Il-masażintasklabb'Ħuttaf LT Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 - p2 Mazzarell komuni. Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il- Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li l-membri jirċievu d-dar bil-posta. It-taqsima tal-membri li għalqu t-13 tissejjaħ Falko. Sħubija fil-klabb hija €10 fis-sena. Tista' tissieħeb ukoll il-familja kollha, li tibda tirċievi wkoll ir-rivista Bird's Eve View kull tliet xhur. Sħubija għall-Familja hija €29. Hekk sewl jqaċċtu. Isimgħu l-programm fuq Radju Marija kull nhar ta' Ħadd fis-1pm Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 : p3 aħbaniljiej Ġ rr fa ż A r- Litanija ta' vandaliżmu Ħsarat li saru f'Foresta 2000 Jinqatgħu jew jitqaċċtu xi 100 siġra u jitkissru tabelli u rixtellu 4 Jannar 2005 Jinsterqu jew jitqaċċtu iktar minn 50 siġar u arbuxxelli ) Jingħata n-nar lill-ħaxix niexef, b'xorti tajba jiġi kkontrollat ) Jingħata n-nar lill-ħaxix niexef, b'xorti tajba jiġi kkontrollat ) Jingħata n-nar lill-ħaxix niexef, b'xorti tajba jiġi kkontrollat 9 Mejju 2007 Jinqatgħu jew jitqaċċtu 3000 siġar u arbuxxelli ċ Xi ħadd jispara għar-rejnġer tal- Foresta u jolqtu f'wiċċu Jinqatgħu jew jitqaċċtu 104 siġar u arbuxxelli. 12 Ġunju 2017 Jinqatgħu 36 siġra taż-żebbuġ Nhar it-Tnejn 12 ta' Ġunju 2017 il-gwardjan ta' Foresta 2000 kien qed idur il-post kif jagħmel regolarment, u sab xena ta' qsim il-qalb. F'post fejn kienet qed tikber medda siġar taż-żebbuġ sab mhux inqas minn 86 siġra, ilkoll maqtugħin u mixħutin fl-art qed jinxfu. Il-vandalu li qata' dawn is-siġar ma qalagħhomx mill-għeruq imma uża xi għodda biex qatagħhom. Il-BirdLife irrappurtat il-każ lill-pulizija, li ġew jinvestigaw. Dawn is-siġar kellhom xi 10 snin u kienu tħawlu hemmhekk fl-2009. Għalkemm żgħar kienu qed jikbru ġmielhom u uħud minnhom kienu diġà għamlu l-frott. Din ma kinitx l-ewwel darba li sar vandaliżmu f'Foresta 2000. Hemmhekk hemm lista sħiħa. Qatt ma nqabad ħadd ħlief tas-26 ta' April 2010, fejn inkixef li l-vandali kienu tliet kaċċaturi. Dawn tressqu l-qorti u weħlu multa. Grazzi lil Rav Vella għal xi tagħrif. $ g a $ $ 5 8 ġ $ Il-frieħ tar-ritratt għandhom xi erba' ġimgħat. Ir-rix tal-ġwienaħ ikun kiber u twal biżżejjed biex jibdew jitgħallmu jtiru. Sa ma jaslilkom dal-magażin dawn it- tliet aħwa jkunu jaf jtiru sew. U g jaqblilhom, għax dalwaqt iridu f z) jpassu lejn l-Afrikal Dir-rebbiegħa reġgħu tal-Għadira. Hawn huma, ki - l aa t-tliet frieħ ta' ż SEGĦA ; AETTI Dak qed dis-sena, friski ; : : ei a friski u lesti : : biex itajru. mA, is-semmiegħa Peter u Svivia, Maris u Skv huma żewġ pari tewmin ħbieb b'rabta speċjali bejniethom: jekk jaqbdu id xulxin jibdew jifhmu x'inhi tħoss in-natural Faniku fil-ġnieni Kienu għaddew xahrejn mindu l-erba' tewmin saru jafu li kellhom poter speċjali. Eċitati b'din l-iskoperta, Peter u Svivia bdew jintefgħu iktar ma' Maris