Tifkiriet: Għand Majsi l-Parrukkier Kien żmien meta r-raħal ta' Ħal Lija kien iħaddan fih l-attivitajiet kollha ta' dawk li kienu jgħixu fih. Ma kontx tisma' li xi ħadd mir-raħal li kien ikollu bżonn jixtri ratal ċanga, kien jixtriha mingħand ħadd ieħor ħlief Salvu tal- laħam ta' fejn Sant'Andrija: jew affarijiet tal-merċa u ħaxix għall-minestra jekk ma jinqediex mingħand il-Maċluwa, mingħand Mari Pajċoqqa jew Coppini; ħobż u ħami fil-forn mingħnad Toni u Gejta tal-forn jew Ġużepp ta' wara l-knisja u ħwejjeg ta' taħt u drappijiet mingħand it-twajjeb Rafel. U dawk in-nisa u tfajliet li kienu jiġu bżonn libsa tibdila, min ma kienx jaf lil Mari' l-Geżiża l-ħajjatal Aħna konna nġibuha ġurnata sħiħa, saħansitra anki tiekol għandna, u f'dik il-ġurnata kienet tfassal kemm ħwejjeġ kien ikollhom bżonn ommi u ħuti t-tfajliet. Fi żmien il-Milied x'seħer kellhom dawk il-pasturi tat- tafal kuluriti li konna nixtru mingħand iz-Zoppa. ' Il-Ġurat u l-Lewlu kienu r-rifuġju ta' dawk li kien jħobbu l-qatra, waqt li għall-grokk ta' qabel l-ikel, kienu javventuraw irġiel minn Ħal Lija, Ħ' Attard u Ħal Balzan għand Ġanni l-Qadi li kien, u għadu, armat fil-misraħ li jgħaqqad lil dawn it-tlett irħula ġwejda u ġirien. Bl-istess mod, in-nies ta' Ħal Lija għall-qtugħ tax-xagħar ma kellhomx għażla oħra ħlief lil Majsi l-parrukkier. Mhux għax b'daqshekk, in-nies ta' Ħal Lija kellhom jikkuntentaw b'dak li jsibu. Anzi wieħed jista' liberament jgħid li dawn kienu xxuttjati li d-destin sawrilhom lil Majsi u poġġihulhom fosthom. Idejh kienu qagħdu sewwa għax-xagħar irqiq irqiq tat-tfal u għall-irjus muxgħara ta' dawk akbar minnhom. Kien jaf bl-akbar maestrija kif irażżan l-imqass max-xagħar imsellef b'ċerta ħila miċ-ċirku ta' madwar il-qorriegħa biex jgħatti, kemm jista' jkun, il-qargħa mifruxa bħal misraħ f'nofs ir-ras ta' l-irġiel imdaħħlin fiż-żmien. Majsi ma kienx imkisser fuq dan ix-xogħol biss. Idejh kienu taz-zokkor għat-tqaxxir tal-leħja bil-mus. Kien isib il-ħin biex jaqta' x-xagħar jew iqaxxar il-leħja ta' ftit parruċċani sinjuri jew ta' xjuħ li ma jkunux joħorġu minn darhom. Għandna kien jiġi meta xi ħadd minna kien ikun ma jiflaħx u xagħru jkun twallu ż-żejjed. Ma niftakarx sewwa meta sirt naf lil Majsi għall-ewwel darba, x'aktarx għax sirt nafu meta l-menti tiegħi saret konxja li qiegħed ngħix, għax Majsi beda jaqtagħli xagħri qabel irfist l-għatba tat-tfulija fl-aħħar snin ta' l- għoxrinijiet. Majsi anki qabel daż-żmien kien ilu s-snin jitkisser fuq xogħlu. Mifruxa mperrċa fuq il-blata tal-bieb tal-ħanut, Majsi kellu tabella ta' l- injam iddandan il-kliem: OXFORD SALOON u bi kliem aktar umli taħthom: Tom Xuereb. Issa, jekk fid-dinja kienet teżisti ħaġa li ma kellhiex skop, din seħħet proprju f'Ħal Lija u dil-ħaġa kienet eżattament din