IL-VERITÀ BIL-FATTI B'dedika lil dawk kotrana li, qlubhom u dinhom baqgħu jħeġġu f'ħuġġieġa tan-nar lejn il-Patrun tagħhom fi ħdan l-Għaqda Mużikali ''Każin Banda San Filep '. Fondata uffiċjalment taħt dan l-isem sabiħ fis-sena 1851. Introduzzjoni F'Mejju 2001 is-soċjetà mużikali Każin Banda San Filep A.D. 1851, ippublikat ktieb taħt l-isem ta' 'Il-Ġrajja tal-Każin Banda San Filep A.D. 18517, bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet speċjali f'egħluq il-150 anniversarju mit-twaqqif tagħha. Ktieb li ġie milqugħ tajjeb minn kritiċi serji li apprezzaw ir-riċerka wiesgħa li saret kif ukoll l-istil mexxej li bih miktub. fehma ġenerali dwaru hi kemm hu informattiv u prudenti, mertu prinċipali ta' min kitbu. Għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep sena 2002, soċjetà tal-banda oħra Żebbuġija, it- €125 Mav Band $ Social Club' b'referenza għal dan il-ktieb, ħarġet ktejjeb bl-isem 'Il- VERITÀ''. F'din il-publikazzjoni saru attakki u allegazzjonijiet nġusti fuq il-Każin Banda San Filep, li ma jistgħux jitħallew għaddejjin mingħajr tweġiba. L-interess ewlieni tas-soċjetà mużikali Każin Banda San Filep kien u għadu: e It-tixrid u t-tagħlim tal-mużika mal-Banda San Filep. e Il-festa ta' San Filep li tkun dejjem isbaħ minn sena għal oħra. Fil-ħidma tagħha biex twettaq dawn il- għanijiet prinċipali is-Soċjeta' tal-Banda San Filep għandha 'statut' li jservi ta' gwida kemm għall-mexxejja u kemm għall-membri tagħha. Il-kwistjonijiet interni ġewwa l-każin Banda San Filep fis-snin ħamsin oriġinaw meta l-kumitat li kien imexxi fis-snin ta' wara l-gwerra (1945'— 1950) beda jara b'għajnejh li mhux kollox kien miexi sew finanzjarjament u nkariga lill-Viċi President, jemenda u jaġġorna l-istatut fejn tiġi stabbilita iktar Każin Banda San Filep Festa 2003 dixxiplina fil-qasam tal-finanzi tal-każin. Il-fatti x'inhuma: e Sas-sena 1961, soċjetà waħda kien hawn f'Ħaż-Żebbuġ tipparteċipa fil-festa ta' San Filep. e Sa din is-sena 1961, il-festa ta' San Filep kienet marbuta biss mal-każin San Filep. e Is-soċjetà tal-Banda San Filep baqgħet soċjetà kulturali u ċivili kbira f'Ħaż-Żebbuġ mit-twaqqif tagħha sal-lum. Fid-dawl ta' dan, il-każin San Filep dejjem apprezza l-ħidma siewja ta' l-aħwa marbuta bħala membri tiegħu. Eżempju ċar ta' dan twettaq nhar it-Tnejn, 3 ta' Ġunju tas-sena 2002, fl-okkażjoni ta' l-inawgurazzjoni tal- bini ġdid tal-każin (il-parti li tiġi fi Triq Sciortino) ġie msemmi PALAZZ Mro. Inkwiet fil-Każin San Filep fis-snin ta' wara l-gwerra Il-membri tal-każin San Filep wara ż- żmien ikrah tal-gwerra, maħkuma minn entużjażmu kbir għall-festa waslu biex fi ftit tas-snin itellgħuha sal-quċċata tagħha. GODFREV FARRUĠIA, PHILIP ĦALZAN, and PHILIP AGILS: Il- Ġrujja tal-Każin Banda San Filep A, INSI, Każin Barda San Fliep, Vialta 3001, 275 pp. ISBN SAŻ 12.4 (paperbacki, SĦOIŻ-B-TIS-Ġ itard ċeveri, ihe ariemai oħiriexj. Żeħbuġ is-une of tħa oldest and ihe stiekis 2f u cits hw Ġirund Master tnannel de Rohan wi tħe enawnimġ. ġlorr. On ihaż der jibppooClaiea, 3 Żebbuġ kud whi wasa jistur. with għa British 30aħ b mista bid: iwoompariet fa ġid mister hem Il-Ġrajja tal-Każin Banda San Filep AQ DES) is-obvimisiv a wawk tħin meedeit vesrs of resċaraħ, The sens is B inchudex pW HH0 phokigraptiu, son f ħikrs- kl pelevati li ik-guite a pliv bhas not emmgħ cari win Luker ta her ċansiatant iri thoċ prescrantie: af bibiiographivat pefor- ences und 20 on wie għen sheirva follaw imtermatronaf conventional usize ami not ha deft ta tu ukspasn- eriiz whim bf partivalar writera, This, hempawr, sesoima bit bar ai Dabgħħadir fl-Ċiriġju tal-Kazin Banda San Filep ALE ISSI ix-aviitabile in u bimbed all tin, Thu fiss copr was prosestit tis Pressdera Ouidu de Man ar Mar 3i during a misieal progtenm tat wan hek ti-sompemrat the birk af Misħta's first brend eiuib, Riċensjoni tal-ktieb 'Il-Ġrajja tal-Każin Banda San Filep'' mis-Sur L.J. Scerri li hu kritiku speċjalizzat fuq dan ix-xogħol. Il-Kumitat tal-Każin Banda San Filep wara t-tieni gwerra dinjija magħmul minn: Bil-wieqfa (mix-xellug għal-lemin): Carmel Baldacchino (il-Wa), Ġużepp Farrugia (Ta' Maksar), Ġużepp Baldacchino, Luret Gauci, Filippu Grech (Ta' Glorja), u Salvu Zammit (l-Għawdxi). Bil-qiegħda (mix-xellug għal-lemin): Leone Chircop, Ġamri Caruana, Pawlu Zammit (Segretarju), il- Professur Philip Farrugia (President), Rafel Felici (kaxxier), John Attard (ħu Amante), Luret Bonello. Min-naħa l-oħra, l-istess membri u bandisti kienu jinsistu mal-kumitat għall-bini ta' każin ġdid. F'dan il-qasam kien sar xi ftit tax-xogħol iżda li ma sodisfax lill- membri. Il-ġbir għall-bradella ġdida, strumentatura għall-banda, ix-xogħol ta' palk ieħor għall- banda, u l-pjanijiet għall-bini, flimkien ma l- infieq għall-festa li mhux dejjem inżamm kontroll tajjeb tiegħu, beda jnissel ħafna diżgwid fost il-membri. Dan ġab miegħu problemi finanzjarji u nuqqas ta' fiduċja fit- tmexxija tal-każin. e Il-kumitat għaraf xi problemi finanzjarji kellu ġewwa s-soċjetà tiegħu u allura ħass il-bżonn li jagħmel regolamenti ġodda u ta' iktar dixxiplina. e Il-kumitat ġie kostrett li kellu jirreżenja u nħatar ieħor li kellu d-dmir li jara li dawn ir-regolamenti jitwettqu. Hawn mhux kulħadd ikkopera… e Il-kumitat il-ġdid qabbad żewġ awdituri pubbliċi biex jiċċekkjaw il-kotba tal-finanzi tal-każin. Instab fihom l-irregularitajiet li Każin Banda San Filep Festa 2003 ġie mgħarraf bihom l-istess kumitat u dan min-naħa tiegħu kien kostrett jiftaħ kawża kontra l-ex kaxxier. Illum li għaddew ħamsin sena minn din il- ġrajja, nirriflettu ftit…..li kieku l-każin San Filep m'għadux jeżisti, konna ngħidu li dak il-kumitat ma rnexxiex fix-xogħol tiegħu, u s-soċjetà falliet għax kien hemm ħidma ħażina. Iżda l-ġrajja mwettqa turina mod ieħor. e Ix-xewqa ewlenija tal-membri nqatgħet u nbena każin kważi kollu ġdid fi tlett snin. e Meta sar l-arranġament tal-kawża kontra l- ex kaxxier, il-Każin San Filep daħħal somma flus biex seta' jiġi aċċettat dan il- ftehim. Dan jirriżulta mill-Laqgħa Ġenerali tal-membri li saret nhar il-Ħadd 6 ta' Frar 1966. Mela hawn ukoll is-soċjetà mużikali każin banda San Filep kellha raġun. Il-Kamra tan-Nar — ''St. Philip Fireworks Factorv'— tal-Kandlora u l-Każin San Filep Meta ġie ttrattat in-nar tal-festa ta' San Filep fil-ktejjeb imsemmi jidhru nofs veritajiet u l-kitba tinbidel skond kif jaqbel. Għaż-żmien meta l-festa kienet għaddejja fil-glorja tagħħa, il-kamra tan-nar ''San Filep' jingħad li ma kellhiex x'taqsam mal-Każin Imbagħad għal wara t-traġedja (07- 04-1955), meta n-nar fil-festa fl-ewwel snin kien naqas xi ftit, ħaġa li jifimha kulħadd, allura hemm il-każin kien il-ħtija. e Ma tista' tifred qatt il-kamra tan-nar