Devozzjonijiet Marjani f'Bormla wieħed jara kemm il-Bormliżi tal-passat ħallew tifkiriet u taw kontribut biex fil-qalb ta' Bormla mhux biss ikun hawn parroċċa dedikata lill-Kunċizzjoni imma wkoll biex il-Bormliżi kollha dejjem jesprimu imħabba lejha. Taħt it-titlu tal-Kunċizzjoni tista' titqies bħala l-ewwel u l-eqdem devozzjoni. Insibu li l-ewwel knisja li kien hawn qabel l-Assedju l-Kbir kienet dedikata lilha u kienet daħlet l-użanza li jżommu s-Sagrament fiha. Hija l-knisja li jsemmi Mons. Dusina fil-Vista tiegħu tal-1575. F'Diċembru 1581, fiha kienet twaqqfet fratellanza tal-Kunċizzjoni. Barra dan, taħt dan it-titolu wkoll insibu li fit-22 ta' April 1755 l-Isqof Pawlu Alpheran de Bussan approva Sodalità dei Preti, għaqda tal-qassisin li kienet diġà ilha mwaqqfa xi sebgħin sena. Minn din il-knisja qadima rat il-bidu tagħha l- parroċċa ta' Bormla. Fl-1772 kien twaqqaf altar ukoll fil-knisja ta' Santa Margerita. Il-Kappella ta' Santa Liena wkoll tfakkar il-qedem tad-devozzjoni lejn il- Madonna taħt titlu ieħor, dak tan- Natività. Għax kien il-Kavallier Pietru de Chanterein, 'Santarena', li kien bena knisja żgħira li kienet tinsab fi ġnien li fil-1602 kien proprjetà tal Lingwa Franċiża. In-Nutar Vincenzo de Bonetiis, f'kitba tal-11 ta' Mejju 1557, jagħti tagħrif u dettalji dwar il- fondazzjoni. Biż-żmien din il-knisja, l li Ilum tinsab moħbija taħt l-art, saret magħrufa bħala ta' Santa Liena għaliex qabel l-1634 il-Komm. Kienet desakrata fil-1659 u reġgħu fetħuha fl- 1667. iEXX Marjani f'Bormla għandhom l-għeruq fl-istorja, għalhekk tajjeb li a À g: ji Kwadru tal-Kunċizzjoni fl-altar laterali tal-knisja ta' Santa Margerita. L-Oratorju tal-Fratellanza tal-Kurċifiss kien dedikat lid-Duluri. Id-devozzjoni lejn il- Madonna taħt it-titolu tal-Pietà nfirex ħafna u għadu qawwi sa llum. L-oratorju tbierek fit-28 ta' Mejju 1739. Fil-21 ta' Ottubru 1768, l-Isqof Rull ta 40 jum indulġenza lil min jgħid ir-Rużarju f'dan l-oratorju. Fil-parroċċa ta' Bormla ukoll kibret id-devozzjoni tar-Rużarju. Fil-knisja ġiet imwaqqfa kappella li kienet lesta fl-1615. Il-Fratellanza tar-Rużarju twaqqfet fis-17 ta' April 1602. Biż-żmien, dil-fratellanza kienet bdiet tagħmel proċessjoni devota ħafna anke bl-istatwa. Fil-knisja wieħed għadu jista' jara l-istatwa li saret mill-iskultur P.P. Azzopardi fl-1828. Barra dan, il-kappella għandha kwadru attribwit lil Ġan Nikola Buhagiar. Mal-kappella tar-Rużarju kienet ukoll marbuta Kongregazzjoni Marjana li twaqqfet dwar l-1624. Bħalha kien hemm fil-Belt, il-Birgu u l-Isla. Il-membri kienu jiltaqgħu kull nhar ta' Ħadd wara l-Vespri u l-laqgħat kien imexxihom patri Ġiżwita. Altari dedikati lill-Madonna taħt diversi titoli nsibu wkoll. Fit-13 ta' Mejju 1615, Martin Tabone kien waqqaf altar ifakkar l-Assunzjoni ta' Marija fil-parroċċa, kif tikkonferma kitba tan-nutar Pietru Zammit. Fl-1715 minħabba xi tibdil li kien sar fil-bini tal-knisja, dan kien trasferit fil-knisja tal-Karmnu tal-Birgu. Altar ieħor kien ġie dedikat lill-Preżentazzjoni mninn Pietru Russo minn Piombino fl-20 ta' Awissu 1596. Fis-27 ta' Lulju 1639, l-Isqof Balaguer kien ġie mitlub mill-baħrin Bormliżi biex ikunu jistgħu jiċċelebraw il-festa ta' San Kristofru bħala patrun tagħhom ukoll fuq dan l-altar, li imbagħad ġie dedikat għalih. Iżda żammew il-kwadru u komplew ukoll jikkommemoraw il-festa. Interessanti wkoll id-devozzjoni lejn il- Madonna taċ-Ċintura. Ċerta Ariġela Cauchi kienet ħalliet legat li kien ġie milqugħ mill- $ Isqof Pellerano fid-19 ta' Ġunju 1771 biex )- tibda ssir il-festa taħt dan it-titolu. Kienet saret u tqiegħdet statwa