'Leħen is-Sewwi' — is-Sbi, 22 4' Marzu, 1979. FL-IXKORA TAL-P: £i m'tf sena ilu, il-vapur ta'- esi, Taljan kien qed iġorr fuqu, ġo l-ixkej- de, ndirizzat lil Mons. Karmenu Scic- jer, dokument imporizati mibgħu: mis-Sa :: 2 Dan id-dokument, jew Bolla Pontifiċ.s, k'en jgħarrfu uffiċjalment li l-Papa Piju IX kien ħa'ru isqof ta' Malta u Arċisqof T oari ta' Rodi. Hames jiem wara — kien is-Sibt — 4'k il-bolla narat lill-Kapitlu tal- l-Katidral, :U Mons. Sc'c'una ħareġ Tt'ra Pastoraħ li tha wiegħed li ken se jiddedika Fjiem li kien : fada'ju f'ħajnu' (keru $a 74 sena) għall-ġid spiritwali u temporali tal-Malin, ti minnhom kien jistenna għajnuna x'erqa U o' ibidjen 3 Min kien l-Isqof Karmenu Scictuna2 Kien bin: Benedit- tu u Rużarja' mwielda Vella. Twiejed Hal-Qormi fit-2 t'Awissu 1800, għaliex: il- ġenituri tieghu, t.tiejn mill Bel:, marru joġogħdu hemm minħabba ta Franċiżi. Studja. fis-Sem narju u fl Univers'ta' ta' Malta, mnejn ħa:. l-awrja f'Teoloġija, Qaddes ta' 24 sena u-beda jgħallem id-du'trina fil-knis. ja ta' Santa Barbra. Filwaqt li kien ukoll. jieħu kura sp'ritwai tas-Sorjiet ta' S. Ursla.. Maż-żmien intgħażel Isqof F.S. Caruana, Laħaq Vigarju Generali tal-Isqof Gejtanu Pace Forno u Mons. sinjur tal-Kattidral. Ta' kważi 75 sena, in- ħatar Isqof ta' Malta. Kos, kif inhi d-dinjal Illum, f'dik l-eta', l-Isqfijiet huma mit- luba l; jerħu l'kariga tagħr hom' Matul il-veskovat tiegħu, Mons. Scic una kelu ġrajjet sew ta' jerħ, kif ukoll ta' niket Flewwsl sena huwa bierek lewwel ġebla tal belt il-ġdida fl-Marsa li ssejħet Albert Town, b'tif- kira ta' Prisca Albert, il- maħbub- raġel tar-Reġina V'tiorja. It-tifel tal-istess Reġina, il-Prinċep: Alfred, Duka ta' Edinburgh, flim- kien ma' martu l-Gran- dukeġsa. Marija: Alessand- Towna, bins il-Kzar Alessan- dru N,-waslu hawn Malta, u hewn twielditilhom tarbija 1: huma semmew .. Melita, . għar-Reġina.u għal Malta, . sj JGħal--din. . il-Prinċipessa. qr ssemmiet. it-telgħa: li. tieħu —Mil-P. ;għall-Bombi, — li siżmien.ilu., kienet tkun .tant: sabiħa; fir- rebbiesħa.b'dawk il-ħafna: .dwien ta' fjuri li fi (Gvern kien jiżra. max-xellug cint-u.tielgħa..Mons' Scic'una c sbierek, il-ferrovija li ġiet in. awgurzta fl-1883. €20. Fi żmienu wkoll nfetaħ, il-Kulleġġ ''Sant'In- jazju' tal-Ġiżwiti f'San Gil- jan. Fost it-33 student tie. għu k'en hemm. it-tfajjel Caruana, li wara daħar Pat- Ti Benedittin u messithu x- JXorti lisjsir, maż-żmien. Ar- ċisqot Isqof ta' Ma'ta. Aħna nafuh bħala Dom Mawru Caruana. Fl-istess żmien in- reġa' l-Aċiipezzjoni , ' għatat lill-Malt n il-Kostituz- zjoni ta'-1877, li fika dehru żewġ poliċiċi kbar ta' Malta: 'Qabel ma. miet HIsqof Sceuna,: Malta eċelebrat ferrieħa l-Gublew Saċer- dotali tal-Papa Ljun XIII, b'Te Deum solenni fil-Knis. ja ta' San-Gwann. Għalih l-Gvernatur. .Sim: mo:s u lMilitar spara 50 tir