NIĊĊA ĠDIDA TAL-MADONNA TAL-GĦOQIEDI FIN-NADUR Dan l-aħħar fir-raħal tan-Nadur, eżattament fil-festa tal-Madonna ta' Lourdes, fil-11 ta' Frar 2019, niċċa żgħira u dekorattiva, wara aktar minn 80 sena battala, ġiet iddekorata bi statwa ġdida magħrufa bħala tal- Madonna tal-Għoqiedi. Fin-Nadur naraw diversi niċeċ iżejnu u jsebbħu dan ir-raħal mibni fuq l-għola għolja abitabbli fil-gżira ta' Għawdex. Din in-niċċa ġdida qiegħda eżattament fil-kantuniera fi Triq Diċembru 13 (qabel magħrufa bħala Triq il-Kbira) ma' Triq Ċimċem (il-laqam tal- Kaptan Ġużeppi Pisano 1841-1904 li kien joqgħod fit-tarf tal-istess triq). Id-dar tinsab faċċata tal-Każin tal-Banda Filarmonika Mnarja - 1967. In-niċċa tinsab ukoll faċċata ta' żewġ niċeċ ferm ikbar ta' San Ġużepp (1898) u tal-Madonna ta' Fatima (1972). Iżda l-aktar niċċa antika fin-Nadur hija diktal-Madonna tal-Karmnu li tinsab maġenb il-knisja mibnija fuq l-aktar binja antika eżistenti fir-raħal. Din in-niċċa hija ta' nofs is-seklu dsatax. Magħrufa wkoll bħala n-niċċa taż-Żerżura għal-laqam tal-familja li bnietha. Din id- dar kienet serviet bħala l-ewwel skola fin-Nadur fl- 1842 bl-ewwel surmast u għalliem Dr. Gużepp Xuereb LLD. In-niċċa kienet ġiet irrestawrata fl-aħħar xhur tas-sena 2012 fuq l-inizjattiva tal-Arċipriet preżenti Mons. Jimmv Xerri, peress li fil-2002 din id-dar kienet inxtrat mill-knisja. Illum parti minn din id-dar antika tinuża bħala Kappella ta' l-Adorazzjoni. Fl-antik kien hemm din it-taqbila li kienet tingħad quddiem din in- niċċa: 'Q Madonna taż-Żerżura, Żommili ruhi safja u pura Biex meta nidher quddiem Gesu Nagħmel quddiemu bella figura' In-niċċa li dwara bdejt din il-kitba, dik tal-Madonna tal-Għoqiedi, saret ma' binja antika li fuq il-gallerija tagħha hemm imnaqqax fi skroll l-annu 1870. il-binja għaddiet minn tibdiliet diversi matul dawn il-150 sena. Naraw li fil-bidu tas-seklu 1900 serviet 8 storja, Kulbura u Abbwalità bħal skola tas-subien sakemm fis-sena 1932 inbniet u nfetħet l-ewwel parti tal-iskola primarja fi Triq it-Tiġrija. Lejn is-sena 1935 ċertu Salvu Refalo ta' Ħarbat, (1886-1948), minn Għajnsielem miżżewweġ u joqgħod in-Nadur, xtara din id-dar kbira. Dan Salvu kien jaħdem fuq id-dgħajjes tal-pass bejn Għawdex u Malta. Iżda narawli jekk fil-gwerra ma ġralu xejn, huwa safa wieħed mill-vittmi fid-diżgrazzja kbira li messet lil gżira ta' Għawdx fit-30 ta' Ottubru 1948, f'Ħondogq ir- Rummien. Huwa miet mgħarraq f'maltempata kbira li fiha ħallew ħajjithom 23 ruħ. Dan Salvu, fis-sena 1943, kera din id-dar lil ċertu Ġużepp Camilleri (1900-1974) min-Nadur magħruf bħala s-Susu, fejn irranġa din id-dar kbira u bidilha fis-sular ta' isfel bħala residenza tal- familja tiegħu, u fuq bħala lukanda bl-isem ta' Roval Jubilee Hotel. Il-kamra ta' quddiem għamilha bħala ħanut tal-ħjata peress li kien ukoll ħajjat prim. Dan Ġużeppi kien u għadu magħruf għaċ- cajt li kien joħloq u mhux darba u tnejn għamel xi praspura mal-klijenti tiegħu fil-lukanda stess. Issa din mhux l-uniku lukanda żgħira li kien hawn fin-Nadur, għaliex nafu li matul is-snin kien hawn madwar tlieta oħra. Tnejn fil-pjazzetta wara l-knisja u oħra fi Triq il- Kappillan. Ġużepp baqa' b'din il-lukanda sakemm siefer lejn New Vork fis-sena 