siL-Huttafa NS Jannar- Frar 1999 e IL-Ħuttafa 30 jit Din hija l-ħarġa 30 tal-Ħuttafal U x'kumbinazzjoni din is-sena xi ħadd jagħlaq 30 sena. Tafu min2 U le, x'jien jienl Eżattament 30 sena ilu, jiġifieri fl-1969, il-BirdLife (dak iż-żmien kien jisimha MOS) iddeċidiet li tibda torganizza xi ħarġiet u attivitajiet għall-membri żgħar tagħhal U twieldet il-Voung Members' Section (VMS). Għall-ewwel il-membri li jattendu l- attivitajiet kienu ftit, tgħoddhom fuq id waħda… Imma bil-għaqal ta' min kien imexxi dak iż-żmien, it-taqsima bdiet tikber. Qabżet il- 100 membru, u bdiet toħroġ newsletter regulari. Imbagħad fit-tmeninijiet bidlulha isimha u saret MOS Vouths (MOSV). L-attivitajiet ma waqfux… U l-MOSV kibret u kibret, u l-attivitajiet baqgħu jiżdiedu. Il-MOSV qabżet il-500, is-600, it-800… Beda joħroġ il-magażin il-Kanġu… U fil-bidu tad-disgħinijiet il-MOSV saret… KLABB ĦUTTAFI lilum il-Klabb tagħna jgħodd ma' l- 1400 membru, u sirna ninkwetaw li s-sala ta' l-iskola tal-Furjana dalwaqt ma tibqax tesagħnalli Imsomma, Happv Birthdav Klabb Ħuttafl Issa sew, x'se nagħtuh rigal lill-Klabb'2 ' Editorjal paġ 2 Victor Falzon Aħbarijiet ta' Malta paġ3: Ja X'għandna mid-Dinja paġ 4 ; : : iġ Kompetizzjoni 30 paġ4 ji Żmien il-Qtil paġ 5 ittri paġ 6 Flora Madwarna paġ 6 Gallerija paġ 7 Attività paġ 8 Ħmerijiet li nisma' paġ 9 Mhux Fer paġ 10 Prosit paġli Daħħal Membru paġ11 Posti Hawnl paġ 12 Avviżi paġ 12 Ritratt meħud f'xi l-1980, fejn naraw membri tal-VMS (Klabb Ħuttaf ta' dak iż-żmien) jgħinu fil-bini tar-riserva ta' l-Għadira Working Group ta' Klabb Ħuttaf Audrev Chetcuti, Norman Chetcuti, Desirċe Falzon, Victor Falzon, Żagħrun Chris Pulis. ta' l-Għadaljar Klabb Futtaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall- membri ta' taħt is-sittax. Norganizzaw ħarġiet fil- q kampanja, żjarat f'riservi naturali, tejliet kraft u anke Ritratt ta' Quddiem 4 nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin Il- Ħuttafa kull xahrejn għall-membri, u nagħmlu Il-Vjolin tax-Xitwa (Chiffchaff Phviloscopus colivbita) narawh fix-xhur s'intendi tax-xitwa - fil- fatt hawn min jgħidlu Tal-Maltemp. Għasfur żgħir Publikazzjoni Birdlife Malta Xbiex MSD 12 Tel 347646 Far 343239 i i m' iet f'ġi arina Court Triq Rigord Ta' Xbiex e ax ħafna, imma li m'għandux kwiet f'ġismu. Narawh ji keral mil-Ħuttta jist' jiġi kkupjat dment tissemma) Birdlife Malta u tintbagħat spiss fil-ġonna tagħna u fil-kampanja, iqalleb mal-kopja tal-materjal lil-BiraLife fl-indirizz t'hawn fuq. weraq biex jara jsibx xi insetti rqaq. Stampat għand Poutton's Print Shop, Jannar 1999 ħendawts u logħob għal waqt l-attivitajiet. Sħubija fil-Kiabb hija Lm1.50 fis-sena. Il-qtugħ… , maqtugħi Aħbartajbal Ftit qabel il-Milied li għadda, d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ħareġ avviż —- zz) fejn qal li issa sar kontra l-liġi li żżejjen , għall-Milied bil-friegħi taż-Żnuber jew fo taċ-Ċipress. Qal ukoll li l-Pulizija se tieħu passi kontra min jikser din il-liġi. Rigal tal-Milied xieraq lis-siġar Maltinl Tgħid fl-aħħar qegħdin nitgħallmu li mhux il-bniedem biss importanti fid-dinjai2 Ħafna Maltin għandhom il-vizzju li fi żmien il- Milied imorru jqaċċtu biċċiet minn siġartaż-Żnuber utaċ-Ċipress biex iżejnu d-dar jew il-ġnien. Hemm min anke jqaċċat siġar sħaħl Biex imbagħad wara ftit ġranet… jarmuhoml Lanqas ħaqq is- snin li jkunu ħadu biex kibru. A b BirdLife spiss tikkundanna dan l-aġir, anke .. U feraħ iż-Żnuberi b'ritratti fil-Ħuttafa (ara Ħ11 u Ħ23). : : LS 4 Fl-ibħra ta' madwar Malta spiss F'lejl f'Diċembru li għadda, fil-bajja ta' l-Għadira, tela' l-art ferħ ( jidhru dniefel jew balieni. B'xorti ta' Denfil ta' Risso (Risso's Dolphin Grampus griseus). Sabuhxi nies. (ħażina xi sajjieda u kaċealuri mil-lukanda Mellieħa Bav. Il-lukanda ċemplu lill-Marine Life Care aka allavolja dan huwa i . ; ' KAN ontra l-liġi. Barra minn hekk, dawn Dawn ġew fil-pront (għalkemm kienu s-sagħtejn ta' bil-lejl), 1 l-annimali kultant jidħlu f'xi bajja u ħaduh f'bajja aktar kalma u qagħdu l-lejl miegħu sakemm deherli j minnjeddhom jitilgħu l-art, fejn spiss għaddielu li kellu. Mas-sebħ ħallewh jitlaq. jitggħu u jmutu. Ħadd għadu majaf ' Prosit Mellieħa Bav Hotell Prosit Marine Life Care Groupli għaliex jagħmluh dan. Il-Fierce Snake, li jgħix fl-Awstralja; għandu biżżejjed velenu fi snienu biex joqtol 250,000 ġurdieni Jannar Frar 1999 e IL-Ħuttafa 3 New Zealand għandha park nazzjonali kbir jismu Fiordland National Park… — Ftit ilu ddeċidiet li dan il-park tkabbru TT ftit iktar. Se jżidu miegħu biċċa foresta antika,kważi darbtejn daqs Malta, li Mma kienet fil-periklu li tinqata' għall-injam. ma F'din il-foresta jgħixu annimali rari ħafna, bħalma huwa l-Kaka (Nestor pm meridionalis), speċi ta' pappagall li —1— jinstab biss fi New v Zealand. Fil-United Kingdom, l-Astun Aħmar (Red Kite Milvus milvus) kien inqered minn Scotland u minn England, u kien baqa' biss xi ftit pari go Wales. Għalhekk l-RSPB (il-BirdLife ta' dak il-pajjiż) bdiet proġett biex terġa' ddaħħal dan i-għasfur f'inħawi minn fejn kien spiċċa, u sadattant bdiet teduka lin-nies li dan l-għasfur huwa ta' ġid u ta' ġmiel għall-ambjent naturali.U jidher li l-proġett irnexxa, għax is-sena l-oħra sabu 260 bejta ta' dan l-għasfurl F'Malta rarissmu li jidher l-Astun Aħmar. Sibu l- MAMMIFERI mitlufin 'dit- taħbila. Il- kliem jista jkun mimdud, wieqafjew imxattar. B'kollox għandkom issibu 12-il annimal. Iktbuhom fuq karta u ibagħtuhielna, flimkien ma' isimkom u l-indirizz tagħkom. BirdLife Malta 57 Marina Court Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Ir-rebbieħ jingħata l-ktieb L-Agħsafar. Ċans għandkom sa l-1 Marzu 1999. Tqattgħux il-Ħuttafal Ir-rebbieħa ta' Kompetizzjoni 29 hija Colette Micallef mir-Rabat. Colette tista' tmur tiġbor is-CD minn għand il-ħanut The Scor- pionta' Sir Paul Boffa Avenue, Paola. Importanti li tieħu magħha l-membership card u dil-ħarġa tal-Ħuttata. It-tmien għasafar moħbijin kienu sula, bilbla, xifa, tudun, rundun, pellikan, gallina u pitirross. Grazzi…Saħħa…Merħba…Grazzi…Saħħa…Merħba…Grazzi…Saħħa…Merħba.. Klabb Ħuttaf jgħid grazzi lil John Grech, li għal dawn l-aħħar snin kien president tal-BirdLife, u liissawaqaf minn din il-kariga. Kemm dam President, John ħadem ħafna għall-għaqda tagħna, xogħol fir-riservi naturali, xogħol fiċ-ċentru l-ġdid tal-BirdLife u elf ħaġ'oħra. Għalhekk minn qalbna John: Grazzi ħafnal Fl-istess nifs, Klabb Ħuttaf jifraħ lill-President il-ġdid, li huwa Antoine Vella. Zmien il-Qtil — L-istaġun tal-kaċċa f'Malta huwa twil ħafna. Fil- fatt hija ta' mistħija għalina li f'Malta għandna l-itwal staġun tal-kaċċa fl-Ewropa. Naturalment, BirdLife ma taqbel ma' l-ebda staġun tal-kaċċa f'Malta, għax f'Malta l-kaċċa ssir f għall-gost u mhux għall-ikel. BirdLife temmen li mhux U sew toqtol l-għasafar biex tieħu pjaċir. i BirdLife tikkundanna l-aktar il-kaċċa fir- rebbiegħa. Dan għaliex ir-rebbiegħa hija żmien il- bejta. Bis-saħħa tal-bejtiet, jerġa' jiżdied in-numru ta' ji l-għasafar li jkunu mietu bil-kesħa tax-xitwa jew waqt fo il-passa tal-ħarifa. Għalhekk fir-rebbiegħa hija l-agħar ħaġalitfixkel lill-għasafar. Speċjalmentjekk toqtolhomi Skond il-liġi Maltija, il-kaċċa ma tistax issir is- sena kollha. Lanqas l-insib. Jiddependi wkoll x'tip ta' kaċċa. Għat-tajr7 Għall-fenek7 Mill-art7 Mill-baħar2 Hawn taħt qed inġibulkom tabella li turi l-istaġun tal-kaċċa u ta' l-insib f'Malta. Il-partijiet il-bojod f'din it-tabella jfissru żmien li fih il-kaċċa jew l-insib huma kontra l-liġi. Barra minn hekk hemm żewġ regolamenti oħra, li jgħidu: e il-kaċċa tista' ssir biss minn sagħtejn qabel titla' x-xemx sa sagħtejn wara li tinżel ix-xemx e nhar ta' Ħadd u fil-festi publiċi l-kaċċa trid tieqaf fis-1pm. Nota mill-Editur: Did-darba l-artiklu Nittrumbjaw Fuq ma waslilniex (minn Cambridgetl) fil-ħin. Skużawna, imma tinkwetawx: Mark jerġa' jkun magħna mill-ħarġa li jmiss. ' Jisimni Steven u għandi 10 snin. Darba waħda kont għaddej miż-Żurrieq u tajt raġel isawwat il- kelb mingħajr ma kien għamel xejn. Għaliex jagħmlu hekk in-nies7 Għażiż Editur, Grazzi. Tista' tgħidli jeżistux xi kotba dwar il-mammals Steven Galea ta' l-Ewropa. Jiena jogħġbuni dawn l-annimali, u Mosta għalhekk nixtieq inkun naf aktar dwarhom. Jiena diġà għandi l-ktieb Flora u Fawna ta' Malta, imma xtaqt li jkolli ktieb fuq il-mammals biss. Grazzi. Għażiż Edgar, Iva, jeżisti ktieb tajjeb ħafna