j/ IWĦadd;6 ta'-Diċembru, 2020 Suppliment koordinat minn Angelo Schembri u editjat minn Simon Vella Gregorv il-Mument il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020 L-isem ta' Mariorick Mifsud hu wieħed magħruf fix-xena artistika Maltija, u assoċjat b'mod iżjed dirett mal-arti sagra fost il-kollezzjonisti. Ilni naf lil Mariorick snin twal, u dis-sena ħsibt biex inlaqqagħkom miegħu ħalli jgħidilna ftit l-arti tiegħu kif kompliet issebbaħ il-Milied Malti ta' żmienna. Minbarra l- arti viżiva li hu l-iżjed magħruf għaliha, Mariorick jesperi- menta f'diversi forom artistiċi oħra bħall-poeżija, il-fotografi- ja u l-mużika. Permezz ta' din tal-aħħar, fis-sena 1992, Mariorick rebaħ il-Premju 1 Giovani Incontrano l'Europa mniedi mir-Rai. — Ftit snin wara, huwa kellu x-xorti li jil- taqa' mal-iskulturi Alfred Camilleri Cauchi u Vincent Apap, li kellhom ikunu proprju l-ixprun tal-kreattività artistika tiegħu. Mariorick jirrakkonta li l- Milied minn dejjem kien iħob- bu u fost it-tifkiriet li jġibulu nostalġija jsemmi li erba' bibi- en 'il fuq mill-garaxx fejn illum il-ġurnata jaħdem u joħloq l- istatwi, nannuh kien jagħmel presepju għall-kuġini kollha, filwaqt li nanntu kienet tixtrilu l- pasturi. Meta kiber, xtaq jord- na sett pasturi għand Nazzarenu Gauci, id-Diżma taż-Żejtun, iżda bil-ħafna ord- nijiet li kien ikollu Gauci, dan is-sett qatt ma wasal. kienet ir-raġuni li wasslet lil Mariorick biex jipprova joħloq xi ħaġa hu nniffsu mit-tafal. Ma kienx jaf minn fejn jinġieb it-tafal u għalhekk mar Strada Rjali l-Ħamrun, xtara pasturi tat-tafal, dewwibhom fl-ilma u uża t-tafal tagħhom biex jagħmel tiegħu, bl-ewwel pas- tur ikun San Ġużeppl Ix- xogħol intgħoġob u wrieh lil mara li mill-ħanut kienet tbigħ il-pasturi. Din ordnatlu l-pas- turi biex tibda tbigħhom u laħaq għamlilha anke mas-sitt settijiet. Ftit wara kienu avviċi- nawh Austin Galea u Alex Powell biex jesebixxi xi ħaġa fil-wirja li ssir ta' kull sena fis- sala ta' taħt il-Knisja ta' San Franġisk il-Belt. Ipprova jmur anke l-Iskola tal-Arti biex itej- jeb xogħlu fil-pasturi, iżda qalulu li huma kienu jgħallmu l-arti inġenerali u ma jispeċi- fikawx fuq il-pasturi. Ċertu Edward Farrugia laqqgħu mal- artist Alfred Camilleri Cauchi, li Mariorick isemmih b'kull ġieħ għat-tagħlim li rċieva mingħandu. Jgħidli li Camilleri Cauchi kien jinvolvih fix- xogħol iżjed milli jgħallmu t- teorija. Fl-aħħar tliet snin ta' ħajjet l-iskultur Vincent Apap, irċieva wkoll esperjenza artis- tika mingħand dan l-iskultur. Isem Mariorick huwa assoċjat mal-istil tal-kartapesta ta' Lecce, magħrufa sewwa għall- ħlewwa u l-bixra devozzjonali tagħha. Mariorick jispira ruħu minn dawn l-istatwi ta' Lecce u wkoll mill-istil neo-klassiku. Illum il-ġurnata, Mariorick jaħ- dem bis-sistema tal-Bottega, jiġiferi fl-istudio fejn jaħdem, jingħaqdu miegħu persuni oħra li jagħtuh daqqa t'id, dej- jem taħt id-direzzjoni artistika tiegħu. għal paġna ili minn paġna ii Fil-qasam tal-Milied, l-arti ta' Mariorick hija mifruxa sew u tevolvi minn pasturi, għal Bambini, għal Natività u xeni oħra bħal La Ricerca d'Alloggio u l-Ħarba lejn l- Eġittu. Jgħidli li riċentament iħoss li reġa' hawn qawmien fl-interess lejn il-Bambini u ħafna nies qegħdin jagħtu l- importanza