u Skv, isibu roqgħa natura u jgħaqqdu jdejhom ħalli jisimgħu l-mijiet ta' ilħna differenti ġejjin mill-annimali u l-pjanti ta' madwarhom. Kien wasal Diċembru. Maris u Skv stiednu lil Peter u lil oħtu d-dar tagħhom biex jiltaqgħu mal-Mamà. L-ewwel ma laqagħhom kien Ċips, il-qattus tal-familja, li qagħad idur u jinħakk ma' saqajhom għall- fsied. Wara kwarta jistħu u jwieġbu l-mistoqsijiet ta' omm il-ħbieb tagħhom, Peter u Svivia talbu jistgħux joħorġu fil-ġnien. 'Il-aħwa kemm għandkom siġarl' stagħġbet Svivia, li minħabba li isimha kien ifisser 'bosk', ħasset rabta speċjali mas- siġar. 'Veru, x'daqsxejn ta' ġnien għandkom, ' qabel Peter, hekk kif inxteħet fuq bank jitpaxxa bil-ħdura ta' madwaru. Wara ftit ħin, l-erbgħa ħarsu lejn xulxin bħallikieku riedu jgħidu 'Ningħaqdu7' Maris u Skv ħatfu id l-oħrajn 'Il-qattus resaq lejn Skv biex jagħtihulu rigal ' Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 p4 għax kellhom ġenn biex ikunu jafu s-sigrieti tan-natura fil-ġnien tagħhom. Lanqas għaddiet minuta li t-tfal ma semgħux ħafna twerżiq ġej min-naħa l-oħra tal-ġnien. ' Ajmal Ajmal Qabadnil Lanqas rajtul' Id f'id, it-tfal qamu malajr minn fuq il-bank u ġrew lejn l-għajjat biex jaraw x'inqala'. Nieżel minn ma' siġra taż-żebbuġ raw lil Ċips b'għasfur żgħir f'ħalqu. Il-qattus resaq lejn Skv biex jagħtihulu rigall :l e Ċipsl' għajtet Maris, 'X'għamiltf' Skv ħeles malajr lill-povra bufula sewda minn ħalq il-qattus. B'xorti tajba l-għasfur ma kellu xejn gravi u kien biss tilef ftit rix. Kif Skv fetaħ idu, il-bufula taret lura fis-siġar tirkupra mix-xokk. L-erba' tewmin issa kienu nkwetati. 'X'se nagħmlu 7' staqsiet Maris. :Lil Ċips mhux se nispjagawlu li ħażin jagħmel hekk, għax dak l-istint tiegħu.' 'Naff' qabżet Svivia. 'Agħmlulu kullar bil-ġonġol ħalli meta Ċips ikun fil-ġnien u jipprova jaqbad għasfur, il-ġonġol iċenċel maċ-ċaqliq tiegħu u l-għasafar jisimgħuh ġej.' It-tfal daħqu, kuntenti bis- soluzzjoni ta' Svivia. Mill-għada stess il-buful u l-għasafar l-oħrajn setgħu jgħixu bil-kwiet fil-ġnien ta' Maris u Skv. Malajr drawh il- ħoss tal-ġonġol ta' Ċips, u meta jisimgħuh kienu fil-pront itirulu fejn ma jilħaqhomxi Min jaf darb'oħra x'ħa jiġri… Il-Ħuttafa 140 - Ġunju 2017 : p5 Douglas Tompkins u l-mara tiegħu Susie kienu koppja sinjuruni li għamlu flushom mill-kumpaniji li fetħu, fosthom id-ditta The North Face. Dawn iddeċidew li flushom jonfquhom biex jgħinu lin- natura. Għalhekk xtraw fiċ-Ċile biċċa art enormi kollha muntanji, foresti niedja, xmajjar u għadajjar, biex isalvawha mill-iżvilupp. Ftit ftit komplew jixtru art madwar sa ma kellhom area ta' 4000kmż. Sejħulha Pumalin Park u għalkemm kien privat ħallewh dejjem miftuħ għall-publiku. F'Marzu li għadda l-armla ta' Tompkins (li kien miet f'diżgrazzja) tat lura dan il-park lill-Gvern Ċilen biex igawdih kulħadd. Għamlitlu kundizzjoni waħda: li jibqa' protett