INKWIET FIL-FAMILJA (Dramm Soċjali fi 8 Atti) Ta' Ġuże' GALEA t Jorbot mal-Għadd ta' Settembru. 1944) IT-TIENI ATT Sala fi Club: min-naħa ta' wara tidher il-kamra. tal-bar b'hafna ħbieb jixorbu u jitkellmu flimkien; fuq iż-żewġt iġnub Libien li-iaghtu ghal-siċali oħra fil-Club. Fuq il-palk ħafna pul- wiri, siġġijiet, iurejjed żgħar u għamara oħra li tgħodd għal Sala ta' Club. Il-Ġenerval jidher bil-qieghda fuq pultrimu jaqra gazzetta. Ġeneral: Wiiteri Walter Walter: ijidħol bil-ħeffa u jieqaf iebes), Hawn. sur Ġeneral, Ġeneral: Is-Sur 'Punias rajtu hawn il-lejla 2 'Waiter: Għadu ina ġiex. sinżur. Ġeneral: Kollox sewwa. Naqbik f'xi ħuġa oħra, sinjur 7 Ġeneral: Nejn għal is (Il-wraitev iniżżel rasu bil-qima n jiċarrab.j (KURUNELL jidħol mill-bieb tal-ġenb, iħares ftit-ma' dhiraru u mela jiħnab lill-Ġeneral imur ipoġġi ħdejh) Kurunell Sur Ġeneral, kif mt' Ġeneral: (jerfa' rasu minn fuq il-gazzetta.) Intix taj- jeh7 Oqgħod ħdejn ħalli ngħidu kelintejn. Kurunell: (iressuq il-pultruna aktar ma' ġenb il-Ġeneral. X'aħbarijiet għandna l-lejla 2 X'ġieber il-gazzetta 7 Ġeneral: . Xejn mill-ġdid; kollox tas-soltu: bumbardament mill-ajru, aanz bit-tankijiet. ħbit bis-sottomarini. Il-lum is-suldat qajla jissemma. (02 ; IL-MAnri Kurunell: Din gwerra ta' l-azzar, petrol, goluma a Fudju Ġeneral: Mhux bħal fi-żmienna. Mari s-suldati kienu jistgħu juru X'isarrlu ti l-mexxejja tagħhom kellhom Ħex juru d-dehen ta' moħhom, T'ftakur fil-gwerra l-oħra' Dik kienet gwerra ta' l-irġie,: luwk kienu taqbidiet ta' ħila. Ġeneral; Dik kienet gwerra ta' tattika mhux bħal din il-gwerra tal- lum qisha tellieqa min jiġri l-aktar, Kurunell: Meta nġib quddiem għajnejja t-tjum ta' Fjandra, it-trunċieri ta' Mpres u nxebbahhom mal-blitzkrieg tal-lum, nara kemm mor- na għall-agħar saħansitra fis-sengħa tal-ġlied. Ġeneral: l-lum is-suldat ma għadux bnieden: tal-ġlied kif kien fi żmienna; il-ħun iderruh tagħmilħa ta' mekkaniku, ta' f'driveri' ta' rad ir-telegrafist; igħallmuh il-ġuġitzn, iqabbżuh bil-paraxut mill-ajruplani. mruh kif ikisser u jħarbat. imma qajla jħarrġuh niex jitqabad sider ma' sider. Saħansitra fil-mixi tagħhom is-sul- dati ma għadhomx li kienu. Dari oħna konna nmmarċaw f'nofs riq bil-banda quddiem: il-lum nara s-suldati għaddejjin wie- hed wara l-ieħor minn taħt il-ħajt biex jinħbew donnhom ħallelin. Dari kont.tilmaħ battaljuni b'eluf ta' suldati mexjin spalla ml spalla jgħattu wilġu, bil-bajunetti jilmaw fix-xemx, iwerwru lil-knll min jarahom; ma kellhom xkiel ta' xejn ħlief xi erba' kannni Ħowitzers jew xi ftit Vickers. L-lum is-suldati jġorru tarzna magħhom : kanuni ta' kull daqs u ta' kull għamla : Bren, Bofors. Qerlikon; karrozzi, ieeps, carriers, ritdjul-vittis, Ma nafx kif jistgħu jiġġieldn b'dan ix-xkiel kollu, Ġeneral: Il-lniu ma nisimgħux b'dawk l-attakki bil-bajunetti li jqaj- mulek ġismek xewk xewk, meta s-suldati b'saħna ta' qilla jikin- sl kulma jsibu quddiemhom. JU anqas għadna naqraw fuq xi karga tal-kavlerija meta r-rik- kieba jħarbtu l-għadu u jqattoħuh bis-sabres tagħhom. INKWIET FIL-FAMILJA 103 ġeneral: Il-lum iż-żminijiet inbidlu. Kurunell : Is-suldat ma għadux li kien, (IT-TABIB ROBERT STANLEX., liebes ta' Kaptan. jid- hol mill-bieb tal-ġenb, isellem u jibqa' sejjer fil-bar.) fIl-ħbiel ti jkunu fil-bar, idu ma' Dottor Stanleq u jifirħu bili Ħabib: Xa Dottor Stanlev. merħba bik. Ħabib ieħor: Nifraħlek Kaptan Robert. Ħafna Ħbieb: ikollha flimkien) Nifraħlek, nifraħlek bil-qa'b kollha. Ħabib ieħor: Mu hawnx għalih it-Tabib Stanlev ' L-ewwel Ħabib Ħriġt. tassew ta' raġel, It-Tieni Ħabib: Ixrob mugħna għax jixraqlek. Stanlev : Kont se nistedinkom tixorbu miegħi. Ħabib: I-ewwel ixrob magħra mhugħad nixorbu miegħek. (Stemleg u ħbiebu jixorbu. jifirħu u jitkellmu.) 