DAM ħa / Ti B 1ĠW4,7:12-ALLA HUWA MĦABBA(2) Dan l-artiklu qed jistudja 1 Ġw 4, 7-12. Fl-ewwel parti, ippubblikat fil-ħarġa ta' qabel, ħarisna mill-qrib lejn l-ewwel żewġ versi ta' dan it-test, jiġifieri, il-versi 7 u 8. F'din it-tieni parti, issa se nkomplu nistudjaw il-versi li jmiss, jiġifieri, il-versi 9-12. L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2015 $$. 'Bdan dehret l-imħabba ta' Alla fina, għax Alla bagħat lil Ibnu l-waħdieni fid-dinja, biex ngħixu bih' (v.9). Ninnutaw kif dan il-vers 9 jibda bl-idjoma 'B'dan ..2 (bil-Grieg: en touto).' Ħafna drabi l-użu frekwenti ta' din l-idjoma fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann insibuha fil-bidu ta' xi sentenza. Hawnhekk fil-v.9 hija qed tintuża biex permezz tagħha l-awtur ifissrilna kif dehret l-imħabba ta' Alla fina: 'għax Alla bagħat lil Ibnu l-waħdieni fid-dinja, biex ngħixu fih' L-għoti tal-Iben ta' Alla, mela, juri l-imħabba ta' Alla filwaqt li jirrifletti l-għan li għalih l-Iben ta' Alla ġie fid-dinja. Dan l-għan hu mfisser mill- awtur stess meta jgħid: 'biex ngħixu bih'' B'dan il-mod, l-awtur ta' din -Ittra jkompli jispjega dak i diġà kiteb fi 3,16: 'B'dan naslu biex nagħrfu x'inhi -imħabba: li Ġest Kristu ta ħajtu għalina' Żewġ punti li l-awtur qed jagħmel hawnhekk huma: l-ewwel, i hija l-imħabba ta' Alla li tat bidu għall-pjan tiegħu ta' salvazzjoni; it-tieni, li għal dan il-għan, Alla 'bagħat' il Ibnu fid-dinja. L-awtur jurina wkoll li kien onxju tal-istatus uniku tal- Iben fir-relazzjoni tiegħu ma' Dan jidher l-aktar fl- użu tal-aġġettiv 'waħdieni' (bil-Grieg: ton monogenel - 'Tbnu l-waħdieni' (v.10) — li nsibuh użat hawn biss fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, għalkemm fil-kumplament tat-Testment il-Ġdid din il-kelma hija wżata disa' darbiet oħra. Hekk, San Luqa juża dan l-aġġettiv tliet darbiet: meta jiddeskrivi l-iben tal-armla ta' Najn, huwa jikteb li din 'ma kellhiex ħliefu' (Lq 7,12); jużah ukoll sabiex jiddeskrivi lil bint Ġajru 'li ma kellux ħliefha' (8,42); u darba oħra meta jitkellem fuq l-iben maħkum mix-xitan Din l-istess kelma 34 $ L-Anr IMQADDSA '$ JANNAR- MARZU 2015 tintuża wkoll fl-Ittra lil-Lhud meta ssejjaħ lil Iżakk 'l-iben il-waħdieni' ta' Abraham (Lhud 11,17). F'dawn il-każi kolllha, dan l-aġġettiv huwa wżat sabiex iżid il-qawwa tan-narrativa billi jenfasizza s-sitwazzjoni prekarja tal- persuna li kienet l-unika wild tal-persuna fil-bżonn. Fl-Evanġelju skont San Ġwann; imbagħad, monogenes hija wżata erba' darbiet. F'kull każ, dan l-aġġettiv jintuża f'rabta mal-persuna ta' Ġesti bħala l-Iben il-Waħdieni ta' Alla. Hekk fil-Prologu naqraw fuq il-glorja tal-Verb: 'il-glorja li għandu mill-Missier bħala Ibnu l-waħdieni (bil- Grieg: monogenous) (Ġw 1,14). Fi tmiem il-Prologu, imbagħad, naqraw li 'lil Alla għadu ħadd ma rah; imma għarrafhulna l-Iben il-waħdieni ta' Alla' (bil- Grieg: monogenes Theos) (1,18). F'3,16, Ġest jgħid lil Nikodemu: 'Għax Alla hekk ħabb lid-dinja li ta lil Ibnu l-waħdienġ' (bil-Grieg: ton huion ton monogenel), filwaqt li żewġ versi wara, Ġesu jerġa' jtenni: 'Tżda min ma jemminx huwa ġa kkundannat, għax ma emminx fl-isem tal-Iben il- waħdieni ta' Alla' (bil-Grieg: monogenous huiou tou Theoul (v.18). Minn dawn ir-referenzi nistgħu nifhmu kif l-aġġettiv monogenes jenfasizza mhux il-fatt li l-Iben kien imnissel mill-Missier, daqskemm l-uniċità tiegħu bħala l-Iben il-waħdieni ta' Alla. Għalhekk fi Ġw 1,14.18 l-enfasi qiegħda fuq ir-rwol uniku ta' Ġesti bħala dak li fih dehret il-glorja ta' Alla, filwaqt li fi Ġw 3,16.18 l-enfasi qiegħda fuq l-għotja sagrifikali tal-Iben bħala dak li ġie mibgħut mill- Missier sabiex dawk kollha li jemmnu fih isalvaw. L-użu tal-aġġettiv monogenes f'l Ġw 4,9 jenfasizza l-fatt li dak li l-Missier bagħat fid-dinja kien 'Tbnu l-waħdieni Alla għandu iben wieħed li bagħtu fid-dinja 'biex ngħixu bih' (1 Ġw 4,9). L-użu tal-verb 'ngħixu' (bil-Grieg: zesomen) f'dan il-vers, huwa l-uniku f'din l-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, għalkemm f'partijiet oħra fl-istess Ittra l-awtur juża n-nom 'ħajja' (bil-Grieg: zoel jew 'il-ħajja ta' dejjem' (bil-Grieg: zoe aionios) li hija identifikata jew li tinsab fi Kristu Ġesti.$ Fir-Raba' Evanġelju, Ġest jagħti din id-definizzjoni: 'Din hi l-ħajja ta' dejjem, li jagħrfu lilek, Alla waħdek veru, u lil Ġesu Kristu, li int bgħatt' (Ġw 17,3). Il-ħajja, mela, tinvolvi li wieħed 'jagħraf' uli 'jkollu' lil Ġesti Kristu għaliex il-ħajja ta' dawk li jemmnu hija marbuta kollha kemm hi miegħu. Huwa għalhekk, mela, li l-awtur tal-Ewwel Ittra ta' San Ġwann jikteb li l-għan li għalih Alla bagħat lill- Ibnu l-waħdieni kien 'biex ngħixu bih' (1 Ġw 4,9). L-imħabba ta' Alla, mela, 'dehret' (bil-Grieg: ephanerothel (v.9) permezz ta' Alla li bagħat lil Ibnu l-waħdieni fid-dinja. In- natura moħbija ta' Alla issa tista' tingħtaraf permezz tal- miġja tal-Iben il-Waħdieni ta' Alla fid-dinja li permezz tagħha huwa ma kienx sempliċiment qed juri xi attribut partikulari ta' Alla. Permezz ta' din il-miġja, l-Iben il-Waħdieni kien qed juri lil Alla kollu kemm hu bħala dak li jħobb. Għalhekk fil-v.9 inkomplu naqraw: 'B'dan dehret l-imħabba ta' Alla fina, għax Alla bagħat lil Ibnu l-waħdieni fid-dinja, biex ngħixu bih' Tpattija għal Dnubietna TU hawn qiegħda l-imħabba; mhux għax aħna ħabbejna 'l Alla, imma għax ħabbna Hu u bagħat lil Ibnu biex ikun ta' tpattija għal dnubietna' (v.10). Il-ħsieb tal-vers 9 jitkompla fil-vers 10 b'mod illi