L-aktar ktieb diffiċli tat- Testment il-Ġdid kollu hu, mingħajr dubju, l-Apokalissi ta' San Ġwann appostlu U evanġelista. Id-diffkultà ġejja minn waħda mill- karatteristiċi tal-ġeneru let- terarju apokalittiku, li hi dik li dan hu għal kollox simbo- liku. In-numru kbir ta' xbihat li jiġu wżati, l-oriġinalità tagħhom li ħafna drabi tħawwadna U tbellaħna, il- viżjonijiet u x-xeni li qatt ma smajna bihom, iwasslu lill- qarrej biex jintilef faċilment f'dan il-labirint ta' simboli. Ħafna huma l-persu- naġġi li niltaqgħu magħhom f'din l-opra. Minnhom kol- Iha l-aktar persunaġġ li jim- pressjonana hu ċertament dak tal-Bhima. —TETĦLI B Hu possibbli nkunu nafu xi ħaġa dwar il-Bhima7 Għalkemm hi ħaġa ċerta li d-dinja ta' l- Apokalissi hi diversa ħafna mid-dinja tagħna, aħna l- oċċidentali, li aħna priġunieri tal-loġika, inren- duh aktar diffiċli biex nifh- muh. Irrid ngħid li ma hemm l-ebda raġuni biex aħna nagħmlu interpre- tazzjonijiet mimlijin fanta- sija, daqslikieku s-simboli qishom kienu kapaċi biex ifissru xi ħaġa. Is-simboli ġeneralment għandhom tif- sira definittiva, u ta' spiss il- kuntest tal-ktieb u l- indikazzjonijiet mogħtijin mill-awtur huma l-aħjar mezz biex niskopru t-tifsira tagħhom. FI r- TEL 7) tifi Ritratti f'dan l-artiklu: il-fortizza ta' Nimrod T ss gp Mal-Bhima ta' l- Apokalissi ġara l-istess bħalma ġara fil-każ ta' l- Antikrist: ġiet identifikata ma' tant persuni, idejoloġiji u movimenti, li hu impossib- bli li nagħmlu lista tagħhom kollha. Dawn huma inter- pretazzjonijiet li jirriżultaw li huma magħmulin bla kri- terju u mimlijin fantasija. L-aktar ħaġa ġusta tkun li nistaqsu lil Ġwanni nnifsu, l-awtur ta' l-Apokalissi, għal min qiegħed jirreferi meta jitkellem mill-Bhima. Hu possibbli li fl- Apokalissi nsibu xi indikazzjoni li tippermettiel- na li niskopru l-identità vera tal-Bhima7 Jidher li hu pos- sibbli. Nantiċipaw il-finali Il-Bhima tidher f'diversi mumenti tar-rakkont ta' l- Apokalissi, kif ukoll id-desk- rizzjoni tal-ħidma tagħha kontra l-insara u l-Knisja ta' Ġesu. Imma s-siltiet li jistgħu jgħinuna biex nidħlu fil-fond tal-misteru li jdawwar lil din il-persuna huma fuq kollox tnejn: il-kapitli 13 u 17. Fihom l-awtur ta' l-Apokalissi jfornina bid-dettalji meħtieġa biex niskopru t-tifsira ta' dan is-simbolu. fil-kapitlu 17 Ġwanni jgħid espressament li hu se jispjega l-misteru moħbi tal- Bhima (vers 7). U jkompli billi jiddedika l-kumplament tal-kapitlu biex jesponi t-tif- sira tal-viżjoni u ta' kull wieħed mid-dettalji tagħha. L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 Għaldaqstant, jekk irridu nkunu nafu għal min jirrife- rixxi Ġwanni meta jitkellem mill-Bhima, irridu niġbru U neżaminaw id-dettalji kollha li l-awtur ispirat xerred f'dawn iż-żewġ kapitli. Meta ittraskuraw dawn id-dettalji ħafna qarrejja mhux ippreparati intilfu fil- baħar ta' interpretazzjonijiet tal-misteru. Nantiċipaw minn issa l- final: fl-Apokalissi l-Bhima tir- rappreżenta mhux inqas U mhux aktar mill-imperu ruman. Għaliex il-Bhima tgħix fil-baħar