Għadd 80. Id-Devozzjoni lejn il-Kunċizzjoni fil-Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl tar-Rabat Diskors moqri minn Wiston L. Zammit waqt akkademja li saret fil-knisja ta' San Publiju r-Rabat, nhar it-Tlieta 7/X1//2004, b'tifkira tal-150 sena tad-Domma ta' l-Immakulata Kunċizzjoni Id-devozzjoni lejn l-Immakulata Kunċizzjoni hija devozzjoni mxerrda sewwa f'Malta kif joħroġ ċar mill-ktieb Marian Devotions on the Island of St. Paul ippubblikat fl-1983, fl-okkażjoni tal-Kungress Marjan Internazzjonali li sar fil-gżejjer Maltin bejn it-8 u t-18 ta' Settembru, 1983. Fil-knisja Kolleġġjata ta' San Pawl tar-Rabat, jidher li din id-devozzjoni xxettlet fl-1730, meta l-artal iddedikat lill-Madonna tal-Grazzja ġie issa ddedikat lill-Kunċizzjoni. Sena wara fil-15 ta' Diċembru, 1731, wara talba tal-Kleru u tal-poplu tar-Rabat u ta' l-Imdina, l-Isqof Mons. Fra Pawlu Alpheran de Bussan waqqaf il-Fratellanza tal- Kunċizzjoni fil-knisja Kolleġġjata ta' San Pawl Lampier tal-fidda li jintrama fil-festa tal-Kunċizzjoni Ħarsa lejn l-istatut tal-fratellanza turina li l- uffiċjali tal-fratellanza kellhom ikunu disgħa. L- ewwel fost l-uffiċjali kellu jkun l-arċipriet pro- tempore tal-parroċċa. — L-uffiċjali l-oħra kienu r-rettur, il-prim assistent, sekond assistent, żewġ kunsulturi, żewġ prokuraturi u segretarju. L- elezzjoni ta' l-uffiċjali kollha minbarra dik ta' l- arċipriet kellha ssir kull sentejn bil-votazzjoni fost il-fratelli L-Artal Il-fratellanza mwaqqfa fil-knisja parrokkjali ta' San Pawl bdiet tieħu ħsieb l-artal tal- Kunċizzjoni. Jekk wieħed jeżamina r-reġistri ta' l- amministrazzjoni tal-fratellanza jsib li matul is-snin, il-fratellanza mill-fondi tagħhom għamlet diversi opri fil-kappella u anke fl-artal tal-Kunċizzjon. Fl- 1848 l-iskanell ta' l-artal sar bl-irħam', filwaqt li l-mensa u t-turġien ta' l-artal inksew bl-irħam fl- Fl-1882 il-fratellanza ħallset is-somma ta' 31 skud, 4 tari u 10 grani lill-Iskultur Francesco Busuttil per scoltura della prospettiva dell altare dell Immacolata compresa la spesa'. L-istess artal ġie rrestawrat bejn l-1965 u l-1967. Dan l-artal għandu kemm il-kwadru titulari u tnejn laterali li ġew irrestawrati minn Felicissimo Micallef fl- 18825 Il-fratellanza ħasbet ukoll għat-tagħmir ta' l-artal. Hekk insibu li fl-1840 għamlet erba' fjuretti għall-artal: Dawn jidhru li nbidlu fl-1872, meta saru tmien mazzetti ta' fjuretti għall-ewwel u s- sekond ordni ta' l-istess artal. ': Saru wkoll żewġ ventartali, wieħed fl-18501T u l-ieħor fl-1860, li ġie deskritt bħala paliotto di damasco rosso'. Fl- 1903 il-fratellanza ħadet ħsieb tarġenta sett ta' sitt gandlieri. Mir-reġistri ta' l-istess fratellanza nafu li din il-fratellanza kellha xbieha tal-Bambin f'niċċa Dettall mill-istatwa tal-Kunċizzjoni tal-Kunċizzjoni fuq l-istess artal.t Sal-lum għadna nsibu din in- niċċa kif ukoll Bambin ġo fiha. Il-Vara tal-Kunċizzjoni Minn tagħrif li ngħatali, il-knisja parrokkjali tar- Rabat, kellha żewġ statwi tal-Kunċizzjoni, l-antika li tinsab fil-knisja ta' San Katald' u l-attwali li tinsab fil-knisja. Ma rnexxilix insib meta saret l- istatwa attwali. Fir-reġistru tal-fratellanza Reġistru B li jkopri s-snin 1833-1894 insibu diversi riferenzi għax-xogħlijiet b'rabta ta' l-istatwa u