Id-Divoluzzjoni tal-Poter: Bejn Ħolma u Realtà F'ħafna diskorsi politiċi, il-kunċett ta' diċentralizzazzjoni jfeġġ pjuttost b'mod frekwenti. Ħafna drabi dan il-kunċett ikun mwaħħad mal- prinċipji bażillari tad-demokrazija. Imma kif jispjega Hutcheroft (2001: 23) il-mistoqsija ta' kull min jaħdem f'dan il-qasam — tal-akkademiċi li jirriċerkaw il-gvernijiet lokali, kif ukoll taċ-ċittadini komuni - hija jekk wara kollox dan il-ħsieb hux biss l-'aħħar moda' jew 'moda ta' żminijietna'. Fil-fatt numru ta' mistoqsijiet joħorgu b'mod naturali meta nanalizzaw suġġett bħal dan. Id-divoluzzjoni tal-poter, li huwa fus ewlieni għal soċjetà ħafna aktar b'saħħitha demokratikament, seħħ fil-prattika jew inkella għall-kuntrarju baqa' biss ħsieb sabiħ fuq il-karta7 X'direzzjoni qegħdin nieħdu: dik ta' aktar diċentralizzazzjoni jew ta' iżjed tisħiħ tal- Gvern Ċentrali2 X'kienet l-esperjenza tal-Kunsilli Lokali f'dawn l-aħħar tmintax —il sena, jiġifieri mit-twaqqif tagħhom7 Kienet esperjenza ta' suċċess jew jeżistu limitazzjonijiet2 X'sitwazzjoni qegħdin fiha: dik ta' Gvern Lokali jew Kunsilli Lokali2 Żewg forzi opposti: it-tendenza li niċċentralizzaw u l-ħtiega ta' aktar diċentralizzazzjoni Tul dawn l-aħħar snin esperjenzajna żewg forzi opposti. Minn naħa il-fenomenu tal-globalizzazzjoni u l-kriżijiet internazzjonali żiedu inevitabbilment iċ-ċentralizzazzjoni tal-poter. Organizzazzjonijiet bħall-Fond Monetarju Internazzjonali u l-Unjoni Ewropea tefgħu pressjoni fuq il-gvernijiet nazzjonali, mhux l-inqas fuq il-Gvern Malti. Bħala konsegwenza, dan ix-xenarju ssarraf fi tmexxija ta' gvern li tbiddlet drastikament f'dawn l-aħħar snin. Il-mod ġdid ta' tmexxija fisser aktar koordinament bejn il-gvernijiet u l-istituzzjonijiet internazzjonali li ssarraf f'aktar ċentralizzazzjoni tal-poter. Minn naħa oħra, kif jinsistu Fleurke 8: Hulst (2006: 39), f'dinja li aktar ma jgħaddi iż-żmien aktar qed tikkomplika ruħha u f'xenarju fejn iċ- ċittadini ma jħossux li l-gvernijiet ċentrali qed jilħqu l-aspirazzjonijiet tagħhom, il-ħtieġa hi li d-deċiżjonijiet jersqu qrib aktar tal-lokal u allura oqsma varji tal-politika jiġu diċentralizzati. Fil-fatt, Hutcheroft jargumenta li l-mewġa ta' diċentralizzazzjoni' hija meqjusa bħala risposta għal aktar kontabilità, aċċess aħjar taċ-ċittadini lejn il-poter (speċjalment dawk li għal xi raġuni jew oħra ġew mwarrba jew minsija mill-Gvern Ċentrali) u sabiex in-nies tal-lokal jinqdew aħjar (2001). Madanakollu, it-tendenza li nagħġnu l-politika fuq livell ċentrali Ewropew tista' tiġi nnutata f'firxa wiesgħa ta' oqsma politiċi li jinkludu l-finanzi u l-ambjent, fejn l-influwenza tal-Unjoni Ewropea hija b'mod dirett, jew inkella l-politika soċjali fejn l-influwenza hija ħafna aktar indiretta. Huwa fatt li minħabba l-pressjonijiet u l-kriżijiet internazzjonali ħafna gvernijiet żammew aktar kontroll tal-infieq pubbliku u baqgħu jżommu ħafna deċiżjonijiet f'diversi oqsma politiċi taħt il-kontroll strett tagħhom. Huwa evidenti wkoll li l-Unjoni Ewropea ġabet ħafna aktar dixxiplina f'dak li għandu x'jaqsam mal-politika fiskali. Kif żvelaw Bruno, Jacquot u Mandin (2006: 530), il-kontroll dirett ċentrali sar f'forma kwantitattiva fejn irid jintlaħaq għan wieħed bejn il-pajjiżi membri. Bħala eżempju klassiku dawk il-pajjiżi li jiffurmaw parti miż- żona ewro jridu jilħqu il-mira, hekk kif stabbilita f'Maastricht; dik li id-defiċit jinżel għal 3; u d-dejn pubbliku mhux aktar minn 6096 tal- Prodott Gross Domestiku. Mira bħal din wasslet sabiex il-gvernijiet nazzjonali jiddixplinaw ruħhom fl-infieq kollu, inkluż dak soċjali. Tliet livelli politiċi B'mod prattiku nistgħu ninċitaw sitwazzjonijiet fejn il-politika qed tintagħaġen u tiġi implimentata