tal- kandlora mill-Każin Banda San Filep. e Il-każin sa minn bosta snin ilu kien jikkontribwixxi biex din il-fabbrika tiġi 'il quddiem bħala bini kif jindikaw il-kotba tal- kaxxiera. e Il-każin dejjem kellu l-permessi meħtieġa tal-puluzija sabiex dan il-post jiġi amministrat bi bniedem liċenzjat magħżul minn żmien għal ieħor, responsabbli fil- manifattura tal-logħob tan-nar. Fiż-żmien li qegħdin niktbu dwaru s-sur Filippu Grech bħala membru fil-kumitat tal- festa ta' San Filep ( magħmul minn membri tal-kleru u minn membri tal-kumitat tal-każin banda San Filep) kien il-bniedem responsabbli u 'liċenzjat', maħtur biex imexxi l-qasam tax- xogħol tan-nar. Għal dak li għandu x'jaqsam mal-fondi biex jagħmel tajjeb għall-ispejjeż tan-nar tal- festa, kienu bosta l-attivitajiet li kienu jsiru. e Id-dilettanti infushom kienu jaħdmu nar għal barra mir-raħal u jħallu parti mill-qligħ għall-festa. e Kien isir ġbir minn diversi persuni fil-każin u fi ħwienet oħra. e Fieri li l-permess għalihom kien jagħmilhom il-każin San Filep (eżempju ta' dan wieħed jista' jara l-minuti tas-seduta tal-kumitat li ġġib id-data tat-2 ta' Novembru 1954.) Każin Banda San Filep Festa 2003 Dan kollu jfisser li l-każin San Filep u l- kamra tan-nar tal-kandlora kienu jaħdmu t- tnejn flimkien f'kordinazzjoni sħiħa b'riżq il- festa ta' San Filep. Id-diżgrazzja tal-kamra tan- nar u t-tfigħ tan-nar fil-baħar. Bla ħadd kien jistenna nhar Ħamis ix- Xirka, 7 ta' April 1955, għal ħabta tat-tlieta ta' wara nofsinhar seħħet id-diżgrazzja tal- kamra tan-nar ta' San Filep tal-kandlora li ħalliet erba' vittmi. Ġrajja ta' dulur li tefgħet lill-Każin San Filep f'luttu u feritu b' ġerħa li ħadet iż-żmien biex fieq minnha. Din il-ġrajja wkoll bikkmet lil Ħaż-Żebbuġ kollu u t-tifkira tagħha għadha ħajja sa llum. Fil-publikazzjoni msemmija nkiteb hekk: ''l-inkwiet daħal ukoll bejn dawk li kienu jaħdmu n-nar. Il-fatti x'kienu… e Il-kamra tan-nar f'dak iż-żmien kienet għaddejja minn ġrajja ta' għadd ta' nies mifrudin fil-fehma, min mal-kumitat u min kontra. Kienet riesqa l-festa u festa speċjali bil-ftuħ tal-każin. Kien hemm min beda x- xogħol minn kmieni, oħrajn qagħdu lura. Meta dawn indunaw bl-iżball tagħhom kien daħal iż-żmien iżda xorta waħda middew idejhom għax-xogħol tan-nar. Riedu jġibu dak li kien intilef. L-għaġla setgħet kienet il-kaġun li wassal għal dan l- inċident fatali. Ammont ġmielu ta' nar baqa' bla mittiefes fl-isplużjoni. Dan in-nar seta' jintuża u l- kumitat kien tal-fehma li jilħaq ftehim ma' l- arċipriet dwar dan. Min-naħa l-oħra dawk li kienu kontra l-kumitat bdew ixerrduha li n- nar li kien baqa' fil-kamra kien sejjer jinħaraq fil-ftuħ tal-każin li kien ġie ttrasferit għat- tlettax ta' Novembru 1955. Rigward sigurtà wieħed jifimha li wara l- inċident, l-inħawi tal-kamra tan-nar kellhom jitnaddfu mill-periklu ta' fdalijiet tan-nar mhux meħud. titlob il-liġi, fi ftit tal-ġranet. Hekk l-egħlieqi ta' madwar baqgħu jinħadmu mill-bdiewa tal- post. In-nar li ma nħaraqx kien stivat u bla periklu għal ħadd. e Il-puluzija kienu biss qegħdin jitolbu li ssir alterazzjoni tal-post. e Id-data tas-Sibt, l-1 ta' Ottubru 1955 — Jum it-tfigħ in-nar fil-baħar, kienet sitt xhur wara li kien sar l-inċident u l-urġenza ta' xi periklu kienet ilha li għaddiet. Din il-ġrajja seħħet minn sitwazzjoni ta' pika u xejn iżjed. Kienet azzjoni li magħha ġabet qerda li kompliet saħħnet il-borma u żiedet l-inkwiet li kien għaddej fis-soċjetà fil- mument imsemmi. Għaddta' seduti dwar it-tfigħ tan-nar il-baħar Nhar il-Ġimgħa 7 ta' Ottubru 1955, saret laqgħa tal-kumitat u f'din il-laqgħa, l- president spjega l-fatti dwar it-tfigħ tan-nar il-baħar minn Filippu Grech wara li dan ħa l- istruzzjonijiet mingħand l-Arċipriet. Il- kumitat qabel li jagħmel Laqgħa Ġenerali ta' protesta kontra dan it-tfigħ tan-nar il-baħar. nhar il-Ħadd 16 ta' Ottubru 1955. Bi tħejjija saru żewġ laqgħat waħda nhar it-Tlieta, 11 ta' Ottubru 1955 li fiha s-sur Joseph Psaila u l-president taw spjegazzjoni lill-kumitat kif kienet seħħet il-ġrajja tat-tfigħ in-nar il-baħar, oħra nhar il-Ġimgħa, 14 ta' Ottubru 1955, li magħtula ġiet ifformulata l-protesta li kellha tintbagħat lill-E.T. Monsinjur Arċisqof u lill-W.R. Arċipriet. Imbagħad il-Ħadd, 16 ta' Ottubru 1955, saret il-Laqgħa Ġenerali li għaliha kienu mistiedna il-membri kollha mingħajr distinzjoni. Il-verità bil-fatti hi li l-membri kollha kellhom iċ-ċans li jgħidu tagħhom. Kien hemm min għażel li ma jattendix u baqgħu jitmasħnu fuq iz-zuntier tal-parroċċa. Is- suġġett kien wieħed biss — Protesta għan-nom tas-soċjetà 'St. Philip Band Club',, kontra t- tfigħ tan-nar il-baħar. Każin Banda San Filep Festa 2003 F'laqgħa hekk taħraq wieħed kien jistenna li tqum diskussjoni mqangla u ġiet approvata r-riżoluzzjoni sabiex tintbagħat lill-Eċċellenza Tiegħu Mons. Arċisqof , lill-W.R. Arċipriet Lawrenz Zammit u titwaħħal kopja fin-'notice board' tal-każin. Kien f'dan il-mument ta' tqanqil li dawk is-soċi li b'mod dirett jew indirett ħadu sehem fit-tfigħ tan-nar il-baħar cioe — is-sinjuri L. Zammit, J. Gauci, P. Cortis u S. Camilleri spiċċaw minn soċi ta' dan il-każin permezz ta' riżoluzzjoni li għaddiet b'maġġoranza kbira. It-Tlieta 25 ta' Ottubru 1955, il-kumitat iddeċieda li jagħmel Affidavit għal dak li kien qal l-arċipriet fil-knisja, nhar il-Ħadd, 23 ta' Ottubru 1955, waqt il-quddies kollu. 5. — Permessiiktar iebsin Jidher li wara l-inċident fatali ki kien ġara fil-kamra tan-nar San Filep f'Ħaż-Żebbuġ u xi nċidenti oħra mifruxa l'hemm u l'hawn, l- awtoritajiet ċivili tal-pajjiż iktar bdew jgħafsu fuq il-ħruq tal-murtali tal-festi. Infatti kien hemm il-ħsieb li ssir liġi iebsa dwar ix-xogħol tan-nar li kellha titressaq fil-parlament wara s-sajf tal-1955 Bi protesta għal dan kienet issejħet laqgħa nazzjonali għall-każini u għaqdiet tan-nar għal nhar is-Sibt 16 ta' Lulju 1955. Il-każin San Filep kien ħa sehem f'din il-laqgħa billi kull deċiżjoni kienet tolqot l-interess tal-każin u tal-festa. Dan kollu juri li l-każin San Filep kellu l-ħsieb li jinnormaliżża l-permess tal- kamra tan-nar kif jidher ukoll mis-seduta tal- kumitat tal-Ħamis 14 ta' Lulju 1955. Sadanittant il-ftuħ tal-Każin San Filep wara r-rikostruzzjoni tal-bini, sar nhar it-13 ta' Novembru 1955. Kważi l-membri kollha ħarġu sodisfatti bix-xogħol li kien sar, għalkemm kont għadek issib lil xi wħud mill- membri jgergru kontra kull ma jagħmel il- kumitat. Fir-rigward tal-festi, għal dak li għandu x'jaqsam man-nar, l-affarijiet saru diffiċli. Il-puluzija bdiet timxi b'id tal-ħadid F'dak iż-żmien ma kienx hemm belt jew raħal fejn matul il-ġranet tal-festa tiegħu ma kienux jiġu rrappurtati kwistjonijiet mid- dilettanti tan-nar mal-puluzija. Allura