L-ARMAR 1994 FESTA TA' SANTA KATARINA ŻEJTUN Knejjes ta' Santa Katarina f'Malta Il-Knisja ta' Santa Katarina fil-Belt Valletta Fuq talba ta' l-edituri ta' dan il-ktejjeb, minn din is-sena se nibdew naraw flimkien il-knejjes li nsibu f'dawn il-gżejjer iddedikati lil Santa Katarina Verġni u Martri. . F'dawn il-gżejjer il-kult lejn din il-qaddisa huwa kbir ħafna. Dan kien mill- 'qedem. L-ewwel deskrizzjoni tal-knejjes ta' Malta tmur lura lejn is-sena 1575 meta l-Viżitatur Apostoliku Monsinjur Pietro Duzina żar il-knejjes ta' dawn il- gżejjer. Fost l-erba mija u erbgħatax il-knisja li ra, sittax minnhom kienu . ddedikati lil Santa Katarina. Fost dawn, tnejn minnhom kienu diġà msemmija bħal Parroċċi fir-rollo ta' l-Isqof Senatore de Mello tal-1436. Dawn kienu taż- Żejtun u taż-Żurrieq. Mal-mixja tas-snin il-knejjes u l-artali f'ġieħ Santa Katarina żdiedu, oħrajn spiċċaw jew biddlu t-titular tagħhom. B'danakollu iżda, llum f'dawn il-gżejjer għad għandna numru sabiħ ta' knejjes f'ġieħ Santa Katarina. Fost dawn, waħda mill-isbaħ knejjes iddedikati lil din il-qaddisa insibuha fil-Belt Valletta. Bħal knejjes kollha ta' beltna din il-knisja hi storika, knisja b'arkitettura sabiħa u knisja li fiha bosta opri artistiċi. Dan se narawh flimkien fiż-żjara li se nagħmlu f'din il-knisja. Din il-Knisja hi llum magħrufa l-aktar bħala ta' ''Santa Caterina d'Italia'. Dan għaliex kienet il-Lingwa Taljana ta' l-Ordni li kienet tagħmel minn din il-knisja. Il-bidu ta' din il-knisja jmur lura lejn is-seklu sittax. Il-knisja ġiet mogħtija d-dehra li għandha llum għal ħabta tal-1683. Tletin sena wara, jiġifieri fl-1713 f'din il-knisja sar ħafna xogħol ta' rikostruzzjoni. Dan ix-xogħol u d-din is-sena huwa imfakkar permezz ta' kitba fil-fron- tispisju tal-faċċatta. L-ARMAR 1994 FESTA TA' SANTA KATARINA ŻEJTUN Oriġinali f'din il-knisja huwa l-portiku sabiħ mibni fuq numru ta' pilastri. Permezz tiegħu wieħed jidħol f'din i-knisja permezz ta' żewġ indani taraġ waħda fuq kull naħa tal-bieb il-maġġur. Hu portiku imfassal minn Romano Carapecchia arkitett b'fama mondjali li kellu rabta kbira ma' l-Ordni tal- kavallieri ta' San Ġwann. Meta wieħed jidħol f'din il-knisja josserva li l-knisja hi mibnija fuq stil oktangonali. Fuq it-tmien ħitan ta' din il-knisja titla l-koppla sabiħa u wiesa li tingħala permezz ta' tmien flieli. F'din il-koppla wieħed josserva pittura ta' dekorazzjonijiet sbieħ li jiġbru wkoll fihom episodji mill-ħajja tal-qaddisa. Mhux magħruf l-awtur ta' din il-pittura iżda kienet restawrata minn Luigi Pigazzini. Jiddomina din il-knisja l-kwadru titulari li jirrappreżenta l-martirju ta' Santa Katarina, Hu xogħol sabiħ ta' Mattia Preti. Din il-pittura saret madwar is-sena 1659 meta Preti kien għadu ma ġiex Malta u dan il-kwadru inġieb Malta biex il-kavallieri jaraw ix-xogħol tiegħu. Hu kwadru movimentat li fih Santa Ka- tarina, l-figura prinċipali, tidher għarkobbtejha b'idejha marbuta tħares lejn