QALB MUĠUGHA Ix-xemx, hi u nieżla, tefgħet l-aħħar dija bejn il-friegħi u l-weraq ta' siġra tal-liarrub fuq ras żewġ nisa li kienu f'għalqa talit dik is-siġra. Walida minn dawk l-irjus kienet tidher qiesha . deheb ġo dik id-dija, u l-ofira, li kienet qastnija fejn id-dell tal- weraq waqa' fuqha, saret sewda tuta. 4Sabilla ngħidl fiha darbtejn daqsek, X'darbtejn 7 fiha erbagħ darbiet daqsek għax int miskina ma fik xejn. Hi, Alla jbierek, qiesha ċappa laħam. Bajda Ħalibl xuxitha ħamra. Mhux bħalna ħafna maliruqin suwed dlam. ''Hecc qalet Vanġa li kellha xagħarha isfar u ma kienet sewda Xejn lil Katarin H kienet samra b'xagliarha qastni. Katarin fehmet u liarset lejn ix-xemx biex ma ttiarisx lejn il-kunjata. ''Trid tgħid kemm ġebitlu liwejjeġ magħha, sebagħ srajjem 'tal-moglioż li ġabret mit-toroq ta' pajjiżha. Ajma fiejl qata' sandar Toni —Ħares Fhemm kunjat kemm jidher bogħod il-baħar il-lum u tgħiid li l-fwieħa tiegħu tasal sa hawn fuq f' 'Il-kunjata flok. ħarset lejn. il-baħar ħarset lejn Katarin u xliin rat li kellha wiċċha, mqarras, b'nofs tbissima qaltilha : Huwa binti mhux il-ġid kollox'' u b'hekk refgħiet it-tarbija li kellha f'ħeġorha, ġabret in-nagħaġ u telqet. Katarin baqgħet hemm tgiddemm' difrejha; imbagħad meta l-kunjata tbegħidet xi żewġ glialieqi l-isfel minnha bdiet tgħanni: Il-kunjata ġġieldet miegħi kemm għajritni ċaċċaruna Ġaċċaruna kont u għadni għax 'l binha jien ħadtulha'. Għanja li ma kienet xejn flokha għax Vanġa kienet tiġi l-mara ta' liuha, imma Katarin. ma setgħietx tiftakar walida alijar dak il-liin u bħalli kieku ma reditx tħalliha b'xejn lill-kunjata. Imbagħad skantat. Iż-żiffa qalb il-weraq tal-ħarruba tatha qatgħia. Daret bis-sabta u ċartet qabda weraq biex tisvoga; hekk jew hekk riedet taqbad f'xagliar xi ħadd. i Ftit wara x-xemx gliabet għal kollox, iż-żiffa raqdet, u bdiet nieżla l-kesħa, Katarin ħasset ruħha weħidha fid-dinja u bdiet tieħu Ħniena minnha nfisha, u bħal ma jaf kullħadd l-akbar liniena li tista' tagħfaslek qalbek hi dik li tħoss għalik in-nifsek. Ħarset l-isfel fejn taħt il-għolja t-triq tal-belt kienet tidher bajda fit-tbexbix u bla nies għax kien nhar ta' Ħadd, u xtaqet 5 tinżel fiha u tiġi lejn il-belt. Min jaf xi jkunu jagħmlu bħal issa n-nies tal-belt 7 U minn quddiem glħiajnejha għaddew dwal u lfixienet u. nies ibiegħu u jgħajtu u nies jixtru u jgħ. iġġlu u ma jħarsu lejn ħadd u lejn xejn, u baħar mimli vapuri, toroq mudlama qieshom imsaqqfin…… Dak il-liin semgħet merħla għaddejja minn wara l-ħajt tat- trejqa, u Rożi ttawlitilha minn fuq il-liajt—''Katarin, mela ser norqdu hawn U Katarin flok li marret tiġri għ l-għonq it- triq tal-belt, ġabret il-mogħoż u telqet ma' R żi.—, Din il-biċċa tr-q dawn ittnejn kienu kemm il-darba jagħmilu- ha flimkien igħidu kelmiejn ima l-lum Rożi…a reuet tgħid xejn għax beżgħiet li d-diskors jiġi fuq Toni. Kullħadd kien igħid li Toni kellu jieħu lil Kstarin u minflok mela dak liblah ma jmurx jiżżewweġ—it-teġ kien sar dak inhar stess —walida xaqra, ħoxni daqs bittija, la. ħubba li ankas isimha ma kellha bħan-nies. Berta mnejn ħolquhula dan l-isem ' ta' Berta 7 Imma Katarin ma kellhiex sabar u hekk jew hekk. il-kliem waqa' hemm: ''Taf Roż' qalet. —''Tafli l-qaddis ta' pajjiżha jismu Sin Bertil-mewt''—u tregħdet donnha ħasset il-kesliu