Melitensia Każin Banda San Filep Il-festa titulari ta' San Filep ta' Agira bejn l-1720 u l-1727 Ħarsa lejn l-attività mużikali u spejjeż oħira Tul is-snin, Haż-Żebbuġ kien minn ta' quddiem fil-kontribuzzjoni soċju-kulturali u reliġjuża. L-intelletwalita Żebbuġija spikkat mhux ftit fost dawk li l-irħula rurali 'l bogħod mill-ibliet ta' mal-port, u mill-belt il-qadima u s-sobborġ tagħha. Jixhed ukoll dan l-iżvilupp tal-festi ċċelebrati bl-aktar mod solenni u dinjitużi. Matul is-seklu tmintax u l-aħħar żminijiet ta' l-Ordni ta' San Ġwann f'Malta, Haż-Żebbuġ kien ikkunsidrat bħala wieħed miċ-ċentri ta' attivitajiet kummerċjali. Kellu popolazzjoni ta' madwar erbat elef ruħ -— waħda mill-kbar b'xebħ ma' l-irħula l-oħra. Fih għammru għad ta' familji magħrufa u distinti. Barra l-kotra ta' qassisin, dan ir-raħal kien ir-residenza ta' nies intelletwali li barra li għamlu isem għalihom, poġġew lil dan ir-raħal bħala kolonna fil-ħajja soċjali u dik kulturali b'sens ta' stabilità suffiċjenti u nfluwenza politika fuq livell nazzjonali. Fis-snin għoxrin tas-seklu tmintax, Haż-Żebbuġ kellu bħala parroku lil Dun Gio. Battista Sagnani mill-belt li kien laħaq f'Novembru 1705 wara l-mewt tal-kapillan.Giovanni Maria Barbara. Sagnani dam parroku sakemm miet fl-1740. Fl-ewwel ħames snin tas-seklu għoxrin, il-knisja parrokkjali kienet għaddejja minn żvilupp importanti fit-tisbieħ u armar artistiku tal- knisja li għadu jitgawda sa' Ilum. Fl-1720, Don Francesco Protopsalti ħadem żewġ pissidi u l-ostensorju tal-Vera Kruċ. F'Ottubru 1721, inbeda x-xogħol tal-bankijiet tal-kor fuq disinn ta' Pietro Paolo Troisi, mgħallem taż-żekka. Fl-1721 ukoll ġiet imwaqqfa l-kongregazzjoni taċ-Ċintura u msieħba ma' l-Arċikonfraternità ta' San Ġakbu ta' Bolonja. Fl-istess sena, il-kongregazzjoni tas-Santissimu Sagrament u l-kaxxa ta' l-erwieħ daħlu għal nefqa kbira biex jirrastawraw l-ostensorju l-kbir. Fl-1723 kienet inġiebet ir-relikwa ta' San Filep u fis-sena ta' wara saru festi kbar. Il-mużika u Maestri di Cappella fil-festa titulari Waħda mill-karatteristiċi ewlenin tal-festi tagħna sew fil-funzjonijiet ta' ġewwa kif ukoll fl- attività esterna hija l-element mużikali. Tul is-snin, il-prokuraturi tal-Veneranda Lampada ħasbu biex il-festa ta' San Filep tkun iċċelebrata bl-aħjar mod. Inġabu wħud mill-aqwa Maestri di Cappella li kien hawn fil-gżira fosthom Don Simeone Biagio Sciampagna u Don Michel Angelo Vella li kienu Maestro di Cappella f'numru ta' parroċċi l-aktar fl-ibliet tal-port; Fra Giuseppe San Martin u Melchiore San Martin li servew bħala Maestro di Cappella fil-knisja ta' l-Ordni ta' San Ġwann fil-belt; Francesco Azopardi organista u Maestro di Cappella fil-Katidral fl-Imdina u f'diversi rħula; Vincenzo, Filippo u Ricardo Buġeja li huma magħrufa sew għall-'kappella mużikali Buġejana', Dr. Paolo Nani LL.D. Maestro di Cappella u kompożitur ta' bosta antifoni u innijiet; Ġużeppi Caruana magħruf għall-mużika sagra fosthom il-famużi innijiet li kiteb mal- Melitensia Każin Banda San Filep