83 GANNINA Ta' ANTON ÀGIUS Lil Ħabibi Ġużċ Borg Pantaliereseo, P.L. b'radd ta' ħajr minn żagħżugħ lil dax-xwejjaħ li fil-kitba tiegħu dejjem fakkar lil għajru fil-fqar. ĦAL Ġannina kien, għad u jibqa' jkun hawn sakemm il- bniedem jibqa' li hu. Ġanninu la bi mara, la xbejba u lanqas xi tifla, iżda raġel. Il-lum igħodd bejn il-ħamsa u tletin u l-erbgħin, jew forsi xi ftit fuqhom. Ma nafx sew kemm, iżda hekk jidher li għandu. In-nies għammditu Ġanmma. Laqqmitu hekk għax leħnu baqa' rqiq u meta jitkellem jinstama' bħallikieku xi mara qiegħ- da tixher. Mixjitu ferrieħa tixbah lil ta' papru u t-tixjira ta' siequ fil-mixi tfakkrek f'żifna kiebja ta' wieħed imherwel. Hawn min-tistmgħu igħid li għandu żegliga ta' xbejba kiesħa u minfu-' ħa biha nnifisha, mixja li għal raġel ma tixraqlux, Għan-nies Ġannina hu tad-daħk. Minn surtu jġagħlek tħares lejh darbtejn : qsajjar, għoddu qerqni, irqajjaq donnu qasba, idejh aktarx jidhru itwal milli jmisshom ikunu, rasu magħmula kemmxejn kbira għal spalltu, wiċċu ġej ftit imżerżaq għax ix-xedaq maħruġ il barra u ġbinu mdaħħal 'il ġewwa: Billi xagħru dejjem imġiegħed dritt lura, id-dehra ta' rasu tinħass aktar imxaqilba u mgħattna lura. Ħot- ret għajnejh, miġbudin nitfa 'l-ġewwa, jaqilgħulu għadmet' ħad- dejh il barra, u dan jagħtih dehra ta' wiċċ il-mewt, Wiċċu, wiċċ il-għaks u t-tbatija. Meta jiftaħ fommu, joħroġ leħen qisu ta' mara, Jibda biex ilissen dak li jrid igħid, tistħajjel qed tisma' tnewwiħ u twerżiq imkarkar li ma nafx tistax tisma' minn fomm ta' raġel u bil- kemm il-kemm ta' mara, Ngħid għalija, qajla nqisu leħen ta' mara jew ta' raġel: aktarx jixxiebah ma' ta' barra. minn hawn li daqqiet joħroġ minn ġisem magħtur u moħli mill-moħqrija ta' għemil żieni. Miskin, ma ġab xejn b'idejh, għax minfuq moħħu nieqes. X'ina tixxigħelx in-niest B'għemilha kiefer aktar tkiddu u tħeffiflu triqtu lejn il-ġenn u qabru. Leħnu jgħajjatlek tisimgħu. Mhux biss tara x'inhu jgħid, $d- iL-Manri iżda jiġbdek biex toqgħod dewhien tisimgħu bil-ħerqa li ma tit- lifx xi nitfa minn kliemu. Moħħok u għaqlek jintefgħu fuqu, iex wara li jkun għadu qal xi żewġ kelmiet jew fl-aħjar itemm kliemu, tħoss x'jimbuttak tiddieħak bih jew jekk tagħdru, tit- boq fommok, Għandu moħħu bħal ta' wiżża dgħumija, Kliemu muna; mera ta' għaqal dgħajiet, jekk għandu. Moħħu vojt, jew biex iħennu għalih, igħidu li moħħu mhux floku. In-nies għal- hekk tfittxu, ħa tidhak, Mill-bqija, jekk kiel kiel, u jekk ma kielx, l-istess, Biex tagħqad, il-lewn ta' ġildu jżid isebbaħ il-kwadru, Id- dbabar mitfija ta' għakal ma' għonqu u ininkbejb, jitħalltu mas- sinurija. bix-xmux li kiel fuq dahru biex ilaqqat il-loqma ħobż li a' kull jum jeħtieġ l-istonku ċkejken li għandu. Mat-tixjira ta' idejh il-liwja ta' ġismu, daqqiet tilmaħ xi tiżrita titbewwaq u toħroġ. fil-għera roqgħa laħam imlewta, imkemmxa u mlanżta. Ilbiesu, imlaqqta, imraqqgħa jew fl-aħjar l-irqajja' ma jafux bihom, jagħtuh dehra tal-buffu