Il-Ġublew tad-Djamanti tal-Qniepen tagħna (1948 — 2008) Silta minn artiklu li deher f''IS-SIĠĠIEWT f'Ġunju 1988, f'għeluq il- ġublew tad-deheb tal-qniepen, minn Kenneth Cauchi, Rappreżentant għal Malta tal-Fonderija 'John Tavlor Bellfounders ' ta' Loughborough, Sittin sena ilu, is-Siġġiwin ordnaw sett ta' ħames qniepen imdaqqsa u mill-isbaħ fuq skala La be molle, mingħand l-akbar fonderija tad-dinja, il-famuża John Tavlor ta' Loughborough, l-Ingilterra. Is-sett li din il-fonderija forniet għall-parroċċa ta' San Nikola ma kienx xi eċċezzjoni f'dak li huwa kobor għax Tavlor huma magħrufa għal numru kbir ta' qniepen enormi li fondew madwar id-dinja. Wara li ntgħażlet il-fonderija John Tavlor 4 Co. Founders, tis bdew isiru kuntatti ma' l-aġenti lokali ta' dak iż-żmien li kienu l-EMEC u mad-direttur tal-fonderija, il-mibki Paul Tavlor. Hekk kif sar il-kuntratt għal dan l-ewwel sett ġdid għal Malta, kibru bis-sħiħ l-ordnijiet u fis-sena 1946, il-fonderija kellha diġà ordnati tnax-il qanpiena, imxerrdin ma' Malta. Fl-1947 batta ftit ix- xogħol iżda fl-1948 Tavlor fondew ħamsa u għoxrin qanpiena għal Malta, li kienu 5 għall-parroċċa tas- Siġġiewi, 14 għall-parroċċa ta' San Girgor ta' Tas-Sliema, 6 għall-parroċċa ta' San Duminku l-Belt u 4 qniepen oħra għall-kappella ta' Santa Luċija, f'Kerċem, Għawdex. Il-bżonn ta' sitt qniepen xierqa għas-Siġġiewi kien ilu jinħass sa minn meta parroċċi msemmija bdew iġibu s-settijiet il-kbar. Il-qniepen antiki kienu tilqita ta' diversi fondituri differenti. Il-kbira kienet ġiet fonduta f'Messina fl-1728 u swiet 146 skud ' u ġiet ikkonsagrata fid-19 ta' Ġunju ta' l-istess sena mill-Isqof ta' Malta Paulo Alpheran de Bussan. Fit-28 ta' Novembru 1734 l-istess Isqof ikkonsagra żewġ qniepen oħra: il-fustanija magħrufa bħal Pasqualina għall-benefattur li ħallas għaliha, is-Sur Pasquale Dingli, u lil dik aktarx Sant' Anna li kienet tintuża għall-arloġġ u li kienet inġabret mill-flus tas-Siġġiwin. Iż-żgħira mill-ħamsa kienet tintuża għall-quddies. L-unika qanpiena li ħelsitha mill-mewt kienet dik Tal-Mewt, fonduta fis-seklu sbatax minn Pietru Sances u fuqha għadek issib skrizzjoni bil-Latin li tgħid: Opvs Petri Sances Il-prezz totali tal-qniepen ġodda kellu jkun ta' 3,750 lira sterlina' filwaqt li l-prezz biex il-fonderija tkun tista' tagħmel l-iskrizzjonijiet fuq il-qniepen kellu jkun ta' 9 liri sterlini u 17-il soldS. Fil-fatt, ma' l-ordni saret ukoll ordni għall-iskrizzjonijiet ta' fuq il- qniepen u hemm imniżżel li l-ordni hija għal 197 ittra għall-prezz ta' sold (4 milleżmi — €0.001) kull ittra. Il-qniepen il-qodma ttieħdu Loughborough fejn ġie analizzat li jiżnu 2 tons 18 cwts 3qrts 131bs. Ta' dan il-parroċċa rċeviet is-somma ta' 499. lira sterlina u 17-il sold (£499.1s 5d); liema somma tnaqqset mis- somma totali ta' 3759 lira u 17-il sold. Dan kollu huwa dokumentat f'kont mibgħut mill-fonderija Tavlor, nhar il-Ħamis 17 ta' Marzu 1949 lir-Rev. J. Aquilina' ta' 30 Middle Street, Siġġiewi. Il-kuntratt tal-qniepen il-ġodda ġie ffirmat nhar il-Ħamis 19 ta' Jannar 1948. L-ordni kienet għal sett ta' 5 qniepen għall-akkordju in La Be molle (A flat) mogħtija minn Mons. Ghigo, bil-kunsens tas-Surmast Paolo Nani u aċċettata bil-konferma ta' l-ordni datata l-Ħamis 19 ta' Frar 1948 u mibgħuta lil Dun Ġużepp Aquilina nhar il-Ġimgħa 19 ta' Novembru 1948, kompluti bit-travi u l-ilsna u ppakkjati u mibgħuta CIF Malta. Road Transport Carriage