Xi ħaġa li minn ċkuniti ġibditli l-attenzjoni kienet il-kitba tal-poeżija mmużikata, illi fit-terminoloġija tagħna nsejħulha innu. Matul l-innijiet popolari tagħna, nintlaqtu mill-kliem mimli tifħir lil dak il-qaddis illi ad unuru tkun qed tiġi ċċelebrata l-festa. L-ewwel poeżija bil-Malti kienet il-Kantilena miktuba minn Pietru Caxaru fis-Seklu Ħmistax. Madankollu, fis-Seklu Tnax, għalkemm m'għandniex poeżiji sħaħ, niltaqgħu l ma' tliet poeti li għandhom xi biċċiet tax-xogħol tagħhom b'Malti ferm differenti minn kif nafuh illum. Tnejn minnhom, as-Susi u al-Qasim użaw il-lirika tagħhom sabiex ifaħħru. As-Susi, f'Eleġija, illi hi poeżija li tittratta s-suġġett tal-mewt inkella xi ħadd illi miet, faħħar il-kwalitajiet ta' wieħed mill-mexxejja Taljani li mietu, filwaqt illi al- Qasim, illi jidher illi kien eżiljat £i Sqallija, bil-għan illi jitħalla jiġi lura lejn Malta, kiteb xi versi ta' tifħir lil Ruġġieru II. Il-poeżija, fl-imgħoddi aktar mil-lum, kienet meqjusa bħala xi ħaġa ta' qawwa u ssaħħaħ lis-soċjetà. Il-poeżija kienet xi ħaġa spiritwali, u l-poeta kien meqjus bħala xi ħadd privileġġjat u li jġib xorti tajba. Permezz tal-poeżija kien emmnut illi jintrebħu l-battalji, tant illi jekk xi sultan ma jkollux lil xi ħadd jgħannilu, kienu jemmnu li l-battalja se tintilef. F'dan l-isfond nistgħu nifhmu aħjar il-kunċett romantiku fil-kitba tal-Kurunella u l-Innu Popolari. Romantiku fis-sens illi l-awtur iħaddem it-teknika li jfaħħar lill-qaddis partikolari u joħroġ għall- attenzjoni tal-popolin il-kwalitajiet tajba li jemmen illi kien iħaddan. Il-kitba tal-Kurunella ttellgħet fuq livell letterarju minn Monsinjur Ludovik Mifsud Tommasi, illi beda jikteb il-Kurunelli għal £ min ma jafx jaqra ħlief bil-Malti u jqassamhom sabiex il-poplu jitgħallem fuq Alla u l-qaddisin. F F'pajjiżna għad hawn diversi parroċċi li jużaw il-Kurunella tiegħu fl-okkażjoni tal-festa tagħhom, f u b'hekk jaqdu l-ideal romantiku, dak illi jfaħħru lill-qaddis patrun tagħhom permezz tal-poeżija. F''Ferħ mas-Sultana tas-Sema u l-Art', Mifsud Tommasi jikteb: u l-ferħ f'qalbek hemm ittenna, għaliex saret donnha Ġenna f'daqqa waħda dik id-dar. Dan jurina kemm Mifsud Tommasi ħaddem l-ideal romantiku u b'hekk uża t-tifħir lill-Madonna, tant illi bil-preżenza tagħha, b'Ġesu' Tarbija f'ġufha, id-dar ta' Santa Eliżabetta hija mxebbħa mal-istat tal-perfezzjoni. Min-naħa l-oħra, il-glorja tinkiseb permezz tal-Martirju, u għalkemm joħroġ qawwi l-kunċett tad-demm, Mifsud Tommasi ma jiqafx mat-tbatija li twassal sal-mewt, imma aktar jenfasizza l-glorja li tinkiseb permezz tal-Martirju. Mill-Kurunella lil Santa Katarina ta' Lixandra Verġni u Martri, ninnutaw dan il-fatt: Taħt ix-xabla minn tal-kiefer ċarċart demmek qalbenija; hekk ħsadt dik il-palma li ġibitlek wisq foħrija. Hekk ukoll jagħmel fil-Kurunella lil San Ġorġ Martri: Iżda fl-aħħar sabiex taħsad l-isbaħ palma minn tal-ġieħ manigold jaħsadlek rasek u għall-ġenna ttir rebbieħ. Għaqda Mużikali San Pietru fil-Ktajjen F'dawn iż-żewġ Kurunelli ninnutaw kemm il-Martirju