ĦARĠA NUMRU 12- XITWA NEWSPAPER POST PUBBLIKAZZJONI MAĦRUĠA MIS-SEGRETARJAT TAL-BIEDJA, SAJD U DRITTIJIET TAL-ANNIMALI NISĠET ARTNA Pubblikazzjoni maħruġa mis-Segretarjat tal-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali Għeżież qarrejja, istgħu ngħidu li għaddiet sena oħra u ninsabu fl-istaġun tax-xitwa fejn f'dan l-istaġun niċċelebraw waħda mill- akbar festi għalina l-Maltin u l-Għawdxin, il-festa tal- Milied. Nispera li kellkom Milied hieni u li sibtu l-ħin biex taqtgħu ftit mir-rutina ta' kuljum u tgawdu aktar ħin mal-familji u l-ħbieb. Taqsima Festi Rurali Ċentru ta' Riċerka u Żvilupp L-Għammieri, Triq l-Ingiered Il-Marsa MRS 3303 Nistgħu ngħidu li għalaqna erba' snin nidħlu fid-djar tagħkom inwasslulkom artikli ta' informazzjoni ferm utli speċjalment dwar L is-settur tagħna kif ukoll artikli oħra ta' interess fuq il-kultura u l-lingwa tagħna u xi riċetta tajba u bnina ma tonqosxli Dan kollu seta' jsir bl-għajnuna tagħkom il-qarreja, bir-rispons li dejjem tagħtuna, kif ukoll permezz tal-kontributuri li kull sena qegħdin isibu l-ħin biex iwasslulna din l-informazzjoni, F'isem it-Taqsima Festi Rurali minn qalbi nirringrazzjakom tal-impenn u l-kuraġġ li dejjem tagħtuna biex nibqgħu għaddejjin. Grazzi Ritratt meħud minn Joseph Mercieca Kordinatriċi Leanne Bajada Editur Ramona Borg Tislijiet Ramona Borg Qari tal-provi Braden Saffrett Ħidma Kontinwa Kaċċa u Nsib Il-Biedja Organika L-Ewwel Sitt Xhur ta' Ħidma Il-hvdroponics Sistemi ta' tkabbir Alternattiv L-Iskema tal-Pagament Bażiku Għarfien dwar il-Ħarsien tal-Pjanti Ħlewwiet tat-tin mingħajr zokkor Proġetti Implimentati Loħl il-Programm Operattiv Razez Domestiċi Maltin: In-Naħla Maltija Il-Kappelli fil-Kampanja Maltija Purifikazzjoni tal- Varjetajiet La' Basal ta' Malta Il-Biċċerija Pubblika Tista' tagħżel Kors biex jippreparak għall Karriera fl Immaniġġjar tal-ħut Ħidma Kontinwa dejna sena ġdida, dan ifisser 4 ukoll li għaddew l-ewwel seba' xhur ta' ħidma tiegħi bħala Segretarju Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijiet tal- Annimali. Dan huwa ż-żmien ideali sabiex filwaqt li nħarsu 'l quddiem għal aktar impenn, nagħtu ħarsa wkoll lejn il-ħidma li saret f'dawn l-aħħar xhur. Fl-oqsma taħt ir- responsabbiltà tiegħi jiena kburi li diġà sar ħafna xogħol li affettwa b'mod pożittiv lill-bdiewa, lis- sajjieda kif ukoll lill-annimali. Bla dubju d-dekasteri li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tiegħi, mill-qasam agrikolu u dak tas-sajd, sad- drittijiet tal-annimali, huma kollha setturi impenjattivi li jeħtieġu attenzjoni partikolari sabiex jitkabbar il-potenzjal tagħhom. Dan filwaqt li rridu nkunu preparati sabiex nilqgħu għall-isfidi li nistgħu niltaqgħu magħhom. Ħadt ħsieb li s-settur Agrikolu ingħatalu l-attenzjoni u importanza li tixraqlu. Waħda mill-miżuri importanti li ħadna u ser inkomplu nieħdu anka permezz a' ħidma konġunta mal-Ministeru al-Energija u l-Ilma, hija li naraw kif se nkomplu noffru ilma tajjeb għat-tisqija lill-bdiewa tagħna. F'dawn l-aħħar snin, il-Gvern permezz ta' fondi mill-Ewropa kif ukoll lokali ddeċieda illi jinvesti mat-€22 miljun sabiex jintuża dak -ilma li kien qed jiġi mormi l-baħar wara li jiġi trattat fl-impjanti ad-drenaġġ. lIIma ta' kwalità eċċellenti, li qiegħed jiġi provdut għall-użu tal-biedja fejn diġà qed iservi numru konsiderevoli ta' bdiewa mill-Mellieħa sa Binġemma. Huwa maħsub illi fi ftit xhur oħra, ikollna aktar faċilitajiet ġewwa Għawdex kif ukoll fin-naħa t'isfel a' Malta. Tkellimna mal-produttri tal-inbid f'Malta sabiex nifhmu aħjar il-bżonnijiet tagħhom u għaldaqstant pjanajna sabiex inkomplu ninvestu fil-kampanja ta' promozzjoni tal-inbid Wines of Distinction li nedejna f'Ottubru li għadda. Dan bil-għan li tqajjem kuxjenza u interess dwar il- karattru distintiv ta' nbejjed ta' kwalità prodotti f'Malta skont il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi kif irregolata mill- Unjoni Ewropea. F'Diċembru ħabbart miżura importanti ta' €6.6 miljun għas-settur agrikolu li se jgawdu minnhom il-kunsilli lokali u l-bdiewa sabiex jitranġaw it-toroq rurali u tintlaqa' d-domanda kbira biex jiġu restawrati l-ħitan tas- sejjieħ. Is-settur tas-sajd hu qasam mimli sfidi u rregolat b'bosta liġijiet stretti. Żammejna l-wegħda tal- manifest elettorali u din is-sena ma daħħalniex kwoti tal-pixxispad. Kont kommess li nibqa' qrib kull sajjied sabiex niffaċilita l-ħidma tagħhom, inqgħaqadt mas-sajjieda fit-tberik tad-dgħajjes qabel il-ftuħ tal-istaġun tal-lampuki, attendejt għal attività oħra suċċess ta' Festa Ħut f'Marsaxlokk u qegħdin naħdmu sabiex insostnu l-industrija tas-sajd permezz ta' titjib fl-infrastruttura tant meħtieġa madwar Malta u Għawdex. Għall-qasam tal-ħarsien tal- annimali, ħsibna sabiex noħolqu inizjattiva ġdida li primarjament tinkludi servizzi veterinarji b'xejn lill-Għaqdiet mhux Governattivi. piż u nfiq għall-NGOs sabiex ikomplu jharsu l-annimali li jiġru barra li għandna f'pajjiżna. Barra minn hekk żidna l-allokazzjoni għall-Animal After Care Clinic sabiex inżidu l-effiċjenza u nsaħħu d-Direttorat għall-Ħarsien tal- Annimali biex ikomplu jieħdu ħsieb Onor. Clint Camilleri Segretarju Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali l-annimali li jiġu salvati mit-toroq f'Malta. Ħadna ħsieb li nżidu l-allokazzjoni tal-fond tal-Animal Welfare li fost l-oħrajn se jgawdu minnu Għaqdiet mhux Governattivi li jkunu konformi mal-Kummissarju tal- Għaqdiet Volontarji, u f'Diċembru qassamna 5096 ta' dawn il-fondi lill-NGOs. Huwa importanti u ninsab fiduċjuż illi r-relazzjoni u l-koperazzjoni bejn l-Animal Welfare u l-għaqdiet għall-ħarsien tal-annimali tkompli tissaħħaħ, għaliex permezz ta' ħidma konġunta jkompli jsir aktar ġid u nwasslu aktar għarfien kontra l-moħqrija tal-annimali. Dawn huma ftit mill-inizjattivi li ħadna bħala Segretarjat f'dawn l-aħħar seba' xhur, u meta nħarsu lura filwaqt li ninnutaw il-kisbiet u l-miri li diġà Iħaqna, nindunaw ukoll li l-ħidma trid tissokta sabiex nimxu 'l quddiem u niksbu iżjed riżultati u suċċessi. Jien ninsab lest għal aktar ħidma sabiex tul is-snin li għandna quddiemna ssir qabża ta' kwalità f'kull settur ii nħeġġeġ aktar investiment f'dawn l-oqsma. Fl-aħħar nett nagħlaq billi nawguralkom is-Sena t-Tajba mimlija b'dak kollu li tixtieq qalbkom. Anjażċ NISĠET ARTNA ni MI a kal Hħieimaqs It Xnur ta' Ħidma Segretarju Parlamentari BIE EI To fEMEEX fo AM PIJA al i nieda l-attività L-Onor. Clint Camilleri waqt waħda miż-żjarat li għamel lil diversi bdiewa u produtturi fejn tkellem magħhom dwar