TAL-MISSIERUIL-IBEN IFIL-EVANĠELJU Waħda mill-mistoqsijiet kbar fl-istudji tal-Evanġelju skont San Ġwann hija jekk għandniex nippruvaw nifhmu dan l-Evanġelju b'mod Kristoloġiku jew inkella b'mod Teoloġiku. F'kelma oħra, minħabba li dan l-Evanġelju huwa tant iffokat fuq il-preżentazzjoni tal-persuna ta' Ġest bħala l-Iben ta' Alla, fl-istudju ta' dan l-Evanġelju tibqa' l-mistoqsija jekk għandniex nibdew mill-figura ta' Ġest biex permezz tiegħu nkunu nistgħu nħarsu lejn il-Missier, jew inkella 34 4 L-Anr IMQADDSA $$t JANNAR- MARZU 2018 għandniex nibdew mill- preżentazzjoni tal-figura ta' Alla l-Missier u l-imħabba tiegħu li ntweriet lilna meta bagħat lill-Ibnu fid-dinja. Dan l-artiklu se jikkonċentra fuq din il-kwestjoni fundamentali fin-narrativa tar-Raba' Evanġelju. It-titlu tal-artiklu ta' Nils Dahl: The Neglected Factor in New Testament Theologv' jurina kif dan l-awtur ried iġibna konxji illi filwaqt li ħafna mill-istudji fuq l-Evanġelju skont San Ġwann ikkonċentraw l-aktar fuq il-persuna ta' Ġesu l-Iben ta' Alla bħala dak li jidher li hu l-personaġġ ewlieni tan-narrativa, huma nsew jew warrbu l-figura ta' Alla l-Missier li bagħat lil Ibnu fid-dinja. Ir-raġuni għal dan aktarx li hi d-diffikultà li hemm filli tasal biex tiddeskrivi l-karattru ta' Alla fl-Evanġelju. Fil-fatt, l-ebda personaġġ li jissemma f'dan l-Evanġelju ma jara l-figura ta' Alla bil-mod kif setgħu jaraw lilll-Iben li sar bniedem bħalna. Mhux biss, imma l-uniċi kliem li Alla l-Missier itenni fir-Raba' Evanġelju huma dawk li nsibu f'12:28: 'Dak il-ħin instama' leħen mis-sema: 'Jiena diġà gglorifikajtu, u nerġa' nigglorifikah 7 Minkejja dan, f'dan l-Evanġelju nsibu 118-il referenza għall-Missier u dawn ir-referenzi jitolbu studju indipendenti mill- kelma Tben/ Fil-fatt, nistgħu ngħidu li l-figura ta' Alla l-Missier bħala karattru fl-Evanġelju hija kkaratterizzata mhux biss b'dak li huwa jgħid jew jagħmel, iżda wkoll b'dak li Ġesu jgħid dwar il-Missier. B'dan il-mod irridu naqraw affermazzjonijiet tant sbieħ L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2018 $e 35 li nsibu f'dan l-Evanġelju, bħal li l-Missier iħobb lill-Iben: 'Għax il-Missier lill-Iben iħobbu u jurih kull ma jagħmel ..7 (Ġw 5:20); 'Għalhekk iħobbni l-Missier, għax jien nagħti ħajti ..7 (10:17); $.. ħalli d-dinja tagħraf li inti bgħattni u li ħabbejt lilhom kif ħabbejt lili' (17:23); 'Jien għarrafthom ismek u għad ngħarrafhulhom iżjed, biex l-imħabba li biha ħabbejtni tkun fihom u jiena fihom' (17:26) Affermazzjonijiet oħra qawwija fuq ir-rabta tal- Missier mal-Iben huma dawk li jitkellmu fuq l-awtorità li l-Missier ta lill-Iben sabiex jagħti l-ħajja: 'Għax bħalma l-Missier għandu l-ħajja fih innifsu, hekk ukoll ta lill-Iben li jkollu l-ħajja fih innifsu/ (5:26); jew li l-Missier jagħti xhieda għall-Iben: 'U dakli jagħti xhieda fuqi huwa dak stess li bagħatni, il-Missier (5:37). dak li 'immarka bis-siġill tiegħu' lill-Iben (6:27);' u