TAGĦRIF FUQ ĦAJJET MAESTRO CARDENIO BOTTI KOMPOŻITUR TA' L-'INNO SLIEMA ' Il-Banda Ċittadina ''SLIEMA' hija bir-raġun kburija bl-Innu tagħha billi huwa biċċa xogħol mill-aqwa li ħarġet mill-ġenju mużikali tal- Kommendatur. Cardenio Botti, magħruf biżżejjed f'artna u lil hinn minnha. Huwa baqa' magħruf fostna wkoll billi mexxa b'ħila l- Banda tal-''Filarmonica Nazionale La Valette'' għal: ħafna snin, rebbaħha l-Ewwel Premju fil- Konkors Internazzjonali tal-Baned f'Como fl-1927 u ħalla warajh repertorju kotran ta' mużika Orkestrali, Sinfoniji, Marċi u, fuq kollox, l-Innu 'Noi Siam de La Valette'' għall-istess Banda. Botti kien Direttur, Kompożitur, Impreżarju tat-Teatru Rjal u tella' u dderieġa bosti Opri Liriċi f'Malta, fl-Italja, fl-Irlanda u bnadi oħra. Huwa temm b'suċċess l- istudji mużikali tiegħu fil-''Conser- vatorio Santa Cecilia'' ta' Ruma. Wara li ġie Malta huwa żżewweġ xbejba Maltija, Anna neċ Bartolo, li mietet ftit xhur ilu f'Ruma, nhar it- 12 ta' Diċembru 1993, fejn sarilha l- funeral u ndifnet jumejn wara, fl-14 ta' l-istess xahar. (Ara ''The Times', 16 ta' Diċembru 11993, fl- 'Obituaries', p.31). Kellhom binthom imwielda Malta wkoll li żżewġet lil Michael Kissaun, Spettur tal-Pulizija ta' Malta. Kemm dam Malta; Mro. Botti kien għall-ewwel jidderieġi l-Opri u Kunċerti Liriċi li jsiru kull staġun fit- Teatru Rjal. Imbagħad wara sar ukoll General Manager ta' l-istess Teatru, minbarra li kellu f'idejh id- Direzzjoni tal-Banda La Valette. F'Ruma huwa dderieġa kemm-il darba, Kunċerti mill-Orkestra Sta. Cecilia fil-famuża Sala Augustea. Aktar tard ġie maħtur Direttur tat- 'Teatro Massimo' f'Palermo u wara, wkoll ta' dak ''Carlo Felice' f'Genova. Bosta drabi kien magħżul fost il-Ġurija ta' Konkorsi dwar Kantanti u Kompożituri, waqt li sikwit kien jiġi mitlub jorganizza —Festivals', li ħafna drabi kien imexxi hu stess il-mużika tagħhom, fi bliet kbar fl-Ewropa. Minkejja l-ħila mużikali tiegħu, Mro. Botti ma naqasx li jkollu r- rivali tiegħu bħalma jiġri dejjem. Inċident interessanti, u fl-istess ħin ħelu, kien meta ġie mħarrek u ttella' l-Qorti mill-Pulizija għax għamel 'Mossi indeċenti'. Fis-snin Tletini- jiet, kien hawn rivalità u pika qawwija fost iż-żewġ Baned ewlenin tal-Belt Valletta. Billi l-Baned kienu kważi l-isfog waħdieni għall-poplu tagħna, in-nies kienu mxaqilbin lejn waħda jew l-oħra, bħalma hija l- istorja tal-Baned fi bliet u rħula oħra tagħna. L-inċident ġara fil-15 ta' Lulju, lejlet il-Festa tal-Madonna. tal- Karmnu. Għal xi l-10 a.m., il-Banda La Valette kienet għaddejja ddoqq marċi fi Triq l-Arċisqof, kantuniera ma' Triq Irjali (illum Triq ir- Repubblika), fil-Belt Valletta. Hawnhekk xi ħadd għajjat ''Ir- Rebħa ta' Como'' waqt li ntefgħu karti stampati bir-riżultat tal- Konkors ta' Como lejn il-partitarji tal-Banda ''King's Own'. Dawn kienu miġburin qrib l-istabbiliment tal-barbier Mazzitelli (illum spiċċa) u dak tal-Librar Aquilina. Il-Parti- tarji tal-'King's Own' infexxew jgħajjtu ''bi'' u €'497' waqt li b'inkejja bdew jagħmlu l-qrun b'subgħajhom u għemil ieħor ''indeċenti' u fl-istess ħin jagħmlu s-salut tal-Faxxisti. Min- naħa tagħhom, il-Partitarji ta' La Valette ukoll bdew jirrispondu b'għajjat u għemejjel ''indeċenti' oħra. Botti dak il-ħin inzerta qiegħed wara l-Banda u biex jevita l- inkwiet ordna lill-Bandisti jimxu 'l quddiem. Imbagħad ġie mtella' fuq l-ispallejn ta' tnejn min-nies waqt li ta s-sinjal biex idoqqu l-Innu tiegħu 'La Valette''. Hawn hu beda jidde- rieġi