wija li għandhom mar-reliġjon u mad- drawwiet qodma tagħhom. F'daqsxejn ta' raħal jismu 'DAH- MAT', hemm santwarju dedikat lill- HASSAN u lill-HASSANEIN. F'dan is-santwarju, f'sala kbira ħafna, hemm żewġ oqbra b'fuqhom bħal kop- pla tonda mgħottija bil-KISWAT', li hu tapit kbir aħdar minsuġ bid-deheb fil-Kajr jew f'Lixandra. Dawn it-tapiti jitbiddlu kull sena f'nofs ix-xahar qamri ta' 'Shaabab', b'festa kbira li għaliha jmorru nies minn kull naħa tan-Nubja. Tmienja minn l-aqwa rġiel ta' saħħa u ta' faħal iduru mat-to- roq kollha, bħal f'purċissjoni, b'qud- diem il-banda ddoqq, u kant u għana ta' tifħir iill-Profeta Mawmettu, wa- rajhom: jimxi l-Kustodju tas-Santwar- ju, imbagħad eluf u eluf ta' rġiel b'warajhom ruxxmata nisa, Wara li jkunu daru r-raħal kollu, jiġbdu lejn ix-xmara Nil u hemm ir- reffiegħa tat-tapit, libsin kif ikunu, jinżlu fin-Nil jaħslu t-tapit. Kif jeħil- su mill-ħasil tat-tapit, jerġgħu jer- fgħuh imgħolli fuq il-lasti, jidħlu fis- santwarju u hemm it-tapit jiġi mifrux fuq il-qabar. Imma f'dak il-lejl in- Nubjani ma jmorrux jorqdu, iżda jgħadduh maġenb il-qabar jgħannu u jsemmgħu tifħir lill-Profeta Mawmettu jew jaqraw il-ħajja tiegħu. Madankollu, min qatt jobsor Din ix-xmara Nil, hekk imfaħħra għall- ġid li għandha u li tagħti, għandha wkoll il-paġna kerha tagħha. Għand- ha l-biża', għandha l-BBABAW': il- babaw tax-xmara. Sura ta' bniedem, imma ta' bniedem ikreh ħafna, ħafna. Jemmnu n-Nubjani, li fil-ħin sewwa ta' nofs inhar, meta x-xemx tisreġ u tkun fil-qilla tagħha, il-'Babaw' joq- għod bil-qiegħda f'wiċċ l-ilma tax- xmara, b'riġlejh imsallbin, u msejken hu dak li jinzerta jkun għaddej u jil- taqa' miegħu, għax jagħmillu sinjal b'subgħajh u jsammru hemm fil-post; u mbagħad mingħajr ma jbaxxi seb- għu, jilħqu, jintafa' fuqu, jixroblu demmu, u ma jerħiħx qabel ma jsoff- lu demmu sa l-inqas qatra. Għada pitgħada, meta tiġi mgħarr- qa n-Nubja kollha mill-ilmijiet ta' dan alla tagħha, jgħibu wkoll dawn id- drawwiet u tradizzjonijiet taghħa, li biż-żmien jinbidlu f'oħrajn u biż-żmien ukoll ikunu jissejħu ħrejjef. EBDA ĦNIENA: AGĦŻEL KIF TRID TMUT BISS: F'jum wieħed, Taimur Lang kien hekk qam bihom, li b'xejn ma ried jaf minħabba fi tweġiba aktarx xi ftit qarsa u .. : — li messitu fil-laħam il-ħaj, mingħand il-famuż Ġiħa; u Ġiħa, imsejken, ġie kkundannat għall-mewt. Beżgħan u b'rogħda kbira Ġiħa nxteħet f'riġlejn it-tirann jitolbu l-grazzja. Ebda grazzja — qallu s-Sultan — dak biss li għalik nista' u rrid nagħmel hu l-iżjed li ntik tagħżel is-sura ta' mewt, li biha trid tmut. Ġiħa dlonk ħa n-nifs, qam bil-wieqfa, u qal lis-sultan: Grazzi, ja sidi, ħnientek salvatnil Taf, ja sidi, biex irrid immut Bix-xjuħijal … Din it-tweġiba ta' Ġiħa raqqdet il-qilla ta' Taimur Lang, u Ġiħa seta' jerġa' lura f'daru qawwi u sħiħ. X'HAWN FID-DINJA GHAJR IL-GHAWG, IL-GWAJ U D-DULUR7 Konna għadna ma ntbaħniex bina nfusna, li qegħdin ngħixu, meta l- għaj, il-mard u l-għaks ħarbtuna. Bi- swit il-benniena l-omm iljieli tgħaddi mqajma. tibki l-ħasra ta' binha. Meta ġejna f'tagħna u kbirna, rajna kiesaħ, ċass, bla kliem u bla sliem dak li jum qabel kien magħna jidħak, ikellimna, jirrabjana, iżda jħobbna. Batejna min- ħabba l-mibegħda, l-għira u l-ħażen ta' ħaddieħor. Ma nafux x'ser jiġri minna għada: jekk ikun hemmx ħobż imqar għal uliedna . . . . issammar- na mad-duluri Mill-bidu ta' ġrajjietu l-bniedem dej- jem baqa' jagħmel mistoqsija waħda u qatt ma wasal jagħti tweġiba għa- liha: għaliex id-dulur/ Gelgul ta' kit- ba ħareġ minn moħħ il-bniedem bit- tir li jagħti tifsir lil dan il-problema. Dejjem ħabrek biex jaħrab minn dan il-waħx. Ħafna mill-gwaj tal-ġisem il- lum naqas bis-saħħa tat-tabib: sibna ftit irkaptu ta' l-uġigħ; kħalhekk id- dulur naqas ftit jew wisq f'dak li jmiss il-ġisem. Iżda għalkemm naqas, id-du- lur kien u jibqa', u l-mistoqsija għa- liex id-dulur għadna ma weġibnihiex minkejja l-għerf tas-seklu għoxrin. Il-Kitba Mqaddsa fl-ewwel ktieb 'Tl-Ġenesi' tgħarrafna fuq id-dulur li għandu jkun, u jdum sakemm idum il-bniedem fuq wiċċ l-art. Il-ktieb ta' Ġob jagħti ġrajja sħiħa ta' bniedem li d-demonju għamel ħerba minnu. Dan il-ktieb jaħbat biex jagħti tifsir lil dan il-problema. Il-qofol tat-tifsir ta' dan il-problema jinstab fit-turija tar-rieda tal-bniedem ma' dik ta' Alla. Il-ħsieb tal-kittieb hu li juri li fid-du- lur il-bniedem isib is-sliem, għax fit- tbatija l-bniedem isir raġel u jista' jagħti l-akbar ġieh