Tagħrif fil-Qosor fuq il-Qanpiena tal-Parroċċa ta' Katarina fiż-Żejtun ultat tal-ammont konsiderevoli ta': stann li jeżisti fil-bronż li minnu huma fonduti. l- qniepen. Tista tgħid li kważi kull kampnar f'pajjiżna messitu din l-isfortuna;1ħ u fil- Parroċċa ta' Santa Katarina taż-Żejtun huwa iddokumentat li grat iktar minn ħames darbiet. L-istorja tgħidilna li fl-1837 saru tliet qniepen ġodda fonduti ġo Firenze mill-fonditur Carlo Moreni. Minn dawn il-qniepen l-ebda waħda ma għadha teżisti; nafu fiż-żgur li waħda minnhom tfondiet mill-ġdid fl-1853.J28 Il-kbira l-antika li saret ma oħra fi żmien il-Kappillan Dun Lorenzo fl-1735 mill-Fonditur tas-Sacra Religione Aloisio Bouchutinqasmettfl-1932.93ħ Sar attentat biex tissewwa bil-welding minn Salvu Bezzina liema tiswija ma rnexxietx u il- qanpiena inbiegħet bħala skrapp. (ar ta' qniepen huwa karatteristika riż Bħal ma jiftakru bosta, is-Sur Paul Lea Tavlor Direttur Generali tal-Funderija rinomata ngliża John Tavlor 8 Co Founders ta' Loughborough kien ikkuntattjat mil-Prokuratur zelanti tal- Parroċċa taż-Żejtun biex jagħti il-pariri tiegħu. Tavlor żar iż-Żejtun fejn ħa il-frekwenzi tal- qniepen kollha biex ikun jista jagħti il-verdett mistħoqq. Skond il-frekwenzi li ittieħdu irriżulta li il-qanpiena il-kbira preżenti fonduta minn Ġulju Cauchi ta' Bormla fl-1885 kellha' in- nota ta' Si be molle (B flat).ġ4ħ Għaldaqstant Tavlor kien mitlub minn Dun Ġwann jikkwota għall-qanpiena. ta' diametru ta' tliet piedi u 3 pulzieri w nofs imma Tavlor issuġġerixxa li l-ordni kienet tkun aħjar kieku il-qanpiena il- ġdida tkun ikbar u jkollha in nota Re naturali (D natural).Ġ9ħ L-ordni inbidlet nhar is-16 ta' Mejju 1946.J6ħ Il-funderija Tavlor avvżat lill- Aġenti tagħha EMEC i. il-qanpiena kellha tasal Malta abbord il-Vapur S.S. Egvptianġ/ħ Il-qanpiena waslet Malta nhar. il-21ta' Marzu 1947; il-Konsagrazzjoni: saret ftit wara mill- VET e TR Ia TIT esta Ġ Mn 2005 Galea nhar id-29 ta' Marzu tal- istess sena taħt l-isem ta' Antonia kif għada magħrufa sal-lum.ġ8ħ. : Fis-snin sebgħin il-qanpiena l-oħra fonduta minn Aloisio Bouchut inqasmet ukoll u ittieħdet fit-Tarzna biex tissewwa fl-14 t'Ottubru 1977. It- tiswija saret mill ex-welder Tuse' Mallia taħt id- direzzjoni tal-forman tal-welders is-Sur Ramiro Scicluna. Il-qanpiena l-kbira preżenti tfondiet mill-fonditur Bormliż Ġulju Cauchi fl-1885 fi ż mien il-Kappillan Dun Anton Psaila. J9ħ Il-Poplu taż-Żejtun ma kellux ix-xorti jkompli jgawdiha għax inqasmet fl-1989. Diskussjonijiet fit-tul fuq it-tiswija fit-Tarzna kienu saru mal-mibki Ramiro Scicluna li għalkemm irtirat offra il- pariri tiegħu. Bħala prevenzjoni Scicluna kien taqqab il-qanpiena bħalha proċess hekk imsejjaħ 'crack arresting' It-tiswija fit-Tarzna saret wara trattattivi bejn l-ex-Arċipriet Dun Karm Farrugia u l-Vici Kap tat-Tarzna is-Sur