TAGĦRIF TAL-GRAMMATKA IL-KELMIET SA, ĦA, QED. Tliet klejmiet mill-aktar mexxejja u mill-aktar li ma jaqblux fi ktibhom. Għalhekk jidhirli li tagħrifa żgħira fuq tifsirhom u ktibhom m'hix barra minn waqtha. Il-klejma sa tintrabat mal-verb biex tfisser għamil li għandu jsir dalwaqt; hekk: sa niekol tfisser dalwaqt niekol. Taqbel fit-tifsir u fil-ktib mal-klejma Għarbija sa, mqassra minn sawf (1). Iżda l-kittieba, aktarx kollha, jaħsbu li hi mqassra minn sejjer, u għalhekk jiktbu ser, se'r, se' (2). Ħażin. Sejjer tfisser mixi, u għalhekk, sħiħa jew imqassra f'ser, għandha tintrabat ma' verb ieħor biss meta rridu nfissru għamil li biex isir jaħtieġ il-mixi. Jekk ħaddiem jerfa' mix- xogħol u jrid imur id-dar jiekol, igħid lil sidu : Sejjer niekol, jiġifieri, sejjer id-dar biex niekol; iżda jekk wieħed ikun fuq il-mejda u jsejjaħ lil ħabibu biex jiġi jiekol, igħidlu: Ejja għax sa niekol. Żewġ kelmiet mifrudin għal kollox fit-tifsir tagħhom. Imma bil-ħeffa ta' tilsin il-kelma sejjer tinħataf u titqassar u ssir ser, u din imbagħad titħawwad ma' sa u tfixkel il-kittieba li ma jibqgħux jagħarfu u jagħżlu waħda mill-oħra. Mela naqtgħu barra għal kollox il-ktib ta' seru se', u niktbu sejjer jew ser meta' rridu nfissru mixi, u niktbu sa meta rridu nfissru qorob ta' żmien. Ħa. tintrabat ukoll mal-verbi u għandha aktar minn tifsir wieħed. Ħa mmur tista' tfisser irrid immur (let me go)ju sa mmur. Jekk ħa tkun marbuta ma' verb ieħor qabilha, tfisser il-għan tal-għamil, hekk: agħtihuli ha mmur, jiġifieri biex immur. Jifhem kulħadd li ża hi mqassra minn ħalli, li hu imperativ tal-verb ħalla, u taqbel mal-verb let ta' l-Ingliżi. Tajjeb; imma mhux dejjem titqiegħed tajjeb. L-ewwelu l-aħjar tifsir tagħha hu l-imperativ, hekk: ha mmur, ħa mmorru. Tajjeb ukoll toqgħod meta, biha rridu nfissru l-għan tal-għamil, hekk: agħtihuli ħa mmur. Iżda xi wħud iħawdu ħa ma' sa u jgħidu: ħa mmur meta jridu jfissru sa mmur. U dan ħażin, u għalhekk il-kittieb għandu jqis xi jrid ifisser, biex ifissru tajjeb. (2) VAssaLLi, FALZON, CARUANA fid-Dizzjunarji tagħhom ma jsemmuhiex il-kelma sa b'dan it-tifsir, iżda t-tifsir tagħha jagħtuh lil sejjer. Qed, tintrabat mal-verbi biex infissru għamil li jsir issa, fil-waqt li nitkellmu. Hi mqassra mill-kelma qiegħed, li hi partiċipju tal-verb qagħad. U aktarx li tinkiteb sħiħa, jew inkella titqassar u tinkiteb, fil-poċżija, q'għed. Mhux aħjar titqassar f'qed, u niktbu dejjem qed7 Hekk: jien qed nitkel- lem, hi qed titkellem, aħna qed nitkellmu. Ma nkunux niktbu ħażin, jekk niktbu qiegħed, iżda jekk irridu nqassruha, jid- hirli li nistgħu nqassruha f'qed. Inżidu ngħidu li ħafna kittieba jħobbuha ftit iżżejjed din il-kelma u jdaħħluha mqar meta mhix meħtieġa; hekk flok: xhin kont nikteb, igħidu : xhin kont qiegħed nikteb. Dan tafisir ta' kitba li jaħtieġ wieħed jaliarbu jekk irid jikteb bir-reqqa.