lil Alla. Il-ktieb ta' Tobija jerġa' jtenni dan il-ħsieb, meta. l-Anġlu Rafel qal lil Tobija: 'Għax kont miġjub quddiem Alla, kien jeħtieġ li Alla jgħarblek.'' —Il- kliem ta' l-Anġlu deher wisq tqil u iebes għall-bniedem biex jaqbel mie- għu, u tabilħaqq qatt ma. seta' jifh- mu: kif, għax tħobb 'l Alla, Alla jsaw- tek, ikiddek, iġagħlek tbati7 Dan sa- diżmul Fuq hekk il-bniedem baqa' xorta waħda jgħarbel biex fl-aħħar iħoll dan il-problema. i Minn banda, il-bniedem id-dulur dejjem ħassu fih, għalhekk għalih id- dulur jeżisti daqskemm iħoss lilu nnit- su li hu u mhux ħaddieħor; min-naħa l-oħra qatt ma seta' jifhem il-għaliex dan għandu jkun. B'hekk nifhmu għa- liex il-bniedem għal xi żmien emmen li hemm Alla wkoll tal-qerda, Alla ta' qalbu ħażina. Il-Manikejiżmu hu ta- bilħaqq turija ta' dan. Iżda ma għand. niex għalfejn immorru 'l bogħod … il-ġrajja ta' San Pawl fostna hi xhie- da wkoll ta' dan. Id-destin kien wisq aħrax ma' dan l-Appostlu. Wara li ħarbtu u qeridlu saħħtu, dan Alla kiefer tefgħu l-art biex joqtlu, wara li jkun xlieħ u stmel- lu mal-Maltin bħala bniedem qattiel. Din kienet il-fehma ta'. missirijietna x'ħin lemħu l-lifgħa mdendla ma' id San Pawl: ''Bdew igħidu wieħed lill- ieħor: Dan ir-raġel tassew li huwa xi qattiel, għax, għalkemm ħeles mill- baħar, il-Ħaqq ma jħallihx igħix..' L-imsejkna kienu jemmnu fl-alla tal- lifgħa, fl-alla tal-qerda, li ma jaħmilx il-bniedem minħabba d-dnub. Għalhekk ukoll wara l-miġja ;a' Kristu d-dulur baqa' u l-bniedem għa- du jitħabat. Fil-Medio Evo l-fehma kienet li d-dulur hu problema fil-bn'e- dem: il-bniedem kien jiġi meqjus bħa- la nisġa tar-ruħ u tal-ġisem fejn l- għaqda ta' bejniethom hi mmexxija mir-raġuni u r-rieda; għalhekk fil-bnie- dem hemm ordni u armonija, għal- kemm mhux sa l-aħħar perfetta, għax hemm il-problema tad-dulur. Il-lum inbidlet il-fehma: il-bniedem m'għan- dux problema, iżda hu problema. Il- bniedem il-lum jitqies bħala kobba mħabbla, ma tafx fejn hu l-bidu u lanqas it-tmiem; għemilu hu sfog ta' impulsi inkonxji, irrazzjonali u eroti- ċi. Il-lum għemil il-bniedem jitqies bħala istint; għalhekk fil-fehma. tal- għorrief il-bniedem mhux għajr an- nimal. Il-bniedem xtaq isib is-sliem u l- hena, iżda fallielu. Għamel minn kol- lox, iżda minflok inħall iżjed intrabzt u tħabbel mad-dulur u mal-gwaj. Ħaj- tu saret ġlieda miegħu nnifsu u ma' sħabu. Il-bniedem disilluż u mdejjaq bih innifsu hu salib tiegħu nnifsu u ta' l-oħrajn. Minħabba hekk jikbru r- rewwixti u l-gwerer; jinfirex iżjed id- dulur, It-totalitariżmu ateju ta' l-Orjent u l-materjaliżmu 'u ż-żina ta' l-Oċċident mhumiex għajr turija ta' dan. L-għal. liema u l-mexxejja tal-Komuniżmu bil- ħsieb li jiksbu lill-bniedem kull ġid u sliem, ma għamlux ħlief ċaħħdulu d- dehen li għandu ta' xbieha t'Alla, u qisuh bħala atomu ekonomiku ta' l- Istat. L-għorrief ta' l-Oċċident biex jagħmlu lill-bniedem hieni u jeħilsah mit-taqbida miegħu nnifsu u ma' l- oħrajn, deffsulu f'moħħu li ma hemmx Alla; mhux minnu li hemm kuxjenza li tnigges; il-ħażen li jagħmel mhux tort tiegħu; fil-bniedem: ma hemmx rieda; għalhekk bħal bhima jaqbel li jerħi ruħu għal kull xejra ta' sfog. B'daqshekk il-bniedem ma kiseb xejn minn dak li xtaq: il-ħabs u l-isptar baqgħu miftuħin xorta waħda, u l- gelgul ta' 'librium' u 'valium' u pil- loli oħra bħal dawn għadu jimla' l- istonku tal-bniedem. X'TIFSIR JAGĦTI T-TWEMMIN NISRANI LID-DULUR2 Ħadd ma jista' jifhem il-bniedem daqs Kristu, għax hu Iben Alla, u bħala Alla ħalaq il-bniedem. Ġie fid-dinja mhux biss biex jikseb il-fidwa lill-bniedem, iżda biex jgħallmu wkoll kif għandu jsib il-veru sliem waqt li jibqa' magħkus mid-dulur. U dan fehmulna bit-tagħ- lim u bl-għemil. It-twemmin nisrani għandu l-qofol tiegħu f'dan it-twemmin: Alla huwa l- Alpha u Omega, il-bidu u t-tmiem tal-bniedem; ħareġ mingħand Alla fiż- żmien biex jerġa' jmur għandu; għal- hekk jitwieled biex ma jispiċċa qatt. L-għan ewlieni a' għixien tal-bniedem hu Alla. Hu frott ta' l-imħabba t'Alla; għalhekk minn qaddisu jrid jinħabb ma' Alla. It-tarbija tinġibed lejn omm- ha u missierha għax hi demmhom, għax lilhom taf il-ħajja tagħha; l-is- tess ir-ruħ tinġibed lejn Alla, għax ħarġet minnu u għandu terġa' tmur; hi tiegħu. B'hekk nifhmu għaliex qatt ma jibbastana xejn. Il-ħolqien kollu mhux biżżejjed biex jimla' idejn ir- rieda tal-bniedem. Dan jiġri għax ir- rieda tal-bniedem maħluqa biex tikseb l-etern, l-infinit, 'l