Is-Sibt 18 ta' Novembru 2017 FRAK MILL-ISTORJA L-ORIZZONT TFITTXIJA GĦAL ATLANTIS (7) tiġi ntennija għall-mijiet tas-snin u sal-lum għadu ħadd weġibha u aktarx għad tibqa' misteru tibda dejjem l-istess: fejn tinsab mgħarrqa din il-gżira7 Fl- Oċean Atlantiku li ismu ak- tarx ħiereġ minnha jew fil- baħar Mediterran7 ħadd ma jaf eżatti Iżda Platun jgħid li din il-gżira kienet tinsab fil- Punent tal-Mediterran, iżda fil-fatt dan il-baħar kemm kien magħruf fi żmienu : Mill-kitbiet ta' Platun na- fu li dan il-filosofu Grieg tal- antik kien jivvjaġġa ħafna u kemm-il darba żar Sqallija bħala mistieden tas-sultan ta' din il-gżira. M'hemmx l- iċken dubju li dan l-għaref kien jaf, li ftit mili 'l isfel minn Sqallija kien hemm għadd ta' gżejjer żgħar fost- hom Maleth jew Melath -l- isem qadim ta' Malta. Rif- lessjoni ċkejkna dwar jekk l- għorrief ta' żmiennu kinux diġà skoprew li d-dinja tagħna hija tonda u mhux ċatta kif kienu jaħsbu ħafna oħrajn iġġegħelni nieqaf ftit u naħsebl Hemm min isost- ni li f'dak iż-żmien xi għor- rief kienu skoprew li'lbarra mill-baħar Mediterran kien hemm baħar enormi (l-Oċe- an Atlantiku) u li taħt l-Asja kien hemm ieħor (l-Oċean Paċifiku). Sintendi dawn sa- ru jafuh mill-baħħara li ħar- ġu mill-istrett ta' Ġibiltà u daru mal-kosta ta' kontinent Afrikan, u sintendi dwar il- Paċifiku saru jafu bih mill- baħħara li kienu ta' spiss jivvjaġġaw tul ix-xmara Nil tal-Eġittu u li kienu jidħ- lu fih biex jikkummerċaw mal-popli tal-pajjiżi jew tal- gżejjer fil-qrib. Nafu li Platun fil-kitba tiegħu jaċċenna li kull ma fadal bħala xhieda tal-gżira ta' Atlantis huma l-qċaċet tal-għoljiet tagħha li baqgħu Tre l-mistoqsija li ilha jgħumu f'wiċċ l-ilma fil- Punent tal-Mediterran. Issa jekk hu kienx qed jirreferi għall-gżejjer ta' taħt Sqallija li kif nafu l-Arċipelagu Malti jagħmel parti minnhom jew jekk kellux f'moħħu xi gżej- jer oħra li jinsabu 'l barra mill-istrett. ta' Ġibiltà (li hawn ukoll jinsabu fil-Pu- nent tal-Mediterran). tibqa' dejjem il-mistoqsija li kul- ħadd jistaqsi iżda mhux faċ- li li tinstab tweġiba għali- hal Xi wħud jemmnu li Pla- tun kien qed jirreferi għall- gżejjer Maltin u l-gżejjer li hemm taħt Sqallija waqt li oħrajn jaħsbu li Atlantis tin- sab f'lokalitajiet oħra kif se naraw. Jingħad li f'kitbiet jantiki miktubin mill-Majas u mill-Aztecs bħal Chilan Balam, Dresden Codex, Po: puhi Vuh, Codex Cortesian- us u l-manuskritt ta' Troano li wara ġie tradott fil-istorja jitkellmu dwar il-qirda u d- distruzzjoni bl-għarqa ta' Atlantis u Lemura. Silta meħuda mill-ktieb Olandiż Oera Linda, meqjus bħala l-aktar ktieb qadim li sa issa għandu nstab tgħar- rafna dwar id-distruzzjoni u l-għarqa tal-gżira kbira fl- Atlantiku kkaġunata bit-ter- remoti u l-mewġ tal-marea (mewġ imqanqal minn ma- remot/terremot. tal-baħar). Matul is-sajf kollu, ix-xemx inħbiet wara s-sħab bħalli- kieku ma tridx tiddi fuq id- dinja. F'nofs din il-kalma u ħemda, id-dinja bdiet titrie- għed bħallikieku kienet qiegħda: tmut. Il-muntanji nfetħu u bdew jarmu l-ħġej- jeġufjammi kbar tan-nar. Xi wħud mill-muntanji għebu taħt l-art waqt li f'postijiet oħra fil-pjanuri ffurmaw oħ- rajn ġodda. Atlantis għebet, u l-mewġ selvaġġ għola tant li għatta l-għoljiet, il-widien u difen kollox taħt l-ilmijiet tal-baħar. Ħafna nies inbel- għu mill-art waqt li oħrajn li ħelsu min-nirien inqerdu bl-ilmijiet. L-istoriku Grieg Diodorus li għex mijiet tas-snin qabel Kristu kiteb li eluf ta' snin qabel il-Feniċi kienu żaru gżira kbira fl-Atlantiku fejn Platun kiteb li kienet Atlan- tis. Jingħad li ġeroglifiku (speċi ta' simboli) Feniċi nstabu fuq numru kbir ta' fdalijiet imġarrfa ta' siti qodma fil-ġungli tal-pajjiżi fil-kontinent Sud Amerikan. Diodorus kiteb ukoll li At- lantjani kellhom gwerra ma' Amażonjanil Fuq din il- gwerra li semma dan il-kit- tieb nixtieq nagħmel żewġ riflessjonijiet qsar mingħajr ma nidħol f'polemiċi dwar il-validità ta' din il-kitba. Jekk