IL-NMATTI QART LI TOHROG IL-GĦAQDA ĠUNJU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 1962 fil A' dwar erbgħin sena ilu vi studjużi tal-Malti li kienu jħarsu 'l quddiem, għarfu li qabel ma jkun hemm sistema zjentifiku ta' alfabet u grammatka Maltin, l-ilsien tagħna ma jkunz jista' jeħloq letteraturu xierqa u ta' livell għoli. Għalhekk dawk in-nies għaqlin, wara ħafna ħsieb u Studju, ħarġu b'sistema ta' kitba magħruf bħalu alfabet jew aħjar, ortografija tal-'Għaqda'', isem imnissel mill-U Għaqdu' tagħna li kienet twaqqfet dak iż- żmien, Dak is-sistema mill-ewwel kien aċċettat mill-għorrief Maltin u barranin b'inkejja l-bosta tfixkil u twegħir li qajmu x'uħud li minħabba l-injuranza jew minħabba l-egoiżmu kien jaq- blilhom li l-ilsien tagħna jibqa' lura. Imma ħaġa ta' fejda fl-aħħar mill-aħħar tiġi f'tagħha u l-poplu bil-qajla l-qajla ntebuh bis-siwi tas-sistema ġdid u ta- ġunat fil-kitba Maltija u wera r-rieda tiegħu li l-Malti għandu jieħu postu fil-ħakma ta' Malta u jinkiteb skond is-sengħa. Fuq hekk l-użu tal-Malti daħal fil-Qrati, fl-amministruzzjoni u fit- tagħlim għoli. Dan l-użu daħal taħt it-treġija tas-sistema tal- tGħaqda' għax il-Gvern innifsu dak iż-żmien kien jinsisti li fl- eżamijiet u f'okkażjonijiet ta' kitba uffiċjali, il-Malti għandu jin- kiteb bl-ortografija tal-' Għaqda '. Tqanqila oħra parallela mat-tixtil ta' l-ilsien Matti kienet dik. kostituzzjonali: dawn kienu żewġ movimenti li twieldu, ixxettlu, kibru u mxew flimkien u taw għajnuna lil xukrin, billi b'mezz ta' ''Il-Malti' l-poplu beda jaqra u jifhem li kellu jin- teressa vuħu u jieħu sehem fil-ħakma tal-pajjiż, Bħala riżultat ta' din ix-xejra qawwija fis-sentiment nazzjo- nali, il-għadd ta' xogħlijiet letterarji bil-Malti kiber u laħaq livell tassew għoli tant h ħafna mill-kitba Maltija l-lum tista' tkun ipparagunata ma' klassiċi barranin. Barra minn Malta wkoll kien ammirat dan l-iżvilupp letterarju tant li l-letteratura tagħna ssemmiet minn xi kittieba u minn xi Universitajiet barranin li saħansitra ippublikaw antoloġiji ta' kitba bil-Malti. 34 c IL-MALTI Iżda dan ma jfissirx li l-kittieba Maltin ġew f'tagħhom. u ħadu dak li ħaqqhom, l-aktar bħala kumpens finanzjarju. Il-'Għaqda'' ħabirket kemm felħet u bis-saħħa tagħha qiegħed ikun rikonoxeut aħjar ix-xogħol letterarju l-aktar wara li sar fte- him bejn il-'Għaqda' u r-Rediffusion fuq tariffa ġdida għall- ħlas tax-xandir ta' xogħlijiet letterarji. Tmma għad baqa' ħafna biex l-awturi Maltin jibdew jirċievu dak li ħaqghom għax-xogħol ta' ħsieb u sabar kbir tagħhom; għalhekk wieħed jittama li kemm l-awturi, kif ukoll il-qarrejja u fuq kollox dawk li għand- hom sens patrijottiku, iqumu għalenija mill-bruda tagħhom u jitolbu u jeżiġu li z-xogħlijiet ta' siwi letterarju għandhom jaqil- għu kumpens xieraq lil min jiktibhom. B'danakollu ma rridux ngħidu li l-kumpens letterarju biss qiegħed ifixkel il-Malti bħalissa. Il-lum. għad fadal egħdewwa ta' lsienna; dawn ma għadhoma bħal dari jinqdew bl-arma taż- żebliħ u ta' l-insulti, iżda qegħdin jinqdew bl-arma ta' l-indif- ferenza, għodda li tmewwet. Jekk nies bħal dawn qatt ikunu f'qagħda ta' setgħa, 'jistgħu jagħmlu dannu bla tarf lill ilsien tagħna. Għalhekk jeħtieġ li ssir kampanja favur il-Malti: insem- mgħuh, nitkellmu bih speċjalment f'ċerti ambjenti u naqraw kotba Maltin. L-istess kif bħala Nsara aħna suldati ta' Kristu hekk ukoll bħala Maltin għandna nkunu suldati ta' l-ilsien Malti, KONTRIBUZZJONIJIET LETTERARJI F' 'IL-MALTTU' Hija dejjem xewqa tagħna li nippubblikaw f'IL-MALTI kull xorta ta' kitba, sew proża jew versi, li jkollhom xi valur letterarju—l-iktar ta' żgħażagħ bħala inkoraġġiment—iżda l-ewwelnett jixraq ii nagħtu l-wisa' lil dawk li huma membri jew għallinqas imseħbin f'IL-MALTI. Jixraq, għalhekk, li kull min soltu jikkontribwixxi b'kitba f'IL-MALTI, u jixtieq li l-kitba tiegħu tidher ma' dawk IV huma wkoll membri jew imseħbin f'IL-MALTI, jagħmel sehem ukoll bħala sieħeb f'IL-MALTI, u b'hekk, barra milli jkun jikkontribwixxi moralment fil-pubblikazzjonijiet f'din ir-rivista, ikun qiegħed igħin finanzjarjament lill-'Għaqda'' għall- istampa ta' IL-MALTI, il-lum li l-istampa tar-rivista qiegħda tiswielna 'wisq iktar mis-soltu,