Is-Sehem tal-Psikoloġija fit-Tfassil , tal-Policies Il-Kamp tiegħi huwa l-psikoloġija, u se nitkellem b'mod skematiku kif il- psikoloġija tista' taffettwa l-politika tal-pajjiż għall-ġejjieni, u se nieħu tliet oqsma. L-ewwel qasam huwa l-edukazzjoni. Jidhirli li importanti li għal ġejjieni ssir bidla radikali fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni b'mod speċjali f'dak li huwa school psvchological services. Jidhirli għandha ssir sistema aktar effettiva ta' kif isir dan is-servizz li huwa utili, ta' educational psvchologists, ta' counsellors, u guidance teachers. Naħseb li hemm bżonn ta' ristrutturazzjoni għal aktar effettività li jiġu impjegati wkoll, barra educational psvchologists, clinical psvehologists, għax nafu li t-tfal, il-problemi li jkollhom m'humiex biss ta' natura marbuta ia' l-iskola imma mal-ħajja, mal-familja. Naħseb kien pass tajjeb b'dik li bdiet il-PSE — personal and social education, imma din ukoll naħseb għad hemm ħafna fejn titjieb. It-tieni qasam huwa l-qasam tas-saħħa. Kif nafu, kull bniedem huwa bniedem sħiħ, ma nistax nifred il-moħħ mill-ġisem, ngħinu l-persuna mhux biss il-ġisem mil-lat mediku, imma mil-lat anki psikoloġiku. Allura hemmhekk naħseb importanti wkoll l-użu jew l-impjieg ta' health psvchologists u ta' clinical psvchologists fi sptarijiet tagħna fil-kura tal-morda, u fil-prevenzjoni. Naf bħala membru fil-kummisjoni tar-riforma fis-saħħa mentali diġà hemm pass 'il quddiem imma għad hemm ħafna iktar xi jsir. It-tielet u l-aħħar qasam li nixtieq ninsisti fuqu, huwa l-qasam industrijali u soċjali. Kemm-il darba l-psikoloġija aħna nassoċjawha ma' dak li hu personali Psvch, Ph.D. studja l-Liċeo u għamel tliet snin jaħdem it-Tarzna qabel daħal Ġiżwita. Kiseb'il-liċenzjat fil-Psikoloġija mill-Università ta' Louvain, il-Belġju u d-dottorat bi speċjalizzazzjoni fil-psikoloġija tat-tmexxija minn Berkelev, California. Hu għandu gradi wkoll fil- Matematika, Filosofija u Teoloġija. Għadda sitt snin kap tad- Dipartiment tal-Psikoloġija u direttur tal-Counselling Services fl- Università ta' Malta. Jagħti ħafna korsijiet ta' taħriġ lill-mexxejja fil-kamp industrijali, edukattiv u reliġjuż, kemm Malta u f'diversi pajjiżi. Bħalissa huwa d-direttur taċ-Ċentru Fidi u Ġustizzja tal-Ġiżwiti fiż-Żejtun. biss, jiġifieri l-individwu, illi bniedem jgħidlek bi problema, jiftaħ qalbu u tieqaf hemm. Illum nafu li rridu mmorru lil hinn minn din id-dimensjoni limitata personali biex anki naħdmu fuq l-istituzzjonijiet u s-sistema. Fil- psikoloġija bniedem tgħinu mhux biss għax tgħinu personalment imma għaliex ukoll, il-kelma kif jgħiduha bl-Ingliż, to empower— tagħtih il-qawwa biex ikun jista' jbiddel is-sistema, biex ikun jista' jbiddel l-istrutturi u l-istituzzjonijiet, ittih il-kapaċitajiet biex jagħmel dan. U għalhekk importanti llum ukoll il- kamp tal-psikoloġija industrijali u l-psikoloġija ta' l-istituzzjonijiet, il-psikoloġija organizzazzjonali, u t-training li għandu jingħata lit-trejd unjonisti, ħaddiema, managets, f'dik li hija komunikazzjoni, deċiżjonijiet u gruppi. U li anki jiġu mħarrġa permezz ta' industrial psvchologists u oħrajn, dwar kif jiżviluppaw svstems skills, fit-tmexxija, fil-planning, fil-collective decision making, fil- confliet resolutions eċċ. Biex nikkonkludi, l-importanza ta' aktar awareness, ta' l-aspett psikoloġiku fil-problemi, soċjali u politiċi fil-pajjiż u allura ta' iktar training ta' psvehologists. Meta ngħid training naturalment mhux fis-sens tad-drill, imma ta' formazzjoni sħiħa u mhux biss akkademika, teorika, imma