Il-Ġimgħa 28 ta' April 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA MINN FOMM IL-QADDI l-artiklu tal-ġimgħa l-oħra, slitna xi siltiet minnbċejjeċ ta' laqgħat li jien kelli ma' Mattv Grima, li għalkemm dejjem fittixt li nagħmillu intervista interes- santi dwar l-involviment tiegħu fir-Regatta Nazzjo- nali qatt ma rnexxieli, għax kull darba li ltqajt miegħu, dejjem ħallejna għal darba oħra minħabba l-impenji tiegħu. Se nibda. l-artikli tiegħi tal-lum, b'żewġ siltiet oħra interessanti: Mattu, jien inqisek bħal munita bl-istess wiċċ: fuq iż- żewġ naħat tagħha — fuq naħa l-president tal-Assoċjazzjoni tar-Regatta u fuq in-naħa l-oħra l-president tal-Club ta' Bormla. Kemm domt tokkupa dawn il-karigi7 Ġieli waqt it- tiġrija nqalgħet xi kwistjoni bħal dik li semmejna tal-1977, fejn fiha kien involut il-club ta' Bormla, u int, bħala president tal-club, kellek tidħol fiha7 'Iva u biex ngħidlek tiddejjaq ħafna. Fil-fatt nimmaġina li kull min ikun president tal-Assoċjazzjoni u fl-istess ħin president tal- club tiegħu ma jieħux pjaċir li jinqabad fiha. ''Kultant tiġi f'sitwazzjoni li tkun tixtieq li int sem- pliċiment dilettant jew spet- tatur. Għaliex qed ngħid hekk2 … għax għalkemm jien nokkupa l-kariga ta' president tal-Association tar-Regatta, xorta waħda jien nibqa' Bormliż, u bħala tali nixtieq li d-distrett tiegħi jikseb suċċess. 'Kultant il-ferħ trid iż- żommu f'qalbek għax il-po- żizzjoni tiegħi hi waħda de- likata iżda b'danakollu jien bniedem bħal ħaddieħor u f'xi ħin jew ieħor trid turi s-sodifazzjon tiegħek mal- qaddiefa meta jirnexxielhom jirbħu xi tiġrija akkanita. 'Huwa veru li kultant tiġi f'sitwazzjoni, fejn f'għajnejn dak li jkun, tidher li qed tgħin id-distrett tiegħek, b'mod speċjali meta kultant jinqala' nuqqas ta' ftehim fejn jidħlu l-photo finish.' 'Iżda għidli int… jekk in kwistjoni jkollok id- dgħajsa tiegħek, mhux jien, bħala President tal-lokal, irrid nidħol niddiskuti … b'danakollu, maċċertak li kien hemm sitwazzjonijiet oħra fejn jien għent ħafna biex jiġu solvuti kwistjoni- L-ORIZZONT jiet li nqalgħu bejn il-clubs li kienu jaħirqu ħafna, u li setgħu kienu ta' ħsara kbira għat-Tiġrija tal-Vitorja.' Tkellimna dwar ir-Regatta ta' Jum il-Ħelsien u r-Regatta Nazzjonali tat-8 ta' Settembru :- X'appell tagħmel lill-parti- tarji tal-clubs u d-dilettanti ta' dawn it-tiġrijiet7 Issa li għandna. tiġrija oħra li ssir fil-31 ta' Marzu - nittama li. din it-tiġrija ssir popolari, u li fiha jibqgħu jieħdu sehem fiha qad- diefa żgħażagħ bħala pre- parazzjoni għat-tiġrija l- kbira kif aħna mdorrijin insejħu lit-Tiġrija tal-Vitorja. 'lien nemmen li kull ku- mitat distrettwali, jekk vera- mentjixtieqli dawnit-tiġrijiet tradizzjonali jibqgħu ħajjin fost il-poplu tagħna għandu d-dmir u l-obbligu li jkom- pli jħarreġ qaddiefa ġodda, biex ta' kull sena, kemm it- - Tiġrija ta' Jum il-Ħelsien, kif ukoll dik Nazzjonali tat-8 ta' Settembru, nibqgħu nsibu qaddiefa biex: nonorawha f'Jum. Nazzjonali. tagħna, inkomplu ngawduha aħna u nżommuha ħajja għal uli- edna u dawk li għad jiġu warajna. ' Personaġġ ieħor Bormliż li ta' kuljum kont nosservah jgħin fl-armar tadgħajjes Bormliżi kien Ġorġ Fenech magħruf bħala Ġorġ 'il-Bus- nikk', anzjan, dħuli ħafna u lijien kont nieħu pjaċir ħafna nitkellem miegħu. Kien ħabib intimu tal-imgħallem John Brincat, u ħafna drabi kien jgħinu f'kull ħaġa li kien jitolbu. Lil Ġorġ, kont inkellmu spiss, u bejn kelma u oħra ħadt din l-intervista qasira mingħandu: Ġorġ, nimmaġina li int tiftakar tajjeb it-tiġrijiet qabel il-gwerra … x'taf