li 'ikkonsagra' lill-Iben u bagħtu fid-dinja (10:36); huwa dakli 'jagħti ġieħ' lil dawk li jaqdu lill-Iben (12:26). Ir-rabta' tal-Missier mal- Iben tkompli toħroġ fid- diskorsi ta' Ġesti waqt l-aħħar ċena meta Ġesti jgħid li jekk xi ħadd iħobbu u jħares kelmtu 'Missieri jħobbu, u aħna niġu ngħammru għandu' (14:23). Ġest jgħid ukoll li l-Missier iħobb lid-dixxipli 'billi intom ħabbejtu lili u emmintu li jiena ġejt mingħand il-Missier (16:27). Minn din il-lista hemm żewġ affarijiet li rridu ninnutaw. 36 $ L-Anr IMQADDSA $$t JANNAR- MARZU 2018 L-ewwel, l-azzjonijiet ta' Alla bħala Missier huma kkonċentrati fuq l-Iben tiegħu Ġesu. Dak li l-Missier jagħti u jagħmel, il-Missier jagħti u jagħmlu permezz ta' Ibnu. It-tieni, l-attività ta' Alla l-Missier f'relazzjoni mal-Iben issib l-espressjoni tagħha f'affermazzjonijiet dwar is-setgħa ta' Alla li jagħti l-ħajja. L-imħabba bejn il-Missier u l-Iben hija fil-qalba ta' din ir-relazzjoni. Hekk naqraw f'3:35 'Il-Missier iħobb lill-Iben, u ħalla kollox f'idejh' Hekk ukoll f'5:20 'Għax il-Missier lill-Iben iħobbu u jurih kull ma jagħmel ' L-istess naqraw f'10:17 'Għalhekk iħobbni l-Missier, għax jien nagħti ħajti, biex nerġa' neħodha' Filwaqt li f'3:16 Ġesu jitkellem mill-imħabba ta' Alla lejn id-dinja dan insibuh darba biss, kif darba biss ukoll Ġest jitkellem mill-imħabba ta' Alla lejn id-dixxipli tiegħu: 'Għax il-Missier stess iħobbkom, billi intom ħabbejtu lili ..7 (16:27). Hekk ukoll ir-Raba' Evanġelista juża vokabularju distint għal dawk li jemmnu f'Ġesti meta jsejħilhom 'ulied' - bil-Grieg: tekna, filwaqt li meta jitkellem minn Ġest bħala 'Tben' huwa juża l-kelma huios bil- Grieg B'dan il-mod naraw kif it-tradizzjoni tal-Evanġelju ta' San Ġwann żammet distinzjoni mhux biss bejn it-terminoloġija użata għal Ġest bħala l-Iben ta' Alla, jew l-Iben tal-Missier, u dawk li jemmnu bħala ulied Alla, iżda wkoll fit- terminoloġija użata għal Alla kull darba li jintużaw dawn it-termini. Fuq kollox, Ġesti ma jitkellimx fuq 'Missierna' iżda fuq 'Missieri' u 'l-Missier li bagħatni/' Ir-referenzi għall-figura ta' Alla f'dan l-Evanġelju nsibuhom f'forom differenti. Hekk l-espressjoni 'il- Missier li bagħatni' (bil- Grieg: ho pempsas me paterl, insibuha użata daqs tlieta u għoxrin darba, u sbatax- il darba użata bil-verb l-ieħor bil-Grieg: apostello (dak li bagħatni). F'dawn l-espressjonijiet Ġesti hu l-oġġett ta' dawn il-verbi jew azzjoni ta' Alla.' Fuq fomm Ġesi, Alla mhux biss huwa msejjaħ b'mod ripetut bħala 'il-Missier; iżda wkoll bħala 'il-Missier li bagħatni/ Din id-deskrizzjoni tenfasizza l-uniċità tar-relazzjoni tal-Iben ma' Alla bħala 'il- Missier' b'modi differenti. L-ewwel u qabel kollox, din l-espressjoni tgħinna naraw il-mod uniku li bih Alla huwa Missier għal Ibnu Ġesu. Alla hu 'il-Missier li bagħatni' Meta mbagħad għal Ġwanni (il-Battista) jingħad li kien 'mibgħut minn Alla' (1:6), it-titlu ta' 'Missier' huwa nieqes għal kollox. L-unika