Alla. Minkejja t-twemmin nisrani mogħti lilna minn San Pawl, xorta waħda bqajna nemmnu f'Alla li jħobb jara- na nbatu; qalil, li dejjem irid jaħbat għalina biex jeqridna. Lil dan Alla tajnih l-isem ta' ''superstizzjoni'. Da. ri iżjed mil-lum kienu jemmnu fir- risq ħażin. Il-ħut ta' l-ilma ħelu, il- maħrija sewda, mera' mkissra; dawn kollha kienu magħduda b'risq ħażin. U x'inhu r-risq ħażin fil-fehma ta' dawn l-imsejkna, jekk mhux xi Alla qalil Dan Alla żgur li mhux l-istess Alla li qalilna bih San Pawl, li Hu Għalhekk 'l Alla tar-risq ħażin ħalqu waħdu u ma hemmx ieħor bħalu. l-bniedem u qiegħed f'moħħu biss. Min-naħa l-oħra jekk hemm Alla wie- ħed ma nistgħux ngħajruh qalil u qalbu ħadra. Jekk dan Alla tagħna hu missier li jħobb tabilħaqq lil ulie- du, ħadd ma jista' għalih, hu kollox, kif jista' jkun li t-treġija tal-ħolqien mill-id setgħana tiegħu tiddependi minn ksur ta' mera'7 Kien il-biża' li ġiegħel lill-bniedem joħloq Alla ieħor ma' dak li tabilħaqq huwa. X'uħud mgħobbijin u mdejqin b'dawn il-ħsebijiet fiergħa jdendlu n- nagħla mal-bieb ta' barra biex teħlis- hom mill-qilla ta' l-alla tal-qerda; jew ibaħħru biex ikeċċu dan l-alla qaiil u kattiv minn darhom, Kif jista' wieħed ifisser is-superstizzjoni f'moħħ il-bnie- dem, jekk mhux b'dan il-mod Mhux sewwa li tmaqdar ix-xiħ, iżda huwa minnu li x-xjuħ tagħna kienu megħ- dijin wisq b'dawn il-blugħat, għal- kemm kienu qawwijin sħiħ fit-twem- min nisrani, Iżda mmorru pass lura, għax jeħ- tieġ inqisu l-fatt li minkejja l-għerf tas-seklu għoxrin il-bniedem għadu jissielet mad-dulur. Għalhekk mhux barra minn postha l-mistoqsija: Fejn huma s-sliem u l-hena lill-bnedmin ta' rieda tajba' Ġie l-Mulej fostna, u ki- seb il-fidwa għall-bnedmin kollha, u xorta waħda l-bniedem baqa' jħoss ruħu għajjien, imbeżża', bla ħila, jis- sielet mal-qerda, mal-gwaj, mad-du- Ħadd ma jista' jiċħad li bil-miġja ta' Kristu fostna, id-dulur ma nqeridx minn fuq wiċċ l-art. Il-ħajja ta' Kris- tu nnifsu tagħti xhieda ta' dan: ilkoll kemm aħna kellna xorti aħjar minn tiegħu fit-twelid; ta' tarbija kellu jaħ- rab għax fis ġibed l-għedewwa lejh; missieru mastrudaxxa, għajr seta' jit- rejjaq kif imiss, Tul it-tliet snin ta' ħidma qalb il-Lhud ħajtu kienet ħajja ta' tfixkil, xogħol iebes, u ta' qtigħ il-qalb; ġibed għira u mibegħda lejh, tant li qala' swat, bżieq ma' wiċċu u żebliħ, u spiċċa biex miet bla ġieħ; lanqas sura ta' bniedem ma ħallewlu. Jekk ngħarblu s-sensiela ta' ġrajjiet il-Knisja, insibu li messitha l-istess xorti. Qabel uwara li ġie Kristu d- dulur baqa' jsaltan u jgħakkes il- bniedem. Kull wieħed minna ġarrab dan il- fenominu. Kemm-il darba xtaqt xi ħa- ġa; għalhekk ħdimt għaliha, batejt minħabba fiha, kont sa noħlom biha; dan kollu għax ridt niksibhal Wara li ksibtha sibt li ser nifraħ għax ksibt- ha, iżda fallieli; warrabtha fil-ġenb u bdejt nixtieq ħaġ'oħra. Sakemm il- bniedem idum fuq din l-art qatt ma jista' jkun kunent bih innifsu, qatt ma jista' jsib is-sliem għax ir-ruħ tib- qa' dejjem tixxennaq 'l Alla, 'Ruħi', igħid Santu Wistin, ''ma tistax issib sabar sakemm ma tinte. laqx fi ħdan Alla''. B'hekk nifhmu l- għaliex il-bniedem min-natura tiegħu bla sabar, dejjem imdejjaq, ma jafx xi jrid, xejn ma jista' jimmansah. Minn hawn naraw l-għaliex l-akbar gwaj li jista' jġarrab il-bniedem hu meta jitlef l-għan ewlieni tal-għixien tiegħu; meta jsammar ħsiebu mal- ħwejjeġ tad-dinja — ħwejjeġ li mhu- miex l-oġġett ta' l-imħabba tar-ruħ — jitlef lilu nnifsu, isir il-bojja tiegħu nnifsu, Iżjed ma tintrabat mal-ħwej- jeġ tad-dinja, iżjed jikber id-dulur fik; baħar, il-Ħaqq ma jħallihx igħix..' L-imsejkna kienu jemmnu fl-alla tal- lifgħa, fl-alla tal-qerda, li ma jaħmilx il-bniedem minħabba d-dnub. Għalhekk ukoll wara l-miġja ;a' Kristu d-dulur baqa' u l-bniedem għa- du jitħabat. Fil-Medio Evo l-fehma kienet li d-dulur hu problema fil-bn'e- dem: il-bniedem kien jiġi meqjus bħa- la nisġa tar-ruħ u tal-ġisem fejn l- għaqda ta' bejniethom hi mmexxija mir-raġuni u r-rieda; għalhekk fil-bnie- dem hemm ordni u armonija, għal- kemm mhux sa l-aħħar perfetta, għax hemm il-problema tad-dulur. Il-lum inbidlet il-fehma: il-bniedem m'għan- dux problema, iżda hu problema. Il- bniedem il-lum jitqies bħala kobba mħabbla, ma tafx fejn hu l-bidu u lanqas it-tmiem; għemilu hu sfog ta' impulsi inkonxji, irrazzjonali u eroti- ċi. Il-lum għemil il-bniedem jitqies bħala istint; għalhekk fil-fehma. tal- għorrief il-bniedem