ġara li f'ċirkustanzi bħal dawn il-problema damet iktar milli mistenni biex tiġi solvuta. Xiwħud ikomplu jostakulaw F'ittra lill-każin San Filep, il-puluzija talbu lis-soċjetà biex tikkopera magħhom fir- rigward tal-ħruq tas-sfafar u gassijiet waqt il- marċijiet tal-festa tas-sena 1956. Is-segretarju ġie nkarigat joħroġ fin-'notice board' ,avviż dwar il-projbizzjoni tal-ħruq tas- sfafar u gassijiet (seduta tal-kumitat tal- Ġimgħa 4 ta' Mejju 1956). Sadanittant għall- ewwel festa ta' San Filep ta' wara t-traġedja tal-kamra tan-nar jiġifieri dik tas-sena 1956, mal-Banda San Filep ħadu sehem dawn il- baned: Kmieni wara din il-festa, propju fis-seduta tal-kumitat ta' nhar il-Ġimgħa, 18 ta' Mejju 1956, il-kumitat iddiskuta l-bini tal-kamra tan- nar. Peress li kienet ix-xewqa ta' ħafna membri li l-kmamar tan-nar jerġgħu jinbnew mill-ġdid. Intbagħatet ittra lill-W.R. Arċipriet tinfurmah li l-kumitat kien se jieħu ħsieb il- bini tal-kmamar tan-nar. Sar ġbir mill-kumitat tal-festa sakemm il-bini mill-ġdid tal-kmamar tan-nar tlesta. Bil-pass meqjus u bil-fatti l- każin San Filep kien qiegħed ireġġa' kollox għan-normal. Il-ħidma fil-każin ma qatgħet qatt, iżda xi wħud baqgħu ifittxu li jagħmlu l- ostakli. Min-naħa tad-diriġenti tal-każin qatt ma setgħu jaċċettaw il-fatt li l-każin jitmexxa minn xi gaj ta' xi ħadd. Iktar u iktar meta żmien qabel awn kienu offruti karigi fil- kumitat tal-festa u liema karigi ma ġewx aċċettati. Rigward il-petizzjoni miġbura mis-sur Paċifiku Vella, il-kumitat qatt ma seta' Każin Banda San Filep Festa 2003 jaċċettha l-mod kif saret. Irridu niftakru li kien hemm kawża għaddejja l-qorti bl- implikazzjonijiet legali li ġġib magħha u rridu niftakru ukoll li kemm is-sur Philip Cilia kif ukoll l-istess sur Paċifiku Vella fil-karigi ta' awdituri qabel kienet bdiet il-kawża ma kienux iffirmaw il-kotba ta' l-ex-kaxxier għax ma kienux qablu magħhom. Kienu sostnew li fihom ħafna irregularitajiet. Madankollu l-kumitat baqa' għaddej bix- xogħol tiegħu u issa li l-bini tal-każin kien lest beda jħalli l-frott. Is-sala ta' fuq l-ewwel bdiet tintuża għat-tiġijiet imbagħad iktar tard ġiet mibdula f''cinema' bl-isem ta' 'Mavfair Theatre' — deċiżjoni li tidher li ttieħdet fis- seduta tal-kumitat ta' nhar it-Tlieta, 12 ta' Ġunju 1956. Hekk bdiet tiffunzjona din ic- 'cinema' tal-każin San Filep li għal ħafna snin kienet tista' tgħid l-uniku żvog taż-Żebbuġin kull fil-għaxijiet mit-Tnejn sal-Ħadd. Il-benefatturi tal-knisja Missirijietna ilkoll huma l-benefatturi tal- bieraħ u ta' Ilum tal-Knisja Arċipretali ta' Ħaż-Żebbuġ mhux biss bħala bini u t-teżori tagħha iżda wkoll bħala komunità nisranija lajċi u saċerdoti li minn żmien għal ieħor ħadmu ġewwa din il-parroċċa. Rigward il-bini tal-knisja rridu mmorru fis- sena 1632 u niftakru f'dawk kollha li temmew dan it-tempju devot u hekk mogħni b'ħafna tal- arti. Rigward l-iskultura tat-tmien kopletti u l- ħnejjiet tan-navi, għen ħafna f'din il-biċċa xogħol il-każin San Filep li kien jorganizza l- ġbir u jipprovdi l-armar (ara ''Storja ta' Ħaż- Żebbuġ' ta' Luret Vella paġna 119). Rigward il-fided li nsibu fil-knisja ta' Ħaż- Żebbuġ insemmu biss teżor wieħed fost il- ħafna, l-aqwa u l-għaxqa taż-Żebbuġin - l- istatwa artistika ta' San Filep maħduma fil- fidda. Il-Każin Banda San Filep ħabirket mhux ftit flimkien mal-prokuraturi biex din l-istatwa segħet issir tal-fidda. X'messaġġ jista' hemm wara r-ritratt tal- pittura tal-kopletta tan-niċċa ta' San Filep li ppublikaw fil-ktejjeb imsemmi) Forsi l- persuni li hemm referenza għalihom mhux ilkoll kibru fir-rabta tagħhom mal-parroċċa ta' San Filep fi ħdan il-Għaqda mużikali Każin Banda San Filep7 Niftakru li matul ħajjithom iktar għaddew żmien mas-soċjetà mużikali każin banda San Filep milli bnadi oħra. Nirriflettu ukoll li fiċ-ċentru ta' din il- pittura nsibu l-figura tal-qatt minsi Rev. Loreto Callus li matul ħajtu bħala saċerdot kien il-benefattur ewlieni taż-Żebbuġin li għal madwar 35 sena fil-ħinijiet kollha tal-jum u l-lejl kien iwassalhom sa fuq il-għatba ta' l- eternità mogħnija bis-sagramenti qaddisa. Kien id-direttur spiritwali għal bosta snin tas- soċjetà mużikali Każin Banda San Filep. Ħidma siewja u mill-aqwa imsajra f'ġid spiritwali fost il-membri. Kien President ta' din is-soċjetà mużikali fis-snin koroħ tal- gwerra. Kien il-persuna responsabbli li xtrat id-dar tal-każin fl-1940. Dun Luret illum mis- sema ma' Żebbuġin oħra u ma' San Filep il- patrun ibierku lilna Ikoll. Kien wieħed mill- benefatturi veru li kellu Ħaż-Żebbuġ tagħna, dejjem taħt il-ħarsien ta' missierna San Filep. Il-Festa ta' San Filep lejn l- aħħar tas-snin ħamsin. Il-ktieb 'Il-verità', iktar milli naqas lejn il-membri tal-każin Banda San Filep, meta ttratta l-festa ta' San Filep lejn l-aħħar tas-snin ħamsin, għamel offiża gravi lill-poplu Żebbuġi kollu. X'inkiteb f'dan il-ktieb2 'Il-festa kienet waslet fi stat li n-nies ma kienux jiftakru festi daqshekk fqar, minbarra dawk li kienu jsiru fi żmien il-gwerra. Il-festa titulari tal-Belt Rohan kienet bdiet tiġi iċċelebrata kważi bl-istess mod li kienu qed jiġu ċċelebrati l-festi sekondarji l-oħra. Issa l-verità bil-fatti x'inhi7 Inġibu kopja tal-programm tal-festi esterni ta' San Filep tas-sena 1958, u nħallu lill-qarrej jiġġudika dwaru. Żgur mhux il-kas ta' min ifassal program mifrux matul xi xahar, imbagħad tfittex u ssib ftit li xejn. Rigward il-festa ta' San Filep tas-sena Każin Banda San Filep Festa 2003 TAL-FESTI LI JSIBU LIL PATRUN TA' ĦAŻ-ŻEBBUĠ SAN FILIPPU T'AĠĠIRA MILL-14 SAT-18 TA' MEJJU 1958 1959, insibu li l-Banda San Filep fetħet il- festa billi għamlet marċ fit-12 ta' Mejju. Imbagħad il-Ġimgħa, l-aħħar jum tat-tridu daqqet il-banda Duke of Edinbourgh tal- Birgu, is-Sibt lejliet il-festa matul it- translazzjoni daqqet il-banda Pinto ta' Ħal Qormi. Filgħaxija l-Banda San Filep għamlet marċ u program bis-sehem tal-kor tal- Hamrun. Nhar il-festa ħadu sehem il-baned: Konti Ruġġieru, l-Isle Adam, it-tnejn tar- Rabat, Peace tan-Naxxar u NicolĠ Isouard tal- Mosta. Flok il-marċ ta' filogħdu, kienet l-użanza li l-Arċisqof flimkien mal-kleru u mistednin oħra kien ikun il-mistieden speċjali ġewwa l- Każin San Filep wara l-Pontifikal u l- paniġierku. Is-sur Ġużċ Gatt, f'ittra ppubblikata fil- ħarġa ta' 'Il-Berqa' tal-Ħamis 2 ta' Lulju 1959. bit-titlu 'Prosit lill-Banda San Filep' kellu dan xi jgħid 'Ħadt tassew gost nisma lill-Ewwel Banda Maltija, il-Banda San Filep tesegwixxi ż-żewġ FROGRAMM TAL-FESTI LI HIRU LILL-FATRUN TA' ĦAŻ-ŻEĦMI SAM FILIPPU T'AĠĠIĦHA MILL-li-ĦQA FESTI TA: dEmWA i, ii - al LENCET i HLm sl programmi fuq ir-rediffusion fl-okkażjoni tal- festa ta' San Filep patrun ta' Haż-Żebbuġ. Nixtieq nirringrazzja