ĦARĠA NUMRU 2- MEJJU 1987 Ġabra ta' tagħrif dwar il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema u relazzjonijiet industrijali lokali u internazzjonali Il-WPDC iressaq proposti lill-partiti politiċi 2 Ħatriet Ewlenin fit-Trejd Unjons 5 Parteċipazzjoni, Qgħad u Tnaqqis fil-Ħin tax-Xogħol 6 Elezzjoni tas-Seba' Kunsill tat-Tarzna 12 m Direttur-Ħaddiem Ġdid fil- Sħubija fit-Trejd Unjons Il-Parteċipazzjoni fil-Kampanja Elettorali L-Edukazzjoni tal-Ħaddiema — Fejn Sejrin Frott L-Istudju Attivitajiet tal-WPDC Kalendarju Industrijali MAĦRUĠ MIĊ-ĊENTRU GĦALL-IŻVILUPP TAL-PARTEĊIPAZZJONI TAL-ĦADDIEMA — UNIVERSITÀ TA' MALTA — ċċ X NGHOLLU L-PERSPETTIVI TAGHNA Il-partecipazzjoni fuq il-post tax-xoghol hija marbuta mill-qrib mal-partecipazzjoni fl-oqsma ohra tas-socjeta. Anzi wiehed jista' jaraha bhala parti mill-process ta' zvilupp demokratiku li jgholli l-haddiem u shabu minn bicca ghodda ghal livell ta' cittadini umani, kulhadd indaqs: xejn izjed u xejn inqas minn haddiehor. Il-jedd tal-partecipazzjoni huwa marbut mad-dmir li nirrispettaw il-jeddijiet ta' haddiehor. Bhal ma kien jghallem Voltaire: ghalkemm nista' ma naqbel f'xejn ma' xi hadd — lest naghti hajti biex haddiehor ikollu l-jedd ma jaqbilx mieghil F'Malta ghadna kif ghaddejna lkoll mill-oghla process demokra- tiku — l-elezzjonijiet generali. Issa li thabbar ir-rizultat ilkoll kemm ahna ghandna d-dmir li nbaxxu rasna ghar-rieda tal-maggoranza. Hekk titlob id-demokrazija -xejn izjed u xejn anqas. Fl-istess hin, il-maggoranza ghandha wkoll id-dmir li thares u tirrispetta d-dritt tal-minoranza li ssemma lehinha. Hekk biss nistghu nimxu 'l-quddiem — jekk naghrfu illi z-zmien tal-konfront spicca u kemm jekk naqblu jew ma naqblux bejnietna — xorta rridu nghixu u nahdmu flimkien. L-istess jigri fil-post tax-xoghol. Id-demokrazija ndustrijali — jew il-partecipazzjoni — tenhtieg vizjoni 'l fuq mill-interess u piki personali jew partigjani. L-esperjenza tghallimna illi 'l-partecipazzjoni kemm fuq il-post tax-xoghol kif ukoll fis-socjeta' ma teliminax il-konflitti ghal kollox. Dawn huma minn awl id-dinja. Imma l-partecipazzjoni hajja hi bbazata fuq sisien ta' qbil dwar il-mod kif il-konflitti jista' jinstab tarfhom. Hemm bzonn, mela, li kulhadd jaqbel dwar x'inhuma r-regoli li nintrabtu li nimxu fuqhom. Fuq kollox jenhtieg qbil dwar l-ghanijiet tax-xoghol taghna u dwar it-tqassim tal-gid li noholqu. Biex dan isir jenhtieg li nintrefghu ukoll mill-problemi taghna ta' kull jum u mit-tradizzjoni kulturali taghna li ma tantx tippreparana ghall-partecipazzjoni. Per ezempju sakemm nibqghu nahs- buha illi ghal kull għadma hawn mitt kelb u minghajr qaddisin ma titlax il-genna ftit ghandna cans navanzaw fit-triq tal-partecipazzjoni genwina. Biex dan jitwettaq jenhtiegilna li nghollu l-perspettivi taghna u nharsu aktar fil-boghod lejn it-tip ta' Socjeta kif nixtiequha. Illum tista' tgħid li kulħadd jaqbel bil-fomm mal-partecipazzjoni — li jonqos hu li ssir realta'. Fl-ahhar mill-ahhar dan minna jiddependi. IL-WPDC IRESSAQ PROPOSTI LILL-PARTITI POLITICI Dan huwa t-test ta' memokrandum Li ntbaght mic-Centuu Lill- MLP, PDM, PKM u PN $'Jannan 1987 sabiex jigi kkunsidnat fit-tfassil tat-manifesti elettonati nispettivi taghhom. Il-principju tal-partecipazzjoni tal-haddiema fuq il-post tax-xoghol illum huwa mhaddan mill-partiti politici u l-organizzazzjonijiet ewlenin Maltin. Il-partecipazzjoni hija meqjusa bhala strategija ta' zvilupp li tista' twassal ghat-tkattir ta' socjeta aktar demokratika, li hi mibnija b'mod fundamentali fuq id-dinjita tal-bniedem u d-dritt u d-dmir tieghu lejn sehem akbar fuq il-post tax-xoghol u fis-socjeta. Ghal dan il-ghan, twaqqaf ic-Centru ghall-Izvilupp tal-Partecipazzjoni tal-Haddiema ta' l-Universita' ta' Malta li issa ilu numru ta' snin jahdem permezz ta' ricerka u ta' edukazzjoni f'dan il-qasam. Bil-ghan li tkompli l-mixja lejn socjeta demokratika msejsa fuq il-partecipazzjoni shiha, ic-Centru qieghed iressaq dawn il-proposti: L Firxa tal-Partecipazzjoni tal-Haddiema Tinhtieg strategija 'long term' lejn firxa akbar tal-partecipazzjoni tal-haddiema fl-intraprizi jew dipartimenti fejn jahdmu, fis-settur privat, pubbliku u parastatali billi l-haddiema pass pass jinghataw: 1. access, permezz tar-rapprezentanti taghhom, ghal certa nformazzjoni li ghandha x'taqsam ma' l-intrapriza fejn jahdmu, fl-ispirtu tal-Vreideling Proposal li tressqet quddiem il-Kummissjoni Ewropeja. 2. partecipazzjoni konsultattiva fuq il-post tax-xoghol, fl- ghamla ta' Qualitv Circles 3. rapprezentanza fuq il-bordijiet ta' tmexxija permezz ta' haddiema diretturi eletti minnhom. 4. l-opportunita' li jahdmu bhala gruppi awtonomi (autonomous work groups) fuq bazi sperimentali f'dawk id-dipartimenti tal-Gvern fejn diga jezistu gruppi ta' haddiema li mdorrijin jahdmu flimkien (occupational communities) bhal fid-dipar- timenti tas-Sahha, Agrikoltura, Ambjent, Edukazzjoni u Xoghlijiet Pubblici. Dawn il-gruppi awtonomi jkollhom certu ammont specifikat ta' decizjonijiet fdati f'idejhom u fl-istess waqt jiehdu certu ammont ta' responsabbilta'. Ic-Centru ghall-Izvilupp tal-Partecipazzjoni tal-Haddiema jista' jkompli jizviluppa billi jidhol f'kapacita' edukattiva, konsultattiva u ta' ricerka fejn jitwettqu l-izviluppi msemmija. IL Partecipazzjoni Civika Hu ta' sodisfazzjon li saru xi zviluppi fil-partecipazzjoni tal-haddiem fuq il-post tax-xoghol f'dawn l-ahhar snin. Biex dan il-process tal-parte- cipazzjoni fuq il-post tax-xoghol ma jkunx izolat, anzi sabiex isib appogg f'oqsma ohra tal-hajja bl-iskop li titrawwem kultura partecipattiva, hemm bzonn ta' xi forma ta' partecipazzjoni civika fuq livell ta' belt jew rahal. Ghalhekk hemm bzonn li, fuq bazi 'long term', jigi kkunsidrat it-twaqqif ta' kumitati ta' cittadini eletti lokalment li jkunu risponsabbli ghall-harsien u zvilupp ta' xi htigijiet lokali. Fl-istess waqt, isir tahrig edukattiv tac-cittadin sabiex dan ikun jaf ahjar jidhol ghal dawn ir-respons- abilitajiet godda. Ic-Centru ghall-Izvilupp tal-Partecipazzjoni tal-Haddiema jkompli joffri s-servizzi tieghu biex jipprovdi tahrig sistematiku wkoll f'dan il-qasam. IL Zvilupp tal-Koperattivi Hemm bzonn li jissahhah l-izvilupp ta' koperattivi li jezistu u li jitwaqqfu koperattivi godda li fihom l-ishma jkunu tal-haddiema stess (worker jew producer cooperatives) fil-kuntest ta' tishih u holqien ta' mpiegi produttivi u ta' zvilupp ta' ndustriji zghar, li jistghu jghinu biex jipprovdu servizzi u jipproducu oggetti li s'issa ghadhom jigu mpurtati. Jehtieg li l-poplu in generali jsir aktar konxju permezz ta' l-edukazzjoni tal-potenzjal tal-Koperattivi f'dan il-qasam. Edukazzjoni tal-Haddiema Ta' min jinnota b'sodisfazzjon li numru ta' haddiema