Fratellanzi li kienu jassistu lill-Ikkundannati għall-mewt Nistgħu ngħidu li l-fratellanzi kollha mwaqqfa sa mill-medju evu kollha kemm huma, taħt kull isem jew denominazzjoni, kellhom imniżżel fl-istatuti tagħhom li, minbarra devozzjonijiet u attivitajiet konnessi mat-titolu tagħhom, kellhom jassiguraw għajnuna lill-membri tagħhom fil-bżonnijiet materjali bħal mard, faqar, mewt u funerali, kif ukoll spiritwali bit-talb, quddies tal-mejtin u faraġ ieħor. Dan kollu kien isir bl-għajnunua tal-fondi miġbura mill-ħlas żgħir tas-sħubija u minn donazzjonijiet ta' erwieħ tajba. Għajnuna soċjali Il-fratellanzi nibtu bħala l-ewwel forma ta' għajnuna soċjali u opri ta' karità fi żmien meta kien għad m'hemmx sistema nazzjonali governattiva. Il-fratellanzi ta' din ix-xorta twaqqfu mill-istess poplu, imma biex ikunu rikonoxxuti mill-Knisja u jiggwadanjaw indulġenzi u privileġġi spiritwali oħra kellhom ġeneralment ikunu affiljati ma' arċikonfraternità f'Ruma u kienu jagħżlu li jkunu taħt protezzjoni ta' qaddis u jkollhom l-artal għalihom. Fratellanzi oħra kienu jiġbru fihom nies tal- istess sena jew xogħol u jagħżlu qaddisin protetturi assoċjati magħhom. Sadattant l-Ordnijiet reliġjużi kienu jwaqqfu mhux biss terzordnijiet imma wkoll fratellanzi, bħalma jagħmlu l-Agostinjani li jwaqqfu fratellanzi taċ-Ċintura, il-Karmelitani li jwaqqfu fratellanzi tal-Karmnu u d-Dumnikani li jistabbilixxu l-fratellanzi tar-Rużarju. Dawn kellhom (u għad għandhom) regolamenti li jassiguraw mhux biss it-tkattir tad-devozzjonijiet speċjali tagħhom imma jinkorporaw ukoll l-għajnuna spiritwali u materjali lill-membri tagħhom. Fost ix-xogħol ta' uħud mill-fratellanzi kien hemm faraġ u assistenza lil dawk l-isfortunati L Festi Solenni f'ġieħ i Ma li jkunu sfaw ikkundannati għall-mewt. Fratellanza minnhom kienet dik tal-Anġlu Kustodju fi ħdan il-Karmelitani għall-Belt Valletta, eretta fl-1748. Sa mill-1749 bdiet issir il-festa kull sena u ġieli ħarġet l-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu ma' dik tal-Anġlu Kustodju. Il-fratelli kienu joħorġu jiġbru l-flus għall-bżonnijiet tal- ikkundannati għall-mewt u kienu wkoll jipparteċipaw fl-assistenza. Waqt il-ġbir, minbarra l-kunfratija bajda kienu jilbsu kappell abjad imdawwar bil-ġmiemen. Fl-ewwel nofs tas-seklu għoxrin din il- fratellanza bdiet tmur lura u ma komplietx il-ġbir għall-ikkundannati, imma għadha ssir il-festa ġewwa l-knisja biss, fuq skala żgħira. , Il-fratellanza ta' San Gużepp tar- Rabat għand il-Franġiskani Ta' Ġieżu kienet tieħu ħsieb l-assistenza mal-ikkundannati għall-mewt. Ġiet eretta fl-1508 jew qabel. Meta kien se jkun hemm eżekuzzjoni ta' kkundannat fir-Rabat jew fl-Imdina dawn il-fratelli ta' San Ġużepp kienu jassistuh. Waqfu jagħmlu dan fl-1819 meta x-xogħol ġie f'idejn ir-Rożarjanti tal-Belt Valletta, imma kien għad baqgħalhom il-permess li jiġrbu fit-toroq għall-ikkundannati. Il-fratellanza ta' San Ġużepp tal-Birgu kienet attiva tipprovdi assistenza lill-ikkundannati ta' barra l-Belt Valletta. Il-Fratellanzi tar-Rużarju Id-Dumnikani kellhom artali u devozzjoni lejn il-Madonna tar-Rużarju kemm Sqallija kif ukoll fir-Rabat f'Malta kmieni fis-seklu sittax u fil-Birgu madwar l-1547. Imma l-fratellanzi tar-Rużarju bdew jinbtu malajr wara r-rebħa tal-flotta tal-Insara mibgħuta mir-renjanti tal-Ewropa u nkuraġġita mill-Papa Piju V, fil- Battalja ta' Lepanto tas-7-X-1571 kontra l-flotta Torka. Il-Papa ddeċieda li r-rebħa saret bl-interċessjoni tal-Madonna tar-Rużarju u għalhekk ħoloq il-festa liturġika fl-1572 li, għall-ewwel, bdew isejħulha festa tal-Madonna tal-Vitorja, imma fl-1573, il-Papa Gregorju XIII stabbiliha bħala festa tar-Rużarju l-aktar għas-7 ta' Ottubru, l-jum tar-rebħa u mal-Litanija tal-Madonna żdiedet l-appellazzjoni 'Auxilium Christianorum' (Għajnuna tal-Insara). Din il-fratellanza kienet l-ewwel waħda Marjana fil-gżejjer Maltin u sa tmiem is-seklu sittax kienet stabbilita f'diversi parroċċi. , il-fratellanzi tar-Rużarju f'Malta jiġu eretti bl-intervent u l-approvazzjoni tal-Ġeneral jew Provinċjal tad-Dumnikani. It-titular