Jien li begħidt ir-Ruħ minnek 7 Nifs minn Nifsek, Xrara minn xrartek. Jien li għamiltha qaddejja tal-Bhima ' Ġerċura ta' ġid bla għaqal, Jien li raqqadtha fuq soddot id-dnub ' għabbejtha bil-qofol tal-litija. Jien li telliftha s-safa tax-xbubija 7 u ġagħaltha tibki mbellha wara biebek Miskina r-ruħ fiex ġiet $ x'ikun, x'ikun minnha jekk int ma taħifer 1 Fejjaq il-ġarab tar-Ruħi imniġġsa ' Int Alla tal-Ħaj imma Alla wkoll tal-Mejjet. Jewwilla mhux mix-xejn ħriġt il- ħajja demm sħun tal-bniedem 7 Mhux mid-demel tkabbar l-egħilejjel kotrana 7 to u mhux mit- taħisir taż-żrieragħ tofiroġ l-inwar 7 Iva Mulej, int taħfer ' mhux seba' darbiet imma sebgħa għal seba' darbiet. Sebgħa għal seba' darbiet taħfer int Ġesti ' għax Int Bin il- Bniedem U ħniena ħiassejt ' u demmek xerridt għal Bniedem l u mit-tajn kiesaħ. id- Ġ. Il-kwiekeb il-kbar kienu għadhom kemm tfew; u s-sema beda jibjad, imbagħad jiħimar, imbagħad jiddieheb; u fl-aħħar ix-xemx, ħamra u kbira, feġġet tittawwal minn wara l-iġbla ta' Gerax għal fuq il-baħar ta' Tabarija. Dak il-ħin sew, dgħajsa tas-sajd żgħira bi tlieta min-nies fiha, kienet qasmet il-baħar, daħlet ħalq il-Ġurdan, u waqfet b'ħaddha mat-tajn ta' xatt ix-xmara, li jagħti għall-barr ta' Bet- sajda. Kif waqfet, il-qaddief, żagħżugħ Ihudi, qawwi, samrani, qabeż fuq xatt ix-xmara. B'idu l-wafida fiafen qarn id-dgħajsa biex ma timxix ma' l-ilma, u bl-oħra għan lix-xiħi li kien fiha, jinżel l-art ma' ġenbu, L-ieħor li kien fid-dgħajsa żagħżugħ sbejjali mirqum, bin in-nies tat-tajjeb, qabeż l-art bla għajnuna, ħafit-ħafif, donnu għażżicla. Ix-xifi, bla kliem, daħiħal idu fi fiżiemu, ħareġ biċċa tal-fidda u newwilha lill- -qaddief, li kif ħadha bil- qima, biesha, messha ma' ġbinu u qal lix-xiħi; ''Alla jroddhie- 143 lekf' ĦAlla jżommok qawwi sħif'' wieġeb dan. Il-qaddief qabeż fid-dgħajsa u telaqha timxi mas-sejr, u t-tnejn l-oħra bdew . telgħin it-telgħa. Kif telgħu t-telgħa u dehret il-wita quddiemhom, iż-żagħ- żugħ waqaf f'daqqa u qabad driegħ ix xiħ. ''Ħares ftit għan- mi. Ara x'ġemgħat ta' niesl'' Ix-xifi waqaf ukoll, għammex għajnejh, u: ''Dawk nies7 '' saqsa. ''Dannejthom imrieħel, na- rahom suwed il-koll', ''Niesl' wieġeb iż-żagħżugħ. ''Ara n- nisa lebsin it-tàb iżraq, il din-naħa, u t-tfal jilagħbu ma' ġenb- hom', 4Ejja ngħaġġlu ftit, raġa' x-xifi, u qabdu t-triq għalenija, Malli waslu Ħdejn dawra rġiel, bil-qiegħda fuq il-ħaxix, fi djul il-għolja, Natan, ix-xiħ li ġie bid-dgħajsa, sellmilhom u saqsiehom fejn kien in-Nasri. ''Hawn fuq/' wieġeb wieħed minnhom jurih il-għolja. ''Ara dawk telgħin għandu. Għadu kemm għajtilhom Hu' Iż-żewġt isħab imxew ftit ieħor, u