2 Ftit nar, jekk jogħġbok l Novella ta' Ivo MuscaT-AZzOPARDI A fejn naf jien, jien wieħed mill-aktar nies paċenzjużi li hawn fid-dinja. Ma nitmasħan qatt. Meta kont għadni mmur l-iskola sħabi kienu jgħidu li għandi ''demm il-baqq'. Meta, darba fl-elf, naħbat nintilef minn sensija, ma- lajr nagħraf n.kkontrolla ruħi u narġa' għall-kalma tiegħi tas- soltu… imma isimgħu ftit xi ġrali darba waħda, Kelli xi tletin sena meta waqajt fix-xibka ta' tfajla tassew sabiħa u ħelwa li bl-imġiba tagħha saħħritni, Hafna drabi qabel kont ħbatt nitħajjar ninnamra ma' xi tfajla, imma jien, ta' natura l-aktar serja, qatt ma ridt narfa' pis li ma nifilħux, nintriga bi tfajliet għall-mogħdija taż-żmien ; l-aktar imbagħad għax billi għandi tliet ħuti bniet, ma ridtx nagħmel dak li ma rridx li ħaddieħor jagħmel magħhom, Mela kull meta għajnejja kienu jaqgħu fuq xi tfajla li kont inħoss għaliha xi ġibda, malajr kont naħseb bejni u bejn ruħi: tFred, ftakar li l-pożizzjoni finanzjarja tiegħek ma tippermet- tilekx tiżżewweġ għal issa, mela mhux aħjar tibqa' għaddej dritt u tħalliha bi kwietha lil-Marv'. U l-istess ħaġa ġara meta għajnejja waqgħu fuq Kristina, u fuq Rosemarie, u fuq Nina, u fuq Josephine, u fuq xi oħrajn li bħalissa ma niftakarx iżjed isimhom, imma niftakar wisq tajjeb il-ħlewwa ta' wiċċhom. Iżda meta ż-żmien beda jgħaddi u l-pożizzjoni tiegħi tjiebet u bdejt naqlagħha mhux ħażin, għajnejja u ħsebijieti kienu bdew jibqgħu mwaħħlm u msammrin aktar fit-tul fuq it-tfajliet li, waħda wara l-oħra, mal-milja taż-żmien, kienu jidhru għaddej- jin fuq il-liżar taċ-ċinematografu ta' moħħi, U kif għidt iżjed 'il fuq, meta kelli xi tletin sena, tfajla ta' ġmiel li ma bħalu, saħħritni. Kien jisimha Lina, Domt naħsibha ħafna, imma fl-aħħarnett rabbejt il-ħila meħtieġa u qtajtha li għandi nwaqqafha u nistqarrilha l-imħabba tiegħi. Konna quddiem il-Knisja ta' San Ġwann. Għall-ewwel għamlet ta' bir-ruħha mistħija u anqas tat kasi. Jiena bqajt miexi warajha. : Rajtha ddur ma' Triq Zakkarija. tilwi għal Triq Brittannika għan-naħa ta' Blacklev b'pass aktarx imħarrek u taqbad in-niżla mal-ħajt ta' San Franġisk. FTIT NAR, JEKK JOGĦĠBOK 43 dejjem illebbet kemm kemm nista' nilħaq magħha. Qabel daret għal Triq-id-Dejqa, għan-naħa ta' Triq Nofs-in-Nhar, tat daqqa ta' għajn minn taħt biex tara għadnix warajha. Meta lemħitni, hekk kif daret mal-kantuniera, naqqset il-pass; ma għandna xi ngħidu xejn jien ukoll ħaddimt il-krikk. Meta rat hekk naqqset il-pass ftit ieħor bħallikieku biex turini li issa stajt nersaq bla biża'. U hekk għamilt. It-taħdita tagħna kienet mill-iqsar. Ħarsa ħelwa zokkor, par xofftejn tal-qroll (ma għandna xi ngħidu xejn artifiċjali) kemm kemm jitħarrku imma li ma rnexxilhomx jaħbu żewġ fil- lieri snien qishom ġawhar,.. u appuntament għas-sebgħa u nofs ta' fil-għaxija, kantuniera Triq Irjala ma' Triq Nofs-in-Nhar. — Inkun hemm qabel, Miss — weġibtha b'leħen kważi inriegħed, — Jien jisimni Lina — weġbitni xott xott; u ħarbet, Lina1919 Xtaqt li ma' dan l-isem inżid xi tużżana aġġet- tivi kwalifikattivi… imma l-farfett kien ġa dar il-kantuniera u għab ġo Triq Nofs-in-Nhar, Tistgħu taħsbu intom kif għaddejt dawk it-tliet s'għat Tmill- 4 ta' wara