L-GHAJTA TAL-QALB — CRI DE COEUR (Soirċe Lvrigue fit-Teatru ta' l-Università, 25/2/61) Ta' Ġużi AQUILINA LEHEN: Qed nisma' fil-bogħod l-ilħna tal-ġnus; qlub imdejqa, il-leħen wit- tgemgim ta' nies bla sabar. Fejn huma sejrin/ Mnejn huma ġejjin, dawn l-ilħna mill-oqbra misruqa biż-żmien2 Fejn intom7 Min intom7 Fejn intom sejrin2 ŻEWĠT ILĦNA (MARA W RAĠEL): Aħna wlied id-Dawl li tlifna sehemna fil- Ġenna tal-Art. Aħna l-imkeċċijin, l-imsawwtin, l-imgħallqin, l-ixkubet- tati, aħna l-ippersegwitati… LEĦEN: Hekk imdejqin, qatt xebgħanin, fejn intom sejrin… L-ILĦNA: Sejrin fejn uliedna marru maħrubin, mill-oħtra msawtin, fuq l-iż- bla fejn ma jilħqux l-ilmijiet tal-oqsma mgħarrqin… LEĦEN: Min inti, ja mara, b'dak leħnek miksur7 Min inti, ja raġel, b'dak leħnek magħdur7 Mara fost in-nisa li nissilt minn ġufi n-nisa w l-irġiel tad-dinja kollha. Uliedi maqtula wil-ħajjin maħruba għax was- al il-lejl… ADAM: Jiena, Adam, missierek, raġel li żrajt f'ġuf Ommok il-ħajjiet li ferħu u li weġġħu, il-ħajjiet li għaxu u mietu, IL-LEĦEN: F'diqa ta' qalb, waħedkom, fejn intom sejrin7 Ir-TNEJN: Sejrin għand l-Għaref li għandu l-kelma tas-Sewwa; sejrin nitol- buh igħidilna kif nistgħu neħilsu 'l Uliedna mill-qerda mbeżżgħin… Eva: Qalb ta' Omm ma tiflaħx iġġarrab niket akbar meta tara x'kellu jgħad- di minn uliedha id-dmugħ wid-demm, il-moħqrija wir-regħba… in-nirien u l-irmied, l-iġsma maħruqa, l-intejjen, l-infern. Ir-TNEJN: Aħna s-Siġra li minn żerriegħtha ħarġu l-miljuni ta' siġar li mlew wiċċ id-dinja kullimkien. Iż-Żetriegħa tal-Hajja taħraq ġo fina… IL-LEĦEN: Imsejknin omm u missier, imdejqin, fejn intom sejrin7 Iż-ŻEwĠT ILĦNA: Sejrin fejn uliedna mweġgħin nitolbuhom jaħfrulna ħti- jiet tad-Demm; sejrin għand l-Għaref li jgħallimna t-triq li tieħu għad- Dwejra ħanina tal-irqad bla ħolm… Kon: Erġgħu lura, ja msejknejn, egħjun ta' ilma nixfin, intom żrajtu fid- dinja ż-żerriegħa tas-siġra maħsusa, IT-TNEJN: Imma aħna rridu niltaqgħu mal-Għaref li jaf it-triq tal-Fidwa u għandu s-setgħa jħassar il-ħtija li marrditilna 'l uliedna u ma ħallitil- niex sabar fil-qabar bla isem fejn difnu 'l Kajjin… L-EWWEL Kor: Ejjew mela għand l-Għaref Zatatustra,.. Dak għallimkom kif mill-bniedem dgħajjef li jibża' u jitbekka toħorġu bniedem ikbar li jiffaħ għad-dinja. Isimgħu lill-Għaref tal-Persja li ħataf dijjietu minn dijjiet ix-xemx u għallem 'l uliedkom jinżgħu b'ridiethom il-Bniedem iż-żgħir u jilbsu minn floku l-Bniedem il-Kbir: l-OBERMANN… IT-TNEJN: Għaref tal-Persja, x'dija sraqt mis-sema li tista' ddawwlilna l-qiegħ ta' ruħna mġerrma mis-susa tad-Dnub7 ZARATUSTRA: Taħt it-toqol ta' ħtijietkom sirtu żgħar daqs kobba tal-ħajt li ferħ ta' qattus jixxiegħel biha ħdejn il-maġmar fil-ġranet