dwar il-mammiferi kollha Niki ta' l-Ewropa, u naf għax jien għandi dan il-ktieb u kemm- Għażiż Steven, il darba wżajtu. Ma nafx għaliex in-nies tiġihom ix-xewqa li jaħqru Il-ktieb j jismuT The Mammals of Britain and Europe l-klieb. Forsi għax il-kelb ma jpattihiex2 Forsi għax il- ta' G Corbetu D Ovenden. kelb jaħfer mument wara li jissawwat7 Ma nafx. Huwa ta' daqs komdu biex Ma nafx ukoll għaliex meta xi ħadd ikun kattiv jinġarr, għax huwa tat-tip ngħidulu: Kemm int kelbi Kellu bżonn kulħadd jaħfer field guide. u jinsa daqs il-kliebi Għandek issib tixtrih. jinzh Editur L-Editur l-ittri 157 Marina Court: tagħkom ' Triq Rigord hekki Ta' Xbiex MSD 12 i L-Għansar hija pjanta li faċli tagħrafha. Bħalissa tara ħafna minnha jikbru max-xagħri u l-isteppa. Għandha weraQq kbir, lixx u aħdar karg ileqq, isfel wiesa' u t-tarf ġej għall-ponta. Dil-pjanta ttella' l-weraq kollu madwar : il-bażi. Bħalissa l-weraq biss tara il-fjuri baqagħlhom 7/7) sas-sajf biex jitfaċċawl Mill-basla kbira ta' l-Għansar i 4 jagħmlu mediċina li tintuża fil-kura tal-mard tal-qalb. l Booħi i maħ A banting qijf Fjaminġu TIT Ronald Camilleri Tpinġix ikbar minn 10x110ċm, uża karta (mhux kartonċina) bajda u tpinġix bil-kulur. Ikteb isem l-annimali jew pjanta u ismek u l-età. Jekk iżżomm dawn ir-regoli, it-tpinġija tiegħek għad tidher fil-magażin. Sejrin ħarġa fil-kampanja fl-inħawi ta' Burmarrad. Fuq l-għoljiet dawk in-naħat hemm xagħri interessanti, fejn forsi naraw xi orkidi. L- orkidi huma pjanti rari u delikati, imma għandhom fjuri sbieħ ħafna. Hemm ukoll Wied Għajn Riħana, li f'daż- żmien tas-sena jżomm l-ilma. U fejn hemm l- ilma… hemm il-ħajja. Se mmorru ħajk miċ-Ċirkewwa, u nimxu max-xatt : tal-punent ta' Malta saċ-Ċumnija, imbagħad naqsmu l-wied għall-Għadira. Data: Il-Ħadd 14 Frar 1999 Ħin: 7. L , Niltaqgħu: Inġib: Lura: Età: Se mmorru ħajk Għawdex. Fejn eżatt naraw dakinharli Min ġej iċempel lil Justin fuq 440104. Data: il-Ħadd 28. Marzu 19: Ħin: Niltaqgħu: inġib: Lura: Età: p. , il-Ħuttafa 30 2. Desirċe Falzon 'Tpoġġihx fuq l-aħmari Tpoġġihx fuq l-aħmarf' Ersaqt lejn il-grupp ta' tfal li kienu qed jgħajtu, biex nara x'kien dan l-eċitament. Kien kamalejont, li kien f'idejn wieħed minnhom. Meta staqsejthom għaliex kienu qed jgħidu hekk, waħda tifla qaltli: : 'Għax jekk tpoġġih fuq l-aħmar, huwa jipprova jsir aħmar ukoll, u bl-isforz imut.' ; Ħmerijal Ara kif jista' jkun' Il- 4 kamalejont veru li jbiddel il-kuluri ' tiegħu, imma lanqas ma huwa ki qawsallal Fil-ġilda tiegħu għandu ċelluli speċjali li fihom il-kuluri. Għandu ħodor, sofor, kannella u suwed. Meta l-kamalejontikun irid jidher skur jiġbed 'il ġewwa ċ-ċelluli £ sofor u ħodor ċari u b'hekk jispikkaw iċ-ċelluli suwed, kannella u ħodor skuri. U bil-kontra meta jkun irid jiċċara. Barra minn hekk, il-kamalejont