.- U JIFDAL BISS IL-MEMORJI. Fl-istorja ta' kull soċjetà, ħajjitha tkun intisġet minn għadd ta' mumenti uniċi; avvenimenti ġieli storiċi fihom infushom ukoll; episodji li fihom tkun ġabret lil dawk kollha li jħaddnu l-istess ideal tagħha magħha. Ħadd minna mhu etern u wara li nkunu nżilna 6 piedi taħt l-art jibqa' biss il-memorja tagħna warajna. Ir-ritratti jibqgħu l-aktar xhieda unika li soċjetà qatt jista' jidhrilhata' dak kollu li jkun ġara fi ħdanha. Mhux l-iskop tiegħi hawnli nagħmel rakkont kronoloġiku bħalma kont għamilt f'għeluq il-100 sena ta' din is-Soċjetà imma ser nikkonċentra (fil-parti l-kbirajfuq għadd ta' ritratti partikolari u/jew li stajt nidentifikalil xi nies li jidhru fihom biex b'hekkinġeddu l-memorja tal-avvenimenti u ta' dawk li kienu jagħmlu parti minn din is-Soċjetà sa madwar 40 sena ilu. Dan l-ewwel ritratt huwa partikolari ħafna għax aktarx huwa l-uniku li għadu jeżisti tal-bandafl-ewwel snin tagħha u għax fih jidhru wkoll bosta mill-ewwel bandisti tas-Soċjetà.Kien ittieħed fl-1926 quddiem it-tieni sede' tagħha. F'dar-ritratt jidhru wkoll is-sett ta' qniepenirregalatilis-Soċjetà mill-Markiż John Scicluna u s-sinjura tiegħu, Maria Violetta, il-bandalora l-ġdida mogħtija mill-Viċi-President ta' dik il-ħabta, is-Sur Mikiel Caruana, kif ukoll il-bandiera l-kbira bil- Bambinau fuqha l-kliem Nativitatis Tua GaudiumAnnuntiavit (i.e. B'ferħ tħabbar it-twelid tiegħek). F'dan ir-ritratt wieħed jinnota żewġ armi importanti fil-kantunieri tal-bandiera. Fuq tal-lemin jidher il-Union Jack peress dak iż-żmien Malta kienet għadha kolonnjaBrittanika u fuq in-naħa l-oħra tidher dik ta' Malta mingħajr is-salib tal-George Cross. Dan għaliexkien għad fadal16-il sena oħra biex jingħata lil pajjiżna. Minn ritratti oħra nafu li fil-kantuniera t'isfel tax-xellug kien hemm l-arma tal-Mellieħa waqt li f'tal-lemin kien hemm oħra ta' Malta. Taħt riġlejn il-Madonna kien hemm il-kliemieħor 'Pvi……t Luna'. Sfortunatament ma nafux eżatt x'kien hemm miktub. Dak iż-żmien kienet id-dar N''. 43 fil-Pjazza tal-Parroċċa u li tinsab eżatt faċċata tal-Knisja fejn illum hemm Sultana Draperv tal-familja ul 8 Il-banda ''La Vittoria' fl-1926 S'issa rnexxielna nidentifikawil-bandisti mmarkati hawn taħt. Toni Fenech tal-Fanali (jew ta' Smith) Manwel Vella l-Ġoles Ġanninu Muscat tal-Iskarpan Salvu Muscat tal-iskarpan Toni Gauci ta' Qiegħu Wiġi Bartolo taż-Żejqer Anġlu Muscat tal-Iskarpan Ġużeppi Deguara l-Banker Anġlu Fenech ta' Mazzitu jew tal-Latmajt 13. Toni Cutajar il-Kaċċu Karmnu Gauci l-Kukin (jew is-Sagristan) 15. Ġużeppi Attard il-Boħħ Lażżru Deguara ta' Baskal Kelinu Muscat tal-Iskarpan Ċensu Bartolo l-Minċens Ġanni Caruana Ġanni Muscat il-Maduwi Karmnu Gauci il-Kanku Ġużeppi Debono Boroż Baskal Deguara ta' Lażżru Ninu Muscat tal-Iskarpan Stejfen Debono ta' Serafin jew ta' Bandallu 28. Ġużeppi Fenech ix-Xaħxi Anġlu Bartolo l-Ġakku. Ta' min isemmi wkoll li bosta minn dawk li jidhru f'dan l-ewwel ritratt kienu jagħmlu parti mill-ewwel bandaffurmata fl- 1907 (Fig. 2). Din li ġejja hija lista ta' dawn il-bandisti pijunieri tal-La Vittoria. Klarini: Klarini Baxxi: ŻMa' dawn aktarx kien hemm ukoll Giovann Vella Tal-Abjad, wieħed mill-fundaturi. Pawlu Borg, ĠammriCamilleri, VitorButtigieg tat-Turlotta, Ġużeppi Muscat tal-Iskarpan, KarmnuAbela, Lonzu Muscat tat-Tunett, IndriGauci, SpiruGrima tal-Qablu.