Tagħrif miġbur minn Winston L. Zammit L-Iskola Primarja Huwa rċieva l-edukazzjoni tiegħu f'St. Joseph's Convent Sliema (1955-1959) u fil-Kulleġġ San Alwiġi Birkirkara (1959-1966). Fl-1967 huwa daħal bħala student fil-Junior College tal- Università ta' Malta, u sena wara rreġistra bħala student fil-Fakultà tal- Arti, fl-Università ta' Malta, minn fejn iggradwa B.A. (Hons.) (1971) u M.A. (1975) fl-Istorja. Bejn Ottubru 1974 u Ġunju 1975 huwa għamel il- Post-Graduate Course in Education fil-Malta College of Education. Matul dawn l-aħħar 32 sena huwa għallem l-Istorja u l-Istudji Soċjali fl-iskejjel statali u preżentement għandu l-kariga ta' Subject Co-ordinator fl-Istorja, fid- Dipartiment tal-Edukazzjoni. Attiv fil- volontarjat, huwa l-awtur ta' diversi kotba, papers u artikli b'rabta mal- Istorja ta' Malta. Il-Bidu tat-tagħlim fil-Gudja L-Edukazzjoni tal-poplu inġenerali kienet ittraskurata fi żmien il-ħakma tal-Ordni ta' San Ġwann (1530-1798). Fil-Belt Valletta kien hemm il-kulleġġ tal-Ġiżwiti mwaqqaf fl-1592, li fl-1769 ġie mibdul fl-Università ta' Malta,' Fl- Imdina kien hemm l-iskola tal-Katidral u skola oħra tal-Università (il-Gvern Muniċipali ta' dak iż-żmien) Iżda kemm fl-ibliet ta' madwar il-port, kif ukoll fil-kampanja, ma kien hemm xejn stabbilit mill-Gvern għall-edukazzjoni tal-poplu. Dan il-vojt kbir imtela biss minn diversi membri tal-kleru, li bejn l-1668 u l-1768 talbu u qalgħu l-permess mingħand l-Isqof biex jiftħu skola huma' Fost dawn is-saċerdoti kien hemm is-saċerdot Gudjan Dun Ġwann Grech li għamel talba lill-Isqof Mons. skola pubblika fir-raħal tal-Gudja; u fiha jgħallem il-grammatika ''ed altre lettere umane'. L-Isqof Alpheran tah il-permess meħtieġ fit-30 t' April 17355 Ma nafux jekk fil-fatt din l-iskola fetħitx jew le. Jekk iva aktarx li kienet l-ewwel skola fir-raħal żgħir tal-Gudja. Primarja (1860) L-Ingliżi, bħall-Kavallieri, ma tawx kas tal-edukazzjoni tal-poplu inġenerali matul l-ewwel 40 sena tal- ħakma tagħhom. Fil-fatt minn despatch li l-Gvernatur bagħat f'Londra lis- Segretarju tal-Istat, bid-data tat-30 ta' Diċembru 1831, nafu li dawn kienu l-iskejjel li kien hawn fil-gżejjer Maltin: e L-Università, li kienet megħjuna mill-Gvern e Normal Schools of Valletta (dawn jidhru li kienu żewġ skejjel li għalihom il-Gvern kien joħroġ is-sussidju ta' 125 lira sterlina fis- sena) e Public Free School at Mdina (megħjuna mill-Gvern) Free School Żejtun (miżmuma permezz ta' kontribuzzjonijiet volontarji) e. PublicFree School Gozo (megħjuna mill-Gvern) e Fl-Imdina kien hemm ukoll is- Seminarju tal-Isqof imwaqqaf fl- 1703, li iżda kien intiż biss biex iħejji l-kjeriċi għas-Saċerdozju $ Kien biss wara l-miġja tal- Kummissjoni Rjali (1836) li l-Gvern Kolonjali beda jinteressa ruħu fl- edukazzjoni tal-poplu bil-ftuħ ta' skejjel primarji f'diversi nħawi ta' Malta u Għawdex ' Fl-1850, il-Gvernatur Sir Richard More O'Ferrall ħatar lir- Rev. Dun Pawl Pullicino bħala Direttur tal- Iskejjel. Primarji f'Malta$. Huwa baqa' f'din il-kariga sakemm ingħata