' LEHEN IL-M ALTI MAĦRUĠ MILL-'GĦAQDA TAL-MALTF' (UNIVERSITÀ) AWISSU 1938) IT-TMIEN SENA (Għadd 90 GĦALFEJN IL-POEŻIJA Kien hemm bosta li qalu, u ħafna minn dawn l-uħud ta' kultura letterarja, li l-poeżija ma tolqothomx għax mhijiex ħlief il-ħsieb li jittajjar fil-għoli, fuq ibħra wesgħin, u fuq wilġa bla tarf, imma li ma jitkellimx, ċaru tond, bħalma jitkellmu r-rumanzi, fuq l-uġigħ, il-faqar, u l-imrar tal-ħajja. '' Aħna,' igħidu, ''maħniex sa noqogħdu ngħixu fuq il-fantasija tal-poeta l-ħin kollu. ' Tassew li l-poeżija tfisser dak li hu. sabiħ, kbir, u qawwi fil-ħajja, u tħalli barra dak li hu ċkejken u li jtabba' l-ġieħ. Tassew li l-poeżija ma taqax fejn jaqa' l-poplu ċ-ċkejken.. Għax jekk jiġri dan, il-ħajja li tgħix ma tkunx immortali bħalma dejjem kienet, imma qasira daqs kemm hi qasira l-ħajja ta' bniedem. Iżda mhux tassew li l-poeżija ma titkellimx fuq l-uġigħ, il-faqar, u l-imrar tal-ħajja. Hi titkellem dwarhom, għalkemm tagħ- tihom xejra oħra, dehra oħra li ma tbikkix imma li togħġob, tqanqal, u tmiss il-qalb. - Għalfejn il-ħajja Xi tfisser il-ħajja' Ikel, irqad, ħidma, u logħob biss7 Il-bniedem, wara jum taħbit, irid xi ħaġa li tnessih it-tiġrib li ġarrab, u l-għawġ li sab ruħu fih ma' tul il-ġurnata. Irid igħix f'dinja oħra fejn jinsa dak li taqqal ħsiebu. Għalhekk il-poeżija, l-ogħna fost l-arti, tiswa ħafna. Hi teħodna bi ħsebijiet mix- għula 'l bogħod minn fejn għixna ftit ħin qabel. Le, il-ħin kollu ma għandniex ngħixu bil-fantasija tal-poeta: imma l-ġiċ li tista' tagħmel il poeżija fil-ħajja tagħna, morali kemm intellettwali, jekk nagħarfu nħobbuha, hu tabilħaqq bla tarf. Il-poeżija, ma' tul iż-żmenijiet, dejjem tkellmet fuq l-ogħla ħsus tagħna. l-imħabba, il-għira, il-qilla, il-biża', il-għatx għas-sbuħija u għall-qawwa, Il-poeżija ta' Shake- speare, fil-ġ/zjs u s-sunetti tiegħu, tagħtina l-isbaħ tifsira universali tal-ħajja. Kotra ta' poetioħra, ipittru quddiem għajnejna b'sengħa' kbira l-ħajja b'kull naħa li fiha. Ħafna minna bosta drabi, aħna u naqraw il-versi tal-poeta, naraw li dawk il-versi jaqblu ma' xi biċċa minn ħajjitna, mas-swied il-qalb li ġie li jaħkimna, jew mal-ferħ, il-ħeġġa ta' ħilitna, u x-xewqat li drabi nħossu jġennulna ruħna. Il-Poeżija tinħadem fuq xejra ritmika. Fil-ħajja kull ħaġa fiha r-ritmu tagħha : fid-dawra meqjusa u bla qatt taqta' ta' l-istaġuni, fit-tvenvin ta' l-irjieħ, fiċ-ċaqliq ta' l-ilma, fid-dawrien tal-kwiekeb, sa fil-ħidma tagħna, sa f'mixjitna mit-twelid għall-ħajja, u mill-ħajja għall-qabar; fil-mużika, fil-pittura ; sa fil-ħsejjes tal-magni. Xejn ma hemm fil-ħajja li ġo fih ma jsawwarx ritmu li jħabbat il-ħin kollu. Imma xejn ma jisboq ir-ritmu ħelu, mimli, u qawwi tal-poeżija li jqanqal qalbna, u jiġbidna b'seħer li jgħaġġeb. Il-ħajja, mingħajr poeżija, tkun nieqsa mis- saħħa tal-ġmiel u tal-kobor. Ġuże CHETCUTI.