DIN IL-ĦAJJA GNOTHI SEAVTON (1) (L-Oraklu ta' Delfu) Konna trabi ningħu fil-benniena; sirna tfal nilagħbu fil- ħaràt; tbiddilna f'żgħażagħ nitgħallmu l-iskola; u issa sfajna rġiel, naħdmu fuq ix-xogħol. Ftit ieħor u nsibu ruħna xjuħ, ingemgmu f'xi rokna. Konna trabi smien u raqqġda; sirna tfal qawwijin u ġellieda; tbiddilna f'żgħażagħ ħfief u nebbiexa, u issa sfajna rġiel, imgħaddma u ħaddiema; ftit ieħor u nsibu ruħna xjuħ, imkemmxa u lablaba. X'ħaġa hi din il-ħajja l Kull fiaj sejjer dejjem jitbiddel. Jitbiddel kull ħin; jitbiddel kull waqt; imma le jintebaħ b'tib- dilu għajr wara li jkun għadda ż-żmien. Imma bin àġdam—u naħseb kull baj—m'hux fil-ġisem biss jitbiddel. Jitbiddel ukoll fil-fehmiet. Il-fehma ta' dakli jkun m'hix għajr titbiddel. Titbiddel mat-tiġrib tal-ħsus (2) li jidħlu fiha minn barra. Nitwieldu bla fehma; nibdew nifhmu hekda kif nibdew inħossu. Aktar ma nikbru, aktar inġarrbu, u aktar ma nġarrbu, aktar fehmitna tissaffa, titbiddel u tikber magħna. Kull nies—kont sa ngħid kull ħaj, imma jgħidu li l-ħajjin behmija ma jaħsbux—malli jibda jħoss jibda jaħiseb; u malli jibda jaħseb isib quddiemu tliet misqliet (3) hemmija: Minn fejn ġejt7 Fejn jien7 Il-fejn sejjer7 U jgħaddi ħajtu jaħseb u jfittex u jara jistax isib ħall għal dawn it-tliet għaq- diet qawwija. L-aktar hemmija fost it-tlieta, jekk ikolli ngħid, bi l-mis- qla ta' F'ejn jien 7 jew il-misqla tal-ħajja. L-aktar hemmija għax ninsabu fiha mhux ġejna minnha, jew irridu mmorru lejha. Li għadda, għadda; u li ġej għadu ma hux. L-aktar li jhimm lil ħaj, dak li jinsab fih issa. Xinhi din il-ħajja7 Xinhi din il-metamorfosi dejjiema 7 Hi ħaġa tajba jew ħażina 7: Jaqbillu 'l-dak li jkun li jiġi fil- ħajja jew ma jaqbillux 7 Irrid ingħid hawnhekk kif naħsibha jiena; kif inwieġeb lili n-nifsi għal din il-mistoqsija għazzieba; kif issawret il-fehma tiegħi fuq it-tiġrib ta' ma' tul ħajti; bla ma nindaħal f'dak li jgħidu l-oħirajn. Il-ħajja l It-tiġrib magħġub u mikruh tal-ħames fisus bar- ranija, u l-focus jew milqgħa tagħhom, il-ħsieb ġewwieni. Fejn aħna 7 nsaqsi mill-ġdid; xinhi l-ħajja7: Ġid jew deni 7 Ġid hu dak kollu li jiswa biex ihenni;. deni, dak kollu li-jiswa biex ihemm. Jekk mela d-dinja fiha l-aktar hena hija ġid il-ħajja. Jekk fiha l-aktar niket, il-ħajja hija deni. F'torbijitna jidhrilna li l-ħajja £ aktar fiha hena milli hemm, F'żgħor kulħadd iħobbna, u għal kull ma niħtieġu nsibn min jaħsbilna. Insibu min jitmagħna, min jisġina, min iliħbisna, min iliegħebna, u meta negħjew, min iraqqadna. Imma kif nibdew nikbru, u jibda jintalab minna li natisbu għal rasna, saħansitra b'inkejja fina, hemm il-fehma tagħna tibda titbiddel, u l-ħjiel tal-ħajja jieħu bixra oħira, mit-tiġrib ta' barra li jiddi fil-ħsieb. Mela jekk il-ħajja ta' bin àdam ma hix ġid, kif tidher għax il-ħajja fit-torbija f'bidlitha, xinhija 7: Hija deni, taħilħaqq $ Kull ħaj għandu miżrugħa f'qalbu ż-żerriegħa ta' l-imħabba u l-mibgħeda. Iħobb lilu n-nifsn fuq kollox, m lil-għajru sa kemm jiswielu ta' ġid. Johgħod lil għajru