7 Ġeneral: lil-Kurmnielh Dan għax qegħdin jifieħulu 7 Kurunell: Men għadek ina sinajtx 7 Tl-lejla l-komunikat uffiċjali taħ- ħur ħafna lill-Kaptan Dottor Stanlev li ssemmi ħ'ġieh kbir u oni għall-ħila li wera. Ġeneral: qala' dekoruzzi Dan kif Kurunell : Milli jidher kien hemm taqbida ħarxa, Xi uffiċiali tagħna rtiraw l 3nma Kaptan Stanlev, li kien it-Tabib tar-Riġment, baqa' fejn kien, dewwa l-midrubin kif sata' u ġabar il-ftit smidati li kien baqa', żammhom miegħu, għamlihom il-ħila u b'inkejja ta' nar qawwi baqa' jieqaf lill-għadu u jitfgħu lura sakemm was-. 104 7 IL-MALTI let il-għasnuna tagħna. Li ma kienx hu konna, nitilfu pożizzjoni tajba ħafna barra milli kienu jħallu ħa/jithom il-midrubin u jin- jaħdu priġunieri s-suldati li baqgħu ma rtirawx bħal sħabhom. Ġeneral: Għanil bħal dan ta' min ifaħħru. Kurunell: 1l-dum: ftit issib nies qalbenin ta' din ix-xorta, Tridx insej- ħulu jixrob magħna lill-Kaptan Staniev 2 Ġeneral: tinifrul) lie, le; għax qiegħed nistenna ħabib biex ikellimni fuq ħaġa ta' reqqa kbira, Kurunell: bilħaqq. fuq it-tifel tiegħek ħadt xi aħbar dan l-aħħar7 Taf kif għadda 7 Ġeneral: jeb ħafna; ħareġ mill- isptar u jiżtam Tgħaddi xi erbat i'iem mistrieħ id-dar. Kurunell : Issa duk it-tifel tiegħek x'fettillu mar daħal snidat7 Kieku mexxejtlu kelma int' ina kenux idaħħluh Fizzjal2 7 Ġeneral: Mar wrieni b'Xejn. Mar inkiteb suldat minn rajh: bla ma qal jil ħadd. Il-lmmi it-tfal jagħmrin di jridu u li jfettlilhom ba ma eħdu parir minn għand ħadd, Kurunell: L Għax jidhrilhom li jafu kollox. Daż-żmien iż-żgħażagħ koll- ha mżattin u niserdkin, minn għalihom jifhmu f'kollox, jaħsbu li ħadd mi jista' għalihom nm jridu jgħixu ħielsa ininn kull xkiel u Iġiem. Kitibli li-issu jinsab taj lima jdumux ma jibagħtnh Ġeneral: Hekk hu, hekk hu. L-IMHALLEF, li jkun jitkellem ma' Stanleg, joħroġ mill- bar u jersaq dejn il- Ġeneral u sieħbu.) Imħallef: Merħba bik. Sur Ġeneral, Kif int, Kurunet 9 Ġeneral u Kurunell: Ġeneral: Serraħ hawn, — Sur Imħalle f. Poġġi ħdejja. INKWIET FIL-FAMILJA . Imħallef: Ntaqt ingħidiek kelma, Sur Ġeneral. Kurunell: Se nħallikom weħidkom. tigi. Saħħa għalikom. Ġeneral; Saħħa, Kurunell. Imħajlet: Sahha: nerġgħu niltaqgħu. f L-Imħallef iressuq il-pultruna qrib il-Ġeneral, ) Imħallef: Ġeneral, ilna nafu lil xulxin is-snin il-kbar. Ġeneral: ina ħbieb minn nieta konna għandna tfal. Imħallef: Ma' tul-dan iż-żmien kollu dejjem żammejtek b'ħabib tal- qalb. Ġeneral: Jien dejjeni qistek bħala wieħed minn ta' ġewwa, Imħallef: Tuj,eb. Għaldaqstant naħseb li jekk nagħtik parir tieħdu bħala parir li-ġej minn għand wieħed ji ma jixtiqlekx ħlief ġid tilek u lill-fumilu tiegħek, — Ġeneral: Il-pariri tiegħek dejjem għożżejthom u mxejt fuqhom. Imħallef: Hekk nittama li-tagħmel issa. f L-Imħallef 2rejjer rasu lejn il-Bar, fejn ikun it-Tabib.) Imħallef: Nagħtihulek blaju żagħżugħ sewwa kemm jista' jkun. ta' għerf kbir fil-professjoni tiegħu, Fizzjal miL-aktar qalbiena. għadu kemu qula' tifħir u ġieh kbir għall-ħila tiegħu; dan ihu qatigħ bi ħsieb Sonia u issa talabni biex ngħaddilu kelma miel għek. Talab lilek 9 Imħallef: . Jiena lit-Tabib Stanlev ili nafu minn meta kien għadu stu- dent, dejjem stmajtu bħal ibni u hu qatt ina naqasni f'xejn. 106 iL-Manri għażel lili biex inmexxilu kelma miegħek, billi jaf kemm jiena u inti ninġiebu flimkien; għadu kemm talabni biex ilaqqgħu mie- għek. Ġeneral: tIl- Ġeneral joqgħod jahseb għal jtit- donnu jtalla' u jniżżel xsej jibda jeieġeb, imbagħud jitkellem donnu mfantas.) Sur Imħallef, jekk trid b-rubqgħu ħbieb issemmilix aktar lit- Tabib Stanlev. ' tinistagħġeb tomiksur. Ma jidbh ix li għandek għalfejn tie- hu għalik. Jiena ndħalt għal din il-biċċa l-ewwelnett għax nat it- Tabib x'raġel bu. it-tieni għax nixtieq il-ġid li; Sonja. Ġensral; Konja naf jien xinhu l-aħjar għaliha u nia bi ħsebnix inħal- lieħa tintilef wara wieħed li ima iixirqilhiex. Imħallei: It Tabib Staniev ma tihx xi tmaqdar, ' Ġeneral: Sonja jixirqijha wieħed aħjar; igħodd għaliha xi Fizzijal biex, — jimixi fit-triq li għaddejt minnhu jien, bniedem nobbli, ta' qima u ta' ġieb li jkun jista' iressaqha fl-aqwa soċjetà. Sotja tifla ma jonqoslia: xejn, ma għandhiex għalfejn tintra- bat ma' bniedem biex tikber u togħla bis-saħħa tiegħu. Ġeneral: Sonja għandha min tridha wieħed mill-aqwa nies tal-pajjiż; bagħat joħtobha l-lum u jekk inti ddum ftit ieħor miegħi nurihu- lek għax għandna niltaqgħu hawn : dalwaqt tarah ġej mal-ħabib tneħna s-Sur Fmnas, hux miegħu bagħat jibni biex ngħarrsu Imhallef: (rara li-jdum. jaħseb ftib Agħdiri għax semmejtlek it-Tabib Stanlev; ma kontx naf li Sonju mwiegħda 'l ħaddieħor. Ġeneral: S'issa għad nia lieniu xen, innna jien għandi xewqa kbira li binti titħallat ma' ta' De Vere, għax għandek tkun taf li l-Kap- qan-Rudolf De Xere bagħat joħtobha. Imħallef: f bid-delera u bil-ħatfa; Il-Kaptan Rudolf De Verel2 INKWIET FIL-FAMILJA 107 Ġeneral: Ma tafux 2 Hux bin waħda mill-familli l-ak- tar-nobbli h għandna 7 Milli nifhem ihobb wisq il-Bonja u mitluf warajha, għax malli-raġa' sura minn fuq il-front bugħat jitlob- hieti b'għarusa tiegħu. (hosbiemni hmima iuti tafu sewwa lil-Kaptan De Vere7 Ġeneral: De Vere nies nagħrufin minn kulħadd, Imħallef: tjibqu' jaħseb flit, imbagħad iressaq rasu lejn il-tżeneral fil- iċeegt li jistuqsilo tilll-Kaptan qatt kellimtu 7 Ġeneral: Qatt ma lrqa't miegħu. Imħallei: (dejjem imliasseb) Bona xi tgħid) Tħobbu $ Ġeneral: Dik it-tifla ma nistax nifhimha, meta semmejtulha baqgħet bierda bħal siċċu, iżda għandi febma li malli tarah u tkellmu għandha tinġibed lejħ u tispiċċa biex tittajjar għalih. Imħallef: Qabel min tħajjar lil-Sonja għall-Kaptan De Vere mhux aħjar Listen ftit sakemm issir tafu sewwa 7 Ġeneral: Mu jidhirlix Si hemm għalfejn nistenna biex inkim nafu sew- wa lil-Do Vere; bniedem bħalu magħruf minn kulħadd. Imħallei: hinn inti staqsejt għalih sewwa 2 Ġeneral: (jieħu għalil) Ni trid tfisser b'din il-mistoqsija' Jaqaw taf xi haġa fuq il-Kaptan De Vere7 Jekk taf tkellem bla ħabi, Imħallef: Jisgħobbija li-bħula Mħallef ma nistax ingħid li rrid, imma bhala ħabib tiegħek qalbi ma ttinix 2i ma niftaħlekx għajnejk. Ġeneral: ib'eiċċ imqarras) Ninħu2 Xinhu 2 Stanlev : ill-Tabib Stanlej joħroġ mill-bar u jersaq fuq iż-żewġt iħ- bieb; isellmilhom bil-qima kollha.) X'għandna, Sur Tmħallef l-serv tiegħek, Sur Ġeneral. Nifraħlek Dott: il-ġieh li iia,t jistħoqqok tassew: nre't ħila tal-għaġeb u. ħriġt ta' raġel mill-aqwa, fill-Ġeneral) Sur Ġeneral. nippreżentalek lit-Tabib Staniev. Ġeneral; timqit u mill-qalb il-barra) Għandi pjaċir li Itqajna. Stanlej: Tħhalhimi nistedinkom nixorbu flimkien Ġeneral: tmerfugħ) Jiena uma nixrobx. Stanlev : uniksur) Ikun ġieh kbir għalija kieku tieħdu qatra miegħi, Imħallef: tiġu minn fuq. il-pultruna, iqiegħed idu fuq spallejn it- Tabib) Dottor Stanlev. il-Ġeneral qiegħed jistenna xi ħbieb u għal-lejla ma jistax ikompli magħna; inħalluh fil-wisa'; imxi ni- xorbu jiena u inti fil-bar. (jaqbad lil-Tubib labranzetta) Saħħa, Sur Ġeneral. Stanlev : Saħhau. Sur Ġeneral. Ġeneral: Saħħu għalikom. : Sur Tumas: tis-SUR TUMAS u l-KAPTAN DE VERK jidħlu mill-bieb tal-ġenb u jersqu lejn il-Ġeneral.) Saħħu Sur' Ġeneral. - De Vere: , . tihabbat suqajh ma'-rinkrin m-jintlewu biex isellem) Sur Ġe- neral, serv tiegħek. Ġeneral: tiqttini jifra bihom Merħba bikom. Kif intom'2 Sur Tumas: , Ġeneral. nippreżentalek lill-Kaptan De Vere. Ġeneral: — Għandi pjaċir li sirt nafek, Kaptan De Vere, (jeħodlu b'idu), Oqogħdu bil-qiegħda (iċempel qanpiena li tkun fuq mejda żgħira hdejn il-pultruna tiegħu.) Issa tixorbu xi ħaġa miegħi. INKWIET FIL-FAMILJA 106 Walter: qersaq bil-ħeffax Hawn sinjur' Ġeneral: , - X'tieħu Kaptan X'iġihlek Sur T'umas27 Jiena dejjem whiskv nieħu. whiskv bi ftit soda. , Sur Tumas, De Vere: Jien ukoll. jien ukoll. iIl-waiter inmr iġib il-wehisku.) Ġeneral: i A , Kuptan, sinajt bi-ma ilekx li rġajt lura minn fuq il-front, nif- rahiek lil wasalt qawwi u sħiħ. Kont ilek fuq il-linja ta' quddiem $ De Vere: iimifantasi Domt hemm fuq is-sena, Ġeneral: : Mer rajt u ġarrabt, Issa ġejt għal xi ftit tal-mistrieħ 7 Kemm bi ħsiebek iddum hawn De Vere: tmifrulu donnu jrid ibiddel il-klem) Malli ġejt ħsibt f'Sonja u għal tt f'rasi li nitlobħielek b'għarusa tiegħi. , Sur Tumas: dill-Ġeneral, bil-ħlieqax Dik ħintek Sonja ħaditlu moħħu lill- kaptan De. Vere, dejjem jaħseb fiha ma jistax igħaddi min- għajrha. De Vere: Sur Ġeneral, jekk ikolli s-sensja tiegħek. nixtieq li l-għerusija ikun qasira għax irrid li t-tieġ isir malajr, Ġeneral: 12 Madankollu Sonia tħoll u torbot Inti kenum ini migħ għax hi trid tgħid iva jew le. Sonja Mhix sejra ma toqgħodx għall-kelma tiegħek, Sur Ge- O neral, Ġeneral: (ħosbien) F'ħaġa bħal din ma nindaħlilhiex wisq. (wara ftit lill-Kaptan) Tnti taħħa sewwa lil-Sonja $ De Vere: Nafha ngħid. 114 IL-Manai Ġeneral: fjohroġ mill-komra tas-Sinjura Klotilde.). Min ġie): Min hawn Żitkejlem i fOħiper iqum malajr. jaqfel. il-ġukkottu. joqgħod iebes u isellem b'idu fuq ġbinu bħas-suldati.) Oliver: Hawn jien. Ġeneral. Ċrejt nirrapporta ruħi qawwi u sħiħ, (Ġeneral jieqaf mistagħġeb, imbagħad imur jieħu b'id ibnu ir-jrossu miegħu, Is-seftura tidħol fil-kamra tas-Sinjura Klotilde.j Ġeneral: Olivert Oliver intix tajjeb u qawwi u sħiħ. Dan kif ġejt hekk malajr2 X'ferħa tajtna għal għarrieda. Oliver: Papa, babt hiex flok li nibqa' fl-isptar ħalli nissaħħaħ wara li cont mis-sodda, niġi nistrieħ u nieħu saħħti huwn, Ġeneral: Għamilt sewwa: għunilt sewwa. zi Kooti'de u oħti Sonja fejn huma 7 Ġeneral: Klotilde għadha kif ħassha ħażin u daħħaln:eha ġew- wi, Sonja qiegħda ddur biha. Ni ġralha 2 Ġeneral: Attakk tal-qalb. Issa qiegħed igħaddilha u tħoss ruħha tistej- qer. ima ftit ilu beżżgħetna hekk li bgħatna għat-tabib. In- tant. oqgħod bil-q'egħdu għax għandek ħafna xi tgħidli : nibdew biex tgħarrafni kif kont korrejt. Oliver: tjoqgħod bil-qiegħda) Jiena anqas naf sewwa kif kienet il- biċċa; naf biss li kont mal-kumpanija ta' quddiem nett, kellna ordni sħiħa F' nieqfu lill-għadu, imma huwa dawwarna u f'daqqa waħda fetaħ nirien tal-walix għal fuqna u ħarbatna; sħabna ta' wara, li-kienu nmnexxiin minn