l-pensjoni fl-1880. Matul it-30 sena li dam f'din il-kariga huwa ħadem ħafna għat-tixrid tal-edukazzjoni f'Malta, tant li sakemm spiċċa kien hemm skola primarja kważi f'kull belt u raħal f' Malta. Waħda mill-iskejjel Primarji li twaqqfet minn Dun Pawl Pullicino kienet dik tal-Gudja. Insibu li l-Kunsill tal-Gvern, f' April 1860, ivvota somma ta' flus biex jiġu pprovduti l-bankijiet għall-iskejjel primarji l-ġodda tal-Gudja u ta' San Ġiljan.0 L-Iskola Primarja tal-Gudja bdiet tiffunzjona f' Diċembru 18601 u kellha bħala Surmast lis-Sur Ġakkinu Bonnici Caruana' u bħala 'Sinjora' lis-Sinjorina Concetta Dimech.'$ Minn rapport tad-Direttur Pullicino, dwar in- numru ta' tfal li kienu jattendu l-Iskejjel Primarji f'Diċembru 1860, nafu li f'dak ix-xahar kien hemm fuq ir-reġistru tal- Iskola Primarja tal-Gudja 57 tifel u 87 tifla, li minnhom attendew 48 tifel u 79 tifla. L-Iskola Primarja (1861 - 1920) Minn rapport li sar dwar l-iskejjel primarji f'Diċembru tal-1874, nafu li n-numru ta' studenti fl-Iskola Primarja tal-Gudja kien ta' 80. Dawn kienu 32 tifel u 48 tifla, u kienu mqassmin hekk: Subien Bniet L-Ewwel Klassi 17 38 It-Tieni Klassi 10 10 It-Tielet Klassi 5 0 Ir-Raba' Klassi 0 0 32 48 Minn statistika tal-1910 nafu li f'Settembru ta' dik is-sena kien hemm 47 tifel u 39 tifla rreġistrati fl-Iskola Primarja, filwaqt li fl-Infants' School Alpheran de Bussan biex iwaqqaf P—-— NA EEA — 8 I————8—ZZZ a — i. Gudja. --——-—-Z—-—-Z 88 —Ton— 7 /1--(ĠT-RKRZX——— 13-il. tifla.1S 191l-1912 l-attendenza fl-Iskola Primarja tal-Gudja ġiet temporanjament affettwata bħal skejjel oħra f' Malta, mill-imxija tal- ħożba fix-xhur ta' Ottubru u Novembru 1911.7 Il-Petizzjoni tan-nies tal- L-Iskola Primarja tal-Gudja kienet tinsab f'dar fiċ-ċentru tar- raħal quddiem il-Kappella storika tal-Lunzjata; u fl-1921 in-numru ta' studenti li kienu jattendu fiha kien ta' 104.38 Iżda sa l-1924 l-iskola kienet saret żgħira għall-ħtiġijiet tar-raħal. L-iskola kellha biss tliet klassijiet, standards 1, IL u HI, u billi kien hemm biss ftit studenti għal standards IV u V, it-tfal kienu jmorru fl-iskola ta' Ħal Luqa. Kien qed jinħass il-bżonn li tinbena tiegħu, u billi dak iż-żmien il-Gvern Malti kien diġà bena jew kien qed jibni numru ta' skejjel f'diversi nħawi ta' Malta u Għawdex 70 in-nies tar-raħal fl- 1926 għamlu petizzjoni lill-Assemblea Leġislattiva, biex tibena skola fir-raħal tagħhom. Fil-fatt nhar is-27 ta' Jannar 1926, il-Kurunell William Savona, li kien wieħed mir-rappreżentanti tal-Ħames Distrett Elettorali fl-Assemblea Leġislattiva, poġġa din il-petizzjoni, li kienet bl-Ingliż, fuq il-mejda tal- Kamra, u billi tagħti stampa ċara tal- qagħda tal-Iskola tal-Gudja, se nġibuha kelma b'kelma: 7l L-iskola tal-Gudja kienet tirrifletti l-istat li fih kien jinsab ir-raħal tal- Gudja f'dak iż-żmien. Ir-raħal la kellu drenaġġ' u lanqas provvista tal-elettriku $: Għaldaqstant jidher li l-iskola kienet tinxtegħel bil-lampi tal- pitrolju f Fl-1926 insibu l-ewwel reġistru' eżistenti tal-iskola, li jissejjaħ. Log