'w…..je—— IL-ĦAMES SENA 16 TA' AWISSU, 1976 IL-PRIM. MINISTRU, L-ONOR. DOM MINTOFF NHAR IL-ĠIMGĦA 6 TA' AWISSU, GĦALAQ 60 SENA TAGĦRIF MILL-PARLAMENT IL-ĦALIB TAL-GVERN (a) Il-ħalib pesturizzat u l-irkotta jirbiegħu mirn żewġ ħwienet tal-Gvern il-Belt Val- letta u mirn ħarut tal-Gvern il-Ħamrun. (b) In-numru ta' aġenti li jqassmu l-ħalib pas- turizzat huwa 42. (ċ) L-aġenti jiġu magħżula skond ta' eżami li jdum val'du sa sena. Fil-preżent il-qiiegħ mill-bejgħ ta' ħalib hu- wa hekk: bejgħ taħt 90,000 gallun fis-sena — 2c7 il-gal- ir-riżultat bejgħ fuq 99,000 gallun fis-sena — 2c3 il- gallun. Mill-1971 'l hawn l-aġenti żdiedu darba fl- 1974 kif jidher hawn taħt: Sa l-24 ta' Marzu, 1974: bejgħ taħt 72,000 gallun bejgħ fuq 72,000 gallun Mill-25 ta' Marzu, 1974: bejgħ taħt 90,000 gallun 2e7 il-gallun bejgħ fuq 90,000 gallun 2c3 ilgallun Ta' min iżid jgħid li matul dawn l-aħħar ħa- mes snin il-bejgħ ta' ħalib minn dawn l-aġenti żdied konsiderevolment. k k k DIRETTORJU TAT-TELEFON Ir-regolamenti tas-Servizz ta' Telefon ġew emendati bil-għan li tingħata b'xejn kopja waħ- da tad-Direttorju tat-Telefon għal kull linja ta' i- Exchange u mhux għal kull sett ta' telefon li jkollu s-subseriber. Iżda min irid aktar kopji jis- ta' jixtrihom. Wieħed japprezza li l-ispejjeż biex toħroġ direttorju ġdid illum kibru ħafna u għal- hekk m'għadux aktar possibbli li l-kopji kollha jitqassmu b'xejn. Dawn ir-regolamenti nbidlu għal kulħadd, kemm għal nies privati u għal tan- negozju, Qatt ma kien jiddependi mis-subserip- tion fees li jitħallsu biex wieħed jottjeni kopja tad-Direttorju. 2c5 il-gallun 2c3 il-gallun RATI TA' L-ILMA Ir-rati l-ġodda, li twettqu permezz ta' l-Av- viż Legali 91 tal-1975, għall-Konsum ta' l-ilma huma: i. Ristoranti — 40c kull elf gallun barra dawk ir-ristoranti li jiffurmaw parti minn lukanda li jaqgħu taħt ir-rati ta' lukanda; Kunventi ta' patrijiet u sorijiet — ir-rata domestika li baqgħet kif kienet; Knejjes li huma parti mal-kunvent — 40c kull elf gallun, GĦAJNUNA LILL-BDIEWA Ingħataw 113 moħriet lill-bdiewa Għawdxin bejn l-1962 u l-1971 waqt li ngħataw 123 moħriet lill-bdiewa Għawdxin f'dawn l-aħħar ħames snin. Il-konsum ta' l-ilma potabbli f'Malta bħa- lissa huwa kkalkolat bħala 13,200,000 gallun kul- jum paragunati ma' 11,335,800 gallun kuljum fis- sena 1974 u 12,736,000 fis-sena 1975. Il-kwantità ta' l-ilma potabbli li nstab mit- tħaffir ta' boreholes ġodda hija madwar 2 mil- jun gallun kuljum. Fil-preżent hemm tlett distillers li qegħdin jiġu mħaddma f'Malta li normalment jipproduċu xi 2.75 miljun gallun kuljum. ATTENDENZI FL-ISKOLA TAL-MUŻIKA Fl-aħħar tas-sena skolastika 1975/76 jirri- żulta li kien hemm dawn l-istudenti jattendu l- korsijiet li ġejjin: Klarinett 26 Chamber Music 22 Saxaphone ġ Voice Seminar 21 Bassoon 1 Viola 7 Kurunetta 10 Brass Seminar 15 Horn 7 Pjanu 62. L-età minima għal klassijiet preparatorji hi 5 snin imma kien hemm klassijiet esperimentali ta' tfal tat-3 u 4 snin. IT-TELEFON BEJN MALTA U GĦAWDEX Il-Gvern qiegħed bħal'ssa iwettaq programm intensiv fit-titjib u fl-iżvilupp tas-sistemi tat-tele- kommunikazzjonijiet, inklużi dawk ukoll f'Għa- wdex, Fil-fatt, f'din is-sena finanzjarja li qegħdin fiha, il-programm jolqot partikolarment lil Għa- wdex u l-ewwel pass kbir sar permezz tal-ftuħ tal-microwave link bejn Malta u Għawdex. Il- programm għadu miexi u xi ftit diffikultajiet ta' natura temporanja bilfors jinqalgħu sakemm jit- lestew il-ħafna proġetti li minnhom jiddependi il- programm ġenerali ta' Għawdex. Madankollu, passi qegħdin jittieħdu biex ukoll dawn il-prob- lemi jkunu kemm j'sta' jkun ikkontrollati u mwarrba fl-iqsar żmien possibbli. Jien pero' naċ- ċerta l-Onor. ħabib tiegħi li hekk kif il-programm javvanza u dan mhux