L-ewwel indikazzjoni li jagħtina l-Apokalissi dwar il- Bhima hi li din toħroġ mill- baħar (13,1). X'inhu mela t- tifsir simboliku tal-baħar7 X'aktarx Israel kien dejjem poplu li jgħix fl-intern ta' l-art, il bogħod mill-kosta Mediterranja tal-Palestina, għal kważi t-tul kollu ta' l- istorja tiegħu. Għaldaqstant hu minn dejjem kellu biża' qaddis mill-baħar. Ma kienx jaf is-sigrieti tiegħu, ma wasal qatt biex jiddominah, U qatt ma kien poplu ta' baħħara. In-natura inkontrollabbli U mħawwda tal-baħar wasslet biex il-poplu Lhudi jara fih manifestazzjoni tal-qawwiet infernali, ostili għal Alla. Din hi r-raġuni għaliex fil-Bibbja l-għedewwa ta' Alla dejjem jintwerew ħerġin mill-baħar. Għalhekk il-fatt li l-Bhima tgħix fil-baħar ifisser li hi tagħmel parti mid-dinja tal- ħażen, mid-dinja tax-xitan, ta' l-għadu ta' Alla. Imma l-baħar jirrap- preżenta wkoll — b'mod aktar konkret — il-baħar per eċċellenza għall-poplu Lhudi, jiġifieri l-baħar Mediterran, li fix-xaqliba estrema tiegħu kienet tinsab Ruma, il-kapita- li ta' l-imperu ruman. Għaldaqstant l-għadu lil- Bhima) li toħroġ mill-baħar biex tagħmel gwerra għal min jemmen ma tistax tkun ħlief Ruma. Effettivament fl- epoka li fiha inkiteb l- Apokalissi, madwar is-sena 90, taħt l-imperatur Domizjanu, kienet għadha kemm intemmet per- sekuzzjoni mdemma kontra l-insara. Ġwanni jkompli jirreferi l- viżjoni tiegħu billi jgħidilna li l-Bhima kellha fuq kull waħda mis-seba' irjus tagħha isem midgħai, jiġifieri isem li kien jinsulta lil Alla. Dan is-simboliżmu jaqbel perfettament ma' l-użanza ta' l-imperaturi rumani, li kie- net ġiet introdotta minn Neruni, li jattribwixxu għalihom infushom it-titli proprji ta' Alla, bħal dawk ta' 'divin', 'iben ta' Alla', 'jixraq- lu li jkun adurat', 'salvatur', 'Mulej', eċċ. Kif nafu, minn ċerta epoka l-imperaturi rumani kienu jippretendu li jiġu adurati bħala allat awtentiċi. Dawn il-preten- sjonijiet kienu inaċċettabbli għall-insara u kienu jweġġgħu b'mod profond is- sensibilità tagħhom. Il-leġġenda ta' 'Neruni li jerġa' jgħix mill-ġdid'. Dwar il-Bhima nafu wkoll li 'waħda mill-irjus tagħha kienet qisha midruba għall- mewt, imma din il-ġerħa għall-mewt kienet imfejjqa' (13,3). Billi aktar 'il quddiem hu rivelat li kull waħda mis- seba' irjus tal-Bhima tirrap- preżenta imperatur (17,9), irridu nikkonkludu li r-riferi- ment hu għal sultan jew li kien diġà jeżisti inkella li kien mejjet, imma li n-nies kienu jemmnu li reġa' lura fil-ħajja. L-istoriċi ta' l-epoka jgħidulna li meta Neruni qatel ruħu b'idejh, ħafna ma riedux jemmnu li l-imperatur L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 kien miet, u għalhekk xterdet il-vuċi li hu kien mar f'pajjiż imbiegħed biex jiġbor eżerċtu ħalli bih jiġi lura u jerġa' jakkwista s-saltna. Hekk twieldet il-leġġenda tar-'ritorn ta' Neruni' wara li miet. Din il-leġġenda popolari rumana xterdet imbagħad ukoll fost il-Ihud u l-kristjani, u f'ħafna kitbiet kemm ta' dawn kif ukoll ta' dawk tidher il- figura ta' Neruni li reġa' għall- ħajja u li