Jien naraha taċ-ċajt li nkunu għadna f'Lulju u diġà nibdew naraw ir- riklami Back to School. X'affarijiet dawnl Imma insomma issa vera Back to School għax daħlet il-ħarifa u l-iskola reġgħet bdiet. Kieku l-għasafar jitkellmu bħalna, ħafna minnhom fil-ħarifa mhux Back to Schooljgħidu imma Back to Africa. Miljuni ta' għasafar li jkunu għaddew is-sajf fl-Ewropa jibdew jitilqu minn hemm, għax ix-xitwa fl-Ewropa qalila u jekk jibqgħu hemm jispiċċaw imutu bil-kesħa u bil-ġuħ. Għalhekk imorru l-Afrika, fejn it-temp fix-xitwa jkun aħjar. Faċli tgħid 'imorru l-Afrika', imma dan jaf ifisservjaġġ ta' 1000km, 2000km jew anke 3000km u iktar. U l-għasafar ma jmorrux bl-ajruplan jew b'xi kruż tafux. Iridu jtiruha kollha. Il-passa mhix ċajta. Dan il-vjaġġ l-għasafar ma jagħmluhx f'titjira waħda għax ikollhom jieqfu biex jistrieħu u forsi jieklu xi ħaġa. Għal ħafna għasafar tal-passa l-ikbar problema hi meta jiġu biex jaqsmu l-baħar. Għall-għasafar li jafu jgħumu, bħall-borok (papri), gawwi u blonġuni, il-baħar mhux problema għax jistrieħu f'wiċċ l-ilma. Imma l-għasafar tal-art bilfors iridu l-art biex jieqfu, għax jekk jinżlu fil-baħar jegħrqu. Wara titjira ta' 100km jew iktar, gżira bħal Malta jarawha ġenna. Għalhekk f'daż-żmien naraw iktar għasafar mis-soltu. L-għasafar tal-passa huma fost l-aqwa atleti fid-dinja tal-annimali. Ħasra li ma nistgħux nagħtuhom medalji bħalma jieħdu l-atleti fil- Logħob Olimpiku. Imma għall- inqas nistgħu noħorġu narawhom u nifirħu bihom. U għalhekk fil-5 ta' Ottubru l-BirdLife ħa tagħmel attività għall-publiku fil-Buskett biex turi lin-nies il-ġmiel tal-għasafar u l-passa. Ippruvaw morru (ara p. 6). U issa back to school l-aħwa. Awguri għal sena skolastika ġdida. Ir-rundun huwa l-uniku għasfur li kapaċi jpassi bla ma jieqaf itir, għax kapaċi anke jorqod fl-ajrul Għaliex2 Għax qisha nsiet tkabbar zokk, u qabdet u 2 fetħet il- il-fjura r mal- arti ma wkoll waħda mill- ewwel pjanti li Ritratt ta' Victor Falzon Tajra tal-priża sabiħa u mhux tant komuni, għalkemm tidher kull sena, kultant fi qtajjiet żgħar. Tingħaraf l-iktar minn denbha. Dar-ritratt ittieħed ftit ġranet ilu fil-Buskett. il-Kontenut Aħbarijiet Mid-Dinja Il-Qerd in-Naħal Ir-Raba' Avviżi Paġna Falko Is-Simar u l-madwar Ċentrali Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-18-il sena. Il-Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa, u nagħmlu wkoll xogħol ambjentali. Kull xahrejn noħorġu wkoll il-magażin Il- Ħuttafa li l-membri jirċievu d-dar bil-posta. