It-Torrijiet tal-Kavallieri li Nsibu fil-Mellieħa Xebħ kontemporanju bejn it-torrijiet li bnew il-Kavallieri ma' dawk li bnew l-Ispanjoli fi Sqallija Kitba ta' Charles Debono F'Malta matul is-sekli dejjem inħasset il-ħtiega li jinbnew torrijiet. F'każ ta' inżul mill-għadu dawn it- torrijiet kienu jibagħtu sinjal ta' alarm lill-Imdina li din min-naħa tagħha kienet tilqa' kif setgħet l-attakk. L- eqdem sistema li s'issa nafu biha hija dik ta' żmien ir-Rumani, meta fit-tielet seklu wara Kristu nbnew numru ta' torrijiet. Sfortunatament dawn m'għadhomx sħaħ u li għad fadal hu l-pedamenti tagħhom. Għad fadal fdalijiet ta' sitt torrijiet, u l-iktar wieħed li baqa' priservat tajjeb huwa dak Ta' Ġawhar f'Ħal Safi.' Għalkemm il-Mellieħa hi xi ftit imbgħeda mill- ; Imdina, jingħad li fl-inħawi msejjaħ Burgio kien hemm torri li probabilment jmur lura saż-Żmien Nofsani Malti, fl-istess inħawi fejn iktar tard inbena t-Torri l-Aħmar. Din il-ftit informazjoni jagħtihilna l-Kommendatur Gian Francesco Abela f'nofs is- seklu sbatax, u jkompli jżid jgħid li fi żmienu kien ; sempliċiment fdalijiet. Abela fil-ktieb tiegħu niżżel dan il-post bħala Burgio Torre, referenza ċara għal torri jew fdadilijiet tiegħu.2 Il-kelma burgio infatti tfisser torri jew dar f'żona rurali. F'Għajn Tuffieħa hemm post ieħor msejjaħ Borġ u f'dawn l-inħawi kien inbena torri fi żmien il-kavallieri. Għalhekk Fiż-Żmien Nofsani Malti, fuq il-lemin tat-tieni bajja ta' Għajn Borġ ta' Għajn Tuffieħa jirreferi għal torri qadim Tuffieħa kien hemm Wardija, u x'aktarx ukoll torri, li aktar tard fi-fsta' j lnra ikoll saż-Żiriien Nofċani. Malti fis-seklu sbatax inbena torri mill-Kavallieri. jista' jmur lura u aż-Zmien Nofsani Malti peress li l-Università ta' l-Imdina kienet iżżomm l-għassa hemmhekk ' Id-difiża ta' Malta fi Zmien Nofsani Malti Fiż-Żmien Nofsani Malti d-difiża tal-gżejjer bdiet tissejaħ Maħras (li kellha f'idejha l-ħarsien tal- Maltin kienu maqsumin fi tnejn: id-Dejma (li kellha kosta). Id-Dejma kienet tiġi organizzata fis-sajf meta i ħarsien ta' l-irħula) u l- Wawtji: liiktar tard kien jikber l-periklu ta' xi invażjoni. Matul il-hakma ; ai Aragoniża f'Malta, ir-responsabilità tad-difiża tal- kosta kienet f'idejn l-Università ta' l-Imdina. L- Università kellha diversi Maħras, torrijiet u milizja fuq iż-żwiemel $ F'każ ta' attakk kien jingħata sinjal biex javżaw li ser isir ħbit, u dan kien jikkonsisti minn ħuġġieġa bil-lejl u daħna fil-għodu. Il-bżonn biex jissaħħu l- Wardiji nħass wara l-waqa' ta' Konstantinopli. Postijiet ta' l-Għassa jew Wardiji kienu ki jammontaw għal sittin, u iktar tard iffortifikaw tlieta Fil-ktieb tiegħu, Francesca Abela (1647) jgħid li fl-inħawi ta' u għoxrin minnhom, u l-bqija ġew abbandunati. Burgio (fl-istess inħawi fejn inbena t-Torri l-Aħmar) kien hemm Il- ġurati ta' l-Imdina kienu jaħtru min kien se jieħu borġ ġebel, li kienu jiffurmaw parti minn torri taż-Żmien Nofsani. k ULL L L. L It-torri l-aħmar beda jinbena fl-istess sena. ħsieb li jinżammu l-gwardji speċjalment fil- Leħen l-Imperial Mellieħa. F'kunsill li kien inżamm l-Imdina fil-5 ta' Ottubru 1482, ġie diskuss min kien se jintbagħat biex jgħasses il-Wardija ta' Għajn Tuffieħa… Din turi li kemm fil-Mellieħa, li