Mill-għaxqa tax-xagħri. L għal ċentru mill-aktar urban man Il- Kappella ta ta' Santa Margerita u l-inħawi tagħha Il-kappella ta' Sta. M/S mill-inħawi tal-Mosta li f'dawn l-aħħar tletin sena laqa' fih eluf ta' ċittadini hu magħruf bħala ta' Santa Margerita. Ir-ritmu tal-iżvilupp tal-art f'dawn l-inħawi ra l-bidu tiegħu fis-snin sittin meta kienu nbnew numru ta' djar u xi vilel. Iżda l-estensjoni ta' din iż- żona, laħqet l-ogħla livell fl-1983 meta l-Gvern Ċentrali ddeċieda li jqassam bċejjeċ ta' artijiet bħala siti għall-bini bi prezz baxx. Għalhekk, illum il-gurnata l-kappella ta' Santa Margerita hi mdawra bil-bini kullimkien, għajr għal biċċa roqgħa żgħira ta' raba biswitha, li għada tinħadem. Fil-bidu ta' din il-kitba, wieħed faċli jasal biex jikkonkludi li l-isem ta' dan iċ-ċentru modern ta' abitazzjoni, hu ispirat minn din il-kappella li darba waħda kienet solitarja u rurali. Iżda d-destin kellu pjan ieħor għalihal Santa Margerita u San Rokku Il-kappella ta' Santa Margerita għandha mdawwar magħha ċimiterju f' hu magħruf bħala ta' San Rokku. Ikun sewwa u xieraq li qabel niżvolġu f'aktar dettall rigward l-istorja twila ta' ġrajjiet u kurżitajiet marbuta lkoll ma' dan il-patrimonju, ngħidu xi ħaġa ħafifa dwar dawn iż-żewġ qaddisin, li missirijietna kellhom devozzjoni kbira lejhom. Santa Margerita Verġni u Martri, mietet f'Antijokja (fit-Turkija) madwar is-sena 303 wara Kristu. Il-festa tagħha ssir fl-20 ta' Lulju u fl-ikonografija dejjem iħobbu jġibuha żżomm dragun marbut b'katina. Fost dawkli jitolbu l-ħarsien tagħha, hemm dawk speċjalment li jkunu se jsiru ommijiet. Id-devozzjoni lejn San Rokku fostna l-Mostin tmur lura lejn nofs it-tieni parti tas-seklu sbatax. Dan il-qaddis kellu l-artal tiegħu fil-knisja Parrokkjali l-qadima — dik ta' Tumas Dingli u li fl-1676 wirtitu r-Rotunda ta' George Grognet fejn għadna ngawduh sal-lum, preċiżament ltarja. Illum tifforma parti minn żona pastorali tal-; pparroċċa tal-Mosta Hu xogħol mill- isbaħ t ta' Stefano Erardi, fejn San Rokku narawh imsieħeb minn San Bastjan Martri u Santa Rozalija Verġni, li huma l-qaddisin protetturi tal-impestati. Missirijietna kienu jħobbu jitolbu 'l Alla biex jeħlishom mill-flaġell tal-pesta, l-aktar bl-interċessjoni ta' San Rokku. Hu qaddis tas-seklu erbatax u miet f'Montpellier fi Franza fl-1327. Is-16 ta' Awwissu, l-għada tal-festa tal-Assunta, taħbat il-festa tiegħu. Il-Kappella l-qadima Margerita li tiġbor madwarha ċimiterju tal-pesta tas-seklu sittax, L-ewwel ħjiel fuq din il-kappella Mostija, hu mislut minn dak li ħalla bil-miktub Monsinjur Pietro Dusina li bħala delegat appostoliku u kif ukoll inkwiżitur fl-1575, żar il-knejjes kollha tal-gżejjer Maltin. Wara li żar il-knisja prinċipali tar-raħal, dik iddedikata lill-Assunzjoni tal- Madonna, il-viżitatur dar dawra l-kappelli l-oħra li kienu jgħoddu mal-ħdax-il waħda. Fuq il-kappella ta' Santa Margerita ngħidu li ma tantx sabha fi stat tajjeb, għax ma kellhiex bieb biex tissakkar u lanqas kellha rettur. La kellha piżijiet u lanqas