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija €7 fis-sena. indirizz BirdLife Malta Ta' Xbiex XBX 1120 imejl tal-magażin il-huttafa O birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop Il-Ħuttafa 118 - Ottubru 2013 — p3 NA Festa is am ingi L Parti minn qatgħa ta' 52 fjamingu li l-berdwoċers Das-sajf dehru Malta koċċ fjamingi mhux raw għaddejin minn fuq ħażin. Sa 20 sena ilu dawn l-għasafar il-Qawra fis-7 Settembru L-għasafar f'dil- ftit konna narawhom. X'ġara2 Li ġara qatgħa kienu kważi probabbli hu li f'dawn l-aħħar snin il-fjamingi £ kollha adulti. Iż-żgħar bdew ibejtu f'xi riservi naturali fi Sqallija. tagħrafhom għax ikunu ftit U peress li fix-xitwa ħafna fjamingi jpassu k griżi u l-aħmar fil-ġwienaħ ME għall-Afrika ta' Fuq, Malta spiċċat f'nofs ikun inqas karg. kull i jamingi taraw fjamingi frieħ taka MA iktar 'traffiku' ta' fjamingil l tl ħaa FIOTT 7 Hekk ġara f'Gunju u f'Awwissu li għadda. Dehra ftit eqreb ta' parti mill-istess qatgħa. F'Malta m'għandniex postijiet kbar biżżejjed fejn jistgħu jbejtu l-fjamingi, imma kultant jinżel xi wieħed fis-Salina jew l-Għadira. Fil-baħar madwar Malta s'issa nstabu jgħixu iktar minn 300 speċi ta' ħuta. Issa nistgħu nżidu oħral Ftit ġimgħat ilu Victor Falzon (l-Editur :-) u Desirċe Falzon kienu qed jgħumu fl-inħawi ta' Għajn Tuffieħa u waqt li kienu qed jittawlu taħt l-ilma qalb xi blat fil-baxx raw ħuta żgħira ħamra b'marki vjola madwar rasha. Ħadulha xi ritratti u meta wara ċċekkjaw fil-kotba sabu li kienet Black-headed Blennv Microlipophrvs nigriceps, li skont l-esperti hija ħuta ġdida għal f eg d Minħabba li ma tħobbx id-dawl tax- tib IG Talk ta tuġ xemx, dil-ħuta ngħatat l-isem Budakkra tad- qalbi il-bllaħi— l Grazzi lil seħibna Mark Anthonv Falzon tal-għajnuna tiegħu. — (iungħalija din mhix 7 71 Tiċċajtal Din hi s-seba' - 4 l-ewwel darba li — waħdal L-ewwel waħda U aqtgħu xhiexi ji , ħabbarna ħut ġdid $ NI dehret f'il-Ħuttafa 27 Is-sebgħa li huma f'Il-Ħuttafa. fis-sena 1998. speċi ta' budakkril Fl-Ingliterra bħalissa għaddejin bi proġett: il-qtil tal-beġersli Peress li l-beġer jista' jġorr il- marda tat-tuberkulożi tal-baqar, il-gvern Ingliż ħass li l-aħjar soluzzjoni hi li joqtol partita beġers. Mhemmx provi li din se ssolvi xi ħaġa, imma l-gvern basta jingħoġob mal-bdiewa. Mela spara u oqtol Gużl Il-foresti tal-Ewropa jixkumaw 109/ tal-karbonju li jipproduċu ċ-ċmienen tal-fabriki u l-magni tal-karozzi fl-Ewropa. Il- problema hi li ħafna minn dawn l-imsaġar qed jibdew jixjieħu, u siġar xjuħ jassorbu inqas karbonju minn siġar żgħażagħ. Jidher ċar li hemm bżonn jitħawlu iktar foresti ġodda. wn WA, ASIL Xjenzat żagħżugħ għadu kemm skopra għasfur ġdid fil-muntanji tal-Peru: il-Junin Tapaculo, għasfur żgħir, iswed, imgerrex u jgħix f'partijiet folti tal-foresta tropikali. Fil-fatt ix-xjenzat beda jissuspetta li għasfur ġdid mhux mid-dehra imma mill-għajta tal-għasfur, li hija differenti sew Fis-snin sebgħin l-Istati Uniti bdew jipproteġu l-fkieren tal- baħar frieħ li jfaqqsu. Dis-sena max-xtut tan-nofsinhar tal- pajjiż kien hemm numru rekord ta' bejtiet tal-fkieren li faqqsu b'suċċess, speċjalment Karetti u Fkieren Ħodor. Jidher li dawk il-fkieren