fi żmien 'il bogħod, mhux talli jispiċċaw dawn il-problemi, iżda l-Għawdxin ikollhom sistema tat-telekommunikazzjonijiet li tissodisfa il-bżonnijiet tagħhom kollha. IL-MALTA. Il-Malta: Netherlands Phar- maceutical Industries Ltd, hija r-riżultat. ta' 'Joint Venture' bejn il-Korporazzjoni: ta' l-Iżvi- lupp ta' Malta u n-Netherlands Finance Companv for Develop- ing: Countries (F.M.O.). Id-Dit- ta twaqqfet bi pjan li tipprodu- ċi aktar minn sittin kwalità dif- ferenti ta' pilloli. Id-Ditta Ngliża Thomas. Ker- foot k' Co Ltd ġiet magħżula biex tmexxi din il-fabbrika u l- personal: ewlieni ġie mogħti taħriġ . fil-fabbrika. ta' din il- Kumpanija qrib Manchester. Il- fabbrika, l-istaff, il-makkinarju, materjali u l-proċedura ta' kont- roll huma kollha skond il-ħtiġi- jiet internazzjonali u huwa tta- mat li fi-żmien qasir il-fabbrika tiġi spezzjonata u mogħtija li- ċenzja biex tbiegħ il-prodotti tagħha fir-Renju Unit. Tingħata importanza kbira f'dak li huwa kontroll ta' kwali- ta' u. l-laboratorju mgħammar sew qed jiġi wżat minn personal kwalifikat biex jittestja l-pro- dotti fl-istadji kollha tal-produz- zjoni u ma' joħroġx mill-fabbri- ka għall-bejgħ qabel ma: jkun ċert li huwa tal-livell meħtieġ. Il-fabbrika li kapaċi tipprodu- ċi 500 miljun pillola fis-sena u li bdiet taħdem f'Ġunju għandha ordnijiet minn '4 pajjiżi. u' taqdi wkoll xi ħtiġiet lokali. MODERNIZZAR FL-ISPTAR MOUNT CARMEL A Waħda mill-'wards. il-ġodda, Il-kċina l-ġdida. v Sala għar-rikreazzjoni. OUNT Carmel huwa. sptar li nbena 'l fuq minn mitt sena ilu. Għalkemm illum minn barra huwa bini imponenti u l-ġonna kbar u sbieħ, xorta waħda ż-żmien li għadda minn fuqu u l-ħtiġiet li kellhom. il-pazjenti snin ilu ma baqgħux adattati. għall-ħajja tal- lum. k Kien. għalhekk li xi. snin ilu il- Gvern beda pjan ta' seba' snin. ta' modernizzazzjoni ġenerali. Xi ġimgħat ilu l-Ministru tas- Saħħa Dr A'bert Hvzler ħa sehem f'ċerimon'a li. tfakkar l-immoder- nizzar ta' ward oħra, din id-darba ward. 2 tan-nisa. B'kollox dan l-isptar fih madwar seba' mitt pazjent. Doha il-wards kienu kollha for- ma twila bl-arkati magħrufa bħala 'Florence Nightingale tvpe'.. Dawn il-wards kollha qed isirulhom al- terazzjonijiet strutturali. Dawn ġew mifruda f'għadd ta' wards iżgħar li jesgħu inqas sodod. Kull sala għandha l-ħtiġiet bħal sħana fix- xitwa, fans fis-sajf, dwal ta' emer- ġenza u kull pazjent għandu locker għalih. It-1oilets u l-kmamar. tal-banju saru ġodda. Kollox inbena biex jagħti lill-pazjenti kumdità u iġje- ne. Barra d-dormitorji nbnew ukoll isolation unit u emergencv. treat- ment. Unit li jinkorpora fiha den- tal clinic. Il-pazjenti għandhom. issa swali għal rikreazzjoni kif ukoll Occupa- tional Therapv Unit fejn il-pazjen- ti jkunu jistgħu jaħdmu knitting, xogħol tal-injam. tal-qasab, etċ. Bil-fondi tal-Friends of Attard Hospital Societv għandhom ukoll Social Centre bħal billiards, table tennis, librerija u Sala Kbira għal rikreazzjonijiet oħrajn. F'dan l-isptar inbniet ukoll kċina moderna mgħammra b'apparat mo- dern li jaħdem bl-elettriku u steam, deep freeze u trollevs mo- derni li. jwasslu l-ikel sħun f'kull sala. Din il-kċina moderna mgħam- mra daqs ta' l-aqwa lukanda lussu- ża tipprepara elfejn ikla kuljum. F'dan l-isptar qed isir : tibdil strutturali biex il-laundrv. tiġi -ċentralizzata b'mod li tibda tagħmel ix-xogħol kollu tal-isptarijiet f'Malta. Ġiet installata wkoll drv cleaning unit— waħda mill-aktar moderni fil-gżira. l-programm. ta' modernizzazzjo- ni ta' seba' snin għadu sejjer. Il- Gvern japprezza li dawn il-pazjen- ti huma wkoll membri tal-komuni- tà ta' pajjiżna u għalhekk jagħmel minn kollox biex il-kondizzjonijiet tagħhom ikunu mill-aħjar possib- bli. —d- Occupational Therapv Unit