għall-benefiċċju. tal-ar- gument ninsew id-diversi teoriji li jeżistu dwar il-loka- lità ta' Atlantis u għal mu- ment naċċettaw it-teżi li din il-gżira veru kienet fl-Oċean Atlantiku, ma tħossux li d- distanza li kienet teżisti bejn iż-żewġ postijiet hi tant kbi- ra u li kienet tagħmilha dif- fiċli ħafna li ssir gwerra bej- niethom2 Barra hekk, gwerra ta' din ix-xorta fi żminijiet bikrija kienet teħtieġ flotta kbira, u b'saħħitha tant li kapaċi tbaħħar u tittrasporta fuqha gwarniġjoni kbar ta' gwer- riera, l-ikel, tagħmir tal-: gwerra u kull proviżjon ieħor f'baħar miftuħ. Barra hekk aktarx li f'dawk iż-żminijiet ma ki- nux jeżistu flotot kbar u li l- bċejjeċ jew il-qxur tal-baħar, sejħulhom kif tridu kienu jkunu mibnijin mill-qasab u dawn żgur ma kinux b'saħ- ħithom biex ibaħħru fit-tul. Riflessjoni oħra tista' sa ċer- tu punt tagħmel sens u forsi wkoll tagħti saħħa lil din il- kitba hi, jistax jagħti l-każ kif jaħsbu xi studjużi, li l- Atlantjani setgħu laħqu ik- kolonizzaw xi gżejjer u b'hekk kabbru d-dominju tagħhom f'dak il-kontinenti L-istoriku Grieg Ammia- nus Marcellinus kiteb ukoll dwar id-distruzzjoni ta' At- lantis. Meta Proculus żar il- gżejjer Canaries u Azores fl- Oċean Atlantiku 'l barra mill-istrett ta' Ġibiltà n-nat- tivi ta' dawn il-gżejjer kienu qalulu bid-distruzzjoni ta' Atlantis. Herodotus meqjus minn xi wħud bħala l-aqwa stori- ku tal-qedem kiteb dwar ċi- viltà misterjuża fuq gżira fl- Atlantiku. Storiku Grieg ieħor Tima- genus kiteb fuq gwerra bejn Atlantjani u Ewropej u jgħid li tribujiet fi Franza tal-qe- dem isostnu li Atlantis kie- netarttwelidhom ( tpinġijiet ċari li nstabu fl-għerien fi - Franza juru nies lebsin ilbies tal-għoxrin seklu. Tpinġija minnhom twassal għall- kumpless piramidu taħt l- att L-istoriku u l-arkeoloġista Franċiż Robert Charroux id- data dawn it-tpinġijiet għal madwar 15,000 qabel Kristu. Claudius Aelianus aċċen- na għal Atlantis fix-xogħol tiegħu tat-tielet seklu 'The Nature of Animals. Proclus, li kiteb noti fuq ix-xogħlijiet ta' Platun affer- ma li Krantor kien żar Sais fl-Eġittu kif għamel Solon 300 sena qabel. Hemmhekk il-qassisin Eġizzjani wrewh il-kolonna tad-deheb li fuq- ġrajja kollha dettaljata ta' Atlantis eżatt kif kienu rrak- kontawha lil Solon il-prede- ċessur tiegħu. Platun jgħidilna li l-editti u deċiżjonijiet ġudizzjali tas- slaten ta' Atlantis kienu jiġu mnaqqxa fuq kolonni tad- deheb. Kienu wkoll jagħmlu sagrifiċċju tal-barri lil Alla Nettunu. Dan ir-ritwal hu- wa karatterizzat ukoll fl-An- des magħrufa bħala Gome- dha. Dan is-sagrifiċċju jik- kommemora l-mewt. tal- Ġenna tal-Art li-xi wħud jaħsbu li kienet Atlantis in- fisha. Platun jgħidilna wkoll li l- għarqa ta' Atlantis seħħet 19,000 sena qabel Solon. Dan il-leġiżlatur Grieg kien żar l-Eġittu madwar 600 se- na qabel Kristu. B'kollox jagħmlu 11,600 sena ilu. Din id-data hija preċiżament l- għeluq ta' żmien is-silġ u meta saret il-katekliżma li kkawżat id-dilluvju. Strabo, storiku u ġeogra- fiku Grieg jgħidilna li 2,600 sena qabel it-twelidu xi baħ- ħara ħarġu 'l barra mill-ko- lonni ta' Herculis u kkum- merċaw mal-Tartessians li kienu identifikati bħala At- lantjani. Huwa afferma li kellhom storja miktuba li tmur lura madwar 7,000 sena qabel. : Jekk wieħed iqabbel id- dati ta' Strabo li għex fiż- żmien Kristu ma' dawk mogħtija minn Platun mijiet tas-snin qabel, allura 11,600 sena tal-għarqa jikkonferma kemm Platun kien korrett fil-kalkoli tiegħu u kien jaf fuqiex qed jikteb. Arnobius, Isqof Kattoliku li għex fir-raba' seklu wara Kristu, f'waħda mill-prietki tiegħu dwar: il-katastrofi kbar li saru matul iż-żmi- nijiet u li kienu qerdu:u għamlu ħerba minn ċivil- tajiet sħaħ semma dik li qer- det għalkollox lil Atlantis ta' Nettunu. Hawnhekk ukoll id-data li jagħtina Arnobius hi dik ta' 11,600 sena, għal- kemm jista' jagħti l-każ li dan l-isqof kien diġà famil- jari max-xogħol ta' Platun. . ikompli f'ħarġa oħra