TAL-FRANĠISKANI FL-ART IMQADDSA: MA g IT-TWELID TAL-KUSTODJA TAL-ART IMQADDSA Iċ-Ċenaklu u l-proprjetà ta' madwaru rajna li nxtara fl-1335 bil-ħila ta' fra Roger Guċrin megħjun bis-sħiħ min-nobbildonna Margherita ta' Sqallija. L-att tax-xiri kien possibbli wara trattattivi ibsin mal-awtoritajiet Musulmani li kienu jaħkmu Ġerusalemm, u protagonist f'dawn it-trattattivi kien Melek en-Naser Mohammed, Sultan tal-Eġittu (1310-1341), li 6 4 L-ART IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 Disinn taċ-Ċenaklu minn wara l-kronista tal-Kruċjati, l-isqof Jacques de Vitrv, isejjaħlu Christianos diligens (iħobb lill-insara). Min-naħa Kristjana l-protagonisti li daħlu fi trattattiva uffiċjali mas-Sultan kienu wkoll rjali, jiġifieri r-Re Roberto d'Anjou u martu r-Reġina Sancia ta' Majorca, Dawn kienu l-akbar benefatturi tal-Franġiskani tal- Art Imqaddsa, u huma meqjusa bħala strumentali biex għenu lill-Franġiskani jiksbu għall- Kristjanità l-Postijiet Qaddisa tal-Fidwa. Roberto d'Anjou u Sancia ta' Majorca jixtru ċ-Ċenaklu Roberto, magħruf bħala Savio (Għaref), Re ta' Napli u ta' Ġerusalemm, Konti t'Anjou u ta' Provence (1309-1343), kien it-tielet iben ta' Karlu II u Maria, bint Stiefnu V tal- Ungerija. li kien pretendent għat-tron tal-Ungerija, miet fl-1295, u ħuh l-ieħor, Ludoviku, ċaħad it-tron u daħal mal-patrijiet Minuri Dan miet fl-1297 u fl-1317 il-Papa Ġwann XXII iddikjarah qaddis. Fl-1309 Roberto żżewweġ fit-tieni żwieġ lil Sancia, bint Jaime I, Re ta' Majorca. Din il-koppja rjali kellha mħabba speċjali lejn il-patrijiet Minuri, u t-tnejn li huma riedu jmutu bħala membri tat-Terz Ordni Franġiskan u ġew midfunin fil- knisja ta' Santa Chiara f'Napli, Roberto f'sarkofagu fuq l-altar maġġur u Sancia taħt l-altar. Wara l-mewt ta' Roberto (20 ta' Jannar 1343) Sancia daħlet mas- Sorijiet Klarissi tal-Monasteru L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 $ 7 ta' Santa Croce f'Napli, imma mietet ftit wara fit-28 ta' Lulju 1345. Il-knisja monumentali u monasteru ta' Santa Chiara f'Napli, illum taħt il-kura tal- Patrijiet Minuri, inbnew minn Roberto u Sancia fl-1310. Il-Kronaka tal-XXIV Ministri Ġenerali, li titkellem fit-tul dwar Roberto u Sancia, ma tagħtiniex ħjiel dwar kif huma għenu biex jixtru definitivament iċ-Ċenaklu u biex il-Franġiskani jistabilixxu ruħhom fuq l-Għolja ta' Sijon b'mod stabbli. Id-dettalji nafuhom pjuttost mill-Bulla Gratias agimus tal-Papa Klement VI (1342), minn xi testi ta' xhieda kontemporanji, bħalma kien Sudheim, mill-ittri ta' Giovanna I ta' Napli, u minn xi firmani li s-Sultan en-Naser Mohammed ippubblika favur il- Franġiskani li kienu stabilixxew ruħhom fiċ-Ċenaklu. 