s- Il-Laundrv' l-ġdida. v ġjjigpha Fka DWAR GĦAWDEX …. Ġnien pubbliku: fin-Nadur. IL-GVERN: ħaseb: biex f'dawn l-aħħar snin jeħles lill-mer- ħliet kollha f'Għawdex : mill- mard tal-Brucellosis u t-tuberku- losi. Għal dan. il-għan il-baqar; nagħaġ u mogħoż ġew ittestjati diversi drabi u l-annimali li nstabu morda ġew maqtula waqt li l-bdiewa ġew ikkompensati tagħhom. Huwa maħsub: illi Għawdex dalwaqt ikun jista' jiġi dikjarat meħlus minn dan il-mard. Wie- ħed irid jiftakar ukoll illi dan il- proġett inbeda f'Għawdex qa- bel ma proġett simili nbeda f'Malta, Produzzjoni mill-Farm tal-Gvern Il-Gvern. ħaseb biex iżid kemm jista' l-produzzjoni. minn art tal-Gvern u li jmexxi kemm jista' jkun il-Farms fuq xejra ekonomika. Il-Gvern beda jforni l-isptarijiet bi: prodotti friski: u ġenwini u għalhekk il-morda bdew jingħataw ikel aħjar. Biex nagħtu eżempju ta'.dàn matul is-sena finanzjarja li għal: qet f'Marzu ta' l-1976; id-Dipar- timent ta' l-Agrikoltura :u'-Sajd biegħ lill-isptarijiet f'Għawdex dawn il-prodotti: Ħxejjex. 7,083' ratal; frott 1.883 ratal; larinġ /lumi 134 tuż- l ġ żana;: majjal :11,710 ratal; bajd 7,015 stużżana.:: , , Matul l-istess perijodu 'nbie- għu. lill-pubbliku. dawn. il-pro- dotti:: 1że3 : Ħxejjex 11,039 ratal; siġar or- namentali 910; frott 4,165 ratal; frawli 907 ratal; ċitru 304 tuż- żani; siġar tal-frott 5,567; dwieli 19,644; majjali żgħar 56; tiġieġ 518. Taħwil ta' Siġar Matul dawn. l-aħħar ħames snin tħawlu f'Għawdex 'il fuq minn 73,000 siġar ornamentali u tal-frott. Ħafna għelieqi li qabel kienu żdingati ġew imħawla bis-siġar. Fost dawn wieħed jista' jsemmi l-Ġonna ta' l-Isptar Craig, esten- sjoni ta' Pope John XXIII Grove, il-Qbajjar, ix-Xwejni u s-Sagħt- rija, limiti ta' Marsalforn, ġon- na fl-iskejjel tal-Gvern fl-irħula kollha, estensjoni ta' Buskett Grove Ħdejn l-Industrial Estate f'Għawdex, il-Qortin fin-Nadur kif ukoll f'Kemmuna. Saru. wkoll ħafna qatgħat u strips ġodda għall-fjuri madwar Għawdex u fi Plaving Fields ġodda. Il-preservazzjoni: ta' l-ilma f'Għawdex kien proġett ta' fejda kemm għall-bdiewa. u għall- poplu, v Kif jaf kulħadd f'dawn l-aħ- ħar snin il-Gvern ħa f'idejh il- parti kbira tal-Gżira. ta' Kem- muna, Ħafna raba' fuq il-Gżira tħal- la żdingat għal bosta snin, ħitan tas-sejjieħ. tħallew jaqgħu u ma kontx. tara ħlief ħsara kullim- kien, Bil-għajnuna tal-Membri. tal- Pijunieri, id-Dipartiment ta' l- Agrikoltura rnexxielu f'dawn l- aħħar sentejn jibni u jirranġa l- biċċa l-kbira tal-ħitan tas-sej- jieħ u jirreklama ħafna mill-art żdingata. Fil-fatt il-lum qegħdin jinħad- mu 80 tomna raba' u jitkabbar xgħir li jiġi użat għall-annimali. B'hekk minn art mitluqa u żdingata n-nazzjon qed jibbene- fika minn żieda. fil-produzzjoni tal-magħlef tant meħtieġ ghall- annimali. AVVIŻI TAL-GVERN Il-bolla tal-ħames ċenteżmi tal- ħarġa definittiva deċimali tal-bolli tal-posta ġiet stampata mill-ġdid minn Printex Limited, Malta. Il-bolla taż-żewġ ċenteżmi ta' l- Ewwel Ħarġa Postali Deċimali De- finittiva ġiet stampata mill-ġdid minn Printex Limited, Malta. Dawn il-bolli jinsabu għall-bejgħ mill-Philatelic Bureau, Uffiċċju Ġenerali tal-Posta, Auberge d'Ita- lie, il-Belt Valletta. TAĦRIĠ GĦAL TEACHERS Jintlaqgħu applikazzjonijiet min- għand persuni ta' nazzjonalità Maltija għad-dħul fil-kors mhux re- sidenzjali ta' tliet snin li jwassal għaċ-Ċertifikat tat-Teachers. Iċ-Ċertifikat tat-Teachers.