xi fizzjali bla ħila, dabbru ras- hom u telqu jiġru lura, Jiena u sħabi U nzertajna quddiem nett, sibna ruħna maqtugħ għalina u f'radda ta' salib waqajna mil- qutin mill-balal tal-għadu; li ma kienx wieħed Fizzial Tabib li INKWIET FIL-FAMILJA In IT-TIELET ATT Sala fid-dar tal-Ġeneral, minn naħa icaħdu bieb li jagħti għall- kamra ta' Klotilde. oħt il-Ġeneral, min-naħa l-oħra bieb li jieħu għall-kmamar in-naħa ta' barra, Il-Ġenera' imbergħen u mbaqbaq, idur mas-sala b'saħna kbi- ra fuqu. Klotilde bil-qiegħda fuq pultruna. Sonja bil-qiegħda fuq siġġu ħdejn mejda żgħira, , Ġeneral: af quddiem Sonja, iħabbat siequ ma' l-art u jgħidilha; ek tisma' minni. Sonja : Papa, mhux għux irrid nikser kelintek. imma lill-Kaptan De Vere nn nistax inħobbu. Ġeneral: Kif tista' tgħid dan jekk għadek ma ltqajtx miegħu2 Dal- waqt msal-hawn nm mbagħad tara x'Fizzjal bu, igħaxxaq in-nies. : Klotilde: (ll-Soujar Ara li metu fġi hawn ma tonqsu f'xejn. Sonja: (bis-seħr buma jiena ma rridx narah lill-Kaptan De Vere. nm rridx niltaqa' miegħu. Ġeneral; Jien stedint lil De Vere f'dari hiex jiltaqa' miegħek: ara li ma toħieġnix ta' tfal.- , L Sonja: Papi. iġġagħulnix inġib rnħi ħażin. Inti taf li ma nistax għalih lill-Koptan, XKlotilse: Mhux ma tistax għall-Kaptan, iżda tinsab mogħmija wara dak ix-xifajk ta' 'Pabib li ħadlek moħħok u tiliflek dehnek. Kilotilde: Għax ma tridnix insemm'h 2 Jaqaw tistħi 7 Sonia: tmibergħi Ma nixtiqekx issemmi t-Tahrb Stanlev għax inti għandek ilsienek ħażin wisq, t ' Klotilde: (tieħu għaliha) Jiena għendi ni ħażin (lill-Ġenerab Ġe- neral q'egħed tismagħha żżeblaħni, hux7 Dan qiegħda tagħmlu biex tkiddni u teqridni, l 1ż IL- MALrrI Sonja: ib'er tberred lil-żitlà Zija Klotilde, kemm qiegħda teħodhu Mela ui neħodhiex bi kbira i 'W Mis-Kontx j għadek a li rabhe'te jien, għax li Mwiet l-inewt t'ommok kieku min jaf x'sar minnek. ġib ruħek liekk ħażin miegħi$ Sonja: Mhux għax ridt inġib ruħi ħażin. innna inti weġġajtli qalbi b-jlsiengk. Klotilde : atishom dejjem) Dan li jonqos issa. il-ma nitkellimx: Ħux mma tridx tistiiu ruħ ħulli tħallikom fil-wisa'. f Klotilde tagħti salt bier tqim, iżda tarġa' taqa' fuq il-pal- truna b'nifishu maqlugħ.) (Sonia u l-General jersqu malaż ħdejn Klotilde.) Sonja : Xi ġralek. 27 Hassek ħażin 27 Klotilde: tb'lehem mitfi, turi b'idha fuq qalbhax Qabadni uġigħ kbir hawn: qiegħda nara s-sala ddur bija. igħa.na tnitboq fommi ini2 Arani sejra nwar- (Maddan meagħhu lil Klotilde) Tridx timtedd, zi9 Ġeneral: —— Iċjju ngħinek tidħol fil-kamra tiegħek. ttilheġi Qiegħed iżommiti n-nifs; aħjar tibagħtu għat-Tabib. Ġeneral: (imur ħdejn il-bieb tal-ġenb isejjaħ) Rikardu Rikardu Rikardu : Hawn simili (jilmaħ lis-sinjura Kotilde) X'ġara2 Ġeneral: Is-Sinjura Klotijde ħassha ħażin. Mur ġib tabib malajr. Arani sejjer, (Rikardu joħroġ jiġri.) (Sonja tirvotta bil-maltur moħħ is-Sinjura Klotilde.) (Il-General idur mas-sala mifeul.) Sonja : Zija. tridx ngħinuk tidħol timtedd fis-sodda tiegħek 7 INKWIET FIL-FAMILJA 113 (bil-leltġa) Aħjar, (Sonja u l-Ġeneral. jaqbdu. lis-sinjura Klotilde minn taħt abtejhu. igħinuhu tqum u jmerruhu bil-mod lejn il-bieb li jagħti għall-kamra tagħha.