Pellegrinaġġi Marjani b'Inkwadru vara sas-seklu dsatax Meta nisimgħu il-kelma vara, mill-ewwel tiġi quddiem għajnejna statwa. Imma rridu niftakru li din il-kelma hija aktar antika mill-istatwa tal-proċessjoni u għalhekk mhux bilfors tfisser statwa. Proċessjonijiet u pellegrinaġġi ilhom ħafna jsiru taħt għamla jew oħra fost il-popli kollha. Kull meta jkun hemm okkażjoni li fiha l-membri ta' komunità jridu juru qbil, ikunu ta' fehema waħda, juru kuraġġ lil xulxin, jiċċelebraw rebħa jew avveniment li jinteressa 'l kulħadd, jew jinsabu fl-istess sitwazzjoni, hija ħaġa naturali li jinġabru flimkien f'laqgħa ta' manifestazzjoni li tista' wkoll tieħu għamla ta' proċessjoni jew mixja simbolika. Ta' min jiftakar li f'okkażjoni ta' ferħ il-ferħ jinħass aktar meta jissieħbu aktar nies flimkien, u d-dispjaċiri u d-dwejjaq jonqsu jekk jinqasmu bejn kulħadd. Għalhekk naraw proċessjonijiet u pellegrinaġġi, funerali u protesti li fihom jiltaqgħu grupp ta' nies, għax dawn juru li pajjiż, parroċċa, partit, banda, raħal, belt jew komunità oħra bħala unjoni ta' individwi bl-istess ħsieb, fehema u identità. Tifsira ta' vara Sa mill-antik f'okkażjonijiet bħal dawn li semmejna jinġarru oġġetti jew simboli, biex juru biċ- ċar l-iskop tal-laqgħa, bħalma fi żmienna jinġarru statwi, standardi, ritratti, armi jew stemma. Fil-pellegrinaġġi u l-proċessjonijiet ta' żmienna aħna naraw tinġarr ir-relikwa, l-istatwa u xi drabi l-inkwatru tal-okkażjoni. Fi żmien l-Ordni ta' San Ġwann aktar kienu jġorru r-relikwi u l-ikoni f'għadd kbir ta' ċelebrazzjonijiet u festi li kellhom il-Kavallieri assoċjati mal-knisja tagħhom ta' San Lawrenz fil-Birgu li għamluha bħala l-knisja konventwali tagħhom minn meta waslu Malta fl-1530, u komplew fil-knisja ta' San Ġwann tal-Belt Valletta meta marru hemm u bnewha wara l-assedju tal-1565. Minbarra jew minflok relikwa ċ-ċelebrant kemm-il darba kien iġorr ikona. Din kienet tkun xbiha simbolika tal-Madonna mlibbsa bil-pjanċi tal-fidda. Imma l-aktar li kienu jużaw kienet ikona mpittra fuq l-injam imqasqsa madwar ir-rad. Din kienet ikona doppja għax fuq faċċata minnhom kien jidher wiċċ il-Madonnau fuq l-oħra wiċċ Kristu. Xi drabi oħrajn kienu jġorru nkwadru pittura tal-Madonna jew ta' qaddis ieħor biex jagħmlu translazzjoni minn post għall-ieħor. Waħda li nistgħu insemmu hi t-translazzjoni tal-kwadru ta' Sant' Anton Abbati li l-Kavallieri ġabu magħhom meta ġew minn Rodi u ttrasferewh mill-Birgu għall-knisja tal-Vitorja fil-Belt il-ġdida. Għalkemm tissejjaħ tal-Vitorja t-titular ta' din il-knisja huwa San Anton Abbati, u dak iż-żmien kienet il-knisja parrokkjali tal-Belt. Fil-proċessjoni li kienu jagħmlu l-Kavallieri fl-okkażjoni tat-8 ta' Settembru biex ifakkru r-rebħa tal-Assedju l-Kbir, għamlu żmien iġorru magħhom pittura li turi lill-Gran Mastru La Valette. Hawn irridu ngħidu li r-relikwa, l-ikona, l-istatwa, l-inkwadru jew xi arranġament simboliku ieħor li jinġarr fil-proċessjoni kollha jissejħu vara. Vara hi arranġament simboliku ieħor li jinġarr fil- proċessjoni kollha jissejħu vara. Vara hi jew hu l-oġġett li jinġarr fil-manifestazzjoni. Ġieli nsibu f'xi kitbiet antiki li saret proċessjoni bi tmien vari, bħalma kienu jagħmlu fil-festa tal-Kunċizzjoni l-fratelli tal-knisja ta' San Franġisk fil-Belt. Imma dawn ma kienux kollha statwi ħlief waħda mlibbsa. Il-kumplament kienu arranġamenti simboliċi bħallikieku floats biex ifissru għażla ta' titoli mill-Litanija tal-Madonna. Fis-sekli