Fit-Testment il-Qadim m'għandniex infittxu rivelazzjoni diretta dwar it-tieni u t-tielet Persuna tat-Trinità, iżda testi oskuri li jħejju biss ir-rivelazzjoni ċara li nsibu fit-Testment L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2009 $ 43 Is-Sinottiċi (Mattew, Marku u Luqa) il-Ġdid. It-Testment il-Qadim jitkellem direttament fuq id- divinità, jew fuq Alla b'mod ġenerali li fil-Patt il-Qadim kien jitqies bħala l-Missier ta' Iżrael b'relazzjoni għas-salvazzjoni tal-bniedem. Din ir-relazzjoni tiġi ċċarata fil-wegħdiet li hu għamel lill-istess poplu u mill- obbedjenza li talab minnu. Dan il-Missier ta' Iżrael juri lilu nnifsu b'mod imdallam f'natura waħda fi tliet persuni ndaqs: Il- Missier bħala prinċipju li jnissel il-Kelma tiegħu (li hu l-Iben), u bejnu u l-Kelma jiġi l-Ispirtu ta' l-imħabba. Għalhekk meta nitkellmu fuq Alla-Missier fit-Testment il-Qadim irridu nifhmu Alla wieħed li ħalaq b'att ta' mħabba u mexxa l-bniedem bis-sejħa ta' poplu magħżul permezz ta' l-Ispiru tiegħu bil-ħidma tal-patrijarki u l-profeti lejn l-inkarnazzjoni tal-Kelma li tlaħħmet fl-Iben li hu Sidna Ġesu Kristu. Il-fidi f'Alla wieħed fit-Testment il-Qadim ma ppermettietx ideat ċari fuq il-personalità tripliċi sħiħa ta' Alla kif insibu fit-Testment il-Ġdid, imma fuq il-personalità tiegħu traxxendentali u morali (Alla li jista' kollox, 'l fuq minn dak li hu materjali) u qaddis fis-sens ta' Isaija (Is 6,3), etern, u Missier tal-poplu tiegħu li t-Tieni Isaija jimmedeżimah mal-Qaddej tal-Mulej li hu Kristu ssagrifikat għall-poplu fuq is-salib fejn kiseb glorja eterna bħala salvatur. Dan li għidna fil-qosor, billi t-testi huma ħafna u kien impossibbli li nikkwotahom f'dan l-artiklu, juri li fit- Testment il-Qadim ma naslux insibu dettalji ċari dwar tal- persuna tal-Missier, u lanqas taż-żewġ persuni l-oħra. Fis-Sinottiċi (Mattew, Marku u Luqa) Rigward il-Persuna tal- Missier, is-Sinottiċi jitkellmu fuqha b'relazzjoni ma' Kristu ('salvifikament' u mhux fontololikament'). Il-Missier hu missier ta' S.Ġ. Kristu mhux bħal ma huma l-missirijiet tagħna l-bnedmin, iżda bħala 'principium non principiatum', (bidu mhux mibdi) fost it-tliet Persuni li miegħu 'bdew' (terminu imperfett) onoloġikament il-ġenerazzjoni eterna ta' Ibnu u l-spirazzjoni ta' l-Ispirtu s-Santu f'relazzjoni ta' għerf u mħabba, li kellhom jiġu: kif ħadd ma jagħraf il-Missier rivelati fiż-żmien minn Ġest u ħlief l-Iben, u dak li l-Iben irid mill-Ispirtu s-Santu. jgħarrafhulu' (Mt 11,25-27). Dan il-kliem juri ċar li Ġest huwa persuna distinta mill- Missier u fl-istess ħin ħaġa Fit-teoloġija profonda ta' San waħda miegħu. Ġwann, il-Missier jidher Barra minn dan, insibu testi b'relazzjoni ma' l-Iben u ma' oħra li juru l-qawwa divina ta' San Ġwann l-Ispirtu s-Santu. Bħall-kittieba Kristu bħala persuna distinta l-Evanġelista l-oħra tat-Testment il-Ġdid, Ġwanni jitratta dwar il-persuna tal-Missier mhux 'in se' (fiha nfisha), iżda 'ad nos' (dwar dak li jmiss is-salvazzjoni tal-bniedem. Il-Missier hu l-'principium quo' li minnu titnissel il-Kelma (Kristu) u jiġi l-Ispirtu mqaddes, għalkemm hu daqshom fin-natura. Kristu qalli hu ġej mill-Missier: kien il-Missier li bagħtu (Ġw 