għal dejjem. Il-President taċ-Ċile mhux talli laqgħet din l-għotja ġeneruża, imma żiedet mal-park roqgħa art disa' darbiet ikbar u ħolqot park enormi ta' 40,000km'. Park daqs l-Isvizzeral Nies bis- sens, Wiċċinul Nies bis-sens. Kulħadd jiggustahom il-koalas. X'ma tiggustahomx, qishom teddv bears ta' verul Imma f'ħafna nħawi tal-Awstralja tant qed jinqatgħu foresti —li huma l-ħabitat tal-koalas — li dawn l-annimali qed jonqsu sew. Fi New South Wales naqsu bi kwart u fi Queensland naqsu b'iktar min-nofs. Il-koala huwa endemiku għall-Awstralja. Jekk jispiċċa minn hemm, jispiċċa mid-dinja. Oħroġ il- maktur, Wiċċinul Ftit ilu x-xjenzati D li jistudjaw wiċċ id-dinja ħadu sorpriża sabiħa meta sabu li fid-dinja hawn ħafna iktar siġar milli kienu jaħsbu. 7 - a sabuh bis-saħħa tar- ritratti tas-satelliti, li llum juru ħafna iktar dettall minn qabel. Dawn il-meded ta' siġar sabuhom f'inħawi b'art x'aktarx niexfa, inkluż fl-Awstralja, fl-Afrika t'Isfel, fil-Brażil, fil-Mediterran, madwar id-Deżert Saħara. B'kollox jgħaqqdu total ta' 4.6miljun km' — qed ngħidu medda daqs l-Unjoni Ewropeal Oħroġ il-vuvużela, Wiċċinul Ħafna iktar siġarl Isqi 'l min hu bil-għatxl Issa li bdiet is-sħana u kullimkien niexef qoxqox tajjeb naħsbu ftit f'dawk l-annimali li bħalna jaqbadhom l-għatx. Fin-natura ħafna annimali jieħdu l-ilma li għandhom bżonn mill- ikel li jieklu. Imma f'nixfa kbira, anke dawn ibatu minn nuqqas ta' ilma. Fost dawn hemm il-qanfud, annimal li kulħadd iħobbu imma li ħloqnielu ħafna perikli bit-toroq fil-kampanja. Jekk id-dar tiegħek qiegħda ħdejn il- kampanja, jew taf li fl-inħawi tagħkom joħorġu l-qniefed filgħaxija, armalhom bieqja baxxa bl-ilma x'imkien fejn isibuha. Poġġi zokk żgħir fl-ilma u middu ma' xifer il-bieqja. B'hekk jekk fl-ilma jaqa' annimal żgħir bħal nemla jew ħanfusa, isib ma' xhiex jitla'. B ) l) ĠIE lil fdlizgu F'dar-ritratt minbarra il ALS N viċin tagħna n-nemla jidhru wkoll XI Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 : p6 xi afidi (aphids), li huma wkoll insetti. Ħafna drabi n-nemel inqisuh xi ħaġa li rridu neħilsu minnu, anke meta dan ikun qed jgħix ghall-affari tieghu fil-bitħa jew fil-ġnien. Imma qatt waqaft Bħal insetti affarijiet li l-bniedem ma, f m-ġuġ —S9UT ohra ġisimhom huwa maqsum fi tlieta, joqgħodx ħdejhomi f $ għandhom sitt saqajn u par antenni. i X'sahha dikl Minkejja li żgħir, in-nemel ħafna iktar b'saħħtu minna. Nemla kapaċi terfa' piż SO darba t-toqol taghha. U terfgħu mhux b'dirgħajha imma tuża par xedaq (mandible) li għandha quddiem ħalqha. Immaġinak terfa' iljunfant — bi snienekl Anke Superman ixoqqlu l-għaraql Familja numerużal MQF Hemm ħafna, tipi ta' nemel, uħud jgħixu fis-siġar, oħrajn fil-ħamrija, uħud fix-xquq fil-ġebel, oħrajn f'injam mejjet. Grupp nemel ikollu reġina (li xogholha, tbid il-bajd) u mijiet u anke eluf ta' haddiema. Dawn ifittxu ikelli jinkludi