Giuseppe Despott huwa bla dubju ta' xejn wieħed mill-pijunieri Maltin li ħadmu fil-qasam ta' l-istudju u l-ħar- sien tan-natura. Huwa twieled Bormla fl-1879. Giuseppe studja fil-Kulleġġ ta' San Injazju u fil-Kulleġġ Flores; wara fl-Akkademja kemm ta' Londra kif ukoll f'dik ta' Ruma. Huwa okkupa kariga ta' Superintendent fid-Dipar- timent tas-Sajd. Kien ġie ukoll nomi- nat Kuratur tal-Fergħa ta' l-Istorja Naturali fil-Mużew Nazzjonali u f'dak ta' l-Universita ta' Malta. Giuseppe Despott kellu kuntatti u kien magħruf minn għaqdiet u xjenzjati barranin. Hu kien għamel isem għan- numru kbir ta' artikli xjentifiċi fuq l- Istorja Naturali ta' Malta. Il-Professur Napuljun Tagliaferro, l-ewwel presi- dent tas-Soċjetà Storika u Xjentifika ta' Malta kien innomina lil Despott bħala membru tas-Soċjetà. Fil-ġurnal ta' din is-Soċjetà l-Archivium Melitense, insibu diversi kitbiet ta' Despott. Dawn jinkludu artikli fuq l- agħsafar, ir-rettili, noti ornitoloġiċi fuq il-gżejjer Maltin, u studju fuq il-ħut ta' Malta. Ta' min jinnota li Giuseppe Despott, f'wieħed mill-ewwel artikli tiegħu fl- 1910 fl-Archivium Melitense, li kien jittratta fuq iċ-Ċief, kien qal illi kienet qiegħda ssir ħafna ħsara liċ-Ċief minn bosta kaċċaturi li joħorġu fid-dgħajjes biex jisparaw fuq dawn l-agħsafar li laħamhom lanqas biss huwa tajjeb għall-mejda. Din il-ħsara sfortu- natament, għada tinħass sal-lum-il ġurnata. Fir-Rivista Italiana di Ornitologia nsibu mhux anqas minn ħdax-il artiklu ta' studju xjentifiku fuq il-ħajja naturali ta' pajjiżna. Iżda r-Rivista Italiana di Or- nitologia ma kinitx l-unika rivista bar- ranija li ppubblikat artikli xjentifiċi ta' Despott. Rivista di Scienze Naturali: Natura wkoll ippubblikat artiklu ta' Despott fuq id-dehra mhux tas-soltu f'Malta tal-Kruċjati (Crossbills) f'Ottubru 1929. (ara paġni 7 - 9) Bebbuxu endemiku għall-Gżira ta' Filfla li huwa msemmi għal Despott — Trochoidea despotti. Iż-Zoologist, rivista Ngliża, ppubblikat artiklu fuq ir-rettili Maltin, u fl-/bis, ġurnal ta' l-Għaqda Ornitoloġika Ngliża ta' fama internazzjonali nsibu artiklu ta' Despott fuq l-ornitoloġija ta' Malta. Fir-rivista tas-Soċjetà tal-Molluski, Despott ukoll inkluda artiklu fuq l-is- tudju ta' molluski fil-port ta' Marsaxlokk. F'dan il-qasam ta' studju tal-molluski, Despott għamel isem kemm għal pajjiżu kif ukoll għalih, meta sab bebbuxu endemiku fuq il-Gżira ta' Filfla. Dan il-bebbuxu, li ma jinstab imkien aktar fid-dinja ħlief fuq il-gżira ta' Filfla, ġie msemmi għal Despott, u l-isem xjentifiku tiegħu llum huwa Trochoidea despotti. Fil-Melita, riv- ista Maltija, insibu artiklu ta' Despott fuq l-osservazzjoni straordinarja tal- Wiżż tal-Maskra Bajda. Fil-bulletin tal- Mużew insibu wkoll diversi noti xjenti- fiċi ta' Despott fuq studju ta' ħut, rettili, rizzi, agħsafar, granċi u molluski. Despott kiteb ukoll diversi rapporti, fosthom rapporti fuq il-ħut u l-iżvilupp tagħhom f'Malta; rapporti fuq is-sajd; u anke wieħed fuq l-iskavi f'Għar Dalam. Il-Memoirs Bijografiċi ta' Ar- doino Nicola wkoll inkitbu minn De- spott. Wara marda twila Despott miet fir- residenza tiegħu, Triq Merkanti l-Belt, nhar it-Tlieta, 22 ta' Settembru 1936, fil-10.00 ta' fil-għodu. Huwa ħalla jibku t-telfa tiegħu lil martu Stella neċ Busuttil u liż-żewġ uliedu Maria u Josephine. Il-funeral tiegħu sar fiċ- Ċimiterju ta' l-Addolorata l-għada l- Erbgħa fil-4.00 ta' filgħaxija. Wieħed jista' jgħid b'ċertezza. illi Despott kien wieħed minn ta' l-ewwel hawn Malta li għaraf il-bżonn tal- ħarsien u l-protezzjoni ta' l-ambjent naturali, il-wirt Malti. Kien wieħed minn ta' l-ewwel li qal li jekk iċ-Ċawl (Jack- daw) ma jiġix imħares, kien se jispiċċa għal dejjem minn pajjiżna, kif fil-fatt ġara fl-1956. Dan l-għasfur kien numeruż ħafna: kien ibejjet hawn Malta u Sa mill-1918 kien imħares bil-liġi. Ħasra li dawk ta' wara Despott m'għarfux ikomplu x-xogħol siewi tiegħu, u lanqas għarfu jimxu fuq il- linji li Despott irnexxielu jindika u jibda. Kieku dan ix-xogħol tkompla minn ta' warajh, kieku l-ambjent Malti ma kienx jispiċċa fl-istat ħażin u żdingat li jin- sab fih illum. q