s-sena li qegħdin fiha, 2016, taħbat l-400 anniversarju mindu l-parroċċa ta' Haż-Żabbar infirdet mill-parroċċa ta' Santa Katarina taż-Żejtun u M allura bis-saħħa ta' din il-firda, il-parroċċa taż- Żejtun saret matriċi għall-ewwel darba, jiġifieri omm ta' parroċċa oħra li nqatgħet minnha. Forsi kien hawn min ħaseb li din kienet l-unika darba li Santa Katarina taż-Żejtun saret F'dan l-istudju se naraw id-diversi drabi li ż-Żejtun sar matriċi matull-istorja ekkleżjastika tiegħu. Ma nistagħġbux b'dan għaliex ma rridux ninsew li ż-Żejtun barra mill-qedem kellu, estensjoni kbira hu wkoll waħda mill- parroċċi l-aktar qodma ta' Malta. Tant hu hekk li aktar mill-knisja parrokkjali preżenti taż- Żejtun, kienet il-knisja parrokkjali l-qadima dik li nsibuha 'Ta' San Girgor' (għalkemm minn dejjem kienet iddedikata lil Santa Katarina) li saret matriċi mhux darba. Matriċi Il-bini taż-żewġ torrijiet għall-ewwel darba mastiċċi ta' San Luċjan f'Marsaxlokk u San Tumas f'Wied il-Għajn ħolqu ċertu sigurta' fin-Nofsinhar u Lvant ta' Malta u hekk serraħ l-imħuħ tar- residenti billi, sa ċertu punt taffewlhom xi ftit il- biża' li kellhom mill-attakki tal-furbani Misilmin. Dan ġara propju fl-ewwel snin tas-seklu 17 u l-ewwel nies li xtaqu jinfirdu mill-parroċċa taż-Żejtun kienu ż-Żabbarin li fis-sena 1615 kienu 610 fin-numru. Dan jigifieri, sena waħda biss wara l-bini tat-Torri San Tumas. Veru li f'dik is-sena f'Haż-Żabbar kien hemm ħames knejjes żgħar bl-akbar waħda San Ġakbu, iżda kienet il-kappella tal-Madonna tal-Grazzja li tgawdi l-akbar devozzjoni. Sas-sena 1615, San Ġakbu kienet meqjusa bħala viċi-parroċċa taż- Żejtun, b'saċerdot tal-post, ċertu Dun Melchior Lia ħabrieki sew fiha. Iżda għalkemm dan il- qassis kien jaqdi sew liż-Żabbarin, minħabba 20 Sena Sezzjoni Żgħażagħ Iż-Żejtun Matriċi Diversi Drabi Il-Kan. l-bogħod li kellhom mill-Knisja parrokkjali taż- Żejtun, huma xtaquli jsiru parroċċa indipendenti miż-Żejtun. Il-Knisja parrokkjali tagħhom sas- sena 1616, kienet għadha dik li aħna nsibuha bħala Ta' San Girgor. Kienet saret drawwa li l-Isqof jifhem tant lin-nies meta jitolbu xi firda, speċjalment jekk il-kappillan ma jsibx diffikulta' u Dun Mattew Bulo kappillan taż-Żejtun ma sabx diffikulta', basta l-firda ssir minn wara mewtul B'xorti tajba fis-sena 1615 l-Isqof ta' Malta kien Mons. Baldassar Cagliares li kien midħla sew taż-Żejtun fejn kellu r-residenza tiegħu tas-sajf. Hu allura kien jaf sewwa l-kundizzjonijiet f'din il-parti tad-djoċesi tiegħu. Ma damx allura biex jaqta' x-xewqa ġustifikata taż-Żabbarin billi nhar it-23 ta' Diċembru 1615 iddikjara lil Haż-Żabbar parroċċa għaliha, iżda kien fis-sena 1616 li dan id- digriet ġie mwettaq. L-Isqof Cagliares ma għażilx lil Dun Melchiore Lia bħala kappillan tal-parroċċa