ż-żgħir mill-ġdid waq- qaf il-kbir. ''Oqgħod ftit hawn għammi', qallu, 'ħalli nitla' s'hemm fuq. Dal-waqt narġa' niġi. Irrid narah lil dar-raġel. Inħares biss u narġa' għal fidejki ' Kif qal hekk, Ħafif daqs berqa, telaq jiġri ina' ġenb il- għolja. Tala' ma' żurżieqa qalb is-siġar qerqni tal-ballut, u waqaf moħbi ma' ġenb blata. Fuq dahar il-għolja ra tlettax-il bniedem — l-ixjeħi wieħed ta' xi sittin, l-iżgħar, sabi ta' bejn il-għaxra u t-tnax-il sena, u l-bqija bejn il-għomrejn. Tnax kienu weqfin siktin, bil-qima, u wieħed ukoll, ħiosbien, miġbur fih in-nifsu, li jidher li kien l-imgħallem tagħhom. Meta dam hekk għal ftit, l-Imgħallem rafa' għajnejh, fetali fommu u tkellem: Intom id-dawl tad- dinja'', qallhom. ''Ħuġġieġa fuq għolja ma ssirx biex tinħeba, imma biex tidher mill-bgħid. Intom melħ id-dinja, Jekk il- melfi jitlef imluħitu ma jkun jiswa għall-ebda ħaġa, imma jirte- ma barra u jintrifes min-ries. Ħadd ma jixgħel imnara u jgħat- tiha, imma jqegħidha fil-għoli biex tagħmel id-dawl fid-dar. Hekk jefitieġ li jiddi dawlkom quddiem in-nies Ma fitart- komx għal xejn. Min jafitar lil xi ħadd, jafitru biex jibagħtu jaqdih f'xi ħaġa. Iftħu widnejkom mela, għal dak li sa tisim- għu, għax is-smigħ f'bin Adam bħaż-żertiegħa fir-raba. Bħalma l-bidwi jiżra' ż-żerriegħa li tinbet weħedha u tikber, u : tagħmel il-frott tagħha fi żmienu, hekk min jisma' u jaħiseb fuq li sama', il-għelm joktor waħdu fih, u fi żmienu jgħallem lil fiadd iefior. imxu wrajja.' Ben-Jeħuża, iż-żagħżugħ ta' wara l-blata, b'għajnejh im- berrqa, widnejh wieqfa u xufftejh imbexxqa, xorob f'ruħu l- virġnija d-dehra għaqlija u l-kliem għaref tal-Imgħallem il-ġdid li hu kien intbagħat mill-kbarat ta' Gerusalemm flimkien tma' għammu Natan, biex ifittixlu l-passi tiegħu, Kif in-Nasri mexa 'l quddiem bit-tnax urajh, Ben-Jeħuża niżel ħafif bħar-riħ, miż- żurżieqa li tala' minnha, u wasal fejn Natan. ''Għaġġel, għammi,' qallu. Nieżel minn ħinnekk. Imxi, Ħalli noqogħdu qrib minnu'. Ġest, l-Imgħallem il-ġdid, deher nieżel mal-għolja, u fost il-ġemgħat tan-nies qamet bħal għagħa Ħafifa, Ir-rġiel qamu, u nġemgħu ġemgħa walida, u kif qagħdu bil-qiegħda, in-nisa ftit imbiegħda, qagħdu bil-qiegħda wara r-rġiel, Ġesu waqaf quddiemhom. Rafa' għajnejh, u liares fuq il-ġemgħa. Qagħad bil-ġiegħda fuq ħaġra tal-basalt sewda, u t-tnax qagħdu ma' dwaru. Ben-jeħfuża u għammu qagħdu wkoll bil-qtegħda ftit imwarrba min-nies u ħarġu minn ħobbhom il-għodda tal-ktib. Wara sikta qasira, Ġesti rafa' idejh il-fuq bil-filewwa; fetali fommu u lefinu ċar u qawwi tħallat mal-infili ħafif tal-fewġa għodwija : : 'Amberkin intom il-foqra, għax tagħkom