tal-kummiedja. F'saqajh, meta mu tkunx ħafja, ixidd xi papoċċ qadim, bil-qiegħ tal-lastku u bil-wiċċ tal-kanvaz, u lewnu safrani mkagħbar bit-trab. Minn toqba kull naħa tal-papoċċ, tilmaħlu ħerġin subgħajh iż-żgħar muilwijin il-ġewwa u miksija b'kallu oħxon. Drabi l-papoċċ jew iż-żarbun tista' tarah sew billi l-ketfa mtentxa tal-qalziet twil kun xi xiber u nofs il fuq, u tħalli mikxufin wiċċ is-sieq, l-għak- sa, l-għarqub u l-qasba ta' siequ niexfa għuda u mgħaddma, b'erba' ħjut ta' vini koħol imqabbżin il barra. Drabi kollox jis- taħba taħt keffa wiesgħa baħar li mal-mixja erħilha tperper 'il quddiem u lura. Tgħolli għajnejk ftit il-fuq, issiblu l-warrani miksi b'żewġt irqajja', waħda kull naħa, ta' lewn ma jaqbilx mal-qalziet. Ftit li xejn tilmħu bi ġlekk; barra qmis ma ssiblu ebda għata bħal sidrija. But in-naħa tax-xellug tal-qmis jaqdih għal kollox, dej- jem imdendel u mgħobbi b'aktar milli jista' jasa'. Mhux l-ew- wul darba u tnejn tarah bil-qmis ħierġa minn barra u tperper ma' qaddu, meta jkollu waħda. Aktarx issibu bi flokk; tal-flanel- la biss, iswed faħma, għax il-qmis ibiddel biha. Kull qmis li jit- fa' fuqu Ġannina, għalkemm imkagħbra, ikollha bħal seħer li jiġbidlek ħarstek, X'ma tħarisx l L-aktar meta jkun liebes don- nu ħożożi Meta mbagħad ikollu l-qalziet twil imħaddan tajjeb Din ċinturin xiber 'l isfel miċ-ċinta, lil-Ġannina tistħajlu traj- bu għaddej. U n-nies ma tonqosx li tħares, tiflih x'inhu liebes, ĠANNINA 85 tmaqdru, tinbxu u tidħak, Tarah jimxi, jitfa' pass ftit imgħaġġel u mkaxkar il-qud diem, waqt li fl-istess ħin iżegleg ġismu kollu mal-qadfa, tistħajlek tara wieħed xurban li għadu f'sensih, Mixja mferċha għandu. Għaddej mit-triq, għid li ssiblu tfal-żgħar tħeffu warajh bil-gzuz, xi żgħażagħ, jidħku u jgħaddu ż-żmien bih, xi xbejbiet fuq ruħ- hom iżżejjed iniggżuh u jsejħulu b'għajta mkarkra, ''Ġannina'', u dikment jinfexxu jiddieħku ma' xulxin bħallikieku qabdithom xi daqquqa tad-daħk, L-irġiel qishom mhumiex huma, daqqiet ma jintebhu b'xejn, jew xi kultant issib min minnhom: igerger u jitkaża bl-imġiba tal-poplu. Ġannina, biex jaqla' biċċa ħobż ħażin ħażin, niftakru għa- mel ħabta jdur b'turtiera pastizzi miżmuma taħt abtu. Bil-ħan- ġra li jiftaħ, kont tisimgħu ġej minn erba' kantunieri bogħod. Mill-ewwel tagħrfu leħnu rqiq, iżarżar il-ħàra kollha. Malli jbex- xaq forumu, erħilu jkarkarha, 'Sħan n tajbin… sħan u tajbin. U Ġannina, b'rasu u qaddu mitfugħin u mġennbin 'il quddiem, bit-turtiera magħfusa ma' ġenbejh in-naħa l-oħra, iterraq 'l- hawn u 'l-hinn mis-sebħ sad-dlam. Mhux l-ewwel u tnejn jisma' min igħannihielu : ''A Ġannina… A Ġannina', biex igħajbu u jid- dieħak. Mingħalija, xi darba jidhirli li qaluli li ġie li sab min jit- ħajjar jitfagħlu t-turtiera b'kollox fl-art. Jew, fl-aħjar, xi sabi ħażin erħilu jlebbet warajh u jagħmel ta' bir-ruħu ser jeħodlu t- turtiera, U dak il-mingħul u n-nies jitpaxxew jaraw lil Ġannina beżgħan beżgħan jiġri quddiem qisu fenek