il-Festa ta' San Ġużepp fi tmiem is-Seklu Dsatax minn Lenti Gurnalistika Ftit tal-jiem wara li ġiet iċċelebrata l-Festa ta' San Ġużepp tas-sena l-oħra, ġiet f'idejja kopja tal- ktieb tal-festa li ġiet ippubblikata mill-Każin San Ġużepp u Banda De Rohan fl-okkażjoni tal-festa tal-Patrijarka f'Ħaż-Żebbuġ. Fost id-diversi artikli nformattivi u storiċi, segwejt b'interess dak li kiteb is-Surmast Henrv Camilleril, dwar il-ġlieda eterna bejn iż-żewġ baned anzjani Żebbuġin li ta' kull sena jissostanzjaw iżjed provi b'referenza lejn liema kienet l-ewwel Banda li twaqqfet f'Ħaż-Żebbuġ u għalhekk eventwalment f'Malta. Fost id-diversi kwotazzjonijiet L-ewwel ritratt dokumentat li qatt ittieħed lill-Istatwa Artistika ta' San Ġużepp wara l-wasla tagħha minn Marsilja, armata għall-festa f'Awwissu fl-epoka tal-ġurnali li jitkellem dwarhom l-artiklu Festa San Ġużepp Ħal Kirkop L-aħbar fil-'Gazzetta Malta' tad-29 ta' Lulju 1890 kienet illi l-Banda De Rohan kienet ser tieħu sehem fil-Festa ta' San Ġużepp f'Ħal Kirkop, u l-mod kif is-Surmast Camilleri silet il-kliem rilevanti għall-Banda De Rohan, tani ħjiel li dan kien biss parti minn ittra jew programm komplut tal-Festa ta' dik is-sena. Għalhekk fi żmien qasir erħejtilha lejn il-Bibljoteka Nazzjonali l-Belt, u qattajt l-isbaħ xahrejn nirriċerka l-ġurnali tal-epoka, li jkolli ngħid ipprovdewli għadd sabiħ ta' nformazzjoni, li permezz ta' dan l-artiklu ser naqsamha magħkom. Il-Konferma tal-Wasla u l-Benefattur tal-Istatwa ta' San Ġużepp L-ewwel artiklu li ltqajt miegħu sibtu fil-ġurnal 'Il Popolo' tat-13 ta' Novembru 18862 u ironikament, minkejja li hija kitba dwar il-festa parrokkjali li kienet ġiet iċċelebrata ġimgħa qabel, toffri ħafna iżjed informazzjoni mis-suġġett oriġinali tagħha. Il-kittieb jgħid li dik is-sena, il-Purċissjoni kienet ġiet immexxija minn Dun Antonio Vella D.D. u għaliha kkonkorra poplu numeruż, bit-tħabrik u l-impenn tal-W.R. Kappillan Dun Giuseppe Barbara D.D. Hawn issegwi l-iżjed parti rilevanti għalina 'Abbiamo veduto ed ammirato la nuova statua di San Giuseppe che il Negoziante Giuseppe Agius ha donato alla confraternità dello stesso Patriarca eretta in detta Parrocchia.' Il-kittieb jiddeskrivi l-Istatwa ta' San Ġużepp bħala ġdida, peress li kienet ilha biss sentejn li żżanżnet. Isem il-benefattur Aġius huwa kkorraborat ukoll fl-inventarju tal-Fratellanza ta' San Ġużepp' fejn jingħata tagħrif dwar l-Istatwa, l-pedestall u l-bradella, kollox datat 1884. Isostni li kien ikun aħjar għal Cini li das-sunett ma jippubblikah xejn għax minbarra li kien mimli żbalji, ma kienx jiftiehem. Jistagħġeb kif iċ-ċensur tal-Kurja l-Kan. Caruana ta l-approvazzjoni lil Cini biex jistampa s-sunett u hawn jiġi għal veru skop kemm tal-artiklu, kif ukoll tal-kitba ta' Cini. Il-kittieb jgħid li l-iskop uniku ta' Giuseppe Michele Cini fil- kitba ta' dan is-sunett, kien