(Jorbot ma' l-Għadd ta' qabel) Biex nagħilqu din it- taħdita ċkejkna fuq kif għandu u jista' jsir Dizzjunarju tas-Sinonmi Maltin, se' nġibu l-lum ftit mirja ta' aġġettivi bħal ma ġibna mirja ta' xi verbi u ta' xi nomi fil-ħarġiet ta' qabel. Nieħdu dawn l-erba': Imqareb, qalil, aħrax, kiefer; Dawn l-aġġettivi kollha jfissru, min ftit iżjed u min ftit anqas, il-maqlub ta' ġwejjed, jew kwiet. Imqareb ngħidu lil wieħed li ma jafx jew ma jistax joqgħod ġwejjed; u l-kelma turi fih bħala saħħa żejda li minn-awl- id-dinja tinfexx f'ġiri, f'taħbit, fi qbiż, fi tbahrid tal-ġisem ; u aktarx tinsab fit-tfal li għad ma jafux bil-għaqal irażżnu lilhom infushom. Min hu mqareb hu hekk minnu-n-nifsu u m'hux għax irid, anqas bil-ħsieb u bil-fehma li jdejjaq, jew jagħmel ħsara lil ħaddieħor. Qalil ifisser iżjed minn imqareb: it-tifel imqareb isir qalil meta xi ħadd jieħdu bid-dnewwa u jkun irid irażżan fih dak li hu bżonn tat-tfulija qawwija tiegħu. Fil-qalil għalhekk tidħol xi ftit il-fehma li jkun imqareb, tidħol ir-rieda li jilqa' b'saħtu l-ħakma ta' ħaddieħor, għaliex jaħseb li dik il-ħakma tnaqqaslu d-drittijiet tiegħu, teħodlu xi ħaġa li għandu l-jedd għaliha. Aħrax ifisser aktar minn qalil u għalhekk aktar u aktar minn imqareb; għaliex l-aħrax jagħmel il-ħsara, li tista' tkun ukoll ħsara kbira Tifel imqareb ma għandux sabar u kwiet f'ġismu minn-awl-id-dinja; il-qalil jitħabat u jagħmel salitu kollha, jekk xi ħadd ikun irid iwarrbu minn dak li hu jħobb, iżda joqgħod meta tħallih għal xejrtu; l-aħrax ma jċedix, jagħmel saħtu, u meta titilqu jagħmel il-ħsara. Tifel aħrax sa kemm iżżommu jagħunel saħitu biex jeħles, meta titilqu jitfagħlek il-ġebel u jixtieq iwaġġgħek. Barri aħrax jagħmel għalik u, jekk jista', jinfdek bi qrunu. Liġi karxa hi dikli tisboq it-truf tal-ħaqq u trid aktar tgħakkes inkella ssewwi. Kiefer: mal-ħruxija l-kiefer iżid il-pjaċir fil-ħruxija. Neruni kien aħrax u kiefer. Kien aħrax, għax għamel liġijiet barra minn kull tarf tal-ħaqq, kien kiefer għaliex kien iġarrab bħal għaxqa fit-tbatijiet u fl-uġigħ tal-ikkundannati. Ngħidu li marda hi kiefra, meta tkun imsieħba ma' wġigħ qawwi li ma ttaffih b'xejn, la b'taba, la bi dlik anqas b'ħaġa otira, u għalhekk fl-uġigħ tagħha tistħajjilha bħala qawwa barra- nija, ta' għan ħażin, li taf kif tgħakksek u taħqrek, u li donnha tieħu gost tifnik. Nieħdu issa tlieta oħra. Fieragħ—battal—ħaffief, Bejn wieħed u ieħor dawn it-tliet aġġettivi jfissru kollha il-maqlub ta' mimli, u juru ħaġa nieqsa minn dak li jmissu, jew li jista', jinsab fiha : iżda, bħal dawn ta' qabel, kollha għandhom xi divrenzja fit-tifsir tagħhom. Fieragħ ifisser nieqes minn ħaġa essenzjali, jew li għandha tinsab, jew għallinqas li jixraq li tinsab f'dak li hu fieragħi. Baħar fieragħ, ifisser nieqes mill-ilma li hu essenzjali għal baħlar, jiġifieri li mingħajru ma jibqax baħar: vaġel fieragħ jiġifieri nieqes mill-għaqal u mid-dehen li għandu jinsab fih u li mingħajru r-raġel jitlef ħafna minn irġulitu. Battal ifisser nieqes minn ħaġa li jixraq jew jaqbel li tkun hemm, iżda li ma hix necessarja, u għalhekk in-nuq- qas tagħha ma jagħmilx ħsara lil min hu battal, Jum battal ifisser jum li fih ma jsirx xogħol, raġel battal li ma hux im- qabbad jaħdem jew li minn rajh ma jmurx għax-xogtħiol; dar battala, jiġifieri dar m'hix mikrija, dar ma hix imgħammra, dar li ma joqogħdux nies fiha. Dawn il-mirja juru li dak li jonqos ma hux essenzjali, ma hux necessarju, għaliex raġel battal jibqa' raġel sħifi u ma jitlef xejn minn irġulitu : dar battala għalkemm jaqbel li tkun imgħammra, ma titlef xejn minn suritha, u hekk jum battal. Il-Ħadd hu dejjem għalina jum battal u m'hux biss ma jitlef xejn, imma hu l-isbaħi u l-ewwel jum tal-gimgħa. Ħaffief ifisser kajfif għax battal jew għax fieragħ; għalhekk l-ewwel ħjiel li jiġi f'rasna mat-tlissin ta' din il-kelma hi il-ħeffa u m'hux il-btala jew il-frugħa tal-ħaġa. GĠellewża ħaffiefa, tfisser ġellewża battala, fiergħa ; iżda għaliex nagħarfu li hi hekk għax inliossuha fafifa. Għalhekk qatt ma ngħidu ħaffiefa ħaġa li ma nistgħux inġarrbu malajr it-toqol jew l-użin tagħha. Ma ngħidu qatt dar ħaffiefa iżda ngħidu sewwa ġellewża jew ġewża ħaffiefa, u ġebla ħaffiefa, meta nifhmu dik li ssir mir-ragħwa tal-lava li toħroġ mill-vulkani u li taqdina biex inneħħu xi qamla u xi żelluma mill-insiġ, jew xi aħirax fit-tiżliġ tar-rħam jew f'xogħlijiet oħra. l