L-ewwel attakki mill-ajru fuq Malta bdew fil-11 ta' Ġunju 1940 fis-6.55 am. F'dan il-jum għaxar bombers Taljani tat-tip Savoia Marchetti 975 ġejjin minn Katanja taħt il-kmand tal-Kurunell Umberto Mazzini tefgħu l-ewwel bombi fuq gżiritna. Xelters ftit jew xejn kienu jeżistu għal dit-tip ta' gwerra mill-ajru. Minħabba f'hekk il-Gvern Imperjali malajr ħoloq il- Passive Defence Corps, wara magħrufa bħala Air Raid Precautions Organisation taħt it-tmexxija ta' Mr CH. Dawn iktar kienu ffissati biex jagħtu tagħrif fl- eventwalità li seta' jintefa' l-gass velenuż, u fuq l-użu tajjeb tal-maskri tal-gass li ngħataw lil kull persuna ċivili fil-gżira, inklużi t-trabi li kellhom maskri speċjali. Meta bdew jiġġarrfu d-djar bil-bombi, billi ma kellniex xelters u biex ma jinħoloqx paniku, nies apposta bdew iżuru dar dar u jagħtu pariri fejn l-aħjar il-familji setgħu jistkennu, bħal taħt is-sodod, imwejjed, kantini, f'sagristiji fil-knejjes etc. Wara li bl-esperjenza dawn instabu li ma kienu joffru l-ebda lqugħ għal kontra l-bombi, postijiet bħall- mina tal-vapur ta' l-art fil-Belt, l-Ipoġew ta' Ħal Saflieni, il-Katakombi tar-Rabat u l-għerien imtlew bin-nies. L-uniċi xelters li kienu bdew jinbnew ftit jiem qabel il-gwerra kienu dawk tal-Ponta ta' l-Isla. Il- Gvern induna bil-problema serja, u maqbud minn paniku, beda t-tħaffir ta' xelters ma' Malta kollha. L-ewwel xelter li deher fin-naħat tal-Qrendi mħaffer apposta kontra l-bombi, kien ta' ċertu Mikiel Mifsud, imlaqqam ta' 'l-Imqabbija' li kien joqgħod fi Triq is-Siġġiewi. Dan ix-xelter tħaffer taħt il-posti tal- ġebel eżatt fid-daħla tat-triq dejqa li tagħti għall- barrieri ta' 'Xagħar Imqalleb.' Ġol-faċċati tal-barrieri bdew jitħaffru bil-baqqun ħafna xelters u nsibu kważi f'tarf Triq San Nikola, fil-barriera ta' Liena, xelter kbir mhux ħażin. Wara bdew jitħaffru bosta xelters, kemm privati u kemm ukoll pubbliċi. Wieħed mix-xelters privati li beda jitħaffer xi ġimagħtejn mill-bidu tal-gwerra kien Soċjetà Mużikali Lourdes - Qrendi dak ta' Triq it-Torri, fir-residenza ta' Żaren Zammit tan-Naxxari, li kien b'żewġ sulari u b'xi tliet kmamar imdaqqsa. Fih kienu jistkennu wkoll xi tlettax-il patri ta' Santa Rita li kienu joqogħdu fl-istess triq, flimkien ma' xi erba' familji li kienu refuġjati f'dik id-dar. It-tħaffir tax-xelters beda b'ritmu aktar mgħaġġel aktar kemm bdew jiżdiedu u jiħraxu l-attakki. Ġo dawn l-istess xelters ingħataw permessi biex xi familji setgħu jħaffru xi kmamar privati mal-ġnub tagħhom. Fi Triq it-Torri tħaffer xelter minn ġol-kantina ta' taħt it-Torri, għal ġos-sqaq ta' ma' ġenbu. Fl-istess triq ftit 'il bogħod fejn jibda t-tieni sqaq, kien hemm xelter ieħor, u għadni niftakar, qisu l-bieraħ, li ftit wara li tlesta kien iżżewweġ ċertu Ġanni Tanbone, li kien suldat fl-R.M.A. Hekk kif kien għadu laħaq iżżewweġ kien faqqa' air rejd qawwi u qatta' parti mill-għodwa ta' dak in-nhar f'dak ix-xelter. Kellu mistednin tiegħu xi suldati Ingliżi mill-fortizza ta' Bubaqra. Fejn il-kappella Tas-Salvatur kien hemm xelter ieħor bi tliet bokok, tnejn fil-ġenb tal-kappella u l-oħra fuq wara. Jum wieħed, billi dax-xelter kien biss ftit metri 'l bogħod mill- Kwartieri Ġenerali tal-K.O.M.R. ajruplan Ġermaniż Messerchmidt M.E.109 li kien ġej minn fuq in-Nigret, spara