28 Is-Sibt 11 ta' Frar 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA l-ġimgħa l-oħratemmejna l-intervista li kont għamilt lil Charlie Rowe li kien seg- retarju tal-każin S.A.S.C., illum se nlaqqagħkom ma' Gustu Cachia (Battajola) li kien wieħed mill-ħabrieka li wara l-gwerra ħadem u stinka kemm felaħ biex jor- ganizza mill-ġdid lid-dis- trett tal-Isla. Din l-intervista kont għamiltilu fil-Ġnien tal- Gardjola fis-snin 80. Dawk tampari li jiftakru tajjeb li Gustu. Jiftakruh kemm kien iħobb ir-Regatta Naz- zjonali u li għalih l-Isla tiġi l-ewwel qabel kull distrett ieħor. F'kelma waħda Gus- tu kien iħobb tabilħaqq lil belt twelidu l-Isla. Min kien jafu tajjeb daq- si, jikkonferma dan kollu, minkejja li f'żgħożitu huwa ddistingwa ruħu sportiva- ment kemm bħala plajer tal- football, plaver tal-billiards u dilettant kbir ta' l-ibbur- djar. Lir-Regatta Nazzjonali kien iqisha bħala l-isbaħ u l-iktar sport favorit tiegħu. Minn din l-intervista se nħallu barra l-isport l-ieħor u nitkellmu biss dwar se- hem l-Isla fir-Regatta Naz- zjonali. Ovvjament l-ewwel mistoqsija tiegħi kienet dwar it-tiġrijiet ta' qabel il-gwerra għaliex dawk it- tiġrijiet ma niftakarhomx u dejjem xtaqt li nkun naf ħafna aktar dwarhom: 4… jien m'iniex se nitkel- lem jew nipparaguna lill- Isla mad-distretti l-oħra … fis-snin 30, Bormla kienu l- aqwa distrett fil-port, inqas minnhom kienu l-Birgu, imbagħad aħna. Minkej- ja li konna armati tajjeb fost it-tfal tal-Ponta kienet teżisti bruda kbira … kul- tant naħseb li n-nuqqas tat- tiġrija tal-Ferilli fir-Regatta Nazzjonali u l-pika tagħna ma' Marsamxett tefgħet liż-żewġ distretti lura, u postna ħaduh Bormla u l-Birgu li kienu ppikkati ħafna bejniethom fuq id- dgħajjes il-kbar … fl-aħħar snin tas-snin 30 qam spirtu ġdid il-Ponta, qisu f'daqqa waħda kulħadd intebaħ li t-tiġrija tad-dgħajjes kienet issir fil-Vitorja, bħala parti mill-festa tagħna. Konna ar- majna mill-ġdid id-dgħajjes il-kbar, u niftakar li konna tajna tiġrija iebsa f'ta' bl- Erbgħa id-dgħajjes ta' Bormla u l-Birgu… fl-1937 u fl-1938 erbaħna dan il-palju aħna, allura tista' taħseb x'ferħ kbir kien hemm il- Ponta… is-sena ta' wara konna armati tajjeb, iżda r-Regatta ma saritx għax faqqgħet il-gwerra. Dom- na 13-il sena bla tiġrijiet, u l-qaddiefa tagħna li fl-1938 kienu għadhom żgħażagħ, fl-1951, meta l-Kollettur tad-Dwana ntroduċa mill- ġdid ir-Regatta, kienu kibru bi 13-il sena. ' Wara l-gwerra intom kontu armati tajjeb u bħala distrett kontu superjuri għad-distretti . l-oħra … x'sar minnhom Bor- mla u Marsamxett7 'Konna superjuri għax konna armati tajjeb bl- ekwipaġġi li kienu ġerrew qabel il-gwerra … magħna kien hemm il-Marsa u l-Bir- gu … ma konniex weħidha kellna kompetizzjoni qawwija f'kull tiġrija kemm mill-Marsa kif ukoll mill- Birgu. Bormla ma setgħux jieħdu sehem għax la kell- hom dgħajjes u lanqas xatt għax kien ħadulhom l-am- miraljat u niftakar li kel- lhom kwistjoni kbira mal- gvern biex jerġgħu jieħdu parti minnu lura. 'Marsamxett ukoll ma kiemux ħadu sehem fil-ko- ros kollha għax tilfu wkoll l-opri tagħhom … aħna ma tlifna xejn għax kienu ppreservati f'maħżen kbir il-Ponta, imma minħabba l-umdità kellna ħafna ħsa- rat, iżda sakemm waslet ir-Regatta aħna armajna l-opri tagħna bil-qaddiefa li kellna qabel il-gwerra, u għalhekk tista' timmaġina kemm konna b'saħħietna. ''Fis-snin 50 aħna kellna l-aħjar qaddiefa fil-kanal u l-aħħar Aggregate Shield irbaħniha fl-1966.' Nismagħhom jgħidu li l-piż tad-dgħajjes ġie introdott wara kwistjoni li kellkom intom fuq dgħajsa ta' bl-Erbgħa7 'Hekk hu. Iżda l-kwis- tjoni tal-piż tad-dgħajjesilha tinħass minn qabel il-gw- erra … qabel il-gwerra ma kienx hemm regolamenti dwar il-piż tad-dgħajjes — l- important kien li d-dgħajsa tkun għaddiet mid-dwana u jkollha l-liċenzja tal-Pass L-ORIZZONT MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (28) Il-qaddiefa Sengleani Leli Micallef, Lorrv Caruana, Salvu Formosa u Gorg Caruana rebbieħa tal-Palju ta' bl-Erbgħa, fl-1951 ta' l-Għaxra. 