ŻIEDA FIL-PAGA ŻIEDA FIL-BONUS LI SE JINGHATA LILL- PENSJONANTI KOLLHA PAGA MINIMA NAZZJONALI AKTAR GĦOLJA JOGĦLA S-'CEILING' TA' L-INCOME TAX GHOTJA TA' £M65 LIN-NISA GHAT-TQALA LEAVE TA' 13-IL ĠIMGHA WAQT IT-TQALA ŻIDIET FIL-PENSJONIJIET ŻIEDA FIĊ-CHILDREN'S ALLOWANCE Għalkemm. ir-reċessjoni nfirxet u ħakmet bosta pajjiżi kbar u aktar industrijalizzati minna, aħna, bis-saħħa tax-xogħol li ppjanajna u bnejna bi tbatija matul dawn l-aħħar snin morna aħjar milli bsarna. Dan minkejja l-inkwiet u d-diffikultajiet li kellna ngħelbu kawża tal-politika protezzjonista ta' ċerti pajjiżi industrijalizzati li fixklet l-esportaz- zjoni ta' diversi prodotti manifatturati hawn Malta. Il-Ministru Cassar fil-ftuħ tad-diskors tiegħu tal-Budget. Il-President tar-Repubblika Dr Anton Buttigieg jiffirma l-Estmi flimkien mal-Ministru tal-Finanzi, Dwana u Investimenti tal-Poplu Dr Joseph Cassar. Malta issa inqatgħet darba għal dejjem mir-rabta li l-ekonomija tagħna kellha ma' l-impiegi u qliegħ mill-bażi militari barranija. Il-Gvern irnexxielu jwaqqaf ordni soċjali ġdida li ħelsitna mill- faqar u inġustizzji soċjali u żgurat li l-għixien ta' kull Malti jkun imħares tul ħajtu kollha. Minbarra hekk il-Gvern irnexxielu jsaħħaħ is-servizzi meħtieġa għall-iżvilupp u kattar u fetaħ opportunitajiet ġodda f'kull qasam. Investimenti għaqlija L-infrastruttura ekonomika u soċjali matul dawn l-aħħar 9 snin issaħħet b'investimenti għaqlija kif jitlob l-iżvilupp ekonomiku. Is-sena li ġejja, b'mod partikolari, l-ikbar prijorità ser tingħata biex: titjieb il-provvista ta' l-ilma; jiżdiedu l-faċilitajiet fil-Port il-Kbir u jitkompla l-iżvilupp tal-Port ta' Marsaxlokk li joffri oppor- tunità kbira biex Malta tistabbilixxi ruħha bħala ċentru ta' kummerċ fil-Mediterran; tiġi estiża l-art għall-biedja (Reclamation) ħalli titkabbar il-produzzjoni ta' l-ikel; jissaħħu s-servizzi li jħarsu l-ambjent biex nippreżervaw u nkattru s-sbuħija u l-ġid naturali ta' artna; fil-qasam tal-''Housing'' jingħataw ''plots'' lil kull min irid u għandu bżonn jibni dar għalih, b'għajnuna ta' self b'kondizzjonijiet favorevoli li jvarjaw skond il-mezzi; titkompla tissaħħaħ l-Iskema Nazzjonali tas-Saħħa billi (a) jiżdied u jitjieb is-servizz ta' kura b'xejn għal kulħadd fl-isptarijiet; (b) jiġi estiż is-servizz ta' kura fil-komunità bla ħlas għal kulħadd u (ċ) jiżdiedu d-djar residenzjali għax-xjuħ; titkompla tissaħħaħ is-sistema ta' edukazzjoni utilitarja li ġiet introdotta u li diġa' qed turi li hu l-mezz u l-mod li jaħdem l-aħjar għall-bżonnijiet ta' pajjiżna; u e tingħata wkoll spinta lit-tixrid ta' kultura fost il-poplu b'organizzazzjoni ta' programmi