mhux għajr an- nimal. Il-bniedem xtaq isib is-sliem u l- hena, iżda fallielu. Għamel minn kol- lox, iżda minflok inħall iżjed intrabzt u tħabbel mad-dulur u mal-gwaj. Ħaj- tu saret ġlieda miegħu nnifsu u ma' sħabu. Il-bniedem disilluż u mdejjaq bih innifsu hu salib tiegħu nnifsu u ta' l-oħrajn. Minħabba hekk jikbru r- rewwixti u l-gwerer; jinfirex iżjed id- dulur, It-totalitariżmu ateju ta' l-Orjent u l-materjaliżmu 'u ż-żina ta' l-Oċċident mhumiex għajr turija ta' dan. L-għal. liema u l-mexxejja tal-Komuniżmu bil- ħsieb li jiksbu lill-bniedem kull ġid u sliem, ma għamlux ħlief ċaħħdulu d- dehen li għandu ta' xbieha t'Alla, u qisuh bħala atomu ekonomiku ta' l- Istat. L-għorrief ta' l-Oċċident biex jagħmlu lill-bniedem hieni u jeħilsah mit-taqbida miegħu nnifsu u ma' l- oħrajn, deffsulu f'moħħu li ma hemmx Alla; mhux minnu li hemm kuxjenza li tnigges; il-ħażen li jagħmel mhux tort tiegħu; fil-bniedem: ma hemmx rieda; għalhekk bħal bhima jaqbel li jerħi ruħu għal kull xejra ta' sfog. B'daqshekk il-bniedem ma kiseb xejn minn dak li xtaq: il-ħabs u l-isptar baqgħu miftuħin xorta waħda, u l- gelgul ta' 'librium' u 'valium' u pil- loli oħra bħal dawn għadu jimla' l- istonku tal-bniedem. X'TIFSIR JAGĦTI T-TWEMMIN NISRANI LID-DULUR2 Ħadd ma jista' jifhem il-bniedem daqs Kristu, għax hu Iben Alla, u bħala Alla ħalaq il-bniedem. Ġie fid-dinja mhux biss biex jikseb il-fidwa lill-bniedem, iżda biex jgħallmu wkoll kif għandu jsib il-veru sliem waqt li jibqa' magħkus mid-dulur. U dan fehmulna bit-tagħ- lim u bl-għemil. It-twemmin nisrani għandu l-qofol tiegħu f'dan it-twemmin: Alla huwa l- Alpha u Omega, il-bidu u t-tmiem tal-bniedem; ħareġ mingħand Alla fiż- żmien biex jerġa' jmur għandu; għal- hekk jitwieled biex ma jispiċċa qatt. L-għan ewlieni a' għixien tal-bniedem hu Alla. Hu frott ta' l-imħabba t'Alla; għalhekk minn qaddisu jrid jinħabb ma' Alla. It-tarbija tinġibed lejn omm- ha u missierha għax hi demmhom, għax lilhom taf il-ħajja tagħha; l-is- tess ir-ruħ tinġibed lejn Alla, għax ħarġet minnu u għandu terġa' tmur; hi tiegħu. B'hekk nifhmu għaliex qatt ma jibbastana xejn. Il-ħolqien kollu mhux biżżejjed biex jimla' idejn ir- rieda tal-bniedem. Dan jiġri għax ir- rieda tal-bniedem maħluqa biex tikseb l-etern, l-infinit, 'l Alla. Minkejja t-twemmin nisrani mogħti lilna minn San Pawl, xorta waħda bqajna nemmnu f'Alla li jħobb jara- na nbatu; qalil, li dejjem irid jaħbat għalina biex jeqridna. Lil dan Alla tajnih l-isem ta' ''superstizzjoni'. Da. ri iżjed mil-lum kienu jemmnu fir- risq ħażin. Il-ħut ta' l-ilma ħelu, il- maħrija sewda, mera' mkissra; dawn kollha kienu magħduda b'risq ħażin. U x'inhu r-risq ħażin fil-fehma ta' dawn l-imsejkna, jekk mhux xi Alla qalil Dan Alla żgur li mhux l-istess Alla li qalilna bih San Pawl, li Hu Għalhekk 'l Alla tar-risq ħażin ħalqu waħdu u ma hemmx ieħor bħalu. l-bniedem u qiegħed f'moħħu biss. Min-naħa l-oħra jekk hemm Alla wie- ħed ma nistgħux ngħajruh qalil u qalbu ħadra. Jekk dan Alla tagħna hu missier li jħobb tabilħaqq lil ulie- du, ħadd ma jista' għalih, hu kollox, kif jista' jkun li t-treġija tal-ħolqien mill-id setgħana tiegħu tiddependi minn ksur ta' mera'7 Kien il-biża' li ġiegħel lill-bniedem joħloq Alla ieħor ma' dak li tabilħaqq huwa. X'uħud mgħobbijin u mdejqin b'dawn il-ħsebijiet fiergħa jdendlu n- nagħla mal-bieb ta' barra biex teħlis- hom mill-qilla ta' l-alla tal-qerda; jew ibaħħru biex ikeċċu dan l-alla qaiil u kattiv minn darhom, Kif jista' wieħed ifisser is-superstizzjoni f'moħħ il-bnie- dem, jekk mhux b'dan il-mod Mhux sewwa li tmaqdar ix-xiħ, iżda huwa minnu li x-xjuħ tagħna kienu megħ- dijin wisq b'dawn il-blugħat, għal- kemm kienu qawwijin sħiħ fit-twem- min nisrani, Iżda mmorru pass lura, għax jeħ- tieġ inqisu l-fatt li minkejja l-għerf tas-seklu għoxrin il-bniedem għadu jissielet mad-dulur. Għalhekk mhux barra minn postha l-mistoqsija: Fejn huma s-sliem u l-hena lill-bnedmin ta' rieda tajba' Ġie l-Mulej fostna, u ki- seb il-fidwa għall-bnedmin kollha, u xorta waħda l-bniedem baqa' jħoss ruħu għajjien, imbeżża', bla ħila, jis- sielet mal-qerda, mal-gwaj, mad-du- Ħadd ma jista' jiċħad li bil-miġja ta' Kristu fostna, id-dulur ma nqeridx minn fuq wiċċ l-art. Il-ħajja ta' Kris- tu nnifsu tagħti xhieda ta' dan: ilkoll kemm aħna kellna xorti aħjar minn tiegħu fit-twelid; ta' tarbija kellu jaħ- rab għax fis ġibed l-għedewwa lejh; missieru mastrudaxxa, għajr seta' jit- rejjaq