Meta wieħed jidħol mill-bieb ewlieni tal-knisja parrokkjali taż-Żejtun ma jistax ma jarax irħama fl-art b'kitba bil-Latin, li bil-Malti tgħid: Bil-flus ta' l-ulied ta' dinil- parroċċa u bl-għoti ta' xi nies bil-ħsieb ta' Dun Anton Psaila 1. Kappillan li kien l-ewwel arċipriet tal-parroċċa ġiet iċċangata bl-irħam. Fis-sena 1891. Min jaraha, l-aktar il-Balzanin, ftit jgħaddilhom minn moħħhom li Dun Antori kien Balzani, wieħed mill-kappillani li mexxew il-parroċċa taż-Żejtun, fi żminijiet diffiċli u li għall-ħidma tiċgħu u ta' dawk ta' madwaru seħħlu jġib it-titlu ta' Arċipretali għall-istess parroċċa. Iż-żmien għandu ħabta jnessi l-ulied li jkunu telqu biex iwettqu xogħolhom f'raħal ieħor, iżda ż-Żwieten ma nsewhx tant li semmew triq għalih fil-qalba ta' raħalhom. - Anton Psaila tw Balzan nhar is-17 ta' Diċembru, 1847, fil-familja ta' Injazju u Elena — Sammut. Fil- -magħmudija li saret - l-għada minn Dun Ġużepp Muscat ingħata l-ismijiet ta' Annunzjato, Antonio, Valentino, Giuseppe u Ġorġ, iżda f'ħajtu hu kien dejjem magħruf bit-tieni isem Tfulitu ma kinitx waħda faċli, wara li missieru ħallieh iltim ta' età żgħira, l-omm kellha tara x'tagħmel biex tħallaslu l-istudji. L-istudji li għamel fis-seminarju bejn l-1865 u 1869, wassluh biex fit-23 ta' Diċembru, 1871 jiġi ordnat saċerdot. Sena qabel hu , kien irċieva l-lawrea fit-Teoloġija mill-Università ta' Malta. Ta' 33 sena bdiet ir-rabta tiegħu maż-Żejtun meta ġie magħżul biex iservi ta' kappillan fl-istess parroċċa, mill-Isqof Carmelo Scicluna. B'hekk hu kellu jittrasferixxi daru għaż-Żejtun, fejn ħa l- pussess fil-31 ta' Awissu, 1880. F'Ħal Balzan hu kien joqgħod f'numru 10 Triq it-Tliet Knejjes. fiż-Żejtun B'kollox f'din il-kariga dam sbatax-il sena, li ħadem fuq kollox fil-veru sens tal-kelma bħala ragħaj. ta' l-erwieħ, meta faqqgħet fostna l-kolera arda li attakkat kull post f'Malta. Iż-Żejtun intlaqat bejn Lulju u Novembru ta' dik is-sena. Ħadd ma kien ippreparat u għalhekk in- numru tal-mejtin kien kbir. Xhieda ta' dan hu li dan ir-raħal kellu sptar għalih waħdu. Fi ftit ġimgħat il-marda qatlet mhux inqas minn 126 miż-Żwienen b'tali mod li l-funerali kienu jsiru kuljum, Dun Anton flimkien mal- kleru kellhom jaħdmu bla heda biex itaffu kif jistgħu t-tbatija tal- parruċċani f'mument diffiċli. U proprju għal din il-ħidma li l- parroċċa ġiet mogħtija t-titlu ta' Arċipretali, b'digriet mogħti fit-30 ta' Jannar, 1889. Il-festi saru f'April b'Dun Anton jingħata t- i titlu ta' l-ewwel Arċipriet. Xogħlijiet li baqgħu b'tifkira ta' dan il- personaġġ Balzani huma l-paviment ta' l-irħam fuq id-disinn ta' Nikola Zammit, li sar fl-1891, l-istatwa tal-Madonna tad-Duttrina miġjuba minn Pariġi fl- 1883 u l-qanpiena l-kbira li saret għand Guilio Cauchi fl-1885 kif tixhed id-data mnaqqxa fuqha. L-imħabba tiegħu lejn it-tagħlim nisrani u l-firxa tiegħu fost il-poplu, ġiegħluh iwaqqaf istitut għat- Każin tal-Banda San Gabriel — Balzan tagħlim tad-duttrina fil-knisja ta' l-Ispirtu s-Santu midfun fil-katidral ta' l-Imdina. Ħidmietu ġiet fl-1891. Dan ħafna qabel ma l-Beatu Dun Ġorġ minquxa fuq l-irħama ta' qabru b'tifkira dejjiema Preca ħareġ bl-idea tal-Museum. It-tagħlim kien ta' dan is-saċerdot Balzani li wettaq fil-prattika t- isir kull nhar ta' Ħadd. Għat-tmexxija aħjar ta' l-— tagħlim ta' Kristu. $ istitut, Dun Anton ħa ħsieb jikteb numru ta' regolamenti li ġew approvati fl-1892. Referenzi: Għal ħidmietu wara sbatax-il sena fil-kariga hu, F-B- Vella, Storja taż-Żejnun u Marsaxlokk, Malta, 1927. ni - ; J. Abela, Triqat iż-Żejtun, Kunsill Lokali Żejtun, 1997. ġie maħtur kanonku tal-katidral fil-11 ta' Jannar, Arkivju Parrokkjali Balzan, Liber Baptistorum IV. Mons. Anton Psaila miet fid-9 ta' Lulju, 1920 E.B. Vella, op. cit. wara ħames snin marid fid-dar tiegħu fir-Rabat. Ġie Arkivju Katidral Mdina, Liber Defunctorum XI. 'Ebensee', Triq iċ-Ċirasa, Naxxar NXR 05 Tel: 21433524 — Fax: 21437662 — Mob: 7942 4243 Festa tal-Lunzjata — 2003 37