biex jinkoraġġixxi l-użu tal-fonetiku biex jidher gustuż mal-Onor. Sigismondo Savona, bit-tama li jottjeni xi promozzjoni jew xi żieda fil-paga. Il-korrispondent tal-ġurnal 'Il Popolo' itemm billi jmaqdar anke l-kwalità tal-istampar u jagħti parir lil Cini biex ma jażżardax jerġa' joħroġ fil-beraħ kompożizzjonijiet oħra simili ta' dak is-sunett f'ġieħ il-festa parrokkjali. Bl-għajnuna tal-Maġistrat Joe Cassar, fittixt dwar dan Giuseppe Michele Cini. Kien bin Francesco' u twieled fil-belt tal-Isla, miżżewweġ lil Rosina u kellu ħamest itfal kollha mweldin fi rħula differenti, saħansitra f'Għawdex. Dan aktarx kien dovut għaċ-ċaqliq li kien ikollu kull tant żmien minn skola għal oħra biex jgħallem. Fl-/status Animarum ta' Ħal Tarxien, jiġi deskritt bħala 'Maestro di Scuola' u jgħix bil-familja f'numru 25, Strada Reale'. Kien effettivament jgħallem ukoll fl-iskola primarja ta' Ħal Kirkop, għaliex inġibditli l-attenzjoni għal każ li kellu fl-okkorrenzi tal-Pulizija ta' Ħal Tarxien u jiddeskrivuh bħala maestro di scuola a Chercop fl-istess sena tal- kitba fil-gazzetta, iġifieri 18867. Fittixt ukoll dwar l-użu tal-fonetiku li xtaq jinkoraġġixxi, u Annibale Preca jgħid 'x'iġifieri foneticu7 Iġifieri qualunque ittra għanda tinchiteb chif tinsama iddok fil widna.'$ Fi kliem ieħor, jidher li kien hemm moviment letterarju mmexxi mill-Onor. Savona biex il- kliem Malti jinkiteb kif jinħass, u mhux iżjed skont ir-regoli antiki. Dan huwa artiklu li fih tapprezza kemm informazzjoni tista' toħroġ dwar dak li jkun għaddej fir-raħal, wara mija u tletin sena l L-Erba' Statwi taċ-Ċaqquf It-tieni aħbar li ltqajt magħha fil-ġurnal 'Malta' hija dik li semmejt fl-introduzzjoni ta' dan l-artiklu, iġifieri 29 ta' Lulju 1890. Meta mort il-Bibljoteka nfittex dik il-ħarġa msemmija fl- artiklu ta' Mro. Henrv Camilleri, ħadt sorpriża sabiħa, xhieda ta' kemm. ir-riċerka twassal biex tikkonferma jew ixxejjen l-għajdut minn ġenerazzjoni għal oħra. kont ħsibt, is-sehem tal-Banda ta' Ħaż-Żebbuġ kien parti mill-programm sħiħ tal-Festa ta' San Ġużepp f'Ħal Kirkop tal-1890 u jgħid li fit-3 t'Awwissu', kienet ser tiġi ċċelebrata bil-kbir bħas-soltu l-Festa tal-Kbir Patrijarka San Ġużepp. Din kellha tibda permezz ta' tliet ijiem tat-Tridu bil-prietki minn Dun Giuseppe Farrugia taż-Żurrieq'9, F'Jum il-Festa, il-Quddiesa Solenni kellha tiġi ċċelebrata mill-Kanonku Dun Giovanni Bonnici minn Bormla bl-akkumpanjament mużikali tal-Maestro Bugeja''. Il-Paneġierku kellu jintiseġ minn Patri Angelo tal-Ordni tal-Predikaturi. Hawn sibt bil- miktub meta verament iżżanżnu l-Erba' Statwi taċ- Ċaqquf — l-istatwi uniċi li huma sinonimi mal-Festa Ġużeppina Koppija u li aħna l-Ġużeppini kburin tant bihomll Dwar dawn dejjem inkiteb u ingħad li waslu minn Marsilja flimkien mal-Istatwa Meraviljuża ta' San Ġużepp fl-1884. Dan l-artiklu jwaqqa' dan l-għajdut, ixejjen kull