Għaqda Mużikali - Sant'Anna A.D. 1994 SANT'ANNA FL-ARTI - ħarsa ħafifa Li tikteb dwar Sant'Anna fl-arti jinħtieġ mhux l-ispazju ta' din il-kitba qasira, iżda volumi sħaħ. Bħala omm il-Verġni Mqaddsa u n-nanna ta' Gesu', ma jistax jonqos li sehem Sant'Anna fl-ikonografija nisranija hija wiegħsa ħafna. Għalhekk ħsiebi hawnhekk hu li nuri fil-qosor il-mod li bih tidher din il-qaddisa fi kwadri sagri u li nġib xi eżempji mill-kuntest malti. Ġeneralment Sant'Anna tidher fl-arti f'xi wieħed minn dawn is-sitwazzjonijiet tal-ħajja tagħha : (a) fix-xena tat-twelid tal-Madonna (b) bħala kumpanija tal- Madonna u Ġesu' tarbija (ċ) bħala omm il-Verġni fejn il-figura ta' żewġha San Ġwakkin hija wkoll preżenti (d) fl-aħħar mumenti ta' ħajjitha. F'ta' l-ewwel kategorija insibu l-kwadru titular li hemm fil-knisja tal-Vittorja ġewwa l-Belt. Huwa ta' stil manjerista tas-seklu sittax, b'figuri tawwalin u kuluri pjuttost vivaċi, kwalitajiet li jikkaratteriżżaw dak il-perjodu fl-istorja ta' l-ari. Jingħad li dan il-kwadru ġabuh magħhom il-Kavallieri fl-1530. Eżempji tat-tieni kategorija huma probabbilment l-aktar diffużi. Forsi l-aktar kwadru famuż ta' kull żmien huwa sak li pinġa Leonardo da Vinċi (1452-1516), dak il-ġenju tar-Rinaxximent Taljan li anki dawk li mhux midħla ta' l-istorja ta' l- arti, żgur li semgħu bih. Dan il-kwadru, li tiegħu jeżisti id-disinn preliminari (National Gallerv ta' Londra), illum jinsab fil-Mużew tal-Louvre ġewwa Pariġi. Anki hawn Malta għandna diversi rappreżentazzjonijiet ta' din il-kategorija. F'moħħi jiġini altoriljev fl-injam li jinsab fil-kappella ta' Sant'Iermu fil-Belt. Huwa xogħol sabiħ u fl-istess ħin importanti għall-storja ta' l-arti f'Malta għax imur lura għall-ewwel snin tas-seklu sittax. Fuqu kellu l-arma tal-Gran Mastru L'Isle Adam (1521-1534). Oriġinarjament kien ta' forma kwadra, iżda f'xi żmien ġie mibdul f'forma ovali. Hemm min jaħseb li din l-iskultura kienet xi darba fuq l- altar tal-kappella tax-xieni maġisterjali Santa Anna. Interessanti li wieħed jinnota li l-figura ta' Sant'Anna hija proporzjonalment akbar sew minn dik tal- Madonna, mhux biss bħala indikazzjoni li din ta' l-aħħar hija bintha, iżda biex tikkonforma ma' l-ikonografija medjevali fejn is-suġġett ewlieni ta' kwadru eċċ., ħafna drabi kien jiġi rappreżentat b'mod li, min ma jkunx jaf b'din it-tendenza, faċli jaħseb li huwa sproporzjonat. Jidher biċ-ċar għalhekk li min ħadem din l- iskultura ried li jagħti emfasi lill-preżenza ta' Sant'Anna bħala s-suġġett tagħha. Tat-tielet kategorija nagħżel il-pittura li hemm fuq l-ewwel altar tal-lemin fil- knisja ta-Ġiżwiti il-Belt. Huwa dokumentat li sar mill-pittur fjamming Nicolo' Lozet, fuq kummissjoni tal-familja Xara. Fih naraw 'l Sant'Anna bil-qegħda, Viva Sant'Anna Patruna ta' Wied il-Għajn warajha jidher bil-wieqfa San.Ġwakkin, t-tnejn jammiraw lil binthom Marija tfajla żnella u grazzjuża. Hija xena li bil-kwalitajiet pittoriċi tagħha tnissel sentimenti ta' devozzjoni f'min iħares lejha. Mid-dehra dan il-kwadru kien igawdi ċertu popolarita' fl-antik iktar milli jgawdi illum. Prova ta' dan jista jkun kwadru, li naf bih f'kollezzjoni privata hawn Malta, li jidher li sar fuq dak tal-Belt, ħlief għal xi differenzi żgħar, bħal ngħidu aħna n-numru ta' anġli li jidhru fih. Fis-Santwajru ta' Ħaż-Żabbar wieħed mill-aħjar kwadri li hemm juri l-Mewt ta' Sant'Anna. Mhux magħruf l-isem ta' l-artist li pinġih, iżda jidher ċar li l-artist anominu ġie spirat minn pittura ta' Andrea Sacchi (1599-1661) li hemm fil- knisja ta' San Carlo ai Catinari ġewwa Ruma. Ta' min jgħid li l-kwadru ta' Ħaż- Żabbar kien hemm żmien fejn xi ħadd kien għatta l-Bambin li l-Madonna kienet qed iżżomm f'idejha. Kien biss wara r-restawr li sar fuqu fl-1992 li l-figura tal- Bambin reġgħet inkixfet. Jista' jkun li min kien għatta l-Bambin għamel dan għax forsi irraġuna li meta Gesu' kien għadu tarbija Sant'Anna kienet għadha ma wasletx fl-aħħar ta' ħajjitha. Iżda dan ħadd ma jista' jgħidu meta tqies li ftit li xejn għandna informazzjoni storika dwar San'Anna, dik il-qaddisa hekk kruċjali fl-istorja tas-salvazzjoni billi kienet hi li tat lid-dinja lil dik li kellha tkun omm il-Feddej tagħna. Skond il- Protovanġelju apokrifu ta' Ġakbu, kienet Anna li wiegħdet li tiddedika t-tarbija tagħha lil Alla. U skond leġġenda mhux ta' min jorbot fuqha, Anna twieldet ġo Nazaret, bint Akar li kien nomadu. Iżda aktar dettalji dwar il-ħajja ta' Sant'Anna jinsabu biss fis-sema fejn nistħajjel li Gesu' għadu jsejħila 'Nanna Anna'l Dettal mill-Kwadru 'Il-Mewt ta' Sant'Anna'li jinsab fil-Parroċċa ta' Ħaż-Żabbar.