wisq propabli kien fil-post imsejjaħ Burgio Torre kif ukoll f'Għajn Tuffieħa, fil-post msejjaħ il-Borġ ta' Għajn Tuffieħa;-kienet teżisti xi tip ta' għassa, u probabilment anki torri li jmorru lura saż-Żmien Nofsani Malti. Ħtieġa ta' bini ta' torrijiet fi Sqallija Irridu ngħidu li l-Ispanjoli ħassew il-ħtieġa. li jiffortifikaw kull rokna ta' l-imperu tagħhom, billi jibnu sistema ta' difiża komposta minn ħafna torrijiet matul il-kosta. Fis-seklu sittax l-Ispanjoli bnew torrijiet fi Sqallija, Napli, Madrid, Fjandra u f'qagħdiet strateġiċi oħra li kellhom. Dawn it- torrijiet speċjalment dawk ta' Sqallija, inbnew matul is-seklu sittax, kif ukoll fil-bidu tas-seklu sbatax. Dan il-bżonn ta' bini ta' torrijiet inħass ħafna wara għexieren ta' snin ta' attakki u sakkeġjar mill- Ottomani u l-kursari ta' Barberija, matul il-kosta ta' Sqallija u diversi postijiet oħra tal-Kristjani. Kursari bħal Ariadeno Barbarossa Sinan Pascia' Ulucciali u Draguette attakkaw diversi postijiet fi Sqallija f'diversi snin tas-seklu sittax, u kaxkru magħhom kemm nies bħala ilsiera kif ukoll oġġetti prezzjużi. Dawn l-attakki kienu jinkludu dawk ta' Augusta (1551 u 1560), Licata (1553), u Pantelleria (1583). Minkejja li t-Torok sofrew żewġ telfiet kbar dawk ta' Malta (1565) u Lepanto (1571), l-forza tagħhom xorta baqgħet tinħass fil-Mediterran għal numru ta' snin wara. Minħabba din il-biżgħa nħasset il-ħtieġa li tissaħħaħ d-difiża ta' Sqallija billi tinbena sistema ta' torrijiet. L-ispinta biex tinbena din is-sistema, ngħatat mill-ex-viċire Giovanni de Vega fid- deputazione (parlament) Sqalli fl-1579. Il-viċire ta' warajh Marco Antonio Colonna (1577-1583) qabel ma' dan il-pjan u ordna biex jinbnew torrijiet ġodda, it-tiswija ta' dawk eżistenti u l-organizzazzjoni tal- fib' bi It-torri Manfira x'akta; ibliet ta' Licata u Gela. Leħen l-Imperial It-torri ta Monterosso jmur lura ta' l-inqas sas- sena 1617, meta l- ewwel dokumenti relatati miegħu jirreferu għall-pagi tas-suldati. Dan jinsab bejn l-ibliet ta' Siculiana Agrigento. Id-deputazione Sqalli beda jiddiskuti fejn se jinbnew dawn il-fortifikazzjonijiet, u nħasset il- ħtieġa li dawn jinbnew matul il-kosta kollha tar-renju ta' Sqallija. Id-deputazione tar-renju ordnat biex jinbnew xi torrijiet, bħat-torri Colonna, perċ kienet għadha mhix definita l-iżvolta tas-sistema. Ftit snin wara l-vot tal-parlament Sqalli fl-1583, id-deputazione ħasset il-ħtiega ta' rikonjizzjoni ġdida tas-sitwazzjoni u ta' proposti ġodda. Għal dan l-iskop ingħata l-inkarigu l-Fjorentin Camillo Camilliani, akkumpanjat mill-kummissarju ġenerali Giovan Battista Fresco, biex idur il-kosta ta' Sqallija. Wara li lesta l-vjaggi tiegħu, fir-rapport tiegħu nkluda ukoll li kull torri kellu jiġi mgħammar bl-artillerija, u li kull torri kellu jkun f'tali post li seta' jibgħat messaġġ lil torri ieħor. Dan minħabba, kif Camilliani nnota sew, li kien hemm bajjiet fejn l-għadu seta' jiżbarka t-truppi tiegħu, mingħajr ma jiltaqa' ma' xi tip ta' difiża li setgħet tipprova twaqqfu. Fis-snin: tal-bini ta' din is-sistema ta' torrijiet, Martino de Redin kellu l-kariga ta' President tar- Renju ta' Sqallija u kien f'Messina meta sar jaf li ntgħażel bħala Gran Mastru ta' l-Ordni ta' San Ġwann