spekulazzjoni u jistabilixxi darba għal dejjem li l-Istatwi sbieħ tal-Mater Christi, David, Abram u Ġustu żżanżnu għall-Festa tal-18902. Inċidentalment dawn l-istatwi għalqu 125 Sena is- sena l-oħra, u għalkemm fraħt fuq li fraħt b'dis-sejba, kelli farka diżappunt li l-Festa kienet laħqet għaddiet u għalhekk ma stajtx infakkar l-anniversarju permezz L-istatwi ta' Ġużeppi mibjugħ minn ħutu (Gustu) u Abraham li flimkien ma' dawk li jirrappreżentaw lill-Madonna u lir-Re David, ġew imżanżna fil-Festa ta' San Ġużepp tal-1890 ta' artiklu xieraq fil-ktieb tal-Festa. Apparti dan, wieħed irid iżomm f'moħħu dan li ġej: Abram inbidel permezz ta' ieħor maħdum minn Dennis Bennett fl- 1987, filwaqt li l-Mater, David u Ġustu nħadmu ġodda minn Renzo Gauci fl-1991. Allura ta' min jgħid li dawn l-aħħar tlieta, b'kumbinazzjoni, damu jintramaw Mitt Sena Preċiż mill-1890 sal-1990M U dan mingħajr ħadd ma kien jaf id-data tal-wasla tagħhom. L-Indulġenza Plenarja mogħtija mill-Papa Ljun XIII Fil-31 ta' Lulju 1893, ġie ppubblikat programm ieħor tal-Festa ta' San Ġużepp fil-ġurnal 'Malta', li ġieli wkoll kien jissejjaħ 'La Gazzetta di Malta'. Dik is-sena Jum il-Festa ħabat fis- 6 t'Awwissu. Il-Festa bdiet bit-tliet ijiem tat-Tridu solenni li matulhom ipprietka Dun Francesco Callus taż-Żurrieq. Fi tmiem il-jiem tat-Tridu kellhom jitkantaw bħas-soltu l-versi mmużikati minn Lorenzo Sacco'$ li hu nniffsu kellu jidderieġi l-kant, filwaqt li l-poplu jkompli miegħu. U hawn nistaqsi dawn il- versi mmużikati mill-organista Koppi Lorenzo Sacco kinux forsi l-ewwel innu f'ġieħ San Ġużepp711 Jum il-Festa kellu jibda fil-5.30 ta' filgħodu permezz ta' Tqarbina ġenerali għall-fratelli u l-konsorelli Ġużeppini u mbagħad jitkanta l-Matutin. Matul dik il- ġurnata, kif ukoll il-ġurnata ta' qabel, Lejliet il-Festa, kull min kellu jidħol iżur il-Knisja Parrokkjali u jqerr u jitqarben, kien igawdi mill-Indulġenza Plenarja mogħtija b'digriet tal-Papa Ljun XIII fit-2 t'Awwissu 189215 Jidher li din l-Indulġenza kienet ġiet mogħtija fil-jiem tal-Festa tas-sena ta' qabel, iżda ħallew is-sena ta' wara biex issir uffiċjali. il-funzjonijiet reliġjużi iġifieri 7.. Fil-Knisja, armata bl-aqwa tiżjin, setgħu jiġu ammirati fost l-oħrajn, żewġ lanterni tal-fidda kompluti bil- lasti għall-użu tal-Fratellanza ta' San Ġużepp u żewġ gandlieri żgħar tal-fidda'''… per laltare di detto Ebda artal tad-Duluri — ta' San Ġużepp kif dejjem sostnejnall Dawn l-opri tal-fidda ġodda nħadmu fil-Ġermanja. Għall-festi esterni, lejliet U nhar il-Festa, kellu jkun hemm illuminazzjoni tal- Misraħ u t-toroq prinċipali, li kellhom ikunu mżejna mill-aqwa. Kellu jkun hemm il-logħob tan-nar u jieħdu sehem żewġ baned: waħda tal-lokal u oħra 2 Festa San Ġużepp Fil-ħarġa tal-ġurnal 'Malta' tal-10 t'Ottubru 1892, taħt it-titlu '/nserzione Comunicate', wieħed isib ittra ffirmata bin-nom de plume