poeta nazzjonali Żebbuġi Dun Karm Psaila, u Carlo Diacono li kien ukoll Maestro di Cappella tal-Katidral u għamel diversi snin jieħu ħsieb il-mużika mhux biss f'Ħaż-Żebbuġ iżda wkoll f'numru ta' knejjes madwar Malta, fejn sa' Ilum għadha tindaqq. L-ispiża tal-festi matul is-seklu 18 u l-purċissjoni — ħlas lil Maestro di Cappella u l-mużiċisti u kantanti li l-biċċa l-kbira minnhom kienu jkunu kjeriċi u għalhekk ġieli kienu magħrufa bħala l-orkestra tal-qassisin. Dawn kienu jinġiebu bil-kaless u jibqgħu għal-jiem tal-festa fir-raħal. Ġeneralment kienu jagħtu tlett servizzi mużikali fil-funzjoni interna. F'lejlet il-festa filgħaxija kienet issir it-traslazzjoni tar-relikwa u titkanta l-antifona u l-primi vespri. F'nofs in-nhar, kienu jinħarqu xi murtaletti. L-istess jingħad waqt l-Ave Maria. F'jum il-festa, filgħodu kmieni kienet tinżamm quddiesa solenni b'suffraġju għar-ruħ il- benefatturi, kif ukoll il-quddiesa l-kbira fejn jintiseġġ il-paneġierku. Waqt l-elevazzjoni u s- Sanctus jinħarqu xi murtaletti. Wara nofs in-nhar kienu jitkantaw is-secondi vespri u talb ieħor u wara jintiseġġ paneġierku. Wara tinħareġ il-purċissjoni li fiha kien jinħaraq xi nar. Wara d-dħul tal-purċissjoni titkanta l-antifona u talb ieħor u jsir il-bews tar-relikwa. L-attività esterna kienet tikkonsisti f'mużikata fil-purċissjoni bil-kant tal-mutetti mill-istess mużiċisti u l-Maestro di Cappella. Kienet drawa bikrija, l-aktar fit-tieni nofs tas-seklu 18 li fil-purċissjonijiet kien ikun hemm is-sehem ta' xi żewġ jew erba' daqqaqa tal-fifra (piffara) u tanbur (tanburo).. Ġeneralment dawn kienu daqqaqa li kienu jaħdmu fuq il-galleri ta' l-Ordni ta' San Ġwann. Fl-ispiża tal-festa nsibu wkoll ħlas għall-organista għas-servizzi oħra u lill-persuna li kienet tħaddem il-minfaħ ta' l-orgni. Insibu wkoll ħlas lill-kuċċier u l-kaless biex jinġiebu u jitwasslu viċinanzi. Kienet drawwa wkoll li dawn jorqdu fir-raħal u jingħatalhom ikel u xorb. Bla dubju l-akbar nefqa għall-festa kienet tkun għall-mużika, segwita mil-logħob tan-nar, il-mixgħela tal-knisja u l-kiri tad-damask. Kienet użanza li d-damask u tapizzerija jinkrew biex il-knisja tidher isbaħ. Permezz ta' kerettun miftuħ, il-burdnar kien imur iġib u jieħu lura dan id- damask. Dan kien jiġi addottat skond il-ħtiġijiet neċessarji tal-knisja. Fil-kontijiet, wieħed isib ukoll ħlas għall-imsiemer u bżonnijiet oħra simili biex id-damask seta jitwaħħal f'postu. Il-biċċa l-kbira, dan kien jinkera mill-belt u mill-Kottonera. Fil-fatt, fiż-żmien il-prokura ta' Don Mario Fenech u sħabu, il-kiri tat-tappezerija kienet isir minn Bormla. Il-mużika fil-festa ta' San Filep bejn l-1720 u l-1725 Il-prokura tal-Veneranda Lampada u l-Fabrika tal-knisja parrokkjali ta' Haż-Żebbuġ bejn Jannar 1720 u Mejju 1725 kienet magħmula minn Don Mario Fenech, Don Gio. Maria Psavla u Gio. Fl-1 ta' Mejju 1720, il-prokuraturi nefqu 8 skudi u 6 tari għal 24 porvli.' Ħdax il-jum wara sar ħlas lil ċertu Salvo Cauchi li serva fid-dar tal-mużiċisti.. Il-mużika fil-festa