E. Formosa.J1Oħ Minn dawn it-trattattivi jidher ċar li il-każ kien wieħed diffiċli ferm tant li t- Tarzna ma kienitx f'pożizzjoni li tagħti garanzija fuq ir-restawr tat-tonalita tagħha.d11ħ Jidher li il-qanpiena tniżżlet xi żmien qabel is-17 ta' Awissu 1990.12ħ Ix-xogħol fuqha inbeda nhar il 15 ta' Ottubru 1990 u sar taħt is-superviżjoni ta' Scicluna minn żewġ welders illum irtirati; is- sinjuri Carmel Attard u David Agius miż-Żurrieq u r-Raħal Ġdid rispettivament.$13ħ Waqt. il-preparamenti għall-welding li kien jinkludi it-tqattiegħ fix-xoffa tal-qanpiena f'għamla ta' 'V' irriżulta li it-tfondija tagħha kienet ta' kwalita ħażina ħafna u fiha kienet tinkludi ħafna. porożita' u xquq li setgħu kienu il-kawża tal-qsim tal-qanpiena: Waqt it-tqattiegħ tal-qasma ta' madwar 10 pulzieri b'wisa ta' madwar 3 pulzieri instabet qasma oħra orizzontali ta' madwar 6 pulzieri li' riedet tiġi imqatta ukoll. Il-kwalita' fqira tal- bronż beda juri tħassib li din setgħet tkompli tinqasam meta tisaħħan (preheating) qabel il-.. Ġ14ħ Għalldaqstant ittieħdet deċizjoni li il-qanpiena ma. tissaħħanx kollha: biex. il- ħsara ma tinxteridx. Il-metodu ta' tiswija li-ġie deċiż li jsir kien: dak ta' 'cold welding' li kien jinkludi tisħin bis-sħana tal-welding biss li kellu jieqaf meta it-temperatura tal-qanpiena kienet tibda tiela. 915ħ Ix-xogħol inbeda nhar il-15 ta' Ottubru 1990 u ntemm fl-aħħar tax- xahar sakemm ittellgħet fil-kampnar nhar l-4 ta' Novembru fejn iddendlet f'postha tliet ijiem wara. Sfortunatament kif kien ipprevedut il- qanpiena tilfet tista tgħid leħinha għall-kollox imma ma kienx hemm aktar x'wieħed jgħamel ħlief li issir waħda ġdida. 916ħ Kien bit-tjieba u qalb kbira taż-żewġ benefatturi Żwieten is-Sinjuri Ġużeppi u Esther Vella li din il-ħolma setgħet issir realta' biex waslu biex ħallsu għal din l-opra monumentali u tant meħtieġa. Għaldaqstant, l-ordni tal-qanpiena l- kbira ġdida fil-Parroċċa ta' Santa Katarina taż- Żejtun imħabbra mill-Wisq Reverendu Arċipriet Dun Eric Overend nhar il-25 ta' Novembru 2004. ma kienitx sorpriża. Kif kien xieraq l-ordni saret mal-funderija ta' John Tavlor biex ta' l-anqas iż-żewġ qniepen il-kbar ikunu maħduma minn l-istess funderija..17ħ Minn dettalji merfugħa fl-Arkivju tad-Ditta Tavlor instabu il-frekwenzi akustiċi kollha tal-qniepen eżistenti taż-Żejtun fejn ġiet stabbilita in-nota tal-qanpiena l-kbira. Fuq din il-bażi, in-nota tal-qanpiena l-ġdida, saret eżattament bħal ma kienet dik ta' l- antika bid-differenza li in-nota hi ferm iktar ipperfezzjonata u intunata. Bl-approvazzjoni ta' rikors maħruġ mill-Kurja Arċiveskovili, l-Kuntratt ġie iffirmat nhar il-15 ta' Novembru 2004 bi ftehim li jekk inhu possibli l-funderija Tavlor tlesti il-qanpiena għall-Festa Titulari li din is-sena tfakkar is-sbatax il-mitt sena mill-Martirju tal-qaddisa Patruna