'Rigward id-dgħajsa li semmejtli, aħna rreġistrajna dgħajsa li meta rawha d- distretti: l-oħra pprotes- taw fuqha, għax sostnew li kienet ħafifa ħafna u ma ridux jieħdu sehem fit- tiġrija. 'Issadinid-dgħajsakienet waħda mill-erba' dgħajjes li kien bena l-imgħallem Leli Pule tal-Kalkara għal erba' distretti avversarji (Isla, Bormla, Birgu u Marsam- xett). Meta tlestew, kulħadd ried jagħżel hu, iżda l-imgħallem Pule, biexjevita l-inkwiet, kien tellagħhom bil-polza, u din id-dgħajsa kienet l-istess dgħajsa li aħna konna ħadna sehem biha fl-1937. Kien minħabba din id-dgħajsa li Dgħajjes tax-Xogħol bdew jintiżnu u l-piż tagħhom ġie stipulat b'regolament mid-dwana. ' Nismagħhom jgħidu wkoll li l-kumitati distrettwali kienu kontra. t-tiġrija tal-Perilli, għaliex sostnew li permezz tagħhom intom kontu qegħdin tirbħu x-Shield … kellhom raġun jew le7 'Li kienu kontra t-tiġrija tal-Ferilli kollu minnu. Bis- saħħa tagħna din it-tiġrija reġgħet bdiet issir: wara l-gwerra. Kien hemm xi diriġenti minn xi distretti avversarji li dejjem kienu kontra din il-korsa u ħarġu kontrina ġabu skuża li ma kellhomx Ferilli … iżda aħna konna nafu li Ferilli kien hawn fil-port u f'Marsaxlokk, u għalhekk deher ċar li ma ridux jaqdfu magħnal 'Qalulna li l-Ferilli tagħ- na kienu ħfief ħafna u għalhekk ma kinux Ferilli tax-Xogħol bħal ftit li kien għadd fadal fil-portijiet tagħna. Taf xejn li ż-żewġ Ferilli li kellna konna kon- na ilna nieħdu sehem bi- hom mill-1921 … ara x'ġara issa, l-aktar opra antika tar- Regatta spiċċat għal kollox . l-istess ġralhom il-Kajjikki t-Twal, - dawk li aħna kon- na nsibuhom bħala Fancv għax kienu ħfief ħafna ..7 Wara l-Gwerra l-Isla kienet tajba ħafna fid-dgħajjes tal- Midalji … kemm kontu tajbin f'din it-tiġrija' L-Isla għandha storja kbira fejn jidħlu d-dgħajjes tal-Midalji. Aħna minn dej- jem konna tajbin ħafna f'din il-korsa u wara l-gwerra rbaħna dan il-palju kemm- il darba. Wara l-1966 ħadna daqqa lura fit-tiġrijiet tad- dgħajjes ta' bl-Erbgħa u ta' bi Tnejn, iżda f'tal-Midalji, l-Isla dejjem kienet fost il-favoriti, bħal ma dejjem konna fl-opri ż-żgħar il- Kajjikki u l-Frejgatini. 'Fis-snin 50, l-Isla ddo- minat it-tiġrija tad-dgħajjes tal-Midalji b'seba' rebħiet konsekkuttivi. Tista' tim- maġina x'ekwipaġġ kellna . kif għedtek, aħna minn dejjem kellna ekwipaġġi tajbin, u għal ħafna mill- qaddiefa, ir-rebħ tal-palju fil-korsa tagħhom kien l- akbar unur li huma setgħu jagħtu lill-Isla f'Jum il-Festa tal-Vitorja, ' Nota: Meta miet Gustu kont ktibt apprezzament bħala l-aħħar tislima tie- għi lil-dan il-ġentlom u ħabib minkejja kont għadni żagħżugħ … fejn tidħol ir-Regatta jien kont ddiskrivejtu b'dan il-mod: Meta Gustu rtira mill- kumitat, huwa xorta waħ- da baqa' jinteressa ruħu fit-tiġrija. Kont tarah jippassiġġa min-naħa l-oħra tul il- Gardjola, bit-tromba mden- dla ma' għonqu u bi stop- watch f'idu jieħu l-ħinijiet ta' kull dgħajsa li tieħu t-triq u wara jippargunah mad-dgħajsa tal-Isla. Dejjem kien imdawwar b'dilettanti Bormliżi u Sengleani, jirrakkonta fid- dettal tiġrijiet ta' qabel il- Gwerra b'memorja friska u preċiża. Ħafna drabi kien jilmen- ta dwar in-nuqqasijiet li kien jara fl-organizzazzjoni u jesprimi b'mod ċar is- suġġerimenti tiegħ. Gustu kien raġel serju, kostruttiv fl-argumenti tie- għu u teknikament abbli fl- armar ta' l-opri tat-tiġrija. (ikompli f'ħarġa oħra)