1951. Meta ġie lura bena dar akbar u isbaħ ftit 'il fuq mill-istess triq. Wara li l-familja Camilleri telqet minn din id-dar, marret toqgħod fiha l-familja Refalo. Fil-kamra fil-kantuniera ta' taħt in- niċċa, kien fetaħ spiżerija l-Ispiżjar Joe Bondi li kellu spiżerija oħra r-Rabat. Huwa kien jitla' kważi kuljum wara nofsinhar biex jaqdi lil tan-Nadur u l-irħula fil- qrib. Dam mis-sena 1955 sakemm infetħet spiżerija oħra fin-Nadur, Nadur Pharmacv fil-Pjazza ewlenija fis-sena 1973. Insibu li n-niċċa hija sewwa sew fil-kantuniera. Hija kbira madwar seba' piedi (seba' filati) u l-vojt tagħha huwa ta' erba' filati. Insibu hemm imnaqqax in-nome di Maria (M) n-naħa t'isfel tan-niċċa u arzella fuq in-naħa ta' fuq b'xi dekorazzjonijiet oħra fil-madwar. Fuq insibu s-Salib tal-Kavallieri u fuq nett, jinkuruna n-niċċa, naraw is-Salib Imqaddes. Ma nafux eżattament liema statwa kien hemm tal- Madonna, iżda meta d-dar inxtrat mill-familja Refalo, peress li kellhom żewġ aħwa patrijiet, Patri Klement O.S.A. Agostinjan (1892-1968) u Patri Samuel O.F.M. Franġiskan (1890-1959), riedu jagħmlu l-istatwa ta' San Franġisk ta' Assisi. Kellhom din l-istatwa tal-ġibs iżda peress li kienet kbira għan-niċċa ma għamlu xejn u n-niċċa baqgħet vojta għal dawn is-snin kollha. L-istatwa l-ġdida hija magħmula minn fiberglass (resin) b'kobor ta' 60 cm, (2 piedi). Inxtrat mill- proprjetarji l-ġodda ta' parti mill-bini eżistenti għas- somma ta' €120 euro, mill-uffiċju tal-Moviment Ġesu fil-Proxxmu, fi Triq il-Karità fir-Rabat Għawdex. Peress li hija xi ftit żgħira għan-niċċa, għamlulha pedistall żgħir biex tkun tidher tal-qies fil-post. Ħa ħsieb biex jakkwista din l-istatwa wieħed mill-proprjetarji, Ġorġ Sultana taż-Żibġi. Peress li Ġorġ diġà mar tliet darbiet jagħmel esperjenza missjunarja fl-Etjopja mal-grupp ta' Ġesu fil-Proxxmu, f'Settembru 2014, Settembru 2016 u f'Jannar 2018, huwa kien midħla ta' din id- devozzjoni. Din hija l-ewwel statwa tal-Madonna tal-Għoqiedi f'niċċa ġewwa n-Nadur u f'Għawdex (jekk mhux ukoll f'Maltal). Din id-devozzjoni f'Malta u Għawdex dwar il-Madonna tal-Għoqiedi, kien bdiha u xerridha l-missjunarju u ruħ tajba l-mibki Mons. Ġorġ Grima (1950-2017), li huwa wkoll kien il-fundatur. tal- Moviment Ġesu fil-Proxxmu. Hawn sejrin ngħidu kif bdiet din id-devozzjoni lejn il- Madonna tal-Għoqiedi. Storja tal-Madonna tal-Għoqiedi fil-Ġermanja Il-Madonna li Tħoll l-Għoqiedi Marija li tħoll l-għoqiedi huwa titlu ta' devozzjoni Marjana u ta' pittura maħduma fuq stil barokk. Il- pittura ta' Gorg Melchiorre Schmitner ta' madwar is-sena 1700, qiegħda fil-knisja Kattolika tal-pellegrini ta' San Pietru u Parlach magħrufa wkoll bħala l-knisja Perlach ġewwa Augsburg, il-Bavaria fil-Ġermanja. Il-Papa Franġisku ra din ix-xbieha għall-ewwel darba meta kien student ġewwa l-Ġermanja u għamel minn kollox biex ixerred l-venerazzjoni tagħha ġewwa l-Amerika Latina. PITTURA — Il-pittura fi stil barokk ta' Johan George Melchior Schmidtner (1625 - 1707) turi l-Verġni Marija wieqfa fuq nofs qamar (li hija norma li jpinġu lill-Madonna taħt it-titlu tal-Immakulata Kunċizzjoni) mdawra bl-anġli u bl-Ispirtu s-Santu f'forma ta' ħamiema li ttir fuq ir-riħ ta' ċirku ta' stilel waqt li tħoll l-għoqiedi f'ħabel