QWIEL TAL-PALESTINA Li tġamma' habbċ-habbe, jieħdu l-ġemel bi fard għabbe (dak li ġġam- ma' int naqra-naqra, il-ġemel jieħdu f'refgħa waħda). Jixbaħ lil qawl Malti li jgħid: 'Li ġġorr in-nemla, ssuqu l-ħamla'', Jiġifieri, dak li l-fqir ikun warrab, flus jew ġid ieħor, b'ħafna snin ta' ċaħda u ekonomija, drabi tiġi fuqu faqgħa u ttajjarlu kollox f'daqqa' u kull ma għamel jis- fàlu fix-xejn. Ma kull imtawwal mawż; u ma kull imqabbel ġawż (m'hux kull ma hu tawwali banana; u m'hux kull ma jaqbel ma xulxin hu ġewż). Bil-Malti għandna wkoll qawl jaqbel ma dana: ''Mhux kull imdawwar kagħak''. Jiġifieri, l-ħaġa m'hux dejjem kif tidher minn barra; drabi ħaġa li tidher tajba ssibha ħażina, u ħaġa li tidher ħażina, meta ġġarabha ssibha tajba. Min hu mdaħħal fiż-żmien u għandu t-tiġrib tad-dinja jaf kemm il-darba bniedem li mgħoddi ta' ħażin jaqbeż għalik fil-ħtieġa, u dawk li jit- taħru bi tjubithom jitwarrbu u jifirħu bid-deni tal-oħrajn. i Bajdar li ma hu lek, la tisqel għal ħawdhu (qiegħa li m'hix tiegħek (li m'intix sa dderri fuqha) la ssaqsix minn liema naħa jaqbilha r-riħ). Jiġifieri: la tindaħalx fl-affarijiet ta' għajrek, jekk ma jmissux lilek. Jekk lil dak li jkun issaqsih fuq xi ħaġa tiegħu li int ma għandekx x'taqsam magħha, jaħseb li qiegħed tindaħallu fejn ma jesgħekx, u jistkerrħek u jaħseb ħażin fik. Kull id-drub tweddi għat-taħfina (it-toroq kollha jieħdu lejn il-mit- ħna). Fl-antik, u m'hux antik ħafna, iż-żewġ postijiet l-aktar imhimma tar-raħal kienu jkunu il-mitħna u l-forn. Għax kull ħadd irid jiekol, u l-mitħna hu l-post fejn kienu jitħnu l-qamħ, u l-forn fejn, meta jagħġnu jaħmu ħobżhom. Il-lum ma għadux hekk, għax mitħna waħda titħan dqiq għal pajjiż sħiħ u n-nisa ma għadhom jagħġnu għal ġimgħa-ġimgħa, għax tal-ħobż jiġi wara l-bieb, bil-ħobż frisk ta' kull fil-għodu. Imma t-tifsira tal-qawl għadha, u tibqa, minnha, għax kull ħadd, jew qisu kull ħadd, kull ma jagħmel jagħmlu għax ikun jaqbillu, imqar dawk il- ħwejjeġ li bil-wiri jagħmilhom għal ġid tal-oħrajn, ikun jagħmilhom għal xi għan moħbi, li jaqbel lilu, Sa min jagħti karità, jagħtiha biex ikollu l-liegħ quddiem Alla, ħalli meta jmut imur il-ġenna, ħaġa li taqbillu wkoll. Ja rabb, en daħħaltna bejn iż-żelmin, oħroġna selmin l (Mulejna, jekk iddaħħalna bejn in-nies il-ħżiena, ħarisna mill-ħażen tagħhom 1). Qawl għamla ta' talba u talba sabiħa, fil-qosor tagħha, Għax kollox jiġi minn Alla, u drabi l-bniedem isib ruħu fit-ċiġrib mingħajr ma jrid, u mingħajr ma jkun jaf kif daħal fih. Għel hekk, ta' min jitlob 'l Alla li jekk tkun ir- rieda tiegħu li nsibu ruħna fit-tiġrib, tal-anqas jgħinna neħelsu minnu bis-sliema. La tafraħ għal li jrkħ, ta' twuf li jiġi. ''La tifraħ għal min sa jmur, sa ma tara min hu li ġej''. Għax jista' jkun li min jiġi ikun agħarr minn dak li mar. M'hux darba u tnejn jiġri dan, li dak li jkun jaħseb li sa jsib ruħu aħjar, u jsibu ruħu agħarr. GESU' JIGGARRAB MIX-XITAN Wara li Ġest ġie mxandar minn Missieru