fuq tliet livelli: livell internazzjonali, nazzjonali u lokali, imma is-sors ta' kollox qed tkun il-politika ċentrali internazzjonali maqbula bejn l-istati. Fil-fatt kif ġie spjegat fid- dokument tal-Gvern imsejjaħ Il-politika ta' Malta għal Governanza Lokali, 2009 ħareġ li Malta qiegħda timplimenta mira ambjentali li ħarġet mill- Protokoll ta' Kvoto u li nħolqot bil-għan li l-ekonomija Ewropea tibda topera fuq sorsi ta' enerġija aktar effiċjenti u rinovabbli sal-2020. Għal dan il-għan Malta impenjat ruħha li fuq skala nazzjonali tilħaq il-mira ta' 109: tal-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi ta' enerġija rinovabbli u tibda tuża 1095 tal-bijofjuwil fis-settur tat-trasport. Sabiex tintlaħaq din il-mira, il-kunsilli lokali qed ikunu mħeġġa sabiex jagħmlu tibdil fis-sistemi ta' trasportazzjoni li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent u jużaw aktar alternattivi sostenibbli ta' trasport (Dipartiment għall-Gvern Lokali). Sfond politiku-storiku tal-Kunsilli Lokali f'Malta Ikun għaqli li qabel nidħlu aktar fil-fond tad-diskussjoni, inħarsu lejn l-elementi prinċipali li sawru l-istorja politika pjuttost ricenti tal- Kunsilli Lokali f'Malta s'issa. Storikament is-sistema ta' Gvern f'pajjiż żgħir bħal Malta minn dejjem kienet ċentralizzata. Tali ċentralizzazzjoni tal-poter hija riżultat ta' tliet raġunijiet prinċipali. L-ewwel, minħabba li minn dejjem tqajmu dubji konsiderevoli dwar jekk jagħmilx sens li pajjiż mikro, b'popolazzjoni ta' mhux aktar minn 410,000 u spazju li ma jaqbiżx it-316-il kilometru kwadru għandux ikollu 68 kunsill lokali u 8 kumitati amministrattivi. Fil-fatt Malta għandna kunsill għal kull 6,060 persuna li meta nitqabblu ma' pajjiżi oħra membri tal-Unjoni Ewropea nsibu li bħala medja għandna rapreżentazzjoni akbar minn 16 -il pajjiż fl-Unjoni Ewropea (kif jidher f'Tabella numru 1). Il-medja ta' rappreżentazzjoni fl-Unjoni Ewropea hija ta' Kunsill għal kull 5,530 ċittadin. It-tieni, pajjiż mingħajr ebda riżorsnaturaliu b'riżorsi konsiderevolment limitati jesperjenza sfidi finanzjarji u sfidi mill-aspett ta' riżorsi umani. Il-mistoqsija prinċipali f'kuntest bħal dan tissawwar dwar jekk effettivament jagħmilx sens li nżidu l-istrutturi eżistenti meta r-riżultat finali jista' jwassal għal ħela ta' riżorsi aktar milli effiċjenza. Fil-fatt, ir-riforma li daħlet fis-seħħ fl-2009, minn banda ħasbet sabiex nesperjenzaw aktar divoluzzjoni tal-poter permezz tal-ħolqien tal- kumitati amministrattivi, imma mill-banda l-oħra r-riforma ħasbet ukoll sabiex bit-twaqqif ta' Kumitati Reġjonali tinħoloq aktar Tabella Numru 1 — Id-daqs medju ta' kull kunsill f'termini ta' ċittadini IM Numru medju ta' nies Erja medja tal-post (km) Il-Belġju 18,180 52 Il-Bulgarija 29,015 Ir-Repubblika 1,670 att L-Ungerija 3,160 29 L-Irlanda 38,975 612 Il-Latvja l Il-Litwanja b Malta Spanja L-Iżvezja 31,790 sinerġija bejn il-lokalitajiet li permezz tagħha l-kunsilli jkunu jistgħu jiggwadanjaw mill-vantaġġi ta' ekonomiji fil-kobor li jġibu valur aħjar għall-flus u żieda fl-effiċjenza (Dipartiment tal-Gvern Lokali, 2009). It-tielet, kif jispjega Pirotta (2001:247), minħabba li l-kompetizzjoni għall-poter f'pajjiż żgħir bħal tagħna hija primarjament bejn żewġ partiti prinċipali, il-ġlieda għall-voti hija wahda qalila l-aktar meta wieħed jiftakar li fl-aħħar elezzjoni ġenerali d-differenza tal-voti kienet biss ta' 1,580 vot (www.doi.gov.mt) u allura t-tendenza hija li materji nazzjonali jieħdu priorità assoluta fuq dawk lokali. Madanakollu meta l-Partit Nazzjonalista kien elett fl-1987 u twaqqfet il-famuża Kummissjoni għar-Riforma fis-Servizz Pubbliku ħareġ li s-Servizz Pubbliku kien wisq mgħobbi biex ilaħħaq max-xewqat u