u jibża' minnu, kemm- il-darba jiswielu ta' hemm. Tarbija—l-astar mera safja tal-ħajja, għax ma tafx taħbi ġibdietha—tissaħħar u tinkaram għal mhi ireddagħha, min iżeffinħa u jdaħħakha, imma tinili n-tistkerraħ lil min si darba weġġagħha, imqar hiex ilejjaqhu minn xi mardu, li hi għad ma tifhimx li kinilha ta' . Xinhi mela l-ħajja 2 Il- Il-ħajja glieda bla ħiedau bejn l-imħabba nm d-mi la; l-imħabba tal-jiena għal ksib il-hena, u l-inibegħda tal-għajr għal warh il-hemm. Il-ħajja ħarb mingħajr reħi bejn il-jienn waħdani ta' kull wieħed, u l-għajr kotrani ta' kull bqija. Għaliex tħobi 'il ħabibek, u tlitiex titkellem miegħu 2 If- Ħas tajjeb lilek in-nifsek. Tħobbu għax igħid miegħek. Tħob- bu għax ifaħliarlek egħmilek. Tħobbu għax titgħallem minnu Tħobbu, f'kelma waħda, għax kattarlek l-hena tiegħek. Għaliex tobgħod għadumek u għax taltrab mill-kliem tiegħu 7: Tobogħdu għax ilnuiek. Tohogħdu għax imaqdarlek egħmilek. Tobogħdu għax jikxillek egħwarek. Tokogħdu f'kel- ma waħda, għax ikattarlek il-ħemm tiegħek. Hemm hi l-ġlieda. Hemm li t-taqbid mewwieti bejn il-jiena tiegħek u l-gliuj bqija. Mela l-ħajja ġlieda. Daqqa rebbieħ u daqqa al. Daqqa għalbien u daqqa magħlub. Glieda ma' min hu tuqek għal kisbu ż-żmien ta' jeddijietek. Glieda ma' min ħu taħtek, għar-radd u l-temmi ta' dmirijietu. Glieda ma' kull min hu ma' dwarek, u ġlieda, saħansitra, miegħek in-nifsek. Għalhekk, għad li l-ħajja mr hix ġid, għax mhix kollha hena, anqas ma hi deni, għax mhix kollha henmn. Hi tinmwiġ, oxillazzjonijiet bejn il-ġid u d-deni, hekk kif jiġu fuq bin Hemm hu l-Ħarb àdam ħaġa wara l-oħra, it-telfiet u r-rbiefii, il-ħmum u l-hena il-qawmien u wqajja, Jaqbillu 'l bin àdam jiġi fid-dinja, jew ma jaqbillux 7 Jekk dak li jkun jitwieled fil-għoli, u mbagħad jgħaddi ħaj- tu sa tmiemha waqgħa wara waqgħa u telfa wara telfa, il- hemm jihqa' jħossu sal-afiħar, għalhekk il-ħajja ma taqbillux. Jekk dak li jkun jitwieled fil-wata u mbagħad jgħaddi ħajtu qawma wara qawnia u rebħa wara rebħa, il-hena jibqa' jħossu sal-aħħar, għalhekk il-ħajja taqbillu. imma min jitwieled fil- għana, u jgħaddi ħajtu sal-aħħar lil-għana, jidra l-ħajr tal-għana u ma. jibqax ifioss il-hena tiegħu. Għalhekk il-ħajja għalih tixrak u tifraq; la tagbillu u la ua taqbillux. Min jitwieled fil-faqar u jgħaddi ħajtu fil-faqar, jidra x-xarr tal-faqar, u ma jibqax iħoss in-niket tiegħu. Għalhekk il-ħajja għalih ukoll tixrak u tifraq; u la taqbillu u la ma taqbillux, Għani dejjem u fqir dejjem, f'dak li hu hema, xorta waħda. Fqir raħli li debah gidi u stieden għall-ikla lil- qrabatu, jithenna daqs għani belti li għamel għors sultani u stieden tajfa ta' kbarat. Fqir raħli li jidħol il-belt ta' darba f'sena, jistagħġeb u jsib. xi jgħid. lil-niesu la jarġa' għal daru, daqs wieħed għani li żar Pariġin Ruma, u qatta' tihom żmien is-sajf, Għaliex il-ħajja mdaqqsa; il-ħajja mqejjsa. Għax il-ħiena ma hux fil-kotra tal-miel, imma. fil-Iqiegħ tar-raj. Imbagħad hemm ħaġa oħra. Hemm wara kollox ħażin ieħor. Hemm toggàla oħra li bħar-rummiena