twil u fl-istess ħin tisħaq serp imkebbeb f'għoqda li jirrappreżenta x-xitan. Il-Madonna qiegħda tisħaqlu rasu biex issegwi l-profezija li tinsab fil-Ġenesi 3:15 Noħloq mibegħda bejnek u l-mara u bejn nislek u nisilha: Hu jisħaqlek rasek u int tisħaqlu għarqubu'. In-naħa t'isfel taħt il-pittura nsibu figura umana takkumpanja anġlu żgħir. Din ix-xena hija interpretata bħala Tobias flimkien mal-kelb tiegħu u l-Arkanġlu Rafel jivvjaġġa biex jitlob lil Sara ssir martu. Storja, Kulbura u Abbwalibà Q 43 Il-kunċett ta' Marija tħoll l-għoqiedi ġej minn xogħol ta' San Irenaeus ta' Lvons (Adversus haereses — kontra l-ereżiji). Fit-tielet ktieb kapitlu 22 hu jagħmel xebh bejn Eva u Marija fejn ifisser kif l-għoqda tad- diżubbidjenza ta' Eva nħallet bl-ubbidjenza ta' Marija. Dak li l-Verġni Eva rabtet fis-sod bin-nuqqas ta' ubbidjenza ġie maħlul mill-Verġni Marija permezz tal- fidi. STORJA TAL-PITTURA: — Il-pittura giet irregalata madwar is-sena 170, minn Hueronvmu Ambrosius Langenmantel (1641-1718) li kien kanonku tal- Monasteru ta' San Pietru ġewwa Ausburg. Din id- donazzjoni saret b'konnessjoni ma' ġrajja fil-familja tiegħu. Nannuh, Wolfgang Langenmantel (1586-1637) kien fuq ix-xifer ta' separazzjoni minn martu Sophia Rentz (1590 — 1649) u għalhekk talab l-għajnuna mingħand Jacob Rem, Ġiżwita li kien jgħix ġewwa Ingolstadt. Il-Ġizwita talab lill-Qaddisa Verġni Marija bil-kelmiet: 'F'dan l-att reliġjuż, jien noffri r-rabtiet taż-żwieġ, biex jinħallu l-għoqiedi kollha u tissaħħaħ l-għaqda' Minnufih reġgħet saltnet il-paci bejn iż- żewġ miżżewġin u s-separazzjoni ma seħħitx. Bħala ringrazzjament in-neputi tagħhom ikkommissjona l-pittura tal-Madonna li tħoll l-għoqiedi. DEVOZZJONI — L-ewwel kappella ddedikata lil Marija li tħoll l-għoqiedi ġiet inawgurata fl-1989 ġewwa Stvria, fl-Awstrija, bħala talba speċjali wara t-tragedja nukleari ġewwa Chernobvi. Ix-xbieha ta' Marija li tħoll l-għoqiedi hija venerata speċjalment fl- Arġentina u l-Brażil fejn hemm knejjes iddedikati lilha u d-devozzjoni tant kibret li l-gazzetta The Guardian sejħitilha 'tal-ġenn'. Din id-devozzjoni baqgħet tikber minn żmien Jorge Mario Bergoglio, Ġiżwita, li wara laħaq bħala l-Papa Franġisku, wara li għamel żmien Arċisqof ta' Buenos Aires. Huwa kien daħħal kartolina tal-pittura ġewwa l-Arġentina madwar is-sena 1980 wara li kien ra l-oriġinal meta kien jistudja fil-Ġermanja. Din id- devozzjoni waslet il-Brażil għall-aħħar tas-seklu 20. Bergoglio kellu din l-immagini ta' Marija minquxa fuq kalċi li ppreżenta lill-Papa Benedittu XVI, u kalċi ieħor bl-immaġini tagħha xogħol tal-istess skultur tal-fidda ġie ppreżentat lill-Papa Franġisku għan-nom tal-poplu tal-Arġentina. Fi Buenos Aires, kopja ta' din l-ikona ġiet maħduma mill-artista Dr Ana de Betta Berti u mogħtija lill-knisja ta' San Jose Mel Talar. Fit-8 ta' kull xahar eluf ta' pellegrini jżuru lil din il-knisja. Baek Man Lee, Ambaxxatur ġdid Sud Korean għall- Vatikan, li jaf bid-devozzjoni speċjali għal din ix-xbieha tal-Madonna li għandu l-Papa Frangisku, ippreżentalu pittura Koreana tal-Madonna li tħoll l-għoqiedi. jiġ — ROOF GARDEN RESTAURANT IKel mill-aqwa, atmosfera familjari u prezzijiet li jlaħfaq magħhom Kulħadd ĊIMA Q Storja, Kulbura u Abbwalibà