jekk il-vers 9 jitkellem fuq ir- rivelazzjoni tal-imħabba, il-vers 10 jafferma x'inhi l-imħabba. Dan isir l-ewwel 'mod negattiv 'mhux għax aħna ħabbejna 'l Alla', imbagħad b'mod pożittiv: 'imma għax ħabbna Hu u bagħat lil Ibnu biex ikun ta' tpattija għal dnubietna'' L-awtur donnu li jqiegħed l-aspett negattiv fil-bidu tas- sentenza sabiex jagħti aktar enfasi lill-fatt li l-għejun ta' kull imħabba mhuwiex il- bniedem iżda Alla nnifsu. L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2015 $$. Tajjeb hawn iżda nagħrfu dak li qed jipprova jgħid l-awtur meta fil-kostruzzjoni ta' din is-sentenza huwa juża n-negattiv. L-awtur mhuwiex qed jgħid li aħna ma ħabbejniex lil Alla. Bil- kuntrarju, huwa qed ifakkar li aħna ħabbejna lil Alla, iżda kull imħabba għandha l-oriġini tagħha f'Alla, u li għalhekk l-imħabba tagħna hija biss it-tweġiba għall- imħabba ta' Alla lejna. B'dan il-kuntrast, mela, l-awtur jenfasizza waħda mill-veritajiet bibliċi: li l-inizjattiva divina hija ċentrali fil-pjan tas- salvazzjoni. Alla ħabbna daqshekk li wasal biex isalvana, u li l-imħabba tagħna lejh tista' tkun biss it- tweġiba għal din l-imħabba. Fil-kumplament ta' dan il- vers, imbagħad, inkomplu naqraw kif l-imħabba ta' Alla kienet murija b'mod deċiżiv: 'u bagħat lil Ibnu biex ikun ta' tpattija għal dnubietna' L-effett kombinat tal-versi 9 u 10 allura huwa li l-espressjoni 'Alla hu mħabba' għandha tiftiehem mhux bħala xi stqarrija ontoloġika dwar il-persuna ta' Alla, iżda f'termini tal-imħabba ta' Alla murija storikament meta huwa bagħat lil Ibnu l-Waħdieni bħala tpattija għal dnubietna. Interessanti l-użu tal-kelma 'tpattija għal dnubietna' f'dan il-vers. Bil-Grieg il- kelma hija hilasmos, kelma li l-awtur ta' din l-Ittra diġà wŻaha f'2,2 meta jikteb: 'U hu jħallas għal dnubietna .—28 Meta nqisu l-użu tal- kelma hilasmos fit-Testment il-Qadim, bl-eċċezjoni ta' Amos 8,14 naraw kif din il-kelma tintuża f'kuntest ta' tneħħija/maħfra tal-ħtija minħabba d-dnub. ta' drabi oħra, din l-istess kelma hija marbuta mat- tneħħija tad-dnub permezz tas-sagrifiċċju. Mhemmx dubbju għalhekk li meta l-awtur tal-Ewwel Ittra ta' San Ġwann juża t-terminu hilasmos huwa kien qed jenfasizza l-fatt li Alla bagħat lil Iben il-Waħdieni tiegħu bħala sagrifiċċju ta' tpattija. B'dan il-mod, l-Iben ta' Alla seta' jneħħi l-ħtija li aħna għandna minħabba dnubietna. Mhux biss, imma huwa b'hekk ukoll li aħna nistgħu imbagħad niksbu l-ħajja ta' dejjem. Din hija l-akbar espressjoni tal- imħabba ta' Alla, u fuq din il-bażi l-awtur aktar kmieni f'din l-istess Ittra seta' jistqarr li: 'Alla hu imħabba' L-awtur, mela, huwa profondament impressjonat mill-azzjoni unika u suprema tal-imħabba ta' Dan wasslu sabiex jagħraf li din