tal-istasija, iddaqqas it-toqol min-naħa l-waħda jew l-olira tal-ħajja, fejn ikun qiegħed jiżdied. Din it-toqqala ' hi tmiem il-ħajja. il-waqfa tal-ħisus kollha. Dik li jgħidulha l-mewt. il-mewti L-imrar ta' min hu hieni, u l-ħlewwa ta' min hu nieket. Semmi l-mewt f'widnejn min hu hieni, u tara wiċċu qarras bl-imkejja. Semmiha quddiem min hn nieket, u tara wiċċu jixgħel bit-tama. Il-ħajja, la darba għandha tasal fi tmiemha, qiesha qatt ma kienet, Ngħixu ħamsin, sittin jew sebgħin sena u mmutu għal -żinien bla tarf. Qabel did-darba li ġejna fid-dinja, ħadd minna ma jiftakar li ġie darba oħra. Ħaġar Qim u l-Imnajdra, igħidu l-għorrief, inbnew xi hamest elef sena ilu. Ħadd minu dawk li bnewhom għadu ma qam mill-imwiet, wara dawn is-snin kollha, u anqas afina, li aħna fid-dinja l-lum ma konna fid-dinja darha oħra ma' tul dan iż- żmien kollu. In-nies Neandertali kienu fid-dinja xi sebgħin elf sena ilu. Ħadd minnhom għadu ma qam mill-mewt ma' tul dan iż-żmien kollu. Anqas ulina li ninsubu fid-dinja issa ma niftakru li qatt konna xi ħaġa ma' tul dawn is-snin kollha, Xinhi l-ħajja ta' bin àdam fejn erbgħin elf sena7 Xin- huma ħamsin sena 7: Xinhuma sittin7 Xinhuma mija 7 U ftit hawn nies li jwasslu mija. Mela l-ħajja ħaġa żgħira wisq biex wieħed iħabbel moħħu fuqha. Żmien qasir wisq igħaddi bin àdam fid-dinja. Il-ħajja qiesha żiġġa ta' ħuta minn wiċċ l-ilma: titla' mill-baħar, togħla ftit u tarġa' togħdos fil-baħar. Hekk bin àġdam. Għal żmien bla tarf ma kien xejn, għal żmien qasir kien xi ħaġa, għal żmien bla tarf inqas ma jkun xejn aktar. Trab kont—sirt laħam —trab issir (4). Jiena u ngħid dan, niftakar xi smajt darba l-qas- sisin jaqraw ġewwa knisja: qatgħa mill-kitba ta' Pawlu t- Tarxi lil Insara ta' żmienu. Il-kliem baqa' mitbugħ f'moħħi, u drabi niftakar fih, u nqarru lili n-nifsi, biex inġedded għafjietu fija. ''Walida ngħidilkom, ja aħwa,' kiteb Pawlu, ''żmien il- baqgħa qasir. U dawk li bkew qieshom ma bkewx, u dawk li thennew, qieshom ma thennewx: min: xtara qiesu ma kisibx, u min inqeda bil-għomor, qiesu ma nqediex bih. Għax tgħaddi malajr il-wirja ta' did-dinja. ' (5) Pawlu, b'dawn l-erba' kelmiet, ta' raġel imġarrab li kien ġibed xbieha safja tal-ħajja. - Il-ħajja nfisha sejħilha wirja, kif kieku wieħed il-lum jgħidilha kummiedja, jew logħba, għal mogħdija taż-żmien. Għidt. fil-bidu li f'dil-kitba ridt infisser kif inwieġeb lili n-nifsi għal mistoqsija ta' ''Fejn jiena 7' li kull ħadd isaqsi lilu n-nifsu, għad li mhux kulħadd iweġeb xorta waħda. Weġibt li d-dinja ġlieda, sibi, taqbida, bħalma miktub fi ktieb Għajjub: ''Jewilla m'humiex sibi n-nies fuq l-art7' (6). U li dak li jkun ma għandux jinkedd għas-sehem ħażin jew tajjeb li messu fil-ħajja, għax hieni jew nieket, żmienu qasir, u ta' darba. Il-ħajja wirja, logħba, kummiedja, bħal ma kiteb Pawlu t-Tarxi: ''Tgħaddi malajr il-wirja ta' did-dinja. ' i. Agħraf lilek in-nifsek, Impressjonijiet tas-sensi. (Kitba lin-nies ta' Korintu I-VII, 29-31), 6, Ha la zaba Hi anċx għala erez' (Ktieb Għajjub, VII, 1.