renti. Kien hemm ċertu Pietru Sillato, arġentier, li kellu l-obbligu li jieħu ħsieb li jsiru quddiesa u għasar nhar il-festa, peress li l-kappella kienet wieqfa fuq parti mill-art li hu kellu taħt idejh u li magħha kien hemm marbut dan il-piż. Konsegwenza ta' dan l-obbligu, Mons. Dusina obbliga lil Sillato biex jagħmel bieb ta' barra tal- injam fi żmien xahar u jekk din l-ordni ma titwettaqx, hu kien jeħel penali ta' għaxar skudi. Sa ma jkun sodisfatt dan l-obbligu, il-quddiesa u l-għasar tal-festa kellhom isiru fil-knisja parrokkjali tan-Naxxar. Sa dak iż-żmien, il-Mosta ma kinitx parroċċa għaliha u kellha tistenna sal- 1608. Sintendi, hawn qegħdin nitkellmu fuq il-kappella l-qadima li kien hemm fl-istess post qabel l-1771meta nbniet dik li naraw illum. Id-data tagħha hi mitlufa fiċ- ċpar taż-żmien imma ċertament li ġiet mibnija qabel is- sena 1594 li tinsab minquxa fuq wieħed mill-oqbra taċ- ċimiterjul Ħjiel ieħor fuq il-kappella l-qadima, joħrog miż-żjarat pastorali tal-isqfijiet fejn fir-rapport taż-żjara ta' Molina tal-1680 u kif ukoll fil-vista ta' Alpheran de Bussan tal- 1745, jindikaw li l-kappella ta' Santa Margerita kienet saret ċentru ta' devozzjoni wara l-flaġel tal-pesta tal- 1592. Hemm riferenza li kien hemm rixtellu tal-injam biex wieħed jidħol fl-akwata tal-kappella u taċ-ċimiterju. Nafu li l-artal kien imżejjen b'salib u sitt gandlieri, waqt li l-lampier kien jinxtgħel f'nhar il-festa u kull nhar ta' Sibt. Il-pesta u ċ-limiterju Fi żmien il-ħakma tal-Gran Mastru Verdala, daħħlet f'pajjiżna l-marda qerrieda tal-pesta fl-ewwelxhur tas-sena 1592 u sal-bidu ta' Ġunju kienet ħakmet lil Malta kollha. Ittieħdu l-prekawzjonijiet meħtieġa mill-awtoritajiet u sal-aħħar ta' Settembru deher li l-marda kienet donnha naqset sew mill-qilla tagħha, wara li kienu mietu 300 ruħ. Iżda l-gwaj kien għadu hemm, tant li f'Novembru l-pesta reġgħet inxterdet u f'xahrejn mietu 500 ruħ oħra. Din baqgħet tippersisti sas-sena ta' wara, 1593. Sakemm f'Ġunju, il-marda battiet iżda mhux qabel ma' qatlet madwar 3,000 ruħ, inkluż 40 Kavallier. Fost il-vittmi kien hemm 27 li kienu mil-Mosta. Dawn ġew midfuna propju fiċ-ċimiterju ta' San Rokku, madwar il-kappella ta' Santa Margerita. Magħhom ġew midfuna ukoll 283 li kienu mietu permezz tal-pesta u li kienu ġejjin mill-matriċi tan- Naxxar u minn Ħal Għargħur. Ċimiterju bħal dan kienu bdew jinfetħu minn wara l-pesta tal-1592/93. Qabel, id- dfin kien isir fil-knejjes tal-ibliet u l-irħula rispettivi, imma minħabba l-pesta, kien ġie deċiż li jkun hemm ċimiterji 'l barra mill-qalba tal-lokalità, fejn fihom jidfnu l-vittmi ta' din il-pestilenza. Fil-ktieb 'Tifkiriet fuq l-imgħoddi Il-kwadru titular hu kopja tal-oriġinali li llum jinsab fir-Rotunda. Jirrapreżenta lill-Madonna bil-Bambin flimkien ma' Sta. Margerita u l-qaddisin protetturi tal-marda tal-pesta— San Bastjan u Santu Rokku (bil-kortesija ta' Pin u Tonv Terribile) tal-Mosta' maħruġ fl-1913, il-kittieb innifsu Mons. Edgar Salamone kien stqarr li fiż-żmien li hu kien qed jikteb, kien