ir-rivelazzjoni perfetta tal-imħabba teżisti biss bħala riżultat tal-azzjoni ta' Alla. L-imħabba ma tistax issir qawwa eżistenzjali effettiva fid-dinja permezz tal-bniedem, iżda biss permezz ta' Alla nnifsu. '' L-Imħabba lejn xulxin Għeżież, jekk Alla ħabbna daqshekk, aħna wkoll għandna nħobbu lil xulxin' (v.11). It-terminoloġija tal-imħabba hija karatteristika kemm tal-Evanġelju skont San Ġwann, kif ukoll tal-Ittri ta' San Ġwann. Din it- terminoloġija fit-test Grieg hija espressa permezz ta' żewġ verbi: agapao u phileo li jintużaw mingħajr distinzjoni fl-Evanġelju skont San Ġwann. L-Ittri ta' San Ġwann jagħmlu użu biss mill-verb agapao li jintuża daqs wieħed u tletin darba; tmienja u għoxrin minnhom insibuhom fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann. Il-konċentrazzjoni tal-użu ta' dawn il-verbi, flimkien man- nom 'imħabba' (bil-Grieg: agape) u 'għeżież' (bil- Grieg: ageptoi) jiddistingwu l-letteratura ta' San Ġwann mill-kumplament tal-kotba l-oħra tat-Testment il-Ġdid. B'mod speċjali, l-Ewwel Ittra ta' San Ġwann tagħmel mill- imħabba kategorija teoloġika li toħroġ mill-azzjoni u mill- karattru ta' Alla. Minħabba f'hekk, f'din l-istess Ittra l-imħabba ssir kategorija etika li tqiegħed lil dawk li jemmnu taħt l-obbligu li jħobbu lil xulxin. Dan narawh ċar f'IĠw 4,11 li tidwi dak li diġà qrajna dwaru fil-v.7- 'għeżież, ejjew inħobbu 'l xulxin, għax l-imħabba ġejja minn Alla .:2 Ninnutaw li kemm fil-v.7 kif ukoll fil-v.1l l-awtur jibda billi jindirizza lill- qarrejja bħala 'għeżież' (bil- Grieg: agapetoil. Din, fil-fatt, hija s-sitt u l-aħħar darba f'din l-Ittra li se tintuża din il-forma ta' indirizz. Fil-versi 7 sa 10 li għadna kemm rajna, l-awtur jibda bi stedina diretta lill-qarrejja sabiex iħobbu lil xulxin, filwaqt li jargumenta li l-imħabba ġejja minn Dan jixhdu l-fatt li Alla bagħat lill-Ibnu l-Waħdieni. B'dan il-mod, l-awtur jimplika li hemm erba' affarijiet marbutin ma' xulxin f'dan ir-rigward. L-ewwel, il-karattru tal- imħabba hu definit mill-fatt li l-Missier bagħat lill-Ibnu l-Waħdieni sabiex isalva lid-dinja. It-tieni, l-imħabba għandha l-għejun tagħha f'Alla u għalhekk l-imħabba umana għandha bżonn tiġi definita mill-imħabba divina minħabba l-fatt li l-imħabba umana għandha l-potenzjal li tkun korrotta. It-tielet, huwa proprju minħabba l-potenzjal li din l-imħabba umana tista' ssir korrotta, li jingħata l-kmandament tal-imħabba lejn xulxin. Dan il-kmand ifakkar lil kull min jemmen fl-obbligu li jħobb. Dan il-punt hu partikularment ċar fl-użu tal-verb Grieg kif insibuh ifformulat fil-v.11- opheilomen allelous agapan: 'għandna nħobbu lil xulxin' Ir-raba, il-kmandament al-imħabba jfakkarna fl-imħabba divina għall- bnedmin kollha,5 u dan hu rifless