Book Gudia Bovs.5 Dan jindika biċ-ċar li kien għad hemm żewġ skejjel separati dak iż-żmien. Iżda fl-istess Log Book, taħt id-data 15 ta' Settembru 1930, insibu mniżżel li ''Acting/Mistress took charge of the schoof'. '$ Din hija indikazzjoni ċara li ż-żewġ skejjel, tas- subien u tal-bniet, kienu qed jitmexxew minn Sinjora. Fil-fatt fit-tieni nofs tas-snin 30, insibu biss l-isem ta' Emmanuela Farrugia bħala Sinjora u ma nsibu l-ebda isem ta' Surmast77 F'Ottubru tal-1931 sar xogħol ta' tibjid u żebgħa fl-iskola $. Xogħol ieħor fl-iskola jidher li sar f'Settembru 1938. Fl-aħħar tas-snin tletin fl-iskola kien hemm ukoll il-Headguarters tal- iScouts tal-Gudja. $ Ġudia, Januarv 1926. ' Meta x-xogħol kien għall-istampar nstab Log Book ieħor li jkopri s-snin 1900-1921. 1943) u s-Snin ta' Wara Fl-10 ta' Ġunju 1940. l-Italja ddikjarat il-gwerra kontra l-Ingilterra, u l-għada Malta daqet l-ewwel fost sensiela twila ta' ħbit mill-ajru. Malli bdew neżlin il-bombi, eluf ta' nies mill-inħawi tal-Port il-Kbir, telqu minn djarhom u fittxew il-kenn f'irħula 'l bogħod mill-periklu, fosthom il-Gudja. Fost il-familji li fittxew il-kenn fir- raħal tal-Gudja kien hemm il-familja ta' Lawrence Mizzi mill-Birgu, li ħallielna t-tifkiriet tiegħu dwar il-Gujda f'dak iż- żmien, fil-ktieb ''Dħaħen tal-Gwerra', aċ-Ċintura 2012 1 li ġie ppublikat fl-1974. Matul iż-żmien li dam fil-Gudja, Lawrence Mizzi kien jattendi l-Iskola Primarja tar-raħal. Malli bdiet il-gwerra, l-iskejjel fl- irħula bdew jintużaw biex jakkomodaw lir-refuġjati, u jidher li parti mill-iskola tal-Gudja ntużat għall-istess skop, għax il-klassi ta' Lawrence kienet fid-dar tal- Kappillan tar-raħal 5 Lawrence Mizzi għandu kliem ta' tifħir għall-Iskola Primarja tal-Gudja, li se nġibuh kelma b'kelma: Skola l-Gudja għamilt sentejn, u hawnhekk naħseb li x-xorti għenitni għax iż-żewġ għalliema li kelli kienu mill-aqwa. Miss Farrugia li kienet tgħallimni fit-Third kienet xempju ta' għalliema. It-tagħlim kien għaliha sejħa l-iżjed għolja. Kellha dak id-don rari li waqt li kont tkun taf li hi tħobbok u tixtieqlek il-ġid, kienet fl-istess ħin iġġiblek sudizzjoni. Ħadd ma kien jiċċajta magħha, lanqas l-aktar tifel ħaj li kien hemm fir-raħal. Il-klass kienet imħallta — subien u bniet, is-subien quddiem u l-bniet wara ' $ 'Minbarra l-lezzjonijiet normali, il-Miss, ta' veru għalliema, ma kenitx tonqos li żżommna nfurmati b'dak li kien qed jiġri fid-dinja dak iż-żmien. Għadni naraha, fuq mappa tal-Ewropa mifruxa fuq il-blackboard, turina fejn i taċeimtura 2912 SS U 880 kienu waslu l-Ġermaniżi fl-invażjoni tar-Russja. $ Sfortunatament fil-Log Book tal- iskola ma nkiteb xejn x'ġara bejn it-28 ta' Marzu 1940 u t-23 ta' Settembru 1940. Nafu biss li fit-23 ta' Settembru 1940 l-iskola reġgħet fetħet u nkiteb hekk fil-Log Book: ''School reopened in groups (Standard 1, Standard II, Standard MIN. Jidher li matul il- gwerra, Standard III kienet l-ogħla klassi tal-iskola. Għalhekk dawk it-tfal li riedu jkomplu l-iskola wara t-tielet klassi, kien