16 (Il-Ħadd 13 ta' Settembru 2020 ĠENSNA (57) — Prof. RAVMOND MANGION TORĊA 11-il sena meta beda jirċievi stediniet mis-Sliema Dramatic Companv biex ikanta f'serati tat-tijatrin nthonv Agius twieled fid-dar 1.13, Sqaq m.2 (iktar tard Triq Montgomerv u eventwal- ment Triq Indri Cilia), fi Triq id-Duluru, fil-Ħamrun, iben Karmenu Agius li kien talja- tur mill-familja 'Ta' Niżju, u Marija Demanuele mir-razza 'Taż-Żiemel' u li kienet mara tad-dar, ilkoll mill-istess sub- borg. Huwa tgħammed l-għa- da 15 ta' Frar mill-Viċi-Par- roku Dun Manwel Cardona ' fil-Knisja Parrokkjali ta' San Gejtanu u ngħata l-ismijiet ta' TAntonius, Dionisius, Lauren- tius, Gaetanus'. Anthonv, magħruf bħa- la Tonv minn ċkunitu, kien Il-kantant Tonv Agius jidher f'ritratt tipiku meta kien fil-quċċata tal-karriera tiegħu fis-snin sittin Tonv Agius il-fustani fost ħamest aħwa u trabba fl-inħawi tal-Kappel- la tal-Kunċizzjoni ta' Pawlu Burlà, Dun Karm Gatt u Dun Edgar Vella, li aktar tard ittell- għet għad-dinjità ta' parroċċa fil-lokalità. Tonv attenda l-Iskola Pri- marja Governattiva 'l-Kbi- ra' fi Triq Vincenzo Bugeja, fil-Ħamrun, f'liema żmien kien diġà jħobb imur ikan- ta t-Tantum Ergo għad-daqq tal-orgni tas-Sinjorina Gior- gia Sciortino fil-Knisja tal-Im- makulata Kunċizzjoni f'belt twelidu. Huwa kellu biss Il-il sena meta beda jirċievi ste- diniet mis-Sliema Dramatic Companv biex ikanta. f'se- rati tat-tijatrin. Sadanittant, huwa ssokta bl-istudji tiegħu fil-Mediterrenean Wireless Telegraph College fejn speċ- jalizza fil-Morse Code. Madanakollu, Tonv daħal jaħdem ma' Cardona Leath- er Goods ta' Fleur de Ivs fl- 1957 meta kellu 16-il sena. Huwa kien ġej minn familja li tradizzjonalment kienet mar- buta mal-manifattura taż-żra- ben. Inċidentalment, Tonv kel- lu stedina biex ikanta mal-Il- lużjonist 'Okito' fir-Radio Citv Opera House, il-Ħamrun. Huwa kellu biss 19-il sena u l-okkażjoni kienet tassew importanti għaliex fiha seta' jagħti bidu għall-karriera tal- kant. ; Tonv irrifjuta mill-ġdid, u tipetutament, kull proposta li saritlu, anzi prefera li jin- gaġġa bħala suldat mar-Rov- al Malta Artillerv (RMA) u ' għamel disa' xhur jimmarċja fi Pjazza San Ġorġ jew tal- Main Guard fil-Belt Valletta. Tonv kellu d-destin min- qux indelibilment. Huwa kellu offerta mis-Sur Ġużep- pi Paċe, sid il-Caffċ Premier fi Pjazza Regina, fil-Belt Val- letta biex jibda ikanta quddi- em udjenzi li kienu jlaħħqu it-300 ruħ u iżjed. Huwa tant qata' figura tajba li sid l-istab- bilment ħajru stiednu jkanta miegħu kważi kuljum. Barra minn hekk, l-im- għallem tax-xogħol tiegħu s-Sur Ċikku Cardona ħajru jieħu sehem fil-Festival 'Can- zoni d'Oggi' li kien beda jsir fl-istess: Radio: Citv Opera House, fil-Ħamrun, taħt l-Im- preża tal-Professur Ghirlan- do