qeghdin jinghataw 'paid leave' minn fuq ix-xoghol taghhom biex ikomplu l-edukaz- zjoni taghhom. Xi drabi d-dritt ghal dan il-leave ikun imdahhal bhala klawsola fil-ftehim kollettiv. Izda, xorta wahda jibqa' l-fatt li numru ta' haddiema ohra qeghdin isibu tfixkil serju biex ikomplu l-edukazzjoni taghhom. L-edukazzjoni hija marbuta mill-qrib ma' l-izvilupp tal-partecipaz- zjoni, mhux biss biex il-bniedem jiftah ghajnejh u jintebah bid-drittijiet tieghu, izda wkoll biex jitharreg fis-sengha tat-tmexxija u ta' responsabbilta' li jkun diehel għaliha. Ghalhekk hemm bzonn tigi kkunsidrata legislazzjoni li permezz taghha, l-haddiema kollha jkunu jistghu japplikaw ghal numru ta' sieghat ta' paid educational leave fis-sena, fl-ispirtu tal-Konvenzjoni Numru 140 (1974) ta' l-Ghaqda Nternazzjonali tax-Xoghol (ILO). V. Edukazzjoni ghall-Hajja It-twettiq tal-partecipazzjoni shiha fuq il-post tax-xoghol u fis-socjeta hu marbut hafna mas-sistema edukattiva li jkun hemm fil-pajjiz. Il-partecipazzjoni tac-cittadin fil-hajja u l-bini tal-valuri umani tieghu jitolbu edukazzjoni tal-persuna totali u mhux biss tahrig intelletwali jew ta' sengha. Jinhtiegu ghalhekk xi tibdiliet u aggornamenti fl-edukazzjoni primarja, sekondarja, terzjarja, kif ukoll fil-qasam ta' l-edukazzjoni ghall- hajja (Lifelong education). Dan isir fl-ispirtu u l-qafas ta' rakkomandazzjoni Ghalhekk qeghdin naghmlu dawn is-suggerimenti: Skejjel Jigi rrivedut il-kurrikulum tal-iskejjel bi skop li jinghata iktar emfazi fuq l-ewwel ghan ta' l-edukazzjoni — jigifieri l-izvilupp uman u l-mentalita u r-responsabbiltajiet socjali ta' l-istudent, u mhux biss fuq il-kapacitajiet akademici tieghu. Is-sillabu ta' l-Istudji Socjali — ppublikat mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni 1986 — hu pass tajjeb f'dan il-qasam. Universita' (a) Ikun hemm iktar stharrig u taghlim interdixxiplinarju u liaison akbar bejn il-fakultajiet kollha. (b) Ikun hemm djalogu u liaison akbar bejn l-Universita' u s-socjeta generali. Edukazzjoni Kontinwa (a) Ikun hemm opportunitajiet akbar ghal taghlim u tahrig ta' kull tip (incluz on the job training u re-training), kemm fuq, kif ukoll barra, l-post tax-xoghol. (b) Ikun hemm opportunitajiet akbar ta' taghlim u tahrig anki ghal nisa tad-dar, u dan ikun akkumpanjat minn servizz ta' creche biex jaghmel il-partecipazzjoni ta' dawn in-nisa aktar possibli. 21 pantecipant temmew b'success kons ta' tliet smin ti wassalhom ghal Diploma fil-Laboun Studies. Il-kons kien onganizzat MILL-WPDC, kLimkżen mat-Fakulta tal-Management Studies. HATRIET EWLENIN FIT-TREJD UNJONS - Wara numru ta' hatriet, l-amministrazzjoni centrali tal- General Workers' Union tinsab hekk: Harold Walls — Deputat Segretarju Generali Jack Calamatta — Deputat Segretarju Generali Sadanittant, l-ex-Segretarji Generali Gorg Agius u Carmel S. Consiglio, gew mahtura Ambaxxaturi Maltin ghan-Nazzjonijiet Maghquda u għall-Unjoni Sovjetika rispettivament. - Fil-Unjon Haddiema Maghqudin, Alfred J. Chetcuti gie mahtur Deputat Segretarju Generali. - Fil- Konfederazzjoni tat-Trejd Unjons (CMTU), Kenneth Abela gie mahtur Segretarju Generali. PARTECIPAZZJONI, QGHAD U TNAQQIS FIL-HIN TAX-XOGHOL Bejn is-snin ta' wara t-tieni gwerra dinjija u l-bidu tas-snin sebghin, l-ekonomija tal-pajjizi ta' l-Ewropa tal-Punent kienet wahda soda u b'sahhitha, bil- produzzjoni tizdied regolari minn sena ghal sena. Sehh l-hekk imsejjah miraklu ekonomiku. 'Ma kienx hawn nuqqas ta' xoghol, tant li mhux talli l-qghad f'dawn il-pajjizi kien baxx hafna — medja ta' 2-3X — izda bosta pajjizi hajjru haddiema barranin — Spanjoli, Marokkini, Torok, Jugoslavi — biex jemigraw u jmorru jahdmu f'pajjizhom. Minhabba s-sitwazzjoni ta' kwazi full emplovment, it-trejd unjons mhux biss zdiedu fi l-ghadd ta' membri taghhom izda kellhom sahha akbar fil-process tan-negozjar. Ghaldaqsant, setghu jpoggu certu pressjoni mhux biss ghal titjib fil-pagi tal-haddiema u tal-kundizzjonijiet tax-xoghol izda wkoll ghat-tkattir ta' sistemi li permezz taghhom il-haddiema jkunu jistghu jippartecipaw aktar fid-decizjonijiet li jittiehdu fl-intrapriza fejn jahdmu. Fil-Germanja tal-Punent din hadet il-forma ta' co-determination —- rapprezentanza ndaqs bejn rapprezentanti ta' haddiema u rapprezentanti tal-management, imharsa bil-ligi — fl-industriji tal-faham u l-azzar. Fl-Izvezja u fid-Danimarka sa waslu biex il-unjons talbu d-dritt li jkollhom wage earner funds f'industriji privati — forom ta' ishma li jitqiesu skond il-livell ta' profitabilita' ta' kull intrapriza. F'pajjizi ohra twaqqfu kunsilli b'funzjonijiet konsultattivi u kultant anki bi dritt ta' veto fuq certu kwistjonijiet fuq livell ta' intrapriza — works councils — kif ukoll twaqqfet bi dritt f'bosta ntraprizi, privati kif ukoll pubblici, rapprezentanza f'minoranza tal-haddiema jew tal-unjon taghhom fuq bord ta' diretturi — il-haddiem direttur. Dak iz-zmien issa donnu spicca: Wara perijodu ta' nflazzjoni qawwija fis-shin sebghin, is-sahha tal-għaqdiet tal-haddiema therriet minhabba zieda kbira fil-livell tal-qghad li lahaq 17 il- miljun fil-pajjizi tas-Suq Komuni biss. Dan b'hekk mewwet għal kollox il-mixja lejn partecipazzjoni akbar mill-ħaddiema fit-tmexxija. Mhux talli hekk, talli l-pjaga tal-qghad wasslet biex it-trejd unjons bdew jikkoncentraw aktar dwar kif joholqu l-impiegi jew isalvaw dawk l-impiegi li diga jezistu. L-emfazi ma baqax daqstant fuq il-partecipazzjoni fit-tehid tad-decizjonijiet fuq il-post tax-xoghol. Il-hidma trejd unjonistika kkoncentrat l-aktar fuq il-qasam ta' l-impiegi, il-partecipaz- zjoni tal-haddiem fix-xoghol innifsu. Aktarx li din is- sitwazzjoni ta' qghad ser tibqa' ghal bosta snin. Anki jekk in-numru ta' impiegi fl-Ewropa jizdied, dawn iridu jlahhquha ma' zieda mistennija fin-tumru tà' nies li qed. ifittxu xoġħol; kemii minħabba ziċda fil-popolazzjoni ta' dawk fl-età li jahdmu kif ukoll minhabba persentagg dejjem jiżdied ta' nisa li qeghdin ifittxu mpieg bi hlas. B'mod semplici, nistghu nghidu li l-qghad huwa d-differenza bejn in-numru ta' mpiegi u n-numru ta' nies li jixtiequ u li qeghdin jahdmu. Allura nistghu naghmlu distinzjoni bejn zewg kwalitajiet ta' mizuri biex jitnaqqas il-qghad: Dawk li jzidu n-numru ta' mpiegi u dawk li jnaqqsu n-numru ta' dawk li qeghdin jahdmu. Bosta drabi, nsibu li z-zewg kwalitajiet ta' mizuri jiffurmaw parti mill-politika ta' min imexxi. Apparti dawn il-mizuri, li jittiehdu minn Gvernijiet u mexxejja politici, nsibu wkoll reazzjoni min-naha tal-haddiema, specjalment dawk milquta bil-qghad. B'ghajnuna minn gruppi voluntarji u kultant anki b'xi sussidji mill-gvern jew agenziji regjonali, bosta haddiema ewropej waqqfu xirkiet ta' koperattivi produttivi. Statistika migbura turi li l-ghadd ta' ħaddiema msehbin f'koperattiva fil-pajjizi tas-Suq Komuni kien ta'- 'l-fuq minn 800,000 fl-1985. Mizura li qed tinghata certu mportanza mill-ghaqdiet tal-had- diema u minn numru ta' gvernijiet ewropej hija z-zieda fin-numru ta' nies jahdmu bi qliegh permezz ta' tnaqqis fis-sieghat ta' xoghol — reduction in working time. Permezz ta' dan, flok per ezempju 804 tal-haddiema jahdmu erbghin siegha fil-gimgha waqt li l-204 l-ohra jibqghu qeghda, s-suggeriment min-naha ta' bosta trejd unjons ewropej huwa li jekk il-gimgha tax-xoghol tonqos, minn 40 siegha ghal per ezempju 36 siegha, allura dan ikun ifisser li jkun hemm post ghal zieda ta' haddiema ohra fuq il-post tax-xoghol. Is-saram jinsab hawn: Is-sidien u dawk li jhaddmu lesti jikkun- sidraw din is-sistema jekk biss il-pagi jonqsu proporzjonalment. Ghalhekk jekk per ezempju haddiem kien jaqla' Lm40 ta' gimgha ta' 40 siegha allura ta' gimgha mnaqqsa ta' 36 siegha xoghol ghandu jaqla Lm 36 ladarba hu sejjer jahdem erba' sieghat anqas. It-trejd unjons min-naha taghhom mhumiex lesti jidhlu ghal ebda ftehim li jkun ifisser tnaqqis fil-pagi. Numru ta' trejd unjons ewropej waslu biex hadu azzjoni ndustrijali sabiex isostnu li ghandhom jonqsu s-sieghat tax-xoghol, fosthom it-trejd unjon tal-haddiema tal-metall germanizi IG Metall. Dan ghaliex mhux biss it-tnaqqis fis-siegħat tax-xoghol jista' jzid l-impiegi u jnaqqas il-qghad; fl-istess waqt, dan ikun ifisser li t-trejd unjons infushom ikunu jistghu jzidu l-membri taghhom u b'hekk ikollhom aktar sahha jinnegozjaw. Ghalhekk waqt li jidher difficli li jintlahaq ftehim bejn min ihaddem u t-trejd unjons, b'għajnuna u bl-indhil tal-Gvern, it-tnaqqis fis-siegħat tax-xoghol seta' jigi ntrodott f'certi kazi. Per ezempju, fil-Belgju, sar ftehim biex is-sieghat tax-xoghol jitnaqqsu b'58 billi gew iffrizati xi zidiet fil-pagi. Fi Franza, l-Gvern offra sussidju lil dawk il-fabbriki li jimpjegaw haddiema minhabba gimgha mnaqqsa ta' xoghol. Wiehed jista' jifhem ukoll ghalfejn Gvern jista' jkun lest li jissussidja z-zieda fl-impiegi billi dan ikun ifisser l-iffrankar ta' beneficcju tal-qghad li, f'bosta pajjizi ewropej, ilahhaq bejn is-60 u 80$ tal-paga medja. F'Malta din l-istrategija biex jitnaqqas il-qghad ghadha ma qabditx art. Izda, jista' jkun li din issib postha fuq l-agenda trejd unjonistika fil-futur qarib. Aktarx li x-xoghol kull ma jmur isir anqas labour intensive u allura jkun, ta' min jikkonsidra bis-serjeta' li n-numru ta' sieghat li wiehed ighaddi fuq il-post tax-xoghol ikun anqas — dan mhux biss biex jigi mpjegat haddiehor izda biex ukoll dak li jkun ikollu aktar hin liberu biex jiehu sehem attiv f'attivitajiet ohra sportivi, kulturali u edukattivi. Ghandek xi opinjoni ġavun jew kontra t-tnaqqia bis-sieghat tax-xoghol bhala strategija tiejd unfonistika7 Ghaddiha Lifna u nxand- huha fil-haxga LL jmiss ta' PERSPETTIVI Godġneg Baldacchino Referenzi siewja: 222716 Bisazza Street, Sliema. M.V. GĦAWDEX. ĊCiij F'dawn il-pagni ta' PERSPETTIVI qeghdin nigbhu xi opinjonijiet u ġehmiet diġgenenzi dwar. xi suggett fil-qasam tal-panteeċ- pazzjoni tal-haddiema jew ża' kelazzjonijiet industiijati. Van bi t-ghan ti jistimuta sens ża' knitika fostkom il-qannejja kif ukoll iqajjem xi kohma ta' neazzjoni jew kontribuzzjoni minn fostkom. It-Tema ta' Llum hija: It-panteċipazzjoni fuq il-post tax-xoghot hiġa Aeri mitt-mixja tat-haddiema tejn socjeta' aktar demo Minn dawn il-fehmiet differenti, jista' wiehed jasal biex jiddentifika x'inhuma L-kundizzjonijiet necossazji u kkuejali Li jwasstu biex il-pantecipazzjoni tal-haddiema kuq il-post tax-xoghol tkun venament ta' kejda ghall-haddiem' Niżqghu L-opinjonijiet taghkom fuq dan is-suggett. ELEZZJONI TAS-SEBA' KUNSILL TAT-TARZNA Nhax il-Gimgha, 28 ta' Fnan 1981, il-haddiema tat- Tahzna ta' Malta vvutaw ghas-seba' Kunsill ta' Amministiazzjoni ta' L-azjenda taghhom. Hawnhekk qeghdin naghmlu analizi fuq fuq tar-nivultati: ii In-numru ta' haddiema li setghu jivvutaw kien ta' 4379. Dan kien l-anqas wiehed minn kemm ilhom isiru elezzjonijiet ghall-Kunsill. Fil-fatt, naqsu kwazi elf haddiem mit-Tarzna mill-1975 sa' llum. x Sammv Meilaq rega' gie elett u b'hekk baqa' l-uniku haddiem elett fuq is-seba' Kunsilli li kien hemm fit-Tarzna s'issa. Huwa gab numru akbar ta' voti din is-sena milli fl-1985, ghalkemm in-numru ta' haddiema li setghu jivvotaw sentejn ilu kien ta' 159 aktar. x Hlief ghall-elezzjoni ta' l-ewwel Kunsill ta' l-1975, fl-elezzjoni ta' din is-sena kien hemm l-oghla persentagg ta' voti mitfugha: 92.74 x. Ghall-ewwel darba, n-numru ta' kandidati li kkontestaw l-elezzjoni kien akbar minn dak ta' l-elezzjoni ta' sentejn qabel. Din id-darba kien hemm sbatax il-kandidat waqt li fl-1983 u l-1985 kien hemm biss tlettax. Hawn taht migbura statistika dwar l-elezzjonijiet kollha li saru s'issa . għall-Kunsill tat-Tarzna: - Numru ta' Haddiema 5330 5223 5048 4894 4819 4538 4379 Numru ta' voti mitfugha 5062 4473: 4491 4398 4458 (954). Numru ta' voti Numru ta' voti validi 4912 2384 3999 (925). Numru ta' w Kandidati DIRETTUR HADDIEM GDID FIL-BANK OF VALLETTA Is-Sur Frank Mallia, li huwa supervisor fl-iStaff Department tal-Bank of Valletta u membru fil-Group Committee ta' l-STPSA (GWU), gie elett direttur haddiem tal-Bank of Valletta ghal perijodu ta' sena. Fl-elezzjoni li saret fid-9 ta' Dicembru 1986 fil-ferghar kollha tal-Bank, 86X ta' dawk eligibbli għall-vot ivvutaw. In-numru ta' voti nvalidi kien ta' 148. Ir-rizultati ta' l-elezzjoni kienu hekk: Navżaw li din hija l-unika ditta f'Malta li toffri servizz ta' tindif u tiswija fuq linef, fanali, lampshades, kandilabri w oġġetti tar-ram jew bronż. Għal dan is-servizz il-kumpanija toffri stima mingħajr obbligazzjoni. Hinijiet: 9am — Nofsinhar 4pm — 7pm Ta' kull sena, r-Registratur tat-Trejd Unjons fid-Dipartiment tax-Xoghol jippublika fil-gazzetta tal-gvern rapport dwar is-shubija tat- trejd unjons u ta' l-ghaqdiet ta' min ihaddem skond il-provedimenti ta' l-Att dwar ir-Relazzjonijiet Industrijali (1976) Wiehed jista' jasal ghal certu konkluzjonijiet meta jhares lejn kif varjaw ic-cifri tat tishib fit-Trejd Unjons f'dawn l-ahhar ghaxar snin: Sena 1975/76 1985/86 Numru ta' haddiema $ jahdmu bi qliegh: 110,518 115,161 112,295 Numru ta' shubija ta' haddiema fi trejd unjons: 38,771 42,415 53,283 Numri ta' msiehba: GWU 27,167 29,432 UHM (qabel MGEU) 3,605 6,160 4 Figuri mehudin mill-Economic Survev (Jan — Sept. 1985) In-numru ta' haddiema msehbin fi trejd unjons baqa' jizdied matul dawn l-ahhar ghaxar snin anki meta n-numru ta' dawk jahdmu bi qliegh naqas. Dan jista' jkun zieda genwina ta' union densitv jew inkella zieda f'dawk il-haddiema li jidhlu membri ta' aktar minn unjon wahda. Statistika fuq dual membership