8 4 L-ART IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 Faċċata taċ-Ċenaklu Sfortunatament ma waslux f'idejna l-atti uffiċjali tax-xiri u l-ftehim bejn Roberto u s-Sultan tal-Eġittu, dwar il-permess biex il-Franġiskani jidħlu fil- pussess tal-Postijiet Qaddisa. Dawn l-atti jew konvenzjonijiet kienu għadhom jeżistu fl- 1427 fl-arkivju tal-Franġiskani f'Ġerusalemm, skont kodiċi (Cod. Lat. 558) ikkonservat fl-Arkivju Sigriet tal-Vatikan. Dan il-kodiċi nkiteb minn patri Franġiskan Ġermaniż anonimu, li kien żar l-Art Imqaddsa, u li jsemmi espliċitament kemm li saru trattattivi bejn Roberto dAAnjou u s-Sultan tal-Eġittu, kif ukoll li xhieda ta' dan tinsab fil-Bulli ta' Klement VI li huma meqjusa bħala d-dikjarazzjoni ekkleżjastika tal-fundazzjoni tal-Kustodja tal-Art Imqaddsa (1342). Ġerusalemm hi belt qaddisa, li hi l-veru wirt tal-Kattoliċi u l-fidili ta' Kristu … Meta jiena mort biex inżur il-postijiet qaddisa ma' żewġ konsli, bil- qaddejja u n-nisa tagħhom, kif ukoll ma' xi pellegrini devoti u xi nisa foqra minn diversi nazzjonijiet, waqt li konna ngħixu hemmhekk fi ħtieġa kbira rajna kif hemm diversi reliġjużi tal-Ordni ta' San Franġisk li jissejħu Minuri, ġejjin minn diversi nazzjonijiet u ilsna, li ad unur tal-Mulej tagħna Ġesii Kristu u tal-Kurja kollha tas-sema, f'dawk il-postijiet qaddisa jiċċelebraw it- tifħir divin, u lill-pellegrini jgħallmuhom, ifarrġuhom u jkattrulhom il-fidi, hekk li huma jgħixu hemmhekk għall-ġieħ tar-reliġjon Paġni mid-djarju tal-vjaġġ fl-Art Imqaddsa ta' L Kristjana kollha kemm hi. Huma jgħixu f'dan il-post wara li saru diversi ftehim u konvenzjonijiet bejn ir-Re Kristjanissimu, ta' tifkira hienja, Roberto, u s-Sultan, kif ukoll permezz tal- Prinċipessa Serenissima ta' Aragona, ir-Reġina (Sancia), li bil-flus tagħhom u spejjeż kbar xtraw mingħand is-Sultan u għaddew lill- Patrijiet li semmejna l-Għolja ta' Sijon, u l-Qabar ta' Kristu u l-Knisja ta' Betleħem, eżattament kif inhu indikat b'mod sħiħ fil-Bulli apostoliċi u l-atti tal-ftehim' Kemm kienet eżattament is-somma li ħallas Roberto dAnjou lis-Sultan en-Naser Mohammed biex xtara b'mod definittiv iċ-Ċenakluż Il-Bulli ta' Klement VI, li dwarhom nitkellmu aktar tard, ma jispeċifikawx is- somma, imma jgħidu biss 'b'ħafna taħbit u xogħol iebes'. Imma hemm xi xhieda tardivi li jitkellmu dwar ċifri. L-anonimu Minorita Ġermaniż li semmejna jitkellem minn 20 elf dukat, imma fil-fatt hu qed jirreferi għall-Qabar ta' Kristu. It-tieni xhud hu d-Dumnikan Felice Fabri li żar l-Art Imqaddsa fl-1480- 83. Hu jitkellem minn 32 elf dukat tad-deheb li r-Re ta' Napli kien ta lis-Sultan fil-Kajr biex jifdi s-Santwarji kollha, jiġifieri l-Qabar ta' ħiżt-Dar bie-milemħurg us en agħe L-ART IMQADDSA '$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 $$e 9 Il-Kjostru Franġiskan Medjevali Kristu, iċ-Ċenaklu, il- Qabar tal-Verġni Marija, u l-Grotta tan-Natività f'Betleħem. Dawn ix-xhieda, għalkemm ma jaqblux dwar l-ammont ta' dukati li ħallas ir-Re Roberto, jaqblu fil-fatt li huma kisbu l-informazzjoni minn fomm il-patrijiet Franġiskani li raw f'Ġerusalemm. X'kien ifisser konkretament il-ġest tar-rjali ta' Napli2 Ix-xiri ta' dawn is- Santwarji prinċipali kien ifisser li huma kellhom id-dritt tal-ius patronatus (ġuspatronat) perpetwu fuq dawn il-Postijiet Qaddisa li akkwistaw, u li kien jobbligahom li jmantnu għal dejjem komunità ta' tnax-il patri Minuri tal-Ordni ta' San Franġisk biex ikunu għas-servizz ta' dawn l-istess Postijiet Qaddisa. Id-dritt tal-ġuspatronat fil-medjuevu kien jinkludi wkoll xi drittijiet ta' proprjetà, barra mill-privileġġi konċessi mil-liġi kanonika a favur ta' min igawdi l-patronat (dritt li jkollu sehem fin- nomina ta' rettur ta' knisja, dritt li jirċievi rikavati minn benefiċċi konċessi mal-ġuspatronat, dritt li l-istemma tal-familja tiegħu titpoġġa fuq il-bini sagru li tiegħu kellu l-ġuspatronat). Dan id-dritt kellu miegħu ukoll xi obbligi. per eżempju, li almenu sal-1684 il-familja rjali ta' Napli kellha l-obbligu li tħallas elf dukat fis-sena għall-manteniment tal- Postijiet Qaddisa. Ludolph ta' Sudheim fl-1336, proprju 10 4 L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 fl-istess żmien tax-xiri, jagħti xhieda li r-Re u r-Reġina ta' Napli kienu ntrabtu li jmantnu lill-patrijiet fl-Art Imqaddsa, għaliex 'dawn il-patrijiet Minuri foqra ma jirċievu xejn għall-għajxien għajr il-karità tal-Insara u speċjalment il-manteniment li jgħaddulhom ir-Re Roberto u r-Reġina (Sancia)' Patri Francesco Suriano, li kien missjunarju fl-Orjent mill-1480, u darbtejn superjur tal-Art Imqaddsa (1493-95 u 1512-15) isemmi 'mod espliċitu li Roberto u Sancia kienu jmantnu tnax-il patri residenti fuq l-Għolja ta' Sijon għal valur ta' elf dukat fis-sena, biex dawn il- Franġiskani jaqdu l-obbligi li jiċċelebraw l-uffiċċji divini fil-Qabar ta' Kristu. Fl-1526 l-Imperatur Karlu V ikkonferma l-għotja tal-predeċessuri tiegħu favur il-missjoni tal-Art Imqaddsa. Kienu bosta r-rejiet Ewropej li ntrabtu li jgħinu lill- Franġiskani tal-Art Imqaddsa matul is-sekli, l-aktar fis-sekli 16 u 17. F'lista ta' għotjiet (1573) jiġu reġistrati dawn l-offerti mir-rjali tal-Ewropa: il-kuruna ta' Spanja flimkien mar-Renju ta' Napli 1000 dukat; ir-Re ta' Franza 600 dukat; l-Imperatur 500 dukat; ir-Re tal-Portugal 300 dukat; ir-Repubblika ta' Venezia 316 dukat; is-Sagru Kulleġġ Kardinalizju 200 dukat; l-Ordni tal-Kavallieri ta' Malta 100 dukat. F'dak iż-żmien il- Kavallieri kienu ilhom residenti