id- diffikultajiet li jaffaċċjaw fil-ħidma tagħhom, iżda fuq kollox setgħu jaqsmu miegħu l-aspirazzjonijiet għall-ħidma tagħhom. Awwissu Qabel fetaħ l-istaġun tal-lampuki, is- Segretarju Parlamentari Clint Camilleri ngħaqad mas-sajjieda għat-tberik tad- dgħajjes. Attenda wkoll għal Festa Ħut f'Marsaxlokk li għal darb'oħra kienet suċċess. Iż-żjara tal-Onor. Clint Camilleri fl- impjant taċ-Ċumnija l-Mellieħa. Wieħed mir-riżorsi ewlenin sabiex il-bidwi jkun jista' jipprovdi fis-suq, prodott ta' kwalità tajba, huwa bla dubju ta' xejn l-ilma. L-ewwel 2,500 metru kubu fis-sena ta' ilma trattat se jkunu qed jingħataw b'xejn lill-bdiewa għall-użu fl-agrikoltura. Qabel il-mixja bil-klieb li saret bħala waħda mill-attivitajiet li ttellgħu fl-Għammieri fil- jum iddedikat għall-annimali. L-Onor. Clint Camilleri jinsab impenjat sabiex ikompli jżid il-ħidma favur aktar ħarsien tal-annimali u jiddaħħlu aktar miżuri u inizjattivi kontra l-moħqrija ta' dawn il-ħlejqiet. te Lgkrrza BETA, JA ħa ens Waqt żjara li għamel fil-pixkerija tal-Marsa, l-Onor Clint Camilleri tkellem mas-sajjieda li fost l-oħrajn semmew l-impatt pożittiv li ħalliet it-twettiq tal-wegħda elettorali tal- Gvern, dik li ma jkunx hemm kwoti individwali tal-pixxispad. Camil li jieħdu ħsiel jgawwdu (o fe (ol nitla u minn din l- SIE IT EA ukoll miżur 6 NISĠET ARTNA Għarfien dwar il-Ħarsien tal-Pjanti aqt il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, l-uffiċjali ewlenin tas-Saħħa tal-Pjanti mit-28 Membru Stat tal-UE qablu fuq strateġija ta' għarfien ta' kuxjenza dwar is-Saħħa tal-Pjanti fl- UE. L-istrateġija tikkonsisti f'ħames azzjonijiet ta' prijorità li għandhom jitwettqu mill- Istati Membri u l-Kummissjoni Ewropea, maħsubin biex jgħinu lill-awtoritajiet nazzjonali jwettqu kampanji ta' informazzjoni u jwasslu informazzjoni xierqa lil dawk kollha involuti fil-prevenzjoni u l-kontroll tal-pesti tal-pjanti. Il-ħtieġa ta' dan is-suġġett inħasset minħabba li l-Unjoni Ewropea affaċċjat diversi kriżijiet u emerġenzi kawża ta' tifqigħat u sejbiet ta' mard u insetti tal-pjanti. Dawn l-organiżmi ta' ħsara kellhom impatt devastanti li wera biċ-ċar il-ħtieġa għall-miżuri biex jipprevjenu l-okkorrenza tagħhom, jew inkella biex jillimitaw it-tixrid u l-impatt tagħhom. Malta ħasset li l-għarfien tal-kuxjenza huwa mezz effettiv biex jiffaċilita l-infurzar, miżuri effettivi ta' kontroll u intervent rapidu għall-eradikazzjoni u l-kontroll tal-pesti tal-pjanti. Proprju għalhekk intgħażel dan is- suġġett bħala prijorità tal- Presidenza Maltija tal UE fil qasam tas-saħħa tal-pjanti. L-istrateġija l-ġdida hija strutturata madwar ħames azzjonijiet ta' prijorità li jinkludu: żvilupp ta' strateġiji ta' għarfien, ħolqien ta' grupp ta' ħidma tal-Kummissjoni; ħolqien ta' għodod u materjal ta' għarfien; impenn ma' partijiet interessati u taħriġ ta' komunikaturi; kif ukoll monitoraġġ u evalwazzjoni. Dawn l-azzjonijiet ġew imfassla fuq il-bażi ta' kwestjonarju li sar fost l-awtoritijet responsabbli mis-saħħa tal-pjanti fl-Istati Membri u diskussjonjiet waqt il-Grupp ta' Ħidma tal- Kunsill tal-UE magħmul minn uffiċjali ewlenin fis-settur fitosanitarju. It-tweġibiet għall- kwestjonarju ġew ippreżentati waqt il-workshop ''Għarfien ta' Kuxjenza bħala Għodda Essenzjali waqt Kontinġenza' ġewwa Għawdex f'Mejju ta' din is-sena. Il-Kummissjoni bdiet twettaq din l-istrateġija billi preżentat it-termini ta' referenza għall-grupp ta' ħidma li mistenni jiltaqa' għall-ewwel darba bejn Novembru u Diċembru ta' din is-sena. Sharlo Camilleri Direttur għall-Ħarsien tal-Pjanti Malta tant temmen fl- importanza ta' għarfien fis- saħħa tal-pjanti, li għal dawn -aħħar sentejn kienet għaddejja b'kampanja ta' informazzjoni intensiva u għarfien dwar ir- riskju tad-dħul tal-pesti Xv/e//a fastidiosa li għamlet ħerba is-siġar taż-żebbuġ fl-Italja. Il- kampanja, li hi kofinanzjata mill- Unjoni Ewropea taħt l-istrument inanzjarju tar-Regolament (UE) 652/2014, u qed tiġi mwettqa mid-Direttorat għall-Ħarsien al-Pjanti, fi ħdan id-Diviżjoni għar-Regolazzjoni Veterinarja u Fitosanitarja, Segretarjat Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijet tal-Annimali, qed tiġi mwassla permezz tal-karattru 'Xvlellu', fejn qed jgħaddi l-messaġġ lill-pubbliku ġenerali biex joqgħod lura milli jġib lura d-dar wara li jivvjaġġa kwalunkwe pjanta li faċilment tista' tkun infettata mingħajr l-ebda sintomi viżibbli. Sabiex tintlaħaq l-akbar udjenza possibbli intużaw diversi mezzi pubbliċitarji, u nħolqu żewġ video clips qosra li ntwerew fuq stazzjonijiet u programmi tat-TV lokali, fuq skrins taċ- ċinema lokali, fuq Facebook, kif ukoll abbord il-katamaran li jittrasporta l-passiġġieri bejn Malta u Sqallija. Barra minn hekk, peress li l-kampanja hija mmirata speċifikament lejn il- vjaġġaturi, sar reklamar fis-swali tal-Ajruport Internazzjonali ta' Malta. Huwa stmat li fl- ewwel tmien xhur ta' din is-sena, il-kampanja laħqet total ta' aktar minn 4 miljun passiġġier li għaddew mill- Ajruport Internazzjonali ta' Malta b'total bla preċedent ta' 693,537 passiġġier li għaddew mill-ajruport matul ix-xahar ta' Awwissu. Ġew stampati fuljetti informattivi li flimkien ma' bookmarks u stikers ikkuluriti ġew iċċirkolati fl-iskejjel primarji lokali, fil-ħwienet tal-kotba u fil- fieri. Bħala parti mill-attivitajiet li għaddejjin biex tiżdied il- kuxjenza pubblika u l-għarfien dwar dan il-batterju fatali, il-kampanja ġiet estiża fit-toroq ta' Malta u Għawdex permezz ta' reklamar fuq karozzi tal-linja lokali. Agħti sehmek int ukoll sabiex nibżgħu għall-pjanti u l-prodotti agrikoli lokali tagħna u nżommu l-mard 'il bogħod minn xtutna billi meta ssiefer ma ġġibx lura miegħek xitel ta' pjanti. META SSIEFER IĠĠIBX xl fasti DAN IL-BATTERJU JISTA' JKUN PREZENTI MINGĦAJR MA TARAH Agħti sehmek int ukoll sabiex nibżgħu għall-pjanti u l-prodotti agrikoli lokali tagħna u nżommu l-mard 'il bogħod minn xtutna billi meta ssiefer ma ġġibx lura miegħek xitel ta' pjanti. NIBŻGĦU GĦALL-PJANTI TAGĦNA 8 NISĠET ARTNA Razez Domestiċi Maltin: In-Naħla Maltija eta jinqara dan l-artiklu, ħafna ser jistaqsu lilhom infushom għalfejn in-naħla Maltija hija razza domestika Maltija. Dan mhux insett Malti salvaġġ Irrid noqgħod attent fl-ispjegazzjoni tiegħi ta' kif dan l-annimal jagħmel parti mill-annimali u x-xtieli kollha li kklassifikajna s'issa fis-serje tagħna bħala razez domestiċi Maltin. In-naħla Maltija tagħmel parti mir-renju tal-insetti u taqa' fl-ordni msejħa Hvmenoptera, li tinkludi n-naħal, id-Dubbien Serrieq, iż-żnażan u n-nemel. Naħal