al Tarxien hu maqsum f'diversi distretti żoni. Kull żona għandha l-isem tagħha. na minn dawn iż-żoni jinsabu miġbura war il-knisja parrokkjali. Hawn insibu x- ntill, l-Isqajjaq u Bir Bixkill. Żona ikbar hija ta' Wara l-Bjut. Viċin din iż-żona hemm a' Sardinja u ħdejn l-Ewrieħ. Min-naħa l-oħra, hekk kif jispiċċa Wara l-Bjut, hemm iż-żona tas-Salib li parti minnha hija magħrufa bħala Tal-Barrani. L-Għalqa U Bejn ix-Xintill u parti mill-Isqajjaq, sewwa sew wara l-knisja parrokkjali, kien hemm l- ikbar waħda mill-għelieqi li kien hawn f'Ħal Tarxien. Din kienet magħrufa bħala Ġnien in- Nhar. Skond xi xjuħ tar-raħal din l-għalqa kienet magħrufa wkoll bħala l-Ort jew aħjar, a la Tarxiniża, l-Urt. Illum din l-għalqa spiċċat f'bini ta' flats u djar f'Santa Luċija, il-bv-pass magħrufa bħala Tal-Barrani, kompless ta' skejjel (waħda: primarja u oħra sekondarja) u djar f'Ħal Tarxien. Fil-qalba ta' dan kollu hemm fetħa li dan l-aħħar ġiet imsemmija Misraħ Agata Barbara. L-Imgħoddi QDin l-għalqa kollha, skond il-kittieb il- Kavallier Rafel Bonnici Cali, kienet waħda għammiela għall-aħħar. Billi kienet għalqa kbira u importanti din kienet dejjem f'idejn xi bidwi tar-raħal. Jista' jkun li kienet ħaġa waħda mad-Dar ta' Kejka. Din l-għalqa kienet tintuża għall-biedja. Kien hemm partijiet minnha mimlija siġar taż-żebbuġ. Il-Kavallier jgħid li kienet użata għat-tkabbir tal-qoton, iżda xi xjuħ tar-raħal jgħidu li kienet użata mir-raħħala għall-merħliet tagħhom. Wieħed ma jistax jinsa i f'Ħal Tarxien kien hawn l-ikbar merħliet tal- mogħoż. L-isem UI Din l-għalqa għandha isem misterjuż ħafna i ħadd ma jaf sewwa minn fejn ġej. in- Nhar u l- Iskola f'Ħal Tarxien bil-kelma ġnien, Din tfisser raba' li jmiss ma' xi dar. Għalhekk forsi kien hemm rabta bejn din l-għalqa u d-Dar ta' Kejka. Iżda min-naħa l-oħra, f'Malta nsibu għelieqi bil-kelma ta' ġnien marbut ma' isimhom. Jista' jkun li dawn ikollhom ħajt għoli ma' kull naħa. Eżempji ta' dawn l-għelieqi huma Ġnien Fieres, Ġnien is- Sultan u Ġnien Ingraw. Niġu issa għall-isem proprju, Ġnien in-Nhar. Tgħid li dan l-isem ġej minn Ġnien. il-Għar/ Jista' jkun li l-isem ġej minn xi għar li kien hawn f'nofs l-għalqa. Tant li skond. ix-xjuħ tar- raħal, il-kelma Xintill, l-isem taż-żona biswit i dinil- -għalqa, ġej minn l għar li jinsab' mirdum. arxien kienet mimlija għerien 7 Imma fil-Malti għandna l-kelma Nhar li tfisser jum. Mela dan il-ġnien kien ġnien il- jum. Dan ifisser li kien ġnien imdawwal sewwa bix-xemx jew bid-dawl. Min-naħa l-oħra wieħed'ma jistax jinsa li l-kelma Xintill tfisser ukoll xrara nar jew dawl: Tgħid li din il-kelma qed. tirreferi għan-nafrà tan-nies tad-Dejma' Xintill ukoll huwa: kunjom, kif wieħed jista' jara fil-lista tad-Dejma tas-sena 1419: Qllum din l-għalqa hija kollezzjoni sħiħa ta' djar u vilel. Fuq ix-xaġliba ta' Ħal Tarxien hemm żewġ vilel impottanti ta' nies ewlenin. Dawn huma Villa Annunzjata u Villa Olives. Villa Annunzjata hija r-residenza privata tat- tabib Jimmv Farrugia, tabib tar-raħal li kellu sehem ukoll fil-ħajja soċjali ta' din il-komunità, kif ukoll fil-qasam politiku. Dr Jimmv Farrugia kien: membru tal-Parlament, Speaker u Atabaxxatur ta' Malta għall-Vatikan. Min-naħa l-oħra, Villa Olives hija r-residenza privata tal- Perit Dom Mintoff, wieħed mill-Prim Ministri ta' Malta u ekx-mexxej tal-Malta Labour Partv. L-Iskola CI Fit-3 t'Ottubru 1961 infetħet l-iskola primarja ta' Ħal Tarxien. Din kienet l-aħħar skola li nfetħet f'dan ir-raħal. L-istorja ta' l-iskola primarja tmur lura għall-ewwel snin tas-seklu ta' Ħal Tarxien kienu jmorru kola ta' Ħal Qormi. Iżda wieħed jista' d li hemm il-possibilità li xi wħud n dawn it-tfal kienu jispiċċaw fl- la primarja taż-Żejtun, billi dan il- st hu ferm eqreb ta' Ħal Tarxien minn Il Qormi. Iżda fl-10 ta' Marzu ta' l- 59 infetħet l-ewwel skola ta' l-istat al Tarxien. Is-Surmast kien Benedetto Borg u kien imexxi skola ta' 63 tifel. 