l-aspirazzjonijiet taċ-ċittadini. Għaldaqstant kien maħsub li l-Kunsilli Lokali setgħu jaqdu aħjar liċ-ċittadini fuq kwistjonijiet lokali. Kien fl- 1992 li l-white paper intitolata Il-Kunsilli Lokali: Inressqu iċ-Ċittadin aktar qrib tal-Poter stabbiliet l-istruttura tal-Kunsilli Lokali f'Malta (Pirotta 2001). Fl-1993, Malta esperjenzat it-twaqqif tal-Kunsilli Lokali (Kapitlu 363, Liġijiet ta' Malta). Il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien kien iddeskriva t-tali żvilupp politiku bħala sinjal b'saħħtu u kruċjali fl-iżvilupp soċjo- ekonomiku ta' pajjiżna. Tajjeb nirrimarka li matul it-tmintax-il sena ta' storja tal-Kunsilli, saru numru ta' emendi importanti fl-1999 u fl-2005, filwaqt li fl-2001 il- Gvern Lokali sar jagħmel parti mill-Kostituzzjoni ta' Malta. Fil-bidu tat-twaqqif tal-Kunsilli Lokali, ir-responsabbiltajiet kienu limitati ħafna u marbutin mal-qasam tal-ambjent bħall-ġbir tal-iskart, sinjali tat-traffiku u t-toroq. Madanakollu mal-milja tas-snin, il-Gvern Malti ddecieda li jiddiċentralizza ħafna aktar responsabbiltajiet lill- Kunsilli, mhux biss fil-qasam tal-ambjent imma anki fil-qasam soċjali bħal ċentri tas-saħħa, ċentri tat-tfal u libreriji (Kap 363, Att Dwar il- Kunsilli Lokali: 14-16). Ir-riforma li daħlet fis-seħħ fl-2009 ħasbet sabiex ikun hemm divoluzzjoni ta' funzjonijiet ġodda, li minħabba l-importanza tagħhom, il-Gvern Ċentrali ppjana sabiex dawn l-istess funzjonijiet jiddaħħlu gradwalment sabiex iservu bħala prova. Dawn il-funzjonijiet ġodda jinkludu l-kunċett ta' tagħlim matul il-ħajja, tagħlim lill-adulti u anzjani fil-komunità stess, ħidma fil-qasam soċjali billi jgħinu persuni bi bżonnijiet soċjali, familji bi problemi kif ukoll tfal u żgħażagħ bi problemi ta' illitteriżmu. Aktar minn hekk, fejn jinħass il-bżonn il- Kunsilli jidħlu biex jipprovdu faċilitajiet ta' childcare kif ukoll night shelters lill-anzjani u mhux l-anqas billi jaħdmu mill-qrib mal-għaqdiet sportivi (Uffiċċju tal-Prim Ministru 2009: 10-12). Iċ-ċentralizzazzjoni għandha tiġi sostitwita mid-diċentralizzazzjoni2 Dan kollu juri li għalkemm ħafna kritiċi jsostnu li l-esperjenza f'ħafna stati demokratiċi wriet li l-poter fuq materji essenzjali baqa' taħt il- kontroll dirett tal-Gvern Ċentrali filwaqt li dawk il-materji li mhumiex daqshekk essenzjali ġew diċentralizzati, ir-realtà hija wkoll li l-Kunsilli Lokali jistgħu jservu ta' għodda għall-Gvern Ċentrali sabiex issaħħaħ il- politika ambjentali, soċjali u anki ekonomika. Fil-fatt fid-dokument tar- riforma intitolat Biex il-Kunsill Jagħtik l-Aqwa Servizz maħruġ mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru, barra mir-responsabbiltajiet soċjali, il-Gvern ħaseb sabiex il-Kunsilli Lokali jservu wkoll ta' katina ekonomika f'żewġ modi prinċipali. L-ewwel billi l-Kunsilli joħolqu public-private partnerships mal- privat għall-ġid tar-residenti tal-lokalità u, ot-tieni, billi jaħdmu mill- qrib mal-komunitajiet kummerċjali sabiex jinħolqu postijiet tax-xogħol ġodda fil-lokalità rispettiva (Uffiċċju tal-Prim Ministru 2009: 13). Aktar minn hekk f' Il-Politika ta' Malta għal Governanza Lokali (2009) ġie dikjarat bl-aktar mod ċar li l-Kunsilli Lokali għandhom l-opportunità li jikkontribwixxu għal temi ta' importanza strateġika nazzjonali (p.34) f'oqsma varji bħall-ambjent, l-enerġija u l-immaniġġjar tat- trasport, l-iskart u dak kulturali; flimkien mal-konservazzjoni urbana, l-ekonomija, it-turiżmu u l-finanzjament mill-Unjoni Ewropea (p. 29-35). Dan kollu juri li fl-istess nifs li qegħdin naraw id-divoluzzjoni tal-poter nistgħu ninnutaw ukoll aktar assistenza u saħħa lill-Gvern Ċentrali f'oqsma politiċi nazzjonali, speċjalment meta niftakru li qed nitkellmu fuq l-iżgħar