Il-Bidwi u l-Familja fil-festa ta' San Nikola fis-6 ta' Diċembru Sa ftit tas-snin ilu, is-Siġġiwin kienu aktar nies tar-raba' li bil-ħidma għaqlija u bil-għaraq ta' ġbinhom kienu jaqilgħu l-għajxien tagħhom u ta' wliedhom. Dari x-xogħol tar-raba' kien fih tbatija kbira għax ma kienx hawn il-makkinarju li hawn illum. Dak kien żmien ieħor, għax biż-żmien kollox jitbiddel, u l-festi tbiddlu wkoll skont iż-żminijiet. Fejn dari l-festa ta' San Nikola kienet tkun iċċelebrata fix-xitwa nhar is-6 ta' Diċembru, dan iż-żmien qiegħda tkun iċċelebrata fis-sajf kull l-aħħar Ħadd ta' Ġunju. Minn xhur qabel il-festa, uħud mill-bdiewa kienu jaħsbu minn qabel u jmorru-għand il-bajjada u jqabbduhom biex almenu sal-festa jbajdulhom il-faċċata tad-dar u ġieli wkoll xi kmamar ta' ġewwa. Meta kien jasal il-waqt li jkun jista' jbajjad, ilesti l-affarijiet li jkollu bżonn għat-tibjid u jerħilha għal għand min ikun ordna x-xogħol. Tazzi taż-żejt Fi żmien antik li ma niftakrux jien, imma minn xi tagħrif li rnexxieli nkun naf, u li jien qiegħed ngħidu hawn permezz ta' dan l-artiklu, kienu jkunu bil-pika min isebbaħ u jdawwal il-faċċata tad-dar tiegħu bit-tazzi taż-żejt. Fi żmien il-festa tax-xitwa kien hawn xi nies mir-raħal bħal Salvu Camilleri (Swofa) u ieħor bejjiegħ tal-laħam li kellu l-ħanut quddiem in-Nutar Said, u kien jiġi raġel Żebbuġi li kienu jgħid- ulu tat-tazzi. Dawn kienu jduru dawra mar-raħal biex jaraw min ikun irid jagħmel xi tazzi taż-żejt mal-blata tal-bieb jew inkella mal-faċċata. Bi grampun u ftit imsiemer kienu jdaħħlu t-tazzi ġo fihom. Kien fihom għaxqa li tara mijiet ta' tazzi ta' kull kulur bi ftila taż-żejt fihom iteptpu fid-dalma tal-lejl. Meta mbagħad kienet tagħmel ix-xita kien jintefa kollox. Imbagħad dawn l-istess nies wara l-festa jiġu jaqilgħu kollox. Meta daħal id-dawl elettriku l-listi tal-injam bil-bozoz ħadu post it-tazzi taż-żejt imsem- mijin aktar 'il fuq. ' Ħafna mill-bdiewa kienu nies li jħobbu l-knisja u li għalihom kienet tiġi l-ewwel u qabel kollox. Qabel jibdew ix-xogħol tar-raba' kienu jmorru għall-quddiesa tal-ewwel li kienet tkun fl-erbgħa ta' filgħodu u wara jmorru lura lejn id-dar biex jieħdu skutella kafċ. Tazzi taż-żejt antiki Libsa ġdida għall-festa Il-bdiewa kienu jaħsbu minn qabel biex ifaddlu xi ħaġa għal jum tant għażiż għalihom tal-festa. Kienu jfaddlu xi ħaġa biex ikunu jistgħu jilbsu huma u wliedhom. Dan ix-xogħol kien isir billi kienu jmorru għand il-ħajjata biex iħallu l-post biex iħitulhom. Fis-Siġġiewi kellna diversi ħajjata bħal Katarin ta' Pan- talaq (jgħidu li kienet il-prima tar-raħal). Kienet iżżewġet lit-tabib Danjel Galea. Oħrajn kienu Marianna u Sunta ta' Gajjes, Anġla u Marianna Cachia tal-Brimbu. Wara xi żmien il-ħajjata kienu jibagħtu għali- hom biex imorru