Il- ti kaċizen tal- (on piena Fi qlub il-Balzanin Għal sekli sħaħ tul iż-żminijiet, il-proċess bażiku tal-qniepen qatt ma nbidel. Anke Ilum, meta l-magni jissostitwixxu ix-xogħol mahdum bl-idejn, il-proċess għadu jiddependi fuq il-ħiliet mogħtija għall-ġenerazzjonijiet li jintirtu mill-missier għall-iben. Biex tagħmel qanpiena, l-fundatur l-ewwel irid jiġbed disinn tal-' mudell tal-qanpiena f'xi tip xieraq ta' tafal jew briks. Jekk il-mudell: huwa magħmul minn tafal, huwa mistenni li jibbies biex il bażi tkun soda. Din tissejjaħ il-'qalba', u JE għandha l-forma u daqs ta' ġewwa tal-qanpiena li tkun pjanata li ħa ssir fir-realta. Fiż-żminijiet ta' qabel, din il-qalba tat-tafal jew briks kienet tiġi miksija b'kisja xemgħa, u oħra tal-ġilda. Tat- tafal kienet tiġi mogħtija madwar il- bazi biex iżżid is-saħħa. Toqob kienu jiġu imtaqqbin madwar it-tarf t'isfel, tiġi applikata s-sħana, u x-xemgħa iddub. L-ispazju li jifdal bejn l-qalba u l-ilaħħqu kien imbagħad jimtela bil-metall imdewweb. Ukoll fl-antik, il-linji ta' madwar il-kuruna tal-qanpiena, magħrufa bħala il-'kanuni' kienu jimtlew bil-griż u tafal jgħidulu falz, u tiben. It-tiben imbagħad kien jiġi maħruq u finalment il-ħadid imdewweb u kien jissostitwixxi lit-tiben. Illum, il-qalba saret tiġi koperta SA mill-griż u t-tafal joħloq qisha qanpiena falza. Il-qanpiena falza tkun magħmula bix-xaħam, miksija bit-tafal u moħmija. Meta l-qanpiena falza tkun birdet, il-fundituri jgħollu l-kappa u jneħħu l-qanpiena falza li tkun magħmula mit-tafal. Wara dan il-proċess il-qanpiena l-falza terġa titpoġġa fuq il-qalba propja tagħha. Fl-ispazju bejn il-kappa u l-qalba, ġeneralment iferraw il-bronż imdewweb. Il-metall użat f'dan il-proċess ftit li xejn inbidel matul iż-żminijiet. Huwa imħallat minn ram pur u landa fil-proporzjonijiet approssimattiva tà' tlettax għal erbgħa u huwa durabbli biss għal kisja ta' korrużjoni inizjali li jifforma kisja protettiva kontra ossidazzjoni ulterjuri. Generalment huwa jieħu ġimgħa jew iżjed biex jibred u jisaħħaħ u finalment jagħaqqad il-qanpiena. Iċ-ċelebrazzjoni tal-inawgurazzjoni ta' qanpiena hija magħrufa bħala J l-fundata ta' qanpiena ġdida. Fi żminijiet aktar antiki, meta belt jew raħal kien jagħmel qanpiena ġdida kien ikun avveniment tremendili fiha l-komunità kienet tieħu sehem fiċ- ċelebrazzjonijiet. Fran ġew imħaffra f'zuntieri tal-knejjes, li tgħidilna li qniepen kienu spiss jiġu magħmula fuq il-post. Fundituri tal-qniepen kienu jivjaġġaw minn knisja għall- oħra. Aktar tard fis-seklu dsatax il- ferrovija għamlitha possibbli li jiġu stabbiliti funderiji iktar ċentralizzati L-irfinar tal-qanpiena jista' jkun l-aktar parti kruċjali tal-proċess. Kull qanpiena għandha ton differenti skond id-daqs tagħha. Jekk il- -qanpiena tkun ta' daqs kbir ġeneralment ikollha ton baxx u oħxon u qanpiena żgħira ton għoli. u rqiq. Għal ħafna sekli, biex jiksbu l-ton dritt, il-funditur ikun skalpella minn ġewwa jew minn barra tal-qanpiena. Jekk il-qanpiena tinstema baxxa