mistħoqqa lill- festa tal-Epifanija. Fost l- iżjed xogħlijiet riċenti ta' Mariorick, wieħed: jista' jsemmi l-Presepju Naplitan kbir li qed jintrama' fil- Kappellun ta' San Ġużepp tal-Knisja Parrokkjali ta' San Gejtanu l-Ħamrun. Dan il- presepju sar bil-ħsieb li San Gejtanu kien il-promotur tal- presepju Naplitan, u Mariorick jgħidli li ispira ruħu mill-presepju merav- iljuż li jarma Mons. Edgar Vella fil-Katidral tal-Imdina, iżda tah ukoll bixra Ħamruniża. Meta staqsejtu dwar il-bixriet differenti ta' Bambini li jiġu kkummis- sjonati lilu biex jinħadmu, jgħidli li għal kuntrarju ta' pajjiżi oħra, Malta qatt ma kellha xi lista twila ta' bam- bini differenti bħalma ssib f' pajjżi oħra bħal Spanja, iżda dawn. l-aħħar. snin, it- teknologija wrietna u qar- rbitna lejn stili oħra minbar- ra l-Bambin tal-benniena u tal-Epifanija. Mariorick juża l-arti tiegħu bħala mezz għall-proġetti u inizjattivi kemm. fil-pro- fessjoni tiegħu, kif ukoll waqt il-ħidma fil-komunità lokali u internazzjonali. Filwaqt li jħaddan open door policv meta jkun qed jaħ- dem fuq proġetti artistiċi, Mariorick iħajjar u jħeġġeġ il-parteċipazzjoni ta' gruppi u individwi fi proġetti bħalma--— huma Erasmus- tal- Kummissjoni Ewropea, li tiegħu rebaħ is-Success Storv Status għat-tmexxija tal-proġett li kien ħoloq u mexxa. L-arti ta' Mariorick Mifsud tinstab f'kollezzjoniji- et pubbliċi u privati kemm Malta u barra minn xtutna. Il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020il-iMUiment Il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020il-ltument Fil-wirjiet tal-presepji li nor- malment isiru fil-Gżejjer Maltin bejn Jum ir-Repubblika u l-Epifanija (dis-sena mċaħħdin minnhom), nistqarr magħkom li l-presepju ġdid li joħloq kull sena Brian Cachia, ikun wieħed milli nkun qed nistenna li nżur minn sena għal oħra. Dan qed ngħidu għax Brian kull sena joħloq dik ix-xi ħaġa differenti mis- snin ta' qabel, li żgur tħallik wieqaf għal ħin twil quddiem dak li jesebixxi. Allura filli ssib il-presepju jdur bl-erba' xeni, filli wieħed magħfus iżjed fuq il-bini milli fuq il-blat tradiz- zjonali, u s-sena l-oħra paxxiena b'diorama mill- isbaħ. B'dan il-ħsieb dis- sena kellimt lil Brian biex inlaqqgħu magħkom u jurina l-kapaċitajiet tiegħu fl-arti marbuta mal-Milied. Brian jgħidli li l-imħabba lejn il-presepju bdiet minn żmien twil ilu bil-presepju li kien jin- trama għand nanntu, iżda sena minnhom, zitu kienet ħadmet presepju żgħir lit-tfal ta' ħutha kollha, u kien hawn li nżergħet fih l-imħabba lejn il- presepju. Ta' xi seba' snin, beda jesperimenta bil-kolla u l-karti u mbagħad kompla l- Museum fejn kienu jibnu xi grotta jew jiżbgħu xi bambin milli jitqassmu lit-tfal l-oħra. Brian jieħu spunt fejn jagħmel appell lill-ġenituri tat-tfal żgħar, biex jarmawlhom pre- sepju ta' liema daqs jew kwal- ità jkun, halli minn ċkunithom jitrawmu fl-imħabba u d-deliz- zju tal-presepju. Meta Brian ikun qed jippjana jew iħażżeż xi presepju, dejjem jagħmel l- almu tiegħu biex jivvinta xi xena jew xi angolu li mhux soltu narawh. U għalhekk ikollu bżonn ċerti pasturi speċifiċi. biex jikkumpli- mentaw. Dan wasslu biex jibda jistudja l-mudellatura l- Iskola tal-Arti u hekk Brian kapaċi joħloq presepju kom- plut bil-pasturi, kollox. minn