kulturali u attivitajiet sportivi speċjalment għaż-żgħażagħ. FAĊILITAJIET x SPORTIVI — STADIUM NAZZJONALI F'TA' QALI Il-pubbliku sportiv Malti ser jaqta' xewqtu li jkollu tabilħaqq 'Stadium' Nazzjonali mgħammar bil-faċilitajiet kollha moderni. L-istess Vot jipprovdi għal faċili- tajiet sportivi oħra bħalma huma 'football grounds' u 'courts' għat- 'tennis', 'basketball' u 'vollevball'. MINKEJJA ŻMINIJIET TANT DIFFIĊLI….. Zieda fl-esportazzjoni Sa Settembru l-esportazzjoni laħqet kważi £M128 miljuni — żieda ta' madwar £M14 miljuni fuq is-sena l-oħra. L-importazzjoni telgħet bi kważi £M42 miljuni għal £M240 miljuni. u Bilanċ Favorevoli TELEVISIONS TAL-KULUR Il-Gvern qed jistudja skema biex, waqt li titnaqqas l-impor- tazzjoni ta' xi oġġetti oħra, jibdew jidħlu Malta gradata- ment it-'televisions' bil-kulur. Iżda minkejja dan l-iżbilanċ fil-kummerċ ma' barra, d-dħul mit-Turiżmu kif ukoll minn investimenti barranin u qliegħ ieħor fuq servizzi, kien tant qawwi li patta għall- iżbilanċ u sa Settembru ħalla bilanċ favorevoli rekord fil-Kont Kurrenti tal-Bilanċ tal-Pagamenti. Sa l-aħħar tas-sena l-bilanċ favorevoli fil-Kont Kurrenti hu stmat li jkun ta' madwar £M32 miljuni u li r-riżervi uffiċjali jiżdiedu b'madwar £M22 miljuni fuq is- sena l-oħra u jsiru £M367 miljuni. e L-GHOLI FIL-PREZZ TA' L-ENERĠIJA Minn xi żmien 'l hawn Malta kellha tibda tħallas kważi d-doppju għaż-żejt li trid bilfors tixtri minn barra. Il-prodotti taż-żejt kollħa kellhom jogħlew fil-prezz. Il-petrol minn £M1 isir £M1.15,0 kull gallun; il- pitrolju minn 35c għal 40c kull gallun, u d-diesel minn 40c għal 70c kull gallun. IL-GASS Għaliex jaqbel lin-nazzjon li jiġi wżat il-gass aktar milli jintuża l-elettriku, il-prezz tal-gass se jin- żamm kif kien. Mill-banda l-oħra ir-rati ta' l-elettriku se jkollhom jiġu aġġustati: DOMESTIKU L-arloġġ u l-kunsum fuq l-ewwel 100 units: : minn £M8.50 għal £M9 kull sena Il-mitt units li jmiss: minn 2c1 għal 2c2. kull unit 'Il fuq minn 200 units: minn 2c7 għal 2c8 kull sena KUMMERĊJALI L-arloġġ u l-konsum fuq l-ewwel 100 units: minn £M16 għal £M18 kull sena 'Il fuq minn 100 units: minn 3c8 għal 3c9 kull unit XI ŻIDIET OHRA FIL-PREZZIJIET L-ILMA Minħabba in-neċessità li titrażżan il-ħela ta' l-ilma, li sfortunatament ġejja mill-fatt li r-rati domestiċi preżenti huma baxxi ferm, u dak li hu b'xejn ħadd ma jistmah, il-Gvern ra l-bżonn li dawn ir-rati jiżdiedu. L-ewwel 5940 gallun (inkluż il-'meter') £M1.20,0 Bejn: 5940 u 9240 gallun: 54c5 kull 1000 gallun Bejn 9240 u 12540 gallun 75c. kull 1000 gallun Bejn 12540 'l fuq £M1.13,0 kull 1000 gallun Bħalma kien sar fl-1974, meta l-elettriku kellu jogħla