frieħ tas-Sebgħinijiet issa kibru u ġew lura jbidul Reġgħu ss Sas-sena l-oħra, il-qerda tal- foresta Amażon fil-Brażil kienet naqset sew, bis-saħħa ta' liġijiet tajbin u nfurzar aħjar. Imma jidher li qed tonqos ir-rieda tajba, għax dis-sena l-qtugħ illegali reġa' żdied b'terz. Dan qed jiġri għax il-gvern qed jerġa' jillaxka l-liġijiet li jħarsu din il- foresta enormi. Il-gvern il-ġdid Awstraljan ma tantx jidher li jimpurtah mill- ambjent. Milli smajna, se jneħħi liġi li min iħammeġ l-arja jrid iħallas, se jneħħi l-ministeru tax-xjenza, se jneħħi l-fondi għal teknoloġiji ndaf u se jwaqqaf l-istudju dwar il-bidla fil-klima. Fik il-ħobż minn ta' speċi oħrajn. F'Il-Ħuttafa Numru 7, fl-1995, kienu ħabbru s-sejba tad-Diademed Tapaculo. Prosit eh, bdejna bit-tajjebl fil-bidu ma X'int tgħidl Dik mhux Il- Ħuttafa għax bla kulur.) jkoiu a, 8 gamblu. Il-Ħuttafa Abbott. Il-Ħuttafa 118 - Ottubru 2013 : pd Diijjan Abu Dhabi u l-Mongolja għandhom proġett biex iżidu n-numru ta' Bies tal-Lvant (Saker), seqer rari. Tpoġġew 5000 bejta artifiċjali mifruxin fil- beraħ tal-Mongolja. Dawn il-bejtiet qed jintużaw b'suċċess għax dis-sena faqqsu fihom 2000 fellusl Dan l-għasfur kultant narawh f'Malta wkoll, eż. dak tar-ritratt. fi gwerra li qed tinfirex mal- Afrika kollha. Se jixxerred id- demm2 Xejn minn danl Il-gwerra hija kontra l-basktijiet tal-plastik, li l-iskart tagħhom qed joħnoq l-ambjent. S'issa hemm ukoll il-Kenja, it-Tanżanija, l-Uganda u l-Afrika t'isfel li qatgħu l-użu tal-basktijiet. Mużew fit-Taiwan li kellhom Whale shark li kien kiber wisq qabdu u telquh fil-baħar bla ma ppreparawh. Naturalment dan miskin wara tmien snin ġo tank kien nesa kif jgħum fil-baħar, u spiċċa nkalja darbtejn fuq il-blat (u wara probabbli miet). Imma l-aqwa li ħelsu minnu huxl U issa jridu jdaħħlu ieħor żgħir… Jgħidu jħobbu l-annimali dawn, Il-Ħuttafa 118 : Ottubru 2013 : p5 Dan huwa l-aħħar snin sar iktar komuni waqt il- wieħed mill-aktar passa, speċjalment fil-ħarifa. Ħafna għasafar ikkuluriti drabi jtir fil-għoli, u tinduna li fil-qrib li jidhru f'Malta. għaddejja xi qatgħa mit-tisfir sempliċi Jissejjaħ hekk imma ferrieħi li dawn l-għasafar għax jiekol ħafna isemmgħu kontinwament, qisu tisfir naħal u żnażan. Qabel. ta' sfafar. lbejjet f'toqob li jħaffer fil- ma jikolhom jagħfashom ġnub ramlin tax-xmajjar. Gieli ma' xi ħaġa iebsa biex ineħħilhom bejjet f'pajjiżna f'munzelli tar- ix-xewka. Jiekol ukoll insetti oħra ramel f'barriera mitluqa. li jaqbad huwa u jtir. Huwa għasfur li jfittex il-kumpanija ta' għasafar bħalu, u għalhekk waqt il-passa jidher dejjem fi qtajjiet. —T WEGE / MA t-tpinġija meħuda mill-ktieb Għasafar Madwarna, Id 4 fa tiegħu tfakkrek fil-paletta li jiżaw miktub apposta għat-tfal. Dal-ktieb jiswa €5 u tista' — 4 il-pitturi: għandu l-qastni fuq dahru, l-ikħal, tixtrih mingħand il-BirdLife