S.G.F.5, li tiddeskrivi ċ-ċerimonja li saret fl-Iskola Primarja taż-Żurrieq għall-għoti tal-premjijiet lill-istudenti tal-iskejjel taż- Żurrieq, Ħal Luqa, l-Imqabba, l-Qrendi, l-Gudja u Ħal Kirkop. Fis-sala mżejna bl-aħjar gosti bi bnadar u armi, l-istudenti qraw poeżiji bil-lingwi Taljana, Ngliża u Maltija, u l-okkażjoni kienet preseduta mid- Direttur tal-Iskejjel Dr. A.A. Caruana. Preżenti wkoll fost il-mistiedna distinti kien hemm is-Sindku tad- Distrett Dr. Rocco Carbone, Dr. E. Mifsud, l-Ispettur tal-Iskejjel Achille Ferris u l-Kappillan taż-Żurrieq Don Stefano Zammit''. Id-Direttur għamel diskors tal-okkażjoni fejn fih saħaq l-importanza li l-ġenituri jibagħtu lil uliedhom jitgħallmu l-iskola u anke li t-tfal jinżammu puliti u ndaf bl-uniformi li kienet saritilhom, iġifieri fardal għall-bniet u bluża għas-subien. Fi kliem ieħor, jidher li din il-banda ta' Ħal Kirkop twaqqfet fl-1892, u mill- ġurnali li rajt, l-unika darb'oħra li jinsab dokumentat servizz ieħor tagħha huwa fil-Festa ta' San Ġużepp tal- 1893 kif indikajt fil-paragrafu ta' qabel dan '… bande musicali (una del luogo e Taltra estranea)… 7. Mhux magħruf jekk din il-Banda kinitx kontinwazzjoni tal- Banda Unione mmexxija mis-Surmast Ignazio Catania li jsemmi Pietru Pawl Castagna f' Lis Storia ta' Malta bil Gżejer Taħħa fl-1890. Biss, aktar 'il quddiem fil- ħarġa tal-ġurnal 'Malta Tagħna' tat-3 t'Ottubru 1896 sibt ittra ntitolata 'Il Banda ta Hall Chircop'. Il-kittieb li baqa' anonimu, jgħid 'Ippermettili ingħiddeb lil min kigħed igħid illi il Banda ta Hall Chircop coll fein tmur, id-dokk b'xein. Dan m'hux veru, għax la 'l President tal Banda u l'ankas il Cappillan katt marru mchien jittalbu u joffru biex id-dokk il Banda, mkar joħorġiu il flus min buthom, bħalma jagħmlu il President u l'Arcipriet ta xi raħal iħor. Tajjeb ta' min jgħid li kemm il-Banda Unione u kemm il-Filarmonica di Casal Chircop, sa llum il-ġurnata qatt ma ġew assoċjati ma ebda festa Koppija. Biss, dwar almenu daqqet darba żgur f'San Ġużepp, iżda mill- aħħar ittra, min kitibha implika li b'xi mod il-Kappillan kien jew involut fiha jew jappoġġjaha. il-firda kienet diġa' seħħet u l-Kappillan Barbara kulħadd jaf lil min appoġġja sa mewtu. Il-Festa ta' San Ġużepp fl-1894 u l-1895 Il-Festi ta' dawn is-sentejn konsekuttivi ġew imħabbra għal darbtejn kull sena, u minkejja li l-kliem ftit jew wisq ikun l-istess, xorta ssib dik in-naqra varjazzjoni b'żieda ta' isem xi predikatur jew xi banda li ser iddoqq. Għall-Festa tal-1894, dawn l-avviżi ġew ippubblikati fil-ħarġiet ta' 'La Gazzetta di Malta' tat-30 ta' Lulju u tal-1 t'Awwissu u nhar il-Festa ħabat fil-5 t'Awwissu. Il-priedki tat- Tridu kellhom isiru minn wild ir- raħal u saħansitra ex-Segretarju tal-Fratellanza ta' San Ġużepp, il-Professur tas-Seminarju Dun Mikiel Barbara', li kien ilu biss tliet snin li ġie ordnat saċerdot. Il-Festa