Ż ĠużeppiZammit ta' Zammit. ĊensuFenech il-Minċens, ĠużeppiDebono Boroż. Kelinu Muscat tal-Iskarpan, ĠużeppButtigieg. AI A AJ AN ŻAN i bJINJAWT Dql10 0 (l gAN PJONEA Uħud mill-43 bandisti tal-ewwel banda, iċ-Circolo La Vittoria: (i) Karmnu Gauci l-Kukin; (ii) Franġisk Bonello ta' Saver;(iii) Ċensu Bartolo l-Minċens u (iv) Anġlu Mifsud ta' Milja; (v) Ġużeppi Muscat tal-Iskarpan; (vi) Ġużepp Debono Boroż; (vii) Salvu Bartolo s-Sinktu. Oboe: ĠammriFenech tal-Babbu, Ġużeppi Muscat tal-Iskarpan' Kurunetti: Ġakbu Muscat, FrenċButtigieg, SpiruVella, BastjanCiavola, Ġużeppi Muscat. Ewfonji: SalvuGrimatal-Baxana, FranġiskBonello ta' Saver. Korni: NinuDebono, ToniCaruana ta' Gallina. Batterija: FranġiskXuereb, ĠużeppCutajar, KarmnuGauci. Xi ħaġa ferm interessanti li hemm fil-każin huwa standard bl-insinja faxxista fuqu (Fig. 3). Bla ma jrid dak li jkun jistaqsi kif xi ħaġa bħal din spiċċat għand is-Soċjetà meta Ikoll nafu Malta kemm sofriet minn taħt idejn il-Faxxisti ta' Mussolini fit-Tieni Gwerra Dinjija. Dettal mill-istandard irregalat mill-banda ta' Noto li fuqu jidher il-fasces u l-insinja tal-familja Rjali Taljana ta' Savoia L-okkażjoni tal-għotja ta' dan l-istandard partikolari kienet l-ewwel mawra li l-La Vittoria kienet għamlet barra minn Malta. Immexxija mis-Surmast PaċifkuScicluna, fil-31 t'Awwissu 1930 il-banda kienet tat programm għall-festa ta' San Corrado ġewwa Noto fi Sqallija u dan l-istandard kien ingħatalha b'tifkira ta' dik il-mawra. Għal din l-okkażjoni l-banda daqqet tliet darbiet. L-ewwel servizz kien sar fil-Giardino Vittorio Emanuele III fejn il-banda tat programm flimkien mal-banda Citta di Noto. L-għada ż-żewġ baned reġgħu taw programm ieħor fl-istess post u nhar il-31 t'Awwissu l-banda Melliħijadaqqet programm fi Piazza Trigona. L-eżekuzzjonijiet tal-La Vittoria ntlaqgħu tajjeb ħafna u n- nies kienet ħarġet bl-eluf tassisti għall-programmi mtellgħin. L-istandardirregalat huwa magħmul fuq l-isfond tal-bandiera Taljana. Fil-faxx l-abjad tan-nofs jidher kemm il-fasces (l- insinja Faxxista) kif ukoll l-ajkla (l-insinja tal-Familja Rjali Taljana; is-Savoia). Iż-żewġ insinji jfakkru żmien partikolari meta r-reġim faxxista ta' Benito Mussolini baqa' jiġi ttolleratmir-ReVittorio Emanuele IIf fil-Parlament Taljan; mossa li biż-żmien anke wasslet biex twarrbet il-Monarkija Taljana. Familja ta' Bandisti: Fl-imgħoddi billi ma tantx kien hawn attivitajiet fiex wieħed jinvolvi lilu nnifsu, il-banda kienet isservi ta' żvog qawwi għal ħafna, kemm kbar ukemm żgħar. Kienet attrazzjoni għal bosta u kien hemm min kellu l-mużika f'demmu. Famija partikolari li sal-lum stess għadha tagħti nies lis-Soċjetà kienet dik ta' Muscat, imlaqqma tal-Iskarpan (Fig. 4. u5.) Jista' jkun li kienet l-unika familja fil-gżejjer Maltin li fl-istess ħin kellha xejn anqas minn ħames membri jdoqqu flimkien. Jekk wieħed jifli l-lista tal-ewwel bandisti mill-ewwel jara li l-laqam tal-Iskarpan jispikka hemm ukoll. il-kontribut ta' din il- familja kien sa mit-twelid tas-Soċjetà għax fil-fatt, wieħed mill-fundaturi (Ġużeppi Muscat)kien ħareġ minnha wkoll. (Mix-xellug għal-lemin: warajFig. (Mix-xellug) Ġanninu u Ninu' Ġanninu, Kelinu u Ninu; (quddiem) Muscat tal-Iskarpan. Iż-żewġ ritratti Anġlu u Salvu Muscat tal-Iskarpan.Fig. 4 u 5 ittieħdu fl-1932. Il-La Vittoria fil-Karnival ta' Malta: AFil-fatt, ir-Re Vittorio Emanuele III kien anke ħatar lil Benito Mussolini bħala Prim Ministru fil-Parlament Taljan. SNinu Muscat tal-Iskarpan kien anke magħruf bħala Ninu l-Ħajj Wara 21 sena minn meta twaqqfet, il-bandala Vittoriabdiet tieħu seheml-isfilati tal-Karnival ta' Malta u l-ewwel parteċipazzjoni tagħha kienet ingħatat l-isem ta' 'Il-Bdiewa'. Il-parteċipazzjoni tal-banda fl-ewwel 46 sena tagħhakienet saret kif jidher hawn taħt. Ġieli pparteċipat fuq kummissjoni wkoll (Fig. 10.) 