Kitba ta' Chev. Ma' dawk l-istatwi li diġà semmejna, ta' nies kbar fit-tempju ta' B'Kara insibu oħra li għalkemm m'hix wild Birkirkara kellha sehem fil-bijografija tagħha u għalhekk aħna bħala gwidi ma nistgħux nibqgħu għaddejjin minn quddiemha mingħajr ma ngħidu sa ħaġa dwarha: Dun Gejt Mannarino, patriott. Quddiemna għandna l-fidi tal-magħmudija tiegħu merfugħa fil-Knisja ta' San Pawl ġewwa l-belt Valletta, li tgħid, li l-viċi-parrokku ta' din il- knisja parrokkjali għammed tarbija mwielda dak in-nhar mill-koppja Ġużeppi u Giovanna Mannarino fid-29 t'Awissu 1733. Il-ġenituri tawh l- ismijiet ta' Ġakbu, Tumas u Gaetano lil dan il-wild. Dak iż-żmien mhux kulħadd kien jissejjaħ bl-ewwel isem bħalma jsir Ilum, iżda kienu jużaw it-tielet isem tal-fonti għad fil-fatt lit-tarbija kienu jsejħulha Gejtu. Iżda l- qarrej xejn m'għandu għax jaħseb li aħna sejrin inkomplu l-istorja ta' ħajjet dan il-bniedem u r-raġuni hija li Mannarino kien mill-Belt u mhux minn Birkirkara. Biss insemmu li Dun Gejt kellu ħuh li kien qassis ukoll, Dun Anton Mannarino. Il-konġura u l-irvell imsejjaħ 'tal-qassisin' li Dun Gejt għaqqad u għamel fl-1775 kontra l-Gran Mastru Ximenes, il-kastigi li ta dan il-Gran Mastru, it-tnejn u għoxrin sena kalzri li kien fih sa ma nħeles minn Napuljun huma l-qofol ta' l-istorja. Il-parti l-oħra, fejn l-istoriċi jridu mhux biss li jifhmu l-għemil ta' Mannarino iżda saħansitra jifhmu bil-fehmiet li ġegħlu lil dan il-qassis biex jimxi kif mexa. F'kitba oħra li saret ftit snin ilu fuq din il-kwistjoni, jiġifieri jekk Dun Gejt kienx bniedem patrijott kbir u qalbieni inkella dak kollu li ġara ma jmissux lilna għax m'għandhomx x'jaqsmu ma' Birkirkara; joqorsuna l-ismijiet ta' Dun Xand Farrugia, Dun Ġużepp Gatt u Dun Tumas Sciortino. Dan għaliex dawn kienu qassisin Karkariżi ikompli f'paġna 153 li fil-konġura u l-irvell tal- qassisin kienu f'dan ir-raħal u ħadu sehem f'dak kollu li sar. Pero Birkirkara tidħol fl- aħħar paġna ta' l-istorja ta' Dun Gejt Mannarino jiġifieri fid-difna tiegħu. Għajjien bil-ġrajja ta' swied il-qalb ta' ħajtu u misjur bil-għadd ta' snin, Dun Gejt ħass li wasal biex iħalli dan il-wied ta' dmugħ u jmur f'pajjiż mhux mikxuf li mill-limiti tiegħu ebda : vjaġġatur ma jerġa' lura; Dun Ġejt Mannarino, ħaseb biex jagħmel it- testmetn li fih juri l-aħħar xewqat tiegħu, x'kellu jsir minnu u mill-ġid li kellu wara mewtu. It-testment, tlieta w għoxrin folja jitkellem il-biċċa l-kbira fuq il-ġid li kellu u li ħallih għall-quddies għal ruħu; legati lil ħutu, qraba uu l-knejjes. L-ewwelnett nirrikmanda ruħi lil Alla l-iktar għoli, lill-aktar qaddisa dejjem bla tebgħa Marija Omm Alla, lill-qaddisin Pawlu Appostlu u Publju u lil kollha kemm huma l-anġli u l-qaddisin tas-sema protetturi tiegħu rrid li ġismi meta jkun mejjet jiġi midfun f'rokna moħbija ta' dik il-knisja mqadsa li jkun fiha waqt mewti', tgħid din il-kitba fl-istess testment. U hekk nistgħu intennu li l-qabar ta' Mannarino ħadd ma jaf sewwa liema hu. Ix-xewqat kbar u l-kburija ta' qalb li qanqlitu għall-għemil li kellu jibqa' msemmi u fl-istess ħin ukoll il-kruha tax-xorti li messitu mal- waqgħa tiegħu. Għalkemm dak li qrajna fuqu għadu ma wassalniex eqreb lejn l-isorja kollha ta' ħajtu iktar mit-tfittix li għamilna biex inkunu nafu sewwa liema ikompli f'paġna 154 hu qabru, nafu li Dun Gejt miet fis-sebgħa ta' April 1814 fl-età ta' tmenin sena fil-Knisja ta' San Ġiljan li kienet mal-parroċċa ta' Birkirkara. Il-fu- neral tiegħu kien wieħed fqir x'aktarx skond ix-xewqa tiegħu kif jidher minn kitba tal-mewt fir-reġistri 'LIBRO DEI MORTI' tal-parroċċa ta' B'Kara. F'dawn l-aħħar snin f'Birkirkara saru żewġ tifkiriet ta' dan il-qassis patrijott. Waħda, isem għalih 'Via Mannarino' ta' Triq ġdida ul-oħra lapida sabiħa b'kitba xierqa bil-latin li bit-tħabrik tal-Kavallier G. Dimech Debono megħjun minn dak li taw in-nies tqegħdet f'waħda mill-kappelli tal-knisja l-qaddima. Din il-lapida tqegħdet b'ċerimonja sabiħa fl-ewwel ta' Novembru 1931. Ġiġi Mallia 86, Victorv Street, B'Kara Tel: 496175 Xogħol ta' stampar fuq santi, inviti, boroż u kotba ta' irċevuti eċċ. '154 Każin Sant'Elena — Banda Duke of Gonnaugħt