Maġġur Anthonv Aquijjna ħal Is-Surmast tal-Marċi Maltin (1 oesiDT 0) s- I Victor Galea l di j żi Fl te t 25 Anniversarju mill-mewt tal- Kompożitur u Awtur L-ammirazzjoni li jien għandi lejn il-Maġġur Anthonv Aquilina hija kbira u din tidher proprju fil-marċ stess li jiena kkomponejt fuq arranġament mużkali ta' Mro. Alfred Farrugia u semmejt proprju għal dan is-Surmast tal-Marċi Maltin — 'Tislima lill-Maġġur'. Barra minnhekk sentejn ilu ppublikajt bijografija ta' dan l-istess Surmast. Illum b'dan l-artiklu irrid infakkar il-25 anniversarju mill-mewt ta' dan il-persunaġġ li ta kontribut kbir lill- mużika f'pajjiża. Bil-marċi tiegħu, il-Maġġur Anthonv Aquilina għaraf jifraħ hu u jferraħ lil ħafna u għalhekk xieraq li nsellmulu. Anthonv Aquilia kien u għadu magħruf mill-bosta ammiraturi tiegħu bħala l-Maġġur, titlu li kien ingħatalu meta kien fir-Roval Malta Artillerv. Il-marċi brijużi tiegħu dejjem kienu meqjusa bħala ta' livell għoli mill-aqwa baned f'Malta u f'Għawdex. F'dawn il-kompożizzjonijiet jinħass qawwi t-timbru speċjali tiegħu li bih jispikkaw. Swielu ħafna t-tagħlim li ħa mir-Roval Militarv Academv of Music f'Keneller Hall, qrib Londra, minn fejn kiseb għarfien personali bl-ogħla ġieħ. Dan it-taħriġ flimkien mal-ħila naturali biex jagħraf jislet l-aħjar mill-Brass Bands seħħlu jagħti xejra speċjali lil kull marċ. Dan is-surmast kbir ikkompona ħafna marċi brijużi li bihom kompla jgħani lill-baned ta' dawn il-gżejjer li huma parti importanti mill-wirt kulturali tagħna. Il-Maġġur Anthonv Aquilina, twieled fil-25 ta' Lulju 1906 minn Indri u Filippa, imwielda Bugeja. Tgħammed l-għada, fil-knisja ta' San Filep, f'Ħaż-Żebbuġ. L-ismijiet proprja li ngħata huma Paul, Philip u Joseph iżda kulħadd jafu b'Ninu jew Anthonv. Ta' min isemmi li Ninu kellu żewġ ħutu oħra, t-tnejn bniet, Filippa u Marija. Meta dan it-tfajjel beda jitfarfar, nibtu fih żewġ xewqat li dejjem xtaq li jwettaqhom, jiġifieri li jitgħallem idoqq strument tal-banda u li jingħaqad mal-militar. Meta kellu madwar tmien snin, it-tfajjel Toninu ngħaqad mal-Banda San Filep, li magħha kellha l-assistent- surmast, is-Sur Wiġi Said, li mill-ewwel intebaħ li l-alliev li kellu quddiemu barra li kien moħħu tajjeb, kien imżejjen b'talent mużikali aktar min-normal. Tah it-taħriġ kollu li seta' u nkoraġġih ikompli. Tgħallem idoqq il-klarinett u ta' għaxar snin ħareġ idoqq mal-Banda San Filep, meta din kienet taħt id-direzzjoni ta' Mro. Ma kienx għadda żmien ħafna meta Wiġi webblu jdoqq bħala solista t-terzett mill-opra '1 Lombardi' ta' Giuseppe Verdi, taħt id-direzzjoni tas-Surmast Direttur Orlando Crescimanno u mar tajjeb ħafna. Ftit wara, ħajruh jattendi kunċert mal-Banda King's Own. Meta semgħuh idoqq, Il-Maġġur Anthonv Aquilina Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 faħħruh mhux ftit minkejja li kien għadu żgħir. Mhux biss, imma s-surmast Awstrijak Mro. Aurelio Doncich, li dderieġa l-Banda King's Own mill-1908 sal-1930, xeħet għajnejh fuqu għax għaraf il-ħila tiegħu. Xtaq jgħinu jkabbar dan it-talent mużikali kemm jista'. Bis- saħħa ta' dan is-surmast, xi snin wara Ninu