— ma jagħti ebda dritt awtomatiku lil min ikollu dan iċ-Ċertifikat għal nomi- na fi Skejjel tal-Gvern, iżda per- mezz tiegħu teachers prospettivi jkunu jistgħu japplikaw għal posti- jiet ta' tagħlim fi skejjel tal-Gvern meta jkun hemm vakanzi. Minħabba t-talba ta' Teachers ta' l-Ingliż minn skejjel privati u minn pajjiżi bħal Libja, Marokk u Oman, id-dħul ta' studenti li jridu jispeċjalizzaw fl-Ingliż ikun akbar minn dak meħtieġ mid-Diparti- ment ta' l-Edukazzjoni. Ta' min jagħmilha ċara. illi mhux dawk kollha li jiksbu ċ-ċer- tifikat tagħhom. ta' teachers jiġu offerti postijiet mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni meta jispiċċaw il- kors b'suċċess. l-Kors jibda f'Ottubru, 1976. L-applikazzjonijiet għandhom jaslu lid-Direttur ta' l-Edukazzjoni mhux aktar tard minn nhar it- Tnejn, it-23 ta' Awissu, 1976. Tagħrif sħiħ dwar dan il-Kors ġie ppubblikat fil-Gazzetta tal- Gvern tas-27 ta' Lulju, 1976. Il-Korporazzjoni tat-Telemalta ħabbret li dawk li jużaw it-telefon f'Malta issa jistgħu jiddaljaw dirett lill-abbonati fl-Italja u fir-Renju Unit. Abbonati f'dawn il-pajjiżi jistgħu jiġu kuntattjati billi wieħed jiddal- ja 0 u warajħ il-code tal-pajjiż, ji- ġifieri, 39 għall-Italja u 44 għar- Renju Unit, u imbagħad ikompli bin-numru sħiħ, inkluż il-prefiss taz-zona. Per eżempju: Abbonat f'Katanja li n-numru tat-telefon tiegħu huwa: 7777 jista' jiġi kuntattjat billi wieħed jiddalja : 0-39-95-7777. Abbonat f'Ruma li n-numru tat- telefon' tiegħu huwa 7777 jista' jiġi kuntattjat billi wieħed jiddalja: 0-39-6-7777. Abbonat f'Londra li n-numru tat-telefon tiegħu huwa 7777 jista' jiġi kuntattjat billi wieħed jiddalja 0-44-1-7777. In-numri 95, 6 u 1 huma l-prefis- si taz-zoni ta' Katanja, Ruma u Londra rispettivament li normal- ment huma stampati fil-'brackets' man-numru tat-telefon, preċeduti b'O addizzjonali li ma' għandux jer- ġa' jiġi inkluż meta wieħed jiddal- ja. Informazzjoni dwar prefissi taz- zoni u mistoqsijiet oħra dwar num- ri. barranin fid-direttorju jistgħu jinkisbu billi wieħed jiddalja 491231, Il-pajjiżi l-oħra kollha jistgħu jiġu kuntattjati bħas-soltu permezz ta' l-operatur fuq is-'switchboard'' li għalih wieħed għandu jkompli jiddalja 94. Dan igħodd ukoll għall-Italja u r-Renju Unit meta minħabba xi raġuni wieħed ma jis- tax jiġi kuntattjat dirett bid-'dial- ling'. Il-pubbliku huwa mogħti parir li juża dan is-servizz bil-għaqal biex ma jkunx hemm diffikultajiet speċ- jalment matul il-perijodu inizjali tat-tħaddim. B'mod partikulari wieħed għan- du jinnota li jkun hemm xi dew- mien bejn meta wieħed jispiċċa jid- dalja u sakemm jirċievi t-ton rele- vanti. Dan huwa minħabba l-ma- gazinaġġ tan-numri fl-istazzjon qa- bel ma jintbagħtu lil pajjiż 'l bogħod. Għal din ir-raġuni, biex jiġi mnaqqas il-ħin li fih il-linji inter- nazzjonali jkunu okkupati u biex ma jkunx hemm konġestjoni l-ab- bonati għandhom jiżguraw li jkol- lhom in-numru korrett lest u li jid- daljaw in-numri kollha f'daqqa. L-abbonati huma wkoll. imfak- kra illi n-numru inizjali 0 għandu jintuża biss għas-Servizz Internaz- zjonali u għall-ebda raġuni oħra. Għajnuna ġenerali permezz ta' l- operatur li qabel kienet tiġi ak- kwistata. billi wieħed jiddalja 0 issa tista' tinkiseb billi wieħed jid- dalja 90. GĦALIEX TISSOGRA ĦAJTEK) DIPARTIMENT ĠDI NĦAR il-Ġimgħa 30 ta' Lulju, it-Tabib A. V. Hvzler, M.D., M.P., Ministru tas-Saħħa fetaħ Dipartiment ġdid ta' Terapija Inten- siva fl-Isptar San Luqa. It-tberik ta' dan id-Dipartiment sar mill- E.T. Mons. Arċisqof Mikiel Gonzi. Fir-ritratt ta' fuq tidher dehra Għal din iċ-ċerimonja, min-— ġenerali tad-Dipartiment. il-ġdid barra uffiċjali għolja tal-Minis- tat-Terapija Intensiva. teru tas-Saħħa mmexxija mit- Waħda mill-'cubicles.