nofs in-nhar sas-7 ta' fil-għaxija) : Inhewden, noħ- lom imqajjem, saħansitra għażilt jum it-tieġ''. Saru s-sebgħa. Għalkemm l-appuntament mal-ħelwa Lina kien għas-sebgħa u nofs, ħassejt li għalli jista' jkun (forsi l-anġlu tiegħi kienet eċċezzjoni kbira għan-nisa tad-dinja kollha) aħjar immur qabel u fis-sebgħa bomm kont ġa qiegħed ''stand-bv' fil-kuntuniera, sew sew quddiem il-bieb ewlieni tal-ħanut 'Wem-. blev'. Pożizzjoni xejn komda, għax minn hemm igħaddu għadd kbir ta' nies, imma strateġika, imma wara ftit li kont hemm bdejt inħoss il-konsegwenzi: nies jaħbtu miegħi bl-addoċċ, ofi- rajn jirfsuni. Jien, mitluf minn għaqli, bdejt niskuża ruħi ma' min jaħbat miegħi hu, insellem lil min kien għoddu xeħitni mill- bankina għal isfel, nitbissem lil-min rifisni u. fuq kollox… inpejjep sigarrett. wara l- ieħor. Xi stajt nagħmel ħaġ'oħra f'ċirkustanza bħal dinż F'daqqa waħda jieqaf quddiemi sinjur, b'sigarrett f'idu u bl-akbar edukazzjoni jgħidli: e — Jimporta jekk tagħtini ftit nar '— Ara x'qallek — weġibtu. U. qdejtu £' kemm ilna ngħidu. — Grazzi wisq, grazzi wisq — u telaq. IL-MALTI Tajt daqqa ta' għajn lejn l-arloġġ, għax deherli li kont ili hemm ħafna, imma sibt li kienu għadhom is-sebgħa u kwart. Meia kont ili hemmi kwarta biss u ġa kont iddubbajt erba' mbuttaturi, tliet rifsieb u żewġ tagħsiriet. X'waħdadin ukolll Imma f'ċirkustanzi bħal dawn x'kelli nagħmel ħlief nieħu paċenzja, inpejjep u noħlom7 U safejn naf jien kont qed nagħ- milhom it-tlieta. U bdejt nara quddiemi lil L-na, titbissem bi ħlewwa li tgħaxxi… sakemm smajt lil min igħidli : — Sur El Tagħtini ftit nar, jekk jogħġbok7 U jien, m.ngħajr anqas ma, rajt wiċċu, ħriġt mill-but is-sul- farini u bl-akbar ġentilezza newwiltlu l-kaxxa; għax jien, fejn nista', inħobb ngħin lil għajri. Is-sinjur qabbad is-sigarrett, tani lura l-kaxxa, irringraz- zjami u telaq għal triqtu. — Dejjem serv tiegħek — weġibtu, u fl-istess ħin ħsibt u rajt li f'dawn iż-żmenijiet in-nies għandhom ħafna sigarretti im- ma neqsin mis-sulfarini. Biex ma ntawluhiex żejjed fi żmien nofs siegħa ġew sitta. min-nies jitolbuni n-nar u qdejthom ilkoll mill-aħjar li stajt. Eh xi trid tagħmel la s-sulfarini baqgħu għaljin l Issa tfaċċa s-sebgħa wieħed: — Ftit nar, jekk jogħġbok, — Hawn ħa… — Grazzi wisq. — Ma hemmx imniex l Tajt daqqa ta' għajn lejn l-arloġġ. Is-sebgħa u nofs preċiżi. Mela Lina waslet biex tasal. Nagħti daqqa ta' għajn lejn ix- xefaq… kollu nies. Inħares sewwa lejn il-kantunieri kollha. Flok Lina jidher quddiemi wieħed raġel li bl-akbar edukazzjoni jgħidli : — Jimporta jekk tagħtini ftit nar, jekk ma ninkomodakx71 — Ara x'qallek — għidtlu b'leħen ftit u xejn maħnuq, Im- ma qdejtu l-istess. Għaddew għaxar minuti oħra. Tallab… in-nar… ieħor. Il-kaxxa tas-sulfarini bdiet tonqos sewwa u l-mustarda, bdiet tielgħa għal rasi mhux ħażin; imma għamilt mill-aħjar u sforz fuqi nnifsi biex ma nisħonx u nibqa' kemm jista' jkun biered. Naf li n-nisa biex jiddandnu tajjeb iħobbu jieħdu ftit taż-żmien, għalhekk kelli nagħder lil Lina, l-aktar għax kellha tiltaqa' mie- għi għall-ewwel darba u, ma għandniex xi ngħidu, kien jeħtiġilha tagħmel l-isbaħ figura. Min sata' jlumha li tagħmel ħilitha kol- Frir