professjonali, prattika, permezz ta' taħriġ prattiku on the spot fejn jistgħu jiġu bżonjużi l-iktar dawn it-tliet tipi ta' psvchologists, jiġifieri clinical psvchologists, counselling psvehologists u industrial psvchologists. Fl-aħħarnett il-psikoloġija tista' tgħin biex l-istudji li jsiru fiha jiġu applikati għal sitwazzjonijiet konkreti fil-pajjiż u hemmhekk jidħlu ħafna dawk l-areas tal-psikoloġija bħalma huma l-psikoloġija tal-familja, psikoloġija tal- komunikazzjoni fil-medja, psikoloġija tal-gruppi, psikoloġija fil-politika, (political psvchologx), il-psikoloġija tal-konsumiżmu, tal-kompetizzjoni u, fil- każ ta' Malta, il-psikoloġija tas-sewqan. Illum qed issir ħafna riċerka f'dan il- qasam. Attendejt kungress dan is-sajf fi Spanja, fejn ħafna mill-karti li nqraw kienu fuq traffic psvchologv u għedt li tapplika ħafna għalina hawn Malta. Forsi tapplika għalina wkoll hawnhekk l-applikazzjoni tal-psikoloġija ta' kif jitmexxew il-laqgħatl Meta l-politiċi joqogħdu siekta u , jisimgħu' (Mir-recording ta' intervent minn Dr. Alfred Sant waqt l-ikel biex jiżżi ħajr lill-parteċipanti fil-konversazzjoni.) Nixtieq li nirringrazzjakom ta' l-attendenza tagħkom illum. Fil-fatt, meta l-ewwel tħassel dan il-proġett — fuq idea oriġinali li kienu żviluppaw Mario Vella u Lino Spiteri — ħadt gost għal żewġ raġunijiet. L-ewwel ħaġa, għax bit- tifsila li kienet saret tal-proġett dal-għodu, għall-ewwel darba forsi, il-politikanti, (biex nuża dik il-kelma) kienu se joqogħdu siekta u jisimgħu meta aħna l- politikanti iktar imdorrijin li nitkellmu aħna. U t-tieni ħaġa, għax it-tifsila tal-proġett kienet qed issegwi tradizzjoni ngħidilha jien, Ewro-Għaraba, illi biha jiltaqgħu grupp sħiħ ta' nies u jagħmlu l-kontribut tagħhom f'forma ta' storja, f'forma ta' rakkont, f'forma ta' lezzjonijiet … u mhux qed naħseb biss fil-Boccaccio meta ngħid hekk. Hemm ħafna eżempji oħra tagħha din. Imma x'kienet ir-raġuni wara l-mod kif ħassilna l-proġett7 Kien il-ħsieb illi kull wiehed u waħda mill-mistednin tagħna, mill-esperjenza tagħhom ikunu jistgħu jagħtuna l-idea tagħhom ta' kif qegħdin jaraw il-futur ta' pajjiżna jiżviluppa. Imbagħad inwaddbu kollox f'borma waħda, inħawdu l-borma, u naraw Studja l-matematika u l-fiżika, l-amministrazzjoni pubblika, business policv u sistemi ta' amministrazzjoni f'universitajiet u istituti oħra f'Malta, Pariġi, Boston u Harvard rispettivament. Bejn l-1970 u l-1975 qeda d- dmirijiet tat-tieni imbagħad l-ewwel segretarju fil-missjoni diplomatika Maltija għand il-Komunitajiet Ewropej fi Brussels. Kiseb bosta esperjenzi fil-kamp tal-konsulenza ekonomika u t- tmexxija industrijali sew fis-settur privat sew f'dak pubbliku, inkluż sentejn bħala executive deputv chairman ta' l-MDC bejn l-1980 u l-1982. Fl-1978 fassal proposti għat-twaqqif tal-korsijiet ta' business management u amministrazzjoni pubblika fl- Università ta' Malta u għallem fl-istess università bejn l-1984 u l-1987. Ippubblika bosta studji ekonomiċi, politiċi u storiċi kif ukoll rumanzi u drammi. Kien editur ta' Il-Ħelsien, Tomorrow u Societv. Kien President tal-Partit Laburista bejn l-1984 u l-1988. Sar membru parlamentari fl-1987.u Mexxej tal-Partit Laburista fl-1992. x'inhuma l-prijoritajiet li joħorġu. Dan l-approach, ta' nisel Grieg klassiku, huwa varjanti tat-teknika Delfika. Minn dak li jkun kunċentrat fi ftit minuti, fi ftit kliem, joħorġu spunti ta' importanza kbira, li jistgħu jiġu ipprijoritizzati b'xi mod jew ieħor. Naħseb li dal-għodu mill-interventi kollha interessanti li saru, u kollha kienu interessanti, ħarġu, fl-opinjoni