4100) Stana IIta iffż- Sena Kritika s-sena 1614 kienet waħda kritika ħafna għaż- Jie mhux biss minħabba l-faqar li huma kienu jgħixu fih, iżda wkoll minħabba n-nuqqas kbir ta' difiża li kellhom kontra l-furbani Misilmin. Xhieda ta' dan hu l-attakk li sar fuq iż-Żejtun, eżattament f'dik is-sena. Iż-Żejtun fil-Bidu tas-Seklu 17 Nhar is-6 ta' Lulju ta' din is-sena jaħbat l-400 anniversarju mill-aħħar ħbit tal-Misilmin fuq il- parroċċa tagħna. Dak iż-żmien iż-Żejtun ma kienx ir-raħal imdaqqas kif nafuh illum. Dan minkejja li Ħaż-Żabbar, Ħal Għaxaq, Marsaxlokk u Wied il- Għajn kienu għadhom jiffurmaw parti minnu. Fiż- Żejtun tagħna, flimkien ma' dawn l-irħula kollha li semmejna, kienu jgħixu biss ftit eluf, madwar 4,000, filwaqt li llum jekk tgħoddhom kollha flimkien, iġibu madwar 40,000 U dan biex ma nsemmux lil ħafna li emigraw f'pajjiżi oħra dawn l-aħħar 50 sena. Allura t-territorju taż-Żejtun kien estiż għall-parti l-kbira mil-Lvant u x-Xlokk ta' Malta. L-irġiel Żwieten kienu jaqilgħu x'jieklu mill-biedja, is-sajd, xogħol fuq ix- i xwieni, biniu xi ftit snajja' oħra. In-nisa kienu jibqgħu Effetti tal-Assedju l-Kbir tal-1565 L-effetti koroh. tal-Assedju . l-Kbi nħassu. Ħamsin. sena 'qab jaraw kif se jiddefendu l-povri Maltin, inklużi ż-Żwieten, mill-attakki tal-għadu feroċi. U ż-Żejtun baqa' wieħed mill-aktar irħula esposti għal dan l-għadu Mislem li ma kien jaħfriha lil ħadd. U biex tkompli liż-Żwieten tiġihom agħar, l-għadu kien sabha komda li jinżel f'Malta mill- bajjiet miftuħa li jsib mill- ewwel kif jiġi mill-Afrika ta' Fuq. Xejn ma kien ifixklu meta jinżel fid-Daħliet ta' Marsaxlokk, San Tumas u Wied il-Għajn u l-ewwel li kienu jsofru, kienu ż-Żwieteni Hu propju dak li ġara fl-1614. Sa dik is-sena l-Kavallieri kienu diġà bnew it-Torri ta' San Luċjan f'Marsaxlokk, iżda dan kien għaż-Żejtun biss difiża parzjali, għaliex id-Daħliet ta' San Tumas u Wied il- Għajn ma kienx għad kellhom difiża sas-sena 1614. L-Attakk tal-1614 : Kmieni filgħodu, 6 ta' Lulju, 400 sena ilu, dehret fuq ' Malta flotta tal-għadu b'madwar 6, 000 gwerrier Musulman: Dawn l-għedewwa għall- lu f'Marsaxlokk, iżda beżgħu ' San Luċjan. Allura dawru n Tumas u Wied il-Għajn, sewwa biż-żieda taż-żewġ kappelluni, ħdax-il sena qabell It-Torok Jaħarbu Mirbuħa Mhux sodisfatti bil-ħsara li huma laħqu għamlu fil-Lvant ta' Malta, speċjalment lejn id-Daħliet ta' San Tumas, Wied il-Għajn, Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun, it-Torok, imkeċċija min-naħiet tagħna, malajr rikbu x-xwieni tagħhom u salpaw għat-Tramuntana ta' Malta, bil-ħsieb li jagħmlu ħerba mill-Mellieħa. Fil- fatt hekk għamlu. Niżlu fil-bajja miftuħa tal-Mellieħa li aħna nsibuha bħala l-Għadira, u baqgħu telgħin lejn il-Mellieħa fejn għamlu ħsara kbira lis-Santwarju tal-Madonna, Santwarju li kien meqjum ħafna mhux biss mill-Maltin, iżda wkoll mill-Kavallieri. Rakkont ta' dak kollu li ġara nhar is-6 ta' Lulju 1614 fiż-Żejtun, jinsab imniżżel fit-tieni reġistru tal-Magħmudijiet fl-Arkivju Parrokkjali taż-Żejtun. Kopja ta' dan ir- rakkont tinsab imnaqqxa f'wieħed mill-pilastri prinċipali tal-knisja ta' San Girgor, pilastru propju ħdejn l-Artal Maġġur. Jiddispjaċini li ġieli din il-kitba spiss tiġi mgħottija b'xi 'banner', li jista' jiddendel f'xi post ieħor fil-knisja. Il-Knisja ta' San Klement Semmejna diġa l-qlubija li wera ż-Żejtuni Klement Tabone f'din it-taqbida kontra t-Torok. Dan Tabone kien għamel wegħda li jekk jeħlisha ħafif, hu kien se jibni kappella f'ġieħ San Klement, qaddis patrun tiegħu. Kien raġel tat-tajjeb u twieled għall-ħabta tas-sena 1575. Ismu ma jidhirx fil-lista taż-Żwieten tal-1667; allura nassumu li miet xi ftit qabel. Jidher hekk li fl-1614 hu kellu madwar 39 sena, f'età li jiflaħ jiġġieled. Fit-taqbida hu tilef is-sejf. Tant wera kuraġġ li ismu ssemma fil-kotba tal-Ordni tal-Kavallieri, ħaġa wisq rari għal wieħed Maltil Żamm il-wegħda li għamel u l-knisja ta' San Klement bnieha fl-1658. Kitba viċin is-saqaf ta' din il-knisja tfakkarna f'dan B'xorti tajba fil-kwadru prinċipali ta' din il- knisja naraw mhux biss l-arma tal-kunjom Tabone, iżda wkoll tpinġija tal-wiċċ ta' dan l-eroj Żejtuni. Hu propju dan l-avveniment importanti fl-istorja tal-parroċċa tagħna li qegħdin infakkru permezz ta' din il-kitba tiegħi, din is-sena. L-istorja taż-Żejtun hi miżgħuda bi ġrajjiet simili li jagħmluna uniċi. Hu tajjeb li spiss infakkruhom biex ma jintesewx.