tal-għasel (Apis) hawn madwar 12-il speċi magħrufa mad-dinja, flimkien mal-44 sottospeċi tagħhom. Seba' speċi minn dawn għadhom jeżistu, filwaqt li l-oħrajn huma estinti. In- naħla li tinstab lokalment (Apis melifera) għandha madwar 30 sottospeċi u dawn jinstabu mxerrdin fl-Ewropa, fil-Lvant Nofsani, fl-Afrika, u fl-Asja. Fl- 1997, is-sottospeċi Ruttneri ġiet deskritta ġdida għax-xjenza minn Sheppard, Arias, Grech Studju li sar fl-2014 minn Sammut wera li n-naħla tagħna għandha l-oriġini tagħha fl-Afrika ta' Fuq. Din is- sottospeċi, li nistgħu nsejħulha n-Naħla Maltija, hija endemika għal pajjiżna, jiġifieri fid-dinja kollha tinstab iżolata fil-gżejjer Maltin. S'hawnhekk għadna qegħdin nitkellmu fuq sottospeċi salvaġġa Maltija li evolviet b'mod naturali f'iżolament matul eluf ta' snin mingħajr l-intervent tal-bniedem. X'aktarx li madwar 8,000 sena ilu l-bniedem beda jiġbor l-għasel mis-salvaġġ, kif jixhdu xi tpinġijiet f'numru ta' għerien fi Franza u Spanja. Barra minn hekk, madwar 7,000 sena ilu l-bniedem beda jipprova jikkontrolla popolazzjonijiet slavaġ għall-benefiċċju tiegħu. Nistgħu ngħidu li n-naħla hija waħda mill-ftit insetti li ġew iddomestikati, apparti xi ħanfus, friefet u baħrijiet (bħad-dudu tal-ħarir. Id- domestikazzjoni tan-naħal hija differenti minn dik ta' razez domestiċi oħrajn bħall- fniek u t-tiġieġ, għax dawn mhumiex miżmumin fil- magħluq, imma f'sistema ta' free range għax iħalluhom jirgħu. Id-domestikazzjoni ta' dan l-insett bdiet meta l-irġejjen bdew jiġu magħżula mill-popolazzjonijiet skont il-karatteristiċi li jogħġbu lin- naħal filwaqt li jitwarrbu dawk Arnold Sciberras riċerkatur fil-bijodiversità li ma kellhomx temperament tajjeb, jew li ma kinux jipprovdu l-kwantità mixtieqa tal-prodott. Hawnhekk daħlet is-selezzjoni artifiċjali, u bħalma ġara barra minn xtutna, il-karattru tal-frieħ imrobbija sar differenti minn dak tan-naħal salvaġġ. Dan ma jfissirx li n-naħla mhijiex kapaċi terġa' tissalvaġġja. Biex wieħed tassew jara d-differenza, idealment iqabbel in-naħal qabel ma ġie ddomestikat man-naħal tal-lum, għax fil-verità, in-naħal salvaġġ lokali tal-lum xi darba kellu xi antenati minn tiegħu li ġew iddomestikati. Kien hemm perjodu f'pajjiżna meta s-sottospeċi Maltija saret razza domestika sa ċertu punt, iżda min-naħal Malti pur biss. Diversi naħħala li intervistajt ma jaqblux li n-naħla nbidlet f'dan il-perjodu. Pero, għal diversi raġunijiet, naħal ta' sottospeċi oħra ddaħħlu minn barra fi żminijiet differenti, speċjalment fl-1992, biex jikkumpensaw għat-telfa li kien hemm fin- naħal minħabba l-marda tal- varroa. Dan in-naħal tħallat bil-cross breeding mar-razza Maltija u filwaqt li ġenetikament jista' jkun li ddaħħlu karatteristiċi tajbin, fl-istess ħin id-demm ma baqax pur. Huwa magħruf ukoll li maż-żmien, wara diversi ġenerazzjonijiet, in-naħal ibridu jsir aggressiv. Dan ikompli jbiegħed il- popolazzjoni domestika li għandna bħalissa minn dik salvaġġa li oriġinarjament kienet teżisti lokalment, qabel l-interventi tal-bniedem. Studju li sar fl-2017 minn Zammit Mangion u l-kollegi tagħna fuq xehdiet ta' naħal magħżula li jixbhu lin-naħla Maltija u li fihom in-naħħala ma jużawx razez barranin, juri li fadal demm Malti sew u li b'miżuri konservattivi (back breeding) nistgħu nerġgħu nressqu xi ftit mill-popolazzjoni lokali lejn ir- razza oriġinali Maltija. Bħala dehra, in-naħla lokali tixbah is-sottospeċi Sicula u intermissa imma saqajha huma iqsar u l-ġewnaħ idjaq. Il-warrani wiesa' aktar u l-pil itwal. Il-kulur huwa sewdieni. Dan ma jfissirx li dawk ta' lewn oranġjo, li morfoloġikament jixbhu razez barrarin minħabba t-taħlit, ma jġorrux ġenetika Maltija ġo fihom. Huma nodfa ħafna u jieħdu ħsieb ix-xehda sew mill-predaturi. Ħafna drabi jiġu ppreferuti razez barranin minn dawk lokali għax ir-razza Maltija għandha tendenza tkun aktar aggressiva u tferra' ta' spiss, u għalhekk taħrab iktar. In-naħla Maltija qiegħda tinqered għal diversi raġunijiet u bħalissa nistgħu nirrikonoxxu li qiegħda fi stat ta' periklu ta' estinzjoni. Minbarra l-mard differenti li n-naħal huwa suxxettibbli għalih, hemm perikli oħra bħalma huma n-nuqqas ta' art fejn jirgħa, il-pestiċidi, in-nixfa kontinwa (speċjalment fl-aħħar snin), id-diversi predaturi, il-kompetizzjoni ma' razez introdotti jew speċi aljeni, u t-taħlit ġenetiku. Iż-żunżan bagħal (Vespa orientalis) qered kwantità kbira mill- popolazzjonijiet lokali f'dawn l-aħħar tliet snin. Aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar qegħdin nindunaw kemm hi importanti n-naħla Maltija u bħalissa għaddejjin diversi proġetti minn entitajiet differenti għall-preservazzjoni ta' din l-ispeċi minn aspett ġenetiku u aspetti oħra. Il-kontroll taż-żunżan bagħal, li l-awtur qed jaħdem fuqu fuq livell nazzjonali, jista' jgħin ukoll fil- konservazzjoni ta' din ir-razza. In-naħla Maltija kienet dejjem ta' importanza għall-gżejjer Maltin tant li anke l-isem ta' pajjiżna, Ħajr lill-botaniku Jeffrev Sciberras, lin-naħħala Ravmond Sciberras u Arnold Grech tal-kummenti tagħhom. Għal aktar informazzjoni nħeġġukom iżżuru l-paġna https://www.facebook.com/ Columbatopia/ 10 NISĠET ARTNA Distinction, li tnediet f'Ottubru u qed titmexxa mis-Segretarjat Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali, se tkun qed tiffoka fuq xi jfisser is-siġill DOK Malta, DOK Gozo u IGT Maltese Islands. Studju riċenti li sar mid-Direttorat tal- Agrikoltura jindika li filwaqt li ċ-ċertifikazzjoni DOK u IGT ilha f'pajjiżna għaxar snin, u minkejja li jidher li l-perċezzjoni dwar inbid lokali ta' kwalità ħadet xejra pożittiva, huwa ċar li għad fadal il-bżonn li jkun hemm aktar għarfien dwar l-inbejjed u l-kwalità tagħhom. Wara li saru diskussjonijiet mal-produttri tal-inbid f'Malta sabiex jinftiehmu aħjar il- bżonnijiet tagħhom, sar pjan sabiex ikompli jsir investiment fil-kampanja ta' promozzjoni tal-inbid, bil-għan li tqajjem kuxjenza u interess dwar il- karattru distintiv ta' nbejjed ta' kwalità prodotti f'Malta skont il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi kif irregolata mill- Unjoni Ewropea. Is-Segretarju Parlamentari stqarr li saret ħidma biex din il-kampanja tingħata identità, xogħol li sar flimkien mal- produtturi tal-inbejjed DOK Malta, DOK Għawdex u IGT Gżejjer Maltin, u jinsab ċert illi din il-kampanja ser tkun suċċess tl-ghan taghha Illi tintorma lill- konsumatur Malti fuq xi tfisser it-tikketta DOK u IGT fuq il- flixkun tal-inbid. Din il-kampanja tinkludi promozzjoni vasta, fost l-oħrajn, reklamar fuq billboards, reklamar fuq