— tal-Kura Tabib Ewlieni tal-Gvern, atten- Intensiva. dew għadd kbir ta' personalita jiet magħrufa li kienu jinkludu il-Kummissarju Għoli Ingliż, Membri Parlamentari, speċja- listi, tobba, infermiera u rap- preżentanti tal-ħaddiema. It-twaqqif ta' dan id-Diparti- ment ġdid huwa wieħed mill- aktar proġetti mportanti. fil- Pjan ta' Żvilupp ta' Seba' Snin li jipprovdi għal titjib ta' faċi- litajiet u Ħolqien ta' oħrajn ġod- da. Dan għaliex b'riżultat tal- faċilitajiet ġodda li d-Diparti- ment ser j'pprovdi fl-Isptar San Luqa, dan l-Isptar ser jilħaq il- livell ta' kif qed tiġi pprattika- ta x-xjenza medika fil-preżent fil-pajjiżi l-aktar żviluppati tad- dinja. FL-ISPTAR SAN LUQA Il-ħtieġa ta'' kura. intensiva bħalma ser joffri dan id-Dipar- timent ġdid fl-Isptar San Luqa żviluppat bħala riżultat ta' me- todi ġodda u komplessi għall-ku- ra ta' pazjenti li jkunu fil-periklu imminenti tal-mewt, liema kon- dizzjoni tista' tinbidel permezz ta' kura. Pazjenti bħal dawn jinħtieġu kura medika ntensiva u attenzjoni kontinwa li jistgħu jingħataw jekk is-servizzi, it- tagħmir, it-tobba u l-infermiera jkunu konċentrati f'post wieħed sab'ex. minbarra l-kura jkun hemm apprezzament kontinwu tal-kondizzjoni tal-pazjent. Dan jista' jiġri biss f'Dipartiment ta' Terapija Intensiva. Id-Dipartiment ta' Terapija Intensiva nbena maġenb id-Di- partiment ta' Dħul u Emerġen- za fl-Isptar San Luqa wara kun- tratt li ngħata f'Novembru ta' l-1974. B'kollox ix-xogħol sewa madwar £M300,000 u jiswa' madwar £M80,000 oħra fis-sena biex jitmexxa. Minbarra. l-bini, il-kuntratt kien jinkludi wkoll it-tagħmir u s-servizzi kollha meħtieġa, kif ukoll it-taħriġ ta' tobba, in- fermiera u mpjegati li ser jieħ- du ħsieb il-manteniment tas- servizzi u t-tagħmir, Ta' min isemmi dwar dan li, indipen- dentement mill-kuntratt, id-Di- Il-Kontroll ċentrali tal-Unit. partiment tas-Saħħa bl-għajnu- na tal-Gvern Ingliż bagħat in- fermiera jitħarrġu fl-Ingilterra f'ċentri magħrufa f'dan il-qasam ta' kura. Barra minn hekk saru arranġamenti fl-Isptar St Marv f'Londra għal programm. ta' taħriġ ta' infermiera Maltin fil- kura intensiva. Il-pazjenti li ser ikunu jis- tgħu jagħmlu użu minn dawn il-faċilitajiet ġodda jinkludu l- każi l-aktar akuti u ta' periklu. Fost dawn.i u każi ta':— (ċ) falliment tas-sistema res- piratorju bħal, per eż- . empju, attakk serju ta' l- l-ażma u każi ta' avvele- nament minn drogi; (d) ċerti każi ta' trombożi tal-qalb; (f) ħtieġa ta' kura ntensiva wara operazzjoni maġġu- ra; u L (g) ċerti każi ta' korrimenti gravi f'inċidenti tat-traf- fiku. (h) emerġenzi ta' emoroġija qawwija f'każi ta' ma- ternità. Id-Dipartiment innifsu jik- konsisti f'żewġ partijiet separa- ti. Parti waħda, b'total ta' sitt sodod, hija għall-kura intensiva ta' każi ta' natura ġenerali; u l-oħra għall-kura intensiva ta' mard tal-qalb. F'din ta' l-aħħar hemm erba' sodod. Minn barra hekk hemm faċilitajiet komuni bħalma hu- ma stazzjon ċentrali għall-infer- miera, laboratorju, eċċ. eċċ. Ix-xogħol sar taħt is-sorvel- janza — tad-Dipartiment tax- Xogħlijiet Pubbliċi li- kien mgħejjun minn membri ta' li Specialist Team tar-Roval En- gineers fil-qasam tas-servizzi mekkaniċi u ta' l-elettriku, B'dan l-apparat li bħal ma qal Dr. Grech, it-Tabib Prinċi- pali tal-Gvern, lanqas fl-Ingilter- ra kollha ma hemm units sofis- tikati u kbar daqsu, l-Isptar San Luqa jista' jiftaħar li huwa wie- ħed mill-aqwa sptarijiet fil-Me- diterran, PAĠNA. GĦAN-NISA IS-SBUĦIJA TAL-FJURI ULL ħaġa li teżisti madwarna għandha s-sbu- ħija tagħha. Il-bniedem fih innifsu huwa' sa- bih u jgħin ruħu bi ħwejjeġ oħra li jsebbħuh. Mhux dan biss, iżda għandu d-don li jagħraf iseb- baħ ħwejjeġ oħra l-aktar dawk li jgħix fihom. Irid il-kumdità iżda fuq kollox ifittex għal xi affarijiet li. jserrħu l-moħħ u jgħaxxqu l-għaj- X'hemm isbaħ min-Natura, eżempju awten- tiku tas-Sbuħija2 Meta wieħed jgħarrex. isib li n-Natura hija mogħnija bi ħwejjeġ mill-aktar sbieħ, u li nistgħu nitgħaxxqu t b'hom. Tekk nib- dew insemimu -ma' nispiċċaw qatt, iżda l-aktar ħwejjeġ 'komuni u''li' naħseb l-aktar sbieħ huma l-fjuri u x-xtieli, li minbarra li