Valente u tal-mara formi- dabbli tiegħu Stella. Tonv ma felaħx jirreżisti għall-opportunitajiet u għall-pressjoni li sarulu. Huwa aċċetta u daħal jaħdem ta' kantant residenti mal-Bar- rel and Basket Night Club ta' Tonv Bonello ġewwa r-Rabat ta' Malta. Huwa kiteb paġna ġdida fl-istorja tal-kanzunet- ta f'Malta billi kien l-ewwel kantant impjegat fuq bażi 'full-time' (u professjonali f'Malta. Sadanittant, Tonv iddeċie- da li jkanta fit-Tijatru Rialto, f'Bormla, quddiem 800 ruħ sewwasew waqt rallv taż- TORĊA Żgħażagħ Ħaddiema Nsara (ŻĦN). Dakinhar, huwa kan- ta 'Il Mare' ta' Sergio Bruni u ironikament is-suċċess per- sonali beda ġej wieħed wara l-ieħor fl-eqqel tal-konfron- tazzjoni politiku-reliġuża fil- bidu tas-sittin sittin tas-seklu għoxrin. Huwa baqa' dejjem jirrak- konta aneddotu li wasslu biex jimpenja lilu nnifsu bis-ser- jetà tal-kant. Huwa kien informa lin-nam- rata tiegħu Lilian Buttigieg mill-Ħamrun fi kien se jkan- ta fir-Rialto u hija ma qablitx għaliex beżgħet li jaqta' figura ħażina, ukoll billi silfa kien il-kantant Joe Grech li kien diġà jgawdi fama u popolar- ità f'Malta. Tonv' kien: inkorraġit li jissokta bil-ħsieb li jaqbad il-karriera tal-kant mill-ist- ess mara; futura tiegħu wara fil-karriera l-intervent vokali li għamel f'Bormla u. li ħalla impress- joni kbira fuqha, u dawrilha fehemtha. Anzi, Tonv għamel kisba akbar, jiġifieri dik li jwassal lil Lilian taqbad miegħu bħa- la l-mara tiegħu tal-bqija. ta' ħajtu Tonv kellu l-ikbar attrazz- joni lejn il-mużika Taljana, partikularment dik Naplitana u kellu, ma setax jonqos, am- mirazzjoni lejn Aurelio Ferro u Claudio Villa. Huwa ħa sehem fil-Kon- kors Canzoni d'Oggi u spiċċa fit-tieni post bl-interpretazz- joni ta' 'Uno Per Tutti' ta' Tonv. Renis, kif ukoll ipparteċi- pa fil-Festival ta' Taormina fl-Italja, u ġie fis-sitt post fost 30 kantant, żewġ bravuri li huwa wettaq fl-1962. Huwa beda jkanta f'kull tijatru li kien hawn f'Malta, u l-Gvernatur Sir Guv Gran- tham stiednu jagħti l-inter- pretazzjonijiet sbieħ tiegħu fil-Palazz ta' Sant'Anton bħa- la għajnuna għall-Malta Me- morial District Nursing Asso- ciation. Tonv.witta t-triq għall-kar- riera tiegħu fi żmien meta Malta bdiet miexja mal-iżvi- luppi li bdew iseħħu fit-te- knoloġija speċjalment: bil-produzzjoni tal-massa tat-televiżjoni vu bir-raffinament fil-rikordings tal-ilħna kemm individwali kemm korali. awdjo-viżiva, jidher fuq il-mezzi tax-xan- dir viżiv. f'Malta bis-saħħa ta' shows li kienu preżentati minn Victor Aquilina f'Redif- fusion House li kienet għadha kif inbniet fi Gwardamanġa u li dak iż-żmien kienet taqa' taħt il-ġurisdizzjoni: tal-par- roċċa tal-Ħamrun. Brock- dorff tal-Malta: Disk: biex jirrekordja fl-istudjo tiegħu fi Triq Żakkarija, fil-Belt Valletta, li