p Ka l ħħ a a aa a ħa ħa a bia B Ba ia ħala taf bb iba jalla jal mins L-a ma re 200 sena mit-twelid tal-pittur tat-titular Pietro Gagliradi twieled Ruma fl-1809 u ħa l-formazzjoni artistika tiegħu fl-Accademia di San Luca ta' Ruma, taħt it-treġija tal-artisti Tommaso Minardi, Vincenzo Camuccini u Gaspare Landi. Fl-1833, ta' 24 sena, Gagliardi ddebutta fix- xena artistika bi tliet kwadri fis-Swali ta' Piazza del Popolo, Ruma. Dan wasslu biex is-sena ta' wara rċieva kummissjoni flimkien ma' Antonio Capalti biex jiddekoraw il-Kappella ta' Villa Borghese fi Frascati u aktar tard fl-1840 dik ta' Marino Torlonia f'Castel Gandolfo. Il-fama tiegħu bħala pittur promittenti bdiet tikber mhux ħażin tant li fl-1842 il-Prinċep Alessandro Torlonia fdalu d-dekorazzjoni tas- swali ta' Palazzo Torlonia fi Piazza Venezia, Ruma. Sfortunatament dan il-Palazz twaqqa' fl-1902, b'uħud mill-affreski u dekorazzjonijiet ETT TIT ta' Gagliardi kienu salvati u esebiti fil-Museo di. Imqabbad mill-Papa Kien appuntu f'dan iż- żmien li l- -Papa Piju IX sejjaħ xi artisti, fosthom Pietro Gagliardi, biex L-arti ta' Gagliardi f'dan il- -porġett vast ta' rinovazzjoni hi xhieda ta' kemm kien fost l-iprem artsti tal-Papa Piju IX fit-twettiq tal-programm ideo-ikonografiku li s-Santa Sede riedet tifrex ma' Ruma u fil-bqija tal- Italja f'nofs i is- -Seklu XIX biex isaħħaħ id-duttrina Kattolika kontra r-razzjonaliżmu li ħakem lir- Repubblica. F'dan il-perjodu , Gagliardi: ħalla 'mpatt kbir permezz ta' diversi ċikli dekorattivi u kompożizzjonijiet sagri f'diversi knejjes Rumani, fosthom f'Sacro Cuore alla Lungara fl-1843, f'San Girolamo degli Illirici bejn l-1847 u l-1852, fil-Bażilika Maġġuri ta' San Paolo fuori le Mura fl-1850, f'Spirito Santo dei-Napoletani bejn l-1852 u l-1868, fl-Oratorju ta' San Francesco Saverio detto del Carovità fl-1854, f'San Salvatore in Lauro fl-1862, f'Sant' Agostino bejn l-1856 u l-1866 u f'Santa Maria in Aġuiro fl-1868. Festa Marija Annunzjata 2009 63 Fil-knisja Agostinjana ta' Sant' Agostino Gagliardi kien afdat mill-Papa Piju IX b'waħda mill-akbar kummissjonijiet artistiċi: ċiklu ta' tnax-il affresk li juri l-ħajja tal-Madonna flimkien ma' profeti u eroini mit-Testment il-Qadim. F'din il-knisja Gagliardi wera l-kapaċità tiegħu l-aktar fl-eżekuzzjoni tal-profeti fejn il-pittur kellu jaddotta l-istess stil u disinn li uża Raffaello Sanzio da Urbino fl-1512 meta pitter il-figura tal-profeta Isaija fuq wieħed mill-pilastri tan-navata tal-knisja. F'Ruma u lil hinn minnha Gagliardi ħadem lill' hinn minn belt twelidu partikolarment fir-reġjun ta' Lazio fosthom fil- Knisja ta' Santa Maria della Sughera f'Tolfa fl-1851, f'San Pietro madwar l-1850 u fid-Duomo ta' Albano fl-1853. Wara l-proklama tad-Domma tal-Konċepiment Immakulat tal-Madonna fl-1854, Pietro Gagliardi stabilixxa ruħu bħala pittur rinomat fl-eżekuzzjoni ta' kompożizzjonijiet Marjani b'diversi kwadri tal-Kunċizzjoni fosthom fil-knejjes ta' San Rocco u f'dik ta' San Vito u Sant'Ignazio f'Ruma. Fis-snin 50 tas-Seklu XIX Pietro Gagliardi eżegwixxa xi xogħlijiet f'Villa Aldobrandini fi Frascati u fil-kappella tal-villa ddedikata lil San Bastjan, fejn pitter koppla finta bit-tema 'il Trionfo dello Spirito Santo'. Il-ħila artistika tiegħu wasslitu fl-Accademia di San Luca fl-1858 u aktar tard fl-1860 il-Prinċep Antonio Boncompagni-Ludovisi qabbad lil Pietro Gagliardi jpitter il-ħajja tal-Papa Gregorio XIII f'Palazzo dell' Aurora f'Ruma. Madwar l-1860 Gagliardi rċieva kummissjoni biex jiddekora it-Teatro Argentina u ħalla Viminale, fl-Oratorju tas-SS Sagrament u fil-knejjes Rumani ta' San Ignazio, SS Nome di Gesti u dik ta' Santi Quirico e Giuditta. Kien f'dan iż-żmien li l-kummissjonijiet artistiċi barra minn pajjiżu bdew joktru mhux ħażin, fosthom f'Malta permezz ta' diversi kuntatti li l-Kurja Maltija kellha ma' Ruma. Fil-fatt f'dan il-perjodu kienu bosta l-artisti Taljani li tqabbdu jpittru f'Malta fosthom Domenico Bruschi, Francesco Grandi u Filippo Venuti. F'Malta Pietro Gagliardi