jew billi żżur ir-riservi l-iswed u l-isfar ma' wiċċu u l-aħdar mal- naturali tal-Għadira jew Is-Simar. ġwienaħ. Ħafna nies jaħsbu li l-iktar ħaġa li biddlet l-ambjent naturali f'pajjiżna hija l-bini. Veru li f'postijiet fejn isir il-bini, l-art tintradam taħt ġebel u żrar u konkos u tarmak. Imma fil-fatt l-iktar attività tal-bniedem li biddlet mill-ambjent naturali ta' Malta hija l-biedja. L-area kannella fil-mappa turi l-partijiet ta' Malta fejn hemm l-għelieqi. Malajr tindunaw li r-raba' jiksi iktar minn nofs pajjiżna u jieħu art iktar mill-ambjenti l-oħrajn kollha (inkluż il-bini) flimkien. Naturalment l-agrikoltura għandna bżonnha inkella ma jkollniex x'nieklu. Imma minħabba li tieħu daqshekk art, tajjeb li noqogħdu attenti biex ma ssirx ħsara lin-natura iktar milli hemm bżonn, u li l-biedja ssir b'mod li ma tfixkilx xi annimali u pjanti naturali milli jgħixu qalb jew madwar. l-għelieqi. Anzi jistgħu jsiru ħafna affarijiet biex iħajru lin-natura ssir iktar sinjura fil-kampanja. Meta tqis kemm sraqna art min- natura, mhemm xejn ħażin li nagħtu xi ftit lura. Tajjeb, mela nsib inħawwel ħassa. Ħafna kampanja Maltija hija mużajk ta' għelieqi, bħal hawnhekk fl-inħawi tas-Siġġiewi. hiex Lm t-tajr tal-priża jpassi minn Me dal- kata oil Dis-sena, l-BirdLife ħa jkollha hemmhekk xi attivitajiet għall- familja. Din se tkun parti mill-EuroBirdwatch, ħaġa, li ssir mal-Ewropa kollha biex in-nies jitgħallmu u jgawdu iktar l-għasafar, li huma ta' kulħadd. Għalhekk l-attivitajiet kollha, ħa jkollhom x'jaqsmu mal-għasafar u n-natura, fosthom loghob ambjentali, bird ringing, treasure hunt, , stalls, eċċ. Bħala membri fi Klabb Ħuttaf, nistidnukom b'mod speċjali biex tmorru s'hemm mal- familja tagħkom ħalli tgawdu n-natura, issibu min jispjegalkom ujurikom, u tiltaqgħu ma' nies tal-BirdLife. Jekk tmorru fil-parking taħt it-Tinda u timxu tikka 'l ġewwa malajr issibu lil xi ħadd jurikom fejn. Il-Buskett Ħin l) q 8 ġ e mk VA 7/4 - — — ku / j VA j I M. Nibża' li sa, ma, nasal biex I I inġedded, il-kotba, jilħqu l jispiċċawlkom. X'ħa nagħmel7 T. Ġedded bil-lest minn issa, għas-sena ta' wara. l M. Jekk inġedded bil-posta jew l onlajn xorta, nieħdu l-ktiebo l T. Iva, Nibagħtulek vawċer li tkun tista' ssarrfu fil-ktieb mir- riservi, mill- minn atti jiskola (primarja), attività tal-BirdLife e: mill-uffiċ jew ċċju tagħna, £ 1— l Mt at g I M.Nista' nixtrih7 habbarnielkom ftit ilu T. Le, il-ktieb jingħata b'xejn l qajjem ħafna interessi lil min jidħol (jew iġedded) Dawn xi mistoqsijiet li membru fi Klabb Ħuttaf jew l JI o trej To ea j Familj Member. n-Matura ma' Klabb Ħuttaf Il-Ħuttafa 118 : Ottubru 2013 : p6 z 5 c s ġ 5 Mhux Ħażin grazzi. Kif tara ninsab kollni fjuri bħalissa. Ħeħe, apposta nwarrad issa, Ħalli l-insetti jiġu kollha għandil Jien diġà kbira ruħi. Ma nsirx siġra għax jien arbuxxell. Niffolta