fosthom l-ewwel ħarġa u fost tal-ewwel. vinil f'Mal- ta, kienet 'L-Għada. tal-Fes- ta ma' Vitorin' fuq versi u mużika tas-Surmast Vincenzo Ciappara. Huwa kanta din il-kanzunetta :ma' Tonv Agius kellu sena oħra importanti fl-1963. Huwa rebaħ it-tielet post fil-konkors Canzoni d'Oggi filwaqt. li fil-Festival ta' Messina, fi Sqa- Ilija, ipplejsja fir-raba' pożizz- joni minn-20 kompetitur. Huwa kien se jieħu se- hem fil-Malta Song Festival bil-kanzunetta : 'Rebbieħa' fuq lirika u mużika ta' John B. Cassar fl-istess sena iżdalejlet li kien se jsir l-avveniment, huwa kellu jidħol. fl-Isptar San Luqa, fi Gwardamanġga, wara attakk tal-appendiċite. Tonv ingħaqad. fiż-żwieġ ma' Carmela magħrufa bħala Lilian Buttigieg minn Santa Venera. fil-preżenza ta' Rev- erendu Dun Victor Grech — Kantant Tonv Agius jidher f'wieħed mir-ritratti popolari li xxandru fil-ġurnali Maltinu fil-mezzi tax-xandir '' Tonv Agius hu r-raġel ta' oħtha l-kantant bravissimu Joe Grech - fl-Or- atorju tal-Qalb Imqaddsa. ta' Ġest. fil-Ħamrun. fit-12: ta' Lulju 1964, u huma kellhom tifla, Ruth. Tonv: kellu annus mira- bilis f'dik is-sena li matulha mhux biss rebaħ il-Canzoni d'Oggi. bil-kanzunetta 'Sta- sera No No No' ta' Remo Germani u l-oħra 'La Sera A Maggio' ta' Sergio Bruni, iżda rebaħ il-Festival 'Trullo d'Oro ta' Bari' bil-kanzunetta 'Ba- ciami' tal-kompożitur Taljan Luigi Leo li kien għami kom- pletament. Tonv wera abilità f'dawn il-prestazzjonijiet .li anke jirrikjedu vuċi tenorili. lill-idolu tiegħu . l-kantant magħruf Taljan Claudio Villa fiżjara li dan tal-aħħar għamel f'Malta, ukoll fl-istess sena fl- 1964. Tonv kanta saħansitra mal-kantant ċelebri f'show li tnieda fir-Radio Citv. Op- era House, fil-Ħamrun. Barra minn hekk, Tonv kien ukoll mistieden ikanta ma' Bobbv Solo fil-Lukanda Verdala Gar- dens fir-Rabat ta' Malta, kif ukoll-ma' Sister Kim fl-ABC Theatre fil-Furjana. Tonv Agius ħa sehem flimkien ma' Mimi Bertċ (ak- tar tard magħrufa bħala Mia Martini) bil-kanzunetta 'Non Potrċ Mai (Amare Te), fil-Fes- tival bl-isem 'la canzone ital- iana a Malta' taħt il-patroċin- ju tal-Malta Government 18 I Il-Ħadd 13 ta' Settembru 2020 Tourist Board u ġie fit-tieni post fl-1965. Fil-frattempt, huwa kien ikun dejjem fost ir-rebbieħa jew fl-ewwel postijiet f'festi- vals li kien jieħu sehem fihom bħall-Erres (Italian and Eng- lish) Song Festival organizzat mill-GM Productions fl-istess sena. Tonv Agius kien sar si- nonimu mal-qasam tal-kant f'Malta fl-1965. Huwa kellu għadd kbir ta' ammiraturi, u l-ġurnali lokali kienu spiss jirrapportaw fuq il-karriera tiegħu. Huwa ntgħażel bħala Il-kantant Tonv Agius mal-kontroparti tiegħu t-Taljan Bobbv Solo meta Tonv kiseb fama saħansitra għall-interpretazzjonijiet impekkabbli tal-kanzunetti