imgerrex biex jaħar- bu, waqt li l-imsejken jaħfen tajjeb u jgħożż it-turtiera iżda fl- istess ħin imtaqqal u mfixkel minnha. Tarax, bħallikieku Ġannina jgħix biex in-nies tinbxu u tiż- żuffjetta bihl Meta tiġi għall-fastidju, iftħilha l-bieb. Taħseb xejn, għaldaqshekk in-nies mhix ser tibqa' lura, Ma nafx sewwa jekk kienx jiġi jbigħ in-naħa tagħna wkoll. Għalija donnu dieb, għax issa ili s-snin li rajtu jdur : xi darbtejn jew tlieta l-Ħamrun B'turtiera pastizzi. Ġannina baqa' li kien, moħħu qasir, u ma, nafx jistax xi darba jistejqen. Sat-tfal tintebah bin-nuqqas tiegħu, Tifel qalli li xi xahrejn ilu ried jidħol ġo dak it-tokin li hemm il-Ħamrun quddiem Tax-Xjuħ, u b'xelin wieħed ried u ħaqqaq li kellhom jidħlu hu u jdaħħal miegħu xi tlitt itfal oħra. It-tifel li qalli l- praspura ried ifehemni kemm ħu msejken Ġannina. jaħseb li b'xelin jidħlu erbgħa min-nies; meta sa t-tfal iż-żgħar jifhmu li 86 IL-MALTI Mhux bekk biss, jew dak in-nhar stess, jew darba oħra, Ġan- nina, kien wara l-bieb tat-tokin u ruxxmata tfal-inġabru madwa- ru bħal ferħ naħal mal-għasel. It-tfal, bħad-dubbien meta jxomm il-mard, ifittxu ma' smin iduru u ma jitilqux b'xebgħa stanga. Wara, l-bieb tat-tokin dejjem jinġabru gozz tfal jiddieħku, jitba- hardu, jittallbu biex jidħlu. isaftru, ipejpu, ilabalbu, jitliegħhu u jinbxu lil xulxin. Ara rasek iddendel knsek magħhom ' Taf kif inhuma t-tfal: rassa minn hawn, imbuttatura minn hinn, xi daqqa bil-minkeb minn taħt, irfis kif ġie ġie, tilwim, tiġbid, tiċ- rit u tqattigħ tal-qomos lanqas ikunu jafu kif… u dan Ġanninu sab ruħu mdawwar bit-tfal bħallikieku kien l-arblu ta' Mejju. Fehem li ma setax jibqa' hemm. Htieġlu li minn wara l-bieb tat-tokin, idawwar denbu r jitlaq 'l-ħinn biex jara kif idabbar TASU. Irħielha għall-Blata l-Bajda biex jeħles mis-saram li sab ruħu fih. X'jeħles, jeħlest Telqulha għal warajh biex jaraw x'ser jiġri, u Ġannina kont tistħajlu l-Irxoxt nhar Sibt il-Għid, Qad- diem Ġannina, iħaffef u jħaffef biex jitbiegħed minnhom, u wa- ra dawk l-egħfieret saqajhom ħerqana jlaħħqu miegħu. Daq- qiet Ġannina jdur f'daqqa, ixejjer idu bħallikieku ser isawwat- hom u biex jurihom ftit tal-qilla, bla ma jrid, ifergħen xi tnejn. It-tfal jaħbtu ser jitilqu riġru, imma bħad-dubbien fitt, la laħqu tkaħħlu miegħu, mhux ser iwarrbu kif ġieb u laħaq. Bit-tiela' u bin-nieżel, iċ-ċorma. fost id-daħk u t-tgedwid waslet il-Blata l- Bajda. Hemm Ġannina sab il-beraħ fejn sata' jaħrab. Tista' tgħid, hemm sab ruħu waħdu mat-tfal. Għamel li sata', isser- dak xi ftit u xeħtilhom xi ġebla li ltaqa' magħha, minn qalbu ħarġet xi għajta ta' dwejjaq. gemgem erba', fergħen tnejn, u tajjeb jew ħażin, fl-aħħar ħeles minnhom. Ma kienx jeħlisha kif ħelisha li ma ġibidx barra mill-Ħamrun, għax tista' tgħid li t-t'al ħallewh waħdu għax mtebhu li tbiegħdu ġmielhom minn ħdejn it-tokin u djarhom. Ġammina għandu mit-tfal: ma jagħrafx jistor dak li jħoss. B'hekk in-nies tintebah bin-nuqqasijiet tiegħu