f'Malta mill-1530 u dan ifisser li kienu jibagħtu din l-għotja kull sena lejn l-Art Imqaddsa, li huma qatt ma nsewha bħala l-post li fiha twieled l-Ordni tagħhom. Il-benefatturi benemeriti tal- Franġiskani fl-Art Imqaddsa, Roberto d'Anjou u Sancia ta' Majorca, baqgħu dejjem fit- tifkira tal-patrijiet tal-Kustodja. L-iStatuti tal-Kustodja tal-Art Imqaddsa tal-1 ta' Awwissu 1377 jinkludu dawn iż-żewġ artikli: 10: 'L-ebda persuna, hi x'inhi l-kundizzjoni tagħha, ma għandha tiddaħħal biex torqod fil-kunvent tal-Għolja ta' Sijon, jekk ma tkunx Prinċep, jew persuna li tkun mibgħuta speċjalment mill-Papa, mir- Reġina ta' Sqallija, jew mill- Ministru Ġeneral' 14: 'Kull nhar ta' Tnejn il-patrijiet huma obbligati li għal dejjem jiċċelebraw is-sagrifiċċju tal-Quddiesa għall-benefatturi, speċjalment għall-erwieħ ta' Roberto u Sancia, rjali ta' Sqallija, li bl-għotjiet ġenerużi tagħhom seta' jinkiseb dan il- post' Ir-Reġina Giovanna ta' Napli tiddefendi d-drittijiet tal-Franġiskani Is-Sultan Melek en-Naser Mohammed, ħabib tar-Re Roberto, miet fl-1341. Wara diversi problemi dinastiċi sar Sultan tal-Eġittu Melek el-Axraf Zejn ed-din Xjaban. Din is- sitwazzjoni wasslet għall-ħtieġa li l-Franġiskani jerġgħu jitolbu li jiġu kkonfermati d-drittijiet tagħhom. Fit-22 ta' Mejju 1363, ir-Reġina Giovannal ta' Napli, neputija ta' Roberto d'Anjou, li fis-16 ta' Mejju 1363 kienet iżżewġet lil Jaime III ta' Majorca, u hekk għaqqdet il-kuruna ta' Napli ma' dik ta' Aragona, bagħtet ittri lis-Sultan Melek el-Axraf li fihom talbitu jikkonferma d-drittijiet li l-Franġiskani kienu jgawdu fuq il-Postijiet Qaddisa. Barra dan ir-Reġina talbet lis- Sultan id-dritt li l-Franġiskani setgħu jibnu kunvent fuq l-Għar tal-Appostli, maġenb il-Qabar tal-Verġni Marija fil-Wied ta' Ġosafat, imma din it-talba baqgħet ma saritx realtà. 'Lis-Sinjur eċċellenti s-Sultan ta' Babilonja maħbub fi Kristu: Giovanna, għall-grazzja ta' Alla Reġina ta' Ġerusalemm u ta' Sqallija, tad-Dukat tal-Puglia, u tal-Prinċipat ta' Capua u Forcalquier, kif ukoll Kontessa L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU — DIĊEMBRU 2013 $. ta' Piemonte, tixtieqlek saħħa fi Kristu u karità fil-Mulej. Għadna niftakru kif l-eċċellenti Sultan predeċessur tiegħek, kien juri benevolenza u mħabba speċjali lejn is-Sinjur Sultan Roberto, ziju tagħna. Niftakru kif, fost il-Prinċpijiet l-oħrajn fid-dinja, kien juri lejh simpatija speċjali, u għat-talba tiegħu għoġbu jikkonċedilu b'mod favorevoli u b'libertà sħiħa, b'kortesija kbira, il- Qabar tal-Mulej tagħna Ġest Kristu, u l-post tal-Għolja ta' Sijon biex fih jgħixu l-patrijiet Minuri, postijiet li kien talabhom l-istess Sinjur ir- Re Roberto, qaddej ta' Alla u tiegħek, Sinjur. Għaldaqstant