40 SENA MILL-FTUĦ MILL-ĠDID TAL-BAŻILKA Peress li din is-sena huwa l-għeluq l-40 sena minn meta l-Bażilka reġgħet ġiet ikkonsagrata u miftuħa mill-ġdid wara l-ħerba tal-gwerra, inħoss li hu f'waqtu li tingħata ħarsa ħafifa ħafifa fuq dak li sar matul dawn l-aħħar 40 sena, ħalli filwaqt li nirringrazzjaw lil Alla u lill-Madonna tal-grazzji li xerrdu fuq din il-parroċċa, nuru wkoll il-gratitudni tagħna lejn min ħadem u stinka biex dan kollu seta' jsir. Nibda biex infakkar li matul dan iż-żmien il-parroċċa ta' l-Isla tmexxiet minn tliet arċiprieti li kull wieħed minnhom, bil-mod u bl-istil tiegħu u bil-mezzi li kellu għad-dispożizzjoni, stinka biex il-ħidmiet pastorali fl-Isla, il- funzjonijiet liturġiċi, u d-dekor fit-tiżjin ta' dan it-tempju għażiż, ikunu l-aħjar possibbli kif iċ- ċirkustanzi ta' żmienhom kienu jippermettulhom. Dawn it-tliet arċi- prieti kienu l-Arċi- priet Kanonku Ġwann Karl Burlà mis-sena 1948 sas- sena 1966, l-Arċi- priet Kanonku Ġwanni Sladden mis-sena 1967 sas- sena 1985, u l- Kanonku Vincent ' Cachia, Arċipriet 24 ta' Awissu 1957 — mument waqt iċ-Ċerimonja Solenni tal-Konsagrazzjoni tal-Bażilka minn Ottubru tas- meta r-relikwiji tal-martri inġarru lejn il-knisja biex jitqiegħdu fl-altar maġġur. sena 1985. Il-ħajja pastorali, u l-liturġija fil-parroċċa Matul dan il-perijodu ta' snin, kienu ħafna l-okkażjonijiet speċjali għall-Isla li fihom saru attivitajiet pastorali straordinarji u li żgur ħallew frott bnin u abbondanti. Tista' tgħid illi ħafna minn dawn kienu marbutin ma' dati u avvenimenti speċjali għall-Isla u għall-parroċċa. fi żmien l-Arċipriet Burlo, żgur li jispikkaw l-attivitajiet li saru fis-sena 1957 għall-konsagrazzjoni u l-ftuh mill-ġdid tal-knisja, u dawk tas-sena 1965, fl-egħluq l-400 sena mill-Assedju l-Kbir. Fi żmien l-Arċipriet Sladden, jispikkaw il-festi f'għeluq il-50 sena mill-inkurunazzjoni tal-Bambina, u dawk tar-raba' ċentinarju mit-twaqqif tal-parroċċa fl-1981. Fi żmien l-Arċipriet Cachia spikkaw il-festi tat-tieni ċentinarju tal-Kolleġġjata tas-sena 1986, il-ħamsin sena mit-tiġrif u l-ħerba tal-Gwerra l-Kbira fl-1991 u dawk li saru s-sena l- oħra fl-egħluq il-75 sena mill-inkurunazzjoni tal-Bambina. Kieku kellna nippruvaw niġbru lista tal-kungressi, missjonijiet parrokkjali, pellegrinaġġi, laqgħat u korsijiet ta' tagħlim, u assemblej parrokkjali li saru, kieku nimlew numru mhux ħażin ta' paġni minn dan il-fuljett. Dan juri biċ-ċar li l-għan ewlieni ta' parroċċa, u cioċ it-tiġdid spiritwali f'qalb L-ISLA — Ħarġa Speċjali 3 il-parruċċani, kien dejjem mogħti prijorità assoluta mill-arċiprieti msemmija, bl-għajnuna assidwa tal- għaqdiet li għandhom dan il-programm ta' ħidma. Ma' dan huwa wkoll marbut intimament il-mod kif tiġi ċċelebrata l-liturġija fil-Bażilka, b'kollaborazzjoni sħiħa mal-Kapitlu u l-għaqdiet u kummissjonijiet imwaqqfa b'dan