u erħilha tinbxu, Bħal dak in-nhar li tlajt fuq karrozza tal-Hamrun sejra l-Belt. Tanqas domt erba' minuti bil-qiegħda li min-naħa ta' wara ma sinajtx għanja mkarkra tilminta li l-għannej jinsab imdejjaq għall-mewt. Min ħares lura lemah lil Ġannina mixħut fuq bank ta' wara, b'idu ma' geddumu, igħawweġ u jilwi ħalqu mal-kisra ĠANNINA 87 tal-leħen, Malli fetaħ ħalqu, min ħares lura u tbissem, min tah daqqa t'għajn biċ-ċiera, min ħareġ rasu aktar 'il barra. mit-tie- qa biex bħallkieku la jara u lanqas jisma', min għadru u min żel- laqlu xi kelma biex igħaddih biż-żmien. TImmalla kien għal xi nofs in-nhar u matul it-triq ftit li xejn għabbejna nies u waqaf- mi fit-triq. Ħalli għalihom in-nies biex joqogħdu jħarsu meta iisimgħu dak it-tinwiħ kollu l-Ġannina ma stabarx jieqaf, u l-ħin kollu jredden li 'ħoss dwejjaq kbar u li hu bil-ġuħ, Meta. wasalna l-Furjana ma għarafx sew jekk riedx jinżel fil-waqfa tal-karrozzi kif tilwi mat-telgħa ta' ħdejn Barrija jew oħra ħdejn nofs il-ġnien tal-Mall. Dak tal-karrozza ma qagħadx jistenna lil-Ġannina jaħsibha. Isuq kien u jsuq baqa', L-imbis- rek ta' Ġannina, igedwed u jgħanni, ma ċempillux mill-ewwel lix-xufier biex iniżżlu maġenb il-Mall, Ix-xufier ftit li xejn sta- ar b'Ġannina u baqa' jsuq. Miskin, Ġannina ntebah li l-kar- rozza ser iddaħħlu l-Belt, u beda jnewwaħ u jokrob. Dak ix-xu- fier ftit ta. każu. Iżda nqala' wieħed li biex isabbru qallu li ma kellux jagħmel għajr li jerġa' jdawwar denba lejn il-Furjana u illi t-triq ma kenitx twila, ma kellux għalfejn joħodha bi kbira. Meta waqfet il-karrozza ħdejn Putirjal, kulħadd niżel u Ġanni- na kellu bil-qalb it-tajba jeħodha bil-mixi lejn il-Furjana f'xemx taqli l-ftajjar u riħ isfel jagħmlek għasra. Kulħadd miżel u telaq lejn xogħlu. Ma nqala' ħadd jagħtih daqqa t'id, għax wara kol- ox in-nies dehrilha li Ġannina. kien sejjer naħa u l-bqija lejn oħra. Il-biċċa li ġratlu dak in-nhar sata' jgħoddha ma' l-oħrajn, dak l-imsejken. U Ġannina ma jaqta' qatt iħabbat wiċċu mal-praspar u s- saram li jiltaqa' magħhom ta' kuljum. Ftit, narah, jaf bi ħlew- wiet tal-ħajja. Lil Ġannina la naf li semgħuh u lanqas ma smaj- tu xi darba jidħak. Aktarx li ma jafx jidħak, Wara kollox, ma nistennihx ikun jaf billi l-ferħ u t-tpaxxija jnissluh id-daħk, U mbagħad, id-daħk għal Ġannina hu ikreh mid-dnub. Widnejh u moħħu ilhom marida sewwa u mwaġġa' bid-daħk li l-bnedmin sqewh. Ġannina, ħaġa waħda biss jaf, li ħaddieħor jiddieħek bih Iddur fejn iddur, id-daħk hu semm għalih. Id-daħk jisrom lil Ġannina għax ibikkih u jdewqu l-imrar. Din id-diqa fir-ruħ u l-qalb ta' Ġannina min-naħa tagħha daq- qiet tisrom lil xi wieħed barrani, Hekk ġrali jien nhar dik il- għaxija li Ġannina daħallu fellus f'rasu li ried iwikkini bih, Ilu ftit, is-Sibt fil-għaxija għal xi l-ħamsa u nofs daqqu, 88 IL-MALTI waqafna nitħaddtu jien u xwejjaħ ħdejn Putirjal, il-Belt. Kon- na ħdejn it-tarf tal-bankina, in-naħa ta' fein hemm il-venda, tal- karozzini. Dak