1928: Il-Bdiewa 1929: Tieġ Antik 1930: Għarajjes Friski 1935: AmourAuxChamps (Fig. 7.) 1936: Ġnien Ingraw Hawn il-banda tidher nieżla minn quddiem il-Kappella ta' Santa Katarina tal-Italja u l- Kappella tal-Vitorja fil-Belt Valletta. F'Fig. 6. wieħed jinnota li l-ilbies tan-nies jikxef ħafna dettalji fuq il-moda f'dawk iż-żminijiet. Dik il-ħabta kienet l-użanza li kull raġel li jidħol il-belt kien irid jilbes il-kappell,il-lobbja jew il-beritta. L-għonja aktarx kont tarahom b'xi bastun f'idejhom ukoll (kif jidher fin-naħa t'isfel tar-ritratt). Għall-jiem tas-sajf il-kappell tas-sinjuri kien jinbidel għal wieħed tat-tibna b'faxxorlaturasewda wiesgħa xi pulzier u nofs (ca. 4ċm.) mad-dawra kollha. Mit-tip tal-ilbies jintgħażlu ż-żewġ klassijiet tan-nies: is-sinjuri bil-kpiepel u dawk aktar foqra bil-beritta tal-pizz. Ħafna min- nisa jidhru libsin l-għonnella u huma ftit dawk li m'għandhomx. Mix-xeħta tagħhom, dawn tal-aħħar aktarx huma nisa Beltin għax kollha libsin pulit: karatteristika tal-Beltin ta' qabel l-aħħar gwerra. Iż-żewġ qassisin li jidhru fir-ritratt it-tnejn li 7 huma libsin is-saturno (i.e. il-kappell kbir u tond) u s-suttana u dak li hemm quddiem il-posta l-antika (xellug) anke liebes il- firjol (i.e. kappa qasira). Fil-1935 il-Banda pparteċipatfl-isfilata bit-tema 'AmourAuxChamps'. Fir-ritratt (Fig.7.) il-banda tidher qed tagħti s-servizz tagħha fi Pjazza San Ġorġ quddiem il-MainGuard.Għall-istess karnival il-banda kienet anke ħarġet b'sett maskri grotteski mill-isbaħ. Minbarra l-isfilata tas-soltu ġewwa l-Belt, il-banda kienet għamlet sfilata oħra biż-żfin fil-pjazza tal- Mellieħa:inizjattiva li tgħidx kemm kienet intlaqgħet tajjeb mill-Melliħin. Ta' min isemmi wkoll li fis-snin 1935, 1936, 1937, 1951 u 1953 il-banda La Vittorja ngħatat l-ewwel premju għall- parteċipazzjonijiet tagħha. Is-servizz tal-La Vittoria quddiem il-Palazz tal-Gvernatur (dik il-ħabta, l-Ġen. il-fortizza ta' Selmun ki Fil-każin għad fadlilna biċċa minn ritratt interessantiferm (Fig. 9.) ta' wħud mill-bandisti li kienu ħadu sehem fl-isfilata tal- 'GardenReveliero' tal-1953. Ma jistax ikun li ma nġibuhx hawni Uħud mill-bandisti li ħadu sehem fl-isfilata tal-1953 — GardenReveliero. Mix-xellug għal-lemin (wara) jidhru Anġlu Grima ta' Spiru (Baxx); Ġanni Micallef it-Twila (Baxx); Kelinu Muscat tal-Iskarpan (Kurunetta); Ċensu Bartolo tal-Mingam (Baxx); Anġlu Mifsud ta' Milja (Baxx); Stejfen Debono ta' Serafin jew ta' Bandallu (Trombone); (quddiem) Anthonv Bartolo ta' Kawżu (Klarinett); Ġużeppi Buttigieg it-Turlotta (Klarinett); Ninu Frendo ta' Frendo (Kwartin) u Manwel Vella il-Ġoles (Saxophone). Ritratt ieħor interessanti juri l-parteċipazzjoni tal-banda bit-tema 'LesGitans' (Fig. 10.) li kienet saret fuq kummissjoni. F'dan ir-ritratt jidhru bosta bandisti li ssibhom f'Fig. 8 u 9 ukoll u allura wieħed jikkonkludi li ma ttiħedx wisq bogħod mill- Kien ittieħed fil-foss ta' San Ġakbu taħt il-Belt Valletta. Għażilt li nuri dar-ritratt minn oħrajn proprju minħabba l- karru satiriku li jidher fuq in-naħa tal-lemin. Ikompli f'ħarġa oħra…