jżejnu. l-ġonna tagħna, isebbħu u jfewhu d-djar tagħna. Huma żewġ ħwejjeġ delikati ħafna u għalhekk iridu at- tenzjoni speċjali. F'dan l-artiklu beħsiebni. nit- kellem dwar xi arranġamenti ta' xi fjuri li jist- għu jitqiegħdu fuq ħoġor it-tieqa. Mhux tajjeb li wieħed iħalli l-fjuri u x-xtieli fejn ikun għaddej ħafna riħ għaliex dan jagħm- lilhom ħafna ħsara uma. jdumux iservu għal żmien twil, Min-naħa l-oħra meta l-fjuri ikunu fl-arja dawn iżommu aktar milli kieku qegħdin ġewwa. X'jiswa mela li nġiegħdu xi vażun. bil- fjuri fuq ħoġor tà' xi tieqa2 L-ewwelnett vażun bil-fjuri fuq il-ħoġor tat- tieqa jagħti lemħa: oħra. lill-kamra u jsebbaħha. Ħafna drabi l-ħġieġ tat'tieqa huwa oħxon u għal- hekk jista' jagħti l-każ illi l-fjuri jgħixu u jservu aktar fitstul, sakemm 'ma jkunx- hemm 'xi sħana artifiċjali bħalma ngħidu aħna s-'central heat- ing'. Fiż-żewġ ritratti li qegħdin taraw. it-tieqa hija miftuħa sew — ħjiel illi t-temp qaleb: għas- sajf. Il-fjuri li qegħdin taraw. huma fjuri li jikbru fir-rebbiegħa u fis-sajf, Nagħtu ħarsa lejn. l-istampa: fħiri hemm il- buqari. Bħalma tafu l-buqari huma. fjuri Komuni hawn Malta, tant li wieħed jista' jilmaħhom sew- wa fil-ġonna pubbliċi kif ukoll f'dawk. privati. Jekk imbagħad tħarsu aktar sew taraw illi f'dan l-arranġament intużaw biss tliet baqari u xi ftit weraq minn tal-buqari stess. Din hija regola Ġappuniża li tgħid li n-numru ta' fjuri li wieħed għandu juża għandu jkun dejjem bil-fard. Erb- għa, sitta jew tmien fjuri mal-ewwel jagħtu deh- ra monotona. b'effett riġidu. Min-naħa l-oħra, tlieta, ħamsa, jew seba' fjuriet joħolqu effett mill-iżjed artistiku. i Fir-ritratt l-ieħor għandna vażun mimli dahlias u montbretias, Il-montbretias għandhom zokk b'saħħtu bi fjuri żgħar oranġjo. Dawn jikbru ħaf- na fil-kampanja. Iz-zokk tagħhom hu maqtugħ kemmxejn fit-tul filwaqt illi d-dahlias għandhom iz-zokk qasir sabiex joqogħdu sew fil-vażun. Il-fjuri mhux lakemm naqtugħhom u npoġ- ġuhom f'xi vażun sabiħ, irid ikollna s-sengħa sa- b'ex niksbu riżultat sabiħ. Illum f'Malta għandna klassijiet fejn min irid jista' faċilment jitgħallem l-arti fl-arranġamenti tal-fjuri. Xi arranġamenti tal-fjuri li jitpoġġa fuq ħo- ġor it-tieqa għandu jkun ikkulurit kemm jista' jkun għaliex id-dehra estetika tiegħu tkun mill- aktar effettiva speċjalment meta jitqiegħed qrib it-tieqa. Fl-aħħarnett żommu: dejjem f'moħħkom illi iktar ma l-arranġament ikun sempliċi iktar se jol- qot l-għajn. Proġett ta' żieda ta' żewġ makni oħra biex il-kapaċità ta' ġenerazzjoni elettrika minn 115 megawatt titla għal 195 megawatt wara l-1980. Qed isiru trattativi għall-impjant tal-ġeneraz- zjoni u mpjanti oħra awżiljarji li jmorru miegħu. Arranġamenti għall-estensjoni — tal-Power Station. Dan ix-xogħol ser joffri skop għall- impieg ta' ħaddiema Maltin. Tqegħid ta' mili ta' cable u bini ta' 93 'sub- stations' ġodda b'kapaċità totali ta' 73,920 KWA għad-distribuzzjoni elettrika f'lokali- tajiet fejn sar żvilupp industrijali u fejn in- bnew oqsma ġodda ta' djar. Jingħataw il-flus lura li jkunu ddepożitaw mal-Bord ta' l-Elettriku dawk li jkun twas- slilhom is-servizz fi djar il-bogħod mil-linji tas-servizzi eżistenti. Imsaħħħa ċ-ċirkwiti prinċipali tas-sistema tad-distribuzzjoni permezz ta' tqegħid ta' cables jew twaqqif ta' linji f'postijiet fejn id- domanda ta' l-elettriku tkun waslet biex taq- beż il-kapaċità ta' l-impjant eżistenti. Jitwaqqaf ċirkwit ġdid ta' 33,000 volt bejn il- Mosta u l-Mellieħa bl-għan li jqawwi l-prov- vista fit-tramuntana ta' Malta u b'hekk isaħi- ħah il-provvista bejn Għawdex u Kemmuna. Iffrankar. fil-konsum fid-dawl tat-toroq per- mezz ta' tibdil ta' lampi kbar tal-merkurju b'oħrajn tas-sodium. B'hekk qegħdin jiżdie- du-aktar lampi fit-toroq. Bini ġdid jieħu post is-'slums. fil-Marsa. wit ġdid bejn il-Mosta u l-Mellieħa. Twaħħil ta' 1,218 lampi ġodda fit-toroq f'dawn l-aħħar sentejn. Akkwist. ta' l-istallazzjoni użata mill-ex- Kumpannija tax-Shell għall-ħażna taż-żejt bħala riżerva għall-Power Station. B L-'stallazzjoni komplessa fl-estensjoni tar- 'runwav' ta' Ħal Luqa li normalment issir minn kuntratturi nternazzjonali qed. issir kollha mill-Bord ta' l-Elettriku. 