Ftit huma dawk l-agħsafar li nsibuhom magħna s-sena kollha bħad-Durrajsa, għalkemm xi ftit minnhom ipassu wkoll, mill-aħħar t'Awissu sal-bidu t'Ottubru. Uħud jibqgħu jqattgħu x-xitwa f'Malta. Fi Frar u f'Marzu jpassu xi ftit oħrajn li jkunu telgħin biex ibejtu fl-Ewropa. Id-Durrajsa (Corn Bunting) hi għasfur li tħobb iżżomm f'postijiet fil-miftuħ, speċjalment fil-beraħ tal-kampanja, l-aktar fix-xagħri fejn ikun hemm xi ħaxix baxx u qalb l-egħlieqi u r-raba'. Wieħed mill-aktar postijiet favoriti tagħha, fejn insibuha f'numru sabiħ, huwa fir-Riserva Naturali ta' l-Għadira u fl-inħawi tal-madwar. Id-Durrajsa tinstab tbejjet kważi fl- Ewropa kollha, speċjalment fil-punent, u fl-Afrika ta' Fuq. Fil-passat f'Malta kienet aktar komuni milli hi llum. Dan l-għasfur m'għandux xi kuluri speċjali li jolqtu 'l-għajn. Kemm ir-raġel kif ukoll il-mara huma ta' l-istess lewn u ma jingħarfux minn xulxin. Id-Durrajsa (17.5cm) hija ta' kulur kannella ċar minn fuq u bajdanija minn taħt. Hi għandha strixxi skuri speċjalment fuq is-sider u fuq iż-żaqq in-naħa ta' taħt il- ġwienaħ. Ir-raġel ġeneralment ikun xi ftit akbar mill-mara. Id-daqs tad- Durrajsa hu xi ftit akbar mill-Għammiel Munqarha huwa xi ftit b'saħħtu biex ikun jista' jkisser xi żrieragħ ibsin. Għall-bidu ta' Frar jibda n-namur bejn ir-raġel u l-mara. F'dan iż-żmien huwa faċli li tara r-raġel jiġri wara xi mara fit- territoriu tiegħu. Sal-bidu ta' Marzu l-bejta tkun inbniet. Kemm il-mara kif ukoll ir-raġel jieħdu ħsieb biex jibnu l-bejta. Din tkun xi daqsxejn goffa fid- daqs, iżda ferm pulita. Ġeneralment timbena ġo xi xitla baxxa jew fl-art qalb il-ħaxix, fix-xagħri u fl-egħlieqi, kemm dawk ikkultivati u anki f'dawk mitluqin. Il-bejta tkun magħmula minn Ħaxix niexef, egħruq u ħuxlief. Minn ġewwa tkun imdawra b'xi ħjut u xagħar ta' xi annimali u b'xi materjal ieħor aktar ar- tab. Il-mara tbid minn tliet sa sitt baj- diet ta' lewn abjad maħmuġ, b'tikek u ħżuż kannella u vjola skuri. Hi tieħu ħsieb li ssaħħan dawn il-bajd għal madwar tnax-il ġurnata. Meta jfaqqsu, il-frieħ ikollhom xi ftit suf fuqhom. B'ħalq aħmar daqsxiex dawn jibdew igħajtu biex il-ġenituri tagħhom jiġu jżoqquhom. Dawn il-frieħ iħallu l-bejta wara għaxart ijiem, qabel ma jkunu għadhom jafu jtiru sewwa. F'dan iż-żmien ommhom ikollha biċċa xogħol xi ftit iebsa biex iżżommhom flimkien. Il-frieħ igħajtu lil ommhom minn qalb il- ħaxix biex hi tibqa' tiġi żżoqqhom. Id-Durrajsa tbid darbtejn, u ġieli anke tliet darbiet fi staġun wieħed. Fi żmien il-bejta hija ħaġa komuni li tara lir-raġel fuq xi ċint tas-sejjieħ jew fuq xi wajer ta' l-elettriku, jew