Is-29 ta' Mejju, 1992 kienet ġurnata speċjali għalina l-Koppin għax f'din id-data l-parroċċa tagħna għalqet 400 sena imwaqqfa'. L-ewwel darba li jissemma' r-raħal tagħna fil-kotba tal-Viżti ta' l-Isqfijiet, li hemm fil-kurja, huwa fis-sena 1575, meta lanqas biss kien għadu sar parroċċa. Dak iż-żmien l-isem tar-raħal kien 'Casale Percopu'. Percopu kien kunjom komuni ħafna f'Malta fis-seklu 15, u dan terġa kien ġej mill-isem Perkopju. Fl-1575 kien ntbagħat Malta, Mons. Pietru Duzzina biex jagħmel Viżta Appostolika. Dan żar Ħal Kirkop fit-8 ta' Frar fl-istess sena. F'dan ir-raħal huwa sab 50 dar u jgħammru fihom 320 ruħ. F'dak iż-żmien Ħal Kirkop kien jagħmel mal-matriċi ta' Bir Miftuħ, il-Gudja. Mons. Duzzina l-ewwel żar il-Knisja ddedikata lil Santa Marija Mtella' s-sema, u sab fiha kwadru żgħir tal-injam tal-Madonna. Iżda din il-knisja ma kellhiex rettur biex jieħu ħsiebha u kien jonqosha ħwejjeġ meħtieġa. Is-Sur Lawrenz Cassar kien jieħu ħsieb li f'jum il-festa jiġu ċċelebrati l-għasar u l-quddies u jinxtegħel il-lampier. Imbagħad Mons. Duzzina żar ukoll knisja oħra, ddedikata lil San Leonardu, li kienet il-knisja prinċipali tar- raħal. Din kienet ikbar, kellha ċ-ċangaturi mal-art, inkwadru tal-injam u kellha piż. Indri Mangion li kellu xi art f'tal- Bakkari kienjieħu ħsieb li f'nhar il-festa jiġu ċċelebrati l-għasar u l-quddiesa u kien ukoll jixgħel il-lampier fil-jiem tal-festa. Lill-kappillan ta' Bir Miftuħ,li kien jiċċelebra kellu jtih serduk u tiġieġa, żewġ ħobżiet u nbid. Fl-aħħarnett, Mons Duzzina żar ukoll knisja oħra ddedikata lil-Lunzjata. Fiha kienu jsiru biss iċ-ċelebrazzjonijiet żgħar minħabba d-devozzjoni tan-nies. Fuq talba tan-nies ta'Ħal Kirkop, il-knisja ġiet maħlula mill-matriċi ta' Bir Miftuħ mill-Isqof Gargallo u mwaqqfa parroċa għaliha fis-26 ta' Mejju, tal-1952. Ingħaqdu magħha Ħal Safi u l-Imqabba; iżda n-nies ta' dawn iż-żewġ irħula ma damux ma talbu l-isqof sabiex jibqgħu jagħmlu mal-parroċċa ta' Bir Miftuħ. Fl-24 ta' Jannar tal1592, l-Isqof amar Kappillan ġdid għal Ħal Kirkop. Dan kien Dun Karl Taljana, li kellu jieħu ħsieb ukoll il-parroċċa ta' Bir Miftuħ. Iż-żewġ parroċċi kellu jkollhom ċavetta li taqbel maż-żewġ knejjes u maż— żewġ tabernakli, flimkien mal-fonti tal-magħmudija u tas-sagristija. Il-firda tal-Knisja ta' Ħal Kirkop saret wara l-mewt tal-Kappillan ta' Bir Miftuħ, Dun Bert Mangion. Il-Knisja parrokkjali tal-lum ġiet mibnija fuq il-lok fejn fil-bidu kien hemm żewġ knejjes oħra, ta' San Anard u ta' Santa Marija, u dan sar wara l-firda mill-matriċi ta' Bir Miftuħ. Il-bini tal-Knisja jidher li sar