it-tabella. Għax f'Ħal Lija, la ħadd kien jaf fejn jinsab l-OXFORD SALOON u wisq anqas min kien Tom Xuereb. Dan il-post li din it-tabella inkurunatu SALOON, in-nies ' ta' Ħal Lija kienu jafuh b'ħanut, anzi bħala l-ħanut ta' Majsi u dak li ġie mgħammed bl-istess mod Tom Xuereb, kulħadd kien jafu bħala Majsi, anzi Majsi l-Parrukkier. Din it-tabella tant kienet inutli li jien intbaħt biha meta kelli xi 18-il sena. Nies barra mir-raħal ftit li xejn kienu jiffrekwentaw lil Majsi u dal-fatt għamel lil din it-tabella aktar bla skop. Dan il-ħanut tax-xagħar ma kienx xi knisja mżejna bid-damask. Kien jikkonsisti f'kamra ta' daqs normali mgħammra bl-essenzjali għal dan il-mestier. Fuq il-ġenb tal-bieb, li minnu kienet tittawwal il-parti l-kbira tad-dawl tal- Bambin, kien hemm imdendla tul il-ħajt kollu, mera kristalla li kienet tqarraq l-għajn għax biha l-kamra kienet tidher ta' kobor doppju. Taħt din il-mera Majsi kellu mifrux minn tulha, armarju b'wiċċ ta' l-irħam abjad silg, mimli kxaxen żgħar ħlief għal żewġ daħliet li quddiemhom kien hemm jistrieħu paxxuti żewġ pultruni tad-dirgħajn, maestużi tal-kawba, b'imħadda galletta miksija bil-ġild, imgħaddsa fihom. Mal-ħajt faċċata tal-bieb kien hemm ħawt taċ-ċaqquf b'vit ta' l-ilma f'nofsu. Barra milli kien jużah għall-ħasil ta' l-idejn, minnu Majsi kien jimla l-ilma fis-sjun tal-ħġieġ biex fih ixappap il-pinzell tal-leħja u bih ikattar ir-ragħwa fuq il-wiċċ qabel jibda it-tqaxxir tal-leħja. Tul il-ħajt tat-tieqa, li minnha kienet tidħol ukoll il-bqija tad-dawl, mal- ġenb l-ieħor tal-bieb kif ukoll mal-ħajt faċċata tal-mera, kien jinfirex bank ta' l-aħmar, b'saqajn spazjati ugwali minn tulu, kollha rkiekel. Fuqu kienu jistennew serħana dawk li kienu jridu jinqdew għal xagħarhom u dawk l-oħra li kienu jridu jinqdew bil-ħanut ta' Majsi biex jisimgħu l-aħħar aħbar tar-raħal jew biex jgħidu kelma qabel jinġabru f'darhom għall-ikla ta' filgħaxija. Dan il-bank, bl-għerik tal-qliezet, kien sar ileqq daqs kieku kien illustrat bl-idejn. Majsi kien juri l-fervur tiegħu ta' nisrani ma' wieħed mill-ħitan tal-ħanut permezz ta' inkwatru żgħir tal-Qalb ta' Ġest, imdendel fuq xkaffetta li fuqha, bħala sentinella kien ikun hemm dejjem inemmen musbieħ ċkejken b'turija ta' qalb ħerqana tħeġġeġ l-imħabba lejn Dak li ma waqaf qatt iħobbna. Taħt din ix-xbiha mqaddsa, Majsi kellu mwaħħal kapuċċin żgħir ta' l-injam irqiq, bil-kappun li jitla' fuq rasu jew jinżel wara għonqu skond it-temp. Għajnejja kienu jibbru fuq il-figura mistika li għalija kellha s-sitt sens sopranaturali li bih dan il-kapuċċin kien ibassar it-temp. Lejlet li Majsi kien ikun sejjer għas- sajd, kien jikkonsulta lill-kapuċċin biex skond fejn qiegħed jistrieħ il-kappun, ibassar jekk l-għada kienx se jkun galbu għas-sajd. Mal-ħajt faċċata