l-iskop. Tajjeb li wieħed jgħid li f'nofs is-snin sittin l-Isla kienet minn ta' quddiem nett fost il-parroċċi ta' Malta li attwat id-direttivi dwar il-liturġija li ħarġu wara l-Konċilju Vatikan II. Biżżejjed li wieħed jgħid, li f'Mejju tas-sena 1967, l-Isla saret l-ewwel parroċċa f'Malta kollha, fejn ġie amministrat is-Sagrament tal-Magħmudija bl-ilsien Malti. Opri fil-knisja Fi knisja bhal tagħna, bi tradizzjonijiet qawwija f'dak li hu tiżjin u dekorazzjoni, ma setax jonqos li tingħata wkoll attenzjoni speċjali biex wara l-ħerba tal-gwerra, il-knisja terġa' tingħata d-dehra maestuża li kellha qabel, u li l-armar li ntilef, jerġa' jsir mill-ġdid, u anke fejn inħass il-bżonn, jiżdied. Għalhekk tajjeb ukoll li jingħata ħjiel żgħir ta' dak li sar matul iż-żmien ta' 40 sena. L-ewwel opra kbira li saret wara l-ftuħ tal-knisja, kienet it- Tribuna ta' rħam, bronż u injam indurat, bejn is-snin 1959 u 1963. Din ċertament kienet l-opra prinċipali ta' żmien l- Arċipriet BurlĠ, li fis-snin ta' qabel kien ġà ta ħafna enerġija biex setgħet terġa' tinbena l-knisja. Matul l-istess snin, saru wkoll bosta opri tal-fidda, fosthom żewġ settijiet kandlieri, wiehed għall-artal tat-Tribuna, u ieħor għall-artal tad-Duluri, lampiera għas-Santwarju, ventartal għall-artal ta' San Franġisk, il-gwerniċi tal-Via Sagra, u brazzi għall-artali kollha. Fi żmien l-Arċipriet Sladden, fil-bidu tas-snin sebgħin, €. k il-knisja reġgħet inksiet bl-irħam u saret l-iskultura tal-gallerija L-Arċipriet Burlà jidher flimkien ma' xi ta' l-orgni, u dik li kien jonqos issir fil-kappelluni u madwar. voluntiera waqt li kienet qed tinbena t- l-artali laterali. Fis-snin tmenin saret iż-żebgħa u l-induratura tribuna. ta' partijiet kbar mill-knisja, u wkoll sar l-ewwel tentattiv għall-pittura tal-koppla mill-pittur Ġużeppi Briffa, li sakemm miet kien leħaq lesta biss żewġ panewijiet. Għall-żmien il-festa sar sett ta' pjaneti gotiċi tal-lama safra, l-induratura tal-kandlieri u l-istatwetti ta' l-artali kollha, sett ta' erba' sopratvalji tal- bellus irrakkmati bid-deheb fejn kienu neqsin, kif ukoll sopraporta għall-bieb maġġur. Inħiet ukoll ħafna damask l-aktar fejn kien ġie nieqes minħabba l-alterazzjonijiet li saru fil-knisja waqt ir-rikostruzzjoni. Fost dan ta' min isemmi t- tapizzerija tal-ħarir minsuġ mad-deheb għall-Kappella tas-Sagrament, u tapizzerija tal-ħarir għall-knisja kollha għall-festi sekondarji, peress li l-antika kienet inqerdet bil-gwerra. Wara li fis-sena 1971 saret il-warda tad-deheb bħala tifkira ') tal-ħamsin sena mill-inkurunazzjoni tal-Bambina, fis-sena 1981, sar pedestall tal-fidda għan-niċċa tal-Bambina, u ingħata bidu għall-kisi tal-libsa bil-pjanċa tad-deheb u fidda. L-Arċipriet Sladden ħabrek ukoll għall-aġġornament tal-purċissjoni tal- Ġimgħa l-Kbira, fejn fost ħafna xogħol ieħor, bejn is-snin 1977 u 1985, saru l-bradelli