fl-1657. Il-fatt li kien qed jara b'għajnejh il- pjanijiet ta' bini ta' sistema ta' torrijiet matul il-kosta ta' Sqallija, għenet ħafna biex ftit snin wara bena hu ukoll sistema ta' torrijiet (tlettax b'kollox) madwar il-kosta Maltija. It-torrijiet li nbnew f'dan il-perjodu li kienu jibdew minn Palermo sa Messina, jinkludu fost l- oħrajn ta' Manfria, San Carlo, Monterosso, Porto It-Torri ta' Porto Palo nbena fil-bidu tas-seklu sbatax u dan jinsab bejn l-ibliet ta' Mazara u Sciacca. di Palo, Scopello, Toleda, Isola in Mare u oħrajn. Dawn it-torrijiet baqgħu jinbnew sa l-1630, u bħala gwarniġġjun kellhom tliet suldati u kanun/i. Ftit tas- snin wara nbena grupp ieħor ta' torrijiet, li kienu jibdew minn Palermo sa Messina ukoll, jinkludi fost l-oħrajn dak ta' Scillichenti, mibni mill-ġurati ta' Tusa $ Interessanti li dawn it-torrijiet li semmejt huma simili għal uħud mit-torrijiet li bnew il-kavallieri f'Malta jew fil-Mellieħa, speċjalment dawk li bena l-Gran Mastru de Redin. Uħud minnhom għandhom l-istess disinn, apparti xi ftit iktar alterazzjonijiet, u hemm oħrajn li huma ukoll simili imma iktar kabbarin. L-Ordni tibda tibni torrijiet f'Malta L-interess tal-kavallieri fil-fortifikazzjonijiet infirex ma' Malta kollha wara l-bini tal-Belt Valletta. Il-ħarsien tal-Maltin wassal biex il-kavallieri jdawru l-attenzjoni tagħhom lejn d-difiża tal-kosta fil-bidu tas-seklu sbatax. L-ewwel torri nbena fis-sena 1605 fl-Imġarr Għawdex, fuq ir-riħ tal-kanal ta' bejn Għawdex u Kemmuna. Il-Gran Mastru Wignacourt ħareġ l-flus biex jinbnew seba' torrijiet kbar fl-Imġarr (Għawdex), San Pawl il-Baħar, Marsaxlokk, il-Bajja ta' San Tumas, Kemmuna u f'Santa Maria delle Grazie. Is-seba' torri li nbena f'Marsalforn Għawdex, hu misteru peress li m'hemm l-ebda dokumentazjoni dwaru. Dawn it-torrijiet kellhom l-istruttura tagħhom forma ta' kaxxa, u kienu mibnijin f'inħawi fejn setgħu jiddominaw bajjiet vulnerabli għal xi attakk mill- furbani. Fi żmien ta' biża, dawn it-torrijiet kellhom gwarniġġjun ta' madwar mitejn suldat. F'nofs is- seklu sbatax, l-Ordni beda jibni sistema ta' torrijiet madwar il-kosta. Sitt torrijiet minn dawn inbnew mill- Gran Mastru Lascaris bejn is-snin 1636 u l-1657, flimkien ma' torri kbir fil-Mellieħa. Dak li nbena fil- Mellieħa, li hu magħruf bħala t-Torri l-Aħmar jew Forti Sant'Agata, kien mibni simili għal dawk li nbnew mill-Gran Mastru Wignacourt. Ma' dawn it- Forti Sant'Agata li nbena mill-Gran Mastru Lascaris fl-1647. torrijiet nbnew ukoll sistema ta' tlettax-il torri mill- Gran Mastru De Redin, li kif għedna qabel kellu esperjenza ta' l-utilità ta' din is-sistema. Kull torri kellu għassa permanenti, u l-għan tagħhom kien li jieħdu post is-sistema ta' sittin post ta' l-għassa li kienu mħarsa minn bdiewa. Id-deciżjoni għaqlija li jinbena torri kbir f'Marsaxlokk, dak ta' San Luċjan fl-1610, swiet biex irreżista żbark mit-Torok f'Lulju ta' l-1614, imma it-Torok komplew iduru mal-kosta sakemm żbarkaw fil-Bajja ta' San Tumas. Dan l-żbark ġiegħel lill-Gran Mastru Wignacourt biex jipproponi l-bini ta' torri f'din il-bajja. Fid-9 ta' Lulju ta' l-istess sena l-Gran ' Mastru Wignacourt awtorizza li jintbagħtu mat-tletin suldat barrani fit-torrijiet ta' San Luċjan u