tal-bieb, biex iżejjen il-ħanut, Majsi waħħal stampa kbira bil-kulur li fuqha kien hemm murija magna tal-ħjata bl-isem kbir ta' 196 IL-MALTI MUNDLOS biex jiġbed l-attenzjoni ta' kulmin kien jirfes l-għatba tal-bieb. Fl-istess ħajt u mal-ġenb tal-ħawt tal-ilma, kien hemm bieb dejjem miftuħ li kien jagħti għal ġo kamra li minn ġo fiha Majsi kien iġib il-misħun ġos-sjun għat-tqaxxir tal-leħja. Din il-kamra kien fiha tagħmir għal bżonnijiet oħra. Fil-fetħa tal-bieb ta' barra, kien ikun hemm minxura mlaħalħa, purtiera tax- xibka rqiqa bil-ġmiemen fit-tarf t'isfel ikarkru ma' l-art. Din, barra milli kienet tissielet biex iżżomm id-dubbien milli jidħol ġewwa, kienet ukoll isservi ta' Iqugħ għall-pappamoski li Majsi kien iżomm jiġru ma' l-art fil-ħanut b' ġewnaħ imqasqas. Kienu jkunu Zizka għall-ħabta ta' Novembru u Sofor għaż-żmien ta' Marzu. Bil-purtiera b'kollox dawn il-povri għasafar dejjem irnexxielhom jitrejqu bid-dubbien li xorta jkun daħal ġewwa. Majsi ma kellux ħin li jirregolalu xogħlu. Kien jiftah fis-sebgħa ta' fil- għodu u fil-għaxija kien jagħlaq il-bieb meta kien ikun inqeda kulħadd. Ġieli kien jibqa' għaddej sa tard filgħaxija speċjalment nhar ta' Sibt jew fil-ġranet ta' qabel is-Salvatur. Sakemm kelli madwar għaxar snin, biex naqta' xagħri għand Majsi kien joħodni missieri. Minħabba li ta' dik l-età ma kontx wieħed mit-twal, Majsi kien jerfa' mill-art il-banketta għas-saqajn minn quddiem il-pulturna, italla' l-imħadda u jpoġġiha fuq il-banketta mrassa fil-pultruna. Kien jitbaxxa u jerfagħni minn taħt abti u jpoġġini bil-ħlewwa fuq l-imħadda, ixxamplat fil- għoli, biex ma jkollux jitbaxxa waqt il-qtugħ tax-xagħar. Qabel ma Majsi kien jintefa' fuq xogħlu kien iħobb jistaqsini ħafna domandi, aktarx biex forsi jtaffili l-ftit tensjoni li hu kien jintebaħ li kien ikolli fuqi. Barra minn hekk, Majsi kien iħobbni daqs il-mimmi t' għajnejh. Jien ukoll kelli ġibda speċjali lejh, għax it-tfal jagħrfu malajr lil min iħobbhom. Mill-ewwel kexxun ta' l-armarju kien joħrog xugaman tax-xoqqa bajda silġ, mgħoddi u mitwi daqs li kieku parti mill-korredu ta' għarusa. Kien iperrċu bejn idejh miftuħa; ifarfru darba tnejn bi drawwa aktar milli għal-ħaġ'oħra; jifirxu bil-ħlewwa madwari u bl-akbar ġentilezza kien idawwar il-parti ta' fuq tiegħu ma' għonqi u jehmżu sewwa billi kien ifelles it-tarf tiegħu ġewwa dak ta' madwar għonqi. Issa li kien ikun lesta dan kollu, kien jaqbad il-biċċa sigarru ta' Malta bejn l-ewwel żewġt iswaba', jaqilgħu minn ma' xufftejh, iħares ħarsa lejh b'sodisfazzjon u jerġa' jitfgħu f'postu. U postu kien bejn ix-xufftejn ta' Majsi. Tul is-snin twal li kont immur għandu, qatt ma niftakar narah b'sigarru sħiħ f'ħalqu u wisq anqas kelli qatt ix-xorti nara ħarira duħħan ħierġa minnu. Dawn jaqbad l-imqass