fl-1500. Iżda fl-1706 il-Knisja ġiet imtawla u magħmula mill-ġdid il-faċċata minn ġewwa. L-ewwel viżta pastorali li saret f'din il-parroċċa kienet ta' l-Isqof Gargallo fis-6 ta' Diċembru, 1600,, il-kappillan preżenti Dun Carlo Taljana offra l-ilma mbierek lill-Isqof. Dan l-ewwel żar is-sagrament li kien fil-pissidi tal-fidda bbanjat bid-deheb, il-pissidi kien qiegħed f'tabernaklu ta' l-injam. Fl-istess tabernaklu kien hemm ukoll reċipjent ta' l-injam ibbanjat bid-deheb li fih kien jittpoġġa s-Sagrament li jittieħed lill-morda, għax ma kienx hemm wieħed tal-fidda minħabba li l-kappillan ma kellux flus biżżejjed biex jordna wieħed tal-fidda. Quddiem is-Sagrament kien hemm 3 lampieri, tan-nofs kien jixgħel dejjem waqt li t-tnejn l-oħra kienu jinxtegħlu fil-Ħdud u festi, mill-offerti li kienu jagħmlu n-nies tal-parroċċa. Imbagħad l-Isqof żar iż-Żjut imbierka tal-Griżma tal-Morda, li kien f'reċipjent ta' l-injam; tal-Griżma u tal- Katekumeni kienu f'reċipjenti qishom tal-landa. Dawn kienu mqegħdin f'tieqa fil-hajt wara l-artal, fuq in-naħa tal- lemin. It-tieqa kienet tingħalaq b'luna kulur ix-xemgħa u quddiemha purtiera żgħira ħadra. l Kif wieħed jiftaħ l-ewwel paġna tar-reġistru tal-Magħmudija li jġib id-dati 1592-1671 għandu jsib dokument importanti miktub apposta biex qatt ma jintesa' mill-ġenerazzjonijiet li kellhom jiġu wara li Ħal Kirkop sar Parroċċa nhar id-29 ta' Mejju, 1592. Din il-kitba tgħid hekk: Dan ir-raħal fih 88 dar, u popolazzjoni ta' 373 ruħ li jaqgħu taħt il-Kaptan ta' l-Armi tal-Gudja. Skond id-dritt tal-preċedenza jew anzjanità tal-parroċċi, Ħal Kirkop igawdi l-istess dritt daqs Ħal Tarxien, għaliex iż-żewġ parroċċi twaqqfu fl-istess żmien. Għalhekk, bejn dawn iż-żewġ parroċċi jeżisti l-ftehim ta' l- alternattiva, voldiri parroċċa tiegħu d-dritt fuq l-oħra,darba kull wieħed. Dan huwa mfisser tajjeb kemm mill-istoriku Gian Franġisk Abela fil-foja 378 ta' l-istorja ta' Malta, kif ukoll mill-atti tal-Vista Pastorali ta' l-Isqof Mons.Gargallo fl-1598. IL-KNISJA TA' SAN LEONARDU F'ĦAL KIRKOP , Din il-Knisja kienet sa minn dejjem il-knisja ewlenija ta' dan ir-raħal, u sa' mill-eqdem żminijiet kienet meqjuma taħt dan it-titolu. Ġiet imwaqqfa bħala parroċċa fis-sena 1592, b'ġurisdizzjoni fuq l-irħula ta' l-Imqabba u ta' Ħal Safi, li sfaw magħqudin magħha. Il-parroċċa twaqqfet nhar id-29 ta' Mejju wara l-mewt tal-kappillan tal-Knisja Matriċi ta' Bir Miftuh, Dun Bartolomeo Maniane, u wara li l-Isqof Gargallo kien ikkonsidra t-talba tan-nies tal-post. Dawn kienu qalu illi bejn l-irħula msemmija u l-Matriċi ta' Bir Miftuħ kien hemm