ukoll lill-kor tal- Ħamrun li taħt id-direzzjoni ta' Dun G. Cachia esegwixxa b'tant esattezza l-partijiet korali. Grazzi u proset. ' 9, L-armar tal-pjazza Rigward l-armar, fil-publikazzjoni, 'Il- verità' inkiteb hekk: 'F'dawk iż-żminijiet (snin ħamsin) kien elaborat beda jintrama b'negliġenza u b'hekk saritlu ħafna ħsara. Li jintrama b'negliġenza ma kellux għalfejn għax ir-raġuni ssostni li min ikun iħobb il-festa (fil-każ tagħna) m'għandux iħares lejn uċuħ iżda biss lejn dak il-għan u d-delizju tiegħu — il-festa ta' San Filep. Biex inkunu ġusti rridu ngħidu li l-armar tal-pjazza kien naqqas xi ftit mis-sbuħija tiegħu, meta nfetħet it-triq Sciortino ma kienx baqa' biċċa waħda. Fis-seduta tal-kumitat tat-23 ta' Lulju 1957 Każin Banda San Filep Festa 2003 GĦINA FEH i ġew imqassma l-karigi fost dawk il-membri eletti fil-kumitat fl-elezzjoni li kienet saret nhar il-Ħadd 21 ta' Lulju 1957. Bħala Direttur tal-kumitat tal-festa ġie maħtur is-sur Ġużeppi Piscopo, bniedem iddedikat u ta' esperjenza twila. Biex jgħin miegħu inħatar is-sur Gawdenz Tanti, bniedem ieħor delettant. It- tnejn flimkien għaqqdu magħhom għadd ta' membri fosthom is-sur Ġużeppi Balzan u kienu jarmaw huma l-pjazza u l-inħawi ta' madwar għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep. Sakemm damu jarmaw huma, l-armar kien qiegħed jinżamm fl-aħjar kundizzjoni possibbli, bl-arkaturi, l-anġli l-kbar u ż-żgħar, ecc. Kien hemm żmien meta dawn il-membri kienu jilmentaw li mhux dejjem kienu jsibu l-affarijiet f'posthom, iżda fl-aħħar mill-aħħar, b'rieda tajba kollox baqa' miexi minn sena għal oħra. Meta twaqfet is-soċjetà 12 ta' Mejju u bdew jinqalgħu il-kwistjonijiet minn min miż- żewġ każini kellha tintrama Triq Sciortino. Minkejja li l-ewwel darba li qatt intramat din it-triq dan kien sar mill- Każin San Filep b'sett ta' bandalori proprjetà ta' l-istess każin, l-Arċipriet u l-Arċisqof ta' dak iż-żmien kienu iddeċidew li din it-triq tgħaddi f'idejn il-każin '125 Mawv'. Ta' dan ma taw l-ebda spjegazzjoni. Xhieda ta' dan huma d-diversi seduti tal-kumitat li saru f'dak iż-żmien. Fid-dawl ta' dan id-diżgwid bejn il-kumitati tal-festa u tal-Każin San Filep il-prokuratur tal-festa ma reġgħax qabbad lid-dilettanti ta' l- armar tal-Każin San Filep biex ikomplu jarmaw il-pjazza. Iżjed dwar l-armar L-Arċipriet ir-Rev. Lawrenz Zammit, issa mingħajr nies delettanti ta' l-armar beda jqabbad nies inesperti f'dan il-qasam biex jarmaw huma. B'hekk l-armar beda jmur lura b'pass imgħaġġel minn sena għal oħra u dam f'din is-sitwazzjoni għal numru ta' snin. Inbidel l-arċipriet u ġie maħtur ir-Rev. Min-naħa tiegħu dan għamel arranġament mal-każin 12 ta' Mejju sabiex l-armar tal-pjazza jibdew jarmawh huma bl-istess ħlasijiet. Inutli noqogħdu nikkumbattu dwar l- armar. L-armar tal-pjazza baqa' sejjer lura. Dan ir-ritratt meħud għall-aħħar tas-snin sebgħin hu xhieda ta' dan. Minn dan ir-ritratt wieħed jinnota l-arkaturi ma kinux għadhom jidhru. L-anġli l-kbar ma kienux baqgħu jintramaw u flokhom twaħħlu antarjoli bil- bandalori magħhom. L-anġli ż-żgħar ma kienux hemm lanqas u flokhom kien jitwaħħal disinn li soltu narawh armat fil-Milied. F'din il-miżerja kien wasal l-armar tal-pjazza, dak l-istess armar li darba konna ngħidu dwaru li kien armar elaborat. Il-fatti huma li dan ġara fiż-żgur f'idejn il- membri tal-każin /2'' Mav wara l-ftehim li kien intlaħaq bejnhom u l-arċipriet ir-Rev. Każin Banda San Filep Festa 2003 Il-marċ ta' filgħodu tal-Banda San Filep madwar erbgħa u għoxrin sena ilu. Fl-isfond jidher il-faqar li kien waqa' fih l-armar tal-pjazza. Interessanti hu l-fatt li jidhru armati l-bandalori li l-Każin San Filep kien għamel għal Triq Sciortino. Fis-sena 1976, il-Banda San Filep iċċelebrat bil-kbir għeluq il-125 sena mit- twaqqif tagħha. Għal din l-okkażjoni, il- Każin San Filep irrestawra l-planċier tal- banda, l-erba' kolonni u l-anġli tagħhom għal madwar is-salib tal-pjazza, l-erba' anġli ta' ħdejn l-istatwi tal-ġebel ta' San Filep u ta' San Pawl u xi armar ieħor bil-ħidma tal-membru s-sur Pawlu Caruana u oħrajn. Dan serva ta' spinta sabiex fis-snin ta' wara bdejna naraw xi restawr fl-armar tal-pjazza. Biss l-arkaturi ma dehrux iktarl L-armar li Ilum narawh armat fi triq Sciortino, ħdejn l-iskola kien jintrama fi triq Sant' Antnin u l-armar li narawh armat fejn il-knisja tad-Duluri u triq l-Isqof Caruana kien jintrama fejn il-Għassa tal-puluzija u n-naħa tad-Domus. Xi armar ieħor kien ta' triq il- kbira, kemm min-naħa ta' Santu Rokku kif ukoll min-naħa tal-Lunzjata. F'dan il-qasam wasalna f'mument kruċjali li teżisti ħafna ħsara. 'Sa llum qegħdin ninqdew iżda m'għandna armonija ta' xejn. Is-Surmast Datu Gatt u s-Sur Li s-surmast Datu Gatt u s-sur Filippu Grech kellhom ammirazzjoni kbira lejn xulxin mhux xi sigriet li ġie irrivelat fil-publikazzjoni tal-ktejjeb 'Il-verità'. Il-fatti huma fatti u aħna m'aħna se nnaqsu xejn minnhom u dak li hu magħruf sejrin nibqgħu nżommuh. Iżda daqshekk ieħor hu magħruf u min għandu età biżżejjed hu xhieda ta' dan: ħafna jiftakru sewwa l-argumenti sħan bejn Mro. Datu Gatt u s-sur Filippu Grech fuq iz-zuntier tal-knisja parrokjali, meta l-għajdut ta' każin ieħor fir-raħal kien sar iktar konsistenti. Is- surmast Datu Gatt kien ħadha qatta' bla ħabel kontra l-ftuħ ta' dan il-każin ġdid f'Ħaż- Żebbuġ. Bi ħwejjiġna nistgħu nagħmlu li rridu iżda f'kull ma nagħmlu rridu nerfgħu ir- responsabbiltà tiegħu. Meta wieħed jaqra dwar is-surmast Philip Gatt, il-mużika tiegħu u ta' missieru Datu Gatt fil-publikazzjoni 'Il- verità' bil-kemm ma jieħux l-impressjoni li l-ammiraturi u d-diriġenti tal-banda 12 ta' Mejju ma kienux jafu b'dak li kien għaddej meta nxtraw mingħand Mro. Philip Gatt marċi u mużika tiegħu u ta' missieru Mro. Bħallikieku kien qiegħed isir negozju bl- amment u min kien qiegħed jixtri ma kienx jaf x'inhu jagħmel u sa fejn għandu jasal. e Kien żmien meta s-surmast Philip Gatt kellu nuqqas ta' ftehim mad-diriġenti tal-każin San Filep u dawn il-famużi ammiraturi sabu lis-surmast Philip Gatt fil-mument eżatt u akkwistaw mingħandu dak li riedu. e Fil-ktieb tal-programm tal-festa tal-każin 12' Mav is-surmast Philip Gatt imbagħad deher qiegħed jippreżenta mużika serja lill- istess soċjetà. e Sa hemm tasal fil-kapaċità tagħha l-ħidma biex tissaħħaħ il-għaqda. e Dwar dak li kien jgħid ma' xi wħud Mro. Philip Gatt li kellu ftehim li l-marċi ta' Każin Banda San Filep Festa 2003 missieru ma jindaqqux ħdejn il-każin San Filep mill-banda 12 ta' Mejju ma nkiteb xejn. Ġara bil-maqlub u din il-banda daqqet bi sfida 'Lir-Rebbieħ ta' Aġira' quddiem il-bieb tal-Każin San Filep. e Kull min qiegħed jaqra jifhem iktar malajr li din tfisser iktar minn rieda tajba l Niftakru