'Sub-station' fil-Marsa. 8 F'EGĦLUQ SNIN IL-PRIM MINISTRU — PREŻENTAZZJONI TA' TIFKIRA F'Lulju li għadda, il-Prim Ministru kien ir- ċ'eva ċekk ta' £M200 li rħareġ lilu mill-Kummis- sarju Għoli Awstra'jan għal Malta, Il-flus kienu nġabru minn lotterija organizzata dak ix-xahar stess mill-Komunità Maltija f'Melbourne. Wara din l-għotja taċ-ċekk, il-Prim M'nistru kien ħatar Kumitat, taħt iċ-chairmarship tas- Sirjura Movra Mintoff sabiex b'dawn il-flus jin- għataw oġżetti għall-karità. Diversi ditti għenu billi taw l-oġġetti bi prezzijiet irħas. Nhar il-Ġimgħa s-6 ta' Awissu, fil-Berġa ta' Kastilja, saret ċerimonja ta' preżentazzjoni li tfakkar għeluq is-60 sena tal-Prim Ministru s-Sur Dom Mintoff. B'kollox, minn din il-preżentaz- zjoni ġeneruża ibbenefikaw sbatax-il orfanatrofju f'Malta u f'Għawdex. 6 LEJLA MALTIJA F'ĠIEĦ IL-PRIM MINISTRU FL-OKKAŻJONI TA' GĦELUQ SNINU Il-Ministeru tal-B'ni Pubbliku u Xogħlijiet, permezz ta' kumitat maħtur apposta taħit il-pre- sidenza tal-Ministru s-Sur Lorrv Sant, nhar il- Ġimgħa, 6 ta' Awissu, organizza programm f'for- ma ta' lejla Maltija f'ġieħ il-Prim Ministru, il- Perit Dom Mintoff li dak in-nhar għalaq 60 sena. Il-programm li kien jikkonsisti f'elementi kultu- rali u divertenti, sar fil-beraħ f'Wied Blandun, Raħal Ġdid. IL-KUMMISSARJU TAL-PULIZIJA IKELLEM LILL-MEMBRI TAL-KORP Il-Kummissarju . tal-Pulizija is-Sur Enoch Tonna ftit ilu kellem lill-membri tal-Korp fil- headquarters il-Furjana. Il-Kummissarju qal li minn. dak iż-żmien ji tħabbret ir-rijorganizzazzjoni tal-Korp, huwa fl- imkien ma' uffiċjali oħra tal-Korp iltaqgħu mal- Prim Ministru is-Sur Dom Mintoff biex iddisku- tew affarijiet interni tal-Korp. Is-Sur Tonna qal li issa it-tliet postijiet ta' Assistenti Kummissarji li nħolqu bir-rijorganizzazzjoni waslu biex jimtlew. Waslu biex jimtlew ukoll l-erba' postijiet ta' Sup- rintendenti biex: jintlaħaq il-'complement' ta' tmienja. Dwar il-vakanzi ta' Spetturi l-Kummissarju qal li diġà sar l-eżami intern. fonqos issa li jsir l-eżami estern. Il-Kummissarju ħabbar li ġie deċiż li tinħo- loq struttura oħra ta' kif il-proċedura ta' dixxip- lina għandha timxi fil-Korp. Bis-saħħa ta' din il- proċedura se jkun hemm ukoll id-dritt ta' ap- pell sa għand il-Prim Ministru. e LAQGĦA TAL-MINISTRU XUEREB MAL-KAP TAD-DIPARTIMENT TAL-KUMMERĊ BARRANI JUGOSLAV Il-Ministru tal-Kummerċ, Industrija u Tu- riżmu, is-Sur P. Xuereb, m'ilux kellu laqgħa ma' Madame Vera Pegnovic, Kap tad-Dipartiment Ju- goslav tal-Kummerċ Barrani għall-Ewropa tal-Pu- nent. Id-diskussjenijiet li saru f'din il-laqgħa kienu jinkludu l-espansjoni tal-kummerċ bejn il- Jugoslavja u Malta, koperazzjoni industrijali u teknika, u turiżmu. Għal din il-laqgħa kien hemm preżenti s-Seg- retarju tal-Ministeru, is-Sur R. Stivala; iċ-Chair- man tal-Korporazzjoni ta' Żvilupp ta' Malta, is- Sur J. Mizzi; iċ-Chairman tal-Bord tat-Turiżmu tal-Gvern Malti, is-Sur J. Pollacco u l-Kap ta' l- Industriji ta' l-Istat, is-Sur M. Petrocochino, FIL-ĠERMANJA Grupp ta' 21 ħaddiema mit-Tarzna, dan l- aħħar telqu lejn Bremerhaven fil-Ġermanja tal- Punent fejn qegħdin jitħarrġu għal xhur sħaħ fis- sengħa tal-bini ta' vapuri. Dan kien it-tieni grupp ta' ħaddiema li qegħ- din jitħarrġu fil-Ġermanja. L-ewwel grupp, li kien jikkonsisti f'25 per- suna minn diversi fergħat