Il-EŻORĊIŻMIITA'ĠESU FIL-VANĠELU SKONT SAN MARK (3) Il-Vanġelu nifhmuh aħjar jekk inkunu nafu għal min kiteb San Mark. Dan il-Vanġelu nkiteb għal dawk l-Insara li ma kinux ġejjin mill-ġudajiżmu, jiġifieri għal dawk li ma kinux ta' nisel Lhudi. Għalhekk insibu ftit riferimenti għall-profeziji tal-Antik Testment; it-tradizzjonijiet L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2018 $e 25 Lhud iridu jiġu mfissra, l-Aramajk tradott; tingħata importanza għas-sinifikat tal-Vanġelu għall-pagani. Il-Vanġelu huwa miktub mhux tant fl-ambjent tal-Art Imqaddsa, imma f'ambjent u f'kuntest li huwa lingwistikament u kulturalment differenti; jiġi miktub għad-dinja u għall- Knisja Latino-Ellenistika. San Mark jieħu għalhekk ħsieb jippreżenta l-misteru tas-salib lill-komunità nisranija ġejja mill- paganiżmu. Il-komunità nisranija hija mmexxija biex tagħraf aktar lil Ġest Kristu, u dan b'mod partikulari fil-mixja warajh fir-realtà tas-salib, fil-kuntest konkret ta' persekuzzjoni. Fis-Salib tal-Imgħallem, huma mistiedna jagħrfu l-Iben ta' Alla u l-opra tiegħu. ta' dan, huma wkoll isiru xhud u missjunarji tal-Bxara t-Tajba, bħalma sar ir-raġel meħlus mill-ispirti l-ħżiena, fir-reġjun tad-Dekapoli, kif rajna fil-ħarġa li għaddiet. Tajjeb li niftakru fit- tradizzjoni antika li 26 $ L-Anr IMQADDSA $$ LULJU - SETTEMBRU 2018 tgħidilna li San Mark huwa l-awtur tat-tieni Vanġelu. Tradizzjoni ġejja minn Papija, Isqof ta' Ġerapoli li għex fit-tieni seklu WK. It-tradizzjoni tgħidilna li Marku, li kien dixxiplu ta' Pietru, kiteb dan il-Vanġelu, skont ma sema' minn fomm l-Imgħallem tiegħu. Dan Marku, dixxiplu ta' Pietru, jissemma kemm-il darba fit-Testment il-Ġdid (Atti 12:12.25; 13:5.13; 15:36-40; Kol 4:10; 2Tim 4:11; Film 24; 1Pt 5:13). Ġwanni Marku twieled Ġerusalemm minn waħda jisimha Marija li f'darha kienet tilqa' l-ewwel Insara (Atti 12:12-17). Kien kuġin ta' Barnaba u aktarx kien levita bħalu. La kien appostlu u lanqas kien dixxiplu ta' Kristu, imma kien dixxiplu l-ewwel ta' Pawlu u Barnaba, imbagħad ta' Barnaba waħdu u fl-aħħar ta' Pietru. Marku jerġa' jissemma li kien ma' Pawlu meta dan kien fil-ħabs ta' Ruma għall-ewwel darba. Ftit qabel il-martirju tiegħu, Pawlu jitlob lid-dixxiplu tiegħu Timotju biex jieħu miegħu Ruma lil Marku. Tajjeb li niftakru wkoll li l-Vanġelu skont San Mark huwa mfassal fuq l-iskema tax-xandira tal-Bxara t-Tajba tal-Knisja Appostolika kif insibuha fid-diskora ta' Atti 10:36-42, jiġifieri r-rakkont mill-magħmudija ta' Ġest sal-qawmien minn bejn l-imwiet. Ovvjament, anke hawn, l-awtur imbagħad jagħġen il-materjal tat- tradizzjoni mgħoddija lilu skont il-ħsieb proprju tiegħu. L-ewwel vers tal-Vanġelu jista' jitqies bħala titlu u programm tal-kitba: 'Il- Bidu ta' l-Evanġelju ta' Ġest Kristu l-Iben ta' Alla… Hu għalhekk li nistgħu naqsmu l-Vanġelu f'żewġ taqsimiet kbar: 1:14 — 8:30 li tagħtina r-rivelazzjoni ta' Ġesu bħala Messija, u 8:31 — 16:8 bħala r-rivelazzjoni ta' Ġesu bħala l-Iben ta'Alla. Iż-żewġ taqsimiet huma miktuba biex jagħtu t-tweġiba għall- mistoqsija: Min hu verament Ġesu Nistgħu nistrutturaw il-Vanġelu hekk: f'I:l- 13 insibu Introduzzjoni. Fiha hemm ippreżentata l-figura tal-Battista li jorbot il-Vanġelu mal- Antik Testment; għandna l-magħmudija ta' Ġesti u l-ewwel rivelazzjoni: Tnti ibni l-għażiż, fik sibt il- għaxqa tiegħi' (1:11). L-ewwel taqsima, il- ministeru ta' Ġesu fil- Galilija, tista' tiġi maqsuma fi tliet partijiet. F'1:14 — 3, 6, wara s-sommarju li jiġbor fih ix-xandira tas-Saltna ta' Alla u s-sejħa tad-dixxipli, tiġi ppreżentata l-ħidma jew il- ministeru ta' Ġesu, il-fejqan li joffri u l-kontroversji mal-iskribi u l-fariżej. It- tagħlim tiegħu hu mogħti b'awtorità. F'3:7 — 6:6 insibu t-tagħlim ta' Ġesti mogħti bil-parabboli u l-opri l-kbar tiegħu, bħal per eżempju, li jikkalma t-tempesta, jagħmel l-eżorċiżmi u jagħti l-ħajja lit-tifla ta' Ġajru. insibu ż-żewġ rakkonti tat- tkattir tal-ħobż, il-miraklu tal-fejqan tal-għama, li jsir simbolu tan-nuqqas ta' għarfien tad-dixxipli. F'8:27- 30, insibu r-rivelazzjoni ta' Ġesu bħala Messija fl- istqarrija ta' fidi ta' Pietru: 'Tnti l-Kristu. U Ġest juri li Kristu kien, imma dakli kellu jbati u jasal sas-salibl It-tieni taqsima tirrakkonta l-passjoni, il-mewt u l-qawmien ta' Ġesu f'Ġerusalemm. Anke din it-taqsima tista' tinqasam fi tliet partijiet. — 10:52 Ġest jimxi lejn Ġerusalemm u jħejji d-dixxipli biex jifhmu l-messjaniżmu tiegħu: kellu jkun il-Messija tas-salib. Fuq it-Tabor għandna t-tieni rivelazzjoni divina: L-ART IMQADDSA $ LULJU — SETTEMBRU 2018 $ 27 'Dan huwa Ibni l-għażiż, isimgħu lilu. F'11:1 — 13:37 Ġesu jidħol Ġerusalemm, jippurifika t-Tempju; insibu d-diversi kontroversji mal- kapijiet tal-fariżej, filwaqt li Ġesu jħabbar il-ġudizzju ta' Alla fuq Ġerusalemm. F'14:1 — 16:8 insibu r-rakkont tal-passjoni, il-mewt u l-qawmien ta' Ġesu f'Ġerusalemm. Ġesu jiddikjara li huwa l-Messija quddiem il-Qassis il-Kbir. Fuq il-Kalvarju nsibu l-qofol tar-rivelazzjoni ta' Ġesti bħala l-Iben ta' Alla, minn fomm iċ-ċenturjun (15:39). Jista' jitqies bħala l-Iben ta' Alla biss fil-misteru tas- Salibl Insibu wkoll it-tielet rivelazzjoni divina, fuq fomm l-anġlu, quddiem il- qabar: Mhuwiex hawn; qam mill-mewt'. Il-Konklużjoni tal-Vanġelu insibuha f'16:9- 20. It-tielet eżorċiżmu solenni ta' Ġest nsibuh f'Mark 7:24-30. Għal darb'oħra Ġesu jinsab f'territorju pagan. Il-fejqan u l-ħelsien mitlub, anke hawn, huwa għal xi ħadd li huwa 'barrani' għall-poplu l-magħżul. Naraw ftit x'jikteb San Mark f'din il-ġrajja, li allura tinsab fl-ewwel parti tal-Vanġelu 28 ġ L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2018 tiegħu, skont l-iskema li rajna. 