saltnet is-smew- wiel. Imberkin intom li għandkom il-ġugħ, għax għad tix- bgħu, Imberkin intom li tibku issa, għax għad tithennew. Imbierkin intom meta n-nies imaqdrukom, igħajrukom u jall- qrukom. lfirħu dak il-ħin u thennew, għax il-ħlas tagħkom ikun kbir fis-sema, Hekk id-dinja għamlet dejjem man-nies it-tajba li ġew qabilkom.' L-Imgħallem siket u niżżel idejh. (Tajba lf' qal Natan liż-żagħżugħ ma' ġenbu, ''Ktibt kollox 7' Imma Ben-Jeħuża ma weġbux, għax kif kiteb l-aħħar kelma, rafa' għajnejh u beda jħares sehwan, donnu maħtuf minn xi seħer, lejn ir-raġel ta' fuq il-blata. Fil-ħin qasir li l-Imgħallem dam sieket il-bixra ta' wiċċu tbiddlet, u ħarstu ta' ferħ u filewwa saret Ħarsa ta' qilla u ħru- xija. Rafa' 'l fuq idu l-leminija, b'sebgħu l-werrej miftuħ, u leħinu stama' ċar u qawwi, bħal qabel: UĦażin għalikom il-għonja, għax għandkom il-għaxqa tagħi- koml Ħażin għalikom li xebgħanin il-lum, għax għad iġġugħu: Ħażin għalikom li tidfiku l-lum għax għad tibku. Ħażin għal- ikom meta n-nies ifaħħirukom, ibirkukom u jżegħlu bikom, għax hekk għamlet dejjem id-dinja man-nies il-liżiena ta' qabilkom' Qal hekk u siket mill-ġdid, UKollox' bil-maqlub', qal Natan, kif temm il-kitba ta' l-aħħar kelma u rafa' għajnejh minn fuq il-bLordi li kellu f'idejh; imma Ben-lefluża ma weġbux, għax kien barra minnu n-nifsu, iħares lejn ir-Rabbi, bħal qabel. Ġesti beda mill-ġdid jitkellem: ''La' taħsbunix li ġejtkom biex inneħħi d-din u l-profeti; ma ġejtx biex inneħħi imma biex intemm. Amen, ngħidilkom: sa kemm ma jitneħħewx is-sema u l-art, amar wielied mid-din ma jkunx imneħħi, imma kollox ifid iseħħ.' H4Għalhekk ingħidilkom: min jikser wieħed minn dawn it- tusijiet l-ewlenin, imqar jekk ikun igħallimhom lill-oħrajn, ikun misjub nieqes fis-saltna tas-sinewwiet; imma min igħallimhom u jħarishom, dan ikun magħdud bi stili fis-saltna tas-smewwiet, Għalhekk ingħidilkom : jekk il-ħaqq tagħkom ma jisboqx il-ħaqq tal-kittieba u tal-Farresin, anqas biss 'tidħlu fis-saltna tas- Smew- wiet,' L-Imgħallem siket għal ftit, donnu biex jagħti żmien li jiktbu liż-żewġ xellejja. ''Din għalinaf' qal Natan, li kien Farries mill-ewlenin, imma Ben-Jeħuża ma wieġbu xejn. Smajtu x'intqal lin-nies tal-qedem : La toqtolx, għax min joqtol jidħol f'tiġrib il-ħaqq. Imma jien ngħidilkom li kull min jagħdab għal uh, jidħol f'tiġrib il-ħaqq. 4Iftiehem mal-għadu tiegħek malajr, qabel ma tidħol il qorti miegħu, li jewwilla ma jseħħlux jisilmek lill-qadi, u l-qadijixlitek il- ħabs, u ma toħroġx minn hemm sa tħallas sal-anqas Ħabba.' 