ħafna imma nibqa' baxxa. Veru l-weraq tiegħi mhumiex normali. Dawk għax fihom naħżen l-ilma meta tagħmel ix-xita, ħalli fis-sajf ikolli x'nixrob. Iva imma fl-ambjent fejn ngħix jien l-ilma tal-art spiss ikun mielaħ u mhux tajjeb għall-pjanti. L-ambjent naturali tiegħi huwa xatt il-baħar. Eh ruħi dak għax xi ħadd bil- għaqal ħawwilni hawnhekk għax għoġbitu d-dehra tiegħi. Saħħa u grazzi tal-kumpliment. Ix-xorbett faċli tqabbduh bil-biċċa, fil-ġnien jew f'qasrija. L-aħjar żmien fix-xitwa. Meta tieħdu biċċa ibżgħu għall-pjanta. Aqtgħu, mhux iġbdul Iż-Żnuber hija l-iktar konifera komuni F'pajjiżna hija indiġena lie ie eta te te e telf a Kol kbar' bħal pajjiżi oħra, fejn tmur timxi u tintilef fihom daqs kemm huma kbarl Imma madankollu xorta nsibu diversi speċi ta' siġar jikbru f'Malta, uħud komuni, oħrajn rari. Is-siġar nistgħu naqsmuhom f'żewġ familji: Oifete a TIN Te 1 te IS OJ Cafe ja Ite ID a to e tal-koniferi fiha ħafna inqas membri mill- pife I a ' tolqte o - speċi ta' koniferi lindiġeni, jew li ilhom ħafna jikbru f'pajjiżna. Hemm ukoll oħra li probabbli kienet indiġena imma nqerdet mis- selvaġġ u llum hija rari. b'ISĦEBT GETS BIES JARMI Te JATI TAI tal-akwarell. Għandu weraq skur u jagħmel prinjoli qishom blalen żgħar tal-futbol. Iċ-ċipress huwa siġra Mediterranja, speċjalment fil-Lvant, imma probabbli mhux indiġenu għal Malta. L-esperti jaħsbu li daħħluh Malta: r-Rumani, li kienu jħobbu jżejnu l-ġonna tal-vilel tagħhom b'dis-siġra majestuża. Iċ-ċipress narawh l-iktar fiċ-ċimiterji. Fil-Buskett u fil-ġonna ta' San Anton hemm xi ċipressiet li għandhom mijiet tas-snin. jikber illum kollu tħawwel mill- enormi u xiħa sew, imma L-Għargħar kulħadd jaf bih għax is-siġra nazzjonali ta' Malta. F'Malta l-għargħar huwa: indiġenu imma jikber. Mo II 0) GAR ħa Ta To A jg nazzjonali għax f'pajjiżna kien rari u kellu bżonn isir popolari mal-Maltin. U hekk ġaral Sa 20 sena ilu Ie ae o a LS ot g o IE tant ħadu grazzja mas-siġra li kulħadd ried iħawwilha. skejjel. Tagħmel prinjoli żgħar maqsumin f'erba flieli. Il-Gniepru hija konifera daqsxejn stramba, għax il- inta To oj a o Ta Ta (lot bniedem, anke ż-żnuber xiħ li hemm f'inħawi bħall-Buskett. koniferi l-oħrajn imma rotob:u/mlaħħmin qishom berries. Il-ġniepru hija rari f'Malta: Hija siġra mifruxa mal- Mediterran kollu, anke fi gżejjer ġirien tagħna bħal antik kienet tikber selvaġġa f'Malta wkoll imma nqerdet wara l-wasla tal-bniedem. Perċ reġgħet tħawlet f'xi Pjanta li l-ewwel tkun ikkultivata mill-bniedem imma li Nr Ibagħtulna u r-ritratti li tieħdu tan- (Wi natura (mhux pets jew pjanti kkultivati) ħalli: nġibuhomlkom Van f AN f'dil-paġna. Basta jkunu veru // J L tagħkoml Tistgħu tibagħtuhom (e D bil-posta jew imejl. l '. Cr N indirizz kj X) LA) BirdLife Malta IS8ŻE 57/28 Triq Abate Rigord QR L-R-LRX ŻNS Ta' Xbiex XBX 1120 iet A OĠA IŻÀ LI