hemm żewġ lapidi tal-ġebel bi slaleb maħżużin fuqhom u li jġibu fughom is-sena 1594. L-opinjoni tiegħu hi, li dawn kienu hemm biex jitfakkru xi persuni tat-tajjeb li kienu ġew midfuna f'dan iċ-ċimiterju. Dikli naraw illum Niġu issa biex flimkien nitkixfu fuq l-istorja tal-kappella li naraw illum u li skont il-fehma ta' Salomone innifsu u ta' kittieba oħra, id-data 1771 fuq il-faċċata taħt is-salib tal- kampnarwaħdieni, bħal donnha tindika s-sena tat-twaqqif tagħha. Fl-1902, Dun Karm Camilleri Magri flimkien ma' Dun Anġ Falzon kienu rranġaw din il-kappella wara li kienet xi żmien mitluqa u dawruha bi ġnien. Saret ukoll prospettiva, waqt li l-artal oriġinali nqala' u tpoġġa minfloku artal ieħor li nġab minn Ħ'Attard. Hekk ukoll ġara bil-qiegħa, fejn l-art taċ-ċangatura tneħħiet biex sar il-madum li hemm illum. Dawn iż-żidiet madankollu ma jaqblux mal-istil sempliċi tal-kappella u b'hekk telfu xi ftit mis-sbuħija oriġinali tagħha. Il-kwadru titular juri lill-Madonna bil-Bambin Ġest. Jidhru wkoll, fuq naħa waħda, Santa Margerita bid-dragun ħdejha, waqt li fid- direzzjoni opposta naraw lil San Rokku u San Bastjan. Dak li hemm fil-kappella hu kopja, għax minħabba raġunijiet ta' sigurtà, il-kwadru awtentiku jinsab fis-sagristija tar- Fi żminijietna, tinsab merfugħa ġol-kappella, għatu ta' qabar li għandu ħaġra mberfla bi gwarniċ, bis- simbolu tal-fleur-de-Ivs' f'kull rokna, waqt li fin-nofs hemm skolpita arma, bis-sena 1594 miżjuda taħtha. Din tinsab hawnhekk minħabba l-istat ħażin tagħha għax hi miksura u b'hekk hi miżmuma f'kundizzjoni li tiġi protetta minn aktar ħsara. Fi żminijietna Matul is-seklu għoxrin din il-kappella kienet xi ftit jew wisq attiva fejn anki baqgħet issir il-quddiesa tal-festa fl-20 ta' Lulju u l-għasar lejlet il-festa tal-patruna. Matul is-snin disgħin kien hemm tentattiv minn grupp ta' żagħżagħ li ħabirku biex anke jaħdmu xi nar tal-art u tal- ajru. Dan ħoloq atmosfera festiva ġdida għal xi sentejn konsekuttivi, imma mbagħad kollox tar mar-riħ. Illum ir- residenti ta' din iż-żona li jlaħħqu mal-elfejn ruħ, qegħdin jieħdu ħsieb jorganizzaw quddiesa u Lejla Maltija, f'nhar il-festa f'ġieħ Santa Margerita. F'din il-kappella ġieli isir it-tagħlim tad-duttrina lit-tfal ta' dawn l-inħawi waqt li Ż-ŻA.K Mosta mhux l-ewwel darba li armaw ċenaklu għal żmien il-Ġimgħa Mqaddsa. Il-Kunsill Lokali tal- Mosta matul l-aħħar tas-snin disgħin tas-seklu l-ieħor kien għamel xogħol ta' restawr u l-passaġġ li jagħti għall- kappella nkesa biċ-ċangatura. Il-Kunsill ħadem ukoll biex jitwaħħal id-dawl kollu mad-dawra tal-ġnien sabiex il- kappella tkun imdawla matul il-lejl. Illum wieħed għadu jista' jgawdi dan il-ġnien li verament jagħti dehra sbejħa u ta' rilass lill-ambjent tal-kappella. Il-kleru tal-Mosta nhar it-2 ta' Novembru, kien jitla' jbierek l-oqbra taċ-ċimiterju ta' San Rokku. Din id-drawwa nqatgħet lejn l-aħħar tas- snin sebgħin tas-seklu l-ieħor u jien niftakarha sew fi tfulitil B'digriet ta' Mons. Arcisqof Ġuzeppi Mercieca nhar is-7 ta' Ottubru 