Grajjiet; Drawwiet, Tifkiriet: l Fi żmien tlett ijiem il-Kapitlu tal-Kattidral joħroġ darbtejn mill-knisja tiegħu u jmur jagħ- mel-festa fi knejjes oħra. Fid-19 ta' Marzu, imur fil-knisja tal-Patrijiet ta' Ġieżu, ir-Rabat, biex jiċ- ċelebra l-festa ta' San Ġużepp. Din is-sena ċ-ċe- lebrazzjoni kienet iżjed solenni, imħabba li tfak- karna f'għeluq il-mitt-sena minn meta Papa Piju IX fit-8. ta' Diċembru: 1870 pproklama lil- dak il- Qaddis Patrun tal-Knisja Universali. Għaliex. fil-Knisja ta' dawk il-Patrijiet issir. festa kbira lil San - Ġużepp2 Għaliex magħqud mal-knisja tagħ- hom hemm oratorju ddedi- kat lilu u fl-istess: oratorju hemm. Arċikonfraternita' tal- Qaddis, 1i flimkien mal-Pat- rijiet hejjew il-festi ċentinar- ji. IL-PATRIJIET TA' ĠIEŻU Ħalli ngħidu l-lum xi ħa- ġa dwar dawk il-patrijiet u dik l-Arċikonfraternita: Bħal xi Ordnijiet oħra Reliġjużi, dak .tal-Frati Minuri huwa qadim ħafna. Fl-1492, wie- ħed Malti. jismu. Ġakbu Ha- kim, imlaqqam ''Malf', li kien. joqgħod Messina, ħal- la 800 uqija dil. qaribu Fra Marjanu Hakim, b'ex jibni:- f'Malta kunvent bl-isem ta' S. Marija ta' Ġest, mnejn il- Patrijiet ħadu l-isem ''ta' Ġieżu ' . Il-kunvent inbena u ġie mgħammar minn Patrijiet ta' l-Ordni msemmi. Dawn ħajja f'tant faqar, li, fl-1507, ħajaj f'tant faqar, li, fl-1507, ir-Re. Ferdinandu ta' Arago- na u Sqallija ordna li kull sena is-Seġrezija ta' Marta kellha tforni l-Patrijiet b'żewġ pezez drapp għaċ- ċoqqoq u l-mantelli .tagħ- hom, Għal min ma jafx, is- Segrezija kienet l-uffiċċju nkarigat mill-ġb'r.— tal-flus dovuti lir-Re. Il-ħajja eżemplari ta' dawk il-Patrijiet ġibditilhom: l-im- ħabba tan-nies ta' madwar- hom, kif ukoll ta' nies oħra għolja. Il-Granmastri Filip- pu Villiers de L'Isle Adam, li rranġalhom il-kunvent, u l- Granmastru Klawdju de la Sengle li kien midħla tagħ- hom. xtaqu li jiġu midfunin fil-knisja ta' dawk. il-Patri- jiet. Fil-fatt, hemmhekk biss midfuna: l-qalb ta' l-ewwel u biċċa ta' ħdejn il-qalb tat- tieni kif ukoll dik ta' ħu l- Granmastru Alof de Wigna- Fl-1533, id-Duka ta' Monteleone, Vicere'- ta' Sqallija, tahom. il-privileġġi li jieħdu ċertu kwantita' ta' inbid, ġobon u legumi, u ħwejjeġ oħra ta' l-ikel min- għajr ma jħallsu dazju. 'tur tagħhom lil TEŻORI ARTISTIĊI L-ewwel. knisja ta' dawk il-Patrijiet kienet baxxa u bla twieqi. Fl-1557, ġiet im- ġedda xi ftit, Mis-sena 1752 sal-1757 reġgħet inbniet mill-ġdid . bil-flus: miġbura minn fost il-Maltin u nies barranin bil-ħidma tal-patri- jiet Isidoru Cesari għawdxi u Ġiannikola malti. Il-kwad- ru. titulari — il-Viżitazzjoni tal-Madonna — tpitter mill- malti Ġużeppi Hvzler; -il- kwadru: ta' fuq -bix-xbiha tal-Missier Etern huwa. tal- pittur: Anton: Favrav.: Il- kwadri fil-ġnub tal-kor, li ju- ru xeni mill-ħajja ta' San Franġisk kellhom bħala aw- Franġisku Zahra. Barra minn dawn il-kwad- ri-ta' pittura tas-sekli XVI u XIX, dik il-knisja hemm fiha żewġ pitturi tal-Madon- na. attribwiti lil Antonello de Saliba (1497-1535). Teżor ieħor f'dik il-knisja huwa l- istatwa tal-alabastru — il- 'Madonna, skolpita mill-is- kultur famuż Anton Cagini fl-1504. Fl-1508, il-Kapitlu tal- Kattidral u l-Maġistrat tal- Imdina qatgħuha. li jiċċeleb- raw għal dejjem sollenne- ment il-festa ta' San Ġużepp fil-knisja ta' Ġieżu u din il- festa solenni- għadha: -ssir sal-lum. Mistiedna — mill- Gwardjan u r-Rettur tal-fra- tellanba, il-Kapitlu jmur hemm. proċesjonalment