Naplitani fil-festivals fl-Italja € Tonv Agius l-aħjar kantant f'konkors bl- isem 'Talent Popolari Malti fl- 1965' li kien imniedi mill-ġur- nal taż-żgħażagħ Il-Ħamrun', kif ukoll bħala l-aħjar kant- ant f'votazzjoni mill-qarrejja tal-magażin taż-żgħażagħ 'Glamour'. Tonv sar l-ewwel kantant f'Malta li kellu fan club tiegħu, sewwasew f'8C, Triq Montgomerv (illum Triq Indri Cilia), fil-Ħamrun. Fi ftit kliem, Tonv kien kunsidrat bħala l-iżjed: kant- ant popolari fost il-Maltin fi żmien li Malta kisbet l-Indip- endenza fl-1964. Tonv 'kien regolarment mistieden ' mill-Organizza- turi tal-Konkors Miss Malta ta' George u Margaret 'Degi' Gatt biex ikanta fis-serati 'fi- nali fl-1963 u fl-1964 u biex jippreżenta l-premju lir-reb- bieħa tas-sbuħija fl-1965. Inċidentalment, Tonv kien vokalista mal-Beat Group minn Bormla bl-isem 'Happv Guitars' f'għadd kbir ta' tiġi- jiet u ta' avvenimenti famil- jari u soċjali fl-erba' rkejjen ta' Malta, inkluż fil-Brittania Restaurant fil-Belt Valletta; bejn l-1962 u l-1965. kellu wkoll għadd ġmielu ta' kunċerti li matulhom kanta live ma' Oscar Lucas u Vinnv Vella u l-aħħar u mhux l-an- qas Spiru Zammit. Tonv Agius temm ħesrem il-karriera tiegħu tal-kant proprju meta kien fil-quċċa- ta tagħha. Huwa tilef leħnu, u kważi ħajtu, f'inċident tat-traffiku f'Baħar iċ-Ċagħaq nhar il-Ġimgħa, 23 ta' Lulju 1965. Huwa' kien fi triqtu lejn id-dar minn Palm Beach Night Club fejn kien għadu kif kanta fuq stedina tal-kant- ant Joe Cutajar, meta sieħbu s-sewwieq Emanuel Zarb — id-drummer residenti fil-Bar- rel and Basket — tilef il-kon- troll tal-vettura u daħal f'ħajt tal-konkos. Tonv kien l-għada fuq fomm kulħadd ukoll għal- iex l-inċident kien rappur- tat bi prominenza: kbira fil- paġni prinċipali tal-gazzetti bil-Malti u bl-Ingliż, inklużi dawk tal-Union Press. Tonv qiegħed ikanta €) Tonv Agius Tonv' iddeċieda li jaqta' darba għal dejjem il-karriera: tal-kant minkejja interventi kirurġiċi, li kienu jinkludu dawk tal-professur mediku ta' Claudio Villa, u minkejja titjib fil-vuċi tiegħu. Tonv seta' jattendi f'Harlev Street bit-tama li jfiq bis-saħħa ta' somma sabiħa li kienet inġa- bret minn sħabu l-kantanti Maltin kollha f' 'Tonv Agius Show'' li huma nedew. għal ħames sigħat sħaħ fir-Radio Citv Opera House fil-Ħamrun fis-16 ta' April 1966. Huwa kellu wkoll appoġġ kbir minn Walter Baldacchi- no, il-proprjetarju u l-impre- sarju tar-Radio Citv Opera House, fil-Ħamrun, li kellu kuntatti kontinwi mat-Kon- sulent ta' Claudio Villa, kif ukoll sostenn minn zijuh matern Ġużi Demanuele li għenu finanzjarjament. Tonv: mar l-Ingilterra f'Ġunju 1966 fejn ħadem l-ewwel mad-ditta taċ-Ċikku- TORĊA ĠENSNA (57) — Prof. RAVMOND MANGION Il-Ħadd 13 ta' Settembru 2020 /19 lata Mars f'Birmingham, im- bagħad