qatt ma ngabret s'issa f'Malta. In-numru ta' trejd unjons naqas bin-nofs matul dawn l-ahhar ghaxar snin. Dan kien l-aktar minhabba numru ta' mergers bejn unjons zghar u l-UHM, li rregistat l-akbar zieda fis-shubija f'dan il-perijodu. Persentagg dejjem akbar ta' haddiema Maltin huma msehbin fiz-zewg unjons generali, li jigbru fihom haddiema ta' kull grad u qasam — il-GWU u l-UHM. In-numru ta' haddiema msehbin f'unjons ohra qieghed dejjem jonqos. Nistghu nghidu li din it-trend kompliet fis-settur privat matul l-1986. Il-GWU habbret li organizzat il-haddiema f'dawn l-imprizi fi hdanha: Leisure Footwear; Honev Homes; Jogal Enterprises; Fuji Laboratorv; Cottonera Properties; Galaxv Aparthotel; V8 F. Companv (Mr Chopper); Sprav Pack u Petrochem Engineering k Construction. Il-UHM min-naha taghha habbret li organizzat fi hdanha il-haddiema ta' Rimus Rilev u Zamco Crowndale u rebhet 'sole recognition' fl- Austria Tabak u l-Menrad Fejn jidhlu 'house unjons' kien hemm dawn l-izviluppi ewlenin ta' matul l-1986: - Il-Unjon Impjegati SFC li kellha numru ta' kwistjonijiet indust- rijali. - Il-House Unjon Maldiam li giet imwaqqfa wara azzjoni ndustri- jali twila. - Il-Għaqda Haddiema Bluebell li giet xolta wara li kienet ilha mwaqqfa sitt snin Id-dettaċji jinsabu f'pagni ohna ta' din ifl-hanga ża' PERSPETTIVI IL-PARTECIPAZZJONI FIL-KAMPANJA ELETTORALI Matul il-kampanja elettorali ta' qabel l-elezzjonijiet generali ta' Mejju 1987, is-suggett tal-partecipazzjoni tal-haddiem fix-xoghol u fis-socjeta' sab postu fil-manifesti politici tas-zewg partiti l-kbar, il-MLP u l-PN. Dan ghalhekk ifisser li l-partecipazzjoni fil-principju u bhala idejal ghat-tishih ta' socjeta' demokratika huwa hsieb komuni u mhux lok ghal nuqqas ta' qbil. Id-differenzi bejn iz-zewg partiti johorgu meta wiehed jifli d-dettalji tal-fehmiet taghhom. Fl-abbozz tal-manifest elettorali ta' l-MLP/GWU — Mal-Labour ghall-Paci u l-Progress, ixxandar il-htiega li l-partecipazzjoni tal-haddiema fit-tmexxija tal-postijiet tax-xoghol tinfirex skond pjan mahsub li jaghmel differenza bejn is-settur pubbliku, parastatali u privat. Ghalhekk il-manifest ta' l-MLP/GWU jipproponi: - l-inkoraggiment ta' strutturi ta' konsultazzjoni bejn sidien ta' azjendi privati u rapprezentanti tal-haddiema. - rapprezentanza elettiva ta' haddiema diretturi fil-bordi- jiet kollha tat-tmexxija ta' kumpaniji parastatali u nkoraggiment ta' dritt simili anki f'joint ventures bejn il-Gvern u investituri ohra. - attentat frisk li jitwaqqfu ''Departmental Committees'' fic-Civil - incentivi u ghajnuna ohra lill-koperattivi ezistenti u ohrajn godda. Fil-programm elettorali tal-PN — Xoghol, Gustizzja, Liberta': Is-Sisien ghall-Gejjieni, il-partecipazzjoni hi meqjusa bhala principju ewlieni tal-hsieb demokratiku. Il-firxa tat-tishib tigi proposta permezz ta' prog- ramm fit-tul fuq il-post tax-xoghol waqt li giet proposta wkoll forma ta' partecipazzjoni civika. Il-manifest tal-PN jipproponi: - It-tishib tal-haddiem fil-propjeta, fil-qliegh u fit- tmexxija ta' l-imprizi fejn jahdem. Dan isehh skond il-qaghda ekonomika u n-natura ta' l-impriza u jigi ntrodott pass pass u, l-ewwel, fl-imprizi parastatali. - L-inkoraggiment ta' l-izvilupp ta' koperattivi permezz ta' ghajnuna teknika u finanzjarja. - It-twaqqif ta' kunsilli lokali li jkunu risponsabbli għall- amministrazzjoni tal-hwejjeg pubblici f'certu lokalitajiet li jkunu eletti b'votazzjoni sigrieta. AĦNA, PARTEĊIPANTI FID- DIPLOMA COURSE IN APPLIED SOCIAL STUDIES (LABOUR STUDIES) 1983-86 Nirringrazzjaw liċ-Chairman u l-iStaff taċ-Ċentru għall-Iżvilupp tal-Parteċipazzjoni tal-Ħaddiema (WPDC) kif ukoll lill-Lecturers għall-għajnuna siewja li tawna matul il-Kors. Nawguraw suċċess lill-parteċipanti l-ġodda li qegħdin fid- Diploma Course preżenti. Nfieġġu ħaddiema oħra sabiex ifittxu t-tagħlim għat-twettiq ta' soċjetà aħijar. Mill-21 parteċipant Mejju 1987 L-EDUKAZZJONI TAL-HADDIEMA — FEJN SEJRIN2 M'hemm ebda dubbju li llum l-interess fl-edukazzjoni tal-haddiema kiber hafna. L-ghaqdiet politici u trade unjonistici kif ukoll ghaqdiet oħrajn qeghdin jaghtu spinta lil dan it-tip ta' edukazzjoni. Madankollu ghalkemm sirna konxji tal-bzonn ta' l-edukazzjoni tal-haddiema donnu li ghadna ma nafux ezatt x'inhuma l-ghanijiet ewlenin taghha. Illum nemmnu fl-edukazzjoni ghall-hajja (lifelong education) u allura l-edukazzjoni tal-haddiema nistghu nharsu lejha bhala fergha ta' din l-edukazzjoni. Raguni ohra hi li l-haddiem jehtieg izomm ruhu aggornat waqt li ohrajn isostnu li l-edukazzjoni tal-hadd- iema ghandha taghmel tajjeb ghal dawk in-nuqqasijiet ta' l-edukazzjoni fl-iskola. M'ghandniex xi nghidu t-trade unjons ihossu li l-edukazzjoni tal- ħaddiema hi wahda mill-funzjonijiet ewlenin li jridu jwettqu. L-edukazzjoni li toffri t-trade unjon hafna drabi tkun intiza ghall amministraturi tal-policv taghha fuq il-post tax-xoghol li hafna drabi jissejhu shop stewards jew rapprezentanti. Hi importanti ghall-unjon li x-shop steward taghha jkun bniedem imbarreg. Dan ghaliex dan il-bniedem hu mghobbi b'hafna responsa— bilitajiet. Irid jikkonvinci lil shabu l-haddiema u jiggieled ghad-drittijiet taghhom. Kultant irid jiehu decizjonijiet importanti u jithaddet ma' managers li jkunu mharrga iktar minnu. Barra minn hekk shop steward jista ghada pitghada jilhaq ufficjal tal-unjon. Ghalhekk l-edukazzjoni li taghti it-trade unjon hi ntiza biex taghti dik is-sengha mehtiega biex ir-rapprezentant taghha jkun jista' jwettaq ix-xoghol. tieghu bl-iktar mod ghaqli u efficjenti. Bhalma l-apprendist jitghallem is-sengha minn fuq il-bank tax-xoghol u minn fuq il-bank ta' l-iskola (jew post ta' taghlim/tahrig) hekk ukoll jenhtieg jaghmel ir-rapprezentant tal-unjon. Fis-seminars, laqghat u sensiela ta' lectures li torganizza, t-trade unjon tipprova permezz ta' analizi tal-problemi u diskussjonijiet tohrog tejorija fuq is-sengha tax-shop steward. Veru li llum t-trade unjons qeghdin jippruvaw jimirhu 'l boghod iktar minn hekk u joffru korsijiet komprensivi. Izda huwa minnu wkoll li xorta parti l-kbira li jattendu dawn il-korsijiet ikunu l-attivisti tat-trade unjon u l-haddiem tax-shop floor ma tantx jattendi. Il-haddiema mhux la kemm iccaqlaghom biex jattendu kors. Illum fis-socjeta ta' konsumerizmu li qeghdin nghixu fih il- valuri estrinsici jirbhu wisq fuq il-valuri intrinsici. Il-haddiem iktar jimpurtah mill-paga, sigurta, sahra u bonus u ebda kors ta' edukazzjoni mhu sejjer jgieghlu jibdel dawn il-prijoritajiet. Dan hu kollu veru; izda nkunu sejrin zbaljati jekk nahsbu li l-haddiem ma jimpurtahx mill-affarijiet ohra. Minkejja l-karrotti ekonomici li gew moghtija l-haddiema ghadna qeghdin nigu wicc imb'wicc ma' problemi fuq il-post tax-xoghol li kienu