ta' San Pawl il-Baħar (magħruf iktar bħala Torri Wignacourt). Normalment it-torrijiet kienu taħt il- kmand ta' kap-bombardier, li jitħallas erbgħa u sebgħin skudi fis-sena, jew erbgħa u għoxrin skudi iktar minn bombardier normali. Hu kien jiġi provdut ukoll żejt biex idawwal il-kamra fejn tmint irġiel kienu jżommu l-għassa mingħajr ħlas. F'Mejju 1645 mitejn suldat barrani kienu intbagħtu fit-torrijiet ta' San Tumas u San Luċċjan u mija fit-torri ta' Santa Maria delle Grazie. Il-kavallieri kienu jaħsbu li setgħu jiddefendu it-torrijiet tan-naħa ta' fuq ta' Malta b'inqas suldati: Garzes kellu ħamsa u għoxrin suldat, . Kemmuna kellu tletin u San Pawl il-Baħar għoxrin. Din id-diskrepanza fid-daqs ta' gwarniġġjuni tista' tkun imfissra minħabba id-differenza tal- funzjoni ta' ċertu torrijiet. L-għan tal-gwarniġġjuni żgħar kien id-difiża tat-torrijiet u mhux li jiġġieldu l-invażur fuq l-art. L-Ordni ma kellux nies biżżejjed biex jiddefendi kull bajja vulnerabbli. Kull torri kellu stazzjonat fih bombardier u tliet assistenti, li kienu mħallsa kull xahar mill-Università. Il- bumbardier kin jaqla' tletin skud fis-sena, filwaqt li l-assistenti tiegħu kienu jitħallsu erbgħa u għoxrin skud fix-xahar. L-Università ta' l-Imdina iffinanzjat il-bini ta' dawn it-torrijiet filwaqt li l-Ordni kellu l- inkarigu li jqassam kanuni ġo kull torri. Kull torri kien mibni f'inħawi fejn setgħu jibagħtu sinjali minn torri għall-ieħor sal-Belt Valletta. L-ewwel torri li nbena f'Għawdex mill-Ordni kien dak ta' l-Imġarr. Dan it-torri nbena minn fondi li tħallew apposta mill-Gran Mastru Martin Garzes (1595-1601) fit-testment tiegħu, matul ir-renju tas- suċċessur tiegħu l-Gran Mastru Wignacourt. Dan it- torri nbena fl-1601 u ngħata l-isem ta' Torri San Martin. It-tieni torri li nbena kien dak ta' Torri Safra f'Marsalforn, imma ġie abbandunat fl-1720 meta nbena torri ieħor fuq biċċa art għolja u watja f'Għajn Damma, fuq ir-riħ tal-Bajja ta' Marsalforn. Żewġ torrijiet oħra nbnew matul ir-renju tal-Gran Mastru Lascaris fl-1650, fix-Xlendi, u fl-1652 fid-Dwejra, Leħen l-Imperial filwaqt li torri ieħor kien inbena matul ir-renju tal- Gran Mastru de Redin fl-1661. Fl-1667 inbena l-aħħar torri f'Għawdex, eżattament f'San Blas, mill-Gran Mastru Nicola Cottoner. Mal-mewt tal-Gran Mastru De Redin fi Frar ta' l-1660 l-entużjażmu biex jinbnew torrijiet naqas ħafna. Fl-1681 dawn it-torrijiet kienu deskritti bħala li qegħdin fi stat ħażin ħafna u l-Università ġiet ordnata biex tagħmel it-tiswijiet meħtieġa. Matul l- aħħar snin tas-seklu sbatax u l-bidu tas-seklu tmintax ma kienx hemm interess fid-difiża tal-kosta, sakemm fl-1714 saret spezzjoni minn żewġ kummissarji tal- fortifikazzjoniet, Arginv u Fontet, u irrikmandat li f'dawk il-bajjiet vulnerabbli għal invażjoni għandhom jinbnew batteriji, ridotti u trunċieri. Zieda ta' batteriji ma' uħud mit-torrijiet Fl-1715-16 fit-torrijiet ta' matul il-kosta kollha ta' Malta, li kienu fit-Tramuntana u x-Xlokk tal-kosta, nbnewlhom batteriji, jħarsu lejn il-baħar, li kienu armati b'artillerija tqila. Fit-torrijiet ta' l-Aħrax, il- Qawra, San Giljan, San Tumas u San Luċjan, kollha nbnewlhom batterija nofs tond, mentri dawk tal- Qawra u San Giljan, nbnewlhom ħajt fuq