tar-Rużarju ġeneralment ikun imdawwar bi 15-il pittura żgħira li juru l-misterji tar-Rużarju. Wara r-rebħa ta' Lepanto bdew idaħħlu wkoll lil San Duminku fit-titular. ĠER Ir-Rożarjanti L-aktar fratellanza li kienet tissemma' fil-ħidma għall-ikkundannati kienet l-fratellanza tar-Rużarju assoċjata mal-Knisja ta' Porto Salvo tad-Dumnikani fil- Belt Valletta. Ix-xogħol mal-ikkundannati kienet wirtitu mingħand il-Kavallieri ta' San Ġwann. Kollox beda meta l-kavallieri ffurmaw fratellanza fl-1575 bl-isem ta' 'Soċjetà tar-Rużarju u tal-Miżerikordja.' Id-Dumnikani tawhom biċċa art u sal-1578 il-kavallieri kellhom l-oratorju u l-kappella mal-knisja ta' Porto Salvo. Kienu jagħmlu atti ta' karità, jżewġu tfajliet foqra, u taw bidu għat-tradizzjoni tal- mejda tal-appostli ta' ħamis ix-Xirka. Il-fratellanza tal-kavallieri kienet magħrufa wkoll bħala 'Tal-Qtugħ ir-Ras ta' San Gwann Battista' (San Giovanni Decollato) li bħalha kien hemm ukoll, bl-istess titolu u funzjoni, f'diversi postijiet tal-Italja. Fl-1608 din il-fratellanza tal-Kavallieri telqet mis-sede tad-Dumnikani għax kienu lestew l-oratorju tagħhom fil-knisja ta' San Ġwann, fejn għadna naraw il-pittura ta' Caravaggio li turi l-martirju ta' San Gwann. Il-Gran Mastru Pinto ssieħeb mal-fratellanza fit-18-X-1755 b'ċerimonja kbira. Meta l-kavallieri telqu minn Malta l-fratellanza tar-Rużarju tal-knisja ta' Porto Salvo, fl-1807, kompliet ix-xogħol li kienu jagħmlu l-kavallieri rigward l-ikkundannati, għalhekk, minflok sempliċiment Fratellanza tar-Rużarju bdew jissejħu Fratellanza tar-Rużarju u tal-Miżerikordja. Dawn il-fratelli tar-Rużarju tal-Belt Valletta huma magħrufin ukoll bl-isem ta' Rożarjanti. Fost l-affarijiet li kellhom biex jintużaw fl-eżekuzzjonijiet kien hemm żewġ paletti, waħda bix-xbiha ta' Kristu Kurċifiss mad-Duluri u l-oħra bil-Madonna tar-Rużarju, San Duminku u San Ġużepp. Dawn il-paletti kienu jintwerew lill- ikkundannat fl-aħħar mumenti ta' ħajtu. Bħalhom kienu jużaw ukoll fratellanzi ta' San Giovanni Decollato li kien hemm fl-Italja sa mill-Medju Evu. Ir-Rożarjanti komplew jieħdu ħsieb il-bżonnijiet spiritwali u temporali sal- aħħar mumenti tal-ikkundannati għall-mewt. Kienu joħorġu jiġbru fit-toroq bil-karus li fuqu kienet tidher ix-xbiha ta' ras San Ġwann, libsin il-kunfratija bajda, wiċċhom mgħotti bil-kapuċċ li jkollu żewġ toqbiet għall-għajnejn u kappell.abjad imdaqqas b'żewġ faldi kbar milwija 'l fuq. F'jum l-eżekuzzjoni kienu joħorġu mill-oratorju tagħhom b'dak l-ilbies u jimxu lejn il-ħabs rT2 (għall-ewwel kien il-Belt (4 fil-Castellania u wara f'Kordin, Raħal ġdid) biex hemm jisimgħu il- quddies, jitqarbnu u jiktbu ) lill-ikkundannat bħala J membru fil-fratellanza. l Fl-1580, tliet barranin l ikkundannati għal mewt l. għamlu t-testment u t-tlieta li kienu ħallew il- ). fratellanza tar-Rużarju ta' (: Porto Salvo bħala l-werrieta universali tagħhoml Wara l-eżekuzzjoni Festi Solenni f'ġieħ iawŻrjjn xt r-Rożarjanti kienu jinżlu lura lejn l-oratorju jkantaw il-miserere waqt li n-nies fit-toroq jitolbu għar-ruħ il-mejjet. Interessanti nżidu, bħala eżempju tal-ġbir li fil- Malta Herald tas-6 Xl-1908 is-segretarju tal-fratellanza rrapporta li kienu nġabru £63-12s-5d għal ikkundannat reċenti u li waqt il-konsulta ddeċidew li nofshom imorru quddies għall-iġġustizzjat u l-kumplament għall-istituti biex jitolbu għalih. Meta l-kundanna tal-mewt ma baqgħetx tingħata, r-rettur tal-fratellanza .talab lill-Ministru tal-Ġustizzja biex jirritornalhom l-apparat li kellhom il-ħabs konness mal-eżekuzzjonijiet imma r-risposta kienet li, għalkemm spiċċat mill-kodiċi kriminali, l-kundanna baqgħet isseħħ għall-forzi armati. L-illustrazzjonijiet juru: l. Rożarjant mill-fratellanza tar-Rużarju tal-Belt Valletta qed jiġbor għall-ikkundannati. (pittura tal-awtur) 2: Il-karus li fih ir-Rużarjanti kienu jiġbru fondi għall-quddies u suffraġi oħra. Il-paletti li kienu jintwerew lill-ikkundannat fl-aħħar mumenti ta' Dawn il-Pitturi ġew imħallsa minn tlett benefatturi, Loretu Gatt, Simon Zammit, Frankie Gatt li jinsabu f'waħda mis-swali tal-Każin.