li kien il-Messija waqt li ħa l-magħmudija minn Ġwanni, hu mar f'imkien 'il barra mill-ibliet u l-ir- ħula , Il-Vanġelu jgħidilna li kien meħud mill-Ispirtu Santu li kien dej- jem miegħu għax it-tnejn kienu mem- bri tat-Trinità Mqaddsa. Il-post fejn tela' Ġesti kien 'il fuq minn Ġeriko, xi żewġ mili 'l bogħod minn Ariha (Ġeriko ta' żmien Kristu) u xi ħames mili minn Tell es-Sultan (Ġeriko l-qadima). Hija għolja bi ftit ħaj- ja, kollha blat u ħaġar, imma ssal- tan fuq il-ħdura mbegħda ta' Ġeriko, mogħnija bis-siġar tal-palm u l-ba- nana. Kif qalulna ta' qabilna, dan il-post jissejjaħ Ġebel Qarantal (kif igħidulu l-Għarab tal-lum), jew Duq, kif kienu jsejħulu l-Lhud. Mingħajr nies li jgħammru fl-inħawi u bla ħxejjex din l-għolja hija tassew waħ- xija u jgħid sewwa San Mark, li Ġest kien mal-bhejjem tax-xori. Ġesu: tela' hemm fuq biex jitħalla li jiġi mġarrab mix-xitan u biex isum erbgħin nhar u erbgħin lejl. U f'dawk l-erbgħin j u m. , kif ifisser tajjeb S. Luqa, Ġesti ma mess xejn, Baqa' sajjem kif għamlu darba Elija u Mosċ, iż-żewġ xbihat kbar tal-mex- xejja u tal-profeti Lhud. Kif seta' jżomm sajjem Ġest għal erbgħin jum $ Ġesti kien megħjun bil-qawwa tas- sema li kienet ukoll fih bħala Bnie- dem-Alla. Ta' min iżid ukoll li Ġesti kellu bħala bniedem ġisem sħiħ u qawwi u kien jiflaħ aktar minn kull bniedem ieħor sabiex iġarrab dak it-tgħakkis aħrax. L-EWWEL TIĠRIBA Kif Ġesti kien hemm, resaq ix- xitan biex iġarrbu. Il-Vanġelu jgħi- dilna li wara erbgħin jum sawm Ġesti ħadu l-ġuħ, Ħaġa minn lewn id-dinja. U hawn ix-xitan qatagħha li jġarrab lill-Messija. Resaq u qal- lu: ''Jekk int iben Alla, għid biex dal-ħaġar isir ħobż.' Ix-xitan kien ; jaf sewwa li Ġest kien Alla għax naqraw li ftit wara x-xjaten infus- hom xandru dan. U lanqas ma x-xi- tan ried iġarrab lil Ġest billi jwaq- qgħu fid-dnub. ta' l-ikel żejjed għax kien jaf sewwa min kien Ġesu. Ried jaf x'kien il-programm tal-messjaniż- mu tiegħu jew, fi kliem ieħor, x'kien fi ħsiebu jgħallem lid-dinja bħala Messija, U ried jaf.dan biex ikun jista' jġarrab u jġarraf lis-semmiegħa u l-qaddejja tiegħu. B'din l-ewwel tiġriba x-xitan ried jara jekk Ġesti kienx imhejji biex jitgħakkes jew sabiex iwiegħed u jagħti dak li bih jitpaxxa l-ġisem. U hawn Ġesti malajr wieġbu bil-kliem tal-Kotba Mqaddsa, li l-bniedem ma jgħix biss bil-ħobż, jiġifieri b'dak li jrid il-ġisem, imma. b'dak li thejjilu l-Provvidenza. Qallu mela li ma kie- nux meħtieġa l-mirakli biex huwa jit- rejjaq, imma kienet biżżejjed il-Prov- videnza li żgur ma kienet tonqos lil ħadd. IT-TIENI TIĠRIBA Wara dan ix-xitan ħa miegħu lil Ġest: f'Ġerusalem u waqqfu fuq il- ġewnaħ tat-Tempju, fejn is-sur tan- naħa tal-lvant (ħdejn Bieb Salamun) kien jorbot man-naħa l-oħra tas-sur lejn nofs inhar fejn hemm Bieb is- Sultan. U din ir-rokna kienet tieqaf fuq il-Wied ta' Kedron (Wadi Sidti Marijam) li jaħbat mal-mitejn jarda 'l isfel, Minn hemm ix-xitan stiednu sabiex jaqbeż ħalli l-Missier jibgħat- lu