haxix, weraq, żrieragħ, u fdal ; ; ta' annimali żgħar mejtin. Servizz kbir In-nemel jagħmel ħafna, ġid lin- natura. Dan jinkludi… em Imexxi ż-żerriegħa, taħt l-art : , La , minn fejn imbagħad tinbet jattakka annimali ħajjin. ġiee- Inaddaf l-ambjent minn 4 la LI 120 annimali mejtin , Kemm jeżistu speċi ta' nemel fid-dinja'2 pre Iservi ta' ikel għal ħafna, LI 1800 — oannimalioħrajn fe- Jagħmel il-kompost Kif nista' ngħin lin-nemel7 LI 12,000 fin- Taqtax fjuri slavaġ. Iż-żrieragħ l tagħhom huma ikel tan-nemel. Nemel gwida Toqtolx nemel li mhux qed J Meta nemla ssib l-ikel, tħalli riha mal-art. Nemel oħrajn jagħmel hsara fid-dar tiegħek. viċin ixommu dir-riħa bl-antenni tagħhom u jsegwuha. L i Minħabba li 'r-reffiegha' ma jistgħux jaraw fejn sejrin, - ' ft— Tqabbadx nirien fil-ħamrija. nemel oħrajn jimxu quddiemhom biex jiġgwidawhomi 000'ZzL - 9 101qi6eML ert Meta jħaffer jgħin l-arja tidħol fil-ħamrija. Qabbel ir-ritratti mas-sentenzi, u ikteb isimhom fil-kaxxi taħt ir-ritratti. Meta toħroġ ara, kemm tilmaħ minnhom. Tweġibiet a isfel. ew 3 Meta nsemmu l-fjuri l-istaġun li jiġi f'moħħna huwa, r-rebbiegħa. Veru li ħafna fjuri jifthu fir-rebbiegħa, imma mhux kollha. Diversi pjanti sbieħ ikunu bil-fjuri f'Ġunju u Lulju, u hawnhekk ġibna sebgħa minnhom. Widnet il-Bahar għandha fjura qisha pompom roża. Is-Sagħtar ii arbuxxel Ż jinkesa bi fjuri vjol ii baxx li i vjola: i ġjuri VJO Desirċe Falzon Il-Kappara t- i aghmel fjur, Qisha, murt, a jiftaħi rtal tal-festa qed Is-Sedum jaghmel fjuri sofor ċari fuq lasta twila kannella. Il-Bużbież jaghmel KU Il-P. ża: ukketti sofor qishom umbrella. ankrazju jagħmel f f'b Irrid insir berdwoċerli Fl-aħħar ħarġa, ġibna, xi suġġerimenti biex jgħinuk taghraf l-għasafar li tara. Hemm iżjed tricks, li mhux biss jgħinuk tagħrafhom, imma jgħinuk ukoll tara iżjed għasafar u tarahom ahjar. Ħafna drabi dawn L-imġiba tal-berdwoċer fl-ambjent naturali tgħin mhux biss lill-istess berdwoċer imma anke lill- għasafar. Meta ġġib ruħek kif suppost inqas ħa tgerrex għasafar, u b'hekk jitħallew jieklu, jistrieħu u jbejtu bil-kwiet. Ftakar li int qed iżżur l-ambjent tagħhom, għalhekk qis li ma tħallix impatt negattiv f'darhom. Meta tkun berdwoċing żomm il-kwiet. Veru li jekk tara tajra speċjali jkollok ġenn biex tgħajjat lil sħabek ħalli jiġu jarawha huma wkoll. Imma jekk tagħmel hekk x'aktarx li l-għasfur ħa ttajru u tispiċċa la int u lanqas sħabek ma jarawh sew. Ittrenja lilek innifsek biex ma tagħmilx ħoss waqt li timxi, u tilbisx żarbun iżaqżaq. Xi ħwejjeġ ta' drapp sintetiku jħaxwxu meta timxi. Dan mhux biss igerrex l-għasafar imma lanqas ma jħallik tisma' l-għajjat u għana tagħhom. Iċċekkja wkoll għal ċwievet jew flus iċekċku fil-but, jew għandekx mowbajl b'ringtone li jqajjem il-mejtinl Àk Sikket dak il-mowbajl Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 - p8 Jekk tkun liebes ħwejjeġ b'kuluri jgħajtu tista' mhux timxi bil-mod u fil-kwiet għax x'aktarx li l-għasafar jikxfuk u jitilqu ħafna qabel int biss tilmaħhoml Għalhekk ipprova ilbes ħwejjeġ b'kuluri li jaqblu mal- ambjent li tkun fih, u evita kuluri jgħajtu. Tista' wkoll tilbes beritta jew kappell li jitfgħu dell fuq wiċċek, u fl-istess ħin tevita xi xemxatal Movimenti mgħaġġlin ukoll igerrxu l-għasafar. Għalhekk imxi bil-mod u jekk se tqum minn bilqiegħda tqumx f'salt. Anke biex taqbad it-tromba jew il- kamera, agħmel dan mingħajr skossi u bil-kalma kemm jista' jkun. Il-Ħuttafa 140 : Ġunju 2017 : p9 fejn ħa nqiegħdu saqajna li bilkemm nittawlu 'l fuq, u jistgħu mhux itiru merilli u tajr isfar quddiemna għax ma narawhomxi Jekk tkun f'mogħdija mħarbta li ma ttikx għażla oħra milli tara fejn qed miexi, f'dal-każ ieqaf spiss u ħares 'il fuq. Ħalli l-ħarsa toqgħod, għax mhux dejjem tinduna b'xi ħaġa mill-ewwel. Tistenniex dejjem li tara l-għasfur biex tuża t-tromba. Għarrex fil- bogħod u fittex, dan ngħidulu scanning. Spiss tara berdwoċers bit-tromba ma' għajnejhom u meta tistaqsiehom x'qed jaraw jgħidulek, 'Le xejn, qed niskenja.' Tajjeb tiskejna siġar imbegħdin għal tajr Meta timxi pprova li jkollok siġar, ħajt tas-sejjiegħ qiegħed kif ukoll fis-sema għal xi tikka fis-sħab li meta jew xi għolja warajk, għax jekk taqta' kontra s-sema tersaq iżjed tkun xi kuċċarda. tagħti ħafna iżjed fil-għajn. Jekk għasfur tersaq lejh bil-mod, ħafna drabi Ħu ħsieb il-ħin jirnexxielek tersaqlu mhux ħażin u tkun tista' tgawdih aħjar. Imma tersaqx iż-żejjed, wara kollox għalhekk Fl-aħħar nett: il-ħin. L-għasafar ma jżommux għandek it-tromba. Jekk tajra tkun għajjiena wara l-istess livell ta' attività mal-ġurnata kollha. Pjuttost passa twila, ma jkollhiex aptitek toqgħod ittajjarha ikunu iżjed attivi filgħodu kmieni, u għalhekk aħna kull fejn din tipprova tieqaf biex tistrieħ jew tnaqqar xi l-berdwoċers nippruvaw inqumu magħhoml ħaġa tal-ikel. Jekk tqum kmieni jkollok ukoll il-vantaġġ li l-arja Jekk biex tersaq viċin ħa jkollok tgħaffeġ tkun iżjed ċara qabel ma tibda s-sħana li tnaqqas veġetazzjoni naturali, tagħmilhiex. Żomm kemm ħafna l-viżibiltà. F'Malta l-kampanja malajr timtela bin- tista' mal-passaġġi: biex naraw għasfur mhux sew nies speċjalment il-Ħadd wara nofsinhar, u jaqbillek neqirdulu l-ħabitat naturali li jiddependi minnu. tbakkar qabilhom għax ftit nies jafu jgawdu n-natura Issa jekk qed timmaġina li għall- berdwoċing trid bilfors tissettja l-iżveljarin għall-5Sam, u qed tibda taqta' qalbek, m'għandekx għalfejn. L-għasafar żgħar jerġgħu jsiru attivi qabel l-għabex u ċertu pases Ġitent għad-dawlli Xemx faċċata tiegħek jew wara l-għasfur hija l-akbar għadu biex tagħraf l-għasafar. Id-dawl f'għajnejk flok jgħinek jgħammxek u l-għasfur F'dawl batut ukoll tajra jaf tidher ikbar jew iżgħar u l-kuluri ma jidhrux tajjeb. Ovvjament fuq dan m'għandekx