BIEX MA JITKASBARX IL-MALTI Kitba ta' 70 sena ilu Miġbura minn Ġer. Nixtiequ nafu kif jittamaw li jistgħu jkabbru lil pajjiżhom u ja- rawh hieni dawk li jeqerdu l-ilsien tiegħu biss iridu, Aħna rridu nkunu Maltin, Maltin f'kollox. U b'liema dritt nies minn fostna jerfgħu leħen- hom kontra tagħna għax irridu nkunu Maltin 'Għidulna li aħna Ma'tin, u aħna lesti biex għal Malta tagħna nagħmlu kollox, imqar ninxeħtu ġewwa n-nar, imqar immorru qud- diem il-bokok tal-kanuni u l-bajunetti: kollox nagħmlu għal Malta sa kemm aħna Maltin… 'IIli isien jiswa wisq biex jorbot bl-akbar imħabba nies ta' razza waħda hija ħaġa li jafha kulħadd. Dawk il-Maltin li aktarx huma njoranti, billi jisimgħu Maltin oħra, injoranti bħalhom, igħidu li Isien malti hu ikrah, jibqgħu b'dan il-ħsieb falz f'rashom, u jistħu jit- kellmuh, u għalhekk arahom jibdew jitkellmu taparsi bit-taljan, b'kull żball daqs il-lum u għada u pitgħada magħhom. —Minn dan naraw kemm jiswa li aħna ma nibqgħux kif aħna, pop'u żgħir maqsum f'ħafna popli żgħar, kulħadd għalih, min iżomm min ma' l-Isqallin, min ma' din u min dik in-nazzjon. Aħna rridu li l-Maltin kollha kemm huma jżommu biss ma'… il-Maltin, ma' Malta, magħhom infushom. CX'uħud imaqdru l-ilsien malti mhux għal ħaġa oħra għajr dik li jisimgħu lil ħaddieħor imaqdru, Iva, aħna smajna nies iqassu fuq l-Ilsien Malti u, meta staqsejnihom xi ħaġa fuqu, ma kellhomx il-ħila jgħidu kelma waħda. Jeħtieġ li min imaqdar jew ifaħħar xi ħaġa juri għaliex. U aħna ngħidu hawn quddiem kulħadd li aħna lesti biex nid- defendu l-Ilsien Malti kontra dawk kolha, sew Maltin kemm le' Mal- tin, li jridu jgħidu xi ħaġa kontra tiegħu, Aħna, kull min irid, nis- tidnuh biex jiktbilna u jgħid dak kollu li jidhirlu li jista' jgħid kontra l-Iisien Malti i huwa, kif dejjem għedna, wieħed mill-isbaħ ilsna tad- dinja, ilsien li l-ġmiel u l-qawwa tiegħu ma nafux liema lsien iħabbatha miegħu. ''Il-ħelwa hi li dawk kollha li jmaqdru l-Ilsien Malti, u biex jav- veluh isejħulu djalett, minn dan l-ilsien ma jafu xejn, u spiss f'kelma waħda jagħm'u tlett żbalji jew iżjed. Dawk kollha li kienu jafu tajjeb il-malti, dejjem ħabbewh u faħħruh, għax jafu li huwa ta' min iħobbu u jfaħħru,. Qatt ma kien hemm Malti li jaf il-malti bla ma faħħru u ħabrek biex jarah joħroġ mid-dlam, li fih inżamm sal-ġurnata tal-lum. ''Kif ġa għedna, l-Ilsien Malti joħroġ mid-d'am ma jdumx, u aħ- na stess, miċ-ċokon tagħna, bil-ħsieb li naħdmu kemm nistgħu biex 118 IL-MALTI huwa joħroġ. Meta jkun ħareġ l-lisien Malti, warajh forsi jiġu ħwejjeġ oħra. Aħna nafu li f'din il-ħaġa nsibu gwerra l-aktar ħarxa minn dawk li jobogħdu l-malti; iżda din il-gwerra aħna noħorġu rebbiħin żgur, bil-għajnuna tas-sema. Aħna mħejjijn għadha; mela ħalli tiġi. 'Jekk jinsab Kumitat tassew Nazzjonali iostna, l-ewwel ħaġa li għandu jagħmel dan il-Kumitat hija li jdawwal il-menti tal-poplu kolu, irġiel u nisa, u dan ma jistax jagħmlu ħlief bit-tixrid ta' kotba mal- tin, kotba li jistħoqqilhom l-isem ta' kotba, Jekk il-Kumitat Nazzjo- nali minn dan kollu ma jagħmel xejn, ngħidu aħna li ftit jistħoqqlu l-isem ta' Nazzjonali. Ix-xogħol tal-Kumitat Nazzjona i għandu jkun li fil-qalb tal-Maltin kollha jnibbet xewqa kbira, biex ġurnata nkunu nazzjon, u mhux ilestihom biex malli jeħ.es mill-gvern tas-slavaġ jaq- għu taħt gvern ieħor. 'Fit-tiswir ta' ħsieb it-twaqqif ta' XIRKA ġdida nsibu:— 'Ix- Xirka taħseb biex ixxerred id-dawl f'Malta u f'Għawdex u kull fejn jinsabu l-Maltin, u dan tagħmlu bit-tixrid ta' għadd kbir ta' kotba bil-malti, kotba ta' kull għerf u mill-aħjar, u bi prezzijiet irħas biex jilħaqhom kulħadd. Ix-Xirka tnissel fil-membri tagħha mħabba kbira lejn Malta u l-bandiera ta' Malta u bil-kelmiet, miktuba, ALLA u DIN. Ix-Xirka tagħmel kemm tiflaħ biex iżżomm ħaj u xxerred is-sabiħ il- sien malti, ilsien li kien, għadu u jibqa' tagħna. Għal din il-ħaġa-tfit- tex li twaqqaf akkademja maltija sewwa, li tmexxi bija l-kitba mal- tija, fuq il-mudeil ta' l-akkademja frauċiża f'Malta, u friegħi minnha barra minn Malta, fejn tfittex li twaqqaf ġurnali maltin miktubin b'malti tajjeb. ' Dawn kienu ftit mill-fehmiet ta' Manwel Dimech dwar ilsienna u pajjiżna u jidhirli li huwa ta' min jixħet iżjed dawl fuq il-ħidma tiegħu fil-qasam ta' Isienna. Dawn is-siltiet huma meħudin mill-gazzetta tiegħu fll-Bandiera tal-Maltin' Nri. 219, 220, 223 tal-15 u 22 ta' Marzu u tat- 12 ta' April, 1902. TIFKIRA GĦAŻIŻA Dan l-aħħar Patri Valentin Barbara, O.P. wasslilna rigal għażiż għalina ta' l-Akkaademja: kwadru b'waħda mill-aħħar poeżiji awto- grafi tal-poeta Rosar Briffa, wieħed mill-Membri Akkademiċi antiki. Ir-rigal kien mogħti mis-sinjura. Louisette Briffa, armla tal-poeta, bħala tifkira. ta' żewġha, u aħna filwaqt li nirringrazzjawha. bil-qalb inwiegħduha li r-rigal tagħha nżommuh b'għożża mat-tifkiriet li għandna ta' Dun Karm, il-poeta nazzjonali u Membri Akkademiċi oħrajn.