, spe x'għandna7 7 editorjal Aħbarijiet X'għandna mid-dinja7 X'se Naraw7 Attività Gallerija Bl-għeruq u x-Xniexel Falko Dik il-qatra ilma a Sibtha fix-Xibka 10 4 Daħħal membru 10 Madagaskar 11 Soft Tovs 12 Kif taraw minn paġna 3, bejjet għall-ewwel darba l-blonġun żgħir fir-riserva tas- Għalina tal-BirdLife dan unur u sodisfazzjon kbir, għax meta jbejjet għasfur f'riserva jfisser li qed nagħmlu xogħolna sew. Ifisser li għaddejna mill-iktar eżami tqill Biex għasfur ibejjet x'imkien, irid iħossu komdu. Mhux ċajtal Għax ħafna għasafar bix-xejn jinħasdu u jitgerrxu. Għalhekk il-BirdLife tagħmel sforz kbir biex fir-riservi ma jsir xejn li jfixkel lill-għasafar. Din mhix ħaġa faċli. Ħeqq, hemmhekk wara kollox imorru ħafna studenti matul il-ġimgħa, u r-riserva tiftaħ għall-publiku nhar ta' Ħadd ukoll. Imma b'attenzjoni lejn l-imġiba ta' min iżur, jirnexxielna nżommu l-kwiet u l-paċi. Ħaġa oħra li jrid għasfur biex jitħajjar ibejjet hi ambjent sinjur biżżejjed biex jipprovdi l-ikel mhux għalih biss imma anke għall-familja li jrid irabbi. Din ukoll kienet biċċa xogħol kbira għall-BirdLife, għax is-Simar mhux minn dejjem kien kif inhu Ilum. Jien niftakru miżbla li tqażżek, bi ħmieġ u rimi ta' kull xorta ta' moqżiżerila, kif jafu jħallu ħafna nies. Biex ma nsemmix id-drenaġġ fil-kanall Jiġifieri ' kien hemm ikel kemm trid, imma għall-ġrieden u l-wirdieni Dan kollu issa spiċċa, u l-għadajjar li hemm is-Simar mimlijin mhux bid-drenaġġ imma bil-bużaqq, ħuta ideali għal żaqq il-blonġuni Intom bħala membri tal-Klabb u tal-BirdLife għandkom ukoll tħossukom kburin b'dan is-suċċess. Qisu mela li tkomplu tgħinuna, għax bis-saħħa tagħkom, il-BirdLife tista' tkompli tieħu ħsieb ir-riservi u taħdem fuq proġett ġodda, dejjem biex inkomplu nagħtu l-ambjent lura lin-natura. F'dil-ħarġa m'għandniex Kompetizzjoni. Ir-rebbieħ ta' Kompetizzjoni 72 kien iii Mea il-ħabib tagħna Diego Debono. Prosit Diego, il-premju daqt ikun għandek. Victor Falzon L-Editur — Thanks Norl Nixtieq f'isem il-Kumitat ngħid grazzi mill-qalb lill-ħabib taghna Norman Chetcuti ii ghal ħafna snin kien membru attiv fil-Kumitat tal-Klabb, u li kellu kontra qalbu / jieqaf minħabba turrun xogħol ieħor, anke xogħol tal- p — BirdLife stess. L-orkida piramidali ta' Malta (Maltese pvramidal orchid Anacamptis urvilleana) hija pjanta endemika għal Malta. Ma tantx hi komuni, imma fejn tikber ġeneralment issib diversi minnha. Tħobb l-ambient tax-xagħri u taghmel. il-fjuri fil-bidu tar- rebbiegħa. Inkredibbli x'jikber qalb il-blatl Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem Birdijfe f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife Malta, Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat basta mħux għal skop kummerċjali, u basta