is- sema lesta biex tilqa l-martirju permezz tad-daqqa tax-xabla li tidher f'idejn il-manigold, lest biex joħroġa mill-post tagħha. Fil-bogħod, fuq it-tron jidher is-sultan li ta l-ordni tal-martirju tal-qaddisa u jidhru wkoll tlett uffiċċjali tiegħu. Madwar sitt persuni jidhru jassistu għal dan il-martirju. Fuq fil-għoli jidhru erba' anġli li tnejn minnhom qegħdin iġorru l-kuruna u l-palma tal-martirju. Hu kwadru verament sabiħ u bla ma trid meta tidħol f'din il-knisja, għajnejk jiċċasaw fuqu. Fuq dan il-kwadru naraw kopletta żgħira li jingħad li kienet parti mil-ewwel knisja. F'din il-kopletta naraw il-pittura tal-Missier Etern imdawwar b'numru ta' anġli. Din il-pittura hi xogħol Mattia Preti u l-assistenti tiegħu, Nistgħu ngħidu li hi l-ewwel xogħol tiegħu magħmul f'Malta fl-1661. Fuq il-ġnub ta' l-artal maġġur naraw żewġ kwadri laterali wieħed jirrappreżenta iż-żwieġ mistiku ta' San Katarina u l-ieħor naraw lil qaddisa tiddiskuti mal-filosofi. Huma żewġ kwadri oħra sbieħ u skond il-kritiċi ta' l- arti jingħad li huma xogħol Spanjol. Iż-żewġ artali ta' din il-knisja huma ddedikati lid-Duluri ta' Marija Santissi- L-ARMAR 1994 FESTA TA' SANTA KATARINA ŻEJTUN ma u lil Ġesi Kurċifiss. Il-kwadru tad-Duluri hu xogħol il-pittur Taljan Bene- detto Luti filwaqt li l-kwadru tal-Kurċifiss hu pittura fuq l-injam. Dan il- kwadru, li fl-imgħoddi kien devot ħafna, ingħata lil din il-knisja minn Balliju tal-Lingwa Taljana fl-1720. Żewġ kwadri oħra ta' pittura f'din il-knisja jirrappreżentaw iż-żwieġ tal- Madonna ma' San Ġużepp u lil Modonna bil-Bambin u lil Santa Eliżabetta flimkien ma' San Ġwann il-Battista. Dan l-aħħar kwadru hu ferm sabiħ u hi ħasra li jinsab fil-għoli u għalhekk wieħed ma jistax japprezza ix-xogħol sabiħ li fih. Ħdejn l-artal naraw żewġ kwadri oħra tal-Qalb ta' Ġest u tal-Madonna. Dawn iż-żewġ kwadri tpittru minn Ġużeppi Calleja skond id-disinn ta' Ġużeppi Hvzler. Qrib dawn il-kwadri niltaqgħu ma' wieħed mill-isbaħ kwadri li nsibu fil- knejjes tagħna. Dawn jirrappreżenta ż-żwieġ mistiku ta' Santa Katarina. Hu xogħol il-pittur magħruf Filippo Paladini. Fi żmien l-Ordni l-festa ta' Santa Katarina kienet tiġi ċċelebrata f'din il- knisja mill-Lingwa Taljana. Kien jattendi għaliha l-Gran Mastru u l-kavallieri tas-Salib il-Kbir u l-festa kienet issir bil-kant tal-Għasar u l-Quddiesa kantata. F'jum il-festa kienet issir purċissjoni bir-relikwija tal-qaddisa minn San Ġwann għal din il-knisja fejn kienet titkanta l-antifona u wara l-purċissjni terġa lura f'San Ġwann. B'xorti tajba din il-knisja ħarbet il-qerda tal-gwerra. illum għandha bżonn ir-restawr, u meta dan isir, u perswas li jsir tajjeb, il-knisja terġa tikseb is- sbuħija oriġinali tagħha. Fil-Ħdud u l-festi l-komunità Taljana f'Malta tagħmel użu minn din il-knisja billi din il-knisja ta' Santa Katarina qegħda taqdi llum il-ħtiġijiet spiritwali tat- Taljani li jgħixu Malta. Sliema 17 ta' Mejju 1994 Tonv Terribile,