taħt idejh. Brian iżomm ruħu aġġornat fix-xena presepistika kemm lokali kif ukoll internazzjonali. Hu membru. ta' diversi għaqdiet tal-presepju li jwass- luh biex kull sena jattendi numru ta' korsijiet, konvenji u esebizzjonijiet. Brian kompla jitrawwem taħt artisti Taljani bħal Maurizio Enrico. Villa, Franceso Farano, Claudio Mattei, Antonio: Pigozzi, Nicolo' Celegato u Domenico Petrucci, li huma. ismijiet magħrufa sew fix-xena pre- sepistika Taljana. Riċentement, Brian għadu kemm rebaħ unur għax kien wieħed mill-għaxar presepisti Maltin li telgħu f'Washington l-Amerka, biex jesebixxu l- presepji tagħhom fil-Museum of the Bible. Brian ikkompeta diversi drabi kemm fuq livell lokali fis-Siġġiewi fejn jgħix, u anke fuq livell nazzjonali fejn dejjem ikklassifika fl-ewwel tliet postijiet. Brian jikkonfermali dak li għedtilkom aktar qabel, illi l- pjaċir tiegħu ikun li minn sena għal oħra jvarja l-presepji li jesebixxi fix-xeni, fl-istil u fit- teknika, kemm tal-blat u wkoll tal-ġebel, biex anke n-nies li jżuru dal-wirjiet, jaraw xi ħaġa ġdida li ma jkunux raw qabel. : il-MUment il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020 Parti minn kollezzjoni privata ta' Josef u Antoinette Debattista Il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020 il-lintument Diffiċli tidħol f'dar, knisja jew post pubbliku f'Malta u Għawdex u għall-inqas. fi żmien il-Milied ma ssibx xi Bambin jew stampa li jirraffigu- raw in-Natività. Snin ilu, almenu sal-perjodu Medjevali, il-perjodu tat-tfulija fil-bniedem ma tantx kien jitqies bħala wieħed importanti; tant li sa minn meta l-bniedem kien imidd l-ewwel passi, kien jibda jiġi meqjus u stmat bħala adult. Ta' età żgħira ħafna kien jidħol fid-dinja tax-xogħol, u sa minn meta jkun għadu ħalib ommu fi snienu kienu diġà jir- ranġawlu żwieġ. Din il-mental- ità influwenzat l-ikonografija tal-Bambini tal-Milied. iżda d- devozzjoni lejn l-infanzja ta' Ġesu rnexxielha tbiddel ukoll il- mentalità tal-familji Ewropej, u bil-mod il-mod anki huma bdew jagħtu importanza lill-perjodu tat-tfulija ta' wliedhom. Hu għalhekk li xi drabi naraw il- figura ta' Ġesti Bambin f'poża li aktar tixbah dik ta' bniedem adult u drabi oħra naraw l-ist- ess figura fl-istat naturali tagħha, jiġifieri dik ta' tarbija tat-twelid. Fl-antik fil-gżejjer Maltin il- figura tal-Bambin, maħduma minn materjali differenti li jvar- jaw minn skultura fl-injam sa xogħol tax-xemgħa, kont issib- ha biss fil-knejjes jew għand familji għonja. Biż-żmien din il- figura daħlet kważi fid-djar koll- ha. Dan kollu hu mertu tal- ħidma bla heda ta' San Ġorġ Preca, li, kif diġà semmejna, ried li l-figura tal-Bambin Ġesu tiddomina f'kull familja Maltija u Għawdxija. Fil-knejjes tagħna jew fid-djar tal-familji għonja wieħed kien isib l-aktar tliet tipi ta' Bambini. L-ewwel Bambin kien ikun maħdum mix-xemgħa, imdawwar bil-fjuri tal-ganutell u mqiegħed ġo urna skolpita fl- injam u indurata bid-deheb. Dan l-aktar kien jitpoġġa fuq xi altar jew, fil-każ tal-palazzi u d- djar, fuq gradenza tal-istilel jew tal-meqrud. Tip ieħor. ta' Bambin kien dak li jissejjaħ il- Bambin tat-trajbu. Dan kien ikun jikkonsisti f'ras tax- xemgħa jew ta' xi materjal ieħor u l-ġisem kien ikun il-fisqi- ja. Ħafna drabi