SAN FRANGISK T'ASSISI U L-GHASAFAR fa' A. TABONE WAHDA mit-taħditiet tiegħi minn fuq ir-Rediffusion kon tkeliimt ftuq Il-Fjuretti ta' San Franġisk u għidt li dawn Il- Fjuretti huma siltiet meħudin minn ġrajjiet il-ħajja. tal-Qaddis kbir ta' Assisi, Il-Fjuretti huma, wardiet ċkejknin midmumin bej- niethom bil-ħajta dehbija. tas-sempliċità franġiskana, sempliċità li tqanglek, tiġbdek u israqlek qalbek. U ma jistax ma jkunx hekk għax San Franġisk, imbartra li kien qaddis fl-art, kien ukoll poeta, Issa, bħalma jaf kulħadd, qalb il-poeta taf tħobb, tħoss u iaġħder iktar mill-qalb ta' dawk Ji mhumiex poeti. Qalb il-poets titkexkex quddiem il-kruha u l-ħsara u tfur bil-ferħ quddiem is- sabiħ u l-ġid. Tu' din ix-xorta kienet qalb San Franġisk, San F'ranġisk ta' Assisi kien iħoss tixgħel u taqbad ġewwa fih l-im- habba sewwa lejn Alla, kemm ukoll lejn art twelidu u lejn il- llejjaq kollha sew bir-ruħ kemm ukoll m'humiex. Biżżejjed naq- raw UI Gantico.di Frate Sole'' jew ''Il-Għanja ta' Oħtu x- Xemx ti-darba,. f'ghodwa sajfija, San Franġisk kien għamel minn ħdejn il-kampnar ċkejken ża' San Damjan ta' Assisi, biex nintebħu kemm dan il-Qaddis kien iħobb il-ħlejjaq ta' madwaru. lLix-xemx, li kienet għadha titfaċċa fix-xefaq imdawra bl-imrie- żaq li jsaħħru, għax kien iħobbha, beda jsejħilha 'oħiu'; lir- riħ. lin-nar, lill-ilma, lill-mewt infisha sejħilhom ''ħutu'. Imma San Franġisk minn Assisi kien iħobb ukoll lil oħtu ċ-ċawla'' u ll ħutu għasafar. Kemm kien iħobbhom 'l-għasafar San Fran- ġiski Kien imur upposta taħt is-siġar għoljin biex jitgħaxxaq bil-għana ħelu tagħhom, kien jagħtihom x'jieklu. kien tkellim- hom, imellishom u saħansi ra jipprietkalhom. Ara x'ie ħidu Il-Fjuretti fis-sittax-il kapitlu dwar San F'ran- ġisk u l-għasafar: U fil-waqr li ($. Franġisk) kien miexi 'l qud. diem b'dik il- ħeġġa, refa' għajnejh 'fi fuq u ra xi siġar għoljin dejn it-triq, li fuqhom kien hemm qatgħa bla għadd ta' għasafar, San Pranġisk baqa' mistagħġeh bihom u qal- HI sħabu: 'Tntom SAN FRANĠISK T'ASSISI U L-GHASAFAR 7 siennewni hawn fit-triq u jien immur tipprietku ;iil ħuċi: għasż- lar'7U daħal fil-għalqa u beda jipprietka lill-għasafar li-kienu fl- irt;u mintutih dawk li kienu fuq is-siġàr. miżlu hdejb u, flimkien ta l-oħruju kollhu, qagħdu kwieti fil-waqt li Sat Pranġisk kien jipprietka; u mbagħud ukoll mg elqux qabel beżikhom. U skond rq qal wara Fra Massew,lil-Fra Ġakobb minn Mussa, fil-waqt li uh Pranġisk daħal f'nofsliom u jmellsilhom bil-kappa, ebdu ed ma-kien jiċċaqlaq. ' : : (U Il-Fjuretti jkomplu jgħidulna x'qallhom 'San Franġisk lill-għasafar t'dik il-prietka. Il-kliem kien dan: 'Huti għasafar, iitom għandkom dinir kbir lejn Alla Ħallieq taghkom, u dejjem u kullimkien għandkom tlaħħruh għaliex Hu takom is-setgħa U Littajru kull fejn tridu ; takom ukoll il-ħwejjeġ sabiex titgħattew ċarb.cju jew tlieta. lktur għaliex Hu żamm iż-żerriegħa tagh- kom ġewwa l-urka ta' Noe biex in-nisel tagħkom ma jinqeridx mid-dihja; ukoll intom għandkom, dmir lejh għall-wisa ta' l-ajru b Ħu għumel għalikam, Imbarra dan intom ma tiżirgħux u làn- ġas taħsdu u Alla jitmagħkom u takom ix-xmajjar u l-egħjun biex. tixorbu; takom il-muntanji u l-widien biex tiskennu u s-siġar għoljin biex tbejtu fihom. U, għalkemm intom ma valux la tgħaż- u u lanqas tħitu, Alla jlibbiskom, lilkom u lil uliedkom. Minu dan taraw li l-Ħallieq iħobbkom ħafna ġaladarba Hp takom daqs- hek jjeġ tajba. U għalhekk sħarbu, huti, id-dnub taż-tpat- tija ħażina Lejb u qisu li dejjem tfaħħru 'l Alla'. Xi ħlewwa ta' kliem ta' bniedam qaddis ma' blejjaq ta' bla dehen iżda bolqier t'Allal U Il-Fjuretti jkomplu jgħidulna kiż dawk l-għasafar mansi ġiebu ruħhum fil-waqt li l-Qaddis-kien ikellimhom fuq