PARROĊĊA ARĊIMATRIĊI Tradizzjonijiet ħelwin marbuta mal-Festa tal-Lunzjata ġo Ħal Tarxien ilbieraħ u Ilum Fid-dinja Kattolika, il-festa tat-Tħabbira tal-Mulej mill-Arkanġlu Gabriel lil Marija Santissima dejjem ġiet imfakkra fil-jum tal-25 ta' Marzu b'solennità kbira kif għadha sal-ġurnata tal-lum. Fl-antik din il-festa kienet kmandata bl-obbligu tal-quddies. Minħabba li l-jum tal-25 ta' Marzu ħafna drabi jaħbat fiż-żmien tar-Randan, il-festa tal-Lunzjata kienet tiġi ċċelebrata b'inqas pompa li kien jixirqilha f'nofs is-sawm li kien strett ħafna. Fil-vġili jew lejlet il-festi kollha u xejn inqas dik ta' Marija Annunzjata, il-Knisja kienet tħeġġeġ lin-nies għas-sawm biex iħejju ruħhom b'mod xieraq għall-festa. Is-sawm illum ġie limitat biss għal jumejn fis-sena, nhar Ras ir-Randan u nhar il-Ġimgħa l-Kbira. In-nies ta' Ħal Tarxien u dawk ta' Ħal Balzan kellhom imexxu ċ-ċelebrazzjoni tal-festa lejn żmien aktar addattat. Dan l-aħħar żmien, il-festa titulari ta' Marija Annunzjata f'Ħal Tarxien qed tiġi ċċelebrata fi żmien l-Għid bejn nofs Mejju u l-bidu ta' Ġunju skont kif jaħbru l-festi tal-Għid l-Kbir u Pentekoste. Leġġenda interessanti u popolari l-aktar fost ix-xjuħ ta' Ħal Tarxien u Ħal Balzan marbuta mal-festa tal-Lunzjata tinvolvi waħda mara fqira u bajda ta' tiġieġa li biedet lejlet il-festa tal-Lunzjata. Din il-mara kienet marida u għalhekk kellha, jekk jista' jkun, tiekol bajda kuljum għas-sustanzi. Iżda billi kienet devota ħafna tal-Madonna, għalkemm marida, biex tosserva s-sawma, riedet issum bilfors. Lejlet il-Lunzjata, meta l-ġirien ġabulha bajda friska ta' dakinhar, ma ħaditħiex imma refgħetha fir-rewwieħa (jew ventilatur) fil-għoli biex ma tiġihiex it-tentazzjoni li tiekolha. Il-mara nsiet il-bajda għalkollox iżda s-sena ta' wara, fil-festa tal-Lunzjata, ftakkret fiha. Din il-leġġenda ħelwa tkompli li meta din il-mara marret iġġib il-bajda, din waqgħetilha u nqasmet, u minflok ma ħarġet minnha ntiena ta' bajda mħassra, firxet fwieħa mad-dar kollha. Din il-mara mill-ewwel għarfet li dak li ġralha kien bħala rikonoxximent mill-Madonna għad-devozzjoni li kellha lejha li, għalkemm fakka u marida, xorta riedet tosserva s-sawm lejliet il-Lunzjata. Din il-leġġenda rabbiet l-għeruq tant li jekk it-tiġieġa tbid lejlet il-Lunzjata, kienu jemmnu li din se jkollha xi kwalità speċjali. Dak li kien jibqa' ġol-bajda wara sena, fil-festa tal-Lunzjata, kienu jħalltuħ maż-żejt u jużawh bħala ingwent fuq xi ferita jew ġerħa. Minn hawn ġie l-isem, 'il-Balzmu tal-Lunzjata' Din it-tradizzjoni mietet mal-medda taż-żmien imma tajjeb li nfakkru u niftakru. Tradizzjoni oħra nibtet madwar it-talba tal-Angelus (L-Anġlu t' Alla ħabbar lil Marija) u l-qanpiena l-kbira tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien. B'regola tad-daqq tal-gniepen, il-qanpiena l-kbira tindaqq biss fis-solennitajiet tal-Knisja, imma peress li l-knisja parrokkjali f'Ħal Tarxien iġġib it-titlu ta' dan il-misteru kbir, hekk daħlet id-drawwa li din il-qanpiena tindaqq kuljum fit-tmienja ta' filgħodu u f'nofsinhar għar-talba tal-Angelus. Missirijietna kienu jieqfu mix-xogħol u jitolbu t-talba tal-Angelus mat-tokki tad-daqq tal-qanpiena l-kbira. Il-ħajja tagħhom kienet irregolata mill-qniepen peress li arloġġi fl-idejn ma kinux għadhom ġew ivvintati. It-tokki tal-qanpiena l-kbira għadhom ifakkru li l-Iben t'Alla ġie jgħammar fostna permezz tat-Tħabbira tal-Arkanġlu lil Marija. Din il-qanpiena ġiet fonduta minn Ġulju Cauchi fil-funderija tiegħu f'Għajn Dwieli fl-1887 u ġiet ikkonsagrata u mbierka mill-Isqof Awżiljarju, Mons. Anton Marija Buhagiar nhar it-18 ta' Diċembru 1887 bl-isem ta' 'Leonide' għall-Papa Ljun XIII. Drawwa oħra kienet li n-nies isemmu t-toroq għall-qaddisin protetturi tagħhom. F'Ħal Tarxien, kien xieraq li waħda mill-itwal toroq tiġi msemmija propju għall-Patruna tar-raħal bl-isem ta' 'Triq l-Annunzjata' Is-sawm lejlet il-Lunzjata, il-leġġenda tal-balzmu tal-Lunzjata, it-talba tal-Angelus, id-daqq tal-qanpiena l-kbira u l-isem ta' waħda mill-irwal toroq f'Ħal Tarxien ikomplu jixhdu ftit mit-tradizzjonijiet li nbnew matul is-snin b'rabta mal-misteru tat-Tħabbira tal-Mulej u l-festa tal-Lunzjata f'Ħal Tarxien. Bibljografija: ' Rafel Bonniċi Cali, Kitbiet mżewqa — twemmin, storja, arti u folklor, Leħen is-Sewwa, 1987. ż Guido Lanfranco, L-sawm, il-bajda u l-balzmu fil-festa tal-Lunzjata f' Malta, artiklu fuq l-internet. K. L. Ħal Tarxien, 2007.