1988, twaqqfet iż-żona pastorali ta' Santa Margerita flimkien ma' tliet żoni pastorali oħra fil-parroċċa tal-Mosta. Il-kappella moderna ta' Santa Margerita hi waħda organizzata tajjeb ħafna, fejn hi ddedikata lil Ġesu' Feddej. Ir-rettur preżenti hu Dun Blake Camilleri. Se nirrakkonta fatt li hu marbut ħaġa waħda mal-kappella ta' Santa Margerita u li seħħ xi snin wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Dan, ħarġu għad-dawl propjament ħija Mario u li jagħmel sehem sħiħ mill-artiklu 'Mir-rakkonti tan-Nannu Majsi — L-iħirsa fil-Mosta' u li ġie ppubblikat fl-annwal 2012 maħruġ mis-Soċjetà Filarmonika Santa Marija. Darba kien hemm tlett irġiel Mostin li kull wieħed minnhom kellu merħla nagħaġ u mogħoż. U dawn kienu joħorħu fil-beraħ tal-għelieqi biex il-merħliet setgħu jirgħu. Huma kienu jiltaqgħu lejn in-naħat tal-kappella ta' Santa Margerita u hemmhekk joqogħdu jpaċpċu fuq Ġwanni u Martin sakemm il-jum jgħejja u minfloku jibda jaħseb biex jidħol il-lejl. Mhux l-ewwel darba li ħallew l-imrieħel jirgħu fil-madwar u huma daħlu jieklu biċċa ħobż wara r-rixtellu tal-ħajt tal-kappella, sewwasew taħt ix-xbieha tal-ġebel li turi ruħ fil-purgatorju, biswit Ir-ruħ fuq ir-rixtellu tal-ħajt taċ-ċimiterju li jdawwar il-Kappella ta' Sta. Wara r-rixtellu tidher il-ħorża tal-bir minn fejn telgħet il-vampa nar tax-xjaten skont ir-rakkont tan-nannu Majsi. il-ħorża tal-bir. U għax kienu nies ħżiena, it-tlieta li huma kienu jgħidu bosta kliem ħażin waqt id-diskursati tagħhom, fejn saħansitra kien joħroġ minn fommhom ħafna dagħa faħxi wkoll. Imma darba fost l-oħrajn ġara dak li qatt ma ġaral Kif kienu mixħutin hemm, wieħed minnhom b'nofs ħobża mħaffra u mimlija bi ġbejna tal-bżar u tadama imqadda, l-ieħor iżeffen ħafura bejn xufftejh u t-tielet wieħed bilqiegħda wiċċu lejn in-nagħaġ, ma qablux bejniethom fuq xi biċċa negozju biex ipartu żewġ imtaten u għabura ma' għoġol ta' sena. U beda l-kliem faħxi u d-dagħa ta' bona. Hekk kif kienu f'dik il- qagħda jitgħajru u jidgħu, jinstema' bħal ħoss tal-biża' jkarwat minn ġol-bir li kien hemm ħdejhom u f'kemm tgħid Ġesti Marija titla' bħal balla nar minn ġol-ħorża li bdiet issus warajhom, hekk kif it-tlett irġiel ħarbu jiġru 'l barra mir-rixtellu. U l-vampa nar baqgħet tiġri warajhom donnu fiha kien hemm boxxla xjatenl X'aktarx li dawn it- talin bidlu ħajjithom u qatt iżjed ma reġa' qatt instema' xejn fil-bir ta' din il-kappella. U la qegħdin mixħutin fuq ir-rakkonti mqangla tan- Nannu Majsi, nistqarr li kull meta dawn l-inħawi, avolja żdied ħafna bini ġdid u modern, il-ħsieb ħieles, joħodni lura fi tfuliti, bejn wieħed u ieħor għal nofs is-snin sebgħin tas-seklu l-ieħor. Dak iż-żmien, dawn l-inħawi kienu għadhom verġni minn kull żvilupp. hinn kont tilmaħ xi razzett u xi dwejra mdawrin b'ħitan tas-sejjieħ li jserpu minn mogħdija għall-oħra. Kont għadek tista' tara u tmiss xi girna, waqt li tipprova tifhem l-istil u l-iskop ta' din il-binja primittiva. Hekk kif titfa' ħarstek f'xifer il-medda, ma' xefaq is-sema kont tilmaħ tiddandan