l-anġli tiegħu biex jindukrawh. Ix- xitan inqeda bi kliem is-Salmista li jgħid li Alla jgħin lit-twajjeb fit-tfix- kienu jistennew il-Lhud, Imma Ġesi wrih li t-tagħlim tiegħu u għemilu kellhom ikunu kollha msawrin bl- umiltà l-aktar kbira. IT-TIELET TIĠRIBA Mill-ġdid ix-xitan ħadu fuq ġebel għoli bil-bosta, x'aktarx fuq il- għolja ta' qabel, Ġebel. Minn hemm urih is-saltniet kollha Ġeriko — (Ġebel Qarantal, fejn minn żmien il-Kruċjati AL hawn, jingħad li Kristu sam erbgħin jum. F'nofs il-mun- tanja jidher id-Dejr tal-Griegi-Ortodossi. kil tiegħu (Ps. Imma Ġest qal lil Satana biex ma jissuktax iġarrbu għax ma kienx jaqbel li miraklu isir għal xejn, B'din it-tiġriba x-xitan ried jaf jekk il-programm tat-tagħlim ta' Ġest kienx mibni fuq l-umiltà jew fuq il- : kburija u l-frugħa. Għax fejn hu talab lil Ġesti jagħmel il-miraklu, ir- Rabbini Lhud kienu jgħidu li hemm il-Messija. għandu jidher għall-ewwel darba b'mod li jgħaġġeb. Ried jaf jekk Ġesti kienx sa juri kburitu kif tad-dinja u wegħdu li jagħtihomlu jekk imil u jqimu. Fi żmien Ġest, Ġeriko kienet saret belt sabiħa, l-ak- tar wara li Erodi nefaq sħiħ biex isebbaħha. U aktarx li x-xitan urih lil Ġeriko li minn Ġebel Qarantal kienet tidher tajjeb bħala xebh tas- saltniet tad-dinja u tas-sebħ tagħ- hom. Satana lhu s-sultan ta' din id-dinja'', u bir-raġun qal lil Ġest li kieku qiemu kien jagħtih kull sal- tna, jiġifieri l-ġieh u s-sebħ tagħhom. Imma għal darba oħra Ġesu wieġbu u amarlu jitlaq għax jeħtieġ li jaq- di 'l Alla Missieru (Deut. 'Wera lix-xitan li ma riedx il-kobor tad-dinja, imma li jaqdi 'l Missier: dan kien il-programm tas-saltna ġdi- da tiegħu. TIĠRIB ĠESU' U L-INSARA Kif Ġest hejja. ruħu għat-tiġrib tax-xitan bl-għajnuna t a s -sawm, hekk ukoll aħna għandna nqawwu ruħna kontra t-tiġrib ta' Satana billi nsumu. (Kif ix-xitan ġarrab lill- Imgħallem, hekk ukoll iġarrab lilna biex jara x'inhu l-programm ta' ruħ- na, U biex nirbħuh jeħtieġ li nsu- mu (loel 1, 14); insajmu għajnejna, ilsienna, idejna u ruħna kollha (S. Bernard), Għalhekk il-Knisja drabi titlobna nsumu. Tamrilna dan biex nithejjew għat-tiġrib tax-xitan li dej- jem idur biex jara lil min jaħtaf (I Petr. Kemm-il darba jersaq fuqna x-xi- tan biex jara xi rridu u kif naħsbu fuq il-ħajja tagħna ta' nsaral Kemm- il darba jwegħdna t-tpaxxija, il-ko- bor u l-ġieh tad-dinja, Jiġi fuqna bi kliem ħelu, kif għamel lil Ġesu li baqa' jkellmu bil-kliem tal-Kotba Mqaddsa. Jgħarbilna u jġarrabna. U bosta drabi nuruh li l-programm tagħ- na mhux bħal dak ta' Ġesu: it-tgħak- kis, l-umiltà u l-qima lejn Alla. Sik- wit nilqgħu x-xalar, il-kobor u l-qima tad-dinja li huma kollha ħwejjeġ tax-xitan. Imma b'dan ma nkunux ta' Kristu. Ix-xitan jifraħ, jirbaħ u jwiżinna f'din id-dinja, imma' ma jkollniex sehem ma' l-Imgħallem fis-sema, għax 'ma nħaddnux. it- tgħakkis u l-imħabba lejn Alla li jrid minna bħala nsara, U x'jiswa jekk naqilgħu d-dinja kollha u ruħ- na tbati l-ħsara' (Mt, 16, 26). Ġest