f'daqqa minħabba ż-żieda kbira fil-prezz taż- żejt, issa se jingħata skont lill-konsumaturi li jkunu qed jirċievu għajnuna soċjali jew pensjoni mhux kontributorja. IL-ĦALIB TA' L-M.M.U. Is-sena d-dieħla, l-Impriża għall-Bejgħ tal-Halib (M.M.U.) mistennija tagħmel telf ta' madwar miljun lira. Għalhekk se jkun meħtieġ, biex dan it-telf jiġi evitat, li l-prezz tal-ħalib jogħla b'żewġ ċenteżmi l-flixkun. IL-POSTA Il-pustaġġ fuq ittra lokali ser jitla' minn 2c5 għal 3c, waqt li l-pustaġġ fuq kartolini li bħalissa qiegħed 6c għal pajjiżi fl-Ewropa u 7c għal bnadi oħra ser jitla' b'1c f'kull każ għal 7c u 8c rispettivament. Ser isiru żidiet fid-dazju fuq ċerti oġġetti li m'humiex ta' natura essenzjali u li l-aktar importanti fosthom huma l-ispirti, it-tabakk, il-birra u s-soft drinks. Barra li jservi bħala mezz ta' ''revenue'' id-dazju għandu wkoll l-iskop li jikkontrolla l-importazzjoni u għalhekk il-ħruġ ta' flus barra mill-pajjiż. Hemm ukoll żidiet fuq oġġetti li Ilum qed isiru tajjeb ħafna Malta u f'dan il-każ id-dazju huwa protettiv. Ser jitneħħa d-dazju fuq rigali li ma jiswewx aktar minn £M25 (cif) li wieħed jirċievi kull tant żmien minn barra. LIĊENZI TA' VETTURI Il-liċenza għall-vetturi tal-baħar b'makna ta' aktar minn 10 h.p. ser titla' minn £M1 għal £M10 fis-sena; ser jogħlew il-liċenzi tal-bejjiegħa fit-toroq; il-liċenza ta' vettura biex tidħol il-Belt ser titla' minn £M5 għal £M10 jekk sid il-vettura ma joqgħodx il- Belt. Id-dritt għat-trasferiment ta' vettura kummerċ- jali ser titla' minn £M5 għal £M10 u ta' mutur minn £M1 għal £M5; l-liċenzi tal-vetturi kummerċjali ser jitilgħu ukoll minn £M12 għal £M17 fis-sena. LIĊENZI TA' NEGOZJU Minflok is-sistema preżenti se tidħol sistema li l-liċenza titħallas mhux skond il-valur tal-kera li jiġi dikjarat, iżda skond ix-xorta ta' stabbiliment li jkun. £M105 miljuni mit-Turiżmu Din is-sena, t-turisti hu stmat li sejrin jonfqu f'Malta £M105 miljuni — £M29 miljun aktar mis-sena loħra. Hemm ivvutati £M300,000 għall-proġett ta' Sant'Anġlu bħala kumpless turistiku. F'Għawdex, il-Forti Chambrai ġie wkoll irranġat għal skop simili u għandu jitlesta s-sena d-dieħla. Il-Forti Sant'Anġlu. Mis-somma ta' £M2.2 miljuni taħt il-Vot tal-Biedja u Sajd, nofsha ser tintefaq fuq miżuri kontra l-'African Swine Fever' u fuq trobbija ta' majjali. Barra dan, is-servizz veterinarju ser jissaħħaħ bl-iskop li l-irziezet tal-majjali dejjem jinżammu nodfa kif jinħtieġ. Dwar. it-trobbija ta' majjali, barra mill-għajnuna li ser tin- għata lill-produtturi tal-majjali biex jibnu jew jimmodernizzaw l- irziezet skond kif titlob l-iġjene, twaqqfet ukoll il-Comino Pig Development