Il-Maltin u l-poeżija tagħhom . Il-kittieb magħruf tagħna jista' hu n-nifsu jkun magħdud fost il-poeti ta' Malta bħalma wkoll bħala wieħed mill-iżjed li ħadmu għall-kawża tal-Lsien Malti, imbilli ħareġ bosta . artikli dwar in-Nazzjonaliżmu Malti f'għadd kbir ta' ġurnali. Flimkien ma' P.P. Sapdon, kittieb magħruf Maltiu Profes- sur tal-Lhudi, l-Avukat Ġuże Aquilina ġabar l-ewwel antoloc- ġija letterarja bil-Malti fi tliet kotba, illum imdaħħlin fl- iskejjel għoljin, u hu kien Editur tal-Journal ot the English Literarv Societv of Malta Universitv, iż għandu bħala għan tiegħu li jxerred il-letteratura u l-kultura Ingliża. Flimkien ma' ħadd ieħor huwa Editur ukoll ta' rivista letterarja Maltija li toħroġ kull xahar li fiha kiteb poeżija kemm proża, u hu ħa l-ewwel premju għall-aħjar rumanz bil-Malti f'konkors imniedi mill-Gvern bil-ħsieb li jkabbar il-letteratura Maltija (Direzjoni ta' The Poetru Review Jannar-Frar 1939) Ġens li jgħodd madwar mitejn u tletin elf ruħ, u li jgħammar fi tlieta minn erba' gżejjer fil-Mediterran, l-akbar waħda fosthom xi sittin mil fin-nofs in-nhar ta' Sqallija, kolo- nji Ingliżi, bl-eqdem Università fl-artijiet barranin ta' l-Imperu— dawri huma l-Maltin li dwar xi wħud mill-poeti tagħhom aħina sejrin nitkellmu. Fuq l-awtorità ta' Diodorus Siculus, imwet- tqa mill-Atti, kapitlu XXVHI, u minn bosta fdalijiet arkeoloġiki, nafu li l-ewwel nies magħrufa ta' dawn il-gżejjer kienu l-Feniċi, l-aktar nies ħaddiema u l-iżjed 'il quddiem ta' dak iż-żmien, iżda mbilli dak ilu fuq it-tlitt mitt elf sena, il-ġidd tan-nies .li jgħammru fil-Gżejjer Maltin, li jinsabu f'qagħda strateġika milħuqa malajr minn ġirien ta' qawwa kbira, inbidel daqshekk illi aħna nistgħu ngħidu li l-asaħħi rabta u l-aktar bikrija, mhijiex il-poplu Malti ta' żmienna daqs kemm l-ilsien li bih jitkellem. Għal dik li hi kultura, il-Maltin, wieħed mill-ġnus f Din il-kitba, maqluba fil-Malti minn Ġuże Ohetenti, dehret f'rivista letterarja Ingliża 'The Poetrv Review' fil-għadd Jannar-Frar ta' l-1939. F'din ir-rivista jiktbu l-aqwa kittieba Ingliżi u barranin, mgħallmin kbar tal-poeżija ta' żmienna. Hu ta' ġieh kbir għal Malta li f'rivista bħal din dehret il-ġrajja tal-poeżija Maltija, kif bdiet u kif imxiet, u ta' l-aħjar poeti li qed jagħitu għerfhom għat-tkattir tal-letteratura ta' ġenshom. Il-professur Ġuże Aquilina, li jinsab f'art barranija fejn mar biex ikabbar għerfu fl-Ilsna Semitiċi, jistħoqqlu kull tifħir għal kull ma qiegħed jagħmel għat-tixrid ta' lsienna, ġi ewlenin insara fid-dinja, minn dejjem għamlu sehem qawwi mill-Kristjanità Latina; 'għal' dik. li Hi etnografija, huma, ġens maqtugħ għalih fil-Mediterran, u l-ftit demm Feniċju li sata' baqa', jekk qatt baqa', wara li ż-żwieġ beda jitħallat u nies barranin ġew joqoglidu fil-gżejjer, naqas daqshekk li tista' tgħid spiċċa ġħal kollox. Kienu l-ħafna influwenzi barranin, l-aktar minn artijiet Latini, illi/ bejn wieħed u ieħor tul iż- żmien ta' tlitt elef sena li ma' tulhom kemm-il Potenza Ħakmet il-gżejjer