jezistu snin ilu. U dan forsi jista' jaghti wiehed x'jifhem li haddiem ma jaghtix kaz ta' l-edukazzjoni ghax tant hu dizilluz dwar ix-xoghol tieghu jew dwar il-burokrazija li qieghda tahkmu li jahseb li ma jista' jsir xejn. Ikun dahal certu fatalizmu u apatija li mhux lakemm iccaqalqu. Dawn huma punti li dak li jkun qieghed b'xi mod jew iehor involut fl-edukazzjoni ghall-haddiema ghandu jzomm quddiem ghajnejh. jekk il-muntanja ma tigix ghandek hemm raguni validi. Jekk wiehed jipprova jersaq lejha mhux se jcaqlagha izda jista' jifhimha ahjar. Ghalhekk hu mehtieg u wasal iz-zmien li nfasslu pjan globali dwar l-edukazzjoni tal-haddiema. Minkejja l-passi posittivi u l-isforzi genwini li saru ma nistghux niftahru b'passi ta' ggant f'dan il-qasam. Jidher li dan il-qasam ghadu jiddependi wisq fuq il-voluntieri. L-ippjanar hafna drabi jsir minn xahar ghall iehor jew minn gimgha ghall-ohra. Izda issa jehtieg li nibdew nibnu fuqu jekk verament irridu xi darba naraw socjeta partecipattiva. Saviowt Rizzo Qeghdin nippublikaw kummenti minn pantecipanti £2i ghadhom kemm żemmew id-Diploma Kons fil-Laboun Studies (1983-66). Dawn il-kummenti huma msejsa kuq studju u nieekka Li saku biex kitbu d-dissentation taghhom bhata paiti mill-kons: Il-Mentalita' tal-Haddiem f'Tarzna Partecipattiva Il-partecipazzjoni fit-Tarzna tidher li waslet f'dak l-istadju diffieli li fil-bniedem jikkorrispondi maz-zghozija. Problema li nara li tezisti llum aktar minn qabel hija l-problema tal-mentalita'. L-edukazzjoni hija mezz qawwi biex tinbidel il-mentalita'. Tant hu hekk li kull parti fl-istruttura tat-Tarzna thoss il-bzonn ta' edukazzjoni aktar. Bla tlaqliq nsostnu li l-edukazzjoni ħija l-pedament tas-socjeta u ghalhekk ikollha tizviluppa sabiex aktar gid ikun jista' jasal ghand il-poplu. Ghall-certi ragunijiet maghrufa, il-ħaddiem kien dara sew jobdi milli jmexxi lilu nnifsu, Izda ma' l-eghluq tal-bazi Ngliza kien jenhtiegu relazzjonijiet industrijali armonjuzi. Dan kien ifisser sehem akbar tal- haddiema fit-tmexxija. iIl-mentalita' kolonjali qawwija li kienet tezisti nhtegilha riformi kbar sabiex l-organizzazzjoni tradizzjonali tax-xoghol tinbidel ghal wahda partecipattiva. Il-Management professjonali tat-Tarzna ghadu jgawdi mis-sahha li taghti l-organizzazzjoni tradizzjonali minkejja li seta' sofra xi tnaqqis fil-poter bl-introduzzjoni tas-sistema tal-partecipazzjoni. Mill-banda l-ohra, l-GWU. kellha twettaq bidla fil-funzjoni ufficjali taghha. Izda, jinħass ukoll li mhix tiggwida bizzejjed lill-membri taghha ghas-success kif mixtieq ta' din il-bidla. Il-Kumitati tax-Xoghol, holqa bejn il-ħaddiem u l-Kunsill, huma struttura gdida, bi ftit li xejn tradizzjoni. Il-ħaddiem, ghad li jemmen fil-partecipazzjoni bhala l-ahjar triq ghat-Tarzna, il-hsieb tradizzjonali għadu jahkimlu mohhu. Forsi dan minhabba li t-termini ta' referenza ghadhom mhux cari bizzejjed f'mohh il-haddiem. Minn hawn jidher car il-bzonn qawwi ta' taghlim, kemm fl-iskejjel kif ukoll fl-Universita'. Fiz-zmien ta' zvilupp modern, hija haga xierqa u ta' htiega kbira li l-awtoritajiet u l-istituzzjonijiet, li jharsu l-interessi tal-kapital jew tar-rapprezentanti tieghu, jkollhom lok ukoll għal lehen il-haddiem. Ghalhekk il-ħaddiem jinhtieglu jeduka ruhu dejjem aktar. Forsi l-bidu sar, bhal meta grupp ta' haddiema temmew kors ta' diploma fix-xjenza socjali b'enfazi dwar il-qasam tax-xoghol. Din l-edukazzjoni fethet orizzonti godda fl-gharfien tax-xjenza socjali b'mod partikolari fil-qasam tax-xoghol. Izda jonqos hafna x'isir sabiex l-edukazzjoni taqdi għal kollox il-htigijiet tas-sistema tal-partecipazzjoni. L-Edukazzjoni tal-Haddiema TAghti bniedem huta, u jiekol jum; Ghallmu kif jistad u jiekol ghal għomru''. Dan il-qawl Ciniz ifisser bi kliem semplici izda meqjuz, il-htiega kbira li l-bniedem ghandu ghall-Edukazzjoni. Issa jekk hawn settur tal-popolazzjoni li jenhtieglu taghlim, din hija l-klassi tal-haddiema. Jekk il-klassi tal-ħaddiema trid timxi 'l quddiem, hemm il-htiega li din tigi mghallma kontinwament. Insibu minn studji li saru li l-klassi socjali ta' persuna mhijiex sempliciment haga ta' dhul ta' flus jew impjieg, izda tinkludi wkoll ir-relazzjonijiet socjali u l-istil partikulari ta' hajja. Ghalhekk tidher ferm importanti l-edukazzjoni bhala ghodda jew mezz biex il-haddiem u l-klassi tieghu javvanzaw il-quddiem kemm fir-relazzjonijiet socjali kif ukoll fl-istil ta' hajja li jghixu. L-edukazzjoni tal-haddiem hija dik li tinghata waqt li jkun qed jahdem bil-ghan li jtejjeb il-kundizzjonijiet tieghu u tal-familja tieghu. Hija wkoll dik l-edukazzjoni li jehtieg biex itejjeb il-livell tas-sengha jew impjieg li jkollu. Din l-edukazzjoni trid tinghata b'mod ghal kollox differenti mill- edukazzjoni normali li wiehed jiehu fl-iskola: Kundizzjoni ewlenija ta' korsijiet ghall-haddiema specjalment ghal dawk li jkunu inqatghu mill-iskola hija li l-edukazzjoni tkun marbuta ma' l-esperjenza stess tal-haddiema. U ghalhekk waqt li fl-edukazzjoni fl-iskola wiehed jimxi mit-tejorija ghall-prattika, fil-kaz ta' dawk li telqu mill-iskola, l-edukazzjoni trid timxi mill-prattika ghat-tejorija. B'hekk il-haddiem ikun jista' jifhem ahjar it-tejorija. Kundizzjoni ohra hija li biex grupp ta' studenti adulti jirnexxi, il-membri tieghu irid ikollhom impenn u xewqa komuni li jitghallmu. Dan inaqqas it-tensjoni u jibni il-fiducja. Hemm bzonn ta' ippjanar serju. Fost l-ohrajn, l-ghalliema iridu jkunu mharrga fl-edukazzjoni tal-haddiem u jkunu kapaci jhajjru lill-haddiem jerga' jikseb il-fiducja fih innifsu u jizviluppa l-persuna tieghu. Intqal ukoll li l-bniedem ma jahdimx biss biex ighix izda biex ukoll ihoss ruhu ta' uzu u sabiex jikseb certu identita' u status socjali. Ghalhekk jehtieg li l-haddiem jifhem l-ambjent socjali, ekonomiku u ta' zvilupp ta' madwaru. Dan allura jwassal ghall-htiega tat-taghlim tax-xjenza socjali lill-haddiema. Fil-qosor, l-ghalliema jrid ikollhom interess fl-istudenti taghhom bhala ''haddiema adulti'', jkunu kapaci jifhmu l-personalita' taghhom u jirreferu għall-esperjenza taghhom. It-trejd unjons u ghaqdiet li joffru korsijiet ghandhom jinqdew b'edukaturi minn istituzzjonijiet edukattivi bhalma hija l-Universita'. L-istudenti għandhom jinghataw taghlim u taghrif dwar kif jistudjaw; kif juzaw il-mezzi moderni ta' taghlim; kif isibu l-kotba mehtiega mill- librerija u kif mill-kotba jsibu dak li huwa ta' siwi għalihom. Ghandhom jintuzaw ukoll mezzi awdju-vizivi biex il-haddiem ikun jista' jifhem u jitghallem aktar u ahjar. Favur il-Koperattivi tal-Haddiema Matul l-ahhar snin, l-ideja li titwaqqaf koperattiva mill-haddiema saret aktar popolari, specjalment f'pajjizi bhall Spanja, l-Italja, l-Ingilterra u Franza, Ghal uhud mill-haddiema