Kontroversjali… jew le2 Diskors għall-Akkademja mis-Soċjetà Dun Filippu Borgia f'Jum il-Kolleġġjata 2014 il-kontroversja hija meta suġġett ikun iġġudikat jew magħruf minn diversi partijiet b'diversi modi differenti u forsi anke kontrastanti. Għandna nitfgħu jew għadna nistgħu nitfgħu l-figura ta' Dun Filippu Borg, li llum qed infakkru mal-fundazzjoni ta' din il-Kolleġġjata li huwa ried li titwaqqaf hawn f'Birkirkara għall-isem ta' Santa Elena Reġina, taħt dan l-appellattiv2 Probabbilment dan jiddependi mill-għarfien jew in-nuqqas ta' għarfien li wieħed ; jista' jkollu tal-persunaġġ. Jew inkella mill-preġudizzji u prekunċetti li wieħed seta' 7 kellu sew fi żmienu, erba' seklu £ ilu, jew li jista' jkollu 'llum fi żmienna. Għaliex anke llum, kultant għadom jidhru dawk li jistgħu jissejħu ġudizzji temerarji u fortuiti jew għallanqas mhux rispettużi biżżejjed fuq il-figura ta' Dun Filippu Borg. U dan minn riċerkaturi u kittieba tal-istorja ta' pajjiżna, li nħoss li għandi ngħid li ċerti ċirkustanzi tal-istorja ta' pajjiżna, setgħu kienu jafuhom aħjar. Għaliex ħafna drabi Dun Filippu Borg, kienu.u għadu fl-opinjoni ta' ħafna, dak il- kappillan ta' raħal li, kif tgħid l-espressjoni Maltija: kien jara kbir. U dan ħafna drabi, fl- imgħoddi imma anke fi żmienna, kien sempliċement marbut ma' aspirazzjonijiet personali, aktarx preżunti milli reali, li Dun Filippu seta' kellu għalih innifsu, fl-ottika soċjali u fiċ- ċirkustanzi taż-żmien li fih kien qed jgħix u jaġixxi. Iżda minkejja dan, fl-istudju tiegħu: Earlv Maltese Popular Attitudes to the Government FU t PĠ AG Oi of the Order of Saint John', il-Professur Godfrev Wettinger iddeskriva lil Dun Filippu hekk, naturalment hawn maqlub għall-Malti: Dun Filippu Borg kien wieħed mill-ewwel prodotti eċċellenti tal-Kontro Riforma f'Malta. Fil-fatt kien l-ewwel Rettur (jew Kappillan) tal-parroċċa ta' Birkirkara li kien inħatar f'seklu sħiħ, li għall-moralità u l-ubbidjenza personali tiegħu għal dak li kienet trid il-Knisja, fuq materji bħalma hu ċ-ċelibat tal- kleru, ħadd ma seta' jgħid xejn fih. Għaliex Dun Filippu twieled u trawwem fi żmien li l-Konċilju ta' Trentu, li kien intemm nistgħu ngħidu lejlet l-Assedju l-Kbir tal-1565, kien realtà li forsi nistgħu ngħidu li kienet diġà fis-seħħ, aktar milli kienet qed tiġi attwata. Kien għadu daqsxejn ta' tfajjel meta kien ġie Malta l-Viżitatur Appostoliku Dusina biex jinvestiga s-sitwazzjoni ekkleżjastika fil- gżejjer tagħna, u jira li kienet qed ikun implementat dak li ried l-imsemmi Konċilju. Mir-rapport tal-imsemmi Viżitatur joħroġ l-istat, li wieħed jista' jgħid li kien deplorevoli, ta' għadd ġmielu tal-kleru Malti li kien eżamina. Dan sew f'dik li kienet tħejjija u istruzzjoni meħtieġa għas-saċerdozju tagħhom, l-istess ċirkustanzi ta' kif irċevew id- diversi