tgħidli fuq Bormla ta' tfulitek2 'Jien, bħal kull Bormliż ieħor, minn dejjem kont dil- ettant tat-tiġrija … niftakar ħafna mit-tiġrijiet ta' qabel il-gwerra, u niftakar tajjeb kemm Bormla kienet tajba fis-snin 30 meta l-qaddiefa tagħna kienu rebħu l-palji- jiet kollha … issa tinsiex, li meta Bormla rebħet il-ħames paljiiiet tal-ewwel, kemm-il Birgu kif ukoll l-Isla kienu armati tajjeb ħafna … b'din ir-rebħa kbira, Bormla saret l-aqwa distrett fil-Kanal… ħadd ma seta' jżommhal U wara l-gwerra … għaliex Bormla ma ħaditx sehem2 'Wara l-gwerra. l-istorja kienet differenti ħafna … kellna kwistjoni mal-gvern fuq ix-Xatt ta' Santa Tereża u l-iskal … qabel il-gwerra, in-nies kienu ħarġu minn Bormla, u ħafna minnhom ma rritornawx lura. 'L-opri kollha li kellna kienu tkissru fil-gwerra u d-dilettanti kienu naqqsu ħafna. Iżda meta, fl-1958, Bormla reġgħet iffurmat ruħha f'distrett u bdiet tieħu sehem fir-Regatta, allura d- dilettanti bdew jiżdiedu, u l-benefatturi bdew jagħtu Karmenu Grech (tal-Posta) u Pietru Farrugia (it-Tinejt) jippożaw għar-ritratt wara r-rebħ tal-palju tad-dgħajjes ta' Bi Tnejn fis-snin 30 d-donazzjonijiet : tagħhom biex jinbnew opri ġodda mill-imgħallem: Ġużeppi Cassar (Bengala) u Ġanni Brincat li jien kont nafhom tajjeb, u ġie li tajthom xi daqqa ta' id ukoll. 'Dawn iż-żewġ imgħall- min bdew id-dgħajjes għal Bormla kif ukoll għal distret- ti oħra, fosthom id-Dgħajsa tax-Xogħol (8 ta' Diċembru) li kienet inbniet fl-1953 u ħadna sehem bija fl-1958.7 Fil-fatt jien dejjem osservaj- tek tieħu ħsieb id-dgħajjes u anke tgħin fl-armar tagħhom… iżda nosserva wkoll li-tmur tajjeb ħafna mal-qaddiefa tagħ- kom. 'MNjeru,. il-qaddiefa jir- rispettawni ħafna, u jien nipprova nikkuntentahom f'kull ħaġa li jitolbuni. 'Bormla hija kollox għa- lija, u lili dejjem issibni hawn fil-maħżen … ir-Re- gatta nħobbha u d-dgħajjes ngħożżhom daqs li. kieku kienu tiegħi … kif taf, jien nieħu ħsieb l-armar tal-opri kollha, u nikkopera ħafna mal-imgħallem John Brin- cat li issa ilu snin jieħu ħsieb il-manutenzjoni tal-opri tat- tiġrija kemm tagħna u ġieli ta' distretti oħra. 'L-akbar ferħ tiegħi jkun meta nirbħu x-Shield u nara lill-qaddiefa tagħna ferħanin u l-opri kollha f'posthom … l-akbar dispjaċir tiegħu hu kull darba li nitilfu … jien naf li xi darba għad infallu, iżda bħalissa, bil-qaddiefa li għandna, ma nafx min jista' jirbħilna' Personaġġ ieħor li jien kont nafu tajjeb, u naf ukoll kemm kien iħobb ir-Regatta u lill-belt twelidu Isla hu Oscar Musu. Kien dilettant kbir, kien jifhem ħafna fl- armar, u ta' kull sena kien jinżel il-Ponta biex isegwi għal ħin twil l-aħħar provi fil-kanal. Lil Oscar ma kontx għa- miltlu intervista, iżda kieku jkolli nikteb il-ħsibijiet tie- għu dwarhom, għandi biex nikteb żewġ paġni ta' gazzetta. Darba staqsejtu minn fejn jaħseb li wieħed jista' jirrikordja tajjeb il-ħin ta' kull opra waqt l-aħħar provi li jsiru fil-kanal minn Ras Ħanżir sad-Dwana, u weġibni hekk: 'Naħseb li l-aħjar post minn fejn wieħed jista' fa- ċilment jirrekordja l-ħin ta' kull opra waqt il-provi hu mill-Gardjola tal-Isla. 'Ovvjament, il-kanal jiġi taħtek, u bl-aħjar tromba li hawn fis-suq ma tkunx tista' tistabbilixxi eżatt jekk kull opra tkunx qed titlaq mit-tluq proprju jew 'l isfel minnu. Minħabba hekk, l-ebda ħin ma tista' tieħdu bħala korrett għax dejjem hemm l-element ta' dubbju minn fejn ikunu telqu … dilettanti serji kapaċi jillokalizzaw- lek erba' postijiet matul il- Kanal, u jieħdulek il-ħin ta' kull opra hekk kif tasal qud- diem wieħed minn dawn il- postijiet …7