IS-SAĊERDOZJU, TA' KRISTUIFL-ITTRA EE, L-Ittra lil-Lhud tiżviluppa t-tema ta' Kristu bħala qassis il-kbir mill-kapitlu 4 'l quddiem. Fit-teoloġija li jiżviluppa l-awtur juri qabel xejn li Kristu hu qassis il-kbir li jħenn għalina l-midinbin, u mbagħad li hu qassis il-kbir skont l-ordni ta' Melkisedek. L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2010 $e 41 Kristu hu qassis il-kbir li jħenn għall-midinbin (Lhud 4,14 — 5,10) 'Mela meta aħna għandna l-qassis il-Kbir, li hu tassew kbir, qassis li daħal fis- smewwiet, Ġesu, Bin Alla, ħa nżommu sħiħa l-fidi tagħna Għax aħna ma għandniex qassis il-kbir li ma jistax jagħder id-dgħufija tagħna, imma għandna wieħed li kien imġarrab bħalna f'kollox, minbarra d-dnub. Ħa nersqu, mela, b'qalbna qawwija lejn it- tron tal-grazzja, biex naqilgħu ħniena u nsibu f'waqtha l-grazzja li neħtieġu' (4,14-16). L-awtur tal-Ittra jgħid li Kristu mar biex jieħu t-tron tiegħu fis-smewwiet (8,1; 9,24), xi minn daqqiet ukoll l hemm mis-smewwiet (7,26). Din l-espressjoni ma għandniex nifhmuha li tirreferi għal xi vjaġġ kożmiku li jagħmel Kristu. Il-kelmiet iridu jesprimu pjuttost il-glorifikazzjoni ta' Kristu rxuxtat, glorifikazzjoni li hi ta' ordni spiritwali. Din il-glorifikazzjoni quddiem Alla tagħti lil Kristu awtorità sħiħa u toffri pedament sod lill-fidi. Il-provi li għadda minnhom Kristu bħala bniedem fuq din l-art, wassluh biex ikun qrib il-bnedmin u jipprovdu l-bażi tal-fiduċja fih li l-istess bnedmin għandhom. Fl-istess ħin dawn il-provi mhux talli ma jbegħdux lill-bnedmin minn Alla, imma saħansitra jgħolluhom biex jidħlu fil-preżenza tiegħu. Dan jistgħu jagħmluh bil-qawwa ta' Ġest, li ma kienx skjav tad- dnub (cfr. 7,26; 9,14; Ġw 8,46; 42 $ L-Anr IMQADDSA $$ LULJU - SETTEMBRU 2010 2Kor 5,21; IĠw 3,5). Hekk qrib għall-bnedmin u qrib ukoll ta' Alla, Kristu glorifikat isir għalina l-qassis il-kbir u perfett li jidħol għalina u li jħenn għalina. 'Kull qassis il-kbir meħud minn fost il-bnedmin, hu mqiegħed għall-bnedmin f'dak li għandu x'jaqsam ma' Alla, biex joffri doni u sagrifiċċji għad-dnubiet. Hu dak li jista' jagħder lil dawk li ma jafux u li jiżbaljaw, għax huwa mlibbes bid-dgħufija; u minħabba f'hekk għandu joffri sagrifiċċji għad-dnubiet tiegħu wkoll, bħalma joffrihom għad-dnubiet tal-poplu. Ħadd ma għandu jieħu b'idejh dal- ġieħ għalih innifsu, imma biss min hu msejjaħ minn Alla, sewwasew kif kien imsejjaħ Aron. Għax hekk ukoll, Kristu ma tax lilu nnifsu l-ġieħ li jkun il-qassis il-kbir, imma dan tahulu Alla, li qallu: Tbni, int; illum, jien nissiltek (S 2,7). U kif jgħid ukoll bandoħra: 'Int qassis għal dejjem skont l-ordni ta' Melkisedek (S 110,4). Meta kien jgħix fuq din l-art, Kristu offra talb u suppliki b'leħen għoli u bid-dmugħ lil dak li seta' jsalvah mill-mewt. U kien mismugħ minħabba fil-qima tiegħu lejn Alla. Għad li kien Iben, tgħallem minn dak li bata xi tfisser l-ubbidjenza. U billi laħaq il-perfezzjoni, sar awtur tas-salvazzjoni ta' dejjem għal kull min jisma' minnu, wara li Alla għamlu l-qassis il-kbir skont l-ordni ta' Melkisedek' Fit-Testment