tagħna, illi ħolqu nazzjon ċkejkna, b'ilsien u storja tagħha, b'nazzjonalità individwali tagħha, u, flimkien ma' dawn, b'letteratura tagħiha, l-istess bħalma, ngħidu afina, huma l-Ingli- terra jew l-Italja, il-waħda ħakkiema, l-oħra l-ġara tagħha. Għal- kemm sar dat-tafilit ta' razez, il-poplu bħala nazzjon hu ħaġa waħida magħquda b'ilsien tiegħu, il-Malti; anqas ma hemm qtugfi'il-istorja tiegħu iżda biss proċess ta' evoluzzjoni fir-razza, b'tixbih dejjem jikber, kif ġara ftit jew wisq ma' l-Ewropa kollha. Għalkemm il-Malti minn dejjem kien l-ilsien nazzjonali tal-Maltin, b'dankollu, għal aktarx madwar sitt mitt sena, l-Isqal- li, il-Latin u t-Taljan kienu, wieħed wara l-ieħor, u xi drabi flimkien, imħaddnin bħala l-ilsna kulturali tal-Maltin; l-iżjed it-Taljan li, għalkemm mitħaddet minn għadd ċkejken ta' poplu mgħallem, sa itit żmien ilu, mid-dehra u minn dak li wieħed sata' jifhem, kien meqjus bħala l-ilsien nazzjonali ta' Malta. Il-liġijiet u kull ħaġa oħra leġali kienu kollha miktuba b'dan l-ilsien, u l-poeti tagħna fissru ruħhom ukoll bil-Zingua del si. Ġara li għal bosta snin Malta kellha l-poeti tagħha Taljani ' iżda ħadd li kiteb bil-Malti. Mal-qawmien tan-Nazzjonaliżmu Malti, it-Talian kellu ta' bilfors jitlef il-jedd tiegħu politku wkoll fil-Qrati tagħna, fejn il-Maltin issa qegħdin ikunu moqdija b'il- sienhom, Il-pożizzjoni li għandu t-Taljan il-lum hi għal kollox kulturali u għalhekk, issa li kollox ġie f'tiegħu, jista' jibqa' fejn hu bħala Isien barrani. Il-Malti kien qiegħed hekk ħażin li ma satax jonqos li l-lum jew għada ma ssirx taqliba. Aħna għandu jkollna letteratura nazzjonali. Il-kittieba moħhom l-aktar miftuli, li mxew wara s-sejħa ta' studjuż Malti, ta' spirtu rivoluzzjonarju fejn imissu ħwejjeġ bħal dawn, u li għex iżjed minn mitt sena ilu, bdew jagħmlu mistoqsijiet li jħawdu: Għaliex ġensna ma ' għandux ikollu letteratura tiegħu, ġrajja ta' dak li tħoss in- Nazzjon u ta' dak li jġarrab il-Malti7: Tabilħaqq li aħna kellna l-poeti tagħna Taljani, iżda l-poplu ma satax jifhemhom, X Signor O.F. Tencajoli ġabar antoloġija ta' poeti Maltin li kitbu bit-Taljan (Poeti Maltesi d'Oggi—Angelo Signorelli, Editore, Roma). Il-għażla hi tajba ħafna. Iżda, b'riżq ħażin, dawk li jħobbu l-poeżija bħala poeżija jsibu li ma jaqblux mal- kumpilatur fil-kummenti li għamel imxejra lejn naħa watida. u. ma kenitx Ħaġa sewwa li. jkun. hemm din il-firda. ta' klassi fil-letteratura. . Ftit , mill-kittieba tagħna, uħud minnhom: im- weġġgħa, u magħrufa bħala poeti Taljani, bdew jiktbu f'ilsien- hom poeżija. mill-aqwa. Dan fetaħ għajnejn il-poplu. Dan. kien sejħa. It-talba għal letteratura tajba nazzjonali kibret, u f'Malta qamet walida, mill-eħrex kustjonijiet dwar l-ilsna, ġlieda bejn it-Taljan u l-Malti għal min: minnhom jibqa' jgħix u jirbaħ. Il-Malti issa hu magħruf uffiċjalment bħala Isienna nazzjonali; hu l-ilsien tal-Qrati u tal-poeżija ġdida tagħna. L-ewwel wieħed .fost il-kittieba. tagħna di għamel isem bħala poeta kien Dr. Ġalanton Vassallo (1817-1867), storiku u Professur tat-Taljan, li kiteb lirika ħelwa, ħafna .u biċċa xogħol epika qasira. Warajh l-aktar wieħed magħruf kien Ġużċ Muscat- Azzopardi (1853-1927), hu n-nifsu. studjuż u ħabib tat-Taljan, u. rumanzier tajjeb ħafna. Bħala poeta hu fisser ruħu: b'qawwa kbira bil-Malti, li dik il-ħabta, għal dik li hi sengħa, kien għadu mħarbat ħafna,—u għamel-mill-Malti Isien mill-isbaħ. u mill-aqwa biex bih titfisser bla tiġbid il-poeżija., L-esperiment tiegħu, il-poeżija sabiħa u għolja ,li kiteb, malajr laqat lil ħafna oħrajn u minn dak iż-żmien 'il hawn il-ħażna kienet : kbira,il- għaliex il-għadd tal-poeti żdied kull ħin u Malta. issa. tista' tiftaħar bil-poeti tagħha nazzjonali, kittieba mgħallma,. ħafna minnhom jitkellmu u jifhmu, minbarra Isienhom, ilsna otira bar- ranin, u b'hekk huma jistgħu jżommu. ruħhom marbutin ; mal- kobor tal-Musa fl-Ewropa, l-aktar inal-poeżija Ingliża u Taljana, mal-Latin klassiku u,x'uħud,mal-poeżija Franċiża wkoll. Ix-xogħ- lijiet ta' wħud minn dawn il-poeti nqalbu b'ħila kbira. fil-Isien Franċiż mir-Rumanzier Laurent Ropa. Il-Poċtes Maltais, anto- Joġija ta' poeżija Maltija, dehret mal-ġabra Les Cahiers De Barbarie,. mitbugħa minn Armand Gwibert, kittieb Franċiż. ta' Ħila, li qaleb bil-Franċiz Poeżiji mit-Taljan, Spanjol .u Ingliż. Mill-Ingħż waħda. mit-traduzzjonijiet tiegħu hi l-Adamastor: ta' Rov Campbell. Armand Guibert stampa: din l-antoloġija spej- jeż tiegħu, bla ħsieb ta' qligħ imma biss għall-imħabba tal- poeżija, kull fejn din tista' tinsab, Malta laqgħet. il-ħidma tie- għu u għożżitha, u jien li ltqajt. miegħu: wiċċimb wiċċ, u tħadditt miegħu x-Xlendi, waħda mix-xtajtiet l-aktar Ħemdija f'Għawdex, fejn hu qatta' ftit mill-btala tiegħu jafidem, bla ħadd min ifixklu, ktieb. minn tiegħu, nibqa' niftakru għat-twem- min kbir tiegħu fil-poeżija li għalih, kif qalli hu, hi: l-ogħla mezz u l-aktar siewi biex il-bniedem ifisser ruħu. Il-ktieb, l-ewwel wieħed li bħalu qatt ma deher fl-ebda Isien ieħor, irnexxa tassew, Inbigħ għal kollox—ħaġa li ma tistennihiex malajr għal antoloġija ta' versi— il-poeti jifhmunil Din l-antoloġija l-aktar li titkellem dwar Dun Karm, l-iżjed wieħed magħruf u, ma għandniex xi ngħidu, l-akbar fost il- kittieba tagħna, magħiruf bħala poeta Taljan, u magħdud bħala z-Zanella ta' Malta qabel ma għamel isem b'ilsien art twelidu. Dawk li-għandhom widna għar-ritmu taljan, jistgħu jgħożżu dawn il-versi mill-poeżija sabiħa tiegħu, 'Agricoltura': Iżda lilna swielna l-aktar bħala poeta Malti. Is-sunetti tiegħu, magħrufa għar-reqqa tat-teknika tagħhom, huma biċċa xogħol mill-aqwa ta' ritmu u ta' dehriet imfissra b'qawwa sabiħa. Ix- xejriet ewlenin tiegħu bħala poeta huma ritmu meqjus fiafna, . Ħażna ta' ħafna kliem poetiku li ħadd ma jisboqha, u qawwa li tiddealizza r-rijaltà billi fi ftit kliem jiġbor ħafna ħisebijiet sbieħ; b'dan irrid infisser li l-poeżija tiegħu mhix imsawra biss mill-fantasija, imma mill-immaġinazzjoni mimlija b'ħjelijiet sbieħ ta' moħħi imgħallem. Waħda mill-ogħla poeżijiet