il-lok igħaddu minnu mijiet u eluf ta' nies, min ġieħel u min ħiereġ. Mhux biss, hemm jieqfu gzuz ta' nies ipaċ- pċu u jreddnu qabel ma jinfirdu u jmorru bil-karrozzi tal-linja lejn djarhom. Fuq kollox, kien is-Sibt, u dak il-jum, aktu u aktar dawk il-ħinijiet, tidħol il-Belt nies aktar mill-jiem: tax- xogħol. Geġwiġija liema bħalha l Jekk tgħaddi żimżana żżanżan, stenna Ji kulħadd jismagħha. Jew, jekk tagħtas, fis għexieren fuq għexieren ta' għajnejn jaraw xi ġralek. Aħseb u ara, jekk jmaqlagħlek xi għawġ l Ma, nafx kif, bħallikieku nibet f'daqqa, ġie Ġannina fuqna. La qatt stennejtu jinqala' dak il-ħin u lanqas rajnih ġej. Dak l-imbierek miegħi qabad. Waqaf quddiemi, u bein il- ħasda li tani u bejn li stennejt tinġama' n-nies, fixilni. Bqajt għal f'tit inħares lejh miblugħ, ma nistax nifhem x'inqala', Biex ikellimni waħħal wiċċu ma' tiegħi, ċaqlaq u ferfer idejh ma' kull kelma li qal biex aktar iiehemmni x'ried igħid, u b'leħen għoli qabad inewwaħ, jingħi u jokrob waħda f'waħda : Sinjur, agħtini x-xogħol. Ħaddimni. Jaħasra, m'għandix x'niekoll Bil-ġuħ jien, Iva, ibgħatni mqar f'latrina. Ma. stajtx inħallih jibqa' jredden, Kelli nara x'inpasparlu. —Ċann, isma' minni,' qtajtlu kliemu, ''Mur għand il-kbir tal- Crvern. Taħseb xejn, dak żgur jaħsiblek għal kollox '. Bla sabar, Ġannina ħatafni fil-kliem u qalli: ''Tal-karrejja tiegħi kollha ġegħilthom jivvotawlu. tAra Ġann'', ridt infiehmu meta ntbaht li ser jerġa' jitlobni l-karta tax-xogħol. ''Isma' minni, il-Kap jaqdik. ' Ma riedx jisma'. 'Reġa' qabad il-kantaliena li jrid minni l-karta tax-xogħol. Tatni rasi, Ġannina igedwed u jgħid waħda f'waħda, ħsibtu ser jiġbor in-nies li ma hedewx għaddejjin ma- dwarna. Bejn tħassartu u għadirtu u bejn kelli aptit nagħtih f'idejn ċorma xjaten u jeħduh minn quddiemi, Kif taqbad tfie- hem lil dak l-imbierek dak li ma setax jifhem l Imnalla li dak ix-xwejjaħ li kelli miegħi ġietu f'rasu jgħid. li: 'Ara, int iktiblu karta.' Ix-xwejjaħ ħares lejja u tani ħarsa li tfisser, F'himtu x'ried igħid. Dort fuq Ġannina u b'leħen imqit u sod, għidtlu: ''Iskot u ĠANNINA 89 nirranġalek.' Ġannina waqaf, ħa r-ruħ u wiċċu mtela dawl. Deffist idejja ġol-but u fittixt biċċa karta. Biex tagħqad, tentuża karta bajda tajba għall-kitba, ma kellix. Il-karta waħ- diena l; kelli kienet reklam tal-film taljan ''Capitan Fantasma ' li kienu tawn' qabel jien u dieħel il-Belt. Fil-faċċatà ta' qud- diem kien hemm stampa ta' xiber u nofs turi tnejn bix-xwabel imsallbu iiddwellaw u xbejba, liebsa inqaċċat tħares lejhom beż- għana. Ma nafx kif Ġannina li ma qalax għajnejh minn fuqi, ma ntebahx jew għaddielu minn moħħu li l-karta ma kenitx għajr reklam. Għajnu lanqas biss għokritu jew tħasseb meta ra dik l-istampa daqsbiex. Hfint iż-żewġ folji tar-reklam bejn idej- ja, tne;t biċċa vojta mogħla żewġt iswaba' mit-tieni faċċata, u żarrattha: Il-bqija ifajtha fil-but. 