bil-kobor u sbuħija tagħha l-koppla maestuża tar-Rotunda. Ilum din il-veduta tilfet ħafna mis-sabiħ u l-faxxinu tagħha, minħabba li l-bini li tela' faga u ċajpar kulma sab guddiemul Madwar l-inħawi ħafna siġar xjuħ tal-ħarrub, tat-tin u l-lewż kienu jħaddru u jiżżefnu maż- żiffa ħelwa. Waqt li l-kappar kien jixref minn bejn it-toqob L fix-xagħri u minn bejn il-ħitan tas-sejjieħ. Dak kien żmien, B meta bosta subien, kienu jiġru bit-trabokki biex jonsbu għall-pitirossi u biex jaqbdu ż-żringijiet mill-għadajjari Il-poplu kien għadu mhux konxju li jirrispetta n-natura u l-ambjent ta' madwaru. Tas-sħarijiet Kelli madwar dawk l-għaxar snin u kont naqbad il- mogħdija li tagħti għal Santa Margerita min-naħa tal- Għadira ta' Tal-Wej f'xi għodwa sbejħa minn dawk li In-naħa magħrufa bħala 'Tal-Wej' li mix- xagħri tal-inħawi tista' twasslek għal Sta. taf tagħtina r-rebbiegħa. U ħallini nitgħaxxaq bil-ħdura tal-għelieqi u bin-nwar tas-silla. L-għadajjar imfawrin bl-ilma tax-xita kienu jiġbduli l-attenzjoni waqt li ż-żarżir taż-żnażan u l-għana tal-għasafar kienu jiksru l-ħemda tal-jum. Il-bdiewa bieżla bl-imgħażqa jew il-kruxxun f'idejhom, għaddejjin inaqqu l-ħaxix selvaġġ minn qalb it- tadam imlaħħam u ħamrani u l-kaboċċi leqgiena bil-qtar tan-nida. U l-friefet u n-naħal jiżfnu ż-żifna tradizzjonali tagħhom minn fuq il-plejju u s-sagħtar. Qrib il-Milied, ix-xagħri kien jissebbaħ bil-fjuri bojod tan- narċis. Għall-ħabta ta' nofsinhar kont nintasab taħt xi ħajt għad-dell, waqt li niekol dawk il-biċċtejn ħobż biż-żejt u l-kunserva li tkun lestietli ommi qabel ma noħroġ mid- dar. Għat-tlieta kont naħseb biex immur lura lejn dari, iżda mhux qabel ma nkun żort il-kappella solitarja u ntenni xi talba ċkejkna għall-erwieħ midfunin hemmhekk. Ngħid għalija dawn l-inħawi kienu qishom xi post tas-sħarijiet minn dawk li kont naqra fil-hrejjef tal-aħwa Grimal It-teżori Mostin Il-progress naqqar ħafna mill-ambjent naturali u ġ Sa ftit tas-snin ilu, kont għadek tista tilmaħ il-koppla tal-Knisja tal-Mosta u l-Imdina fuq ix-xellug. storiku ta' dawn l-inħawi. Sfortunatament dan ma jistax jiġi miżmum imma bi ftit sforz minn kulħadd jista' jiġi kkontrollat biex il-patrimonju li fadlilna mill-passat ta' ġensna ma nitilfuħx. Bla dubju, l-ewwel wirt li qed nirreferi għalih hu l-kappella ta' Santa Margerita bil- ġnejna madwarha li darba waħda kienet solitarja u li llum tifforma parti minn żona pastorali tal-parroċċa tal-Mosta. Iżda hemm aktar minn hekk. Għax dawn l-inħawi huma ta' importanza arkeoloġika minħabba li fihom insibu l-ħaġar imsaqqaf magħrufin aħjar bħala 'dolmen, ir-raddi msejħin bħala cart ruts u l-ftit oqbra puniċi li fadal. Ikun tajjeb li ninfurmaw lil uliedna b'dawn it-teżori Mostin u b'hekk nassiguraw li għall-inqas dak li fadal illum, jiġi ppresevat u mgħoddi b'responsabiltà lil ġenerazzjonijiet futuri. Misteru Fost il-fdalijiet kurjużi li jinsabu f'dawn l-inħawi, hemm u ir-raddi. Dawn huma fost l-isbaħ li għad hawn jidhru fuq wiċċ gżiritna. X'aktarx li dawn l-ispeċi ta' kanali