fil-kmand tal- imħabba stess. F'kelma oħra, -obbligu li nħobbu lil xulxin huwa mibni fuq kundizzjoni: 'jekk Alla ħabbna daqshekk, aħna wkoll għandna nħobbu il xulxin' (v.11). Mela, l-awtur tal-Ewwel Ittra ma jgħidx li t-tweġiba korretta għall-imħabba ta' Alla hija li aħna għandna nħobbu lilu: għalkemm dan hu mistenni minna, u wisq probabbli din hija wkoll xi ħaġa impliċità. L-awtur aktar jgħid li t-tweġiba immedjata għall-imħabba ta' Alla hija i aħna għandna nħobbu lil xulxin. Dan ifisser li l-awtur a' din l-Ittra mhuwiex jagħti xi lezzjoni dwar l-imħabba a' Alla fiha nnifisha. Pjuttost huwa aktar kien qed juri li imħabba ta' Alla għalina għandha tkun il-kawża li wassalna sabiex inħobbu lil xulxin. Lil Alla għadu ħadd ma rah 'Lil Alla għadu ħadd ma rah, imma jekk inħobbu 'l xulxin hu jgħammar fina, u mħabbtu ssib il-milja tagħha fina' (v.12). L-obbligazzjoni li nħobbu lil xulxin li qrajna dwarha fil-v.ll hija l-bażi għal dan L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2015 $$. il-vers 12. ta' dan il-vers 12 tfakkarna fl-għeluq tal-Prologu tal- Evanġelju skont San Ġwann: 'Lil Alla għadu ħadd ma rah 7 (Ġw 1,18), għalkemm fiż-żewġ siltiet il-verbi bil-Grieg għal 'ra' huma differenti. Filwaqt li l-Ewwel Ittra tuża l-verb bil-Grieg tetheatai, Ġw 1,18 juża l-verb heoraken.' L-evidenza ma tissuġġerix ideat differenti ta' ħars, tant illi kull wieħed minn dawn iż-żewġ verbi għal 'ħars huwa wżat kemm fir-Raba' Evanġelju kif ukoll fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann sabiex jesprimu t-tifsiriet possibbli ta' din l-azzjoni. $ Xi studjużi huma tal-fehma li l-awtur tal-Ewwel Ittra ta' San Ġwann deliberatament biddel dan il-verb minn heoraken għal tetheatai.€ Fil- fatt il-verb horao huwa diġà wżat fil-bidu ta' din l-Ittra, proprju f'1,l-3, fejn l-awtur jinkludi lilu nnifsu fost dawk li raw il-Kelma tal-Ħajja. L-idea tal-inviżibilità ta' Alla tagħmel parti mit-twemmin Lhudi kif inhu muri fit- Testment il-Qadim.7' Hija idea familjari wkoll mar- Raba' Evanġelista li fin- narrativa tiegħu jinkludi n-negazzjoni ta' xi ħadd li qatt ra lil Alla bħala parti mill-polemika ta' Ġesti- jew aħjar tal-komunità wara dan l-Evanġelju - mal-'Lhud' jew aħjar ma' dawk li baqgħu ma jridux jemmnu li Ġest hu l-Mibgħut tal-Missier. Fil- każ tal-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, imbagħad, din iċ- ċaħda ta' xi ħadd li ra lil Alla 38 4 L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2015 ssir sabiex l-awtur jagħmilha ċara li l-uniku mod kif tara lil Alla huwa biss kemm-il darba nħobbu lil xulxin. L-awtur ikompli jikteb li jekk inħobbu lil xulxin 'hu jgħammar fina, u mħabbtu ssib il-milja tagħha fina' (v.12). Il-verb 'jgħammar' hawn (bil-Grieg: menein) huwa