Parroċċa San Publju L-Arċisqof ta' Malta, Mons. Francesco Saverio Caruana b'digriet maħruġ mill-Kurja Arċiveskovili bid-data tal-5 ta' Marzu, 1844 stabilixxa l-Knisja ta' San Publju, Floriana bħala Parroċċa indipendenti. Dan id-digriet kellu jibda jseħħ mis-7 ta' Marzu ta' l-istess sena. Dun Publju Farrugia li kien Vigarju Kurat, dam iservi f'din il-kariga sakemm ġie maħitur l-ewwel Kappillan, Dun Ġużepp Ellul, f'Ottubru ta' l-1845. Dun Ġużepp Ellul kien wieħed fost dawk li tantħabirku biex il-Floriana ssir Parroċċa mifruda għal kollox minn dik ta' San Pawl Nawfragu, tal-Belt Valletta. Wara Dun Ġużepp Ellul inħatar Kappillan Dun Gio Antonio Vidal (1848 — 1867) u l-ikbar opra li wettaq fil-Knisja ta' San Publju kienet it-tkabbir ta' l-istess knisja bin-navi u kontra navi tal-ġnub. Fit-22 ta' Frar 1868, wara konkors, ġie maħtur Kappillan tal-Knisja tal-Floriana, Dun Salvatore Gaf- fiero li kien Kappillan tal-Għargħur li kellu 40 sena. Kien mill-Isla Du kien ġa akkwista fama kemm bħala Predikatur u saċerdot żelanti. Dun Salv Gaffiero daħal il-Floriana bħala Kappillan u ħareġ bħala Arċipriet (1868-75) u ħalla meta ġie maħtur Kuġitur ta' Mons. Ludovik Mifsud Tommasi (li fostna huwa magħruf għall-Kurunella 'Publju, Imqaddes Prinċep Tagħna' li tingħad fil-ġranet tat- Tridu) mill-Arċisqof ta' Malta, Mons. Karm. Gaffiero jibqa' ' magħruf fl-Istorja tal-Floriana għall- i mod kif irnexxielu jgħolli l-Knisja f' Arċ ipretali warali kienet ilha Parroċċa għal 7 biss 25 sena. Dan ġara fl-1869 u għalhekk din is-sena l-Floriana tagħlaq 120 bħala Arċ : ipretali. Dan kif ġara7 Titkellem il-gazzetta L'Ordine bit-Taljan fil- ħarġa tat-23 ta' Diċembru, 1869: Maqluba għal Malti tgħid hekk: L-Arċisqof Mons. F.G. Pace Forno (1857-75) kien jinsab Ruma meta l-Kappillan tal-Floriana, Don Sal- vatore Gaffiero kien hemm ukollu talab lill-Mons. Ar- ċisqof biex jinterċieda mal-Kongregazzjoni biex igħolli l-Parroċċa tal-Floriana f'Arċipretura u biex il-Kappil- 120 Sena Arċipretali ——— dar tal-villeġġjatura, Vis Guardamangia, Pietà minn fejn il-kadavru ġie meħud fil- lani jiġu msejħa Arċiprieti u jibdew minn dak preżenti, Mons. Arċisqof laqa' t-talba u kiseb l-iskop tagħha. Għalhekk jistħoqq kull tifħir lill-maħbub I sqof Djo- ċesan u lill-qalbieni Kappillan Gaffiero u aħna nifirħu mal-Florjaniżi kollha għall-Privileġġ mogħti lilhom. ' Wieħed jista' jimmaġina l-ferħ li nxtered mal-Flori- ana kollha meta l-aħbar waslet Malta u l-briju li sar fost in-nies tal-Floriana li f'qasir żmien ta' 25 sena biss il- Parroċċa tagħhom ġiet privileġġjata f'Arċip-retali fil- waqt li kien hemm Parroċċi oħra iktar antiki minn dik tal-Floriana li kienu għadhom makisbux dan l-unur. Sa fejn naf jien ma tinsab l-ebda lapida kommemorattiva fil-Knisja Arċipretali tal-Floriana li tfakkar din il- ġrajja, iżda l-kwadru pittura ta' l-Arċip-riet Dun Salv. Gaffiero jinsab fis-sagristija, għalkemm bla ebda di- ċitura min hu u x'għamel. Forsi dak li ilu nieqes is-snin, isir din is-sena meta l-Parroċċa tal-Floriana qed tfakkar il-120 sena ta' Arċipretura. Il-meriti ta' l-Arċipriet Gaffiero malajr ġew magħrufa mill-Awtoritajiet Ekkleżjastiċi ta' Malta. Fl-1879 huwa ġie maħtur Kanoniku Kapitolari u Mons. Ant. Maria Buhagiar, Isqof Titulari ta' Raspa u Amministratur Appostoliku ta' Malta li kien Kap-puċċin, ħatar lill- Mons. Gaffiero bħala Vigarju Ġenerali u rrikmandah biex isir Prelat Domestiku tal-Papa. Il-Papa Ljun XIII ħatar lil Mons. Gaffiero bħala Isqof Titulari ta' Silimbria fl-1898 Vu Isqof Awżiljarju ta' l-Arċisqof Paolo Pace (1889 — 1914). Wara mawra fi Sqallija fl-1906, ħakmitu marda wara l-wasla tiegħu f'Malta u miet nhar il-Kunċizzjoni, 8 ta' Diċembru 1906 u jinsab midfun fil-Katidral ta' l-Imdina. Fil-Floriana fejn baqa' jgħix fi Pjazza Maggiore No. 19 (il-lum Pietro Floriani Street) kien magħruf bħala l- Prelat u d-dar fejn kien joqgħod kienet magħrufa bħala d-Dar tal-Prelat u l-kuċċier tal-kaless ġie mogħti l- laqam 'tal-Prelat'. Dawk kienu d-drawwiet ta' dari. In-nieskienu iktar magħrufa bix-xogħolli kienu jwettqu milli b'isimhom jew kunjomhom. Id-dar tal-Prelat għadha teżisti sal-lum, għalkemm din is-sena żdidulha xi sulari, iżda l-parti t'isfel baqgħet l-istess u wara l-kantuniera għadu jidher il-post fejn il- Prelat kien iżomm il-Kaless, li kellu bħala kuċċier lil Mikiel Vassallo, li kien magħruf 'Tal-Prelat'. MHUX TA' MIN JOĦLOQ XI TIFKIRA TA' L- ISQOFSALVATORE GAFFIERO FIL-FLORIANA2 Reġistru tat-Twelid Vol IX, p. 16, bin Salv Gaffiero u Canceta Cachia. Reġistru tal-mejtin. Mons. Gaffiero miet ta' 78 sena fid- Knisja tal-Vitorja, il-Belt u minn hemm fil-Kon-Katidral ta' San Ġwarm għaċ- ċelebrazzjoni funebri. Indifen, il-Katidral, l-Imdina, qabar No. 38.