Pjazza Santa Margerita f'Ta' Sannat X'aktarx li ngħaddu minnha kuljum u drajniha. Iżda ma kienitx dejjem kif narawha u kif aħna mdorrijin biha llum. Qiegħed ngħid għall-pjazza tal-knisja,il-pjazza ewlenija tar-raħal ta' Sannat, illum magħrufa bħala 'Pjazza Santa Margerita'. Jekkimmorru lura sa ftit aktar minn mija u tletin sena ilu, din il-pjazza kienet tidher differenti minn kif tidher illum. Jekk kont tista' ssejħilha pjazza. Parti kbira mill- pjazza li naraw illum kienet tikkonsisti f'għelieqi. Bejn dawn l-għelieqi, it-triq li kienet twassal għall-knisja mid-direzzjoni tar-Rabat — dakinhar Strada Chiesa / Triq il-Knisja — kienet titwessa' ftit quddiem il-knisja b'mod li kienet tifforma speċi ta' pjazzetta, dakinhar ukoll magħrufa bħala Piazza Chiesa / Pjazza tal-Knisja. Imbagħad kienet iddur maż-żewġ naħat tal-knisja fejn kienet tibqa' tiela' wara l-knisja min-naħa tal-Punent u tingħaqad ma' Strada Cenc / Triq Ċenċ min-naħa tal- Lvant (ara l-pjanta li tidher f'ritratt nru 1). Bil-ħsieb li jikber l-ispazju quddiem il-knisja parrokkjali, il-kappillan ta' dak iż-żmien — Dun Ġwann Indri Vella' — kien diġa' ressaq talba lill-gvern f'dan is- sens. Il-gvern aċċetta iżda bil-kundizzjoni li l-ewwel il-kappillan Vella kellu jakkwista l-għelieqi meħtieġa għal dan it-tkabbir, liema għelieqi kienu proprjeta' tal- kanoniċi kapitulari msejħin 'di Prima Erezione' tal- Knisja Kattidrali ta' Għawdex. Il-gvern ma setax jaqbad u jkabbar a spejjeż tiegħu ladarba dawn l-għelieqi ma kienux tiegħu. Kien meħtieġ għalhekk, li b'xi mod dawn l-għelieqi jiġu akkwistati mingħand l-imsemmijin kanoniċi biex imbagħad finalment jgħaddu f'idejn il- gvern. Għal dan il-għan u biex ikun jista' jissodisfa l-kundizzjoni mressqa mill-gvern, il-kappillan Vella ppropona lill-imsemmijin kanoniċi kapitulari li jsir skambju ta' porzjon ta' għelieqi diviżi bejniethom permezz ta' ġebel tal-qasma u magħrufa bħala 'Tas- Sinjura' (ara l-pjanta li tidher f'ritratt nru 2) f'Ta' Sannat stess (fil-kuntrada magħrufa bħala ''Tal-Lewż') li kienu jappartjenu lill-legat piju ta' quddies lett u anniversarji mwaqqaf mill-mejta armla Maria Tabone' (ara ritrattnru 3) ma' porzjon ta' għelieqi magħrufa bħala ' Tal-Ħofra' li kienu jmissu ma' l-ispazju propost għat-tkabbir quddiem il-knisja parrokkjali (ara l-pjanta li tidher f'ritratt nru 1) uli kienu jappartjenu lill-imsemmijin kanoniċi. Iż-żewġ porzjonijiet t'għelieqi — rispettivament f''Tas-Sinjura' u f''Tal-Ħofra' — kellhom ikunu ekwivalenti għal xuxlin. Infatti, kull waħda minn dawn iż-żewġ porzjonijiet kienet ġiet stmata li tiswa tletin lira sterlina mill-Perito Agrimensore li kien ġie mqabbad apposta (ara iktar 'l isfel). Il-proposta tal-kappillan Vella ġiet milqugħa mill- kanonċi kapitulari waqt radunanza kapitulari mlaqqgħa nhar is-26 ta' Lulju 1887. agħar i A $23 Iżda biex ikun jista' jsir dan l-iskambju, il-kappillan Vella kien jeħtieġlu wkoll jagħmel rikors lis-Santa Sede, liema rikors huwa għamlu permezz tal-kurja djoċesana t'Għawdex. Is-Sagra Kongregazzjoni tal-Kardinali għall- interpretazzjoni tal-Konċilju Tridentin wieġbet għar- rikors tal-kappillan Vella permezz ta' digriet maħruġ nhar it-12 ta' Settembru 1887. Dan id-digriet kien ħalla f'idejn l-Isqof tad-djoċesi t'Għawdex, Monsinjur Pietru