il-Kmisja ta' ial Lija u l-arti tegħlhae Bħal kull knisja parrokkjali oħra f'pajjiżna, il-Knisja tas-Salvatur ta' Ħal Lija hija mżejna b'bosta opri artistiċi li akkumolat fiha mal-mogħdija taż- żmien. Ħafna minn dawn l-opri jirriflettu l-imħabba u d-devozzjoni li l-poplu ta' Ħal Lija minn dejjem kellu lejn Ġesti Salvatur u l-knisja Tiegħu. Ħaġa impressjonanti hija n-numru ta' ismijiet ta' artisti magħrufa li ħadmu xogħol f'din il-knisja. Xogħolhom jinsab kollu kustodit b'għożża kbira fil-knisja li jagħmilha post tassew interessanti u ta' valur artistiku. Il-binja tal-knisja nnifisha hija opra ta' arti fl-arkitettura. Din inbniet fis-seklu sbatax fuq il- pjanta ta' Giovanni Barbara meta l-Barokk kien fl-aqwa tiegħu f'pajjiżna. Fiha naraw simetrija u tqassim perfett. Il-kwadru titulari huwa biċċa xogħol tajba ħafna tal-pittur Kalabriż Mattia Preti. Il-kwadru tal-Madonna tar- Rużarju huwa xogħol ta' Alessio Erardi, filwaqt li Ġużeppi Hvzler pitter il-kwadru tal-Madonna tal-Karmnu. Francesco Zahra pitter is-sotto kwadru tal-Anġlu Kustodju li jinsab fuq l-artal tar-Rużarju. Il-kwadru tal-Kurċifiss tpitter minn Ġużeppi Cali fil-1891, li pitter ukoll il-kwadru ta' l-Immakulata Kunċizzjoni. Dan pitter ukoll il-koppla u s-soqfa tal-knisja. Il-kwadru devot ta' San Bastjan u San Rokku tpitter minn Ġużeppi D'Arena fil-1710 u sewa s- somma ta' 45 skud. Insibu wkoll il-kwadru tal-Madonna taċ-Ċintura li tpitter minn Ġużeppi Calleja. Żewġ kwadri oħra żgħar, iżda li huma tajbin ferm, juru lil San Ġwann l-Evanġelista u lil San Ġwann ta' Alla. Dawn tpittru mill- pittur Antoine Favrav. Kwadru ieħor li ħareġ mill-idejn ta' pittur magħruf huwa l-kwadru ta' San Alfons li tpitter fil-1877 minn Lazzru Pisani. L-apside tal-kor tal-knisja hija meqjusa bħala waħda mill-aqwa xogħlijiet tal-pittur Ignazio Cortis li ħadima bħala affresk fil-1873. L-istess pittur pitter ukoll l-apside tal-kappeluni. Fl-oratorju nsibu kwadru li juri l-qawmien mill-mewt ta' Lazzru li huwa xoghol ta' Stefano Erardi. Fis-sagristija nsibu numru ta' kwadri li juru lil diversi kappillani, wieħed minnhom dak tal-Kappillan Dun Karm Lia, u dan tpitter mill-pittur Rafel Bonnici Cali. Artisti oħra Każin tas-Soċjetà Sant'Andrija Villa Lija A.D. 1880 ħadmu xogħol f'diversi oqsma ta' l-arti bħal ngħidu aħna l-iskultura u x-xogħol ta' statwarji bħal Karlu Darmanin li fl-1864 ħadem il-vara titulari tas-Salvatur li hija meqjusa bħala l-kapolavur tiegħu. Mastru Vincenzo Vassallo ħadem il-bradella u l-bankun tal-vara fl-1926 fuq disinn tal- Perit Alfredo Zammit li kien minn Ħal Lija stess. Pawlu Dimech iddisinja t-tużell tal-knisja, filwaqt li Pietro Scotti kien l- arġentier li fil-1719 ħadem l-isfera artistika li tintuza fil-festi f'din il-knisja. Is-sedji tal-kor huma biċċa xogħol tajba ħafna u meqjusa fost l-aħjar li nsibu f'Malta. Dawn saru fuq disinn ta' Pietru Pawl Troisi fl- —— l 1728. Fuq insibu gallarija sabiħa ta' l-injam Giovanni Barbara, l-Arkitett sa. maħduma fuq disinn ta' Mastru Nazju parrokijali Portelli. Il-marmista Mikiel Buhagiar kesa l-art tal-presbiterju u l-kor b'irħam fuq disinn ta' Luigi Engerer. Fuq il-fontispizju tal-faċċata naraw bust tal-bronż li juri lil Ġest Kristu u li sar fuq disinn ta' Antoine Agius tal-Birgu. Bħal ma tistgħu taraw fost dawn li semmejna nsibu wħud mill-aqwa ismijiet ta' nies magħrufin fil-qasam ta' l-arti f'pajjiżna. Bix-xogħol tagħhom żejnu din il-knisja u poġġewha minn ta' quddiem għall-mertu ta' kollezzjoni ta' arti sagra li tiġbor fiha. Jalla fil-futur nibqgħu ngħożżu dan il-patrimonju li nsibu fil-knejjes tagħna u nibqgħu nindukrawh u nieħdu ħsiebu biex bħal ma' gawdejnieh aħna jkunu jistgħu jgawduh il-ġenerazzjonijiet futuri.