kellu jitħallas lill-F. Shed, South West India Dock, London, biex jitgħabbew ilkoll fuq il-vapur $/S Pacific Ranger. It-trailer kellu jkun immarkat bħala SIĠĠIEWI MALTA — 1/11. Kif normalment jiġri ma' ordni ta' qniepen ta' din ix- xorta, il-fondatur dejjem iżur lill-parroċċa li tagħha jkun ser jagħmel il-qniepen. Is-Sur Tavlor żar is-Siġġiewi nhar it-Tlieta 20 ta' April 1948 fejn tela' fil-kampnar fejn kienu ser jitqiegħdu l-qniepen il-ġodda. Dun Ġużepp Aquilina flimkien mal-Kappillan Dun Franġisku Saverju Mangion siefru nhar l-Erbgħa 16 ta' Ġunju 1948 sa jum it-tfondija tal- qanpiena l-kbira, fil-festa ta' San Ġwann li ħabat nhar il-Ħamis 24 ta' Ġunju. Is-Siġġiewi. Ġunju 2008 Nhar il-Ħamis 8 ta' Lulju 1948 Paul Tavlor kiteb lil Dun Ġużepp Aquilina fejn informah li l-qanpiena nħarġet mill-forma u ttieħdet fuq it-torn biex tiġi intonata. Il-qniepen telqu mill- fonderija nhar l-Erbgħa 10 ta' Novembru 1948 u f'ittra li Tavlor kiteb lil Dun Ġużepp qallu: L-entużjażmu tal-poplu tas-Siġġiewi kien kbir meta mar jilqa' l-vapur fil-port nhar l-Erbgħa 24 ta' Novembru, proprju erbatax-il ġurnata wara t-tluq. tagħhom minn Loughborough, u ħames xhur mit- tfondija tal-kbira. Il-baħrin tal-Pacific Ranger ma ridux iniżżlul-qniepen minn fuq il-vapur jekk ma jitħallsux u l-prokuratur, mas- Sur Carmelo Scicluna s-Sagristan u s-Sur Ġanni Micallef Tal-Pasiġġier, marru fuq il-vapur. Meta l-barkun wasal ix-xatt ma kellhomx biex jerfgħu l-kbira minn fuqu għal fuq it-trakk, u kellu jkun għalll-krejn tas-Servizzi Ingliżi li refagħha. Meta waslu s-Siġġiewi, il-krejn li kien qed jerfa' l-kbira minn fuq it-trakk beda jogħla minn wara, allura kemm irġiel kien hemm telgħu fuq wara bħala kontra piż. Il-qniepen ġew ikkonsagrati nhar il-Ħadd 28 ta' Novembru mill-Isqof Emmanuel Galea, Vigarju Ġenerali, u ssemmew hekk: NICOLINA, b'dijametru ta' 6 piedi u 3 pulzieri (1.95m), b'nota ta' La be molle (A flat) u tiżen 4,092 kgs li jiġu 4 tunnellati skorruti jew 51 qantar. MARIA, b'edijametru ta' 4 piedi u 1l-il pulzier (1.5m) b'nota ta' Do naturali (C natural) u tiżen 1,984 kgs li ġibu kważi 25 qantar. JOSEPHA, b'dijametru ta' 4 piedi u 2 pulzieri (1.27m) b'nota ta' Mi be molle (E flat) u tiżen 1,246 kgs li jġibu 16-il qantar. Ġunju 2008. Is-Siġġiewi PETRINA, b'dijametru ta' 3 piedi u pulzier (0.94m) b'nota ta' La be molle(A flat) u tiżen 498 kgs li jġibu kważi 6.2 qnatar. PAWLINA, b'dijametru ta' 2 piedi u 6 pulzieri (0.78m), b'nota ta' Do naturali (C natural) u tiżen 265 kgs li jġibu kważi 3.3 qnatar. Hija ferm ħasra li meta jkollok sett qniepen bħal dawn maż-żmien neħduhom for granted u ma nibqgħux napprezzawhom u nagħtuhom l-attenzjoni li jeħtieġu; hija wkoll ħaġa li tweġġagħni li nara ż-żewġ qniepen iż-żgħar — Petrina u Pawlina — jindaqqu dejjem fuq naħa waħda, b'ħafna mis-sbuħija tagħhom mitlufa. Illum il-qniepen ilhom sittin sena fil-kampnari tal-parroċċa tas-Siġġiewi u leħenhom għadu sabiħ u qawwi daqs kemm kien ġewwa l-fonderija. Nitgħaxxaq nismagħhom minn Tas-Sejba, fl- Imqabba, jew min-naħa tal-Providenza. Ejjew flimkien niftakru kemm swew għaraq biex saru u ttellgħu minn missirijietna u ilna ngawduhom sittin sena sħaħ. (Ħajr lil Gerald Flatters ta' l-Informazzjoni li kisibli mill-Arkivji tal-Fonderija JOHN TAXLOR BELLFOUNDERS). 1 Tnax-il skud s £1 Ingliża/Maltija. 3s 4d- Lm12.16ċ 7m - €28.34. Il-prokuratur tal-knisja, li baqa' magħruf sa llum bħala Dun Ġużepp Ta' Randa.