Co. Ltd.' bil-għan li tipprovdi majjali lill-produtturi għat-tkabbir ta' industrija tal- majjali. Mill-kumplament tal-Vot, hemm nofs miljun lira għar-rek- lamazzjoni ta' art mogħxa f'Kem- muna, il-Manikata u Wied Ħoxt, li tinkludi l-valur ta' makkinarju mogħti lil Malta mill-Gvern ta' l- Awstralja (£M270,000) bħalma huma 'tractors', 'trucks' u 'rotarv cultivators' li ser jintużaw fuq dawn il-proġetti. Barra mill-għaj- nuna li soltu tingħata lill-bdiewa u lis-sajjieda ser tingħata għajnuna oħra lill-bdiewa għall-bini ta' ġwiebi biex ikollhom iżjed ilma għat-tisqija. L-ammont ta' din l-għajnuna jkun ikkalkolat f'kull każ skond il-kobor tal-ġiebja. Sadanittant qed jitneħħa d- dazju minn fuq 'spare parts' ta' muturi tal-bdiewa (agricultural tractors) kif ukoll fuq xi oġġetti li jservu ta' materja prima f'xi industriji. Il-proġett tat-trobbija tal-m; Fost it-toroq proġettati għas- sena 1981 hemm dik ta' l-Għadira u l-Bvpass ta' San Pawl il-Baħar — b'hekk hu maħsub li tittaffa l- problema tat-traffiku lejn it-Tra- muntana tal-Gżira u għal Għawdex. Ser jitlesta wkoll il-proġett ta' l-Imsida flimkien mat-twessigħ u l-asfaltar tat-triq Rabat/Għajn Tuffieħa. Il-programm ta' spiża kapitali ta' l-Awtorità tad-djar b'kollox ser ikun ta' £M1,236,000. Dawn il-flus ser jintużaw l-ewwel biex jitles- tew minn kollox il-266 'flats' li diġa qed jinbnew u jitlesta l-bini ta' 155 'flats' ġodda; u t-tieni biex isir is-'servicing' tas-siti magħ- żula biex jingħataw bċejjeċ ta' art taħt il-'Home Ownership Scheme'. L-awtorità tad-Djar ser tipprovdi wkoll flus biex tissus- sidja skond il-mezzi ta' dak li jkun is-self li jieħdu mill-bank dawk li jieħdu 'plots' tal-Gvern. BENEFIĊĊJI SOĊJALI Rata fil-ġimgħa 1974 1975: 1976 1977 1978 1979 1980 Ma' dan wieħed irid iżid il-'bonus' tas-sena li kien jammonta fil-ġimgħa għal 38c5 (1974), 69c2 (1975), 92c3 (1976), £M1.15,4 (1977), £M1.38,5 (1978), £M1.53,8 (1979) u £M1.76,9 (1980). Fl-1981 il-'bonus' se jitla' għal £M100 (£M1.92.3 fil-ġimgħa). ŻIEDA FIL-PAGA Ser tingħata żieda ta' £MA fil-ġimgħa lil kull ħaddiem. Għalhekk il-paga minima nazzjonali issa ser titla' minn £M22.88 għal £M26.88 fil-ġimgħa. Peress li l-Gvern iħoss li l-ħaddiem-student ma għan- dux ikun ta' piż fuq il-familja, se tiżdied il-paga tiegħu wkoll b'£M2 fil-ġimgħa. ŻIEDA FIL-BONUS Il-Bonus annwali ser jiżdied minn £M92 għal £M100 fis-sena. Dan il-Bonus ser jingħata lill-pensjonanti kollha kemm dawk taħt l-Iskema tas-Sigurta Nazzjonali kif ukoll lill-pensjonanti l-oħrajn kollha, ħlief naturalment dawk li jkunu qed jaħdmu u qed jirċievu diġa' dan il- Bonus. REVIŻJONI TAL-PAGI FIS-SERVIZZ PUBBLIKU Se jiġu riveduti