Poeta li kiteb il-versi ta' l-innu lil S. Guzepp. 4 il Ġużeppi ejjew faħħru Intom tfal, intom tfaliet: Ġibu magħkom ġilji bojod U xerrduhom bil-mijiet. Għax bħal ġi;lu kienet qalbu Safja mbegħda mill-ħtijiet. Min ta' Malti u ta' nisrani Id-demm jiġri ħoss ġo fih Lil Ġużeppi jfaħħar magħna F'dal-jum tiegħu tżnt sabieħ. ' Dawn huma l-versi ta' l-ewwel strofa ta' l-innu lil San Ġużepp, ii kiteb partikularment għalina l-Ġ Poeta u Reliġjuż Karmelitan: Patri użeppini Rabtin, il-Professur, Anastasju Cuschieri li proprju din is-sena jaħbat il-25 anniversarju mill-mewt tiegħu. Għalhekk ħsibt li din is-sena huwa xieraq li nfakkru f'dan il- ktieb, permezz ta' din il-kitba, lil dan il-bniedem: iben ġenju w eroj patrijottiku nazzjonalista ta' art tweldina, li huwa magħruf bħala: 4, Poeta tal-Madonna' w ''Il-Poeta tal-Kelma Maltija''. Patri Anastasju Cuschieri kien filosofu għaref, teologu studjuż, otatur kbir storiku u senzjur (1). Fuq kollox u tabilħaqq huwa ġie daskritt mill-istudjużi tal-Marti bħala wieħed mill-aqwa poeti kbar tal- poeżija Mattija, li fi kliem il-Prof. Ġuże Aquilina: fl-aqwa tiegħu jħabbatha ma' Dun Karm u ħafna drabi jjilħaq spalla ma' spalla miegħu' (2). 'Ħadd daqsu ma għaraf ifisser il-ġmiel u l-qawwa ta' l-Ilsien Meżti' (3). Kien madwar ħamsin sena ilu, eżattament beln is-snin 1937-1988; me'a Cuschizri kiteb il versi ta' l- innu tagħra, lil San Ġużepp. Meta f'dan listess żmien inkitbet ukoll il- kompożizzjoni mużikali ta' l-istess Cuschieri ta' poeta kapaċi li kien, kitbilna mit- tqanqi ili ħass f'qalbu versi tassew sbieħ, ċari sempliċi uu mexxejja, im- żewqin b'elementi qawwija ta' reliġ- ożita' u patrijottiżmu kif kien jaf jik- reb hu. Tant li huwa msejjeħ, kif diġa għidt fil-bidu ta' din il-kitba, bħala: ''Il-Poeta tal- Madonna'. Għaliex il-biċċa l-kbira tal-poeżiji reliġjużi tiegħu għand- hom bħala suġġett il-Madonna. Għalhekk ma (jistax jonqos li l- imħabba kbira nterna w esterna li kzllu lejn il-Madonna; naturalment kemm bħa'a nisrani if ukoll bħala Patri Karmelitan ma tqanqalx fih de- vozzjonj lejn l-Għarus tagħha, San Ġużepp. Tant li huwa daħħal lil San Ġużepp flimkien ma' Marija, f'żewġ żi/i tiegħu ''Ejjew Ragħajja' u 'Il-Milied' (5). Barra minn hekk huwa ikiteb ukoll poeżija partikular- ment dwar San Ġużepp, bl-isem ta' 'Leġġenda fuq San Ġużepp', li hu kiteb fl-1927 (6). Bijografija ta' Patri A. Cuschieri Petri Anastasju Cuschieri iben Ġużeppi w Andreana Cuschieri twieled il-Belt Valletta fis-27 ta' Jan- nar, 1876. Ġie mgħammed tlett ijiem wara fil-Knisja Parrokkjali ta' Santa Marija ta' Porto Salvo (San Dumin- iku) tal-Belt stess u ingħata l-isem ta' Pawlu. Fit-tfulija tiegħu Cuschieri kien Kien ukoll abbati fil-Knisja tal-Ma- dorina tal-Karmnu u jjista' jagħti l- każ li kien f'dan iż-żmien li nibtet fih ix-xewqa li jidħol Patri fl-Ordni Karmelitan. Tant hu hekk li wara li spiċċa l-istudji tieħu mill-Liceo, fl- eta' 15-il sena daħal mal-Patrijiet Karmelitani fil-1891. Għamel il-professjoni solenni) fi ħdan l-istess Ordni, fit-28 ta' Awissu, 1892 u għażel l-isem ta' Anastasju. Huwa beda l-istudji tiegħu f'Malta u komp'a l-istudji tal-Filosofija u tat- Teo;oġija f'Ruma fl-Unive;sita' Gregorjana, fejn kiseb il-gradi ta' Dottorat fid-Divinita' Dottorat fil- Filosofija w il-Maġisteru fit-Teo- loġija. Qaddes l-ewwel quddiesa so- lenni fil-25 ta