mill-Komm. Il-Floriana fiż-Żmien it-Tieni Gwerra Dinjija Il-Maltin sofrew ħafna matul it-Tieni Gwerra Dinjija minħabba bombi, imwiet, mard, ġuħ u nuqqasijiet ta' bżonnijiet bażici. Il-Furjaniżi sofrew aktar minn ċerti bliet u rħula oħra Maltin minħabba li tinsab fuq ilsien ta' art (peninsula) bejn żewg portijiet, jiġifieri l-Port il-Kbir u l-Port ta' Marsamxett. Din tal-għadu li ġab ħafna gwaj liċ-ċittadini tagħha. Il-Port il-Kbir bħall-Ajruport ta' Ħal-Luqa kienu l- miri qawwija mill-ajru ta' l-ajruplani Ġermaniżi u Taljani. L-inkwiet serjissimu beda meta d-dittatur Taljan Benito Mussolini ddikjara gwerra kontra l-Gran Brittanja u Franza nhar l-10 ta' Ġunju 1940. Propju l-għada bdew ' l-attakki mill-ajru. Niftakar li flok il-mama qajmitni bħas- soltu biex immur l-iskola qajmitni minħabba l-ewwel ħbit mill-ajru (air raid) fuq Malta. Konna morna nistkennu, minngħalina sewwa, taht blata ta' wieħed mill-bibien tad-dar, għax hekk kienu qalulna xi periti - kemm kienu . żbaljati, kieku ġiet bomba mhux il-blata biss kienet ittir iżda aħna bid-dar b'kollox. L-għadu ried jeqred id-Dockvard u kull bastiment tan- Navv Brittanika kif ukoll ta' bastimenti li kienu jaslu bi proviżjonijiet għall-poplu Malti u għas-Servizzi Brittaniċi. L-ajruplani tal-għadu kemm-il darba kien ikollhom mira ħażina jew minħabba l-biża' tal-kanuni ta' l-Alleati, ħafna minnhom operati minn suldati Maltin, jew biex jeħilsu malajr u jirritornaw lura lejn il-bażijiet tagħhom fi Sqallija. Ir-riżultat kien ikun li ħafna bombi kienu jispiċċaw fuq il-Floriana, il-Valletta u t-Tlett Ibliet (Vittoriosa, Senglea, Cospicua). Barra minn hekk, hafna drabi l-ajruplani Taljani u Ġermaniżi kienu jiġu apposta biex jibbumbardjaw postijiet fil-Floriana bħal meta twaqqgħet il-knisja ta' San Publju. Barra twaqqigħ ta' bini u toroq li iġarrbu ħsarat kbar, l-aktar ħaġa ta' niket kienet li numru konsiderevoli ta' ċittadini ċivili Furjaniżi tilfu ħajjithom żgur bla ħtija. Lapida ta' rħam bi skultura tal-bronz fuqha li turi xena tal-gwerra u tal-knisja ta' San Publju tinsab imwaħħla mal-ġenb tan-naħa ta' Balzunetta tal-Knisja Arcipretali ta' San Publju. Kull 28 ta' April jitpoġġew b'sinjal ta'rikonoxximent u rispett kuruni mill-Kunsill Lokali tal-Floriana u mill- Floriana Senior Citizens barra li jsir talb immexxi mill- Arcipriet. Fuq din il-lapida, jew aħjar memorjal, jidhru l-ismijiet ta' 66 persuna Furjaniża. Dan il-memorjal kien inkixef mill-E.T. Monsinju Arcisqof Metropolita Mons. Sir Mikiel Gonzi nhar il-Festa ta' San Publju tat-28 ta' April ta' 1974 wara li ntemm il-Pontifikal fil-knisja arċipretali. ,81a' Ajnil 10 fis-7.502.1im. Barra dawk il-persuni li isimhom jidher fuq il-memorjal: Wara l-ewwel xokkijiet il-Gvern Kolonjali beda jħaffer mietu Furjaniżi oħra mhux direttament minħabba l-bombi l-ilqugħ (shelters) f'diversi partijiet ta' beltna, wieħed fuq pajjiżna jew għax tilfu ħajjithom meta kienu jbaħħru minnhom kien bejn l-Iskola Primarja u l-Kannirja tal- fuq bastiment tal-gwerra, iżda minhabba nuqqasijiet ta' Knisja ta' San Publju. ħwejjeġ bażici bġal sustanzi, medicini adegwati u kura Il-Floriana għaddiet minn ħafna perikli. Wieħed minn li ma kinitx żgur bħal ma hija dik kif nafuha llum. Waħda dawn kien meta l-vapur Talbot fil-Port il-Kbir mgħobbi minn dawn il-vittmi kienet oħti Evarista, li mietet fis-7 bi splossivi beda