fis-Seklu 19 Studju ta' Dr Simon Mercieca B.A.,B.A.(Hons),M.A.,D.E.A.(Sorb.),Ph.D.(Sorb.) Forsi llum ftit jafu, li Raħal Ġdid kien minn ta' quddiem li nvolva ruħu fil-politika sa mill-bidu tagħha. Il-politika kif nafuha llum taf l-oriġini tagħha għas-snin tletin tas-seklu dsatax. Kien eżattament meta l-Maltin bdew jitolbu għall-aktar drittijiet mingħand il-mexxejja politiċi tagħhom, li naraw l-bidu ta' dik li llum hija s-sistema politika magħmula minn żewġ partiti politiċi ewlenin. Pietro Paolo Castagna kien l-ewwel persuna li nduna bid- direzzjoni li l-politika Maltija kienet sejra tieħu. Castagna jinnota li l-ġlidiet u l-kontroversji tal-Maltin tas-snin tletin tas-seklu dsatax biex jakkwistaw aktar drittijiet waslu biex qasmu l-poplu fi tnejn, jew aħjar ġew iffurmati żewġ gruppi ta' mexxejja u b'hekk Malta, ġa fis-snin tletin tas-seklu dsatax spiċċat b'żewġ partiti. Dan għaliex fi żmien il-Gvernatur Ponsonbv, il-Maltin kienu rrabbjati għal mod kif kien qed jaġixxi s-segretarju tiegħu Hankev. Għalhekk nhar it-18 ta' Lulju 1832, grupp ta' Maltin magħmul minn Dr. G. Bruno, is-Sur R. Rocco u l-avvukat P. Sciortino ppreżentaw petizzjoni lill-Kuruna Ingliża. Dawn kienu pjuttost kompjaċenti mal-mexxejja Ingliżi tant li ħallew il-petizzjoni tagħhom tkun modifikata minn Hankev innifsu. Min-naħa l-oħra, grupp ieħor ta' Maltin ma qablux ma' dan. Dan il-grupp kien magħmul mill-Baruni Camillo Sciberras, Dr. Arcangelo Pullicino, Dr. G. Spiteri u n-negozjant Giorgio Mitrovich. Dawn ippreżentaw petizzjoni oħra. Prattikament, iż-żewġ petizzjonijiet kienu qed jitolbu għall-istess affarijiet jiġifieri, ir-riforma tal-qrati u tal-kodiċi tal-liġijiet, sistema gudizzjarja aħjar, li jonqsu d-dazzji, tingħata l-libertà tal-istampa, isiru riformi fil-penzjonijiet u biex is-sistema sanitarja ssir aħjar, isiru riformi fil-qasam agrikolu u fl-edukazzjoni, jitwaqqaf Kunsill Nazzjonali u jkun imħares il-kummerċ liberu. Dawn it-talbiet kellhom l-effett tagħhom għaliex fl-1 ta' Mejju 1835, permezz ta' proklama, il-Gvern Kolonjali kkonċeda lil Malta t-twaqqif ta' dak li baqa' magħruf bħala l-ewwel Kunsill tal-Gvern. Dan kien magħmul minn seba' min-nies, taħt il-presidenza tal-Gvernatur jew tal-aġent tiegħu. Kull min kien ipoġġi fuq dan il-kunsill kien magħżul mill-istess Gvernatur. Hu kien maqsum bejn erba' membri uffiċjali u tlieta oħra mhux uffiċjali. L-erba' membri uffiċjali kienu a) l-isqof tal-Gżira li f'dak iż-żmien kien Franġisku Saverju Caruana iżda qatt ma attenda jew ħa postu fuq dan il-kunsill. iġ Soċ. b) il-ġeneral tat-truppi, il-Kurunell Henrv Balneavis c) il-kap tal-Ġustizzja Sir John Stoddart d) Is-Segretarju tal-Gvern Sir Frederick Hankev Il-membri mhux uffiċjali kienu e) Ġentlom Malti li kien il-baruni Ġużeppi Maria De Piro. f) in-negozjant Malti Agostino Portelli g) in-negozjant Ingliż li kien Nicholas John Aspinall. Kien hemm segretarju tal-kunsill li kien l-aġent segretarju ta' Hankev innifsu, W. Sim. Ftit iżda jafu li wieħed minn dawn il-membri magħżula biex ipoġġi fuq il-Kunsill, Nicholas John Aspinall, lejn l-aħħar ta' ħajtu, telaq mill-Belt Valletta u ġie jgħammar f'Raħal Ġdid bil-familja kollha. B'hekk persuna li kienet ġiet toqgħod f'dan