Settembru, 1898, fil- knisja ta' Santa Marija ta' Traspon- tina f'Ruma. Meta ġie lura Malta, il- Kunsill Ġenerali ta' l-Universita' ta' Malta ħatru Professur tal-Filosofija fl-1902, meta kien għad għandu biss 25 sena. Universila' tagħna huwa kien ukoll membru ta' l-istess Kunsill Ġenerali ta' l-Universita' fejn irrappreżenta l-Fekulta' tax-Xjenza, kien membru tal-kummissjoni ta' l- eżaminaturi tell-Lingwa u tal-Lette- ratura Ta'jana kif ukoll eżaminażur tat-Teoloġi'a. Huwa rtira mill-kari- ga tiegħu mill Universita' fl-1939, fl- e'a' ta' 63 sena, wara iservizz ta' tmienja u tletin sena. Fi żmien il-gwerra huwa. kien refuġjet fil-Kulleġġ ta' San Alwiġi, f'Birkirkara. Kien ġie maħtur darb- tejn provinċjal ta' l-Ordni Karmell- tan ms-26 ta' Novembru, 1906, sa l- 14 ta' April, 1910 u mill-1 ta' Settem- bru, 1913, sas-26 ta' Ġunju, 1916. Intgħażel darbtejn bħala Senatur fl-ewwel u fit-tieni leġislatura tal- Gvern Nazzjonalista fl-1927, /u fi- 1932, biex jirrappreżenta l-gradwati ta' l-Universita'. Patri A. Cuschieri, marad b'mar- da qarila fil-15 ta' Awissu, 1959, li ħallietu gparalitiku sa l-aħħar ta' ħa'/tu. Nhar is-17 ta' Lulju, 1962, ġie mogħti l-Aħħar Sagramenti Mqad- dsa; u tmint ijiem wara, nhar l- Erbgħa, 25 ta' l-istess xahar, għalll- ħabta ta' l-għaxra u nofs ta' filgħodu miet fil-preżenza ta' ħafna minn ħu- tu Patrijiet Karmelitani. L-għada fit-tm'enja u nofs ta' filgħodu saritlu quddiesa ''praesen- te cadavere'' fil-Bażilika tal-Madon- na tal-Karmnu tal-Belt. Wara nofs in-nhar sar korteo mill-istess Bażili- kalsa Bieb il-Belt, fejn f'dan il-korteo kienu ħadu sehem ħafna personali. ta'liet magħrufa u folla kbira ta' nies. inn Bieb il-Belt it-tebut tiegħu jittieħed b'forma privata fl-Imdina, fejn ġie midfun fil-kannierja tal- knisja tal Patrijiet Karmelitani. Il-Karattru ta' Cuschieri Rigward il-karattru tiegħu jin- għad ,li Petri A. Cuschizri kien bnie- dem timidu, kolt :u filosofu mill- aħ'ar, iżda kien sensittiv wisq. Kien jibża' ħafna mis-sajjetti, berqa jew ragħda kienet tkun biżżejjed biex twaqqfu f'nofs lezzjoni (7). Huma ħafna dawk li jiddeskrivuh li huwa kellu karattru verament fie- lu u dħuli, il-fezzjonijiet tal-Filosofi- ja fl-Universita' kien tant jagħmilhom interessanti. Jingħad ukoll kemm kienu jfittxuh ħafna l-istudenti fl- istudju tal-Filosofija (8). Kif ukoll hu min-naħa tiegħu kien jinkoraġġ- ixxi lill-istudenti speċjalment lil dawk li kienu jaqbdu l-karriera letterarja (9). Fi-aħħar snin ta' ħajtu kien joħ- roġ fit-toroq tal-Belt biex imur iqarar jew ifarraġ lil xi marid, liebes it-tonka Karmelitana u bil-bastun f'idejh (10). Bħala kiitieb, Cuschieri l-ewwel ma beda jjikteb kien bit-Ta'j;an. Nafu li bħal Dun Karm (1871-1961) kiteb il-poeżija bit-Taljan qabel ma beda jikteb il-Malti, u beda jikteb il-poeżiji bil-Malti qaber Dun Karm stess, Fil- fatt insibu li fl-1909 kien diġa' kiteb il-poeżija bil-Malti, bit-titlu: —Fil- Festa tal-Madonna tal-Karmnu' (11). l Il-poeta tagħha mhux fuq suġ- ġetti seri biss mar jikteb, bħalma hi r-reliġjon, il patrija, il-ħajja u l- mewt. Iżda nsibu wkoll li kiteb fuq suġġetti w aspetti komuni fil-ħajja naturali tal-bnizdem, bħalma hija t-tfulija (12). Huwa kiteb ukoll fir- 'Rivista di Filosofia Neo-Scolastica' ta' l-Universita' Kattolika ta' Milan, kif ukoll fir-Rivista Storica Carmelj- tana'. Bħala oratur, Cuschieri