ta' żmien l-Ordni vari bħal dawn kienu wkoll isejħulhom Min-nofs is-seklu dsatax, wara telqet l-Ordni ta' San Gwann minn Malta, bdew isiru diversi statwi tal-kartapesta biex jinġarru fil-proċessjonijiet bħalma kienu jagħmlu wkoll bi statwi li jiżżarmaw biċċiet u jarmawhom meta tasal il-festa. Vari bit-teknika tal-kartapesta kienu eħfef u orħos minn dawk magħmulin mill-injam għalhekk saru aktar popolari. F'dan l-artiklu se nitkellmu biss fuq inkwadru Marjani li servew ta' vara f'xi pellegrinaġġi jew proċessjonijiet sas-seklu dsatax. Fis-seklu sittax Skjavi Maltin miżmumin f'Kostantinopli kellhom tpinġija tal-Madonna bil-Bambin bħala protettriċi tagħhom u kienu għamlu wiegħdu li jekk jirnexxilhom jaħarbu mill-jasar jieħdu dan l-inkwadru magħhom lejn Malta. Fl-1597 sabu mezz kif jaħarbu fuq biċċa tal-baħar u meta waslu Malta ankraw fil-bajja ta' San Pawl il-Baħar; waqt il-vjaġġ kienu rabtu l-inkwadru mal- arblu prinċipali. Wara ftit li waslu ħadu dan l-inkwadru f'pellegrinaġġ lejn il-knisja tal-Kapuċċini tal-Furjana u, kif kien jixraq, taw lill-Madonna t-titlu ta' Madonna tal-Libertà. Qabel ma' l-Ordni ta' San Ġwann (jew ir-Reliġjon) ġiet Malta, f'Sant Anġlu kien hemm ikona tas-seklu ħmistax, impittra fuq l-injam, bit-titolu tal-Purifikazzjoni tal-Madonna (jew tal-Kandlora). Leġġenda tgħid li fl-Assedju l-Kbir tal-1565 xi nies qalu li raw ħiereġ l-għaraq mix-xbiha tal- Madonna. Din l-ikona ġarrewha pellegrinaġġ minn Sant' Anġlu għall-knisja tad-Dumnikani tal-Birgu fejn twaqqfet fratellanza tal-Purifikazzjoni. Wara dan, kienu joħorġuha pellegrinaġġ kull sena fit-8 ta' Settembru għall-knisja ta' San Lawrenz biex ifakkru l-Assedju l-Kbir. Inkisret bil-bombi fil-gwerra imma żmien wara saret kopja libera tagħha minn Rafel Bonnici Cali kif kien jiftakarha hu. L-ikona antika tal-Madonna ta' Samasku fil-1587 ittieħdet bil-baħar mill-Birgu għall-Belt Valletta fost festerġġamenti kbar. Fil-25 ta' Ottubru 1931 kienu ġarrewha mill-Kon-Katidral għal fuq il-fosos tal-Furjana fejn ġiet inkurunata u wara ħaduha lura lejn il-knisja tal-Griegi tal-Belt fejn għadha meqjuma. Dik kienet l-okkażjoni li fiha tfakkar il-Kunsill ta' Efesu ta' 15-il seklu qabel, meta ġiet dikjarata d-domma li l-Madonna hija Omm Alla. Waħda mill-ikoni li kienet inġiebet minn Rodi minn kirurgu tal-Ordni kienet turi 'l Madonna bil- Bambin. Din intirtet mill-membri tal-familja Garbo u dawn poġġewha fil-kappella li huma kienu bnew fil-knisja tad-Dumnikani tal-Belt Valletta. Huma ħallew din l-ikona lill-istess Dumnikani. Fl- 1593 sar pellegrinaġġ għat-translazzjoni tagħha mill-palazz tal-isqof. Kienet ikona ta' devozzjoni kbira u magħrufa bħala 'Tal-Mirakli'. Fis-seklu sbatax Il-kavallier prijur Gerolamo Carafa kellu tpinġija kopja ta' Santa Marija ta' Picciano, fl-Italja. Ħalla din il-pittura lill-kavallieri tal-Lingwa ta' l-Italja, għalhekk fl-1622, fost festeġġamenti kbar, saret it-translazzjoni proċessjonali tagħha mill-knisja tal-Vitorja għall-kappella ta' Santa Katarina ta' l-Italja fil-knisja konventwali ta' San Ġwann. Fl-1954 dan l-inkwadru ttieħed pellegrinaġġ ieħor għal fuq il-fosos biex jinkurunawh għall-okkażjoni tal-ewwel ċentinarju tad-domma tal- Kunċizzjoni. Minn hemm ħaduh fil-knisja ta' Sarria u l-għada pellegrinaġġ ieħor biex poġġewh fil-kappella tas-Sagrament f'San Ġwann. Wara l-pesta tal-1675-76 il-kavallieri għamlu wiegħda li jsir pellegrinaġġ bl-inkwadru lejn Sarria u lura f'Diċembru, aktar