l-ġdida ta' Haż- Żabbar, iżda lil kuġinuh Għawdxi Dun Angelo Portremoli li fis-sena 1615 kellu 45 sena. Dun Angelo ħa l-pussess tal-parroċċa ġdida f'jannar 1616 u fis-17 tal-istess xahar għammed l-ewwel tarbija fil-knisja tal-Madonna tal-Grazzja, li ntagħżlet bħala l-knisja parrokkjali żgur minħabba d-devozzjoni li kienet tgawdi, kif kien innota sew Mons. Pietru Duzina erbgħin sena qabel. U hekk iż-Żejtun sar Matriċi għall- ewwel darba. Matriċi L-Għaxqin ma damux wisq għat-tieni darba biex jitħajru miż-Zabbarin. Veru li Ħal Għaxaq dak iż- żmien kien iżgħar minn Haż-Żabbar iżda l-ebda qassis ma kien joqgħod f'Hal Għaxaq u kien ikollu jitla' qassis miż-Żejtun biex iservi fil- kappella ddedikata lil Santa Maria. Fiż-żjara pastorali li l-isqof Cagliares kien qed jagħmel fiż- Żejtun fl-20 ta' Marzu 1626 numru ta' Għaxqin insistew miegħu biex jaqta' lil Hal Għaxaq miz- Żejtun. Bħas-soltu qalu li xi nies minn Ħal- Għaxaq kienu laħqu mietu mingħajr assistenza. L-isqof ikkuntentahom ftit ġranet wara, propja meta Dun Mattew Burlo' kappillan taż-Żejtuh kien għadu kif miet tnax il-gurnata qabel. Dun Mattew Sciriha ntagħżel bħala l-ewwel Kappillan ta' Hal Għaxaq u hekk iż-Żejtun sar matriċi għat-tieni darba. Matriċi Kellhom jgħaddu ħafna għat-tielet darba snin sakemm. il-parroċċa taż-Żejtun saret matriċi għat-tielet darba. Dan sar meta Marsaxlokk inqata' miż-Żejtun fis-seklu dsatax. Kull biża' mit-torok kien għeb mix-xtut tagħna bis-saħħa tal-fortifikazzjonijiet mibnija mill-Kavallieri ta' San Ġwann b'mod speċjali bit-Torri ta' San Luċjan f'Marsaxlokk. Hekk il-popolazzjoni ta' dan il-port kienet kibret xi ftit għalkemm ma kenitx aktar minn 300. Fl-1855 il-Markiża Rosalia Viani Testaferrata ġet salvata b'mod mirakoluż minn tempest u saret devota kbira tal-Madonna ta' Pompei. Knisja kbira bizejjed biex isservi bħala waħda parrokkjali kien għad m'hemmx f'Marsaxlokk. Għalhekk fis-sena 1890 l-Isqof Pietru Pace ddeċieda li tinbena waħda. L-Ghawdxi Dun Ġuzepp Diacono ppjana waħda, waqt li ż-Żejtuni Carmelo Vella ġie inkarigat mill-bini tagħha. Il-Markiża Rosalia kienet waħda mill-akbar benefattriċi. Din il-knisja tlestiet fis-sena 1892 iżda kien fis-sena 1897 li Marsaxlokk sar parroċċa indipendenti miż-Żejtun. Bħala kappillan sar iż-Żejtuni Dun Salv Delia. Meta Wied il-Għajn inqata' minn Ħaż-Żabbar f'nofs is-seklu li għadda, iż-Żejtun akkwista unur akbar għaliex sar arċi matriċi. Il-limiti tiegħu ttieħdu kemm miż-Żejtun, speċjalment minn naħa tal-bajja ta' san Tumas u kemm minn Haż-Żabbar. Iżda peress li l-knisja żgħira fit- triq La Sengle kienet fil-limiti ta' Haż-Żabbar ġie iddikjarat li wied il-Għajn ħareġ minn Ħaż- żabbar u mhux miż-Żejtun. Il-Knisja parrokkjali preżenti nbniet wara. - 720 Sena Sezzjoni Żgħażagħ.