'. teru: 'ta' sorijiet, i ju'':: Jidher li d-Dar marret: t — 8 ta' Diċembru, 1973 GRAJJIET, DRAWWIET, TIFKIRIET IL-KNEJJES TAL-KUNĊIZZJONI F'artiklu li ktibt fil-'Leħen Is-Sewwa' tiiet snin ilu, għedtilkom kif u meta daħlet 'id- . dlevozzjoni lejn il-Kunċizzjoni fil-Knisja in ġenerali. U semmejtilkom: dwar Lejha f'Malta, speċjalment fost il-Bormliżi. Kien qed igħidli l-Kanonku Bonello. li din id- devozzjoni għadha tikbes ukoll fil-qlub Kattolika tal-post. Harbixtilkom ukoll: xi ħa. ġa dware:il knejjes żgħar ta' - 'Sartia. fil-Rurjana. u' tal- Kun- ċizzjoni. ftimsida, kif ukoll dwar: il-Fratellanza. tal-Kun- ġizzjoni, fil knisja. :tal-Pat rijiet donni fil- l-faċċata. t Barbra. i Iżda: l-knejjes ta' ' Bormia, . ta' Sarria .u. tal-Imsida ma humiex waħedhom 'ddedika:: ti- lill-Kunċizzjoni.:' u 2 f'Għawdex. — : Minn dawn, waħda: kienet soppressa: qabel 'kiteb hu, oħrajn 'wara. Ma dawk. li ba- qgħu żdiedu oħrajn u uħud minnhom saru: fi żmienna. — ' Soppressa qabel. l-1870 kienet: il-Kappeila tal-Kun:' ċizzjoni .fil-- Konservatorju tal-Isla. .- Twelidt: u. qattajt nofs ħajti hemm u qatt ma kont: smajt b'dak il-Konser- vatorju. — him bejn Hnkwiżitur An- ton: Ruffo. u l-Isqof. Gaspar Gori Mancini, ħames. xbej- biet waqqfu Dar ma nafx f' liema, naħa, imsejħa $ 'ta' Darimblet' ijew 'Ferris : isemmi 14. il-knisja f'Malta 'awkojl' Palazz friagħha: Fittixt u sibt li fil- 12) ta' Jannar: 1726, bil-fte- 7 ,ta'. bil-ħsieb li jif d 'lAndar tal-Blat',.li kienet inbniet' flok waħda: aktar qadima minn: Bartilmew. Busuttii. . għall-ħabta — tal-- 1658, :u li aħna niftakruha wieqfa, iġġarfet fil-Gwerra, : 7 U :reġgħet inbniet oħra min- iż-żgħażagħ :ta' Bormla. Sinjal ta' dan huwa l-għadd tagħhom. li jmur għan-novena:. tal-Festa; avolja filgħodu kmieni: U wkolt il-Wirja: ti qed jagħmlu: tas-Santwarji Marjani f'Maltà u' barra minn Malta iż-żgħażagħ tal-Azzjoni: 'ħet taħt it-titu ' tal-Kunċizz- fiċe joni: ''tas Settifika'' ' Ii- ċokon:tagħha. kemm kemm tista' tissejjaħ kappela. : Barra mir-Rabajt,: hemm oħra imsejħa. 'ta' Gerżuma', -mibnija mill- IGrammastru:. b'faċċatà grazzjuża; mogħ: nija b'koppla u żewġ kam- pnari mibnija 1F1739 . fil- post ta' oħra qadima: tal- Lunzjata, mill-Kommendatur Fra Gakbu Togores. tal-Lin- ġwà ' t'Aragona,: —li.: tella' 'Fis- snin 1883-1885 marru. joq- ogħdu: f'dak il-palażz :u 'już żaw. dik ilkappella tnax. il- patri — benedittins —ċIlum, hemm Jominn flokhom iss :'Sorijiet: 7. Cuore ; jaf iżjed, — iġaileb dak il-palazz. furmaw maż-żmien monas- —tà' golar ta' -S; id-Dar — li- kenn. : tal- sinkwiżitur, 'l quddiem, għax meta, fl- '. 