kiseb postu fl-armata. Daħal bħala Band Bovu dam hekk għal ħames snin. Madankollu għad li kiseb postu fl-armata huwa xorta ssokta bl- istudju tiegħu fuq il-klarinett taħt il-bravu surmast Awstrijak Aurelio Doncich, mal-King's Own, tal-Belt. Lill-ħabib tiegħu Żebbuġi Wiġi Said ma warrbux għax xo xorta baqa' jmur jieħu l-lezzjonijiet għandu. Fis-sena 1926, iż-żagħżugħ Anthonv ntbagħat fuq kors ta' tliet snin, jispeċjalizza fil-klarinett, liema kors kien rebħu, minn fost tliet mitt bandist. Kiseb id-dritt għall-borża ta' studju tar-Roval Militarv School of Music fi Kneller Hall Twickenham Surrev, fl- Ingilterra. Kien żmien mitqlu deheb għal Anthonv għax seħħlu jitħarreġ kemm fuq l-istrumenti kollha u saħansitra fid- direzzjoni. Tgħallem ukoll jikkomponi u jagħmel l-arranġamenti għall-orkestra u sintendi għall-banda stess. Kemm dam l-Ingilterra rnexxielu jirbaħ tliet medalji. Fl-1927 kiseb l-ewwel premju fuq id-daqq tal-istrument, il-klarinett u ngħata l-'Cousin's Memorial'. Fl-1930 kiseb żewġ unuri oħra: rebaħ l-ewwel post fil-'Conducting' jiġifieri fid- direzzjoni u seħħlu jġib l-ogħla punteġġ fl-arranġamenti mużikali kemm għall- orkestra kif ukoll għall-banda. Ritratt li ttieħed f'Londra fl-1926, li jinstab fil-Każin Banda San rritorna Malta, issa bħala Warrant. Filep u juri mix-xellug lis-Sur Alexander Borg, il-Profs Philip 3 : can, Farrugia u Anthonv Aquilina. (Il-Profs Farrugia kien President , Officer Class 1, lil Anthonv tawh f'idejħ taż-Każin San Filep bejn l-1929 u l-1931 u l-1944 u 1950.) it-tmexxija tal-banda tar-Roval Malta Bħala surmast-direttur tagħha dam seba' snin. Wara li temm din il-kariga, huwa nħatar bħala president onorarju. Dan kollu seħħ fil-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija, meta ngħata lilu r-rank ta' Commissioned Officer, fizzjal b'żewġ stilel. Fl-armata baqa' javanza u meta rtira mill-R.M.A. fl-età ta' 57 sena kellu l-grad ta' maġġur. Waqt li ż-żagħżugħ Anthonv Aquilina kien l-Ingilterra ltaqa' u ħa grazzja mat-tfajla Catherine Ross, Kanadiża, minn Toronto. Meta ngħaqdu fis-sagrament taż-żwieġ, fit- 2 ta' April, 1932, fil-knisja tal-Vitorja fil-Belt Valletta, hu kellu sitta u għoxrin sena u għarustu kienet sentejn iżgħar minnu. Frott dan iż-żwieġ kellhom tifel waħdieni li għammduh bl-isem ta' Geoffrev. Il-Maġġur kien dħuli kemm trid man-nies. Kien jaf imur ma' kulħadd u t-tbissima fuq fommu baqgħet tiddi tul ħajtu kollha. Kellu qalbu tad-deheb. Imma waqt it-taħriġ tal-banda Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 www.bandasanfilep.com.mt m'hemmx ċajt għax kien ikun irid kollox perfett. Il-Maġġur Aquilina kien raġel li jżomm ruħu pulit u eleganti, dejjem nadif xummiema b'leħja mqaxxra friska kuljum, b'ħaddejh lixxi daqs irħama. Kull fejn tarah kien ikun dejjem dritt, wieqaf fuq qaddu, xeħta ta' bniedem li għadda ħajtu fis-servizz militari. Bħala marċi, l-Maġġur Anthonv Aquilina, kitibhom f'art twelidu, aqta' xi wieħed jew tnejn, li kkomponiehom meta kien jistudja l-Ingilterra. L-istil tiegħu tagħrfu mill-ewwel, stil militari, iżda Mediterranju b'laqtiet Spanjoli. Marċi funebri qatt