Iż-Żanżarell Tat-Tikki Iż-Żanżarell— tat-Tikki.— (Spotted Fivcatcher) hu wieħed minn ħames speċi ta' żanżarelli li jżuru l-Gżejjer Maltin u forsi l-aktar wieħed komuni fosthom. L-erba' speċi l-oħra huma: iż-Zanzarell tal-Kullar (Co//ared Flvcatcher), iż-Żanżarell tal-Lvant (Semi-Collared Fivcatcher). iż- Żanżarell Iswed (Pied Fivcatcher) u ż-Żanżarell ta' Sidru Aħmar (fed- breasted Fivcatcher). Iż-Zanżarell tat-Tikki hu għasfur kważi daqs l-Għammiel tal-Bejt, għalkemm. iktar mislut. Hu griż kannella minn fuq u bajdani minn taħt. Mill-qrib jidhru tikek skuri fuq ir- ras u strixxi rqaq fuq is-sider. Saqajh u munqaru huma suwed. Ir-raġel u l-mara huma ta' l-istess lewn u ma jintgħarfux. minn xulxin. L-għajta normali taż-Żanżarell tat-Tikki hi tżii filwaqt li meta jersaq xi periklu jgħajjat twii-tak-tak. Dan iż-Żanżarell, bħal kwazi ż- żanżarelli l-oħra kollha jħobb joqgħod fuq xi quċċata ta' xi siġra jew fit-tarf ta' xi fergħa, għassa għal xi dubbiena, nemusa jew insett ieħor li jkun qiegħed jittajjar viċin. B'ħeffa kbira dan itir għal fuq l-insett, jaqbdu u jerġa' lura fuq l-istess fergħa. Dan jista jdum żmien twil tiela' u nieżel jaqbad l-insetti minn fuq l-istess fergħa jew zokk. Żanżarell tat-Tikki hu komuni fil-pajjiżi kollha ta' l-Ewropa, fejn insibuħ ibejjet ukoll. Fil-Ġżejjer tagħna hu komuni fil-passa tar- rebbiegħa meta jidher minn nofs April sal-bidu ta' Ġunju. Fil-ħarifa jidher f'numri iżgħar minn nofs Awissu sal-bidu ta' Novembru, għalkemm f'xi maltempata jista' jiġi f'numri akbar. Xi par jew tnejn jibqgħu magħna fis-sajf biex ibejtu. Billi dan l-għasfur iħobb joqgħod f'postijiet bis-siġar, bla dubju ta' xejn li l-aktar post favorit tiegħu fil-Ġżejjer Maltin hu l-Buskett. Il-Buskett joffri ambjent tajjeb għal dan l-għasfur biex ibejjet u jrabbi l-frieħ tiegħu. Iż-Zanzarell tat-Tikki nstab ibejjet għall-ewwel darba f'Ġunju ta' l-1971, meta par bi tliet ifrieħ għadhom kif taru kienu preżenti fil-Buskett. Nistgħu ngħidu li minn dakinhar 'l hawn bejjet ta' kull sena. . Is-siġar taż-Żnuber u dawk taċ- Cipress huma l-aktar imfittxija minn dan l-għasfur biex jibni l-bejta tiegħu. Fil-Buskett mhix problema kbira li jsib minn dawn is-siġar. Il-bejta jħobb jibnija l-aktar fit-tarf ta' xi fergħa qalb il-weraq taċ—Ċipress. Din x'aktarx ma tkunx tintlaħaq mill-art u diffiċli li taraha għax tkun moħbija sewwa. Iż-Zanżarell tat-Tikki jibda jaħseb biex jibni l-bejta tiegħu għall-aħħar ta' Mejju. Din jibniha minn ħuxlief u ħaxix niexef li jsib taħt is-siġar. Fil- Buskett iħobb juża l-aktar il-weraq niexfa tas-siġra taż-Żnuber. Il-bejta tkun xi ftit ċatta u minn ġewwa l-qaleb ma tantx ikun fond. Kemm il-mara kif ukoll ir-raġel jieħdu ħsieb biex jibnu l-bejta. Il-mara tbid minn tnejn sa ħames bajdiet. Il-kulur tal-bajd ivarja xi ftit minn bejta għall-oħra. Jista' jkun ikħal ċar jew fl-aħdar jew abjad maħmuġ, imma ta' spiss dawn ikollhom ħafna tikek oranġjo fil-kannella. Ġeneral- ment il-mara biss tieħu ħsieb biex is- saħħanhom għal madwar erbatax-il ġurnata, filwaqt li r-raġel joqgħod għassa fit-territorju tagħhom. Għall-ewwel żmien wara li jfaqqsu, il-mara żżog il-frieħ b'xi insetti żgħar li r-raġel iġibilha, filwaqt li hi tibqa' fuq il-bejta ssaħħanhom. Meta jikbru xi ftit hi wkoll tmur iġġbilhom l-ikel. Dawn il-frieħ idumu tlettax-il ġurnata fil-bejta qabel jippruvaw jagħmlu l-ewwel titjira tagħhom. Għall-ewwel dawn ma jkunux jafu jtiru sewwa. Il-ġenituri tagħhom idumu jieħdu ħsiebhom u jżoqquhom għal xi għoxrin ġurnata oħra wara li jittajru. Meta jikbru sewwa l-frieħ ikunu jixbħu l-ġenituri, għalkemm ikunu aktar kanella minn fuq u jkollhom ferm aktar tikek. Iż- Zanżarell tat-Tikki jbid darbtejn fi staġun wieħed u l-biċċa l-kbira jerġa juża l-istess bejta ta' l-ewwel darba. Kif rajna l-Buskett għandu parti mportanti għal xi agħsafar tas-siġar li jistgħu u jkunu jridu jbejtu fi ġżiritna. Barra ż-Zanżarell tat-Tikki, ta' kull sena jippruvaw ibejtu xi pari tal- Gamiem (Turtie Doves ), Sponsuni (Chaffinches) u Apparelli (Serins); iżda minħabba dawk li ma jirrispet- tawx in-natura dawn l-agħsafar ma jirnexxilhomx ibejtu għax jinqabdu jew jinqatlu u dan meta l-Buskett hu post imħares bil-liġi, fejn ħadd ma jista' jaqbad u jew joqtol agħsafar. Meta l-agħsafar jingħataw. iċ- ċans, jirnexxilhom ibejtu fil-Gżejjer Maltin, bħalma rrnexxielu ż-Żanżarell tat-Tikki.