xi tiri mill-kanun li kellu f'nofs l-iskrun tiegħu bil-balal 20mm lejn xi suldati, u xi balal ħabtu u splodew qrib ix-xelter fuq il-ħajt ta' wara tal-kappella. Marki ta' dawn kienu għadhom jidhru sa xi tnax-il sena ilu, iżda issa t-toqob tkaħħlu. Fi Triq il-Kbira, fil-kantuniera qabel taqbad Triq is- Salvatur, quddiem il-ħanut ta' Bondina, kien hemm bokka ta' xelter li kien jibda minn fejn qabel kien hemm il-forn tal-'Furnar', il-lum spiżerija. Xelter ieħor kbir kellu żewġ bokok fi Pjazza Santa Marija, u l-bokka l- oħra quddiem il-każin ta' Santa Marija. Dan kien maqtugħ f'żewġ livelli. Ftit 'il fuq mill-barriera ta' 'Liena' fit-tarf ta' Triq San Nikola, fejn ir-razzett ta' 'Ċavettu' kien hemm xelter ieħor li l-bokka tiegħu kienet tinfed għal ġo barriera qadima kkonvertita f'għalqa. Xelter ieħor importanti ħafna kien dak imħaffer metri bogħod fuq il-lemin ta' l-għassa quddiem id- dar ta' Ġamri ta' l-Aċċa u faċċata tal-ħanut tax-xorb ta' Klement. Dan kellu bokka quddiem l-għassa tal- pulizija ħdejn Ninu l-Iskarpan, u l-bokka l-oħra fuq il-ġenb ta' l-għassa fi Triq il-Kbira, fejn qabel kien hemm il-berġa l-qadima. Dax-xelter kien speċjali għax kien iservi bħala sptar żgħir. Fih kienu jsiru operazzjonijiet ħfief u kien iservi bħala post fejn jwelldu n-nisa. Dan kien immexxi minn ċertu Dr Toledo u xi nurses kienu jintbagħtu apposta mill-Isptar Ċentrali tal-Furjana, fejn il-lum hemm il-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija. L-ewwel żewġ pazjenti li wżawh kienu ċertu Manwel Farrugia li kien is-Superjur tal-Mużew tal- Qrendi u t-tfajjel Nikola Abdilla, li t-tnejn kienu operati għall-hernia jew ftuq. L-ewwel mara li welldet fih kienet is-Sinjura Peppina Magri ta' 'Ċesri', li welldet tifel Ġużeppi, il-lum emigrat fil-Kanada u li ta' spiss iżur Malta għall-vaginzi. Xelter ieħor imdaqqas kien fi Pjazza San Mattew li kien jaqdi n- nies ta' Bieb ix-Xagħra kollha. Xelter ftit differenti mill-oħrajn, magħruf bħala 'caterpillar shelter', kien fejn ir-ruħ fi Triq iż-Żurrieq. Dan kien forma ta' trinka ftit wiesa' u twila li kienet imsaqqfa bil-konkos li kienet toffri biss protezzjoni mill-isplinters tal-bombi li setgħu waqgħu fil-qrib, biss ma kienx joffri protezzjoni għal 'direct hits' jew jekk bomba tisplodi fuqu. Kuljum f'kull xelter, speċjalment bil-lejl kien jingħad ir-Rużarju Mqaddes, u waqt xi attaki qawwija fil-qrib kien jingħad xi talb imqanqal, li kien juri t- tama qawwija tal-Maltin fil-providenza divina. Santi kont tara bil-gzuz mal-ħitan. Bħala sodod ħafna nies kienu jużaw xkejjer tal- faxx mimlija bit-tiben li kienu jittelgħu bi nhar biex jinxfu mill-umdità, jekk it-temp ikun jippermetti. Bħala dawl kienet tintuża xi xemgħa, lampi tal-pitrolju u xi msiebaħ qodma bil-ftila tixgħel ġoż-żejt. Kien hemm min kien jorqod il-lejl kollu fix-xelter, waqt li oħrajn kienu jidħlu fihom waqt xi air rejds biss. Hija ħaġa xierqa li xi wieħed minn dawn ix-xelters jitbattal u jitnaddaf u b'hekk isir aċċessibli f'xi jiem partikolari biex il-ġenerazzjoni tal-lum tista' timmaġina minn' xiex għaddejna aħna l-anzjani tal- lum, l-aktar fl-iljieli kesħin tax-Xitwa bil-mewt imdendla l-ħin kollu fuq rasna. Il-Kunsill Ċiviku jista' jgħin ħafna għal dan l-għan bħalma għamlu l-Kunsilli ta' l-Imġarr u tal-Mosta.