din tista' tidher soluzzjoni magika ghall-problema tal-qghad. Fir-rejalta t-twaqqif ta' koperattiva jinvolvi hafna xoghol iebes li ma joffri l-ebda garanzija li din tkun aktar success minn xi ditta ohra privata. Izda hemm numru ta' vantaggi relatati mas- shubija f'organizazzjoni tax-xorta koperattiva. Bosta mill-haddiema maltin ghad m'humiex daqstant konxji ta' dawn il-vantaggi u ghalhekk anke fejn kien hemm okkazjoni biex tigi mwaqqfa koperattiva, dawn il-vantaggi ma gewx sfruttati. Uħud minn dawn il-vantaggi huma:- i. Fil-koperattivi, r-responsabilta' ma taqax fuq persuna wahda, izda tinqasam bejn il-membri. Ikollha l-potenzjal li tuza t-talenti krejattivi tal-membri kollha, u tipprovdi sistema aktar demokratika fit-tqassim tax-xoghol. Tipprovdi struttura fejn il-membri kollha jistghu jikkontrollaw il-mod tax-xoghol, ghall-beneficcju tal-membri u tas-socjeta' Fost principji li ghandhom jigu mharsa, insibu: Li x-xoghol jikri l-kapital, u mhux il-kapital jikri x-xoghol. L-oggettivi tal-kumitat u l-uzu tal-finanzi ikunu kkontrollati mill-kumitat tal-koperattiva u l-membri permezz tal-laqghat Kull membru li jkollu sehem f'koperattiva ghandu dritt ghall- vot meta jkun hemm laqgha generali tal-membri. Kull membru ghandu dritt ghall-vot wiehed biss, anke jekk ghandu aktar minn sehem wiehed. , Ebda membru ma jista' jqabbad iehor biex jivvotalu. Dan biex ma jkunx hemm min jipprova jiddomina l-koperattiva billi jixtri numru ta' ishma. Il-ligi tghid li hadd ma jista' jkollu iktar minn ghoxrin fil-mija (208) ta' ishma li jkollha koperattiva. Jekk il-membri jiddeciedu li jxolju l-koperattiva, hadd minn dawn il-membri ma ghandu jibbenifika finanzjarjament billi jaghmel dan ix-xoljiment. Ghan iehor, ghandu jkun mhux biss li l-koperattiva taghmel il-qliegh, izda wkoll li toffri sigurta' lill-membri. L-aspirazzjoni biex titwaqqaf koperattiva tista' tigi minn diversi sorsi, izda bazikament din trid tkun sforz ta' grupp ta' haddiema flimkien. Jekk haddiem ikollu din l-idea wahdu, jkun ifisser li jrid isib haddiema ohra li lesti jaqsmu mieghu din l-esperjenza. Jista' jkun li jezistu fatturi li jaghqdu grupp flimkien, bhal nghidu ahna snajja, xi esperjenza ta' xoghol flimkien, jew konnessjonijiet fil-hajja socjali. Dawn jistghu jkunu wkoll haddiema li jahdmu fl-istess fabbrika, kumpanija u li tilfu l-impjieg taghhom minhabba nuqqas ta' xoghol. Il-problemi li jhabbtu wicchom maghhom il-haddiema fil-koper- attivi m'humiex anqas minn ta' dawk li jahdmu f'azjendi ohra, u mhux ta' min ihallihom ghaddejja bla ma jigu nnotati. Dawn ghandhom mnejn ikomplu jizdiedu u jsiru aktar komplikati fis-snin li gejjin. Peress li dawn il-haddiema jahdmu fi gruppi zghar, jista jaghti l-kaz li jkunu l-ewwel li jintlaqtu minn xi ricessjoni ekonomika. Izda mill-banda l-ohra ghalkemm iffaccjati b'din il-kompetizzjoni ta' ndustrija teknologika aktar avvanzata dawn il-haddiema jistghu jaghmlu progress ghaliex dawn jinsabu fi gruppi aktar zghar ta' haddiema u jahdmu ghal idejali komuni. Kull wiehed minn dawn sejjer jahdem u jistinka biex jahdem ghal gid tieghu u ta' shabu wkoll. Il-holqien ta' l-impjiegi jidher li ser tibqa' l-problema ewlenija fil-gejjieni u mhux ser ikun daqstant facli li jinholqu mpjiegi ghal kulhadd. Huwa f'dan il-kuntest li l-koperattiva tista' tkun mezz kif diversi haddiema b'inizjattiva jaghqdu t-talenti taghhom flimkien u jahdmu ghall-progress taghhom u tas-socjeta'. ATTIVITAJIET TAL-WPDC Hidma mic-Centhu fil-qasam ta' L-edukazzjoni tal-haddiema, konsultazzjoni u hicenka fil-qasam tal-pantecipazzjoni u ta' nelazzjonijiet industiljali f'dawn L-ahhar xhux. Aktan dettal ji jinstabu f'pagni ohra ta' din in-News- tetten. Eghuq ta' Applied Social Studies Studies) ta' żleżt snin. panteċipant ċemmew b'success dan il-kons. Diploma Kons fiż- Laboun Studies gdid ta' sentejn Li beda f'Mazu Ghaż dan il-kons ntg 30 pantecċipant minn nuwuL akban ta' applikanti. Tkomplija ta' hicekka u dwax l-Edukazzjoni u L-Pante azzjoni fil-kuntest ta' intonnazzjonati koondinat Center kor Public Enter Developing Countuies (ICPE) Ljubljana, Vugosatvia Tkomplija ta' monitoting gazzetti Lokali kottha zviluppi fil-qasam tan-xelazzjoni- edukazzjoni tal-haddiema u tal-pantecipazzjoni jiet dndustiijali, fuq il-post tax-xoghol. ta' nill- ta' Theffija ta' memorandum indihizzat bi jigi studjat fit-tkassil ta' manifesti efettonali L-etezzjoni ta' Mejju 1987. qabet Seminan ta' — jumejn —$uq it-Taghlim tax-Xjenza Socjali fit-dakejfet sekondarji flim- kien mat-Taqsima tax-Xjenza Socjali fid-Dipantiment ta' L-Edukazzjoni k'April 1987. Dan bi thejjija ghall-ewwel ezami tal-Matnikota Ordinakja f'dan is-suggett. Kons.- ta' — Lectunes dwar it-tnade unjonizmu mmexxija minn. Anthonu —Smiżh, Leetunet u żutox g'Ruskin College, — Oxgond. — g'Manzu 1967. Monitoning ta' L-elezzjonijiet ghas-seba' Kunsill ta' Ammintatnazzjoni tat-Takzna ta' Malta, $i Fhan 1987. Tahditiet dwan il-pantecipaz- zjoni u dwan nelazzjonijiet industnijali Li. studenti tas-Sixth Fonm ta' De la Salle Coflege u Lil sżudenti fl-iskola sekondarja taz-2ejt- un tal-bniet. Sensiela ta' progħammi fuq in-Radju ta' 15 il-minuta L-wiehed bit-tema Penzpettivi Godda b'kollabonazzjoni mal- ta' L-Edukazzjoni sa da a G NIN) Żewġ Premjijiet ta' Lm 500 'Ħames Premjijiet ta' Lm 100 72 Premju ta' Lmi-il wieħied F'biljetti tal-Lotterija l-Kbira il 720 Premju ta' 25 ċ-il wieħed F'biljetti tal-Lotterija tal-Ġimgħa Il-Biljetti Rebbieħa ta' lira jew 25 ċ jistgħu jinbidlu għand ir- Riċevituri tal-Lottu jew Bejjiegħa Awtorizzati. Biljetti 25ċ-il wieħed. Tlugħ kull nhar ta' Gimgħa. Qeghdin hawn taht nigbhu sensiela ta' tagwuik dwan x'xehh fix-xena Lokali matul is-sena 1986 f'dak Li ghandu x'jaqsam ma' xetazz- jonċjiet industrijali. Dan itż-taghnikġ huwa mehud mill-gazzetti Li johongu kuljum f'Malta u £i jingabax u jigi kklaxsifikat mic-Centuu ghall-Izvilupp tal-Panteċipazzjoni tal-Haddiema. Dan il-matenjat jinsab ghad-dispozizzjoni ta' kull min ikun inid ġaghmeż xi studju jew nieekka kuq in-netazzjonijiet industiċ- jati Ġokali. Fil-Qasam tal-Partecipazzjoni — 1986 Il-ħaddiema tal-fabbrika Medelec Switchgear ta' Buleben jinghataw bonus specjali ta' Lm100. kull wiehed Tigi ppreparata l-hatra ta' delegati fuq il-Konfederazzjoni ta' l-Għaqdiet tal--Genituri tat- tfal fl-iskejjel ta' l-Istat. Titwaqqaf il-Kumpanija Malta Dairv. Products biex tiehu t-tmexxija ta' l-impriza tal-Halib (MMU). 