dan kien ikun impoġġi fuq imħadda rrakkma- ta u ddekorata bil-ġmiemen. Dan it-tip ta' Bambin l-aktar li kien jintuża kien fil-knejjes għall-funzjonijiet liturġiċi ta' żmien il-Milied. L-aħħar tip ta' Bambin hu dak li ħafna jafuh bħala l-Bambin tal-Epifanija. Dan aktarx li kien ikun skolbpit fl- injam — għalkemm hawn minnhom tal-kartapesta — u kien jiġi ppreżentat bilwieqfa. Ħafna drabi l-figura kienet tkun għarwiena ħuta u mbagħad jgħattu l-partijiet privati b'geżwira rrakkmata jew tal- bizzilla inforrata. il-ġesti ta' jdejh kienu jkunu: bil-leminija qed ibierek u fix-xellugija jżomm salib żgħir jew globu b'salib żgħir fuqu, li jirrap- preżenta d-dinja. Meta mbagħad il-figura tal- Bambin bdiet tidħol ukoll fid- djar tal-poplu, kont issib fuq xi gradenza Bambin żgħir tax- xemgħa mdawwar bil-fjuri taċ- ċarruta u mpoġġi ġo bozza tal- ħġieġ. Dan il-Bambin aktarx li kien ikun fuq il-blat u ftit 'l isfel minn riġlejh kien ikun hemm għar żgħir li fih kont issib nagħġa tax-xemgħa. Din aktarx li kienet tirrappreżenta n-nagħġa l-mitlufa. Maż-żmien bdew deħlin Malta Bambini kummerċjali. Dawn bdew ġejjin meta l-faqar beda jonqos u l- . klassijiet soċjali qorbu aktar Minn dan iż-żmien kulħadd seta' jixtri minn dawn il-Bambini li, għalkemm kum- merċjali, xorta waħda għand- hom il-ħlewwa li Bambin tal- Milied biss jista' jkollu. Fil-bidu, il-Bambini tax- xemagħ. kienu jiġu importati minn Sqallija, l-aktar minn Palermo fejn hemm tradizzjoni antika ta' artiġjani li jaħdmu dan ix-xogħol. Iżda maż-żmien il-Maltin tgħallmu jaħdmu x- xogħol tax-xemgħa, u x-xogħol Malti beda ma jagħmilx għajb lil dak ta' ħutna barranin. Fost dawk li nafu li kienu jaħdmu x- xogħol tal-Bambini, insibu lill- Familja Buttigieg minn Ħal Lija. Din il-familja sa minn ġeneraz- zjonijiet ilu kienet taħdem il- Bambini tax-xema', tant li l- laqam tagħhom hu. 'ta' Bambini'. Illum fadal membru wieħed ta' din il-familja li għadu jċekċek xi ħaġa. Dan hu Pawlu Buttigieg, li, għalkemm ta' età avvanzata, xorta għadu jġorr it- tradizzjoni tas-sengħa tal- familja. Minn Ħaż-Żabbar insi- bu lil ċertu Ġanni Gerada, li kien membru tal-Museum, li wkoll ħadem ħafna Bambini tax-xemgħa. Kien hawn ukoll sorijiet li kienu jaħdmu dan ix- xogħol sabiħ. Aktarx li xi soriji- et tgħallmu din is-sengħa minn barra, speċjalment minn Sqallija. Dun Belin tal-Mellieħa wkoll kien magħruf għax- xogħol tiegħu tax-xemgħa. Kważi kull dar fil-Mellieħa kien ikollha Bambin tax-xemgħa maħdum minn Dun Belin. Dan għaliex dan il-qassis ħafna drabi kien jagħti Bambin tax- xemgħa maħdum minnu bħala rigal tat-tieġ lill-koppji mir-raħal tiegħu. Diġà semmejna lis- soa tal-Museum. Milja DeGiorgio, minn Bormta, u li spiċċat refuġjata l-Imdina fejn għaddiet il-bqija ta' ħajjitha. Din kienet taħdem ħafna dan kien il-ħobż ta' kuljum tagħha. Minn Ħaż-Żebbuġ insibu lil Victor Trapani, ii bħal ta' qablu ta kontribut sew biex is-sengħa tax-xemgħa u t- tradizzjoni tal-Bambini tibqa' għaddejja sa żmienna. Iżda fost l-artisti li ħadmu x- xemgħa u li nistgħu ngħidu li jiġu mqiegħda fi klassi għall- hom għax-xogħol fin tagħhom, insibu lill-Kan. Charles Vella min-Nadur u lil- Charles Sammut minn Ħ'Attard. Ix- xogħol tax-xemgħa li kapaċi jaħdmu dawn it-tnejn nistgħu ngħidu li jħabbatha