l-pedestall tagħha. Hekk insibu li l-istatwa kellha erba' anġli li ġew indurati fl-1875' (u stellarju tal-fidda li jissemma fl-1833).7 Din l-istatwa kienet tinħareġ proċessjonalment kull sena fl-okkażjoni tal-festa tal-Kunċizzjoni. Il-Festa tal-Kunċizzjoni L-aktar attività importanti tal-Fratellanza tal- Kunċizzjoni kienet il-festa titulari tagħha. Fl-atti tan-Nutar Salvatore Vitale tal-15 ta' Settembru 1771, is-Saċerdot Don Pietro Zammit għamel fondazzjoni ta' ħmistax-il quddiesa Kantati neż quindici giorni di sabato precedenti la festività dell Immacolata Concezione, u fundazzjoni ta' quddiesa kantata bil-Ministri u sitt quddisiet letti fil-festa tal-Kunċizzjoni.' Jidher li din il-fundazzjoni bdiet titwettaq mill- 1786, meta nsibu li sar il-quddies kollu mħolli minn Dun Pietru Zammit. € Fi żmien imqalleb ta' l-imblokk (1798-1799) il-fratellanza xorta waħda ċċelebrat il-festa tal-Kunċizzjoni u f'kemm dik ta' l-1798 u ta' l-1799 saret in-novena b'quddiesa kantata bil-priedka. Jidher ukoll li fl-1799 saret ukoll il-purċissjoni 2 Din il-festa għażiża baqgħet tiġi ċċelebrata fis- seklu XIX, u qabel il-festa kienet issir in-novena bil- priedka 7 Il-knisja kienet tiġi armata bid-damask' u kien isir ukoll xi sparar.' Kienu jsiru l-Primi u s-Sekondi Vespri u quddiesa kantata'' u kienet tinġieb il-mużika. Mill-1832 'il quddiem insibu wkoll il-parteċipazzjoni ta' banda lejlet u nhar il- festa fil-purċissjoni.2' Fl-1904,75 u fl-19547 il-festi saru b'solennità akbar b'tifkira tal-ħamsin u l-mitt anniversarju tad-domma tal-Kunċizzjoni. Iżda minbarra l-festa tal-Kunċizzjoni, minn l- aħħar tas-snin erbgħin sa nofs is-snin ħamsin tas- Seklu XX meta kien Prokuratur il-Kanonku Dun Ġużepp Fabrċ, kienet issir ukoll il-festa tad-dehra tal-Madonna f'Lourdes Id-Dħul tal-Fratellanza Biex twettaq l-obbligi tagħha, tħallas l-ispejjeż tal-festa tal-Kunċizzjoni, tħallas meta kien imissha l-ispejjeż tal-festa ta' l-Irxoxt, u tagħmel l-opri, il-fratellanza naturalment kellha bżonn il-fondi. Id-dħul tal-fratellanza kien jiġi minn diversi enti, fosthom xi għotjiet/i legati/2 professjoni ta' fratelli $ wegħda, xi wirt u professjoni fil-labtu tal-Kunċizzjoni. Ma kienx jonqos il-ġbir. Fis-seklu dsatax sa l- 1850 kien isir il-ġbir kull nhar ta' Tnejn fit-toroq.' Iżda mill-1851 dan il-ġbir beda jsir is-Sibt minflok it-Tnejn. €. Kien isir ukoll ġbir kemm għall-festa tal-Kunċizzjoni' u dik ta' l-Irxoxt, billi l-fratellanza kienet tħallas l-ispejjeż għall-festa ta' l-Irxoxt kull ħames snin. Dħul ieħor għall-fratellanza kien jiġi mill-ġbir tal-Kunċizzjoni fil-Kolleġġjata San Pawl Rabat. il-Festisfaghna 2006 tal-maħlut (li kienet taħlita ta' qoton u xgħir). Dan kien jinġabar, u wara jinbiegħ u l-flus kien imur għall-fratellanza. Harsa lejn ir-reġistru tal- fratellanza turina li dan il-ġbir sar regolarment bejn l-1832 u l-1911, bl-eċċezzjoni tas-sena 1841 minħabba n-nuqqas ta' xita. Din il-ġabra lanqas saret fis-snin 1864, 1865, 1866 fl-1867, ma saritx minħabba n-nixfa. Mill-1902 il-ġabra kienet tal- qamħ. Bejn l-1891 u l-1911, il-fratellanza daħlet is-somma ta' Liri 32-9-5 34d mill-bejgħ tal-qamħ u maħlut.'l Meta kienet issir il-ġabra tal-maħlut kienu jitqassmu l-labtijiet tal-Kunċizzjoni. Il-Prokuratur Kan. Fabrċ hallas is-somma ta' L40 