'Minn hemmhekk telaq u mar fl-inħawi tal-belt ta' Tir. Daħal joqgħod f'dar, u ried li ħadd ma jsir jaf. Iżda ma setax ikun li jinħeba, għax malajr semgħet bih waħda mara li kellha lil bintha maħkuma minn spirtu ħażin, u marret tinxteħet f'riġlejh. Issa din il-mara kienet Griega, Sirofeniċja min-nisel tagħha. Bdiet mela titolbu biex ikeċċi x-xitan minn ġo bintha. U hu qalilha: kL-ewwel ħa jixbgħu l-ulied, għax m'hux sewwa tieħu l-ħobż ta' l-ulied u tixħtu lill-ġriewi.w Iżda hi weġbitu u qaltlu: eHekk hu, Mulej; imma taħt il-mejda l-ġriewi wkoll jieklu l-frak mill-ħobż tat-tfal.X Mbagħad qalilha: xGħal din il-kelma li għedt, mur, ix-xitan ħareġ minn bintek, U xħin marret id-dar, sabet it-tifla mimduda, u x-xitan kien ħareġ minnha' (Mk 7:24- 30). Irridu ta' bilfors ninnutaw li fis-silta ta' qabel Ġesu jiġi ppreżentat qed jinġabar id- dar — fiha jipprova jkompli juri l-misteru tas-saltna lid-dixxipli tiegħu, wara diskors fuq it-tradizzjonijiet ta' l-antenati mal-Fariżeju l-kittieba li kienu ġew minn Ġerusalemm (7:1-23). Iżda jidher, li minkejja li kienu daqshekk qrib tiegħu, ma fehmuhxi L-intervent ta' Ġest mal- mara Griega, Sirofeniċja min-nisel tagħha u mimlija fidi, tidher aktar sabiħa f'dan il-kuntest. Din il- ġrajja sseħħ fl-inħawi tal-belt ta' Tir. Dan jidher li huwa parti minn trittiku li jippreżenta l-ħidma ta' Ġesu fost il-pagani. Kif diġà rajna, kien fid-Dekapoli li ħeles lir-raġel imxajtan…u anke jekk intalab biex jitlaq, San Mark jirrakkontalna li reġa' lura, u wara li jeħles lil bint il-mara, ifejjaq ukoll trux u mbikkem; hija l-fidi fih li tiftaħ l-għajnejn, il- widnejn u l-qlubl 'Raġa' telaq mill-inħawi tal-belt ta' Tir, għadda minn Sidon lejn il-baħar tal-Galilija, fl-inħawi tad-Dekapoli. U ġabulu wieħed, trux u mbikkem, u talbuh iqegħedlu idu fuqu…wara li daħħal subgħajh f'widnejh u messlu lsienu bir-riq tiegħu, rafa' għajnejh lejn is-sema, tniehed tnehida, u qallu: 'Effata; jiġifieri, Infetaħl. U minnufih widnejh infetħulu, l-irbit ta' lsienu nħallu u qabad jitkellem sewwa….U mimlijin bil-għaġeb, bdew jgħidu: Kollox għamel tajjeb: jagħti s-smigħ lit-torox u l-kliem lill-imbikkmin' (Mk 7:31-37). Tajjeb li niftakru wkoll li wara l-ġrajja tal-fejqan tar-raġel trux u mbikkem Ġesu, imqanqal mill-ħniena, jerġa' jkattar il-ħobż — seba' ħobżiet u xi ftit ħut — għal folla mxennqa għall-kelma qawwija tiegħu li kienet tgħodd daqs erbat elef ruħ (Mk 8:1-10). Quddiem dan kollu, il-Fariżej jitolbu sinjall In-nuqqas ta' fidi tagħhom hija tremenda tant li meta Ġesu jmur ix-xatt l-ieħor, quddiem il-fatt li kienu nsew il-ħobż, jinsisti li joqogħdu attenti mill-ħmira tal-Fariżej u ta' Erodi; min-nuqqas ta' fidi li ġġib insinwazzjonijiet negattivi (Mk 8:14-21). L-atteġġjament tagħhom irid ikun bħal dak tal- għama minn Betsajda — belt bejn il-Galilija u d-Dekapoli — li Ġest jagħtih progressivament id-don tad- dawl, dawl li jkabbar il-fidi, fidi li teħles u li tagħmel minnu mibgħut (Mk 8:22- 26). Il-mara Griega, Sirofeniċja, hija għalhekk mara ta' fidi; anke jekk pagana, kuntrarjament għall- atteġġjament tan-nuqqas ta' fidi