stat fl-Ewropa. Jekk nieħdu eżempju prattiku nkomplu nifhmu kif minkejja li qasam politiku jista' jibqa' f'idejn il-Gvern Ċentrali, fl-istess ħin id- diċentralizzazzjoni tista' sservi ta' pilastru għall-politika nazzjonali. Per eżempju, f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa jqumu diversi mistoqsijiet għalfejn it-tendenza hi li, aspett hekk essenzjali f'ħajjitna, ikun ċentralizzat. L-ewwel, għax irid ikun żgurat li kull ċittadin ikollu l-istess aċċess għall-kura tas-saħħa, xi ħaġa li sal-mument il-Gvern Ċentrali biss jista' jiggarantiha. It-tieni, kull ċittadin irid ikollu moħħu mistrieħ li aspett daqshekk kruċjali f'ħajjitna jkun immexxi minn qafas b'saħħtu li jiżgura kontabbiltà u standards għoljin. Mill-banda l-oħra Tavlor (2000: 5), jispjega kif ċertu aspetti ta' kura fis-saħħa, speċjalment dik primarja, tista' faċilment tiġi lokalizzata u allura ċ-ċittadin jinqeda b'ħafna aktar effiċjenza. Dan ifisser li f'kull polici area ssib traċċi ta' kemm ċentralizzazzjoni kif ukoll tendenza lejn diċentralizzazzjoni, aktar milli naħsbu, b'tali mod li ż-żewġ aspetti għandhom ikunu sostitwibbli. Id-diċentralizzazzjoni f'ambitu ta' kontroll aktar strett mill-Gvern Ċentrali Clarke u Newman (2000), juru kif fl-istess perjodu li ħafna gvernijiet demokratiċi ddiċentralizzaw aktar il-poter, ħasbu sabiex joħolqu aġenziji jew awtoritajiet sabiex dawk l-aspetti kollha politiċi li ġew diċentralizzati jew privatizzati jiġu mħarsa strettament mill-Gvern Ċentrali. Fil-fattwieħed mill-aspettikurjużiukuntrastantitad-diċentralizzazzjoni hija r-responsabbiltà li jġorr il-Gvern Ċentrali sabiex jiżgura li l-għanijiet tad-diċentralizzazzjoni fil-fatt jintlaħqu. Huwa iċ-ċentral li jiddetermina r-riżorsi, it-taħriġ, ir-responsabbiltajiet u l-kobor tal-istess Kunsilli (ikkwotat f'Hutcheroft 2011: 44). Jekk nieħdu żewġ eżempji sabiex nispjegaw aħjar dan il-fatt insibu li d-Dipartiment tal-Gvern Lokali flimkien mal-Awditur Ġenerali huma żewġ entitajiet li jilbsu l-libsa ta' regolatur fil-konfront tal-Kunsilli Lokali. Minn naħa, fost numru ta' aspetti li fihom id-Dipartiment tal-Gvern Lokali jagħmel ħarsien estensiv, huma is-servizzi b'kuntratt (fejn jrid jiġi żgurat li l-kuntratti kollha josservaw ir-regolamenti tal-Gvern Ċentrali), il-konformità tal-Kunsilli Lokali mal-obbligazzjonijiet u l-proċeduri statutorji u amministrattivi u l-infurzar tal-Kodiċi ta' Etika tas-Sindki, Kunsilliera u l-istaff tagħhom (Dipartiment tal-Gvern Lokali 2009: 46). Id-Dipartiment għandu d-dritt li jippubblika l-ismijiet ta' dawk il-kunsilliera li ripetutament jiksru l-Kodiċi ta' Etika kif ukoll jieħu l-azzjonijiet neċessarji fil-qafas ta' dak li tippermetti l-liġi (Uffiċċju tal-Prim Ministru 2009: 29). Minn naħa oħra, l-Awditur Ġenerali fir-rapporti tal-awditjar annwali jiskrutinja l-qagħda finanzjarja tal-kunsill sabiex jiżgura li l-fondi pubbliċi qegħdin jintefqu fil-parametri legali u jassigura li l-flus qegħdin verament iwasslu għall-ġid komuni, wieħed mis-sisien tad- demokrazija u oġġettiv prinċipali tad-diċentralizzazzjoni. Għal dan il-għan l-Awditur Ġenerali jitlob lill-Kunsilli Lokali kontijiet awditjati sabiex jiġu analizzati. Fis-sena finanzjarja li għalqet fit-30 ta' Settembru 2010, 4 minn 68 kunsill lokali ma bagħtux il-kontijiet rikjesti (NAO 2010). Jekk wieħed jagħti ħarsa lejn ir-rapport annwali għas-sena 2009 tal- Uffiċċju Nazzjonali għall-Awditjar isib li nstabu diversi irregolaritajiet f'diversi kunsilli bħal ammonti dovuti lill-Korporazzjoni għas- Servizzi tal-Ilma mhux imħallsa, parslips mhux uffiċjali, kuntratti tax- xogħol mhux reveduti, irregolaritajiet fl-għotjiet riċevuti mill-Gvern Ċentrali u saħansitra onorarja tas-sindki li ma kinux