NEFQA ZGħIRA U FEJDA KBIRA Is-sinjura Żeż dik is-sena niżlet San Pawl-il-Baħar aktar kmieni minn dari. Kellha magħha lil Rożina, bint ħuha, xbejba donnha blanzun, ħelwa, ħafifa, ferrieħa, li magħha kienet taqbel wisq. Iz-zija kellha idha daqsxejn magħluqa u kull mita t-tifla kienet tonfoq xi liabhba dejjem twissiha ħaġa waħda: ''Ara li ta' flusek tieħu dak li jiswew. Tberbaqx għax ma tafx fiex tiġi'. Ix-xbejba kienet tidħak, għax xejn ma kienet tifhimha bħaz-zija dil-biċċa tal-infiq Għodwa waħda Rożina niżlet lejn il-blat, ix-Xemxija, fejn kienu joqogħdu, u malli rifset fuq il-ħass li jitrabba fidejn l-ilma żelqet u ġiet siegha taħtha. Għajtet għajta għax weġġgħet u ma setgħetx tqum. Inqala' ġuvnott li kien jistad m'hux bogħod minnha u ried iwiżinha biex tqum. —Ma nistàx—qaltlu—għandi nkun fekkiktha, sieqi. Ma kinetx bogħod mid-dar u, f'kemm ili ngħid, il- ġuvni refagħha bejn dirgħajh, ħadha d-dar, u telaqha fuq sufan fl-intrata. Ix-xiħa ma kinetx hemm. —Qallha: 'Tridx immur għat-tabib 7 7 —''Le;—qaltlu— inħossni aħjar. Naliseb li lwejt sieqi, ma għandix ħwejjeġ kbar. Dalwaqt tiġi z-zija, grazzi. Ħa, għat-taħbit li ħadt bija'. Il-ġuvni daħak, ħares lejn ix-xelin u mbagħad tefgħu f'butu. Kien ġmiel ta' sabi, twil, aktarx maħruq bix-xemx, liebes qalziet tal-lankċ u qmis kafħilanija, xuxa, sajjied tal- plajja tassew, xagħru mħabbel, imma għajnejh suwed ileqqu, donnu għafrid. Il-għada fil-għaxija għadda minn ħdejn id-dar, raha fil- bieb weħidha. Resaq kemm kemm, u ''Kif int' '—qallha. —''Tajba ma għandi xejn—grazzi'. Hu kollu mistħi sellem u telaq. —Ħarġet iz-zija u ratu sejjer, 'Min hu dak li sellimlek 7' —''Dak is-sajjied li ġiebni l-bieraħ minn fuq il-blat, mita uqajt—Refagħni bħal tarbija—Tajtu xelin. ' —''Ħalja l xelin għal żewġ passi7 — ma ħadtx b'kemm jiswa xelin.— Int ma tibża' xejn għal flusek. —'Le zi, għax ma stajtx nimxi u ħallastu bil-qalb''. Jumejn wara, Rożina reġgħiet niżlet fuq il-blat u s-sajjied kien hemm. Resaq. u staqsieha kif għaddiet. Baqgħu jid- Baddtu. Qallha li jismu Pawlu, li niesu kienu tat-tajjeb u li hu kien miġnun għas-sajd. Iż-żmien għadda ġmielu; ma baqgħietx lura mill-kliem, tistgħu talisbu, qaltlu li jisimha Rożina, u kif kien li ġiet San Pawl, għax il-kliem bħaċ- ċirasa. Reġgħu ltaqgħu aktar minn darba. Hu kien jixhi il-ħin li jgħaddi magħha, kien jikolha b'għajnejh u biex iżommha, ħidejh kien iħarref fuq sajd, insib, klieb, u x'naf jien, bla ebda ħsieb il-bogħod u la ħażin u anqas tajjeb. Hi nġibdet lejh, għax għad li liebes kif ġie ġie, kien ħelu fi kliemu u kien. jaf iġib ruħu. Ma tistħajjilx, nitfa ta' sajjied fuq ix-xatt tal-Pwales l Saru ħibieb sewwa, ta' żgħażagħ li kienu qalbhom f'idhom bla ħażen u bla ħjiena. —— Il-lum kif għaddejtha, Pawlr'— 'Ħriġt wara l-ikel, inżilt sar-razzett tagħna biex nara l-erħa, kilt erba' tiniet u mbagħad ġejt biex naqbad xi ħuta… u mbagħad… ġejt nara lilek. —'Jien imteddejt siegħa, qrajt ftit, ħdimt xi ħaġa, u fl-aħħar ġejt għar-resħia tal-baħar. Għandi xi ngħidlek, bil- ħaqq, iz-zija mħajra tmur il-Belt għall-festi u toqgħod xi ġimgħa. Pawlu tħanfes. 