il-qadim is- saċerdozju kien jinkludi tliet aspetti prinċipali: (1) is-saċerdot hu l-bniedem tad-dar ta' Alla, awtorizzat li jersaq lejn Alla fil-kult (Eż 28,43; 29,30; Num 18,1-7); (2) is-saċerdot jikkonsulta ma' Alla u jwassal id-deciżjonijiet divini lill-poplu, mela hu medjatur tal-liġi ta' Alla, u bejn Alla u l-poplu (Dt 33,8ss; Lev 10,11); (3) fl-aħħar nett is-saċerdot joffri s-sagrificcji (Lev 1; 4; 9). F'din is-silta l-awtur jillimita lilu nnifsu għall-figura ta' Aron, u jisħaq dwar l-aspett uman tas-saċerdozju, li jidħol hekk f'relazzjoni mal-bnedmin midinbin. Fil-kult sagrifikali wieħed isib l-espressjoni tas- solidarjetà profonda tal-qassis il-kbir mal-bnedmin quddiem Alla. Dan l-atteġġjament ta' dipendenza umli fuq Alla jikkundizzjona lil dak li jaspira għas-saċerdozju. Għaldaqstant il-qassis il-kbir kellu juri solidarjetà sħiħa fil-kundizzjoni umana, billi anke hu għandu bżonn joffri sagrificcji għad- dnubiet tiegħu stess kif jagħmel għad-dnubiet tal-poplu. Imma Kristu hu veru qassis il-kbir, għax billi hu bla dnub, seta' joffri sagrifiċċju wieħed darba għal dejjem biex hekk jelimina darba għal dejjem id-dnubiet. Is-saċerdozju tiegħu, mela, hu differenti minn dak Levitiku, li ma kellux qawwa li jneħħi d-dnubiet sempliċement billi joffri annimali f'sagrifiċċji u olokawsti. Is-saċerdozju ta' Kristu jsegwi dak ta' Melkisedek. Fuq is-salib Kristu jsir il-vittma u l-qassis perfett li fil-ġisem tiegħu Alla jirbaħ id-dnub u jsalva l-umanità. L-ART IMQADDSA $$t LULJU - SETTEMBRU 2010 $ 43 Kristu bħala qassis il-kbir skont l-ordni ta' Melkisedek (7,1-28) Qabel xejn l-awtur tal- Ittra lil-Lhud jiddeskrivi lil Melkisedek bħala qassis il- kbir, biex juri li s-saċerdozju ta' Kristu jixbah lil tiegħu, u li għalhekk Kristu hu tassew qassis kbir li s-sacerdozju tiegħu ma jintemm qatt. 'Għax dan Melkisedek, sultan ta' Salem u qassis ta' Alla l-għoli, xħin Abraham kien ġej lura mix-xebgħa li kien ta lis-slaten, ħareġ jiltaqa' miegħu u bierku; lilu mbagħad Abraham tah sehem minn kollox, bħala għexur. Isem Melkisedek ifisser l-ewwel nett 'Sultan tal-Ġustizzja, imbagħad 'Sultan ta' Salem jiġifieri, sultan tas-sliem. Hu jidher 4A ġe l-Anr IMQADDSA $$ LULJU - SETTEMBRU 2010 bla missier, bla omm, bla nisel, qisu la għandu bidu u lanqas tmiem ta' ħajtu. Imma, biex ikun jixbah lill-Iben ta' Alla, jibqa' qassis għal dejjem' (7,1-4). F'7,4-10 l-awtur tal-Ittra jkompli juri kif kien Abraham li ta l-għexur Hekk is- saċerdozju ta' Melkisedek hu superjuri għas-saċerdozju ta' Levi li kellu jitnissel minn Abraham. Għaldaqstant, jekk Kristu għandu saċerdozju li jixbah lil dak ta' Melkisedek, mela hu l-veru qassis il-kbir skont is-Salm 110,4 u b'hekk is-saċerdozju Levitiku issa ma għadx għandu sens quddiem is- saċerdozju tat-Testment il-Ġdid inawgurat fil-persuna ta' Kristu qassis il-kbir. L-awtur ikompli: 'Issa, kieku l-perfezzjoni kellha tkun bis- saħħa tas-saċerdozju ta' Levi — għax kien minħabba fih li l-poplu ħa l-Liġi — xi bżonn kien hemm li jqum qassis ieħor li jissejjaħ skont l-ordni ta' Melkisedek u mhux skont