Is-Sibt 10 ta' Ġunju 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI 41) Fl-aħħar tas-snin 80, fis- snin 90 u anke fil-qalba tas-seklu komplejt għaddej b'dawn l-intervisti anke fuq Radju Kottoner. Xi kultant, tmur x'imkien u. b'kumbinazzjoni tiltaqa' ma' xi qaddief jew dilettant serju, il-kliem jaqa' fuq ir- Regatta, u meta tasal lura d-dar tipprova tiftakar bejn wieħed u ieħor x'ikun intqal bejnietna, tikteb dak li tifta- karu terfa' dak li ktibt ġo file għal meta tiġi bżonnu. Ovvjament jien u nikteb din is-sensiela sibt xi wħud minn dawn il-kitbiet, u meta qrajthom u sibt li b'xi mod jew ieħor, l-informazz- joni li kien fihom kont diġà wżajtha skrappjathom. Iżda magħhom sibt recor- ding ta' intervista interes- santi li kont għamilt lil Kar- menu Sammut (ta' Kalanċ) mill-Belt fis-snin 90 fil-maħr żen tiegħu f'Maneol Island, u ħassejt li kelli ninkludiha wkoll f'dawn il-kitbiet dwar ir-Regatta Nazzjonali. Din l-intervista kienet saret f'nofs in-nharl Minkejja li Karmenu, bħal ħafna qad- diefa oħra, xi kultant nesa l- ismijiet tal-qaddiefa jew ġie fid-dubju f'liema sena qadef magħhom, xorta waħda din : l-intervista hija nteressanti ħafna għad-dilettanti kollha ta' dawn it-tiġrijiet, b'mod speċjali għal dawk Beltin: X'tifkiriet għandek. tat-tiġ- rijiet ta' qabel il-gwerra2 'lix-xjuħ tagħna dej- jem nismagħhom jgħidu li fir-Regatta kien hemm pi- ka kbira bejn Marsamxett u Bormla. Missieri li kien jaqdef pruwier. ma kienx jaf jgħum, u għalhekk kienu jorbtuh tajjeb. Miegħu qaddiefa li x'kien jisimhom, kienu jaqdfu niftakarx nat biss il-laqam tagħhom — is-Sold kien jaqdef fl-irmiġġ, Peppi ta' Strippa fin-nofs u Karm- I-Krajm. fil-poppa nismagħhom jgħidu li darba ma nafx x'kienet ir-raġuni — ma nafx jekk rebħuhx il- palju jew le, it-tlieta qabżu l-baħar u missieri baqa' mar- but fid-dgħajsa. 'Jien kont naqdef ma' Pawlu Saliba (il-Kejli), Gejtu Cini u fil-pruwa kellna t- tifel ta' Ġorġ (ir-Rebbek). Dak iż-żmien konna naqdfu L-ORIZZONT Karmenu Zammit u missieru Anġlu, wara li rebħu l-palju fl-1951 ma' tas-Sliema f'isem Mar- samxett. It-taħriġ kien isir fix-xatt ta' tas-Sliema u mhux Marsamxett kif jaħsbu ħafna. Anke qabel il-gwerra, Ferilla jew Dgħajsa. ta' Tas- Sliema jew mill-Imsida kie- nu jitħarrġu qrib il-mollijiet tagħhom u mhux kif jaħsbu ħafna kienu jitħarrġu post wieħed. 'Fir-Regatta biss kienu jingħaqdu flimkien u jtajru sinjal ta' Marsamxett, għax realment, l-ekwipaġġi kel- lhom pika kbira bejniethom. 'F'ta Bi Tnejn, il-qaddiefa kienu r-Ruman — qaddief li kien fih aktar minn sitt piedi mill-Imsida u sieħbu bilwieqfa: Karmnu Saliba li kulħadd kien isibu bħala l- Krajm — qaddief leġġendarju għalina l-Beltin.' X'kienet ir-raġuni li wara l- Gwerra intom ħadu sehem fuq bażi ndividwali u mhux bħala distrett bħal Isla, il-Marsa u l- Birgu2 bdiet it- Tiġrija wara l-gwerra, aħna ''Meta reġgħet ma kellna xejn organizzat, la opri u lanqas qaddiefa. Konna ħadna sehem f'isem tas-Sliema u mhux f'isem Masamxett bid-dgħajsa tal- Midalji 'Stella Maris' li kien ħareġ il-flus għaliha Gasan, u bid-dgħajsa ta' bl-Erbgħa 'Tessie'. 'L-ekwipaġġ. tal-Midalji kien iffurmat mill-qaddiefa li nsejt x'kien jisimgħhom, iżda niftakar il-laqmijiet tagħhom —- fil-pruwa u l-irmiġġ kien hemm żewġ aħwa li kienu jsibuhom bħala tal-Paddv, fin-nofs il- Babaw u poppa Karmnu l- Krajm. Jien kont sejjer f'ta' Bl-Erbgħa, iżda ma morniex. 