inkella fuq xi quċċata ta' xi siġra jgħanni dik l-għanja karat- teristika tiegħu. Jekk wieħed iżur ir- riserva naturali ta' l-Għadira minn Mar- zu sa Mejju, żgur li l-ewwel għasfur li jisma' huwa d-Durrajsa. L-għajta tad- Durrajsa tixbaħ ħafna ċ-ċekċik ta' mazz ċwievet iħabbtu ma' xulxin. Ta' kull sena fl-Għadira jbejtu madwar ħames pari ta' Durrajs. Jista' jkun li jbejtu aktar peress li xi rġiel ikollhom aktar minn mara waħda fit-territorju tagħhom. Huwa magħruf barra minn Malta li xi rġiel ġieli kellhom sa seba' nisal Durrajsa żżoqq il-friegħ fil-bejta. Peress li l-bejta jagħmluha fil-baxx ħaf- na, ħafna mill-frieħ u l-bajd jaqgħu vitt- ma ta' sriep, klieb u qtates. Billi f'Malta m'għandniex agħsafar tal-priża li jieklu s-sriep, dawn ta' l-aħħar żdiedu, b'mod speċjali s-serp l-iswed. Dan jieħu bajd u agħsafar mill-bejtiet ta' dawk li jbejtu fl-art, bħall-Bilbla, il- Bagħal ta' l-Imrewħa u d-Durrajsa. Għadu ieħor li jagħmel ħafna ħsara lill bejtiet ta' dawn l-agħsafar huma l-mogħoż u n-nagħaġ li jkunu qegħdin jirgħu fil-viċin. Dawn igħaffġu u jieklu l-ħaxix fejn ikun hemm dawn il-bejtiet. Matul ix-xhur sħan tas-sajf id-Durrajs jinġabar fi qtajjiet, xi kultant ta' xi 200-il waħda. Dawn insibuhom l-aktar fejn ikun hemm xi postijiet bl-ilma. Għajn Riħana u Wied il-Luq huma żewġ posti- jiet favoriti tagħhom f'Malta filwaqt li f'Għawdex hemm il-Wied tar-Ramla u l-għadira ta' l-ilma li hemm fid-Dwejra. Fix-xitwa l-ikel tad-Durrajsa jikkonsisti l-aktar fi żrieragħ ta' pjanti slavaġ, filwaqt li fir-rebbiegħa u fis-sajf jieklu ġurati, brimb, friefet u nsetti oħra li jsibu qalb il-ħaxix. Lill-frieħ tagħhom, jitimgħuhom insetti, ħniex u dud aktar żgħar. ċfja— DUN B'xorti ħażin għad hawn xi nies li jieħdu l-frieħ bil-bejta b'kollox ta' dan l-għasfur biex ikunu jistgħu jrabbuhom maqfulin ġo xi gaġġa. Billi d-Durrajsa hija xi ftit kbira fid-daqs, taqa' vittma Wkoll tal-kaċċaturi. Dawn iż-żewġ tipi ta' qerda ta' dawn l-agħsafar huma ta' min jikkundannahom. Ta' min isemmi li huwa kontra l-liġi li taqbad jew tid- disturba agħsafar li jkunu qegħdin ibe- jtu, jew tisraq il-bejtiet tagħhom. F'dawn l-aħħar snin id-Durrajsa naqset ħafna minn dawn il-gżejjer, forsi għax tela' ħafna bini li ħa ħafna mill-ambjent fejn kienet tbejjet, jew forsi minħabba xi raġunijiet oħra, bħall-kaċċa u s-serq tal-bejtiet. Hi x'inhi r-raġuni hemm bżonn li nħarsu aktar l-agħsafar li s'issa għadhom ibejtu f'pajjiżna biex ma jiġix dak iż-żmien u ngħidu ''Darba kien hawn id-Durrajsa tbejjet f'Malta''. Ma ninsewx xi ġralha ċ-Ċawla, il-Bies, is-Summiena, il-Barbaġann u l-Ispanjulett. e