5,36.), ħalla f'idejh kull ġudizzju (5,23), tah li jkollu l-ħajja fih innifsu (5,26). Imma hu u l-Iben huma ħaġa waħda fil- ħajja u fil-ħidma, għax min jara l-Iben jara l-Missier (Ġw 14,10s.), għax il-Missier hu fih (Ġw 20,14). Rigward it-tieni Persuna distinta mill-Missier, f'San Mattew naqraw kliem profond li jitfa' dawl kbir fuq il-faqar ta' moħħna: 'F'dak iż-żmien Ġest qabad jitkellem u jgħid: Niżżik ħajr,Missier Sid is-sema u l-art, għax ħbejt dawn il-ħwejjeġ lill-għorrief u lill-għaqlin u wrejthom liċ-ċkejknin. Iva, Missier, għax hekk għoġob lilek. Kollox kien mogħti lili minn Missieri, u ħadd ma jagħraf l-Iben ħlief il-Missier, L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2009 $ 45 1) Mal-miġja tiegħu kellha bidu s-saltna tas-sema fuq l-art (Mt 12,28; Lq 11,20); 2) Minnu tiddependi s-salvazzjoni jew il-kundanna tal-bniedem (Mk 13,9-13); 3) Min iwarrab lilu jkun iġġudikat (Mt 11,20-24); 4) Hu għandu s-setgħa fuq il-mard, il-mewt u d-dnub, u l-fejqan hu sinjal li juri s-setgħa tiegħu li jaħfer id-dnubiet (Mk 2,1-12). 5) Hu għandu s-setgħa fuq l-stess liġi li Alla ta lil Mosċ (Mk 2,3-28). It-titlu 'Iben ta' Alla' fih innifsu ma jurix id-divinità ta' Kristu, għax aħna wkoll ulied Alla f'ċertu sens. Imma Ġesu kien jagħti lilu nnifsu dan it-titlu biex jiddistingwi ruħu mill-qaddejja u s-semmiegħa, li kienu jafu tajjeb it-Testment il-Qadim; kienu u jifhmu li Ġesu kien qiegħed jagħti lilu nnifsu setgħa li hija ta' Alla biss (Mk 10,28-31; 11,27-33; 12,1-12.35-44). Fl-ittri ta' San Pawl Fuq Kristu San Pawl jitkellem fit-tul għax wara l-konverżjoni Kristu sar għalih parti minn ħajtu u ismu kien dejjem f'qalbu u fuq fommu. Hu jiddeskrivi l-persuna ta' Kristu bħala: a) 'Ix-xbieha ta' Alla li ma jidhirx' (2 Kor 4,4). Il-kelma griega li juża Pawlu mhijiex xbieha fit-tifsir komuni tal- 46 $ L-ART IMQADDSA '$ LULJU - SETTEMBRU 2009 kelma, iżda 'eikon' bħal ritratt jew figura eżatta tal-persuna ta' Alla l-Missier. Hija rivelazzjoni assoluta ta' Alla. b) Kristu huwa 'eikon tou theou, prototokos pases ktiseos' (figura ta' Alla, l-ewwel fost il-ħlejjaq kollha' (Kol 1,15). Huwa l-ewwel fost ħlejjaq mhux għax hu kretura imma għax hu mnissel mill-moħħ u l-imħabba tal-Missier li fih, permezz tiegħu u għalih sar kollox. ċ) Bih dħalna fis-saltna tad-dawl u ksibna l-fidwa, il-maħfra tad- dnubiet (Kol 1,13) li Alla biss jista' jaħfer. d) Kristu kellu n-natura Alla…u deher minn barra qisu bniedem għax ċekken lilu nnifsu u miet fuq is-salib (Filip 2,6s.). ittra oriġinali Pawlu jgħid li Kristu kien 'en morfċ theou' z fin-natura ta' Alla nnifsu, fil-konfigurazzjoni divina mal-Missier mibgħut minnu, għalkemm daqsu fin-natura. e) Il-Missier bagħat lil Ibnu fostna (Gal 4,4) biex insiru wlied adottivi tiegħu (Efes 2,12- 18, mhux iktar barranin imma ċittadini tas-sema u membri ta' l-istess familja ta' Alla (Efes 2,19). f) Bil-fidi fi Kristu aħna nkunu fil-paċi m'Alla (1 Tess 1,1; 2 Tess 1,1); fih insibu il-vera ħajja, il- ħajja fis-safa tagħha, ħielsa mid- dnub li jeqred. Fih insibu u niksbu il-qawwa u l-għerf ta' Alla (1 Kor, 1,24; Kol 1,29; Filip 4,13). iġġedidu l-Abboman ——— MT għas-sema DOJO—— MAL-FRANĠISKANI, L-ARĊISQOF U Ż-ŻGĦAŻAGĦ