IL-MATTT QARI LI TOHROĠ IL-GĦAQDAX ĠUNJU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f 1949 RESCIT KUNDO…… Dik iż-żerriegħa li l-f'Għaqda'' tagħ- na xerrdet tletin sena ilu, sabet art għammiela u l-lum nib- tet, ixxettlet, kibret u tellgħet siġar kollha friegħi u nwar li jseb- bħu 'l ġensna, jagħnu lil pajjiżna u ikennu lit dawk li jħobbu tas- sew lil din art twelidna. Għaqdiet u itrieki oħra kienu twaqqfu biex jaqbżu għal ilsien artna, iżda l-ebda waħda minnhom ma seħ- ħet daqs il-'Għaqda tal-Kittieba tal-Malti u fuq kollox ħadd minnhom ma kiseb minn għand il-Gvern u minn għand il-poplu dak ir-rispett u dak il-ġieh li tqawdi din il-' Għaqda'', ġieh u ris- pett li jingħataw biss lil korpijiet nazzjonali, Jista' jkun li dawk ix-xirkiet li twaqqfu qabilna ma kellhomx sisien qawwija biżżej- jed, jew kienu waslu qabel żmien il-fidwa tal-poplu, jew kienu twieldu qabel ma l-kotra kienet fetħet għajnejha għall-ħtiġiet tagħhom. Imma. kien x'kien, dawk it-xirkien ma kellhomx ix- rortii li jaraw imwettaq l-iskop li għalih inħolqu u li jgawdu l-frott tal-ħidma tagħhom. Din ix-xorti messet lill-'Għaqda' tagħna. Wara snin ta' ħidma bla hedu u sabar bla serħ, wara twegħir, tfixkil u tagħjir wara li qlajna fuq wiċċna u tqabadna bl-aħrax għall-ideal tagħna u għall-ġid ta' Malta, irnexxieħa naraw mitmum dak li patrijotti 1 għorrief kienu ilhom iħabirku għalih fuq il-mitem sena: rajna l-Malti fil-Parlament, fl-Amministrazzjoni, fil-Qrati u fl-Univer- sità; imma l-ferħ tagħna ma kienx għax irbaħna aħna jew għar għaddiet il-fehma tagħna, iżda għax il-lum Malta ħadet sehem- ma ma' nazzjonijiet oħra u l-lum qiegħda fosthom u mhux anqas minnhom. Isem Malta l-lum jissemma. bil-qima u bil-ġieħ, mill- barranin. L-istranjeri jixtiequ jafu fuq din il-Gżira tal-għaġeb, fuq l-istorja tagħha, fuq ċ-ċiviltà u fuq l-ilsientagħha, għax bis-saħħa ti bil-ħidma tal-''Għaqda'' tagħna, in-nazzjonijiet barranin laħqu fehmu l-ġmiel, il-ħajja u l-qawwa ta' l-ilsien Malti. Il-lum. l-għorrief kollha jaqblu bejniethom li biex tagħraf u tifhem poplu, jeħtieġ li titgħallem mħux biss l-istorja politika u reliġjuża tiegħu iżda jeħtieġ li tistħarreġ l-ilsien 1i bih jitkellem għax l-ilsien jagħti sens u ħajja lill-feħmiet u lix-xejriet tal-poplu. Għalhekk naraw Universitajiet u Akkademji u kulleġġi barranin 38 IL-MALTI jgħoddu l-Malti ma' l-ilsna l-oħra u jdaħħluh fis-sillabi ta' l-istu- dji tagħhom. L-Università ta' Londra, dik ta' Nottingham, dik ta' Leipzig qabel il-gwerra, l-Universitċ St. Joseph ta' Besrouth jetħu bwiebhom. għall-ilsien Malti, qegħdin igħodduh xejn anqas mill-ilsna oliva stranjeri għalihom u għandhom l-eżamijiet tiegħu. Dan ir-rikonomriment ekkademiku hu ta' ġieh kbir għall- ilsien tagħna għax b'hekk il-Malti jitqies ma' l-ilsna oħra, iżda l-Malti ma daħalx biss f'Universitajiet u postijiet ta' tagħlim għo- bi barra minn hlalta, imma wasal u sab qarrejja fi bliet im-rerrdin mad-dinja kollha, Mis-Santal sas-Swejz, minn Pariġi sa Pensil- vanja, minn Londra sa Livandra, il-Malti sab it-triq biex iwassal il-kelma sħiħa u felħana ta' ġensna, Fil-ħames kontinenti tad- dinja jinsabu l-qarrejja tal-Malti u dan l-aħħar f'eżibizzjonii li sa- ret fi New XVork, il-kotba Maltin sabu ħafna li interessaw tuħ- hom fihom. Il-lum il-kotba u l-gazzetti Maltin jinqraw f'kull belt u f'kull art ċivilizzata, saħansitra l-perjodiku tagħna 'Il-Malti' għandu ċirkolazzjoni li nistgħu nsejħulha universali. Dawn il-ftit qarrejja li ġejjin, meħudin mil-listi ta' l-imseħbin, huma xhieda ta' kemm Il-Malti tagħna hu mrerred mad-dinja kollha: Frans De Bar- 7o, Kujr; Mr. Frank L. Samut, Londra; Rev. Patri Ġużeppi Cremona, O.F.M., Kajr; Rew.