Il-ħila li wieħed jikteb rumanz suret in-nies tiddependi mit- tagħlim li wieħed ikollu fit-teknika ta' din l-arti. Ikun kollu għalxejn li jkollok suġġett sabiħ u oriġinali, kemm-il darba ma tagħrafx tħaddmu. Anqas ma jiswa li jkollok idjomi qawwija, vokabularju għoli u frażijiet sħaħ, jekk ma tkunx taf sewwa kif tiżvolġi u tħaddem is-suġġett skond it-teknika tar-rumanz. Il-problema tar-rumanzier tal-lum hi bil-bosta aktar iebsa mill-problema tar-rumanzier ta' mqar ftit snin ilu. Il-pubbliku ilum għandu bosta faċilitajiet fejn iqatta' l-ħin battal, u kemm- il darba r-rumanz ma jkunx mktub 'irom the reader's point ef view', kif igħidu l-Ingliżi, jiġri li l-pubbliku jippreferixxi jin- qeda b'dawn il-mogħdijiet ta'-żmien, milii joqgħod igħaddi l-ħin jaqra, iħabbat moħħu u jgħarraq għajnejh, Ir-rumanz modern jeħtieġ ikun miktub b'sengħa u b'reqqa akbar mis-soltu. il-lum il-qarrej jiddejjaq jaqra rumanzj mib- nijin fuq sfond storiku, mimlijin b'ħafna esaġerazzjonijiet min- għajr l-iċken dawl ta' verità. Aktar ma l-ġrajja tkun misluta mill-ħajja kif tabilħaqq ngħixuha, u mfissra bis-sempliċità kollha mingħajr deskrizzjonijiet twal li jdejqu, aktar ir-rumanz , jingħoġob. F'kull rumanz miktub skond is-sengħa għandek dejjem issib tliet karattri ewlenin. Dawn it-tliet karattri, Chesterton, fi studju li għamel dwar ir-rumanz, għażilhom minn xulxin billi xebbahhom ma' San Ġorġ, id-Dragun u l-Prinċipessa. Minn hawn nifhmu li f'kull rumanz jeħtieġ li jkun hemm dawn it-tliet karattri: il-Prinċipessa, bħala mudell li tiġbed l-imħabba; id- Dragun, bħala mudejl li jrid jeqred l-imħabba, u San Ġorġ, bħala x-xempju ii jitqabad għall-imħabba u jkun iħobb fl-istess ħin. Wieħed jeħtieġ joqgħod attent li ma jagħtix importanza żejda lill-karattri sekondarji. iimkella jiġri li l-karattri ewlenin ma jidhrux qawwija biżżejjed f'għajnejn il-qarrej. It-teknika tar-rumanz tgħallimna 1; l-karattri sekondarji qegħdin biss biex jagħtu qawwa akbar lill-karattrj ewlenin, Hi ħaġa ċara daqs il-kristall li anqas ma jkun hemm karat- tri, il-qarrej anqas iħabbat moħħu u aktar jifhem s-suġġett malajr. Għaldaqshekk jekk kemm-il darba nkunu nistgħu nin- qdew b'erba' karattri, aħjar milli ninqdew b'ħamsa. Il-karattri żejda ma jiswewx ħlief biex iħawdu moħħ il-qarrej. Ta' min joqgħod attent ukoll li kemm il-karattri prinċipali kif ukoll il-karattri sekondarji għandhom jibqgħu jidhru fil- ġrajja sa' l-aħħar u mhux igħibu ħabta u sabta bla ma nkunu nafu x'sar minnhom, Dan hu wieħed mid-difetti 1; jagħtu ħafna fil-għajn u jnaqqsu mhux ftit mill-preġju tar-rumanz. In-naturalizza fil-karattri hj ħaġa oħra tabilħaqq ta' min jieħu ħsiebha. Għax aktar ma l-karattri jkunu naturali, aktar ir-rumanz jieħu atmosfera sabiħa. Biex infisser ruħi aħjar, il- karattri huma awtomatikament in-nifs li jagħti l-ħajja lir- rumanz. Għaldaqshekk ma nagħmlux ħażin li noqogħdu nistud- jaw sewwa x-xeħta tal-karattri qabel ma ndeffsuhom fil-ġrajja. Jeħtieġ li kull karattru jkun adattat u magħżul tajjeb skond il- parti tiegħu, mingħajr l-iċken difett ta' artifiċjalità. Il-kittieb hemm bżonn li jżomm il-ħin kollu quddiem għaj- nejh li dak li qiegħed jikteb sejjer jinqara minn ħaddieħor. Għal daqshekk kull paragrafu, jew aħjar kull kelma, għandha tkun miktuba b'dik il-qawwa ta' ħeġġa li tqajjem u tqanqal l-in- teress u l-attenzjoni tal-qarrej. Għaliex jeħtieġ li nifhmuha darba għal dejjem li l-entużjażmu hu meħtieġ. fil-kitba daqs kemm is-sinċerità hemm bżonnha fil-priedki. Xi wħud mill-kittieba jsibuha bi tqila mhux. ftit, ta' kull darba li jippruvaw joħolqu xj suġġett. Arahom iqattgħu s-sigħat sħaħ iqallbu u jixtarru l-kitba ta' ħaddieħor sakemm fors; fl- aħħar jirnexxielhom jiżvolġu suġġett. Iżda b'daqshekk ma jkunux ħlief effettivament serqu