Jekk jirnexxielek taraha, aktarx li tkun wieqfa fuq saqajha. Jekk tkun xortik tajba forsi tilmaħha b'xi ġurdien f'ħalqha. Ċaqliqa waħda u …. f'leħħa ta' berqa tkun għebet. IL-BALLOTTRA Il-Ballottra tixbaħ ħafna lin-nemes, iżda hi iżgħar u m'għandiex id-dabra sewda fuq id-denb. Bħan-nemes, il- ballottra tista' tbiddel il-pil tagħha fil- ħarifa, fejn dan jiċċara u jsir abjad. Iżda x-xitwa tagħna m'hiex kiefra biżżejjed biex iġġiegħel lill-ballottra tbiddel il- kulur tal-pil. Bħall-membri l-oħra tal- familja tagħha, il-ballottra hi annimal feroċi u teħodha anke ma' annimali ferm akbar minnha. Mhux l-ewwel darba li wieħed jara ballottra għaddejja fuq xi ħajt tas-sejjieh iġġorr xi far darb- tejn jew tliet darbiet il-piż tagħha. Il-ballottra tinstab fl-Ewropa, fl-Asja, kif ukoll fil-Ġappun. Il-ballottra mhux annimal li għandu xi ambjent partikolari. Għalhekk wieħed jista' jsibha fix- xagħri, fir-raba', fil-widien u anke fl- inħawi tal-ftit imsaġar naturali li jinstabu f'pajjiżna. Għalkemm il-ballottra tinstab kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, s'issa din għadha qatt ma ġiet osservata f'Kemmuna. Hu ferm diffiċli li wieħed jisma' l- għajta jew anke in-nebħa karatteristika tagħha. Wieħed ikun fortunat biżżejjed jekk jinzerta xi darba jaħsad lill-ballottra. Hemm. provi li l-ballottra tikkaċċja f'koppji jew anke fi gruppi akbar. Il- ballottra 'iddependi fuq il-ħeffa u l- elementi tas-sorpriża. Hi tokkupa terri- torji li aktarx timmarka b'sinjal kimiċi magħmula minn ċerti glandoli. Il-ballottra tiekol l-aktar firien, ġrieden ta' l- imramma, żrinġijiet, agħsafar żgħar u l- bajd mill-bejtiet ta' l-agħsafar. Hi ma tiddejjaqx mill-ilma u tista' wkoll titla' mas-siġar. Xi drabi tagħmel xi ħsara f'xi gallinar tat-tiġieġ, iżda dawn huma każijiet rari. Il-ballottra mara tibni l-bjeta minn weraq nixfien f'xi toqob fil-ħajt jew f'xi siġra. Il-ballottra tkun tqila minn Marzu sa Awissu, iżda l-aktar minn April sa Mejju. Wara sitt ġimgħat il-ballottra twelled minn tlieta sa Ħames frieħ. Dawn idumu xahar jiddependu fuq il- ħalib ta' ommhom. Dawk il-frieħ li jit- wieldu kmieni f'istaġun jista' jkollhom iż-żgħar tagħhom f'Awissu ta' l-istess sena. Hu magħruf li l-ballottra tgħix sa sitt snin. IL-BNIEDEM L-AKBAR GĦADU Forsi l-ballottra hi magħrufa l-aktar għall-qerda tat-tiġieġ. Minħabba f'hekk issofri ħafna u tispiċċa bosta drabi maqtula u bbalzmata. Kaċċaturi ma jaħsbuhiex darbtejn biex jisparaw fuq dan l-annimal. Għalkemm kif ġa ktibna il-ballottra xi drabi tattakka xi gallinar tat-tiġieġ, dawn id-drabi ma humiex daqshekk komuni daqs kemm igħidu. Fil-biċċa l-kbira l-ballottri għandhom post siewi fl-ambjent naturali Malti. Minn studji li saru dwar il-ħajja tal- ballottri, rriżulta li ballottra raġel u mara bejnithom jaqbdu mat-8000 ġurdien. Il-preżenza tal-ballottra fil-kampanja Maltija hi mhux biss bżonnjuża, iżda ta' sodisfazzjon kbir u dan hu biżżejjed biex il-ballottra tiġi mħarsa bil-liġi. TUL: 17 sa 22 ċentimetru PIŻ: 50 sa 95g PIL: Kanella ċar jagħti fl-aħmar, bl-abjad ma' sidru u taħt l- għonq