tat-Tarzna, kien ġie lura Malta f'Ġunju wara perijodu ta' ħames xhur ta' taħriġ f'Bremerhaven. Grupp ieħor ta' ħaddie- ma tat-Tarzna ta' Malta kien ukoll xi żmien ilu mar fil-Jugoslavia għal taħriġ simili. Taħriġ bħal dan huwa utili sabiex ikun żgu- rat illi fit-Tarzna jkun hemm nies imħarrġin biż- żejjed biex ilaħħqu mad-domanda ta' xogħol li kull ma tmur dejjem tiżdied. It-taħriġ kollu kien dejjem possibbli permezz ta' għajnuna sħiħa mill-Gvern ta' Malta, li kien ukoll strumentali li jġib pariri ta' esperti barranin, 6 IL-MINISTRU SANT IŻUR MEMBRI TAL-PIJUNIERI U TAD-DIM FUQ Il-Ministru tal-Bini Pubbliku u Xogħlijiet l- Onor. Lorrv Sant dan l-aħħar għamel żjara f'Tigne Barracks fejn qed isir kors ta' draughts- men lil ħamsin membru tal-Pijunieri u DIM. Kien f'Novembru tas-sena l-oħra meta waqt żjara tal-General Cucino ta' l-Armata Taljana f'Malta, il-Prim Ministru wera x-xewqa li jiżi or- ganizzat kors ta' draughtsmen mill-Missjoni Mi- litari Taljana. Wara għaxart ijiem dan il-kors ġie orzar/z- zat għal-membri tal-Pijunieri u DIM, Fl-'stess waqt ġie organizzat kors fil-lingwa Taljara għall- istess. studenti fl-Istitut Kulturali Taljan. Wara 4 xhur ta' taħriġ fuq disinni bażiċi l- istudenti ġew maqsuma fit tliet gruppi — Elec- trical, Mechanical u Civil Engineering. L-ewwel parti tal-kors kważi spiċċat u se jsiru eżamijiet bejn it-30 ta' Awissu u l-14 ta' Set- tembru biex l-istudenti li jgħaddu jkomplu l-kors għal sena oħra, Barra l-Instructors Taljani f'dan il-kors, l- AFM għenu ħafna biex dan il-kors ikun suċċess. Il-Ministru Sant ġie mdawwar. mal-klassijiet mill-Kurunell U. Pelizzola ta' l-Armata Taljana fejn ra ħafna disinji li ġew magħmula mill-istu- denti. Wara, il-Ministru Sant kellem lill-istuden- ti fil-bitħa ta' Tignċ Barracks fejn ħabbrilhom li waqt laqgħa li hu kellu mal-Prim Ministru u l- Kuruvell Pelizzola, il-Prim Min'stru qalilhom li dawk l-istudenti li jgħaddu mill-eżami jiġu as- sorbiti mal-Malta Drvdocks u mad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi. Il-Ministru Sant kien akkompanjat mis-Seg- retarju Privat tiegħu s-Sur Joe Buttigieg. e PREŻENTAZZJONI LILL-A.S.A. Dan l-aħħar il-Ministru tal-Finanzi, Dwana u Portijiet in-Nutar Joseph Abela ppreżenta Cheque ta' £M1,000 lis-Sur Bertie Muscat il-Pre- sident ta' l-A.S.A. Din hija il-kontribuzzjoni minn naħa tal-Bord Nazzjonali 'ta' l-Isport lill-A.S.A. biex ikun jista' jiġi organizzat it-tournament In- ternazzjonali taż-żgħażagħ Ewropej. Il-Ministru Abela approva r-rakkomandaz- zjoni tal-Bord Nazzjonali ta' l-Isport u ħa ħsieb li jitħaflu l-proċeduri normali biex l-A.S.A. tkun tista' tirċievi dan iċ-cheque fil-ħin propizju qabel il-ftuħ tat-tournament. Għal din iċ-ċerimonja li saret fl-uffiċċju tal- Ministru kien hemm preżenti uffiċċjali tal-Bord Nazzjonali ta' l-Isport u ta' l-A.S.A. u tal-Kumi- tat Organizzativ. Is-sala l-ġdida tal-Parlament Malti. hija nija' b'mod li jinkludi stil tipiku Malti u l-faċi tajiet Kollha meħtieġa għal Parlament moderna, Is-sala għandha 80 siġġu għal merti Parlament u li strangers gallerv tesa' aktar 200 ruħ. Li Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti, l-Ispiżjar E. Attard Bezzina ta id-dettalji kollha f'Kenferenza Stampa fil-Palazz, il-Belt. , Huwa rringrazzja lill-Perit Richard talli ta s-servizz tiegħu b'xejn u għamel id-disin li ġie approvat mill-Gvern Svediż — lista £M75,000 bħala għajnuna lill-Gvern Malti biex tkun tista' tiġi attrezzata s-sala l-ġdida. L-Ispiżjar- Attard Bezzina irringrazzja wkoll lill-kuntratturi kollha li daħlu għax-xogħol bl-ik bar entużjażmu u lill-ħaddiema kollha li kiet taħt it-tmexxija għaqlija tal-Perit Michael Ellul. IPPUBBLIKAT MID-DIPARTIMENT TA' L-INFORMAZZJONI STAMPAT FL-U.C.S. — STAMPERIJA TAL-GVERN