Programm tal-Festa 2006 — Silġ ta' San Nikola, Silġ ieħor u borra fuq Malta u Għawdex El Dwar it-temp f'Malta nistgħu niktbu ħafna dwar ġrajjiet ta' xita qliel, uragani, tempesti, maltempati, għarar, sajjetti, grigalati, u l-kumplament, imma din id-darba ngħidu xi ħaġa fuq okkażjonijiet ta' silġ mhux tas-soltu, borra li rari tinżel fuqna waqt ksieħ ixoqq l-għadam. Silġ ta' San Nikola u silġ ieħor BI Tista' tgħid li s-silġ, f'jiem kesħin sewwa, kull sena nistennewh bħala ħaġa normali u nisimgħuh itektek mal-ħġieġ, fuq is-soqfa tal-karrozzi u fuq wiċċ it-toroq li malajr jinksew b'saff abjad tas-silġ. Jekk s-silġ jinżel ftit u ċkejken ħadd ma joqgħod jitkellem fuqu imma meta jinżel fit-tul u mdaqqas jagħmel ħsara daqs ġebel mitluq mill-għoli u ġieli weġgħu n-nies u mietu l- annimali. Fost drabi li baqgħu jissemmew minħabba silġ qerriedi, hemm is-6 ta' Diċembru 1873 meta kienet għamlet maltempata kbira bis-silġ. Billi kienet il-festa ta' San Nikola baqgħet tissemma bħala t- Tempesta ta' San Nikola jew ukoll Silġ ta' San Nikola. L-ilma ġarr miegħu ġebel ma' kullimkien u s- silġ kbir u abbundanti kisser l-uċuħ tar-raba u ħafna ħġieġ. L-aktar li ntlaqtet kienet ix-xaqliba tal-punent ta' Malta. Nistħajjel li bosta nies mis- Siġġiewi żammew id-drawwa li jdendlu xi biċċa ħobż ta' San Nikola mat-tieqa għax kienu jaħsbu li din, fost attributi oħra, kellha s-setgħa li tikkalma t-tempestil Minbarra din l-okkażjoni ta' silġ hemm drabi oħra li ħallew impressjoni fuq il- Maltin u l-Għawdxin, u hawn infakkru uħud minnhom. 1667 - Is-silġ kisser il-ħġieġ tal- knisja u l-kunvent tat-Tereżjani ta' Bormla. Billi ma tantx kellhom mezzi ta' flus, talbu lit-teżor ta' l- Ordni ta' San Ġwann biex jgħinhom xi ftit, imma spiċċaw biex it-teżor, minflok flus, tahom 150 ħġieġa. 1742 -— Matul wieħed mill-jiem ta' April, maltempata b'ħafna silġ kbir laqtet l-inħawi tan-Nadur u Kemmuna. Bilfors kien kbir, għax mietu għadd ta' mogħoż u nagħaġ li kienu qed jirgħu. Minbarra dan qered ukoll l-uċuħ tar-rabà. 1786 — Jingħad li niżel ħafna silġ li qered il-prodotti ta' l-annata kollha. Programm tal-Festa 2006. 1791 - 19 ta' Marzu, titfakkar din is-sena għax kien niżel kwantità kbira ta' silġ u ħafna xita. 1832 - 12 ta' Diċembru, uragan qawwi ħakem fuq il-gżejjer flimkien ma' ħafna silġ u xita. 1893 — F'Diċembru għamlet maltempata kbira b'ħafna silġ. Tant kien kbir li xi sajjieda kellhom iħaffu lejn il-port minħabba li korrew bid-daqqiet tas-silġ. 1953 - 21-ta'-Ottubru wara nofsinhar, silġ kbir farrak l- iskvlights.u l-ħġieġ tat-twieqi, u qata' wajers. tat-telefon, filwaqt li x-xita ġarret bosta ħitan tas-sejjieħ. Jidher li l-aktarli ħabat kien fuq Għawdex, fejn bosta residenti kellhom jimpalaw is-silġ minn fuq il-bejt għat-triq. 1955 -Iż-Żabbarin jiftakru li fil- 11 ta' Settembru, nhar il-festa parrokkjali, malli daħlet il- proċessjoni faqqgħet maltempata b'silġ kbir. Dan kisser ħafna ħġieġ mit-twieqi tal-koppla. Fit-12 ta' Settembru bil-lejl niżel silġ ta' xi nofs pulzier djametru meta maltempata bix-xita damet nieżla xi siegħa u waqt'li r-riħ beda jonfoħ b'veloċità ta' 57.mil fis-siegħa. Fl- istess okkażjoni, li niftakarha jien