l-pagi tal-ħaddiema fis-Servizz Pubbliku. Miżura ġdida hi l-għoti ta' 'marriage grant' ta' £M50 lill-irġiel; li din qabel kienet tingħata biss lin-nisa. GHAJNUNA SOĊJALI L-ogħla rata ta' benefiċċju kull ġimgħa għal familja ta' ħamsa. BENEFIĊĊJU 'CHILDREN'S ALLOWANCES GĦALL-MATERNITÀ tata fil-ġimgħa għal tlett itfal Dawk in-nisa li joħorġu tqal u ma jkunux Introdotta fl-1974 qegħdin f'impieg sejrin jirċievu benefiċċju għall-maternità ta' £M5 fil-ġimgħa għal waqt l-aħħar tmien ġimgħat tat-tqala u l-ewwel ħames ġimgħat ta' wara t-twelid tat-tarbija. Dan il-benefiċċju sejjer jingħata biss għall- ewwel tliet tqaliet li jista' jkollha l-mara. 'LEAVE' SPEĊJALI GĦAL WAQT IT-TQALA Għal dawk in-nisa li huma mpjegati sejjer jingħata ''leave' speċjali għall-maternità għall-aħħar tmien ġimgħat tat-tqala u l-ewwel ħames ġimgħat ta' wara t-twelid. Waqt dan il-'leave'' il-mara li tkun qiegħda f'dan l-istat tibqa' tirċievi paga sħiħa mingħand min ikun qed jimpjegaha. ŻIEDA LILL- PENSJONANTI TAL-GVERN Dawk il-pensjonanti tal-Gvern li ma jist- għux jikkwalifikaw għall-benefiċċji tas-Sigurtà Nazzjonali għax qatt ma kienu kontributuri, ser jingħataw żieda ta' £M2.20 fil-ġimgħa jekk ikunu miżżewġa u ta' £M1.40 fil-ġimgħa jekk ikunu weħidhom. Din iż-żieda jeħduha sakemm ma jkunux qegħdin jirċievu xi żieda oħra jew għax qed jaħdmu inkella għax jib- benefikaw minn assistenza oħra li qed jagħti l-Gvern. Il-Gvern lest biex itaffi l-piż tat-taxxa meta dan ikun possibbli. It-tnaqqis personali, jiġifieri sssomma li fuqha ma titħallasx taxxa, ser jogħla b'mitt lira għal ġuvni jew xebba, cioċ minn £M535 għal £M635, u b'£M150 cioċ minn £M920 għal £M1,070 għal koppja miżżewġa. Barra minn dan ser jitwessgħu l-blokki ta' dħul taxxabbli li hemm għal kull rata u ser jidħlu rati ġodda inqas minn dawk li jeżistu Ilum biex b'hekk it-taxxa li titħallas tonqos fil- każi kollha. Dan ser isir b'seħħ mis-sena bażika 1980 u b'hekk kulħadd ser tonqoslu t-taxxa dovuta fuq dak li jkun qala' din is-sena. Miżura oħra ġdida, li din id-darba ser tolqot ħafna romol, hija l-għoti tal-pensjoni minima nazzjonali lil dawk ir-romol li għandhom 'il fuq minn 60 sena u li m'għandhomx pensjoni oħra tar-romol mingħand xi ''emplover'' tal-mejjet żewġhom. B'din il-miżura sejrin jibbenefikaw madwar 3,600 armla. PENSJONI TAX-XJUĦ L-ogħla rata li titħallas kull ġimgħa lill-koppja miżżewġa £M20.50 RIFORMI OĦRA DWAR L-GĦAJNUNA SOĊJALI Mis-sena d-dieħla għal skopijiet ta' Għajnuna Soċjali sejrin isiru riformi fir-rati ta' l-Għajnuna Soċjali u fil-mod kif jiġu kalkulati l-mezzi tal-familja. B'dawn ir-riformi sejrin jikkwalifikaw iżjed nies. BENEFIĊĊJI SOĊJALI