MEWT U XITA… Karmni ħaxixa ħażina' ma ridetx, bl-ebda mod, tiċ- ċaqlaq minn maġenb is-sodda tal-mewt ta' binha; l-għażiż binha li kien wasal fl-aħħar ta' ħajtu, għalkemm kien għadu fl-aħjar tiegħu. Karmi ma kinetx tieħu għaliha min jgħajtilha b'laqam- ha, wisq iżjed għax dan il- aqam kienet qalgħetu lilha hija n-nifsha, mita, ta' ħamsa u erbgħin sena għomor, tilfet lil żewġha. L-imħabba li kellha lejh kienet kbira u ħafna nies kienu qalu li Karmni ma kellhiex ħajja twila. Imma mita kliem in-nies wasal għala widnejha wieġbet kiesaħ u biered: ''tassew li kont inħobbu ħafna lil żewġi, imma jekk Alla ried jeħodhuli x'għandi nagħmel 7: Għandi ħafna wlied x'inrabbi u fuq kollox jien ''ħaxixa ħażina' ma tantx immut kif ġieb u laħaq'. U maż-żmien, li hu l-ukbar galantom, kliemha kellu jseħħ. Meta miet żewġha ħallielha xi trabbi ħamest itfal, il-kbir ta' 12 il-sena u ż-żgħir ta' sena; bejniethom tlitt itfal oħra fosthom tifla li kienet tħobbha daqs il-mimmi ta' għajnejha u sew sew din it-tifla għażiża kellha tkun l-ewwel waħda li kellha tħalli dan il-wied tad-dmugħ mita, ta' għoxrin sena biss, mietet bil-ħlas u magħha mietet ukoll it-tarbija; ħutha ma setgħux jitfurrġu u l-imsejkna Karmni kulħadd qatagħ- hielha li wara bintha Rożi kellha tmut bil-għali; imma Kar- mni, it-twajba Karmni, kienet ħaxixa ħażina' u wara ftit… reġgħiet ħadet ir-ruħ, Għaddew xi snin; it-tliet subien li kien fadlilha baqgħu għożżieb ħalli jkunu jistgħu jduru biha kif jixraq; in-niket intesa, imma l-hemm kien qiegħed ilesti lil Karmni ħasda kerha. U jum minn dawn ġibulha, ħabta u sabta, l-aħbar li binha Leone (l-aħijar wieħed fosthom għall-iskola u li kien għad jilħaq għax kien bravu ħafna u kien sab ġa' impjeg tajjeb ferm) kien qabeż mir-raba' sular ta' l-uffiċċju fejn kien jaħdem għal ġewwa l-bitħa u baqa' mejjet fil-kolp. Xi nies qalu li Leone ma kellux għalfejn jaqbeż għax ma kienx miġnun u ma kien jonqsu xejn u żgur li xi għadu waddbu mit-tieqa. Ingħad li fuq il-ħoġor tat-tieqa nstabu xbihat ta' ħafna saqajn imma…. kliem biss u fatti xejn…. u Leone kien mar id-dinja l-oħra bla kliem u bla sliem. U b'hekk Karmni 'ħaxixa ħażina' kienet tilfet lil binha ta' wara l-kbir. Biki, xhir, mard u x'naf jien u l-qawl malti 'Bikja u maħta u kollox imur fis-saħta' reġa' għal darb'oħra wera li l-qwiel ma jgħidux ħlief is-sewwa. Żewġ żgħażagħ fl-aħjar tagħhom kienu għabu, imma x-xwejħa Karmni kienet għada tferfer sewwa. U Karmni, li kienet tħobb lil uliedha b'imħabba tal- ġenn, stqarret li aħjar imutu wliedha qabilha; b'hekk kienet tbati hija u mhux huma. Batiet biex ġibithom fid-dinja tà jimpurtax billi tbati ftit ieħor mita tarahom imutulha; għal lanqas hekk kienet żgura li mhumiex sejrin ibatu bil-mewt tagħha u, balleċt hekk kellu jkun, għax f'sena waħda (xi ħames snin wara li tilfet lil Leone u xi tliet snin wara li bdiet il-gwerra l-kbira) kellha, b'għafsa ta' qalb, tieħu l-aħbar tal- mewt ta' binha l-kbir fil-gwerra, imgħarraq fid-Dardanelli u, ftit xhur wara ssofri t-telfa ta' binha l-ieħor (ta' qabel iż- żgħir) li ħa riħ qawwi u mbarmilha f'kemm ili ngħidlek. Ħasra mill-kbar nett imma…. hekk kellu jkun. Għalja fuq oħira, xhir fuq xhir, biki u tnehid fuq biki n tnehid, u Karmni li armajn kienet drat lill-misħuta Mewt kienet tgħid lill- ġirien: 'Xi triduni nagħmel la Alla jrid hekk u jien 'ħaxixa ħażina f' Karmni, immela, baqgħet tgħix ma' binha ż-żgħir li kellu ħanut tal-merċa. Għaddew bosta snin (għax is-snin ma jis- tennew lil ħadd)u Karmni kienet għadha biżżejjed fuq tagħha; tassew li kienet bdiet tittarrax u ma tantx kienet tara tajjeb imma snien biex tiekol kellha kemm trid u l-fakra, toħroġ il- għaġeb, kienet tgħinha ferm. Madankollu issa kieriet tgħodd wiefied u tmenin sena u ma kienx jimpurtaha billi mià tantx tara u tisma' sewwa; imma lsienha kien għadu jtaqtaq biż- żejjed u ta' spiss kien jogħiġobha toqgħod ittarraf il-ġrajjiet ta' l-imgħoddi. Il-ġirien li kienu jafuha minn żmien twil kienu jgħidu f'qalbhom: ''Karmni dalwaqt tħallina, din id- darba m'hix sejra taqta' xewqitha.' Imma ħadd ma kien isemma' leħnu ħalli ma jagħtuhiex għalja. Il-ġirien, iżda, din id-darba wkoll, kienu żbaljawha bl-ofixon u kliem Karmni ta' snin u snin qabel kelli jseħħ. Binha ż-żgħir, raġel li jbigħ is-saħħa u fl-aħjar tiegħu, kellu, huwa wkoll, għalkemm ta' wieħied u erbgħin sena biss, iħalli ġildu qabilha,għax mita ħadd ma kien jisterinieha tikeb marda qalila li tefgħetu f'qiegħ ta' sodda u f'qasit żmien tasditu minn din id-dinja… U l-imsċjken Wenzu, fl-afja tal-mewt, ħares ħarsa lejn l-għażiża ommu u ried kieku jgħidilha……. Imma Karmni, għalkemm xiħa għakka fehmitu malajr u ma ħallitux jitkel- lem: ''Iskot, iskot, ruħi ibni, la taħseb xejn fija, issa li mortuli l-koll, wieħied wara l-ieħor, moħħi mistrieħ u jien ukoll nista' noqgħod bi kwieti nistenna s-siegħa tiegħi bla biża' ta' xejn għax dejjem għext fil-biża' t'Alla' u kompliet tgerger f'qalbha Ħadd ma kien jemminni, mita kont ngħidilhom li 'mewt u xita Alla jaf mita'; imma naħseb li issa l-koll jaħsbuha bħali. ' U hekk Karmni 'ħaxixa ħażina' baqgħet tgħix weħidha. Kulhadd reġa' qal, kif kienu qalu erbgħin sena qabel, li Karmni ma ddumx ma tmut, imma…… UMewt u xita u u Karmni għadha tgħix sal- lum.