Santa Katarina. Il-qanpiena il-maqsuma tniżżlet minn postha nhar is-Sibt 23 ta' April 2005 biex jiġi ippreparat il-kampnar biex jilqa fih il-qanpiena l-ġdida. Il-qanpiena tfondiet mill-Mastru Fonditur Roger : Johns filwaqt li ġiet intunata mill-Bell Master is- Għandha diametru ta' Spiedi u 8 pulzieri w nofs u hija meqjusa bħalha waħda pjuttost imdaqqsa u l-unika waħda in Si be molle tal-funderija Tavlor. Hija iddekorata minn frieze ta' weraq tal-acanthus fuq ix- xoffa tagħha, kif ukoll żewġ emblemi tal-Papa Ġwanni Pawlu ll il-Kbir billi saret tul il-Pontifikat tiegħu. Dawn l-armi saru fuq id-disinn tal-Kav. Fuq il-qadd saret xbieha tal-istatwa titulari ta' Santa Katarina u l- arma taċ-Ċentinarju xogħol l-iskultur ta' Tavlor is-Sur David Tarbor. Tqiegħdet ukoll skrizzjoni bil-Malti li tgħid: F'GĦELUQ IS-SBATAX IL- MITT SENA MILL-MARTIRJU TA' SANTA KATARINA TA' LIXANDRA ĠUŻEPPI U ESTHER MIŻŻEWĠIN VELLA ĦASBU BIEX MINN FLUSHOM TKUN FONDUTA DIN IL-QANPIENA GĦALL-ĠIEĦ TA' ALLA U TA' L-ISTESS VERĠNI PATRUNA TA' DIN IL-BELT BELAND FIS-SENA TAL-FIDWA ELFEJN U ERBGĦA FIL-PARROKAT TAL-W.R. ARCIPRIET DUN ERIC OVEREND ESTHER JISIMNI LIL SANTA KATARINA INFAĦĦAR U DAN IT-TEMPJU NŻEJJEN (teżi mhix ippublikata); Il-ġdida li saret minflokha tfondiet mill-fonditur Giovanni Bozzoli f' Genova imma din inqasmet fl-1992 u illum tinsab ġewwa l-maħżen tal-armar. ġaħ R. Cassar op. cit. 2004, pp. 37-38; komunikazzjoni verbali mas-Sur Carmelo. ġaħ Arkivju Privat tal-funderija John Tavlor Bellfounders f'Loughborough fl-Ingilterra.14 ta' Jannar 1948. ġoħ Ibid. ġ6ħ Arkivju Personali, korrispondenzi diversi 31 ta' Ottubru 1997. ġ7ħ. Arkivju Privat tal-funderija John Tavlor Bellfounders f'Loughborough fl-Ingilterra,16 ta' Jannar u 28 ta' Frar 1947. ġ8ħ Il-Berqa 5 ta' April 1947 p. 4; ħajr lis-Sur Carmelo P. Baldacchino. ġJħ Kan. J. Abela, Żejtun 'Mitt Sena Arcipretali' p.3. ġ1Oħ Arkivju Parrokjali Żejtun, korrispondenza 26 ta' Lulju 1990, ħajr lis-Sur Tonv Abela mill-Uffiċċju ġ11ħ Għallkemm f'dan il-każ it-Tarzna għamlitha ċara li mhux ser tidħol garanti għar-restawr tat- tonalita' imkien ma sibna li it-Tarzna qatt tat garanzija li it-tonalita' tibqa perfetta wara t-tiswija. ġ12ħ L-Orizzont, 17 ta' Awissu 1990, ' F'dawn il- jiem mill-kampnar tal-Knisja Parrokkjali taż-Żejtun għandha titniżżel qanpiena biex tittieħed għat- tiswija fit-Tarzna… Ġ1AĦ Ibid. minn analiżi li saret tal-materjal tal- qanpiena instab li kellha perċentwali ta' 71.7570 ta ramm aħmar, 17.78070 ta' stann il-kumplament maqsum f'diversi elementi oħra fosthom żingu. ġ15ħ komunikazzjoni verbali mal-ex-welder is- Sur David Agius. ġ16ħ K. Cauchi op. cit. 2005, p. 57; Arkivju Privat korrispondenzi diversi 7ta' Lulju 2004. ġ17ħ Ibid. ara rapport tekniku magħmul f'Ġunju 2004. 25th November Avenue, Żejtun Iż-Żejtun Ħarġa Speċjali Festa Ġunju 2005.