Pace, biex jawtoriżża l-imsemmi skambju. L-awtoriżżazzjoni mill-Isqof Pietru Pace saret permezz ta' digriet ieħor din id-darba, mill-Isqofimsemmi u ffirmat kemm mill-istess Isqof kif ukoll mis-segretarju tiegħu l-kanonku Teologu tal-Knisja Kattidrali Dun Ġużepp Farrugia — nhar is-26 ta' Settembru 1887. Għalhekk, nharit-3 ta' Ottubru 1887, dehru quddiem in-nutar Vincenzo Giorgio Gioioso, il-kappillan tal- parroċċa ta' Sannat Dun Ġwann Indri Vella bħala eżekutur pro tempore tal-legat piju ta' quddies lett u anniversarji mwaqqaf mill-mejta armla Maria Tabone, l-enfitewta' Paolo Attard (minn Ta' Sannat) likien bidwi uli kien ukoll sagristan tal-knisja parrokkjali ta' Sannat', u l-kanoniċi tal-Kattidral t'Għawdex, l-Arċidjaknu d-Duttur Dun Ġużepp Mizzi u t-Teżorier Dun Ġorġ Mercieca li dehru f'isem il-kanoniċi kapitulari di Prima Erezione ta' l-istess kattidral, fil-kwalita' tagħhom ta' deputati kif nominati għal dan il-għan waqt l-istess radunanza kapitulari msemmija fuq. It-Teżorier Dun Ġorġ Mercieca kien qiegħed jidher ukoll fil-kwalita' tiegħu ta' prokuratur tal-kaxxa kapitulari. Permezz ta' AttNotarilinru S4' magħmul quddiem l-imsemmi nutar fl-uffiċċju notarili tiegħu nru 75 fi Strada Palma fil-belt Victoria (Għawdex) u fil-preżenza tax-xhieda s-saċerdot Dun Ġużepp Grima ('ta' Mattew') minn Ta' Sannat u l-istudent Costantino Mallia, il-kanonċi Dun Ġużepp Mizziu Dun Ġorġ Mercieca kienu, min-naħa tagħhom, qegħdin jitrasferixxu żewġ għelieqi (mmarkati 'B' (b'ċisterna ġo fiha) u 'C' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1) lill-kappillan ta' Sannat Dun Ġwann Indri Vella bl-iskop li l-ispazju tagħhom jittieħed biex titkabbar il-pjazza. Bi bdil ma' dawn, l-imsemmi kappillan Vella kien qiegħed jitrasferixxi żewġ għelieqi (mmarkati 'B' (b'ċisterna ġo fiha) u 'C' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2) fil-post magħruf bħala 'Tas-Sinjura' (ara ritratt nru 4) lill-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral. Fl-istess waqt, il-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral intrabtu wkoll li jgħaddu lill-imsemmi kappillan (jew lis-suċċessuri tiegħu bħala kappillani pro tempore u bħala eżekuturi tal-legat piju msemmi iktar 'l fuq) żewġ għelieqi oħra (mmarkati 'A' u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1) f'każ li jkun meħtieġ li terġa' titkabbar il-pjazza (a spejjeż tal-kappillan / suċċessuri tiegħu jew tal-gvern) bi bdil ma' żewġ għelieqi f''Tas-Sinjura' (mmarkati 'A' (maqsuma f'żewġ partijiet permezz ta' ħajt) u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2) li l-kappillan ta' Sannat, min-naħa tiegħu (u għan-nom tas-suċċessuri tiegħu bħala kappillani pro tempore u bħala eżekuturi tal-legat piju msemmi iktar 'l fuq), wiegħed li jgħaddi lill-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral. Il-kanoniċi Dun Ġużepp Mizziu Dun Ġorġ Mercieca flimkien mal-kappillan ta' Sannat Dun Ġwann Indri Vella kienu nkarigaw lill-Perito Agrimensore Mikiel Cassar (li mill-appendiċi mmarkat bħala 'Doc: A' anness ma' l-istess Att Notarili, jirriżulta li kien il- perit tal-kurja djoċesana t'Għawdex) biex iħejji stima tal-porzjon ta' għelieqi f''Tal-Ħofra' (u / jew li kienu meħtieġa għat-tkabbir propost) u tal-porzjon l-ieħor f''Tas-Sinjura' li kellhom jiġu