hu mdawwar b'dija ġejja mix-xitan. X'jindika n-numru 6667 Min ra l-film La profezia jiftakar li fi tmiem l-istorja l- Antikristi jiġi identifikat ma' persuna li kienet twieldet fil- jum 6 tas-sitt xahar (Ġunju) fis-6 ta' filgħodu. Lanqas ma jonqsu rumanzi u telefilm li jippreżentaw in-numru 666 bħala numru misterjuż li jidentifika persunaġġ djabo- liku li fl-aħħar taż-żminijiet ifit- tex li jieqaf lil Alla u jwettaq kull xorta ta' qerq. Għal sekli sħaħ l-istudjużi ippruvaw jiskopru l-identità tal-persunaġġ li jinħeba wara dan in-numru. L-insara kienu jfittxuh fuq kollox fost dawk li kienu fl-ereżija. Is-setet għadhom sallum ifittxu li jidentifikaw dan in-numru ma' l-isem jew mat-titli ta' xi Papa, biex jikkonkludu li hi Ruma li għaliha jirreferi l-Apokalissi, u li trid tkun meqruda, jiġifieri l- Knisja Kattolika. Meta Reagan kien elett president ta' l-Istati Uniti, ħafna kienu semmgħu leħinhom biex ixandru li kienu waslu l-aħħar żminijiet u li l- Antikrist kien deher fil-persu- na tal-president, għaliex kull wieħed mill-ismijiet tiegħu, Ronald Wilson Redagan, hu iffurmat minn 6 ittri, li jagħmlu preċiżament 6661 Hu evidenti li dan il-mod ta' interpretazzjoni hu nieqes minn kull fundament u li ma għandu x'jaqsam xejn ma' dak li ried ifisser l-awtur ta' l- Apokalissi. Xi ħaġa nistgħu nikkalkulaw Naraw dak li jgħid eżatta- ment l-Apokalissi. Il-frażi li tinteressana tinsab fil-kapitlu 13 versett 18. Hemm tin- temm id-deskrizzjoni tal- Bhima terribbli li tippersegwi- ta u toqtol lill-insara u tat-tieni Bhima li twaqqaf statwa ta' l- ewwel Bhima biex kulħadd jaduraha. Wara li jiġu introdotti u ippreżentati dawn il-figuri simboliċi, Ġwanni jrid jgħin lill- qarrejja tiegħu biex jiskopru s-sigriet u jifhmu dak li hu qiegħed jgħid. Hu jippreżen- tahom bi speċi ta' misteru li wieħed irid jaqtgħu, u li jgħid hekk: 'Hawn qiegħed l-għerf: min għandu moħħu, ħa job- sor x'inhu n-numru tal-Bhima, għax numru ta' bniedem hu. U n-numru tagħha hu sitt mija u sitta U sittin'. L-awtur, kif rajna, jistieden lill-intelliġenti biex jikkalkulaw. Mela ma għandux x'jaqsam ma' xi ħaġa li kienet għad trid tiġri u li għalhekk kienet għadha mhijiex magħrufa, imma ma' xi ħaġa li kienet tista' tkun ikkalkulata bi ftit intelliġenza. Is-sigriet ta' l-interpre- tazzjoni hu l-'gematria' Kif għadna kemm rajna, l- L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 awtur ta' l-Apokalissi jgħid li dik iċ-ċifra tirrappreżenta isem ta' bniedem. X'inhi ċ-ċifra ta' bnie- dem7 Għalina jidher stramb, imma għandha x'ta- qsam ma' partikularità kemm fl-ilsien grieg antik, li hu dak li waslilna bih l- Apokalissi, kif ukoll fl-ilsien ebrajk, li l-awtur tagħna ċer- tament kien jafu. Filwaqt li aħna nużaw ċerti sinjali biex niktbu l-ittri (a,b,c…) u sinjali oħrajn biex niktbu n-numri (1,2,3…), kemm fl-ebrajk kif ukoll fil- grieg in-numri jinkitbu billi wieħed juża l-istess ittri ta' l- alfabet. Hekk, biex wieħed jikteb in-numru 1 juża l-ittra 'a', biex jikteb in-numru 2 juża l-ittra 'b', u l-bqija. Issa, jekk wieħed jiġbor flimkien l-ittri ta' kull isem proprju jew komuni, hu jakkwista n-numru li hu ċ- 'ċifra' ta' dak l-isem. Dan il- proċediment li wieħed jisso- stitwixxi l-ittri ta' isem mal- valur numeriku tiegħu jis- sejjaħ 'gematria' u kien użat ħafna fl-antikità. Jekk niġu lura għall-każ tagħna, jekk Ġwanni jgħid li dan in-numru jirrappreżenta l-isem ta' persuna U li min għandu ftit intelliġenza jista' jiskopri għal liema persuna qiegħed jirreferi, dan hu possibbli għaliex din hi per- suna magħrufa għall-qar- rejja ta' l-Apokalissi li l-isem tagħha miktub bl-ebrajk U bil-grieg kien jagħti din is- somma. L-appostlu U evanġelista Ġwanni, li kien jinsab priġunier tar-rumani fl-istess żmien li fih kiteb il- ktieb ta' l-Apokalissi (cfr. Apok 1,9), jiddeċiedi li jwissi lill-insara dwar il-per- sekuzzjonijiet imminenti per- mezz ta' metodu moħbi, li kienu jifhmuh biss ftit, u ċer- tament biex jevita li l-pulizija imperjali tkun tista' tuża argumenti kontrih. Bi probabilità kbira t-tieni Bhima hu l-imperatur Neruni, għaliex jekk wieħed jikteb ismu bl-ebrajk, ir-riżul- tat hu dan li ġej: N-50 4 R-200 4 W-64 N-50 4 Q-100 4 S-60 4 R-200 - 666. L-ittri indikati (NRWN QSR) huma dawk li bl-ebrajk kienu jinkitbu biex indikaw l- isem u t-titlu ta' l-imperatur: Neruni Ċesari. L-ewwel insara ma kien ikollhom l-ebda dif- fikultà biex isolvu din il- problema. Għalfejn seba' irjus7 Jekk dan ma kienx biżżejjed, fil-kapitlu 17 l- awtur tagħna jfornina b'det- talji oħrajn biex hekk il-qarrej ma jkollux aktar dubji. Jgħid li s-seba' irjus tal- Bhima jirrappreżentaw seba' għoljiet (v. 9). Id-dinja kollha taf li l-belt ta' Ruma hi l-'belt tas-seba' għoljiet'; għaldaq- stant l-identifikazzjoni tal- Bhima ma' l-imperu ruman hi ċarissima. Imma immedjatament wara jżid: 'Is-sebat irjus (…l huma wkoll seba' slaten. Ħamsa minnhom waqgħu, wieħed għadu hawn, u ieħor għadu ma ġiex, u, meta jiġi, ikollu jdum ftit. U l-Bhima, li kienet u ma għadhiex iżjed, hi stess hija t-tmien waħda, imma wkoll waħda mis- sebgħa, u sejra għall-qerda tagħha' (17,9-11). Min jista' jgħid dan kollu7 Sempliċi ħafna. Jekk is- seba' irjus tal-Bhima jirrap- preżentaw seba' slaten, biżżejjed inkunu nafu min kienu l-ewwel imperaturi biex ikollna s-soluzzjoni tal- U kienet tidher tant diffiċ- lil Is-silta ta' l-Apokalissi tgħidilna li l-ewwel ħames slaten diġà għaddew. Dawn huma Awgustu, Tiberju, Kaligola, Klawdju u Neruni. Għaldaqstant Neruni kien diġà mejjet. Is-sitt wieħed hu Vespasjanu. Imbagħad jiġi s-seba' wieħed li jsaltan L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 għal ftit żmien (dan kien Titu, iben Vespasjanu, li lanqas dam isaltan għal sentejn). U b'dan għandna l-lista kollha tas-seba' slaten. Imma wara Titu jiżdied it- tmien wieħed (Domizjanul), li dwaru jingħad li hu wieħed mis-seba', għaliex il-Bhima għandha biss sebat irjus. Għaliex Ġwanni jgħid li Domizjanu, li hu wkoll iben Vespasjanu, u wieħed mis- seba' imperaturi li ġew qabel, huma wieħed7 Sempliċement għaliex l- imperatur