figura oħra li naqraw li hija mibgħuta mill-Missier huwa il- Paraklitu, l-Ispirtu s-Santu (ara 14:26). It-tieni, il-lingwaġġ użat għall-kelma mibgħut jirrifletti l-idea li l-Iben huwa l-aġent mibgħut mill-Missier sabiex iwettaq il-missjoni afdata lilu. Fil-fatt, l-espressjoni 'il- Missier li bagħatni' hija waħda favorita għal dan l-Evanġelista,' b'mod illi dan it-tip ta' lingwaġġ wassal biex numru ta' studjużi sejħu l-Kristoloġija ta' San Ġwann bħala a theologv of sending.' Fir-Raba' Evanġelju, mela, l-enfasi fuq l-Iben bħala 'l-aġent' li hu mibgħut mill- Missier isservi sabiex taqleb l-attenzjoni fuq il-Missier li bagħat lill-Ibnu. L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għall- ubbidjenza tal-Iben lejn il-Missier. Filwaqt li dan l-Evanġelista qatt ma juża in- nom 'ubbidjenza' jew il-verb 'tobdi; huwa kontinwament jitkellem mill-Iben li 'jagħmel ir-rieda tal-Missier Filwaqt li jagħmel dan, huwa jenfasizza b'mod drammatiku l-armonija bejn L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2018 $e 37 ir-rieda tal-Iben ma' dik tal- Missier. L-istampa li r-Raba' Evanġelista jagħtina tal- figura ta' Ġesti Kristu hija bħala il-monogenes, 'bħala Ibnu l-waħdieni' (1:14c), li permezz tiegħu niksbu l-ħajja ta' dejjem. Imma dan l-Iben il-waħdieni ta' Alla nistgħu narawh biss fir-relazzjoni tiegħu ma' Alla l-Missier 5 Hekk juruna tant siltiet li fihom nisimgħu lil Ġesti stess jitkellem fuq ir-rieda tal- Missier għalih. Hekk, per eżempju, f'10:17-18 Ġesu jgħid: 'Għalhekk iħobbni l-Missier, għax jien nagħti ħajti, biex nerġa' neħodha. Ħadd ma jeħodhieli, iżda jiena nagħtiha minn rajja. Għandi setgħa li nagħtiha, u għandi s-setgħa li nerġa' neħodha; din hi l-ordni li ħadt mingħand Missieri' F'din is-silta, Ġesu jitkellem mill-mewt tiegħu bħala 'ordni' jew 'kmand' (bil-Grieg: entole) li hu rċieva mingħand Missieru; 'kmand' li jiġbor fih il- qawmien ukoll (v.18).' Minkejja dan, din is-silta tenfasizza wkoll is-sovranità ta' Ġesu li jagħti ħajtu għax irid hu, u mhux għax xi ħadd sfurzah biex jagħmel dan. Fil-fatt, l-enfasi qiegħda fuq l-inizjattiva tal-Iben stess, nota ripetuta f'dawn iż-żewġ versi: Jiena nagħti ħajti'; 'iżda jiena nagħtiha minn rajja'; 'Jiena għandi setgħa li nagħtiha'; 'jiena għandi s-setgħa li nerġa' neħodha' Huwa bdan il-mod li Alla hekk ħabb lid-dinja: 'Għax Alla hekk ħabb lid-dinja li ta lil Ibnu l-waħdieni, biex kull min jemmen fih ma jintilifx, iżda jkollu l-ħajja ta' dejjem. Għax Alla ma bagħatx lil Ibnu fid-dinja biex jagħmel ħaqq mid-dinja, imma biex id-dinja ssalva permezz tiegħu' (3:16-17). Fir-Raba' Evanġelju s-salvazzjoni li dak li ġie mibgħut mill- Missier jagħti lill-bniedem hija msejħa 'il-ħajja (ta' dejjem)' L-Iben ġie sabiex dawk li jemmnu fih ikollhom il-ħajja 'u l-ħajja bil-kotra' (10:10). Ir-Raba' Evanġelista jfisser din 'il-ħajja' bi xbihat u simboli li huma ħerġin minn Alla u mill-imħabba tiegħu għal dawk li jemmnu f'Ibnu