li f'Ħaż-Żebbuġ, il-Banda San Filep maż-żminijiet għamlet popolari lil din il-mużika serja li qegħdin nirreferu għaliha. e Is-surmast Amante Attard li hu wkoll beda l-karriera mużikali tiegħu fi ħdan il-Banda San Filep, kien mużiċist ħabrieki għal bosta snin u kompożitur ta' numru ta' marċi. e Fit-tmexxija kien jagħmel parti mill- amministrazzjoni ta' l-istess soċjetà f'diversi kumitati. e Fil-kumitat tal-banda ħadem ħafna sabiex il-Banda San Filep xtrat l-istrumentatuta tagħha. e Kien bniedem maħbub ħafna fil-każin PROGRAMM i Marijiet Cosbda widen Nhar it-19 ta' Mejju (fi mit-8.30 pm. il-quddiem ke Pkilippi MT Hu kien kuntent jaħdem f'din is-soċjetà u min-naħa tagħha, s-soċjetà dejjem apprezzat il-ħidma siewja tiegħu b'riżq il-banda u xogħol amministrattiv ieħor. Fis-sena 1961 fil-lista tal-marċi ġodda li kienet għamlet il-Banda San Filep għall- okkażjoni tal-festi anniversarji ta' għeluq il- 110 snin tagħha, bin-numru 3, insibu l-marċ, 'Hilarv' ta' Amante Attard li għadu jindaqq sal-lum. Is-sehem ta' Mro. Amante Attard fil-lista ta' dawn il-marċi kienet tfisser okkażjoni mwettqa ftit tax-xhur qabel il-ftuħ tal-każin 12 ta' Mejju. Lejn għaqda sħiħa taż-żewġ każini Mill-publikazzjoni 'Tl-verità' jidher li d- diskussjonijiet li kienu saru fis-sena 1970, bejn id-diriġenti taż-żewġ soċjetajiet bl-iskop li ż- żewġ każini, 'San Filep' u '12 ta' Mejju' jerġgħu jsiru soċjetà waħda, għall-membri tal- kumitat tal-każin 12'' Mav kienu jfissru li l- Każin San Filep għamel tentattivi sabiex jingħalaq il-każin tagħhom. Nistħajlu li dawk li qraw din il-kitba fihom infushom qalu: 'Li kieku kellha ssir fir-realtà għaqda bħal din tkun tfisser ħafna għal Ħaż-Żebbuġ u żgur iġġib magħha ferħ fost il-poplu Żebbuġi. Fis-snin tagħna għaddejja ġrajja ħajja quddiemna kuljum fejn qegħdin naraw bosta laqgħat ta' diversi mexxejja ta' knejjes kristjani u kapijiet tal-knisja kattolika sabiex terġa' ssir knisja waħda, immexxija mill-papa. Dan ifisser li l-knisja kattolika trid li tagħlaq il-knejjes l-oħra Fis-seduta ġenerali li nżammet nhar il- Ħamis 19 ta' Marzu 1970, ġewwa l-Każin San Filep, il-membri iddeċidew dan li ġej: 'Is-soċi jixtiequ u japprovaw li ż-żewġ każini jiġifieri l- Banda San Filep u l- Każin tal-Banda 12'' Mav isiru soċjetà waħda 7 Każin Banda San Filep Festa 2003 'IIli għal kull fini tajjeb, il-laqgħa ġenerali tagħti l-fakultà lill-kumitat sabiex jitkomplew id-diskussjonijiet u tawtorizza lill-kumitat li jista' jieħu kwalunkwe deċiżjoni li tista' twassal għall-għaqda ta' dawn iż-żewġ każini 7 F'din il-laqgħa wkoll ittieħdet deċiżjoni li fit-12 ta' Mejju 1970, il-Jum Liturġiku ta' San Filep, iż-żewġ baned idoqqu flimkien. Fit-8 ta' April 1970, is-segretarju tal-każin San Filep kiteb ittra lill-Arċipriet Dun Lawrenz Cachia, bħala' 'chairman' ta' dawn il-laqgħat fejn għarfu bid-deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali. Fil-publikazzjoni 'Il-verità', insibu hekk miktub: fIl-każin 12'' Mav informa b'ittra lill- Każin San Filep bil-pożizzjoni tiegħu li mhux fi ħsiebu jagħlaq soċjetà li kienet rabbiet għeruq sodi…7 Din l-ittra ġġib id-data tas-26 ta' Ottubru 1970,- 7 xhur sħaħ wara dak li kien ġie deċiż mill-Każin San Filep. Ma tanx turi rieda mħeġġa għall-diskussjonijiet serji li suppost kellhom l-iskop li jressaq liż-żewġ naħat lejn xulxin l Il-Festival tal-ħruġ min-niċċa Il-kaġun tal-firda mhuwiex il-festival iżda l-preżenza ta' aktar minn każin wieħed. Din hi biss attività waħda li tagħżel in-nies minn oħrajn fl-istess mumenti tal-festa. Sat- tieni nofs tas-snin sebgħin, il-Banda San Filep, f'din l-okkażjoni tal-festa kienet tagħmel marċ u wara programm mużikali. Id-dilettanti tan- nar tal-każin San Filep kienu jagħmlu l- esebizzjoni l-kbira tagħhom tan-nar ta' l-art f'din il-ġurnata li kienet tispiċċa b'kaxxa tal- kulur. Iżda ġara li l-awtoritajiet ċivili tal-pajjiż kienu iddeċidew li l-ġimgħa tal-festa esterna kellha tibda mit-Tnejn sal-Ħadd jum il-festa propja. Ħaż-Żebbuġ intlaqat ħażin għaliex billi aħna mdorrijin li l-istatwa tinħareġ il- Ħadd fuq barra ġejna ma nistgħu nagħmlu xejn. Il-puluzija kienu waslu f'arranġamenti li l-logħob tan-nar ta' l-art tal-Każin San Filep jibda jinħaraq il-Ġimgħa l-aħħar Jum tat- Tridu. Sadanittant nhar il-4 ta' Ġunju 1979, il-każin San Filep għamel il-kuntratt tax-xiri tal-ġnien biswit il-każin. Immedjatament infetaħ il-bieb li mill-każin kien idaħħlek f'dan il-ġnien u kif inbigħ il-larinġ ta' dik is-sena, tħamlet il-ħamrija u l-art ingħatat il-konkos. Ġiet irranġata biċċa biex fuqha ddoqq il-banda u mal-ħajt twaħħlu l-ħadid biex magħhom ikunu jistgħu jintramaw l-istandarti biex tiżżejjen u tinxtegħel din il-bitħa. Dan wassal biex għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep tas-sena 1980, f'din il-bitħa sar''Wine K pizza partv' bis-sehem tal-Banda San Filep. 'Saru wkoll xi tombli li servew ta' fondi sabiex din il-bitħa tkompli tiżviluppa. Kienet l-unika attività soċjo-kulturali li kienet issir fil-Hadd tal-ħruġ ta' l-istatwa ta' San Filep. Fis-snin ta' wara, mal-Banda San Filep bdew jingħaqdu (vuċijiet) li komplew jgħamlu dawn is-serati mill-iktar familjari li n-nies kienu joħonqu l-Każin San Filep dejjem wara li kienet tispiċċa l-funzjoni fil-knisja. Meta l-affarijiet min-naħa tal-puluzija reġgħu inbidlu u l-permessi ġew għan-normal, il-Banda San Filep bdiet iddoqq l-innu fuq iz- zuntier waqt il-purċissjoni tal-ħruġ ta' l- istatwa u wara kienet tagħmel marċ sa din il- bitħa u hemm kienet tkompli bil-programm tagħha waqt il-'wine K pizza partv' u attivitajiet oħra. Mhux il-festival biss mument ta' firda. Iż-żmien jgħaddi u meta għall-Każin San Filep kien wasal iż-żmien opportun li jinbeda l-iżvilupp tal-bitħa f'bini ġdid ħalli l-każin jitkabbar għal kif narawh illum, l-attività ta' nhar Jum tal-ħruġ min-niċċa ta' l-istatwa ta' San Filep ġiet ittrasferita għall-pjazza. Il-Banda San Filep flok baqgħet tispiċċa l-impenn mużikali tagħha f'din il-bitħa bdiet tkompli l-marċ sa quddiem il-bieb tal-każin Każin Banda San Filep Festa 2003 tal-pjazza, fejn hemmhekk is-sezzjonijiet tan- nisa u taż-żgħażagħ tal-Każin San Filep ikomplu billi jtellgħu 'festival' ta' kant u żfin mill-aqwa talent Malti. Dan tant intlaqa' tajjeb li l-poplu Żebbuġi baqa' jixtiequ minn sena għal oħra. Rigward dan il-'festival' kien hawn min kien qiegħed iħares lejh bħala okkażjoni ta' firda fil-festa. Lok ta' firdiet oħra fil-festa ta' San Filep jeżistu u se nagħtu l-veduti tagħna dwarhom. e Bħalma jaf kulħadd, barra minn dan il- 'festival' tal-kant jsir ukoll il-marċ ta' filogħdu miż-żewġ baned tal-lokal fl-istess ħin. Din l-attività mużikali qatt ma jmissha bdiet issir mill-Banda '12'' Maw' fil-ħin li jkollha ddoqq