Il-prattika tas-snajja' fil-festi tradizzjonali Maltin . TĦ — i-sgħw A-K L-armar f'Ħal Luqa Skor L-armar fil-Festi huwa element importanti li jsawwar din il-manifestazzjoni ta' brijju u taħlita ta' reliġjon mal-profan. L-irħula Maltin u Għawdxin nistgħu ngħidu li kollha għandhom it-tradizzjonijiet uniċi tagħhom fejn jidħol l-Armar. Uħud minn dawn it-tradizzjonijiet huma antiki, oħrajn aktar riċenti. Huwa magħruf li l-festi bdew ikunu ċċelebrati fis-seklu sittax. F'dan il-perjodu, ma kienx hawn il-baned u l-elementi tal-festa kif nafuha llum. Minflok, kont issib xi familja nobbli mir-raħal li kienet tqassam l-ikel lin-nies foqra tar-raħal. Fl- istess perjodu bdew twaqqfu l-fratellanzi, beda jiżdied aktar l-interess u anke l-pika. Bdew isiru l-purċissjonijiet bl-istatwi. Ċertu rħula mxew iktar minn oħrajn fl-istatwi proċessjonali hekk li wħud minnhom bdew joħorġu fis-seklu 17. F' Ħal Luqa l-istatwa titulari ta' Sant' Andrija saret fl-1779. L-armar li beda jsir fil-bidu kien jikkonsisti f'injam tal-kaxxi tal-merkanzija li kien jinfetaq fi twavel u minnu kienu jsiru l-kolonni u l-pedestalli. Mill-qsari tat-triq sabiex iżejnu t-toroq għas-sagrament fi żmien Corpus, nibtu l-kolonni bil- pilandri. Dawn kienu jinxtegħlu bit-tazzi taż-żejt u kien ikollhom il-brazzi tal- ħġieġ. Aktar tard beda jintuża l-aċitilena u l-elettriku. Mill-bnadar li kienu jinġiebu minn fuq ix-xwieni tal-ordni u li bihom kien isir it-tiżjin, nibtu t-trofej bl- arma u b'sitt jew tmien standardi. Il-prattika tas-snajja' fil-festi tradizzjonali Maltin Mill-kollonni tal-irħam li naraw fil-pjazzez tal-ibliet fi Sqallija u l-Italja, il-pajjiż ġar tagħna, nibtu l-kolonni u l-pedestalli tal-injam biex fuqhom jittellgħu l-istatwi u jintramaw it-Toroq. 7 Il-pika esaġerata hija ħażina, iżda kulħadd jaqbel li mingħajr ftit pika l- / affarijiet ma jsirux. Hekk ġara fl-oqsma ; kollha li jsawru l-festa bħall-baned, brijju a) Un-naruanke l-armar. l F'Ħal Luqa….. i Wara t-twaqqif ta' l-ewwel formazzjoni , mużikali f' Ħal Luqa fl-1878 bl-isem La ) Stella u l-firda li seħħet fl-1880, il-festa ) ta' Ħal Luqa tal-1884 rat liż-żewġ Baned / jdoqqu għall-ewwel darba. Minn dak in- l nhar 'l hemm qatt ma ħarsu lura. Fl- ) isfond ta' dan kollu bejn l-1880 u l-1883 ) fil-pajjiż kien hawn ħafna proġetti ta' bini ta' djar, toroq u l-istazzjonijiet tal-ferrovija tal-Belt u l-Ħamrun. Dan wassal sabiex il Ħalluqin, li: ħafna minnhom. kienu l jaħdmu fis-sengħa tal-bini: bdew l jaqilgħuha tajjeb. Din is-sitwazzjoni / għenet mhux ftit sabiex il-festa tar-raħal ——— kibretġmielha. Matul is-sena 1885, huwa mifhum li nħadem armar ġdid għal Triq il-Karmnu, t-triq fejn dak iż-żmien kienet tinsab l-ewwel s-sede tal-Għaqda Mużikali Sant' Andrija. Dan l-armar kien sar fuq disinn tal-perit magħruf Ħal Luqi Andrea Vassallo. Il-Perit Vassallo kien il- moħħ wara d-disinn ta' binjiet importanti li nbnew fis-seklu 19, ewlenin fosthom il-Bażilika tal-Madonna ta' Pinu ġewwa l-Għarb Għawdex. Sa minn qabel l-1884, huwa mifhum li kien jintrama palk tal-banda bl-arkati, simili għal dak li għadu jintrama fil-Furjana u f'Ħal Qormi. Qabel ma nfetħu n- navi