Fil-ħarġa ta' Ottubru 1999 ta' Is-Siġġiewi deher artiklu ferm interessanti, miktub minn Joseph Balzan, fuq is-sehem ta' San Mikiel Arkanġlu fil- ħajja tan-nisrani, Imqanqal mill-ħsibijiet li semma s-Sur Balzan u mħajjar mill-editur, is-Sur Pawlu Aquilina, ħsibt li tista' tkun ħaġa ta' interess ukoll kieku wieħed kellu jiġbor xi tagħrif fuq il-qima tas- Siġġiwin ta' l-imgħoddi lejn dan il-qaddis, meqjus minn ħafna nsara — l-aktar fil-Bavarja u fi Sqallija — bħala d-difensur tal-Knisja. kien hawn qima qawwija lejn San Mikiel hekk li 'lfuq minn erba' mitt sena ilu fuq iz-zuntier tal-knisja kellna kappella ddedikata lil dan il-qaddis. Kif jidher mill- viżta ta' Monsinjur Dusina fl-1575, infatti, din kienet tinsab mal-ġenb tal-knisja l-qadima. Milli jidher għal dawk iż-żminijiet ma kinitx xi ħaġa rari li l-knejjes parrokkjali jew ta' ċerta mportanza jkunu mdawrin b'kappelli żgħar mibnijin minn xi nies għonja tal-post. Il-kappella ta' San Mikiel kienet żgħira, aktarx b'żewġ ħnejjiet biss, iżda kienet ħelwa, mgħammra bil-bibien ta' l-injam u bl-art iċċangjata, fil-waqt li ħafna kappelli oħrajn kellhom l-art maqlugħa jew l-anqas biss kienu jingħalqu. Insibu wkoll miktub li dil-kappella kellha artal wieħed bi nkwadru mpitter fuq l-injam. Żgur li dan ma kienx l-uniku nkwadru fuq l-injam fis-Siġġiewi għax hu magħruf li l-inkwadru titulari wkoll kien fuq l-injam. Iżda fl-istess viżta ma nsibu xejn dwar l- inkwadri ta' l-artali l-oħrajn kemm tal-knisja parrokkjali kif ukoll tal-kappelli ż-żgħar. Madanakollu, din il-kappella ta' San Mikiel kienet nieqsa mill-ħtiġijiet l-oħrajn kollha, anzi l-anqas biss kellha prokuratur biex jieħu ħsiebha minkejja li Dun Ġużepp Mamo kien obbligat iħallas għal quddiesa u għall-kant tal-vespri nhar il-festa ta' San Mikiel. Il-Qima lejn San Mikiel fis-Siġġiewi Wieħed jista' jifhem li fis-Siġġiewi, sa minn żmien ilu, minn hekk, Dun Ġużepp kellu wkoll id-dmir li jqassam il-kolazzjon lil dawk kollha li jieħdu sehem fil-festa u jħejji ikla għall-kappillan għal għaxra mill-ifqar nies tar-Raħal. Dun Ġużepp kien Patri ta' l-Ordni ta' San Ġwann u għalhekk aktarx li kien residenti l-Birgu jew il-belt Valletta. Ta' Mamo kienet waħda mill-familji l-aktar għonja u influwenti li kien hawn fis-Siġġiewi: Mikiel Mamo, fundatur ta' din il-kappella u missier Dun Ġużepp, kien ħalla biċċa art, in-naħa Tal-Ħandaq, biex mid-dħul tagħha jitħallsu l-ispejjeż għall-manteniment ta' din il- kappella.l Ħut Mikiel u t-tfal tiegħu kollha kienu ħallew xi għotja jew xi artijiet għall-kappelli mibnijin minnhom jew minn qrabathom. Madwar ħamsa u SIĠĠIEWI ALBUM għoxrin sena wara, xi qraba ohrajn ta' Dun Ġużepp ħadu ħsieb għammru l-kappella ta' San Mikiel u ddotawha b'aktar legati. Fosthom Ingraw Mamo fit- testment tiegħuż ħallielha għalqa msejħa Ta' Bur ix- Xewk lejn Tal-Ħandaq filwaqt li oħthom Agata obbligat id-dar tagħha fis-Siġġiewi — aktarx lejn Haramija — biex kull ġimgħa ssir quddiesa fl-istess kappella, Sadanittant, ħafna minn ta' Mamo bdew jitilqu mis-Siġġiewi: min mar joqgħod fi rħula oħrajn, min telaq lejn l-Imdina. Minħabba f'hekk, il-kappella żdingat wisq: il-bibien ma baqgħux jingħalqu u kienet fi stat hekk ħażin li kienet waslet biex tiġġarraf. Fiha bdew isibu kenn xi nies ta' qattagħni u għalhekk fis-6 ta' Diċembru 1658 ġiet ipprofanata mill-isqof Balaguer filwaqt li l-inkwadru tagħha tqiegħed fil-knisja parrokkjali. Meta mbagħad xi ftit snin wara nbniet il- knisja l-ġdida, l-inkwadru ttieħed hemm u l-quddies u l-obbligi l-oħra bdew isiru