f'idu. Dan kien jagħmlu b'idu l-leminija waqt li bl-oħra kien jaqbad il-pettne rqiq ta' l-għadam; (ma kienx jgħidlu moxt, għax din għalina kienet kelma baxxa). Kif is-swaba' ta' idu kienu jidħlu fiż-żewġ ħoloq ta' l-imqass, dan donnu kien jieħu l-ħajja. Jibda qisu jkellem lil Majsi b'munqaru jqasqas daqs ilsien ta' mara li tilħaq salib ħaddieħor. Jieqaf biss għal dawk il-mumenti sinkopati meta jogħdos biex jomgħod ix-xagħar. Meta jintrefa' l-għanja mtennija tiegħu terġa' tibda tidwi f'widnejk bħal waħda ta' ftaħir għall-ħila tiegħu. Wara li kien iqarwiżli l-ġnub u l-warrani ta' xagħri, kien idur għax-xagħar ta' fuq il-qorriegħa. Din kienet operazzjoni aktar, biex ngħid hekk, goffa. Minħabba li mit-twelid kelli xagħri folt aktar min-normal, u bejn qatgħa u ta' warajha kien jgħaddi iż-żmien aktar milli Majsi kien jixtieq, (għax biex naqta' xagħri kont qisni sejjer naqta' rasi), l-imqass kien jixxala għall-aħħar. Waqt li Majsi b'idu x-xellugija kien jomxotli xagħri għal fuq moħħi, ix-xagħar li kien ikun maqtugħ kien jgħaddi bħal xita minn quddiem għajnejja waqt li parti minnu kien jispiċċa jistrieħ fuq ix-xugaman f'ħoġri. Il-parti l-oħra kienet teħel ma' xwejfieti, tidħol fi mnifsejja jew issorġi fuq ix-xagħar ta' tebqiet għajnejja. Meta Majsi kien iħoss li l-imqass għamel xogħlu, kien isserħu bl-akbar għożża fuq l-irħama quddiemu u minfloku kien jaqbad il-makinetta, li tongħos fuq l-irħama kienet tkun tistenna t-tern tagħha. Kien jaħtaf iż-żewġ saqajn tagħha bejn is-swaba' u l-ħobża tal-pala t'idu l-leminija u waqt li kien jif- taħhom u jagħlaghom ripetutament, kien iżerżagha fuq ix-xagħar qasir ta' fuq għonqi biex jaqtgħu aktar qasir daqs li kieku kważi jqaxxru bil-mus. Din l-imbierka makinetta kienet it-terrur tiegħi. Minħabba li x-xagħar kienet taqtgħu billi taħsdu bejn żewġ settijiet ta' snien xfafar li jiżżerżqu fuq u kontra xulxin bl-għeluq u l-ftuħ tas-saqajn tagħha, kultant flok taqta' xi xagħra kienet tomgħodha waqt li kienet toqorsok qarsa xejn pjaċevoli. Jien kont nistħi ngħid lil Majsi li kien ikun qiegħed joqrosni, forsi għax kont naħseb li b'hekk kont inkun qiegħed inmaqdarlu xogħlu. Kont għalhekk ngħid lil missieri, qabel ma konna nkunu sejrin għand Majsi, biex meta japplikali l- makinetta, missieri jħares lejn għajnejja mill-mera faċċata biex meta jarani negħmżu, Majsi jkun qiegħed jogrosni u flok ngħidlu jien, jgħidlu missieri li jkun qiegħed jagħmilli dan. Iżda missieri ma ħamilx iżomm għalih dal-patt sigriet ta' bejnietna. Mar itarrfu lil Majsi, x'aktarx biex il-messaġġ tiegħi jasal dritt għand Majsi bla karamboli. Ta' din l-istrataġemma tiegħi ħadt paljul Minn dak in-nhar il-qris ta' Majsi donnu żdied għax kien jiggosta jarani negħmeż lil missieri, waqt li hu u missieri kienu jitbissmu. Dan kollu