aħna, bil-fiduċja kollha nersqu lejn l-eċċellenza tiegħek, u nitolbuk b'mod kordjali, biex għall-konsolazzjoni tal-imsemmijin patrijiet u għall-kumdità tagħhom, biex 12 4 L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 Gun erta iu ta' Napli ikunu jistgħu jibqgħu jgħixu f'dawn il-postijiet li semmejna għall-qadi ta' Alla u għall-paċi ta' ruħhom, inti jogħġbok li tikkonċedilhom, fuq din it-talba li qed inressqulek bil-miktub, u li nixtiequ li inti tweġibha b'mod grat, li dawn il-patrijiet ikunu jistgħu jibqgħu f'dawn il-postijiet bis-sigurtà kollha, jiġifieri: li dawn il-patrijiet ikunu jistgħu jgħixu fil-post tal- Qabar tal-Mulej, fuq l-Għolja ta' Sijon, u li jirċievu mingħandek il-konferma ġdida tal-permess biex jgħixu hemmhekk, u li jkunu jistgħu jħarsu dawn is-Santwarji mingħajr l-ebda indħil minn ħadd. Huma wkoll ikunu jistgħu jibnu kunvent għalihom fuq l-Għar li jinsab maġenb il-Knisja tal-Qabar tal-Verġni Mqaddsa, u li fl-istess knisja tal-Qabar (tal-Verġni Mqaddsa) jkunu jistgħu jidħlu liberament biex jitolbu, u jixegħlu l-imsiebaħ kif jogħġob lilhom, kif diġà jagħmlu f'Betleħem..2 Din l-ittra hi importanti għax turina kif, fl-1363, il-patrijiet Franġiskani kienu diġà stabiliti sew kemm fil-Qabar ta' Kristu, fiċ-Ċenaklu, fil-Qabar tal- Verġni Marija, u fil-Grotta tan-Natività f'Betleħem (fejn nafu li kienu ilhom b'mod stabbli mill-1347). Il-fundazzjoni tal-Kustodja tal-Art Imqaddsa L-istoriċi normalment jiddikjaraw li l-Kustodja tal-Art Imqaddsa twaqqfet uffiċjalment mill-Papa Klement VI nhar il-21 ta' Novembru 1342, permezz ta' żewġ Bulli Pontifiċji mibgħutin minn Avignon, Gratias agimus u Nuper carissimae. Għalkemm dan ċertament hu veru mil-lat storiku, hu għaldaqstant veru li l-patrijiet kienu ilhom jgħixu fuq l-Għolja ta' Sijon almenu mill-1337, u li l-atti tax-xiri tal-proprjetà, kif rajna, jmorru lura għall-1335. Il-Bulli Pontifiċji li semmejna jipprovdu l-bażi ġuridika tad-drittijiet li l-Kattoliċità għandha fuq il-Postijiet Qaddisa in ġenerali u fuq iċ-Ċenaklu 'mod partikulari. Il-Bulli ġew ippubblikati għall- ewwel darba mill-istoriku Franġiskan Luke Wadding, Annales Minorum, an. Il-pergamena tal-Bulla Gratias agimus, li Ilum hi mħarsa fl-Arkivju tal-Kustodja f'Ġerusalemm, ġiet awtentikata min-nutar pubbliku f'Napli fit-22 ta' Marzu 1363 permezz ta' att pubbliku li jġib is-siġill tar- Reġina Giovanna l ta' Napli, fuq talba ta' Patri Bernardino da Padova, li kien dak iż- żmien Gwardjan f'Betleħem. Imma din mhijiex il-Bulla oriġinali, li hi mitlufa. Dan hu t-test tal-Bulla Gratias agimus (21 ta' Novembru 1342): 'Klement, isqof, qaddej tal-qaddejja ta' Alla, lil uliedu maħbubin il-Ministru Ġeneral u l-Ministru ta' Terra di