ħalla li jkun imġarrab biex jgħallimna. U kif huwa ġġarrab hekk niġġarrbu aħna, Hu rebaħ, im- ma sejrin aħna wkoll nirbħu bħalu f Qal fil-beraħ li saltnatu hi ta' tbati- ja u tgħakkis u qima lejn Alla, Im- ma s-soċjetà tagħna qed tagħmel bil- maqlub. Ġesti ġġarrab u rebaħ, im- ma s-soċjetà ta' żminijietna qed tiġ- ġarrab u tiġġarraf. Għax mhix tim- xi wara l-Imgħallem. Fejn huma l-imħabba tat-tgħakkis u ta' l-umiltà li wera Sidna Ġest Kristu7 Fejn hi l-qima lejn Alla li nuruha bil-qima lejn il-Papa, l-Isqfijiet u l-qassisin Qabel kollox ruħna, għax mhux bil- ħobż biss igħix il-bniedem, Hekk qal l-Imgħallem. It-tiġrib ta' Ġest qed jiġġedded u jibqa' jiġġedded fina l-insara u jeħtieġ nuru l-għaliex aħ- na nsara, Mhux bil-kliem, imma bl- għemil kif għamel Kristu fil-bidu tal-missjoni tiegħu. Ġesti bata, iżda wara tela' s-sema, P. GWIDU SCHEMBRI O.F.M. Darba Ġaħan xtara ħmar, ħadu d-dar u daħħlu fil-maqjel, u l-mara ibdiet tgħajjat miegħu b'ħalq daqsiex, għax il-ħmar ma kellux għal fejn jixtrieħ, għax kienu għaddejjin mingħajru. Imma l-ħmar, kif sama' il-mara tgħajjat, beda jinhaq kemm kellu saħħa, €Isma' l-ħmar x'jinħaq L' qal Ġaħan lil mara.' Minn issa dejjaqtu, kemm-kemm ilu hawn nofs siegħal Aħseb u ara kemm dejjaqt lili, li ili naħmel il-għajjat tiegħek dawn is-snin kollha f Dak għax int ħmar aktar minnul' weġbitu l-mara, kien jorbot man-naħa l-oħra tas-sur lejn nofs inhar fejn hemm Bieb is- Sultan. U din ir-rokna kienet tieqaf fuq il-Wied ta' Kedron (Wadi Sidti Marijam) li jaħbat mal-mitejn jarda 'l isfel, Minn hemm ix-xitan stiednu sabiex jaqbeż ħalli l-Missier jibgħat- lu l-anġli tiegħu biex jindukrawh. Ix- xitan inqeda bi kliem is-Salmista li jgħid li Alla jgħin lit-twajjeb fit-tfix- kienu jistennew il-Lhud, Imma Ġesi wrih li t-tagħlim tiegħu u għemilu kellhom ikunu kollha msawrin bl- umiltà l-aktar kbira. IT-TIELET TIĠRIBA Mill-ġdid ix-xitan ħadu fuq ġebel għoli bil-bosta, x'aktarx fuq il- għolja ta' qabel, Ġebel. Minn hemm urih is-saltniet kollha Ġeriko — (Ġebel Qarantal, fejn minn żmien il-Kruċjati AL hawn, jingħad li Kristu sam erbgħin jum. F'nofs il-mun- tanja jidher id-Dejr tal-Griegi-Ortodossi. kil tiegħu (Ps. Imma Ġest qal lil Satana biex ma jissuktax iġarrbu għax ma kienx jaqbel li miraklu isir għal xejn, B'din it-tiġriba x-xitan ried jaf jekk il-programm tat-tagħlim ta' Ġest kienx mibni fuq l-umiltà jew fuq il- : kburija u l-frugħa. Għax fejn hu talab lil Ġesti jagħmel il-miraklu, ir- Rabbini Lhud kienu jgħidu li hemm il-Messija. għandu jidher għall-ewwel darba b'mod li jgħaġġeb. Ried jaf jekk Ġesti kienx sa juri kburitu kif tad-dinja u wegħdu li jagħtihomlu jekk imil u jqimu. Fi żmien Ġest, Ġeriko kienet saret belt sabiħa, l-ak- tar wara li Erodi nefaq sħiħ biex isebbaħha. U aktarx li x-xitan urih lil Ġeriko li minn Ġebel Qarantal kienet tidher tajjeb bħala xebh tas- saltniet tad-dinja u tas-sebħ tagħ- hom. Satana lhu s-sultan ta' din id-dinja'', u bir-raġun qal lil Ġest li kieku qiemu kien jagħtih kull sal- tna, jiġifieri l-ġieh u s-sebħ tagħhom. Imma għal darba oħra Ġesu wieġbu u amarlu jitlaq għax jeħtieġ li jaq- di 'l Alla Missieru (Deut. 