Billi qegħdin fix-xahar ta' Ottubru, xahar ddedikat lill-Madonna tar-Rużarju, ħsibna li nitkellmu fuq wieħed mill-għorrief tal-qedem, kittieb u poeta li nistgħu nqisuh bħala poeta marjan minħabba l-għadd kbir ta' xogħlijiet li ħarġu minn idejh b'ispirazzjoni marjana. Kienet is-Sirja Nisranija tas-seklu erba' wara Kristu li tatna lil dan il-poeta għaref u qaddis. San Efrem twieled ġewwa Nisibi fir-Sirja fis-sena 306; tgħammed kbir u ġie ordnat djaknu fil-belt fejn twieled. Iżda fis-sena 363, il-Persjani ħabtu għal din il-belt u Efrem flimkien ma' għadd ta' nsara sabu l-ħelsien f'Edessa. Hawnhekk Efrem kompla jgħallem, jistudja, jitlob u jikteb. Hawnhekk imbagħad miet fis-sena 373 u ħallielna patrimonju imprezzabbli ta' għerf miktub f'sura ta' poeżija. Efrem hu mportanti għax kien hu l-ewwel poeta nisrani li għanna l-kobor u l-misteri ta' Marija Omm mill-aktar profond. Efrem iħossu jistgħaġeb quddiem id-dehra tal-misteru ta' Marija. Hu kellu l-ħila jsib tixbihat u ideat ġodda biex ifisser dak li kien iħoss; nistgħu ngħidu li l-għajn poetika tiegħu ma kellhiex tmiem. Fil-poeżija tiegħu ħierġa mill-qalb, iħossu marbut ma' Marija u jrid li jħallas ta' dak li hi għamlet għall-ġid tal-bnedmin kollha. Niġu issa biex naraw il-ħsebijiet li fisser fil-poeżija tiegħu. Qabel xejn Efrem jistqarr li Marija hi l-ħlejqa ta' l-għaġeb wara Kristu. Infatti hu jistqarr: 'Tassew Mulej Ġesu, inti u ommok intom sbieħ f'kollox. Fik ma nsibu l-ebda difett; u l-istess ma hemm ebda tebgħa fl-għażiża ommok''. Fil-personalita' straordinarja ta' Marija, Efrem jara s-sbuħija u l-perfezzjoni. ''Qaddisa fil-ġisem, bajda fir-ruħ; safja fil-moħħ, sinċiera fil-għerf; perfetta fis-sentimenti, pura, fidila, qalbek bla tebgħa, mimlija b'kull virtu' '. Minħabba dan il-kliem xi studjużi riedu li jist- qarru li Efrem diġa' kien qed iħares lejn Marija Immakulata, bla tebgħa; iżda fi żmien Efrem kien għadu kmieni wisq biex wieħed seta' jitkellem fuq is-suġġett tat-tnissil bla tebgħa ta' Marija. Efrem irid jaqsam ma' ħaddieħor il-benna ta' dawn l-ispirazzjonijiet marjani; huwa jistqarr li jixtieq jissieħeb ma' l-għorrief i.e. ma' dawk li għandhom il-ħila jifhmu dawn is-sentimenti u għalhekk qabel xejn idur fuq il-profeti, fosthom Isaija li ħabbar li x-xebba kellha titqal u twelled iben u ssemmih Immagħnu EI: ''Ejjew għandi profeti, għorrief ħabbara ta' l-Ispirtu s-Santu ti ħassejtu f'qalbkom id-dehra ta' ħwejjeġ mistura; intom bħall-bdiewa żrajtu u wara mortu torqdu bit-tama f'qalbkom li jkollkom ħsad tajjeb 'il qud- diem; ifirħu bil-fortt tal-ħsad; araw fuq dirgħajja iż-żbula tal-ħajja li tagħti l-ħobż lill-imġewħin u taqta' l-għatx lil dawk li għandhom bżonn. Ifirħu miegħi għax jiena rċevejt il-ħodon tal-ferħ u l- hena'', Il-ħsieb ta' Efrem hu bbażat fuq ir-realta' li l-Iben t'Alla sar Iben Marija, fil-ġuf safi tagħha; minn hawn joħroġ il-kobor kollu u s-sebħ ta' Marija. Efrem iħobb jirrepeti din il-verita' taħt sura dif- ferenti, e.g. ''Dak li joħloq kull sura umana fil-ġuf ta' l-omm ħalaq għalih innifsu sura ta' bniedem fil-ġuf safi ta' Marija''. Sant'Efrem jeħodha kontra l-eretiċi billi jistqarr li l-ħajja ta' Kristu kienet ħajja reali wkoll; vera u mhux ta' xi fantażma. Jgħidilna: 'Il-mewt ta' Kristu fuq is-salib tixhed it-twelid tiegħu minn Infatti jekk bniedem imut sinjal li kien twieled. Għalhekk it-tnissil ta' Ġesu bħala bniedem jidher ċar mill-mewt tiegħu fuq is-salib. Jekk wieħed jiċħad it-twelid ta' Kristu, is-salib ta' Kristu jmerih fl-argumenti tiegħu''. Minn dan il-kliem wieħed għandu jifhem li Ef- rem hawnhekk qed jafferma u jistqarr il-maternita' ta' Kristu, i.e. li Marija hija Omm Kristu u għalhekk Omm Alla''. Ta' min iżid jgħid li Sant'Efrem jibqa' mis- tagħġeb quddiem. il-misteri li magħhom. hi marbuta Marija. Meta jagħmel ċerti konsiderazz- jonijiet Efrem jispiċċa biex jistqarr' Mela min hi Marija2. Kemm hi:kbira