għar-restawr ta' dan l-artal. L-imsemmi Kan. Fabrċ kien prokuratur tal-fratellanza bejn l-1929 u l-1939 (ara Wignacourt Museum Rabat A.F.K. Libro Quintanze 1869- 1943) u bejn l-1948 u l-1970. Warajh bħala prokuratur tal- fratellanza nsibu l-Kan. Arċipriet Dun Pawl Attard (1970- 1981) li baqa' prokuratur anke meta spiċċa minn arċipriet u warajh il-Kan. Wignacourt Museum Rabat, A.F.K. Reġistru B. f. 126R, fejn insibu li fil-31 ta' Diċembru 1882, Felicissimo Micallef irċieva ħlas ta' 25 skud u 4 tari per aver restaurato il-quadro dell' Immacolata e I-due laterali. Ibid. f. 119R, fejn insibu li fil-L1 ta' Jannar 1840 sar ħlas ta' 2 skudi 7 tari 4 grani per quattro fioretti per Ualtare. Ibid. f. 123R, fejn insibu żewġ pagamenti. Wiehed ta' 4 skudi fis-17 ta' Diċembru 1872 lil Luigi Busuttil per qitattro mazzetti di fiori artificiali per l'altare u iehor il-20 ta' April ta' l-istess sena għall-emmont ta' 3 skudi 9 tari lill- istess persuna per 4 fioretti per il-secondo ordine delf'altare dell' Imm. Ibid. f. 121V, fejn insibu li fit-22/VI/1860 sar ħlas ta' 27 skud, 10 tari u Id-il gran. Ibid. f. 121V, fejn insibu li fil-15/11/1903 sar ħlas ta' L6 2s 2d lill-Induraturi Giovanni Busuttil e Giovanni Fenech per argentatura di 6 candelieri la spesa. Ibid. f. 123V, fejn taħt l-1/VII/1873 jissemmew kemm in- niċċa u x-xbieha tal-Bambin li saritilha libsa minn Felicissimo Għadd Micallef bil-ħlas ta' 6 tari. 5 Tagħrif ġentilment mogħti tili mill-Avukat Dr. Joseph Zammit. is Tagħrif ġentilment moghti Jili minn: Mons. Ġwann Azzopardi. Il-hlas tal-priedka tan-novena kien ta' tliet skudi bejn 1832-1846. Fl-1832 is-sagristan tħallas 10 tari talli rama d- damask. 36 Wignacourt Museum Rabat A.E.K. Reġistru B, fejn insibu li fl-1832 ħabbat Aurelio Micallef. fl-1835 il-mużika kienet f'idejn Dun Giuseppe Principiato (ara f. 41R) filwaqt li bejn is-snin 1836-1843 il-mużika tal-festa kienet f'idejn Patri Antonio Giordmania (ara f. 91V,92R, 93V). $ Ara W.L. Zammit, Festi Speċjali b'tifkira tad-domma tal- Kunċizzjoni, fil-Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl tar-Rabat, l-Festi Tagħna, 2004, pgs.29, 30. 4 Wignacourt Museum Rabat legati Confraternità Imm. bid. f. 4IR, bejn l-1867 sa l-aħħar ta' Marzu 1873 ilfratellanza daħħlet is-somma ta' 7 skudi u 2 tari provenienti Fil-f LIR insibu meta li l-ġbir għall- festa ta' l-Irxoxt kien isir kull hames snin. Fil-fatt mill-istess manuskritt nafu li sar fl-1835 u fl-1840 (ara ff. fl-1845 u fl-1850 (ara f. 11V), fl-1855 (ara f. 12R), fl-1860 (f. 12V), fl-1865 (f. 13R), fl-1870 (f. 13V) meta nġabret is- somma ta' 9 skudi 3 tari 4 grani. Jidher li wara nqata' l-ġbir għall-festa ta' l-Irxoxt. F'kull hames snin bejn l-1835 u l-1860, il-fratellanza kienet thallas xi spejjeż marbuta mal-festa ta' l-Irxoxt, li kien jinkludi ħlas tal-banda, porvli u l-paniġierku (ara f. 9IR,92V, 95R, 95V,97R). Ma jidhirx li sar xi hlas b'rabta ma' din il-festa fl-1865. L-aħħar ħlas b'rabta mal-festa ta' l-Irxoxt sar fl- 1870 meta saru dawn il-ħlasijiet — Banda 5 skudi, Paniġierku skud u 3 tari, u għal min dawwar l-minfaħ ta' l-orgni 10 tari, Sar ukoll xi ħlas għal xi sparar (ara f. 98V). H4 Wignacourt Museum Rabat A.F.K. Reġistru B ff. Meschiato kienet taħlita ta' qamħ u żgħir. Dejsikuallidra tittie