I1A1SSSWTI8S—1E7V TSIS imejl il-huttafaObirdlifemalta.org —iike A a G ARTITASKVA JET A On ba vto jet 2 tal-eaediia Kartun ieħor ta' Askva Pizzuto (17) k , 4 eċiiu ai f'wiċċ ta' baħar) Il-Ħuttafa' 118 Ottubru 2013 : p9 Ħbieb Falkumij Nixtieq naqsam magħkom xi esperjenzi li kelli fis-sajf tal-2012 u ta' dis-sena. Dawk minnkom li ġieli ġew magħna l-ħarġa bil-lanċa sa Ta' Ċenċ jatu li ħafna mill- irdumijiet madwar xtutna għandhom importanza kbira għal ċerti għasafar li jbejtu fihom. Dawn il-postijiet huma protetti, imma l-għasafar ma jgħixux ħajjithom kollha fil-kolonja, anzi huma tajr tal-baħar. S'issa l-parti kbira tal-ibħra tagħna mhumiex protetti. Bħalissa BirdLife Malta qed tieħu ħsieb l-EU LIFE4- Malta Seabird Project, proġett li jinvolvi ħafna riċerka fuq iċ-Ċiefa, il-Garnija u l-Kanġu ta' Filfla. Qed isiru osservazzjonijiet fuq il-baħar, minn Marzu sa Ottubru, biex nitgħallmu liema huma l-inħawi tal-baħar fejn dawn it-tliet speċi l-iktar li jużaw biex ifittxu l-ikel u jistrieħu. Minn ġimgħa għal oħra jien ivvolontarjajt xi jiem mat-tim fuq id-dgħajsa. Il-bijodiversità kollha li rajna, speċjalment it-tliet speċi li semmejt, inkitbet skont metodoloġija apposta sabiex l-informazzjoni tinġabar b'mod xjentifiku. Ovvjament matul il-vjaġġi qatt ma konna nafu x'ser nosservaw, imma spiss kellna ġranet tajbin. Minbarra t-tliet seabirds tal-proġett rajna ħafna speċi t'għasafar oħrajn, fosthom tajr tal-priża, ċirlew u rsieset. Naraw ukoll fkieren tal-baħar u diversi speċi tad-dniefel li xi kultant jiġu viċin id-dgħajsa. Das-sajf issalvaw numru ta' fkieren li sibniehom f'diffikultà għax kienu belgħu skart fil-baħar. Illum qegħdin jirkupraw bil-mod, u b'xorti tajba ftit minnhom diġà reġgħu nħelsu. Dan il-proġett għandu jwassal għal iżjed protezzjoni tal-għasafar tal-baħar u ż-żoni l-iżjed importanti għalihom. Personalment ħadt gost li kont qed naħdem ma' tim responsabbli u ta' esperjenza. Verament huma jiem li ma ninsa qatt, u nħajjar lilkom ukoll biex tgħinu f'dan il-proġett. Dan tistgħu tagħmluh billi tikkuntattjaw l-uffiċċju tal-BirdLife. U milli qed nara mir- ritratti li ħa Timothv, huwa ċans tajjeb ukoll għal min minnkom dilettant tal-fotografija tan-natura. AT B A o TJ naturali tal-Għadira. H u ĦA Ħ li tbejjet fir-riserva, kellha, wkoll il-frieħ li ġew viċin. Wara, morna nieħdu gost flimkien fil-bajja tal-Għadira fejn għomna, ghamilna, barbikju u sirna nafu iżjed lil xulxin. Nisperaw li nibqgħu narawkom u uċuh ġodda, ħalli l-Falko tibqa' tikberl Fil-bidu ta' Ottubru jsiru attivitjiet fl-Ewropa u fl-Asja biex jiċċelebraw il-passa tal-għasafar u jħajru l-berdwoċing. Aħna tal-Falko ħa nissieħbu magħhoml Fil-ħarifa mkien m'hawn tajjeb daqs il-Buskett. Did-darba mhux il-Falko biss ħa nkunu imma ħa tkun attività tal-BirdLife kollha. Ħa jkun hemm logħob, berdwoċing u anke treasure hunt. Jekk