ikollhom imorru Ħal Luqa. $ It-tagħlim kompla jsir minkejja l-ħbit aħrax mill-ajru u nafu ti £' Jannar 1942, waqt ir-raids it-tfal kienu jinżlu għall-kenn f'erba' xelters. $ April tal-1942, ġie deskritt bħala l-agħar xahar tal-gwerra, u kien matul dan ix-xahar li l-iskola tal-Gudja daqet xi ftit mill-iebes tal-gwerra, kif jidher minn dawn in-noti fil-Log Book: Dawn iż-żewġ noti huma indikazzjoni biċ-ċar lixi bombi li niżlu viċin tal-iskola kkaġunaw xi ħsarat fiha, u minħabba f'hekk għalqet għal tlett. ijiem. Kien tassew żmien ikrah għat-tfal tal-iskola għax minbarra l-attakki mill- ajru, l-biża' u l-ġuħ, kien hawn ukoll il- problema tal-iscabies, li minħabba fiha waqt l-air raids. it-tfal bdew imorru mal-ġenituri tagħhom, minflok jibqgħu ma' sħabhom.$ Il-problema tal- iscabies baqgħet tinħass meta l-iskola fetħet mill-ġdid fil-15 ta' Settembru 1942, tant li fil-Log Book inkiteb hekk: ''School opened. Imbagħad fit-2 ta' Jannar 1943 l-iskola għalqet minħabba epidemija u fetħet fis-17 ta' Frar 19430 Wara li spiċċat il-gwerra, fis-snin 1945, 1947 u 1948, l-iskola kellha żjajjar minn tliet personalitajiet distinti li kienu l-Gvernatur Sir Edmund Schreiber (24 t'April 1945), l-Arċisqof (12 ta' Mejju 1947) u l-Ministru tal- Edukazzjoni Dr. Godwin Ganado LL.D (10 ta' Diċembru 1948). $ Matul is-sena skolastika 1948- 1949 seħħew numru ta' avvenimenti. F'Jannar 1949 beda jitqassam kuljum iż-żejt tal-ħuta lit-tfal, filwaqt li fit-2 ta' Mejju, permezz ta' żewġ settijiet tar- Rediffusion li twaħħlu fl-iskola, it-tfal semgħu għall-ewwel darba x-xandira għall-iskejjel. Bejn April u Mejju 1949, sar ukoll xogħol ta' tibjid u żebgħa fl- iskola. Iżda mingħajr ebda dubju l-aktar avveniment — importanti tas-sena skolastika 1948-1949 kien meta, b'effett mill-21 ta' Frar 1949, l-iStaff tal-Iskola beda jieħu ħsieb jorganizza attivitajiet ta' wara l-ħin, bejn l-4.00 p.m.u l-4.30 p.m., kuljum, fuq ir-roster li jidher f'paġna 29, fuq $ Minħabba nuqqas ta' spazju, fl- istess sena (1949) b'effett mis-7 ta' Ġunju, bi ftehim mal-Kappillan tal- Parroċċa Dun Anton Rapa, il-Kappella storika tal-Lunzjata li tinsab eżatt quddiem l-iskola, bdiet tintuża bħala klassi i Il-Bini ta' Skola Ġdida (1951-1953) Il-bżonn ta' bini ta' skola ġdida, li diġà kien inħass, kif rajna, fis-snin għoxrin, kien għadu hemm, tant li kif rajna fl-1949, waħda mill-klassijiet tal- iskola bdiet issir fil-Kappella storika tal-Lunzjata. Ix-xewqa tal-Gudjani li jkollhom skola moderna fir-raħal tagħhom inqatgħet fl-1951. Nhar is-26 ta' April 1951 beda x-xogħol fuq il-bini tal- iskola l-ġdida. Għal din iċ-ċerimonja kienu preżenti l-Prim Ministru Dr. George Borg Olivier, li kien ukoll Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi, il- Ministru tal-Industrija u d-Direttur tal- Edukazzjoni $ Sadanittant, sakemm inbniet l-iskola l-ġdida, it-tagħlim baqa' sejjer fl-iskola l-qadima u fil- Kappella tal-Lunzjata. Minn rapport li sar fit-22 t'Ottubru 1951, nafu li l-iskola kellha tmien klassijiet, iżda seba' għalliema biss. Sitt