BENEFIĊĊJI SOĊJALI IL-BENEFIĊĊJI PRINĊIPALI TAS-SIGURTÀ NAZZJONALI Fil-ġimgħa Fil-ġimgħa Fil-ġimgħa Pensjoni Minima Nazzjonali £M18.30 għal £M20.50; żieda ta' £M 2.20 Pensjoni Massima Nazzjonali inn £M31.08 għal £M57.70; żieda ta' £M26.62 Allowance tat-Tfal (l-ewwel tlieta) inn £M 5.80: għal £M 7.10; żieda ta' £M 1.30 Pensjoni ta' Armla taħt is-60 li tinkludi l-pensjoni supplimentari £M18.06 għal £M19.68; żieda ta' £M 1.62 Pensjoni ta' Armla 'l fuq minn 60 minn £M10.43 għal £M13.05; żieda ta' £M 2.62 Kuljum Kuljum Kuljum Benefiċċju għal-Mard minn £M 2.83 għal £M 3.25; żieda ta' £M 0.42 Benefiċċju Speċjali għad-diżimpieg minn £M 3.00: għal £M 3.25; żieda ta' £M 0.25 Benefiċċju għall-Korriment minn £M 4.37 għal £M 5.05; żieda ta' £M 0.68 PENSJONI MHUX KONTRIBUTORJA Skeda Eżistenti Skeda Proposta Miżżewġin Miżżewġin Rata ta' Rata ta' pensjoni fil- Pensjoni fil- ġimgħa għal ġimgħa għal Mezzi fis-sena kull wieħed Mezzi fis-sena kull wieħed sa i sa £M10.25 bejn £M100 u £M200 ; bejn £M125 u £M225 £M8.75 bejn £M200 u £M300 B bejn £M225 u £M325 £M 7.20 bejn £M300 u £M400 f bejn £M325 u £M425 £M 5.50 'il fuq minn £M400 j 'il fuq minn £M425 xejn Singoli Rata ta' Singoli Rata ta' pensjoni pensjoni Mezzi fis-sena fil-ġimgħa Mezzi fis-sena fil-ġimgħa sa £M50 a sa bejn £M 50 u £M100 B bejn £M 75u £M125 bejn £M100 u £M150 8 bejn £M125 u £M175 bejn £M150 u £M200 ħ bejn £M175 u £M225 'il fuq minn £M200 j 'il fuq minn £M225 KONTRIBUZZJONI TAL-BOLLA IMPJEGATI: Issa l-kontribuzzjonijiet ta' l-impjegati ser ikun proporzjonali mal-paga bażika ta' l-individwu. Dan il-proporzjon ġie iffissat għal wieħed minn tnax tal-paga bażika. L-inqas kontribuz- zjoni għal dawk li għalqu t-18-il sena ser tkun ta' £M2.24 fil-ġimgħa — jiġifieri żieda ta' 9c fil-ġimgħa — u l-kontribuzzjoni massima ser tkun ta' £M7.21 fil-ġimgħa — jiġifieri żieda ta' £M3.79 fil-ġimgħa. Il-kontribuzzjoni għal dawk l-impjecati li għadhom ma għalqux it-18-il sena sejra tibqa' fissa u ser tkun ta' £M1.23 fil-ġimgħa. Il-massimu tas-salarju li fuqu tin- 'SELF-EMPLOVED': għata l-pensjoni taż-żewġ terzi, Dħul li fuqu tingħata Pensjoni Kontribuzzjoni fil-ġimgħa Ta ka MA et karnelt AT taiarji £M1,640 fis-sena (minimu) kollha ser ikunu koperti minn £M2,170 fis-sena ……… TM i l-iskema ta' pensjoni nazzjonali. £M2,700 fis-sena l B'hekk is-'self-emploved' jibqa' £M3,230 fis-sena b jħallas ir-rata skond l-ammont ta' £M3,760 fis-sena ' 'income' li jkun għażel biex fuqu tin- £M4,500 fis-sena (massimu) ħadem il-pensjoni taż-żewġ terzi. ILMA GĦAX-XORB Għal dan il-għan il-Gvern qed jivvota somma ta' kważi £M4 mil- juni. Proġett ġdid huwa t-tqegħid ta' 'pipeline' minn Għawdex