il-Banda San Filep il-marċ tagħha. Niftakru li l-marċ ta' filogħdu tal- Banda San Filep beda jsir bħala parti minn arranġament li bih il-Banda 12'' Mav ġiet imħollija tagħmel is-servizz mużikali tagħha waħedha nhar il-Ġimgħa l-aħħar jum tat- tridu. Allura l-Banda San Filep kellha tibqa' ddoqq waħedha nhar il-festa filgħodu. Qiegħed jiġi nnutat ukoll li l-marċ u l- programm mill-banda mistiedna mill-Każin 12'' Mav nhar lejliet il-festa qiegħed kull sena jitwal u parti sostanzjali minnu qiegħed ikun waqt il-marċ u programm vokali u strumentali mill-Banda San Filep. F'dawn l-aħħar snin ġie nnutat li qiegħed jiġi organizzat xi forma ta' 'disco' mill- Każin 12'' Mav waqt il-marċ ta' l-aħħar li jsir mill-każin San Filep. Dan ukoll hu aġir li mhux jagħmel ġid għall-għaqda fil-festa titolari li Ikoll nagħmlu ħilitna biex tibqa' festa hekk kbira f'Ħaż- Żebbuġ. Iż-Żewġ każini fir- referendum dwar il- purċissjoni ta' San Filep Il-purċissjonijiet huma tal-parroċċa. Issa meta l-knisja ġiet biex tiddeċiedi fuq ir-rotta tal-purċissjoni ta' San Filep, għażlet minn rajha li ssejjaħ lill-poplu Żebbuġi f'referendum sabiex jiddeċiedi hu. Illum wara iktar minn tletin sena, tat-12' Mav għadhom jiftakru lil diversi uffiċjali tal- każin Banda San Filep fit-toroq iħeġġu lin- nies biex jivvutaw għat-triq il-qadima. Iż- Żebbuġin jafu sewwa l-pożizzjoni li kienu ħadu ż-żewġ każini. Kif uffiċċjali tal-każin 12'' Mav kienu ġennew lin-nies, iħabtulhom il-bibien u bil-karozzi jistennewhom biex joħduhom jivvutaw. Il-fatti tassew x'kienu e Fil-laqgħa tal-kumitat ta' nhar l-Erbgħa 17 ta' Frar 1971 kien ġie deċiż li l-Każin San Filep ikun newtrali f'dan ir-referendum. Fid-dawl ta' dan, il-kumitat kien issuġġerixxa lill-Arċipriet dawn il-punti: Jivvutaw kull min ismu jidher fl-aħħar reġistru elettorali. Fil-karta tal-vot jiżdiedu l-ismijiet tat- toroq ''Milanesi' u 'l-Isqof Caruana ' e Qabel ir-referendum isir avviż fil-parroċċa u fil-knejjes iż-żgħar oħra ta' Ħaż-Żebbuġ dwar id-data tar-referendum. Hekk titlob is-serjetà 'il bogħod minn kull passjoni. Il-Banda San Filep fil- Purċissjoni ta' Kristu Rxoxt. In-nuqqas ta' ftehim li kull darba jidher f'Ħaż-Żebbuġ bejn il-każini tista' tgħid li joriġina l-għaliex is-soċjetà 12'' Mav ma tirrikonexxix is-servizzi ta' snin twal tas- soċjetajiet l-oħra Żebbuġin. Il-post tal-Banda San Filep fil-purċissjoni ta' l-Irxoxt , fl-Għid il-Kbir tas-sena 1977, kien quddiem l-istatwa. Dan kien ifisser post ta' sinjorità. Jingħad x'jingħad għax hekk huma l-affarijietl La f'din il-publikazzjoni dehru dawn l- affarijiet, huwa tajjeb li nfakkru fil-ħafna kumbinazzjonijiet li kienu saru matul din il- purċissjoni: Każin Banda San Filep Festa 2003 e id-daqq ta' xi marċi mill-Banda '12' Mav' ma kienx hemm lokhom. Il-famuż ritratt li tat-'12'' Mav' riedu jieħdu lill-banda tagħhom quddiem il-każin '12' Maw' kif ippruvaw igħassru lill-banda San Filep ma' l-istatwa. L-għeluq tal-purċissjoni bl-inċidenti li kienu nqalgħu, l-ewwel meta l-istatwa baqgħet dieħla fuq il-banda San Filep, imbagħad il- kwistjonijiet li kienu nqalgħu ġo l-oratorju wara l-purċissjoni. Fil-Għid il-Kbir tas-sena 1978 bdiet il- Banda San Filep bid-daqq u s-sehem tagħha talterna mal-Banda '12'' Mav' u hekk baqgħet sa llum. Niftakru wkoll li l-Banda San Filep iddoqq kull sentejn fil-Ġimgħa l-Kbira. Kliem li jitkanta mal-marċi Il-membri tal-kumitat tal-każin Banda San Filep dejjem ikunu preżenti fost il-folla tan- nies biex kemm jista' jkun kliem mhux adattat għal waqt il-marċi jitnaqqas kemm jista' jkun. L-ironija hi li fil-kritika tagħhom fil-ktejjeb 'Il-Verità tas-soċjetà' 127 Mav' jaraw biss il- ftit negattiv ta' xi wħud u dwar il-ħafna posittiv mill-maġġoranza kbira li jkun hemm mal-marċi tal-Banda San Filep ma semmew xejn. Mhux hekk biss, iktar ħażin minn hekk, insew għal kollox il-ħafna taqbiliet li jinstemgħu jitqabblu minn xi uffiċċjali tas- soċjetà '12'' Mav' li l-hena tagħhom tkun biss li jaraw lil ftit nies ta' madwarhom jidħku bi kliem ta' tmaqdir. Tas-soċjetà '12''Mav',sa minn twelidhom bdew jużaw kliem b'sens doppju — kliem bħal 'ta' fuq', 'ta' isfel', 'fil-festa l-pjazza nagħmluha post għall-ipparkjar tal-karozzi. Il-Banda '12' Mav' daħlet f'Ħaż-Żebbuġ il- marċ ta' 'Gerrew' fi żmien li kienu jitkantaw biss il-marċi tas-surmast Adeodato Gatt. Meta s-surmast Philip Gatt kien itella' programmi mużikali kbar ta' xi wħud tat-'127 Maw' kienu joħorġu jgħidu, ' programm kbir b'banda nazzjonali għax bandisti tal-post m'għandux', dixxiplina fil-banda m'għandu xejn, lanqas uniformi ma jilbsu l-bandisti. Dan id-diskors kien jingħad minn xi uffiċjali tal-każin '12'' Mav' u xi bandisti li jkunu semgħuh jingħad kienu jwassluh lis-surmast Philip Gatt. Dan wassal biex l-istess surmast imxebba' b'dan il-kliem fuqu, f'lejl wieħed bejn l-aħħar jum tat-tridu sa l-għada lejliet il- festa kkompona l-marċ korali — 'Bajda Bajda' b'riferenza diretta għall-enfasi żejjed li kien jingħata mid-diriġenti tat-12'' Mav għall-qmis tal-uniformi tal-bandisti. Hemm ħafna iżjed eżempji x'wieħed jgħid, kliem li jasal f'widnejn allievi ġodda, Hemmhekk mort titgħallem iddoqq' b'ħafna tiżjin ta' kliem lejn każin wieħed u nofs veritajiet lejn il-każin l-ieħor. ''Aħna ngħaddu, intom minn quddiemna ma tgħaddux ' Il-kant waqt id-daqq tal-baned tagħna mhux xi ħaġa ta' Ilum. Ixxettlet u kibret sfortunatament maż-żmien. Ma' kull banda jsir xi forma ta' kant, tqabbil, eċċ. Forsi fejn ikun hemm kotra ikbar, dan jinħass iżjed. Il-Banda San Filep f'Tuneż Is-suċċess tal-Banda San Filep mhux mibni biss fuq episodju wieħed dak ta' safar. Il- Banda San Filep fl-aħħar żmien tas-seklu dsatax kienet magħrufa sewwa bħala waħda mill-aħjar baned Maltin. Hi kellha biżżejjed impenji mużikali xi twettaq. Il-mawra li għamlet ġewwa Tuneż, nhar il-Ġimgħa 28 ta' April 1899, il-Banda San Filep għamlitha b'għan nobbli sabiex tgħin jinġabru fondi b'riżq l-emigranti Maltin ġewwa dan il-pajjiż, fiż-żmien li kienu jiġu organizzati swieq, u l-preżenza ta' xi banda Maltija hemmhekk kienet tiġbed iktar nies lejn dan il-post tas-suq. Jidher li din il-mawra tal-Banda San Filep kienet ġiet irranġata b'arranġament xi ftit jew wisq imgħaġġel iżda xorta waħda kienet suċċess u għas-soċjetà ħalliet xi ftit tal-fondi bilanċ ukoll. Xhieda ta' dan hija notifika li ġġib id-data Każin Banda San Filep Festa 2003 ta' l-4 ta' Diċembru 1899 bil-firma tal-kaxxier Angelo Zerafa. Ftit iktar minn mitt sena ilu, din il-mawra ġewwa Tuneż mill-Banda San Filep ħalliet il-ġid mixtieq. Inkitbet paġna glorjuża fost il-ħafna li għandha l-Banda San Filep matul il-ġrajja tagħha. Fil-ktejjeb 'Il-Verità' tas-soċjetà 127 Mav għamlu kitba sħiħa ta' tiġbid u tidwir ta' kliem u tgħidx kemm