7 IlMarċta ta' Vifeċnzo ivdiakajit $ Meta x-xemx tibqa' tidher aktar fis-sema. Meta l-ġurnata tibqaitgawdi aktar dawl u tinħass aktar sħana. Dan'ikun ifisser li qorob is-sajf: Jitwalu l-ġranet u ż-żmien aktar ta' mistrieħ. L-istaġun li: f'pajjiżna, ġimgħa wara ġimgħa jiġu ċċelebrati l- festi tal-patrun ta' pajjiżu, beltu jew raħlu. Tgħaddi mit-toroq u tosserva li fl-istess triq jibdew jitwaħħlu l-arbli, jitwaħħlu l-fustuni bid-dawl, tiżjin mal-faċċati tal-knejjes, każini, jew bini u kbirna magħhom. Dan li semmejt sa issa huwa, xenarju li min jieħu ħsiebu li dawn jikbru fil- popolarità, jibda jaħseb għalihom min kif tispiċċa l-festa ta' qabel. Sa issa ktibt xinaraw ġo festa Maltija. Imiss issa, x'nisimgħu. Hawn tidħol il-banda; is-suġġett ta dan l-artiklu. Il-mużika, il-programm ta'fuq il-planċieru fuq kollox il-marċi. Il-banda tgħaqqad dan: kollu u tagħmel festa kompluta. Il-ħoss tal- Dan: iż-żmien jagħtina banda toħloq atmosfera ta' ferħu ta' aktar kuluri, —kuluri — tal-bnadar, Salvu Sammut briju. Il-marċ li jdur mat-toroq ikun bandalori, pavaljuni, bosta minnhom sg jistennieh kulħadd. Familji sħaħ bil-qaddis impitter fuqhom. Il-kuluri jistennew —meta jgħaddi minn tal-logħob tan-nar, dawk fl-ajru u dawk fl-art. Qaddisin, Appostli, anġli fuq pedestalli. Dan kollu u aktar jagħmilna poplu differenti minn popli oħrajn. Tagħtina identità. unika. Bosta turisti li jkunu f'pajjiżna għall-btala jibqgħu: skantati kif f'din il-gżira żgħira hawn tant kultura. Bosta minn dawn jitħalltu magħna. fil- preparazzjonijiet fil-knejjes, il-funzjonijiet lihuma tant sbieħ, u ftit nattendu għalihom. Dan hu wirt missirijietna li aħna għandna dmir li nikkultivaw u nsaħħu sabiex ma jmutu qatt. Soċjetà Mużikali San Pio X- A.D. quddiemhom u jitilgħu bit-tfigħ tal-karti, li jsebbaħ u jferraħ aktar, dak li tkun qed tisma: Din il-kitba:se niddedikaha wkoll lir-re tal-marċi Maltin, is-Surmast Vincenzo: Ciappara li kien l- ewwel surmast'li introduċa l-marċ, kif nafuh illum. Din il-kitba niddedikawha lil tant surmastrijiet ta' baned Maltin, li b'tant imħabba u: sagrifiċċju kkomponew. dawn. il-marċi. il-marċi Maltin għandhom xebh ma' dawk Amerikani, Spanjoli, 1905 - Festa tas-Salvatur 2017 — Ħal Lija Ingliżi u anke Sqallin. Malta għamlet żmien kolonja Ingliża u l-militar u s-servizzi servew ta' mera anke għal dawn il-marċi Maltin. Dawn il-marċi Maltin jafu l-bidu tagħhom lis- Surmast Vincenzo Ciappara, surmast ta' bosta baned Maltin u Għawdxin. Fuq kitba ta' Peter Paul: Ciantar, is-surmast Ciappara kien qal li l-ewwel marċ kif nafuh, u għadu sal-lum, kien indaqq u introdott mill-banda Prince of Wales tal-Birgu. Din il-banda daqqet dan il-marċ fi pjazza Reġina l-Belt, waqt xi okkażjoni. Jingħad li l-Maltin preżenti ssaħħru wara dan il- marċ. Dak iż-żmien, is-Surmast Ciappara kien surmast direttur ta' din il-banda. Is-Surmast Ciappara kien jibbaża: l-kompożizzjoni u l- arranġament fuq it-trio tal-banda. Bosta jgħidu li biex ikollok marċ allegruż, ferrieħ u tal-widna jrid ikollok. trio tal-banda tajjeb. Dan l-ewwel xogħol ta' kif inbdew il-marċi Maltin, appena spiċċat il- gwerra, x'aktarx kien fis-sena 1945. Qabel, il-baned: Maltin: kienu jdoqqu kompożizzjonijiet Spanjoli, Amerikani; Ingliżi u Sqallin, u kif għidna militari. Il-militar u l-parati bil- banda l-poplu kien midħla tagħhom sew. Barra li kkompona bosta marċi, is-Surmast Ciappara kiteb ukoll innijiet, kemm sagri kif wkoll għall-għaqdiet, iddedikati lejn il-qaddis jew qaddisa, kif ukoll lejn il-Madonna: jew lejn' soċjetajiet. Insibu wkoll sinfoniji,intermezzi u marċi funebri li jġibu l-firma tas-Surmast Ciappara. Fiż-żmien, meta l-każin tal-banda tagħna kien jippreżenta. t-teatrin, is-Surmast Ciappara kien ikkompona innu għal din l-għaqda. Il-mużika ta' kif kien jindaqq għad ma ġiex f'idejja, imma l-kliem niftakarhom sew. Dan kien jindaqq qabel ma jibda jew tibda s-serata u kien jitkanta mill-atturi li kienu