twal saru minn karettuni goffi miġbuda minn nies neolitiċi li min jaf għal kemm il-elf darba għaddew mill-istess passaġġ biex matul il-medda tas-snin tħaffru hekk fil- fond, L-arkeologu Malti Sir Temi Zammit jgħid li dawn il-karettuni kienu jintużaw biex fuqhom jinġarr materjal ta' strapazz minn post għal ieħor. Il-misteru tagħhom kompla joktor kaġun tal-ispekulazzjonijiet u d-diffikultà biex isir magħruf sewwa sew kif ġew iffurmati u x'kien l-iskop jew l-użu ta' dawn ir-raddi. Mill-ftit xagħri li għad fadal, l-aktar lejn in-naħa tal-Għadira ta' Tal-Wej, dawn ir- raddi jidhru sbieħ wisq. Tkun telfa kbira jekk dawn ukoll jinqerdu għal kollox minħabba l-iżvilupp tal-arti L-aktar fdal megalitiku li jiġbed l-attenzjoni fl-inħawi ta' Santa Margerita, huma d-dolmen. Dawn jinsabu eżattament fix-xagħra ta' fuq Wied Filep (parti minn Wied il-Għasel u li tlifnieh għal kolloxi) u kienu l-ewwel dolmenijiet li nstabu f'Malta mill-Professur Napuljun Tagliaferro. fl-1908. Dawn id-dolmenijiet li huma magħmula minn ħaġra kbira msaqqfa fuq ħaġar ieħor wieqaf, għandhom għamla ta' mejda kbira u wiesgħa. Id- 'dolmens' huma weqfin ftit 'il bogħod minn xulxin imma wieħed biss għadu fi stat tajjeb. Ir-raddi tal-inħawi li jmorru lura sa Żmien il-Ħaġar. L-oqbra Puniċi Qabel beda l-iżvilupp tal-art fl-1983, f'xagħra partikulari f'dawn l-inħawi kien hemm mat-tlettax-il qabar Puniku. Dawn l-oqbra Puniċi kienu ġew innumerati. Illum wieħed għadu jista' jara biss erba' oqbra, minn numru għaxra sa Waħda mid-'dolmens' li kienu nstabu f'dawn l-inħawi fl-1908. Dawn l-oqbra jidher li kienu post għad-dfin bejn is-snin 750 q.K. sa bejn wieħed u ieħor 50 sena wk. Xi wħud minn dawn l-oqbra spiċċaw intradmu jew qegħdin jintużaw bħala bjar jew 'pits' fil-garaxxijiet tar-residentil Dawk il-ftit li fadal, ikun tajjeb li qabel kollox jiġu mħarsa mill-vandaliżmu u li jitwaħħlu tabelli informattivi biex wieħed ikun jista japprezza b'mod aħjar dan il-wirt imprezzabbli. Diġà tlifna żżejjed minn dawn l-inħawi ta' Santa Margerita. Ejjew tal-inqas, nagħmlu kull mezz biex b'dover insalvaw dak li fadlilna. Għax jekk dan nitilfuħ ukoll il-Mosta tkun tilfet ruħha. Inkunu tlifna l-qaleb u l-ġbejna ma' ulied uliedna. U ikun iebes tassew għalihom sabiex jaħfrulna. Imbgħad ta' xejn wiċċna jiħmarilna bil-mistħijal s George Cassar u Joseph G.M. Borg Il-Mosta, il-Mostin u r-Rotunda tagħhom matul iż-żminijiet (Malta 2007). s E.B. Vella u oħrajn, Storja tal-Mosta (Malta 1986). s Joseph G.M. Borg u John A. Sant It-toroq tal-Mosta (Malta 1998). s George Cassar, Manwel D Schembri u Anton Spiteri , Il-Kelma li Tmantni lir-Ruħ — (Malta 2004), L-oqbra Puniċi fix-xagħra ta' Santa Margerita. e Leħen il-Kunsill tal-Mosta Joseph Borg, Nru 11, Il-Kappella ta' Santa Margerita, Stanlev Mangion Il-Wirt Storiku e Annwal 2006 Soċjetà Piroteknika 15 ta' Awwissu Louis Vassallo Passiġġata Kulturali fl-inħawi ta' Santa Margerita e Annwal 2012 Soċjetà Filarmonika Santa Marija 'Mir-rakkonti tan-nannu Majsi, Mario Thumas Vassallo L-iħirsa fil-Mosta.