titulari għal dik is-sena kienet swiet lill-prokuraturi mat-30 skud 1 tari u 10 grani - somma konsiderevoli kbira kkomparata mal-kumplament ta' spejjeż oħra għall-festa ta' dik is-sena. Meta mqabbla wkoll mal-ħlas li ħareġ il-prokuratur tas-Santissimu Sagrament tar-Rabat fil-festa prinċipali ta' Corpus Domini, wieħed jinnota li din is-somma kienet wisq kbira. Fil-fatt, Mastru Gio. Maria Xerri li kien prokuratur bejn Awwissu 1719 u Ġunju 1722 kien nefaq 9 skudi 2 tari u 7 grani għall-festa kollha, għalkemm mużika ma ssemitx fir-reġistru $ Dak li ħa ħsieb il-minfaħ ta' l-orgni fil-festa ta' San Filep ta' l-1720 kien tħallas b'żewġ tari. Melitensia Każin Banda San Filep Għall-festa tas-sena ta' wara, l-Maestro di Cappella tħallas bl-istess ammont tas-sena preċidenti.10 Dak li ħa ħsieb il-minfaħ ta' l-orgni ħa tari u 10 grani, ftit grani anqas mis-sena ta' qabel. Jidher mir-reġistru tan-nefqa tal-Veneranda Lampade, il-priedka għal dik is-sena kien għamilha il-Padre Lettore Fra Costanzo.l' L-organaro Gaetano Bruglio tħallas 8 skudi 3 tari u 15-il gran talli ħa ħsieb il-kundizzjoni taż-żewġ orgnijiet -'per haver conciato li due organi'.2 Il-prokuraturi rreġistraw dawn il-ħlasijiet fid-9 ta' Mejju 1721. Fit-12 ta' Mejju 1722 - festa ta' San Filep ta' Agira -— il-prokuraturi żammew l-istess nefqa tas-snin ta' qabel għall-mużika filwaqt li 3 tari ġew mgħotija lill-'figliolo' li assista fid-dar li ta' l-orgni. Il-maskli sparhom ċertu Mastru Lorenzo Micallef li tħallas 4 tari. —-Ħm. Il-paneġierku ta' dik is-sena nissġu Don Giovanne Gatt.5 In-nefqa għal dik £ is-sena nkludiet ukoll 18-il gran għal tlett uqiegħa żejt biex iddawwal il-post Fis-7 ta' Mejju 1723 l-organaro Bruglio ħa l-istess somma bħal sentejn l qabel għal xi ħidma fuq iż-żewġ orgnijiet.'5 L-ispejjeż għall-mużika fil- 7 l festa ta' l-1723 kienet 7 skudi anqas mis-snin ta' qabel fejn f'din is-sena i A kien hemm ħlas ta' 23 skud 1 tari u 10 grani.' Għal dak li ħa ħsieb 4: 1 il-minfaħ ta' l-orgni ħa ħlas ta' tari u 10 grani - l-istess ammont tas- L sena ta' qabel, iżda m'hemm l-ebda riferenza għall-persuna li għamel 7 dan ix-xogħol. 2 tari 10 grani ġew imħallsa lil Giovanni Bonello talli g assista fid-dar tal-mużiċisti. Għall-festa ta' dik is-sena kienu nteffqu wkoll 8 tari għas-suffarelli G u 6 tari għall-isparar tal-maskli. Biex twaħlet it-tapizzerija fil-knisja i sar ħlas ta' 6 tari lil eredi ta' Giovanni Gauci peress li dan laħaq miet. 2 skudi 4 tari 10 grani mħallsa lill-kappillan għall-paniġierku.1$ L-ispejjeż tal-mużika reġa għola fis-sena 1724. Fit-12 ta' Mejju 1724, il-prokuraturi Fenech, Psavla u Pace ħallsu s-somma ta' 28 skud 2 tari u 5 grani għas-servizz mużikali. ' Sar ħlas ta' 2 tari lil Giovanni Bonello li bħas-sena ta' qabel, għal jum sħieħ kien assista fid-dar tal-mużiċisti. Il-logħob tan-nar ġie jqum 4 skudi 9 tari li kkonsista fi tlett tużżani suffarelli u logħob ieħor. L- imgħallem Lorenzo Micallef spara l-maskri u ta dan tħallas 8 tari. 22 Id-damask kien inġab minn Bormla u l-prokuratur