tal-Knisja parrokkjali, dan il-palk kien jintrama fuq iz-zuntier. Wara dan ħa postu f'Misraħ il-Knisja biswit l-istatwa tal-Kunċizzjoni. Minn dan il-planċier ma fadal xejn għajr għal xi panewijiet bil-pittura tal-istrumenti li sabu ruħhom parti minn armarju fil-kampnar tan-naħa ta' Misraħ il-Knisja. Il-prattika tas-snajja' fil-festi tradizzjonali Maltin Bejn l-1884 u l-1886 saru wkoll żewġ opri importanti tal-armar f'Ħal Luqa, xogħol l-istatwarju Karlu Darmanin. Fl-1884, is-Socjeta' Filarmonika L-Unjoni żanżnet l-istatwa tal-Anġlu simbolu tal-Martri. Sena wara, għalkemm kien għadu għaddej xogħol tal-armar ta' Triq il-Karmnu, l-Għaqda Mużikali Sant' Andrija bdiet ix-xogħol fuq pedestall u statwa ta' Malta Gwerriera, li ġew imżanżna fl- 1886. Id- disinn tat-pedestall sar mill-Perit Luqi Andrea Vassallo. j' Inawgurazzjoni ta' dawn iż-żewġ l statwi u l-planċier ewlieni li kien hawn. fir-raħal dak iż-żmien Wassal sabiex daħlet it-tradizzjoni magħrufa bħala tad-dritta. Dak iż- żmien id-dritta kienet tkun ta' min , kien imissu jdoqq fuq dan il-Palk. l Min kien imissu jdoqq, kien ukoll ) jarma l-istatwa u l-pedestall tiegħu 1 (L-Anġlu jew il-Malta) f'nofs il- l Misraħ. It-tradizzjoni tad-dritta għadha ħajja sal-lum f'Ħal Luqa, permezz tas-servizzi mużikali li jkunu alternati minn sena għal sena. Min ikollu d-dritta jkollu 7 aktar servizzi mużikali u tul aktar ta' ħin fil-marċ ta' Lejliet il-Festa. 'Il- kontribut tal-Perit Andrea ' Vassallo ma waqafx hawnhekk. 7 Fl-1924 huwa tqabbad: sabiex jagħmel disinn tal-pedestall tal- mMartirju ta' Sant' Andrija. Dan il- grupp ta' statwi li kienu jirrapreżentaw lil Sant' Andrija 7 għarkubtejh quddiem is-Salib, bis- Il-Martirju ta' Sant' Andrija - il-Pedestall sar fuq — suldati madwaru kien sar minn disinn tal-Perit Andre Vassallo fl-1924. Mhux flus li nġabru mill-emigranti magħruf min ħadem l-istatwi. l Le 7 Ħalluqin fil-Kanada. Il-prattika tas-snajja' fil-festi tradizzjonali Maltin Din l-opra tal-Armar kienet tintrama fil-wesgħa li hemm f'Misraħ. il- Knisja li twassal għal Triq il-Parroċċa. Bħal kull lokalita' oħra l-armar f'Ħal Luqa kompla jiżdied matul is-snin. Żvilupp importanti seħħ fl-1984 meta l-Kappillan kien iddeċieda li jgħaddi l-armar tal- pjazzez li sa dak iż-żmien kien jintrama mill-Knisja liż-żewġ każini tal-banda. L-Għaqda Mużikali Sant' Andrija kienet ħadet f' idejha is-sett tal-pilandri u t- trofej l-antiki li kienu jdawru ż-żewġ msieraħ madwar il-Knisja. Filwaqt li posthom ħadu armar aktar rikk u maestuż. Ħafna mill-armar antik kien restawrat bejn is-snin 1997 u s-sena 2000. Permezz tal-programm NISTA, dan l-armar qed ikompli jkun restawrat sabiex ikompli jitgawda mill-pubbliku u jinżamm f'kundizzjoni tajba. Bonniċi Brian — L-Armar fil-Festi tagħna - Analiżi ta' wirt intanġibbli — Għaqda Każin Banda San Filep - Festa 2015, Pg 227. Grech Jesmond - L-Għaqda Mużikali Sant' Andrija — twelidha u ġrajjietha — Pg 366 - 367. Informazzjoni meħuda mill-manuskritt miktub minn Noe Ciappara fl-1978. Morana Anton - Il-Pedestall tal-Martirju ta' Sant' Andrija — Pubblikazzjoni tal-Festa — Għaqda Mużikali Sant' Andrija, Pg 119.