40X mill- ishma nkisbu mill-Koperattiva Produtturi tal-Halib (KPH) Fit-twegiba parlamentari l-Prim Ministru qal li l-elezzjon- ijiet ghall-Kumitati tax-Xoghol fic- Civil isiru jekk u meta tintwera x-xewqa mill-hadd- iema koncernati. Jigi ssuggerit it-twaqqif ta' Birrerija gdida fuq bazi ta' Koperattiva ta' Konsumaturi. Titressaq mozzjoni fil-Konfer- enza tad-delegati tat-Taqsima Tarznari (GWU) dwar program edukattiv. ghax-Shop Stewards biex dawn jaqdu ahjar id-dmiri- jiet taghhom f'sistema parteci- pattiva. Martin Grasso jinhatar haddiem direttur b'vot sigriet fuq il-Bord tad-Diretturi tal-Kum- panija parastatali Construction £ General Engineering Il-Ministru Wistin Abela jitkelem dwar il-bzonn ll l-partecipazzjoni tinfirex f'industriji ohra waqt li qed jindirizza haddiema tat-Tarzna ta' Malta u tal-Marsa Il-Konferenza Generali tal-UHM titlob lil- Gvern jaghmel programm serju dwar il-parte- cipazzjoni f'konsultazzjoni ma' l-Ghaqda Dinjija tax-Xoghol Il-Koperattiva 'Catering Coop Ltd.'' rregistrat qliegh ta' Lm11,682 wara li thallset it-taxxa. Il-Kumitat Edukattiv tal-GWU jorganizza kors dwar il-Parte- cipazzjoni mill-Haddiema (Self-Management) Tithabbar it-twaqqif ta' kumpanija tal-laham bil-magg- oranza ta' l-ishma taghha f'idejn il-Koperattiva tal-Pro- dutturi tal-Halib. Consultative il-haddiema fil-fabbrika Jitwaqqaf Joint Committee bejn u l-management Nvlon Knitting Tinhatar l-ewwel mara direttur- haddiem mal-kumpanija parast- atali Magruvision Ltd ta' Buleben, Titwaqqaf ukoll 'production consultative committee' fl-istess fabbrika. Jizdied il-qsim mill-profitti ghall-haddiema tal-Koperattiva Produtturi tal-Halib (KPH) wara ftehim mal-GWU F'dokument imsejjah 'Il-Politika tal-PN: Stqarrija ta' Fehmiet Bazici' il-Partit Nazzjonalista jishaq li l-partecipazzjoni tal- haddiema fit-tmexxija, fil-prof- itti u fl-ishma ghandha tibda mis-settur pubbliku. Jitwaqqaf kumitat fi hdan il-GWU biex titwaqqaf Koperat- tiva tat-taxis sabiex tippjana u tqassam ix-xoghol ahjar. Jigi elett parti mill-Kumitat tat-Tmexxija l-gdid tal-Casino de Malte mill-haddiema stess. Il-membri l-ohra tal-Kumitati jigu nominati mill-BOV, GWU Saret l-ewwel laqgha generali tal-Koperattiva tal-Produtturi tal-Bajd. Jidhol il-vapur tal-P. O. Sea Princess fin-No.5 Dock tat-Tarzna ghal tiswijiet estensivi li jiswew kuntratt rekord ta' Lm 2.5 miljun lira. Il-Ministru l-Onor Wistin Abela jitlob lill-GWU. biex tinnomina l-ewwel haddiem biex jirraprezenta lill-impjegati fil-Bord tad-Diretturi tal-Kum- panija Air Malta Co. Ltd. Decizjonijiet tat-Tribunal Industrijali -— 1986 Tigi kkonfermata t-tkeccija ta' haddiem minn mal-kumpanija Maldiam fuq bazi ta' redundancv. Tigi kkonfermata li t-tkeccija ta' skarpan minn mad-ditta V.8F.Co. Ltd. kienet gusta u skond il-ligi Executive Housekeeper wara li t-tkeccija tieghu giet iddikjarata ngusta ghax ma nghatax l-oppor- tunita' li jiddefendi lilu nnifsu. Il-kumpanija Cassar Construction Ltd giet ordnata thallas Lm200 kumpens lil ex-impjegat wara li dan tkecca mill-impjieg Kumpanija giet ordnata thallas Lm2,060 kumpens lil ex-impjegat talli tkecca ngustament. Dan izda ma setax jiddahhal lura ghax-xoghol li kellu minhabba li kien jokkupa posizzjoni manig- erjali ta' fiducja Tigi michuda talba ghal kumpens minn mekkanik wara li gie 'redundant' minn mad-ditta F. Borda ġ Sons Ltd. It-tkeccija ta' haddiem minn mal-kumpanija Silvio Mifsud k Sons tigi ddikjarata gusta. Il- kumpanija izda tigi ordnata thallas flus dovuti lilu f'forma ta' salarju, bonus u leave sa jum il-waqfien tax-xoghol. Il-kumpanija Flight Unit tal-Corinthia Group. tigi ordnata thallas: kumpens ta' Lm600 lill-ex haddiem li tkecca ngustament. It-tkeccija ta' Manager minn mal-kumpanija Eden Hotels Ltd tigi ddikjarata gusta u skond il- ligi. It-tkeccija ta' mpjegata minn mal-kumpanija T.R. Services Ltd fuq bazi ta'. redundancv Il-kumpanija Foster Clark Products Ltd giet ordnata thaddem skrivana fuq xoghol li kellha qabel tkecciet u li taghtiha Lm2,000 kumpens. Gie kkonfirmat it-tmiem ta' mpjieg ta' haddiem. f'livell manigerjali minn mad-ditta Bowling Centre. Il-kumpanija izda giet ordnata thallas is- somma ta' Lm400. It-tkeccija ta' mpjegata minn mal-kumpanija Ladvtex Ltd tigi ddikjarata gusta minhabba l- l-imgieba ta' l-istess impjegata lejn is-superjuri taghha. Jigi deciz li kaz ta' tkecċija gie mressaq bi zball kontra kumpanija b'ohra li ghandha identita' guridika separata. Dwar l-Unjon tilwima bejn Impjegati issuggerita atmosfera aktar kordjali bejn il-management u Il-UHM tinghata 'sole recogni- tion' fil-kumpanija Austria Tabak (M) Ltd. Site Manager minn mal-kumpanija Cottonera Properties Ltd jirbah kumpens ta' Lm1,000 wara li t-tkeccija tieghu tigi ddikjarata ngusta. Impjegata tinghata s-somma ta' Lm3,400 wara li tkecciet ingustament mill-impjieg minn mal-kumpanija Messrs Montreal Co. Ltd. It-tkeccija ta' haddiem minn mal-kumpanija Captain Morgan Cruises- Ltd tigi ddikjarata gusta u skond il-ligi. Ex-impjegat ma' Foster Clark Products Ltd lahaq ftehim fi kwistjoni li kien hemm quddiem it-Tribunal wara li l-kumpanija halsitlu Lm4,000 It-tkeccija ta' mpjegata minn mal-kumpanija Chemimart Ltd tigi ddikjarata gusta wara li fallew tentattivi ta' konciljazz- joni mid-Dipartiment tax-Xoghol Tigi ddikjarata gusta t-tkeccija ta' haddiema minn mad-ditta Andrews Feeds (M) Ltd. fuq allegazzjoni ta' hrug ta' materjal bla permess. Il-kumpanija D. Tanti Ltd tigi ordnata thallas kumpens ta' Lm3,200 wara li t-tkeccija ta' haddiem giet dikjarata ngusta u kontra l-ligi. impjegat ma' Medairco Ltd jirbah Lm1,200 kumpens meta gie ddikjarat li tkecca ngusta- Accountant: ma' Carsons Ltd. jirbah Lm500 kumpens wara li Trainee Supervisor mal-kumpanija Sji Clothing Industrv Co. jirbah kumpens ta' Lm400 wara li t-tkeccija tieghu tigi ddikjarata ngusta. Kwistjonijiet Industrijali Tigi ddikjarata gusta t-tkeccija ta' Manager minn mal-Metropole Hotel. Salesgirl li tkecciet minn ma' Nashinal Pharmacv tirbah Lm600 kumpens wara li t-tkeccija taghha fuq bazi ta' redundancv tigi ddikjarata ngusta. It-tkeccija ta' Assistant Foreman minn mal-kumpanija Andrews Feeds (M) Ltd tigi ddikjarata gusta u skond il-ligi. it-Taqsima Hwejjeg, Tessuti u Gild tal-GWU. tiehu. f'idha l-kaz ta' numru ta' tfajliet li qed igarrbu ugigh minhabba xoghol repetittiv. Wara nvestigaz- joni, sar maghruf li xoghol repetittiv. jista' jwassal ghal korriment. It-taqsima titlob kumpens mis-sidien lill-haddiema milquta kif ukoll harsien ahjar mill-ligi. Il-UHM titlob biex tigi rikonox- xuta bhala l-unjon li tirraprezenta lill-Fizzjali u Gwardjani fil-Branch tad-Dwana u s-Sisa, Il-UHM. tikkundanna ta' 'casual clerks' Il-MUBE. tikkritika lill-manage- ment tal-Bank of Valletta fuq il-promotions li nghataw lill-312 haddiema. Sehh strajk ta' xi sieghat mill- ħaddiema tal-Corinthia Flight Catering Unit msejjah mit-Taq- sima Lukandi Ristoranti u Ikel tal-GWU. Il-GWU (Taqsima Port u Tras- port) izzomm vapur tal-merkan- zija milli jsalpa mill-Port Il-Kbir. minhabba li l-bahhara kienu ilhom 6 xhur bla paga. Il-UHM