IL-FIRMA Il-bieraħ kont mistieden għand is-Sur Gaston Ridon li laħaq Direttur tad-Ditta fejn naħdem jien, flok is-Sur Me- reaud li rafa' mix-xogħol wara erbgħin sena ta' ħidma bla heda, biex isiefer għal kollox u jmur igħaddi l-bqija ta' ħajtu f'Art twelidu. F'din il-laqgħa kien hemm mistednin ħafna nies għax is-Sur Mereaud, barra minn Direttur tad-ditta, kien midħla ta' bosta Xirkiet u Każini billi kien raġel ħabrieki li jinte- ressa rulin f'kollox u għalhekk kien magħruf mill-aħjar nies mhux biss ta' ġensu imma wkoll tal-ħafna barranin li jgħam- ru f'din il-belt. Dan il-Festin, mela, organizzat mis-Sur Ridon f'ġieħ is-Sur Mereaud, irnexxa kif tassew kien jixraq. Ix-xwejjaħ Direttur tagħna, għalkemm imdaħħal fiż- żmien kien għadu fuq tiegħu u beda jilħaq ma' kulħadd. Raġel liaddiem, mimli dehen u għaqal, u fuq kollox dħuli u qalbu tajba. Nies bħal dawn jistħoqqilhom li jaslu fl-ogħla mkejjen u wara bosta snin xogħol ħadd ma. jista' jiċħdilhom xi snin ta' mistrieħ mistħoqq. U l-impjegati tad-Ditta kienu kollha sogħbiena li sa jitilfu raġel bħal dak; iżda konna ppsapbrin xi ftit għax dak li-daliaq floku kien raġel li jixbhu Waqt l-istedina l-kliem u t-taħdit beda jgħaddi minn suġġett għall-ieħor imma l-iżjed li beda jdur kien fuq il- karriera twila u sabiħa tas-Sur Mereaud u x-xwejjaħ tagħna kellu jgħid u jtenni, lil-dak u lil dan, fattijiet ta' daħk u sogħiba li ġraw lilu ma' tul it-tletin sena ta' ħidma. Ma għandna xi ngħidu xejn, jien nkoll xtaqt nisma' xi ħaġa fuq dan u kont iżjed interessat mill-oħrajn, li ħat- na minnhom kienu ħbieb tiegħu persunali ta' ftit sigħat u xejn aktar, fil-waqt li jien kont għaddejt miegħu snin sħab minn ħajti. Għalhekk, malli rnexxieli nsib ruħi waħdi miegħu, għedtlu : €Sur Mereaud, nistħajlek xbajt ittenni l-istess ħaġa lil dawn in-nies kollha; u għandu mnejn ma tixtieqx iżżid lili magħhom T' ĊHabib,' weġibni kollu ħlewwa s-Sur Mereaud fil-waqt li taptapli b'idu l-leminija fuq spallejja, 'taf li jien dejjem għamilt mill-aħjar biex nikkuntentak. Din id-darba, iżda, miniex sa ngħidlek dak li qed titlobni imma biss sa nurik it-trieq minn fejn tista' taqta' xewqtek.' ENiżżikħajr €Meta għada tmur fl-uffiċċju, jien naturalment ma nkunx miegħek iżjed, ħu dak il-ktieb l-olixon li jinsab fuq l-iskaffa, li hemm wara l-mikteb tiegħi… le, li kien tiegħi…u li jaħasra mhux sa narah iżjed — Is-Sur Merenud waqaf kemm-kemm biex jimsaħi demgħa żgħira li kienet qabżitlu minn għajnejh —F'dak il-ktieb li kull xahar l-impjegati juru l-ispejjeż tat- telefon, hemm. il-firma t i, tnax-il-waħda kull sena. ffa- res lejhom sewwa, dawk il-firmi, iflihom bir-reqqa, ifhim- hom… dik hija l-ħajja tiegħi… — Kienet sa tarġa' taqbiżlu demgħa oħra, aktarx kbira din id-darba u biex ma jħallinix nintebaħ warrab minn ħdejja u ħallieni hemm waħdi bħal erbgfia fost il-ġimgħa. il j ik Is-Sur Mereaud kellu raġun għax meta l-għada filgħodu qbadt f'idi l-ktieb li fih l-impjegati tad-Ditta fejn nalidem, iniżżlu kull xahar l-ispejjeż tat-Telefon li jagħmel kull di- partiment, sibt fih lijiel tal-għaġeb mhux biss tad-Direttur tagħna imma wkoll ta' dak li laħaq floku, tiegħi n-nifsi, ta' ħafna minn sħabi. Dak il-ktieb kien juri l-mixi 'l quddiem ta' l-impjegati il-mard tagħhom, il-firda mid-Ditta ta' xi wħud minnhom, it-tluq għad-dinja l-oħra ta' xi oħrajn. U iżjed ma bdejt inħares lejn dawk il-paġni mimlijin ċifri u firmi, bdejt nara quddiem