tiegħu hi Non omnis moriar—it-titlu bil-Latin meħud minn walida mill- odi l-aktar magħrufa ta' Orazju. Danli ġej jagħtina fijiel tal- poeżija tiegħu. Mhijiex it-tifsira xjentifika ta' wieħed li jistudja s-sengħa tas-sabiħi, iżda studju ta' moħħ ta' poeta, u wkoll - jekk, bħal ħafna idijiet kbar, intqalet ukoll sa mill-imgħoddi mbiegħed, ma tistax ma tolqotniex għax fiha nerġgħu naqraw il-missjoni tal-poeta bħala ''Vates', li xgħil il-ħsieb tiegħu, hu l-afflatus divinus, l-iżjed imħabba li wħud mill-kittieba tal-poe- żija ta' żmienna mxerrda ma' l-Ewropa kollha donnhom aktar moħhom biex iqattgħu ż-żmien lill-poplu bla tagħlim milli biex iżommu sħifi l-idijal tagħhom: Diwi tal-għanja tal-ħolqien il-għanja tal-poeta: minn jeddu ma jgħannix dan l-imsaħħar. Kif iddoqq arpa meta s-swaba' mħarrġa jiġru bis-sengħa fuq il-ħjut annuna, hekk il-poeta jgħanni, Ħabbar tas-Sewwa, mera tas-Sbuħija, kelmtu mis-sema, w-min fis-sema tnissel la jixjeħ u la jmut. Il-poeta jintemm u l-għanja tibqa', 28 Il-wisa' ma jħallinix insemmi biċċa kitba-oħra interessanti li fiha b'bixla ta' dehriet sbieħ juri kif il-poeta jfisser ix-xewqa uni- versali ta' l-umanità lejn is-sbuħija, kif din ix-xewqa wriet ruħha fiċ-ċiviltà li nqerdet: maż-żmien, fil-Ħajja ta' żmienna u wkoll fit-tbatijiet u x-xogħfa tal-bniedem. B'dal-mod moħħ il- poeta hu biss sintesi ta' din il-lehma universali, u għalhekk is- sejħa tiegħu hi universali daqs l-umanità n-nfisha. Biex juri kif il-Malti jitħaddem bla tbatija, hu qaleb fil- Malti l-poema magħrufa / Sepolcri ta' Ugo Foscolo, biċċa xogħol sabiħa li biha t-Taljani huma bil-ħaqq u bis-sewwa mkabbrin, iżda l-fisebijiet ta' Ugo Foscolo jieqfu f'daqqa waħda ġol-qabar b'tifkira lill-'Ġenju'; dik l-idija tiegħu ta' l-Omega tal-ħajja; imma dik, ma hemmx għalfejn ingħidu, mhijiex il-filo- sofija ta' Dun Karm. Il-poeta tagħna hu wieħed minn dawk li ma jridux jafu b'dan il-psewdo-idijaliżmu, għax ġo ruħu jħoss li mhuwiex biżżejjed u għalhekk jitlob xi ħaġa aħijar, xi ħaġa li tagħni l-Ħajja. 'Hekk wara dan il-qlib ħareġ il-poeżija oriġi- nali Jien u lilhinn minnu li fiha 523 vers, u li tfisser il-fehma nisranija tal-Ħajja u l-Mewt, u l-problemi. ta' wġigħ li jinqalgħu bejniethom, mhux bil-bruda ta' predikatur li jħobb igħid lil ħaddieħor x'għandu jagħmel, iżda bis-sensibiltà ħajja ta' l-artista li jifhem l-għawġ tal-ħajja u jħoss il-ħruq tiegħu fil-ħinijiet ta' dubji li ma jaħirbu 'l ħadd u li xi drabi jeġhilbu l-aħjar nies; iżda Dun Karm jikseb ir-rand tar-rebħa fejn il-Foscolo jaqa' tellief; huwa jfarfar it-trab tal-qabar minn riġlejh u jittajjar 'il Fuq għas-seħħ spiritwali, fejn isseħħ ix-xewqa tal-bniedem għas-sliem u għall-hena. U, bħala artista, huwa ħareġ tajjeb daqsu. Poeta ietior magħruf, iżda wisq anqas minnu fil-għażla tas- suġġetti, hu r-Rev Anastasi Cuschieri, professur Karmlitan tal- filosofija, u, bħala kittieb, hu jista'- jiftaħar b'kotra xogħlijiet, ibda tminn polemika filosofika mas-Senatur Benedetto Croce u spiċċa fil-poeżija bit-taljan u