Għaqda Mużikali — Ħal Għaxaq) Il-Libsa tas-Sinjura L-Istil Imperu fil-Vestwarju tal-Vara Titulari ta' Santa Marija ta' Ħal Għaxaq Napuljun Bonaparte inkuruna lilu nnifsu bħala imperatur fl-1804. Dik il-kuruna maħtufa waqt ic- ċerimonjal minn idejn l-Isqof ta' Pariġi u minnu stess impoġġija fuq rasu bħala ġest ta' poter assolut li ma jmiel quddiem ħadd hekk kif għolla lilu nnifsu għar- rank ta' Sovran, kienet l-istess kuruna li strieħet fuq dik rasu mlibbsa l-kurunċina tar-rand; ras ossessjonata b'kilba għall-poter bla qies u bla ebda konfini. L-ossessjoni ta' — grandjożità — imperjalista Napolejonika ma kinitx biss alimentata minn flotot bla qies, kavalleriji, bajunetti u porvli tal-kanuni. Bonaparte ħakem ukoll fuq dik l-estetika ġdida tal- perjodu, fejn hu bi strateġija ta' politikant u forsi aktar minn hekk ta' negozjant prim għaġġel biex sawwar f'pajjiżu industrija tat-tessuti, għamajjar u porċellana li kważi mietet għalkollox fil-perjodu mdemmi tar- Rivoluzzjoni Franċiża. Bonaparte ried li Franza tkun il-ponta ta' djamant speċjalment fejn jidħol is-suq tal- effimeru, tal-lussu u ta' dak kollu li hu meqjus sabiħ. Mibħabba li r-revuluzzjoni industrijali kienet għamlet lill-Ingilterra prima potenza ta' kummerċ dinji globali, Napuljun saħansitra waqqaf li jidħlu drappijiet minn barra l-pajjiż u qajjem is-sengħa tal- bizilla Valenciennes sabiex drappijiet super leggeri bħat-tulle u l-batiste setgħu jirxuxtaw bi produzzjoni industrijali biex imantnu l-kilba għal stil ta' moda fejn l-efimeru u l-leġġerezza dijafana kienu saru l-ordni tal-jum mas-sett tal-kortiġġjani ġodda li ħadu post l-ancien regime decimat bis-saħħa tal-moda l-oħra tal-passat riċenti waqt ir-Renju tat-Terrur; dik tal- TEN qtil bil-giljottina. Ix-xfafar komplew jiġu msinna għal dik id-dimostrazzjoni ta' vanità bejn nisa u rġiel, fi ġlieda għal supremazija stillistika kif idettata mill-estetika ġdida ) tal-perjodu imperjali Napoljoniku. U x-xfafar tal- moda kienu jaqtgħu bla ħnienal Biżżejjed ngħidu li Napuljun Pittura tal-perjodu xogħol alliev ta' Jaques-Loius David li turi mudella libsa stil pompejan kontemporanju għal dak iż-żmien ipprojbixxa li kortiġġjana qatt ma tista' tilbes. l-istess B'hekk Napuljun kompla fi tradizzjoni francize, li għadha magħna sal- lum, fejn il-moda tkun is-sinsla tal-industrija nazzjonali Franċiża. Martu l-Imperatriċi Josephine kienet. it- testimonjanza l-aktar ħajja ta' din l-estetika ta' moda ġdida. Żnella, b'għonqha tawwali u b'dċcoltċ meqjus perfett u pulit ideali għall-iskullaturi ġenerużi, u fuq kollox — b'wiċċ ta' fiżjonomija klassikeġġjanti li għamilha l-mudella leali għal dan il- moviment ta' moda. Libsa tal-ballijiet awtentika stil Imperu ta' grandjożità straordinarja L-elementi tal-Istil Imperu fl-ilbies femminili Dan l-istil ta' moda tal-bidu bikri tas-Seklu 19, hu magħruf appuntu bħala l-istil Imperu, fejn il-libsa femminili hi dejjem ikkaratterizzata minn qata' taħt is-sider, skullatura kwadrata ampja, kmiem b'forma ta' balloon à pouf qosra jew dojoq jagħlqu fuq il-polz, dublett li jibda minn taħt is-sider u jibqa' nieżel bħallikieku jinfaxxa lill-forom femminili mingħajr ma jissikkahom, anzi jħalli logħba ta' drappijiet leġġeri bħallikieku perennement imtajra fir-riħ hekk kif il-mara tiċċaqlaq biex timxi jew imqar titħarrek. Nistgħu ngħidu li forsi qatt aktar minn dan il-perjodu bejn 1800 sal-1830, jekk neskludu l-perjodu primittiv u l-1920, fejn in-nisa ġrew kważi bla ħjiel ta' Ibiest Ma ninsewx il-moda imperu mhux h bħal maħluqa għal klima tropikali, iżda din għamiet anke nisa Ewropew nordiċi li allura battew tassew il-kesħa f'isem is-sbuħijal Hu kkalkulat Ir-ritratt ċelebri ta' Juliette Reċcamier xogħol l-artist tal-perjodu, Jacques-Louis David (1748-1825) Għaqda Mużikali Santa Marija li sal-1850, mara kienet tilbes kwantità ta' għaxar darbiet aktar drapp minn mara tal-18001 Il-libsa stil imperu evolviet mill-iżviluppi li seħħew qrib l-1790 r-Reġina — żvinturata tar-Revoluz ZJONI, — tibsaawtentika tal-perjodu Imperu bdiet tipproponi (VictoriatAlbert Museum) dik l-imsejħa bħala x-chemisette jew inkella la robe en chemise, speċi ta' libsa perpura ta' drapp ħafif miġbura taħt is-sider b'xi żigarella, u miġmugħa mad-dahar biex ħafif ħafif taqa' minn wara fuq id-dahar. Kien appuntu minn din l-idea tax-chemisette li wasalna għall-evoluzzjoni tal- libsa still imperu tal-1800. Interessanti li l-ħajra. ta': Marie Antoinette għal moda aktar purista u sempliċi kienet reazzjoni għal moda ferm aktar elaborata u pompuża li tagħha kienet hi stess l-ispirazzjoni — għall- bqija tad-dinjal Jekk Josephine Bonaparte kienet il-wiċċ u l-mudella L eċċellenti Litografija kkulurita tal-perjodu tal-istil ġdid Imperu, b'funzjoni ta' ġurnal tal-moda hekk Marie Antoinette modern kienet il-wiċċ u l-mudell eċċellenti tal-moda ancien regime b'dawk il-parrokki trijonfanti kollha rix u b'dawn id-dbielet miftuħa bil-paniere minn fuq il- ġenbejn b'qgħadd ċkejken marsus ġo kursetti daqs nitfa. Il-kuntrast fl-estetika mhux biss juri l-bidla storika, ħarxa u mgħaġġla li seħħet b'bidliet fl-istorja ta' ġens sħiħ li ssarrfu f'bidliet planetarji. Ix-Chemisette kompliet tevolvi mill-1800 sal- 1820, iżda l-fundamentali ta' din il-libsa baqgħu r-revival tal-linji tat-tuniċelli Griegi fl-ilbies femminili. Il-linji gwidi kienu l-leġġerezza u l-idea żnellezza statwarja fejn il-kurpett ta' taħt ried jgħolli s-sider 'il fuq fi skullatura a balconcino filwaqt li jispikka d-dahar pjuttost milli l-qadd ta' mara. Aktar qrib l-1810 bdiet dieħla l-idea ta' aktar sens ta' pudur u modestja u b'hekk bdiet dieħla l-moda ta' skullatura mgħottija b'permezz ta' drappeġġi fini. Id-drappijiet li l-aktar iddominaw f'dan il-perjodu kienu l-għażel, it-tulle, l-batiste u l-bellus tal-ħarir, pjuttost mill-l-brokkati u l-ħarir. Għalkemm l-għażel ma kienx qatt għali daqs il-ħarir, il-prezzijiet ta' drappijiet irrakkmati b'disinni mill-aktar delikati bħal — Ħal Għaxaq stilel u naħal kienu ta' spiss jgħollu l-prezzijiet m'għola s-smewwiet. Id-drappijiet maħluqa bl-idea ta' seduzzjoni femminili bis-saħħa ta' logħba noli fejn daqqa tara u daqqa le, waslu wkoll għall-użu ta' tights kulur il-laħam. Il-fissazzjoni kienet fuq ilbies ta' lewn bajdani simbolu ta' purezza u wkoll sinjal distintiv ta' klassi soċjali għolja appuntu għax kien kważi impossibbli li jinżamm fi stat ta' bjuda intatta jekk wieħed ma kellux mezzi u skjeri ta' servitu jħufu madwaru. Drappeġġ fuq drappeġg, l-idea ċentrali kienet l-imitazzjoni ta' statwi klassiċi Griegi fejn saħansitra ġieli kienu jxarrbu l-ilbies ħalli d-drapp jeħel mal-ġisem sabiex b'hekk bħal jiskolpixxi aħjar lill-ġisem. Id-dekorazzjoni fl-ilbies ta' dan il-perjodu segwew bħal rakkont fidil l-elenku tal-konkwisti Napolejoniċi. L-istil Imperu fis-sempliċità ta' forom tiegħu hu ddominat minn ħafna użu ta' burduri u sfumar ta' disinni. Bejn l-1800 u l-1803, d-disinni kienu ta' togħma Griega bl-użu ta' forom ġeometriċi fuq kmiem, poloz, burduri ta' xallijiet, burdura madwar l-iskoll u fuq il-kudi. Mill-1804 sal-1807 l-ispirazzjoni hi kollha kemm hi l-estetika taċ-ċiviltà Eġizzjana antika hekk kif Napuljun ħataf l-Eġittu wara li kaxkar miegħu minn Malta, aparti minn kull biċċa fidda li sab, l-aħħar farka ta' dinjità li kien baqagħlu l-Ordni ta' San Ġwann. Il-gost orjentali fl-għamajjar u appuntu fid- dekor tal-vestwarju tal-perjodu hu kollu sseparat mir-regali li Napuljun kien jibgħat lil Josephine mill- Eġittu mbiegħed. L-Istil Imperu tal- B 1808, beda jaqleb aktar lejn l-ideal tal- libsa stil Regencv. li mhi xejn aktar ħlief derivazzjoni diretta mill-oriġinal tal- libsa stil Imperu. Il- qawmien Brittaniku bħala l-uniku vera forza reali li l-għadu numru wieħed ta' Bonaparte, l-popolarità ta' Nelson Litografija kkulurita oħra tbiegħ mudell ta' libsa still Imperu Kostum awtentiku ta' dan iż-żmien komplut bix-xall minsuġa ġewwa Paislev, fl-Ingilterra Għaqda Mużikali Santa Marija u t-tqanqil militarv kollu ta' dan il-perjodu mqalleb bit-Trattat T'Amiens jkun maqtul ħesrem qasir il-għomor, ġab influwenzi ta' gosti militarv fid- dekorazzjoni fl-ilbies speċjalment għas-sess maskili. Interessanti li fl-1808 minħabba l-Gwerra Peninsulari kien hemm qawmien fil-gost stil Spanjol speċjalment fl-użu ta' kmiem à la mamelouk, fejn il-polz tal- komma bħal jagħti nofs l-id. L-aċċessorju li l-aktar lagħab parti ta' protagonist kien ix-xall fil-forom ta' xallijiet tal-cashmere maħduma fl-orjent u wara ikkupjati u maħduma b'ammonti konsiderevoli ġewwa Paislev l-Ingilterra. Iddrappeġġjat fuq spalla waħda u jaqa' mitluq kadenti min-naħa oħra, dan sar bħal arma f'idejn il-mara tal- perjodu biex tiseduċi lis-sess oppost. Il-ġojjelerija rat il-qawmien tas-sengħa tal- cameo ingassat ma' djamanti u ħaġar prezzjuż, bi stili dijademi, brazzuletti, imsielet, ġirakori u ċrieket kollha rigorożament ispirati miċ-ċiviltajiet antiki klassiċi oramaj midfuna bħal dik Eġizzjana, dik Griega, dik Etruska u dik Rumana. Gerada jlibbes l-Assunta tiegħu bħala l-Imperatriċi ta' Dinja b'Ġeografija ġdida L-Assunta ta' Gerada hija ħlejqet l-arja. Arja bħal imlibbsa lbies divin biex tieħu sura ruħ inviżibbli għal għajn umana jekk mhux hekk imlibbsa. Jew hi dik l-arja stess li bħal splużjoni ta' eluf u eluf ta' molekuli bħal taħkem lil dik surietha longilinija, eleganti b'dik il-poża serpentina danzanti hekk kif is-Sinjura togħla 'il fuq minn fuq l-irjus ta' niesHa u f'ħakka t'għajn tbewwes il-fiżiku mal-eterju f'misteru wieħed perfett. — Ħal Għaxaq Ikkonċepita bħala sfida lill-materja solida u riġida, Santa Marija ta' Gerada titajjar bħal żiffa ħelwa hekk kif donna aħna l-osservaturi passivi tagħha bħal ninħakmu mis-sbuħija ta' dak wiċċha bħal imsaħħar fid-dawl t'Alla, biex b'hekk bil-mod l-għajnejn bħal dinamika, jibqa' biss riflessjoni waħda… Hi l-kwintessenza tal-grazzja femminili. Bil-mod jirreġistraw dawk id-dettalji skwiżitament frott moħħ Gerada. Wara li bħal tistordilek ħsiebek, tmisslek qalbek u tfakkrek f'ruħek mistura minsija x'imkien fil-karnalità tal-ħajja vissuta, bil-mod l-għajnejn jaqraw paneġġ, fuq paneġġ minsuġ fl- injam, fejn tibda tirrakkonta ruħha viżwalità ta' drapeġġi li jirrakkuntaw l-eleganza assoluta ta' epoka sħiħa. Hekk l-Assunta tal-Għaxqin, meqjusa a furor di popolo e critica, bħala l-indiskussa l-isbaħ Assunta iettalji mill-vestwarju tal-istatwa tal-Madonna tal-Grazzja Ħaż-Żabbar Għaqda Mużikali f'Malta, probabbilment l-aktar statwa tal-Assunta imitata iżda qatt egwaljata f'Malta tilbes proprju l-libsa simbolu tal-perjodu storiku li ġiet ikkonċepieta fih bħala statwa. Stil ta' Ibies li sal-lum jitqies bhala l-perjodu tal-oħla grazzja u eleganza sublimi li ftit ġie repetut f'perjodi storiċi oħra. Ż ia Dettalji mill-libsa regali li libsa Santa Katarina taż-Żurrieq Ħal Għaxaq Stil ta' libsa li f'dan il-każ tissiġġilla l-leġġenda mitika ta' din l-istatwa kapolavur assolut ta' Mariano Gerada, opra tal-arti mill-aktar sinifikattivi fil- proxxenju artistiku Malti. Il-Madonna tal-Grazzja omm. iż-Żabbarin (1798), il-Madonna tar-Rużarju (1804) meqjuma fis- Siġġiewi, L-Assunta (1808) Patruna tal-Għaxqin u Santa Katerina (1818) il-Patruna taż-Żrieraq huma kwartett impressjonanti ta' vari proċessjonali li mhumiex biss maħbuba mill-poplu b'mod ferventi, u din hi sintomatika interessanti ħafna fix-xogħol rari u prezzjuż ta' Gerada; iżda huma kollha opri sagri ta' kwalità skultorja mill-ifjen. Kieku ngħixu l-ħolma projbita li narawhom impoġġiha fejn xulxin wieħed ikun jista' jistudja mhux biss il-progress artistiku ta' Gerada hekk kif għadda minn opra għall-oħra, iżda wieħed ikun jista' jikkontempla l-essenza tal-ġmiel f'riflessjoni estatika unika. Kollha jindikaw l-ideal ta' sbuħija femminili li tiddomina f'Gerada. Naraw nisa alteri, b'saħħithom fl-espressjonijiet tagħhom, nobbli fil-qagħda, xempju ta' grazzja u regalità. Huma erba' figuri femminili kollha mlibbsa proprju bl-istil Imperu, iżda reinterpretat kull darba skont il- bżonn tas-suġġett. Huma fost l-uniċi vari li mlibbsa l-kostum tal-perjodu storiku tagħhom rispettiv meta twieldu bħala xogħlijiet ta' arti. Kollha mlibbsa libsa tawwalija kemmxejn taqa' ħafif, maqtugħa taħt is- sider u miżmuma minn hemm permezz ta' ċintorini dekorattivi bħal fil-każ ta' Santa Katerina jew bħal trieħi mtajra marbuta b'għoqda kif insibu fil-Madonna tal-Grazzja u fl-Assunta. Addirittura l-istil ta' xagħar ta' dawn il-figuri jimxi mal-kriterji klassiċi tal-istil Imperu, dan l-aktar ovvju fl-Assunta bil-maxta stil Grieg kemmxejn mgħottija minn velu bħal mantilla ħafifa tal-bizzilla u aktar ċara f'Santa Katarina taż-Żurrieq meta din tinża' l-kuruna tal-fidda ta' kuljum u għal ftit qabel ixxidd dik dehbija fil-festa, wieħed ikun jista' jara lis-sbejħa Katarin b'dak xagħarha miġbur wara rasha fi stil skizitament Ruman klassiku miżmum minn dijadema ċirkulari ddur ma' rasha. Santa Marija, apparti li hi l-aktar statwa li tiġbor fiha dinamiżmu ta' muviment f'surietha, Gerada jżomm fiha bilanċ bejn vestwarju addattat għal figura ta' Madonna mingħajr ma jiċċaħħad milli joħloq kreatura mlibbsa b'ilbies żmienu. B'hekk jinħoloq ekwilibriju perfett bejn divinità u femminilità, sagru u profan. Santa Marija liebsa libsa ħamranija minsuġa b'ward dehbi b'qatgħa taħt sidirha maqful b'terħa dehbija dejqa maqfula f'għoqda kompluta bi frenża. Il-libsa għandha komma sal-minkeb bħal miġbura 'l fuq f'tixmira b'kontra-inforra kulur dehbi ħamrani li żżid l-eleganza ulterjuri f'dawk id-dirgħajn miftuħa lejn il-Mulej. Minn taħt dawk il-kmiem jfiġġu Għaqda Mużikali bħal kmiem issikkati ma' dirgħajha li hu dettall ta' skwitezza sartorjali tipika proprja tas-snin 1808-09. Il-mant il-kaħlan b'dawk il-bukkettuni ta' ġilji sgraffjati minn barra bil-kontro inforra ċelesti kulur is-sema sajfi b'dik l-isplużjoni ta' fjuri rqaq bħal filugranu, li bħal maħkum minn riħ divin qed ikebbeb u jikxef suret l-Assunta, jista' jitqies bħala x-xall wiesa' tant tipiku tal-perjodu Imperu fejn kull ġentildonna kienet tiddawwar fih bħala ġest prattiku u senswali fl-istess ħin. Il-velu ħafif tal-bizzilla li jtir 77 hemm minn dak wiċċha ċelestjali hu t-tipiku velu l-verżjoni tal- mantilla Spanjola mingħajr moxtijiet u anqas twil - element ieħor tal-perjodu Imperu. Sandli ta' stil Grieg li bi ftit ċineg essenzjali jorbot ma' riġel omm il-Ħallieq hu indikazzjoni stilistika oħra ta' dan l-istil partikulari. Il-qabar ta' Santa Marija ta' Gerada hu disinn u xogħol l-istess skultur, fejn hawn nistgħu ngawdu l-kumpless ta' vara fuq pedestal oriġinali komplut u integru, fejn il-ħsieb tal-artist jitfassal fl-ampjezza kollha tiegħu. Il-qabar jew aktar preċiżament is- sarkofagu b'dik is-simboloġija Marjana li tinkludi l-kuruna imperjali u xettru, u l-użu tal-ebanu sewdieni fil-bażi tiegħu jkomplu juru l-influwenza qawwija fuq Gerada ta' din il-mewġa stilistika ġdida li ħakmet lil pajjiżna. F'buffura waħda jitlaq l-Ordni minn Malta, jfiġġu l-Franċiżi u ftit wara jidħlu l-Ingliżi. Jidħol l-istil Imperu u jevolvi jew jixxettel mal-istil Regencv Ingliż. Tiżżanżan Santa Marija tal-Gudja fl-1807, u Dimech joħloq figura pjuttost tqila b'ilbies kampestri Malti u ċaqliq ristrett. Fl-1808 Gerada jagħti lill-Kummissjonant Għaxqi — Ħal Għaxaq. Ġid Mari Farrugia, din l-Imperatriċi, mara sabiħa u bħal imżeffna f'idejn il-Ħallieq, libsa fl-aħħar moda li ġabu magħhom il-ħakkiema l-ġodda. Naħseb wiċċ Farrugia xħin ra lil din Marija għall-ewwel darba bħal ħass żiffa tmiss u taħbat ma' wiċċu fis-sħana tqila ta' Awwissu. Każ dan uniku fejn il-ġdid mhux tas-soltu kien maħbub u riverut mill-bidu nett. Każ fejn is-sbuħija hi verament l-unika salvazzjoni tal-bniedem. Sena wara l-Assunta tal-Gudja, fi spazju ta' ftit għelieqi li jifirdu żewġ parroċċi żgħar kienet seħħet rivoluzzjoni artistika oħra li biddlet ir-rotta għal arti indiġena lokali, fejn f'dak ix-xaqq ta' żmien, Malta rriflettiet fl-iskultura ta' Gerada l-kontemporanjetà tar-rivoluzzjoni stilistika li kienet qed taħkem lil Ewropa mifnija minn kull tip ta' riħ tal-bidla. Waqgħu imperi u inbiddlu ħakkiema, spiċċaw modi u gerbeb iż-żmien, inbidlet il-ġeografija u għadda saram u ġie aktar inkwiet, u Hi baqgħet sabiħa u ħanina, gor-raħal tagħHa, ma' dawk niesha li lejHa baqgħu sudditti mill-aktar fidili. għal kull xorta ta' laħam frisk irrikorru għand Adrian Butcher