għajnejja l-Bajja ta' kull wieħed minnhom. Iva, is-Sur Mereand kellu raġun meta qalli : 'Tflihom bir-reqqa dawk il-firmi… ithimbom… dik hija l-ħajja tiegħi.' X'kellha xtaqsam il-firma taż-żagħżugħ Mereaud, impje- gat ta' tmien liri fix-xahar, ma' dik tad-Direttur Mereaud li kien jieħu mitt lira Ta' l-ewwel kollha xenxil u ċara li tista' tinqara minn nofs mil bogħod: ''Jean Mereaud.' Ta' l-aħħar erba' tħarbixiet twal, aktarx is-sinjali ta' l-ittri JO,M u D,u bejniethom mewġa li torbothom flimkien, il-bqija ta' l-ittri… u xejn aktar. Imma kienet ħaġa ta' studju u kurżità meta wieħed jara kif issawret dik l-aħħar firma minn fuq ta' l-ewwel, kif tbiddlet ma' tul l-erbgħin sena ħidma tas-Sur Mereaud: dik il-bidla li saret b'qajla kbira jiġifieri f'ħames mitt gradaz- zjoni kull waħda bogħod mill-oħra tletin jum. Dik il-firma kienet tagħti lijiel ta' kif kiber ix-xogħol fl-uffiċċju tagħna li kien fetaħ il-bibien bi tliet impjegati u l-lum igħodd 'il fuq minn mitt wieħed. F'dawk il- paġni fejn il-firma tas-Sur Mereaud kienet nieqsa kienet tfakkarna, fil-jiem ta' btala. Kien hemm ħabta meta għal sena stilħa l-firma tiegħu għabet għal kollox minn fuq il- ktieb. Iva, f'dik il-ħabta, id-Direttur kien marad mardaa kbira u għal daqsxejn ma ħalliniex għal kollox. Imm- siegħtu kienet għadha ma wasletx u wara nuqqas twil raġa' deher biex ikompli dik is-sensiela ta' firmi, Issa li qed nosserva sewwa l-ħaġa qed nara li dik il-marda għamlet bidla kbira, fil-firma tiegħu li minn soda u ċara saret ftit u xejn imriegħda. Niftakar li wara xi snin li kien raġa' lura mill-marda, darba waħida, waqt li kien qed jiffirma u kien ġa laħaq kiteb nofs ismu 'Jean Mere…'' ċempel it-telefon u peress li kellu d-drawwa malli jisma' ċ-ċempila jwieġeb bla ma jitlef nitfa żmien, dik id-darba wkoll ma kellux sabar itemm ismu u meta wara qabad il-pinna f'idu biex ikompli jiffirma, l-e tas-sillaba re ħasibha l-e tas-sillaba Me u ssokta jikteb 'requd'; għalhekk iffirma 'Jean Merereaud.' Iżda anqas induna u qafel il-ktieb u qiegħdu fuq l-ixkaffa, Jien l-għada malajr intbalit u għedtlu u ma daħakx ftit u weġibni: 'Dik il-fir- ma tibqa' tfakkarna ta' kemm ikun aljenat kultant il-bnie- em, U issali qed narġa' nara quddiemi dik il-firma qed niftakar f'dik il-biċċa li kienet tant ġagħlet jidħku lin-nies ta' l-uffiċċju kollu. Dik il-biċċa tal-firma kienet tàt lezzjoni ċkejkna lid- Direttur għax minn. dak in-nhar kull meta kien iċempel it-telefon kien itemm dak li jkollu f'idu u jgħid f'qalbu : iStenna ftitli ma ġġagħalnix nagħmel xi… lmerija oħra.' Ma għandna xi ngħidu xejn dawk il-ħafna firmi kienu l-mera tal-karattru tad-Direttur Mereaud u kienu juru ż- żminijiet tiegħu meta ma' tul il-jum kien ikollu qajla xogħol x'jaqdi fil-waqt li f'ofirajn bix-xogħol li kien ikollu kemm kemm kien jista' jarfa' għajnejh minn fuq il-mikteb. Jew meta kien jitlaq 'il barra mill-uffiċċju mas-sitta u nofs sewwa fil-waqt lifi ġranet oħra kien jibqa' msammar mas-siġġu sal-għaxra ta' bil-lejl. few meta kien ikun kalm u mistrieħ, jew nervuż u għajjien. Dawk il-firmi, kif stqarr sewwa s-Sur Mereaud, kienu l-ħajja tiegħu. U issa li ħalliena għal kollox kienu sejrin igħibu miegħu. Dak ir-raġel hekk twajjeb kellna nitilfuh u l-ħaġa waħdenija li stajt nagħmel biex ma niftakarx iżjed fit-telfa tiegħu, kienet li ma nħaresx iżjed lejn il-paġni l-imgħoddija u b'hekk ma nħossx b'dak il-ktieb il-firda tiegħu.