inkunu biżżejjed Falkuni forsi nagħmlu kompetizzjoni tagħna wkoll billi nduru l-Buskett f'timijiet u naraw min jara l-iżjed speċi f'siegħa. Ħajru lil sħabkom jiġu, iżjed ma nkunu aħjarl Data Niltaqgħu Ġibu Nispiċċaw Wara s-suċċess tal-attività li kellna f'April f'Kemmuna, ħa nerġgħu mmorrul Did-darba sejrin tard f'Ottubru meta ħafna għasafar żgħar bħall-Pitirross, il-Malvizz u l-Buċaqq tax- Xitwa jkunu qed ipassu mill-gżejjer tagħna. Kemmuna tkun ukoll bdiet tiħdar bil-ħaxix u tkun sabiħa ħafna għal mixja. U ħa nkunu nistgħu nerġgħu naraw ftit ringing tal-għasafar. Niltaqgħu Lura ċ-Ċirkewwa Ġibu Jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko dejjem ibgħat imejl lil falkoblm0gmail.com jew ċempel 99214143 / 99809190. Il-Ħuttafa : Ottubru 2013 : p: Natura 2000 Postijiet f'Malta protetti għall-valur naturali tagħhom. Is-Simar qiegħed Ħafna minnkom tafu bir-riserva naturali tas-Simar peress j żgħir (little. grebe), Men ETA li mortu hemm ma' tal-iskola. Din ir-riserva naturali hija parti f li: llum anke jbejjet tax-Xemxija. minn wieħed mis-Siti Natura 2000 ta' Malta. hemmhekk. Fil-qasab 9 A tbejjet il-bufula tal- - Fiserve najuxali qasab (reed warbler) u fl-għadajjar iċafċfu l-glalez suwed Is-Simar qiegħed f'tarf il-Wied tal-Pwales, wieħed mill-iktar I (moorhens) u t-tiġieġ tal-baħar (coots). U jduru fuq l-ilma widien wesgħin ta' Malta, u jinsab bejn żewġ għoljiet: Wardija J tal-għadajjar ma jonqsux diversi speċi ta' mazzarelli. Ridge u Bajda Ridge. Dawn huma 8 8 Ħafna jaħsbuli l-kelma.) parti minn sett ta' widien u għoljiet li bieeljja U bosk pwales ġejja minn isem ġ ff L ; i ill- ir-ri A L ; QEA fihom hija maqsuma n-naħa ta' fuq Kif taraw mill-mappa, ir-riserva naturali tifforma biss parti Linhawi jingħad likien. J. ta' Malta. Ħafna mill-Wied tal-Pwales / żgħira mis-Sit Natura 2000 kollu. Is-Sit ikompli fuq tliet naħat inkalja San Pawl meta huwa għelieqi, imma n-naħa tal-lvant / u jinkludi fih ħafna għelieqi - fil-fatt iktar minn nofs (5690) ġie Malta. Jl hija baxxa ħafna, tant li l-ilma taħt l ta' dan is-Sit huwa art agrikola li tinħadem regolari. F'dawn pwales ġejja minn palus, kelma bil-Latin li tfisser An Mkieka mal-babar. art mifqugħa bl-ilma jal-pos jen ikber m (bimgla ka) Din hija ħafna simar (rushee), Is-Simar deskrizjonitajbata kf) (i jħobb l-ambjent tax- J U l-madwar kienet l-art f'dawn l-inħawi L qabel ma l-bniedem xtut, u għalhekk il-post bidilha f'għelieqi. beda jissejjaħ Is-Simar. Minħabba li s-Simar kien qrib il-baħar qatt ma kien tajjeb għall-biedja, u għamel ħafna żmien mitluq. Għoxrin sena ilu l-BirdLife bdiet hemmhekk proġett biex l-ambjent naturali jerġa' jieħu l-ħajja. Il-proġett irnexxa u fis-Simar illum hemm tliet ħabitati naturali li huma rari fil-bqija tal-pajjiż: għadajjar, bur salmastru u meded tal-qasab, ilkoll mimlijin bin-natura. Fl-ilma