wara. It- torrijiet il-kbar, kollha kellhom qanpiena biex jindaqq l-alarm. Il-porvli tal-batteriji ta' matul il-kosta, kien maħżun fit-torrijiet il-kbar, flimkien ma' kwantità kbira ta' xkubetti u bżonnijiet oħra, flimkien ma' l- għodda tal-Milizzja. Fl-1792, kien hemm għoxrin torri li kienu f'idejn l-Università u kull torri kellu bumbardier li kien residenti fit-torri. L-aħħar torri li nbena mill-Ordni kien dak ta' Marsalforn, biex jieħu post torri qadim u mitluq. Dan it-tieni torri ta' Marsalforn kien differenti ħafna minn torrijiet oħra li nbnew f'Malta. Id-disinn ta' dan it- torri, li nbena fl-1720 kien f'idejn l-inġinier residenti f'Malta Mondion. Wara din is-sena, l-Ordni ma beniex iktar torrijiet, apparti dak il-kavallier f'Forti Tigne, li nbena fl-1792, li hu maqtugħ mill- kumplament tal-fortizza b'foss tond. l Fosti Sant'Agata forma ta' stilla, fejn fuqha kienet titpoġġa l-artillerija. Dawn li ġejjin huma l-erba' torrijiet li bnew il- kavallieri li nsibu fil-Mellieħa: Il-ħajt tal-lemin ta' Forti Sant'Agata. Jidher ukoll parti mit- taraġ li titla' biex tidħol fih. It-Torri l-Aħmar Dan it-torri huwa magħruf ukoll bħala Forti Sant'Agata, Torri tal-Mellieħa u Torri ta' Wied Musa. ' Il-bini ta' dan u numru ieħor ta' torrijiet ġew suġġeriti mill-inġinier militari Blaise Francoise Comte de Pagan fl-1645.5 It-torri l-Aħmar inbena matul ir-renju tal-Gran Mastru Lascaris, u l-ewwel ġebla tqegħdet fil-5 ta' Diċembru 1647, u tlesta fl- 20 ta' Novembru 1648. Il-bini ta' dan it-torri tħallas mill-Università, u l-artillerija tpoġġiet mill-Ordni fl- 1649. Il-forti, li fil-fatt hu torri kbir, għandu pjan forma ta' kaxxa, u fl-erba' kantunieri tiegħu għandu erba' turretti, u hu għoli mat-tnax-il pied. It-torri għandu sular wieħed, li jikkonsisti minn żewġt ikmamar kbar. Biex tidħol fit-torri kellek titla' taraġ u tgħaddi minn fuq ponti jintrafa'. Forti Sant' Agata kellu bejt kbir u b'saħħtu, li kien iservi biex jitpoġġew kanuni fuqu. Forti Sant'Agata nbena fuq għolja lil hinn mir- raħal tal-Mellieħa, u meta nbena kien l-iktar fortifikazzjoni mbeda mill-Belt Valletta. Minn din il-qagħda strateġika seta' jiddefendi l-Bajja ta' l- Għadira kif ukoll jibgħat sinjali lit-Torri ta' Santa Marija f'Kemmuna għal Għawdex. '' It-turretta li qiegħda fil-Lbiċ ta' Forti Sant'Agata. li ħallewna l-Kavallieri li jinsabu fil-Bibjoteka l-Belt nafu li fi żmien ta' biża' kbir ta' l-1722, it-Torri l- Aħmar kellu gwarniġġjun ta' disa' u erbgħin suldat u ħames kanuni. Nafu ukoll li fl-1770 fit-Torri l- Aħmar kien hemm fost l-oħrajn erbgħa u għoxrin xkubetta bil-bajunetta, żewġ pistoli, xabla, ħames kanuni ta' diversi daqsijiet, tliet mija u ħamsin balla ta' daqsijiet differenti, ħames mitt skartoċċ u tmienja u erbgħin kwintal porvli. Il-forti nżebaħ aħmar biex jgħin lis-sentinelli tan-Naxxar u l-Mdina jagħrfuh mingħajr problemi. It-torri huwa mdawwar bi platform baxxa forma ta' stilla li kienet isservi biex jitpoġġew il-kanuni. /6 Fuq l-entratura prinċipali tat-Torri l-Aħmar hemm inskrizzjoni li tgħid hekk: Forti Sant'Agata jixbaħ ħafna lit-Torri di Isola in Mare. Dan ta' l-aħħar hu ukoll kbir u wiesgħa u għandu erba' turretti. Din li ġejja hija ħarsa ħafifa lejn dan it-torri Sqalli. Il-ħsieb