kellha tkun immexxija mis-saċerdot novell Dun Rosario C. Cremona minn Ħal Luqa. Lejliet il-Festa filgħodu kellu jitkanta t-Te Deum u wara nofsinhar issir it-Tranżulazzjoni u jitkantaw l-ewwel Vespri akkumpanjati bil-mużika. L-għada f'Jum il-Festa, kellha ssir Tqarbina Ġenerali għall-fratelli Ġużeppini u wara. jitkanta l-Matutin. Il- Paneġierku ġie fdat f'idejn Dun Giovanni Gatt minn Ħal Safi. Wara nofsinhar kellhom jitkantaw it-tieni Vespri u toħroġ il-Purċissjoni li tintemm bil-barka Sagramentali. Tissemma wkoll l-Indulġenza Plenarja li kienet inkisbet fil-Festa tas-sena ta' qabel. Għall-festi ta' barra kellu jkun hemm mixegħla ġenerali, nar tal-ajru u baned, filwaqt li fil- Knisja '… diversi oġġetti nuovi preziosi.' Il-Festa tas-sena 1895 ġiet imħabbra fuq 'La Gazzetta di Malta' permezz ta' programm bit-titlu Festività del P. S. Giuseppe in Casal Chercop, u kellha tiġi ċċelebrata fl-4 t'Awwissu. L-Erbgħa ta' qabel Jum il-Festa kellu jibda bħas-soltu t-Tridu li matulu kellu jipprietka Dun Salv Schembri mill-Imqabba. Lejliet il-Festa kellhom jitkantaw il- primi Vespri bil-mużika tal-Maestro di Cappella Bugeja wara t-Tranżulazzjoni. Imbagħad filgħaxija kellu jkun hemm illuminazzjoni, logħob tan-nar u baned mużikali. Iż-żewġ baned mistiedna għal-Lejliet il-Festa filgħaxija kienu '.. /a Società Filarmonica S. Giorgio di C. Curmi, e quella di C. Luca LAquila ' Naraw li sa minn żmien daqstant imbiegħed ta' mija u għoxrin sena ilu, il-Banda Unjoni ta' Ħal Luqa Il-Programm tal-Festa f'ġieħ San Ġużepp tal-1893 hekk kif ġie pubblikat fil-ġurnal La Gazzetta di Malta, u li fih tingħata prominenza kbira tal-Indulġenza Plenarja konċessa mill-Papa Ljun XIII sena qabel, lil kull min iżur il-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop tejliet u nhar il-Festa ta' San Ġużepp kienet magħrufa kif sa llum bil-laqam Tal-Ajkla. F'Jum il- Festa filgħodu kellu jitkanta l-Matutin, u mbagħad. fil- Quddiesa tal-Festa niseġ il- Paneġierku Monsinjur Dr. Francesco Marmarà mill-Birgu. Wara nofsinhar jitkantaw it-tieni Vespri u toħroġ il- Purċissjoni: bl-Istatwa tal- Qaddis Patrijarka, li tiġi fi tmiemha permezz tal-Barka Sagramentali. Imbagħad. ftit jiem wara, jiġi ppubblikat avviż ieħor, din id-darba mis- Soċietà Filarmonica LUnione ta' Ħal Luqa biex tavża li ser tipparteċipa fil-Festa ta' San Ġużepp f'Ħal Kirkop. Fil-programm tas-Sibt li kellu jibda fit-8.30pm u jintemm fil-11.30pm, il-Banda għażlet xogħlijiet ta' Rossini, Mascagni u Leoncavallo, filwaqt li l-għada l-Ħadd kellha siltiet tas-Surmastrijiet Hume, Verdi, Waldteufel u Godfrev fost l-oħrajn. Fiż-żewġ okkażjonijiet il-programm mużikali kellu jiġi fi tmiemu bil-God Save the Queen taħt id-direzzjoni tas- Surmast Gaetano Grech. Il-Professur Dun Mikiel Barbara u oħrajn Monsinjur Dun Mikiel Barbara D.D. huwa persuna distinta fl-istorja ta' Ħal Kirkop u ferm