IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ /L-GĦAQDAJ ĠUNJU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 4 1941 IVA, FIR-REBBIEGĦA Fl-ewwel ktieb ta' ''Il-Malti' ta' l-1929 dħalna bil-mistoqsija: ''Il-lsien malti fir-Rebbiegħa 7' Wara li flejna s-sura ta' l-ilsna ta' ġnus oħra fin- nisel tagħhom, fil-ħajja tagħhom, u fil-frott li taw, jiġi- fieri l-letteraturi tagħhom, u flejna mbagħad il-lsien malti ma' tul mijiet u mijiet ta' snin ta' ħajja aktarx imġebbda u marrada, mħabba fin-nuqqas ta' ħsieb u ta' għajnuna, nuqqas ta' xemx li ssaħħanha, ta' ilma li jsaqqiha u l-aktar, imħabba fir-riħ kiesaħ li kien jol- qotha, qalbna bħal ingħafset u stagħġibna kif dan il-lsien sata' jibqa' ħaj: u bħala tweġiba għall-mistoq- sija ta' fuq, kemm kemm ma għaddiex il-ħsieb minn rasna: ''Le, għadna fix-xitwa. ' Iżda, meta flejna x'kien għadda mil-Isien malti bejn l-1800 u l-1929, u rajna kif qajla qajla tgħarblet u ssaffiet il-kelma maltija, kif inħadmet xi ftit il-gram- matka, intiżnu s-setgħet li għandu u xirka wara xirka fettxew li jagħtuh alfabet li joqogħdlu sewwa, biex titwettaq l-ortografija tiegħu, u f'ħin wieħed rajna x'kien beda jsir fil-għalqa tal-letteratura, x'ward sabiħ fid-daqs, fil-lewn u fil-fwiħa kien beda jiftaħ, il-ħsieb tagħna ssaffa, u b'qalbna miftuħa għal tama sabiħa staqsejna: ''Tgħid il-lsien malti qiegħed fir-rebbiegħa tiegħu 77 Issa, minn dak in-nhar għaddew tnax-il sena, tnax-il sena ta' ħeġġa, ta' ħidma mix-xjuħ u ż-żgħażagħ tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti' u miż-żgħażagħ tal- uGħaqda tal-Malti (Università)j', Bħala rimja qawwija ta' 'Il-Malti', ħareġ ''Leħen il-Malti: proża mexxejja u sabiħa u poeżija mimlija bil-ħajja ta' l-għoxrin sena, fawru minn qlub għaqlija u ferrieħa; versi maltin in- qalbu f'ilsna oħra u messhom tifħir li aħna ma konniex nistennew hekk sabiħ u qawwi; versi barranin mill- aqwa nqalbu fil-malti: seħħet ortografija waħda fil-kitba kollha li għandha għan irżin, u fuq kollox dehru no- velli u rumanzi li joqogħdu tajjeb ma' ġenb dawk ta' letteraturi l-iżjed magħrufa. Għaldaqstant, jekk fil-bidu ta' l-1929 stajna b'qal- bna miftuħa għal tama sabiħa nistaqsu jekk il-Isien malti kienx fir-rebbiegħa tiegħu, illum nistgħu fil-ħaqq u fis-sewwa, mingħajr it-tara tal-mistoqsija, ngħidu : Iva, l-ilsien malti qiegħed fir-Rebbiegħa.