bħal-ma kien jixtieq, u dar-imbagħad; il-għadba tal-palazz, H ma jilmaħx A pi i ĦA ħall a k Ab Sa ħu-f'oħ b fegħ, kufikenz ALL : hom; tk g sk t'Alla —-bi-biss-tagħmel-lil-bniedem imperatur l Seħħ lil-Kbir Kap u ÀIT-FASSAR IL-WICC IMGEDDED TAL-PALESTINA Min xi darba, tlietin jew erbgħin sena ilu, kien mar iżur l-Art Imqad- dsa, kien intlaqat żgur mid-dehra ta' faqar, ta' għaks u ta' miserja, ii fihom kienu jgħixu dawk l-imsejkna li hemm kienu jgħammru. Mitluqha għall-rieħha l-art, mhux maħdum u nieqes minn bexxa ta' ilma u ,għal- hekk, imneżża minn kull ħdura, dak ir-raba, bil-kellma siekta 'mma kiebja tiegħu, kien donnu jitlob lil-moħħ il- bniedem u jistiednu imidd dirgħajh ħaddiema sabiex hu jroddlu l-għixien u jkattarlu l-ħajja. Kollox bil-maqlub qed jiġri llum fil-Palestina, Il-lum il-Palestina, donnu b'ġiri ta' għafrid ib-dehen u ħedma li ma jitwemmnux, bir-raba u l-għelieqi tagħha msoqqi- jin u jħaddru, qgħedha mill-għaks u l-faqar, tintrefa hekk li waslet dbid- del il-wiċċ musfar u kiebi tagħha. Din il-bidla ta' għaġeb fil-Pales- tina hi kollha ġejja mix-xogħol, mil- ħidma ħarqiena ta' l-art: hi ġejja mill-BIEDJA. Jinħtieġ li wieħed imur sa hemm il-lum, jiftaqad u jara b'għajnejh ir-raba u l-għelieqi tan- naħat tal-Lhudija, tas-Samarija u tal-Galilija, biex żgur jistaġeb bil- ħajja ġdida li daħlet qalb dak il-blat sammi u li biddlet dik l-art, dari xora maħruqa mix-xemx, fi ġnejna mill-isbaħ u ta' ġmiel li 'misslek il- ħsus ta' qalbek u jħennik, Jinħtieġ bill-ħaqq ko'lu nistqarruh : dan l-għeġeb ta' bidla ta' wiċċ il- Palestina hu ġej, u ġie tabilħaqq, minn dawk l-ewlenin Lhud li, f'dawn l-aħħar żmienijiet, imħeġġin u miku- lin minn imħabba ta' demm ġenshom, (Sioniżmu) kienu marru l-ewwel nies biex joħolqu u jwaqqfu pajjiż għali- hom fil-Palestina, Hi magħrufa ukoll it-telqa u l-ħedla li għandhom għax-xogħol il-ġnus misil- min, l-Arab; dawn huma hekk im- ħeddlin li jistmerru kull ħajra għax- xogħol, u jbarru minnhom kull mixi l-quddiem, kif mixia llum id-dinja. Hekk għexu dawn għal żmien twil fil-Palestina, li taħt il-ħakma tagħ- hom ma setgħetx ma tkunx ħlief art ta' faqar, għaks u miser'a, Imma ukoll dawn, malli l-ewwel ġgajtiet ta' Lhud waqqfu t-tined tagħhom fil- witja ta' Esdrelon, dawn il-Misilmin, imħarrkin minn ħsus għejjura u beżgħanin minn tgħedida li jitilfu pajjiżhom, qamu minn-nagħs tagħ- hom, tajru l-għazz u tawha għax- xogħol, b'dak il-ħsieb li jippikaw mas-Sjonisti u jaqtawlhom qalbhom. B'hekk iżda; ukoll ir-raba u l-għelieqi tagħhom ħadu rruħ u bdew jagħtu xi ġid. U din il-mixja l-quddiem fix-xogħol ta' l-art aktar bdiet tgħaġġel u timxi malajr kif bdiet timxi l-quddiem te. ettrifikazzjoni' tal-pajjiż hekk, li fi ftit snin minn Dan sa Bersabea wiċċ il-Palestina mbidel, żdied il- bejh u x-xiri, u l-qagħda tal-pajjiż ġiet ħafna għall-aħjar. IL-QAGĦDA TAX-XIRI U L-BEJH Il-Palestina, aktar minn kollox, hi pa'jiż tal-biedja: ir-raba u l-egħlieqi tagħha, mgħejjunin minn klima xem- xi li tista tħaddmu kif u kull meta trid, jagħti ħxejjex u għelejel b'kotra kbira u mill-aħjar. It-tgħamir ta' ogsma sħaħ bil-larinġ u bil-palm, li jagħti l-aktar tamar bnin, m'humiex ħlief l-għeliem tal-Palestina mgħaru- — fin min-naħat kollha ta' l-Ewropa; iżda, l-ħila u s-saħħa li għandha fi ħxejha biex trodd għelejjel ħafna oħra, hi ukoll magħrufa. U dan narawh jitwettaq iżjed il-quddiem meta', min flok it-tisqija tax-xita artifiċjali tid- ħol dik