ta' kanus,: bħa'a tisl' ma u wirja ta' ferħ għall-okkaż-. joni, - Min'haħa l-oħra ma naq- sux fi żmien Mons. Scic'una Fġraj'iet ta' n'ket u. ta' in- kwet. Kien hawn inkwiet kbir fost il-poplu minħabba t-taxxi ġodda fuq il-qamħ, u, bnala konsegwenza tal- gwerra bejn l-Ingilterra u l- iġtu, Malta rat iżjed minn 6,000 refuġjat — minn trabi tatuweld sa xiuħ ta' 90 sena — ji ġew jistkennu fiha bil- ġuħ, ba kenn u mingħajr ħwejieġ. Fil-kwistjoni tal-lingwa, huwa wera x-xewqa tiegħu għat-tixrid ta' l-edukazzjoni fost il-poplu u l-importanza tat-tagħlim ta'. lilngliż f'is- kejjel u fl-Universita'. Għal . din -edukazzjoni huwa ried ukol '; jgħin: mill-flus: tall Knisja, L-Isqof Sc'cluna kien bn'edem ġeneruż ħafna. Il-Papa għaraf . il-merti ikbar ta' dan l-Isqof Malti u, barra veskovat, għoġbu. jżejnu bi pre atura domestka, għam. lu Assistent għat-Tron tie- għu u offrilu t-titlu ta' Konti ta' Ruma. Għaxar snin-wWara li beda milli bis-setgħa tal- u, eġi dujoċesi ;a' Mata, ri meta kelu mal-85 senż, Mons. Se'cluna ħass il-ħtieġa ta' għajnuna f'dik itiraġja. Ghalhekk, is-San- ta Sede għażlet bħala Am- mMinistratur tad-Djoċesi lill- Moses. Buhagar, Patri Kappuċċin, Isqof Titulari ta' Rusps. Tiet snin wara, fit-12 ta' Lu'ju 1888, l-Isqof Sec'cluna mie'. Il-funeral sarlu fit-18 tix-xahar.. Wara li kien es- post għal 6 ijiem fil-Palazz tal-Belt, il-katavru ttieħed fil-Knisja ta' San Gwann bi proċessjoni li fiha. ħadu sehem frete'lenzi, kleru. sekulsri: u reliġjuż, kapitoli tal-Kol eġġjat; u dak tal-Kat tidral, Għeddewh minn — Triq b Arċisqof, Triq Irjali, Triq Nofsinhar, Triq Merkanti, għal. Pjazza San Gwann. Tm'en qassisin refgħu l- katavru. u: 24 seminarista, (Ikompiki f'paġna 11) 'Leħen. is-Sewwa' — Is-Sibt, 22.4i'-Marzu, 1975. (Ikompli minn. paġna 'ż) 12 kull naħa, imxew mad- waru bit-torċi f'idhom. Warajhom. inġarru, fuq im ħadda tal-bellus iswed, l-in: sinji veskovili: mitra, salib pettorali u baklu żarmat. Hadu sehem ukoll il-fam. ijari, ir-Rappreżentanti ta' l-Awtoritajiet il-kbar. ta' Malta. Tqeddset quddiesa solenni Apostoliku, Mons. Anton Buhagiar; u għamel l-orazz- joni funebri Mons. Salvatore Grech, oratur magħruf. ta' dak iż-żmien. I-Militar spara 19.il tir ta' kanun b'turija ta' rispett lejn il-mejjet, Wara — nofs inhar, il- mill-Amministratur kadavru ttieħed i-Kattidral fejn ġie midfun, ddejn. il- predeċessuri tiegħu. Inrnies ħadet sehem fil-funeral għaliex il-Gvern dakinhar ried li ssir vaganza pubblika. Meta tmorru Kattidral tinsewx tfittxu u taraw il- monument . f'wieħed mill- pilastri: tal-Isqof Scicluna qiegħed jgħallem lill-poplu, mRairpwi',. Fi:.30 ta'. Marzu. il-Papa għoġxu jibgħat lill-Isqof ma- għżu' Bolla oħra, l- biha taħ il-Palju Arċiveskovili, Għal min m3 jafx, il-palju huwa strixxa tas-suf abjad, b'pen. . dent quddiem u ieħor wara, u sitt islaleb suwed minsu: gin go fih, li l-Papa u l-Ar- cisqfijiet jilbsu b'sinjal ta' setgħa. F.