stess, kien hemm mijiet ta' għasafar tal-bejt reqdin fuq is-siġra kbira tal- fikus li kien hemm ħdejn l-iskola primarja tal-gvern ta' Tas-Sliema. Bil-maltempata tas-silġ ħafna mill- għasafar waqgħu fl-art, għadd minnhom mietu bil-kesħa u d- daqqiet tas-silġ. Bosta mill-ġirien ħarġu jiġbru l-għasafar feruti u idaħħluhom id-dar: biex isaħħnuhom fil-kċina, u wara rħewlhom liberi mill-ġdid. 1973 — Fit-8 ta' Diċembru fuq Għawdex għamlet maltempata qawwija bix-xita, sajjetti u ħafna silġ. Damet tagħti sagħtejn sħaħ, inqerdu l-uċuħ, waqgħu ħitan tas- sejjieħ, mietu xi sturnell li kienu qed jistrieħu fis-siġar tat-Tokk u sajjetta laqtet wajers ta' l-elettriku u nqatgħet il-provvista. Din kienet l-għar tempesta bis-silġ f'19-il sena. 1975 — Fl-20 ta' Ottubru, niżel silġ ta' daqs kbir mhux tas-soltu, meqjus medja ta' xi 2cm djametru kull biċċa. Dam nieżel xi 5 minuti f'diversi nħawi u n-nies li nqabdu barra kellhom ifittxu l-kenn biex ma jkorrux. 1978 - Fis-7 ta' Jannar għal ħabta ta' nofsinhar, niżel silġ artab. Ma kienetx borra, imma silġ artab li kultant jinżel meta jkun ħafna ksieħ, bħalma kien dakinhar bi 8 gradi. Celsius, waħda minn tliet okkażjonijiet l-aktar kesħin minn mindu kienu bdew jinżammu r- rekords tal-Belt 1923 u f'Ħal-Luqa mill-1947. Id-darbtejn kesħin l- oħra kienu f'Jannar tal-1942 u tal- 1946. Fl-aħħar ġimgħa. ta' Novembru ta' l-istess sena għamlu tliet jiem b-irjieħ mill-majistral Programm tal-Festa 2006 — qawwa ta' riefnu, xita u silġ. 1980 — Għal nofs Marzu it- temperatura niżlet sa 8 gradi, niżlet xita u għamel ħafna silġ matul tlitt ijiem. Bil-kesħa dam ma dab mit- toroq u diversi karrozzi bdew jiskiddjaw. 1996 — 23 ta' Frar kienet ħafna kesħa, riħ u xita, u għamel ħafna silġ li baqa' jidher imrekken munzelli fit-toroq. 1998 — Fl-aħħar ġimgħa ta' Jannar niżlet xita bil-qliel u ħafna silġ. Is-silġ qered ħafna uċuħ tar- raba' (li kienu. destinati għall- esportazzjoni) mill-Mosta, mill- Baħrija u minn Ħad-Dingli; 'l- ispinaċi u l-korjandru nqerdu għal kollox. Bix-Xita qawwija, mara tkaxkret minn Birkirkara u wara nstabet mejta fil-wied. Is-silġ kien abbundanti u bosta nies kellhom jinpalawh minn fuq is-soqfa għal ġot-toroq; : bosta għelieqi dehru bojod taħt is-saffi tas-silġ. 2003 — Fis-6 ta' Frar, it- temperatura niżlet għal 10.3 gradi C. u niżel ħafna. silġ li ta' dehra bajda lit-toroq għal xi ħin. Fl-aħħar ġimgħa ta' Novembru kien hemm maltempata qasira imma qawwija ta' silġ li kisser l-uċuħ tar-raba'; dan is-silġ kien deskritt bħala kbir daqs boċċi tal-ħġieġ. 2005 — Għamlet kesħa kważi tliet gradi taħt in-normal għal Frar tul l-aħħar 82 sena, u għamel silġ rekord f'dawn l-aħħar 40 sena. Daż-żmien tista' tgħid li kulħadd għandu mezzi kif iżomm ftit tas- sħana fid-dar u jilbes ilbies tajjeb, imma ta' min ifakkar li għall-inqas sa qabel it-tieni gwerra dinjija kien hawn nies mill-aktar foqra u tallaba li jorqdu barra. Jingħad li fl-1797 għamel bard kbir li qatel mhux biss bhejjem, kif rajna f'xi każi, imma wkoll xi bnedmin. Għandi naħseb li dawn kienu morda jew anzjani li ma kellhomx protezzjoni tajba kontra l-ksieħ. Fil-Malti m'għandniex kelma biex tiddistingwi bejn is-silġ li