Domizjanu Wera lilu nnifsu bħala Neruni ġdid, Neruni 'li reġa' għall-ħajja', minħabba l-fatt li hu wkoll qajjem persekuzzjoni kontra l-insara. Għalhekk l-awtur ta' l- Apokalissi jgħid li l-Bhima (jiġifieri Neruni) kien imma ma għandux iżjed (għaliex hu mejjet), imma li fl-istess ħin hu t-tmien imperatur (għaliex hu daqslikieku Neruni reġa' lura fil-persuna ta' Domizjanu, persekutur ta' l-insara li kien aktar krudil minn Neruni). Għaliex l-Imperu hu Bhima7 L-ewwel Bhima li l-awtur ta' l-Apokalissi jara tidher fil- viżjoni tiegħu hi taħlita ta' pantera, ors u ljun (13,2). X'inhi din il-bhima stramba2 Ċertament Ġwanni ma ivvintahiex, u lanqas ma ra realment. Min jaf xi ftit tajjeb it-Testment il-Qadim, jinduna mall-ewwel li l-Bhima ta' l- Apokalissi hi 'ġabra' ta' l- erba' Bhejjem li l-profeta Danjel ra f'dehra, u li l- ewwel tlieta fosthom kienu jixbħu rispettivament iljun, ors u leopard (Dan 7, 1-8). Dawn l-erba' Bhejjem kel- lhom komplessivament sebat irjus u għaxart iqrun. Anke din il-Bhima ta' l- Apokalissi għandha l-istess karatteristiċi. Imma għaliex Ġwanni, biex jirreferi għall-imperu ruman, juża proprju dan is- simbolu7 Għaliex minn meta l-ġeneral ruman Gneo Pompeo kien daħal bħala rebbieħ f'Ġerusalem (64 OK), il-Ġudajiżmu kien beda jin- terpreta r-raba' Bhima ta' Danjel bħala raffigurazzjoni tal-qawwa ġdida ħakkiema, jiġifieri l-imperu ruman. Ħafna kitbiet ta' dik l- epoka li waslulna jitkellmu mir-rumani bħala Bhima feroċi li hi għadu ta' Alla. Ġwanni, għalhekk, meta ikkompona l-ktieb tiegħu taħt forma ta' dehriet, jir- rikorri għal simboli li faċil- ment jista' jinqara minn dawk li kienu jgħixu fi żmie- nu. Il-misteru ma kienx daq- shekk impossibbli li tifhmu… Ma nistennewx l-ebda Bhima Ġwanni kiteb l-Apokalissi f'kuntest storiku partikulari: l- imperjaliżmu ruman, sistema oppressur li kien impost minn dawk li f'dik l-epoka kienu l-aktar qawwijin mil-lat militari, ekonomiku u politiku, U anke kulturali. Qatt ma kien eżista sa dakinhar imperu daqshekk kbir u qawwi, imma wkoll daqshekk inġust u pervers (almenu fl-għajnejn tal-popli sottomessi). Saħansitra kienu bdew jagħtu qima lill- imperatur, jiġifieri lill-Istat, bħala 'Mulej u Alla'. Dawk kollha li ma kienux jaċċettaw li joqogħdu għas-sistema kienu jiġu ippersegwitati bla ħniena. Il-messaġġ li Ġwanni jrid jittrażmetti lill-komuni- tajiet tiegħu hu messaġġ ta' tama: il-qawwa li taħkem (l-imperu ruman) hi destinata li tintemm, u terġa' tirbaħ il-qawwa ta' Ġesu Kristu. Għaldaqstant isalva biss min ikun twaħħad u baqa' jżomm sħiħ ma' Kristu. Hu l-istess messaġġ li l- Apokalissi għandu għall- insara tallum. Aħna ma nistennew l-ebda Bhima għall-ġejjieni, għaliex dejjem se jkun hemm Bhejjem similil Huma l-qawwiet ekonomiċi, politiċi u kulturali kollha li b'mod jew ieħor jerfgħu rashom kontra l-messaġġ awtentiku nisrani. Għaldaqstant, biex inku- nU nistgħu inżomm qawwija t-tama tagħna, ikollna dejjem bżonn li naqraw u nerġgħu naqraw l- Apokalissil L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002