ma kiteb. Ta' bniedem ferrieħi li kien, qatt ma niżlulu l-waqtiet kiebja. Bosta mix-xogħol mużikali tal-Maġġur ħareġ fuq tliet 1ong plavs, l-ewwel waħda fl-1979 u għammidha bl-isem ta' Festive Memories, it- tieni waħda fl-1981 li ħariġha bl-isem Festive Memories No.2 u t-tielet waħda saret wara li miet u ngħatat l-isem /n Happv Memories. L-Innu-marċ Preghiera a Sant'Antonio ma ddaħħalx mal-marċi f'dawn il-long-plavs iżda ma' dawk irrekordjati mill-Banda ta' Sant' Antnin. Kien l-uniku innu-marċ li kiteb u kkomponieh meta kien is-surmast-direttur ta' din il-Banda Karkariża, bejn l-1983 u l-1985. Ta' min jgħid li bejn l-1946 u l-1956 mexxa l-banda Duke of Connaught's Own ta' Birkirkara u wara l-Banda King's Own tal- Belt Valletta (1956-1973) u l-Banda Sant' Antnin ta' Birkirkara (1983-1985). Ta' min isemmi wkoll li erba' marċi mill-pinna tal-Maġġur għadhom qatt ma nstemgħu fuq ebda radju u dan għaliex dawn qatt ma ġew irrekordjati. Wieħed mill-marċi huwa Is-Sur Mizzi li kkomponieh fis-sena 1946. Dan il-marċ huwa msemmi għall-President ta' dak iż- żmien tal-Banda Duke of Connaught's Own, is-Sur Karm Mizzi. Marċ ieħor huwa /In-Nakku li kkomponieh fis-sena 1947 għall-ħabib tiegħu is-Sur Carmelo Xuereb filwaqt li l-marċ The Seven Sons ikkomponieh fis-sena 1950. Dan il-marċ ikkomponieh għall-familja Micallef li kienu ħbieb tiegħu. Il-marċ The Two Sisters huwa msemmi għal żewġt aħwa tfajliet, Eileen u Svivia Mifsud, li kienu jkantaw flimkien. Dan ikkomponieh fis-sena 1953. Nifhmu li dawn l-erba' marċi Aquilina ikkomponiehom meta kien għadu s-Surmast Direttur tal-Banda Duke of Connaught's Own ta' Birkirkara fil- perjodu bejn is-snin 1946 u l-1956. Għalhekk għandna nifhmu li din il-mużika għandha tinstab fil-każin tal-istess Banda imsemmija. Min-naħa tiegħi staqsejt kemm-il darba għal dawn il-marċi lil diversi Karkariżi bit-tama li forsi nsib xi ħaġal Fl-opinjoni tiegħi jista jkun li forsi dawn il-marċi ma ħarġux fuq il-livell mixtieq mill-Maġġur. Min jaf għala7 Bħala ammiratur ta' Aquilina, hija xewqa kbira tiegħi li xi darba dawn il-marċi jiġu xorta waħda rrekordjati sabiex inkomplu naprezzaw dak kollu li ħallielna l-Maġġur Anthonv Aquilina. Il-ħabib intimu tiegħu, is-sur Charles Calleja, li ħalliena ta' 62 sena fl-4 t'Ottubru 2009, kien iċempillu ta' kull filgħodu, għall-ħabta tad-disgħa biex jagħtih l-għodwa t-tajba. Dak inhar tal-21 ta' Sttembru 1985, Charles ċempel bħas-soltu u kif il-Maġġur sema' leħnu raddlu tislima. Hu żied jgħidlu li kien iħossu ma jiflaħx. Charles qallu biex ma jiċċaqlaqx u li kien dalwaqt sejjer ħdejh. Wasal f'kemm trodd salib tas-Sliema fejn kien joqgħod il-Maġġur. Kif wasal lemħu bilqiegħda, kemmxejn immantar. Il-Maġġur tbissimlu bħas-soltu. Is-sura ta' wiċċu xehdet li xejn ma kien f'sikktu u Charles staqsieh x'kien qed iħoss. Bla ma stennieh iwieġbu, qabad u ċempel lit-Tabib Anthonv Galea Debono, illum Professur. Malajr tfaċċa bħal donnu kien wara l-bieb. It-Tabib riedu jmur l-isptar u ħejjielu l-karti meħtieġa. Il- Maġġur ma xtaqx imur bl-ambulanza u ried li jwasslu Charles. Sa dan it-tant Charles mar għall-karozza