wieħed mill-aktar verbi favuriti tar-Raba' Evanġelista. Dan il-verb jintuża sabiex jesprimi r-relazzjoni intima u ħajja bejn Alla l-Missier u l-Iben tiegħu fuq naħa, u dawk li jemmnu fih min-naħa oħra.2 Fil-kuntest tal- Ewwel Ittra ta' San Ġwann, il-kmand li nħobbu lil xulxin huwa prova li Alla jgħammar fina. Fl-aħħar parti tal-vers 12, imbagħad, l-awtur iżid: 'u mħabbtu ssib il-milja tagħha fina' Il-kelma 'il- milja' hawn (bil-Grieg: teteleiomene) għandha konnotazzjoni ta' xi ħaġa sħiħa jew kompleta. Din hija t-tieni minn erba' referenzi wżati mill-awtur sabiex jitkellem dwar l-imħabba fit-totalità tagħha. L-ewwel, f'2,5 naqraw: 'kull min iżomm il-kelma tiegħu, fih hemm tassew l-imħabba ta' Alla fil-milja tagħha'; it-tielet u r-raba' referenza insibuhom f'4,17.18 fejn l-imħabba ta' Alla 'ssir sħiħa fina, meta aħna nqawwu qalbna għal Jum il-ħaqq … Min jibża' għadu ma sabx il-milja tal-imħabba' F'4,12, imbagħad, l-imħabba ta' Alla ssir sħiħa f'dawk li jemmnu meta dawn iħobbu lil xulxin $ F'dawn il-ftit versi meħudin mill-Ewwel Ittra ta' San Ġwann-1 (Ġw 4,7-12- rajna konċentrazzjoni qawwija tat-tema tal-imħabba. Alla nnifsu hu definit bħala mħabba u li Alla nnifsu huwa l-għejun tal-imħabba. Kull min iħobb, iżid l-awtur, huwa mwieled minn Alla u jagħraf lil Alla. Bil-kuntrarju, iżda, kull min ma jħobbx ma għarafx lil Alla. Din is-silta tkompli turina mbagħad kif dehret l-imħabba ta' Alla fostna, meta huwa bagħat lill-Ibnu l-Waħdieni fid-dinja bħala tpattija għal dnubietna. Fit-tmiem tagħha, is-silta tagħmel stedina sabiex inħobbu lil xulxin. B'dan il-mod, Alla li hu inviżibbli għall-għajnejn tal-bniedem, ikun jista' jgħammar fina u mħabbtu ssib il-milja tagħha fina. 1 Fir-Raba' Evanġelju din l-idjoma nsibuha wżata ħames darbiet: Ġw 4,37; 9,30; 13,35; 15,8; 16,30. Minn dawn it-testi iżda jidher li huwa biss Ġw 13,35 li jipprovdi parallel għall-użu distint ta' din l-idjoma ripetuta għal għaxar darbiet fl- Ewwel Ittra ta' San Ġwann: 1 Ġw 2,3.5c; 3.10.16.19.24; 4,2.9.13; 5,2. Hemm imbagħad ħames eżempji oħra ta' din l-idjoma fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, iżda dawn l-eżempji jintużaw f'sens ta' xi ħaġa li qegħda f'xi ħaġa oħra. Ara l Ġw 2,4.5b; 4,10.17a.17b. Fl-għaxar mit-tnax-il referenza en touto hija segwita mill-verb bil-Grieg ginoskein li jfisser 'tagħraf' F'dawn ir-referenzi l-awtur iqiegħed prova biex juri l-bażi tar-realtà ta' dak li l-qarrejja tiegħu kienu jafu. Sebgħa minn dawn ir-referenzi jużaw l-ewwel persuna fil-plural tal-verb li fil-forma grammatikali tiegħu jiġi ppreżentat fil-preżent (l Ġw 2,3.5c.18; 3,24; 4,6.13; 5,2). Hemm imbagħad referenzi oħra simili ta' din l-idjoma fejn en touto hija segwita minn verb li jiġi ppreżentat f'forma grammatikali differenti: 3,16 il-verb huwa fil-perfett; 3,19 il-verb jintuża fil-futur; 4,2 il-verb jintuża għat-tieni persuna plural fil-preżent. 