tlett mili mixi, u f'kull raħal kien hemm ħamsin familja. Wara din il-firda, il-Matriċi ta' Bir Miftuħ, bil-kappillanil-ġdid tagħha Dun Gaspare Grixti, spiċċat biss bi tlett irħula dipendenti minnha, voldiri bir-rahal tal-Gudja li kellu 80 familja, Ħal Luqa li kellha 130 familja u b'Ħal Farruġli kien jgħodd 10 idjar: għalkemm dawn l-irħula llum għandhom wisq aktar abitanti. il-parroċċa l-ġdida ta' Ħal Kirkop ġiet mogħtija f'idejn il-Kappillan Don Carlo Taliana. Iżda wara li dan il- kappillan ħa pussess fuq il-parroċċa, in-nies tal-Imqabba u ta' Ħal Safi kienu talbu li jibqgħu magħqudin taħt il- Parroċċa l-antika ta' Bir Miftuħ, għaliex, kif qalu, ħassewhom wisq dispjaċuti li kellhom issa jinfirdu mill-ġebla ta' missirijiethom. Ħassew ukoll illi ma jifilħux għall-ispejjeż tal-bini ta' knisja ġdida. Iżda peress li l-isqof ma xtaqx imur lura mid-dismembrazzjonili kien ħoloq, u fl-istess ħin ried jaqta' parti mix-xewqa tal-abitanti ta' dawn l-irħula, ordna, b'digriet tal-24 ta' Jannar, 1593 illi l-kappillan il-ġdid ta' Ħal Kirkop, Dun Karlu Taliana, seta' jamministra wkoll il-kura tal-erwieħ mill-Matriċi ta' Bir Miftuħ, b'mod li ż-żewġ kappillani, ta 'Bir Miftuħ u Ħal Kirkop, setgħu minn hemm jamministraw is-sagramenti lill-parruċċanitagħhom, u b'mod lit-tnejn kellu jkollhom ċavetta tal-knisja ta' Bir Miftuħ, kif ukolltat-Tabernaklu, tal-Fonti Battesimali u tas-Sagristija. Dan kollu baqa' jgħodd sas-sena 1598 meta l-Imqabba u Ħal Safi ġew it-tnejn mifrudin bhala parroċċi għalihom, kif jirrakonta l-istoriku Abela fl-Istorja ta' Malta, folja 379. Fis-sena 1706, il-knisja ġiet imtawla u magħmula mill-ġdid il-prospettiva minn ġewwa. Fl-1878 ġiet ristrutturata minn ġewwa bi flus il-kappillan Dr. Dun Ġużepp Barbara u mill-ġbir. Ix-xogħol fuq iż-żewġ kampnari sar b'xejn min-nies tar-raħal fuq disinn ta' Ġużċ Cristoforo u taħt id-direzzjoni ta' Mastru Nardu Ellul mill-istess raħal. Fl-1862 tqiegħed arloġġ sabiħ b'żewġ kwadri li juru s-siegħat u x-xhur. Il-knisja ġiet ikkonsagrata fl-10 ta' Novembru, 1782 mill-Isqof Labini. Fil-knisja nsibu l-Korp Sant ta' San Benedittu Martri, li ġie mogħti lill-knisja fuq talba tal-kjeriku Ġużeppi Maria Callus, li kien jinsabu Ruma, mal-Papa Piju VI. Il-Kwadru titulari ta' SanLeonardu huwa xogħol ta' pittur antik, waqt li vara antika ta' San Anard, xogħol fil- kartapesta, saret mill-famuz Karlu Darmanin fl-1877. (Dan it-tagħrif meħud mill-Fuljett Leħen il-Parroċċa Kirkop) MARTIN MONREAL IRONMONGERX Triq il-Bronja, Żurrieq Tel. Issibu għall-Bejgħ: Madum, Żebgħa ta' kull kwalità, Ħġieġ, u ħafna oġġetti utili għall-bini.