LEHEN IL-MALTI: MAĦRUĠ MILL-'GĦAQDA TAL-MALTI' (UNIVERSITÀ) LULJU 19381 IT-TMIEN SENA (Għadd 89 HTIEGA TA' GRAMMATKA TAL-MALTI Bosta drabi kont mistoqsi minn żgħażagħ u minn kbar liema hi l-aħjar Grammatka tal-Malti biex fuqha wieħed jimxi u jithejja għall-eżamijiet, l-aktar taċ-Ċivil. U naħseb li hawn ħafna oħra li għamlu dil-mistoqsija lil xulxin u jixtiequ jkollhom xi tagħrif, ' Grammatka. tal-Malti kif iridu u kif jaħtieġu dawn iż-żgħażagħ għad ma għandniex. It-Zagħlim fuq il-kilba Maltija ta' A. Cremona, li fuqu jimxu ħafna klassijiet tal-Liċeo, mhux biżżejjed. Barra milli hu miktub għaż- żgħar, ma jagħtix tagħrif wisq fuq il-Grammatka, iżda aktar fuq l-ortografija. Jista' jkun li t-tieni taqsima ta' dan il-ktieb tkun titħaddet aktar fit-tul fuq ir-regoli tal- Grammatka, imma billi għadha mhix fl-idejn ma jista' jinqeda biha ħadd. It-tagħrif fuq il-kitba Maltija maħruġ mill-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti fis-sena 1924, anqas ma hu Gram- matka, iżda ġemgħa ta' regoli li jħaddnu l-ortografija kollha tal-Malti. Barra minn dan illum ma ssibx tixtrih. Il-Grammatka bl-ingliż ta' Sutcliffe hi tajba ħafna; għaliex billi hi magħmula għall-kbar, taqta' fil-qasir ħafna tagħrif fuq l-ortografija u tiġbed aktar fit-tul it-tifsir tar-regoli tal-Grammatka, Iżda bħala ktieb għal eżami aktarx li jsibuh xi ftit tqil. Għalhekk il-kbar li jkunu jhejju oħrajn għall-eżami taċ-Ċivil jistgħu jagħmlu taqsira ta' din il-Grammatka u jżidu magħha dak it-tagħrif meħ- tieġ ta' ortografija li jistgħu jsibu fit-Zagħ/im u fit-Zagħ- rif. fuq il-kitba. Il-klassijiet għoljin tal-Liċeo smajna li għandhom xi noti tas-surmast tagħhom. Jekk inhu hekk għaliex il-Gvern ma jeħux ħsieb jistampa, hawn Malta jew barra minn Malta, dawn in-notili jku- nu t-tieni ktieb tat-Z7ag//imz fuq il-kitba Maltija Ma jistax ikun li tifel jasal sal-Matrikola jew jagħti eżami taċ-Ċivil bi ktieb żgħir ta' ortografija biss. B'daqshekk biss- ma jitgħallmux il-Malti. Jaħtieġ kotba oħra li mingħajr ma jindaħlu f'ortografija li t-tifel ikun tgħal- lem minn kotba oħra, ifissru bir-reqqa kif inhu mibni l-kliem, kif ibiddel it-tifsir malli jbiddel is-sura, kif jin- trabat biex isir perijodu. Minn dan it-tagħlim it-tfal għadhom neqsin. Narawh mill-kitba tagħhom fl-eżamijiet. Ortografija tajba u Grammatka ħażina. Ħafna tfal bil- kemm jafu jgħaqqdu żewġ kelmiet bejniethom, u l-ħtija mhix tagħhom imma tan-nuqqas ta' kotba li jfissru r-regoli tal-Grammatka. Nittamaw li dan it-tfixkil fit-tagħlim jitneħħa ma jdumx, u li t-tfal ikollhom f'idejhom Grammatka li tgħodd għalihom u li tkun bħala test fl-eżamijiet kollha.