tal- mewt. —'Ħullina minn dan' weġ itha Rożi ineta kienu fil-kantu- niera ''ngħiduha sewwa, inis-jieħlu l-Toni ma jaqtàx sandar, għax Toni ġifa, biex igħanni biss jinqala ' — 'U iva Roż, issa min Ħadu ħadu' weġbitha l-oħra u b'hekk iż-żewġ xbejbiet infirdu. Igħanni kien jaf Toni u kemm il-darba kien għanna:— Katarin kemm int sabiħa Katarin togħġobni wisq Katarin dak fommok ħelu Donnu l-ward meta jkun frisk. Katarin ftakritha din il-għanja għażiża u aktar ħabtet is- sewwed aalbha, Imbagħad fl-aħjar igħaddi Toni ma' l-għarusa, hi bil-ġlekk tal-bellus ikħal bil-ganza safra bil-kmiem sal-ininkeb. Issa Katarin minn dejjem kien jogħġobha l-bellus ikħal u Ħasset li dik il-mara ma kellha l-ebda jedd tilbes hekk. Dak il-liin Toni jew biex jagħmilha tal-ħielu jew għax less ruħu terħan u ried juri x'kienet qegħda ġġarrab qalbu bl-imħabba, qabad id il għaru- sa ui ressagha lejn fommu b'għafsa kbira, Dik il-ħimar ta' Katerin skantata lejhom tfixklet f'ġebla, waqgħet u għal ftit ma rifsithiex mogħża, Minflok li qamet u baqgħet sejra għal xogħolha kif kienet fl-art refgħet wiċċha kollu misħija biex tara l-għarajjes kenux rawha u malli rathom iħarsu lejha donnhom qegħdin 4 jidħqu biha, bħal wafida ddisprata qabdet tigdem qiegħ idha b'safifiitha kollha sa kemm liarġet id-demm. Meta waslet il-gliorfa kien dalam sewwa u ħuha ħabat ser igħajjat magħha talli damet imma dik mill-ewwel infexxet f'bikja u daqs kemm bdiet tibki u tolfoq bil-qalb ħuha ried bil-fors jaf x'kellha. Biex ma tliassbux urietu l-gidma ta' idejha u qaltlu li l-kelb kien gidimha u li ma kenitx tista' żżomm bl-uġigħ. 4X'kelb huż danf' staqsieha ħuha u dak il-ħin stess jiġbed daqqa ta' ponn kif imiss fuq geddum il-kelb li kien ħdejh. Issa dan il-kelb kien fidil lafna u kien ukoll maħbub wisq minn Kata- tin u kif qala' dik id-daqqa kollha għall-ewwel storda, imbagħad meta għaddielu ħasibha ċajta u ħares lejn sidu biex donnu jgħil- dlu ''Darb'olira għidli, sieħebl' iżda meta dak refa' siequ u wali- - lallu daqq'olira fuq ġenbu, il-kelb bla nifs ħareġ jiġri l-barra u ma deherx iżjed. - Dik il-lejla waqt li kullħadd kien rieqed u kollox kien sieket Katarin deherlha li semgħetu jinbali fil-bogħod donnu jgħid HAjmal Ajmaf' u stliajlitu walidu qalb ir-raba' qe'd imut, muġugħ bla fitija. Ma felliitx iżjed bid-dwejjaq; qamet mil-friex u ħarġet barra bis-skiet, is-skiet, biex ma tqajjem il-liadd. Kienet lejla tal-kesħa u talit il-qamar kwinta kull rokna tal- glielieqi kienet tidher blial f'jum tal-għarixa,u s-siġar kienu jixlitu dell iswed iswed,bħial tebgħa fuq il-ġebel. X'imkien fil-bogħod wara l-għolja l-baħlar kien qe'd jogħla u jliabbat mal-blat: Min jaf x'kesfia u xi swied ta' qalb fuq dak il-blat fieragħ u abjad talit il- qamari Min jaf wasalx sa hemm dak il-kelb7 min jaf mietx bħal issa7—U Katarin inxtelitet fuq il-għatba rasha l-ura mal-koxxa tal-bieb moħifia jredden, tistenna s-sebħ, għalkemm kien għadu ma għaddiex nofs il-lejl, L F'dak id-dawl ma kienx hemm. x'tibża iżda meta fuq iċ- ċint ftit bogħod minnha lemliet bħal dell jiġri Katarin beżgħet 'u b'nifsha maqtugħ qabżet ġewwa kollha mregħda bil-bard u bil- biża', biex issakkar bl-istanga. Iżda kif kienet ser taglilaq, miexi bil-mod, imgerrex imgerrex rat il-kelb…… Katarin ferħet bih sa besitu, imbagħad glialqet sewwa u marret torqod.