għalliema kienu jieħdu ħsieb klassi kull wieħed, filwaqt li għalliem jew għalliema kienu jieħdu ħsieb żewġ klassijiet'$ Fl- istess xahar l-iskola sfat mgħarrqa wara x-xita li għamlet fis-17 u fit-18 t' Ottubru 1951.7 Fix-xahar ta' wara, fit-12 ta' Novembru, il-Gvernatur Sir. Gerald Creasv għamel żjara fl-iskola. Huwa kien akkumpanjat minn Ladv Creasv, u kienu wkoll preżenti l-Ministru tal-Edukazzjoni Dr. Fortunato Mizzi LL.D u s-Sur J.P. Vassallo, Direttur tal-Edukazzjoni. Għal din l-okkażjoni l-istudenti nġabru fil-bitħa tal-iskola. Kif wasal il-Gvernatur kantaw l-Innu 'God Save' u wara kantaw innu ta' merħba. Wieħed mill-istudenti qara wkoll diskors ta' merħba'S Wieħed jinnota wkoll li matul is-sena skolastika 1951/1952, l-iskola diġà kellha t-tim tal-futbol tagħha $ Kull mibdi mitmum. Fis-27 t'Ottubru 1952, waqt laqgħa tal- Assemblea. Leġislattiva, il-Prim Ministru Dr. George Borg Olivier informa lill-Kamra li l-iskola tal-Gudja kienet kważi lesta. Ix-xogħol tal-ġebla kien tlesta kollu u x-xogħol tal-injam kien wasal fl-aħħar.0 F'April tas-sena ta' wara, 1953, il- Prim Ministru Borg Olivier informa lill-Assemblea Leġislattiva li f'dak ix-xahar l-iskola tal-Gudja kellha tkun lesta minn kollox. Fil-fatt fl-1 t'April 1953 inġarret l-għamara kollha mill- iskola l-qadima għall-iskola l-ġdida'' u nhar id-9 t'April 1953, meta l-iskola reġgħet fetħet wara l-vaganzi tal-Għid, is-Surmast, l-għalliema, l-istudenti u l-caretakers żanżnu l-iskola l-ġdida $ Fix-xhur ta' Mejju u Ġunju 1953, saru festi f'Malta fl-okkażjoni tal- Inkurunazzjoni tar-Reġina Eliżabetta II. F'din l-okkażjoni, nhar il-31 ta' Mejju 1953, 40 student mill-iskola tal-Gudja attendew għall-quddiesa li tqaddset mill-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi, u l-għada 16-il student mill-iskola tal- Gudja ħadu sehem fil-march past li saret fil-Belt Valletta fl-okkażjoni tal- Inkurunazzjoni tar-Reġina. $ Sitt xhur wara, eżatt fl-1 ta Diċembru 1953, saret iċ-ċerimonja tal-inawgurazzjoni uffiċjali tal-iskola l-ġdida. Filgħodu tqaddset Quddiesa mid-Direttur Spiritwali tal-Iskola, il- Kan. Penitenzier Dun Ġużepp Bonnici, li fiha tqarbnu ħafna mit-tfal. Fl-10:30 a.n. l-Onor Dr. Carmelo Caruana LL.D, Ministru tal-Biedja u Sajd, għamel iċ- ċerimonja tal-ftuħ uffiċjali tal-iskola, li tbierket mill-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi. Għal din iċ-ċerimonja kienu preżenti d-Direttur tal-Edukazzjoni J.P. Vassallo, il-Kappillan tal-Gudja Dun Ġerard Frendo, il-Kap tal-Iskola s-Sur William Hersev, l-għalliema, l-istudenti u rappreżentanti tal- Għaqdiet tal-Gudja. Il-kor tal-iskola, taħt id-direzzjoni ta' Miss Dalli, kanta l-Innu ta' Malta u l-Innu tal-Papa. F'din l-okkażjoni saru diskorsi mill-Ministru Caruana, l-Arċisqof Gonzi u d-Direttur Vassallo $ Ġurnata Għalliem/a it-Tnejn Miss M.A. Azzopardi Attivitajiet Choir Singing Qari, logħob L-Erbgħa Mr. J. Baldacchino Il-Ħamis Miss M.A. Sghendo il-Ġimgħa Miss C. Dalli L-Iskola fis-Snin 50 u 60 tas-Seklu Għoxrin Bil-bini l-ġdid, l-iskola