mad-ditta tal-karozzi Ford f'Londra. Tonv dam tliet snin fl-Ingil- terra li matulhom kien ukoll. jikkorrispondi għall-gurnal Malti 'L-Orizzont' fuq ix-xe- na muzikali f'Londra. Infatti huwa kiteb fuq live-shows li attenda personalment fejn u kkummenta fuq kantanti magħrufin fir-ribalta internazzjonali bħal Shirlev Bassev, Engelbert Humper- dinck, Sammv. Tonv Agius reġa' lura Malta fl-1969 u daħal jaħdem bħala Hospital Auxiliarv mal-Gvern sewwasew fid-Di- partiment tas-Saħħa. Ma- danakollu, huwa: baqa' fuq il-palk billi kien id-Drummer tal-Orkestra tal-Maestro u tal-Kompożitur Spiro Zam- mit fid-Dragunara Casino għal 16-il sena sħaħ mill-1972 sal-1988. Infatti, Tonv irnexx- ielu jibda' jdoqq id-drums wara li rritorna mill-Ingil- terra u fittex li jitħarreġ l-is- trument tal-perkussjoni ma' Charles Tahir Trio u ma' Den- is Ciappara Quartett. Huwa kien impjegat bħa- la xufier mal-Korporazzjoni Telemalta u ngħata l-inkarigu li jkun is-sewwieq ta' Antho- nv Debono, General Manager tal-entità, sa mill-1987. Huwa spiċċa mit-TeleMalta fis-sena 2000. Tonv kien minn dejjem miġbud lejn l-isports min- barra l-qasam artistiku. Huwa qatt ma ddistingwa bejn set- tur u ieħor tal-kultura li huwa ħares lejha bħala dixxiplina umana mill-iktar integra u ol- Ċertament, Tonv Agius li dejjem qies lilu nnifsu bħala 'Ħamruniż pur minn ħdejn l-Odeon' jammira u jħobb it-tim favorit tiegħu Ħamrun Spartans EC. u kien hemm żmien meta ddokumenta bil- ġbid ta' videos il-logħbiet kollha tal-iskwadra benjami- na tiegħu speċjalment fis-snin ta' wara l-1982 meta t-trijonfi u l-unuri fil-Premier lokali ma naqsux. Tonv flimkien ma' Spiro Zammit ikkompona u rre- kordja fuq diski 45 l-'Innu Ħamrun Spartans' fl-1975 kif ukoll Anniversarju Ħamsa u Sebgħin' u 'Ċelebrazzjonijiet' Tonv. kien mistieden speċjali fil-edizzjoni tas-26 ta' April 2013 tal-programm 'Xarabank' fuq tat-Televiżjoni l-Istazzjon Nazzjona- li u li kellu t-tematika dwar 'Il-Mirakli'. Dakinhar, Tonv spontanjament kanta biċċa minn 'Marina' ta' Marino Marini u wara dik l-esperjan- Tonv flimkien mal-mara u l-maħbuba tiegħu Lilian u t-tifla tagħhom Ruth (9 Tonv Agius za, ikkuntattjah l-entertain- er famuż Malti Joe Demicoli li insista biex jerga' jkanta miegħu fil-varjetà 'Tijatru Żambulla' tat-2 ta' Ġunju 2015. Mhux hekk biss. Tonv seta' jirritorna għall-kant skont il-fehma tal-istess artist Malti wara 50 sena tant li, ried u ma riedx, tkaxkar minn Joe Dem- icoli lejn l-Istudio ta' Steve Delia 'd-Delli' f'Ħaż-Żabbar fejn Tonv irrekordja b'kollox għaxar kanzunetti li kienu kollha bit-Taljan. Tonv. qata' xewqa li kienet ilha tberren f'moħħu nofs seklu, jiġifieri li jagħti rendiment fil-pubbliku lil dawn is-siltiet u li kienu 'Amore Fermati' ta' Fred Bon- gusto, 'Come Le Viole' ta'