tax-xitwa. Intom turija tal-Bniedem bla ħila li ma għarafx jaħdem par ġwienaħ u bihom jitla' 'l fuq fejn is-sħab iduru madwar irjus l-iġbla u l-allat. Isimgħu minni u tkunu allat… Eva: Dan il-leħen mhux ġdid. Ja Zaratustra, int forsi s-serp li ittradienif ADAM: Int ix-Xitan li nkieni/ ZARATUSTRA: Jiena l-profeta tan-Nar. Ngħallimkom tkunu qawwija u bla ħniena jekk tridu tirbħu l-biża' ġo qalbkom. Xi switilkom l-irtubija tal- indiema' Kontu ċkejknin u bqajtu — Jiena ngħallimkom il-Bniedem Kbir, dak li l-ponn tiegħu huwa iebes daqs il-ħadid u kull fejn jolqot ifarrak; li għarqubu jitħan it-trab li jirfes fuqu… Jiena ngħallimkom il-mibegħ- da ta' min ħaqarkom. Tgħallimtu tobogħdu lil .min għamlilkom id-deni7 Tgħallimtu tiġġielduż ADAM: Tgħallimt nintlewa taħt l-għodda tqila tax-xogħol biex nisraq lill- art l-għejxien ta' kuljum, Eva: Tgħallimt inradda 'l uliedi fid-dmugħ ta' demm ħalibi morr u mar- radi; tgħallimt nixher fuq il-kadavri ta' wliedi maqtula minn ħuthom… ZARATUSTRA: Kemm intom dgħajfinl Xi tridu minn għandif Jiena għandi l-għerf li jagħlaq il-qalb għall-ħniena wil-biża'. Dawk li u la jhennu w lanqas jibżgħu jikbru minn ġo fihom afushom bħas-siġar li jikbru minn daqsxejn ta' żettiegħa… Jekk timxu warajja, intom issiru siġar kbaru tnisslu minnkom siġar akbar… Eva: Għandi qalbi vojta, mejta baħħ, għandek biex timlihieli/ ZARATUSTRA: Nimlihielek bil-ebusija wil-mibegħda ta' min ħaqrek. Fil- mibegħda l-bniedem jikber… jisboq lilu nnifsu u lill-bhejjem. Isir il- ġgant tal-ħolqien… il-Qawwi u l-Għaref tassew. ADAM: Għandi ruħi mingħajr egħruq għax baqgħet minsuba bejn l-infern wil-ġenna fid-dlam bla Wens. Għandek torċa li ddawwalli triqti ZARATUSTRA: Il-ħruxija misnuna fil-mibegħda tqawwi u tkabbar id-dgħajjef u tagħmel qalbieni lill-beżżiegħi… Kunu suldati… ilbsu uniformi tal-Gwerral Ir-TNEJN: Terraqna miljuni ta' snin mad-dawra ta' l-art u ma rajniex ħlief gwerer; 'l uliedna jaħarqu l-art li tgħajjixhom, iġarrfu l-ibliet li tellgħu b'dirgħajhom. It-tfal tagħna qatlu lil xulxin u ħaffru għal uliedhom qabar misħut. Fil-qabar ma sibniex sabar. Bi ħtijietna tgħawwiġna. ZARATUSTRA: Jiena ngħidilkom li l-Gwerra tħarrax u tagħmel qalbieni… Eva: Int mela l-assassin ta' wliedna Int li mill-bniedem dgħajjef toħroġ il-bniedem qalbieni Int dak li tilbes żarbun bil-pett ta' l-azzar biex mnejn tgħaddi tħabbat u tħafferf… Int l-assassin ta' uliednal… Il- ħżres ta' Belsen u Hiroximal ADAM: Int, Zaratustra, mela li ħraqt it-tfal tagħna fil-ifran, li qaxxarthom ħajjin u bil-ġilda tagħhom għamilt qigħan iż-żraben tas-suldati tiegħek. ZARATUSTRA: Intom żgħar kontu u żgħar bqajtu ulied it-trab. Uliedi xorbu id-dawl tal-kwiekeb u s-seħar tal-Kobor u l-Għerf bidilhom. Morru minn