semmew affarijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' din il-ġrajja li nbdiet ġewwa l-Mellieħa, tkompliet f'Ħaż- Żebbuġ u spiċċat ġewwa Sant' Anton. Il-każin San Filep qatt ma qal li l-Banda San Filep fis-sena 1949 għamlet xi żjara ġewwa Catania. Li ġara kien li billi numru ta' bandisti mill-Banda''La Vittoria' kienu għadhom ma ssetiljawx lura f'pajjiżhom minħabba l-gwerra minn mas-servizzi, is- surmast Datu Gatt, allura Direttur tal-Banda La Vittoria, kien issuġġerixxa li biex il-Banda La Vittoria tmur aħjar ġewwa Catania f'Villa Bellini, jiġbor numru ta' bandisti mill-Banda San Filep. Is-suġġeriment tiegħu kien intlaqa hu rnexxielu jieħu numru sabiħ ta' bandisti jingħaqdu mal-Banda La Vittoria. d I2emm 1Q99 Team jamdialż Zuma lizz Ormpile Iżda l-iktar ħaġa nteressanti għaż-żewġ soċjetajiet tal-baned hi l-paġna storika li rnexxilhom jiktbu flimkien bit-tlett programmi mużikali bħala 'mass band'. B'apprezzament ta' din il-parteċipazzjoni min-naħa tal-bandisti tal-Banda San Filep kien intlaħaq ftehim bejn iż-żewġ baned, 'La Vittoria' u 'San Filep'u tellgħu tlett programmi mużikali bħala' mass band, xi ħaġa li sa fejn nafu qatt ma kien sar f'Malta. e L-ewwel wieħed fil-Mellieħa kien sar nhar il-24 ta' April 1949. e It-tieni kien sar f'Ħaż-Żebbuġ u e It-tielet wieħed ġewwa Sant'Anton. Dan it-tagħrif hu meħud mill-ġrajja tal- Banda 'La Vittoria', Mellieħa, Mejju 1982. Il-Politika fil-każini Il-partiti politiċi f'Malta, tista' tgħid li twaqqfu fi żmien li l-każini tal-baned bdew jinxterdu madwar l-ibliet u l-irħula ta' dawn il-gżejjer. Allura dawn il-politiċi kienu jfittxu lil dawn il-każini mimlijin bin-nies sabiex il- patronaġġ personali tagħhom iktar jikber u jsir popolari. Tista' tgħid li minn sitwazzjoniiet bħal dawn l-ebda soċjetà mużikali m'hi meħlusa għal kollox lanqas is-soċjetà '12' Mav' jingħad x'jingħad. e Min jista' jiċħad li tal-każin '12'' Mav' ma kellhomx xi uffiċjali ta' sezzjonijiet differenti li ppruvaw xortihom jikkuntestaw fl-elezzjonijiet tal-Kunsill Lokali f'isem partit jew f'isem ieħor. e Hawn ukoll ikollok element li jipprova jkabbar l-istatus soċjali tas-soċjetà bis-saħħa ta' dawk li jkunu qegħdin jikkontestaw. e Xhieda ta' dan huma l-fuljetti li Ikoll irċivejna fid-diversi elezzjonijiet tal-Kunsill Lokali. F'dawn il-fuljetti isem il-każini jingħata importanza kbira. Każin Banda San Filep Festa 2003 Il-Logħob tan-nar u l-festa ta' Tal-publikazzjoni 'Il-Verità' kitbu li għall-aħħar tas-snin ħamsin, 'In-nar li kien jinħaraq kien tassew fi kwantitajiet żgħar. Ta' min wieħed isemmi li kien hawn saħansitra żmien meta l-purċissjoni kienet toħroġ mingħajr kaxxa tal-ħruġ u minflokk ġieli kienet issir ġabra bejn dawk li kienu dilettanti ta' veru u biha jagħmlu musketterija u jaħarquha minn fuq il-bejt tan-navi tal-knisja.' Minn jaqra dan id-diskors bombastiku malajr jistaqsi — 'Iż-Żebbuġin possibli kienu falluti tant li lanqas biex jagħmlu biċċa musketterija ma kellhom meta sa ftit snin qabel il-Każin San Filep mal-poplu Żebbuġi kien jagħmel festa mill-ħruġ sal-Ottava. Nies oħrajn li jiftakru huma wkoll jgħidu li minn fuq il-knisja kien hemm okkażjonijiet fiż-żmien tar-restrizzjonijiet mill-puluzija, li l-kaxxi nfernali kienu jinħarqu minn hemm. Min-naħa tal-każin San Filep reġa' beda bil-mod il-mod mal-bini mill-ġdid tal-kamra tan-nar tal-Kandlora. Fis-seduta tal-kumitat tas- 27 ta' Frar 1958, il-President għan-nom tal-każin irringrazzja lis-sinjuri Gawdenz Tanti, Gużeppi Psaila, Salvu Borg u lil dawk kollha li għenu fil-ġbir u t-tlugħ tal-kamra tan- nar. Tat-'12'' Mav' għandhom baħar kbir jikkumbatti kontrihom minn dak li jgħidu għall-fatti tassew. Dan il-każin sa mit- twaqqif tiegħu qatt ma għamel kaxxa mhux tal-ħruġ tafux għax din dejjem saret mid- dilettanti tal-każin San Filep iżda kaxxa biex din tkun tista' tinħaraq f'dawk il-festi msejħa speċjali ta' diversi anniversarji ta' l-istatwa, tar-relikwija, eċċ… biex fil-ħruġ tal- purċissjoni flok kaxxa nfernali waħda jinħarqu tnejn wara xulxin. Dan il-każin '12'' Mawv' kien jiftaħar li jagħmel baraxx fit-8.00am ta' nhar il-festa imbagħad fil-kumplament bit-tqanqiċ. Dan il-baraxx inħaraq l-aħħar darba b'ammont ta' nar imnaqqas fis-sena 1967, meta minn dik is-sena reġa' beda jsir il-marċ kbir ta' filgħodu mill-Banda San Filep. Min-naħa tal-kamra tan-nar tal-kandlora baqgħet timmanifattura bosta nar għall-festa ta' San Filep sakemm minħabba l-bini tad-djar inżammilha l-permess u l-Każin San Filep ħtieġlu jibni fabbrika tan-nar oħra f'Ħal Qdieri limiti ta' Ħaż-Żebbuġ. Minn dan il-post bosta dilettanti tan-nar għadhom jippreparaw u jaħdmu bosta nar attrajenti kull sena li qiegħed jagħmel ġieħ lill-istess dilettanti, lil Ħaż- Żebbuġ u lill-istess festa ta' San Filep. Illum il-fabbrika tan-nar 'San Filep' hi mmexxija b'kumitat ta' dilettanti ħabrieka, f'ħidma mill-aqwa u f'għaqda formidabbli mgħejuna finanzjarjament minn għadd kbir ta' benefatturi. J'alla dan il-post jibqa' hekk, xhieda ta' għaqda b'riżq il-festa li qegħdha f'qalb dawn id-dilettanti dik tal-Patrun tagħna Ikoll San Filep Missierna. Grajjiet in-nar ta' l-art fl- aħħar Zminijiet Għal dak li għandu x'jaqsam mal-ġrajja tal-logħob tan-nar ta' l-art mill-Każin Banda San Filep nistgħu ngħidu li l-esebizzjoni ta' din ix-xorta ta' nar jekk nieħdu madwar l- aħħar 25 sena dejjem ġiet esegwita fit-tieni u t-tielet jiem tat-tridu tal-festa ta' San Filep. Il-Ħamis ssir ħarqa mdaqqsa u l-Ġimgħa waħda kbira. Kien hemm snin fejn kien isir logħob tan-nar ta' l-art f'jum tat-Tlieta fil- ġimgħa tal-festa u saħansitra f'jum il-Ħadd, il-ġurnata tal-festa propja. Għall-istorja ngħidu li darbtejn biss ma nħaraqx in-nar ta' l-art mill-Każin San Filep nhar il-jum tal- Ġimgħa l-aħħar tridu tal-festa. e L-ewwel darba kien fis-sena 1979, meta minħabba f'inċident tat-traffiku fil-ġranet tal-festa kien tilef ħajtu l-ħabib tagħna, l- qatt minsi Aldo Vassallo, La Rosa nhar it-8 ta' Ġunju 1979. Hu kien jaħdem in-nar mal- każin '125' Mav'. Il-każin San Filep wera s-sogħba tiegħu kif Każin Banda San Filep Festa 2003 għamlu wkoll id-dilettanti tan-nar tiegħu u Ikoll għamlu vistu xieraq. Min-naħa tal- Banda '12'' Mav', filwaqt li għamlet is- servizz mużikali tagħha ta' l-aħħar jum tat- tridu, kienu qalu lill-Arċipriet li ma kienux f'pożizzjoni li jaħarqu n-nar ta' l-art nhar lejliet il-festa. Il-Każin San Filep ġie avviċinat mill-Arċipriet dwar dan u hu aċċetta b'koperazzjoni kbira u b'rispett li flok il-Ġimgħa, n-nar ta' l-art tiegħu jaħarqu s-Sibt lejlet il-festa ta' San Filep. It-tieni darba kien fis-sena 1996, meta minħabba li x-xita baqgħet traxxax konsistenti, il-logħob tan-nar ma setax jiġi armat u minflok kien inħaraq b'suċċess ukoll