bil-Malti, il-biċċa l-kbira minnha reliġjuża. B'daqshekk ma rridx infisser li hi reliġjuża biss. Il- poeżija reliġjuża tiegħu bil-Malti xi drabi għandha l-qawwa li ssaħħar tas-salmi li bihom moħħu hu tabilħaqq mimli, u għal dik li hi mixja ħelwa l-poeżiji tiegħu jħabbtuha mal-magħrufin Inni Sacri ta' Alessandro Manzoni, B'riżg ħażin, imħabba ra- ġunijiet ta' Coppright, ismu ma deherx fil-Pożtes Maltais, għal- hekk afina nistgħu biss insemmu biċċa żgħira minn waħda mill-poeżiji tiegħu bit-Taljan Aż cadużi di ieri, imqanqla mill- wafix tal-gwerra, taqliba li, milli tidher, werwritu sew: Ninu Cremona hu l-afijar kittieb id-drammi Il-poeżiji tiegħu, l-ogħina għial dak li hu lewn ta' l-art, jolqtu aktarx lil biċċa żgħira min-nies għaliex daqsxejn tqil biex taqbad u tifhmu. Il-fitija mhix ta' l-idijiet nofs imfiehma li Mallarme riedna nfissru fil- poeżija, iżda aktarx tat-taħiwida ħisebijiet f'xulxin bħalma wieħed isib f'Robert Browning meta dan l-anqas li tista' tifhmu malajr. B'dankollu, jien dejjem ħaqqaqtha fil-kritka letterarja li għamilt tax-xogħilijiet tiegħu illi, għad li l-ħjelijiet huma mħabbla u l-bini tal-ħsieb imħawwad wietħied f'ieħor, hu ta' min jistudjah għal xgħil il-ħsieb oriġinali li għandu, oriġinalità li ta' sikwit tolqot- na bil-qawwa tagħha, u li tbiddilna mill-għanja ħelwa u mex- xejja li drajna naqraw kuljum. Għalhekk igħanni: Ulied il-kbira Istar, dik il-muqrana, xbieha ta' Demm u Qawwa U fid-dramm tiegħu Il-Fidwa tal-Bdiewa hu jsemmi dwar l-egħ- mejjel ta' ħila ta' niesna qodma meta, fi-żmenijiet tabilħaqq im- wiegħra, ħakkiema barranin ħaqruhom għall-aħħar. Rużar Briffa, wieħed mill-poeti żgħażagħ, hu romantiċist, l-akbar wieħed f'dan il-qasam. Hu wieħed mill-aħjar kittieba ta' poeżija ħelwa li għandna, mogħni b'sensibiltà kbira. Il-poeżija tiegħu Għajjiena le xebgħana, qisha ħolma, għandha mill-at- 'mosfera ta' watida mill-poeżijiet ta' Walter de la Mare. tifsira li tista' tieħu minnha hi li ġo l-ilwien tal-misteru, tfisser ix-xewqa tal-ħajja wiċċ-imb-wiċċ mal-mewt. Il-poeżija tiegħu, li għandha xejra oħra ta' fantasija, dwar il-Mara tad-Dnub, hi ta' min iġibha' hawnhekk kollha kemm hi : Elf wieħed kien jafha Blf wietied kien ġarrab xofftejha, Lill-mara ħażina, Lill-mara taż-żina… Ħadd minnhom ma xxotta 'l għajnejha. Min ħabbha fl-għaxija U dilek lil xuxtha bil-fwieħa Stkerrahha fil-għodu U sammar dnubietha ma' ġiehha. Ħammarha, Għajjarha : 'Il-mara tad-dnub ġġ Biss Wieħed Sellmilha bil-ħniena, ' Le riedha għarrkubtejha, Mesħiilha 'l għajnejha U. tenna dal-kliem : 'Daqs kemm int ħabbejt Daqs hekk qalbek fdejt : Terġax; mur' bis-sliem'. i itkexkxet il-kotra miġmugħa fil-qrib U ħolmot għall-Wieħied il-mewt fuq salib. Ġorġ. Pisani, poeta ieħor żagħżugħ, għamel isem sabiħ kif tabilħaqq jistħoqqlu; il-poeżiji. maqluba tiegħu huma storiċi u għalhekk ma jolqtux lil min mhux Malti mħabba li ma jifhim- homnx biżżejjed, iżda l-Musa tiegħu timraħ mill-ewwel żmenijiet ta' ġmiel tal-pre-istorja Maltija u tasal sa l-aktar ħaġa muderria u tal-biża' bħalma