rrakkuntahuli Majsi meta kelli xi għoxrin sena. Din l-esperjenza qarsa li kont inġarrab kull meta jikbirli xagħri, fortunatament ġiet fit-tmiem tagħha meta Majsi aġġorna ruħu u daħħal il- makinetta ta' l-elettriku li kienet taħsad ix-xagħar b'ħeffa kbira u bla qris. Għall-ewwel li ġabha, kienu bosta dawk in-nies li baqgħu jippreferu l- makinetta ta' l-idejn għax kienu jaħsbu li faċli wieħed jieħu xokk minn din l-innovazzjoni. Missieri kien ħasel se jirraġuna bħalhom, iżda meta Majsi dar fuqi u qalli li din ma toqrosx, jien ġennint lil missieri biex Majsi jużaha fuqi. 198 IL-MALTI Barra minn hekk Majsi ta assigurazzjoni lil missieri li din il-makinetta ġewwa l-Amerka jużawha flok l-imqassl Jien rajtha din mill-Bambin għax biha spiċċaw il-qris u t-tegħmiż. Meta Majsi kien itemm l-operazzjoni ta' qtugħ ix-xagħar, kien jidħol fl- istadju tad-daqqa ta' l-imgħallem biex joħloq l-aħjar dehra ta' xogħlu. Kellu flixkun tal-metall ileqq bħal fidda forma ta' lanġasa b'toqba żgħira fit-tarf ta' l-għonq irqiq. Dal-flixkun kien ikun jistrieħ fuq l-irħama dejjem għal-lest. Kien ikollu fih ilma b'żieda ta' xi forma ta' fwieħa ħafifa. Majsi kien jaqbdu minn għonqu bejn subgħajh u waqt li b'idu l-leminija, b'ħafna skossi kien iqattar dit- taħlita fuq xagħri, b'idu l-oħra u bis-swaba' mmaxxta f'xagħri u b'ħafna tferfir, kien jifrex il-likwidu ugwali mal-qorriegħa kollha. Niftakar li meta missieri kien joħodni naqta' xagħri fix-xitwa fil-għaxija, lil Majsi kien jgħidlu biex jaqbeż dan l-istadju tat-tberik minħabba li kien jibza' li nieħu xi riħ. Majsi wara li kien lesta dan kollu, kien jinxteħet għall-opra ewlenija tal- qagħda tax-xagħar. Bil-pettne kien jofroq ix-xellug ta' xagħri u jifforma l-ferq dritt u għeri daqs xemgħa tal-gandlieri ta' l-artal maġġur. Wara kien ikompli jomxot ix-xagħar skond il-forma li fl-opinjoni ta' Majsi, l-aktar taqbel mal- wiċċ. U hawn kienet tidħol is-sengħa li xi drabi ma kinetx taqbel mal-gosti ta' missieri għax bosta drabi kien ibiddilli l-maxta wara li naslu d-dar. Dan kien jiġri għar-raġuni li missieri kien pittur ta' ħila, barra milli kien poeta u għalhekk ma kienx nieqes mill-immaginazzjoni estetika. Iżda aktar ma bdejt nikber, aktar l-istil ta' moħħi, għall-aħjar jew għall-agħar, kien jieħu preferenza fuq ta' Majsi u saħansitra anki fuq dak ta' missieri bis-sens artistiku kollu li kellut Waqt li Majsi kien ikun applikat fuq il-qtugħ ta' xagħri, kien japprofitta ruħu mill-preżenza ta' missieri minħabba l-fatt li missieri kien sajjied ta' esperjenza u Majsi kien prinċipjant. Kien beda jmur ma' Ġużepp tal-forn ta' wara l-knisja. Dawn kienu jmorru bil-vann tal-ħobż kull nhar ta' Ħadd, il- Ġnejna fejn Ġużepp kellu daqsxejn ta' għorfa ma' tarf il-baħar fuq il-lemin tax-xtajta u li fiha kien iżomm luzzu żgħir li