'Wera lix-xitan li ma riedx il-kobor tad-dinja, imma li jaqdi 'l Missier: dan kien il-programm tas-saltna ġdi- da tiegħu. TIĠRIB ĠESU' U L-INSARA Kif Ġest hejja. ruħu għat-tiġrib tax-xitan bl-għajnuna t a s -sawm, hekk ukoll aħna għandna nqawwu ruħna kontra t-tiġrib ta' Satana billi nsumu. (Kif ix-xitan ġarrab lill- Imgħallem, hekk ukoll iġarrab lilna biex jara x'inhu l-programm ta' ruħ- na, U biex nirbħuh jeħtieġ li nsu- mu (loel 1, 14); insajmu għajnejna, ilsienna, idejna u ruħna kollha (S. Bernard), Għalhekk il-Knisja drabi titlobna nsumu. Tamrilna dan biex nithejjew għat-tiġrib tax-xitan li dej- jem idur biex jara lil min jaħtaf (I Petr. Kemm-il darba jersaq fuqna x-xi- tan biex jara xi rridu u kif naħsbu fuq il-ħajja tagħna ta' nsaral Kemm- il darba jwegħdna t-tpaxxija, il-ko- bor u l-ġieh tad-dinja, Jiġi fuqna bi kliem ħelu, kif għamel lil Ġesu li baqa' jkellmu bil-kliem tal-Kotba Mqaddsa. Jgħarbilna u jġarrabna. U bosta drabi nuruh li l-programm tagħ- na mhux bħal dak ta' Ġesu: it-tgħak- kis, l-umiltà u l-qima lejn Alla. Sik- wit nilqgħu x-xalar, il-kobor u l-qima tad-dinja li huma kollha ħwejjeġ tax-xitan. Imma b'dan ma nkunux ta' Kristu. Ix-xitan jifraħ, jirbaħ u jwiżinna f'din id-dinja, imma' ma jkollniex sehem ma' l-Imgħallem fis-sema, għax 'ma nħaddnux. it- tgħakkis u l-imħabba lejn Alla li jrid minna bħala nsara, U x'jiswa jekk naqilgħu d-dinja kollha u ruħ- na tbati l-ħsara' (Mt, 16, 26). Ġest ħalla li jkun imġarrab biex jgħallimna. U kif huwa ġġarrab hekk niġġarrbu aħna, Hu rebaħ, im- ma sejrin aħna wkoll nirbħu bħalu f Qal fil-beraħ li saltnatu hi ta' tbati- ja u tgħakkis u qima lejn Alla, Im- ma s-soċjetà tagħna qed tagħmel bil- maqlub. Ġesti ġġarrab u rebaħ, im- ma s-soċjetà ta' żminijietna qed tiġ- ġarrab u tiġġarraf. Għax mhix tim- xi wara l-Imgħallem. Fejn huma l-imħabba tat-tgħakkis u ta' l-umiltà li wera Sidna Ġest Kristu7 Fejn hi l-qima lejn Alla li nuruha bil-qima lejn il-Papa, l-Isqfijiet u l-qassisin Qabel kollox ruħna, għax mhux bil- ħobż biss igħix il-bniedem, Hekk qal l-Imgħallem. It-tiġrib ta' Ġest qed jiġġedded u jibqa' jiġġedded fina l-insara u jeħtieġ nuru l-għaliex aħ- na nsara, Mhux bil-kliem, imma bl- għemil kif għamel Kristu fil-bidu tal-missjoni tiegħu. Ġesti bata, iżda wara tela' s-sema, P. GWIDU SCHEMBRI O.F.M. Darba Ġaħan xtara ħmar, ħadu d-dar u daħħlu fil-maqjel, u l-mara ibdiet tgħajjat miegħu b'ħalq daqsiex, għax il-ħmar ma kellux għal fejn jixtrieħ, għax kienu għaddejjin mingħajru. Imma l-ħmar, kif sama' il-mara tgħajjat, beda jinhaq kemm kellu saħħa, €Isma' l-ħmar x'jinħaq L' qal Ġaħan lil mara.' Minn issa dejjaqtu, kemm-kemm ilu hawn nofs siegħal Aħseb u ara kemm dejjaqt lili, li ili naħmel il-għajjat tiegħek dawn is-snin kollha f Dak għax int ħmar aktar minnul' weġbitu l-mara,