għal Kemmuna u Malta biex l-ilma żej- jed li jinsab Għawdex ikun jista' jiġi ppumpjat lejn Malta. Minbarra dan f'diversi nħawi f'Malta qed jinbnew impjanti tal- 'water treatment' biex l-ilma tax- xita li jinġabar ikun jista' jitnaddaf u jintuża għax-xorb. Matul l-1981 ser jitkompla t-tħaffir ta' 'boreholes' kif ukoll il-proġett Riżq il-Widien. Matul dawn l-aħħar seba' snin, in-numru ta' linji fl-Exchange tat- Telefon żdiedu minn 32,000 għal 70,000 u dak tat-Telex minn 200 għal 760. F'dan il-Budget il-Gvern qed jipprovdi somma ta' £M3 miljuni għall-għoti ta' 6,000 linja tat- telefon u 100 tat-Telex, flimkien mat-tkabbir fl-'exchange', għal xogħol konness ma' l-istallazzjoni ta' 16,000 linja fl-'Exchange areas' taż-Żejtun u l-Marsa, għall-bini ta' l-Exchange' f'Għawdex kif ukoll tar-Radio: Maritime Station', f'Bengħajsa. ESTENSJONI TAD-DRENAĠĠ U ILMA TAT-TISQIJA Il-programm għall-estensjoni tad-drenaġġ jaħseb għat-tqegħid ta' madwar 15,500 metru ta' 'mains' u l-bini ta' ħames 'pump- ing stations'. Proġett kbir ieħor huwa dak tal- purifikazzjoni ta' l-ilma tad- drenaġġ. Meta jkun lest dan il- proġett se jipprovdi ilma għat- tisqija tar-raba' f'firxa ta' 640 hectares. ŻVILUPP FIL-PORTIJIET Il-Vot għall-Iżvilupp ta' Portijiet jilħaq £M5.4 miljuni. Madwar nofs dan il-Vot se jmur fuq il-proġett ta' Marsaxlokk, li ċer- tament hu l-akbar proġett li ippjana dan il-Gvern. Magazine Wharf sabiex ikun Kalkara Wharf kif ukoll l-Isla fejn e Il-Port il-Kbir hemm iżjed wisgħa għall-con. il-moll ikun. jista' jintuża. għall- tainers' u 'trailers' 'vachts'. Għadu kemm ġie iffirmat fte- somma ta' nofs miljun lira biex him maċ-Ċiniżi għall-bini ta' moll Xogħlijiet oħra għandhom isiru jinbnew faċilitajiet oħra għall- li jgħaqqad Laboratorv Wharfma' kemm fuq 'Wine Verandah' u ħażna tal-qamħ. e Xogħol fil-Menqa Hawn sar xogħol estensiv bħal ma hu l-qtugħ ta' blat minn qiegħ il-baħar biex ikunu jistgħu jidħlu vapuri kbar. Sar ukoll żvilupp ta' Belt il-Hażna. Il-moll tal-Menqa se jiġi mtawwal biex jakkomoda 'oil tankers'. e Iċ-China Dock ' Ix-xogħol fuq iċ-'China Dock' issa tlesta u l-ewwel vapur daħal f'dan il-baċir fid-9 ta' Ottubru, 1980. B'hekk il-Gvern wettaq pjan ieħor ta' investiment li permezz tiegħu l-Korporazzjoni tad-Drv- docks tkun tista' tidħol għal tis- wija ta' vapuri ta' tunnellaġġ kbir, xogħol li qabel qatt ma setgħet tikkompeti għalih. e L-Imġarr, Għawdex Fl-Imġarr, Għawdex, ser isir xogħol ukoll biex l-inġenji tal- baħar isibu iżjed post fejn jit- rakkaw. e Ajruport Taħt il-Vot ta' l-Iżvilupp ta' l-Ajruport hemm provduta som- ma ta' nofs miljun lira u l-parti kbira tagħha ser tintefaq fuq it- tiswija