Matul iż-żmien ħafna għaqdiet, li nsejħulhom fratellanzi, ġew imwaqqfa fi ħdan il-Knisja. Kelma oħra hija sodalità. Iż-żewġ kelmiet ifissru 'għaqda' u fil-fatt insibuhom użati għall-istess għaqdiet. Konfraternità tista' tiġi definita bħala soċjetà ta' persuni assoċjati flimkien għal xi għan qaddis. Il- membri huma magħqudin bħala aħwa biex jikkoperaw flimkien biex jilħqu xi oġġettiv ta' reliġjon jew karità permezz ta' talb, eżempju tajjeb, jew bil-kelma.'' Hekk insibu fratellanzi li jieħdu ħsieb xi altar u jagħmlu quddies u talb ieħor. Kien hemm fratellanzi li kienu jiġbru fihom nies ta' l-istess sengħa. Fil-Gudja nsibu t- tliet fratellanzi tas-SS. Sagrament, tal-Madonna tar-Rużarju u tal-Madonna tal-Konsolazzjoni. Dawn il-fratellanzi kellhom bosta dmirijiet, per eżempju, li jieħdu ħsieb xi artal, li jiċċelebraw il-festa tal-patrun tagħhom, li jagħmlu purċissjonijiet f'ċertu ġranet u li jieħdu parti f'purċissjonijiet oħra. Iżda ħaġa komuni fost dawn l-għaqdiet kienet li jieħdu ħsieb jagħmlu talb u quddies b'suffraġju għall-fratelli mejtin. Barra minn hekk insibu li kien hemm diversi sodalitajiet li l-fini prinċipali, jew uniku, tagħhom kien li jagħmlu quddies għall-membri mejta, bħal ngħidu aħna, is-Sodalità ta' l- Agonizzanti' Fl-1729 twaqqfet sodalità oħra simili għal dik tal-Agonizzanti, imma din kienet speċifikament għas-saċerdoti u kleriċi oħrajn. 5 Ma kinitx tinvolvi nies minn parroċċa waħda biss imma kienet magħmula minn kleriċi ta' sitt parroċċi: tal-Gudja, Żejtun, Ħal Luqa, Ħaż-Żabbar, Ħal Għaxaq u Ħal Tarxien. Probabbli ngħaqdu flimkien għax l-ebda raħal minnhom ma kellu qassisin biżżejjed biex jiffurmaw għaqda. L-istatut kien jippermetti li jingħaqdu anke qassisin li ma kinux ġejjin minn dawn l-irħula. Fil-fatt wieħed mill-ewwel membri kien il-Kappillan tas-Siġġiewi, Dun Salvatore Tabone. Il-Kappillan tal-Gudja, Dun Marċell Gatt laqa' bil-ferħa l-istatut ta' din is-sodalità. L-istatut milli jidher kien ix-xogħol ta' Dun Lawrenz Mallia, Viċi Kappillan taż-Żejtun mgħejjun mill- Kappillan tiegħu Dun Anton Gafa. Għażlu bħala protettriċi tagħhom lil Marija Immakulata Omm Alla u ntrabtu li kull sena jiċċelebraw il-festa tagħha billi f'kull parroċċa jinxtegħlu erba' xemgħat fuq l-altar maġġur, ikantaw l-ewwel Vespri u jiċċelebraw quddiesa kantata għall-għajnuna tal-membri ħajjin u b'suffraġju għal dawk mejtin. F'waħda mill-Visti Pastorali ta' l-Isqof Alpheran de Bussan tissemma' ċ-ċelebrazzjoni ta' din il-festa fid-deskrizzjoni ta' dak li kellu x'jaqsam ma' l-Altar tal-Madonna tar- Rużarju. Għandna nifhmu li kienet konnessa ma' dan l-artali Il-fini prinċipali kienet il-Karità, jiġifieri l- imħabba lejn xulxin. Ħadu bħala ispirazzjoni il- kliem ta' San Ġwann li ta x'jifhem li l-karità weħedha kienet biżżejjed u l-kliem ta' Kristu lid- dixxipli li kellhom jintgħarfu li kienu dixxipli tiegħu mill-imħabba li kellhom għal xulxin. Għalhekk kienet meqjusa ħaġa qaddisa ferm li jingħaqdu bil-fini li jgħinu wieħed lill-ieħor spiritwalment u wara l-mewt jissufragaw l-erwieħ tagħhom.5 L-għan kien is-salvazzjoni ta' ruħhom u li jgħinu lil xulxin waqt il-mewt. Taw importanza wkoll lill-funerali biex isiru skond kif kien jixraq. Din l-imħabba lejn xulxin tidher speċjalment fil-każ tal-membri morda. Meta kien jimrad xi wieħed minnhom, il-prokuratur tal-parroċċa tiegħu kellu jqabbad qassis, jew iżjed minn wieħed, biex iżuruh, jikkunslawh u jippreparawh għal mewt it-tajba. Jekk kien ikun moribond kien jiġi assistit mill-membri, wieħed wieħed jew tnejn