ordinazzjonijiet sagri, sew jekk f'Malta kif ukoll jekk barra, aktarx fi Sqallija, u eventwalment it-twettiq tal-ħidma presbiterali tagħhom, speċjalment jekk kienu mexxejja ta' parroċċa jew f'pożizzjonijiet ġerarkiċi ogħla Il-Familja u Żgħożitu Il-Familja ta' Dun Filippu, kienet toqgħod Ħal Balzan, li dak iż-żmien kien għadu parti mill- cappella jew parroċċa ta' Santa Liena ta' Birkirkara, ħaġa li jistqarrha dwaru hu stess. Hawn il-familja fl-1601 kienet ħalliet flus għaċ-ċelebrazzjoni tal- festa tal-Lunzjata.' Ta' Borg jidher li kienet familja tat-tajjeb u miġjuba ħafna fis-soċjetà lokali, u dan mhux f'Birkirkara biss. Hawn insibu li missieru Bartolomeo ma kienx rari li kien ikun parrinu f'magħmudijiet' RO Hu magħruf ukoll li d-Duttur Giovanni Paolo BU(M At FUND. D. Manduca (JUD), wieħed min-notabili tal-Imdina, J S9W ai ERMpOAQL- kien għamel lil Bartolomeo u lil ibnu Filippu, esekuturi testamentari tiegħu. U eventwalment Paolo, ħu Dun Filippu, li kien sar teżorier tal- Kunsill Muniċipali tal-Imdina, iżżewweġ lil oħt Ġan Franġisk Abela, Viċi Kanċillier tal- Ordni ta' San Ġwann u storjografu ewlieni tal-gżejjer tagħna. U minn hawn allura saru rabtiet ukoll mas-soċjetà tal-Birgu, il-muniċipalità l-oħra fil-gżejjer Maltin dak iż-żmien. Programm festa 2015 Fost l-antenati ta' missieru, insibu li għall-bidu tas-seklu ħmistax kien hemm in-Nobbli Giacomo Ruffo jew Roffino Romano, Sinjur ta' artijiet fil-Kalabrija, li fl-1436 kien waqqaf il-Benefiċċju magħruf bħala tal-Karbuni ta' Ruffino.. Margerita, omm Filippu mill-banda kienet bint Laurenzio Balzan u ż-żwieġ bejniethom kien iċċelebrat fil-parroċċa ta' San Ġorġ ta' Ħal Qormi fit-22 ta' Ottubru 1564, xi sitt xhur biss qabel l-Assedju l-Kbir. Peress li tradizzjonalment żwieġ ikun iċċelebrat fil-parrfoċċa tal-għarusa, jindika li Margerita kienet minn dan l-aħħar raħal imsemmi. Madankollu għalkemm jidher li sew min-naħa ta' missieru (Borg), kif ukoll min-naħa t'ommu (Balzan), il-familji kienu tat-tajjeb, dak iż-żmien ma kellhomx rabtiet mal-familji nobbli fewdali lokali $ Jidher li Dun Filippu kien jgħożż ħafna għal dak li kienet tgħidlu nanntu Maddalena, omm ommu, fil-għamla ta' proverbji u għajdut ieħor dwar dak li kien għadda jew kellu jgħaddi minn Malta, speċjalment matul il-ħakma tal-Kavallieri ta' San Ġwann. Sfortunatament xi għajdut minn dan insibuh biss fit-traduzzjoni bit-Taljan, imma wieħed minnhom, bejn wieħed u ieħor kien jgħid hekk: , Bagħdan (sparvier) mintuf jiġi mix- Xarq (Lvant) — il-Bies iħarrab mill-ħarq (bejta) B'dan riedu jfissru l-wasla f'Malta tal-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann, wara li kienet tilfet Rodi. U li dawn kellhom iranu lin-nobbli Maltin, li l-bqija tal-poplu tal-gżejjer jidher li ma kienx kuntent kif kienu qed jimxu magħhom. Setgħet kienet għalhekk