iżjed f'dik ekkleżjastika ta' pajjiżna. Kien magħruf bil-bosta għall- paneġierki u l-priedki ti kien jagħmel. Fost l-oħrajn huwa għamel id-diskors tal-okkażjoni dakinhar li ġie inawgurat is-Salib tal-Għolja fl-1903. Diversi gazzetti ta' żmienu ma jonqsux milli jħabbru li hu ser ikun qed jinseġ xi paneġierku fil-festi ma' Malta u Għawdex. Fost l-oħrajn iltqajt ma' dawk li huwa għamel f'ġieħ San Ġorġ tal-Belt Vittorja t'Għawdex f'Mejju 189855, għall-Festa tad-Duttrina ta' Birkirkara f'Ġunju 190825, Festa San Ġużepp Ħal Kirkop wel 125 f'San Lawrenz tal-Birgu tal-191077 u s-Settena tad- Duluri fil-Knisja ta' Ġieżu l-Belt f'Marzu 191275. Ma' dawn żgur li kien hemm bosta iżjed fosthom Santa Katarina ż-Żurrieq, l-Assunta fl-Imqabba u f'ċirkostanza ta' mewt tal-Kappillan tal-Gudja li ġieli rreferejt għalihom f'kitbiet oħra tiegħi'. Ir-riċerka tiegħi ibbażajtha fuq diversi ġurnali bħal 'Il-Ħabbar Malti, 'Is-Salib', 'Fede ed Azione', 'Risorgimento', 'Malta Tagħna' u ġurnali oħrajn li semmejt aktar qabel. iltqajt ukoll ma' ittri b'riferenza għall-festa parrokkjali, kif kienu jieħdu sehem il-baned San Michele ta' Ħaż-Żabbar u La Stella ta' Casal Luca, meta żżanżnet. it-terħa tal-maġġur irrakkmata f'Lvons, it-tranżizzjoni tal-prokura tal-festa bejn Dun Mikiel Ellul u ħuh Giuseppe'', il-ħruq ta' mijiet ta' gassijiet fid-dħul tal-purċissjoni u t-tifħir lill-Kappillan Barbara u lill-Ispettur S. Gabarretta għas-suċċess u l-ordni tal-festa. Dawn qed insemmihom fuq fuq għax m'humiex rilevanti għal dan l-artiklu. Nagħlaq din il-kitba billi bil-ħsieb nimraħ fiż- żminijiet li ktibt dwarhom u nimmaġina l-ferħ, is- sodisfazzjon u l-entużjażmu tal-Kappillan Barbara u tal-fratelli u l-konsorelli Ġużeppini f'dawk l-ewwel festi esterni wara t-twaqqif tal-Fratellanza fl-1878 u l-wasla tal-Istatwa Meraviljuża ta' San Ġużepp. Entużjażmu ġenwin li jiġġedded minn sena għal oħra bit-twettiq ta' opri ġodda b'mod partikolari fil- Knisja, bl-interess li ħolqu dawk l-erba' statwi famużi taċ-ċaqquf u bl-ewwel noti mużikali tal-baned tar- raħal. Dan kollu, kien qed isir għall-ewwel darba u għalhekk wieħed jimmaġina l-istagħġib li nħoloq fost il-poplu ta' raħal żgħir rurali. Tennejt kemm il-darba li għandna nkunu kburin li aħna nissejħu Ġużeppini, u l-istorja dejjem qed issostni kliemi l Il-Festa ta' San Ġużepp kienet sa mill-bidu nett l-aqwa waħda fir- raħal u l-Fratellanza mingħajr ebda dubju li l-iżjed waħda sinjura. Li tgħid l-istorja ma jħassru ħadd, anzi kulma jmur qed jiġi kkonfermat dan kollu. Għaddew għexieren ta' snin minn dawn l-avviżi fuq il-gazzetti, nies ġew u oħrajn telqu qabilna, iżda l-prinċipju u l-ideal ma ttiefsu qattl Referenzi u Noti oħra: 1 Ara Henrv Camilleri, Il-Baned Antiki Tagħna', Programm tal- Festa ta' San Ġużepp, Ħaż-Żebbuġ, 2015, Paġni 117 sa 142. 