l-ordni ta' Aron2 Għax jekk jitbiddel is-saċerdozju, jeħtieġ li titbiddel ukoll il-Liġi. U dak li fuqu jingħadu dawn il-ħwejjeġ hu minn tribi ieħor, li minnu qatt ma kien hemm ħadd mogħti għas-servizz tal-altar. Għax hu magħruf li l-Mulej tagħna ġej mit-tribli ta' Ġuda, li fuqu Mosċ qatt ma qal xejn meta tkellem fuq is-saċerdozju' (7,11-14). L-espressjoni użata mill- awtur tal-Ittra għall-kelma 'perfezzjoni' hi teleiosis, kelma li, fil-Pentatewku, kienet dejjem tirreferi għar-riti levitici tal- konsagrazzjoni saċerdotali. B'hekk l-awtur issa juri li s-saċerdozju levitiku ma kienx ħaqqu aktar dan l-attribut ta' perfezzjoni, għax il-veru saċerdozju perfett hu dak skont l-ordni ta' Melkisedek, li l-awtur tiegħu hu Kristu. Bħal Melkisedek, Kristu ma kienx jagħmel parti minn xi familja saċerdotali. L-appartenenza tiegħu għat-tribli ta' Ġuda, li mhijiex tribli saċerdotali, tidher mit-Testment il-Ġdid, l-aktar Mt 1,22 u Lq 3,33. It-testi li juru lil Ġesti bħala iben David huma konferma ta' dan, u David hu dixxendent ta' Ġuda (Rm 1,3; Lq 1,32; Mt 9,27; 2 Tim 2,8). L-awtur tal-Ittra mbagħad jiddikjara: 'Dan jidher wisq aktar ċar fil-każ li l-qassis l-ieħor, li jiġi, jkun jixbah lil Melkisedek, hu li sar qassis mhux b'liġi tan-nisel tal-ġisem, imma bil-qawwa ta' ħajja li ma tintemmx. Għax għalih tixhed l-Iskrittura: Int qassis għal dejjem skont l-ordni ta' Melkisedek (S 110,4)'. B'hekk is-saċerdozju ta' Ġesti jinawgura ż-żminijiet ġodda tal-grazzja. 'Daqshekk ieħor hu aqwa l-patt li tiegħu Ġest hu l-medjatur' (7,32). Hu jsir għaldaqstant il-mudell tas- saċerdozju perfett tal-patt il- ġdid li jibqa' għal dejjem, hekk li kull saċerdozju ministerjali fil- Knisja għandu sens biss fid-dawl ta' dan is-saċerdozju ta' Kristu: 'Dan hu, tabilħaqq, il-qassis il-kbir li kien jgħodd għalina: qaddis, innoċenti, safi, maqtugħ mill-midinbin, merfugħ 'il fuq mis-smewwiet; li ma għandux bżonn, bħall-qassisin il-kbar l-oħra, joffri kuljum is-sagrifiċċju, l-ewwel għad- dnubiet tiegħu stess, imbagħad għad-dnubiet tal-poplu. Dan hu għamlu darba għal dejjem, meta offra lilu nnifsu. Għax il-Liġi tqiegħed bħala qassisin il-kbar bnedmin li huma dgħajfa; iżda l-kelma tal-ġurament, li ġiet wara l-Liġi, tqiegħed Iben, li ġie magħmul perfett għal dejjem'. L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2010 $e 45 Fl-Art Imqaddsa ranġiskani-2011 asJannar- 2 ta' Frar 201 l tix ta i Eħ Ikteb jew ċempel: —— Kummissarjat tal-Art Imqaddsa — 8, Triq Santa Luċija, Valletta, VLT 1188 Malta Personaġġi Rġiel ill, Mons. Lawrenz Sciberras MI PERSON, (eleji RĠIEI la BIBBJA — Għal min jixtieq iduq aktar il-benna u l-ġmiel tal-istorja tas-salvazzjoni, dan il-ktieb huwa grazzja. Bi stil sempliċi u mexxej, l-awtur iqegħidna fir-rakkonti u fil-kuntest vitali ta' dawn l-irġiel li huma wkoll, huma ħoloq f'katina twila ta' ġrajjiet u avventuri fil-misteru ta' Alla. Prezz: €10 Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija, ċempe A i smewwiet instama — leħen: Int ibni l-għażiż. . fik sibt l-għaxqa tiegħi' 7 Matkiġ-ll T- £C KUMMISSARJAT TAL-ART GAD x