il-Ġimgħa 13 ta' Jannar 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (24) l-intervista tal-ġimgħa Bieb Joe Borg kel- limna dwar sehem l- Isla fit-tiġrijiet tad-dgħajjes qabel il-gwerra u spiċċa jgħidilna li kienet ir-rebħa tal-palju tad-dgħajjes ta' bl- Erbgħa ta' l-1937 li xprunat lill-qaddiefa tal-Isla biex jitħeġġu mill-ġdid u jisfidaw fid-distretti l-oħra għar-rebħ tal-paljijiet l-oħra. Jien u Joe komplejna nitkellmu dwar il-korsa tad-dgħajjes ta' bl- Erbgħa, u f'ħin minnhom staqsejtu jekk Isla rnexxil- hiex iżżomm dan il-palju fl-1938: u iva ….kienet rebħa meritata li b'riħet tagħha ħeġġet lill-qaddiefa u l-par- titarji tagħna jingħaqdu u jorganizzaw id-distrett mill- ġdid … peress li d-dgħajsa li kien bena l-Guli ma ki- nitx tajba għal qdif, ordnaw waħda għand l-imgħallem Leli Pule tal-Kalkara … fil- fatt kienu l-erba' distretti kbar li ordnaw dgħajsa għand. l-istess imgħallem . il-ħasra hi li dawn id- dgħajjes. kellhom manka- ment kienu sbieħ fl- għamla tagħhom iżda kienu dojoqfil-poppa…b'daqsxejn saħħa żejda kienu jdurul Minħabba dan il-manka- ment l-erba' distretti riedu jsibu erba' qaddiefa li kienu kapaċi jikkontrollaw il-qdif waqt l-andament tat-tiġrija b'tali mod, li d-dgħajsa ma tmurx fuq naħa waħda… Ma setgħux jirranġaw l-ar- mar 'Le, dak iż-żmien ma ki- nux imissuhom il-Battusi … kienu jħalluhom kif jagħ- milhom l-imgħallem, u kienu jbiddlu Għalhekk, sal-aħħar minuta kienu jippruvaw il-qaddiefa. 'Bejn kull vjaġġ u ieħor kull barklor kien jintalab jagħti qadfa, u minkejja. li ppruvaw kemm ippruvaw biex jiffurmaw ekwipaġġ tajjeb ma rnexxielhomx, sa- kemm ċertu Indri tal-Bajd, li kien jifhem ħafna, u li kien ħabib kbir ta' Salvu Cachia (il-Qaddis), missier Gustu ta' Battajola, li kien wieħed mill-ħabrieka li kienu jieħdu ħsieb jippreparaw id-dgħajjes għat-tiġrija, qallu, biex jitfgħu lil Gorg Caruana ( Bubbli John) li kien għadu żagħżugħ fil- poppa, lil Charlie Caruana fl-irmieġ, lil Leli Micallef (Nanna Klara) fil-pruwa, u bħala nofsier jibagħtu qad- l-qaddiefa. ' dief għajjien, u hawn kien issuġġerixxa lil Charlie Caruana … u d-dgħajsa ar- mawha b'din il-formazzjo- ni. 'Issa ġara li dak in-nhar, f'Ras Ħanżir kien marbut il-Cruiser l-HMS London u għalhekk mill-Ponta ħadd ma seta' jara xejn. 'Dak in-nhar kienu ħadu sehem erba' dgħajjes, l-erb- għa li huma miżbugħin su- wed bil-Black Lead, u qa- bel telqu għat-tiġrija, hawn il-Ponta, kulħadd jogħrok id-dgħajsa bil-Pal tal-Bajtar biex tiżloq fil-baħar. 'Peress li kif għedtlek t-tluq ma kienx jidher, fil- Ponta u l-Gardjola waqgħet ħemda kbira, kulħadd eċċitat u jistenna li tid- her l-ewwel dgħajsa … is- sinjal ta' l-ewwel dgħajsa li ħarġet minn wara HMS London kien Abjad b'fax Aħmar …kienet id-dgħajsa tal-Isla, u hawnhekk tista' timmaġina x'għajjat u ferħ kbir kien hemm il-Ponta. 'F'sentejn wara xulxin erbaħna l-palju tad-dgħajjes ta' bl-Erbgħa — l-aktar palju prestiġjuż ta' kull Regatta … dak in-nhar, l-Isla għaddiet biċċa sew lid-dgħajjes l-oħra - kien għalina t-tieni palju tal-ewwel tad-dgħajjes ta' bl-Erbgħa …' Jingħad li l-Isla wara l-gwer- ra kienet l-aħjar distrett tar- Regatta … kienet l-aħjar għax kellha l-aħjar qaddiefa fil-kanal jew għax id-distretti l-oħra ma kinux armati daqsha7 4, ħafna mill-qaddiefa li Attard u Censu Galea - l-ekwipaġġ for- 2 middabli tal-Birgu li rebaħ il-palju ta' bl-Erbgħa fl-1927, 1929, 1930 u 1932 L-ORIZZONT kellna qabel il-gwerra kienu kibru, iżda kienu għadhom fl-aqwa tagħhom…barra hekk aħna kważi ma tlifna xejn mill-opri li kellna … wara l-gwerra magħna kien hemm il-Marsa u l-Birgu … Marsamxett ħadet sehem f'żewġ korsi waqt li Bormla ma ħaditx sehem … l-opri tat-tiġrija tagħna, matul il- gwerra kienu f'maħżen il- Ponta li kien magħruf bħala ta' Nofs Kenur għax hekk kienet l'għamla tiegħu … fih kellna l-Ferilli u dgħajjes. 