il-mezzi tax-xandir, il-midja soċjali u l-magazines. Ser issir ukoll wine appreciation event fejn in-nies ikunu jistgħu jduqu l-inbejjed DOK Malta, DOK Għawdex u IGT Gżejjer Maltin. L-isem ta' din il-kampanja, Wines of Distinction, juri tassew xi jfissru dawn l-indikazzjonijiet ġeografiċi. li huma nbejjed distinti li nistgħu niċċertifikaw dawn l-inbejjed bħala DOK. Clint Camilleri qal li jinsab kburi li Malta u Għawdex nipproduċu inbejjed ta' kwalità għolja u distinta li ġew rikonoxxutti mill-Unjoni Ewropea u protetti bl-istess mod li huma protetti inbejjed tal- ogħla kalibru fl-Ewropa kollha. Il-proċess biex tintlaħaq din il- kwalità jinvolvi ħafna xogħol u dedikazzjoni kemm mill-bdiewa u mill-għassara kif ukoll mid- Direttorat. Il-bidwi jrid isegwi -produzzjoni tal-għeneb tul is-sena kollha u jassigura li -għeneb jilħaq kwalità għolja sakemm jinqata', filwaqt li -għassara jridu jassiguraw illi dan l-għeneb jiġi maħdum ġo nbid distint. L-uffiċjali ad-Direttorat għandhom ir-responsabbiltà li jsegwu u jiċċertifikaw dan il-proċess. L-iskop aħħari hu li kemm il- popolazzjoni lokali, kif ukoll ir-residenti barranin li jgħixu 'Malta, jagħrfu d-dedikazzjoni u x-xogħol kollu li jsir biex inbid ta' kwalità bħal DOK Malta, DOK Gozo u IGT Maltese Islands jasal fuq il-mejda tal-konsumatur. Fetaħ l-istaġun tal-insib fil-ħarifa F'Ottubru, is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri ħabbar li wara li ġew ikkunsidrati r-rakkomandazzjonijiet tal- Kumitat Ornis ta' Malta, kif ukoll il-parametri legali, tekniċi u xjentifiċi applikabbli, il-Gvern ippubblika l-Avviż Legali 294/2017 — Conservation of Wild Birds (Declaration on a Derogation for an Autumn 2017 Live-capturing Season for Finches) Regulations Għalhekk, skont dawn l-avviżi legali u legiżlazzjoni oħra applikabbli fis-seħħ, l-istaġun tal-insib fil-ħarifa għal seba' speċi ta' għasafar tal-għana kif ukoll għall-pluviera u l-malvizz infetaħ bejn l-20 ta' Ottubru u l-31 ta' Diċembru 2017, iż-żewġ dati inklużi. Matul dan il-perjodu, nassaba biss liċenzjati b'liċenzja speċjali tal-insib fil-ħarifa maħruġa mill-Wild Birds Regulation Unit, skont dawn id-derogazzjonijiet, jitħallew jipprattikaw l-attività tal- insib fiż-żoni rreġistrati u suġġetti għall-kundizzjonijiet u l-parametri stretti stipulati fil-liċenzji speċjali rispettivi tagħhom. Il-limitu ġenerali nazzjonali għall- għasafar tal-għana baqa' l-istess bħas-sena l-oħra, jiġifieri ta' 12,000 għall-ġojjin, 800 għall- gardell, 4,500 għall-verdun, 2,350 għall-ekru, 500 għal taż- żebbuġ, 5,000 għall-isponsun, u 2,350 għall-apparell bħala t-total ta' numru ta' għasafar li jistgħu jinqabdu taħt l-awtorità tal-liċenzji kollha maħruġa. In-nassaba liċenzjati individwalment għandhom limitu staġjonali ta' 10 għasafar tal-għana. Il-limitu nazzjonali għall-pluviera ġie stabbilit għal 700, filwaqt li l-limitu nazzjonali għall-malvizz huwa ta' 5,000. Skont ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat Ornis, il-limitu individwali għall-istaġun għall- pluviera u l-malvizz mhux se japplika fl-istaġun ta' din is-sena. In-nassaba huma legalment marbuta li jirrappurtaw minnufih il-qabdiet tagħhom permezz ta' sistema tat-telefown fuq in-numru stipulat fil-liċenzja speċjali tagħhom. Tħabbru bidliet fil-ħinijiet tal- kaċċa u tal-insib fil-park tal- Majjistral Is-Segretarjat Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali ħabbar bidliet fil-ħinijiet tal-kaċċa u l-insib permessi fil-konfini tal-park tal-Majjistral. Taħt regolamenti ġodda ppubblikati fis-27 ta' Ottubru 2017, il-kaċċa fil-park kienet permessa minn sagħtejn qabel tlugħ ix-xemx san-nofsiegħa ta' waranofsinhar (12.30pm) matul ix-xhur ta' Settembru, Ottubru tl Novembru, U matul l-istaġun tal-kaċċa fir-rebbiegħa (kull meta tiġi applikata id-deroga tal-kaċċa fir-rebbiegħa). Dan jeskludi l-ġurnata tal-Erbgħa li matulha l-kaċċa fil-park se tkun permessa sal-għaxra ta' filgħodu (10.0Oam). F'Diċembru u f'Jannar, il-kaċċa hija permessa sal-għaxra ta' filgħodu (10.00am). Fil-festi pubbliċi, il-kaċċa hija limitata sal-għaxra ta' filgħodu (10.0O0am) kemm fil-perjodu tal-kaċċa minn Settembru sa Jannar kif ukoll waqt kwalunkwe staġun tal- kaċċa fir-rebbiegħa. L-insib huwa permess minn sagħlejn qabel tlugħ ix-xemx sas-sagħtejn u nofs ta' waranofsinhar (2.30pm) matul il-ftuħ tal-istaġun meta d-deroga/i tal-insib ikunu applikat. 12: NISĠET ARTNA Charles Zahra lecturer fl-MCAST fuq sistemi ta' tkabbir alternattiv Sistemi ta' tkabbir Alternattiv i ftit kliem, il-kelma hvdroponics tfisser it- tkabbir ta' wċuħ bl-użu ta' ħamrija sintetika flimkien ma' ilma u nutrijenti. Il-kelma hvdroponics ġejja minn żewġ kelmiet Griegi, ponos li tfisser xogħol u hvdro li tfisser ilma. B'hekk il-Griegi bil-kelma hvdroponics riedu jfissru tip ta' biedja li tinvolvi xogħol fl-ilma. L-ewwel sistemi ta' hvdroponics huwa mifhum li ġew mibnija f'Babilonja; fl-hekk imsejħa 'the hanging gardens of Babvlon'' kif ukoll fiċ-Ċina fejn ġew mibnija floating gardens eluf ta' snin Iktar tard il-poplu tal-Aztek bena strutturi bil-qasab biex fuqhom kabbar il-ħxejjex fuq ix- xmajjar tiegħu. It-Teknoloġija u l-Hvdroponics Mad-daqqa t'għajn il-kunċett ta' hvdroponics jidher li huwa wieħed kumpless u jħaddem livelli għoljin ta' teknoloġija, iżda s-sabiħ ta' dawn l-installazzjonijiet hu li wieħed jista' jaddatta dan il-kunċett ghal sistemi semplici kif ukoll għal sistemi iktar avvanzati. L-użu tat-teknoloġija moderna fil-hvdroponics jgħin biex jiġi provdut ambjent iktar adekwat għall-wiċċ. L-ikbar vantaġġ tal-hvdroponics huwa l-konservazzjoni tal-ilma, kif ukoll il-faċilità. L-għeruq ikunu f'ambjent iktar arjuż u Impressjoni artistika ta' kif l-Aztecs kienu jkabbru l-hxejjex taghhom fuq ix-xmajjar. Instalazzjoni ta' Akwaponies b'hekk tkun aktar faċli għall- għeruq li jassorbu l-ossiġnu i huwa tant essenzjali biex -għeruq ikunu jistgħu jassorbu n-nutrijenti li għandha bżonn il-pjanta. F'sistemi ta' ivdroponies iklar avvanzati li jippermettu ir-riċiklaġġ tal-ilma, il-vantaġġ tal-konservazzjoni al-ilma huwa ferm ikbar. l-hvdroponics tippermetti wkoll kontroll akbar mill- bidwi fuq il-klima li fiha qed ikabbar il-ħxejjex tiegħu. Dan hu vantaġġ kbir meta wiehed iqis li l-kontroll fuq il-klima jiġi rifless f'użu inqas ta' pestiċidi, jew saħansitra f'sistemi avvanzati għall-eliminazzjoni a' pestiċidi artifiċjali. Hvdroponics u l-Biedja Organika Wieħed mill-ikbar żvantaġġi tal-hvdroponics huwa proprju li huwa metodu ta' tkabbir jaw - g ġ artifiċjali. dawn is-sistemi mhumiex awtorizzati