ma kienx it-tmiem ta' kollox, f imma t-twelid għall-ħajja l-ġdida, kif wara kollox kienu jsejħu l-ewwel Insara lil jum f il-martirju: Dies Natalis. E Qabel Mifsud Tommasi, madankollu, niltaqgħu ma' Dun Franġisk Uzzino, illi wkoll f jagħżel illi jfaħħar lill-qaddis illi ad-unuru jikteb il-poeżija: H Sant'Anna kollok qdusija bil-ħniena mimlija. Il-lirika tat-tifħir tidher ukoll fil-kitba tal-innijiet popolari, fosthom permezz tal-Innu Popolari lil San Lawrenz ta' Patri Salvatore Mammana, tradott minn Dun Karm Psaila lejn nofs is-Seklu Għoxrin, fi żmien it-Tieni Gwerra Dinjija: Għalhekk il-belt tiegħek l bis-saħħa ta' driegħek Dun Karm Psaila mir-rebħ ħadet l-isem li sar dakinhar. Hekk ukoll iseħħ fl-innu popolari lil San Pietru Appostlu f'Birżebbuġa b'kitba ta' Dupirans, Gamjileġ;:; Meta ċħadtu fit-tbatija bkejt dnubietek f'wied ta' dmugħ; kbira l-waqgħa, kbira l-ħniena, riedek tkun mill-ġdid merfugħ. Minkejja d-dnub illi San Pietru għamel meta ċaħad lil Sidna Ġesu' Kristu fil-passjoni, minħabba li kif jgħidulna l-Evanġelji 'ħareġ 'il barra jibki biki ta' qsim il-qalb', ladarba ddispjaċih għal dak illi għamel, id-dnub kbir deskritt bħala l-waqgħa, inħafer u għalhekk il-maħfra, deskritta bħala l-ħniena, kienet kbira wkoll. Il-qaddis jidher illi huwa omm jew missier il-komunità li tagħha huwa l-patrun, u għalhekk nistgħu nirreferu lejn l-innu 'L-Imġarr Iben Marija': wassal faraġ f'ruħna żommna sħaħ fil-fidi Minkejja l-fatt illi l-qaddis patrun, fiżikament huwa mejjet, fl-innijiet popolari jidher illi bis-saħħa tiegħu l-poplu Nisrani jista' jżomm sħiħ permezz tal-intervent tal-qaddis patrun. Hekk ngħidu aħna l-Birżebbuġjani fl-aħħar strofa tal-istess innu popolari: Pietru Mqaddes żomm il-Knisja fuq l-għedewwa bla twemmin; ħares lilna biex qatt naqgħu, żommna miegħek magħqudin. Nittama li dan l-artiklu ppermettielna napprezzaw ftit aktar dak illi f'dawn il-jiem tal-festa nkunu qed inkantaw lill-Appostlu Missierna San Pietru, u għalhekk dak illi nkunu nkantaw b'ħeġġa, entużjażmu u devozzjoni nifhmuh aktar u napplikawh għall- kompożizzjonijiet ta' din il-parroċċa. Minn qalbi, lill-Kumitat u l-Membri tal-Għaqda Mużikali San Pietru fil-Ktajjen, l-għaqda li permezz tal-mibki Frank Galea wellditni għoxrin sena ilu għad-dawl tal-arti mużikali, lill-Kappillan u lill-Kleru, lill-Għaqda tal- Armar tal-knisja u ta' barra, u lill-Birżebbuġjani kollha, nifirħilhom u nawguralhom festa sabiħa, festa devota li tagħti ġieħ u qima lil Alla l-Imbierek, Sid il-Ħolqien kollu, lil Ommna Marija, u lill-Appostlu Missierna San Pietru, il-Patrun u Missier tagħna ikoll. Anthonv Mangion u Karmenu Zerafa; Santa Katarina: Il-Festa u s-Soċjetà tagħha fiż-Żurrieq; 1989 Ktieb tal-Festa ta' San Lawrenz 2001, Belt Vittoriosa Cassar Pullicino G. Il-Kitba bil-Malti sal-1870; Pubblikazzjoni Indipendenza, Malta, 2002 Bonnici Christopher; Kunċetti tal-Festa Popolari fil-Letteratura Maltija; teżi mhix ippubblikata, imressqa lill-Fakultà tal-Arti għall-grad ta' Baċellerat bl-Unuri fl-2004 Leħen il-Banda l Festa 2013 l