jaqbad u kien hemm periklu ta' ta' Mejju 1942 fl-eta' pjuttost tenera ta' 17-il sena, disat splużjoni kbira li kienet taffettwa, fost lokalitajiet ijiem biss wara li waqgħet il-knisja ta' San Publju. oħra, il-Floriana tant li l-awtoritajiet ordnaw lir-residenti Il-Gran Brittanja ma kinitx tidher, almenu fil-każ Furjaniżi tan-naħat li jagħtu għal fuq il-port, biex jigu ta' Malta ppreparata tajjeb biex tilqa' l-isfida tal-gwerra immedjatament evakwati għal postjiet oħra fuq in-naħa mill-Ġermanja u ftit wara mill-Italja. Tant kien hekk li 4: fuq tal-Floriana. Kif wieħed stenna dan qajjem paniku d-difiża tar-Roval Air Force kienet magħmula biss minni kuir fost il-popolazzjoni Furjaniża. Fortunatament l-isplużjoni erba' ajruplani tat-tip Gladiator biex jeħduha kontra 2. mistennija ma seħħitx u allura dawk evakwati rritomaw dawk ta' l-għadu. Il-gwerra f'Malta bdiet meta l-Italja ddikjarat gwerra fl-1940 u hawn beda l-biża' tal-Maltin Fl-1 ta' Marzu 1942 attakk fuq in-naħa ta' isfel tal-Floriana naturalment għax Malta kienet biss 60 mil 'il bogħod ħalla 20 mejta, 26 feruti serjament u 23 oħra feruti iżda minn Sqallija. Fil-fatt l-ewwel attakki ġew mir-Regia mhux konsiderati gravi barra naturalment tiġrif ta' bini. Fil-5 ta' April 1942 ntlaqtu l-knisja tal-Patrijiet Kapuċċini Ilqugħi (shelters) fil-blat ma kinux jeżistu fil-bidu tal- tas-Salib Imqaddes u l-Kunvent ta' ħdejha u f'dan il-ħbit gwerra; dawn bdew jitħaffru wara li kienu ġa ġew mietu Patri Klement u Ġużeppi Borg li kien jagħmel irrappurtati numru ta' mwiet. Kien hawn xi ftit ilqgġu xogħol ta' seftur fl-istess kunvent. Il-knisja tal-Kappuċċini fuq l-art kontra t-tfiħ mill-ajru tal-gass li qatt ma gara. ġġarfet tista' tgħid għal kollox tant li ma setgħetx tibqa' Wieħed minn dawk l-ilqugħ kien jinsab fil-limiti tal-1: 4 L nqata aniċċat il Gwann ħdan iqini għalitii Floriana, ftit barra l-Bieb tal-Bombi. il-knisja tinbena mill-ġdid, kif fil-fatt sar, u Ilum dan it- Fortunatament fil-Floriana kellna l-Mina tal-Vapur ta' , tempju huwa ħafna isbaħ minn dak ta' qabel. Il-ħsarat l-Art (il-ferrovija) li kienet tgħaddi matul il-fosos man- taj kunvent kienu kbar għalkemm ma waqax kollu, tant naħa tal-Mall sa mal-ġenb tal-Bieb tal-Bombi. ji l-patrijiet kollha kellhom ta' bilfors isibu kenn f'postjiet Naturalment ħafna Furjaniżi kien jsibu l-kenn fiha waqt għra, anke barra mill-Floriana. Ftit ġranet wara misset ħbit mill-ajru iżda dan ma kiex faċilment possibbli għal ix-xorti ħażina lil-knisja ta' San Publju. Kien fit-tmienja dawk li kienu joqogħdu n-naħa ta' isfel tal-Floriana bħal neqsin kwart tat-28 ta' April 1942 meta skwadra ta' Wara is-Sur. Din il-Mina bdiet isservi wkoll biex tilqa' ajruplani tal-għadu ġiet b'intenzjoni speċifika biex teqred fiha refjuġati Maltin barra mill-Floriana likienu jitilfu għal kollox dan it-tempju maestuż wieħed mill-akbar u djarhom speċjalment mill-Kottoniera. mill-aktar imponenti fil-Ġżejjer Maltin. Tnejn kienu r-raġunijiet għal dak l-attakk. Waħda għax il- knisja ta' San Publju ħasbuha l-Konkatidral ta' San Ġwann tal-Valletta. Skond spiji dan (il-konkatidral) kellu ħażna ta' qamħ fil-kuriduri tiegħu u biex tkompli l-fosos tal-qamħ kienu propju quddiem l-istess knisja L-oħhra għaliex ħdejn San Publju kien ikun hemm ipparkjati karozzi tas-servizz li taw lill-għadu x'jaħseb li l-bini ta' ħdejn fejn kienu