San Publju fi Tfuliti assejtha tassew diffiċli li niktebdwaril-Festa ta' San Publju fi tfuliti. L-ewwelnett għax parti importanti ta' tfuliti kienet fi żmien il-gwerra qalila li kellna bejn is- sena 1939 u l-1945. It-tieninett għax fi tfuliti t-tfal ma kellhomx il-libertà li jgawdu l-festa bħat-tfal ta' llum, iżda aktarx kienu aktar miżmuma ma' djul ommhom. Ma kellniex Festa għat-Tfal dak iż-żmien. Disgrazzjatament niftakar ukoll żmien meta mhux biss ma kinitx issir il-festa esterna, iżda wkollla kellna knisja għax kienet imwaqqgħa u lanqas vara għax kienet imkissra eżiljata għat- tiswija u għas-sigurtà fin-Naxxar, Niftakar festa li saret fil-knisja nofsha mġarrfa. IL-PURĊISSJONI. Nibda biex ngħid li l-purċissjoni dak iż-żmien kienet wara li tgħaddi minn taħt ħajt il-Mall miexja lejn Sarria kienet tikser mill-ewwel minn quddiem l-iskola tal-Gvern u tibqa' nieżla minn Triq San Tumas u tkompli ddur id-dawra bħal ma ddur illum. Ħadd dak inhar ma kien joħlom li xi purċissjoni tmur wara l-'Mall'. Dak iż-żmien il-parti tal-Furjana li aħna nsejħu 'Balzunetta', kienet kważi maqtugħa għal kollox mill-Furjana bil-ħajt tal-'Mall' li barra li kien ħajt għoli, kellu biss passaġġ żgħir f'nofsu li minnu wieħed kien jaqsam minn parti għall- oħra tal-Furjana. L-ARK. Fit-Triq il-Miratur (Gunlaver) tan-naħa tas-sur, kien jintrama l-ARK li minn taħtu kienet tgħaddi l-purċissjoni. Meta kienet tasal il-vara taħtu kienet tinfetaħ bħal borża u minnha kienu jibdew niżlin fjuri u karti fuq San Publju fost briju u ċapċip kbir tal-folla. Darba, meta kont Arċipriet, il-faċċata ta' dan l-ARK konna armajnieha fuq iz-zuntier in-naħa ta' Balzunetta u wieħed seta' jieħu idea ta' kif kien dan l-ARK. NILAGĦBU MAL-PILANDRI. Kienet użanza tagħna t-tfal li malli kienu jibdew jintremaw il-pilandri konna nibdew nilagħbu magħhom il-lobgħa ta' 'GĦASFUR TAĊ-ĊOMB MA JTIRX'. Kienet tintlagħab minn ħamest itfal b'erbgħa jduru mal-pilandri u wieħed fin-nofs jipprova jieħu post xi wieħed minnhom billi jilħaq jagħtih id-daqqa qabel ma jirnexxielu jibdel postu ma' sieħbu li jkun iżomm ma' pilandra oħra. Il-logħba kienet tibda billi l-ħamest itfal kienu jinġabru l-ewwel fin- nofs bil-ponnijiet tagħhom fuq xulxin u wieħed kien jgħid għal darbtejn: ''Għasfur taċ-Ċomb ma jtirx' u t-tielet darba jgħid ''Għasfur tar-Rix itir' fil-waqt li kif kien jispiċċa kull tifel kien jipprova jilħaq xi waħda mill-pilandri. Dak li jibqa' fin-nofs kien jipprova jagħti d-daqqa lil xi tifel qabel ma jilħaq jibdel postu ma' ieħor f'pilandra oħra. Naturalment ta' tfal li konna d- daqqa mal-pilandra ma tantx kienet tkun ġentili u konna nċaqalqu l-pilandri. Ħafna kienu dawk il-kbar, speċjalment inkarigati mil-festa, li kienu jiġu jkeċċuna jew iqallgħulna xi xebgħa