jissemma' isem il-magażin u tintbagħat lill-Birdi fe kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. Publikazzjoni: Birdiife Malta, April 2008 Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Faċċata: Orkida pirmidali ta' Malta, ritratt ta' Victor Falzon, meħud ix-Xemxija Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-18. Norganizzaw ħarġiet fil- kampanja, żjarat f'riservi naturali, u nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin il-Ħuttafa kull xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt xi attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm3 fis-sena. Il-Ħuttafa 73 Marzu April 2006 — jet il- lonċ Hekk hu. Żidna għasfur ieħor mal-lista ta' għasafar —— li jbejtu f'Malta: il-bionġun żgħir. L Ftitġimgħat ilu, il-ħabib tagħna Rav Galea kien 15 fiserva kien ilu xi żmien josserva par blonġuni żgħar . ihufu fl-ilma, U mill-imġiba tagħhom issuspetta li setgħu qegħdin jippruvaw ibejtu. . Issa kkonfermajna: il-par bnew bejta moħbija qalb 7 il-qasab fuq l-ilma, u fiha faqqsu 3 frieħ. Xi fotografi ,: tal-BirdLife irnexxielhom jieħdu ritratti tal-flieles. Hija drawwa ħelwa tal-blonġuni li meta ż-żgħar jegħjew jgħumu, jieħdu lift fuq dahar il-mamà jew il-papàl ji U b'hekk bis-saħħa tas-Simar, erġajna tawwalna l- —: (7 lista ta' għasafar li jbejtu f'Malta. il-blonġun żgħir (little . grebe Tachvbaptus ruficollis) s'issa konna narawh Malta fil-ħarifa u x-xitwa. Jekk jibqa' jbejjet nibdew l narawh anke fir-rebbiegħa u fis-sajf, bħal dis-sena. ji intom ma tiftakrux, imma sa l-1992 is-Simar kien miżbla ta' ħmieġ, b'riħa ta' drenaġġ, mitluq u miftuħ għall-vandali, u kulħadd dieħel u ħiereġ ikisser u ' jqaċċat. Fl-1992, il-BirdLife bdiet il-proġett biex — tirranġah u tibdlu f'riserva naturali. U hekk ġara. Xi ħaġa tgħidli li l-blonġuni ma kinux se jbejtu hemmhekk kieku ħallejnieh kif kient Intom x'taħsbu21 jżidu karta £3. riċikiata It-toroq periklu għall-arnbjenti Bħalissa hawn ġenn ta' toroq ġodda. Veru li għandha bżonn nirranġaw it-toroq, imma f'pajjiż żgħir bħal tagħna rridu noqogħdu b'seba' mitt għajn biex ma naħlux art bl- addoċċ, speċjalment art importanti għan-natura. Għalhekk b'dispjaċir inħabbru li hemm pjan tal-biża' li jekk iseħħ se jeqred, fost inħawi oħra… x ħafna xagħri. eEtt iseli ka serva ta'' Għadira. Meta nsemmu New Vork Citv, nimmaġinaw bini u toroq u traffiku. Żgur ma nimmaġinawx… kojotil Imma proprju kojoti kien li l-pulizija qabdu (wara jumejn jiżgiċċalhom) minn ġo Central Park, ġnien kbir f'nofs din il-belt enormi Amerikana. Il-kojoti (covote Canis latraris) huwa bħal lupu Fuq. Jibża' mill-bniedem u rari jersaq lejn il-bini. Imma kultant xi wieħed jazzardal U dan bilfors kien Forsi kienet xi mħatra ma' sħabu7 :-) Għax jekk hu hekk, mela