jaqa' mis- sema u s-silġ tal-friġġ jew li jiksi għadajjar iffriżati f'artijiet oħra u li fuqu jiskejtjaw u jiżfnu. Għalina it- tnejn ngħidulhom silġ. Imma bl- Ingliż is-silġ tal-friża jissejjaħ ice u s-silġ mill-isħab hail. Billi f'Malta m'aħniex imdorrijin naraw għadajjar iffriżati, nużaw il-kelma silġ kemm għall-hail kif ukoll għall- ice. Madankollu hemm rekords ta' meta f'Malta tant għamlet kesħa li ffriża wiċċ l-ilma li kien espost fil- beraħ. Fil-25 ta' Jannar 1891 hemm rekordjat li ilma li kien espost f'għadajjar fl-art, fil-Marsa, (u għalhekk f'xi nħawi oħra wkoll ta' l-istess temperatura), kien iffriża l- wiċċ tiegħu. Meta niżlet il-borra Il-borra hija verżjoni ta' silġ ħafif li ma jinżilx bl-istess saħħa ta' silġ aktar solidu. F'pajjiżna l-borra mhix komuni, imma darba kultant il- Programm tal-Festa 2006. kesħa ġġibha magħha. Billi meta tagħmel normalment tinżel ftit u ma tħallix ħsara bħas-silġ, ftit tibqa' tissemma'. Madankollu hemm drabi li l-borra baqgħet imsemmija. 1786 — Fl-ewwel tas-sena niżlet borra aktar min-normal tant li ġie rappurtat li għamlet ħsara kbira fil- kampanja. 1790 Fis-17 ta' Marzu, kif jgħid wieħed baħħar fin-noti bijografiċi tiegħu, niżlet ħafna borra li għattiet it-toroq, soqfa u għelieqi. Kull biċċa borra kienet daqs qastna. F'xi postijiet inġemgħet munzelli għolja xi tmint ixbar u wkoll f'xi nħawi sfrundaw is-soqfa. Bosta nies baqgħu skantati jaraw dan il- fenomnu. 1835 — Skond rapport jidher li kienet niżlet ħafna borra u Malta sfat miksija bl-abjad. 1891 Fid-19 ta' Jannar, fl-istess sena li fiha, bil-kesħa, kien iffriża l-wiċċ ta' ilma espost fil-Marsa, kif rajna, kienet ukoll niżlet ħafna borra l-aktar fl-inħawi tar-Rabat u Ħad-Dingli matul xi tmien sigħat. 1895 — Fl-ewwel ġimgħa ta' Jannat għamel temp qalil bix-xita, silġ u l-kesħa, imma ġie rrappurtat ukoll li f'Għawdex niżlet il-borrg. 1916 — Fid-9 ta' Jannar, meta kkonsagraw il-knisja parrokkjali ta' l-Għasri, kienet kesħa xxoqq il- għadam u niżlet il-borra. F'din is-sena kienet niżlet il-borra, skond kif jidher minn ritratt meħud mir-Ritz Photo Stu- dio fil-bitħa fejn sa ftit snin ilu kien hemm ukoll it-teatru Alhambra f'Tas-Sliema. Il-bitħa tidher miksija bil-borra. 1944 — Il-Kurċifiss tal-Knisja ta' Ġieżu tal-Belt kien ittieħed Għawdex fi żmien il-gwerra għas- sigurtà. Meta rritornawh lejn Malta fit-23 ta' Marzu, daħħluh fil-knisja ta' San Publju, l-Furjana biex hemm issir xi ċerimnonja fis-26 ta' Marzu u jeħduh f'postu bil-pellegrinaġġ lejn il-Belt. Malli ħareġ il- pellegrinaġġ fetħet maltempata bis- sajjetti u niżlet ukoll il-borra. Reġgħu daħlu l-knisja, stennew it- temp jikkalma u fl-aħħar waslu l- Belt. 1945 — Fi Frar, ġie rappurtat li niżlet il-borra. 1965 — Fi Frar ta' din is-sena għamlet ħafna xita rekord ta' xi 6.3cem mill-1938 'l hawn, imma wkoll niżel ħafna silġ. Fil-15 ta' Frar għamlet ukoll il-borra filgħodu kmieni waqt kesħa qawwija. Dawn il-ftit noti jservu mbux biss bbala nteress ġenerali dwar it-temp fil-gżejjer tagħna, imma wkoll juruna d- diffikultajiet li kellbom il-bdiewa taghna. In-natura m'għandha rispett lejn badd u ħafna drabi l-bniedem ma jista' jagħmel xejn biex jiraġġanba.