f'sistema ta' biedja organika hekk kif definita mill- Unjoni Ewropea. Huwa biss l-Istati Uniti li l-hvdroponics mehmuża mal akwakultura, 'sistema hekk imsejħa aquaponics, hija awtorizzata il-biedja organika. Fl- aquaponics jiġi mkabbar ħut biswit il-ħxejjex biex b'hekk il-ħmieġ tal-ħut idemmel -uċuħ. L-Unjoni Ewropea għamlitha ċara li minħabba i l-hvdroponies fil-prinċipju hija sistema artifiċjali, li fiha tagħmir ta' flora u fawna indiġena mhux vantaġġjata, din is-sistema ma għandhiex ilqies għalkollox bħala waħda organika. Dan ma jfissirx pero i sistemi inovattivi bħal dawn ma jistgħux jipprovdu ikel sikur fil-kontinent Ewropew u il hinn minnu. Ħlewwiet tat-tin mingħajr zokkor insajru Ma' Karmen Tedesco 5 Ingredjenti: 500Ogr tin imqadded 2 mgħaref u nofs inbid abjad 2 mgħaref kbar lewż 2 mgħaref ġewż imfarrak 3 qastniet kull persuna 3 mgħaref għasel ta' Malta 3 mgħaref meraq tal-larinġ Ħut-tinu itfa' f'food processor. Żid l-inbid u ħaddem. Żid ukoll il-ġewż, il-lewż u t-tin. Poġġi t-taħlita fuq karta tal-forn u għamel romblu. Ħallih imkebeb fil-karta tal- forn. Qatta' r-romblu u poġġih fuq platt. F'kazzola poġġi l-għasel u l-meraq tal-larinġ flimkien mal-qastan u qegħedhom fuq in-nar. Servi mar-romblu mqattgħin jew tondi. NISĠET ARTNA F'din il-ħarġa din id-darba ħa nżuru kappella oħra fil-pajsaġġ tal-kampanja Maltija, Dik tal-Lunzjata fil-wied imsemmi għall-istess titular f'Għawdex. f'wied fertili ħafna bejn il-Belt Victoria u Kerċem fuq ix- xaqliba tax-Xlendi. Dan il-wied fl-imgħoddi kienu jsibuh bħala s-Saqqajja u wara beda jissejjaħ bħala tal-Lunzjata. Id-devozzjoni lejn il-Lunzjata f'Għawdex tmur lura fl-imgħoddi sew fejn kien hemm ħames kappelli ddedikati lejn dan it-titlu, li waħda minnhom kienet f'dan il-wied. Din kienet kappella troglodita li tfisser kappella ġo għar u l-kappella li hemm illum saret flok din. I l-kappella tal-Lunzjata tinsab Il-kappella oriġinali kienet tmur lura sa nofs is-seklu 14 u kienet saret b'titlu ta' guspatronat irjali b'fondazzjoni mħollija minn Donna Sibella d'Aragona. Meta fl-1530 Malta għaddiet taħt il-ħakma tal-Ordni ta' San Ġwann, din l-kappella għaddiet f'idejhom u kien fil-bidu tas-seklu 17 li l-kappella nbniet mill-ġdid għal dik li hemm illum. Snin sew wara fil-bidu tas-seklu 18, kienet inbniet kamra mal-istess kappella u fuqha sar kampnar. Il-kwadru titulari li kien sar fis- seklu 17 huwa xogħol il-kavallier pittur Fr Luca Garnier, filwaqt li l-altar qabel kien fil-knisja ta' L-istatwa binja tad-dħul għall-istess irrestawrata fl-2007 minn Din titulari kienet saret minn Wistin posl. Iktar fil-fond tal-wied, l-Art Ħelwa flimkien mal- Camilleri Cauchi(1885-1979) fiż-żmien il-maġisteru tal- Kunsill Lokali ta' Kerċem, f'nofs is-seklu 20. Gran Mastru Spanjol Ramon u fl-1698 il-benefikat tal- Perellos v Roccaful (1697- kappella, Dun Erkole Martino Fl-inħawi tal-istess kappella, 1720), kienet inbniet arkata Testaferrata, bena l-loġġa li fid-daħla ta' dan il-wied, hemm b'għajn tal-ilma li kienet ġiet hemm fl-istess post. mia i Economics Officer Biċċerija Il-Biċċeri an l-aħħar is-Segretarju Parlamentari l-Onor. mas-Segretarju Permanenti s-Sur Joseph Caruana mill- Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, żaru l-Biċċerija Pubblika fejn fl-aħħar snin saru diversi xogħlijiet sew fuq il-bini kif ukoll tibdil ta' makkinarju modern biex ikompli jassigura l-iġjene u l-kwalità tal-prodott. Kif tħabbar fid-diskors tal- baġit għall-2018, il-Gvern ħabbar allokazzjoni finanzjarja li tlaħħaq it-€2.3 miljun għat- tkomplija ta' dan il-proġett fil-Biċċerija Pubblika fejn se jsiru diversi xogħlijiet oħra fil- bini kif ukoll jitkompla t-tibdil ta' makkinarju modern. Din hija viżjoni tal-Gvern li l-Biċċerija Pubblika tkun ta' eżempju ta' iġjene u prattiċi mill-aqwa li jassiguraw livell għoli biex tissaħħaħ l-industrija tal-laħam lokali. Fil-Biċċerija bħalissa għaddej xogħol ta' installazzjoni tal- elettriku, sterilizers ġodda u ta' titjib tas-sistema tal-arja kompressata. Qed isir ukoll xogħol fuq il-linja tal-majjali fejn grupp ta' ħaddiema ma ntellfux il-proċess tal- barranin flimkien ma' ħaddiema qatla. Barra minn hekk, l-istess lokali qegħdin jinstallaw linja ħaddiema diġà installaw, ġdida (motorised monorail). apparat ieħor ġdid li jinkludi Dan ix-xogħol jieħu fit-tul sistema ta' ħames lifts u minħabba li qed isir minn platforms ġodda fuq il-linja kollox sabiex kemm jista' jkun taċ-ċanga. 16 NISĠET ARTNA Il-Biedja Organika ktar ma jmur iktar qed niltaqgħu ma' terminoloġija li b'xi mod tirreferi għall-Biedja Organika bħal pereżempju organiku, bijoloġiku, ekoloġiku, u oħrajn. Imma ġustament jitqajmu ċerti mistoqsijiet bħal: e Dan it-titlu fil-verità x'jirrappreżenta7 e Xi nkun qed nixtri meta nagħżel prodotti organiċi7 e Min jiddeċiedi u b'liema awtorità jekk prodott partikolari ġiex imkabbar bi prinċipji organiċi e Kif jgħid il-Malti 'Min għandu ħalqu jgħid li jrid,' jien bħala konsumatur kif ser inkun naf li l-prodotti li qed nixtri huma verament organiċi7 Għaldaqstant hawnhekk ser inkunu qed nispjegaw ftit, bit-tama li nindirizzaw dawn il- mistoqsijiet importanti. L-iktar definizzjoni wiesgħa li taħtha tiġi kklassifikata l-biedja organika hija dik ta' marka ta' kwalità, u bħal kull marka ta' kwalità hija intenzjonata sabiex tagħti valur miżjud lill-prodotti partikolari. Din il-marka ta' kwalità, hija marka Ewropea li toffri garanzija lilek bħala konsumatur illi dawk il-prodotti agrikoli li qed tixtri ġew imkabbra u pproċessati skont sett ta' regoli stretti stipulati fir-Regolament Ewropew 834/2007. Mingħajr ma noqogħdu nidħlu f'ħafna teknikalitajiet legali, fil-verità fiex tikkonsisti din is- sistema ta' biedja organika7 L-iktar prinċipju fundamentali huwa li din it-tip ta' biedja tagħmel ċert illi timminimizza l-impatt fuq in-nies u l-ambjent ta' madwarha billi taddotta sistemi u proċeduri li jaħdmu id f'id mal-ambjent li wieħed ikun qed jaħdem fih. Il-bdiewa jridu jistabbilixxu relazzjoni mal-ambjent ta' madwarhom fejn jifhmu x'inhuma dawk iċ-ċikli naturali li hemm stabbiliti fuq dik l-art u jaraw kif ser jintegraw l-attività agrikola tagħhom sabiex jikkumplimentaw dawn iċ-ċikli naturali. Fi ftit kliem il-biedja organika hija sistema li tinkoraġġixxi qligħ ġust għall-produtturi talli joffri: prodotti ta' kwalità u ġenwini lill-konsumatur filwaqt li jirrispettaw l-ambjent ta' madwarhom, għall-ġid tal-produtturi nfushom, in- nies li qed jikkunsmaw dawk il-prodotti u għall-ambjent, u għalhekk isservi ta' benefiċċju għas-soċjetà kollha. Dan isir billi