75 sena minn mewtu Jikteb Dun Karm Cassar Jekk wieħed iżur xi knisja parrokkjali qadima, aktarx isib li għandha xi biċċa xogħol artistika tal-pittur Giuseppe Cali. Xogħlijiet tiegħu nsibu wkoll fil-kollezzjoni nazzjonali. Diversi djar ta' sidien għonja għandhom ukoll xi kwadru jew studju tiegħu. Cali twieled fl-14 ta' Awissu 1846, fil-Belt Valletta minn Raffaele Cali u Giovanna Padiglione. n-namra tal-pittura. Kien ukoll 1 mużiċista tajjeb, tant li kien jaħdem fis-servizz tar-Re taż- żewġ Sqallijiet, u ommu kienet 7 mezzo Soprano. Il-koppja Cali aktarx ġew Malta minħabba ġlieda familjari dwar iż-żwieġ tagħhom, u hawn minn qal li l-inkwiet politiku li ħakem is-Saltna taż-żewġ Sqallijiet inbuttaw lill-koppja Cali jiġu Malta. Kien hemm membri oħra tal-familja Cali li kellhom x'jaqsmu ma' l-arti fosthom in- nannu tiegħu Antonio u z-ziju Beniamoni. Dawn kienu skulturi. Cali beda jistudja l-arti ta' 17-il sena f'Napli, il-Belt tas-Saltna taż- żewġ Sqallijiet, fl-Accademja di Belle Arti. Il-flus kien ħariġomlu n-negozjant Guglielmo Evnaud. F'din l-akkademja, hu sab it- tagħlim u l-pariri ta' Giuseppe Marcinelli. Giuseppe Cali kemm dam f'Napli sab il-ħbiberija ta' Domenico Morelli, kif ukoll ta' Eugene Delacrois. Dawn kienu artisti naturalista u romantiku rispettivament. Waħda mill- ewwel arti ta' Cali kienet Il-Mewt ta 'Dragut fis-sena 1867. Giuseppe żżewweġ lil Perigina Pace fis-sena 1871. aktar minn 600 biċċa xogħol. Insibu pittura għal fuq l-altari, akwarelli, soqfa tal- Knejjes, portraits u litografiji. iż-żwieġ ħarġu għaxar ulied. r a Skond xi studjużi, Cali ħadem ku Bejn is-snin 1867 u 1890, ħadem xogħlijiet fejn wera sens ta' romantiċiżmu kbir. L-ilwien kienu qawwija u l-figuri mimlijin ħajja. Wara 1890 kien hemm niżla fil- kwalita' tax-xogħlijiet tiegħu. Giuseppe Cali pitter f'diversi knejjes fosthom il-Koppla tal-Katidral ta' l-Imdina, fil- knisja tal-Madonna tal-Qalb ta' Ġesu' f' tas-Sliema fejn wera l-aqwa xogħol tiegħu li hu San Ġilormu, f' Hal Tarxien insibu żewġ pitturi importanti, 'L-Adorazzjoni tal-Magi' u 'L-ħarba lejn l-Eġittu'. F'San Pawl il-Baħar pitter it-titular li juri l-Addolorata. Xogħlijiet oħra ta' min isemmi huma, il-Koppla ta' Hal Lija li turi t- Twelid ta' Sidna Ġesu' Kristu u fir-Rotunda tal-Mosta fejn hemm tmien episodji li juru l-ħajja ta' Ġesu' fil-Knisja ta' San Franġisk fil-Belt Valletta fejn hemm l-Apotheosis ta' San Franġisk. Giuseppe Cali kien sikwit jiffrekwenta r-raħal tagħna. Kien ipoġġi ġo ħanut ta' l-inbid fix-xatt fejn is-sid ta' dan il-ħanut kien imlaqqam tal-Mastulin. Fil-Knisja tagħna nsibu disa' xogħlijiet ta' dan il-pittur li huma San Pawl, il- Qalb ta' Ġesu', il-Lunzjata, it-Twelid tal-Madonna, il- Kunċizzjoni, Santa Marija, Sant' Andrija u Sant' Antninu qabel dawn it-titular ta' l-artal tar-rużarju. Ta' min jgħid li l-wiċċ ta' Sant' Andrija pittru fuq wiċċ sid il-ħanut fejn' kien imur jixrob l-inbid. Dan ir-raġel kien bil-baffi u għalhekk pitter wiċċ Sant' Andrija fuqu. Fost il-pitturi-wiċċ (Portraits) insibu l-pittura ta' Dr Zammit Clapp, ta' Dr Adrian Dingli u ta' Fra Krispin li nħadmu mill-artist Giuseppe Cali. Għal dak li hu pajsaġġi, Cali ħadem xi ftit fosthom, Nżul ix-Xemx. Dawk li huma xeni, wieħed jsib idaħħal it-tfajla viċin nixxiegħa, it-Talba, il- Luzzu, il-Kaċċa u l-Barrakka ta' Fuq fi żmien is-seklu 18. Giuseppe Cali miet fl-1 ta' Marzu 1930 fl-eta' ta' 84 sena.