din nanntu Maddalena li forsi nisslet fih is-sens ta' patriottiżmu, speċjalment mill-ottika popolari: Malta u l-Maltin iva, imma fost dawn, l-interessi tal-poplu, tan- nies komuni, kellhom għalih l-istess importanza daqs in-nobbiltà u l-kbarat, kinux tal-Imdina, tal-Birgu u dak iż- żmien ukoll tal-belt il-ġdida Valletta. Fiż-żgħożija u żmien it-tħejjija ta' fŻOnAIAjA Ai tir erta 101) ili i i i ki 1584 Filippu, f'Malta la kien hawn seminarju NI HA me ALE ae i fil n ) SEMUM. 5 SAL, Birkirkara, Storja — Kolleġġjata — Knejjes Filjali (2005) p.24; Website: Malta Genealogv (23.7.22011) Borg V., op. cit. p.207 jgħid li dan il-benefiċċju kien ingħata lil Dun Filippu wara l-mewt ta' Dun Ġwann Luqa Ebejer fl-1642, iżda fl-1644 hu għaddih lil neputih Dun Pawl Borg. Wieħed irid jiftakar li dawn il- benefiċċji kien ikollhom il-kundizzjoni li preferibbilment, jingħataw lil dawl il-qassisin li jippruvaw qrubija ma' min ikun għamel il-fundazzjoni. 7 Arkivju Parrokkjali S. Ġorġ Ħal Qormi; Registru Nru 1, li jinkludi Magħmudijiet, Mwiet, Żwiġijiet u minn data aktar tard Griżma. u ebda istituzzjoni ta' tagħlim verament xierqa ta' dan l-isem. Il-Collegium Melitense li l-Isqof Gargallo ried li jitwaqqaf permezz tal-Ġiżwiti fil-Belt Valletta, fetaħ f'Marzu tal- 1593, dik is-sena stess li fiha Dun Filippu kien ordnat saċerdot. Iżda sadattant, kien għad ma kellux għoxrin sena meta lilu nsibuh bħala għalliem fl-iskola tal-Kunsill Muniċipali tal-Imdina, li għaliha kienu jidħlu finanzjarjament il-Katidral u l-Kunsill tal-Belt. Dan juri li huwa diġà kellu ċertu livell ta' erudizzjoni. U billi eventwalment insibuh li kien illawreat fil-liġi Kanonika u dik Ċivili, Juris Utriusque Doctor, ifisser li Filippu kien mar jistudja f'xi Università jew xi istituzzjoni oħra ta' edukazzjoni, Ilum aktarx ngħidu terzjarja, barra minn Malta. U dan kien f'Ruma bejn l-1586 u fl-1588, is-sena li fiha ggradwa fil-Kulleġġ tal-Avukati Konċistorjali. 0 U Ruma li esperjenza Dun Filippu meta kien hemm bħala student, kienet Ruma li qed titbiddel u tiġġedded. Biżżejjed wieħed jgħid li fil-bażilika Vatikana kienet għadha tiela' l-koppla, u li fl-istess bażilka kien jonqos titla' l-aħħar fażi tal-korsija bil-faċċata magħha. Saċerdot u Kappillan Stmat Dun Filippu kien ordnat saċerdot ħawn Malta mill-Isqof Tumas Gargallo, — nhar it-18 ta' Settembru tas-sena 1593. F'dak l-istess xahar kien għadu kif tkanta t-Te Deum għat-tmiem ta' imxija ta' pesta li kienet għadha kif ħakmet il-gżira. Imbagħad meta f'Jannar ta' wara, wara parrokat ta' 37 sena, kien miet il-Kappillan ta' Birkirkara Dun Ġużepp Bellia — probabbilment b'ebda sogħba u dmugħ mill-Karkariżi, iżda din hija storja oħra. U fis-7 ta' Frar 1594 l-Isqof ħatar lil Dun Filippu Borg bħala Kappillan tal-parroċċa ta' Birkirkara — issa diġà nieqsa