DAWL FIL-QASAM TA' ALLA L-aktar li ħambaq dik inhar kien il-biċċier tar-raħal, raġel żmarr, mibni b'saffejn, maħruq lewn iċ-ċikkulata bix-xemx, xot- tejn ħoxnin qishom mitnija, għajnejn jibbru bħal żewġ ġamriet tid-dlam, u sider wasa' tajjeb biex jilqa daqqiet tal-mazza. Kienu jsejħulu Toni tar-Romli, u fir-raħal kelmtu kienet qisha amar is-sultan. Ħadd qatt ina kellu l-ħila jiksirhielhu 1 Kif għidtilkom jien', kien q'ed igħajjat, b'rasu mitfugħa l-fuq, donnu biex igħajjeb il-qamar f'dik il-lejla sajfija, 'kif għidtilkom jien, meta l-arċipriet jiġi biex jiġbor għal-festa ma natuh xejn, Jew jagħmlilna bombi kemm irridu, tletin elf, elfejn iżjed mir-raħal l-ieħior, jew żummara natuh flust Jekk ma joqgħodx għalli rridu aħna, nagħalqulhu l-bieb f'wiċċu. Ma jwieġbu ħadd; iħabbat kemm irid, hu jħabbat wil-klieb jinbħu. Lilu, kif ħaqqu ma jwieġbu ħadd ' Għax aħna rridu ġigġifogu aqwa minn tagħhom, maskli daqshom darbtejn, u haned waħda iżjed l Mela nieqfulu l-aħwal… Kliem il-biċċier qajjem maglisfar ta' tpespis. Xi nisa fuq tagħhom, bil-maktur f'rashom, ftiehmu li ma' jatuhx tiġieġa fil- Għid; tfajliet ħelwin nebbiexa għemżu lil xulxin lesti biex iqab- blulu xi għanja, u l-irġiel mfanstin, b'xuftejhom miġbura f'tik- mixa qalila, ħalfu li kellhom jagħmlu l-aqwa festa b'inkejja tal- arċipriet. Wara ftit raġel xipli, li seta' kellu fuq il-ħamsin, taħsbu xi oratur mill-kbar, għolla leħnu fuq dik it-tgeġwiġija. Dak ir- raġel kien is-surmast ta' l-iskola tar-raħal, is-sur Gawdenz tal- Benzu. ''Ħbieb', werżaq dan, b'leħen irqieq ta' mara ġellieda, 'kif qalilkom Toni tar-Romli, tafu x'festa bil-kif għamel ftit ilu r-raħal l-ieħor; kemm bombi u maskli kellhom ta' San Blat. Saħansitra kellhom ħila jgħaqqdu dwar it-tmienja u għoxrin elf ' bombal Fhimtu, hux'… Għalhekk aħna ma għandniex nibqgħu l-ura. San Stanislaw tagħna mhux iżgħar minn' San Ġużepp tagħhom, jekk mhux akbar. L-aħwa nieqfulu lil-arċipriet. Nieq- fulu apnuna sa' ma joqgħod għal dak li jrid ir-raħall U s-surmast irqieq, imsagħtar u twil qisu stwiel jew zokk ta' siġra mqartma, bħal mewġa għodbana dlonk iċċaqlaq fuq ġenbejh, u, b'wiċċ imqarras, għajnejn mixgħula, ''Tagħna tgħaddi', għajjat. U tTagħna Tagħna tgħaddi', għajtu fl-imkien ir-raħlin miġbura. Kienu xi l-għaxra ta' bil-lejl, dak il-ħin. Il-qamar mimli agiċċa, ħafif ħafif, minu bejn għolja sħab qotni, U waqqa xmara ta' fidda fuq l-għelieqi ħiemda, fuq is-siġar tat-tin marsusa bħal - dellijiet ta' ħersien, fuq il- -ġonna ta' l-għambaqar, wit-toffieli misjur, f'tit ftit ir-rafilin xterdu lejn darhom. Is-surmast wil-biċċier ħadu l-aħħar pinta għand tal-ħanut taw is-sliem lil-xulxin, u telqu għal rieħhom ukoll. Jumejn wara, għal xi t-tmienja ta' fil-għodu, għad-dell ta' siġra ħoxna, li l-ixjeħ tar-raħal kien ħawwel darba meta kien għadu żagħżugħ fuq tiegħu, qawra rafilin: nisa bid-dbielet ikar- kru tal-qoton aħmar, tfal bi qliezet tan-newl, fitel tul taħt ir- kobtejhom, xi rġiel għal triqthom lejn l-andar, is-surmast .U l- biċċier, kienu miġbura madwar qassis xwejjaħ, fommu ħlewwiet l-anġli. Milli jidher kien q'ed igħidilhom xi ħaġa