biex jinbena dan it-torri fi Sqallija kien ta' l-inginier militari Camilliani wara l-vjaġġ li kien għamel fl-1583 madwar il-kosta ta' Sqallija. Fi zjara li għamel fit-13 ta' Awissu 1594, l-istess enġinier militari jirraporta li t-torri kien kważi lest. Wara li t- torri tlesta ngħata f'idejn il-Kunsill tal-belt ta' Palermo, u iktar tard xi kultant, beda jaqa' f'idejn din il-belt jew f'dik tal-Konti ta' Capaci. Bħala gwarniġġjun kellu kapural, bombardier u żewġ suldati. Dan it-torri jinsab mibni fuq gżira żgħira, fuq qagħda strateġika li seta' jiddefendi l-bajjiet li jagħtu għal baħar miftuħ . It-Torri di Isola in Mare huwa kbir ukoll, għandu turretta f'kull kantuniera, kif ukoll l-ħitan tiegħu ta' isfel huma xi ftit angulati. It-Torri ta' Għajn Ħadid Dan it-torri huwa magħruf ukoll bhala Torre Nuova u Torri ta' Selmun. Wara l-mewt tal-Gran Mastru Lascaris fl-1657, laħaq il-Kavallier Aragoniż Martin de Redin. PA jw, il Dak li għad fadal mit-Torri ta' Għajn Ħadid, (lemin), u viċin ' tiegħu tidher il-kamra li kienet tintuża mill-Milizja. x-xewqali jibni tnax jew erbatax-il torri, biex ikompli jdawwar il-kosta ta' Malta b'numru ta' torrijiet żgħar. It-torri ta' Għajn Ħadid kien l-ewwel minn din is- serje ta' tlettax-il torri li nbnew mill-Gran Mastru De Redin minn butu. Id-disinn ta' dawn it-torrijiet kien bħal dak tat-Torri ta' Wied iż-Żurrieq, mibni mill-Gran Mastru Lascaris. It-torri ta' Għajn Ħadid kellu pjan ta' xi tletin pied u xi sitta u tletin pied għoli. It-torri kien jikkonsisti minn żewġt ikmamar fuq xulxin, jiġifieri kellu żewġ sulari. Il-ħitan ta' l- ewwel sular tat-torri kienu xi ftit angulati, mentri dawk tat-tieni sular kienu vertikali. Dan it-torri kien mgħammar b'żewġ kanuni li wieħed minnhom jinsab f'Misraħ tas-Salib. It-Torri ta' Għajn Ħadid inbena f'inqas minn xahrejn u ġie jiswa mal-529.2.8 skudi. Viċin it-torri hemm karma li kienet tintuża mill-Guardia Coste. Il-kamra għandha toqob fil-ħajt, fil-parti li tħares lejn it-torri, minn fejn il-milizja setgħet tispara bl- ixkubetti. Ftit 'il bogħod ukoll kien hemm karma żgħira oħra bit-toqod għall-ixkubetti. L-art ta' madwar it-torri kienet mdawra b'ħitan tas-sejjieħ, biex ikabbru prodotti għall-konsum tal-gwarniġġjun. Parti mit-torri kienet waqgħet f'terrimot li kien laqat lil Malta fit-12 ta' Ottubru 1856, u illum il-parti ta' isfel biss għadha teżisti.'$ Il-kanun ta' 6 libbri li qiegħed f'Misraħ tas-Salib, u li qabel kien fit-Torri ta' Għajn Ħadid. Warajh tidher il-lapida li kien hemm imwaħħla ma' l-entratura ta' l-istess torri. Leħen l-Imperial Din li ġejja hija l-inskrizzjoni bil-latin li kien hemm fil-faċċata tat-torri u li llum tinsab f'Misraħ tas-Salib: Dan it-torri hu magħruf ukoll bħala t-Torri ta' l- Aħrax u t-Torri ta' Despinasse. It-Torri l-Abjad huwa it-tlettax-il torri li nbena mill-Gran Mastru de Redin fl-1658 u ġie jiswa 589.5.15 skudi. Id-disinn tat- Torri ta' l-Aħrax hu bħal dak ta' Għajn Ħadid. It- torri kien jintuża ukoll bħala depożitu għall-ixkubetti mill-milizja tan-Naxxar.'. Dan it-torri kellu f'idejh il-ħarsien tal-fliegu ta' bejn Malta u Għawdex, kif ukoll il-bajjiet ta' l-Aħrax u l-Armier. Iktar tard bejn l-1715-16 inbniet miegħu batterija kbira, b'forma ta' nofs ċirku biex b'hekk setgħet titpoġġa iktar artillerija biex jiddefendu din il-parti tal-kosta Melleħija. 