mingħand ommijietna meta kienu jmorru jugżawna. L-ILBIES. Fil-festa fil-knisja u fit-toroq kont tara nies libsin eleganti għall-aħħar. In-nisa, b'mod speċjali kienu, kif kienet użanza dawk iż-żminijietiżanżnu xi libsa ġdida dak inhar tal-festa. Ħafna rġiel bil-kappell tat-tibna fuq is-siġġu ta' quddiehom u bil-polka tad-deheb mdendla mal-bwiet tas- Parroċċa S. Publju - Floriana sidrija, kienu jintasbu quddiemnett fil-knisja ħa jisimgħu l-Paneġirku. uħud kienu wkoll joqogħdu attenti biex waqt il-Paneġirku jgħoddu kemm- il darba l-Predikatur kien isemmi lil San Publju. IL-MARĊIJIET. Il-marċijiet kienu aktar poplari u forsi dan kien dovut għall-fatt li biex tisma' xi banda ddoqq dawk iż-żmenijiet trid tiġi l-festa (mhux bħallum għandek daqq għaddej il-ħin kollu fuq ir-radios). Fil-marċi kien isir briju sħiħ u fil-marċ ta' nhar il-festa, dak li aħna konna nafuh bħala l-marċ tas- 1.00 p.m. it-tfal ukoll kienu jagħtuha għall-fastidju, li dak iż-żmien kien moda ħafna. Niftakar żewġt itfal jaqbdu mazzi tal-karti li kienu sabu fl-art, kull wieħed jistennew lil tal-bumbardun ikun ftit aljenat u jitfgħuhomlu fil-bumbardun. Naturalment flok noti bdew ħerġin karti mill- bumbardun. IL-ĠBIR. Niftakar li l-ġbir għall-festa kien isir bieb, bieb kull nhar ta' Ħadd. Tfal u ġuvnotti, speċjalment tal-Azzjoni Kattolika, kienu joħorġu, bil-pitazz tat-triq li kienu jmisshom jiġbru, u jiġbru sold, bieb, bieb, filwaqt li jimmarkaw fuq il-pitazz lil min kien jagħtihom. Wara konna mmorru fil- kamra ta' San Tumas fis-sagristija u kienu jgħoddulna l-flus li nkunu ġbarna. Darba niftakar kont għadni kif ilbist il-qalziet twil għall-ewwel darba u morna niġbru Strada Mercato. Kien hemm bieb imbexxaq u mort inħabbat. Hekk kif dort wiċċi 'l barra ħareġ għalija kelb ''bulldog' li donnu ried bil-fors iqattagħli l-qalziet twil li kont għadni kif żanżant għall- ewwel darba. Mn'Alla li kien marbut b'ċinga (għalkemm xi daqxejn twila żżejjed) għax naħseb kieku kien iqatta' lili wkoll. Kien jeżisti wkoll l-Alberan iżda dan kien jingħata mill-kontributuri direttament lill-Arċipriet. IL-BRIJU. Wieħed mill-uġigħ ta' ras għall- Arċiprieti kien dejjem il-briju ta' quddiem il-vara speċjalment fid- dħul. Fi tfuliti ħafna drabi, dan kien ikun goffiżżejjed. Tantli ġieli wkoll il-pulizija kien ikollha tidħol biex tikkontrolla. Darba niftakar li biex tinqata' r- rassa ta' dawk li ma kinux iridu jħallu lil San Publju jidħol , kienu nkarigaw xi rġiel, u ġuvintur tal- Azzjoni Kattolika biex joqogħdu quddiem il-vara b'torċi kbar mixgħula. L-esperiment kien falla għal kollox. Ftit li xejn kont tista' tirreżisti l-kraxx li kien isir. Għall-grazzja ta' Alla Ilum l-imġiba tal-Furjaniżi saret ħafna aħjar, għalkemm għad baqa' x'wieħed jirranġa. Parroċċa $.