hi, ngħidu afina, il-maskra tal-gass 1 Il-poeżija lirika tiegħu li fiha, l-istess bħal fl-istorja, hu jħossu fl-aħjar tiegħu, hi magħrufa għal xejra ta' qtigħ il-qalb kbir, sens ta' dieqa li madankollu mhux mingħajr xaqq dawl ta' tama. Mhux hekk Karmenu Vassallo li l-pessimiżmu tiegħu hu ta' sikwit xi ħaġa li ddejqek, iżda r-ritmu u l-fantasija, imżewqa fid-dawra ta' ftit suġġetti persunali, jagħmlu tajjeb għall-kruha tal-pessi- miżmu tiegħu. Poeti oħra żgħażagħ huma Ġuże Chetcuti,. b'widna tajba fiafna għal ritmu mill-aktar meqjus; Art. Vassallo, li l-poeżija tiegħu fiha fantasija ħelwa; u Ant. Buttiġieġ, li.juri fil-poeżija tiegħu xejriet ta' poeti Ingliżi muderni. Hemm, ma għandniex xi ngħidu, oħrajn, iżda mbilli jiktbu inqas u inqas rappreżentativi fl-istil, aħna nħalluhom barra, L F'dan l-istudju tal-poeżija Maltija ta' żmienna, urejt li l-poeti tagħna jagħżlu li joqogħdu għall-metri tradizzjonali, u ħadd minnhom ma jirrappreżenta ebda waħda mill-iskejjel muderni tal-poeżija. Huma nġibdu lejn il-metru tradizzjonali għax iridu jagħtu 'l Malta mhux taqbiliet imħawda bla sengħa u xejn, iżda poeżija tabilħaqq tajba li tibqa' miexja maż-żmien. Artijiet bħall-Ingliterra, l-Italja, u Franza huma daqshekk għonja fil- poeżija kbira tagħhom li jistgħu jgħaddu bla tfixkil xejn min- għajr il-kittieba tal-lum kemm-il darba ż-żmien imur kontra dawn, iżda Malta ma tistax tibda tibni l-letteratura nazzjonali tagħha fuq taliriġ li ma tafx jekk hux poeżija tassew. Għal dawk li huma suġġetti reliġjużi li jinqdew bihom ta' sikwit, ingħid li l-poeta Malti, bħala Kattolku, irid iħabbat wiċċu ma' dommili hu jemmen fihom, u għalhekk ma jsibhiex bi tqila li jikteb dwarhom. Hu ma jilgħabx b'Dinu, għax dan għalih hu fattli ma jistax jitħassar, u għalhekk ma jistax jin- qeda bih bħala suġġett ta' esperiment li jista' jdawru minn rajh, kif irid, biex fuqu jsejjes reliġjon imħiawda li hi għal kollox persunali bħalma ġara lil bosta poeti mistiċi. Fejn tidħol ir- reliġjon hu biss isemmi, f'lehma poetika, dak li Ħass ġo fih, dejjem marbut mad-domma li ma tiċċaqlaq b'xejn, imlibbsa b'xgħil il-ħsieb ftit jew wisq qawwi li jkebbisha sa kemm din donnha tinbidel f'dawl ta' dak li aħna ma nistgħux nifhmu, Fl-aħħar mill-aħħar kien, fost dan l-irbit, li tista' tgħid ma hu rbit xejn, li Dante kiteb id-Divina Commedia, u dan l-aħħar ukoll fl-Ingliterra Francis Thompson il-poeżija Hound of Heaven. Ġuże AQUILINA Ħabib, ej niġru t-tnejn f'widien mudlama, Fi ljieli koroh, qalb l-uħux waħxija, Ħa ngħannu l-għanja kiebja ta' bla tama, Li taf tgħanniha biss il-qlub minsija, : Għax ħutna 'niżżlu fuqna t-tnejn l-irħama Kiesħa tal-qabar, għalqu t-trieq dawlija Li kienet ser twassalna f'dar il-fama, U qagħdu jidħku ikoll b'din il-kefrija. X'fadlilna nagħmlu ħlief li ninżlu t-taraġ Ta' Wied il-Mewt, u bħal erwieħ maħqura, Nibku xortina bla ma nġarrbu faraġ ' Hemm neżlin sħabna… rashom baxxa, mriegħda, Ej nimxu magħhom, biex fid-dlam mostura, Ngħannu għal dejjem l-innu tal-mibegħda. ĠORĠ PISANI