'F'dik it-tiġrija kont qdift ma' missieri Anġlu f'ta' Bi Tnejn. F'dik is-sena konna qdifna kontra Salvu l-PaSalv u Louis Mallia tal-Isla u kontra l-Kukkla tal-Marsa. Għall-ewwel bżajt iżda mis- sieri beda jagħmilli kuraġġ u dħalna ras imb'ras ma' tal- Kukkla u ħadna l-ewwel. 'Fl-1957 kienu avviċi- nawni xi dilettanti mill- Marsa u talbuni biex immur magħhom. Niftakar li għall- ewwel ma aċċettajtx, għax kienet għadha ma daħlitx id-drawwa li qaddief mill- Belt jew minn distrett ieħor jaqdef ma' klabb rivali. 'Iżda wara mort u qdift f'ta' Bl-Erbgħa fil-pruwa, bil-Ġuġa fl-irmiġġ, Toni l- Koj nofsier u Leli Grima l-poppa. Dak in-nhar kien hemm il-bullijiet tat-Tiġrija, li l-Isla kellha lil (il-Bub- l-Pasalv, niftakar George Caruana bli John), Salvu Leli (in-Nanna Klara) u Louis Mallia li kien baħri f'Sant'Anġlu. Mal-Birgu kien hemm il-Bakkus, ħuh il-Pikles u l-poppier insejt min kien u dħalna l-ewwel. 'Fl-1958, ma morniex u qdift ma' Toni l-Koj f'ta' Bi Tnejn. Dak in-nhar kienet tiġrija akkanita, konna fuq in-naħa tal-Islal Kif wasalna ħdejn Borġ il-Ġebel, qabeż raġel il-baħar biex jaħtaflu l-moqdief, u f'ħin minnhom bdew jitfgħulna l-fliexken. 'Kien hawn li jien tlabt lil Toni biex nersqu lejn il- Belt. F'dik it-tiġrija konna erbaħna l-palju. Jien qdift kemm ma' Marsamxett, mal-Marsa, mar-Raħal Ġdid u waraerġajt mort ma' Mar- samxett.' Meta fl-1969 id-distrett ta' Marsamxett reġa' ġie organiz- zat mill-ġdid, sibtu kooperaz- zjoni u għajnuna mid-dilettan- ti Beltin2 ' Jien erġajt mort ma' Marsamxett biex: ngħin lil sħabi jorganizzaw id- distrett mill-ġdid… konna sibna kooperazzjoni kbira mid-dilettanti Beltin għax kienu għatxana li d-distrett tagħna jieħu sehem sħiħ fit-tradizzjoni li sa qabel il- gwerra kellu storja kbira fiha. Lanqas dgħajsa ma kellnal Ordnajna d-dgħajsa (Miss Valletta) għand Ġu- żeppi Cassar (Bengala) ta' Bormla u dħalna t-tieni. Fl-1971, meta aħna rbaħ- na l-palju bid-dgħajsa 'Miss Valletta' (numru 74) l-ek- wipaġġ tagħha kien kompost mill-qaddiefa Charlie Farru- gia (Casan), Arthur Bruno, jien nofsier u Vince Farru- gia. 'Fis-sena ta' wara ( 1972) fil-pruwa daħal Joe Zam- mit, li bdew jgħidu li kien għadu żgħir u daħlna fit- tieni post. Fl-1974 ma qdiftx għax kellna kwistjoni. Kont ħadt għalija u ma qdiftx - kienu waħlu fija li kien it- tort tiegħi li ma dħalniex l-ewwel fis-sena ta' qabel. Kienu ġabu lil Indri (id- Daqni) minfloki u ma ħadu Jienniftakar f'tiġrija partiko- lari ta' Bi Tnejn, fejn ir-rivali tiegħek kienu l-aħwa Ghiller tal-Isla. Jidhirli, jekk niftakar tajjeb, kien hemm waqtiet fejn intu sieħbek kontu fuq qnddi- em, iżda finalment kien it-Torta li daħal l-ewwel … x'kien ġara sew dak in-nhar2 'It-tiġrija li qed issemmi int kienet fl-1975. F'Dik is- sena kont qdift ma' Peel … niftakar li dak iż-żmien, fil- provi konna qegħdin inġibu ħin aħjar minn Ghiller (it- Torta) tal-Isla, u anke mid- Daqni li kien mar jaqdef ma' Bormla. 'Fit-tiġrija, sat-Telgħa tal-Kurċifiss konna fuq qud- diem, konna madwar tliet tulijiet quddiem it-Torta, meta f'daqqa waħda bdejt inħoss id-dgħajsa tnaqqas fil-mixi, u kif ħarist lura rajt lit-Torta dieħel b'saħħa kbira. 'Meta dħalna kont staq- sejt lil-Peel x'kien ġralu, ' ma nafx Karm, kollu tort tiegħi'. 'Meta fraħt lit- lorta, niftakar li kien qal- baxxa rasu, u qalli wara li, li huwa kien jaf li kellu ċans tajjeb li jirbaħ il-palju, għaliex Peel konna qegħdin inġibu ħin aħjar minnu fil-provi, meta konna naqbżu ta' Pin- minkejja li jiem u to konna qegħdin inaqqsu fil-mixi waqt li huwa u ħuh kienu jżiedu. 'Inti tafu lil- Charlie, staqsieh u tara li dak li qed ngħidtlek jikkonfermah huwa wkoll …