tirbah 'sole recognition' fil-Menrad Ltd wara ccekkjar mid-Direttur tax-Xoghol Il-haddiema tal-Metalfond ta' Hal Far jaghmlu strike ta' erba' sieghat fuq direttiva tal-GWU wara nuqqas ta' qbil fuq shift roster It-Taqsima tal-Metal (GWU) tiehu mazzjoni ndustrijali ma' seba' kumpaniji li jimpurtaw il-karozzi fuq kwistjoni dwar revizjoni tal-ftehim kollettiv li jolqot. madwar 300: haddiem. lill-membri taghhom biex ma jaghmlux xoghol konness ma' dawn il-kumpaniji bhala turija ta' appogg u solidarjeta, sakem jintlahaq ftehim. elett Kumitat ta' Azzjoni biex jistharreg mod effettiv. kif il-haddiema tal-hwienet kollettiva- ment jistghu jitolbu biex jinghataw nofs ta' nhar frank fil-gimgha. Jigi deciz li titwaqqaf trade unjon gdida ghal dan il-ghan — il-Unjon Haddiema tal-Hwienet. It-Taqsima tal-Metall (GWU) tikseb nofs ta' nhar tas-Sibt frank lill-haddiema tal-hwienet ta' A.k A. Petroni. Haddiema f'fabbrika taz-zraben tiddahhal lura ghax-xoghol wara li l-impieg taghha kien imwaqqaf minhabba li kienet ezawriet is-sick leave kollu taghha minhabba marda fit-tul. It-Taqsima Settur Privat (UHM) twettaq azzjoni ndustrijali fil-Pre- luna Hotel. Il-GWU tordna numru ta' azzjoni- jiet industrijali parzjali fil-kumpa- nija Maldiam Co. Ltd. f'Kordin. Il-Management. irritalja b'lock out mill-20 ta' Mejju. Il-GWU ordnat ghassa mal-fabbrika lejl u nhar. Numru ta' ghaqdiet flimkien mal-President Ms Agatha Barbara joffru donazzjonijiet lill-180 haddiem. Il-GWU. tilhaq ftehim mal-kumpanija u rrikman- dat lill-haddiema jergghu jidhlu ghax-xoghol fl-14 ta' Lulju. Il-haddiema jidhlu ghax-xoghol izda rrizenjaw mill-GWU u ddeci- dew li jwaqqfu ''house union'. Il-Unjon Impjegati Simonds Farsons Cisk tkompli b'azzjoni ndustrijali parzjali kontra l-Manage- ment ta' Farsons. Il-Management jirritalja b'lock out. Ftehim jintlahaq wara laqgha preliminari quddiem it-Tribunal Industrijali. Haddiema tal-Euro Components Ltd ta' Ghawdex jinghataw direttiva mill-UHM dwar kemm ghandhom jahdmu overtime, Id-Direttur tax-Xoghol jippro- poni li jinghata xoghol altern- attiv. ghal tfajla li, skond il-GWU, kienet mardet min- habba x-xoghol taghha fil- fabbrika Bleimund Ltd. Il- Management jinsisti li ma kellux xoghol alternattiv ghaliha. Il-kaz jitressaq quddiem it-Tribunal Industrijali. Haddiema mal-kumpanija Associated Products Lid (AIP) jinghataw xoghol altern- attiv wara ftehim bejn il-Man- agement u t-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild tal-GWU. Jigi emendat l-Att dwar ir-Relazzjonijiet Industrijali (1976) sabiex allegazzjonijiet ta' tkeccija ngusta mill-impieg ikunu jridu jitressqu quddiem id-Dipartiment tax-Xoghol mhux aktar tard minn erba' xhur wara li jsehhu. Il-GWU tirtira azzjoni ndustri- jali fil-fabbrika SGS-ATES ta' Hal Kirkop wara li ntlahaq ftehim mal-kumpanija f'laqgha ta' konciljazzjoni. Haddiema tal-Hwienet jaghmlu marc ta' protesta fil-Belt dwar it-talba taghhom għal nofs ta' nhar frank nhar ta' Sibt. Gie registrat nuqqas ta' qbil bejn it-Taqsima Lukandi, Ristoranti u Ikel (GWU) u l-Casino: (1852) dwar zewg klawsoli fit-tfassil ta' ftehim It-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild (GWU) tikkontesta t-tkeccija ta' haddiem mill-fabbrika Llovd Clothing. Il-UHM taghmel rapprezentazz- jonijiet mad-Direttur tax-Xoghol dwar ilmenti fuq kuntratti ta' xoghol li ma jkunux bil-miktub. il-UHM tordna overtime ban fid-Dipartiment tad-Djar. L-MUBE jakkuza lill-management tas-Central Bank b'cahda li jiddiskuti Imenti ndividwali maghha. Jintlahaq ftehim bejn it-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild (GWU) u l-kumpanija Llovd Shoes wara zewg laqghat ta' konciljaz- zjoni, dwar haddiem li tkecca fuq dixxiplina. It-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild (GWU). tiddefendi l-impieg ta' haddiem mal-kumpanija Intex. Hosierv li safa vittma ta' rijorganizzazzjoni waqt Il-GWU ma tiddefendix impjegat ma' Sanga Ltd quddiem Tribunal Industrijali wara li dan irrizenja minn membru taghha. Il-kaz jitressaq quddiem il-Qorti Kostituzzjonali. it-Taqsima Lukandi, Ristoranti u ikel (GWU) tilmenta dwar nuqqas ta' arja pura fil-Corinthia Flight Catering Unit. L-MUBE tikkritika l-Management tal-Mid Med Bank fuq kif gew imxandra l-promozzjonijiet. SFC tordna f'attivitajiet il-Unjon bovcott Impjegati parzjali socjali u sportivi organizzati mill-kumpanija Farsons wara nuqqas ta' qbil mal-management dwar bdil fil-postijiet tad-dhul u hrug tal-haddiema. Il-GWU. ssostni li mhix lesta taccetta proposti li qed. isiru mill-Federazzjoni ta' l-Industriji biex tispicca l-gimgha ta' 40: siegha ghall-haddiema tal-fabb- rika u flokha tidhol sistema ta' 2,080 siegha fis-sena. L-MUBE. tirregistra nuqqas ta' ftehim wara li twarrab suggeri- ment ghal restructuring exercise mill-management tal-Mid Med Bank. Ser jitqeghdu 'extractor fans' fil-fabbrika International Shoes fejn sprav taz-zraben kien ta' periklu ghas-sahha tal-haddiema. Minn survev- fost: is-sidien tal-Hwienet, il-Unjon Haddiema tal-Hwienet (UHH) stqarriet li 95.76 tas-sidien jaqblu mat-talba li l-haddiema taghhom jinghataw nofs ta' nhar 'off' is-Sibt. Il-General Retailers k Traders Union (GRTU). stqarriet li tippreferi li jkunu s-sidien li jaghzlu meta jkun in-nofs ta' nhar 'off', It-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild (GWU) u. l-kumpanija Marque Noire jiftehmu wara li gie registrat nuqqas ta' qbil dwar thaqqis filspaġi tal-had- diema wara qtugh tal-provista ta' l-elettriku. rijorganizzazzjoni fl-isptarijiet. l-htiega ta' ghall-haddiema Matul is-50na gew happuitati fil-gazzetti bosta ftehim koflċettiv kemm godda kif ukoll niveduti, mifhuqa bejn unfons u management. Fosthom insibu dawn Li gejjin. Id-data hija tal-gazzetta fejn jinghata t-żaghiif. Bejn it-Taqsima Tessuti, Hwejjeg u Gild (GWU) u l-managements ta' Peter Blond International (12/4); Top (29/5); 'Heidemann (1/6); J. Fiorentino (10/12); Hans Hoffmann (15/12). Bejn L-STPSA (GWU) u l-managements tal-Bank of Valletta (11/4) u Radju Mediterran (28/6) Bejn il-Unjon Haddiema Maghqudin u l-managements ta' l-Allied Newspapers (6/1); Mizzi (9/5) u Menrad (30/10) jiġ ln BEN PROFIT SHARING ġ FLEXIBLE WAGE RATES B WORKERS' PARTICIPATION AT SHOP FLOOR LEVEL IN ITALV Newsletten taq- Centu ghall-Izvilupp tal- Pantecipazzjoni tal-Ħaddiema — WPDC —- Univonsita ta' Malta Editux Genentali : Edwand L. Zammit Editun ta' din il-Hanga : Godfieg Baldacchino RekLamat : Emanuel Debono Photo-żupe Setting : Edith Rizzo Għaġika u Disinn Paul Àgdus Stampat fil-Malta UNEVERALtIj. Press — Mejju 1987 Ghanijiet tal- WPDC: Li jghin fl-izvilupp tal-partecipazzjoni tal-haddiem fix-xoghol u fis-socjeta', permezz ta' servizz ta' taghlim, ricerka u konsultazzjoni. d WA: GA aħeiġeia