kif imiss, Tul it-tliet snin ta' ħidma qalb il-Lhud ħajtu kienet ħajja ta' tfixkil, xogħol iebes, u ta' qtigħ il-qalb; ġibed għira u mibegħda lejh, tant li qala' swat, bżieq ma' wiċċu u żebliħ, u spiċċa biex miet bla ġieħ; lanqas sura ta' bniedem ma ħallewlu. Jekk ngħarblu s-sensiela ta' ġrajjiet il-Knisja, insibu li messitha l-istess xorti. Qabel uwara li ġie Kristu d- dulur baqa' jsaltan u jgħakkes il- bniedem. Kull wieħed minna ġarrab dan il- fenominu. Kemm-il darba xtaqt xi ħa- ġa; għalhekk ħdimt għaliha, batejt minħabba fiha, kont sa noħlom biha; dan kollu għax ridt niksibhal Wara li ksibtha sibt li ser nifraħ għax ksibt- ha, iżda fallieli; warrabtha fil-ġenb u bdejt nixtieq ħaġ'oħra. Sakemm il- bniedem idum fuq din l-art qatt ma jista' jkun kunent bih innifsu, qatt ma jista' jsib is-sliem għax ir-ruħ tib- qa' dejjem tixxennaq 'l Alla, 'Ruħi', igħid Santu Wistin, ''ma tistax issib sabar sakemm ma tinte. laqx fi ħdan Alla''. B'hekk nifhmu l- għaliex il-bniedem min-natura tiegħu bla sabar, dejjem imdejjaq, ma jafx xi jrid, xejn ma jista' jimmansah. Minn hawn naraw l-għaliex l-akbar gwaj li jista' jġarrab il-bniedem hu meta jitlef l-għan ewlieni tal-għixien tiegħu; meta jsammar ħsiebu mal- ħwejjeġ tad-dinja — ħwejjeġ li mhu- miex l-oġġett ta' l-imħabba tar-ruħ — jitlef lilu nnifsu, isir il-bojja tiegħu nnifsu, Iżjed ma tintrabat mal-ħwej- jeġ tad-dinja, iżjed jikber id-dulur fik; iżjed ma taħrab iċ dulur, iżjed tissaw. war miegħu; lir-rul: qatt mhu ser tik- kuntentha. Jingħad li l-bniedem huwa egojista minn ġuf ommu, iżda fil-feh- ma tiegħu mhux hekk: minħabba li r-ruħ dejjem imxennqa tfittex 'l Alla bħala l-għan ewlieni tagħha, il-bnie- dem bla serħan ifittex isabbar lil ruħu bi ħwejjeġ li ma jgħoddux għaliha. Barra li l-bniedem hu salib tiegħu nnifsu, hemm gwaj ieħor li jaħseb li ġej minn barra, iżda ġej mill-ġewwie- ni tal-bniedem: dejjem għandu raġun; dejjem u f'kollox jara t-tibna f'għaj- nejn ħuh, u travu mdendel mal-kap- pa ta' għajnejh ma jintebaħx bih; id- dnub ta' ħija dejjem ikbar minn tie- għi; jien il-vittma u ħija l-bojja, qatt bil-maqlub; jien iż-żerriegħa t-tajba, il-qamħa, hija ż-żerriegħa l-ħażina, is- sikrana. Il-bniedem qatt ma jasal biex jgħarbel lilu nnifsu sewwa, u dejjem jaħseb li hu aħjar milli hu. Hu ħalli jagħmel li jiġi għal idejh kontra ħuh, iżda l-imġieba ta' ħuh lejh, għalkemm aħjar minn tiegħu, dejjem tidher għa- lih imġieba ta' tirann, li jieħu gost iġagħal lil ħaddieħor ibati. Hawn ukoll jinstab id-dulur, iżda għax no- ħolquh aħna nfusna; inkabbru d-du- lur għax irridu aħna. Il-gwaj mhux biss aħna noħolquh; hemm gwaj li jiġi fuqna mingħajr ma tridu: gwaj li ġej mill-għira u l-mib- għeda, u gwaj ieħor bħalma huwa l- mard, it-tempesti, traġedji, terremoti u ħwejjeġ oħra bħal dawn. Darba kont fuq karrozza tal-linja u niftakar li wieħed qabad jirrakkontali l-ġrajja ta' ħuh li miet waqt li l-karrozza tal- linja, li kien fuqha, ħabat għaliha aj- ruplan tal-għadu. Iżda kiesaħ u bie- red staqsieni: Għaliex Alla ħalla li ħija jmut hekk7 Dort lejh u għamiltlu mis- toqsija oħra: Għaliex Alla għadu ma ħaraqniex lili u lilek7 Qagħad iħares fiss lejja u wieġeb: Għandek raġun. Fehemni x'ridt ngħid: Alla ħalla Fi Hitler u lil Mussolini jagħmlu li jridu bħalma jagħti s-setgħa lil kulħadd jagħmel li jrid, saħansitra nidimbu kuljum. Li kieku Alla ma kienx pa- ċenzjuż ma' Hitler u Mussolini, daqs- tant ieħor ma kienx ikun magħna. Li kieku l-bniedem kellu jinqered ma' l- ewwel dnub li jagħmel, ilkoll kemm aħna ilna li sirna trab, irmied. Għa- liex għandna nippretendu li Alla jkun ħanin magħna u ma' ħaddieħor le7 Quddiem Alla kulħadd hu xorta, Hemm gwaj li jibgħatu Alla biex il-bniedem ibati: ''Għax kont miġjab quddiem Alla, kien jeħtieġ li Alla jgħarblek''. Għelm ta' l-imħabba ta' Alla lejn il-bniedem hu s-salib li jib- għatlu. Il-kliem ta' l-Anġlu huma wisq iebsin biex il-bniedem iġerraħhom: iż- jed ma tħobb 'l Alla, iżjed Alla jġagħ- lek tbati. Kif nistgħu nfissru din l-im- ġieba t'Alla, jew aħjar, għaliex 'n- nisrani għandu jkollu s-salib ta' Kris- tu bħala għelm ta' l-imħabba t'Alla lejh2 Biex inwieġbu għal din il-mis- toqsija jeħtieġ ngħarblu lilna nfusna. Għaliex Alla ħalaq lili u ma ħalaqx lil xi ħaddieħor2 Ħadd qatt ma jista' jwieġeb għal din il-mistoqsija. Tgħar- bel kemm tgħarbel dejjem tasal għal din it-tweġiba: għax Alla ħabbni Min ma jemminx b'Alla, iwieġeb li d-des- tin ġagħal li kull