MILL-'KUMMTIEDJA DIVINA' TA' DANIE ALIGHIERI L-EWWEL KANT TA' L-INFERN F'nofs il-medda ta' dina l-ħajja tagħna, Insibni miexi f'masġar mingħajr dawl, Għaliex, nistqarr, kont tlift it-triq it-tajba. Ahl biex ngħid liema kien hi ħaġa tqila Dal-masġar barri, aħrax u xebbiex; Xħin naħseb fuqu. jerġa' l-biża' bija. Twegħirt daqshekk, għal ftit ma ntliftx għal kollox 1 'Ma, biex nitħaddet fuq il-ġid li rajt, Ser ngħanni l-ħwejjeġ l-oħra li ltqajt magħhom. Ma niftakarx kif dħalt ġo dan l-imkien, Daqskemm kont qiegħed nongħos dak il-waqt Li fih ħallejt warajja triq is-sewwa; 'Ma. mbagħad. xħin kont wasalt fil-bidu t'għolja, Hemmhekk fejn kien jintilef dak il-wied Li weġġa' 'l qalbi b'taqtigħ kbar ta' biża', Ħarist 'il fuq u lmaħt li mal-quċċata Ġa jidhru kienu mrieżaq il-pjanet Li tmexxi 'l-bniedem f'triqtu bla tbatija. Ħassejtu, għalhekk, jedha ftit il-biża', Li kien inġema' fil-għammieq ta' qalbi Ma' tul il-lejl fost dieqa li ma bħalha. U bħal dak li jkun feraq qatgħa baħar B'nifsu maqtugħ, kif isib ruħu l-art. Idur imbellah lejn l-ilmiet qerrieda; Hekk għamilt jiena : ħsiebi biss fil-ħelsa, ' Nitfa' lil ħarsti lura u nqis mistagħġeb L-atar li l-ebda ħaj għadu qatt ħalla. - Imbagħad, kif serraħt ġismi ftit mill-għeja, Imxejt biex naqbad dik it-telgħa baħħ, B'sieqi fis-sod l-aktar safliena dejjem. U trakha, kif kont għadni kemm bdejt. għaqba, ' Pantera żgħira ' mia, ħafifa bostà.. U b'kisja ġ ġild imnaqqax. ħelu ħelu r ' Anzi baqgħet daqshekk timja' l- mogħdija Li kont ser nerġa' kemm-il darba hira. ; Kien għadu qiegħed jaħkem iż-żernieg U kienet tiela' x-semx flimkien mal-kwiekeb Li kienu magħha meta Buħ l-imħabba ' Mexxiet għall-ewwel dak il-ġmiel ta' ħwejjeġ; Hekk li, biex nitma l-ġid, kelli jwennsuni Mill-waħx tad-dbiba, bil-ġild tagħha mżewwaq Il-ħin ta' dik is- siegħa, u ż-żmien' sbejjaħ; 'Ma mhux hekk li ma kelli nkun imkexkex Bix-xbieha ta' dorbies li dehvet f'daqqa; Dan qtajtu li kien ġej iħebb għalija, B'rasu mgħollija u b'ġuħ hekk klubi fuqu Li saħansitra l-ajru deher imbeżża'.. U warajh lupa li. għall-qżież ta' nixfa — Li kellha fuqha, ħsibtha mġewħa b'kollox U 'l mhux ftit nies, stħajjilt, nikktet ħajjithom. ' Dina nisslitli daqshekk dieqa fija, Bil-biża' li ġibitli d-dehra tagħha. Li qtajt it-tama li nissokta t-telgħa, Bħal dak li waqt ir-rebħ tagħtih lublieba, 'Ma, tasal fuqu s-siegħa tat-telfien, Isewwed qalbu u jitbekka l-qagħda; Hekk ħasbet tħawwad ħsiebi l-lupa mqarba, Li l-mixja tagħha fuqi qajla qajla Reġgħet ressqitni 'l hemm, fejn xemx ma twassal. Xħin kont qiegħed nitwaddab dejjem 'l isfel. Quddiem għajnejja xiref, bla kont nobsor, Min, għaliex żamm is-skiet, ħsibtu maħnuq. U kif ilmaħtu f'dak l-imkien bla ħajja. — j'Tkollok ħniena minni. qbiżt nitolbu, i —Inġi min inti, bniedem jo d-dell tiegħu''. Iżd' hu weġibni: ''Bniedem m'iniex, bniedem Kont darba u n-nisel tiegħi kien Lombardu, Għax art missieri u ommi kienet Mantwa. Twċiidikdb Jatio ; għalliċinm f'waqt inwaħħar, U għixt ġo Ruma. taħt Awgustu t-twajjeb. Fi żmien l-allat, qarrieqa kemm giddieba. . Jien konti jpoeta. w' kont għannejt fuq l-iben Sewwa. t'Ankiżi; li kien ġie minn Trojja Wara li safa' rmied Ilju l-imkabbar. 