Lavoro (Napli), li fiha jaħdem l-Ordni tal- Patrijiet Minuri, saħħa u Barka Apostolika. INRODDU ĦAJR (Gratias agimus) lil Dak li jqassam il-ġid kollu, u noffrulu tifħir xieraq, talli qajjem tant ħeġġa ta' devozzjoni u fidi f'uliedna maħbubin fi Kristu, ir-Re Roberto u Sancia, Reġina ta' Sqallija, li huma illustri billi jqimu l-Feddej u l-Mulej tagħna Ġesu Kristu, u ma jieqfu qatt jaħdmu b'imħabba bla heda għat-tifħir u l-glorja ta' Alla, kif ukoll għall-venerazzjoni u l-ġieħ tal-Qabar Imqaddes tal-Mulej u tal-Postijiet Qaddisa l-oħrajn li jinsabu 'lhemm mill-baħar (Oltremare). Ftit żmien ilu waslet l-aħbar sabiħa mir-Re u r-Reġina quddiem is-Sede Apostolika tagħna, li tarrfitilna li wara spejjeż kbar u trattattivi diffiċli, huma akkwistaw konċessjoni mis-Sultan ta' Babilonja (jiġifieri tal-Kajr), li b'mistħija kbira tal- Kristjani jokkupa l-Qabar Imqaddes tal-Mulej u l-Postijiet Qaddisa l-oħra li jinsabu 'l hemm mill-baħar u li ġew imqaddsin mid- demm tal-istess Feddej, il-privileġġ li l-patrijiet tal-Ordni tagħkom jistgħu jgħixu kontinwament fil-knisja magħrufa bħala s-Sepulkru u hemmhekk jiċċelebraw il-Quddies kantat solenni u l-Uffiċċju Divin skont kif diġà jagħmlu diversi patrijiet a' dan l-Ordni li huma preżenti f'dan il-post. Fuq kollox dan l-istess Sultan ikkonċeda wkoll lir-Re u lir-Reġina ċ-Ċenaklu al-Mulej, il-kappella fejn -Ispirtu s-Santu wera ruħu ill-Appostli u l-kappella -oħra li fiha Kristu deher ill-Appostli wara l-qawmien iegħu mill-mewt, fil- preżenza ta' San Tumas. Irċevejna wkoll l-aħbar dwar kif ir-Reġina bniet kunvent fuq l-Għolja ta' Sijon fejn, kif nafu, jinsabu ċ-Ċenaklu u l-kappelli l-oħrajn li semmejna; f'dan il-post fl-istess ħin hi għandha -intenzjoni li żżomm tnax-il patri mill-Ordni tagħkom biex jiżguraw il-Liturġija divina fil-knisja tal-Qabar a' Kristu, flimkien ma' lett irġiel sekulari li jaqdu ill-patrijiet u jieħdu ħsieb il-bżonnijiet tagħhom. Għal dan l-iskop, l-isemmija Reġina, biex twettaq id- L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 $ 1 3 devozzjoni twajba tagħha u dik tar-Re, umilment talbitna biex nindaħlu bl-awtorità Apostolika tagħna biex nipprovdu għall-bżonnijiet ta' dawn l-istess Postijiet Qaddisa billi nibagħtu hemm Patrijiet devoti u qaddejja kkwalifikati skont in-numru indikat aktar 'il fuq. Aħna, għaldaqstant, filwaqt li napprovaw il-proposta twajba u ta' min ifaħħarha tal-imsemmijin Re u Reġina, u l-intenzjoni devota tagħhom li jistħoqqilha l-barka divina, u filwaqt li rridu niffavorixxu u ninkuraġġixxu x-xewqat tagħhom, bdin (il-Bulla) preżenti nikkonċedu lilkom u lil kull wieħed minnkom il-qawwa sħiħa u ħielsa li, issa u fil-ġejjieni, issejħu fil-preżenza tagħkom u bl-awtorità apostolika