taxxabbli skont ir-regolamenti finanzjarji (NAO 2009: 93-94). Id-diċentralizzazzjoni veru seħħet jew baqgħet fuq il-karta2 Il-mistoqsija inevitabbli li tiġina quddiemna hija jekk wara kollox il- Kunsilli Lokali, sa mit-twaqqif tagħhom, hux qed jagħmlu differenza. Aħna bħala ċittadini qegħdin inħossu l-effetti tad- diċentralizzazzjoni2 X'inhi r-realtà hemm barra2 Meta wieħed janalizza l-esperjenza tal- Kunsilli f'terminu ta' tmintax-il sena jirrealizza li mistoqsijiet bħal dawn ma jistgħux jiġu mwieġba b' 'iva' jew 'le'. Sa mill-bidu tat-twaqqif tagħhom kien ġie argumentat li nkunu qegħdin nistennew wisq jekk naħsbu li l-Kunsilli jistgħu jwettqu dak li qatt ma sar mill-Gvernijiet Ċentrali f'perjodu relattivament qasir (Pirotta 2001: 252). Tabella Numru 2 — L-ispiża pubblika f'livell lokali € biljun Vo tal-Prodott (o tal-Ispiża Gross Domestiku Pubblika 46.7 6.6 33.8 L-Awstrija Settur Lokali biss Il-Belġju Settur Lokali biss Il-Germanja Settur Lokali biss Il-Bulgarija Ir-Repubblika Il-Fillandja Franza Il-Greċja L-Ungerija Ir-Rumanija Is-Slovenja 3.4 Spanja 243.7 L-Iżvezja 82.6 . Minkejja kollox, kif ħareġ fil-performance assessments li saru mid- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali nsibu li l-qagħda ġenerali ta' ħafna lokalijiet tjiebet konsiderevolment, l-aktar fl-aspett ambjentali u fl- insfrastruttura tat-toroq fejn f'ċertu lokalijiet il-maġġoranza assoluta ġew irranġati. Ma hemmx dubju lanqas li l-Kunsilli Lokali servew ta' għajnuna kbira fl-aspett soċjali, speċifikament fil-qasam edukattiv bl- organizzazzjoni ta' tant korsijiet u fil-qasam tal-anzjani. Imma s-suċċess tad-diċentralizzazzjoni rridu neżaminawh fi stampa aktar ħolistika meta nikkunsidraw l-aspetti segwenti. L-ewwel aspett: riżorsi finanzjarji allokati lill-Kunsilli Lokali Manor (2006) jargumenta li meta id-diċentralizzazzjoni taħdem tajjeb, barra li tissaħħaħ it-trasparenza u l-kontabilità tal-istituzzjonijiet governattivi, tixpruna l-leġittimità tal-Gvern Ċentrali, ladarba l-politika tkun qed tilħaq aktar dak li jixtiequ ċ-ċittadini fil-ħajja tagħhom ta' kuljum u f'dak li l-aktar jolqot lilhom. Għaldaqstant il-kwalità tal- governabilità titjieb b'mod drastiku. Madanakollu, huwa fatt li minkejja l-isforzi kollha li saru f'bosta pajjiżi biex aktar servizzi jiġu diċentralizzati, ir-riżorsi li ngħataw il-Gvernijiet Lokali sabiex jerfgħu r-responsabbiltajiet li ngħatawlhom ma kinux suffiċjenti. Dan wassal sabiex inħolqu ineffiċjenzi bil-konsegwenza li ħafna ċittadini jwaħħlu fil-Kunsilli għan-nuqqasijiet, meta fir-realtà huwa l-Gvern Ċentrali li ma jkunx qed jipprovdi riżorsi biżżejjed (Manor 2006). Jekk wieħed janalizza s-sitwazzjoni f'Malta jsib li għas-sena finanzjarja 2011, l-allokazzjoni għall-Kunsilli Lokali tammonta għal tletin miljun u għaxart elef ewro (www.localgovernment.gov.mt). Din l-allokazzjoni tfisser 0.690 tal-Prodott Gross Domestiku u 1.39 tal-ispiża kollha pubblika jew 73 ewro ras għal ras, meta wieħed iqis li l-ispiża rikurrenti kollha tal-Gvern ser tkun ta' 2,338,726 ewro (www.finance.gov.mt) u b'popolazzjoni li ma taqbiżx l-410,000 ruħ. Din hi l-inqas allokazzjoni (kif muri f'Tabella numru 2) meta mqabbla mal-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea kemm f'termini ta' spiża totali u anki bħala persentaġġ mal- kejk kollu nazzjonali. Tabella Numru 3 — L-inklużjoni tan-nisa fil-livell lokali IG Meta daħal id- 90 tan-nisa 9/0 tas- dritt tal-vot għan- ) fil-livell lokali J sindki nisa p 6 Ir-Repubblika 1920 25 16 (ċar Il-Ġermanja J'——/1918:— 248 — L-Ungerija MlLitwanja f DB L-Olanda Il-Polonja Il-Portugall Ir-Rumanija Is-Slovakkja Is-Slovenja Spanja L-Iżvezja Il-Gran Brittanja Għalhekk ikun importanti li meta nanalizzaw