NAR, JEKK JOGĦĠBOK 45 iha biex tidher quddiem il-futur żewġha fl-isbaħ sura tagħhal It-tmienja neqsin għaxra. Raġel ieħor li għandu xewqa kbira biex ipejjep sigarrett, imma ma għandux nar, Ma għandna x'ingħidu xejn f'Malta kollha wieħed biss jista' jservih: jien. Mela ma hemmx għalfejn wieħed jistagħġeb jekk ngħidilkom li resaq fuqi u jien tajtu l-aħħar sulfarina l: kien fadalli fil-kaxxa. Qabbadtlu s-sigarrett jiena nnifsi u warajh qabbadt wieħed għa- lija. Qalli 'grazzi', imma jien ma weġibtu xejn; anqas ''ma hemmx imniex'' ma għidtlu. Issa kont bdejt nitbergħen sewwa u l-famuża. proverbjali paċenzja tiegħi kienet bdiet tonqos sewwa. Minn rasi bdew għaddejjin xi ħsebijiet ħżiena: ''Tgħid inqalgħetilha xi ħaġa serja u ma tkunx tista' tiġi Dan il-ħsieb li kien beda jberrenli moħħi qatagħhuli ħesrem wieħed sinjur li żanżarli kważi ġo wid- nejja: — ''Ftit nar, jekk jogħġbok F' Mingħajr ma dawwart wiċċi newwiltlu s-sigarrett tiegħi li biex daħħalhuli lura bejn subgħajja kien għoddu ħaraqhomli u qalli ''grazzi wisq'. Ma weġibtu xejn, imma f'qalbi għidtlu : ''Mur għand ix-xjaten u ħallini bi kwieti'. Min jaf jekk dak ir-raġel kienx jaqra fil-ħsieb għax deherli li smajtu jgemgem: ''Dan x'pastaż hul' Issa kienu saru t-tmienia u sadattant kienu ġew xi tlieta oħra… jitolbuni n-nar. Jien innifsi bdejt inpejjep sigarrett wara l-ieħor kemm biex intaffi xi ftit in-nervi li kienu ħakmuni sewwa kif ukoll biex ma jkollix noqgħod… nitlob in-nar u ndejjaq in- nies kif kienu qegħdin idejqu lili. Issa kont bdejt nintilef minn sensija u quddiemi ma bdejtx nara ħlief lil Lina li kienet imxiet miegħi… aħjar ma ngħid xejn ta' hix. — Fit nar, jekk jogħġbok — qalli wieħed minn warajja, kollu ħlewwa. Bir-ragħwa ħierġa minn ħalqi, tajtu s-sigarrett f'idu u għidtlu: ''Tista' żżommu. Ħares lejja kollu mistagħġeb u baqa' sejjer. Kont iddeċidejt li ma npejjipx aktar u s-sigarrett li newwiltlu kien kważi sħiħ. Għaddiet kwarta oħra ; bdejt inħoss li l-azzjoni ta' Lina kie- net ta' vera mara pastaża. Il-fwawar bdew telgħin għal rasi u biex nisfoga ħriġt sigarrett u tlabt in-nar lill-ewwel wieħed li għadda minn ħdejja. Anqas laħqu għaddew għaxar sekondi li ma resaqx wieħed fuqi biex jitlobni… ftit nar, Ħadtu b'mod 46 l IL-MALTI aħrax n ressaqtlu s-sigarrett taħt imnieħru li kont għoddni ħraq- thulu, 'Għax ina jixtrux kaxxa sulfarini dawn il-ħafna bhejjem'', għidt b'leħen għoli li nstama' minn ħafna li kienu jinsabu ma- dwari. Imma anqas ilħaqt tennejt il-għajta tad-dagħdigħa li kont ninsab fiha li ma resaqx wieħed fuqi li qalli bl-akbar ħlewwa: — Agħtini ftit nar, jekk jogħġbok f' Demmi tala' għal rasi u werżaqtlu: ''Ma nagħtik xejn. '— Kif91 — qalli kollu mistagħġeb. — Għidtlek ma rrid nagħtik xejn, fhimt — Imma, skużani, jien ma tlabtekx xi karità, Tlabtek biss ftit nar — u b'ħalqu miftuħ, donnu l-għaġeb tal-presepju, war- rab minni u baqa' sejjer, iħares dejjem lura, donnu lest biex jitlaq jiġri jekk nipprova naħtfu. Għandu jkun ħasibni xi miġ- nun. Issa kienu saru t-tmienja u nofs għax smajthom idoqqu minn San Ġwann bħallikieku biex ifakkruni fit-tradiment ta' dak ix- xitan liebes ta' anġlu. U mat-tmienia u nofs sewwa, donnu kellu xi appuntament preċiż, jidher