'Min-naħa l-oħra nfetħet skola oħra, din id- darba għall-bniet tar-raħal. Il-kap tagħha kienet Marjetta Cannataci. Din kellha skola ta' 83 tifla. It-tfal kienu jiġu minn Ħal Tarxien, Raħal Ġdid u l-Marsa, kif ukoll mill-inħawi tal-qrib. Fis-sena 1889 il-Gvern Ingliż bena skola ħdejn fejn illum hemm il-kunvent tal-patrijiet Agostinjani biex jiġi mgħallem l-Ingliż. Din kienet għas-subien u għall-bniet. Illum dan il- bini hu użat bħala ċentru tal-Kindergarten għat- tfal ta' l-inħawi. It-triq li fiha jinsab dan il-bini hija magħrufa bħala Triq l-Iskola — School Street. Minkejja li l-iskola primarja ta' Raħal Ġdid tmiss ma' Ħal Tarxien fi Triq Santa Monika, kien hemm ħtieġa li f'Ħal Tarxien ikun hemm żewġ ċentri oħra għat-tgħalim billi l-bini ta' l- iskola primarja ma kienx biżżejjed għan-numru tat-tfal li kien qed jiżdied. Żewġ vilel ewlenin fir-raħal ġew mikrija mill-gvern. Dawn kienu Villa Lanzon u Villa Abela. Villa Lanzon kienet skola tat-tfal iż-żgħar u għall-bniet waqt l-iskola ta' Villa Abela kienet skola għas-subien. Dan seħħ bejn is-snin għoxrin sal-bidu tas-sittinijiet. Dan l-arranġament waqaf għal ftit, minħabba l-gwerra (1939-1945). L-iskola l-ġdida bdiet fit-3 t'Ottubru 1961. Is-subien ta' Ħal Tarxien ħarġu minn Villa Abela (Bowver House) u sabu ruħhom f'dan il-bini. Il-klassijiet kienu differenti minn dawk li kellhom f'Villa Abela. Il-bniet telqu Villa Lanzon għall-bidu ta' Novembru ta' l-istess sena. Maż-żmien il-bini taż-żewġ skejjel ra tibdiliet. L-ewwel ħaġa fil-bidu tas-snin sebgħin il- kompless tal-bini kellu tliet skejjel minflok it- tnejn li kien hemm qabel. Il-Gvern tal-ġurnata daħħal is-sistema ta'-edukazzjoni sekondarja għal kulħadd u xi klassijiet sew. ta' l-iskola tas- subien u sew ta' l-iskola tal-bniet spiċċaw u l- bniet il-kbar daħlu fl-iskola Sekondarja. Din l- iskola ġiet mogħtija l-isem ta' Marija Goretti. Is-subien marru fl-iskola sekondarja li kienet fetħet f'Raħal Ġdid — Skola Ġuże D'Amato. Maż-żmien iż-żewġ skejjel prifnarji saru Skola A u Skola B ta' Ħal Tarxien. Skola A saret magħrufa Skola Kelinu, Cachia.u Skola B Dun Karm Sant — żewġ persunaġġi li għamlu isem kbir fil-qasam tal-kultura f'Ħal Tarxien. Dun Karm Sant kellu sehem kbir fil-Bibbja bl- ilsien Malti, waqt li Kelinu Cachia kien poeta u ta sehem kbir biex l-isem ta' Ħal Tarxien għola u ssir magħruf ma' kulħadd. illum il-ħdura ta' Ġnien in-Nhar inbidlet f'bini tal-franka u konkrit. Hemm djar u flats ta' l-istat. Fil-qalba ta' dan kollu hemm misraħ bi ftit siġar. Dawn huma l-uniku ħaġa li baqa' minn dan il-ġnien. Mlum baqa' biss rikordju ta' xi xjuħ tar-raħal. Dan ir-rikordju qed jispiċċa max-xjuħ li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed jispiċċaw minn wiċċ Ħal Tarxien. JE Camilleri BA,DEAM M.EJ(FIŻMaT) Bonici Cali, Tifkiriet ta' l-Imghoddi, Tarxien (gazzetta parrokkjali) Nru 7, Nov 1962— Jan 1963 Tarxien (gazzetta parrokkjali) Nru 4, Frar-April 1962