wieħed minna jgħix. Li kieku kien minnu dan, jibqa' l-fatt li ħadd minna ma għamel kuntratt ma' dan Alla ''destin'' biex niġi maħ- luq jien u mhux ħaddieħor. Għaliex ġejt bniedem u mhux anni- mal2 Għaliex għandi saħħa bħal :a' ħaddieħor waqt li stajt ma kellix7 Għaliex mogħni b'moħħ biex naħseb u b'hekk tgħallimt sengħa2 Jekk nib- qgħu ngħarblu lilna nfusna, insibu li xejn m'hu bis-saħħa tagħna, kull ma għandna kollox misluf: jien innifsi 1na inhiex tiegħi. U jibqa' l-fatt li kull wieħed minna ma għamel ebda kun- tratt ma' Alla biex ikun dak li hu, u ma għamel ebda patt ma'- Alla biex ikollu dak li għandu. Mhux biss, iżda ntbaħna bid-doni li Alla għoġbu jżej- jinna bihom ħafna wara li twelidna. Mela kull ma jien u kull ma għandi hu bis-saħħa t'Alla. U li kieku ina kinetx l-imħabba t'Alla jien u x-xejn xorta waħda. Iżjed, kull ma naf nagħ. mel, naf nagħmlu bl-għajnuna t'Alla, tant li kieku ma kinetx din l-għajnu- na. jien bħal rimi. Jien li jien, u naf x'naf, nafu 'l Alla; xejn mhu tiegħi. X'hemm, għalhekk, li nistgħu niftaħ- ru biha, għax hi tabilħaqq tagħna u mhux. t'Alla, li nistgħu nwettquha mingħajr l-għajnuna t'Alla Xejni Id- dnub ukoll iseħħ mhux bis-saħħa tagħna, iżda għax l-imħabba t'Alla hi tant kbira li minflok issabbatna ma' l-art u toqtolna, tagħdirna u tgħinna nqumu mill ġdid. Għalhekk San Pawl igħid: ''Jekk xi ħadd jidhirlu li hu xi ħaġa, meta ma hu xejn, jitqarraq''. Hu bħal dik il-mara li marret għall- festa. b'ħafna deheb fuqha. Kulħadd stagħġeb biha kemm tista', Meta reġ- għet lura lejn darha marret iżżur lill- ġirien tagħtihom id-deheb li kienu cil- fuha, u daħlet f'darha bħalma dejjem kienet: bla ħabba. Il-bniedem hu xor- ta waħda. Santu Wistin igħid: ''Dak li ħalqek mingħajr l-għajnuna tiegħek, ma jis- tax isalvak mingħajr l-għajnuna tie- għek.'' Il-kliem ta' dan l-għaref tal- Knisja jgħodd ukoll biex inħollu l- problema tagħna. Jekk, kif 1ajna qa- bel, aħna stess m'aħniex tagħna nfus- na, iżda aħna x'aħna, u għandaa x'għandna hu kollox t'Alla, x'ser 10t- fru 'l Alla biex niksbu s-sebħ fas- smewwiet, ħwejġu stess2 Biex niksbu l-ġenna rridu nagħtu x; ħaġa mian tagħna, iżda x'nistgħu nagħtu jekk kull ma għandna mhux tagħna . … id-dnub2 Dan biss bu tagħna. Għal- hekk Alla jibgħatilnu salib li nkunu nistgħu nifilħċuh, viex b'hekk inkuna nistgħu mnimmeritaw. Jekk ir-rieda tagħna taqbel mar-rieda t'Alla, qaaċ- ċettaw fis-sliem is-salib, hemm nistgħu niftaħru li għallanqas għandna xi ħa- ġa tagħna, bħalma hu tagħna d-dnub. Bħalma d-dnub hu tagħna kollu kemm hu, għalhekk hu kawża ta' telfien għal dejjem, hekk ukoll is-salib ta' Krista miġbud fis-sliem bir-rieda tagħna jk għalina ta' rahan għall-ferħ tas-smew- wiet, għax ikun tmexxa bis-saħħa tagħna. Iżda mhux dejjem l-għawġ jiġi fuq- na biex nimmeritaw. Alla xi kultaat iġagħalna nbatu għax jaf li fid-dulur, il-bniedem jersaq Lejh. Dan narawh fil-ħajja ta' Kristu. Il-Lhud dejjem fittxew lil Kristu fid-dulur biex fej- jaqhom: mill-ġdiem; jeħlishom mix- xjaten; jagħtihom saħħithom; iqajjin- hom mir-raqda ta' dejjem. Li kieku ma kienx l-uġigħ ftit kienu jagħtu 'vi- den għal kliemu. Għalhekk l-għawġ xi minn daqqiet jibgħatu Alla bħala mediċina. Jien nistħajjel il-bniedem ' bħal tarbija qiegħda tilgħab fuq l- qiegħa ta' l-art, Ħdejha hemm omm- ha bil-qiegħda fuq siġġu taħdem. Ta' tarbija li hi, titkaxkar ma' l-art 'il- għab, u ssib xafra. Bħalma jagħmlu t-trabi, dlonk iddaħħalha f'ħalqha, għax fil-ġufija tagħha taħseb li xi ħa- ġa tajba. L-omm tintebaħ; il-ħajja tat- tarbija tiddependi minnha: jekk xeb- għat minn bintha, tħalliha tiblagħha, jekk tħobbha tabilħaqq, ittir minn fuq iżjed ma taħrab iċ dulur, iżjed tissaw. war miegħu; lir-rul: qatt mhu ser tik- kuntentha. Jingħad li l-bniedem huwa egojista minn ġuf ommu, iżda fil-feh- ma tiegħu mhux hekk: minħabba li r-ruħ dejjem imxennqa tfittex 'l Alla bħala l-għan ewlieni tagħha, il-bnie- dem bla serħan ifittex isabbar lil ruħu bi ħwejjeġ li ma jgħoddux għaliha. Barra li l-bniedem hu salib tiegħu nnifsu, hemm gwaj ieħor li jaħseb li ġej minn barra, iżda ġej mill-ġewwie- ni tal-bniedem: dejjem għandu raġun; dejjem u f'kollox jara t-tibna f'għaj- nejn ħuh, u travu mdendel mal-kap- pa ta' għajnejh ma jintebaħx bih; id- dnub ta' ħija dejjem ikbar minn tie- għi; jien il-vittma u ħija l-bojja, qatt bil-maqlub; jien iż-żerriegħa t-tajba, il-qamħa, hija ż-żerriegħa l-ħażina, is- sikrana. Il-bniedem qatt ma jasal biex jgħarbel