'Ħriġt pinna mill-but tal-ġlekk bla għaġla xejn. Kollox bil-lajma għamilt, bħallikieku qed issir xi ħaġa. ta' ħajja jew mewt. Ġannina qagħad b'dehwa kbira jħa- res, sieket u ħerqan jistenna, jara x'ser jiġri, Fuq dik il-biċċa karta lewn il-larinġa ktibt bil-magħqud, kemm jista' jkun fil-kobor, kelma waħda li ġietni f'rasi dak il- hin bħal leħħa ta' berqa. Tistaqsunix għaliex, naf li ħażżiżt ĊGħinuni'. Malli lestejtba, tajtha lix-xwejjaħ ħabib wieqaf ħdejja u staqsejtu : ''Tajjeb ktibtlu, Sur Ġuże 2U Ix-xiħ ħadha, qraha, u minnufih qalli: ''Tajjeb…… tajjeb wisq. Dak li kien jistenna Ġannina. Malli semgħu jgħid hekk, mill-ewwel ried jaf: ''Issa fejn immur biha 77 TMur dritt il-Palazz. Hemm igħidulek kollox. Sib is-sur- ġent fil-bieb il-kbir u agħtihielu.' Hekk bla ma qistha ġieni l- kliem f'ħalqi. La ridt u lanqas daħalli ħsieb inqarraq bih. Għal Ġannina l-kelma Palazz swiet li ma ngħidlekx għax m'hemmx fejn tasal aktar. Għalih il-Palazz hu l-għajn tal-Qawwa, u minn hemm. ried itaffi d-dieq tiegħu u jsib l-għajxien. Tnejtlu l-karta fi tnejn u tajthielu, Laqagħha b'għożża kbi- ra, għajnejh maqfulin fuqha. Barra minn sensih bil-ferħ, tnieha b'dehwa għal darb'oħra u għalaqha f'idejh ix-xellugija, Imba- għad f'daqqa waħda tbaxxa, b'idu l-leminija ħadli idi x-xellugija f'tiegħu u biesha. It-tħakkik ta' geddumu mlanżat u l-mess ta' xofftejh mal-wiċċ ta' idejja, ħasduni u bħal qajmuni mill-ħolma li kont fiha. Bla ma ridt, fis ġbidt idejja lura, u wissejtu : ''Mur, Ġann, għax issibu magħluq '. Ġanpina ma riedx isib il-Palazz magħluq. qanqal minn 30 IL-MAnrri ħdejna, għolla idu l-leminija għerja u muswafa ma' wiċċu, b'tis- lima baxxa kemmxejn rasu mgħobbija b'luppata xagħar maħmuġ u ikngħqud, imlewwen bi dbabar ta' xagħar iswed fuq il-quċċa- tu ta rasu, abjad fuq widnejh u xaqran in-naħa tal-qurriegħa : u fl-aħħar telaq. Qabad pass ħafif u telqilha għal ġewwa l-Belt. Die ġol-Mina u ntilef qalb il-folla, Harist madwari, Stennejtni nsibna mdawrin b'qabda wċuli libsin daħka ta' tmasħir, Stagħġibt, kulħadd kien sejjer għal xogħlu. Ħadd ma edha bina. Ħassejtni mistrieħ bħallikieku neħ- ħejs għoqla mi:rm fuq l-istonku tiegħi. Ma, ridtx nibqa' hemm, Rikibni bħal reqqet ir-ruħ u kelli seba mitt-senu nwarrab minn fejn konna weqfin. Ma nafs. sew fejn rids immur, Li naf sew kien li ridt inwarrab minn hemm: bla dewmien ta' xejn. Ridt intajjar u nneħħi għal kollox il-fakra ta' dak li ġara. Fuq ix-xwiek, sellinzt bil-ħeffa lix-xwejjaħ li kont mitħaddet miegħu u nfridna. Mi stajtx nagħmel aħjar milli għamilt, kemm għalija u kemm għal Ġannina. Lil Ġannina stennejtu jerġa' jitfaċċa jiġri lura bil-karta f'idu jfittixni, u b'idejh f'wiċċi jitlobni ngħidlu għaliex dħakt bih. Kif ħelisha ma nafx. Lanqas naf jekk ħallewhx bi kwietu hu u għaddej mit-triq, jew jekk irnexxilux tabilħaqq jasal il-Pa- lazz. Iżda nista' nobsor x'seta' ġralu jekk iltaqa' ma' min ftit li xejn għandu żmien u ħsieb x'jitlef għal min hu bħal Ġannina, Hekk qed igħaddiha u jkollu jgħaddiha ħajtu Ġannina, ilsir ta' għajru.