il-ħidma tal-Kunsilli Lokali f'termini ta' kwalità u effiċjenza, jeħtieġ li kif qed isir fuq skala nazzjonali, hekk ukoll irridu nqabblu d-dħul u r-riżorsi tal-Kunsilli Lokali ma' dak li qed jirnexxilhom iwettqu. Mill-banda l-oħra jkun żball jekk ninsew li apparti l-allokazzjoni diretta, il-Gvern nieda fond ta' kofinanzjament sabiex ikompli jgħin lill-Kunsilli Lokali fil-proġetti tagħhom u twaqqfet taqsima apposta fi ħdan il- MEUSEC sabiex tgħin lill-Kunsilli Lokali jaħftu l-opportunitajiet ta' fondi mill-Unjoni Ewropea. Fil-fatt, skont id-diskors tal-baġit għall-2010: 70, fl-ewwel sentejn ta' din il-leġiżlatura ġew allokati 6.2 miljun ewro sabiex jiġu implimentati proġetti fil-lokalitajiet rispettivi. Madanakollu, meta wieħed jieħu l-istampa kollha xorta jitqajjem dubju serju kemm fir-realtà l-fondi kollha disponibbli lill-Kunsilli Lokali mill- Gvern Ċentrali humiex qed ikunu suffiċjenti sabiex jagħmlu x-xogħol kollu delegat lilhom. It-tieni aspett: l-għarfien u r-riżorsi umani tal-Kunsilli Lokali sabiex jiġu ddelegati aktar responsabbiltajiet Il-Kunsilli Lokali jeħtieġu l-għodda kollha neċessarja sabiex jiffunzjonaw bl-aħjar mod possibbli. Il-finanzjament tal-Gvern Lokali huwa aspett wieħed biss sabiex ngħaqqdu l-ispettru kollu. Jeħtieġu wkoll ir-riżorsi umani, li f'repubblika mibnija fuq ix-xogħol u mingħajr ebda riżorsi naturali, iridu jingħataw l-importanza li tixirqilhom. Il- mistoqsija hija: qegħdin nagħmlu l-aħjar użu tar-riżorsi umani2 Jekk nagħtu ħarsa lejn aspett wieħed biss meta niddiskutu dan is- suġġett nindunaw li l-involviment tan-nisa fil-Kunsilli Lokali meta mqabbla mal-kunsilliera kollha hija biss ta' 2096 u hija l-inqas waħda fl-Unjoni Ewropea ħlief għal tliet pajjiżi li huma l-Irlanda, il-Litwanja u r-Rumanija (kif muri f'Tabella numru 3). F'ambjent fejn l-użu tar-riżorsi umani ma jkunx bl-aħjar mod possibli, il-biża' hi li l-Kunsilli Lokali jispiċċaw biss strument ta' eżekuzzjoni mingħajr ebda lok u saħħa sabiex jieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa u allura l-maġġoranza kbira tad-deċiżjonijiet jibqgħu jittieħdu ċentralment. Il-konsegwenza inevitabbli tkun li ċ-ċittadini ma jibqgħux jemmnu fil-bżonn ta' Gvern Lokali ladarba d-deċizjonijiet essenzjali jibqgħu fl-ambitu ċentrali. Għaldaqstant, kif sostnew Fleurke 4: Hulst (2006), id-divoluzzjoni tal- poter mill-Gvern Ċentrali għall-Kunsilli Lokali teħtieġ qafas mill-aktar professjonali meta nqisu x'dinja kumplessa u x'soċjetà dinamika qed ngħixu fiha. Ir-riforma eżistenti ser tgħin fis-sens li fejn ikun meħtieġ il-Kunsilli Lokali ser jingħataw l-opportunità li taħt skemi differenti jagħmlu talba għal aktar ħaddiema sabiex jagħmlu xogħol speċifiku fil-lokalità għal perjodu determinat. Aktar min hekk il-kunsilliera u s-sindki ser jingħataw aktar taħriġ b'korsijiet speċjalizzati għas-Segretarji Eżekuttivi u għall-impjegati kollha f'dak li għandu x'jaqsam ma' customer care (Uffiċċju tal-Prim Ministru 2009: 17-18). Madankollu jekk id-direzzjoni tal-Gvern Ċentrali tkun tali li fil-futur qarib uanki dak imbiegħed ikollna ħafna aktar diċentralizzazzjoni, allura l-qafas tal-Kunsilli Lokali għandu jissaħħaħ drastikament sabiex ikunu jistgħu tabilħaqq jesegwixxu r-responsabbiltajiet li maż-żmien qed jiġu delegati lilhom. Fil-fatt minn studju ta' Agius (2011) joħroġ li ħafna kunsilliera jħossu li ma jistgħux ilaħħqu mal-volum ta' laqgħat li qed ikollom aktar u aktar meta niftakru li, minkejja d-divoluzzjoni tal-poter, l-kunsilliera baqgħu jaħdmu fuq bażi purament volontarja. It-tielet aspett: ir-relazzjoni bejn il-Kunsilli Lokali u l-Gvern Ċentrali Id-diċentralizzazzjoni hija essenzjalment kwistjoni ta' relazzjoni bejn iċ- ċentral u l-lokal. Il-ħidma