lilu nnifsu sewwa, u dejjem jaħseb li hu aħjar milli hu. Hu ħalli jagħmel li jiġi għal idejh kontra ħuh, iżda l-imġieba ta' ħuh lejh, għalkemm aħjar minn tiegħu, dejjem tidher għa- lih imġieba ta' tirann, li jieħu gost iġagħal lil ħaddieħor ibati. Hawn ukoll jinstab id-dulur, iżda għax no- ħolquh aħna nfusna; inkabbru d-du- lur għax irridu aħna. Il-gwaj mhux biss aħna noħolquh; hemm gwaj li jiġi fuqna mingħajr ma tridu: gwaj li ġej mill-għira u l-mib- għeda, u gwaj ieħor bħalma huwa l- mard, it-tempesti, traġedji, terremoti u ħwejjeġ oħra bħal dawn. Darba kont fuq karrozza tal-linja u niftakar li wieħed qabad jirrakkontali l-ġrajja ta' ħuh li miet waqt li l-karrozza tal- linja, li kien fuqha, ħabat għaliha aj- ruplan tal-għadu. Iżda kiesaħ u bie- red staqsieni: Għaliex Alla ħalla li ħija jmut hekk7 Dort lejh u għamiltlu mis- toqsija oħra: Għaliex Alla għadu ma ħaraqniex lili u lilek7 Qagħad iħares fiss lejja u wieġeb: Għandek raġun. Fehemni x'ridt ngħid: Alla ħalla Fi Hitler u lil Mussolini jagħmlu li jridu bħalma jagħti s-setgħa lil kulħadd jagħmel li jrid, saħansitra nidimbu kuljum. Li kieku Alla ma kienx pa- ċenzjuż ma' Hitler u Mussolini, daqs- tant ieħor ma kienx ikun magħna. Li kieku l-bniedem kellu jinqered ma' l- ewwel dnub li jagħmel, ilkoll kemm aħna ilna li sirna trab, irmied. Għa- liex għandna nippretendu li Alla jkun ħanin magħna u ma' ħaddieħor le7 Quddiem Alla kulħadd hu xorta, Hemm gwaj li jibgħatu Alla biex il-bniedem ibati: ''Għax kont miġjab quddiem Alla, kien jeħtieġ li Alla jgħarblek''. Għelm ta' l-imħabba ta' Alla lejn il-bniedem hu s-salib li jib- għatlu. Il-kliem ta' l-Anġlu huma wisq iebsin biex il-bniedem iġerraħhom: iż- jed ma tħobb 'l Alla, iżjed Alla jġagħ- lek tbati. Kif nistgħu nfissru din l-im- ġieba t'Alla, jew aħjar, għaliex 'n- nisrani għandu jkollu s-salib ta' Kris- tu bħala għelm ta' l-imħabba t'Alla lejh2 Biex inwieġbu għal din il-mis- toqsija jeħtieġ ngħarblu lilna nfusna. Għaliex Alla ħalaq lili u ma ħalaqx lil xi ħaddieħor2 Ħadd qatt ma jista' jwieġeb għal din il-mistoqsija. Tgħar- bel kemm tgħarbel dejjem tasal għal din it-tweġiba: għax Alla ħabbni Min ma jemminx b'Alla, iwieġeb li d-des- tin ġagħal li kull wieħed minna jgħix. Li kieku kien minnu dan, jibqa' l-fatt li ħadd minna ma għamel kuntratt ma' dan Alla ''destin'' biex niġi maħ- luq jien u mhux ħaddieħor. Għaliex ġejt bniedem u mhux anni- mal2 Għaliex għandi saħħa bħal :a' ħaddieħor waqt li stajt ma kellix7 Għaliex mogħni b'moħħ biex naħseb u b'hekk tgħallimt sengħa2 Jekk nib- qgħu ngħarblu lilna nfusna, insibu li xejn m'hu bis-saħħa tagħna, kull ma għandna kollox misluf: jien innifsi 1na inhiex tiegħi. U jibqa' l-fatt li kull wieħed minna ma għamel ebda kun- tratt ma' Alla biex ikun dak li hu, u ma għamel ebda patt ma'- Alla biex ikollu dak li għandu. Mhux biss, iżda ntbaħna bid-doni li Alla għoġbu jżej- jinna bihom ħafna wara li twelidna. Mela kull ma jien u kull ma għandi hu bis-saħħa t'Alla. U li kieku ina kinetx l-imħabba t'Alla jien u x-xejn xorta waħda. Iżjed, kull ma naf nagħ. mel, naf nagħmlu bl-għajnuna t'Alla, tant li kieku ma kinetx din l-għajnu- na. jien bħal rimi. Jien li jien, u naf x'naf, nafu 'l Alla; xejn mhu tiegħi. X'hemm, għalhekk, li nistgħu niftaħ- ru biha, għax hi tabilħaqq tagħna u mhux. t'Alla, li nistgħu nwettquha mingħajr l-għajnuna t'Alla Xejni Id- dnub ukoll iseħħ mhux bis-saħħa tagħna, iżda għax l-imħabba t'Alla hi tant kbira li minflok issabbatna ma' l-art u toqtolna, tagħdirna u tgħinna nqumu mill ġdid. Għalhekk San Pawl igħid: ''Jekk xi ħadd jidhirlu li hu xi ħaġa, meta ma hu xejn, jitqarraq''. Hu bħal dik il-mara li marret għall- festa. b'ħafna deheb fuqha. Kulħadd stagħġeb biha kemm tista', Meta reġ- għet lura lejn darha marret iżżur lill- ġirien tagħtihom id-deheb li kienu cil- fuha, u daħlet f'darha bħalma dejjem kienet: bla ħabba. Il-bniedem hu xor- ta waħda. Santu Wistin igħid: ''Dak li ħalqek mingħajr l-għajnuna tiegħek, ma jis- tax isalvak mingħajr l-għajnuna tie- għek.'' Il-kliem ta' dan l-għaref tal- Knisja jgħodd ukoll biex inħollu l- problema tagħna. Jekk, kif 1ajna qa- bel, aħna stess m'aħniex tagħna nfus- na, iżda aħna x'aħna, u għandaa x'għandna hu kollox t'Alla, x'ser 10t- fru 'l Alla biex niksbu s-sebħ fas- smewwiet, ħwejġu stess2 Biex niksbu l-ġenna rridu nagħtu x; ħaġa mian tagħna, iżda x'nistgħu nagħtu jekk kull ma għandna mhux tagħna . … id-dnub2 Dan biss bu