u bit-talba tal-imsemmijin Re u Reġina u s-suċċessuri tagħhom, u wara li tkunu tajtu widen għall-parir tal-kunsillieri tal-Ordni tagħkom, patrijiet kapaċi u li jistħoqqilhom meħudin mill-Ordni kollu skont in- numru indikat. Filwaqt, imbagħad, li tqisu l-importanza ta' din il-ħaġa, għandkom tagħtu attenzjoni xierqa lil dawk il-patrijiet li jiġu destinati għas-servizz ta' Alla fil-Qabar ta' Kristu, kif ukoll fiċ-Ċenaklu Mqaddes u fil-kappelli li semmejna aktar 'il fuq. Dan għandkom tagħmluh wara li tistaqsu lill-Ministru Provinċjal tagħhom u tal- Ordni tagħkom rigward il-kapaċitajiet ta' dawk il- patrijiet li huma magħżulin u temporanjament destinati għal dawk ir-reġjuni 'lhemm mill-baħar u, fil-każ li xi ħadd minnhom ikun assenti, kull darba li tippreżenta ruħha din l-okkażjoni, li tagħtu permess li jintbagħtu patrijiet oħrajn biex jieħdu post dawk li ma jkunux 14 8 L-ART IMQADDSA $' OTTUBRU — DIĊEMBRU 2013 preżenti u li jgħixu f'dawk ir-reġjuni. Flimkien ma' dan, nagħtukom ukoll il-fakultà li, f'każ li l-patrijiet jiċħdu li jaċċettaw, intom tkunu tistgħu tobbligawhom biex jobdu, wara li twissuhom permezz tal-użu taċ-ċensuri ekkleżjastiċi. Xejn ma għandu jmur kontra dawn l-ordnijiet, la jekk tkun xi projbizzjoni apostolika jew inkella xi statuti tal-Ordni tagħkom li jikkuntradixxu dak li qed ngħidu, ukoll jekk dawn ikunu msaħħin minn xi stqarrija solenni jew ratifika apostolika jew xi ftehim ieħor, u wkoll jekk xi wħud ikunu rċevew mis-Sede Apostolika, b'mod ġenerali jew partikulari, l-eżenzjoni mill-interdett, sospensjoni jew skomunika, ħlief fil-każ li fih l-ittra apostolika ssemmi dan l-indult b'mod sħiħ, ċar u letterali. Aħna nixtiequ li, meta dawk il-patrijiet li huma magħżulin ikunu preżenti fir-reġjuni li jinsabu 'l hemm mill-baħar, huma għandhom jaqgħu taħt l-ubbidjenza u jkunu suġġetti għat-tmexxija tal-Gwardjan tal-patrijet tal- Ordni tagħkom, kif ukoll tal- Ministru Provinċjal tal-Art Imqaddsa, bdak kollu li jaqa' fil-kompetenza tiegħu. Mogħtija f'Avignon, fil-21 ta' Novembru 1342, l-ewwel sena tal-Pontifikat tagħna' hi indirizzata lir-Reġina Sancia u lil żewġha r-Re Roberto d'Anjou. Il-valur tal-Bulli mil-lat ġuridiku hu importantissimu. Qabel xejn, il-Papa Klement VI jippromulga lid-dinja Kattolika r-ratifika ta' ftehim politiku li kien sar bejn ir-Re ta' Napli u s-Sultan tal-Eġittu dwar akkwist ta' proprjetà li għad-dinja Kristjana hi meqjusa bħala Post Qaddis (Ċenaklu, flimkien mal- Postijiet Qaddisa tal-Qabar ta' Kristu, Qabar tal-Verġni Marija u Grotta tan-Natività f'Betleħem). Dan ifisser li ftehim simili ġie meqjus, sa mill-bidunett, bħala trattat bejn żewġ potenzi li kellhom dritt ta' proprjetà u ta' aljenazzjoni jew ksib tal-istess