tal-Kunsilli Lokali ma tistax tissarraf f'waħda ta' suċċess kemm-il darba ma jkunx hemm il-koperazzjoni meħtieġa mid- dipartimenti tal-Gvern Ċentrali. L-istudji li kienu saru minn Vassallo fl-1995 u Borg, fl-2005 f'perjodi relattivament differenti wrew li n-nuqqas ta' koperazzjoni tista' tiġi innutata fuq żewġ binarji. L-ewwel, li l-politiċi fuq livell nazzjonali jqisu l-kunsilliera lokali bħala kompetituri diretti għall-kampanja elettorali li tkun ġejja u għaldaqstant theddida serja għall-popolarità tagħhom. Dan jista' jwassal sabiex jinħoloq ambjent xettiku u d-diċentralizzazzjoni ma tkunx dik mixtieqa (Vassallo 1995). It-tieni, kif stqarr Pirotta (2001: 253), id-Dipartimenti tal-Gvern mhumiex ippreparati biżżejjed sabiex ilaħħqu max-xogħol kollu li jġibu magħhom il-Kunsill Lokali. Għall-kuntrarju, kif spjegaw Fleurke u Hulst (2006), il-Kunsilli Lokali jkollhom jaħdmu ma' servizz pubbliku frammentat, l-aktar meta jkunu qed jippjanaw proġetti urbani. Hija realtà li tinstab mifruxa mal-Ewropa kollha li, fi proġetti bħal dawn, il-kunsilliera jridu jħabbtu wiċċhom ma' erba' jew aktar ministeri sabiex iġibu l-fondi u l-permessi kollha neċessarji sabiex jitwettaq il-proġett inkwistjoni. Fil-fatt l-istudju ta' Agius (2011) juri kif ċertu Kunsilli Lokali jħossu li s-sistema burokratika tas-servizz pubbliku xxekkel l-awtorità tal-istess Kunsilli. Il-biża' hi li l-perċezzjoni tal-pubbliku u l-kunsillera nfushom tkun li l-Kunsilli Lokali saru estensjoni tal-Gvern Ċentrali mingħajr l-ispazju u l-awtorità neċessarja sabiex jieħdu d-deċiżjonijiet. Eżempju mill- aktar prattiku jfakkarna kif anki saħansitra sabiex jiġi miżbugħ sinjal tat-traffiku isfar, li hu mill-aktar bżonjuż u legali, is-sindku tal-kunsill lokali inkwistjoni jeħtieġ l-approvazzjoni ta' Transport Malta (Agius 2011). Ikun żball kbir jekk ninjoraw l-importanza tal-awtoritajiet regolatorji f'pajjiżna, imma jkun żball ikbar jekk inxejnu l-inizjattiva li jista' jkollhom il-Kunsilli Lokali. B'danakollu bl-ebda mod ma għandu jiġi implikat li l-Kunsilli Lokali mhu qed jaqdu l-ebda funzjoni fl-arena politika. Altru milli hekk, il-Kunsilli huma għodda essenzjali u strumentali sabiex barra milli jaqdu l-funzjonijiet tagħhom, li mal-medda taż-żmien qegħdin dejjem jiżdiedu, jistgħu jservu ta' pressjoni kbira fuq il-Gvern Ċentrali fuq diversi kwistjonijiet, mhux l-inqas fuq materji fejn għandu x'jaqsam l-ambjent. Ir-raba' aspett: polarizzazzjoni politika li tissarraf f'aktar poter ċentrali F'pajjiż. polarizzat għall-aħħar fejn il-lealtà lejn il-partiti politiċi hija waħda qawwija u t-turnout fl-elezzjonijiet ilaħħaq il-medja ta' 9690 (ħlief għall-aħħar elezzjoni ġenerali fejn kien hemm turnout ta' 9290) hu mistenni li l-Kunsilli jinqabdu fit-tnalja politika. Kif żvela Pirotta (2001: 256), lura fiż-żmien tal-introduzzjoni tal-Kunsilli Lokali, l-istħarriġ tal-pubbliku kien juri maġġoranza kbira kontra l-inklużjoni tal-partiti politiċi minħabba l-biża' li l-polarizzazzjoni u l-qasma li kienet evidenti fis-soċjetà Maltija fuq skala nazzjonali kienet ser tirrepeti ruħha fuq livell lokali. L-inklużjoni tal-partiti politiċi ħonqu dawk l-individwi li jiddejqu jħammġu isimhom ma' partit partikolari. Għaldaqstant tlifna nies validissimi li setgħu jagħtu kontribut mill-aktar siewi lill-Kunsilli. Minn-naħa l-oħra, kien argumentat li bl-inklużjoni tal-partiti politiċi il- Kunsilli jkunu aktar organizzati u dixxiplinati meta tqis l-esperjenza vasta u l-makkinarju li għandhom il-partiti politiċi għad-dispożizzjoni tagħhom. Biex tgħaxxaqha kull sena bdejna nassistu għal mini general election bil-programmi elettorali tal-Kunsilli Lokali ddominati mill-magni tal- propoganda u bl-istrateġiji tal-partiti. Din