jfasslu l-ħwejjeġ. Kien żmien ta' tqanċiċ u ma kinux jistgħu jaffordjaw għal kuljum. Kien hemm xi wħud li kienu jagħmlu huma stess ċertu ħwejjeġ bħal tas-sarġ iswed bil-maħluġ permezz tas-suf tan-nagħaġ, flokkijiet, kabozzi tas-suf biex jilbsuhom bħala kowt jew inkella għal meta Ikompli f'paġna 28 Ikompli minn paġna 26 tqattar ix-xita, li dak iż-żmien sfrattat kemm-il festa. It-tlett ijiem tat-tridu Fit-tlett ijiem tat-tridijiet, wara ġurnata xogħol, kienu jibagħtu lil uliedhom il-knisja biex iżommulhom is-siġġu li kienu jħallsu għalih tliet ħabbiet (ċenteżmu). Kienu jisimgħu t-tridijiet, bil-kurunella u bid-daqq tal-mużika. Wara l-funzjoni erħilhom bejniethom jinġabru gaj gaj bid-dehra ta' wiċċhom somor somor u bit-tbissima fuq xofftejhom fuq iz-zuntier u mal-ġnub tal-knisja u jfaħħru lill-predikatur li jkun niseġ tant tajjeb il-ħajja ta' San Nikola. Imbagħad ukoll jibdew iħarsu lejn it-temp u jibdew ibass- ru x'sa jkun, hux sa jagħmel it-tjieb, jekk jiġux nies għall-festa. Mal-ġenb tal-knisja kienu jagħmlu l-maskli. Dawn kienu qishom buqari żgħar bil-widna fil-ġenb u kellhom toqba fin-nofs u toqba oħra iżgħar fil-ġenb biex tgħaddi l-miċċa minnha, u kien ikun hemm Salvu Cassar (iz-Zozz), jew xi ħadd minn tas-silla, (kien hemm nies oħrajn ukoll) u kienu jkunu sparati minnhom. Il-maskli Lejliet il-festa Il-bidwi, minħabba x-xogħol li kien jilħaqlu fi żmien il-festa, lejlietha kien ikollu jaħdem sa nofsinhar fir-raba'. Imbagħad kien imur id-dar jinħasel u jmur iqerr u joqgħod għat-translazzjoni ta' Lejliet il-Fes- ta. M'għandniex xi ngħidu li wara t-Translazzjoni l-bdiewa kienu jinġabru d-dar għall-ikla ta' filgħaxija, sabiex wara kienu jiġbru lil uliedhom biex flimkien imorru jaraw l-logħob tan-nar tal-ajru u għall-ġigġi- fogu li għalih id-dilettanti Siġġiwin kienu minn dejjem imsemmija. Nhar il-Festa Nhar il-festa filgħodu kien isir il-Matutin, u f'xi d-disgħa l-knisja kienet tkun maħnuqa bin-nies jisi- mgħu l-quddiesa bil-paniġierku. Għall-ikla ta' nofsinhar kien hemm min minnhom jistieden għall-ikel l-aħwa tal-omm kif ukoll tal-mis- sier. Mart il-bidwi kienet tipprepara mill-aħjar li tista' din l-ikla speċjali tal-festa ta' darba fis-sena. L-ew- wel platt kien ikun spaghetti jew imqarrun il-forn, jew brodu tat-tiġieġ, u għat-tfal bil-bajda miegħu. It-tieni platt kien ikun fenek stuffat bil-laħam tal-majjal mqatta' miegħu (dak iż-żmien fenek kien stmat ħafna), tiġieġ u laħam. Fl-aħħar kien ikollhom ukoll xi torta tal-bajd u l-ġobon u xi biċċa sufiċ jew frott. Bħala xorb kienu jixorbu l-inbid li jkunu għamlu huma stess jew inkella tax-xiri. (1) Għall-ħabta tat-tli- eta ta' wara nofsinhar il-bidwi flimkien mal-familja kien joħroġ għall-marċ ta'qabel il-purċissjoni biex imbagħad imur u jilbes ta' fratell