proprjetà (l-Eġittu fuq naħa u r-Renju taż-Żewġ Sqalliji fuq oħra). Il-Papa jiddikjara li l-proprjetà nxtrat bi spejjeż kbar u trattattivi ibsin mir- Re u r-Reġina, mela li r-Rjali ta' Napli huma l-proprjetarji veri tal-Postijiet Qaddisa imsemmija. Il-Papa jiddikjara li s-Sultan ikkonċeda u li r-Rjali ta' Napli akkwistaw żewġ privileġġi. li l-patrijiet Minuri tal- Ordni ta' San Franġisk ikunu jistgħu jgħixu b'mod permanenti, stabbli u għal dejjem, u jiċċelebraw l-uffiċċji divini fil-Bażilika tal-Qabar ta' Kristu. It-tieni nett li s-Sultan ikkonċeda lir- Rjali ta' Napli ċ-Ċenaklu, il- kappella tal-inżul tal-Ispirtu s-Santu, u l-kappella ta' San Tumas (taħt iċ-Ċenaklu), uli dawn imbagħad għaddew b'donazzjoni lill- patrijiet Franġiskani dan il-Post Qaddis. Prova ta' din id-donazzjoni hi l-fatt li r-Reġina Sancia bniet, mill- patrimonju tagħa, kunvent lill-patrijiet biex fih ikunu jistgħu jgħixu fuq l-Għolja ta' Sijon. Il-Bulli jikkonfermaw ukoll l-atti kollha ta' xiri ta' proprjetà taż-żona tal- Għolja ta' Sijon li kienu saru max-xiri definittiv tar-Rjali ta' Napli, speċjalment, kif rajna, bl-inizjattiva ta' fra Roger Guċrin u l-għajnuna finanzjarja ta' Donna Margherita di Sicilia. Finalment il-Bulli huma prova li ċ-Ċenaklu, bħala s-Santwarju ewlieni tal- Franġiskani fl-Art Imqaddsa, hu proprjetà esklużiva tal- Latini (Knisja Kattolika), u li l-Franġiskani huma l-uniċi proprjetarji leġittimi tiegħu, kif, fil-fatt, kienu mill-1333 sal-1551 meta keċċew mill- Għolja ta' Sijon bl-ordni tas-Sultani Torok Ottomani ta' Kostantinopli. Il-Bulli huma wkoll prova li r-Reġina offriet li tipprovdi l-għajxien ta' 12-il patri minn butha, u li l-Ministru Ġeneral u l-Ministru Provinċjali ta' Napli kellhom il-fakultà li jibagħtu patrijiet mill-Ordni kollu biex jgħixu fuq l-Għolja ta' Sijon. hi prova li l-preżenza tal- Kustodja Franġiskana kienet realtà internazzjonali sa mill-bidunett, u li r-Rjali ta' Napli kellhom il-ġuspatronat fuq il-proprjetà li xtraw bi flushom u taw b'donazzjoni lill-Franġiskani. Il-Bulli jgħidu li l-patrijiet Minuri li jgħixu fuq l-Għolja ta' Sijon kienu jaqgħu taħt l-ubbidjenza tal-Gwardjan tal-Għolja ta' Sijon (li mbagħad beda jissejjaħ Kustodju tal-Art Imqaddsa), taħt il-ġurisdizzjoni immedjata tal-Ministru Provinċjal tal-Art Imqaddsa (li dak iż-żmien kellu r-residenza tiegħu f'Ċipru). B'hekk ġie ċċarat il-fatt li l-Ministru Provinċjal tal-Art Imqaddsa kellu ġurisdizzjoni immedjata fuq il-Postijiet Qaddisa tal-Art Imqaddsa, ħaġa li saret normali meta l-istess Gwardjan ta' Sijon, bħala Kustodju tal-Art Imqaddsa, sar, in effetti, il-Ministru Provinċjal tal- missjoni Franġiskana. L-ART IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2013 $ 15