riċenti, għalkemm għadhom jagħmlu l-pellegrinaġġ bl-ikona ta' Carafa, ma jmorrux Sarrija imma jduru ma' ftit toroq tal-Belt. Fl-1613 l-imseħbin tal-Kongregazzjoni tal-Onorati tal-Belt marru fl-oratorju tagħhom maġenb il-knisja tal-Ġiżwiti. Magħhom ġarrew fi translazzjoni mill-kulleġġ tal-istess Ġiżwiti l-inkwadru titulari tagħhom tal-Assunta. Membru tal-Fratellzana tas-Sagrament assoċjata mad-Dumnikani tal-Belt Valletta, fl-1658 ħalla żewġ pitturi lill-istess Fratellanza. Wieħed kien tpinġija ta' Sant' Orsla u l-ieħor juri 'l Madonna. Fit-testment ħalla miktub li dak tal-Madonna għandu jinħareġ pellegrinaġġ nhar Ħamis ix-Xirka. Pittura tad-Duluri li kienet fuq bastiment Venezjan fl-1646 ġiet salvata minn wieħed kjeriku biex ma jiġrilhiex aktar ħsara waqt attakk mill-Franċiżi u l-kavallieri ta' Spanjola ta' Kastilja ħaduh fil-knisja ta' San Ġakbu (protettur ta' Spanja) fil-Belt. Ġarrew l-inkwadru f'pellegrinaġġ ta' translazzjoni bil-kavallieri kollha Kastiljani, qassisin u poplu jakkumpanjaw waqt id-daqq ta' qniepen u l-kant. Ikona Griega fil-katidral tal-Imdina jingħad f'leġġenda li pinġiha San Luqa (bħalma jingħad għal diversi oħrajn). Din l-ikona tal-Madonna, mlibbsa plakki tal-fidda, kienu joħorġuha pellegrinaġġ mat-toroq tal-Imdina b'tifkira tal-assedju tal-1565. Matul is-sena kienu jżommuha mgħottija u jikxfuha biss lejlet il-festi prinċipali Marjani. Fl-1685 l-isqod kien ipprojbixxa li joħorġuha aktar minħabba biżgħa ta' ħsara. Madankollu, fis-sena 1898 inħarġet biex jinkurunawha. Fis-seklu tmintax Antoine Favrav (1706-1794) il-pittur ta' żmien l-Ordni kien pinġa ikona b'Wiċċ Kristu nkurunat bix-xewk fuq naħa waħda u wiċċ il-Madonna fuq in-naħa ta' wara. Din l-ikona kienet saret biex tinġarr fil-proċessjonijiet miċ-ċelebrant. Il-kavallieri kienu jiċċelebraw ħadna festi Marjani fil-knisja konventwali ta' San Ġwann u tista' tgħid li f'kollha kien ikollhom proċessjoni fil-knisja jew madwarha u kienu jġorru l-ikona tal-Madonna ta' Filermos jew l-ikona ta' żewġ uċuh. Fost festi li kienu jiċċelebraw b'dan il-mod nistgħu insemmu l-Għerusija tal-Madonna (23 ta' Jannar), l-Annunzjata (25 ta' Marzu), il-Madonna tas-silġ (5 ta' Awwissu), l-Assunta (15 ta' Awwissu), id-Duluri (Il-Ġimgħa wara Ħadd il-Passjoni), il-Madonna tal-Karmnu (16 ta' Lulju), in-Natività tal-Madonna ċelebrata bil-kbir bl-ikona tal-Madonna ta' Filermos lejn Tal-Vitorja u lura (8 ta' Settembru), l-Isem ta' Marija (Ħadd fl-ottava tan-Natività), il-Madonna tar-redenzjoni tal-iskjavi (24 ta' Settembru), il-Madonna tar-Rużarju (l-ewwel Ħadd ta' Ottubru), Madonna tal-Pilar (Ottubru 12), Patroċinju tal-Madonna (it-Tieni Ħadd ta' Novembru), il-Kunċizzjoni tal-Madonna (8 ta' Diċembru) u pellegrinaġġ lejn Sarria u lura (18 ta' Diċembru). Il-kavallieri tal-Lingwa tal- Ġermanja kienu wkoll jużaw l-ikona ta' żewġ uċuh għax ma kellhomx relikwa tal-Epifanija li kienet it-titular tagħhom. Fis-seklu dsatax F'Lulju 1838 saret l-inkoronazzjoni tal-inkwadru tal-Madonna tal-Karmnu li pinġa Tommaso Madiona u li kien tbierek f'Jannar. Għal din l-inkoronazzjoni sar pellegrinaġġ ta' translazzjoni mix-Xewkija għall-knisja tal-Karmnu (Ta' Ħamet) limiti ta' Victoria. Giuseppe Cali kien pinġa kopja tal-Madonna ta' Pompej għall-knisja ta' San Ġwann tal-Belt Valletta fejn kellha l-festa fit-8 ta' Mejju. Grupp ta' devoti, fl-1895, ħadu magħhom il-pittura ta' Cali pellegrinaġġ lejn is-Santwarju ta' Pompej u poġġewha ħdejn l-oriġinal sakemm kienu hemm.