ta' l-'Apron' il-qadim, li ma kienx maħsub li jintuża minn ajru- plani ta' toqol kbir bħal ma jeżistu llum. Parti kbira mill-investimenti ser tmur fil-'Malta Shipbuilding Com- panv Limited', proġett li, kif wie- ħed jista' faċilment jinnota anke mill-ħwienet tax-xogħol li għad- hom kemm inbnew, miexi 'l qud- diem ġmielu u għad bla dubju ta' xejn iħaddem ħafna nies u jgħin l-ekonomija tal-pajjiż. L-ispiża taħt il-Vot tas-Saħħa u l-Ambjent hi stmata li tilħaq mad- war £M1.3 miljuni. Fost ix-xogħol li qiegħed isir fil-kumpless ta' l-Isptar San Luqa hemm l-bini ġdid għall-'outpatients' u l-mo- dernizzazzjoni ta' l-X-Rav Depart- ment'. Se jitkompla x-xogħol ta' Djar Residenzjali għax-Xjuħ Rigward il-programm ta' Djar Residenzjali għax-Xjuħ, parti mill- Isptar San Vinċenz de Paule qed tinbidel f'kumpless residenzjali għax-xjuħ fuq l-istess linji ta' Haż- Żmien; dan il-post se jissejjaħ Ħas-Serħ. Hemm vot ta' £M100,000 għat-taħwil ta' siġar deko- rattivi fit-toroq biex ikompli jissebbaħ l-ambjent. modernizzazzjoni tas-swali fl-is- ptarijiet kollha. Matul is-sena nfetħu l-'units' tal-Maternità, tal-Gajnakoloġija u tal-Kura Speċjali tat-Trabi, kif ukoll 'operating theatre' ġdid fl-Isptar Karen Grech. Is-servizz tal-'General Practi- tioners' fost il-poplu fl-ibliet u l-irħula ser ikompli jitjieb billi l-'clinics' ikomplu jiġu moder- nizzati u jiżdiedu fihom faċilitajiet Ser jitwaqqaf unit speċjali għall-kura ta' min jaqa' vittma tax-xorb u tad-drogi. Il-Gvern ivvota £M419,000 għal estensjonijiet fi skejjel u kif ukoll għal xiri ta' tagħmir għall-unit tax-xandir edukattiv. Se jinxtara wkoll aktar tagħmir għall-Università li parti minnu qed jiġi finanzjat mis-Suq Komuni. Mill-bidu tas-sena 'l hawn fetħu 17-il fabbrika ġdida filwaqt li 12-il ditta oħra wettqu proġetti ta' espansjoni. Sa l-aħħar ta' Settembru dawn il-proġetti ġodda bdew iħaddmu 880 ruħ u 'l qud- diem mistennija li b'kollox iħaddmu madwar 1,450 ruħ. Kien hemm ukoll 44 proġett approvat li l-biċċa l-kbira minnhom qegħdin iħejju biex jibdew il-produzzjoni u li mistennija jħaddmu madwar 3,000 ruħ oħra. Il-lum il-ġurnata l-għadd ta' impiegi fil-gżejjer Maltin laħaq quċċata ġdida u n-numru ta' nies qiegħda nżamm tas- sew baxx. Fil-fatt, sa l-aħħar ta' Settembru, l-għadd ta' ħaddiema fil-gżejjer Maltin qabeż il-120,000; filwaqt li n-numru ta' nies qiegħda kien ta' 3,439 jew 2.8 fil- mija ta' dawk li setgħu u riedu jaħdmu. Għas-sena 1981, id-Dipartiment tax- Xogħlijiet mistenni jlesti dsatax-il fabbrika. Minn naħa l-oħra, il-Korpo- razzjoni ta' l-Iżvilupp għandha tlesti sitt fabbriki u seba' 'extensions' kif ukoll tkompli l-bini tal-Funderija.