ma' dak antik li jinsab fl-aqwa mużewiji- et tal-Ewropa. Barra Bambini tax-xemgħa, fil-gżejjer Maltin wieħed isib ukoll Bambini skolpiti fl-injam. Nistgħu ngħidu li l-artisti skul- turi tagħna Ikoll ħadmu xogħliji- et sbieħ li jirrappreżentaw lit- tarbija Ġesu. Fost dawn ta' min isemmi l-Bambin tal-injam li nsibu fil-knisja parrokkjali taż- Żejtun, — xogħol: Xandru Farrugia. Bambin ieħor ta' dan it-tip. hu xogħol Marjanu Gerada u jinsab għand il-patri- jiet Tereżjani ta' Bormla. Bambini ta' din ix-xorta jinsabu f'diversi knejjes u kollezzjonijiet privati. Meta bdiet tidħol dik li fl- antik kienu jsejħulha l-arte plas- tica u li llum nafuha bħala kar- tapesta, l-artisti tagħna wkoll esperimantaw b'dan il-material biex jagħtuna ġmiel ta' Bambini tal-Milied. Fost l-artisti li ħadmu Bambini l-ġmiel tagħhom insibu lill-istatwarju Wistin Camilleri, ti ħadem il-Bambin tal-Milied tal- Qasam. tal-Museum tal-Belt Victoria u diversi oħra għal Il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020 il-lħument minn paġna ix ulied Wistin, Michael u Alfred, kif ukoll uliedhom, Adonai u Aaron, ukoll immortalizzaw it- Twelid tal-Messija bi ġmiel ta' Bambini. Ma' dawn insemmu lil Karlu Darmanin, li ma naqasx li jaħdem Bambini tal-Milied sbieħ ħafna. L-alljiev. ta' Darmanin, Ġużeppi Cilia, ukoll tana eżempji sbieħ ta' Bambini. Fost dawn insemmu dak li naraw fil-knisja ta' Raħal Ġdid. Fl-aħħar iżda mhux l-inqas ma rridx inħalli barra kwantità kbira ta' Bambini tal-kartapesta li ġew importati mill-belt ta' Lecce fl-Italja. Dawn jinsabu f'diversi knejjes u kollezzjonijiet privati. Il-finezza u l-ħlewwa ta' dawn il- Bambini hi xi ħaġa li tolqtok malli tarahom. Eżempji ta' dawn wieħed. isibhom. fil- Bażilika tal-Bambina fix-Xagħra u fil-knisja ta' San Franġisk fil- Belt Victoria; hemm ukoll il- Bambin li kien fil-machine shop tat-Tarzna u li fl-2008 ġie rre- galat lill-Kolleġġjata tal- Kunċizzjoni f'Bormla. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija bdew deħlin kwantità ta' Bambini kummerċjali kemm mill-Italja u kemm minn Spanja. Dawn il-Bambini, li għadhom jiġu importati sal-lum, huma tal- ġibs jew kompożizzjoni ta' ġibs u materjal ieħor. Id-djar Maltin u Għawdxin huma miżgħudin bihom, tant li diffiċli tgħaddi minn xi triq fi żmien il-Milied u ma tarax twieqi tad-djar privati mżejnin b'dawn. it-tip ta' Bambini. Ma nħossx li għandi nagħlaq dan l-artiklu mingħajr ma nsem- mi li f'ħafna knejjes għadna sal- lum insibu Bambini fuq altari s- sena kollha. Fost dawn ta' min isemmi l-Kolleġġjata ta' San Lawrenz fil-Birgu, u l-knisja ta' Santa Marija ta' Ġieżu fil-Belt Valletta. Interessanti nsemmu li fil-Bażilika ta' San Ġorġ fil-Belt Victoria, fuq l-iskannell tal-altar iddedikat lill-Isem ta' Ġesu u ta' Marija, wieħed kien isib urna indurata bid-deheb u fiha kien VlċVilteċt hemm Bambin tal-Milied tax- xemgħa mdawwar bil-ganutell u bil-libsa rrakkmata. Kull 25 tax-xahar kienet issir it-tifkira tat-Twelid tal-Mulej fuq dan l- altar quddiem dan il-Bambin. Dan il-Bambin jissemma fil- manuskritt tal-Kan. Għaldaqstant il- poplu laqqam dan il-Bambin bħala il-Bambin ta' De Soldanis'. Din l-urna tant kienet togħġob lill-Isqof Mikiel Gonzi, li meta ġie biex jitlaq minn Għawdex għaliex kien laħaq