li tolqot, ghax l-anqas ħoss żgħir ħlief leħnu ma kien jinstama dak il- Dal-qassis xwejjaħ kien l-arċipriet tar-raħal, bniedem ta' saħħa żgħira, imma għajnejh xrara ta' spirtu qalil, nar li jqab- bad ruħ ta' Profeta. ''Uliedi fi Kristu', kien q'ed igħidilhom, kunu afu li jiena nħobbkom b'dik l-imħabba li r-rgħaj it-tajjeb iħobb in-ngħaġiet tiegħu. Għalhekk jien inħallikom tagħmlu bombi, ġigġifogu, u ġġibu baned, imma kollox sa' fejn għandu jasal. Bi fluskom, nitlobkom għar-rkubtejja, li tgħinu l-fqar tar- raħal tagħkom, xogħol qaddis nisrani bejnietkom bħal aħwa li jieklu minn fuq mejda watida; tgħaddu xi ħaġa miż-żejjed tagħ- kom lil-ltiema, it-tfal ta' San Ġużepp; tgħinu sptarijiet, il-ħidma tal-missjonarji li qegħdin jifirxu s-saltna tad-Dawl fost ulied id- Dlam. Ħafna ġid jista' jsir bil-flus li tridu tberbqu fin-nirien, bombi u xogħolijiet oħra ta' għira u le ta' qima. Din tagħkom hi frugħa, u l-frugħa hi dnub. Taffu l-ġugħ tal-fqar; kulu magħ- hom minn fuq mejda waħida.Mhux ewwilla dan jixtieq min'ksiel- kom darkom u l-widien tagħkom bil-kħula tis-Sema, u kabbar għal kulħadd bla għażla fuq il-blat tagħkom id-dielja ħanina' Inħaslu l-koll fid-demm tad-dielja, u Alla jfawwar ruħkom bil- Għerf biex tifhmu 'l Kelmtu aħijar l… i € Ma, sur arċipriet', qabeż hawn il-biċċier li xejn ma qabil- lu kliem bħal dan, ''kun af li r-ralial kollu jrid, hekk jew hekk, it-tletin elf bomba. Irridu ġigġifogu gwapp, irdieden u maskli daqs dari darbtejn. Ħares, sur arċipriet, inti taf x'festa għam- lilhom il-kappillan Dun Ferti lin-nies ta' San Blat. Ħarġu irġiel tas-sew. Ara mela, kemm igħidu bina jekk aħna ma nagħmlux festa daqshom, kemm igħiidu li aħna bla ħilal… Wara li l-biċċier siket, waqgħet bħal ħemda u mbagħad 'Uliedil.. Uliedil..' għajjat bħal midrub f'qalbu x-xwejjati qas- sis 'f'ġieħ id-demm ta' Kristu, ġibu quddiem għajnejkom x'ġid tistgħu tagħmlu bi fluskom xliin, flok li ttajruhom fl-eluf ta' bombi u. maskli, intom tqassmuhom l-ulied. il-fqar, tgħinu t- tagħlim u, fi żmien ta' qgħad bħal dan, tħaffu l-għaks ta' min għandu wlied x'jitma u ma jistaxl. Għinuhom atuhom il-ħajja tal-karità tagħkom li taqa bħal xita kotrana fil-qasam bla tarf ta Alla ħanin. Bil-karità twaqqfu triq bejnkom u Betlem, bejnkom u Kristu. Bil-frugħat twaqqfu triq bejnkom u Satana, missier il-frugħa, li daħaq meta l-Paġani żifnu sikrana u tbaħartu qud- diem l-allat tagħhom żienja. Lil San Stanislaw ma tgħolluhx billi taħarqu l-eluf ta' bombi, u tixorbu mbejjet, u. ntejjen ta' nbit aktar minn daril… Hawn il-biċċier tberraq qisu waħx il-biża'. Ra li għal kliem sabiħ tal-Arċipriet ma kienx ser iġibu. Quddiem ħbiebu ħass ruħu mċekken. Fawra ta' demm telgħet għal rasu u b'leblieba ta' kliem Ħażin, ''x'naqgħu u nqumu mill-fqar aħna', qal il-fqar ma jaqalgħuhiex tajjeb iħabbtu bieb bieb7 Igħixu bl-għakkarija, aħjar minna. Għandna aħna mħabba fihom innaqsu mil-bombi wil-maskli 7 Baqax fejn naslul Il-maskli wil-hombi l-irdieden wil-ġigġifogu rriduhom afijar afijar minn qabel. U int, sur Arċipriet jew magħha jew kontrina. Dejjem tgħidilna 'tAtu minn fluskom karità