issa setgħet tiffunzjona aħjar u t-tfal kellhom issa plavground addattat. F'Jannar 1956 l-iskola ġiet ipprovduta wkoll b'palk $ Fl-istess sena l-iskola bdiet taqdi aħjar il-ħtiġijiet tal-komunità bil-ftuħ tal- Librerija ċirkulanti 6 L-isports kompla jitkattar fost l-istudenti, għax fit-tieni nofs tas-snin ħamsin l-iskola, minbarra t-tim. tal-futbol li fl-1955 ingħata l-Good Conduct Trophv,7l issa kellha wkoll it-tim tan-netbol tal-bniet $$ F'Lulju tal-1957 saret Żjara Pastorali fl-iskola mill-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi.' Tliet snin wara eżatt, fit-13 ta'Lulju 1960, wara intervall ta' 48 sena, reġgħet saret iċ-ċerimonja tal-Għoti tal-Premjijiet, li dwarha s-Surmast kiteb hekk: 'As it-was the first Prize dav since 1912, it-was something new. Fl-istess. xahar (Lulju 1960) f'Malta saru festi kbar b'tifkira tad- XIX-il Ċentinarju tan-Nawfraġju ta' San Pawl fostna. Għaldaqstant nhar it-23 ta' Lulju 1960, 50 student mill- Iskola Primarja tal-Gudja (25 tifel u 25 tifla) attendew fuq il-Fosos tal- —ĊjNN Furjana għall-quddiesa li tqaddset mill- Kardinal William Godfrev, Arċisqof ta' Westminster.ċl Fis-sena skolastika. 1960/1961 fl-iskola kienu jattendu 367 student, iżda sas-sena skolastika ta' wara, in- numru ta' studenti kien naqas għal 335. Fil-Milied tas-sena 1961 saret kompetizzjoni għall-aħjar presepju u saret ukoll purċissjoni bil-Bambin fil- bitħa tal-iskola $ F'rapport li sar dwar l-iskola li jġib id-data tal-25 ta' Ġunju 1963, insibu li l-iskola kellha b'kollox 17-il klassi u li fiha kienu jattendu 347 student. Minbarra s-Surmast kien hemm 17-il għalliem (3 irġiel u 14-il mara) $ F'Settembru tas-sena ta' wara (1964) saru festi kbar fl-okkażjoni tal-kisba tal-Indipendenza. F'din l-okkażjoni, nhar it-23 ta' Settembru 1964, sar rallv kbir għat-tfal tal-iskejjel kollha fl-Arena tal-Indipendenza l-Furjana li għalih attenda l-Prim Ministru Dr. George Borg Olivier. Għal din l-attività attendew l-għalliema kollha u 80 student mill-Iskola Primarja tal-Gudja. $ Tliet snin wara, fl-istess Arena, f'Novembru 1967 sar raliv kbir ieħor għat-tfal tal-iskejjel, fl-okkażjoni taż-żjara f'Malta tar-Reġina Eliżabetta H. Għal din l-attività, li għaliha kienet preżenti wkoll l-istess Reġina, attendew 40 tifel u 88 tifla mill-Iskola Primarja tal-Gudja € Sena wara fl-1968, is-Surmast beda jkollu l-għajnuna fit-tmexxija tal-iskola. Dan seħħ meta l-għalliema anzjana s-Sinjorina. M.Assunta Sghendo ngħatat ''post of special responsibilitv' billi ġiet inkarigata biex tieħu ħsieb is- sezzjoni tal-bniet u tal-infanis $ L-Iskola fis-Snin 70,80 u 90 tas-Seklu Għoxrin F'Settembru tal-1970, l-iskola sekondarja saret obbligatorja għat- tfal kollha sa l-età ta' 14-il sena. Għal dan il-għan infetħu numru ta' skejjel sekondarji f'diversi nħawi ta' Malta u Għawdex. Din il-miżura ħalliet l-effett tagħha fuq l-iskejjel primarji kollha, peress li spiċċaw żewġ klassijiet (standard V u standard VI); u t-tfal ta' dawn. il-klassijiet bdew imorru kollha fl-iskejjel sekondarji. Minħabba