'Smajt x'intqal lin-nies tal-qedem: La tiżnix, Imma jien ingħidilkom Ji kull min iħares lejn mara biex jixtieqha, ikun żena magħha. ' WJekk għajnek tgħaddbek int u tħares, aqlagħha. Jaqbillek iċċaħfiad lil għajnejk biss u tibqa' ħieles, milli thennihom u tkun mitfugħ kollok kemm int fil-flabs.' Smajtu x'intqal lin-nies ta' qabel: La tisraqx; imma jien ngħidilkom li kull min jara 'l ħuh fil-ħtieġa u ma jgħinux, ikun seraq. Agħti lil min jitolbok u Mi taħrabx minn min irid jissellef minnek: u min iħarrkek biex jeħodlok għabtek, agħtih il-libsa ukoll'' Aktar, jaqbillek tiċċaliħad minn ħwejġek; milli bil- fiwejjeġ b'kollox tiġi mixħut. il-ħabs. Smajtu x'intqal lin-nies tal-qedem: La tafilifx fil-gideb. Imma jien ngħidilkom la taħilfu b'xejn: la bis-sema anqas bl-art, għax huma TAlla, u anqas b'rasek, għax anqas rasek ma hi tiegħek, la darba ma tistax tagħmel xagħra minnha bajda jew sewda ' - Dak in-nhar fil-għaxija, f'kamra żgħira fid-dar tax-xemmiex, Ben-jJeħuża kien għadu kemm kiteb mill-ġdid, ċar u bil-qajla, dak li għammu u hu, fil-għodu kienu kitbu bil-għaġla. fieles il-kitba Ħareġ u qagħad bil-qiegħda fuq bank tal-ħaġar ma' ġenb għammu Natan. UKollox,' wieġeb Ben Jeħuża, kif telaq idejh fuq ġenbejh u xeliet rasu mal-ħajt lura. iX'deherlek mill-koll P' raġa' x-xiħ. ULili jogħġobni, '' qal iż-żagħżugħ, kif qam mill-ġdid fuq tiegħu, u ħares lejn ix-xifi. ''Kliemu afirax; iebes għal darba, imma sewwa kollu kemm hu.' Jogħġbok kollu '' saqsa x-xiħ. Qiegħed tgħaġġibni. Jogħġbok ukoll dak li qal, li bin Adam għandu jagħmel bħas- susan. tal-ajru, ma jaħsibx għall-ikel, u bħas-susan ta' l-art, ma jaħisibx għall-ilbies7: X'jiġri kieku n-nies taqbad tagħmel hekk 7 Jidhirlek li sejra tagħmel xita tal-ħobż, u jinbtu l-ħwejjeġ mill- art bħal ħaxix 7 Kif tgħid li hu sewwa kliem bħal dan 7' U Għammi,' qal Ben Jefiuża bil-qima, 'mixtieqek tweġibni għal dan li sa nsaqsik, , UGħidli/' radd ix-xifi. Fil-bidu nett tad-dinja, l-ewwel (nies, tafiseb li kellhom il- fran u kienu jagħġnu u jaħbżu bħalna Kellhom in-nwiel, u kienu jagħżlu, jinsġu u jħitu bħalna wkoll9'' saqsa ż-żagħżugħ kiebi. UNafiseb lile' wieġeb l-ieħor. 'Kienu jgħixu 7' raġa' ż-żgħir. UDak ħaqq. Kieku anqas ma ninsabu aħna.' UMela,' raġa' Ben Jefiuża, ''la darba l-ewwel nies kienu jgħaddu bla ikel u Ibies tas-sengħa, jistgħu jgħaddu mingħajr- hom in-nies tal-lum ukoll. Kieku n-nies tal-lum jieħdu raj dan ir-Rabbi u ma jihtemmux bl-ikel u bl-ilbies tas-sengħa, igħixu xorta walida u jnaqqsu minn fuqhom bosta hemm. Mela dak li qal ir-Rabbi, sewwa f' U Mela, kif qiegħed tgħid inti' qabeż Natan immasħan, Vu kif qal l-Imgħalleni li jogħġbok, in-nies għandhom jerġgħu lura bħal bhejjem, jieklu tagħam l-art biss u jimxu għarweninl U ħallina minnek