rebaħha. il-ħangul Fl-Indja għandhom ċerv aħmar jgħidulu ħangui L-Indja kburin b'daċ-ċerv, tant li jidher fuq waħda mill-bolli tal-pajjiż. Il-problema hi li l-ħangul jgħix fil-Kashmir, reġjun kollu nkwiet u ġlied. Minħabba f'hekk il-ħangul ma jistax jiġi . protett sew, u n-nies xebgħu joqtlu minnhom. , Jaħsbu li minn xi 3000 li kien hemm 30 sena ilu, i mhux żgur baqa' 1501 żgħir li jgħix fid-deżert u fil-beraħ ta' l-Amerka ta' ' Issa li l-ġlied batta xi ftit, il-gvern iddeċieda li . jistudja l-ħangul aħjar billi jwaħħlu kullar bil-GPS : ma' għonq ħafna minnhom. Bl-għajnuna tas- kojoti qalbieni biex għażel li jidhol iħuf fi New Vork : satellita jkunu jafu fejn qegħdin ħalli jindukrawhom aħjar. Nittamaw li l-ħangul ma jibqax fit-triq tan-niżla. Innoċenti massakrati I Beda l-massakru ta' 325,000 fokal is-silġ fix-xatt tal- : Lvant tal-Kanada qed jiħmar bid-demm ta' dawn l-i annimali bla ħtija. Il-gvern Kanadiż ried iwaħħal f'xi ħadd talli qed tfallilu l-industrija tas-sajd. Ma riedx iwaħħal fir- regħba tas-sajjieda li battlu l-bahar b'sajd esaġerat, għax ma riedx protesti. Allura waħħal f'annimal li ma jafx : jiddefendi ruħu (u li ma jivvutaxl) Għalhekk weħlu l-foki. U nzerta l-foki għandhom kisja pil, ti huwa perfett għall- kowtijiet tal-ferl il-Ħuttafa 73: Marzu - April 2006 il-Bilbla Il-bilbla hija waħda mill-ftit għasafar tal- passa li jbejtu f'pajjiżna, l-aktar f'Għawdex u Kemmuna. F'Malta m'għadhiex tbejjet daqs kemm kienet fl-imgħoddi. Għandha lewn kannella ċar imnaqqax bi ftit iswed minn fuq, u bajdanija minn taħt. B'dawn il-kuluri tant tinħeba tajjeb fil-ħamrija niexfa li trid ittajjarha mill-art biex tinduna biha. Fil-fatt iktar għandek ċans tismagħha tgħanni waqt li ttir fil-għoli milli taraha. Fejn tismagħha tgħanni fittex fis-sema u għandek mnejn tara għasfur daqs tikka jferfer il-ġwienaħ waqt li jgħanni. il-bilbla tibni l-bejta fl-art, spiss f'raba' maħdum, taħt xi xitla għall-kenn. (Għasafar Madwarna p 29) il-Kaċċamenduila Din ukoll għasfur tal-passa, bi ftit pari li jbejtu kważi kull sena. Il-kaċċamendula hi ftit ikbar minn għasfur tal-bejt. Tqatta' ħafna ħin fuq xi zokk fl-għoli tgħasses għall-priża (insetti, gremxul u għasafar żgħar). Għalhekk issibha f'inħawi miftuħin fejn ikun hemm xi ftit tas-siġar. L-abjad leqqien ta' sidirha jagħmilha pjuttost faċli biex taraha, għax bih tkun tidher mill-bogħod. Daharha, denbha u l-ġwienaħ huma suwed u bojod, u rasha għandha lewn qastni skur sabiħ. Mhijiex għastur li tgħidlu komuni, imm fil- passa tar-rebbiegħa ġieli jiġu ġranet meta jidher ħafna kaċċamendul. (Għasafar Madwarna p 51) Jekk għandek), internet, idħol fil-websajt tal-BirdLife www.birdlifemalta. org, klikkja KLABB ĦUTTAF, ' imbagħad klikkja X'SE NARAW7 u ssib iktar ritratti taż-żewġ għasafar u anke tisma' l- ħoss li jagħmlu. Grazzi lil Denis Cachia H jieħu ħsieb il-websajt. L-istampi t'hawn fuq meħudin mill-ktieb Għasafar Madwarna (fil-ktieb qegħdin bil-kulur). Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l-berdwoċing minn età żgħira. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u stampi bil-kulur minn qoxra sa qoxra. U jiswa Lm2.05 bissl Jekk għad m'għandekx… x'qed tistenna2 . Ċemplilna fuq 21347646 u ordna wieħed. Jew aqbeż qabża sa l-Għadira jew s-Simar fi tmiem il-ġimgħa. 6 Mixja suċċessi Gabra suċċessi Il-Hadd 19 Marzu 2006, fit-8.30am ħdejn il-Villa Rumana fir-Rabat beda jinġabar grupp kbir, sa ma tela' 194 ruħi Ġew għall-festa ta' San Ġużepp7 Lel Ġew għall-mixja tal-Klabbl Il-temp kien imsaħħab bi ftit riħ, għamlet l-ikbar ġabra: Lm23.071 perfett għall-mixi għax kieku x-xemx Prositl B'dawk il-flus issa l-BirdLife kienet toqtolna. Tlaqna, u taħt it- tista' tixtri l-proġekter biex nużawh l- tmexxija tal-Leader Sivie (armat bil-. iktar fl-iskejjel, u anke nhallsu parti mil- walkie-talkiel) għaddejna minn ħdejn. laptoplijmur miegħu. GRAZZI KBIRA l-iMtarfa, minn Għajn Qajjied, id-. lill-membri u l-iskejjel li ġabrulna l-flus. Dwejra, Binġemma, iż-Żebbiegħ, San ) Grazzi wkoll lil-Leaders u l-helpers Martin u Wied il-Pwales sa ma. kollha li għenu: Rav Bonnici, Sivie u wasalna x-Xemxija. Hemmhekk il-. Pauline Cauchi, Theresa Cremona, BirdLife qassmet rigali lil min ġabar / Svivia Falzon, Victor Falzon, Felix u Lm2-, imbagħad kulħadd infired.: Janet Gerardi, Kathleen Mamo, Uħud krejnielhom karozza, li ħadithom: Mariangela Meli, Alberta Psaila, Il-Ħuttafa 73: Marzu -— April 2006 Il Agnes u Silvio Scicluna u Sonia B'kollox inġabru Lm464.52, ul Tonna; kif ukoll l-għalliema li mexxew Jacqueline Licari kienet il-membru li; il-gruppi mill-iskejjel. Lista tat-tfal li ġabru l-flus. Grazzi ħbiebi Camilleri Lm2 : Andrea Giusti Lm2 - Debbie Cassar Aveta Lm2 : Tamara Azzopardi Lm2 : Rachel Borg Lm1.50 : Martha , Attard Gialanze Lm1.50 - Isabelle Galea LM1.30 : Rowana Gatt Lm1.20 : Sara Borg Grech Lm1.20 : Roderick Sammut Lm1 -Kelsev Wright Lm1 : Simon Tonna Lm1 - Svivana Scerri Lm1 : Martina Medati 85c - Alison Tabone 63c Aħna sejrin passiġġata l-Busketti Tiġu7 i ika l Ħa ninżlu waħda sal-Buskett, l-uniku i post f'Malta li jista' jfakkarna xi ftit kif ikunu foresti barra minn pajjiżna. Peress li huwa U huwa wkoll santwarju ta' l-għasafar'. Fil-Buskett nosservaw tipi differenti ta' siġar u anke xifjuri li jikbru f'dan l-ambjent. Noqogħdu attenti għal xi: għasafar li nistgħu naraw jew nisimgħu, u forsi nilagħbu xi logħba ambjentali wkoll. Hawn huma d-dettalji… Data: Il-Ħadd 80 April 2006 Niltaqgħu: Taħt it-Tinda € 8.30am Nispiċċaw: xi 11.30am iġġibux: blalen, radios eċċ. Din passiġġata naturali, mhux xalatal Età: kulħadd merħbal :-) isantwarju ta' l-għasafar : post fejn ħadd ma jista' jfixkel l-għasafar, fejn per eżempju kaċċa u nsib huma kontra l-liġi. karta €. riċiklata ipagmtuina IFINUIJIET JEW HIEĦAPFII naturali tagħkom' Mhux ta' annimali Il-Ħuttata 73: Marzu — April 2006 domestiċi. Tinsewx isimkom u 7 ING età, u isem l-annimal Sensiel jew pjanta. ens jA PI ġdida Dawra mas-siġar Maltin ma' Charles Grech farruġ Gianluca Is-siġra ta' Ġuda tingħaraf malajr fiż-żmien ir-rebbiegħa minħabba l-fjuri roża skuri li tkun imħaddna bihom. Dawn il-fjuri joħorġu minn irjus (bl-ingliż buds) li jkunu maz-zokk. Il- weraq ta' din is-siġra huwa tond. Il-Ġuda hija siġra ħorfija'. Fil-bidu tar- rebbiegħa, tinkesa bil-fjuri qabel ma toħroġ il- weraq. Wara li l-fjuri jiddakkru dawn isiru mżiewed, li fihom ikollhom ż-żerriegħa. Għall- bidu l-miżwed ikun aħdar imma maż-żmien jinxef u jsir kannella skur, u jibqa' mdendel maz-zkuk tul ix-xitwa. Dan il-miżwed jgħidilna li din is-siġra hija qariba ta' żewġ siġriet Maltin oħra: il-ħarruba u l-ġenista safra. Għaliex jgħidulha Ta' Ġuda7 Jingħad li Ġuda l-iSkarjota, wara li biegħ lil Ġesu, mar jitgħallaq proprju ma' din is-siġra. Jgħidu wkoll li l-fjuri tagħha ħmarulha bil-mistħija għax Ġuda għażel lilhal Fis-salvaġġ, is-siġra ta' Ġuda tieħu forma ta' arbuxxell kbir. Imma nsibuha spiss ukoll imhawla fit-toroq, fil-ġonna u f'xi msaġar. Nafu minn dokument ta' żmien il-Kavallieri li hija kienet imħawla fil- pjazza tal-Furjana. interessanti ngħidu li- dis-siġra nstabu fdalijiet ; tagħha fi Skorba, ħdejn ' l-iMġarr (Malta). B'hekk nafu li kienet diġà tikber Malta bejn 7200 u 6500… sena ilu. Għalhekk is-siġra ta Ġuda hija żgur siġra 4 indiġena', u għalhekk hemm bżonn nieħdu ' ħsiebha u nħawlu wisq 4 k aktar minnha. a widnet il- baħar G kuluvert 'ħorfija: pjanta li twaqqa' il-weraq fix-xitwa. tas-salib indiġena: pjanta jew annimal li jgħixu f'post b'mod naturali, jiġifieri bla ma jkun ġabhom hemm il-bniedem. 8 il-Ħuttafa 73 Marzu - April 2006 Mix-Xagħra sa Ta' Ċenċ is-Sibt 11 Marzu 2006 Inzertatilna ġurnata riħ qawwi. Kellna dubju jekk hux ser jaħdem il-vapur, imma meta wasalna ċ-Ċirkewwa kollox kien miexi normali, għalhekk irkibna u erħejnielha lejn Ghawdex fl-isbaħ żmien tas-sena, meta jkun mikxi b'tapit aħdar wara x-xita tax-xitwa. X'ħin wasalna morna x-Xagħra u ltqajna ma' żewġ membri minn Għawdex, u flimkien imxejna lejn Ta' Ċenċ. Għalkemm kien għadu riħ, xorta żammejna għajnejna miftuħin għal xi għasafar, u rajna diversi buful iswed, u anke skoss zizka bojod ifittxu l-ikel fl-għelieqi. X'ħin wasalna Ta' Ċenċ, il-ħbieb Għawdxin urewna fejn kienu sabu xi orkidi li ma tantx huma komuni. Rajna u ammirajna 5 speċi, u