u jiċċelebra Quddiesa Pontifi- kali, li fiha: jagħmel il-pane- ġierku l-kwareżimalista tal- Kattidral. DALMA F'MOĦĦI Mela, sena minnhom, mess. lili li nagħmel dak il- paneġierku. Qabel waslet il- ġurnata li fiha kelli nippried- ka, kien jiġi fuqi Menu is- sagristan tal-Kattidral, Alla jaħfirlu, Ġużeppin sa ruħu, u kien dejjem jiwissini biex in- hejji paneġierku sabiħ, għax ikun hemm jisimgħu- ni l-Monsinjuri, il-Patrijiet u għadd kbir ta' nies'. Kien isemmili predikaturi famużi li għamlu qabli dak il-paneġierku. Wasal: il-jum mistenni, Wara: l-Vanġelu, liebes ta' kanonku bl-abbati u ċ-ċeri- monjier quddiemi, għaddejt mill-kor — kollox imżejjen, dwal… mixgħula,.. monsinjuri u patrijiet fis-sedji tal-kor. Il-kliem ta' Menu żarżar : f'widnejja. Tlajt fuq. il-pul- ptu, raddejt is-salib, ġejt biex n'bda. Iżda insejt għal kollox l-ewwel ħsieb tal- priedka. Ftit sekondi skiet L-għaraq xaqq għalija X'ser nagħmel2 nerġa' ninżel2 Lel Bdejt b'dak 1i ġieni f'ħal- ''Kbir l-isem ta' San Ġu- żeppl' Sadattant id-dalma ta' moħħi marret, ftakart fl- ewwel sentenza, dħalt ħe- lu ħelu fis-suġġett U ssuk- tajt sat-tmiem bla ebda in- ċident ieħor. Wara. rringraz- zjajt bil-qalb lil San Ġużepp. L-EQDEM FRATELLANZA Kif għedna qabel, mal- knisja ta' (Ġieżu. tar-Rabat hemm: mgħaqqad. l-oratorju qadim ta' San Ġużepp, li ġie mibni. mill-ġdid fis-sena 1840. Hemm għandha s-se- di tagħha l-Arċikonfraterni- tta' ta' l-istess isem;ji' hija mħarsa bħala l-ewwel frat- ellanza jew ''guild' imsem- mija fl-Istorja ta' Malta. L- istudjużi jgħidu li twaqqfet fis-sena 1345, jiġifieri mal- 150 sena qabel ma ġew il- Patrijiet ta' Ġieżu f'Malta. Patri Ġorġ Xerri, l-istor- jografu ta' dan l-Ordni jsos- tni li dik l-Arċikonfraternita' kelha l-bidu tagħha fi Knisja żgħira, aktarx ta' Santa IMargerita, li kien hemm fil- post. fejn hemm il-lum. il- knisja tal-Patrijiet. Meta in- bniet..din, il-fratelli ingħa- taw kappella minnha bħala sedi tagħhom. Fl-1665, bnew. l-oratorju msemmi. Matul iż-żmenijiet l-Arċikonfraternita' kisbet ħafna privileġġi mill-Isqfijiet u mill-mexxejja ċivili, kif ukoll mill-Kattidral. SAN ĠUŻEPP IX-XIĦ Il-fratellanza tgħożż ħat- na statwa qadima ta' San Ġużepp ix-Xiħ, kif isejħulu, li jingħad li, qabel, kienet pulena ta' xini, mogħtija lil- hom mill-Kavallieri ' meta ġew Malta. Din l-istatwa minn dejjem gawdiet il-qi- ma: tal-Maltin, li fil-ħtiġiet u fil-perikli nazzjonali tagħ- hom jitolbu li tinħareġ fi proċessjoni penitenzjali. Tant hu hekk fli l-fratelli għamlu kabozza tal-inċirata b'ex ilibbsuha. lill-istatwa, għax ta' spiss-meta ioħor- tjeħen is-sewwa' — is-sibt, 20 ta' marzu, 1971. ġu biha jitolbu għax-xita, Alla jisma' t-talb tagħhom magħqud ma' dak: ta' San Ġużepp u jagħtihom ix-xita mixtieqa, qabel ma l-pro- ċessjoni terġa' tidħol fil- Knisja. il-festa l-oħra li jattendi għaliha. l-Kapitlu tal- Kattid- ral f'Marzu. hija dik ta' San Benedittu, li ssir fl-Imdina fil-Knisja tas-sorijiet klaw- strali benedittini, nhar il-21 tax-xahar.. Dis-sena: fit-22, għax il-21 jaħbat Ħadd tar- Randan. X'ser ngħidu fuq is-sorijiet: u dwar. il-knisja tagħhom7: SORIJIET BENEDITTINI. Barra mill-Ordnijiet Re- liġjużi tar-rġiel, kien hawn f'Malta wkoll fil-qedem Ko- munitajiet Reliġjużi tan-ni- sa. L-ewwel kunvent kien dak ta' dawn is-Sorijiet Be- nedittimi, iddedikat lil San Pietru. Tgħiduli, għax lil S. Pietru u mhux lil San Be- nedittu2 Għaliex, qabel