ir-raħal tagħna, kienet membru ta' dan l-ewwel kunsill tal-Gvern. Dan juri u jikkonferma kemm dan il-post żgħir, il-barra mit-Tlitt Ibliet beda jilqa' fi ħdanu nies distinti li għenu lil dan il- post biex jakkwista l-identità distinta tiegħu li għandu llum. Il-proklama li permezz tagħha kien ġie appuntat Nicholas John Aspinall bħal membru mhux uffiċjali fuq dan il-kunsill iddefinit u bħala 'uno dei Principali Negozianti dell Isola'. F'dan il-kuntest, il-Gvernatur ma kienx qiegħed jesaġera. Aspinall kien bena xibka ta' kummerċ li saħansitra kienet taqsam l-Atlantiku għax kien anke f'kommunikazzjoni ma' kummerċjanti Amerikani, bħalma kien il-kummerċjant William Hunter Oswald, li n-negozju tiegħu kien ġabu f'Malta u fl-Italja minn Philadelphia fl-Istati Uniti. Għalhekk hu kien l-għażla naturali biex ikun magħżul mill-istess Gvernatur ħalli jkun il-vuċi tan-negozjanti Ingliżi fil-gżira. Aspinall u kważi l-membri kollha l-oħra ta' dan il- kunsill, jerġgħu jiġu kkonfermati fil-pożizzjoni tagħhom mill-Gvernatur ta' wara, Sir Henrv Frederick Bouverie fl-1 ta' Jannar 1841. Hu baqa' jservi fuq dan il-kunsill sal-1849, jiġifieri, sakemm il-kunċett ta' membri mhux uffiċjali nbidel permezz tal-kostituzzjoni l-ġdida u dawn bdew ikunu eletti. B'hekk Ġużeppi Maria Depiro Soċ. il-membri mhux uffiċjali tilfu posthom fuq il-kunsill. Kemm dam f'din il-kariga, Nicholas John Aspinall, kien qed ikun indirizzat bħala ''onorabile'. B'hekk l-użu tal-kelma onorevoli fil-Malti, b'referenza għal membri parlamentari, bdiet tintuża għall-ewwel darba ma' dawn il-membri ta' dan il-kunsill. Meta Nicholas ma baqax aktar membru tiegħu, bħalma għadu jiġri sal-lum, hu ma baqax jiġi indirizzat bħala 'onorabile'. Hilda I. Lee ġġudikat ix-xogħol ta' kull membru ta' dan il-kunsill u li tiegħu Aspinall kien jagħmel parti kif ġej, igifieri dawn il-membri Iżda kif juri Patrick Steins, it-tliet membri li ma kinux jirrappreżentaw direttament l-interessi imperjali, jiġifieri kemm il-Barun De Piro, li kien qed jirrappreżenta s-sidien tal-artijiet, Agostino Portelli li kien qed jirrappreżenta l-interessi tal-kummerċjant Malti u Aspinall, li kif rajna ġie magħżul biex jirrappreżenta l-interessi ta' kummerċjanti Inglizi, xorta waħda kellhom għal qalbhom l-interess tal-Maltin u kien hemm sitwazzjonijiet fejn użaw il-pożizzjoni tagħhom favur il-poplu Malti. B'vuċi waħda tkellmu kontra l-lobbv ta' ċertu kummerċjanti Ingliżi ġewwa Londra u l-pressjoni li huma kienu qed jagħmlu fuq l-Uffiċċju tal-Kolonji Ingliżi, li kien id-dipartiment f'Londra li minnu il-Gvern Ingliż kien jamministra l-kolonji tiegħu, fosthom Malta. Dawn il-merkanti Ingliżi kellhom ħbieb b'saħħithom fin-negozju fil-gżira tagħna u bdew jagħmlu pressjoni fuq is-Segretarju tal- Kolonji, Lord Glenelg, ħalli l-Gvern Kolonjali f'Malta jirtira mis-suq tax-xiri tal-qamħ. Sa dik il-ħabta, ix-xiri tal-qmuħ kien għadu rregolat mill-gvern lokali u l-gvern kien partner jekk mhux ukoll ix-xerrej prinċipali tiegħu. Finalment fl-1836 ittieħdet id-deċiżjoni mill- Uffiċċju Kolonjali biex il-Gvern f'Malta jirtira mix-xiri tal-qamħ u anki jbiegħ ir-riservi tiegħu. Meta ttieħdet din id-deċiżjoni, it-tliet membri mhux uffiċjali, jiġifieri