Ġesu li huwa bagħat.1$ 38 $ L-Anr IMQADDSA $$t JANNAR- MARZU 2018 Hekk li f'4:14.37-38 dan l-Evanġelista jista' jitkellem minn xmajjar ta' ilma ħaj li Ġest joffri lil dawk li jemmnu fih. F'6:27.33-35 Ġest jitkellem mill-ħobż li jwassal għall-ħajja ta' dejjem. F'8:12; 12:46 Ġest juża x-xbieha tad-dawl li jkeċċi d-dlam tal-mewt. F'11:25-26 Ġesu jitkellem mill-qawmien ta' dawk li huma mejtin, filwaqt li f'14:6 jitkellem minnu nnifsu bħala t-triq. Ġesu, l-Iben ta' Alla jista' joffri dawn id-doni minħabba r-rabta tiegħu mal-Missier. Dak li Ġest jgħid fuqu nnifsu u fuq il-missjoni tiegħu bil- mod il-mod jiddefinixxi r-relazzjoni tiegħu mal- Missier filwaqt li fl-istess ħin joħroġ fil-beraħ l-għama ta' dawk li jibqgħu ma jridux jemmnu fih. Dan naraw l-aktar fid-djalogi ta' Ġesu li nsibu f'dan l-Evanġelju u li jagħtu l-impressjoni li Ġesu huwa kontinwament konxju tad-dipendenza tiegħu fuq il-Missier. Il-qofol ta' dan huwa muri f'4:34 meta Ġesti jsejjaħ l-ubbidjenza u allura d-dipendenza tiegħu fuq il-Missier bħala 'ikef: 'L-ikel tiegħi hu li nagħmel ir-rieda ta' min bagħatni, u li nwassal fit-tmiem l-opra tiegħu' Kif rajna, mela, għalkemm Evanġelju skont San Ġwann jikkonċentra ħafna fuq il-figura ta' Ġesu, l-Iben a' Alla li sar bniedem bħalna, l-Iben jibqa' biss 'it-triq' li twassal għand il-Missier. F'kelma oħra, Evanġelista kontinwament jurina li ma nistgħux nitkellmu mill-Iben jekk mhux f'rabta mal-Missier i bagħtu. Għalhekk filwaqt i Ġesu jgħid li 'Jiena u -Missier aħna ħaġa waħda' (10:30), huwa jistqarr ukoll li 'il-Missier hu akbar minni' (14:28), fis-sens illi kien il-Missier li bagħtu sabiex iwettaq ir-rieda tiegħu. 3: Fuq it-tifsira ta' Ġw 6:27 fejn naqraw li l-Iben huwa dak li ġie issiġillat mill- Missier, ara l-kumment ta' Rudolf Schnackenburg, The Gospel According to John, vol. Fuq it-tifsira ta' Ġw 10:36 fejn naqraw li l-Missier ikkonsagra lill-Ibnu, ara L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2018 $e 39 5 Fuqit-tifsira tar-rabta bejn il-Missier u l-Iben Fuqkif l-Evanġelista jiżviluppa dan il-punt Fuq it-trattament tal- kelma 'id-dinja' (bil-Grieg: kosmosl fl-Evanġelju skont San Ġwann, ara, John Ashton, Understanding the Fourth Gospel (Oxford: Clarendon, 1993), 205-206. 8: Fuq id-differenza fl- użu ta' dan il-kliem f'dan l-Evanġelju, ara, George Mlakuzhvil, Christocentric Literarv-Dramatic Structure of Johns Gospel, Analecta Biblica 117, 2'd (Rome: GBR, 2011), 520-530. 11 Għalaktar dettalji ta' kif ir-Raba' Evanġelista jitkellem mill-Ispirtu Qaddis bħala l-mibgħut tal-Missier, ara, Tricia Gates Brown, Spirit 12 Ara per eżempju, Ġw 5:37; 6:44; 8:16.18; 12:49; 14:24. 15 Dwar kif din ir-rabta bejn il-Missier u l-Iben 18 Fuq 'il-ħajja' jew 'is- salvazzjoni' Ġesu l-Iben ta' Alla joffri f'dan l-Evanġelju permezz tal-użu ta' diversi simboli, ara, Dorothv Lee, Flesh and Glorv: Svmbolism, Gender and Theologv in the Gospel of John (New Xork: The Crossroad, 2002).