ta' l-injam qrib l-altar ta' San Kristofru mal-1772. U kien tqiegħed kwadru qrib l-altar ta' San Leonardu. Id-devozzjoni lejn il-Madonna taħt it-titolu tal-Grazzja ukoll hija qadima. Enrico Zerafa kien waqqaf altar taħt dan it-titolu fl-1630. F'kitba tan-nutar Michele Rull tas-26 ta' Settembru 1645 insibu li dan kien mogħti b'benefiċċju ekkleżjastiku. Fil-kappella, lum insibu n-niċċa sabiħa tal-Kunċizzjoni waqt li l-kwadru tqiegħed fis-sagristija. Dan hu meqjus bħala ta' l-iskola ta' l-artist Favrav. Il-Madonna tad-Dawl kien titolu ieħor magħruf f'Bormla. Antonio Bugeja u martu Margerita kienu xtaqu li jibnu knisja u li jmmerfr7 jkollha benefiċċju. Iżda kien hemm Xi Kristu mejjet jitniżżel minn fuq is-Salib — tal- diffikultajiet, għax il-festa kienet diġà qed issir. pittur Francesco Zahra (1710-1773). Kwadru fil-parroċċa. L-Isqof De Bussan ta, xorta fuq l-altar maġġur ta' l-Oratorju tad-Duluri. waħda, il-kunsens tiegħu fl-10 ta' Marzu 1746. Fid-9 ta' Frar 1746 il-benefatturi għamlu l-kitba tagħhom għand in-nutar Angelo Saliba li fi żmienu kien magħruf ħafna u kien ukoll attiv. Imma jidher li l- proġett ma mexiex 'il quddiem. Madankollu, Filippa Fiteni kienet ħalliet biex issir il-festa. Fil-1751 din saret fuq l-altar tar-Rużarju li kellha sotto-kwadru. Fis-26 ta' April 1766 kienet ingħatat indulġenza ta' 40 jum għal kulmin jgħid Ave Marija quddiem il-kwadru. Fil-parroċċa nistgħu nsibu kwadri u affarijiet oħra li jkomplu jaffermaw id- devozzjonijiet Marjani f'Bormla. Fost il- kwadri Jaterali ta' l-altar ta' San Ġużepp tal-knisja parrokkjali, hemm kwadru sabiħ li jfakkar il-Lunzjata, attribwit lil Rokku Buhagiar. Fil-knisja filjali ta' San Pawl fl-1772 kien tqiegħed sottokwadru tal- Madonna tal-Bon Kunsill fuq l-altar ta' San Franġisk. L-inkwadru tal-Lunzjata attribwit lil Rokku Buhagiar. Fil-Knisja ta' Santa Tereża wkoll nistgħu ngħidu li l-patrijiet Karmelitani Skalzi fittxew li jkomplu jxerrdu d-devozzjoni lejn il- Madonna. Il-kwadru titolari juri l-estasi ta' Santa Tereża fil-festa ta' l-Assunzjoni, xogħol tal-pittur Fra Luca Garnier. Hawn kibret ukoll id-devozzjoni popolari lejn il-Madonna tal- Karmnu. L-altar tal-ġenb qrib il-maġġur ġie ddedikat lill-Madonna tal-Karmnu u kienet issir il-festa wkoll. Il-kwadru tiegħu hu attribwit lil Mattia Preti. Il-kwadru li sar fl- 1693 kien ha post wieħed qadim. Kienet twaqqfet ukoll Kongregazzjoni tar-Rużarju. Hawn insibu kwadri laterali li jfakkru lill- Madonna Omm Alla u l-Madonna tal-Karmnu, - xogħlijiet ta' Rokku Buhagiar. Fis-Seklu Altar tal-Madonna tal-Grazzja XVIII ukoll bdiet tixtered id-devozzjoni tal- Fil-kappella tal-Preżentazzjoni tal-Madonna insibu kwadru ieħor mogħti fl-1694. Francesco Ferranti kien ta kwadru tal-Madonna tal-Pietà fl-1771 li tpoġġa bħala sottokwadru. Għalhekk kienet attiva s-Sodalità tal-Madonna tal-Pietà. U marbuta ma' din il-knisja hu t-twaqqif ta' Konfraternità tal-Mewta Tajba taħt it-titolu ta' San Ġużepp u l-patroċinju tal-Madonna tal-Karmnu. B'din il-ħarsa ħafifa rajna għadd ta' devozzjonijiet li żviluppaw f'Bormla tul is-snin. Meta ddur ma' l-inħawi ser tara wkoll xi isem ta' triq jew ta' dar. Xi statwa jew niċċa, li jkomplu jfakkruk fil-Madonna. Dan kollu juri x-xewqa tal-poplu Nisrani li jagħraf il-kobor tal-Madonna u s-sehem tagħha fl-istorja tas-salvazzjoni. Il-kultura tad-devozzjonijiet Marjani tkompli turi kemm din hi l-qofol tal-ħajja tal-komunità Nisranija li sawret lil Bormla. Service Statiom Triq il-Mina ta' Hompesch, Żabbar — Tel: 829767, 677836 — Fax: 664532 For Spare Parts, Bodv Parts, Tvres, Auto Accessories, Servicing, Under Sealing