Teżor ieħor fil-Palazz Thiene har it-Tlieta, 24 ta' Gunju 2008, waqt il-Programm Mużikali li fakkar il- 102 anniversarju mit-twaqqif ta' l-Għaqda tal-Mużika San Gejtanu, saret preżentazzjoni lill-President ta' l-Għaqda ta' fotokopja ta' ritratt. orsi xi wħud ma fehmux is- injifikat eżatt ta' dik il- preżentazzjoni, jew ħasbu li ġiet — ppreżentata biss karta. Oħrajn 7. mhux biss fehmu iżda ferħu bil- ir b'dik il-preżentazzjoni. ik il-karta preżentata mis-Sur Mario Spiteri Sacco kienet l- għotja mill-familja Spiteri Sacco a' skultura tissimbolizza l-arti nużikali ta' l-artist/skultur John piteri Sacco, li tant ħalla ogħlijiet mill- żisbaħ warajh. Għaqda tal-Mużika San anu biex tissokkta tkun itru ta' arti u ta' kultura. jem ta' wara l-iskultura ġiet joftata lejn il-Każin u ħħla b'attenzjoni kbira ewwa l-Bitħa tal-Każin fejn se un- imqiegħda b'mod tmanenti. L-attenzjoni kienet meħtieġa peress li din l-iskultura hija tqila a u għandha użin li jaqbeż sewwa t-tunnellata w nofs. L-iskultura mgħotija lill-Għaqda tal-Mużika San Gejtanu. 'Kif għedna l-iskultura tirrapreżenta mara bil-qiegħda żżomm f'idha (ddoqq) amborlin. Oriġinarjament, John Spiteri Sacco kien għamel dan ix-xogħol iex jitpoġġa fil-faċċata tar-Radio Citv Opera House li kien hawn il-Ħamrun, um intemm biex l-erja saret iċ-Ċentru Nazzjonali Laburista. Għal snin din l-opra artistika, li qatt ma kellha l-magħmudija tagħha, kienet uma f'maħżen bla ma qatt ħadd jaraha u jgawdiha, timtela' bit-trab li ien serraħ fuqha. Dnub u ħasra tassew. sa, grazzi għall-ħsieb tal-familja Spiteri Sacco u għar-rieda tal-Kumitat ta' ħaqda li jkompli jsebbaħ il-Palazz Thiene b'xogħlijiet ta' l-aħjar artisti in, dan ix-xogħol se jkun jista' jiġi gawdut -sena kollha. kxif uffiċjali ta' din l-iskultura se jsir nhar il- add,3 ta' Awissu 2008, waqt ir-riċeviment tal- esta. Tajjeb li meta wieħed jara u japprezza biċċa xogħol artistika, jkollu ftit informazzjoni dwar artist li jkun ħoloqha. Id-dehra ta' l-opra tpoġġi mmaġinazzjoni id-dehra ta' l-artist qed jaħdimha, bil-pinzell, bl-iskalpell jew bil-pinna — egħu. U l-moħħ jiftakar xogħlijiet oħra li jkunu arġu mill-istess id, jifhem u jagħraf il-ħsieb, it-teknika u l-influwenzi wara x-xogħol. Għalhekk ijjeb li hawnhekk nisiltu ftit tagħrif meħud minn diversi artikli li dehru f'ġurnali lokali u f'rivisti u kotba dwar dan l-artist li llum aħna qed ingawdu mix-xogħol tiegħu ġewwa l-Każin tagħna. John Spiteri Sacco twieled il-belt Valletta nhar is-7 ta' Ġunju, 1907. Minn età ċkejkna huwa wera l-interess tiegħu fl-arti ta' l- immudellar. Kompla jxettel u jkabbar it- talent tiegħu meta beda jattendi l-iskola ta' l-arti fil-Belt, fejn tħarreġ taħt Antonio Micallef. Jattendi din l-iskola dam kważi disa' snin, fejn f'dan iż- żmien tħarreġ ukoll fid-disinn ma' Robert Caruana Dingli u ma' Giuseppe Duca. Ta' tmintax-il sena huwa rebaħ borża ta' studju f'Ruma. Kien attenda wkoll l-'British Academv' immexxija minn Antonio Sciortino fejn studja n-nudo u r-ritratt (portrait). Filgħaxijiet kien jattendi l-Istituto Artistico Industriale fejn tħarreġ fl-istudju tad-dekorazzjoni u proġetti. Lura f'Malta, il-gvern ħatru għalliem ta' l- arti fl-iskejjel primarji. Fl-1930 hu żżewweġ lil Adelina, xebħa Felice, u wara ftit tela' Għawdex biex jintroduċi s-suġġett ta' l-arti fl-iskejjel. F'Għawdex kellu tifel u tifla. F'Għawdex ukoll iltaqa' ma' l-istatwarju Wistin i Camilleri u saru ħbieb sewwa. Kien f'Għawdex li lil John daħlitlu l-ewwel kummissjoni. Ma kinitx għal Għawdex iżda għall-knisja ta' Kristu Re f'Raħal il-Ġdid. Insibu fost l-oħrajn Danza Eġizzjana (Mużew ta' l-Arti u Kummerċ), bust ta' San Gorġ Preca (Blata l-Bajda), erba' figuri klassiċi fl-irħam li jirrapreżentaw l-arti, il-mużika, l-pittura u l-ballet (fir-residenza tal-Konti Manduca f'Ħal Balzan), u mijiet ta' xogħlijiet mxerrda fi knejjes, f'ċimiterji u anke djar privati. Jista' b'eżempju, wieħed isemmi xogħlijiet fil-knejjes ta' San Pawl il-Belt, iż-Żejtun, Ħaż-Żabbar, l-Imġarr, il-Furjana, Fleur-de-Lvs, u tant oħrajn. l l i i l Il-lista ta' fejn wieħed jista' japprezza x-xogħol sabiħ tiegħu l ji ii Borg, studjuż u kritiku ta' l-arti, jiddeskrivi lil John Spiteri Sacco bħala bniedem kwiet, flemmatiku u kalm, artist romantiku u liriku mogħni b'ispirazzjoni artistika u enerġija kreattiva li baqgħet tfawwar fih sa l-aħħar. Dan l-artist, wara li rritorna minn Għawdex, fetaħ ħanut il- Ħamrun u hawn f'pajjiżna x-xogħol żdiedlu sewwa. Kien hu li kien iddekora minn ġewwa s-sala tar-Radio Citv Opera House. Sfortunatament ħafna mill-istrumenti u figuri li kienu jsebbħu s-sala u l-palk spiċċaw meqruda. Ma tridux ninsew il-ġmiel li ħalla fil-Knisja Parrokkjali ta' San Gejtanu, b'dawk l-erba' Dutturi tal-Knisja taħt il-koppla. Xogħol impressjonanti li jikkumplimenta l-maestożità tal- koppla Ħamruniża. John Spiteri Sacco miet nhar l-24 ta' Mejju 1996.