minn Ħal Lija, li l-Isqof Gargallo kien firidha sew sew qabel il-ħatra ta' Dun Filippu, u Ħ' Attard li kien infired daqs għoxrin sena qabel, Għalhekk meta wieħed iqis iż- żmien tal-ħatra tiegħu bħala kappillan, jippreżumi li fost l-ewwel involvimenti tiegħu fil-parroċċa kien fil-bini tal- knisja l li nbniet fir-raħal stess ta' Birkirkara, minbarra oħra f'Ħal Balzan, ad unur Santu Rokku, b'ħajr għall- waqfien tal-imxija tal-pesta msemmija aktar 'il fuq. Ommu Margerita sadattant kienet mietet u issa missieru Bartolomeo ddeċieda li jerġa' jiżżewweġ. Huwa għamel dan nhar id-19 ta' April u ħa bħala t-tieni martu lil Agata, armla ta' Girolamo Calleja. Iżda dan iż-żwieġ kien iċċelebrat mill-Viċi Parroku Dun Andrea Galea, kollaboratur ewlieni ta' Dun Filippu, fil-ħidma pastorali, u forsi mhux biss, tal- parroċċa ta' Birkirkara, mill-bidu sa kważi l-ewwel nofs tas-seklu sbatax. Iż-żwieġ ta' missier Dun Filippu ma' Agata kien ukoll providenzjali għal Filippu, peress li din ħallietu werriet universali tagħha'2 — u nistgħu naħsbu li dan għenu ħafna fiż-żewġ proġetti kbar li eventwalment wettaq għal Birkirkara. Fl-istess sena 1594, naraw tibda wkoll il-ħidma u l-involviment ta' Dun Filippu fuq skala ta' Djoċesi u dik nazzjonali, meta fil-ħdax ta' Novembru l-Isqof Gargallo ħadu miegħu Ruma bħala Uditore tiegħu. Kontra delegazzjoni ta' Kavallieri mibgħuta mill-Grammastru Hugh Loubenx de Verdalle, li miegħu kienet it-tabxa tal-Isqof, dan irnexxielu jġib ir-revoka tat-taxxa li l-Maltin kienu jħallsu fuq l-inbid, li suppost kienet saret biex jinbena torri fuq Kemmuna, ħaġa li kienet għadha qatt ma saret. Il-Grammastru ma damx ma miet wara din il-kawża f'Ruma u l-Isqof baqa' ma qalx bir-revoka tat-taxxa lill-Grammastru l-ġdid u kien biss meta miet l-istess Isqof, għoxrin sena wara fl-1615, li saret magħrufa mill-karti li kellu din id-deċiżjoni minn Ruma — u fl-aħħar it-torri ta' Kemmuna sar,3 Huma magħrufin biżżejjed il-qima u 8 b a r-rispett li għall-kwalitajiet tiegħu Dun — Filippu kellu mat-tliet pilastri ewlenin tat- tmexxija ta' dawn il-gżejjer — għallanqas sa ċertu żmien — jiġifieri l-Grammastri, 4 speċjalment Alof de Wignacourt, l-Isqfijiet Tumas Gargallo u Baldassare ' Cagliares kif ukoll l-Inkwiżituri li kien hawn f'Malta fl-ewwel nofs tas-seklu sbatax. Ma' dawn wieħed irid iżid ukoll lil sħabu l-qassisin tad-djoċesi u 1 speċjalment il-Kappillani, li issa kien beda jkollhom rwol aktar impenjattiv fil- ġrajja tal-parroċċi u tal-irħula, u mhux biss amministraturi ekkleżjastiċi. Sa mill-1594 l-Isqof beda jissejjaħlu biex. jiġġudika kawżi ekkleżjastiċi privati u mill-1604 beda jinħatar Vigarju Ġenerali, din l-ewwel darba għall-belt Valletta u d-distrett tagħha. Fl-1608, il- iSEĦEA mm Granmastru Wignacourt innominah biex ikun Dekan tal-Kapitlu tal-Katidral billi