ma stajniex ma nikkummentawx dwar l-ispettaklu ta' kuluri tagħhom, flimkien ma' l-aħdar differenti tad-diversi pjanti tax-xagħri. X'ħasra kbira kieku flok dax-xagħri rikk bi fjuri u insetti ikun hemm skoss vilel, bangalows u korsa tal-golf, għax żgur iħassru wieħed mill-isbaħ postijiet naturali li fadlilna. Kif konna hemm morna nittawlu lejn l-irdum impressjonanti, u kien hawn li komplejna nżidu mal-lista ta' l-għasafar. Rajna salt gawwi prim, u xi merilli, fosthom żewġ irġiel bil-blu tar-rix ileqq fix-xemx. Damu ħin twil jiġru wara xulxin qrib tagħna, u jieqfu f'xifer l-irdum, biex jagħtuna ċans ingawduhom sewl Wara l-mixja morna nqattgħu ftit ħin għand seħibna Mario Gauci, li tant jieħu paċenzja bina kull meta mmorru Għawdex, u saħansitra jlestilna xi ħaġa x'nieklul Minn għandu, imbagħad ġirja waħda lein Malta, għax it-temp sabiħ li tant iffavoriena matul il-ġurnata, f'temp ta' nofs siegħa nbidel f'maltempata bil-beraq u s-sajjettil kl p Falko f'Ta' Ċenċ Żgħażagħ BirdLife Malta Il-Ġimgħa 28 April 2006 Waħda mill-iżjed attivitajiet sbieħ li jkollna fil- Falko hija bla dubju n-najt hajk mir-Rabat sal- Mellieħa. Minn mindu bdejnieha, din l-attività qatt ma waqfet jew intesiet Għalhekk se nerġghu nagħmlu dil-mixja lejlija kemm għal dawk li ġieli ġew kif ukoll inħeġġu l-membri l-ġodda biex jattendu din l-attività tant sabiħal Il-mixi fil- kampanja fid-dlam għandu ċertu seħer. U se jkun dlam sew, għax ħa jkun qamar ġdid. Niltaqgħu: 7.30pm Valletta (ħdejn tal-ħalib) jew 8.30pm ir-Rabat (fuq is-Saqqajja) Età: Falko (13vr-) Ġurnata Kemmuna Il-Ħadd 7 Mejju 2006 Attività oħra tal-ġenn għall-membri tal-Falko. Se mmorru ġurnata Kemmuna nimxu, nosservaw in- natura, u anke naraw ix-xogħol ta' bird ringer f'xiex jikkonsisti. Niltaqgħu: 7.30am iċ-Ċirkewwa (fejn tieqaf tal- Bajk ħajk f'Għawdex Is-Sibt 27 Mav 2006 Se nerġgħu nagħmlu ħajk bir-roti fuq talba ta' diversi membril Did-darba ser naghmlu l-attività f'Għawdex. Ħa jkolina daqsxejn tat-tlajia', imma jkollna wkoll veduti mill-isbaħ, u ambjent kemmxejn differenti minn ta' Malta. Niltaqgħu: 7.30am Il-Belt (ħdejn tal-ħalib) jew 8.30am ċ-Ċirkewwa (fejn tieqaf tal-linja) Età: Falko (13vr-) ' karta. €2 riċiklata Il-Ħuttata 73 - Marzu - April 2006 Malta għandha żewġ staġuni prinċipali, u matul wieħed minnhom bilkemm ikollna xita. Għalkemm jiġu snin, bħal-dis sena, fejn ix-xita ma tonqosx . fix-xitwa, xorta nbatu minn — skarsità ta' ilma. Dan minħabba raġunijiet kemm naturali kif ukoll problemi li ħoloq il- bniedem. u lanqas għadajjar kbar jew sorsi oħra ta' ilma helu. Ftit hawn ghejun permanenti ta' ilma helu. L-ilma tax-xita jinħażen b'mod naturali taħt l-art, f'dik li tissejjaħ il-Ħażna tal-Pjan. F'xi nħawi hemm ukoll ħażna oħra mperrċa fuq is-saff