wisq, it-tonijiet tagħha jistgħu jitgħollew billi jneħħu metall mit-tarf t'isfel tal-qanpiena. Jekk il-ton ikun għoli wisq, din tista tkun imnaqqsa billi jneħħu metall min-naha ta' ġewwa tal-qanpiena. Qniepen ewropej huma issa intonati minn torn aposta. Karatteristika interessanti partikolari tal- qniepen Russi, hi li huma mitfugħa għal ton partikolari, u huma lesti Dan ifisser li dawn ma jkollhomx ton pur iżda minflok ikollhom armoniċi naturali li jagħtu kull qanpiena vuċi karattru distintiv dgħajjef. Il-'clapper' kif inhi magħrufa bl- Ingliż jew jew ilsien bil-Malti huwa mehmuż ma' ġewwa tal-qanpiena permezz ta' rabta tal-metall minn ċinga tal-ġilda. Fl-aħħarnett il- qanpiena hija mtella' f' torri jew fi kampnar tal-knejjes. Ġeneralment qniepen ta' daqsijiet kbar kienu f jiġu magħmula u inawgurati fl-art, jer jinbena torri ezatt fuq il-funderija u l-qanpiena titella' mill-funderija diretta għal ġol-kampnar. l Qniepen huma spiss imżejjnin B b'disinji vasti. Qniepen Russi għandom karatteristika ta' ikoni, l-isem tal-qaddis li lilha l-qanpiena hija ddedikata, is-sena tal-ħadma, talb jew xi iskrizzjonijiet jil kommemorattivi oħra, u ta' kors, f normalment l-isem tal-funditur jew JB tal-funderija għand min tkun saret il-qanpiena. Il-qniepen li jindaqqu fil-knejjes jeea madwar il-gżejjer tagħna jiffurmaw parti mportanti mill-wirt storiku Malti iżda fl-istess waqt huma xiehda ta' kemm il-fidi nisranija jf għadha tassew ħajja fost il-poplu Malti. Bħal dan iż-żmien sentejn, fl- okkażjoni tas-60 sena minn mindu ġiet fonduta l-qanpiena tal-knisja — ta' ħal Balzan, il-familja tad-ditta Packard, li taħdem ħafna qniepen għal diversi knejjes madwar id-dinja, attendiet għal ċerimonja kommemorattiva. Din il-familja Franċiża ġiet Malta sabiex tinawgura qniepen ġodda f'ħaż-żabbar. Il-qanpiena l-kbira ta' ħal Balzan ittellgħet fil-kampnar tal-Knisja Parrokjali ta' ħal Balzan fl-1949 u ingħatat l-isem ta' Marija Anna filwaqt li tiżen ħamsa u ħamis qantar. Il-qanpiena swiet lill-komunita' Balzanija madwar Lm1900. Aparti il-Marija Anna, li forsi ftit huma dawk li jafu li din hija mniżżla bħala t-tielet l-akbar qanpiena ta' Malta min stħarriġ li sar, fil-kampnar maestuż u uniku ta' jal Balzan hemm imqiegħda ħamest iqniepen oħra li waslu Malta f' Marzu tal-1925 u twasslu jal Balzan il-Jadd 15 ta' Marzu fuq żewġ karrijiet fost ferħ u ċapċip kbir. Tbierku mill-Arċisqof Mons.Dom Mauro Caruana fil-festa ta' San Gużepp nhar id-19 ta' Marzu 1925 fost iċ-ċapċip tan-nies Dawn huma l-ħamest iqniepen fl-ordni tal-piż tagħhom: Giovanna d'Arco-628 kilo L-Annunzjata ix-Xiħa L-Annunzjata-2100 kilo LA Għ 10. Minn dan l-artiklu nixtieq ngħaddi messagg importanti rigward il- qniepen kollha inġenerali tal-knejjes Maltin. Filwaqt li għandna nieħdu ħsiebhom u nippriservawhom bl-aħjar mod possibli, għandna dejjem ingawdu dak li ħadmu għalih missirijietna u mhux nippruvaw neqirdu dak li hu tradizzjonali Malti anzi għandna nibżgħu għalih għax jekk nitilfuh ma jerġax jiġi lura.