jiġu rispettati sett ta' prinċipji bażiċi fosthom: e Jiġu applikati sistemi u użati prodotti naturali li jagħmlu ħafna inqas ħsara lill-ambjent, lill-bijodiversità u lis saħħa tal bniedem; e. L-użu ta' prodotti, anki dawk naturali, li jistgħu jintużaw, huwa mnaqqas għall-minimu u jistgħu jintużaw biss meta vera hemm bżonnhom, dak li bil-lingwa Ingliża nsejħulu low input farming; e. Użu ta' sistemi li jippromwovu użu iktar effiċjenti ta' riżorsi naturali, bħal pereżempju r-rotazzjoni tal-uċuħ tar-raba' (newba) u użu ta' demel naturali; e. Jintużaw varjetajiet ta' pjanti u speċi ta' annimali li huma iktar adattati għall-post fejn ikunu se jitkabbru; e Projbizzjoni assoluta ta' użu ta' Organiżmi Ġenetikament e Id-drittijiet tal-annimali huwa prinċipju fundamentali ieħor, l-annimali jrid ikollhom aċċess kontinwu fejn jirgħu u jieklu għalf li hu organiku; e. L-annimali jridu jikbru 'ambjent li jirrispetta ħtiġijiet naturali ta' dak eżempju t-tiġieġ irid ikollhom passiġġieri fejn jistrieħu, u -majjali jrid ikollhom aċċess sabiex joqogħdu jħaffru fil- ħamrija u jeżerċitaw ruħhom. Dawn huma ftit mill-prinċipji u l-obbligi li ġejjin mil-liġi tal- biedja organika, iżda tajjeb tkunu tafu li l-biedja organika ma tiqafx mal-produzzjoni iżda tirregola l-katina kollha, mill- bidwi sal-ħanut minn fejn tixtri dawn il-prodotti. Skont din listess liġi, kull min jipproduċi, jipproċessa, ibigħ, jaħżen jew jimporta prodotti organiċi, irid ikun iċċertifikat u jifforma parti minn sistema ta' kontroll. Dan sabiex meta l-konsumatur jagħżel dawn il-prodotti jkollu moħħu mistrieħ li kull pass involut fil-produzzjoni u l-bejgħ ta' dawn il-prodotti jirrispetta regoli stretti favur l-ambjent u -annimali. s-Sistema ta' kontroll u l-irwol ad-Direttorat tal-Agrikoltura ktar 'il fuq semmejna s-sistema ta' kontroll u ċertifikazzjoni. F'din il-parti ser inkunu qed nispjegaw kif din is-sistema tiffunzjona f'Malta. d-Direttorat tal- Agrikoltura huwa l-awtorità kompetenti responsabbli mill-organizzazzjoni u implimentazzjoni tas-sistema ta' kontroll għall-biedja organika f'Malta. Għalhekk għandu r-responsabbiltà li jħaddem Sistema ta' Kontroll li biha jiġi assigurat li dawk il- prodotti għall-bejgħ immarkati bħala organiċi huma tassew organiċi u li ġew prodotti u mwassla fuq is-suq minn operaturi ċertifikati u allura parti minn din is-sistema ta' kontroll. L-irwol tal-Awtorità ta' Malta għall-Kompetizzjoni u għall- Affarijiet tal-Konsumatur (MCCAA) Kif tistgħu tifhmu parti importanti ħafna minn din is- sistema ta' kontroll hija proprju ċ-ċertifikazzjoni u l-kontroll tal-operaturi nfushom. Fil- preżent din il-funzjoni ġiet f'data lill-MCCAA. Allura sabiex operatur jidħol f'din is-sistema ta' kontroll irid l-ewwel jesprimi l-intenzjoni tiegħu għattali għan mad-Direttorat għat-tali Agrikoltura fejn jiġi ggwidat il-logo tal-biedja organika tal-Unjoni Ewropea in-numru tal-entità li mingħandha ħarġet iċ-ċertifikazzjoni Indikazzjoni tal-post minn fejn oriġinaw il-prodotti agrikoli Il-pajjiż fejn ikunu saru l-kontrolli dwar kif jista' jibda l-proċess ta' ċertifikazzjoni mal-MCCAA. Proċess li jinkludi kemm ivverifikar amministrattiv, kif ukoll spezzjonijiet tal-azjenda u testijiet ta' kampjuni ġo laboratorji akkreditati fuq bażi regolari kif stipulat fil-liġijiet li jirregolaw dan is-settur. Informazzjoni importanti għall-konsumatur Meta tixtri mingħand produtturi jew kummerċjanti lokali, tista' sempliċiment tidħol fis-sit tal- MCCAA (http://www.mccaa. org.mt/en/organicfarming) sabiex tara min huma dawk l-operaturi ċċertifikati. Inkluż fil-lista hemm ukoll kif tista' tagħmel kuntatt ma' dawn l-operaturi. Meta tkun qed tixtri tajjeb tkun taf li fuq it-tikketta ta' prodotti ppakkjati lesti wieħed jista' jiċċekkja l-marki obbligatorji li jrid ikun hemm fuq prodott organiku kif spjegat hawn taħt: Biex nikkonkludu, tajjeb wieħed jibda japprezza l-impenn li hemm biex titħaddem din is- Referenza għall-Biedja Numru ta' referenza għall-entità ta' kontroll sistema ta' kontroll u x'livell ta' impenn jidħlu għalih l-operaturi li jagħżlu li jidħlu għal din iċ- Ċertifikazzjoni u Sistema ta' Kontroll. Għalhekk huwa importanti ħafna li bħala konsumatur, jekk ser tagħżel li tixtri prodotti li qed jinbiegħu taħt il-premessa ta' 'organiċi,' dan tagħmlu biss mingħand operaturi li huma ċċertifikati. Dan għal żewġ raġunijiet fundamentali: s- Sabiex int bħala konsumatur taċċerta ruħek li l-prodotti li qed tixtri huma verament organiċi; s- Sabiex tgħin u lipproteġi operaturi ġenwini fi ħdan dan is-settur li jagħżlu din it-tip ta' biedja alternattiva, li kif tistgħu tifhmu tinvolvi impenn sfiq kemm f'dak li hu x-xogħol tal-produzzjoni nnifsu, kif ukoll impenn li jitlob livell għoli ta' kontroll u monitoraġġ tal-operat tagħhom għax ikunu jagħmlu parti minn din is- sistema ta' kontroll. 18: NISĠET ARTNA L-Iskema tal-Pagament Bażiku 'dan l-artiklu se nagħtu ħarsa dettaljata lejn l-iskema tal-Pagament Bażiku, li hija waħda mid- diversi skemi li qed jitħaddmu f'Malta taħt il-kappa tal- Pagamenti Diretti 2014- L-iskema tal-Pagament Bażiku f'Malta hija simili ħafna għall-iskema preċedenti tal- Pagament Uniku. Fl-2015 Malta allokat intitolamenti ġodda skont l-art eliġibbli li qed jaħdmu l-bdiewa Maltin u Għawdxin, u li huma rreġistrati mal-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA) fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent, l-Iżvilupp Sostenibbli u t-Tibdil fil-Klima (MESDC). Art Eliġibbli Sabiex l-art tkun ikkunsidrata eliġibbli għall-fini tal-għajnuna mogħtija taħt din l-iskema, trid tkun art li qiegħda tintuża għal skopijiet agrikoli — dan ifisser kull art minn raba' li qed jinħarat, jew uċuħ tar- raba' permanenti li jinkludu dwieli jew siġar tal-frott. Ir- raba' eliġibbli għandu jintuża sabiex jitkabbru uċuħ agrikoli li jirriżultaw fil-ħsad tal- prodott. F'każijiet ta' raba' mhux fi produzzjoni, ir-raba' għandu jinżamm nadif u jinħarat bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Mejju La' kull sena. Dan l-obbligu huwa impost mir- Regolamenti applikabbli tal- Kummissjoni Ewropea sabiex tiżdied il-kontabbiltà u jiġi ġġustifikat l-għoti tal-għajnuna lil dawk il-bdiewa li verament iwettqu attivitajiet agrikoli u li għaldaqstant huma meqjusa bħala bdiewa attivi. Huwa importanti ħafna li wieħed ikun jaf li bdiewa li m'għandhomx intitolamenti ma jistgħux japplikaw għall- iskemi tal-Pagamenti Diretti, b'eċċezzjoni tal-iskema tal- Appoġġ Akkoppjat Volontarju (VCS). Għalhekk dawk il- bdiewa li jixtiequ jirċievu intitolament