ma jbiddilx skond l-oġġetti tpoġġih fuqu. Il-kuluri tiegħu qishom lingwa. Bihom jagħti messaġġ lill-annimali ' l-oħrajn. Per eżempju, jekk ikun iridibeżża' predatur jew kamalejont ieħor, jaqleb għall-iskur u jintefaħ ħalli jidher ikbar. U bilħaqqi Il-kamalejont $ m'għandniex għalfejn neħduh f'idejna biex narawh ibiddel il- kuluri. Jekk trid tara kamalejont : jinbidel, osservah fin-natura mhux f'idejk - JEKK jirnexxilek tilmħuttl Tissejjaħx berdwoċer jekk m'intix ..fil-Birdwatchers Clubl BirdLife Malta - 57 Marina Court Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Tel 347646 Fax 343239 email bim(orbit.net.mt Ħafna minn dawn l-annimali jinqabdu mis- selvaġġ bin-nases. Waħda min-nases li tintuża hija l-leghold trap. Meta jinqabdu annimali fiha, dawn ma jmutux mill-ewwel. Jippruvaw jaħarbu u jispiċċaw iweġġgħu aktar. Ħafna jigdmu n- nassa tal-ħadid u jkissru snienhom magħha. Oħrajn jigdmu s-sieq maqbuda biex jippruvaw jaqtgħuha barra, ħalli jkunu jistgħu jaħarbu. Dawn xorta jmutu għax jitilfu ħafna demm jew taqbadhom infezzjoni. Jekk le, imutu żgur bil- ġuħ, għax bi tliet saqajn ma taqbadx x'tiekoll Nassa oħra li tintuża hija l-Conibear trap. Jekk annimal jgħaddi minnha, din tkissirlu dahru jew għonqu. L-industrija tal-fer tgħidli din-nassa hija ħanina għax l-annimal toqtlu mill-ewwell Imma fil- fatt ħafna eluf ma jmutux mill-ewwel, imma jibqgħu maqbudin f'uġigħ kbir sakemm jinqatlu min-nassab. Ħafna annimali ġieli jdumu fin-nassa tlett ijiem. Niġu issa għall-farms tal-fer. Xi nies jgħidu li l- farms huma inqas kattivi mill-insib. Imma fil-verità dawn il-farms m'huma xejn ħlief kampijiet ta' tortura, fejn i-uniku interess huwa l-flus. L-annimali tal-fur farms jingħalqu f'gaġeġ żgħar, mingħajr spazju u mingħajr kumpanija ta' annimali oħrajn. Dawn l- annimali jiġgennu f'dak iċ-ċokon, jippassiġġaw bla waqfien min-naħa għall-oħra tal-gaġġa. L-annimali tal-gaġeġ jiġu ttrattati ħażin ħafna, b'nuqqas kbir ta' ndafa u kumdità. Ħafna minnhom jinfettaw saqajhom mal-ħadid maħmuġ tal-gaġġa. Imbagħad, wara din it-tortura kollha, jinqatlu bil-gass, b'xokk jew bil-velenu. L-industrija tal-fer għandha effetti ħziena wkoll fuq Biex jitrabbew l-annimali għall-fer tagħhom tinħela ħafna enerġija. Barra minn hekk, biex isiru dawn il-kowtijiet tintuża kwantità kbira ta' kimika perikoluża, li s-soltu t tispiċċa fix-xmajjar, fil- ħut u fin-nies. Din il-kimika tikawża mard tan-nifs u kanċer. Insemmu wkoll il-fattli meta l-bniedem jaqbad mis-selvaġġ ħafna annimali ta' speċi waħda, dan ikisser il-bilanċ tan-natura, u jħalli effettili ħadd ma jistennihom. B'xorti tajba, f'dawn l-aħħar snin kiber sew is- sapport għall-kampanji kontra l-fer. Ħafna pajjiżi waqqfu l-użu tal-leghold traps. Ħafna atturi, kantanti u nies famużi oħrajn ukoll urew is- sapport