quddiem għajnejjal Biex jitnissel il-Kbir jeħtieġ li intom tgħibu mid- dinja. Gwerra kbira teqred iż-żerriegħa tagħkom u tnaddaf id-dinja għal ġens ġdid tan-nies Kbar u Qawwija… IL-Kon: Gwerral… Gwerral hejju t-triq għall-Għaref u l-Qawwi. ZARATUSTRA: Isimgħu leħen is-suldati tiegħi… u twerwru minnhom, għax dawn iridu jeqirdu ż-żerriegħa tagħkom u flokha jiżirgħu ż-żerriegħa tas- Siġar il-kbar li bi frigħethom jorbtu d-dinja max-xemx u b'dawlhom jnixx- fu ż-żerriegħa ta' nisilhom misħutl Kon: Aħna wlied Zaratustra nfaħħru 'l gwerra għax din issonn l-għodda msadda u tqajjem dak kollu li jkun rieqed ġo fina — il-qlubija wil-ħeġġa reqdin jinbidlu fi xwabel tan-nar… Isimgħu l-għerf ta' l-Imgħallem. ZARATUSTRA: Aħna ma rridux li l-eħrex għadu tagħna jkollu ħniena minna; u lanqas ma tridu li jħennu għalina dawk li aħna nħobbu l-aktar. Ħalli- hom igħidulkom is-sewwal Ja ħuti gwerriera, fiena nħobbkom minn qalbi kollha. Jiena għadni, u kont minn dejjem, bħalkom. Imbarra dan, jiena l-eqqel għadu tagħkom. Mela ħalluni ngħidilkom is-Sewwal Jiena naf l-għira wil-mibegħda li hemm f'qalbkom. Kunu mela kbar biżżejjed biex ma tistħux minnhoml U jekk ma tistgħux tkunu l-qaddisin tal-Għerf, għall-inqas kunu l-gwetriera tiegħu. Qed nara aktar gwerrieri, Nixtieq narakom bħal dawn, għajnejkom igħarrxu għall-għadu tagħkom… ADAM U EVA: Hekk għamel it-tifel tagħna Kajjin… Imma jaħasra Abel ma kienx għadu tiegħu… LEĦEN: Jisktu l-ilħna tad-dgħajfin ħalli jinstama' tagħlim il-Qawwi, id- dawl tal-Għerf ġdid, Zaratustra… ZARATUSTRA: Intom ikollkom tfittxu l-għadu tagħkom, u taħbtu għalih fil- gwetra. Il-paċi tħobbuha biss bħala mezz ta' gwerer oħra; u aktar ma tkun qasira l-paċi aħjar… IT-TNEJN (ADAM U EVA): Assassin, sikket leħnek xewwiexi… agħtina 'l uliedna, dawk li sawwatt, dawk li int dfint u ħraqt ħajjin, dawk li int qtilt bil-ġuh u l-għatx, dawk li int werwirt u ġennint, dawk li inti ħas- sart, l-iltiema u r-romol, it-trabi u n-nisa li qtilt… ADAM: Għaraft il-Leħen wit-tnassisa… Konna waħedna meta smajnieh dan il-leħen tal-Qerq… Tiftakruż l Eva: Niftakar il-leħen wiż-żegħila wil-bewsa tas-semm max-xufftejn… is-Serp jitkaxkar fuq żaqqu jew jimxi fuq saqajh. LEĦEN: Jisktu l-ilħna tad-dgħajfin biex jarġa' jinstama' l-leħen tal-Qawwi. Ir-TNEJN: Ħalli jinstama' 'l leħen tagħna u jiskot il-leħen tas-Serp Filo- sofu qawwi. Fl-isem l-ommijiet u l-misserijiet tad-dinja kollha tal- bieraħ, tal-lum u ta' għada, agħtina lura 'l uliedna bla qabar… raġġa' n-nifs fil-kadavri tagħhom kiesħa… ħarrek l-idejn u l-isdra weqfin… iftaħ l-għajnejn u l-kelma tal-ħalq magħluq. Eva: L-ommijiet jibku l-ulied. Leħenhom ħiereġ minn ġufi, ġuf l-ommijiet kollha jitħarrek ġo fija u jien ma għandix sabar… ADAM: Il-ħtija ta' Dnubna taqtagħlna nifisna, Ir-TNEJN: Min ser jaħfrilna' LEĦEN: Jiena huwa Dawl ta' dejjem. Ixegħlu t-Torċa mid-Dawl Tiegħi, u ssibuha t-Triq li ilkom tfittxu, Ir-TNEJN: Min sa jaħfrilna7 LEĦEN: Dak li ħafer lill-Madalena u lill-miljuni ta' mniġġsin,.. dak li ħaf- er lill-assasini Tiegħu… dak li waġġa' ħafna u jaf x'jiġifieri dwejjaqu uġigħ. LEĦEN MISTIKU: Min tgħidu li Jiena' Ir-TNEJN: Leħnek niftakruh… Int Ġest ta' Nażaret. Int l-Iben ta' Alla… LEĦEN: Jiena hu… Min jemmen bija ma jmutx… iqum miegħi… Ir-TNEJN: Int huwa l-Għaref li qed infittxu. Għallimna, Mulej, kif neħilsu 'l uliedna minn niket wid-dwejjaq li wirtu minn għandna/ Aħfrilna, Mulej… LEĦEN: Dnubietkom maħfurin… la tibżgħux… la tiddubitawx… IT-TNEJN: Agħtina l-mistrieħ fil-qabar ta' ħtijietna u 'l għerfek qaddis għal uliedna… IL-LEĦEN MISTIKU: Ikunu wliedkom mhux biss suldati imma wkoll gwer- riera… Il-gwerra tal-Iben ta' Alla hija kontra d-dlamijiet… u fuq- kom inxerred il-paċi tal-oqbra minsija, fuq uliedkom il-faraġ tal-ħtija maħfura u tal-imħabba bla tarf. LEĦEN IEĦOR: Jisktu l-ilħna tal-bniedem ħalli jinstama' minn qiegħ iż- żmien bla żmien il-leħen farraġi tal-Imqawwem mill-Imwiet fis-Sebħ ta' Missieru, Bin Alla ħaj. Tqaddsu fil-għerf tal-faraġ tiegħu. Tgħaxxqu bl- imħabba ta' qalbu, u fi qdusitu stagħnew u thennew, Għal dawk kollha li ġarrbu diqa' u moħqrija ħalli kliem il-faraġ idewwilhom il-ġerħa tad- demm… (IMużikaj Imberkin dawk li huma foqra f'qalbhom, għax għalihom hi s-saltna tas- smewwiet, : Imberkin l-imnikktin, għax jitfarrġu. Imberkin il-ġwejdin, għax jiksbu l-art, Imberkin dawk li għandhom il-ġuh u l-għatx tas-sewwa, għax ikunu mxebbgħin. Imberkin dawk li jħennu, għax ikollhom min iħenn għalihom. Imberkin dawk li qalbhom safja, għax huma jaraw 'l Alla. Imberkin dawk li jagħmlu s-sliem, għax jissemmew ulied Alla. Imberkin dawk li jagħmlu għalihom minħabba s-sewwa, għax għalihom hi s-saltna tas-smewwiet. Imberkin intom meta jgħajjrukom u jagħmlu għalikom u jgħidu minn kull deni fuqkom bil-gideb minħabba fija. Ifirħu u thennew, għax ħlaskom kbir fis-smewwiet; hekk ukoll huma għamlu għall-profeti ta' qabilkom. Kon: Ma hemm ħadd akbar minn Ġest ta' Nażaret — Huwa l-Obermann, huwa l-aqwa, l-aktar wieħed f'saħħtu. Huwa asħaħ minn Atlante għax huwa jġorr fuq spallejh l-Univers kollu — Taħt għarqbejh jitkebbu d-din- ja wis-smewwiet u tron ta' qawwa fil-lemin ta' Missieru; u jifirxulu twa- pet li fihom jidhru bħal imsiebaħ tad-deheb il-kwiekeb wil-pjaneti. Hu- wa l-Aqwa Raġel u l-Aqwa Alla… Ikun Imbierek mela, l-Isem tiegħu qaddis mis-sema sa l-art u mill-art sas-sema. Ikun imbierek fil-ħin ta' tqad u mbierek ukoll fil-ħin tal-qajmien; ikun imbierek fiż-żmien u barra. miż-żmien, imbierek