Rapport tas-Segretarju, Għaqda tal-Malti (Universita') għas-sena 1947 i Mgħoddi f'laqgħa tal-25 ta' Frar, 1948) qabel xejn, il-lum nilqagħkom f'isem il-Għaqda tal-Malti ta' i. Xilqagħkom bil-pjaċir kollu għax wieħed jista' j fikom denti dawk li s-snin hallewlhom l-interess mhux b'ss fl-istudju sluhom għall-qligħ ta' loqma hobż bid-dmugħ imxar- r iżda wkoll fil-valuri spiritwali li jistgħu jgħinuna, biex nibnu ' ħajja isbaħ qalb il-għeru ta' ma' dwarna, ħajja mibnija fuq il- ġmiel, l-imħabba u t-tama li l-bniedam jista' b'xi 'mod jogħla 'l fuq mill- ħjiena u d-dwejjaq li jħaddnuna minn kullimkien. Hafna li fl-ewwel snin tal-ħajja universitarja tagħhom kienu magħna, issa ħallewna… mħux għax din hija l-Għaqda Malti. kif iridu jgħidulna, għax kieku kif tfisser li għaqdiet letter: oħra huma fl-istess ihna 7 imma x'aktarx għaliex il- fehmiet tagħhom ma jwassinhomx hiex jifhmu K fil-ħajja hemm valri ogħla u isbaħ minu dawk li-taħseħ biss fuq l-eżami ta' Ġunju ta' ġej, Għal- hekk il-lum irrid nilqagħkom u nagħtikom il-merħbu, biex ċissaħħu fil- fehma tagħkom li timxu 'l-quddien: fit-triq tal- fantasija li twassal għall- ġmiel. Għax igħidu x'i lid-dinju xaqr dawl li L-Arti tiftah il-qulb ta tnissillu fih l-ispirtu ta mhux li jaqbel iinma Hi jis na jsejħu bluha, kienu l- ħidn l-mażerjalisti l-Arti hija jħa li ċista' tagħri abħar qalb id-dlamijiet tal-ġlieda għall-għa għżugħ u egħlu jħares b'mod u ġ servizz lejn il-bnedmin sħabu: iġġi aq għandu isir. U jekk dan-huwa l-idijal li ħat- ali tan-nies il-kbar li mexxew id-dinja 'l-qud- diem. Li kien għalihom, dawk jost jenzati li maqtugħin għal kollox mill-idijal, ħallew id-dinja tnin fil-għaks u tiiga fil-ġuħ u l-għera. Ma' tul din is-sena nistgħu ngħidu l-Għaqda mxieġ ħafna 'l quddiem fil-ħsieb tagħha li d il-ġiniel kulturali qalb l-istudenti ta' l-Univer- sità u mill-U u għall-poplu. Tafu daqsi li kien f'din is-sena li l-Fer għa Drammatil l-Għaqda meddet l-ewwel passi tal-ħajja tagħha u tat- nà tliet produzzjonijiet: l-ewwel waħda Falliment ta' Bjornson fit-traduz- zjoni ta' F. Saliba li kien il-fprodueer' tagħha wkoll; iċ-tieni; l-buzzett 'f'att wieħed ta' N. Biancardi: l-Awtur; u t-tielet Dar ta' Pupa żu' Hen- rik Ibsen, fi: uzzjoni t- Calleja, B.A., LL.D. M.L.A., li-l-fpro- dncer'' tagħha et is-sinjurina Ines Soler, Dawn kienu l-ewwel passi tal-Fergħa. Drummatika u moralment ħeġġu lill-membri tagħha biex igħaddu 'l-quddiem biex isaħħu l-bini tat-Teatru Nazzjonali Malti 1 jis- t'ua' jiġi f'tiegħu hiss jekk kemm-il-darba ikun hawn atturi, diretturi, pro- duc:rs, ete., Maltin li jkunu jistgħu jmexxu x-xogħlijiet li jinkitbu. Dan Tha' jfissirx li l-istudenti istgħu jkunu nies teatrali tajbin. Bil-maq- lub il-Għaqda tapprezza ħafna l-mod li hib xi nis ta' rieda tajba waqqfu Għaqdiet; dranmintiċi bil-ħsieb Hi jibnu srad'zzjoni letterarja drammatika. imma fl-istess waqt il-Għaqda ma tistax ma tifraħx li fl-Universitii hemm żgħażagħ li għandhom għal qalbhom. it-tradi izzjoni dranimażika Maltija. jkunn ta' l-ikbar għajnuna fil-bini ta' tradizzjoni drammatiku 5. bħaħna xi wħud mill-istudenti ta' qabilhom kienu l-bennejja