f'hekk, in-numru ta' klassijiet fl-Iskola Primarja tal-Gudja issa niżel għal 9, u mieta reġgħet fetħet l-iskola sentejn wara għas-sena skolastika 1972/1973, in-numru ta' klassijiet kompla niżel għal sitta. $ F'Ottubru tal-1975 infetħet l-ewwel klassi tal-Kindergarten, b'19-il tifel u tifla 70 Matul is-sena skolastika 1977/1978, biex jitfakkar Jum ir-Repubblika, saret esibizzjoni fl-iskola li ġiet inawgurata nhar id-9 ta' Diċembru 1977 mill- Onor. John Dalli M.P. u ġiet imbierka mill-Kappillan tar-raħal il-Kan. Dun Vinċenz Balzan.71 F'Mejju tas-sena ta' wara (1978) l-iskola kellha żjara mill- Arċisqof Mons. Ġ. Mercieca 7' Fl-istess sena skolastika 1977/1978, eżattament fit-13 ta' Frar 1978, bdiet issir il-Mid- Dav Break Supervision għal xi tfal li kienu joqogħdu 'l bogħod mill- iskola'' u fis-sena skolastika ta' wara, 1979/1980, twaqqfet l-Assoċjazzjoni Ġenituri-Għalliema 7 Fis-sena skolastika 1981/1982 żdiedu s-servizzi li l-Iskola Primarja kienet tagħti lill-komunità lokali tal- Gudja. Sa mis-snin '70, it-tim lokali tal-futbol Gudja United kellu l-permess li jagħmel użu mill-grounds tal-iskola filgħaxija għat-taħriġ 35 Fl-1 ta' Ġunju 1982 il-Ministru tal-Edukazzjoni Dr. Philip. Muscat inawgura Librerija Pubblika ġewwa l-iskola'.$ Fis-sena skolastika. 1983/1984, eżattament nhar il-festa tal-Kunċizzjoni (8 ta' Diċembru), saret iċ-ċerimonja tat- tberik tal-istatwa tal-Madonna ta' Lourdes, fil-bitħa tal-iskola. Fl-aħħar tas-snin '80, eżatt fl-1988, saret għall- ewwel darba l-elezzjoni għall-Kunsill tal-Iskola u l-ewwel laqgħa tal-Kunsill saret fit-2 ta' Frar 198978 Fis-snin '90, bdiet issir Book Fair ġewwa l-iskola, u fl-aħħar għaxar snin tat-tieni millenju, żdied l-istaff amministrattiv bil-ħatra ta' Assistent Kap u part-time clerk P Kien ukoll fis- snin 90 li l-iskola ngħatat l-isem ta' William Baker'', għall-perit li ddisinja t-tielet kampnar tal-Knisja Parrokkjali tal-Gudja. € Ta' min jgħid li l-palk li kien intrama fis-snin ħamsin kellu jitneħħa minħabba l-ħtieġa ta' iżjed klassijiet. Il-partitions li kien hemm bejn il-klassijiet li kienu jintużaw bħala 'sala' tneħħew ukoll u saru ħitan diviżorji tal-ġebel. Fil-Millennju l-Gdid Fis-sena 2002: saru xogħlijiet importanti fl-iskola. Permezz tal- Fondazzjoni Għall-Iskejjel ta' Għada; inżebgħu l-klassijiet u l-kurituri kollha, u permezz tal-MITTS. il-computer network ġiet estiża għal diversi klassijiet u għall-uffiċju tal-Kap tal- Iskola S' Madonna taċ-Ċintura 2012 fi———- 'FÀ- w -X-X-Z-——-— Z —— tħ Ai ji Wasalna fis-sena. skolastika 2003/2004, li fil-bidu tagħha l-Iskola Primarja tal-Gudja qed tfakkar il- Ħamsin Anniversarju tal-Ftuħ Uffiċjali tagħha (Diċ. 1953 — Diċ. 2003). F'din is-sena skolastika l-iskola għandha disa' klassijiet tal-primarja u erba' klassijiet tal-Kindergarten. Il-klassijiet kollha tal-primarja għandhom. is- servizz tal-kompjuter. L-iskola għad m'għandhiex sala, iżda hemm il-ħsieb li fil-futur qarib tinbena multi-purpose hall li mhux biss taqdi l-ħtiġijiet tal- iskola iżda anki dawk