'Il barra mill-Ponta l-Aħrax kienu jidhru xi kultant xwieni tal-kursari ta' Barberija jew ta' l- Ottomani. Għalhekk mela kienet deċiżjoni għaqlija li miegħu tinbena ukoll batterija. Parti mill-ħajt tal-batterija tat-Torri l-Abjad li nbniet bejn l- Din li ġejja hija l-inskrizzjoni li hemm fuq id- daħla tat-torri l-Abjad: Il-bini tat-Torri Scopello jmur lura ta' l-inqas sas-sena 1619 meta jibda jissemma fid-dokumenti li jitrattaw it-trasferiment ta' suldati minn u lejn it-torri. L-istruttura militari tinsab bejn l-ibliet ta' San Vito Castellamare. It-torrijiet l-Abjad u ta' Għajn Ħadid jixbħu ħafna lil dawk ta' Toleda u Scopello fi Sqallija. Dawn it- torrijiet Sqallin mhumiex kbar ħafna, għandhom żewġ sulari, u xi ftit wiesgħin. Din li ġejja hija ħarsa ħafifa lejn dawn iż-żewg torrijiet Sqallin. It-Torri Toleda kien torri tad-deputazione (parlament), u għalhekk kien f'idejn il-gvernatur u l- ġurati ta' Carini. It-torri x'aktarx inbena fl-1588 meta f'rapport tat-2 ta' Diċembru ta' l-istess sena jsemmi Torri Toleda. F'dokumenti oħra speċjalment dak ta' Mejju 1594 jsemmi l-wasla bil-baħar ta' l-artillerija u li f'Awissu tqegħdet fit-torri. Bħala gwarniġġjun kellu kapural, bombardier u suldat 2 Qabel ma nbena it-torri ta' Scopello kien hemm kontroversja dwar fejn se tinbena din il-fortifikazzjoni. ' L-inġinier militari Camilliani ta parir biex jinbnew żewġ torrijiet, wieħed f'Fungia u l-ieħor f'Zingaro della Marinella. Id-deputazione iddeċidiet li t-torri kellu jinbena fil-Ponta ta' Zingaro, jew ta' Marinelle jew fi Scopello, u fil-fatt intgħażel dan ta' l-aħħar. It- torri Scopello kien tad-deputazione u kien f'idejn il- prinċep ta' Paceco. Bħala gwarniġġjun kellu tliet suldati u d-dokumenti jirreferu li kellu artillerija tajba 7 Torri ta' Għajn Tuffieħa It-Torri ta' Għajn Tuffieħa li huwa magħruf ukoll bħala dak ta' Għajn Miskuka, nbena mill-Gran Mastru Lascaris fl-1637. Dan kien torri ieħor li ġie It-Torri ta' Għajn Tuffieħa nbena fl-1637. Jingħad li fiż-Żmien Nofsani Malti kien hemm torri ieħor f'dan il-post. issuġġerit li jinbena mill-inġinier militari Blaise Francoise, Comte de Pagan. Dan il-bini ġie iffinanzjat mill-Università u d-disinn tiegħu jixbaħ ħafna lit- Torri ta' Lippija. It-torrijiet ta' Għajn Tuffieħa u ta' Lippija kienu l-uniċi żewġ fortifikazzjonijiet li nbnew fil-Majjistral ta' Malta. It-torri ta' Għajn Tuffieħa kien armat b'żewġ kanuni ta' nofs libbra u bħala gwarniġġjun kellu erba' suldati, li kienu mħallsa mill- Università. Dan it-torri jixbaħ ħafna lil dawk ta' dell Impiso u ta' San Giovanni di Cofano fi Sqallija. Dawn iż- żewg torrijiet huma tawwalin, mhumiex wiesa' ħafna u għandhom żewġ sulari. Din li ġejja hija ħarsa ħafifa lejn dawn iż-żewg torrijiet Sqallin. ' Fl-1583 Camilliani fil-vjaġġ tiegħu biex jispezzjona l-kosta tar-renju ta' Sqallija jsemmi l-bżonn biex jinbena torri f'Impiso. It-Torri dell'Impiso dam jinbena sena u tlesta fl-1595 u bħala gwarniġġjun kellu kapural, bombardier u suldat, u kien mgħammar bl- artillerija. Fatt interessanti kien li dan it-torri ntlaqat darbtejn minn sajjetta, li dawn imbaghad laqtu l-porvli u tajru biċċa