tikber ir-ruppja (tasselweed), pjanta rarissma f'Malta, u tgħix ukoll il-ħuta nazzjonali ta' Malta, li hija l-bużaqq (Mediterranean killifish), ħuta protetta u rari sew f'pajjiżna. U jogħdsu jew jistadu għaliha nsibu għasafar bħal ta' San Martin (kingfisher), ir- B aħmar (purple heron) u l-blonġun /) 0 Għeliekilf 0 Ir-riserva naturali Il-Ħuttafa 118 : Ottubru 2013 - pil Ma - 1 Dehra mill-ajru ta' parti mis-Sit Natura 2000 tas- Simar. Is-siġar li jidhru fuq l-għolja huma parti mill- masġar tal-Miżieb. WA) Fir-riserva naturali tas-Simar hemm għadajjar ta' ilma salmastru u meded ta' qasab. huma ħabitati rari fil-Gżejjer Maltin. l-għelieqi fix-xitwa jinżlu jieklu ħafna zizka bojod (white wagtail), sturnell (starling) u psiepes (meadow pipit). Is-Sit jinkludi wkoll parti mill-wileġ u d-dahar tal-għolja magħrufa bħala Bajda Ridge. Biċċa sew minn din l-għolja hija miksija b'medda sabiħa ta' siġar — l-iktar żnuber (Aleppo pine) u żebbuġ (olive) — magħrufa bħala l-Miżieb. Il-Miżieb kien tħawwel fis-snin sittin biex iħaddar u jsebbaħ pajjiżna imma b'xorti ħażina llum jiġġerrew fih ħafna kaċċaturi li kull sena joqtlu fih eluf ta' għasafar, fosthom tajr protett bħal kuċċard (honev-buzzard) u daqquq ikħal (cuckoo). F'dan is-Sit hawn xi siġar tal-ħarrub (carob) li għandhom mijiet tas-snin u li huma fost l-ixjeħ ħarrub fil-Gżejjer Maltin. Fuq l-għolja u mal-ġnub tagħha hemm ukoll meded ta' xagħri u steppa bil-blat. Dawn l-ambjenti forsi taħsibhom It-tulliera ta' Malta tikber fix-xagħri, f'xi roqgħa ħamrija baxxa qalb il-blat. Hija pjanta endemika għal Malta. Il-blonġun żgħir huwa wieħed mill- iktar għasafar riċenti li bdew ibejtu f'Malta, fir-riserva tas-Simar. madwar l-Ewropa fejn in-natura hija protetta. Bejniethom dawn jiksu kważi 2026 tal-Ewropa. U f'Malta kemm għandna, Profs2 ppe foqra għax fihom ma jikbrux siġar, imma fil-fatt huma importanti għax fihom issib pjanti oħrajn, fosthom arbuxxelli bħal sagħtar (Mediterranean thvme) għadd moghdija u żebbuġija (olive-leaved germander), f ta'żmien ir-Rumani. pjanti xeblieka bħall-pajżana (common ) El-istess inħawi hemm smilax) u ħaxix bħall-barrum tax- ukoll qabar Puniku u J DI L mġiebaħ antikissmi. xagħri (hispid beard-grass). Tikber ukoll it-tulliera ta' Malta (Maltese fleabane), li tikber Malta biss, l-għansar (sea squill) u ħafna berwieq (branched asphodel). Qalb il-blat, ħitan tas-sejjieħ u s-siġar jgħixu annimali bħal-lifgħa (leopard snake), il-qanfud (Algerian hedgehog) u l-ballottra (weasel). Is-Simar u l-madwar jiġbru fihom varjetà sabiħa ta' ħabitati, li jiġbdu lejhom diversità ta' natura. Mhux għalxejn dal-post huwa Sit Natura 20001 Dan is-Sit huwa importanti anke għall-istorja. Il-ħarruba tista' tgħix mijiet tas-snin. Fir-ritratt jidhru l-fjuri tal-ħarruba raġel, li jiftħu f'Ottubru. Ġedded senaġ/oħra,fi Klabb Ħuttaf u jkun tiegheki