sbieħ; u terġa' lura wara l-gwerra, iejn artek, mimli midalji u mimli ġieh. Jaħasra l… Kemm qerq u bluha, li ż-żgħażagħ jibqgħu ma jarawhom qatti U tgħidilhom kemm tgħidilhom, ma jemmnukx. Ma jifhmux li qegħdin jinqdew bihom bħallikieku tgħam għall- kanuni; u għal xejn aktar. F'hekk twassal — f'qabar bikri biss — il-ħolma mdehba tas suldat żagħżugħ. U l-kbar iħarsu lejn iż-żgħar jilgħabu tas-suldati; u jidħku- lhom. U jħeġġuhom biex jissuktaw, Iżda x'ħim jidlam u t-tfal igħajew, u mal-għaja jaqa' n- nagħas. jarawha bi tqila wisq li tqajjimhom u tiġborhom mie- għek f'xelter, x'ħin is-suldati l-kbar ixammru nm jerfgħu l-kanuni 'l fuq biex jilqgħu lil min jiġi fuqna ta' sikwit u jinqeda bid- dlam. biex ikissirna u jfarrakna. Hekk ġara l-lejl li għadda, x'ħin, għal xi s-siegħa ta' fil- għodu, daħlu fuqna kemm-il ajruplan u waddbu mal-ħamsin bomba. Fbda. tifel milli rajt fix-xelter, rieqed qisu kelb jew jingħi ma' djul ommu, ma kien baqagħlu ħrara biex f'dak il-waqt, jissokta jilgħab tas-suldati, U x'ħin it-twerdin tal-makni beda joqrob lejna, u bdiet tinstema' t-tisfira tal-bombi niżlin fil-qrib; u t-tiri tal-kanuni. bdew itarrxu lil kulħadd; u l-ommijiet bdew jixhru u jitolbu ħniena, it-tfal stenbħu mwerwin. U fuq wiċċhom rajt ix-xbieha tal-waħx li ġġib magħha l-logħba l-kbira tas-suldati, 9 . ep e Zieda ta' Kliem u Tifsir f Jorħot ma' ''Leħen il-Malti', Għadd 208-210) ĊNETTA—Ġebla ma' l-art, imdaqqsa, tawwalija u mgerrba. Taħt ċnetta jsib il-bejta n-nemel il-kbir l-iswed minn lewn iż-żift, minnu dak li jġorr il-qamħ. ĠURCARA—EŻ, Nieżel l-ilma ċurċara. COVI—Ti jitboq għal kollox jew isodd fejn ikun qiegħed. Fiż. Il-bank tal- mitħna joqgħod ċovi ġol-kanal tiegħu. ĊUPLAJS—Għodda tal-mastrudaxxa H biha igħawwġu s-snien tas-srie- raq u l-imnaxar. Igħidu ċuplajs hu qlajja' ta tan għax dan biex jinbex lil San Ġużepp darha jgħidu għawwiġlu s-snien tas- srieraq waħda 'l hawn u oħra 'l hinn u San Ġużepp sab li b'hekk is-snien jidħlu aktar u jaqtgħu tajjeb. Ħoloq għalhekk għodda li tgħawweġ is-snien tas-srieraq u semmewh ċuplajs u baqgħu jaħ- dmu bih sal-lum. Ċuplajs tfisser ukoll sħab ħafif, Eż. 'Dak iċ- ċuplajs jarma jrodd''; il-qagħda tal-baħar meta jkun imqanqal; kif ukoll weraq tal-bajtar ta' Gindja. CUQLA R—Daqqàq il-kastanjoli. DAĠĠ jew DEĠĠ—(I) Li laħaq skond il-liġi: Għandi t-tfal għad mħu- miex deġġi'; (2) mifdijin mill-jasar, DADIJA—(Trid tinkiteb dagħdiegħa). Il-ġebla aktarx tas-samm li jdur fuqha l-għarqub ta' xatba. DAMM IL-BJAD—Ħariġ il-qoton bil-bajda kif tkun miftuħa: 'Il- hjad wara li jindamm jixxemmex.' DAMMA'—Iqattar l-ilma, jarmi l-ilma bħad-dmugħ (għas-siġar). 'Is- siġar tissewwa għal Jannar għax jekk tmisshom i DAQQ IR-RISQ—Għajdut suqi li jfisser, tieħdu kif j għall-ħażin: kif iġġibulek ix-xorti. Eż. Dari l-qamħ kien jiġi fuq il-qlugħ, kien jiġi ''daqq ir-risq. DAQQAQ (digqaqj—(iddaqqaq): Iżżewweġ. Kulħadd dàqqaq'. DARR, IDORR—Għamilt ikla ddoqq żnied u nibża' li jdorrni jekk ma niżfenx u nittajjar biex inbajdiha (7). Darra: indiġestjoni. DEBORINA—Għaddejt bid-deborina 'l fuq. Kilm il-baħar għal xi dgħaj- sa meta tkun miexja bir-riħ għal żaqqha; miexi mmejjel. DEFF—Biċċa għodda tad-daqq tat-tajjar. Id-deff injama ċatta wiesgħa, ikun imdaħħal ġol-lasta u marbut magħha. Il-biċċa tan-newl li jħabbtu biha. DEBBA—Dik il-lasta twila tal-moħriet taż-żewġ li tagħmel ta' tmun. DEFFA—Xogħol tad-deffa, i.e. iebes. DEBBEN—Għasfar b'qabża jew b'salt bħalma tagħmel id-dubbiena me- ta ttir; telaq jiġri: ''Meta x-xemx tisħon in-nagħaġ idebbnu'. DEBBER—Ra liema dar togħġbu. ''To go ħouse-bunting'. DEKKUKA— Ħaxixa magħmula bħall-furrajna tinhet waħedha qalb l- uċuh tar-raba'. DELU—BIċċa tal-mitħna tal-kafċ, Jiġi fuq nett. Bħal lenbut wiesa' li fih jixħtu l-kafe inkaljat. F'sens ieħor: 'Flemm delu raha' n-naħa ta' l-Imtaħleb igħidulu l-Marġ'. Min għandu mart missieru—Għandu demla fuq ilsienu. DENDUTLA—Misluta, kull ħaġa li tiddendel, ''qunlunque pendolo', DENFIL—Bini ta' ħajt mixħut mehmuż ma 'ieħor biex iwieżnu, DERDUX (driedex)— Qżieqeż ċkejknin. DAGĦBIEN—Ferqa, fetħa, jew ħarq ġol-blat li jibqa' nieżel u ma ssib- lux tarf sa fejn jinfed. Ikun fihom it-tifrik u jgħaddi l-ilma minn- hom, Dagħbien meta jkun ġej min-naħa tal-punent ma jissaffiex; jibqa' jiftaħ, jibqa iktar ixerred qawwi bil-hrajjem. Id-dagħhien aktarx issibhom sejrin mill-Lvant għall-Punent, DFUR—Rimi tas-silla wara li tkun maħsuda, inkella dak iz-zokk ta' taħt iż-żerriegħa tas-siġra tal-kemmun, Dfur tal-ġulbiena, dfur tas-silla: ix-xuri tas-silla niexfa mwaqqa' li jibqa'. DIGUDELL—Il-lasta ta' l-aħħar jew ta' wara tal-karrettun. DIMURIN—Pil-fors, (għad. fadal)