kien ivara kull meta kien imur jistad. Għalkemm is-sajd ta' Majsi, li kien għal tal-qiegħ, ma kienx jaqbel ma' dak ta' missieri, li kien għal tal-wiċe, kien hemm qasam komuni li fil-limiti tiegħu kienu jiftiehmu sewwa għax il-konverżazzjoni kienet tibqa' sejra sakemm Majsi, wara li jħoll ix-xugaman minn ma' għonqi u jiġbdu minn madwari, kien jerfagħni minn fuq l-imħadda u jweżinni fl-art fuq saqajja. Ħafna drabi din it-taħdita kienet tkompli titwal billi missieri, aktarx iva milli le, meta kien jieħu lili għand Majsi kien ikollu bżonn lil Majsi hu wkoll. Id-diskursata kienet tintemm ħesrem meta Majsi jkun għamel xogħlu kollu u jkun neħħa x-xugamann minn madwar missieri. Wara li Majsi kien jixkupiljalu l-ispalel u d-dirgħajn, missieri kien idaħħal idu fil-but u fuq l-irħama kien jitlaqlu sikspens. Majsi kien jipprova jagħtih il-bqija, iżda missieri kien dejjem jirrifjuta li joħodha għax kien jifhem li Majsi kien jagħtina attenzjoni speċjali. Majsi ma kienx jaf jitkellem biss fuq is-sajd. Kien kapaċi jkompli fuq is- suġġetti kollha li kienu jaqbdu dawk li kienu jiġu għand Majsi aktar biex jgħidu xi ħaġa milli għal ħaġ'oħra. Id-diskussjonijiet kienu jkunu parrokkjali għalkemm aħbarijiet dwar Ħal Balzan u Ħ' Attard ma kinux jonqsu speċjalment wara l-ġranet tal-festi tagħhom. Iżda l-aktar suġġetti interessanti li kont nitgħaxxaq nisma' meta tfarfart xi ftit, kienu jqumu meta fil-ħanut ta' Majsi kien jiġi jserraħ Salvu Mifsud, jew aħjar kif jafuh f'Ħal Lija, Panziku. Dan kien bniedem li għalkemm ma kellux ix-xorti li jmur jitgħallem f'xi unversità, kien istruwit għall-aħħar. Kien prożatur storiku u poeta barra milli kien elokwenti fi kliemu. Kien imżejjen b'memorja fenomenali u kien jgħaġġbek jikkwota mill-Bibbja kif ukoll minn Dante jew Shakespeare qisu qed jistqarr il-Qaddisa jew is-Sliema. Ir-repertorju tiegħu kien jinfirex lil hinn minn dawn il-konfini letterarji. F'nofs diskussjoni kont tisimgħu jikkwotalek siltiet mill- Leopardi, Ugo Fuscolo jew Tarquato Tasso. 7 — Metakienikun hemm Panziku għand Majsi, ara ma tmurx taħseb li xi ħadd kien ikollu l-ħila jinfilsa kelma fi kliemu. Kien jirreċta l-aħħar poeżija li kiteb lis-Salvatur jew lin-nar ta' Ħal Lija. Kien jiġi għand Majsi aktar għax kien isib sfog fit-tpaċpiċ milli għal skopijiet oħra. Iżda darba inzertajtu li ried iqaxxar . il-leħja. Majsi stiednu biex jieħu postu fuq il-pultruna waqt li kien f'nofs diskursata. Panziku ntelaq fuq il-pultruna bhal xkora dqiq iżda lsienu baqa' jtaqtaq. Majsi bi drawwa qabad b'idu l-leminija l-mus minn fuq l-irħama u fetħu. B'idu l-oħra ġibed 'il fuq il-ġilda li kien dejjem iżomm imdendla ma' l-armarju u beda jżerżaq fuqha x-xafra tal-mus 'lisfel u 'l fuq b'ħeffa li tħallik bla nifs. Wara li kien ħassu li x-xafra ssinnet biżżejjed, telaq