u mportanti Marija fl- għajnejn ta' Alla. Hu jgħid: ''Ġesu bil-kelma tiegħu feraq il-blat tal-qabar; kif setgħet iġġorru fi ħdanha Marija2 Min jista' jitkellem fuq l-Iben ta' Alla li ma jidhirx, li niżel mis-sema u nġabar fi ħdan Marija22' Sant'Efrem jipprova jifhem kemm stagħġbet Marija hekk kif indunat li l-Mulej kien daħħalha sieħba fil-misteri hekk kbar. Hu jgħidilna: ''Liema omm tażżarda tgħid lil binha: bħala Alla inti t- tama t'ommok; bħala bniedem inti ibni l-għażiż. Jeħtieġ li ommok tkun ħdejk b'sens ta' biża' u ta' mħabba fl-istess ħin''. Sant'Efrem ma jistax ma jaħsibx fuq il- verġinita' ta' Marija; huwa jistqarr li l-profeziji tat-Testment il-Qadim kollha jixhdu għal din il- verita' u jixħtu dawl fuq hekk. Hekk l-art verġni li tat il-ħajja lil Adam u 'l Eva; is-siġra taqbad ming- ħajr ma tinħaraq li ra Mose fid-deżert; il-profezija ta' Isaija dwar it-twelid tal-Messija minn Verġni Saħansitra fil-misteru tal-qawmien ta' Kristu mill-imwiet, Sant'Efrem jara konferma ċara tat-twelid verġinali minn Marija: ''Meta Ġesu ħareġ mill-ġuf ta' Marija huwa ma kisirx is-siġill tal-Verġinita' bħalma ma kisirx is-siġill tal-qabar meta rebaħ fuq il-mewt'. (Ikompli f'paġna 11) (Ikompli minn paġna1o) Efrem jara xebħ kbir bejn Marija u l-Knisja. In- fatti hu jistqarr: ''Marija hi s-simbolu tal-Knisja; għalhekk hi tirċievi qabel kulħadd l-aħbar tal- Vanġelu. Kien f'isem il-Knisja li Marija rat lil Gesu fil-qawmien tiegħu,ikun imfaħħar il-Mulej li meta bil-ferħ lil Marija u lill-Knisja tiegħu''. Efrem hu wieħed mill-ewwel għorrief u qaddisa li ressaq it-talb tiegħu quddiem Marija. It-talbiet tiegħu huma mimlija zelu u sbuħija eċċezzjonali; huma jixħdu fiduċja kbira f'Marija u umilta' f'min qed jitlob- Intemmu dawn. il-ħsebijiet b'żewġ talbiet komposti minn dan il-qaddis, Sant'Efrem mis- Sirja: ''Marija l-aktar qaddisa u reġina, Omm Alla; mara l-aktar safja fir-ruħ u fil-ġisem, inti l- għamara fejn tgħix il-grazzja ta' l-Ispirtu s-Santu, inti tisboq bil-bosta il-ħlejjaq kollha bis-safa u l- qdusija tiegħek. Dawwar ħarstek lejja li jien midneb u mtebbgħa kemm f'ruħi kif ukoll f'ġismi Saffini u ddritta ħsebijieti mimlija dlam u żbalji; rażżan u mexxi s-sensi tiegħi. Meta jiena nkun ħlist mid-dlam tad-dnub, imbagħad ikun jix- raqli nfaħħrek u ngħannilek, omm vera tad-dawl veru li hu Kristu, Alla Tagħna''. It-tieni talba ta' Sant'Efrem tgħid hekk: ''Verġni l-aktar qaddisa, Omm Alla u mimlija bil-grazzja, sebħ tan-natura, wied li minnu jgħaddu għal għandna il-grazzji kollha; Medjatriċi tad-dinja quddiem il-Medjatur; post misterjuż li jgħaqqad is-sema u l-art; muftieħ li jiftħilna l-bieb tal- ġenna; avukata tagħna u medjatriċi tagħna :.Għin it-twemmin tiegħi u l-ħsebijiet twajba li għandi; ftakar fil-ħniena tiegħek u fil-qawwa tiegħek. Omm ta' dak li waħdu hu ħanin u twajjeb, ħu lil-ruħi li ma jixirqilhiex u bil-qawwa tiegħek agħmel li jixirqilha toqgħod fuq il-leminija ta' Ib- nek il-waħdieni …' Hawnhekk ta' min iżid jgħid li għall-ewwel darba fil-ħajja nisranija, Marija qed tiġi ndirizzata bħala Omm Medjatriċi, i.e. dik li tindaħal għalina quddiem Binha. Il-kliem ta' Efrem f'dan is-sens hu ċar, qawwi u deċiż. Marija għadha llum ukoll taqbeż għalina bħala wliedha u taċċetta t-talba tagħna kull meta aħna nersqu lejha biex nitolbuha fid-diffikultajiet li nsibu ruħna fihom fil- baħar tad-dinja. F'dan ix-xahar ta' Ottubru, Marija tkun tistenna mhux biss li nuru devozzjoni permezz tar-Rużarju, imma aktar minn hekk tkun tistenna li aħna nim- meditaw fuq ħajjitha, fuq l-għeġubijiet u l-misteri li Alla għoġbu jdaħħalha fihom u fuq ir-rabta tagħha magħna. F RA NS SALO N GHAL KULL STIL, QTUGĦ U SETTING TA' XAGHAR TA' TFAL, ĠUVINTUR U RĠIEL IRRIKORRU GĦAND: ĦAL XLUQ STREET, SIĠĠIEWI. (ĦDEJN L-ISKOLA TAL-GVERN) IT-TNEJN, IT-TLIETA, L-ERBGHA u L-ĠIMGĦA Mill-5.00 p.m. sas-7.00 p.m. IS-SIBT: Mit-8.00 a.m. sas-7.00 p.m.