lil-fqar' wisq naħseb li, jekk tibqa sejjer hekk, fl-aħħar mill-aħħar il-karità ddawwarlek rasek l Hekk ukoll għamiltilna meta ridna nagħmlu l-qampiena l-kbira. Għidtilna li b'erba mitt lira kellu jkollna qampiena tajba, u l-mitejn l-oħra ridtna nibagħtuhom għal missjoni. Sewwa ħejl Ara, kieku għaddiet tagħna l-lum liema raħal jista' jiftaħar li għandu l-qamqiena l-kbira daqs: tagħhnażl Hekk hu'', qal is-surmast li b'daħqa niggieża, qabbad sigar- rett, għammeż minn tafit lil ta'madwaru, u legleg għonqu gustus daqs ta' għarnuq xiħ. U dak il-ħin, żewġ żgħażagħ imdaqqsa tbissmu lil xulxin, Wieħied refa' spaltu b'daħqa ħalliela, u għamża mgħaġġla mis- ruqa, ressaq idejh miftuħa lejn xulxin bil-mod il-mod, bħal kieku ried igħid lil sieħbu li hekk jew hekk kellhom idoqquh l-organett tafit il-tieqa ta' Peppa s-Snaġra, nhar San Stanislaw. U l-Qaddej tal-Knisja raġa' għolla leħnu : ''Uliedi, bejni u bejn is-Sema hemm rabta, hemm dmir imqaddes li jien ma nistax nikser, anqas għal imħabba li nġibilkom. Jien ġejt fostkom biex immexxi x-xogħol ta' Kristu, għax jien hu l-Qaddej ta' Dar il-Faqar. Ħalluni mela ntemm dmiri. Agħmlu festa sabiħa imma kollox bil-qies. J'alla tagħirfu li biex tersqu lejn l-Ispirtu tal-Vanġelu, jeħtieġ terħiu l-frugħat, titħeżżmu u titol- bu, u flok tberbqu fluskom fit-tbalirit pagan, tkasbru l-qaddis bir-riħa ta' xorb żejjed li toħroġ minn ħalqkom fost għana mafl- muġ, tagħmlu karità, ittaffu l-għaqs, u tiżirgħu ward fejn s'issa kiber xewk u għollieql Hawn ix-xwejjali qassis kien qisu maħruġ barra minnu n- nifsu; bħal donnu f'ruliu niżel Ruli-il-Qodos fuq riħ ta' tempe- sta li tnaddaf kollox: tempesta qaddisal B'għajnejh imsammra fuq is-sħab l-arċipriet kien q'ed jaqra l-kelma ta' Alla mħażża hemm fuq b'ittri tad-demm. — Rebafi is-sewwal Toni l-biċċier tmasħan ġo fih; ra li kelmtu kienet ser tinkiser, tintilef bħal karta mqattgħa trietaq mar-riħ; u quddiem għajnejh deherlu li lemaħ it-tletin elf bomba iduru bħal riefnu iswed madwaru jgħajruh, Ġifal. ġifal fejn hi Tġulitekf Kien tpespis ix-xitan… l L Minn bejn snienu mwebbsa b'dagħdigħa dak il-ħin kien ser iżelluq sensiela dagħa u tmastiin. Imma ħass xi jżommul B'għajnejh imdemmgħa lejn l-art ix-xwejjaħ ta'Alla nstema jitlob: Fik ja Mulej ittamajt, ma ninfixel qatt: b'sedqek eħlisni u aqlagħni. Is-siġra dellija donnha riedet thennih, bil-friegħi kbar tagħ ha, u taħt saqajh tifrixlu kotra ta' weraq mieles u bellusi. Minn għajn fil-qrib ċarċar l-ilma aktar frisk u safi; mu: minn fuq bejt ta' dwejra pespes l-għasfur tal-bejt. U dak il-ħin qajl qajl, l-arċipriet tar-raħal telaq: lejn id- dwejra tiegħu, għal kenn tas-siġar tat-tin. Għax is-sewwa kien. rebaħ. Ir-raħlin xterdu ħusbiena lejn darhom. in-nisa karkru 'l żwieġhom lejn id-dar,u għad-dell tas-siġra ma kien baqa'ħiadd. Is-surmast u l-biċċier inġibdu lura kisknijet ħarsu mbikk- mm lejn xulxin, refgħu spallejhom, kemmxu xuftejhom, u ''ma għamilna xejn' qalu. Bħal klieb mismuta mbagħad għabu wara l-ħajt ta' mandra xemxija. , GusE AQUILINA Natu l-Milied it-tajjeb u s-Sena t- tajba lill-imsehbin, qarrejja u hbieb taghna kollha. .