tiegħi, żewġ argumenti li l-Partit Laburista żgur — jien ngħid li mhux il-Partit Laburista biss iżda n- nazzjon kollu — se jqishom ta' l-akbar interess. Dan li sar illum se nippubblikawh għal din ir-raġuni. Nistgħu naraw minn dak li ntqal li hemm żewġ temi ta' diskussjoni u azzjoni li għandhom iqumu fil-pajjiż fiż-żmien li ġej. L-ewwel argument kien li, fis-seklu li ġej, Malta ser tiffaċċa problemi u sfidi ambjentali ta' qawwa kbira. Ser inkunu ffaċċati bil-problema ta' kif ser niżviluppaw u nkattru r-riżorsi tagħna f'dawk li huma art u riżorsi naturali oħra, b'tali mod li dawn jiġu ppreżervati għall-ġenerazzjonijiet futuri. It-tieni nett, ukoll ħarġet ċara fl-interventi ta' l-edukazzjoni, li ħafna minnhom tkellmu dwar kif il-pajjiż tagħna jkun f'pożizzjoni biex jimmaniġġja r-riżors l-ieħor kbir li għandu — ir-riżors tal-poplu tiegħu, tas-snajja' tal-poplu tiegħu, tat-taħriġ tal-poplu tiegħu. Dawn iż-żewġ kapitli flimkien joħolqu problemi, joħolqu sfidi. Jiena ħsibt illi, diġà minn dak li ssemma Ilum, li hemm l-elementi ta' kif wieħed jista' joħroġ strateġija għalli ġej billi jgħaqqad iż- żewġ temi flimkien. B'hekk, wieħed ikun jista' qiegħed isolvi waħda u l-oħra fl-istess ħin, fis-sens illi soluzzjoni għall-problemi umani u għall-isfidi umani ta' pajjiżna tkun soluzzjoni fil-fatt għall-problema ta' l-ambjent u għall-isfida ta' l-ambjent f'pajjiżna. Għax jidher ċar li jekk ikollna nies imħarrġa iktar, nies : edukati aħjar fil-veru sens tal-kelma, aħna ser ikollna soċjetà kapaċi li taffronta l-isfida l-oħra li ssemmiet dal-għodu, dik ta' l-ambjent naturali. U biex ngħaqqdu waħda ma' l-oħra, ħareġ ċar ukoll illum, li rridu nsiru, fis-seklu li ġej, soċjetà li fost affarijiet oħra taf titgħallem, taf tinbidel u taf imbagħad allura tibni fuq l-esperjenzi tagħha. Kien hemm ħafna enfasi, ħassejt jien, u enfasi tajjeb u korrett, fuq il- ħtieġa li s-sistemi edukattivi tagħna mhux jgħallmu l-kontenut biss imma jgħallmu l-imġiba: l-imġiba li twassal biex nitgħallmu nużaw aħjar is-snajja' teknika, u l-imġiba wkoll illi biha nitgħallmu nġibu ruħna aħjar bħala ċittadini sħaħ f'soċjetà sħiħa, li lesta tkun miftuħa għall-bidla. Dawn huma l-punti li fl-opinjoni tiegħi ħarġu dal-għodu u jien i sibthom interessanti ħafna mill-ispostament stess ta' l-interventi differenti li kien hemm. Jiena ma rridx indum nitkellem iktar minn seba' minuti u għalhekk mhux ser intawwal iktar, ħlief li mill-ġdid f'isem sħabi li attendew miegħi, li stedinthom jiġu hawn miegħi llum, għax ħsibt li ċertu suġġetti li se jqanqlu se jkunu ta' interess dirett għalihom, f'isem il-Partit Laburista wkoll, f'ismi, nirringrazzjakom mill-ġdid ta' l-attendenza, tal-patteċipazzjoni tagħkom, u nassigurakom li dan li ntqal dal-għodu se nżommuh f'moħħna, se nżommuh quddiemna, u nittamaw ukoll li nagħmluh aċċessibbli għal kulħadd, biex iservi bħala element illi bih mhux biss il-Partit Laburista fl-Oppożizzjoni, imma ngħid jien in-nazzjon kollu, ikun jista' jużah bħala element fit-thejjija għall- isfidi futuri. FL-ANTIPORTA TAL-MILLENNJU B a ik o On f nie ti ilii At LA Ti IA EG stedina tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, dawn l- A TA Jannar 1995 biex iwieġbu għall-mistoqsija —X'inhuma l-isfidi li l-Millennju l-ġdid se jippreżentalhom2 Kif nistgħu nilqgħu għal dawn l-isfidi77 It-tweġibiet tagħhom fil-biċċa l-kbira huma provokattivi u joffru spunt għal dibattitu wiesgha fil-pajjiż. Fl-antiporta tal- millennju ġdid, hu tajjeb li l-Maltin A il Ti zi 4 LET ZEA i io ai A ETT moderni u kapaċi jissodisfaw l- aspirazzjonijiet tal-ġens tagħna.