tiegħu u Anthonv mar biex iqaxxar il-leħja. Kienu saru xi l-10.15am u malli wasal lura Charles sema' ħoss ġej mill-kamra tal-banju. Daħal ħdejh u sabu fl-art b'wiċċu l-fuq miksi sapun tal-leħja. Bla telf ta' żmien reġa' ċempel lit-tabib. Kif wasal, ikkonferma Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 li l-Maġġur kien ħalliena u ħariġlu ċ-ċertifikat tal-mewt. Għall-funeral tiegħu li sar it-Tlieta 24 ta' Settembru 1985 għal ħabta tas-Ipm, kien intlaħaq ftehim bejn ibnu Geoffrev Aquilina Ross u l-kumitati tal-baned konċernati. Il- korteo telaq mill-isptar San Luqa fi G'Mangia, għall-Wied ta' Birkirkara fejn quddiem il-każin Duke of Connaught's Own kien hemm baħar ta' nies jistennew biex jagħtu l-aħħar tislima lill-Maġġur. Ma' dik il-folla kbira, ingħaqdu wkoll il-Prim Ministru ta' Malta ta' dak iż-żmien, Dr. Karmenu Mifsud Bonnici, membri parlamentari u rappreżentanti tal-armata. Kien hemm ukoll diversi rappreżentanti ta' każini tal-baned minn Malta u Għawdex, ħafna minnhom bl-istendardi. Tul il-korteo daqqet il-banda li qabel ħalla din id-dinja kien għadu jieħu ħsiebha. Fil-funeral fuq xewqa tal-Maġġur stess kien indaqq il-marċ favorit tiegħu: il- marċ brijjuż Balfrendozan, li kien ikkompona fis-sena 1958 u li semmieh għal żewġt iħbieb tiegħu mill-Belt, Peppi Balzan u Duminku Frendo. Indaqq ukoll l-uniku innu li kkompona bl-isem Preghiera a San Antonio. Il-quddiesa saret fil-knisja ta' Sant' Antnin ta' Birkirkara u ndifen fil-qabar tal-King's Own tal-Belt Valletta fiċ-ċimiterju tal-Addolorata. L-għada, il-gazzetti ta' kuljum kollha taw prominenza kbira lil dan l-avveniment, b'kitbiet imżewqa b'ritratti tal-funeral tiegħu li tista' tgħid kien qisu wieħed statali. Għadd ta' każini tal-banda tellgħu l-bandiera mezz'asta b'turija ta' rispett lejn il-Maġġur Anthonv Aquilina magħdud bħala s-Surmast tal-Marċi Maltin. Inroddu ħajr lil Alla li għoġbu jislifna bniedem li ferraħ u għadu jferraħ għadd kbir ta' nies bil-marċi melodjużi li ħallielna. Kien Surmast serju li l-baned ta' dawn il-gżejjer għadhom jirrispettawh sal-ġurnata tal-lum. Tislima lill-Maġġur Anthonv. Ħamsa u għoxrin sena anniversarju mill-mewt ta'dan kompożitur, qed ifakkarni, l-kalendarju li kien ħalliena l-Maġġur. U lanqas irrid nemmen kif għadda daqshekk iż-żmien kemm ġrejna ġo każini tista' tgħid, dejjem flimkien. Niftakar f'dawk il-mumenti kemm kien, ta' dixxiplina skiet perfett u attenzjoni hekk kien il-Maġġur Aquilina. Tisma' wieħed, jogħġbok l-ieħor f'kelma waħda, kollha jogħġbuk iġgħaluk li tqum minn postok meta tismagħhom kollha jqangluk. Fil-bidu ta' Banda ġdida bdew isiru l-kunċerti il-Maġġur ħa postu bil-wieqfa u qallhom, 'Irrid narakom attenti l' Il-marċi sallum għadhom jindaqqu mill-baned, ma naqsu qatt għax vera marċi ferrieħa li jintgħoġbu, minn kulħadd. Kemm kien iħobb, il-kumpanija dejjem pulit, u bl-ingravata jerħila għal ġo Lapsi mal-ħbieb għal xi fenkata. Aħna sikwit fik niftakru għax inti qiegħed, f'qalbna u ta' dan rispett jixraqlek li nkomplu niftakru fik, f'talbna. Nota: Ippreżentajt ritratt ta' dan is-Surmast lill-Għaqda Każin Banda San Filep A.D.1851