kien ikkummissjonat ipitter il-kwadri titulari ta' tliet Parroċċi. L-ewwel wieħed kien il-kwadru titulari li juri 'l-Annunzjazzjoni' għall-Knisja Parrokkjali ta' Marija Annunzjata f'Ħal Tarxien. Sewa mitejn lira u tħallas mill-familja benestanti Abela, kif turi l-arma mpittra fir-rokna tal-kwadru, li kellha r-residenza tagħha quddiem il-Knisja ta' San Bert. Ftit taż-żmien wara Gagliardi tqabbad mill-Kappillan ta' Ħal Tarxien Dun Pawl Lauron biex ipitter sotto-kwadru ġdid li juri lill-Madonna Tron tal-Għerf'. Dan tqiegħed taħt il-kwadru tal- Madonna tal-Karmnu fuq l-artal tagħha fil-Knisja Parrokkjali. Fl-1879 Gagliardi tqabbad ipitter 'Il-Madonna tal-Karmnu' għall-Knisja Parrokkjali ta' Santa Marija fil-Gudja u s-sena ta' wara fl-1880 Gagliardi tqabbad ipitter il-kwadru titulari li juri 'l-Assunzjoni ta' Marija'. Dan il-kwadru titulari tal-Gudja spiċċa biex kien kważi kkupjat b'differenzi minimi minn Filippo Venuti meta fl-1896 pitter il-kwadru titulari tal-Imqabba. Ftit wara li l-Hamrun sar parroċċa ġdida fl-1875, li l-Isqof Gateano Pace Forno waqqaf għall- qaddis li jġib ismu San Gejtanu ta' Tiene, l-istess Isqof ordna għand Gagliardi kwadru titulari 64 I Għaqda Mużikali Marija Annunzjata Tarxien A.D. 1862 ġdid ta' 'San Gejtanu' biex jitqiegħed fil-knisja parrokkjali ġdida. Il-kwadru qam mitt lira u tħallas mill-Isqof Pace Forno stess. Barra dawn it-tliet kwadri titulari Gagliardi pitter ukoll il-kwadru li juri 'il-Patroċinju tal- Madonna fuq Malta' għall-Katidral tal-Imdina. Dan jinsab fit-tieni kappella laterali fuq ix-xellug hekk kif tidħol fil-Knisja Katidrali. Fl-istess kappella Gagliardi tqabbad mill-Kapitlu Katidrali biex ipitter ukoll iż-żewġ lunetti laterali li juru 'l-Assunzjoni ta' Marija' u 'l-Inkurunazzjoni tal- Madonna'. Il-Madonna tidher bilqegħda fuq sħaba żżomm lil Binha Ġest weqfin fl-ajru 'l fuq mill-inħawi tal-Belt Valletta u l-portijiet prinċipali Maltin. Maġenbhom anġlu jistidinhom biex ibierku lil Malta u jħarsuha minn kull tiġrib waqt li għadd ta' anġli oħrajn jidhru jżommu strixxa bil-kliem 'Maria Melite Patrona'. Pietro Gagliardi pitter ukoll il-kwadru ta' 'San Ġużepp' għall-Knisja tal-Patrijiet Minuri, msejjħa ta' Ġieżu fir-Rabat u l-'Madonna tas-Sacro Cuor' għall-Knisja Arċipretali ta' San Publiju fil-Furjana. Gagliardi ma naqasx lanqas li jkun ikkummisjonat b'xogħlijiet artistiċi għall-knejjes tal-Belt ta' Santu Wistin tqabbad ipitter sotto-kwadru ta' 'San Ġużepp' u fl-1884 Pietro Gagliardi pitter il-'Kunċizzjoni' għall-Knisja ta' San Franġisk ta' Assisi tal-Franġiskani Konventwali, magħrufa bħala ta' Putirjal. Fl-istess sena pitter kwadru ta' 'San Franġisk t'Assisi' għall-Knisja tal-Patrijiet Minuri, msejħa ta' Ġieżu, fil-Belt. Ritrattista mill-aqwa Intant f'pajjiżu Pietro Gagliardi kiseb fama kbira bħala ritrattista b'għadd kbir ta' nobbli u dinjitarji ppużawlu biex ipittirhom. Fost l-aqwa ritratti (portraits) Gagliardi pitter lilu nnifsu meta kien għadu żagħżugħ ta' madwar 25 sena. Dan l-awtoritratt juri li Gagliardi, sa minn età żgħira, diġa kien kiseb ċertu maturità artistika partikolarment fl-attenzjoni kbira lid-dettall espressiv tal-uċuh. F'din it-tila (ċm 94 x 62) li tinsab fil-Museo di Roma, Gagliardi jidher bħala artist żagħżugħ professjonista li fil-ħarsa tiegħu, partikolarment xufftejh u għajnejh, wieħed malajr jindividwa l-volontà u l-affirmazzjoni tal- pittur. Fl-istess Museo di Roma jinsab awtoritratt ieħor ta' Pietro Gagliardi meta kellu madwar 40 sena (ċm 58 x 44). F'dan jispikkaw b'mod partikolari l-pinzellati tal-leħja u xagħar l-artist. Intant fl-Accademia di San Luca jinsab awtoritratt ieħor ta' Pietro Gagliardi mpitter madwar l-1875, fl-istess żmien li pitter il-kwadru titulari tal-Lunzjata. Fih tispikka l-maturità artistika tal- pittur, żmien li matulu Gagliardi laħaq il-quċċata artistika fil-karriera tiegħu. Wara li ħalla bosta wirt artistiku mprezzabbli u għażiż bil-bosta, Pietro Gagliardi miet fi Frascati, fl-1890 fl-età ta' 81 sena. Festa Marija Annunzjata 2009 I I 65