in- bena l-kunvent, kien hemm f'dak. il-post sptar imsejjaħ għal San Pietru. Kif jaħsbu, dak il-kunvent twaqqaf fis- sena 1418 taħt l-Isqof Pel- lerano. Fl-1495, infetaħ kunvent ieħor ta' sorijiet benedittini fl-Imdina, dedikat lil Santa oħt San : Bene- dittu. Wara l-Viżta ta' Mons. Dusina (1575), im- ħabba .l-għadd żgħir ta' so- rijiet fiż-żewġ kunventi, l- Isqof Rovas ġabarhom ilkoll fil-kunvent ta' San: Pietru. Fl-1604, ., l-Isqof Gargallo reġa' firidhom. imħabba: li l- għadd tagħhom kiber, u kontra r-rieda tal-Ġurati u tan-nies. ta' l-Imdina, ba- għat lis-sorijiet ta' Santa Skolastika il-Birgu, fil-kun- vent fejn qabel kienu s-so- rijiet ġerosolmitani li marru fil-kunvent ta' Sant'Orsla fil-Belt il-Ġdida. Is-sorijiet benedittini tal-Imdina kienu jżommu. magħhom. xi bniet: u xebbiet bħala ''boarders' u kienu jgħallmuhom. jaħ- dmu: xogħlijiet ta' fejda. il-knisja ta' San Benedit- tu: hija. knisja żgħira, iżda ħelwa ħafna, Fl-1625, l-Is- qof Cagliares rrestawra knisja u kunvent. Il-kwadru ta' fuq l-artal huwa xogħol Mattija Preti, li pitter is-sa- qaf ta' San Ġwann. Ma' dak il-kunvent u dik il-knisja f'moħħi għandi mgħaqqad lil Beneditt, Tif- takruh lil- Beneditt Kien bniedem għoli, ferrieħi u ris- pettuż, li kien jieħu ħsieb il- knisja u jaqdi s-sorijiet. Minn ismu u ċirkostanzi oħra jidher li Beneditt twie- led, għex u miet ħdejħ San Benedittu. Ħadd ma kien jidħol l-Imdina li ma jarax ma' wiċċu. lil Beneditt. lum. laħqu floku uliedu l- bniet, li ferrieħa isaqsuk kif int-u jifirħu bik bil-mistħija raħlija, iżda b'ġentilezza bel- tija. ERĠAJT MORT NIEKOL Fis-sena li semmejt saret bħas-soltu l-festa u qaddes l-Arċisqof Caruana. Jiena messni nagħmel il-paneġier- ku hemm ukoll. Wara l-qud- diesa, l-Arċisqof bagħat lill- kappillan tiegħu jistedinni biex niekol miegħu f'nofs in- mhar. . Jiena kkonfondejt, għax ngħidilkom: is-sewwa, tiekol ma' l-Isqof kien għa- lija. privileġġ kbir. Aċċettajt, bgħatt navża lil-ommi biex ma tistennix għall-ikel, għax kont ser niekol ma' l-Isqof. Mur ara kemm ħassitha kburija ommi, meta sem- għet b'dik l-istedinal Nofs in-nhar daqq. Morna għall- ikel. Stennejt pranzu tal- festa, għax Mons. Caruana kien benedittin. L-ewwel platt kien ftit brodu b'xejn ġo fih. Ġie t-tieni platt — biċċtejn laħam imdaqqsin b'żewġ patatiet. Ħdejja kel- li platt b'żewġ kisriet żgħar, li l-ingliżi jsejħu ''slices of bread''. Mal-laħam. kilt kisra u nofs u ħallejt in-nofs l-ieħor għat-tielet platt. Iżda fit- tielet platt ġiet ''caramel' bħala diżerta. Ma kienx xie- raq li niekol magħha n-nofs kisra. l-oħra — u kelli aptit ta' xi kwart ħobż ieħor, għax kont fl-aħjar tiegħi. Meta kilna l-Arċisqof qabbad is- sigarru u qagħad ikellimni, isaqsini ħaġa wara l-oħra. Fl-aħħar tani idejh ħa nbu- shielu u jien ħriġt 'il barra. Malli wasalt, f'xi s-sagħtejn, għajjatt lil ommi. u għidtilha biex tagħ- tini xi ħaġa x'niekol. 'X'ji- ġifieri7 Mela ma kiltx għand l-Isqof2' 'Ival: Imma. bil-mistħija ma kiltx sa xbajti' Ma gdibtx, għax, wara. kollox, kieku seffaqt wiċċi u tlabt lill-Arċisqof ħobż jew laħam iżjed, żgur li ma kienx jiċ- ħadhomli, għax kien ġene- ruż bla qies. Iżda, hej, f'dik l-ikla qies lil ħaddieħor b'qiesu u tani 'uneh' skoċċiż, flok pran- zu malti tal-festa, kif sten- nejt jien. Wara kollox, kien jgħid tajjeb wieħed ħabib tiegħi: 'Aħjar biċċa ħobż biż-żejt fil-kantina ta' darek milli pranzu fil-Palazz tar- Re'.