a sewwa mit-rradizzjoni letterarja Maltila fil-proża u l-poeżija. Tliet produzzjonijiet f'sena waħda ' Til-dawk kollha li ħadu schem tihom—u huma biss jistgħu jgħidu xi jfisse: ix-xogħol tal-produzzjoni ta' dumm—il-Għaqda iiżżi ħajr u tittama li l-quddiem f'hqgħu jgħinuha. Ma' tul daom l-Għaqdie; ta' l-istudenti kollha ta' l-Università, magħduda KO. f'idejn il-Fe ergħa Drammatika l-ħsieb li taħdem bex il-Tniversità hali ikun bemm li ħarra milli għall- żamijiet taqdi wkoll għas-rikreazzjoni. Fdaw f'idejna mhux li ikollna Sala ta' kull daqs u ta' kull għamla, iżda. Sala li tkun l-ikbar possibbli fiċ-ċirku- stanzi tal-lum. Mill-propaganda fil-ġurnali kif ukoll mill-ittri uffiċjali li dehru fil-ġurnali wieħed jista' ja:a li l-Fergħa ma raqditx. Barra mill-pro- paganda fil-ġurnali hija tkellmet uffiċjalment mar-Rettur hiex tfissirlu l- fehmiet tagħha dwar is-Sala, kellha kemm-il '':0und Table con'erence ma' l-awtoritajiet kompetenti fosthom ma' l-uffiċjali tadDipartimen: tat- Tagħlim, u fl-aħħarnett mal-Prim Minisru Dr. Boffa. Il-lum hija kitb t lill-Ministru tar-Rikostruzzjoni u Xogħlijiet Pubbliċi, u għadha tistenna t-tweġiba. Alma nifhmu H kull Unive:sità li jistħoqqilha l-isem għandu jkollhu Sulx fejn l-istudenti jistgħu jagħtu xejra originali lill-ħsibijiet tagħhom. n interpretazzjoni lill-ġmiel, Għalhekk ħudna gost meta rajna l-Għaqdiet Universit; kollha jingħaqdu magħna u jafdawlna din il-kwistjoni ta' Sala fl-Unive:sità Rjali. Biex il-Fergħa Drammatika :kun tista' tilħaq il-għanijiet tagħha aħ- jar. sar tibdil mill-Kumitat tal-Għaqda, fuq proposta tal-Fergħa, fl-ista- tuż zagħhu. Il-Kumitat tal-Fergħa sejjer jingħażel mill-Kumitat tal-Għaq- da fl-ewwel laqgħa li dan jagħmel wara l-l aqgħu ġenerali, Jista' jingħażel kulħadd, biss ma jistax ikun hemm aktar minn żewġ studenti ta' l-ewwel sena. Dan ma sarx biex jitnaqqas il-leħen ta' l- istudenti ta' l-ewwel sena, iżda x-xogħol tal-Fergħa huwa speċjalizzat u mu t'stax tħallih f'idejn nies li għad ma għandhomx esperjenza tiegħu, It-tixrid xal-ġmiel magħluq fil-kliem li sar tid-drama, il-Għaqda ippru- vat tagħtnlu wkoll fil- poeżija, Il-poeżija waħidha ftit tinqa: a l-aktar hawn 7 Malta fejn rari tisma' b'wieħed li ħa l-pożizzjoni tiegħu li baqa' jaqra— l-iktar bil-Malti—biex għallinqas moħħu ma jibqax fl-istat ta' meta i Flawrja u jibqa'-miexi mal-progress intelletwali li jkun qed isir ma' dwu- ru. Għax bħala poplu nistgħu nġħ'du li ftit huma dawk li ma jikkunten- tawx irwieħhom b'dak li f'għajnejn in-rius igħaddi. Il-ħsieb oriġinali tal- ' Muċikee Luri qui għalhekk kien dak ti tressaq il-poeżija b'mod li -singħo . żob ukoll minn dawk lima jħobbuhiex u li jaħsbuha telf ta' żmien, Il- Matirċe Lipriġue, kien esperiment u mid-dehra: tiegħu l-esperiment Mexg mhux ħażin, L-istess, kif id-drammi għandhom jibqgħu jsi:u, naħseb li liekk ukoll għaridhom il-Matinċ Laprigurs. Bil-ħsieb li silħaq lill-poplu mn xxerrel il-kelma miktuba l-Għaqda qiegħda tippubbtika Leħen il-Molli—organu letterarju li flimkien ma' Il- Melti tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti jagħti lil dawk kollha li jħob- bu lil