jkunu se jieħdu sehem. Il-kliem ta' dan l-innu huwa fit-tabella. Ciappara twieled fis-6 ta Novembru 1890. Twieled il-Belt Valletta, bin Carmelo u Pawla Psaila. Beda l-istudju tiegħu fl-arti tal- mużika meta kellu 10 snin f'Istitut Paulino Vassallo: Kompla sakemm laħaq surmast. Ipperfezzjona l-arti mużikali taħt is-surmastrijiet Carlo Diacono u Aurelio Doncich. Kien ukoll student tas-surmast u kompożitur Antonio Nani. Fil-bidu tal-karriera tiegħu kien idoqq Lia Dramatic Companv Għamlet suċċess Għaliex ir-reċti tagħha ta' interess Lia Dramatic Companv Programmi sbieħ Lill-pubbliku jurih Lia Dramatic Companv Timliek bil-ferħ Fil-qalb tħoss l-ikbar serħ Fil-moħħ żomm l-isem Sabiex ma tinsiex qatt Saħħa għal kulħadd il-vjolin. Wara studja l-vjola. Kien jifforma parti mill- orkestra tat-Teatru Rjal. Appena laħaq surmast kien imfittex minn bosta soċjetajiet mużikali. Fost dawn insibu Soċjetà Annunzjata (Ħal Tarxien), De Rohan (Ħaż-Żebbuġ), La Vittorja (il-Mellieħa), Prince of Wales (il-Birgu), King's Own (il-Belt Valletta) u Konti Ruġġieru (ir-Rabat). Ma' dawn insibu soċjetajiet oħra Għawdxin. Dawn huma San Ġorġ (il-Victoria), Santa Marija (il-Victoria), San Ġwann Battista (ix-Xewkija), Santa Margerita (Ta' Sannat), San Ġużepp (il-Qala), San Pietru u San Pawl (in-Nadur), San Pawl (il- Munxar) u Marija Bambina (ix-Xagħra). Dawn is- soċjetajiet għadhom jesegwixxu marċi minn tiegħu. Kien miżżewweġ lil Marv Scicluna u kellhom tifel, l- Avukat Joseph M. Ciappara. Is-Surmast Ciappara kien miet il-Ħadd, 29 ta'Lulju 1979. Fil-funeral tiegħu kienet akkumpanjatu l-Banda Konti Ruġġieru tar- Rabat. Din kienet l-aktar banda li s-Surmast Ciappara Soċjetà Mużikali San Pio X- A.D. 1905 Festa tas-Salvatur 2017 - Ħal Lija dam Surmast Direttur tagħha; aktar minn ħamsin sena. Miet meta kellu 89 sena. Il-karattru mużikali tiegħu kien uniku, marbut mal-ħajja tipikament Maltija. Kont. tisma' jgħidu, 'Ta' Ciappara dan, kemm hu melodjuż'. Il-marċ Malti kabbar il-popolarità tiegħu minn surmastrijiet oħra bravi. Uħud minn: dawn huma Luigi Bongailas, Emanuel Bugeja, Joseph M. Barbara, u Anthonv. Sammut, li: għal bosta snin mexxa l-banda tagħna San Pio X. Oħrajn huma Peter Paul Ciantar, Paul: Schembri, Andrew. Coleiro, Archibald Mizzi, John Theuma, Angelo Pace, John Mamo; Hector Dalli, Angelo Pullicino, Philip Gatt, Joseph Abela Scolaro, Willie Attard, Giuseppe Camilleri u l- aħħar u żgur mhux l-inqas il- Maġġur Anthonv Aquilina, li ferraħ bosta dilettanti bil-melodija brijuża u bl-istil uniku tiegħu. Ma' dawn il-marċi jew innijiet bdew. jiżdiedu l-kliem, taqbiliet, poeżiji kemm bħala tifħir u kemm bħala insulti, affarijiet li aħna l-Maltin nedew bihom. Fejn issib lill-Maltin issib . it- tradizzjonijiet tagħhom u anke l-marċ Malti sab postu fl-Awstralja; il-Kanada, l-Ingilterra u l- Amerika. Saħansitra twaqqfu soċjetajiet għal dan l-iskop. Dawn ilhom għal bosta snin imwaqqfa u kabbru. l-karattru Malti permezz tal-marċi, u influwenzaw ukoll lil uliedhom. Għalhekk ngħid li l-marċ Malti twieled biex jibqa: Is-Surmast Vincenzo Ciappara, jew ir-Re tal- marċi Maltin ħoloq; u sebbaħ il-baned tagħna permezz tal-melodiji sbieħ. Mexxa n-noti mużikali, sebbaħhom, kabbarhom u żewwaqhom. Naħseb li l-isbaħ marċ u l-aktar popolari li nkiteb minn Ciappara u għadu popolari sa din il-ġurnata jismu 'Ma tagħmlu xejn mal-banda tagħna'. M'inix ċert jekk dan il-marċ ismu huwa hekk, imma. biex wieħed forsi jiftiehem aktar. L-Ewwel Anniversarju Ġemellaġġ Festa S.Salvatur f'Militello L-akbar u l-aktar kompożizzjonijiet tas-Surmast Ciappara jinsabu fl-arkivju tal-baned Konti Ruġġieru, li tagħha dam aktar minn ħamsin sena bħala direttur. Beda jokkupa din il-pożizzjoni f'Mejju tas-sena 1922. Is-Surmast kellu wkoll kuntratt mal-kumpanija tad-diski HMV, jiġifieri His Masters Voice. Minn din il-kitba nixtieq insellimlek Surmast, u nirringrazzjak. Jiena ċert li anke fis-sema qed idoqqu l-marċi tiegħek.