—it-tiieta jidħlu ġewwa.) f Wara ftit-tidhol seftura mill-bieb tal-ġenb li jagħti għall- krnramar ta' barra.) Għaddi Sur Oliver. għaddi; merħba bikl Kemm se jifirħu l- pupi, iz-zija u s-sinjurina oħtok meta israwk fosthom għal għar- Idħol ħdejhom rtwrih il-bieb tal-ġenb li jagħti 4 għall- kamra injura Klotilde.) Ntaqt nagħtihom ferħu bla ħsieb. Ara kif nagħmlu : inti mur għidilhom li ġie wieħed irid jarahom miilajr u jien nibqa' hawn biex mali oħorġu jaraw min ġie, isibuni ma' wiċċhom. Dejjem hekk nafek, sur Oliver, tħobb tinbex. (Oliver ineliħi l-beritta ta' suldat minn rasu u jwaddabha fuq mejda fil-qrib, imbugħad jiftaħ il-ġakketta u jmur jinxteħet fuq is-sejun. jieħu nifs qateiwi. jitmattar u jistrieħ.) Strieħ, ja ġiseni i għax ilek mu titmattar fuq sufan artab bħal dan. Seftura : Nistħulek għajjien. sinjur. (Oliver: Għax suldat ikolu jħaddem saqajh. U uti, sur Oliver, kif. bqajt suldat 2 Il-lum ma tarux ħlief stilel fuq l-ispallejn. Issa nisimgħu xi jgħid il-papà meta jarani li bqajt suldat kif kont meta dħalt fil-militar, Anqas tgħid għandi penz wieħed fuq dirgħajja. : L-aqwa li-rġama rujniek qawwi u sħiħ, Wara dak ji għaddea minnu kelli xorti kbira narġa' nara din id-dar. Aħjar ġejt fuq sagajja bħala suldat milli kieku ġibuni bħa- la kapural ininankat għal għomri. 110 IL-MAnri Ġeneral: (Jatt kellninthu 2 De Vere: Qabel il-gwerra ġie li ltqajna fiż-żfin jew f'xi kunċert. Sur Tumas: (bid-duhkar Milli nara, Kaptan, Lek għal Sonja, (Jersaq acaiter b'gaburri bi tliet tazzi tal-ichiska u flizkun tas-selt iegħed kollor fuq mejda barra quddiem it-tlett iħbieb, iselen u jitlaq.) Sur Tumas; tara H jaqbad tazza n jżid is-Seltzi. Nixorbu bis-saħħa tal- għarajjes. i Ġeneral: Dejrem tiċċajta inti, Sur Tumas. De Vere u Ġeneral: Bis-saħħu l (it-tlieta jirorbu), Sur Tumas: new li jqiegħed it-tazza fuq il-gabarrċ) Ġeneral, il-Kaptan 'ere jixtieq jiltaqa ma' Sonja; ma tistedinniex xi darba fid- Ġeneral: Bil- qalb kollha; tridux tiġu għada) Sur Tumas u De Vere: Niġu. Niġu. . Ġeneral: Melu nistenniekom għa. xi l-għaxra ta' fil-għodu. Inti tkun iista' tiġi dak il-ħin, Kaptan 7 : De Vere: Iva, inkun nista' niġi, Sur Tumas: Ukoll b inu kienx jista' l-Kaptan jara kif jagħmel u jaħrab ħurba biex jiltaqa' maż-maħbuba ta' qalbu l Da Vere: iċempel il-qanpiena) Issa nitlobkom tixorbu xi ħaġa miegħi. Sur Tumas: ilill-Kaptan, biex jiċċajtti Kaptan, jaqbillek iżżiegħel bil- Ġeneral għax il-kelma tiegħu tiswielek ħafna mal-ħanina. 7 (Jersaq fl-ir miter, jordnaw ix-xorb.) Jinżel is-siparju. ssogra ħajru biex ġabarna u karkarna lejn il-linja tagħna kieku konna nibqgħu mixħutin fl-art sakenm nitilfu demmna n ruħna toħroġ. limit issu ħallina minn dan. Imixal naraw iz-zija Klotide kif għaddiet. f Il-General u. Oliver iquinu u jersqu lejn il-bieb li jagħti qirl-kanra tas-Sinjura Kioti'de, Oliver jidħol l-ewwel wieħed. żda malli l-Ġeneral ikunu se jidħol hu tekoll, jaslu Rikardu u t- Tabib Stante.) Għaddi Dott, idħol. Ħalli ngħidilhom li ġejt (jibnaħ lill-Ġe- neral) Sur Ġreneral, it-Tabib hawn. (Il-Ġenerval mulli jisma lil-kikardu, jieqaf u jibqa' fil-bieb tal-kumra tas-Sinjura. Klotiide, imbugħad jihnaħ it-Tabib Stan- leġ, wiċċu jitbergħen u jinħasad.) , Ġeneral: Dan kif dħalt hawn. Kont imisejjaħ biex nagħti għajnuna lil-xi ħadd li ħassu ħażin. Ġeneral: (ingib) Ma għandniex bżonnok. (Lil Rikardu) U int, ja baħ- nani għax ma mortx għat-Tabib tagħna Ġibt l-ewwa' tabib li sibt: mhux inti għidtli biex inġib tabib mala, għax ħassha ħażin is-Sinjura Klotilde2 : . Ġeneral: tinbergħen u mbaqbuq) Din konfotfu tagħkom it-tnejn biex Dottor Staniev 'idħol hawn. Sur Ġeneral. ma nistenniex minnek kliem bħal dan. Raġel bħalek imissek taf kif għandek tilqa' tabib f'darek. Ġeneral: (miksur) Issa s-Sinjura Kvotilde għaddiet għall-aħjar: ma għandhiex bżonn ta' tabib. Tista' tmur Dottor Stanlev. (joħroġ mill-kamra) X'inqata'. papi.2 (Otiver jilmaħ lil-Dottor Stanlex u jibqa' għal ftit mistagħ- ġeb iħares lejh; imbagħad f'daqqa waħda jmur għal fuqu, jeħodlu b'idu u jibda jifrafr bih.) IL-MALTI xorti laqqgħetna hawn 7 Fejn qatt kont nobsor li sa nsibek hawn. Mela inti ħabib tal-papà $ Stanlev : Kont insejjaħ malajr biex nara s-Sinjura Klotilde. Oliver: Dik issa għaddielha kollox, imma inti ibqa' ftit hawn magħ- ma ħalli nifirħu b'xrlxin. (Oliver juqbad Ll-Tabib minn idu u jressqu lejn il-Ġeneral) Papà. dan hu t-tabib li ssogra ħa/tu biex ħelisni mill-mewt, Ġeneral: k ħajr, tabib, talli għamilt ma' ibni. Rikardu: iJitkellem minn taħl ilsien fil-waqt li joħroġ il-barra) Issa jiegħed jiżżih ħajr lit-Tabib; ftit ilu ried jibagħtu 'l barra. Oliver: tjersaq lejn il-bieb tal-kanira tas-Sinjura Klotilde) Sonja'l Sonia l ejja ltuqa' mas-salvatur tiegħi. Ġeneral: Ħallieha 'l-Konja tibqa' ddur maz-ziju. Sunja toħroġ mill-kamra biex tara min ġie, mulli tilmaħ it- Tabib Stanlen wiċċħa jilimur, tinfixel u tieqaf fein tkun.) Oliver: bsrsaq, Sonja, ifraħ lit-Tab'b Stanlev. Li ma kienx hu kieku inti l-in liebsa, l-iswed għalifa. (Oliver jaqbad lil oħtu minn idha u jressaglha lejn il- Tabibi Ki suq. Sonja. x'inti tistħi. donnok qatt at kelimt raġel, tanifrel mn jluqlgi IN Sonja : intiru taħt ilsierħ Robert. Oliver: Mela taf-x'jismu 7 Klotilde : ituħroġ inusfara u żżomm mal-korvxa tal-bieb.) X'inqala' dan il-għugħa, kollu (tihnaħ it-Tabib u tistagħġeb meta tarah) Dot- tor Stanlev. dan kif tinsab hawn 2 Oliver: Roberti Dottor Stanlev ' Mela tafuh sewwa lit-Tabib Stan- ov, Rikardu: i Rikurdu jidhol mill-bieb li jagħti għall-kmamar ta' barra) Sur Ġeneral ġew żewġ sinjuri jistaqsu għalik : is-Sur Tumas . INWKIET FIL-FAMILJA 117 Ġeneral: tinmhawiwud u mifvul) Għidilhom jistennew l tis-seftur idur bier hnun Stenna l (Il-General iħares lejn is-Sinjura Klotilde.) Għidilhom igħaddu. (lis-seffur) Mur għidilhom jidħlu hawn. tmistagħġeb) Kapiun De Vere' Int tafu lill-Kaptan De Vere, papà 7 Ġeneral: Flabib tagħna tal-qalb, għadu kemm jasal minn fuq il-front Issa jixtieq jitħallat magħna, Oliver : (bid-delxa) Jitħallat magħna l (Oliver iħares dejn oħtu b'ieiċċu mqarras. Sonja tħares lejn Dottor Stanleg b'għajnejha miksurin.) : Sonja : Jiena qatt ma kellimtu lil-dan il-Kaptan De Vere, Klotilde : ' thares. biċ-ċieva lejn il-Tabib Stanlem) Sonja għadha moħħ ir-riħ. mma tafx tagħżel dak If hu d-aħjar għaliha. f Il-Ġeneral igħin lis-Sinjura Klotilde tmur toqgħod bil-qiegh- du fuq is-sufan.) tigerġer wehedlum De Vere waħda mill-kunilji l-aktar nob- bli. nies li jafhom kulħadd. (Is-SUR TUMAS u l-KAPTAN DE VERE jidħlu bi tbis- sima fuq fommhom, Rikardu jidhol b'wiċċu mqarras.) Hawn uhha. Sur Ġeneral; ġejniekx fil-ħin Il-Kuptan De Vere kelu seba' mitt sena biex jiġi. Bh' fejn tħobb il-qalb jim- xu r-riġleżn l Il-Kaptan De Vere jintlewa bier isellem.) De Vere: Ġeneral inħossni ferħan għall-aħħur b'din l-ewwel żjara li għoġbok tistedinni nagħmillek. Klotiide : Nittamaw ji ma tkunx l-aħħar. (bi ħlewiu żejdu) Sinjura. it-tama tiegħek ix-xewqa tiegħi, (De Vere f'daqqa waħda jibnaħ lil Oliver u minnufih. jinfi- eel-u jinkiser, Oliver jersaq bil-herra lejn il-Kaptan De Vere.) Oliver: Kaptan De Vere, għundek il-wiċċ tidħo: f'din id-dar7 Għan- dek il-wiċċ turi ruħek quddiemi in-nies7' Stanlev : (jersaq hu ikoll quddiem il-Kaptun Kaptan De Vere hawn mhux qugħdek. Ġeneral: miblugħ, lil-Oliver) Dan xi kliem hu, Otiverż. (il Dottor Stanleġi Tabib, min tak il-'edd iżżeblaħ il-ħbieb tiegħi ġewwa dariż (isħom De Vere ħabib tiegħek, papa De Vere bniedem bla ġieħ u fizzjal bla ħila. Hu kien wieħed minn dawk li ħarbu mill- għadu u ħallew lili u 7) sħabi midrubin fl-art; li ma kienx it-Ta- bib Stanler konna nibqgħu hemm sakemm toħroġ ruħna. Sonja : (b'għaġeb kbir fuqha X'waħdadin l X'qiegħda nisma' ' Ġeneral: timbergħem Ħaqq in-nar tal-kanunil Dan minnu Klotilde : ibmħarda) Mu ħadtux xi żball, hux 7 Sur Tumas: (miksur) Ma smajt xejn fuq dan. Rikardu: Omni taħt ilsien) Ix-xjafek dan in-nobbli: kemm jibża' għal ġildu l iIs-sejtura tidħol tgħaġġel.) Seitura : Sur Ġeneral. hawn Fizzjal u żewġ surġenti ma nafx x'iridu. Rikardu : (jitkellem iwaħdu) Issa x'inqala' 2 Ġeneral: (vara li joqgħod jaħsibha ftib Għidiihom igħaddu hawn ħalli nraw x'iridu. De Vere: tmifrul u beżgħan) Sur Ġeneral, nitolbok tagħdirni, imma 'kolli nitlaq: mulajr, għax qiegħed niftakar li bħalissa jeħtiġli nkun xi mk'en ieħor. Klotilde : Għadek kemm tasal, trid tmur INWKIET FIL-FAMILJA 119 Dan x'tak hekk malajrl Daqskemm kellek ħrara kbira biex tiġi, ħsibt li ma nkunx nista' naqalgħek minn hawn. l-jum mgħaġġel ħafna. niltaqgħu darb'oħra. (Dr Vere jitlaq bier johroġ, iżda malli jasal ħdejn il-bieb li jaghti għall-kmamar ta' bara, isib ma' iċiċċu l-Fizzjal u ż-żewġ surġenti li jicaqqful u jżonmmiuh.j . (Il-FIZZJA L isellem bħall-militari.) Fizzjal: Sur Ġeneral, agħdirni 'ekk ġejtek ħin ħażin, imma għarrfu- ni di l-Kaptan De Vere jinsab hawn u kelli niġi nfittxu malajr. (lill- Kapttu De Vere) Ejja magħna: Ġeneral: (lill-Fizzjal) Stenna, stenna l Dan x'jiġifieri tordna lill- -Kap- tan-De Vere jiġi miegħek 2 Fizzjal: Għax hekk jeħtieġ… Ġeneral: X'jiġifieri ' Fizzjal: Għandi l-erdni li niġbor lill-Kaptan De Vere u użommu ġew- wa sakemm igħaddi Qorti Marzjali. Tikoll: imistaqliġbh u miblugħin) Qorti Marzjali l' Oliver: riċtra li jgħaddi ftit tal-ħin) Talli ġieb ruħu ħażin u wera miqqas ta' ħila fuq il-front. : Ġeneral: tlill-Fizzjab: Tassew Fizzjal: Hekk hu. (Sidħlu l-Imħaief u l-Kurunell.) Imħallef: Wasalna. fil-ħin, Kurunell: Su: Ġenerel, Xtaqna nkelhmuk fuq il-Kaptan De Vere li, Jiujin, irid jitgħarras fil bintek. : Ġeneral: Kolox nat. Issa qiegħed nara għaliex ilbieraħ ridt tiftaħli għajnejja, Sur Imħallef. 120 IL-MALTI Klotilde : X'għajb għall-fumila De Vere, Sur Tumas: Ni dnub, żagħżugħ bħal dak bla ħila f Ġeneral: Kaptui De Vere għodd ruħek li qisek ma tafnix aktar. fil-Kaptan De Vere, rasu mgħaddsa, miksur u mistħi, joħ- fuq mil-Fizzjal u ż-żewġ surġenti.) fGhal ftit tal-ħin kulhadd jibqa' sieket u ħosbien.) Ġeneral: (itkeilem waħdu Mur obsor għalih. tifel bħal dak. Imħallef: ' Tara. Sur Ġeneral, kif mhux in-nobbli biss huma, rġiel u tal- ġieh, 7 Kurunell : Nies blu ħila mia nistax għalihom, qatt ma stajt inġerragħ- hom. Sinjura Klotixde, issa m'intix ħażin; ma hemux għalfejn noqgħod iżjed, (Dottor Stanleg isellem biex jitlaq.) Imħallef: Fejn sejjer, Dottor Stanlev7 Ma nagħmlux li lilek ukoll qiegħdu tonqsok il-ħila '2 Ġeneral: Dottor Stanlex. għaliex sejjer hekk malajr Issa ibqa' ftit magħna, Ma tarax Sonju kenun tixtieqek toqgħod ' Klotilde : Ibda ejja kuljum biex teżaminali qalbi, Oliver: U biex tħeġġeġ qulh Sonja ' Sur Tumas: Sonja tal tagħżilhom l Rikardu : ċċaħdu u min talil ilsien) U mela ma tafx 1 fSonju u. Dottor Stanler jersqu lejn vutrin u jieħdu id-b'id.j Jinżel is-siparju, TMIEM