kien wieħed mill-aqwa oraturi li kien hawn f'Malta dak iż-żmien. Kemm-il darba għamel pariġierki kbar f'di- versi knejjes fil-festi ta' l-ibliet u t- irħula tagħna. Dan jikkonfermawh l-istess eloġiji ii kienu jinkitbu fil- gazzetti ta' dak iż-żmien, biex ifaħ. ħru dil Patni A. Cuschieri, Fost id-diskorsi mportanti li Patri A. Cuschieri jibqa' msemmi għalihom huwa dak di kien għamel fil-Kungress Ewkaristiku fl-1913, kif ukoll id-diskors li jkien għamel. fl- 1927, fisinawgurazzjoni tal-Monu- ment ta' l-Assedju il-Kbir ta' l-1565. Tifkira Ħajja ta' Cuschieri Għalkemm għaddew 25 sena mill-mewt ta' Paħni A. Cuschieri, jibqa' l-fait li aħna bħala Maltin ma nistgħux ma nagħtux ġieh lil dan il-poeta kbir Malti li għamel ġieh Hi art twelidna. Poeta li bħaja poplu għandna nkunu kburin bih, għaliex il-poeżiji tiegħu għad għandhom tifsira għalina u għad-dinja mater- jalista ta' żmenijietna. Għaliex kif igħid tant tajjeb il-Poeta Nazzjonali Dun Karm Psaila, fil-poeżija tiegħu 'Non Omnis Morżar': 'iIl-poeta jin. tamm u l-għanla tibqa'.' Bla dubju ta' xejn il-poeżiji Hi kiteb matul ħajtu, jibqgħu l-aktar tif- kifa ħajja tiegħu flimkien mas-sehem fejjiedi tal-ħidma li ta għall-ġid tal- poplu tagħna. Cuschieri hu dak il- bniedem i permezz tal-kitba u l- kelma tiegħu sar magħruf u maħbub minn kulħadd. Verament li għalkemm għad- dew is-snin, l-għania ta' Cuschieri għadha tidwi fil-Gżejjer tagħna. Bħalma għadha tidwi fost ill-Ġużepp- ini tar-Rabat u ta' l-Imdina, permezz tal-versi li huwa darba mar jikteb għall innu popolari dal-Festa ta' Szn Ġużepp. 1 il-Poeta Alfred Degabriele fl-istudju tie- għu miġbur fil-ktieb li jiġbor fih ġabra ta' poeżiji ta' Patri A. Cuschieri bl-isem: fil-Poeta tal-Madonna u tal-Kelma Maltja', Malta 1976, it-Tieni Edizzjoni), Lux Press, p. xvi. 2 Prof. Ġuże' Aquilina fl-introduzzjoni op. cit., p. iii. 3 L-Avukat Geprge Zammit fl-artiklu tiegħu bl-isem: 'Il-Professur Cuschieri — Filosofu, Poeta u Reliġjuż', li ġie pub- b'ikat fil-ħarġa tal-'Leħen is-Sewwa', tas-Sibt, 11 ta' Lulju, 1981, p, 11. 4 Informazzjoni personali li ġiet mogħtija lili mis-Sur Ġużeppi M. Micallef, attwal- ment Segretarju ta' l-Arċikonfraternita' ta' San Ġużepp tar-Rabat ta' l-Imdina. 5 ''Ir-Reġina tal-Karmelu'', (Malta), Vol. 1, Diċembru 1914, p. 178. Ara wkoll. il- ktieb ''Il-Pceta tal-Madonna u tal-Kelma Ma'tija', (Malta 1976), pp 49,49 u 50. 6 ''Messaġġier tal-Qalb ta' Ġesu' '', (Malta 1927), p. 55. 7 Prof. Ġuża' Aquilina fl-introduzzjoni op. Prof. Ġuże' Aquilina u l-Poeta Alfred Degabriele, op. cit., pp. iii u xiii. 9 Esperjenza personali ta' l-Avukat George Zammit, imxandra minnu stess f'diskors kommemorattiv dwar Patri A. Cuschieri; f'kommemorazzjoni tal-Poeta li Kienet ġiet organizzata mill-Ladies C'rcle ta' Sarta Rita tal-Parroċċa ta' Santu Wistin tal-Belt. Liema diskors kien ġie pubbli- kat f'artiklu, imqassam f'żewġ pert'jiet. fil-ħarġa tal-''Leħen is-Sewwa'. Ara l- ewwel parti tas-Sibt, 2 ta' Marzu, 1985. 10 Il-Poeta Alfred Degabriele, op. cit., p: xiii. 11 Ara l-artiklu dwar Patri A. Cuschieri f'egħluq l-għoxrin sena minn mewtu, ip- pubblikat fil-ħarġa ta' ''il-Mument', tal- Ħadd, 1 ta' Awissu, 1982, p. 12. 12 L-Avukat Georae Zammit fit-tieni parti ta' l-artiklu tiegħu dwar Patri A. Cuschieri, ippubblikat fil-ħarġa tal- ''Leħen is-Sewwa'', tas-Sibt, 9 ta' Marzu, 1985.