2 Dan il-kliem ifakkarna f'dak li naqraw fir-Raba' Evanġelju meta Ġesu jgħid lil Nikodemu: 'Għax Alla hekk ħabb lid-dinja li ta lil Ibnu l-Waħdieni, biex kull min jemmen fih ma jintilifx, iżda jkollu l-ħajja ta' dejjem' (Ġw 3,16). 3 Il-verb 'bagħat' - bil-Grieg: apostellein - insibuh użat fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, hawnhekk, jiġifieri, f'4,9, fil-v.10 u 14. Dawn it-tliet versi ta' din is-sezzjoni tal-Ewwel Ittra ta' San Ġwann u li jinkludu fihom l-użu tal-verb apostellein jixxiebhu fit-tifsira tagħhom: l-attività ta' Alla ppreżentata f'dawn il-kuntesti, u li biha l-imħabba hija murija, hija meqjusa bħala salvifika fl- għan tagħha: l-Iben ta' Alla ġie 'mibgħut' fid-dinja (v.9) bħala 'tpattija għal dnubietna' (v.10), u bħala 'salvatur tad-dinja' (v.14). 4 Ir-Raba' Evanġelista juża' l-kelma monogenes f'kuntrast mal- Evanġelisti Sinottiċi li donnhom aktar jippreferu l-kelma agapetos li tfisser 'maħbub' u li tintuża f'Mk 1,11 par; Mt 12,18. 6 Il-ħajja ta' dejjem tinsab fi Kristu Ġesu, l-Iben ta' Alla (1 Ġw 5,11). Huwa, fil-fatt, huwa l-ħajja ta' dejjem (5,20), u li l-ħajja ta' dejjem kienet mal-Missier sa mill-bidu nett (1,2). Dawk li jemmnu fl-Iben għandhom il-ħajja ta' dejjem (5,13). Dawk li jagħrfu lil Ġesu Kristu għandhom lill-Iben (u lill-Missier) (2,23), u dawk li għandhom lill-Iben għandhom il-ħajja ta' dejjem (5,12). 7 Ara wkoll v.14 'Aħna rajna, u nagħtu xhieda, li l-Missier bagħat lil Ibnu s-Salvatur tad-dinja' L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2015 $$. 8 Fit-Testment il-Ġdid il-kelma Griega hilasmos hija marbuta ma' numru ta' kliem li għandhom għeruq komuni. L-ebda waħda minn dawn il-kelmiet iżda mhija frekwenti fit-Testment il-Ġdid, kelmiet li huma marbutin ma' Alla li juri ħniena. Ara Lq 18,13 u Lhud 2,17 fejn tintuża l-kelma hilaskesthai; Rum 3,24-25 u Lhud 9,5 fejn tintuża l-kelma hilasterion; Mt 16,22 fejn tintuża l-kelma hileos. 9 Għall-użu tal-kelma hilasmos fis-LXX ara, Lev 25,9; Num 5,8; Salm 130,4; Eżek 44,27; Amos 8,14. 13 Aral Ġw2,7;3,2.21; 4,1.7.11. Ara wkoll 3 Ġw 1.2.5.11. 14 Ara l Ġw 2,15-17. 15 Ara 1 Ġw 4,19. 16 Għal aktar dettalji fuq il- kmandament tal-imħabba fl-Ewwel Ittra ta' San Ġwann, ara, Urban 17 Ir-Raba' Evanġelista, fi tliet siltiet li fihom jinnega li xi ħadd qatt ra lil Alla juża l-forma grammatikali tal-perfett 18 Għal diskussjoni fuq l-użu ta' dawn il-verbi ara, C. Haas, M. de Jonge, J.L. Swellengrebel, A Handbook on the Letters of John (New Xork: United Bible Societies, 1972), 10. 20 Ara Eżod 33,20.23; Dewt 4,12. 22 Ara Ġw 15, l-10.