intervista. mar-Restawratur Żejtuni Emmanuel Żammit Kitba ta' Michael Grech Fiż-żjara tiegħi ġewwa l-gżira t'Għawdex proprju fil-Knisja Parrokkjali tar-raħal tax-Xagħra ddedikata lil Marija Bambina ltqajt mar-restawratur Żejtuni Manuel Żammit li sibtu fuq ħidmietu fir-restawr li hu qed jagħmel fuq il-pittura tal-kupletti tal-istess knisja. Kelma ġġib lill-oħra u Żammit irrakkontali ħidmietu fil-qosor tar-restawr fuq il-pittura. Karriera li tmur lura 'l fuq minn tletih sena. Jien ħadt din l-okkażjoni u għamiltlu din l-intervista fuq bosta xogħlijiet li rrestawra kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex. Billi konna proprju fil-knisja tax-Xagħra bdejna din id-diskursata dwar ix-xogħol ta' restawr li għaddej f'din l-istess bażilika. Żammit beda biex qalli li x-xogħol fdat f'idejh ilu għaddej għal dawn l-aħħar sitt snin. Xogħol delikat fuq restawr tal-pittura ta' sitt kupletti li sa issa diġà tlestew ħamsa. Il-pittura saret fis-snin għoxrin tas-seklu li għadda mill-pittur Taljan Virgilio Monti. Monti hu l-istess pittur li pitter is-saqaf tal-Knisja Parrokkjali ta' Santa Elena f'Birkirkara. Il-pittur esegwixxa x-xogħol tiegħu direttament fuq il-ġebla b'teknika biż-żejt. Iż-żmien u peress li l-ilma tax-xita pprenetrat fil-pittura matul iż-żmien dan ikkawża bosta ħsarat li ma kinitx ħaġa ħafifa biex tiġi rrestawrata. Illum dan il-proġett wasal biex jintemm u jekk il-Bambin irid is-sitt u l-aħħar kappella tkun lesta din is-sena, Fl-istess parroċċa Żammit ġie kkummissjonat biex jirrestawra l-kwadru titulari li jirrapreżenta t-twelid tal-Madonna xogħol tas-seklu tmintax ta' artist mhux magħruf. L-opra l-oħra hi partikolarment tinteressa liż- restawr tal-pilar Żwieten hi l-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju, xogħol fl-injam. tal-iskultur Żejtuni Xandru Farrugia. Dan ix-xogħol impressjona lil kulħadd għax illum wieħed jista' jgawdi din l-opra fl-istat oriġinali tagħha. Nibqgħu fil-gżira Għawdxija u mmorru fil-knisja Katidrali ddedikata lill-Assunta. Żammit irrestawra l-pittura kollha b'kollox mas-sebgħin biċċa tal-volta (saqaf tal-istess knisja inkluż żewġ arzellel kbar; dik tal-kor u dik fuq il-bieb ta' barra. Il-pittura saret ukoll fil-bidu tas-seklu l-ieħor mill- pittur Malti Ġanni Vella perċ t-teknika użata hi dik magħrufa bħala assecco li hi tip ta' affresk. Il-kwadru titulari xogħol il-pittur Żejtuni Mikele Busuttil ukoll ġie rrestawrat minn Żammit flimkien ma' nkwatri oħra fl-istess katidral. Biċċa xogħol kbira ta' restawr li saret fl-istess katidral kienet ir-restawr tal-kupletta tal-kappella tas- Sagrament fejn il-pittura kienet fi stat ħażin ħafna. Din il-pittura hi xogħol il-pittur Taljan Filippo Venuti. Il-karriera fil-qasam tar-restawr għal Żammit fil- gżira Għawdxija tkompli bir-restawr ta' bosta opri artistiċi f'bosta knejjes, kunventi u kappelli bħal dik tal-Parroċċa ġewwa l-Għasri fejn Żammit irrestawra wieħed mill-aqwa xogħlijiet tal-pittur Malti Lazzaro Pisani; 'It-twaqqif tal-Ewkaristija', kwadru titulari tal- parroċċa tal-Għasri. Fil-Knisja Parrokkjali ta' Sannat iddedikata lil Santa Margerita, Żammit ħa ħsieb ir-restawr tal-kwadri Restawr katidral Għawdex ' tiġ Waqt ir-restawr kollha tal-artali flimkien mal-kwadru titulari. Għall- knisja tax-Xewkija, Żammit irrestawra l-erbatax-il stazzjon tal-Via Sagra. Inħallu l-knejjes Għawdxin u nħarsu lejn dawk f'Malta fejn fi kliem Żammit stess irrakontali r-restawr li ħadem fuq opri ta' pitturi kbar bħal Mattia Preti, Antoin Favrav, Francesco Zahra, Gan Nicol Buhagiar, Stefano: Eraldi, Anton Falzon, Giuseppe Hvzler, Giuseppe Calleja u Giuseppe Cali u tant oħrajn li Żammit wettaq xogħol ta' restawr fuqhom. Perċ biċċa xogħol kbira li ħadem kien ir-restawr fuq il-pittura KE Kummissjoni Piroteknika Santa Kata ID Wara r-restawr tal-pilar fuq il-ġebla tas-saqaf tal-knisja tal-Madonna tal-Pilar ġewwa l-Belt Valletta. Xogħol li wara ħsarat li ġarbet matul is-snin ħa l-glorja tiegħu wara li ġie rrestawrat. Xogħol li ssodisfa lil kulħadd. Għall-fini ta' spazju ma nistgħux inkomplu nsemmu kemm xogħol ieħor sar perċ ma rridux inħallu barra xogħol ta' restawr li Żammit ħadem fuq opri oħra tal-arti din id-darba fuq bosta xogħlijiet tal-injam fosthom kurċifissi u stati li jżejnu l-lokalitajiet fejn jinsabu. Fi kliem ir-restawratur dan ix-xogħol huwa ħajtu magħġuna fl-imħabba u d-dedikazzjoni li hu għandu lejn dak kollu li hu sagru u artistiku. 2 Misraħ ir-Repubblika, Żejtun