tnejn, skond kif jiddeċiedi l-prokuratur tal- parroċċa tiegħu. Meta kien jimrad xi membru, il-prokuratur tal- parroċċa kellu jinforma lill-prokurtur ġenerali, li min-naħa tiegħu kien jinforma lill-prokuraturi tal-ħames parroċċi l-oħra u hekk l-aħbar kienet tasal għand il-fratelli tal-parroċċi kollha. Dawn kellhom id-dmir li jikkunslaw lill-marid mill- aħjar li jistgħu u jagħmlu l-Colletta għall- bżonnijiet tiegħu, speċjalment meta l-marda tkun twassal għall-mewt. Meta membru kien ikun fil-periklu tal-mewt, kienu jsiru t-tliet sigħat ta' l-agunija, bħalma kien isir mal-membri tas-Sodalità ta' l-Agonizzanti.€ Il- prokuraturi tal-parroċċi kollha kienu jiġu avżati. Jekk il-marid kien ikun miktub fis-Sodalità ta' l- Agonizzanti tal-parroċċa tiegħu, kellhom jattendu wkoll żewġ membri għarkubtejhom quddiem is-SS. Sagrament, wieħed għas-Sodalità ta' l-Agon- Katalett li jinsab fil-Mużew ta' Wignacourt, ir-Rabat. izzanti u l-ieħor għas-Sodalità tal-Qassisin. Dmir ieħor kien li jattendu għall-funeral ta' kull wieħed minnhom. Kienu jakkumpanjaw il- katavru mid-dar sal-knisja u minn hemm għad- difna. Kienu jimxu b'din l-ordni: l-ewwel is-suddjakni, id-djakni, il-qassisin, il-ħames kappillani, skond l-anzjanità tal-parroċċa, il- Cantori (li kienu jkantaw il-Gregorjan) u fl-aħħar, il-Kappillan tal-parroċċa tal-mejjet bejn id-djaknu u s-suddjaknu. L-iktar suddjaknu żagħżugħ kien iġorr is-salib. Kull prokuratur kellu jżomm kaxxa b'erba' torċi u jeħodhom għall-funeral. Hekk kien ikun hemm erbgħa u għoxrin torċa madwar it- tebut. Il-fratelli, speċjalment dawk żgħażagħ, kienu mħeġġa jerfgħu l-katalett tal-mejjet. Is-sitt Kappillani kienu mistennija li jassistu waqt id- difna. Il-prokuratur ġenerali kien jagħmel lista tal-membri li jattendu għall-funeral, għall- uffizzju tal-mejtin u għall-quddiesa kantata. Min ma jkunx preżenti kellu jħallas xi ħaġa tal-flus lill-prokuratur ġenerali, imma kienu skużati l- morda u l-Kappillani li ma setgħux iħallu l- parroċċa tagħhom. Kull assoċjat kellu jqaddes quddiesa letta fil-parroċċa tal-mejjet dak in-nhar tal-funeral jew fi żmien tmint ijiem. Barra minn hekk kien hemm l-obbligu li f'kull waħda mis-sitt parroċċi ssir quddiesa kantata fl-ewwel, fit-tieni, fit-tielet, fis-seba' u fit-tletin jum mill-mewt ta' xi membru. L-għaqda kellha sitt prokuraturi partikulari, wieħed għal kull parroċċa u prokuratur ġenerali li kien jikkoordina x-xogħol tas-sitt prokuraturi l- oħra. Dawn kienu jintgħażlu kull sentejn. Il- Kappillan u l-kleru ta' kull parroċċa kienu jiltaqgħu fis-sagristija wara l-għasar biex jagħżlu l-prokuratur partikulari tagħhom, b'vot sigriet, f'ġur- nata ta' festa. Il-Kappillan kellu żewġ voti waqt li l-bqija tal-qassisin kellhom vot kull wieħed. Il-prokuratur ġenerali kien jiġi magħżul mis-sitt kappillani u s-sitt pro- kuraturi partikulari. Dawn kellhom jiltaqgħu kull sentejn dejjem f'parroċċa diffe- renti, tibda minn dik l-aktar 'anzjana' u tibqa' sejjer hekk. Il- Kappillani u l-kleru kellhom id- dritt li wara sentejn jerġgħu iġeddu l-ħatra tal-prokuraturi, imma kellhom ukoll id-dritt li jneħħulhom il- ħatra jekk ikun hemm raġuni. Kull Kappillan kien iżomm nota tal-ħatra tal-prokuratur tal-parroċċa tiegħu fi ktieb apposta u jiffirma. Il-ħatra tal- prokuratur ġenerali kienet tinżamm fi ktieb ieħor u kienu jiffirmaw is-sitt Kappillani. Il-prokuraturi kienu jiltaqgħu sikwit biex jiddiskutu kif imexxu 'l quddiem is-sodalità tagħhom. Il-prokuraturi partikulari kienu jgħaddu l-ħlasijiet tal-membri lill-prokuratur