mibdulin ma' xulxin. Il-Perito Agrimensore Mikiel Cassar kien ippreżenta l-istima lesta flimkien ma' pjanti tal-porzjonijiet imsemmija (li qegħdin jidhru rispettivament f'ritratti nri 1 u 2) — Ikoll iffirmati minnu — fl-10 ta' Settembru 1887. Għall-fini ta' l-istess Att Notarili quddiem l-imsemmi nutar, kien deher ukoll Paolo Attard kif ingħad iktar 'l fuq . X'kien l-involviment ta' Paolo Attard2 L-għelieqi mmarkati 'A' u 'B' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1 uli ġew mgħoddija (jew imwiegħda fil-każ ta' 'A') mill- kanoniċi kapitulari tal-Kattidral lill-kappillan ta' Sannat biex titkabbar il-pjazza kienu b'ċens f'idejn dan Paolo Attard li, minn Att Notarili ieħor ta' l-istess żmien, nafu li f'dik il-ħabta, kien is-sagristan tal-knisja parrokkjali ta' Sannat (ara wkoll fuq). Iċ-ċens ta' l-għalqa f'''Tal- Ħofra' mmarkata 'B' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1 kellu jiġi trasferit fuq l-għalqa f''Tas-Sinjura' mmarkata 'B' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2 u li ġiet mgħoddija mill-kappillan ta' Sannat lill-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral. Bl-istess mod, kellu jiġi trasferit ukoll iċ-ċens ta' l-għalqa f''Tal-Ħofra' mmarkata 'A' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru l meta din tgħaddi mingħand il-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral għal għand il-kappillan ta' Sannat fl-eventwalita' li l-pjazza terġa' titkabbar. F'dan il-każ ukoll, iċ-ċens kellu jiġi trasferit fuq l-għalqa f''Tas-Sinjura' mmarkata 'A' (maqsuma f'żewġ partijiet permezz ta' ħajt) fuq il- pjanta li tidher f'ritratt nru 2 u li, f'dan il-każ, kellha tgħaddi mingħand il-kappillan ta' Sannat għal għand il- kanoniċi kapitulari tal-Kattidral. Ma' kull trasferiment, iċ-ċens kellu jibqa' f'idejn l-imsemmi Paolo Attard. L-għelieqi mmarkati 'C' u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1 kienu f'idejn Antonio Tabone u Paolo Muscat b'titolu ta' lokazzjoni. Mal-bdil ta' dawn iż-żewġ għelieqi mat-tnejn l-oħra f''Tas-Sinjura' mmarkati wkoll 'C' u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2, dawn ta' l-aħħar kellhom huma wkoll jingħataw bl-istess titolu ta' lokazzjoni lill-imsemmijin Antonio Tabone u Paolo Muscat minflok dawk ta' l-ewwel. Iżda ċ-ċisterna li kien hemm f'''Tas-Sinjura', fl-għalqa mmarkata 'B' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2 kellha tibqa' għas-servizz esklussiv ta' l-istess għalqa u ta' dik immarkata 'A' (maqsuma f'żewġ partijiet permezz ta' ħajt) fuq l-istess pjanta, liema żewġ għelieqi kellhom ikunu b'ċens għand l-imsemmi Paolo Attard. Mill-appendiċi mmarkat bħala 'Doc: A' anness ma' l-istess Att Notarili, nsiru nafu li, ġaladarba l-kappillan ta' Sannat ikollu dawn l-għelieqi f'idejh, huwa kien ser ibiegħhom lill-gvern biex dan tal-aħħar iwettaq it- tkabbir tal-pjazza. Mid-daqs attwali tal-pjazza jidher li l-għelieqi mmarkati 'A', 'B', 'C', u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1 kollha ġew mgħoddija lill-kappillan ta' Sannat u nbiegħu minnu lill-gvern biex tkabbret il- pjazza għal kif tidher illum (ara ritratt nru 5). l-oħra u kif insiru nafu wkoll mill-istess appendiċi, bil- flus li jdaħħal il-kappillan ta' Sannat mill-bejgħ ta' dawn l-għelieqi lill-gvern, huwa