Arċisqof ta' Malta, kien talab lill-Arċipriet Alfons Maria Hili biex jagħtih dan il-Bambin. Hekk sar, u dan il-Bambin għadda ħafna snin fil-Palazz Arċiveskovili. Fl-1979, fuq talba tal-Arċipriet Mons. Emmanuel Mercieca u bl-għajnuna taċ- ċerimonier tal-Arċisqof, il-Kan. Anton Cefai, Mons. Mikiel Gonzi rritorna dan il-Bambin lill- Bażilika Ġorġjana tal-Belt Victoria, fejn għal ħafna żmien kien jinżamm b'għożża fl-Awla Kapitulari u jitqiegħed fil- Bażilika fil-jiem tal-Milied. illum dan il-bambin jinsab fil-mużew Il-Ħaġar. il-mument Il-Ħadd, 6 ta' Diċembru, 2020 Id-delizzju tagħna ilu li laqqagħna s-snin issa, anzi nasal ngħid li jien u Massimo simili żżejjed, għax mhux jogħġobna l-Milied u nieqfu hemm. Le, inkomplu bil-festi, bil-Ġimgha l-Kbira u b'dak kollu li jsawwar kulturalment lilna l-Maltin. Massimo fil-fatt hu l-amministratur tal-paġna fuq Facebook li ġġib l-isem Delettanti tal-Presepju, u forsi qajla jista' jimmaġina bis-saħħa ta' din il-paġna kemm jgħin nies fil-mistoqsiji- etu d-dubji li jkollhom dwar il- bini tal-presepju minn sena għal oħra. Għalhekk għas- Suppliment tal-Milied ta' din is-sena, ħsibt biex inlaqqagħkom daqsxejn miegħu u bdejt billi nsaqsih kif bdiet l-imħabba lejn il- Milied u l-presepju. Weġibni li bħal ħafna oħrajn, jaf din- namra lejn is-snin li kien iqatta' l-Museum fi tfulitu, iżda ommu u missieru minn dejjem ħabbew il-Milied u dan kien fattur ieħor li dde- termina lilu nnifsu. Jiftakar il- preparazzjoni tal-grotti u l- bambini tal-ġibs. llu jaħdem il-presepji għal dawn l-aħħar dsatax-il sena u llum il-ġur- nata juża l-iżjed il-jablo mik- sija bit-tissues bħala mater- jal għal kostruzzjoni. Minn sitt snin ilu beda wkoll jese- bixxi l-presepju bil-pasturi maħduma minn Jesmond Micallef. Fost il-postijiet li esebixxa l-presepji tiegħu, semmieli s-Sala ta' San Franġisk il-Belt, id-Dar Ċentrali tal-Partit Nazzjonalista u fis-sede tal- Banda Duke of Connaught ta' Birkirkara. Massimo jibda x-xogħol fuq il-presepji hekk kif tasal fi tmiemha l-festa ta' Santa Liena, u qed jirnexxilu jnebbet din l-imħabba lejn il- presepju fost żgħażagħ oħra li jattendu l-istess każin tal- banda. Bħal presepisti oħrajn, Massimo jistqarr illi meta tkun qed tesebixxi fuq skala kbira jkollok bla ma trid iżżomm ruħek aġġornat permezz ta' korsijiet li jsiru kemm fil- Gżejjer Maltin u anke barra Wieħed ta' min tassew jizzi ħajr u jirrikonoxxi l-inizjattivi li qed jieħdu l- għaqdiet tal-presepju Maltin u Għawdxin, illi qed iressqu l- presepisti lokali ma' artisti magħrufin permezz tal-korsi- jiet. Minbarra presepist, Massimo huwa wkoll kollez- zjonist ta' diversi opri sagri sbieħ. Isemmili l-pasturi ta' Jesmond Micallef, oħrajn ta' Richard Bartolo u Avrton Sammut, Natività maħduma mill-mibki Noel Cauchi, pas- turi ta' Joseph Agius, Pawlu Muscat u oħrajn ta' oriġini Spanjola. Ma jonqsux ukoll diversi bambini maħduma fil- kartapesta, fit-terracotta u fix- xemgħa, li jkomplu jħawru l- kollezzjoni ta' Massimo. Massimo jħoss illi dan l- aħħar reġa' kien hawn qawmien kbir fl-interess lejn il-presepju. Huwa kburi iili ibnu Masslev Eleno. ta' għaxar snin diġà mrawwem illi jaħdem presepju żghir waħdu u dan huwa riżultat ta' meta tixxettel l-imħabba lejn il-presepju u l-Milied fit-tfulija.