quddiemi sinjur ieħor, — Jimporta jekk tagħtini… Ma ħalleftux itenim il-frażi: ''Mur għand boxxla xjaten 1 Għandu jkun ħadtu tant bl-ikreh u bl-aħrax għax rajtu jwarrab minni b'ġirja. Imma… ma kellix forsi raġun2 Kont ilni aktar minn siegħa u nofs nistenna bħal ħmar u qatt ma ikun H naħfrilha din l-azzjoni lil Lina: 'Din mhix manjiera Miss Pastaża u hekk kif tidher quddiemi… ngħidhielek kif inħossha. Qatt ma bsart li taħsibha daqshekk baxx, li ma għandek ebda ħajt tal-kennt F'liema kulleġġ tgħallimtha din l-ednkazzjonii' fMadankollu t-tort kollu tiegħi. Raġel tal-qatgħa tiegħi ma kellnx jintilef wara dublett… u ta' liema drapp, wara kollox f T waqt li dawn il-ħsebijiet kienu għaddejjin minn rasi u għajnejja kienu msammrin lejn in-naħa minn fejn kellha tiġi Tina nilmaħ quddiemi. ftit passi 'l bogħod. żagħżugħ fuq tie- għu, b'sigarrett bejn subgħajh, ġej dritt lejja qisu ilu jafni mitt sena. mħatra li se jitlobni ftit nar f' għidt bejni u bejn ruħi, imma ma lħaqtx naħseb ħeġ'oħra għax laħaq qalli: ''Ptit nar… Dawk it-tliet kelmiet donnhom kienu s-sinjal li jagħti r- 'referee' f'partita 'boxing' għax, anqas naf kif u l-għala, infar- FriT NAR, JEKK JOGĦĠBOK 47- farlu daqqa ta' ponn fuq imnieħru xi ħaġa sabiħa tassew. U kif talla' idejh biex jilqagħni nxejjirlu oħra bix-xellug b'saħħa tal-għaġeb. — ġeru Ma nafx kif kont sirt f' daqqa waħida 'Lewi' ieħor. U bqajt nilgħablu bil-ponn kif ħabat laqat, Imma dan l-imbierek jew imgħarraq (kif. jogħġob lilkom) wara li kier,iddobba xi ħames daqqiet sewwa, ġie f'tiegħu, u beda jibboksja huwa wkoll, Għandu jkun ħadni xi waħda fuq l- istonku tiegħi għax bdejt nifferoċja u f'kemm ilna ngħidu sibna ruħna t-tnejn fl-art, qud- diem il-vetrini ta' Wemblev, nagħtu daqs ħnieżer. Il-partita 'boxing' kienet inbidlet f'partita ta' 'lotta libera A L, In-nies bdew jinġabru magħna. Kulħadd jistaqsi min konna u l-għala konna nobogħdu tant lil xulxin. Mur għidilhom li an- qas konna nafu lil xulxin. Wara ħafna taħbit firduna, Laħqet il-Pulizija. Beda l-istħarriġ u l-mistoqsijiet preliminari. — Tlabtu ftit nar — beda jgħid dak is- sinjur - — u ma nafx il-għala, ħabat għalija bil-ponnijiet. — Tassew li ġara hekk7 — staqsieni s- surġent. — Hekk hu — weġibtu xott xott. — Imma x'fettillek tarfa' sdejk9 — issokta jistaqsini s-sur- ġent, — Għax Lina ma ġietx i — għidtlu kiesaħ u biered. Is-surġent ma tantx deher persważ bit-tweġiba li tajtu u deher li mhu qed jifhem xejn, imma, kiteb kollox fuq librett u qalli li se għarrikni talli rfajt idejja fuq dak is-sinjuri Imbagħad dar fuq il-kuntistabbli li kellu miegħu u qallu: — ''Ħudu l-għassa u niżżlu fiċ-ċipp sekemm niġi jien, 7 Jien bħal kelb mismut ma tniffistx. Ħarist lejn l-arloġġ. Kienu saru d-disgħa. Ħarist ħarsa madwari, imma l-għafrida ma k'enet tidher inikien u avvelut għal darba mxejt pass pass mal-Pulizjott. In-nies kollha jħarsu lejja u jikkommentaw fuq l-arrest tiegħi, imma ħadd mia kien jaf sewwa x'kien ġara… mela ħallihom joħolqu minn żniedhom dak li ħu u dak li mhux. Fi fisiebhom kont.:. ħalliel, qattiel u forsi xi ħaġa agħar ukoll. Imma x'kien ġralha Lina) Forsi rat fija xi ħaġa li ma laqtithiex9… u raġa' bdiċlhaf 7 7 San Ġiljan; Il-ta' Awissu.