kontroll, m'hemmx wisq x'tagħmel ħlief li tipprova forsi ddurlu bil-mod biex iġġib d-dawl favurik. Meta tkun sejjer mixja ipprova ppjanaha b'mod li jkollok ix-xemx warajk fil-mixi. Jekk se timxi filgħodu sib rotta mil-lvant għall- punent, jekk wara nofsinhar sib rotta mill-punent għall-Ivant. (ibsiex tħaresl Ħaġa oħra li spiss ninsew meta nimxu fil-kampanja, hu li nħarsu 'l fuq. Faċli nkunu mehdijin naraw ta' tajr jaslu iżjed wara nofsinhar. F'Settembru, li kull berdwoċer Malti jkun ħerqan għalih, l-aqwa ħin tal-ġurnata hu wara nofsinhar meta jidħol numru kbir ta' tajr tal- priża. Dan jaf jgħodd ukoll għar- rebbiegħa. Għalhekk hi kwistjoni li titgħallem fejn u meta għandek tmur. Imma jekk ikollok ċans oħroġ ikun x'ikun ir-riħ, it-temp u l-ħin, għax xi ħaġa jaf tinzerta dejjem. Anke daż-żmien tas-sajf tista' tgawdi l-għasafar, speċjalment dawk li jbejtu f'pajjiżna, bħall-Bilbla, ir-Rundun u ż-Żanżarell tat-Tikek. Tpinġija Victor Falzon Il-Ħuttafa 140 - Ġunju 2017 : p10 l be l tu f'a imla 9 Għasafar li jbejtu f'Malta e il-Bufula tal-Imrewħa Għasfur żgħir, anke ħdejn Għasfur tal-Bejt jidher nanul Sas-Snin Sebgħin kien għadu għasfur tal-passa x'aktarx skars, imma wara li beda jbejjet infirex ftit ftit Waqt li jtir iħobb jiftaħ denbu LI TAC LT IT IT RI GĦ Ħafna berdwoċers Ingliżi wkoll jafuh bħala Fan-tailed Warbler. Munqaru rqiq u qisu pinzetta — biċċa għodda tajba biex jaħtaf insetti Lo Cl a L-A A EIR Mhux għasfur ta' ħafna kuluri. Ir-raġel u l-mara jixxiebħu ħafna. Daqs 10ċm. Piż 7-9g Ikel brimb u insetti Ħabitat beraħ, raba', ħaxix għoli Status komuni, residenti s-sena kollha f 7 L: Il-bajd tal-Bufula tal-Imrewħa jvarja i 7 fil-kulur u anke fl-għamla. Dawn 4 4 huma bajd minn 12-il bejta differenti. Dan huwa d-daqs Il-bajd f'dar-ritratt huwa minn kollezzjonijiet proprju tal-bajdl li hemm fil-Mużew Nazzjonali tal-Istorja ——Kmeammamanl Naturali fl-Imdina. Ojjl Ara jfettlilkom tmorru tferkxu f'xi bejta għax tħarbtu familja 2) għasafar. U tkunu qed tiksru l-liġi wkoll. Il-Bufula tal-Imrewħa tibni bejta speċjali qisha buqar fond bl-għonq wiesa'. Jibnuha minn materjal artab, bħal xi żrieragħ, għanqbut, rix u anke suf tan-ngħaġ. Din jorbtuha qalb ħaxix twil jew arbuxxell u fiha l-mara tbid xi 4 jew 5 bajdiet. L-ewwel bejta tal- Bufula tal-Imrewħa nstabet fl-1973 minn membri tal-BirdLife. Meta ngħidu 'għasfur tajjar' Ferħ li għadu kemm tajjar. Bħal ħafna jiġfieri ferħ ll-kun għasafar oħrajn, il-ferħ tagħrfu għax Tgħallem ii ma' munqaru jkollu bħal xifer safrani. et fuq il-me 7 nu tal- Mela, dik il-brimba A) brimba u (B) fula tal- hija Tetranjata… ħasafar tar-ritratt jil aktarx U sejrin fikat bihom biex jitimgħuhom Ii frieħ tagħhom ill- Kemm idumu biex ġ l - jitmermru' — Ħafna skart li narmu fil-baħar idum għexieren, mijiet u anke eluf ta' snin sa ma jitmermer. Il-baħar huwa d-dar tagħna, mhux il-miżbla tagħkoml Grazzi.