din il- kariga kienet sfat vakanti, u billi din kienet waħda minn dawk il-karigi li kienu bi dritt tal-Grammastru li jagħtihom. Iżda Dun Filippu mar għand il-Grammastru biex jgħarrfu li ma setax jaċċetta din il-kariga, kemm kif qal hu minħabba saħħtu, imma wkoll minħabba l-insistenza tan-nies tal-parroċċa ta' Birkirkara li xtaquh jibqa' magħhom. Dan wieħed jista' jifhmu aktar meta jqis li dik il-ħabta kien ingħata jew se jingħata bidu għall-bini ta' knisja parrokkjali ġdida. Min-naħa tal-Uffiċċju lokali tal-Inwiżizzjoni, insibu li fl-1614 inħatar Konsultur ta' dan is-Sant' Uffiċċju, kariga li baqa' jżomm għal ħajtu kollha. Waqt li darbtejn, fl-1622 u fl-1627 inħatar Pro-Inkwiżitur biex imexxi din l-istituzzjoni hawn Malta meta l-Inkwiżituri kienu jħallu l-gżira. Barra minn hekk fl-1623 insibu li beda jkun indirizzat bħala Reverendissmu, probabbilment għax kien ingħata t-titlu ta' Protonotarju Appostoliku. Lura għall-1597, meta nsibu li Dun Filippu Borg, bħala Kappillan ta' Birkirkara u Dun Franġisk Cassia, Kappillan ta' Ħal Qormi, kienu eletti mill-Kappillani Maltin bħala prokuraturi tagħhom, biex jaraw li jkun implimentat id-digriet li kien ingħata minn Monsinjur Dusina, aktar minn għoxrin sena qabel, li l-Kappillani ma jibqgħux ikunu marbutin li jitilgħu jiċċelebraw quddies fil-Katidral f'ċerti ġranet tal-ġimgħa, kif kienu għadhom jagħmlu sa dak iż-żmien. F'din il-ħaġa issa Borg u Cassia kien irnexxielhom. Is-sena ta' wara Dun Filippu u l-istess Cassia għamlu kawża kontra l-fratellanzi tal-lajċi tal-Imdina li kienu qed jippretendu preċedenza fuq dawk tal-parroċċi l-oħra.1$ Patrun ta' Arti u Arkitettura fir-Raħal Sadattant dak kien żmien ta' prosperità relattiva f'dawn il-gejjer, u wara li tista' tgħid kien tlesta l-bini tal-belt il-ġdida fuq Xagħret Mewwija, l-irħula wkoll, għallanqas uħud minnhom, fejn il-popolazzjoni wkoll kienet qed tikber, bdew iduru dawra magħhom infushom u jkabbru jew jibnu mill-ġdid il-knejjes parrokkjali tagħhom. Hekk insibu li sar tkabbir fiż-Żejtun, is-Siġġiewi, l-Gudja u Ħal-Lija u għall-ewwel f'Ħal Qormi. Bini ta' knejjes ġodda sar fost l-oħrajn f'Ħ' Attard, in-Naxxar, Ħal Għargħur u Ħal Tarxien. Imma l-knisja parrokkjali ta' Birkirkara, dik ta' oriġini Medjevali li kienet fix- xaqliba tal-Imrieħel, diġà kienet tkabbret qabel l-1538 — kif joħroġ mill-atti ta' kwerela dwar qabar li kienet saret dik is-sena bejn il-Kappillan Johannes Pisano u ċertu Xennu Borg. Filippu, fil-bidu nett tas-seklu sbatax (1601 2), kien diġà għamel kwadru titulari ġdid li juri biss l-Assunta, minflok it-trittiku — ta' qabel, li kien juri wkoll lil Sant'Elena u lil San Pawl. Madankollu m'għaddewx wisq snin li fuq ix-xewqa qawwija tan-nies ta' ' Birkirkara u b'inizjattiva tiegħu, beda l-bini ta' dik li llum komunement magħrufa bħala