li jilmenta fuqu Ġesu, għandha l-kapaċità li tibqa' temmen fiH; mhux biss tiddawwal minnu imma bil-qawwa tal-fidi tagħha tesperjenza d-dawl ġdid tal-ħelsien mogħti lil bintha li tinħeles mill-għama tal- ispirtu ħażin. Is-silta evanġelika tfakkar li Ġesu jħalli lil Galilija u jasal fl-inħawi tal-belt ta' Tir; 'Daħal joqgħod f'dar, L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2018 $6 29 u ried li ħadd ma jsir jaf. Iżda ma setax jinħeba, għax malajr semgħet bih waħda mara li kellha lil bintha maħkuma minn spirtu ħażin, u marret tinxteħet f'riġlejh. Issa din il-mara kienet Griega, Sirofeniċja min-nisel tagħha' (8:24-26). Hija mara, omm, li tixtieq l-aħjar għal bintha. Kienet semgħet b'dan Ġesu ta' Nazaret tgħaġġel tfittex lil Ġesu. Il- bżonn jidher li kien kbir. Bħal Ġajru (5:22-23) tinxteħet f'riħlejn Ġesu b'talba mqanqla biex hu jeħles lil bintha minn spirtu ħażin. Hu biss seta' jfejjaqha u jeħlishal 'Bdiet mela titolbu biex ikeċċi x-xitan minn ġo bintha' (8:26). Kemm setgħet tidher stramba għal dik l-omm, u għalina, it-tweġiba ta' Ġesu: 'L-ewwel ħa jixbgħu l-ulied, għax mhux sewwa li tieħu l-ħobż tal-ulied u tixħtu lill-griewi' (8:27). Setgħu l-pagani jidħlu jieklu mal-Lhud, ma' dawk li jemmnu, huma li minħabba l-idolatrija tagħhom kienu jitqiesu bħala 'klieb'2 Imma l-fidi (Mt 15:28) u l-karba ta' l-omm, mhux talli ddgħajfet f'dak il-mument, imma saret aktar qawwija. Tirbaħ kull sottomissjoni kulturali tal- mara lejn ir-raġel u b'qawwa liema bħalha twieġeb għar- raġunament ta' Ġest, mingħajr talqliq ta' xejn: 'Hekk hu, Mulej; imma taħt il-mejda l-griewi wkoll jieklu l-frak mill-ħobż tat- tfal: Kelma qawwija li tesprimi fidi u fiduċja llimitata fil-qawwa u fil-kelma setgħana ta' Ġesu, tant li Ġest jgħidilha: ''Għal din il-kelma li għedt, mur, ix-xitan ħareġ minn bintek. 30 ss L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2018 x'ħin marret id-dar, sabet it-tifla mimduda, u x-xitan kien ħareġ minnha' (8:29-30). Minħabba din il-kelma, frott fidi li toħroġ mill-qalb ta' omm pagana t-tifla tiġi meħlusal F'din is-silta mgħandniex konfront dirett bejn Ġesu u l-ispirtu ħażin u lanqas ordni solenni ta' Ġesi: hija l-fidi tal-omm li tiftaħ is-sitwazzjoni beraħ għal bintha għall-kelma qawwija u ħelliesa ta' Ġesu: 'Għal din il-kelma li għedt, mur, ix-xitan ħareġ minn bintek'. L-ispirtu huwa diġà mkeċċi. Il-fidi kienet qawwija. Il-bint hija meħlusa. Din is-silta tikkonferma li ma Ġesu li jistieden anke l-pagani għall-mejda tas-saltna, is-saltna tax-xitan tasal fi tmiemha. Dan huwa eżorċiżmu li juri li kulħadd, jekk jemmen f'Ġesu, huwa mistieden għall-mejda tas-Saltna. Ħadd aktar ma kellu jkun eskluż. Hu forsi proprju għalhekk, kif diġà rajna, li fit-tieni tkattir tal-ħobż li jirrakkonta San Mark, issa għandna mhux aktar ħames imma seba' ħobżiet, sinjal li issa kulħadd huwa mistieden għall-medja tas-Saltna. Dan l-eżorċiżmu jikkonferma dan kollu.