kellu jixtri beni oħrajn ta' l-istess valur u biex bihom jagħmel tajjeb għall-għelieqi f''Tas-Sinjura' (maqsuma f'żewġ partijiet permezz ta' ħajt), 'B', 'C', u 'D' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 2 u li kellhom jittieħdu mill-legat piju msemmi iktar 'l fuq biex jiġu mgħoddija lill-kanoniċi kapitulari tal-Kattidral. Il-beni mixtrija kellhom jiġu mgħoddija lill-legat piju msemmi biex, b'hekk, dan ikun ġie 'restawrat'. Sew biex ibiegħ l-għelieqi msemmija lill- Gvern u sew biex, bil-flus li kien ser idaħħal minn dan il-bejgħ, huwa jixtri beni oħrajn biex bihom jagħmel tajjeb għal dawk imnaqqsa mill-legat piju msemmi, il- kappillan Vella kellu bżonn ukoll ta' l-awtoriżżazzjoni mis-Santa Sede. It-talba tiegħu għal dan il-għan kienet ġiet inkluża fl-istess rikors li huwa għamel kif ingħad iktar 'lfuq. Is-sena ta' warali sar l-Att Notarili li minnu tkellimna, jiġifieri fl-1888, kienu saru festi speċjali fl-okkażjoni tat-tieni ċentinarju mit-twaqqif tal-parroċċa. Għal din l-okkażjoni sar iz-zuntier kif narawh illum quddiem il-knisja parrokkjali. Fl-ebda parti ta' l-Att Notarili ma ssir referenza għaz-zuntier, iżda mhix eskluża l-possibilita' li f'moħħ il-kappillan Dun Ġwann Indri Vella wara t-tħabrik tiegħu biex titkabbar il-pjazza kien hemm iz-zuntier spazjuż li naraw illum u, possibilment, ukoll l-okkażjoni tat-tieni ċentinarju mit-twaqqif tal- parroċċa. 1 F'dakiż-żmien, Dun Ġwann Indri Vella kien għadu kappillan. Huwa sar arċipriet fl-1893. 2: Marija Tabone (1696-1782) kienet benefattriċi kbira tal- knisja parrokkjali ta' Sannat. L-isem / laqam ''Ta-Sinjura' jirreferi għal din is-Sinjura Marija Tabone li kwadru- ritratt tagħha jinsab fid-dar kanonika annessa mal-knisja parrokkjali ta' Sannat. Dan il-kwadru-ritratt qiegħed jiġi riprodott ma' dan l-artiklu bħala Ritratt nru 3. (Bezzina, Joseph. Sannat fi Ġrajjet Għawdex. Gozo: Parroċċa ta' Sannat. 3: Enfitewta (minn 'enfitewsi' li tfisser 'ċens'): wieħed li jkollu ċens f'idejh. 4 LiPaolo Attard kien ukoll sagristan tal-knisja parrokkjali ta' Sannat, nafuh minn Att Notarili ieħor ta' l-istess żmien. Dan kien Att Notarili dwar għoti ta' ċens lill-imsemmi Paolo Attard mill-kanonku Teżorier Kapitulari tal-Knisja Kattidrali t'Għawdex u Vigarju Ġenerali tad-Djoċesi t'Għawdex, Monsinjur Dun Saverio Formosa. Iċ-ċens mogħti kien jifforma parti mill-prebenda kanonikali ta' l-imsemmi Monsinjur Saverio Formosa u kien jinsab f'Ta' Sannat stess. Iċ-ċens imsemmi kien jinkludi wkoll l-għelieqi mmarkati ' A' u 'B'' fuq il-pjanta li tidher f'ritratt nru 1. Ara: Uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern (Għawdex), Vol. 9 /1875-1876 (Atti tan-Nutar Giorgio Mallia), Att Notarili Nru 113 / 1876 (Att Notarili tan-Nutar Giorgio Mallia datat 19 ta' Ottubru 1876), ff.445-51. Ħajr lis-Sur Pawlu Zahra għall-għajnuna fil-kisba ta' din ir-referenza. Uffiċċju tan-Nutar tal-Gvern (Għawdex), Vol. Ħajr lis-Sur Pawlu Zahra għall-għajnuna fil-kisba ta' din ir-referenza. Fejn m'huwiex indikat mod ieħor, it-tagħrif kollu li qiegħed jidher f'dan l-artiklu (nklużi ż-żewġ pjanti li qegħdin jidhru rispettivament f'ritratti nri l u 2) huwa meħud minn dan l-Att Notarili. Ara r-referenza taħt nota 4 iktar 'l fuq. 7: Bezzina, 1989.413,429, 443. Bar ċċ Fish Restaurant