-Ita' April, Mons. Salvatur Konti Manducz Pi- scopo Macedonia ħa 'l-pus- sess minn floku. Din tal-pussess kienet drawwa qadima, li biha ek: keezjastixu magħruf f'Malta kien jieħu l-pussess vesko. vili flok l-Isqof magħżul, li kien ikun għadu ma wasalx fid-djoċesi tiegħu. Din id- drawwa għadha sejra sal. lum, avoja l-Isqof magħżul . Il-konsagrazzjoni tal-Isqof il-ġd'd kellha ssir il-Hadd, 11 ta' April, fil-knisja kon- katedrali ta' San Gwann, il- Belt. Jiktbu l-ġurnali ta' dak iż-żmien lj dak inhar fis-7 ta' fi għodu bdiet dik il-funzjo- ni rari u sabiħa. San Gwann kien m'mli bin-nies, U nies oħra kienu qed jiffullaw fit- triqat ta' madwar. Fil-knis. ia, barra il-Kapitlu tal-Katti- dral u għadd kb'r ta' qassi- sin U patrijiet, kien hemm Sir Charles Van Strauben- zee, il-Gvernatur tant maħ- bub mill-Maltin, u Ladv Straubenzee, il-Membri tal- Kunsill tal-Gvern, l-Imħall- fin, l-Ammirall tal-Flotta Ingliża u kbarat oħra Cicili, L-Isqfijiet li ordnaw: lill Isqof kienu Mons. F. jonver: ti, Arċisqof ta' Reggia Ca- labria, Mons. Basile, Isqof ta' Geraci, u Mons. Ant. Grecb Delicata, Isqof ta' Għawdex. Wara l-funzjoni, li damet sal-10.00 a.m, innies entuż- jażmati, qalgħu iż-żwiemel mill-karrozza tal-Isqof u ġarrewh f'dimostrazzjoni kbira għall-Palazz tiegħu. Kif kien xieraq, Mons. Scicluna ta pranzu sabiħ u stieden għalih lill-Gverna- tur, lil-Isqfijiet Konsagran: ti, fill-Kanonċi tal-Kattidral, lill-Arċiprieti tal-Kolleġġja: ti U nies oħra. F'dak. il-pran- zu saru tliet brindisijiet (toasts) wieħed għar Reġina Vittorja, ieħor għall-Papa u t-tielet. għall-Isqof il-ġdid. Dakinhar filgħaxija kien hemm mixgħela kbira fil. Belt u fost il-postijiet mix- għula kien hemm. il-Palazz tal-Gvernatur (ma kienux żmenijiet ta' sekolarizazzjo- ni tal-Istat iik il-ħabtal). Dik kienet l-ewwel żmien l-Ingliżi ti nxtegħel il- Palazz f'okkażjoni bħal dik. kiteb nota ta' tifhir lill-Gver- natur għall-imġieba sabiħa tiegħu: f'dik l-okkażjoni. 'Soċjeta' Promotrice Catto- lica Maltese — rringrazzjatu pubblikament għall-armoni ja u l-paċi li kien hemm bejn l-Istat u l-poplu fi żmie- nu. li Fis-7 ta' Gunju — din id- ral. Fil-Bieb tal-Imdina in- iramat. kappella apposta, data tirrikorri spiss fl-Istor- ja ta' Malta — l-Isqof Scic- luna daħal sollennement ' ġol-Knisja Katedrali tal-Im. dina. il-ġdid tela', imsellem mill- poplu, mill-Palazz tiegħu. tall Belt għal Kunvent tad-Du- minkani fir-Rabat. Hemm- hekk għadda lejl u. l-għada filgħodu telaq għall-Kattid. biex fiha l-Isqof jilbes pontiż fikalment. Taħt Ark Trijon' fali, mwaqqaf fid-dħul tal. Imdina, is-Seminarista For- nat Debono qfralu ndirizz, u wara l-Isqof għamel id-daħ' la tiegħu sollenni fil-Katid- ral tiegħu, fejn kienu jisten. newħ għadd kbir ta' nies, mill-kbarat ui mill-poplu,