tal-knisja ta' Bormla kien ħa 6 skudi 8 tari 10 grani - 'per affitto della tapezzeria' 2l Il-paneġirku għall-festa ta' dik is-sena kien nisġu Padre Rafelo li ta' dan irċieva 2 skudi 4 tari u 10 grani 2 Fl-aħħar sena tal-prokura, il-prokuraturi jirreġistraw għall-ewwel darba l-isem tal-Maestro di Cappella. Fil-fatt, fl-1 ta' Mejju 1725 jissemma Don Simeone Biagio Sciampagna (jew Xampagna kif huwa riferit f'bosta manuskritti ta' dik l-epoka) li għas-servizz mużikali fil-festa ta' l-1725 kien tħallas 36 skud 2 tari - ammonnt kbir ikkomparat mas-snin ta' qabel fejn il- mużika ġeneralment kienet tiġi tiswa lill-prokuraturi bejn 28 u 30 skud. Sciampagna kien ilu snin jagħti servizzi mużikali fil-knisja ta' Haż-Żebbuġ, fejn fil-fatt fl-1718 kien ħa ħsieb il- mużika fit-traslazzjoni u l-quddiesa solenni tas-sejbien tas-Salib Imqaddes.2 Il-lista twila ta' l-ispejjeż oħra għall-festa kienet tinkludu 6 tari lil Mastru Lorenzo Micallef talli spara l-maskli u skud u 5 tari lil dak li ħa ħsieb il-minfaħ ta' l-orgni. Don Francesco Protopsalti tħallas 4 tari 'per haver biancheggiato l'incensiere'.25 Il-prokuratur tal-knisja ta' Bormla ħa 6 skudi 4 tari għas-self tat-tapizzerija. Huwa rreġistrat li bejn is-7 ta' Jannar 1720 u l-25 ta' Mejju ta' l-1725, il-prokuraturi kellhom total ta' nefqa ta' 377 skud 7 tari u 19 il-gran, ħlas biex inżammet iċ-ċelebrazzjoni tal-festa titulari 20 Melitensia Każin Banda San Filep Ħlasijiet diversi għas-servizzi Mill-kontijiet diversi mħallsa mill-imsemmija prokuraturi għas-snin 1720 u 1725, jingħad li fl-1720, Dun Francesco Protopsalti ħadem żewġ pissidi u kalċi tad-deheb li ġew iqumu 45 skud. L-ostensorju tal-Vera Kruċ huwa wkoll xogħol ta' Protopsalti li kien qam 81 skud 9 tari. F'Marzu ta' dik is-sena kien sar ħlas ta' 4 skudi 1 tari għas-servizz mużikali fil-purċissjoni ta' San Girgor fiż-Żejtun li kienet drawwa antika bis-sehem tal-fratellanzi ta' l-irħula. Fl-erba snin ta' wara, dan is-servizz baqa jqum lill-prokuraturi 4 skudi għalkemm fl-1722 dan kien għola għal 5 skudi 2 F'dawk is-snin, l-organista kien Dun Marco Vassallo. F'Awwissu 1720, il-prokuraturi ħallsu 7 skudi 6 tari lil organista għas-salarju ta' sena li kien jintemm f'Ħadd il-Għid.$ Jidher li tul din il-prokura, l-organista Vassallo baqa jitħallas bl-istess salarju ' Salarju għal sena' lil dak li kien jieħu ħsieb il-minfaħ ta' l-orgni waqt servizzi mużikali fil- knisja kien ta' madwar skud u erba tari. Fil-fatt, f'Lulju 1721 sar ħlas tas-somma msemmija $ Fis-sena ta' wara, jissemma ċertu Paolo Gatt li ħa l-istess ħlas biex ħa ħsieb il-minfaħ ta' l-orgni € Fl-1724, is-salarju għola b'erba tari u dan ingħata lil Valerio Gatt. Interessanti li fl-1721 kien tħallas id-djaknu Bernardo Casha 4 tari għal xiri ta' 'tacci delli scarponi e 100 chirocchetti servino per li coperci dell'organo'.