l' UGħammi,' raġa' Ben Jeħuża, ''inti, jaħasra, taqta' fil-qasir wisq. Trid twegibni jekk insaqsik xi ħaġa oħra 7' USaqsi', wieġeb Natan b'għajnejh imberrħin. ĦGħal fejn in-nies tal-lum ifittxu jieklu ikel tajjeb, u jilbsu lbies lelliexi7: Meta jagħmlu dan x'iridu jsibu fih 77 eX'iridu jsibu f' qal ix-xiħi iċaqlaq rasu, ''Iridu jsibu l-hena,' UI taliseb li fl-ewwel tad-dinja, meta dan kollu ma kienx għadu jsir, ma kienux jinsabu nies hienja 7: Ħadd, anqas ftit min-nies biss 7' UNafiseb li iwa,;' qal Natan. UMela, bħalma qiegħed tgħid int in-nifsek il-faħaar fl-ikel wit-tlellix fil-Ibies anqas għal hena ma huma meħtieġa. Tagħ- lim l-Imgħallem, mela, hu temm u sewwa, kemm-il darba tħares lejn id-dinja kif inhi magħmula mill-ħulqien. Jekk wieħed, ma' dak lihu magħmul mill-ħulqien irid idaħħal dakli hu magli- ul minn bniedem, ma jarahx sewwa; u dan juri li tagħlim ir-Rabbi hu msejjes fuq il-ħajja safja u ħielsa, kif inħalqet, min- għajr ebda żjieda. ' 4Tridx nagħmlu ħaġa tajba u ma nitħaddtux aktar fuq dana 7'' qal, kif qam bil-wieqfa kollu mgħaddab ix-xiħ, ''Dawn tiegħek fehmiet tal-griegi, m'hux fehmiet tal-lhud. Jien wissejtu 'l missierek għal darba tnejn tlieta, biex jara dawk l-Imgħallmin għorba x'tagħilim qegħdin jagħtuk. Hu ma riedx jisina' għalhekk baqgħu jdaħħilulek dawn il-fehmiet f'rasek. Ara x'jien ngħidlek, mela, ma nitkellmux aktar fuq dan.' X'jiktbulna KUMITAT TAL-MALTI Professur, i Is-sena l-oħra, kemm ukoll is-sena ta' qabel kienet dehret xi kitba fil-gazzetti maltin w-inġliżi, kif ukoll f'Leħen il-Malti u f'Il-Malti, biex il-Gvern jagħmel Kumitat għall-Malti, ħalli jkun jista' jgħarraf u jgħin lill-Gvern f'kull ħaġa li jkollha x'taqsam ma' l-Ilsien Malti. Dan qiegħed niktibulhek biex infakkar lil min għandu l-għażla tal-kumitati tal-Gvern f'idejh, għax iż-żmien diefiel sewwa biex jingħażlu l-kumitati għas-sena li ġejja, u ma jixraqx li l-Malti jitħalla jixxejjer ma' kull żiffa riħ li tinqala. Il-Malti għadu f'żgħoritu u fi tfulitu, qiegħed jitrabba' u jikber ġmielu, imma għandu bżonn min jieħu ħsiebu ħalli jħarsu mit-tiġrif u mill-għawġ, u biex jorqmu ħalli jitla' f'safi- litu biex ikun ta' ġieħ għal Malta flok ta' għajb. Xejn u ħadd ina jista' jieħu ħsieb l-Ilsien Malti ħlief Ku- mitat magħmul mill-Gvern għal, hekk. Jekk tassew il-Gvern irid li l-Malti jiġi 'l quddiem u jir- taqam, bħial ma jitolbu l-aħħar Letters Patent, il-Gvern għandu jagħmel dal-kumitat mill-aktar fis, għax inkella dan-nuqqas ta' ħeġġa jġagħalna nitolbu lill- Gvern Ingliż jibgħat kommissjoni hawn Malta, ħalli. tifli jekk il-Malti hux qiegħed jieħu dak li ħaqqu kif jitolbu l- liġijiet ta' Malta.