l-Knisja l-Qadima. T Borg V. Storja ta' Kwadru — It-Titular l-antik ta' Sant'Elena, Prog. Programm festa 2015 fa Mhux magħruf meta ngħata bidu, u anqas fiċ-ċert min kien l-arkitett ewlieni, għalkemm jissemma Vittorio Cassar li madankollu Ilum nafu li miet fl-1609. Għalhekk jekk kien hu l-arkitett, il-Knisja l-Qadima bdiet tinbena qabel din id-data msemmija. Li hu żgur hu li fuq il-blata tal-bieb żgħir li jagħti għall-garigor tal-gallerija fuq il-bieb ewlieni tal-knisja minn ġewwa, hemm minqux annu bejn id-dirgħajn ta' salib tal-Kavallieri mqiegħed f'ċirku, bħal donnu f'ċerti muniti tal-Ordni li kienu joħorġu dik il-ħabta, u li għandu jkun 1612. Dan juri għallanqas li l-Knisja l-Qadima diġà kienet waslet sa dak il-għoli f'dik is-sena, għax dik il-blata tqiegħdet hemm mal-lant tax-xogħol. Filwaqt li l-iskrizzjoni, u magħha l-ħames armi, fuq il-bieb ewlieni, jista' jkun li ma tqiegħdux f'posthom bl-istess mod. Jista' jkun li kien tħalla l-post għalihom u tqiegħdu hemm fl-1617, kif hemm minqux fl- iskrizzjoni, forsi meta kienet tlestiet il-faċċata u possibbilment għallanqas il-korsija ta' dik il-knisja li Dun Filippu u l-poplu Karkariż, kif tgħid l-istess skrizzjoni, kienu ġeddu, kabbru u waqqfu mir-riżorsi tagħhom. Issa meta din il-knisja kienet lesta, jew kważi lesta, għax żgur li kien għad jonqos il- koppla u l-kampnar tagħha, fl-1646 kien twaqqaf l-altar ta' Santa Liena, patruna tal-parroċċa u tal-Kolleġġjata li Dun Filippu kien ħabrek biex titwaqqaf sittax-il sena qabel, fil-fond tal- kappellun tan-nofsinhar. Dan eventwalment fl-1709 kien ittieħed fuq l-altar tal-kor, meta kien intalab u ngħata li jinbidel it-titular ta' dik il-knisja li llum nafuha bħala l-qadima. F'dik is-sena Dun Filippu kien għadu magħna, għalkemm mgħobbi biż-żmien. Tgħid kien ikkummissjonah hu stess jew kien b'xi mod imdaħħal hu wkoll fil-kummissjoni tiegħu. Mhux magħruf min kien pitter dan il-kwadru ta' Santa Liena, li mbagħad sab ruħu wkoll f'din il-knisja li qegħdin fiha. Imma meta sar it-titular ta' Francesco Zahra li qed naraw quddiemna llum, kien hemm min tħassar dak il-kwadru li kien qed jitwarrab, u li anqas biss nafu x'seta' sar minnu, għax kien intqal li għalkemm kien żgħir, kien sar f'Ruma minn ċeleberrimo pittore — pittur magħruf ħafna. '' Bħala kappillan, hemm ħjiel li Dun Filippu kien jinteressa ruħu wkoll fil-knejjes iż-żgħar tal-parroċċa. Dan nistgħu neħduh mill-fatt li fil-Viżta Pastorali tal-1615, mal-artal tal-knisja ta' San Pawl tal-Wied kien hemm ventartal li kellu l-arma tiegħu. Nistgħu naħsbu li kien involut ukoll fil-kwadru ġdid tal-kwadru tal-istess knisja, bdil li kien ordnat mill-Isqof fil- Viżta Pastorali tal-1637. Dawn huma biss xi affarijiet li l-istorja ħallitilna ħjiel tagħhom. L-Akbar Opra Imma l-akbar opra li Dun Filippu Borg għamel u ħalla