jkunu, illum il-Middlesea Insurance, kien xi tip ta' head quarters militari, iżda fil-fatt kien mess tal- fizzjali. Skond rapporti minn nies li ma daħlux f'xi xelter, il-kap ta' l-iskwadra ta' l-ajru għamel bid-duħħan ħierġ mill-ajruplan tiegħu forma ta' ċirku biex wieħed b'wieħed mill-ajruplani bdew jitfgħu l-bombi fuq il- knisja li allura ntlaqtet kemm-il darba fl-istess ħbit. Waħda mill-bombi laqtet il-koppla sabiħa li kienet tlestiet mill-pittura b'konsegwenza li l-ġebel baqa' nieżel fuq l-altar maġġur, rigal sabiħ ta' Monsinjur Franġisku Mallia, ex Arċipriet. Il-kanċell ta' madwar il-presbiterju spiċċa biċċiet. Sfronda l-presbiterju u kollox spiċċa fil-kannirja ta' taħt fejn mietu tlettax u ħdax sfaw feruti gravi. Fost il-mejtin kien hemm Dun Pawl Portelli, membru ħabrieki u popolari tal-kleru tal-Floriana. ' Kieku l-attakk mill-ajru sar nofs siegħa qabel, in-numru ta' vittmi kien ikun ikbar, dan għaliex ħafna kienu jmorru jqattgħu l-lejl fil-kannirja li magħha kien hemm xelter fil-blat, għalkemm mhux kullħadd kien jinżel fiħ. Fortunatament hafna leħqu marru jew lejn djarhom jew ghax-xoghol. Erba' persuni ohra tilfu ħajjithom fil-passaġġ ta' bejn il-kappellun tar-Rużarju u s-Sagrestija. Mietu bil-blast ta' l-isplużjonijiet. Ftit wara fuq ir-radju Taljan tħabbar bil-Malti minn persuna traditura Maltija li l-ajruplani ta' l-Axis (kif kienet magħrufa l-alleanza tal-Ġermanja ina' l-Italja) waqqgħu l-kattidral tal- Valletta li kien mimli qamħ, konferma li l-knisja ta' San Publju ħasbuha il-Kon Kattidral ta' San Gwann. L-Arċipriet Dun Angelo Ghigo, imbikkem kif kien ttrasporta is-Sagrament Imqaddes lejn il-knisja ta' Sarria li minn dak il- ħin saret il-Parroċċa ta' Floriana. Ironikament filwaqt li Sarria ma saritx parroċċa kif xtaq il-Grand Mastru Vilhena minħabba li l-Isqof ta' Malta ta' dak iż-żmien oppona, hija saret parroċċa bil-ħidma kiefra tal-għadu Ġermaniż. Pjazza Sant' Anna Bl-Iljun fin- nofs Triq il-Miratur B ajja L-Italja ċediet fit-8 ta' Settembru 1943. Anke l-Assedju tal-1565 intemm fil-Festa tal- Bambina. Dawn id-dati kienu koinċidenza jew intervent mis-Sema7 Għalkemm il-Ġermanja ma kinitx għadha ċediet għal Malta t-Tieni Gwetra Dinjijja kienet spiċċat għax l-ajruplanni tal-għadu kienu jittajru minn Sqallija. Ta' min jgħid li l-Floriana kellha x'taqsam mal- invażjoni ta' Sqallija. Niftakar li numru kbir ta' armamenti telqu mill-Floriana Parade Ground (kif kien jisimha qabel saret l-Arena ta' l- Indipendeza), għaddew minn Triq Sant'Anna fi triqthom għall- Port il-Kbir minn fejn ġew mgħobbija fuq vapuri ta' l-iżbark (landing barges) biex ittiehdu lejn Sqallija fejn ingħaqdu ma' forzi oħra alleati. Fl-1944 parti mill-knisja ta' San Publju ġiet irranġata billi ttellgħhu ħitan li sseparaw taħt fejn kienet il-koppla, il-kor, il-kappelluni, u ż-żewg kappelli tas-Sacro Cuor u ta' San Gużepp mill-kumplament. B'hekk tħallew għall-użu l-korsija, in-navi u l-kontra navi. Is-Sagrament ġie solennement trasportat minn Sarria għall-knisja ta' San Publju biex mill-ġdid bdiet taqdi d-dmirijiet ta' parroċċa. Is-sena 1944 kienet timmarka l-ewwel ċentinarju minn mindu l-Floriana saret parroċċa, madankollu, iċ-ċelebrazzjonijiet minħabba diversi raġunijiet tħallew għas-sena 1945, meta l-istatwa ta' San Publju reġgħet daret mat-toroq tal-Floriana wara nuqqas ta' sitt snin fost briju kbir.