Alla. Il- Fjuretti jgħidu ekk: ''Fil-waqt li-San Franġisk kien ikellim- hom hekk dawk l-għasafar, kollha kemm kienu, bdew jiftħu ipunqarhom, itawlu għonghom, jifthu ġwenħajhom u, bil-qima, ibaxxu rashom si l-art u biċ-ċaqlig u l-għana tagħhom, urew li --kliem tal-Missier qaddis kien jigħtihom l-ikbar pjaċir. U San Franġisk flimkien magħlom beda jifraħ u jithenna u baqa' mis- tagħġeb wisq b'dik il-qatgħa għasafar hekk kbira u mħallta u bis- skiet u d-dħulija tagħhom. Fl-aħħar, wara li spiċċat il-prietka, ikomplu jgħidulu Il-Fjuretti, San Frunġisk raddilhom is-salib u tahom is-sensja Ti jitilqu; allura dawn l-għaċafar kollha għolew 8 IL-Mantri limkien fl-ajru b'ghunu li jgħuġġeb u, imbagħad, skond is-salib li kien għamlilhom Sar Franġisk, tqassmu f'erba' qtajja', waħda minnhom ittajret leju il-lvan:; l-oħra lejn il-punent, it-tielet lejn nofs in-nhar u r-raba' lejn it-traramitana u kull qatgħa baq- għet sejra, tgħanni għana li jgħaġġeb ', lima dan mhux. biżżejjed; Il-Fjuretti jkomplu juruna kemm San Franġisk kienet tiġih ħniena mill-għasafar maqbu- dm u wisq iżjed. jinkagħbia. Araw x'jgħidulna. Il-Fjuretti fuq liekk fil-kapitlu 22: ''Wieħed żagħżugħ, ġurna:a waħda, qabad hafha' ġżmiem ti kien sejjer bihom biex ibigħhom- San Fran- dik, li dejjem: kienet tiġih ħniena mill-bhejjem mansi, kif ilta- qa'ma' dak iż-żagħżugħ, fil-waqt li beda jħares bil- ħniena lejn dawk il-gamiem, qallu : 'Ja żugħżugħ twajjeb, nitolbok tatihom- i: u lima tħallik li i għasafar bla' ħtija, li lilhom fl-Iskrittura bil- 7 ma mxebbhin l-erw ieħ safjin, umli u fidili, jaqgħu f'idejn ħorox u joqtluhom. Duk iż-żagħżugħ minnufih, donnu mnebbah minn Alla, tahom kollla, lil San Franġisk, u dan, filwaqt li' rass- hom ma' sidru, beda jgħidilhom. bil-ħlewwa: 'Ħuti gamiem, hekk semipliċi, bla: ħtija u ndat, sħaliex ħallejtu jagbdukom$ Is- sw jien irrid neħliskom mill- mewt u nagħmlilkom il-bejtiet biex tbejtu fihom u titkuttru kif irid'il-Ħallieq tagħkom'. U San Fran- ; ikomplu jgħidu Il-Fjuretti, baqa' sejjer u għamel il-bejta jal waħdġ; u'dawk, filwaqt li daħlu fiha, bdew ibidu u jfaq- r'quddieni il-Pa: rijiet, u' kienu draw daqshekk, ma' San Fran- ġiskeul tmal-Pati l-oħra, bħallikieku kienu tiġieġ imrobbijm minnhom. C ma twarrbu qatt minn hemm. sakemm San Fiss ġisk ma kienx iberikhom u jagħtihom il-permess li jitilqu i ħawn Il- l-Fjuretti ;- imuna. jien nisti ieq inżid li l-Patrijies ri, f'dak il-post sewwa, fejn jaħsbu li saret din, il-ġrajja ħel- vii għamlu sta wa. tal-bronż li turi lil dak iż-żagħżugħ jagħti l- camiem lil-San Franġisk li qiegħed jitlobhomlir. Nixtieq inżid ukoll Ii l-istess P t, f'wiehed mill- kuruturi tal-kunvent. ta' San Dam . għandu statwa oħra tar-rħam ta' Sun Franġisk, b'wiċċ idejh imissu ma' xulxin u merfugħin 'il-tuq qad- diem sidru. iżommu ġewwa fikom bejia tat- tiben u ġewwa din l-bejta, par ħamiem miż-żgħar l jixbhu ħafna. iill-gamem li ibejtu u jfaqqsu ma' tuiek ja sena bla ma jitwarrbu, bla ma jib- żgħu min-nies; bla ma jiċċaqalqu daqshekk li kieku l-Patr'jiet ma San FRANĠISK T'ASSISI U L-GĦASAFAR 9 jgħidmekx li huma ħajjin, raħsibhom li huma tar-rħam jew tal- ġebel. — Kemm nztieq issa, qabel ma. nagħlaq, nitlob u nwissi lil dawk kollha li għandhom l-għasafar id-dar u l-iktar lin-nassaba u lit-tfal, biex ma jaħqrux lil dawk il-ħlejjaq żgħar ta' bla ħżija. Iġibu quddiem għajnejhom lil San Franġisk kemm kien iħob- hhom lill-għasafar meta kien jarahom maħqurin u kemm kien jifraħ meta kien jarahom jittajru fuq il-friegħi tas-siġar għoljin. Fl-aħħar mill-aħħar jiftakru dawn it-talin li kull min jaħqar lii awn il-ħlejjaq ċkejknin, lill-għasafar, ikun juri fil-beraħ ti għan- u qalbu ħażina u kiefra, mhux biss mat-tajr u mal-bhejie inma mal-ħnedmin nkoll,