fl-eternità għala dejjem; ikun imbierek fih innifsu, f'Missieru li ħabbu u fl-Ispirtu Santu li għarfu u qaddsu, ADAM: (Waħdu) Mulej iddrittali dahri mgħawweġ bix-xogħol ta' miljuni ta' snin wiċċ-imb-wiċċ mal-ħamrija u mal-bhejjem selvaġġi u wittili l-mogħ- dija madwar l-iġbla u l-widien… — Eva: Mulej, agħti lili u lil Adam il-mistrieħ tal-qalb li tlifna darba u qatt ma sibna iżjed… Ismagħna Mulejl ADAM U EVA: Ġesħ ta' Nażaret li toħroġ 'il barra miż-żmien għax int l-eter- nità, minn dejjem sa dejjem, agħtina lura 'l uliedna miġwieħa, maqfula fil-ħabs ta' Kajjin. Uliedna mċaħħdin, uliedna misruqin, uliedna mregħ- xin, uliedna mitlufn. Il-Kor: Agħti, kbir Alla, il-mistrieħ tal-qalb wil-moħħ lil ommna Eva u lil missiema Adam… Aħna wliedhom li nġorru fuq ġisimna l-wirt ta' ħti- jiethom, ħfirielhom u ħabbejniehom… Żewġ martri tal-Qerq. ADAM U. EVA: Agħtina d-dawl li jikxef il-qerq mistur fit-tbissima ta' Zara- tustra… taħt saqajna ngħaffġu tagħlim għerfu qarrieq, intajruh mar- tfjieħ… Mulej, ismagħna… ADAM: Mulej, isma' talbi wit-talb ta' wliedi… Agħtina l-mistrieħ tal- moħħ wil-qalb… EVA: Agħti lil uliedna wkoll il-mistrieħ tal-qalb wil-moħħ. Hallina naraw- hom miġbura lkoll flimkien ħajjin Abel u Kajjin madwar mejda waħda, jifirħu b'xulxin u b'ulied xulxin u bin-nisa tagħhom. Mulejja, fejjaq 'l uliedi… ADAM U Eva: Nafu aħna li ittradejna lilek u lilhom, uliedna sallbuki Aħ- frilna, O Ġesu, u aħfer il-ġnus tad-dinja, il-ġnus maħqura, mgħobbija bi ħtijietna, f'ġieh dik il-Mara nisel laħamna imma meħlusa mit-tebgħa ta' ħtijietna, Marija ta' Nażaret… IL-LEĦEN MisrIKU: Ljinstema' waqt li s-saparju jingħalaq ftit ftitl- 4Tiena d-dawl tad-dinja… Jiena t-Triq, is-Sewwa u l-Hajja'… 'Jiena l-ħobż tal-Ħajja. Dak li jiġi għandi ma jeħdux ġuh, u dak li jemmen fija ma jeħdux għatx… Dak li jiġi għandi ma nibgħatux 'il barra, Hija r-rieda ta' Missieri li minn dak kollu li tani jiena ma nitlef xejn imma narġa' nqajjmu mill-imwiet fl-aħħar tad-dinja… Kull min jara l-Iben u jemmen fih ikollu l-ħajja ta' dejjem. ' DWAR IL-KELMA 'ĠIEH' DIN il-kelma tingħad ħafna u biha nifhma dak li b'kelma ta' nisel Taljan ngħidulu unur, Imma naħseb li ftit huma dawk li jafu illi l-kelma ġieb hija sura oħra tal-kelma wiċċ li l-għeruq tagħha fil-Għarbi huma W.Ġ.H. mnejn joħroġ il-verb Malti weġġab : ta qima, Ir-raba' kmandament igħid weġġab 'il missierek u 'l ommok. Mela l-kelma ġieb sewwa sew tfisser wiċċ. Is-Sultan qatt ma tagħtih dahrek; biex toħroġ il barra timxi lura wiċċek lejh, u hekk inti tkun qed tweġġbu. Bil-Malti ngħidu f'ġieb Alla, bil-Għatbi jingħad għala waġb Allab jiġifieri għal wiċċ Alla; Taljan, per l'amore di Dio; Ingliż, For the love of God; Franċiż, Pour l'amour de Dieu. Ġ.