fil-knisja l-ġdida fuq l-artal tad-Duluri. Iżda minkejja li kienet ġiet ipprofanata, din il-kappella sabet ruħha f'nofs ta' kontroversja taħraq bejn l- awtoritajiet ġudizzjarji ta' l-istat u l-qorti ta' l-isqof meta l-Kaptan tal-Virga jew, kif kien magħruf mill- Maltin, il-Hżkem, bagħat lil tad-Dejma jarrestaw lil Bertu Xicluna, ħalliel u Kriminal magħruf sewwa fis- Siġġiewi. Dan Bertu flimkien ma' sieħbu Duminku Mamo keinu għamlu kemm-il serqa u saħansitra wettqu żewġ delitti koroh li kexkxu r-raħal kollu. F'każ minnhom daħlu fis-satra tal-lejl fid-dar ta' waħda xiħa toqgħod weħedha u mixħuta fis-sodda peress li kienet marida; wara li sergulha kull ma kellha, qatluha u staħbew fil-kappella ta' San Mikiel li, bħalma għedna, kienet diġà sfat ipprofanata. Naturalment meta raw li l-Ħakem fl-aħħar irnexxielu jitfa' lil Bertu u 'l sieħbu fil-ħabs ta' l-Imdina, in-nies tar-raħal imtlew bin-nifs. Imma kienet ferħa bla temma għax l-isqof Balaguer ħadha bl-ikrah kontra l-Ħakem talli daħal fi ħwejġu biex jarresta lil min jidhirlu hu. Sa hedded li jiskomunika lill-Ħakem, lill-imħallfin u s-suldati tad- dejma wkoll jekk kemm-il darba ma jitilqux lil dawk iż-żewġ manigoldi. Balaguer kellu l-ħabta jħaqqaqha mal-awtoritajiet ċivili għax kien jippretendi li minn postijiet bħal dawk hu biss kellu s-setgħa jarresta n- nies, kienu min kienu. Filfatt, meta l-Ħakem għaddihomlu biex jinżammu fil-ħabs ta' l-isqof, Balaguer, biex jisfida, reġa' ġabhom fostna u żammhom fil-knisja ta' San Nikola biex żgur ħadd ma jazzarda jidħol jimmanettjahom $ Kappella oħra ddedikata lil San Mikiel kienet tinsab lejn ta' Ta' Brija (mat-Triq Taż-Żaqq), dik it-triq li minn quddiem il-Pirvratura (kif kienet magħrufa, sa erbgħin sena ilu, l-Għajn tal-Bhejjem mill-bdiewa Siġġiwin) tagħti lejn l-istatwa ta' Kristu fl-Ort. Infatti dawk l-inħawi għadhom jissejħu Ta' San Mikiel sal- lum, minkejja li mill-kappella issa ma fadal xejn. Kienet ġiet imwaqqfa bħala ġuspatronat fl-1587 mill- kappillan Dun Ġakbu Calleja. Fiha wkoll fid-29 ta' Settembru kienet titqaddes quddiesa għall-ħtiġijiet tal- bdiewa ta' dawk in-naħat, kien jitkanta l-matutin u titqassam il-kolazzjon lil dawk kollha li jieħdu sehem fil-festa. Iżda minħabba li ma kellhiex beni tagħha u l- anqas ma kellha min jieħu ħsiebha, malajr ġarrbet ħsarat kbar; fl-1658 Balaguer ipprofanaha biex b'hekk, f'sena waħda, is-Siġġiewi tilef iż-żewġ kappelli ta' San Mikiel. Fl-1747 Dun Teodoru Balzan ħalla mitt skud lill-artal tad-Duluri u, fost ħafna quddies li xtaq isir, talab lill- isqof Alpheran de Bussan li ssir waħda nhar il-festa ta' San Mikiel. Hu maħsub li kien minħabba f'hekk li mbagħad reġa' sar inkwadru ta' dal-qaddis li flimkien ma' dak ta' Sant' Anna u s-Sagra Familja tqiegħdu mal- pilastri fil-ġnub ta' l-artal. Ma' dawn wieħed jista' jżid ukoll xi statwi ta' San Mikiel li għandna fis-Siġġiewi. L-aktar waħda magħrufa hi bla dubju dik li tinsab fil-kantuniera bejn Triq San Nikola u Triq il-Qasira. Kollox jindika li din l-istatwa hija waħda mill-eqdem li għandna fir-raħal tagħna. Minn din in-niċca ħadu wkoll l-isem kemm il- pjazzetta li hemm malli ddur il-kantuniera kif ukoll l- għajn li sa xi tletin sena ilu kienet tinsab sewwa sew quddiemha, mal-ħajt tal-faċċata. Statwa oħra ta' San Mikiel, ċkejkna iżda ħelwa ħafna u artistika, tinsab fi Triq il-Mitħna, erba' passi 'l bogħod minn Triq il- Professur Vassallo. Tidher li hija antika wkoll. Ikun xieraq kieku nieħdu ħsieb il-patrimonju tagħna ħalli ta' l-anqas ma nitilfux il-ftit li baqagħlna.