tagħna. Għal- hekk Alla jibgħatilnu salib li nkunu nistgħu nifilħċuh, viex b'hekk inkuna nistgħu mnimmeritaw. Jekk ir-rieda tagħna taqbel mar-rieda t'Alla, qaaċ- ċettaw fis-sliem is-salib, hemm nistgħu niftaħru li għallanqas għandna xi ħa- ġa tagħna, bħalma hu tagħna d-dnub. Bħalma d-dnub hu tagħna kollu kemm hu, għalhekk hu kawża ta' telfien għal dejjem, hekk ukoll is-salib ta' Krista miġbud fis-sliem bir-rieda tagħna jk għalina ta' rahan għall-ferħ tas-smew- wiet, għax ikun tmexxa bis-saħħa tagħna. Iżda mhux dejjem l-għawġ jiġi fuq- na biex nimmeritaw. Alla xi kultaat iġagħalna nbatu għax jaf li fid-dulur, il-bniedem jersaq Lejh. Dan narawh fil-ħajja ta' Kristu. Il-Lhud dejjem fittxew lil Kristu fid-dulur biex fej- jaqhom: mill-ġdiem; jeħlishom mix- xjaten; jagħtihom saħħithom; iqajjin- hom mir-raqda ta' dejjem. Li kieku ma kienx l-uġigħ ftit kienu jagħtu 'vi- den għal kliemu. Għalhekk l-għawġ xi minn daqqiet jibgħatu Alla bħala mediċina. Jien nistħajjel il-bniedem ' bħal tarbija qiegħda tilgħab fuq l- qiegħa ta' l-art, Ħdejha hemm omm- ha bil-qiegħda fuq siġġu taħdem. Ta' tarbija li hi, titkaxkar ma' l-art 'il- għab, u ssib xafra. Bħalma jagħmlu t-trabi, dlonk iddaħħalha f'ħalqha, għax fil-ġufija tagħha taħseb li xi ħa- ġa tajba. L-omm tintebaħ; il-ħajja tat- tarbija tiddependi minnha: jekk xeb- għat minn bintha, tħalliha tiblagħha, jekk tħobbha tabilħaqq, ittir minn fuq is-siġġu, tneħħilha x-xafra minn ħalq- ha bil-mod — ma tmurx tweġġagħha, u tagħtiha daqqtejn biex ma. terġax. It-tarbija tibki għax ġiet miċħuda minn ħaġa, li fil-ħsieb tagħha kienet ħaġa tajba, u għax muġugħa. L-omm għamlet dan kollu għax tħobb tassew lil bintha. Dan jiġri xorta waħda mar- ruħ. Il-bniedem għandu moħħ qasir wisq u qatt ma jista' jagħraf dak li hu tabilħaqq ħażin għalih, li jista' jtellfu fil-ksib tas-sema. Ħwejjeġ li għall-ewwel jidhru tajbin, jew naħ- sbu li huma ħwejjeġ indifferenti, ku- nu huma li jbiegħdu lir-ruħ min Alla. Dan kollu Alla jarah minn qabel, u jagħmel bħalma ġġib ruħha l-omm mat-tarbija. Mela Alla jekk isawwat- na, dan jagħmlu mhux għax jieħu gost jarana nbatu, iżda għax iħobbna tassew. Nintiequ li l-imseħbin tagħna jitol- bu għar-ruħ għażiża ta' dawn li ġej- jin, li telqu minn din id-dinja qabil- na, u li nieshom jietiquna niftakru fihom fit-talb tagħna. SIĠĠIEWI — Andrea, Nicolina Ca- chia, Giuseppe Scicluna, Michele u Rosa Aquilina, Father Galea, Barba- ra Schembri, Maria Cascun, Maria, Giuseppe u Agostina Mangion, Filip- pa, Vincenzo, Teresa u Grezzju Pace, Grezzju, Giuseppe u Salvatore Callus, — SLIEMA (Parroċċa Stella Maris) — Marianna, Kittv, Moira u Giuseppina Garnisi, Emmanuela, Flora, Fifina, Giacomina Magro, Lorenzo, Annun- ziata, Lorrv, Bobbv u Serafina Cordi- na, Alice, Sabina, Evellina, Giuseppi, Spiridione Callus. M'n-naħa tagħna niżguraw lil qra- bathom li l-erwieħ ta' dawn il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu. is-siġġu, tneħħilha x-xafra minn ħalq- ha bil-mod — ma tmurx tweġġagħha, u tagħtiha daqqtejn biex ma. terġax. It-tarbija tibki għax ġiet miċħuda minn ħaġa, li fil-ħsieb tagħha kienet ħaġa tajba, u għax muġugħa. L-omm għamlet dan kollu għax tħobb tassew lil bintha. Dan jiġri xorta waħda mar- ruħ. Il-bniedem għandu moħħ qasir wisq u qatt ma jista' jagħraf dak li hu tabilħaqq ħażin għalih, li jista' jtellfu fil-ksib tas-sema. Ħwejjeġ li għall-ewwel jidhru tajbin, jew naħ- sbu li huma ħwejjeġ indifferenti, ku- nu huma li jbiegħdu lir-ruħ min Alla. Dan kollu Alla jarah minn qabel, u jagħmel bħalma ġġib ruħha l-omm mat-tarbija. Mela Alla jekk isawwat- na, dan jagħmlu mhux għax jieħu gost jarana nbatu, iżda għax iħobbna tassew. Nintiequ li l-imseħbin tagħna jitol- bu għar-ruħ għażiża ta' dawn li ġej- jin, li telqu minn din id-dinja qabil- na, u li nieshom jietiquna niftakru fihom fit-talb tagħna. SIĠĠIEWI — Andrea, Nicolina Ca- chia, Giuseppe Scicluna, Michele u Rosa Aquilina, Father Galea, Barba- ra Schembri, Maria Cascun, Maria, Giuseppe u Agostina Mangion, Filip- pa, Vincenzo, Teresa u Grezzju Pace, Grezzju, Giuseppe u Salvatore Callus, — SLIEMA (Parroċċa Stella Maris) — Marianna, Kittv, Moira u Giuseppina Garnisi, Emmanuela, Flora, Fifina, Giacomina Magro, Lorenzo, Annun- ziata, Lorrv, Bobbv u Serafina Cordi- na, Alice, Sabina, Evellina, Giuseppi, Spiridione Callus. M'n-naħa tagħna niżguraw lil qra- bathom li l-erwieħ ta' dawn il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu.