PUBBLIKAZZJONI TAL-FESTA Il-Kult Marjan fil-Mosta — il-Knisja tal-Isperanza li juru kemm il-kult Marjan kien mifrux fost il-komunità ta' dak li kien ir-raħal tal- Musta (kif kien jissejjaħ għal ħafna sekli) imma li biż-żmien tant kiber li llum ma jistax jissejjaħ ħlief belt. F il-Mosta jeżistu numru ta' knejjes u kappelli Probabbli li l-isbaħ u l-egħżeż knisja għall-Mostin wara l-knisja parrokkjali u bażilika tal-Assunta, hi dik iddedikata lill-Madonna tal-Isperanza. Din hi mibnija fuq għar mal-ġenb tal-wied li jġib isimha — Wied l-Isperanza — lejn it-tarf tal-Punent tal-Mosta. Ma' din il-knisja hemm marbuta leġġenda li waslet għandna permezz tax-xjuħ u r-rakkonti tagħhom mibnija fuq dak li jgħidu li kienu jisimgħu mingħand ta' qabilhom. Hi l-istorja tax-xebba Mostija li waqt attakk mill-furbani tal- Kosta tal-Barbarija ħarbet u staħbiet f'għar biex ma tinqabadx ilsiera. Talbet ħafna lill-Madonna, tgħidilna l-leġġenda, u l-bokka tal-għar ingħalqet bl-għanqbut li providenzjalment nisġet brimba u dan tant ħeba lit-tfajla li ħelisha mill-periklu. META GĦADDA DAN IS-SARAM, IX-XEBBA ĦARĠET MINN FEJN KIENET MISTOBBIJA, IO PE DA T IL MADONNA LI ĦELSITHA. GĦALHEKK, BĦALA ĦAJR XTAQET ITTELLA' KNISJA ZGĦIR/ VERĠNI MARIJA FUQ DAK L-GĦAR STE EMMNET LI MAGĦHA L-MADONNA KIENET GĦAMLET XEJN INQAS MINN MIRAKLU Il-knisjasaretbil-ġbirli beda mid-19 ta' Settembru 1757 u baqa' sejjer għal ħames snin. Għad li nġabru flus permezz tal-kaxxetta mingħand nies fit-toroq tal-Belt Valletta, madankollu, il-biċċa l-kbira tal-fondi ġew minn fost in-nies tar-raħal tal-Mosta. Il-knisja bdiet tinbena fit-tieni ġimgħa ta' Awwissu tal-1760, u tlestiet ħdax-il xahar wara. Il-prokuratur tal-bini tagħha, li ħa ħsieb li jħallas il-ħaddiema kollha mill-ġbir li sar, kien Ġammari Galea. Minn barra u minn ġewwa, il-knisja hija ġawhra żgħira mimlija dekorazzjonijiet. Fil-faċċata li hija mżejna bil-pilastri u l-istatwi, jidhru żewġ armi, waħda bl-isem ta' Marija u l-oħra tal-Isqof ta' Malta Fra Bartolomeo Rull, li fi żmienu nbniet din il-knisja. Il-ġbir li sar għal din il-knisja juri li n-nies ta' dak iż-żmien kellhom qima kbira lejn dak il-post, jew inkella lejn dak li kien ġara hemm. Id-devozzjoni għal dan il-lok kibret u ħafna bdew iżuru l-knisja u jħallu flus wara li jagħmlu l-wegħdiet tagħhom. B'hekk għenu biex iħaffu l-piż tal-ispiża tal-bini. Din il-qima ma naqset qatt, la lejn il-knisja u lanqas lejn l-għar għażiż ta' taħtha, għaliex ħafna nies, saħansitra minn barra r-raħal, baqgħu Il-knisja tal-Madonna tal-Isperanza. Il-bieb tal-lemin jagħti għas-sagristija Ritratt: Ħajr lill-awtur 2019 tħ fatta kd) jiġu hawn iżuru u jagħmlu wegħdi lill-Madonna tat-Tama. Dan kien li ħeġġeġ lill-prokuratur tal- knisja, Dun Ġwann Fenech, biex jirranġa dejjem aktar dan il-post. Fl-1896, Dun Ġwann kabbar iz-zuntier, fl-1913 irranġa aħjar l-għar u fl-1919 tella' lanterna fuq il-koppla. Il-knisja u s-sagristija ġew pavimentati bl-irħam fl-1923. Il-knisja hi mibnija fl-istil Barokk u minn ġewwa għandha forma ottagonali. It-titular juri lill-Madonna tal-Isperanza, xogħol ta' Rokku Buhagiar. Tidher is-sema mimlija sħab tal- maltemp u l-baħar irid jibla' galjun. Iżda dan ma jseħħx minħabba l-intervent tal-Madonna li żżomm idejha fuqu u fuq l-ekwipaġġ. Tidher ukoll l-ankra tas-salvazzjoni fejn riġlejn il-Madonna. Fis-sagristija hemm imbagħad pittura oħra li wkoll turi lill-Madonna tat-Tama u din pittirha Rafel Bonnici Cali. Turi lil Marija bilqiegħda fuq is- sħab b'binha Ġest wieqaf fuq siegha x-xellugija. Kristu qiegħed iżomm f'idu l-ankra tat-tama. Taħt, jidhru żewġ imriekeb tal-qlugħ jissaraw ma' baħar f'tempesta imma huma mħarsa minn Marija u minn Binha. Fis-sagristija tinżamm ukoll fin-niċċa tagħha l-istatwa tal-Madonna tat-Tama xogħol ta' Ġlormu Dingli. Sar artal ġdid tal-irħam bit-tħabrik ta' Dun Karm Dingli u din l-opra ġiet ikkonsagrata mill-Isqof Mons. Emanuel Galea fit-3 ta' Lulju 1966. Barra dan kollu, il-knisja fiha numru ta' pitturi u statwi oħra. F'din il-knisja ssir l-festa tal-Madonna fit- tielet Hadd ta' Novembru. G. Cassar u J.G.M. Borg, Il-Mosta, il-Mostin u r-Rotunda Tagħhom matul iż-Żminijiet, Malta, 2007. G. Cassar, Il-Mostin — bejn fidi u storja, Malta, 2019.