tal-komunità tar- raħal tal-Gudja. L-Iskola Primarja qiegħda taqdi l-ħtiġijiet tar-raħal mhux biss billi permezz tal-istaff kollu tal-iskola tipprovdi l-edukazzjoni lit-tfal tar- raħal, iżda wkoll billi tipprovdi servizz ta' Librerija li issa qed titmexxa mill- Kunsill Lokali. Din is-sena l-iskola se tkompli testendi s-servizzi tagħha lill-komunità lokali billi ġiet magħżula mill-Fondazzjoni Għas-Servizzi Edukattivi biex tipprovdi servizz wara l-ħin normali tal-iskola permezz ta' żewġ proġetti, 'ld f'Id' u 'Ħilti' li se jinvolvu lill-istudenti u lill-ġenituri tagħhom. $ 3 Tagħrif fil-pussess tal-awtur. J. Abela, €Dun Ġwann Grech u l-Ewwel Skola fil-Gudja', Fuljett Parrokkjali Gudja, Programm tal-Festa ta' Santa Marija, Awissu 2003. $ M(alta) G(ovt) G(azzette) 24 - V- 1850 0 M.G.G. IL-V- 1860, p.120 2M.G.G., 30 XL- 1860, p.273. Il- ħatra tiegħu kienet b'effett mill-1 ta' Diċembru 1860. BMG.G., Il-XI- 1860, p.281 0 Fis-sena. — Finanzjarja — 1921/1922, il-Gvern kompla l-bini tal-Iskejjel Primarji tal-Ħamrun u Ħal Għaxaq (Report on the Working of the Govt. Fis-sena finanzjarja 1922/1923: tkompliet l-Iskola tal-Ħamrun u bdew jinbnew l-Iskejjel tal-Marsa, l-Imġarr u Kerċem f'Għawdex (ara M.G.G., 30: - XI — 1923 Supplement LIV p.621. Fis- sena finanzjarja 1923/1924 tlestiet l-Iskola ta' Kerċem u dik tal-Imġarr bdiet tintuża, filwaqt li kważi tlestew minn kollox l-Iskejjel tal-Marsa u tal- Ħamrun (ara M.G.G. Supplement no XIV,29- VIIL-1921,pp. 1,2). Minħabba f'hekk lanqas l-iskola ma kellha drenaġġ; għaldaqstant kull tant żmien il-Kap tal-Iskola kien jirrapporta i l-fossa tal-iskola kienet mimlija u 3 Il-provvista tal-elettriku twasslet fir- raħal tal-Gudja fis-sena finanzjarja U Dan joħroġ mill-fatt li tliet darbiet kull sena, il-Kap tal-Iskola kien jagħmel requisition għall-pitrolju, u kull darba ien jingħata erba' galluni. 3 Dan il-Log Book jibda fis-16 ta' Diċembru 1926. Matul dawn is-snin l-iskola tmexxiet minn Emmanuela Farrugia bħala Acting Head. L. Mizzi, Dħaħen tal-Gwerra, KKM L-imsemmija Miss Giovanna Farrugia kienet ġiet trasferita minn B'Kara għall-Iskola Primarja tal- Gudja fit-28 - X - 1940 u b'effett mit- I8- X- 1943 kienet responsabbli mill- klassi ta' filgħaxija. B'effett mis-17 - XIL- 1948 ġiet trasferita għall-Iskola Primarja tal-Bniet f' Ħal Tarxien. Mizzi, op.cit. p.40 L-imsemmi Dun Anton Rapa kien Kappillan tal-Parroċċa tal- Gudja bejn l-1942 u l-1952. 50 Il-Berqa,29- X-- 1952. 5l Il-Berqa,2-V 1953, G.P.S. Log Book n.,p.152. Il- Berqa, 2 - XIL- 1953. Fl-okkażjoni tal-Ftuħ Uffiċjali ta' l-Iskola, sar riċeviment u l-ispiża tiegħu telgħet għal 9 liri u nofs. Intefqu wkoll 5s 3d (ħames xelini u tliet soldi) biex inxtrat iż-żigarella li naturalment intużat biex tiġi inawgurata l-iskola (G.P.S. Log Book n.1, p.169). Meta reġgħet fetħet l-iskola fis-16 - IX- 1974 kien hemm ukoll sitt klassijiet biss. Miss Lilian Cassar u Miss Jane Tonna. 30 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 82 Tagħrif mgħoddi lili mis-Surmast ta' l-Iskola, Lulju 2003.