'Ma, għ dli għali ex rieġa' ġalb dad-dwejjaq 2 Għax ma, titlax il-ġebel li jhennik, Li jaf id- dħul u l-bidu tal-ferħ kollu 77 ; Mer inti: dak Virġilju u dik il-għajn Li toħroġ minhħa 'xmara' $ 'għerf daqshiex9 gu Jien dlonk weġibtu bil- mistħija f'wiċċi. 40 għelm ta' ġieħ. u dawl għal kull poeta. Jiswieli żeżmien li ħlejt u l-ħeġġa kbira Li kelli biex ingħarrex fil-ktieb tiegħek. Inti l-imgħallem, int l-awtur li ngħożż; U inti biss hu dak li minnu ħadt L-istil sabiħ li qed jagħmilli ġieh. Ara l-bhima, li raħabba fiha dort, Ħarisni minnha, għaref kbir insemmi, Għax qed inħoss jitriegħed ġismi kollu' . f'Meħtieġ għalik li taqbad xi triq oħra'', Weġibni, mbagħad, xħin rani qiegħed nibki, Jekk trid li toħroġ ħieles minn dal-masġar; Għaliex id-dbiba, li werżaqt għaliha, l Ma tħalli 'l ħadd igħaddi minn triqitha U tieqaf hekk li toqtol dak li jkun. Hi, min-natura, għandha qalb hekk ħajna Li l-kilba fuqha ma tixxabba' qatt U, wara l-ikel. tħossha iżjed miġwieħa, Bosta huma l-bhejjem li tħobb tgħammar magħhom U m'aktar għad trid tgħammar sakemm jasar Il-Kelb li jġiegħlba tnin bl-uġigħ ta' qalb. Dan la jkun jixba' bl-art lanqas bl-istann, 'Ma jtiegħem biss imħabba, għerf u qawwa, U t-twelid tiegħu jsir fuq friex tal-feltru. Hu jkun ħelsien għal dik l-Italja msejkna, Li rat għaliha l-mewt Kamilla, xebba, , W Ewrjalu u'Turnu u Nizu, Ikoll midruba. ww 5 U jkeċċi 'l din il-lupa, minn kull belt' NAAM ; f Sakemm reġa' jkun bagħatha ġo l-infern, 7 Minn fein telqitha l-ewwel darba, l-għira. — Għalhekk, għall-aħjar tiegħek, nifhem ngħidlek Li tiġi wrajja w żommni b'mexxej tiegħek. Sakemm ngħaddik minn ġo l-imkien dejjiemi, Fejn tisma' dlonk l-għajjat ta' qtiegħ il-jies, Li toħroġ ta' kull waqt l-erwieħ batuta, Mikluba b'xewqa kbira għat-tieni mewt; U tara wara, wkoll-lil dawk li, hienja, Qegħdin fin-nar għax jittamaw li jidħlu, Jekk trid. inbagħad, li titla' żżur lil dawn, - Ruħ oħra ssib aktar mistħoqqa minni, Li nlaqqgħek magħha kif inkun ħallejtek. Għax dak l-imperatar, li hemm fuq jamar, Billi kont ħadtha kontra tusijietu, Ma jridx li jiena nidħol ġewwa beltu. Hu jaħkem kullimkien, m'hemmhekk is-saltna. Hemmhekk il-belt u l-ogħla maqgħad tiegħu. Aħfl hienja r-ruħ li jagħżel għal hemm fuq 1 U lilu jien : ''Poeta, nerġa' nraħħam, : F'isem dak Alla, li ma kontx għaraft, , Biex inkun ħrabt dal-ħażen u l-agħar, ' Għaddini minn fejn għadek kif semmejt Hekk illi nara l-bieb tal-qaddis Pietru U lil dawk li, qed tgħidli, huma hekk kiebja. ' Imbagħad hu mexa u jien żammejt warajh, . : (i) Dan il-vers fit-Taljan huwa ftit imdallam. Billi lili togħġobni l-ewwel inże: pre- tazzjoni, ħsibt li naqleb il-vers kif jidher hawn fuq. Għal min togħġbu tat- żieni, il-vers jista' jinqaleb: 'U t-twelid tiegħu jsir bejn.