De Piro, Portelli u Aspinall ma kinux ġew ikkunsultati. Huma xorta għamlu oppożizzjoni iżda l-Gvernatur impona d-deċiżjoni tiegħu anke jekk l-opinjoni pubblika f'Malta kienet kontra din it-tneħħija ta' din is-sistema għaliex kienet qed isservi biex tissussidja x-xiri tal-qamħ. Għalhekk deċiżjoni bħal din kienet ser iġġib magħha aktar faqar minħabba li l-maġġoranza tal-popolazzjoni ta' dik il-ħabta kienet tixba' biss bil-ħobż. Din in-nota biografika turi kemm kien ta' profil għoli dan Aspinall. Hu kien wieħed mill-ewwel nies importanti barranin li ser jiġu joqogħdu f'Raħal Ġdid fis-seklu 19, waqt li Soċ. fetaħ il-bibien biex aktar nies, ta' livell soċjali għoli bdew ifittxu, il-lokalità ta' dan ir-raħal bħala residenza tagħhom. Nicholas John Aspinall twieled nhar it-28 ta' April 1786 ġewwa Birmingham l-Ingilterra. Hu kien jappartjeni għall- familja ta' Clitheroe minn Lancashire. Wara li ħa l-edukazzjoni tiegħu fl- Ingilterra u fil-Ġermanja ġie joqgħod f'Malta fl-1811 u daħal fin-negozju. Hu żżewweġ lil Maria Anna Galizia, nhar it-22 ta' Novembru 1818 u ż-żwieġ sar fil-parroċċa ta' San Pawl il-Belt. Il-familja baqgħet tgħix fil-konfini tal- parroċċa ta' San Pawl, f'dar numru 7, ġewwa Triq Merkanti. Il-familja kellha numru ta' ulied, fosthom, James, Giulia u John. John twieled nhar 18 ta' Lulju 1837. Nicholas John Aspinall ġie bil- familja b'kollox f'Casal Paula fl-1852. Is-sena eżatta ta' meta Nicholas John Aspinall ġie joqgħod f'Raħal Ġdid hija kkonfermata mill-listi elettorali. Fis-sena 1849, Malta ngħatat l-ewwel kostituzzjoni tagħha li permezz tagħha l-Gvernatur ta' dik il-ħabta, Sir Richard Moore O'Ferrall, kabbar il-kunsill tal-gvern għal tmintax-il membru, bi tmienja minnhom kellhom jiġu eletti waqt li l-oħrajn jibqgħu jkunu appuntati direttament mill-Gvernatur. Dan wassal biex ta' kull sena l-Gvern beda jippubblika r-reġistri elettorali skont id-distretti. F'dik il-ħabta, il-Gvern kien jippubblika żewġ listi elettorali fis-sena fil- gazzetta tal-Gvern, bl-ewwel waħda tkun segwita minn oħra ftit ġimgħat wara b'oħra. Fis- sena 1852 ġew ippubblikati żewġ listi. L-ewwel lista ġiet ippubblikata fil-gazzetta tal-Gvern tal-Erbgħa 21 ta' April 1852, iżda ma kienx fiha kuljom Aspinall. Izda mbagħad insibuh inkluż fil-lista li ħarget fil-gazzetta tal-Gvern tat-Tlieta 5 ta' Ottubru 1852. Nicholas John Aspinall baqa' jgħix f'din id-dar sakemm miet ta' 71 sena u ġie midfun nhar 21 ta' Januarv 1857. L-att tal-mewt jagħtih bħala li kien joqgħod Ħal Tarxien peress, li dak iż-żmien, Raħal Ġdid ma kienx għadu parroċċa apparti u allura min kien imut f'dan ir-raħal kien jiġi xorta mogħti li kien qed joqgħod Ħal Tarxien, iżda f'dik li kienet konfini ta' distretti elettorali, din il-parti ta' fejn kienet tinsab id-dar tagħhom kienet tagħmel ma' Casal Paula. Il-listi elettorali jagħtu t-triq eżatta fejn din il-familja kienet marret toqgħod jiġifieri fi Strada Tarxien, ġewwa Casal Paula. Eżattament, il-familja marret toqgħod ġo dar kbira, li llum hija parti mill-parroċċa u l-konfini ta' Ħal Tarxien, jiġifieri dik id-dar, li kienet isservi Raħal Gdid fis-seklu dsatax. Fuq jidher il-bini fejn illum jinsab il-Każin De Paule Id-dar ta' Aspinall illum fi