2 Din ir-referenza kienet ġiet ikkwotata l-ewwel darba minn Pawlu Azzopardi f'artiklu tiegħu fil-Ktieb tal-Festa ta' San Ġużepp f'Ħal Kirkop, 1994. 3 L-inventarju tal-Fratellanza ta' San Ġużepp huwa wieħed mir-Reġistri li għandha l-Fratellanza u jibda sa mill-1877, sena qabel it-twaqqif uffiċjali. Il-kitba dwar l-Istatwa ta' San Ġużepp, il-pedestall u l-ewwel bradella li kellha hija waħda dettaljata u jissemma ċar il-benefattur Giuseppe Aġius li kien fratell. f Ħajr lis-Sur Fabian Manġion mill-Isla tal-għajnuna li tani fir-riċerka biex insibu dokumentazzjoni ta' twelid, żwieġ u mewt ta' Giuseppe Michele Cini. Minkejja li xejn m'huwa 126 feċà Festa San Ġużepp Ħal Kirkop kkonfermat, teżisti possibiltà li missieru, Francesco Cini, kien il-benefattur tal-istatwa tas-Santissima Trinità li tinsab meqjuma fil-Bażilika Sengleana u li ġiet skolpita fl-1842 minn Antonio Chircop. 5 It-tfal ta' Giuseppe Michele Cini ġew imwielda kif ġej: Francesco fl-Isla, Petronilla fl-Imqabba, Alfredo f'Ħal Tarxien, Raffaele f'Għawdex u Salvatore f'Ħal Tarxien. 6 Ħajr lill-Maġistrat Joe Cassar li pprovdieli kopji tal-Istatus Animarum ta' Ħal Tarxien u tal-Libro Defunctorum ta' Ħal Tarxien. 7 Ħajr lis-Sur Aurele Gafà li ġibidli l-attenzjoni għall-okkorrenza li seħħet fis-27 ta' Lulju 1886 fejn Cini ġie nsultat minn Giovanni Battista Adami f'Ħal Tarxien. 8 'Il-Ħabbar Malti', 5 ta' Mejju 1883. 9 Il-Festa ta' San Ġużepp damet tiġi ċċelebrata fl-ewwel Ħadd t'Awwissu sal-1939. Fi żmien il-parrokkat ta' Dun Ġużepp Inguanez, ġiet trasferita għall-ewwel Ħadd ta' Mejju. 10 Dun Ġużepp Farruġia magħruf bħala l-Lasta, kien wiċċ familjari għall-Koppin. Kien kittieb u poeta li għex bejn l-1863 u l-1929. Ara: Mementuo l fil-Ktieb tal-Festa San Ġużepp Ħal Kirkop, 2012, Paġni 88 u 89. 11 Sal-1961, il-mużika għall-Festa ta' San Ġużepp dejjem tmexxiet mill-Cappella Buġeja b'eċċezzjoni ta' sentejn l-1957 u l-1958 fejn kienet daħlet dik ta' Diacono. 4 B'rabta ma' din is-sejba, u bl-idea li dawn l-istatwi xorta ġew minn Marsilja, avolja aktar tard, għamilt iżjed riċerka dwar merkanzija li kienet tkun dieħla f'Malta fuq vapuri Franċiżi. Sfortunatament s'issa għadni ma ltqajt ma' xejn. 1 Lorenzo Sacco kien organista għami li tgħallem il-mużika bl-udit. Huwa kien l-organista tal-Parroċċa ta' Ħal Kirkop sa mewtu fl-1929. Sacco kien ukoll issieħeb fil-Fratellanza ta' San Ġużepp fl-1879. Ara: Angelo Schembri f''Kurżitajiet fl-Istorja Ekkleżjastika ta' Ħal Kirkop', Ktieb tal-Festa San Ġużepp Ħal Kirkop, 2013, Paġna 40. 4 Ingħad mhux darba jew tnejn li dari kien jeżisti innu sabiħ u li x'aktarx intilef maż-żmien. 15 Tifkira ta' din l-Indulġenza Plenarja għadu jeżisti kwadru bil- kliem Indulġenza Plenaria li kien jitwaħħal mal-koxxa tal-bieb tal-Knisja Lejliet u Nhar il-Festi ta' San Ġużepp. 