ta' l-ilma ġieri mil-Ġudan, li jkun jista' jitferrex u jsaqqi kull fejn jinħtieġ. Hija ħasra, meta tif- takar li għadd -kbir ta' siġar iħaddru taż-żebbuġ u tal-gummajż kienu ġew imqaċċta u meqruda mill-Misilmin ; imma ukoll għal dan id-dehen tal- ħakkiema tal-lum ħasbu u mxew il-quddiem. Bil-ħidma dehnija tal-Lhud, il-bejh u x-xiri fil-Palestina, mexa ħafna l- quddiem, resaq sewwa, għall-kemm b'ħafna tfixkil, għal dak li jitlob il- kummerċ il-lum u għamel b'mod li jiġbed lejh u jħajjar ix-xerrejja u l- bejjiha tax-Xerq (Oċċident) bi swieq xierqa, li jaqblu u jħallu l-qliegħ. Għalhekk, il-lum il-kummerċ. fil- IL-QAGĦDA TA' L-INDUSTRIJA F'IŻRAEL Dak li l-aktar għen biex tiġi l-qud- diem b'ħeffa tal-għaġeb Il-industriża f'Iżrael tal-lum kienu l-ewlenin tliet ċentrali ta' l-elettriku f'Tel-Aviv, f'Kajfa u f'Tabarija. Kapitalisti u nies tas-snajja, ħarġu flushom ħlew il-qawwa ta' denhom u ħabirku kemm felħu biex joħolqu xogħolijiet, iwaqqfu fabbriki u jibnu ndustriji, li jkunu l-għana tal-pajjiż, Għal dan biż-żejjed li wieħed ikun Familja ta' bdiewa fil-Palestina pajjiż ġdid ta' Iżrael għandu qagħda soda, dejjem iżjed iikber u dejjem ġej aktar il-quddiem. L-għaqdiet u kooperativi ta' banek li nħolqu, x- xrieki ta' għajnuna ta' kummerċ u ta' industrija li twaqqfu, u s-somom kbar li ntefqu fi ftuħ ta' triqat ġod- da, f'bini u f'fabbriki ta' kull ġens u sura, juru ġejjieni li jqawwi l-qalb u jimla bit-tama, jaf, kif twaqqfu, imxew il-quddiem u waslu xi fabbriki tas-sapun, l-iżjed, wara d-dħul tal-magni li jħeffu x- xogħol u jkattru bla qies il-qliegħ. Ta' min iqis ukoll, kif marret il- quddiem il-''Portland Cement Com- panv'' ta' Qajfa u dawk il-Kbar Imtieħen imwaqqfin f'dik il-belt. U ma dawn żid ukoll għadd ta' fabbriki oħra tat-tabakk, tas-sigarri u tas-sigaretti, li jagħtu xogħol lil ħafna nies u jħallu ħafna qliegħ, U ma jonqsux ukoll għadd ta' fabbriki oħra ta' l-Alkool, tas-suffari- ni u ta' ħafna ħwejjeġ oħra meħtieġa għal pajjiż. Betlehem hi magħrufha mad-dinja kollha għax-xogħol tal-madreperla. Dak li jżomm, imbagħad, il-qies fil-miżien tal-qliegħ u tat-telf fix-xiri u l-bejh tal-Palestina mal-ġnus l-oħra, l-iżjed ta' l-Elwropa, hu l-ħruġ u d- dħul tal-ħwejjeġ mibjugħa jew mix- trija. Il-bejh taż-żejt taż-żebbuġ, tal-larinġ, bajt u ġwież li l-Palestina tibdel ma' karozzi tan-nar, magni, ħa- ririjiet, drappijiet tas-suf, tal-qoton u mijiet ta' ħwejjeġ oħra, jżommu il- miżjien fl-ekonomija tal-Palestina. U wkoll, ma din il-lista, li aħna tagħjna fuq fuq hawnhekk, tal-qagħ- da ekonomika tal-Palestina, m'għand- niex inħallu dak id-dħul, mhux ckejken, li ġej bla hedu mit-turisti u miż-żawwara li jmorru fl-Art Im- qaddsa. L-għadd ta' dawn il-għorba, l-iżjed mill-aħħar gwerra l-hawn, dejjem baqa' jikber u Għalli dħul hekk kbir lin-nazzjon, li hu ta' min jagħti każu sewwa. Hu dan kollu hu l-wiċċ ġdid ta' l-Art Imqaddsa. Konna xtaqna iżda, li ma dan il-ġid kollu materjali li aħna rajna sar u qed isir dċjjem iżjed fil-Palestina, nuru ukoll mixi il-quddiem f'dak Ji hu tar-Reliġjon. Imma, b'għafsa ta' qalb, ikollna ngħidu, li ftit u xe'n nistgħu niftaħru b'din il-ħaġa, u biż-żejjed wieħed iqis, li l-belt ewle- nija ta' Tel-Aviv, f'Iżraeli, hi msej- ħa 'Il-Belt ta' bla Salib''1 kien,—bl-imħabl lejm—missi kai ED ia l kI g jinfired—minnu. X'għamel-għalhekki— Qal: Naħbihid-dar-—ma—ngħid lil-ħadd-l-hekk—għamel-—niżżlu fil-kantina—i-ħibieh-hemmekfejn—kellu Lea miz kegħda