Triq Tarxien l Soċ. ta' Għassa tal-Pulizija ta' Ħal Tarxien Km u għandha żewġ kolonni kbar mal- f X kar ia . faċċata. Fuq kollox, ir-reġistru elettorali f — . i ta' 1862 'il quddiem jibdew jagħtina ħ n-numru tad-dar, jiġifieri numru 6. Dan l-istudju juri li f'dan il-perjodu, (u anke matul il-perjodu tal-Kavalieri ta' San Ġwann) din il-parti ta' Ħal Tarxien kienet titqies mill-istat u n-nies inġenerali bħala parti mill-konfini ta' 1 Raħal Gdid. In-nies li kienu jgħixu f'din (l-palazz Lampoda fi Triq Tarxien biswit id-dar ta' Aspinal l-akkwata kienu rreġistrati bħala li qed joqogħdu fil-konfini ta' Raħal Ġdid. Hawn irid jingħad, li sa dak iż-żmien ma kienx għad hemm l-ebda problema ta' konfini. Għall-Knisja Kattolika, din il-parti tat-territorju, bħat- territorju kollu ta' Raħal Ġdid, kienet parti mill-parroċċa ta' Ħal Tarxien. Iżda l-problemi fuq il-konfini ma jdumux ma jinqalgħu u ser iwasslu għal dawmien biex Raħal Ġdid jitwaqqaf parroċċa għalih. In fatti, kien biss grazzi għall-kompromess li kien intlaħaq bejn il-Kurja u l-Kappillan ta' Ħal Tarxien, Dun Gian Felic Attard, fejn dan tal-aħħar aċċetta li Raħal Ġdid isir parroċċa u b'rikompens kien tkabbar il-konfini territorjali ta' Ħal Tarxien, jiġifieri f'Ħal Tarxien ġew annessi partijiet li sa dak il-perjodu, kienu rikonoxxuti minn kulħadd bħala parti minn Casal Paula. Dan kien jinkludi fost l-oħrajn iż-żona kollha minn fejn l-iskola Primarja ta' Raħal Ġdid sa fejn jinsab dan il-palazz ta' Aspinall bdiet titqies bħala parti minn Ħal Tarxien. Wieħed jissuspetta li kien wara li ntlaħaq dan il-ftehim, li l-kappillan Attard aċċetta biex Raħal Ġdid isir parroċċa għalih. B'hekk grazzi għal dan il-kompress inbiddlu l-konfini storiċi ta' bejn Ħal ' : $ f à 4 Tarxien u Raħal Ġdid. Dawn il-konfini Waqt il tal-mina biex tgħaqqad Raħal Ġ. parrokkjali ġodda spiċċaw affettwaw kottonera fil-bidu tas-seklu Għoxrin mibnija mill-Gvern anke l-futuri konfini elettorali u issa Ingliż biex tgħin ukoll l-aċċess għad-Dockvard aa L . dawk. tal-Kunsilli Lokali. It-twaqqif tal-Kunsilli lokali segwew ġustament, b'linja ġenerali, il-konfini parrokkjali esistenti bejn dawn iż-żewġ parroċċi. Ma' Nicholas Aspinall ġew joqgħod Raħal Ġdid, flimkien ma' martu, Maria Anna, iż- żewġ subien tiegħu, James u John kif ukoll it-tifla Giulia. John kien iż-żgħir fost l-oħrajn. Dawn it-tlitt itfal baqgħu jgħixu f'dan il-palazz għal numru ta' snin. James jibda jidher minnufih, flimkien ma' missieru fil-listi ta' elettori sa mis-sena 1852. John insibuh imniżżel għall-ewwel darba fil-lista elettorali tas-sena 1859. Dan ifisser li kien għalaq il-21 sena, l-età li f'dak iż-żmien kienet tintitula raġel, li kellu dħul jew art biex ikun jista' jivvota. Iżda John mhux ser idum fil-lista tal-votanti ta' Raħal Ġdid. Hu daħal jaħdem f'pożizzjoni għolja fil- iġ Soċ. H.M. Dockvard f'Novembru tal-1860. Fis-27 ta' dak l-istess xahar, iżżewweġ lil Nicolina Theresa Giulia, li kienet tiġi t-tieni tifla ta' Dr. Pietro Paolo Gulia, li kien ġentlom minn Bormla u wieħed mill-aktar tobba importanti li kien hemm f'din il-belt. Gavino u Nicolina marru joqogħdu ġewwa Bormla, fi Strada Marina, numru 56, b'hekk John kien qrib il-post tax-xogħol tiegħu