għandhom jagħmlu talba uffiċjali billi jikkuntattjaw l-Aġenzija għall- Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA). Implimentazzjoni Taħt l-iskema tal-Pagament Bażiku jingħata intitolament wieħed li jrid jiġi attivat kull sena mill-bdiewa abbażi tar- raba' eliġibbli li għandhom irreġistrati. Il-possibbiltà ta' rasferimenti, bejgħ, kiri, jew wirt tal-intitolamenti li kienet offri l-iskema tal-Pagament Uniku, hija possibbli wkoll taħt il-Pagament Bażiku. Huwa importanti li wieħed iżomm 'moħħu li intitolamenti li ma jiġux attivati għal sentejn wara xulxin, jintilfu mill-bdiewa u jirritornaw lura fir-riżerva Nazzjonali bil-possibbiltà li jiġu allokati lil ħaddieħor. Barra minn hekk, taħt din l-iskema huma eliġibbli biss dawk il- bdiewa li għandhom mill-anqas O.3 ettari ta' raba' eliġibbli. Aktar Informazzjoni Jekk tixtieq aktar informazzjoni dwar din l-iskema jew dwar xi skema oħra li taqa' taħt il- Pagamenti Diretti inħeġġuk tikkuntattjana permezz ta' email fuq arpa.mesdc(àgov.mt jew billi ċċempel il-Front Office tal-Aġenzija fuq 2292 6148. e Sabiex tkun eliġibbli l-art trid tkun qed tintuża għal skopijiet agrikoli Bdiewa jrid ikollhom minimu ta' 0.3 ettari ta' raba' biex jieħdu l-Pagament Bażiku Ir-raba' jrid jinżamm nadif u jinħarat bejn l-1 ta' April u l-31 ta' Mejju kull sena Bdiewa li m'għandhomx intitolamenti ma jistgħux japplikaw għall-għajnuna taħt l-iskemi tal-Pagamenti Diretti L-intitolament li jingħata taħt l-iskema tal-Pagament Bażiku għandu jiġi attivat kull sena mill-bidwi —- intitolamenti li ma jiġux attivati jintilfu Proġetti Implimentati taħt il-Programm Operattiv Fond Ewropew tas-Sajd 2007-2013 Titlu tal-Proġett: EFF3I1- Tisbiħ tal-Port fl- Imġarr, Għawdex. Implimentazzjoni tal-Proġett: 5 ta' Settembru 2012 - 30 ta' Novembru 2015. Żburżar tal-Proġett (Total tal-kontribuzzjoni pubblika): €70,580.90 (VAT mhux inkluża) b'rata ta' kofinanzjament ta' 7596 Fondi mill-Unjoni Ewropea u 2596 Fondi Nazzjonali. Skop tal-Proġett: Il-proġett ġie implimentat fuq il-linji gwida ta' Prijorità 3 tal-Programm Operattiv Fond Ewropew tas-Sajd 2007-2013 u l-mira tiegħu kienet li tiġi żviluppata l-infrastruttura tas-sajd neċessarja ġewwa l-Imġarr - l-ikbar port awtorizzat fejn jinħatt il-ħut f'Għawdex. Il-proġett għen biex isir titjib fil-kundizzjoni ta' kif jinħattu, jiġu pproċessati, maħżuna u mibjugħa prodotti ta' akkwakultura u sajd. L-implimentazzjoni tal-proġett kellha impatt pożittiv fuq il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-uffiċjali tal-kontroll tas-sajd u sar titjib fuq il-kapaċitajiet ta' monitoraġġ. Permezz ta' dan il-proġett, is-sajjied issa għandu biżżejjed spazju biex ikun jista' jħott il-qabda b'mod ordnat u aktar sikur u jnaqqas l-ammont ta' ħin li jieħu sabiex il-qabda tiġi maħżuna fit-temperatura meħtieġa. Titlu tal-Proġett: EFF312 - Il-Bini ta' Pixkerija u l-Infrastruttura għat- Tqegħid fis-Suq u Impjant tal-Ipproċessar. Implimentazzjoni tal-Proġett: 21 ta' Novembru 2012 - 30 ta' Novembru 2016. Żburżar tal-Proġett (Total tal-kontribuzzjoni pubblika): €2,851,396.88 (VAT mhux inkluża) b'rata ta' kofinanzjament ta' 759 Fondi mill-Unjoni Ewropea u 2596 Fondi Nazzjonali. Tisbiħ tal-Port fl-Imġarr, Għawdex Il-binja l-ġdida tal-pixkerija min-naħa ta' barra. Skop tal-Proġett: L-iskop tal-proġett kien li ssir rilokazzjoni tal-attività tal-bejgħ bl-irkant li kienet issir ġewwa l-pixkerija l-antika tal-Belt Valletta għall-istruttura iktar moderna fil-Marsa u li jkun hemm titjib fil-livelli ta' ndafa u ta' sigurtà. L-istokk tal-ħut jista' jittieħed fil-pixkerija f'kull ħin tal-ġurnata u jiġi mibjugħ bis-sistema tal-irkant kull filgħodu. Il-pixkerija l-ġdida hija mgħammra b'monorail ta' teknoloġija avvanzata li tintuża għall-ġarr ta' ħut kbir u tgħaddi dritt minn ġol-pixkerija u sservi tliet spazji ta' tagħbija u tliet spazji ta' ħatt. Is-sala prinċipali hija mgħammra b'tagħmir tal- azzar inossidabbli li jipprovdi aktar indafa u l-post tas-suq ta' kull pitkal huwa mgħammar b'chiller fejn it-temperatura tkun tista' tiġi kkontrollata. Titlu tal-Proġett: EFF313 — Titjib tal-Konsum tal-Ħut permezz tal- Edukazzjoni/Kuxjenza u Diversifikazzjoni Implimentazzjoni tal-Proġett: 6 ta' Marzu 2013 - 30 ta' Novembru 2016. Żburżar tal-Proġett (Total tal-kontribuzzjoni pubblika): €477,855.94 (VAT mhux inkluża) b'rala La' koflnanzjament la' 7576 Fondi mill-Unjoni Ewropea u 2596 Fondi Nazzjonali. NISĠFT ARTNA Skop tal-Proġett: Il-proġett kien immirat sabiex jgħin fiż-żieda ta' sforzi li jikkontribwixxu għal sajd sostenibbli, diversifikazzjoni tat-tipi ta' ħut u ta' prodotti tal-ħut li jinbiegħ fis-suq lokali u biex ikun hemm żieda fil-kompetittività tas- settur. Bl-użu ta' pubbliċità, reklamar u ta' strateġiji ta' kummerċjalizzazzjoni, il-proġett ħoloq kuxjenza fost il-pubbliku ġenerali rigward il-benefiċċji nutrittivi li takkwista meta tiekol ħut frisk u kif wieħed jista' jżid il-konsum ta' ħut u speċi ta' ħut imrobbi fl- akkwakultura. Lejn l-aħħar tal-kampanja promozzjonali, ġie mwettaq studju ta' riċerka fost il-popolazzjoni lokali. Dan l-istudju ffoka fuq jekk seħħitx xi bidla fil-mudelli ta' konsum tal-ħut wara l-implimentazzjoni tal-proġett. Titlu tal-Proġett: EFF315 — Titjib fil-Portijiet Awtorizzati fejn Jinħatt il-Ħut - Marsa, San Pawl il- Baħar u Marsaskala. Ritratt meħud waqt il-fiera tal-ħut f'San Ġiljan. Implimentazzjoni tal-Proġett: 20 ta' Diċembru 2013 - 30 ta' Novembru 2016. Żburżar tal-Proġett (Total tal-kontribuzzjoni pubblika): €870,067.57 (VAT mhux inkluża) b'rata ta' kofinanzjament ta' 754 Fondi mill-Unjoni Ewropea u 2596 Fondi Nazzjonali. Skop tal-Proġett: L-iskop prinċipali tal- proġett kien li tiġi żviluppata l-infrastruttura tas-sajd neċessarja biex tiffaċilita l-proċess tal-ħatt u attivitajiet Is-sit il-ġdid ta' fejn jinħatt il-ħut ġewwa l-Marsa L-iskal li ġie msewwi fix-Xemxija. ta' kontroll li jseħħu fil-portijiet tal-Marsa, San Pawl il-Baħar Il-proġett ġie implimentat mal-linji gwida ta' Prijorità 3 tal-Programm Operattiv Fond Ewropew tas- Sajd 2007-2013 u permezz tal-investimenti li saru fl- infrastruttura tal-portjiet ġie rreġistrat titjib fis-servizzi li qed jiġu provduti lis-sajjieda u ntlaħqu wħud mill-għanijiet imsemmija fil-Politika Komuni tas-Sajd tal-Unjoni Ewropea. Uħud mix-xogħlijiet marbutin ma' dan il-proġett huma tiswijiet ta' skalien f'Marsaskala u x-Xemxija u l-iżvilupp ta' żewġ siti fejn jinħatt il-ħut ġewwa l-Marsa u l-Veċċja f'San Pawl il-Baħar. Titlu tal-Proġett: EFF316 — Żvilupp ta' Infrastruttura fil-Port Awtorizzat fejn