nhar il-Ħadd, 9 ta' Ġunju 1996, jum il-festa, fit-tmiem tal-marċ grandjuż ta' l- aħħar mill-Banda San Filep. Għaxar snin biss wara l-ftuħ tal-każin '12'5 Mav Band $ Social Club', kien inħareġ ktieb ta' l-okkażjoni minn din is-soċjetà u fil-paġna, Storja tal-każin fil-qosor' inkiteb hekk: 'Il-ftuħ uffiċjali ta' dan il-każin sar fit- 22 ta' Ottubru 1961 taħt l-isem sabiħ ta' '12'' Mav Band £ Social Club' b'numru ta' xi 120 membru ' Fil-publikazzjoni 'Il-Verità' f'Mejju 2002, f'paġna 7, inkiteb dan li ġej: 'Fl-ewwel jiem li twaqqfet din l- għaqda, in-numru ta' soċi kien diġà jaqbeż il-mitejn, li maż-żmien kompla jiżdied b'ritmu mgħaġġel. Il-ftuħ uffiċjali tal-każin sar nhar it-22 ta' Ottubru 196177 Parti oħra li qegħdin nikkwotaw minn dan il-ktieb ta' għeluq l-għaxar snin tat-12 Mav Band $£ Social Club taqra hekk: 'Kemm ilu wieqaf, dan il-każin ħa ħsieb Sciortino Street u fil-festa din tiġi Storja tal-Kazin fil-Qosor. Wara Walpa sforzi biex fsrsi terga. tirrenja l-għaqla dast Fahwa Żebbuġin, fl-1958, erba' membri mill-każin Sam Filep kienu gabra 183 firmi: biex issir azgha generali u Fdir il-laqgha jigi mitlub biex kuihadd jerga jigi accsttat bħala ipembru fil-kazin. San Fiżsj, Dussu il-membri Dzqjgħu bla risposta, ghax dawn il-firem, mifli jidhor baqghu ssjsin fil- waste paper basket, Oliaħekk gara, ll-dawn it-talin Ii kienu verament ihobbu mira qalbhom il-festa. tal-Padrim taghma Saw Filep teggew taha HIL-QATT MINSI Fendatur, is-Ser FILIPPU ORICH biex jaħseb ghall każin iehor ghax hadd ma set jaħdem xball festa mina barra t-trieq. Wasz dżn, Tilippu akkwista sit biex jibni kazin u dar sabieha fen illum jin- sab dan il-kazin. Taut kien ghalt qalbn din il-kazin, il-bniek hafnz qabel ma bena d- dar tiegha. Lil Filippu. ta' spiss kont tistaghu jafda qellu: matl-bbieb u jistiqef, 'Tahsbu li den il-kazju Iż qed nibni ser ikun ta' gid'. Intant dan il-kuzin lesta. fil-bidu tal-1961, fi awien l-ex. Zammit; 1 l-gid li sar jista' jarab. kullmin. ghandu ghajnepli Pvviccu, galadarba ma setax issir mad delior. l-ful ufficjali ta'dan il-kazin sar. fit-22. f Otlubrm tal-19Bi taht l-isem sabiħ ta IZTH MAV-BAND b SOCIAL CLUB /ejn hadet selem il-Banda Plnln, u zzunzaa l-Istendart vifiejżital-kożin impitter mis-Sur Leone Chirccp Vil-kumita tiegħu u b'numru fa xi 726 mem- re u l sallura jigħor fil il-fvq 390. memhru. B'1982, dejem bikabrik tak-kunitat tal-membri, ġiet. ifurmata il-Barida JZTH MAX, din kienet sorpriza. gal. hafna sill poplu: Zebbugi. Il-baada hadet sehenu fil-festa ta' San Filep ta l-sess sena. Fl-istess sena, FDiċembam, il hauda ħarġet tagħmel iwurs Asikazjoni tas-eontinarj tal-Banda Pinto, Finsunz 1063 irabut. is- eenlinarju tażislateż ta' San Filep, a għall din l-okkazjoni, il-baads għamlet mare brijjuz 4 programia vokali u sirumeutadi tabt id-direzzjoni las-Suriuast tegħna lssur Aspante Attard, A. Mis, LOM. fejn daġiet fanu gdid lil-San Filep, musika tas-Surmast C. Brincat u. versi ta' Ftilip Ghiecvp fejn hz parti il-kor. F'din l-okkazjoni tac- sentinerju, Mons, Arcisquf gie mibni fuq karrozzelja minn Rohsn Gate salkuzin, 1 Hekk saret lewwel. zjara fisgħu. flkazju. tagħna, fost t-enżuzjazamu kbir talpoplu Zebbugi, 1 Ottubru ta' 11968, wara Hi l-Wisq Rev. Areipriet Dun Lawrenz Csehta ba 1 pusses tal-parseo ca fuqħus, lkwa ġie mistloder fil-kazin, fejn saritlu laqgha pral-membri kollha, fost sparar u briju kbir, FIS-17 ta' Maras 1964, blal safelta fil kuazzi, il-mingel tal mewt hass minn fist mu Jl l-akbar benefettur ta' dar il-kazzn, lis-Sur Filippu Oereh, FUNDAFUR, tal-karin fuq imsemmi, F'din Lokkazjoni, b'ghafsa ta' qalh, il-banda skkumpzajati fil-funeral liegħu. bil miri fimebri, Kull sena li l-festa ta' ġiet trasferita, il-kanda deżjem ghamlet mmare rijjux fit-12 ta' MEJJU biex tiffesteggja. jum San Filep l-1063. fokkuzjoni tal-leslu zzumz- xs zewg stendueti, il-wiehed Malti u l-iehor tal-Papa; i fissona 1986 iszanzmu zewg sten Aarti ohra, Union Jaek tr l-Arrerikan; dak ta' l-ewwel gie moghti mill-Kummissarju Ġħali Lngjiz u lehor mis-Sur TiLo Cassar Il-1967, fokkuzjoni takPesti Nazzjonali, il-bandu rapprezentat lil M.B.C. Ass. bili ghamlet Marc u programm fil-Belt Vallatta fid. ta' Settembru feju qal sabiha. Ta' kull sena, (l-kumitat dejjem haseb biex fiższmvjsn Sorrieh tal Mħuneal i ulled ilswembri, Billi jorgamizza l-Eħristmas Pasij. Kemm iln wieqak dan il-każin ha ħsieb Seiostina Stroct 1 fit-Sesta diu tigi armulu b'49 bundulura semplici imma sbieh fl-għajn, mighura mill-membri tal-istess kazin u ha hsieb. ukoll id-dwal sabieb il dkmu arivata biioir dia il-riq, taht id-direzzjoni. ghedlija tas-Sur Sabino Magro. armata b'40 bandalora sempliċi imma sbieħ fl-għajn miġbura mill-membri ta' l-istess każin 7 Mentri fil-publikazzjoni, 'Il-Verità', f'paġna 10 insibu miktub hekk: 'Bejn il-festa ta' l-1962 u dik ta' l- 1963 ġie rranġat ħafna armar fejn bosta partijiet minnu ġew mibdula. Dan ix-xogħol: sar: kollu volontarjament fil-każin '12' Mav'. Barra dan inħadem ukoll armar ġdid mill-membri u iffinanzjat mill-każin 125 Maw' għal Triq Sciortino.' Meta wieħed jara b'għajnejh dan it- tgħawwiġ kollu ta' fatti fl-istorja tal- każin '12' Mav Band £ Social Club', allavolja bilkemm għadhom għaddew 40 sena minn fuq din is-soċjetà u ħafna minna għadna niftakru sewwa x'rajna jseħħ f'Belt Twelidna malajr nistaqsu, 'Fejn hi l-verità ta' dak kollu li nkiteb fil-Verità77 e Il-ġrajja tal-każin '12'' Mav' qegħdin narawha titgħawweġ daqshekk malajr. e Inkwantu fejn jirrigwardja l-interess tas- soċjetà tagħna, m'aħna se noqogħdu qatt naqraw mingħajr ma nwieġbu bil-fatti għal dak li jista' jinkiteb u b'xi mod ikollu l-ħsieb malizjuż li jnaqqas mill-għaqda u mill-ġrajja glorjuża tas-soċjetà mużikali Każin Banda San Filep mal-poplu Żebbuġi. Għeluq Il-poplu Żebbuġi minn dejjem kien għaref u mal-mexxejja tiegħu kompla jġib 'il quddiem il-Belt tiegħu li hu waqqaf u saħħaħ minn żmien għal ieħor. Fil-każ tagħna, is-soċjetà mużikali Każin Banda San Filep A.D. 1851 li sa minn 152 sena ilu fid-dawl li tkompli tkabbar il-ġieħ ta' Belt Twelidna dejjem ħadmet għall-għan nobbli li ġiet imwaqqfa għalih. Matul dan iż-żmien kollu ta' ħajja mużikali mingħajr interruzzjonijiet li jpoġġiha fl-ewwel post, issawret ġrajja ta' fatti glorjużi li aħna Ikoll kburin bihom. Għalhekk li aħna mill-ġdid qegħdin nerġgħu nikkummentaw dwarhom. Ġejna msejħa sabiex nagħmlu hekk. Ilqajna l-isfida — kull ma aħna għamilna hu li qbadna l-kotba tas-seduti u dak li ġie deċiż dakinhar, qegħdin inwassluhulkom b'wiċċna minn quddiem għall-ġudizzju tagħkom illum. Aħna għandna fiduċja kbira fl-intelliġenza tagħkom. Għalhekk qegħdin inwasslulkom din il-kitba 'Il-Verità bil-fatti'. Każin Banda San Filep Festa 2003