1781,. żarha l-iefrof Vinċenz Labini, lil 'soru:: Fiha ' kien hemm kappella fil-pjan ta' isfel, li kienet iddedikata, kif kien juri Il-kwadru: tagħha, lill- Kunċizzjoni. 'Ma'kellix żmien biżżejjed. .biex. hara' kif u meta sewwa. spiċċaw dawk is-Sorijiet… U L-MOSTA Kappelli oħra imsemmijin minn Ferris u li lum ma għadhomx jidhru: huma: dik tan-Naxxar u dik tan-Nadur f'Għawdex, : : sakemm ma kienux imniżżlin bi. żball mill-awtur imsemmi. . Barra minn dawn, l-Oratorju tal- Kunċizzjoni fil-Knisja Par- rokkjali u Kolleġġjata tal- tal-Birgu, illum mal għadux aktar użat bħala Oratorju, għalkemm l-ispazju: fejn kien hu għadu. jissejjaħ bħal qabel. jtaħt ir-Re. 'baqgħet taħt il-— kienet: profanata', 'Quentin Hughes; li-semimej: 'na' fl-artiklu : struftu- rali tażeżmien u: ''assorbiet: hom bi ' ġrazzja': akkademi- ka: għandha dettalji. preċiżi, panewwijiet' u: proporżjonati u ffurmati. taj- jeb':--Barra' t-twieqi. g tal-ġnub, li: jkerrħu'. l-faċċata: u li forsi l-arkitett .stess ħaffer hemm kontra qalbu, fix-xogħol huwa kollu raffi-. nat minn imgħallem li : stur dja fl-iskola' akkademika ta' Ruma' tas-seklu 17: xogħol studjat ta' jarkitett kompe- tenti'. il-kappella sofriet ħsara żgħira fl aħħar gwerra: ' Fir Rabat 'kien hemm fiż- żmien. 'knisja' dedikata lil San Nikola: minn Tolentino, li ċċekknet. u reġgħet 'infet- pardi U. fe Ġan Pawl ibnu i — fis: :sena : 71677, fiż ha ronunzjawha xi bqajna flokha. :1735,. bi flus il-fondazzjoni .— Fost dawk. li għadhom : Pawla, kif: juri: l-bieb. ta' MINN MONS. BONNICI : 'weġfin għandna l-ewwel: 7 ħdejn il-knisja — imsejjaħ hett. il-knisja — ttanNigret'i ''Bieb: Pawla', Bħala: viċen: sdarju tagħha: llum ' hemm Minn.: hemm jista'- jgawdi isbaħ. veduti ta'. kappella ssir għada. l-Ħadd. : Fost: dawn il-knejjes: an- tiki ĠO mu fl-aħħar dik ta' Spinola, knisja abbażjali ta' ġuspat- ronat. Inbniet fis-snin 1687- 88 bi flus il-Pirjol tal-Lom- bardija, Fra Raffaele. Spino- la,: ħdejn il-Palazz jew Villa tiegħu imsejħa Spinola (bl- aċċent fuq l-i) mhux Spino- la (bl-aċċent fuq: l-o), kif jippronunzjawha: l-Ingliżi . u warajhom. bdew ukoll jipp- Maltin li reduha ta' Ingliżi, biex. issa insejħu. l-karrozzi. li id-devozzjoni: .fna' jsemmix. ;kien. . fil-periklu. fuq wieħed. waħda. mill- L Malta. il- : Festa: lill-Kunċizzjoni' f'din :il- ifitit : tal-Kunċizzjoni iinsem: la'. ctirDiulg. tas-seklu dik isKnisja ġiet imkabbra U il- 1914 saritiiha taċċata ġdida. Issa nghaddu għall-kner