16 Dun Lawrenz DeGabriele kien saċerdot Żejtuni li beda bħala Kappillan f'Ħal Safi u fi żmien qasir irritorna lejn Belt twelidu fejn serva bħala Arċipriet għal żmien twil. Kien magħruf bħala l-Ħabib tal-Fqar u fil-misraħ ta' wara l-Knisja Parrokkjali taż- Żejtun hemm mafkar imwaqqaf f'ġieħu. 4 Dawn l-opri huma kkonfermati bid-data b'kollox fl-Inventarju tal-Fidda tal-Fratellanza ta' San Ġużepp li kien inġabar mill-ex- Speaker tal-Kamra tad-Deputati Dr. Jimmv Farruġia. 18 Jidher li kien hemm moviment pjuttost stabbli li kulma kien jiġi ordnat għall-Festa ta' San Ġużepp fl-ewwel żminijiet tagħha, kellu jiġi ordnat minn barra. L-Istatwa ġiet minn Marsilja, dawk taċ-ċaqquf jingħad li ukoll, il-fidda tal-Fratellanza mill- Ġermanja, ir-rakkmu minn Franza eċċ eċċ. Din kienet turija ta' superjorità fost il-festi Maltin. Din il-kważi ossessjoni li jinġab kollox minn barra għax ta' barra aħjar kienet spiss tiġi kkritikata fuq il-gazzetti, anke b'mod dirett għall-Festa ta' San Ġużepp b'ittra fil-'Malta Tagħna' f'Awwissu tal-1905 intitolata II Perli u l-Ovali'. 4 Jista' jkun li dan in-nom de plume kien ifisser Sacerdote Giuseppe Farruġia għal Dun Ġużepp Farruġia l-Lasta, li diġà semmejt f'referenza numru 10. 2 Dun Stiefnu Zammit kien Kappillan taż-Żurrieq u laħaq l-ewwel Arċipriet ta' din il-Parroċċa meta ġiet mgħollija għad- dinjità ta' Arċipretali fl-1893. U Ara: 'Kif bdiet il-Pika bejn San Ġużepp u San Anard f'Ħal Kirkop', Artiklu ta' Dr. Simon Mercieca, li qed jiġi ppubblikat f'din il-pubblikazzjoni stess. 22 Għal iżjed informazzjoni dwar Mons. Mikiel Barbara D.D. ara 'Poeżija ta' Monsinjur Mikiel Barbara lill-Arċisqof Pietru Pace', Prof. Horatio C. R. Vella, Ktieb tal-Festa San Ġużepp Ħal Kirkop, 2013, Paġni 153-160. 23 Dawn l-ittri jikkonfermaw it-tifsila oriġinali li kien fiha l-Festa ta' San Ġużepp, li minkejja li kienet waħda sekondarja, xorta kien isir kollox kif suppost fit-Te Deum u t-Tranżulazzjoni f'Lejliet il-Festa u bit-Tridu jibda mill-Erbgħa. Dawn il- funzjonijiet intlaqtu mill-Konċilju Reġjonali tal-1935. 24 Il-laqmijiet oriġinali Tal-Ajkla u Tal-Istilla bdew miż-żewġ Cappelli tal-mużika Nani u Buġeja rispettivament. Fil-Belt dawn ġew adottati mill-Baned La Valette u King's Own. F'Ħaż- Żebbuġ il-laqmijiet ukoll ittieħdu skont liema Cappella kienet tħabbat fil-festi ta' San Filep u San Ġużepp. F'Ħal Luqa ma jidhirx li kien hemm dan il-każ u anqas f'Ħal Kirkop peress li ż-żewġ festi kienu mmexxija mill-Cappella Buġeja. Aktarx li kienet il-moda taż-żmien li każin jew banda jadottaw laqam. 25 IIl-Ħabbar Ghaudci', 13 ta'Mejju 1898. 26 fIs-Salib', 6 ta'Ġunju 1908. 28 'Is-Salib', 23 ta' Marzu 1912. 293 Ara Angelo Schembri f'Tliet Familji Benefatturi tal-Fratellanza ta' San Ġużepp — Ktieb tal-Festa 2003, paġni 37-41 30 Ara: 'Kif bdiet il-Pika bejn San Ġużepp u San Anard f'Ħal Kirkop', Artiklu ta' Dr. Simon Mercieca, li qed jiġi ppubblikat f'din il-pubblikazzjoni stess. l 1, Sir Paul Boffa Avenue, Żejtun Festa San Ġużepp Ħal Kirkop (Av I 127