$ Tul dik il-prokura nsibu wkoll li fil-25 ta' Ottubru 1723 kien sar ħlas lil Padre £ Giorgio Sognani ta' 4 skudi 10 tari għall-ispejjeż tad-deheb fuq ir-Relikwa ta' San Filep. Spejjeż straordinarji - festi kbar għall-miġja tar-relikwa Fl-1723, bit-tħabbrik tal-parroku Dun Gio. Battista Sognani kienet inkisbet ir- relikwa. Hajr ukoll għall-għajnuna li ngħatat mill-Gran Mastru ta' dak iż-żmien D. Antonio Emmanuel de Vilhena li kien talab lill-Viċi-Re ta' Sqallija Don Gioacchino Fernandez. Huwa laqa' t-talba u talab lill-kapitlu u s-senat ta' Agira relikwa ta' San Filep. Din l-għotja saret fil-25 ta' Ottubru 1723. Jiem wara, fit-22 ta' Novembru, fl-atti tan-Nutar Giuseppe Callus ir-relikwa ngħatat lill-knisja. Erbat ijiem wara, ir-relikwa f inġiebet f'Haż-Żebbuġ u l-għada tkanta Te Deum solenni. Fil-25 ta' Marzu 1724 saret it-traslazzjoni. Għaliha kienet inġabret is-somma ta' 268 skudi. Patri Pelagju jagħti deskrizzjoni dwar il-purċissjoni f'din il-festa. Huwa jsemmi li din kienet telqet mill-knisja għall-kappella ta' Santa Maria ta' Mamo fejn hemm tqiegħdet ir-relikwa, u mbagħad il-purċissjoni kompliet għaddiet minn Triq il-Kbira. Kien hemm sigurta' kbira tant li l-Gran Mastru kien bgħat xi suldati minn tiegħu. Il-mużika tal-jum tmexxiet minn Don Simeone Biagio Scampagnia, Maestro di Cappella li f'dawk is-snien kien ukoll imexxi s-servizz mużikali fil-jiem tal-festa titulari. Scampagnia kient tħallas l-għada fejn kien irċieva 15 skud 6 tari 5 grani għall-mużika tal- vespri u l-purċissjoni - '3 scudi 8 tari consistenti in un zecchini magisteriale pagati al Rev. Sig. Don Simeone Biagio, Mro di Cappella'.$ Kien sar ukoll ħlas ta' 4 skudi lil Antonio Xerri u Giorgio Mifsud għall-kiri u transport ta' erba kalessi għas-servizz li taw il-mużiċisti. Hajr b'mod partikolari lil Dun Salv Caruana ta' l-għajnuna li tani; l-arċipriet Dun Daniel Cardona, Arkivju parrokjali ta' Haż-Żebbuġ; Arkivju tal-Katidral, Mdina; Anthonv Camenżuli; Mario Gauċi; u Rav Saliba. Melitensia Każin Banda San Filep Dawn għadna narawhom fil-purċissjonijiet tal-Ġimgħa Mqaddsa. Arkivju Parrokjali, Ħaż-Żebbuġ. ''L-attività mużikali fil-festi ta' l-Arċikonfratternità tas-Sagrament tar-Rabat matul is-seklu tmintax 'fil-Festi Tagħna, (Rabat, Malta 1996), pp.45-48. Fl-1692, Gaetano Bruglio ħadem l-orgni għal 325 skud. Iż-żewġ palkijiet , mingħajr il-kanċelli qamu 162 skud. Il-faċċata finta qamet 73 skud. Il-mina u l-kamra tal-minfaħ qamu 31 skud. Fit-3 ta' Mejju 1718 qabel il-quddiesa solenni tas-sejbien tas-Salib Imqaddes saret it-translazzjoni tal-Vera Kruċ. Il-mużika ingħatat f'idejn Dun Simeone Biagio u qamet 63 skud. (Il-ħlas kien seħħ fit-12 ta' Marzu 1720). (Il-ħlas sar fit-12 ta' Awwissu 1720); f.25 (20 ta' April 1721); f.25v. (12 ta' Marzu 1722); f.26 (12 ta' Marzu 1723); f.27 (12 ta' Marzu 1724). Il-ħlas sar fit-12 ta' Awwissu 1720. Ibid. f. 25 (Il-ħlas sar fit-13 ta' April 1721); f. 25v. (Il-ħlas sar fil-5 ta' April 1722); f.26v. (14 ta' Lulju 1723); f.27v. (16 ta' April 1724); u f.28 (1 ta' April 1725). (Il-ħlas sar fil-15 ta' Novembru 1722.) (Il-ħlas sar fit-30 ta' Lulju, 1724.) Dun Salv Ciappara (1882) jgħid li Don Simeone Biagio tħallas 22 skud u 8 tari. p.39.