tat- Apparti x-xita, dawn il-ħażniet - huma l-uniku sors naturali ta' ilma k n-nuqqas ta' ilma. Fiċ-ċiklirraturali ta' l-ilma (il- water cvcle), ħafna mill-ilma tax- xita li jaqa' fl-art jgħaddi bil-mod mill-ħamrija u mill-blat u jinġabar fil-Ħażna tal-Pjan. Imma biż-żieda fil-bini u fit-toroq, l-ilma ma jkunx jista' jipperkola', u minflok jibqa' sejjer għall-baħar u jintilef (dak li- jgħidulu runoff). Minħabba l-mod kif nibnu, mela, il-Ħażna tal-Pjan m'għadhiex timtela daqs kemm 5 kienet tagħmel qabel. ħela L-użu ta' l-ilma spiss isir bla kontroll. F'Malta hawn diversi spejjer li tħaffru bla permess, li minnhom jittella' l-ilma mill-Ħażna tal-Pjan bia rażan. Imma mhux mill-ispejjer biss issir il-ħela ta' ilma. Aħna stess naħlu l-ilma fl- azzjonijiet żgħar ta' kuljum, bħal meta nhallu l-vit miftuħ għal xejn, meta nifflaxxjaw bla bżonn, meta nimlew il-banju sax-xfar biex ninħaslu, eċċ. nibżgħu għall-ilma… Veru li llum ma niddependux biss mill-ilma tal-pjan, għaxillum għandna l-impjanti tar-reverse irridu nidraw : Imma dawn l-impjanti jużaw ĦAFNA enerġija. Niftakru wkoll li l-ilma f'Malta ma jużawhx biss ir-residenti, imma wkoll il-ħafna turisti li jżuruna (iktar minn miljun fis-sena). il-lukandi jużaw ammont kbir ta' ilma. Apparti l-kwantità, irridu nqisu wkoll il-kwalità ta' l-ilma. Mhux biss ghandna ftit ilma, imma għandna : wkoll problemi bit-tniġġis tiegħul Il- kimiċi u żjut li nużaw f'diversi attivitaijiet (speċjalment fil-biedja) spiss jipperkolaw għal ġol-Ħażna tal-Pjan, u jniġġsuha. U jekk il- Ħażna tal-Pjan titbaxxa ż-żejjed, jibda dieħel l-ilma baħar u jdardar l- ilma ħelu. Mhux ta' b'xejn f'xi nħawi ta' Malta l-ilma tal-vit huwa mielaħ. Irridu dejjem niftakru li l- problema ta' l-ilma f'Malta mhix se tisparixxi sempliċiment għax tiġina sena b'ħafna xita. Dan ir- riżors tant kruċjali rridu nibżgħu għalih il-ħin kollul 'jipperkola: meta l-ilma jgħadd u mix-xquq ta' l-art u jinżel fil- żspiera: (bl-ingliż: borehaie) ħol fonda li tibqa' nieżla fil-blat sal ilma, li mbagħad jittella: bil-pom ireverse osmosis: post l-ilma mill-melh biex isir-ilma: Il-Ħuttafa 73: Marzu — April 2006 Websajis fuq in-natura mill-internet Din id-darba ħsibt li bħala membri ta' Klabb Ħuttaf, ikun xieraq li nsibilkom sajt fuq l-għasafar. Is-sajt hija miktuba b'mod ċar u faċli biex tużaha. Fiha enċiklopedija ta' l-għasafar li tħabbatha ma' ħafna kotba li hawn fis-suq. It-tagħrif ippreżentat b'ħafna modi: hemm ċarts, ritratti u għanjiet ta' l-għasafar bl- awdjo. Barra milli tgħinkom tagħrfu l- għasafar (ħafna minnhom jiġu Malta), issibu tagħrif dwar l-ikel favorit ta' kull speċi, kif ikollhom il-frieħ, kemm jgħixu eċċ. Fiha wkoll kwiżż u parti fejn intom tistghu tibagħtu l-opinjoni jew il-mistoqsijiet