'Min jaf x'nagħmel7 Jien ukoll għandi fisieb ofixon f'rasi'. —'Bejjer xi sajda fil-bogħod, jaqaw': Ara li ma tkorrix'. —''Sajda kbira, Roż. Itlob li naqbad. Ħuta ħoxna għandi quddiemi'. Rożina daliket u qamet biex tmur. ''Jiena, mita niġu biex immorru, ingħarrfek'. Fl-aħħar ta' dik il-ġimgħa Rożina kienet tħit fuq, iz-zija kienet għadha nieżla, imbiddla biex toħroġ fil-bieb. Dafilet it-tifla li kellhom magħhom b'ġirja u qalet: 'Sinjura, waqfet karrozza tan-nar u ġew sinjur u sinjura jridu jkellmuk. —''Min inqala' dal-ħin7 għidilhom igħaddu'. Daħilu. Is-sinjur ħxajjen, qasir, libsa, griża, kappel tar- ross, polka tad-deheb minn but għal ieħor tas-sidrija, bastun bil-qabda tad-deheb. Is-sinjura fuq tagħha, xagħara mqasqas la moda, kappell iswed bil-ganza tad-deheb, subgħajha jleqqu b'ħafna ħwietem. —tAra l-barunissal għajtet is-sinjura Żeż—X'minnkom' Kif ħsibtu fina7: Merħiba bikom'. Kagħdu — Nistħi ngħid, sinjura Żeż, qal il-baruni, li fli ma narak mill-mewt tal-imħallef. Dejjem biex niġu u ma naslu qatt'. —''Hekk hu, qalet il-barunissa. ssa ħaġa u issa oħra u dejjem jinqala'. Taf kif jiġri, sa-Żeż7 Dil-ħabta qegħdin il-Wardija. Qatt ma taqta' x'ġiebna l-lum. — Hena, tiegħi dejjem jekk nista' nagħmel xi ġid'… —'Il-lum tista' — qal il-baruni, tista' tgħinna b'nofs kelma; ħalli tgħidlek Nina x'ġara'. : —'83-Żeż, kliem ftit u niftehmu aħjar. Għandek mie- għek lil bint ħuk. Pawlu tagħna raha u donnu blieh għal warajha. Dejjem il-hawn għal taparsi jistad u malli jiġi d-dar ma jsemmix ħlief il- Rożina—Hux Rożina jisimha 7 —''Tva Rożina. U dan fejn raha 7 mita 7: qatt ma titqan- qal minn ma' ġenbi dit-tifla. Din biċċa wkoll f' — Aħna m'hux dan ġejna naraw. It-tfal iltaqgħu, dan żgur, u milli nara mħajrin għal xulxin sewwa. Kif saret il- ftira ma nafx u ma rridx naf. Alina ġejna biex naraw tridx li Rożina tiżżewweġ għandna. —''Trridx, sur Manwel 7 Bl-art u l-baħar jekk inhu kif għeddtli int. Ħalli nsejjafi lil Rożina, għax hi tħoll u torbot. Rożina dafilet fil-kamra u kollha mistħija selmet liż- żewġ sinjuri. —'Brava,' qal is-sur Manwel—' x'warda għandek Sa-Żeż. Kemm kibret; nafha kemm kemm telqet timxi'. —''Roż, taf għax ġew das-sinjuri l-lumf' — Sa, Żeż, qal il-baruni, m'hux int għandek ittiha l-bxara. Rożina mur barra, jekk jogħġbok, u hemm it-tifel qiegħed mal-motoru għidlu jiġi sa hawn'. Rożina ma setgħetx taqbad art. X'riedu minnha das- sinjuri7 xi bxara kellhom jagħtuha 7 Ħarset lejn iz-zija biex tara taqbadx xi ħaġa minnha. Xejn, iz-zija kienet imbergħna, Ħarġet ħdejn il-motor sabet ġuvnott donnu xammiema, liebes is-seta-kruda, xagħru mimxut bil-ferq la ġenba, imma għaj- nejh, dawc il-għajnejn tafhom… iva…le. Pawlu resaq bil- ħlewwa— Ma għaraftnix f saqsieha. —''Tnt dħakt bija''—qalet Rożina bid-dmugfi f'għajnejba. — 'Dħakt bik le, ma għedtlekx is-sewwa qallha, jista' jkun. Jien Pawlu tal-bieraħ, tal-lum u ta' għada. Tiftakarx mita tajtni xelin biex tħallasni talli ġibtek id-dar 7: Ara ġibtulek lura, hiex ma tgħidx li int ħallastni, għax jien insielek m'hux int.'' Ħareġ mill-but kaxxa żgħira u fetaħħha quddiemha. Fuq il-ħarir iswed kien hemm xelin imdawwar bil-ġaw- har b'sinsla tad-deheb irqiqa ħierġa minnu.—'Din', qallha— €biex iġġibha f'għonqok u hekk tiftakar dejjem fl-ewwel darba li rajna 'l xulxin. Issa ommi u missieri ġew biex jitolbuk tkun il-għarusa tiegħi. Imxi għax q'ed jistennewna'. Daħlu id-f'id b'għajnejhom baxxi. Kullħadd qam u feraħ bihom, kliem xejn għax il-koll qalbhom kienet mimlija u biex jiftiehmu ma kienx jinfitieġ kliem. Wara ftit il-motor telaq għall-Wardija bi tlieta, min-nies ħienja. Malli ħarġu, Rożina xteħtet f'ħoġor zijitha u nfexxet f'bikja. Mita d-dmugfi serraħiha, urietha dak li taha l-għarus. uTiftakarx'— qaltilha—mita qbadt tlumni għax tajt xelin lil dak li ġiebni d-dar mita waqajt: Ġie lura hu u x-xelin bl- imgħax. Naħseb li issa rajt li dak ix-xelin kien minfuq sewwa u ġiebli kemm jiswa' — Qatt ma nfaqt xelin afijar minn dak', qalet iz-zija— jalla kull mita tonfoq flusek iġibulek dal-imgħax. Ir-risqu il-barka, binti. Bdejt tajjeb. Alla jżomm idejh fuqek.