tagħhom. Anke l-Worid Council of Churches ikkundannat l-użi tal-fer. U fil-fatt is-sena l-oħra il-bejgħ tal-kowtijiet tal-fer naqas. Imma jibqa' l-fatt li l-figura li semmejna fil-bidu - dik tal-qtil. ta' 31 miljun annimal — turi li l- problema għadha hemm. UMA il-Ħuttafa 30 4 J Frar 1999 ) Ħu e B il-ktieb L-Agħsafar qed inbigħuh bi prezz speċjali ta' Lm1.75 flok Lm2.5011 Dawn huma l-Ħuttaf li daħħlu membri ġodda fil- 4 Klabb f'Novembru u Diċembru 1998. Roħs ta' 3096 Rodnev Gauci Clinton Pisani 9 L-uniku gwida għal- Olen Terribile David P Cilia għasafar bil-Malti Andrċ Callus Gilbert Haber Ktieb ta' 190 paġna. Naill Retton Karen Camilleri Fih tal Wi Malta Marlon Borg Kristina M Bartolo ob, tpinġija Għa Veronica Barbara Felicitv Borg Christine Saliba Ronald Sultana Tista' tiġi tixtri l-ktieb mill- Wageżie, Kvie Bugeja Birdlife f'Ta' Xbiex (Sam- : Fa) ipm Mon-Fri) jew tibgħat ċekk ta' Lm2 u nibagħtu- hulek bil-posta d-dar. Ċekkijiet tpagabbi' lil BirdLife Malta u lilek nibagħtulek. , 0 Tliet pitazzi ta' l- għasafar u. ' € Stiker bil-kulur ta' għasfur :. Ħajjar ħabib jew ħabiba jidħlu fi Klabb Ħuttaf, tihom : jimiew kopja ta' dil-formola, imta isfel id-dettalji tiegħek ġ stess, u ibgħathomina, flimkien mal-Lm1.50ċ tal membru l-ġdid. Il-pitazzi u l-istiker jaslulek bil-posta fi ftit ġranet. Isem u Kunjom — — membru li ddaħħal, inti tieħu 8 punti fl-iskema Ħuttafa tas-Sena Life Malta) jew Postal Order jew 25 bolla tas-6ċ isem u Kunjom Ibgħat kollox lil BirdLife Malta - 57 Marina Court Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 1 2 Jannar- Frar 1999 e IL-Ħuttafa 30 LA iI Il-Ħuttafa tas-Sena Grazzi Gurnali . Diġa daħlu 99 membru fl-iskema Ħuttafa tas- Nixtiequ ngħidu grazzi lill-gazzetti The Times, The Sena. Dawn huma l-5 li jinsabu fuq quddiem. Malta Independent, L-Orizzont u In-Nazzjon tallikull Jurgen Pavanella darba li toħroġ Il-Ħuttafa, dawn qed iġibulna fil-paġni Dawn Costa tagħhom avviż dwar il-magazin tagħna. Grazzi kbira Eari Vella wkoll lill-ħabib tagħna berdwoċer Alex Casha li qed Steven Galea jieħu ħsieb jikteb dawn l-artikli u jwassalhom lill-gazzetti. L-indirizz il-ġdid ta' BirdLife Malta kellna mill-ġdid nerġgħu nirranġawh ftit, minħabba li fettlilhom bidlu n- numri tal-bibieni Mela issa l-indirizz irid jinqara hekk: Stennewni, kattivil BirdLife Malta 0— ki 57 Marina Court ki ewis Triq Rigord fĦ tan em : ĠEġĦZ3 Ta' Xbiex MSD 12 Meta tiktbulna, qisu li l-indirizz tikbuh EŻATT kif jidher hawn fuq. Jiġifieri iddaħħlux iktar il-kliem KLABB ĦUTTAF jew KOMPETIZZJONI jew EDITUR jew IL-ĦUTTAFA jew ALIVE jew GALLERIJA jew ISEM XI ĦADD. Dan minħabba regola tal-posta, li jekk ikun hemm kliem li mhux parti eżatt mill-indirizz, il-BirdLife teħel ċitazzjoni kull darbal U l-flus aħjar nużawhom f'xi fuljett sabiħ. Mhux hekk21