x-xogħlijiet ta' kittieba oħra. Biex toħloq suġġett ma jfissirx li għandek tikkomunika mal- kitba ta' ħaddieħor. Biżżejjed ikollok għajn li taf kif tabilħaqq tosserva, dak li jiġri madwarek. Għaliex il-ħajja, minnha nfisha, mhix ħlief sensiċla sħiħa ta' suġġetti varjati. Aktar ma tkun taf tosserva, dak li jgħaddi minn għala l-bniedem, aktar is-suġġetti jidhru sbieħ u qawwiia quddiem għajnejk. L-istil huwa wkoll element ieħor importanti ħafna fit-tek- tika tar-rumanz. In-naturalezza fil-karattri, il-qawwa ta' kif tfisser l-idejat, is-sbuħija fit-tifsir tad-dehriet u l-kwadri ħajja fl-inċidenti, ilkoll mekkanikament jiddependu mis-safa u ċ-ċarezza, ta' l-istil, Iżjed ma jkollok stil ħafif u fl-istess ħin mex- xej, iżjed il-ġrajja tidher sabiħa u qawwija. Is-sempliċità m'hawnx isbaħ minnha. Boloh dawk il-kittieba 1; joqogħdu jin- tilfu żżejjed fiż-żina tal-kliem. Għaliex mhux il-għażla ta' kliem li tagħmel l-istil sabiħ, iżda aktar il-mod 1i bih tfisser ruħek. Iżjed, wieħed għandu joqgħod attent li jagħti ismijiet xierqa lill-karattri, għax huma li jagħtu ambjent ieħor u qawwa akbar lir-rumanz, Isem li ma jkunx magħżul tajjeb u bis-sengħa, huwa difett mhux ċkejken. Qatt m'għandna nagħżlu isem barrani, la darba nkunu nistgħu ninqdew xorta waħda b'isem Malti. Anqas m'hi ħaġa sabiħa li tagħżel ismijiet twal u monotoni, għaliex mhux talli jtaqqlu s-sentenzi, iżda wkoll saħansitra itappnu l-ġmiel u l-ispontaneità tal-karattri, Punt ieħor importanti xorta waħda daqs l-isem, huwa l- laqam li ta' sikwit nagħtu lil xi wħud mill-karattri. Meta nlaq- qmu lii xi karattru jeħtieġ li jkun jaqbel sewwa mat-tifsira tie- għu. Jekk, ngħidu aħna, nlaqqmu lil xi ħadd ''iblab'', il-karat- tru tiegħu m'għandux ikun ħlief ta' wieħed imberfel u belhieni, Inkella jiġri li l-laqam ma jkun ta' l-ebda ħtieġa. L-inċidenti, xejn anqas mill-karattri, għandhom ikunu natu- rali kemm jista' jkun, mingħajr esaġerazzjoni fit-tnissil tagħ- hom u mfissrin b'dik il-qawwa li jqanqlu s-simpatija tal-qarrej. Kull inċident għandu jorbot awtomatikament ma' l-ieħor sabiex nuru l-importanza tiegħu fil-ġrajja, Ħaġa oħra ta' min jagħti każha hi, 1; t-tmiem ta' kull rumanz għandu jkun qawwi u li jiġbed l-attenzjoni ta' min ikun jaqra. Xejn ma jiswa' li jkollok bidu tajjeb ħafna u t-tmiem ikun xi ftit dgħajjef. L-impressjoni tal-qarrej għandha tissaħ- ħaħ aktar fl-aħħar kapitlu, biex wara li jkun qrah, jibqa' impres- sjonat u miblugħ fih in-nifsu itiegħem il-ġrajja. ĠORĠ CHETCUTI. X'nifhmu b'novellaf Andrċ Maurois f'wieħed mill-kotba tiegħu fuq Dickens wieġeb għall-mistoqsija billi jgħidilna fi ftit kliem milquta illi 'a novelis a narrative of fictitious happenings' u jkompli jwissina li aħna għandna bżonn minn dawn in-novelli għax ngħixu f'dinja mħawda u mberfla fejn ħafna drabi ta' taħt jinsab fuq u ta' fuq taħt, fejn hawn l-għawġ, il-mard, in-niket u d-dwejjaq. In-novella tneħħi ħafna mill-għamad minn quddiem għajnejna u ġġagħalna naraw kollox f'postu, kollox marbut katina waħda maħduma minn kawża u konsegwenza; hi tagħtina unil- vers ġdid, passjonijiet ġodda u karattri u Destin li aħna bl-intel- jiġenza tagħna nistgħu nlaħħqu magħhom għax maħluqa u mfas- sla minn bniedem bħalna. In-novella taħjina permezz taż-żewġ elementi prinċipali tagħha:— L-ewwel immaġini tal-ħajja li l-bniedem jgħix jew għex fiha bi storja li għal ftit ħin toħroġna minna nfusna u mill-ħsebijiet tagħna u t-tieni billi tagħtina moħħ ta' mgħallem, id tas-sengħa li torbot inċident ma' ieħor sakemm it-tiia turina kwadru shih, disinn wieħed, ħolqien ġdid li għall-ewwel meta rajna biċċa biċċa, ħajta ħajta, ma stajniex nagħarfu. Xejn mhu faċli li toħloq storja li ġġagħalna nemmmuha u għal ftit żmien ngħixuha għax fi frażi famuża ta' Coleridge is-'suspension of