lil Birkirkara kienet bla ebda dubju t-twaqqif tal-kolleġġjata, għall-isem tal-patruna tagħha Santa Elena. Din kienet mogħtija mill-Papa Urbanu VIII fil-5 ta' Diċembru tal-1630 bil-Bolla jew Ittra Appostolika magħrufa, kif ġeneralment ikunu dawn, bl-ewwel kelmiet tad-daħla tagħha: Sacri Apostolatur Ministerio. Mhux magħruf meta u kif saret it-talba biex titwaqqaf din il-Kolleġġjata għaliex s'issa din għadha ma nstabitx fl-Arkivji tas-Santa Sede. Biss naħseb li biex wieħed jaqra u jifhem sew din il-Bolla, jew aħjar ir-raġuni għala Dun Filippu ried iwaqqaf Kolleġġjata f'Birkirkara, $ Aktar dwar da nil-kwadru — Ph. Xuereb: Il-Kwadru Titulari ta' Santa Liena — 250 Sena; fil-ktieb tal-programm tal-festa ta' S. Elena 2013 p. 93 et seq. 9 Borg V., Mill-Knisja Filjali l-Qadima għall-Knisja l-Ġdida ta' San Pawl f'Birkirkara, f' Knisja Filjali ta' San Pawl tal-Wied, Birkirkara 2009, p. 16. dak li jkun għandu mhux biss jaqra x'hemm fil-linji tal-kitba, iżda wkoll bejniethom u anke lilhinn minnhom. Għaliex jekk wieħed jifhem sewwa minn xiex kien għaddej pajjiżna dak iż-żmien taħt il-ħakma tal-iSparvier (f imnittef li kien ġie mil-Lvant, sewwa sew mitt sena qabel. U meta wieħed ikun jaf sew x'seta' kellu f'moħħu Dun Filippu Borg meta talab, għax hu kien jaf sew x'kienet tfisser kolleġġjata u d-drittijiet li kienet iġġib magħha. Kienu drittijiet li: oriġinarjament ingħataw imma kellhom ikunu soppressi wara ħafna oppożizzjoni, protesti u remostrazzjonijiet li saru f'Ruma minn dawk li riedu jżommu u jseddqu l-istatus quo li kien hawn f'Malta dak iż-żmien. Għaliex, għalkemm kif hemm miktub fil-Bolla mogħtija mill-Papa Urbanu VIII, Dun Filippu kien talab li bit-twaqqif tal-Kolleġġjata jkun jista' jibdel il-ġid tal-art f'ġid tal-sema, din it-talba minna fiha tippreżumi li jkun hemm qabel xejn ukoll il-ġid tal-art. U din il-frażi ma tfissirx biss il-ġid materjali ta' Dun Filippu nnifsu li bih setgħet issir l-ewwel fundazzjoni tal-Kolleġġjata Elenjana. Imma wkoll il-ġid, fis-sens l-aktar wiesgħa tal-kelma għan-nies ta' Birkirkara u t-territorju li fuqu kienet mifruxa l-parroċċa dak iż-żmien. Għax forsi kien Dun Filippu Borg, aktar minn kull eroj nazzjonali ieħor li ġew warajh u li llum inqimu, li meta ta li bil-kelma t-tajba mal-kbarat ta' żmienu ma setax iġib għal pajjiżu kollu dak li kważi 150 sena wara, kien espress fuq in-naħa l-oħra tal-Atlantiku bil-kliem: Jiġifieri Drittijiet li m'għandhomx jiġu nieqsa, fosthom il-Ħajja, ' il-Ħelsien u x-xenqa għall-Hena. Meta ra hekk, kien reġa' pprova jikseb, fiċ-ċirkustanzi u permezz taċ-ċirkustanzi ta' żmienu, dawn l-istess għallanqas għal parti mill-istess pajjiż, jiġifieri għal Birkirkara u t-territorju ta' madwarha dak iż-żmien. U ta' dan, Dun Filippu għadu qatt ma ngħata ebda kredtu, speċjalment fuq skala nazzjonali.