l-Banda b'idejh it-tnejn f'forma ta' qrun lejn dawk tal-'King's Own'. Dawn mill-ġdid bdew jgħaj- jtu iktar minn qabel. Indaħlet il- Pulizija li ħarrket lil Mro. Botti, u wara, tellgħetu l-Qorti akkużat li kien kawża ta' ksur ta' l-ordni pubbliku u l-paċi. Huwa nstab ħati mill-Qorti Kriminali tal-Pulizija Ġudizzjarja fil-5 ta' Novembru 1928 u ngħata s-sentenza ta' ''Trażżin u Twissija' (i.e. Din inqagħtet fl-1 ta' Diċembru 1928. Huwa rebaħ l-Appell u għal- hekk ġie meħlus minn kull ħtija billi l-Qorti irrevokat l-ewwel sentenza. Il-Qorti ta' l-Appell Kriminali, wara li rat u fliet iċ-ċirkostanzi kollha tal- kas, qalet, fost l-oħrajn, li jinħtieġ li ssir distinzjoni bejn (għemil indeċenti minn għemil vulgari biss. Li wieħed jagħmel il-qrun b'idejh, fiċ-ċirkustanzi msemmija, ma kienx kontravenzjoni skond il-paragrafu 29 ta' l-Artiklu 339. tal-Liġi Kriminali'. Nistgħu naħsbu li wara dan, lil Mro. Botti sarulu dimostraz- zjonijiet kbar. (Ara: Kollezzjoni ta' Deċiżjonijiet tal-Qorti Superjuri Vol. XXVIIG, 1928—1930, miġbura mis-Sur Anthonv Mifsud Tommasi, B.Educ., L.P., Kmandant ta' l- Akkademja tal-Pulizija, Sant Jiermu). Botti baqa' hawn Malta sa' l- 1935. Dak iż-żmien kien hawn ferment politiku qawwi minħabba l- qagħda mwiegħra fix-xena internaz- zjonali, l-aktar bejn l-Ingilterra u l- Italja wara l-ħtif ta' l-Abbisinja minn Mussolini. Kien diġà qiegħed jinġa- bar is-sħab ikrah tal-gwerra li mbagħad faqqgħet erba' snin wara. F'Malta, is-sitwazzjoni żiedet tifred il-poplu f'żewġ kampijiet: il-Pro Imperjalisti u l-Pro Faxxisti. Il- Gvern Imperjali, flimkien mal- Pulizija, kienu b'seba' għajnejn fuq it-Taljani residenti f'Malta u l- attivitajiet tagħhom kollha. Uħud kienu biss suspettati, waqt li oħrajn ġie ppruvat li għamlu xi ħaġa kontra 2 ta' Marzu 1935: Ritratt storiku meħud meta Membri Maltin tal-Kor u ta' l-Orkestra tat-Teatru Rjal ħadu sehem f'rappreżentazzjoni ta' Opra Lirika fit-Teatru Muniċipali ta' Tuneż, taħt it- tmexxija ta' Mro. Jidhru, fost oħrajn, (1) Mro. J. Camilleri Unele), (11) George Cammenzuli, (12) Mr. Arthur Azzopardi, (13) Paul Galdes, (14) Fredu ħu Sila, (15) Michael l-interessi ta' l-Imperu Ingliż. Botti kien ma' ta' l-ewwel, u flim- kien ma' oħrajn ġew deportati minn Malta nhar it-30 ta' Settembru 1935. Iż-żmien, f'ħajjet Alla, biddel dan kollu. Illum iż-żewġ Baned tal-Belt Kapitali tagħna mhux biss jikkolla- boraw f'ħafna attivitajiet li jsiru flim- kien, imma huma wkoll ta' eżempju għal ħaddieħor, billi teżisti bejn il- Kumitati u Partitarji ħbiberija reċip- roka sinċiera. Nifirħulhom' 'Cutting' minn ''The Times' ta' nhar il- Ħamis 16 ta' Diċembru 1993 tħabbar il-mewt ta' l-armla ta' Mro. Aħna lil Mro. Botti nibqgħu nafu- s hulu għall-wirt kbir ta' mużika mill- aqwa li ħallielna f'pajjiżna u b'mod speċjali għall-melodija klassika ta' l- ŻINNO SLIEMA', ġieħ u għożża tas-Soċjetà Filarmonika SLIEMA. Jien kburi li flimkien ma' oħti ta' qabli, u xi sittin tfal oħra tamparna, kantajnieh għall-ewwel darba fil- jiem tal-Festa tal-Madonna tas- Sacro Cuor fl-1933, quddiem folla immensa tal-ġenituri tagħna u partitarji li mlew it-triq tal-Knisja u z-zuntier (li dak iż-żmien kien id- doppju tallum) u li dderiġiena Mro. Il-versi bit-Taljan inkitbu mill-magħruf poeta, il-Prof. Luigi Billion, xejn inqas kapaċi minn Botti, li mbagħad wara. l-aħħar gwerra inqalbu għal Malti mill-mibki Dun Frans Camilleri. Is-Soċjetà Filarmonika SLIEMA issellmilhom it-tlieta li huma għal dan l-Innu grandjuż.