fil-purċissjoni. Minn dejjem kienu bil-briju, kienu jiltaqgħu xi tlieta minn nies bi flixkun aniżetta li dak iż-żmien kien jiswa xelin, u jibdew ilegilgu waqt il-marċ. Kulħadd jgħajjat ''Viva s-Sei', 'Viva l-Kbir'. Kien hemm min minnhom kien ikollu xi trikitrakki (ftit porvli ġo karta) u jixħithom fl-art biex jintrifsu u wara kienu jfaqqgħu. Kulħadd għall-purċissjoni Imbagħad filgħaxija kienet karatteristika tal-bdiewa illi jilbsu ta' fratelli bil-konfratija sabiex jieħdu sehem fil-purċissjoni. Bla dubju ta' xejn kont tara lill-mara tad-dar b'uliedha żgħar magħha, u kienet tmur fil-misraħ sabiex tara l-purċissjoni ta' San Nikola. Kien ikun hemm xi tifel żgħir imur jiġri għal Ba ħa GHAQDA TAN-NAR SAN NIKOLAI ĠĊ fejn in-nannu li jkun liebes il-konfratija. In-nannu b'id waħda jżomm ix-xemgħa u bl-oħra jmelles xagħar it-tifel. Wara, it-tifel kollu ferħan, imur fejn ommu. Kienet drawwa wkoll li l-mara akkumpanjata minn żewġha li ma jkunx liebes il-konfratija jilbes il-pol- ka sabiħa tad-deheb li tkun għaddejja minn but għall-ieħor tas-sidrija u martu wkoll liebsa l-għonnella wieqfa tal-ifjen ħarir, armat bid-deheb fuq sidirha li tkun ħadet dota mingħand il-ġenituri tagħha. Huma kienu jmorru fil-misraħ biex jaraw il-purċissjoni. It-tfajliet kienu huma wkoll jilbsu bl-għonnella u bi lbies tal-pastell roża jew ċelesti, bil-barbazzalli ċapep illi n-nisa u t-tfajliet kont taħsibhom xi vetrina tad-deheb. Kien hemm ukoll xi nisa li kienu jilbsu l-boa (ġilda tas-suf ta' xi annimal) madwar għon- qhom għas-sbuħija u għas-sħana. L-Għonnella Kienet id-drawwa wkoll ta' dawk li jilbsu l-konffatija li jmorru fil-ħwienet tal-qatra jew tax-xorb u jix- orbu xi grokk rum jew aniżetta. Il-pjazza (misraħ) kienet tkun mimlija bil-bejjiegħa tal-qubbajt. Hawn ta' min jgħid li l-bejjiegħa tal-qubbajt kienu jużaw u jgeżwru biċċa minn serratizz forma ta' turrun tal- qubbajt u ma kinitx l-ewwel darba li xi tifel jisraq xi wieħed minnhom, u kollu ferħan imur jiġri lejn il- Qajjied u jiftaħha u flok qubbajt isib biċċa njama. Dak iż-żmien ukoll kien hawn xi bejjiegħa tal-pudina. Wieħed minn dawn il-bejjiegħa tal-pudina kien ċertu Ġużeppi (li jgħidulu Ġiżirani) li kien ibigħ, jew bil-logħob taċ-ċippitatu. Ħafna tfal kienu jiffullaw madwar it-tilari biex jilagħbu biċ-ċippitatu, li kienu jdawru numru mill-wieħed sal-għaxra, jekk kien jiġi n-numru jirbħu u jekk ma jiġix jitilfu. Il-flus li kienu jitilfu kien ta' tliet jew sitt ħabbiet. Bi tliet ħabbiet kienu jirbħu erba' biċċiet qubbajt jew pudina, b'sitt ħabbiet kienu jirbħu tmien biċċiet qubbajt. Għall-festa kienu jiġu ħafna nies, speċjalment żgħażagħ ta' rħula oħra, u ġieli wkoll laqqa' żgħażagħ Inrodd ukoll ħajr lil dawk kollha l-aktar l-anzjani, li tawni ħafna informazzjoni li ġbart f'dan l-artiklu.