IL-MIKROBI TAGHLIM GħALL-KOTRA Kieku kelli nurikom żiemel u nsaqsikom jekk huwiex bhima jew ħaxixa, malajr tweġbuni ''Bhima'. Hekk ukoll jekk nurikom balluta intom lesti biex taħilfu li din tagħmel sehem mis-saltna tal-ħxejjex. Imma nista' nġibilkom ħwejjeġ bil-ħajja bħal bhejjem u l-ħxejjex li aktarx ma tistàx taqta' jekk humiex minn ta' l-ewweljew minn tat-tieni. Dawn huma hekk żgħar li wieħed ma jistàx jikklassifikahom. Għalhekk wieħed għaref ried li tinħoloq saltna ġdida, bejn dik tal- bhejjem u dik tal-fixejjex. Din is-saltna msejħa tal-Protisti. Fost il-Protisti ħafna għorrief iqiegħdu l-mikrobi. Bosta għorrief oħirajn imħiabha f'tagħlim iktar għaqli u għodda iktar tajba, iridu li l-mikrobi jitqiegħdu mal-ħxejjex. Aktarx li s- sew min-naħa tagħhom u għalhekk il-lum ħadd ma joħlom iżomm il-mikrobi bħala biċċa mis-saltna tal-bhejjem, wisq inqas li huma dud bħal ma tisma' jgħidu ta' sikwit in-nies li ma jifhmux. Mikrobi hawn bil-bosta, fuq l-art, fl-arja u f'qiegti il-bafiar, miljuni ta' miljuni jmutu, imma kemm miljuni oħra ma jitwilduxl Kull fejn isibu l-ilma u s-sħana li tinħtiġilhom erħilhom jitkattru. Dan it-tkattir tagħhom ħaġa ħafifa wisq. Meta l-mikrobu jikber—u dana f'qasir żmien—jibda biex jin- qasam fi tnejn. Kull biċċa ġdida malajr issir daqs ommha u bla telf ta' ħin hija wkoll tinqasam f'biċċtejn. Tistgħu tifhmu li fi ftit sigħat minn mikrobu wieħed jitnisslu l-miljuni. Is-sabiħa hija din. M'hux biss għandhom is-setgħa li jitkattru b'għadd tal-għaġeb, imma xi wħud ukoll li jgħixu żmien bosta twil f'dawran ħażin. Nieħdu tażża ilma. Nitfgħu fiha mikrobu. Dana jikber u jnissel bosta wlied. Aktarxli huwa jmut, kif ukoll aktarx li jmutu bosta minn. uliedu. Dawk li jibqgħu jistgħu jsibu ruħhom f'dawran Ħażin, jew għax jonqos l-ikel, jew għax tonqos is-sħana. Taħsbux li dawn imutu kif ġieb u laħaq' Le, minnflok jidħlu f'qoxorthom (sporification) u hekk jistgħu jistennew żmien aħjar—x'ħin jasal erħilhom joħorġu barra ħalli jibdew il-ħajja mill-ġdid, Kieku kellna nieħdu wlied il-mikrohu li tfajna fit-tazza u nifluhom tajjeb insibuhom kollha ta' għamla waħda. Tassew li xi wħud jistgħu jkunurikbar mill-oħrajn, imma s-sura hija, waħda. Jekk il-missier kien tond, uliedu huma tondi; jekk tawwali wliedu tawwalin. Aktarx li l-mikrobi jinkasmu f'tondi, f'tawwalin forma ta' mazzita, f'tawwalin forma ta' bsaten, jew f'tawwalin b'ġisem qiesu posta ta' kuruna tar- rużarju. Għamliet oħrajn hemm ukoll, imma għalikom biż- żejjed tkunu tafu li hemm iżjed minu waħda. Dawn il-mikrobi iġibu l-mard li jittieħed. Sa ftit żmien ilu, meta wieħed kien jagħmel operazzjoni aktarx li kien imut xorta waħda m'hux għax l-operazzjoni kienet tkun ħażina, imma għaliex kienu jidħlu fil-ġrieħi tiegħu dawn il-mikrobi. Il-lum le; nafu li kullimkien hemm il-mikrobi, għalhekk naħsbulhom mill- ewwel. Gliax-xjuħi tagħna kienet tqila wisq li jifhmu kif il- pesta tittieħed. Erħilhom joħolmu…sa fis-seħier kienu jwal- ħlul Li tmiss wieħed u tittieħed kienu b'xi mod jifhmuha, imma li għandu jatas qasba bogħod u jmardek ma kinetx tinżlilhom bħala ħaġa mil-lewn id-dinja. Aktarx min għa- tas kellu l-għajnl Il-lum le. Nafu biż-żejjed tajjeb li meta wieħed jagħtas jitfa' madwaru xita ta' qtar żgħir b'eluf ta' mikrobi fuq kull qatra—ngħidu aħna, il-qtar iservu lill- mikrobi ta' żwiemel. Il-mistoqsija weħedha tiġi 'Huwa l-mikrobi kollha jġibu l-ħsaraf' La. Wisq żgħir huwa l-għadd ta' dawn ħdejn l-oħira li jew jagħmlu l-ġid jew li s'issa ma nafux għal fejn jinħtieġu. X'kienu jiswew l-egħlieqi tad-dinja kollha kieku ma jħaddnux f'sidirhom miljuni ta' miljuni ta' mikrobi li fisiebbhom wieħed biss, dak li jsajru l-art. Imma min ilum il- magħkus jekk jara biss id-deniu jinsa l-ġid ta' ma' dwaru/ Hekk ġara lilna. Dejjem nisħtu lill-mikrobi għax ninsew li bosta minnhom jiswewlna u m'hux il-ftit. Dawk li jmarduna jidħlu fina mix-xquq. Kull xaqq— naturali jew artifiċjali—li għandna fuqna huwa bieb għal mi- krobi. Min hu ta' saħħa żgħira, jew għax imġewwali jew għax għajjien malajr jaqa' lsir tagħhom. Ġisem tassew b'saħitu huwa ħajt li l-mikrobi ma jistgħux jaqsmu. Nieħdu tnejn qegħidin jafidmu f'kamra walida f'lejl xitwi. It-tnejn joħorġu fl-istess ħin. Wieħed jiddobba riħu l-ieħor le. Jekk it-tnejn kienu sħan indaġs għaliex ġara hekk' Issibu li wieħed huwa b'saħifitu iktar minn l-ieħor. Mela biex neħilsu mill-mikrobi jinħtieġ li nibżgħu għas- saħħa u għall-ġilda. Dik id-daqxejn ta' barxa magħmula minn musmar imsaddad hija biż-żejjed biex iġġibilna tetanu. Darb'oħra—jekk Alla jrid—nitħaddtu fuq id-deni rqiq u fuq il-mikrobu li jnisslu.