jes tal-Kunċizzjoni ii: Ferris. Nibdew.. bil- knisja 'ta' Bengħisa. fl-inħa- wi ta' Birżebbuġa,:li hi: ta' ġuspatronat… Inbniet. tħabrik ' ta'' 'Dun. Ġakbu Gauci fl-1882, reġgħet. in- bniet u tkabbret minn nepu- tih. Dun: Ġużepp: Dik. il- knisja: tfakkarni : f'Mons. Prof… Savdon. ali kien ir- Rettur tagħha: 70 sena. ilu, kiteb Alfie Guillaumier fi ''Bliet u Rħula. : wieħed : sajjied: li. : Maltin', ; tal-għarqa. għamel: wegħda. donna. li. jibni: kappella. fl- Aħrax tal-Mellieħa. ;Helisha tajjeb u wettaq: il-wegħda bili: bena il-kappella. ċkejk- sħa. imsejħa…tan-Niċċa, : taħt. it-titlu tal-Kunċizzjoni. ilu, il-blat ta' taħtha deher li ser. iċedi, u. għalhekk. is-saj:. jieda. ta'dawk : . l-inħawi bnew. kappella oħra flokha il-bogħod : minnha, ..li tbierket 'fl-1961. : ' kwart tas-seklu: li —ma talkerrieħi. u Kunċizzjoni l-kappella tagħ: hom ġo Hal-Tarxien. Din in- bniet mill-Kappilan Dun Franġisk Caruana fl-aħħar għadda, taħt it-titlu ta' San Gużepp, mnejn ħadet l-isem ukoll dik 'it-triq. : Hllum: tagħmel- parti mill-kunvent tagħhom. L-aħħar knisja- ddedikata . il-Kunċizzjoni: f'Malta; iżda: mhux l-iżgħar, hija dik li tel-. għet. f'Vilambrosa, bil-ħid- ħabrieki : : tal-Ham:- run;' li miet ta' eta'- -ċkejkna: u ma'kedux ix-xorti: jaraha. mitmuma: għal: kollox: -Fl-: 1966. saret viċi-parroċċa -tal- Hamrun u seritejn wara: in- .qatgħet minnha 'bħala. par- roċċa. ġdida: 'Ingħażel bħala: l-ewwel: Kappillan . tagħha qassis li twieled. taħt il- mant:- tal-- Kunċizzjoni : ta' Bormla: Dun. Gużepp Mif- sud: Bonniċi, neputi tal- li-tant kien maħr- bub mill-Bormliżi. l : Parroċċa oħra- ddedikata. lil-Kunċizzjoni: hija dik: tal- Qala, f'Għawdex. Kiehet u għadha. santwarju l-aktar de-— vot: għall-inqas. mis-seklu. XVI, meta. kienet għadha taħt it-titlu. tal-Assunzjoni. bdiet tissejjaħ, tal-Kunċizz-- tal-Kunċizz- Majltkinejjes joni nistgħu nżidu dik ta St. Andrew's, li ma' dak it- titlu ingħatat ukoll. it-titlu tal-Madonna l'Mater Ecce- siae', kif sejjaħ lill-Madon- na l-Konċilju Vatikan ll ou kif issuġġerixxa l-Grupp Kuitura Marjana. Giet kon- sagrata fl-1966. F'ĦAL TARXIEN U F'GĦAWDEX Is-Sorijiet tal-Karita' ukoll għoġobhom isejħu għall- Il-Knisja tal-Kunċizzjoni, Wied Gerżuma. joni. Fl-1615, tqiegħed il- kwadru: ġdid. titulari impit- ter minn Federiku Barocci. Fuq dan is-Santwarju għad nitħaddtu aktar fit-tul meta jkollna aktar żmien. Fuq Għawdex ftit nikteb, għax, ngħiduha kif inhi, ftit naf, Għalhekk nieħu pjaċir. nis-. ma' l-programmi sbieħ dwar Għawdex fuq it-Tele. — vision.