il-mus fuq l- irħama, dawwar ma' għonq Salvu x-xugaman, tella' mal-ponta ta' sebgħu mesħa sapun magħġun u firixha fuq ilħit Panziku. Mela ftit fis-sjun, xappap il-pinzell fih, tellgħu ma' wiċċ Panziku u beda jogħrku b'ritmu mgħaġġel fuq is-sapun. F'kemm ili ngħidlek wiċċu sar xkuma waħda u naħseb li Panziku daqha sewwa għax waqt dal-ħin kollu fommu ma waqafx iredden. Issa l-operazzjoni kienet sejra tieħu xejra delikata għax kien wasal it- tqaxxir tal-leħja. Majsi qabad il-mus bejn is-swaba' ta' idu l-leminija, barra mis-seba' ż-żgħir li kien iżomm imtalla' donnu kellu suġġizzjoni jistrieħ bħal sħabu fuq din l-għodda li wieħed juża biss bir-reqqa u b'attenzjoni. Bil-mus imtalla' livell ma' wiċċ Panziku, Majsi widdbu: ''Tssa daqshekk, Salvi' u Salvu mmuta f'daqqa. Iżda kull darba li Majsi kien jaqla' l-mus minn ma' wiċċ Panziku biex jimsħu mis-sapun, erħilu jerġa' jiftħilha b'Majsi jtenni jsikktu qabel ikompli. U din il-farsa baqgħet għaddejja sakemm Majsi bil-pinzell u s-sijun ħasel wiċċ Panzinku mis-sapun li baqa' jitlajja ma' wiċċu wara li għaddiet minn fuqu x-xafra tal-mus. Waqt li wiċċu kien għadu niedi, Majsi dilek fuqu s-silġa u bix-xugaman li kien għadu mdawwar miegħu mesaħlu wiċċu bl-akbar delikatezza. 200 IL-MALTI Issa Panziku reġa' ħa postu fuq il-bank u frisk daqs ħassa kompla jirrakkonta b'aktar fervur minn qabel. Kulħadd kien jieħu gost jisimgħu għax kien jaf xi jgħid. Kliemu kien jgħallmek u l-vuċi tiegħu ma kinitx monotona. Ma ngħidx li ma kienx ikun hemm min issummat jisma' ma kienx ukoll ibeżżaq xi waħda f'wieħed mill-isputaturi li Majsi kien iqiegħed imbiegħda b'simetrija quddiem il-bank fejn kienu jpoġġu. Iżda dan ma kinux jagħmluh b'xi dispett. Kienu jagħmluh b'neċessità għax Salvu ma kienx jagħtihom l- okkażjoni jixxuttaw il-bzieq ta' ħalqhom billi kultant iħallihom jgħidu kelma. Min kien imur għand Majsi l-Parrukkier ma kienx jibbenefika biss mill- għerf ' gratis et amore' ta' Panziku; kien ikollu l-okkażjoni jixrob għerf ieħor ta' Mario Agius, magħruf f'Ħal Lija bħala Tal-Pajs. Dan, bħal Panziku, ma kellux ix-xorti jistudja ġo l-università, u daqs Panziku ma kienx nieqes mill- għerf, anzi fejn kien jidħol l-ilsien Malti kien ta' aktar awtorità. Mario ma kienx bħal Salvu, itaqtaq bla heda. Kien ta' ftit kliem iżda b'ħafna sustanza. Dak iż-żmien kien għadu żagħżugħ iżda kien ifendi bl-argumenti tiegħu għal dak li kien ikun jgħid Panziku. Kont nitgħaxxaq nisma' lil Salvu jipperora u lil Mario jfendi u bi kliem mirqum jispjega ċar dak li kien ikollu f'moħħu. Insomma, għand Majsi wieħed kien isib l-isbaħ mogħdija taż-żmien li fiha wieħed jitgħallem xi ħaġa. Aktar ma tkattart fis-snin, aktar kont nieħu gost tiiltaqa', mhux biss ma' dawn iż-żewġ persunaġġi tar-raħal, iżda wkoll ma' Majsi għax Majsi wkoll ma kienx nieqes mill-ħila ta' l-ilsien mitkellem. Miegħu u ma' dawn iż-żewġ għorrief kont bdejt issa nżerżaq xi kelma. Majsi kien iħobb jitkellem miegħi ħafna, mhux biss għax jien bħal missieri ħriġt sajjied, iżda wkoll għax jien kont inwassallu aħbarijiet minn barra r-raħal meta sirt żagħżugħ. Issa Majsi xerrek miegħu lil ibnu l-kbir, Salvu, biex itih daqqa t'id waqt li jitgħallem is-sengħa ta' parrukkier. Biż-żmien sar tas-sengħa daqs missieru. Wara ġie jgħinu wkoll ibnu ż-zgħir, Fredu. Billi dan kien mitfugħ fuq l-iskola għax kien imur is-Seminarju tal-Furjana, ma kienx ġie ma' missieru biex jitgħallem is-sengħa bħal ħuh. Kien għalhekk jiġi fil-vaganzi u xogħlu kien biss li jiknes, meta kien ikun hemm bżonn ix-xagħar li kien jinġema' madwar iż-żewġ pultruni. Salvu kien jaf jitkellem daqs missieru iżda Fredu kien ta' ftit kliem u ta' ġentilezza kbira. Meta kien bi sforz jasal biex itarraf xi ħaġa, wieħed kien jintebaħ li hu ta' skola u tifel intelliġenti. Kif konna ngħidu aħna ta' Ħal Lija, missieru kellu bokka bih. Biż-żmien Salvu sab post ta' parrukkier mal-gvern. Fredu laħaq saċerdot b'ħafna potenzjal tant li, wara li żejjen lil Ħal Lija bħala Kappillan maħbub tagħha għal bosta snin ta' ħidma wtieqa, laħaq Monsinjur Arċipriet tal-Katidral ta' l-Imdina. Jien, fl-1955 iżżewiġt u ħrigt b'qalbi magħfusa minn Ħal Lija waqt li Majsi baqa' jippersisti fuq xogħlu għal ħdax-il sena oħra bħallikieku d-dinja qatt ma nbidlet. Meta Majsi rtira mix-xogħol, kellu, imbierek Alla, 72 sena. Dak iż-żmien ma kienx hawn pensjoni għal wieħed li jirtira mix-xogħol li biha Majsi seta' sab il-mistrieħ ħdax-il sena qabel. Barra minn hekk, Majsi ma tantx gawda s- serħan tiegħu. Mhux għax ħalliena kmieni wara li rtira. Meta l-Mulej għajjatlu kien laħaq l-età veneranda ta' 89 sena. Iżda, miskin intefa' ġo sodda għal snin li żgur ħasshom bla tmiem. Waqt is-snin twal ta' xogħlu tant twaqqaf, li fl- aħħar saqajh ċedew. Povru Majsi, sefa martri tax-xogħol li tant ta b'dedikazzjoni, tbissim u ħlewwa, lilna n-nies ta' Ħal-Lija. F'rokna ta' qalbi għandi mistura sogħba kbira li ma nista' ninsa qatt. Meta ibnu Dun Alfred kien għadu kappillan ta' Ħal Lija, kien kemm-il darba stedinni biex immur nara lil missieru li kien fis-sodda. Jien għalkemm kelli l-akbar xewqa li nagħmel dan, qatt ma wasalt biex nagħmlu. Meta kont determinat biex inżuru, ħija ikbar minni li joqgħod Ħal Lija, tani l-aħbar kiefra li Majsi kien ħalliena xi xhur qabel. B'sogħba kbira nitlob maħfra lil Majsi fil-ġenna għal dan in-nuqqas tiegħi. Jien lil Majsi bqajt niftakru bħalma baqgħet tiftakru t-tabella ta' fuq il- ħanut li għadha mwaħħla f'postha sal-lum, bid-differenza li m'għadnix niftakru bħala Tom Xuereb ta' OXFORD SALOON, iżda bħala Majsi l-Parrukkier ta' Ħal Lija.