waqt li martu baqgħet tgħix fost niesha. Oħtu Giulia, tiżżewweġ lil hu Nicolina Teresa, it-tabib Gavino Gulia, nhar il-5 ta' Frar 1861. Gavino u Giulia wkoll marru joqogħdu f'Bormla, eżattament ġewwa dar numru 20D, Strada Concezione, Bormla. Min-naħa l-oħra, James baqa' jidher fir-reġistri elettorali fid-dar ta' Triq Ħal Tarxien. Ismu nibqgħu nsibuh f'kull lista elettorali sal-1873. Hu miet f'din id-dar, fl-1874 u ġie midfun fil-knisja ta' Ħal Tarxien waqt li din id-dar baqgħet magħrufa sal-lum bħala d-Dar ta' Aspinall. Bħal missieru, James kien ukoll attiv. fis-soċjetà Maltija ta' żmienu u nsibuh jipprommovi l-ekonomija agrarja għal Malta. Hu kien wieħed minn dawk li ħadmu biex titwaqqaf dik li Ilum hija magħrufa bħala Societv of Arts, Manufactures and Commerce. Din is-soċjetà twaqqfet fl-1852 u f'dik il-ħabta, din is-soċjetà kienet magħrufa bħala Società Economica-Agraria. Il- Gvernatur ta' wara Moore O' Farrell, Sir si ar ħa William Reid, ried li din is-soċjetà tkun Net Salox magħmula minn President u ħames membri ta' Kumitat. Il-Gvernatur poġġa lill-Baruni Calcedonio Azopardi bħala l-president tagħha waqt li bħala membri, apponta lil John Grant, Dr. Ferdinand Caruana Dingli, Antonio Schembri, Rev. Paolo Pullicino, u James Aspinall. Reid anke ried li l-membri ta' din is-soċjetà jagħmlu kummissjoni ta' esperti fil-qasam tal-agrikultura biex jintrodoċu metodi ġodda u makkinarju ġdid agrikolu, biex b'hekk l-qasam agrarju Malti jsir aktar dinamiku u intraprendenti. Saħansitra kien daħħal 7) premjijiet ta' flus għall-aħjar bdiewa li / jirnexxu f'dan il-qasam. Fuq kollox fl-1853, Reid ried li din is-soċjetà tibda torganizza esebizzjoni agrarja fil-Buskett. Min-naħa tagħha, is-Società Economica-Agraria għażlet lir-Rev. Dr P. Pullicino bħala president, James Aspinall bħala segretarju, John Grant bħala tezorier u lill- Baruni Cav. Gauci Azzopardi u Antonio Schembri u dawn organizzaw l-ewwel wirja agrarja. F' Awwissu tal-1853 ġie approvat il-programm ta' ħidma u James Aspinall kien ħa joħorġu b'invenzjonijiet ġodda u jużaw għodod moderni fir-raba tagħhom li kienu tajbin għat-tip ta' art li għandna f'Malta. L-ewwel wirja kienet saret 29 ta' Ġunju 1854. Soċ. Il-preżenza tax-xatt ta' Kordin u q t-tkabbir tiegħu għall-użu mill-flotta merkantili matul l-ewwel nofs tas-seklu dsatax beda jagħmel minn Raħal Ġdid post imfittex min-negozjanti Inglizi, biex b'hekk ikunu qed joqogħdu f'dar Ii komda u mhux bogħod mill-post tax- xogħol tagħhom. , Fuq kollox il-preżenza ta' din il- jr-a familja u l-identifikazzjoni tagħha Raħal Ġdid lejn il-bidu tas-seklu għoxrin zza mar-residenza fejn hija kienet toqgħod bis-siġar mal-ġnub u l-Knisja qed tinbena wasslet biex iċċarat l-konfini storiċi u TKE -— 7 iii JEW sekulari li kellha Casal Paula u li dawn — kienu għadhom jeżistu sat-tmiem is- ji seklu dsatax iżda mbagħad inbiddlu meta Raħal Ġdid sar viċi-parroċċa u eventwalment parroċċa fl-1910. Il- konfini reliġjużi ma segwewx dawk sekulari tal-istat. Min-naħa tiegħu, l-istat addotta l-konfini reliġjużi u baqa' —. l A jagħmel hekk sa żmienna, tant li dawn L-armata kif tidher mill-Pjazza li llum intilfet il-konfini storiċi ta' Casal Paula llum intesew għalkollox. Soċ.