Malta u di jridu jibnu patrimonju ta' ħsibijiet Maltin (għax poplu blu ħsieb huwa bħall-ħmar li jifraħ biss bil-għalb) l-opportunità li jfissru iibijiethom quddiem il-pubbliku, Leħen il-Malti (bditur: Pro essur Ġ. Aqtilina) ħareġ erba' da:biet. L-Għaqda xzaqet li tagħmel ukoll laqgħat ta' dibattiment u qari ta' karti qalb l-istudenti, iżda b'sogħba tħoss HE f'dawn il-ħwejjeġ mhix dej- jem qiegħda ssib l-għajnuna li teħtieġ, Donnu hawn fil-moħħ tal-biċċa l- kbira ta' l-istudenti li dawn il-ħidmież huma żejda u bla siwi. Bil-maqlub: dawn il-ħidmiet huma meħtieġa ħalna l-aktar meta naraw li fil-ħajja ta' ma dwarna ħalna jitħaddtu qishom has a qalu xi ħaġa, Din il-ħaġa l-Ku- mitat il-ġdid għandu jistħarriġha sewwa u nittamaw ti l-istudenti jgħinu- na billi javendu għalihom. il-Karti ta' l-Eżamijiet tal-Malti li saru fl-Univessità ttiefidu għand l-istampatur bi: x joħorġu fi ktieb għalihom, Għalkemm il-ftehim sar għad ma għandniex aħbar ta' meta sejrin jibdew jistampawhom. Dawn kienu fuq fuq l-attivitajiet tal-Għaqda tal-Malti. Naħseb li iix:uq hawnhekk nuru l-pjaċir tal-Għaqda li l-ħidmiet tagħha qegħdin ivħorġu 'l-Cniversità minn bejn l-erba' ħitan li jħaddnuha biex jagħtuha post fil-ħ tal-pubbliku. Sal-lum fir setgħu fehmu lill-Università għax l-Università kienet maqtugħa għaliha. L-Għaqda trid toħroġ lill-Univer- sità fil-qalba tal-poplu biex dan ikun jista' jagħtafha sewwa, U nieħdu gosi aktar li l-ħidmiet tal-Għaqda jiġu għalihom nies ta' kull lewn u xell- ta politika, għax l-Għaqda ma għandhiex x'taqsam ma' partiti politiċi u fisibijiet politiċi, Hija biss trid il-ġid ta' l-ixud'uti u l-edukazzjoni tal- pubbliku billi tmexxi 'l-qudd'emn il-ħidmiet kollha li jistgħu jagħtu lil- poplu Malti tihsa xierqa quddien il-barrani bili tgħin fil-bini ża' tra- dizzjoni letteraria-kultu: all-soċjali qawwija. Irrid issa niżżi ħajr fl-isem tal-Għaqda lil-dawk kollha li għenuna fis- sena li għaddiet, Nittama li ma nongos lil ħadd. Lis-Sinjurini Aħwa Abs- la, ML, Aqnilina, G. Falzon de Pares, Cora u Evelvn Agius Ferrantu T. Anustasi, għas-sehem l ħadu fid-drammi n l-Maċinċe Lprigue; lis-Sin- jurina Ines Soler, producer ta' Dur ta' Pupa; lis-Sinjura Cuzmen Toledo ii ħadmet ''Nora'' il-istess dramm; lill-Maestro C, Pace, u lis-sinjuri G. Saliba, is-Segretarju mħeġġeġ tal-Fergħa Drammatika, F. Saliba, J. L- Grech, P. Pace O'Shva, I. Falzon, A. Agius Ferrante, R. Atċa:d, u l-is- tudentessi u l-istudenti l-oħ:a kollha H ħadu sehem fil-produzzjonijiet li saru, Jiena nħossni ċert li wisq iktar minn din it-ċiżżija ta' ħajr togħ- ġobhom il-konvinzjoni li x-xogħol tagħhom għamluh sewwa, li qdew id- dmirijiet tagħhom kif kien jisthoqr. 7 Mu baqagħlis 'ħlief li niżżiħajr personalment jil dawk kollha li i xogħol: ti għi: lill-Professur: Ġ Aquilina li. dejjem sibtu fid- jiet li ltqajt maglihom u li kien, aktar minn suin oħra, il-mexxej . għaqli ta' l-istudenti, l-aktar f'dak li jmiss lill-jeddijiet ta' l-istudenti għal Sala riler attiva fl-Università Rjali; lill-membri kollha tal-Kumitat : tal-Għaqda u tal- Fergħa li għarfu ibiddlu il- dmi:ijiet tiegħi f'ħidma ta' gost. Segretarju.