tagħkom. Insomma, sajt ohra tal-ġenni AT ndirizz http:// www.garden-birds.co.uk Xi membri qalulna li ppruvaw jidħlu fil-websajt li ġibna l-ahħar darba u ma setgħux. Meta ppruvajna aħna ma stajniex lanqas, kienet tassew sparixxietl Dan kultant j għax min ikun qed jieħu ħsieb il-websajt kultant jiddeċiedi li jneħħieha jew jibdel xi ħaġa fl-indirizz (jew fil-URL, kif jgħidulu). Ftakru li l-websajts jibnuhom in-nies, u bdil isir spiss. $ 3 pitazzi 4 stiker bil-kulur 8 15-il punt fil-Ħuttafattiva $ Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Ibgħat kollox i BirdLife Malta, flimkien mal- Lm3 tal- membru l- ġdid. isem u kunjom Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 43 bolla tas-7ċ (jekk self-adhesive tant aħjarl). karta £ġ. riċiklata Hi xejjeb hi Alison Buttiġieġ Madagaskar hija r-raba' l-akbar gżira hi fid-dinja, u fiha jgħixu ħafna annimali u € pjanti endemiċi'. Tgħid għaliex2 Sempliċi: għax Madagaskar inqatgħet minn ma' l-Afrika 160 miljun sena ilu. Għalhekk il-flora u l-fawna tagħha żviluppaw għal żmien twil maqtughin mill-bqija tad-dinja. B'hekk inħoloq ambjent uniku, b'natura unika. Madagaskar hija magħrufa l-iktar għal-lemuri u l- kamalejonti. Il-lemuri huma tip ta' primati (jiġu mix-xadini) li evolvew fuq Madagaskar biss. Peress li f'Madagaskar m'hemmx xadini, wudpekers, skwirils eċċ, il- : lemuri ħadulhom posthoml aAve-ave Wieħed minnhom, jgħidulu ave-ave (rari hafna) għandu wiehed minn Xi nies f'Madagaskar subgħajh twil u rqiq apposta biex ideffsu fix-xquq tas-siġar biex joħroġ joqtluh għax jghidu li 22 id-dudl Nofs l-ispeċi ta' kamaleonti fid-dinja jinsabu f'Madagaskar u hu bad luck Miskin. AR jvarjaw fid-daqs minn 3.5ċm sa daqs ta' qattusl , Naturalment, b'dawk il-lemuri kollha, ma setax jonqos li fuq Madagaskar jevolvi wkoll predatur li jispeċjalizza biex ) jaqbadhom U dan huwa l-fossa, annimal qisu xi ħaġa bejn puma u kelb, b'denb twil ħafna. Il-fossa huwa aggressiv u aġli i ka ka ħafna, speċjalment fis-siġar. Ħeqq bilfors, inkella kif tridu jaqbad l f ka il-lemuril Imma tant hu mistħi mill-bniedem u rari li huwa biss ftit —. i ilu li xjenzati rnexxielhom jiħdulu ritratti fl-ambjent naturali tiegħu. Mad-daqqa t'għajn, Madagaskar tidher ġenna ta' l-art, imma ir-realtà hi ferm differenti. Din il-gżira qiegħda taħt stress ambjentali kontinwu, speċjalment minn deforestazzjoni' tal-biża' min-nies tal-post. ' endemiċi: speċi li jghixu hemmhekk biss. żdeforestazzjoni: qtugħ ta' foresti. Pssi Tafli int tiswa Lm3 biss2 . .Tmien soft tovs ta' għasafar di . : Kollha bit- tisfira vera a tagħhom… ' L-Għadira tiftaħ is-Sibt u l-Ħadd 10.30am-4.30pm : Is-Simar jiftaħ add 12. 30pm-4.30pm iċ- Ċentru tal-BirdLife (Ta Xbiex) jiftaħ mit- Tnejn: sal- l-Ġimgħa 9 Bam-1pm. Ċemplu 21347646