22 KullHadd I JEĦEA Identità tal-persuna: Lord Gerald Strickland Data tat-twelid: 24 ta' Mejju 1861 Professjoni: Politikant u Gvernatur tal-Gżejjer Maltin Politika: Partit Kostituzzjonali Ħidma li spikkat favur il-poplu: Workmen Compensation Act 7 Ħidma fil-pajjiż: Bini ta' Sptar (san Luqa) u Bini ta' Ċentru ta' taħriġ għall-Emigranti Nisimgħu u nixtarru, nik- kustinjaw u nargumentaw. Imma kemm għadna niftak- ru u kemm nafu min huma l-għeruq umani li wassluna s'hawn2 Ma nistax ngħid li ma nafu xejn imma ż-żgħażagħ inġenerali, jafu min kienu dawk l-individwi li sawru u bdew il-Partit Laburista, min ħadem għall-gid tal-ħaddie- ma, min bata u sofra weġgħat, min għadda minn turmenti kbar minħabba t-twemmin tiegħu2l Sfortunatament tisma' ħafna. l-famuża frażi, 'Aħna jimpurtana minn issa, Huwa fatt li bniedem irid iħares lejn il-futur u l-preżent, imma tajj- eb nagħtu anke ġieħ lil dawk li ħadmu qabilna biex wasalna fejn wasalna llum il-ġurnata. Għad jgħaddi ż-żmien u aħna nkunu qed niffurmaw: parti mill-istorja, Storja ta' nazzjon li minkejja ċ-ċokon tiegħu fih il-kobor tiegħu fin-nies li kabbruh u mexxewh minn ħakkiem għal ieħor sakemm il-Malti ddeċie- da li jmexxi lilu nnifsu hu, Din hija l-istorja tagħna; aspett. li lili personali jagħmilni kburi immens b'pajjiżi. Pajjiż li ġej ġejjieni sabiħ għalih grazzi għall-Partit Laburista li l-viżjoni tiegħu tgħaqqad il-passat ma' dak li' qed jissawwar fil-preżent biex fl-aħħar mill-aħħar ikollna fu- tur li tassew jixraq lilna Ikoll u lil uliedna. Ejjew niskopru flimkien lill-personaġġi u l-pe- damenti li ffurmaw il-Partit Laburista tal-lum b'mod aktar familjari, mill-qrib hekk kif din is-sena li ġejja fit-tmiem- ha dalwaqt, iċċelebrajna l-100 sena storja ta' Partit. Kitba ta' CLIFFORD GALEA landjani'2 Dawn fil-fatt kienu s-segwaċi tiegħu, allura mlaqqmin warajh. Huwa twieled il-Belt Valletta fl-24 ta' Mejju 1861. Hu beda jieħu sehem at- tiv fil-politika Maltija ta' età żgħira u kien imfaħħar ħaf- na saħansitra minn: Dottor Fortunato Mizzi tant li ak- kumpanjah meta tela' Lon- dra għal taħditiet għall-As- semblea Leġiżlattiva. Ir-riżultat ta' dawk it-taħdidi- et kien li l-Kostituzzjoni l-ġdi- da ta' Diċembru 1887 kienet imfassla fuq il-proposti ta' Lord Strickland u Dottor Mizzi stess. Fl-età żgħira ta' 28 sena, hu ġie elett fil-Kunsill tal- Fl-1933 ġie deċiż li l-pajjiż ma kienx f'mumenti jsiru l-elezzjonijiet u. kellhom jgħaddu sitt snin sal-1939 meta daħlet fis-seħħ il-Kostituzzjoni l-Ġdida u Strickland sar mexxej tal-maġġoranza eletta fil-Kunsill tal-Gvern. Strickland qatt u qatt ma qata' qalbul Nerga' ntenni li wieħed mill-akbar proġetti taħt il-Gvern tiegħu kien il-bidu tal-bini tal-Isptar San Luqa, li baqa' jintuża bħala sptar ġenerali sa ftit snin ilu. Dan l-isptar swielu wkoll ta' inkwiet fil-karriera politika tiegħu Gvern bħala rappreżentant tan-nobbli u s-sidien tal-arti- jiet fis-sena 1887. Fl-1888 hu kien nominat bħala Segretar- ju Prinċipali tal-Gvern, kariga li żamm sal-1902. Lord Strick- land kien appuntat Kumpann tal-Ordni ta' San Mikiel u San Ġorġ fl-1889 bħala rikonoxxi- ment tas-servizz importanti li ta waqt l-epidemija tal-kolera li kienet laqtet lil Malta. Lord Strickland kien ukoll Gvernatur ta' Leeward Islands. fl-Indja ' tal-Punent (1902- 1904), it-Tażmanija (1904- 1909), l-Awstralja tal-Punent (1909-1912) u New South Wales (1912-1917). Dan kollu għam- luh ġisireri bagħtuh Gverna- tur barra minn xtutna) għax kienu jibżgħu minnu li se jkol- lu saħħa kbira u popolarità mal-Maltin. Perċ, hekk kif Malta ngħatat id-dritt li tiggverna lilha nnifisha Lord Strickland ġie lura Malta u fforma l-Partit Anglo-Maltese fl-1921 u wara ftit. xhur il-Partit ingħaqad mal-Partit Kostituzzjona- li Malti u ffurmaw il-Partit Kostituzzjonali taħt it-tmexx- ija tiegħu. Hu kien Kap tal-Op- pożizzjoni bejn 1921 u l-1927. Fl-1924, Lord Strickland re- baħ is-siġġu ta' Lancaster għall-Koservattivi fil-House of Commons tal-Ingilterra. Strickland għamel alle- anza mal-Partit' Laburista fl-elezzjonijiet tal-1927, u kel- lu l-maġġoranza fl-Assemblea Leġiżlattiva. B'hekk sar Kap tal-Ministri (ir-raba' Prim Ministru bejn Awwissu 1927 u ma 1930). Nerga' ntenni jeħed mill-akbar proġet- ti taħt il-Gvern tiegħu kien il-bidu tal-bini tal-Isptar San Luqa, li baqa' jintuża bħala sptar ġenerali sa ftit snin ilu. Dan l-isptar swielu wkoll ta' inkwiet fil-karriera politika tiegħu. Fil-fatt, bħal kull politiku, Lord Strickland kellu diżgwit tul it-tmexxija tiegħu u naraw li dan ġara mas-Senat li was- sal biex inħarġet ordni biex jitnaqqsilhom il-poter. Fl-ist- ess waqt kellu wkoll diżgwit mal-awtoritajiet ekkleżjas- tiċi li wassal għas-sospens- joni tal-Kostituzzjoni fl-1930; liema żmien kien ftit diffiċli għall-poplu anke fejn wieħed juri l-fehmiet tiegħu. Fil-fatt, l-Arċisqof ta' Mal- ta Mauro Caruana u l-Isqof t'Għawdex Mikiel Gonzi ħarġu ittra pastorali fejn fiha qalu li min jivvota għall-Partit Kosti- tuzzjonali u għal dak il-partit li għamel koalizzjoni miegħu, jiġifieri l-Partit. Laburista, ikun qed jagħmel dnub mejjet. Fl-istess sena, Strickland sar- lu attentat ta' 'qtil fuq ħajtu. Bejn Lulju tal-1932 u No- vembru tal-1933 hu reġa' kien Kap tal-i -Oppożizzjoni. FH933 ġie deċiż li l-pajjiż' ma kienx f'mument li jsiru l-elezzjoni- jiet u kellhom jgħaddu sitt snin sal-1939 meta daħlet fis- seħħ il-Kostituzzjoni l-Ġdi- da u Strickland sar mexxej tal-maġġoranza eletta fil-Kun- sill tal-Gvern. Strickland qatt u qatt ma qata' qalbul Fatt interessanti huwa li Lord Strickland kien: ukoll is-sid u direttur tal-Progress Printing Companv u ta' The Times of Malta. Kien impost ukoll id-dnub il-mejjet fuq dawk. li jaqraw il-gazzetti li jigu stampati mill-istamperi- ja tiegħu fosthom: The Dailu Malta Chronicle u Ix-Xemx. Aktar tard bdew jigu ppubb- likati Il-Progress u Il-Berqa. Lord Strickland iżżewweġ fl-1890 lil Ladv Edeline Sack- ville;u minn dan iż-żwieġ kell- hom tmint itfal. Fl-1926 Gerald Strickland iżżewweġ għat-tie- ni darba lil Margarete Hulton. Hu miet fir-residenza tiegħu, Villa Bologna f'Ħ'Attard u kien midfun fil-kappella tal-familja fil-Katidral tal-Imdina. Din hija ftit informazz- joni dwar dan il-personaġġ importanti, illum il-ġurnata storiku, li kien pijunier f'ċerti ideat bikrin tal-Partit Laburis- ta fosthom l-idea li jaħseb fil-ħaddiema bħal pereżempju billi daħħal il-Workmen Com- pensation Act. Tiddejqu xejn anke tagħmlu kuntatt miegħi fuq. l-email cliffordgaleaġ gmailcom għal iktar tagħrif jew inkella biex tagħtu xi in- formazzjoni jew suġġerimenti oħra.