Jinħatt il- Ħut - Marsaxlokk. Implimentazzjoni tal-Proġett: 20 ta' Diċembru 2013 - 30 ta' Novembru 2016. Żburżar tal-Proġett (Total tal-kontribuzzjoni pubblika): €371,040.73 (VAT mhux inkluża) b'rata ta' kofinanzjament ta' 75486 Fondi mill-Unjoni Ewropea u 2596 Fondi Nazzjonali. Skop tal-Proġett: l-proġett ġie implimentat mal-linji gwida ta' Prijorità 3 al-Programm Operattiv Fond Ewropew tas-Sajd 2007-2013 u permezz ta' dan l-iżvilupp fl- infrastruttura tal-port sar titjib is-servizzi, speċjalment fil-ħatt al-ħut u fil-faċilitajiet tal-ħażna ġewwa l-aktar port traffikuż a' Malta. L-implimentazzjoni a' dan il-proġett iffaċilitat il-ħatt tal-ħut f'Marsaxlokk u b'hekk il-proċess ta' ħatt sar aktar effiċjenti u jieħu anqas ħin biex jitwettaq, filwaqt li ttejbu wkoll l-attivitajiet ta' kontroll tas-sajd. Barra minn hekk, l-infrastuttura ta' fejn isir il-ħatt waslet sabiex ikun hemm titjib fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-uffiċjali tal-kontroll tas-sajd u tas-sajjieda li issa qed jiġu pprovduti bi spazju mdaqqas fejn jista' jsir il-ħatt tal-qabda b'mod ordnat u bla periklu. il-moll il-ġdid ġewwa Marsaxlokk Purifikazzjoni tal-Varjetajiet ta' Basal ta' Malta Il-basal, magħruf bħala Allium cepa, huwa wieħed mill-aktar uċuħ komuni li jitkabbar f'Malta minħabba l-użu tiegħu fit-tisjir-u l-fatt li ma jirrikjedix spejjeż kbar biex jiġi kkultivat. Għandna tliet varjetajiet, bid-differenzi tagħhom jidhru biċ-ċar fil-kulur tal-qoxra, u dawn huma l-abjad, l-isfar u l-aħmar Bħalissa ġewwa l-Għammieri għaddejjin bi proċess ta' purifikazzjoni tal-varjetajiet ta' basal ta' Malta. Bħalma jistà jiġi nnutat meta jinqala' l-basal, l-għamla tiegħu tistà tvarja xi ftit jew wisq minn basla għal oħra. Għalhekk, meta niġu biex nippurifikaw il-varjetà nkunu rridu nagħmlu distinzjoni bejn id-daqs, l-għamla u l-kulur, fost oħrajn, biex b'hekk il- karatteristiċi tal-basal magħżul ikun kollu uniformi. Il-proċess jibda billi jintgħażel numru sostanzjali ta' basal li jkun uniformi fid-daqs, fl- għamla u fil-kulur. Dan il-basal jitgħaddas f'Jannar għall- produzzjoni taż-żerriegħa, u jitkompla l-proċess normali tal- kultivazzjoni tal-basal sakemm tinġabar iż-żerriegħa. Din iż- żerriegħa tinżera' għall-ħabta ta' Settembru biex nieħdu Marilvn Theuma Uffiċjal Agrikolu Uffiċjal Agrikolu Anzjan, fi ħdan id-Direttorat għall-kompetizzjoni u d-Diversifikazzjoni Dan ix-xitel jitħawwel aktar tard f'Diċembru biex jerġa' jkollna produzzjoni ta' basal. Hekk kif il-basal jibda jeħxien, jiġi spezzjonat, u dak il-basal li jkun qiegħed fi stadju li jbannad jiġi eliminat. Għall- ħabta ta' Ġunju, il-basal jinqala' u jintgħażel biss dak il-basal b'karatteristiċi uniformi, filwaqt li l-basal l-ieħor jiġi eliminat mill-kollezzjoni. Il-basal magħżul jiġi maħżun biex jerġa' jitgħaddas l-istaġun ta' wara u jerġa' jibda l-proċess mill-ġdid. Dan il-proċess japplika għat-tliet varjetajiet u jiġi repetut fuq medda ta' snin, sakemm il-purità tal-varjetajiet tiġi miksuba. 22: NISĠET ARTNA Tista' tagħżel kors biex jippreparak għall-Karriera fl-immaniġġjar tal-Ħut u s-sajd jikkontribwixxu mhux biss għall-ekonomija Maltija iżda wkoll għall-ħut frisk fis-swieq, fil-ħwienet u fuq l-imwejjed tal-familji Maltin. Pero wara dik il-ħuta hemm xjenza li ftit wieħed japprezza apparti x-xogħol u d-dedikazzjoni ta' għadd sostanzjali ta' sajjieda, intraprendituri, għaddasa, managers, xjentisti u ħafna nies oħra. Naprezzaw ilkoll li mingħajr dawn in-nies, il-ħut - wieħed mill-ikel daqstant essenzjali għall-kċina Maltija u għad-dieta Mediterranja - ma nkunux nistgħu nikluh u ngawduh. ( s-setturi tal-akkwakultura Huwa minnu li llum il-ġurnata tista' tistudja għall-karriera f'dawn l-oqsma7 Iva, l-MCAST joffri korsijiet fl-immaniġġjar tal- ħut u gradwati f'dawn il-korsijiet jibdew jaħdmu f'intrapriżi u Dipartimenti relatati mal-oqsma al-akkwakultura u s-sajd. Il-korsijiet huma varji u ta' ivelli differenti u wieħed jista' jidħol f'dawn il-korsijiet skont il-kwalifiċi li jkollu hekk kif preżentat fit-tabella t'hawn taħt: Malcom Borg Direttur miċ-Centru tal-Agrikoltura, Akkwatika u Xjenzi tal-Annimali Nistħajjel wieħed jistaqsi 'imma allura x'jiġi mgħallem f'korsijiet bħal dawn7' Komuni hija l-idea li dawn l-istudenti jitgħallmu jistadu imma r-realtà hija ferm 'il bogħod minn hekk. Is-settur jirrikjedi li l-istudenti jkunu mħarrġa 1 mgħallma fi xjenzi relatati man-nutrizzjoni u l-mard tal-ħut, fid-disinn u l-inġinerija ta' hatcheries u fish farms, fil- immaniġġjar u l-governanza tas-sajd, fl-ipproċessar u l-bejgħ ta' ħut u prodotti relatati u ħafna iżjed. Dan sabiex il- gradwati jkunu kompetenti biżżejjed jidħlu fid-dinja tax- xogħol mingħajr ebda problemi u min iħaddem ikun jista' jistrieħ Kwalifiċi Livell tal-Kors li Student jista' japplika għalih — Minghajr kwalifiċi Livelli Tjew 2 fuq l-għarfien u l-esperjenza li dawn il-gradwati jkunu ħadu matul il-korsijiet tagħhom. Fil-livelli numru 3 U A, l-istudenti jiġu introdotti għad-dinja u x-xjenzi tal-akkwarja u dan sabiex l istudenti jinfetħulhom il-bibien anke f'dan is-settur u biex il-kunċetti li jiġu mgħallma għaċ-ċokon ta' akkwarjum ikunu jistgħu jiġu esplorati uq skala akbar fis-settur tal- akkwakultura. Permezz ta' taħriġ prattiku, esperjenzi fuq diversi postijiet ax-xogħolu żjajjar f'diversi azjendi relatati mas-settur tal- immaniġġjar tal-ħut, l-istudenti jiġu wiċċ imb wiċċ ma' dak li jkunu se jiltaqgħu miegħu fid- dinja tax-xogħol mela huma jiggradwaw. Il-koperazzjoni bejn il-kulleġġ u l-industrija hija kontinwa u dan sabiex jiġi assigurat li l-kompetenzi i l-ħaddiema għandhom ikollhom biex jidħlu u jaħdmu 'dan is-settur jiġu milħuqa ontinwament. Bħala parti mill-kors, l-istudenti jiġu ggwidati sabiex jinvestigaw xi suġġett relatat mal-oqsma i jkunu qegħdin jistudjaw. Din ir-riċerka toffri l-opportunità il dawn l-istudenti jidħlu id-dettall sabiex jifhmu u jesploraw xi aspett partikolari u ta' interess fl-oqsma tal-ħut li semmejna hawn fuq. Studenti il-passat irriċerkaw aspetti varji fiċ-ċiklu ta' speċi differenti l-akkwakultura, investigaw il- perċezzjonijiet tal-konsumaturi uq prodotti tal-ħut, analizzaw opinjonijiet ta' sajjieda uq kwistjonijiet differenti u esploraw kif ħut li huwa fil- periklu ta' estinzjoni jista' jiġi mrobbi f'akkwarja u tankijiet ost suġġetti oħra. Tajjeb li karrieri bħal dawn jiġu meqjusa sew meta wieħed jiġi biex jagħżel it-triq li jrid jaqbad għall-futur tiegħu jew tagħha. SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-BIEDJA, SAJD U DRITTIJIET TAL-ANNIMALI