'Il-Kajjikki t-Twal kienu f'maħżen ieħor qrib fejn kienet toqgħod nanntek … fih kien hemm erba' Kajjikki, fosthom San Pietru u Saint Anthonv … kif għedtlek, ir- rebħa tal-palju ta' bl-Erbgħa qabel il-gwerra għenet ħaf- na biex id-distrett tagħna jiġi organizzat mill-ġdid. 'Neru li ma tlifniex opri, iżda kien hemm bżonn manutenzjoni kbira għal xi wħud minnhom …aħna kellna żewġ dgħajjes …il- Fancv. (il-ħafifa) li kienet inbniet minn Pule u l-Kavet- ta li nbniet mill-Guli Il-Marsa. u l-Birgu ma kienux lesti li jaqdfu magħna jekk aħna nġerru bil-Fancv, u għalhekk konna ġerrejna bil-Kavetta, iżda xorta waħda d-dwana kienu tawna ċans li nieħdu sehem bil-ħafifa f'kategorija oħra li kienu ntroduċuha għal dik is-sena biss, u li fiha kien ''L-ekwipaġġ tal-Kavetta wa), Lorrv- Caruana (ir- mieġ), Salvu Formosa (Pa Salv) (nofsier) u Gorg Ca- ruana (Bubbli John) (pop- pier) 'Il-Marsa kienet tatna tiġrija iebsa. Waslet is-se- na ta' wara u sibna li ma kellniex dgħajsa biex nik- kompetu magħhom, per- ess li kemm il-Marsa kif ukoll il-Birgu kienu ordnaw dgħajsa ġdida. 'L-Isla wkoll ordnat waħda għand il-Guli ( Vitto- ria) … dik is-sena ntlagħbu ħafna flus fuqhom …tagħna kienu għaddewhom. fl- aħħar …dak in-nhar il-Birgu tilfu balla flus … imbagħad f'daqqa waħda tfaċċaw il- Kalkara. 'Il-Kalkara kellhom lil Koj li kien jagħmel li jrid . kien żmien meta bdejna nosservaw li Ġorġ Caruana (Bubbli John) beda jgħejja, beda jaqdef bil-palata warajh,u b'hekk id-dgħajsa kienet tnaqqas mill-mixi 'Gustu Cachia ( Batta- jola) kien qallu li bil-mod kif kienu qegħdin jaqdfu ma kinux se jirbħu u lanqas jitilgħu … qabeż in-Nana Klara u qallu, 'li aħna bħal ħmar, meta naraw l-istalla nimxu' … niftakar f'dik it- tiġrija tagħna kienu ħarġu bħas-soltu b'saħħa kbira, iżda fin-nofs kellhom il- Pa Salv, li ma kien iċedi lil ħadd, dawwar lil Ġorġ għal darba tnejn … Min kien imexxi d-distrett tal-Isla wara l-Gwerra7 ''Ddak iż-żmien, il-Ponta kien hemm diversi ħabrieka, għaliex il-kumitati kienu għadhom ma jeżistux. 'L-ewwel kumitat sar wara. fl-1953. Niftakar lil Ġużeppi Formosa (In-Niger) Salvu Mizzi (il-Pajsu) , zijuk Kieli Degiorgo. (Favett), Gustu Cachia (Battajola) u missieri kien jaħdem wara l-kwinti … Gorġ Caruana (Bubbli John) kellu Frej- gatina li fiha kienu jġerru Barbara u Peppi. t-tifel ta' ħuh … u Toni Ellul (il-Koj) kien jagħmel li jrid b'ta' Bi Tnejn. 4'Dak iż-żmien, l-Isla kienu rreġistraw żewġ Frej- gatini, u peress li d-dwana żewġ opri ma jġerrihomx, Gustu kien talab lil mis- sieri biex hu jirreġistra l- Frejgatina tiegħu biex tieħu sehem għat-tġrija, iżda jien ma qbiltx miegħu, u għedt lil missieri biex lil Barbara jitfgħuh f'ta Bi Tnejn ma' Toni Farrugia (ż-żbiba), u hekk ġara. ' Huma ġerrew bil-Kavet- ta u għaddew lil Toni Ellul (il-Koj) li kellu miegħu lil Joe Batler … dak in-nhar il- Koj ma niżżilx lil missieru Meta wara rani Ġorġ, li mill -bixra ta' wiċċu deher inkwetat ħafna għax tilef il- palju tal-Frejgatini, … u kont għedtlu 'Ġorġ mhux aħjar ħadna l-palju ta' Bi Tnejn milli tal-Frejgatina … kien l-ewwel darba li rbaħna dan il-palju. Iżda sfortunatament wa- ra, Barbara ma riedx jaqdef aktar f'ta Bi Tnejn imma baqa' jaqdef fil-Frejgatini.