il-problema ttaffiet b'mod sostanzjali peress li issa l-elezzjonijiet se jibdew isiru kull erba' snin. Minkejja r-riforma, meta wieħed iqis li l-partiti politiċi Maltin għad għandhom influwenza kbira, il-biża' hi illi, minflok iċ-ċittadin komuni spiċċa jikkonċentra fuq ix-xogħol proprja u r-responsabbiltajiet lokali tal-Kunsilli, iċ-ċittadin jiġi aljenat fuq materji partiġġjani għall-aħħar. Mhux l-ewwel darba li l-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali ntużaw sabiex jservu ta' barometru biex tiġi mkejla l-popolarità ta' partit politiku fuq skala nazzjonali jew inkella biex tiġi analizzata l-politika nazzjonali attwali tal-partit fil-Gvern. Dan kollu jfisser li f'ċertu waqtiet, kif spjega Hutcheroft (2001: 36), kwistjonijiet nazzjonali jitfgħu fil-ġenb kwistjonijiet ta' natura lokali speċjalment waqt kampanji elettorali, għalkemm tajjeb wieħed jirrimarka li dan mhux dejjem ikun il-każ peress li nistgħu nisiltu numru sostanzjali ta' kampanji elettorali tal- Kunsilli Lokali li ġew mfassla fuq materji purament lokali. Madanakollu, hija realtà li l-partiti xorta baqgħu jikkontrollaw b'mod ċentrali t-tmexxija tal-Kunsilli Lokali u allura l-għanijiet tal- kunsilliera eletti li jirrapreżentaw materji lokali jiġu newtralizzati bl-influwenza ċentrali tal-partit politiku rispettiv (Hutcheroft 2001 p. 36). Dak li ġara f'ċertu Kunsilli juri ċirkostanzi ta' tmexxija diretta u kontrollata. Huwa ċar li l-laqgħat lokali qed ikunu influwenzati minn logħba ċess politika sabiex jitneħħew sindki jew kunsilliera li ma jkunux qed jimxu mal-linja politika tal-partit. Hemm implikazzjonijiet demokratiċi u prattiċi f'dan ir-rigward. Id-demokrazija, li suppost kienet waħda mill-għanijiet il-għaliex twaqqfu l-kunsilli, qed tiġi imminata għax is-sindku li ġie elett demokratikament miċ-ċittadini jiġi mneħħi mill-Kunsill sempliċiment għax il-partit qed jara telf politiku u mhux neċessarjament għax hemm kwistjoni ta' ineffiċjenzi jew skuntentizza miċ-ċittadini tal-lokal. Konklużjoni: it-triq 'il quddiem X'inhi t-triq 'il quddiem7 X'direzzjoni għandna nieħdu f'ambitu ta' ekonomija moderna2 Meta nikkunsidraw id-daqs ta' pajjiżna, x'forma ta' Gvern Lokali rridu2 Gvern Lokali aktar awtonomu jew Gvern Lokali li jsaħħaħ aktar l-id tal-Gvern Ċentrali7 Imma wara kollox x'se nsejħulu l-qafas li għandna: sistema ta' Gvern Lokali jew Kunsilli Lokali2 X'inhu t-terminu l-aktar xieraq fiċ-ċirkostanzi tagħna2 Huwa f'waqtu li nitkellmu fuq Gvern Lokali meta niftakru li minkejja d-divoluzzjoni tal-poter il-Kunsilli Lokali għad għandhom dipendenza kbira fuq iċ- ċentral u l-funzjonijiet tagħhom huma. ineżistenti jew limitati ħafna f'ċertu oqsma ta' polici/7 Naqblu li d-diċentralizzazzjoni u t-tisħiħ tal-Gvern Ċentrali jikkumplimentaw lil xulxin2 Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, f'każ li nimxu lejn strateġija ta' diċentralizzazzjoni u allura Kunsilli Lokali b'ħafna aktar responsabbiltajiet, ser inħallu l-qafas eżistenti mibni fuq il-volontarjat7 X'se tkun il-mixja 'l quddiem fil-kunċett ta' reġjonalità2 Kif l-assistenza ċentrali tista' tgħin lill-Kunsilli jaħdmu aħjar meta nqisu l-limitazzjonijiet tar-riżorsi2 Dan huma ftit mill-ħafna mistoqsijiet li jitilgħu fil-wiċċ meta nitkellmu fuq il-Kunsilli Lokali u jkun opportun li ssir aktar riċerka fil-futur sabiex toħroġ aktar ċara l-viżjoni li rridu nipproġettaw. Dipartiment għall-Gvern Lokali (2009) Il-Politika ta' Malta ghal Governanza Lokali. Ministeru tal-Finanzi (2010) Diskors tal-Budget għas-sena 2011 (www. finance.gov.mtl. Uffiċċju tal-Prim Ministru (2009) Biex il-Kunsill Jagħtik l-Ahjar Servizz, Tiġdid tal- Kunsilli Lokali b'riżultat ta' proċess ta' konsultazzjoni (www.opm.gov.mtl.