tal-vari kollha u l-induratura tal-Monument. F'dan l-istess żmien ingħata bidu wkoll għall-opra soċjali kbira, u cioċ il-bini mill-ġdid ta' l-Ospizio Sant'Anna. Matul l-aħħar tnax-il sena, bil-ħidma ta' l-Arċipriet Cachia, saru l-opri kbar u artistiċi tal-pittura tal-koppla u l-lunetti ta' taħtha, xogħol il-pittur Frank Portelli, kif ukoll id-dekorazzjoni tas-soqfa Il-faċċata ta' Dar Sant'Anna dakinhar tal-Ftuħ Uffiċjali f'Ġunju 1987. 4 L-ISLA — Ħarġa Speċjali tal-kor, kursija, u kappelluni tal-knisja. Saret ukoll tapizzerija tad-damask tal-ħarir 'tal-palma' b'aċċessorji tad- deheb għall-partijiet prinċipali tal-knisja biex jintrama fi żmien il-festa, u mill-istess materjali, tapizzerija għall- kappella tas-Sagrament għal żmien il-Ġimgħa l-Kbira, meta jkun armat is-sepulkru, u l-Għid il-Kbir. Saru sett ta' erba' linef tal-kristall għal madwar il-pilastri maġġuri u żewġ pari brazzi tal-kristall ukoll, għal mal-prospettivi tal-artali tar-Rużarju u tad-Duluri. Tkompla wkoll l-apparat għal żmien il-festa billi saru sett ta' seba' kapep u żewġ tuniċelli tal-lama safra bir-rakkmu, u fl-istess ħin sar ir-rakkmu fuq il-pjaneti gotiċi li kien ġà hemm. Inħadmu wkoll sett ta' patalotti ta' lama bajda irrakkmati bid-deheb għat- Tribuna, u pavaljun tal-bellus ukoll irrakkmat bid-deheb għan-niċċa tal-Bambina. F'dan iż-żmien tlestiet ukoll Dar Sant' Anna, li bdiet tilqa' fiha l-ewwel residenti anzjani lejn tmiem is-sena 1986, u infetħet uffiċjalment f'Ġunju 1987. Inbeda wkoll ix-xogħol għad-dekorazzjoni ta' l-armar u l-artali laterali, billi saru settijiet ta' fjuretti tal-granutilja għall-artali kollha, u bdew jiġu ndurati l-kandlieri. Iżda żgur li l-aktar ħaġa li tibqa' għal qalb is- Sengleani li saret fi żmien l-Arċipriet Cachia, hija l- opra mitmuma s-sena l-oħra fl-okkażjoni tal-75 anniversarju mill-inkurunazzjoni tal-Bambina. L-istatwa ta' Marija Bambina miksija bil-libsa tad-deheb u fidda. nirreferi għall-kisi tal- f libsa u l-mant tal- Bambina bi pjanċi tad- deheb u fidda, xogħol delikat maħdum b'sengħa kbira u b'dedikazzjoni mis- senglean Vanni Bartolo. Minbarra dan kollu li semmejna, u ħafna u ħafna xogħol ieħor, matul dawn l-aħħar 40 sena sar ukoll ir-restawr ta' bosta opri artistiċi oħra li għandna fil- Bażilka u li diffiċli li wieħed jgħoddhom. Din hi biss lista qasira tax-xogħol li sar. Ħafna minn dan ix- xogħol huwa frott il-ħidma u l-għaraq ta' għadd ta' sengleani li taw ħinhom u saħħithom kemm għal dak li rajna li sar fil-qasam pastorali, u kemm: f'dak li sar f'ħidma manwali u ta' organiżazzjoni. Xogħol li huwa xhieda ta' l-imħabba u l-għożża li aħna għandna għal dan it-Tempju, u l-ħerqa li tħeġġiġna biex nagħtu qima xierqa lil Alla u lil omm tagħna Marija Bambina, permezz tal-liturġija : ż FET Il-koppla u l-lunetti tal-Bażilka, xogħol il-pittur Frank Portelli. L-ISLA — Ħarġa Speċjali 5