ġenerali li kien iżomm nota ta' kull dħul u ħruġ. Meta twaqqfet is-Sodalità tal-Kleru kulmin inkiteb fiha kien obbligat iħallas skud.7 Wara kull membru ġdid, jekk ikun għadu taħt is-sitta u għoxrin sena, kellu jħallas l-istess ammont. Min ikun qabeż din l-età kellu jħallas erba' tari għal kull membru, mill-ħamest parroċċi, li jkun miet bejn l-għeluq tas-sitta u għoxrin sena tiegħu u meta nkiteb. Dan ir-regolament ma kienx jgħodd għall-Kappillani, la preżenti u lanqas futuri. Nifhmu li dan ir-regolament sar biex iħeġġeġ lill- kleriċi jinkitbu meta jkunu żgħażagħ u mhux iħallu s-snin jgħaddu. Il-Kappillani kienu eżentati għax kieku Kappillan ġdid kien ikollu spiżal Barra minn hekk kien hemm il-ħlas ta' tarf wieħed fis- sena għall-ispejjeż tax-xemgħa. Mil-lista tal- membri naraw illi kull wieħed ħallas skud u sitt tari barra minn Dun Lawrenz Mallia, viċi Kappillan taż-Żejtun li ħallas għaxar skudi biex imorru għall-ispejjeż neċessarji, u Dun Salvatore Tabone, Kappillan tas-Siġġiewi li, biex juri li kien jixtieq jgħin l-għaqda, ta tliet skudi. Suddjakni, djakni u qassisin setgħu jsiru membri. Hawn wieħed irid jgħid li għalkemm l- għaqda kienet imsejħa Sodalità tas-Saċerdoti, kienet miftuha għall-kleriċi. Dak iż-żmien ħafna kienu jiġu kkonsagrati suddjakni jew djakni imma ma jiħdux l-Ordni Sagri kollha. kienu jissejħu kleriċi u kienu jaqgħu taħt il- ġuriżdizzjoni ta' l-isqof u mhux tal-gvern. jidħol membru ġdid kien irid jikteb memorjal u, wara li jkollu l-kunsens tas-sitt Kappillani, jippreżentah lill-prokuratur ġenerali. Dan kien iniżżlu fir-reġistru tal-membri u javża lill- prokuratur tal-parroċċa tiegħu. Il-memorjali kienu jiġu merfugħin wieħed wara l-ieħor bl- ordni. Fl-istess żmien twaqqfu għaqdiet simili f'parroċċi oħra. Il-Qassisin tal-Parroċċi ta' San Pawl tal-Belt, ta' l-Isla, tal-Birgu, u tar-Rabat Għawdex kollha kellhom is-sodalità tal-parroċċa tagħhom. Iż-Żurrieq, l-Imqabba, il-Qrendi, Ħal Kirkop u Ħal Safi wkoll waqqfu tagħhom, imma għal xi raġuni wara ftit l-irħula l-oħra nqatgħu miż-Żurrieq u waqqfu għaqda għalihom. Hawn taħt qed inġibu l-lista ta' l-ewwel membri ta' din is-soċjeta. L-ismijiet qed inġibuhom kemm jista' jkun kif jidhru fil- manuskritt. Il-gradi, jiġifieri qassis, djaknu jew suddjaknu, mhux dejjem jidhru mal-firem tagħhom. Il-Parroċċa tal-Gudja: Giovanni Barbara, Saċerdot. Simone Barbara, Saċerdot. Amadeo Zamit, Saċerdot. Il-Parroċċa taż-Żejtun: Il-Parroċċa ta' Ħal Tarxien: D. Pietro Camilleri, Saċerdot. D. Antonio Barbara, Saċerdot. ikompli f'paġna 47 2Ara: 'L-Artal tal-Kruċifiss u l-Konfraternità tal-Agonizzanti', Parroċċa Arċimatriċi Gudja Festa Santa Marija 1997. Anke hawn jissejħu 'ħames' u mhux 'sitt' parroċċi.. Sliġifieri tliet sigħat talb fil-knisja. 'Flus ta' dak iż-żmien. fid-dokument jgħid ħames u mhux sitt, u din mhux l-unika diskrepanza ta' din il-kwalità. Ir-raġuni hi li fil-bidu kellhom ikunu ħames parroċċi biss u wara ngħaqdet magħhom Ħal-Luqa. Donnu li min irreveda l-istatut ħalla xi ftit dettalji kif kienu qabel. 'Flus ta' dak iż-żmien. ikompli minn paġna 45 Il-Parroċċa ta' Ħal Luqa: Gio: Dom: Stellini, Saċerdot. Antonio Muscat, Saċerdot. Gio: Maria Hellul, Saċerdot. D. Antonius Imbroll, Saċerdot. Il-Parroċċa ta' Ħaż-Żabbar: Giovanne Callus, Saċerdot. Il-Parroċċa ta' Ħal Għaxaq: Domenico Zammit, Saċerdot. Giuseppe Dimech, Saċerdot. Giuseppe Zammit, Saċerdot. Oratio Mallia, Saċerdot. Giuseppe Mallia, Saċerdot. Qassisin minn barra dawn il-parroċċi: D. Salvatore Tabone, Kappillan tas-Siġġiewi. €