minnu. F'ittra datata 5 ta' Ġunju 1730 tissema' t-tiswija li saret mid-deputazione 3 Spannocchi u iktar tard Camilliani nsistew fuq il- bżonn li jinbena torri f'Cofano u nfatti nsibu din l- idea f'ittra tas-16 ta' Ġunju 1595, li ntbagħtet lil Kummisarju Madrigale. It-torri jissema f'ħafna ittri li ntbagħtu bejn l-1618 u l-1630 dwar il-pagi u t-trasferiment ta' suldati minn u lejn it- torri. Probabilment il- bini ta' dan it-torri Dan it- torri jinsab bejn Trapani u San Vito. jmur lura sa ftit qabel l-1618, la l-ewwel dokumenti li jagħmlu referenza għalih jibdew minn dik is-sena. Id-dokumenti jirreferu ukoll li t-torri San Giovanni di Cofano kellu tliet suldati u kien mgħammar bl- artillerija $ Hekk ġejna fit-tmien dan l-artiklu dwar it-torrijiet tal-Kavallieri fil-Mellieħa u l-komparazzjoni kontemporanja ma' dawk ta' Sqallija. B'hekk rajna li matul il-perjodu li nbnew dawn it-torrijiet ma kienx fenomenu li seħħ f'Malta biss, iżda kien qed jiġri ukoll fi Sqallija. Saħansitra anki uħud mid-disinni ta' dawn it-torrijiet kienu simili ma' dawk ta' Sqallija. Dan il-fatt jixhed li l-Kavallieri kienu jimpurtaw : ħafna ideat minn barra, b'mod partikulari billi jġibu inġiniera militari barranin. Matul il-ħakma tal-kavallieri f'Malta naraw li skond liema pajjiż kien protettur tal-kavallieri, kienu jinġabu inġiniera militari f'pajjiżna. Hekk naraw li matul l-aħħar ħamsin sena tas-seklu sittax u ta' warajh kollu, kienu nġabu tista' tgħid inġiniera militari Taljani kif ukoll xi Spanjoli, apparti f'dan il-perjodu partikulari li tkellimna dwaru, inġabu minn Franza. Dawn iż-żewġ sekli kienu iddominati minn Spanja, u għalhekk l- Ordni kien iħares lejn dan il-pajjiż biex iqawwi d-difiża tiegħu. Mhux hekk nistgħu ngħidu għas-seklu tmintax għax l-inġiniera militari kollha li nġabu f'Malta kienu Franċiżi, peress li f'dan is-seklu Franza kienet l-iktar potenza qawwija, u għalhekk l-Ordni kien jitlob l- għajnuna mingħand ir-rejiet ta' dan il-pajjiż. Mela hekk naraw li l-Ordni kien iżomm ruħu aġġornat ma' l- avvanzi li kienu qed isiru f'dak li għandu x'jaqsam max-xjenza militari. Hekk naraw li jekk fis-seklu sbatax kienet 'moda' li jinbnew sistemi ta' torrijiet matul il-kosta. Mhux hekk nistgħu ngħidu għas-seklu tmintax, meta daħlet l-idea li jinbnew batteriji, ridotti u trunċieri biex jiddefendu l-kosta. Dawn it-torrijiet jiffurmaw parti integrali mill- istorja, kemm tal-Mellieħa kif ukoll dik ta' Malta. Matul iż-żminijiet kienu jħarsu lill-antenati tagħna mill-attakki ta' l-għadu, hekk issa aħna rridu nagħmlu l-almu tagħna biex nħarsuhom milli jinqerdu. Ta' sodisfazzjon nsemmi r-restawr li sar riċenti tat-Torri l-Aħmar mill-Fondazzjoni Din l-Art Ħelwa, li beda fl-1999 u spiċċa fl-2001. Xogħolijiet bħal dawn jgħinu biex il-wirt storiku ta' pajjiżna jingħataw ħajja ġdida wara snin ta' telqa u abbandun. l Vincent Zammit, Is-Swar u l-Fortifikazzjonijiet, Publikazzjonijiet Indipendenza, Malta, 1999, pp 15-16. 5 Vincint Zammit, rkejjen Storici: It-Torri ta' Sant Agata fil- Mellieha, Il-Mument, (8.9.1996). 5 Zammit, Irkejjen Storiċi. HAIR $ġ BEeEALTVv SALON 26/27, St. Helen Str., Mellieħa Tel: 21 574882 / 9949 3579 Leħen l-Imperial George Borg Olivier Street Mellieħa (opposite HSBC Bank)