IL-PELLEGRINAĠĠ (Al Hajj) imnebbħa wara l-Hiġra Ta' Medina e l-versi tagħha 78 ta' DENNIS AGIUS F'isem Alla li jħenn u li jagħder. Ja bnedminl Ibżgħu mill-Mulej tagħkom tabilħaqq it-tregħid tas- siegħa hu kbir. Tarawh il-jum, fejn kull mara li tredda' tinsa t-tarbija mreddgħa, kull mara tqila titlaq it-tqala tagħha: u tara n-nies fis-sakra iżda ma jkunux sakrana; u għadab Alla ikun qalil. U fost in-nies (hemm) min jitħaddet ma' Alla bla għaqal, u (hemm) min jimxi wara kull xitan ta' rasu iebsa. Miktub li kull min jimxi wara (dan) ix-xitan, idawwru u jieħdu lejn l-uġigħ tan-nar. Ja bnedminl jekk kontu f'xi tħassib dwar il-qawmien; tabilħaqq ħlaqniekom mit-trab imbagħad minn qatra, imbagħad minn għolqa, imbagħad minn ħaġa magħquda sehem minnha msawwar, u ieħor mingħajr sura fejn nurukom (qawwietna). U nħallu fil-ġwief lill min irridu sakemm jinħtieġ, imbagħad noħorġulkom tifel. U ntell għuhul- kom felħan; iżda oħrajn imsejħin sabiex imutu w oħrajn mibgħutin sal-għomor fqajjar u kbir, sakemm isiru ma jafu xejn wara li jkunu għarfu ħafna; tara l-art mogħxa, u meta niżżilna x-xita fuqha, tix- tob, u terġa' l-ħajja, tinbet kull xitla biż-żewġ. U dan għaliex Alla hu s-Sewwa, huwa jaħji l-mejta, huwa l-Qawwa fuq kollox. U s-siegħa tiġi, m'hemmx tħassib, tabilħaqq Alla jqajjem lil dawk fl-oqbra qegħdin. U fost in-nies (hemm) min jitkellem bla għerf fuq Alla, mingħajr triq u la ktieb id-Dawl. Bi stmerrija, sabiex imexxi (n-nies) f'triqet Alla. Għalih hemm għajb u jduq f'din il-ħajja u fl-aħħar jum uġigħ il-ħruq. Dan, (sar) minn x'hiex għamlet idejk, u għax Alla ma jagħmelx għajr il-ħaqq mal-qaddejja tiegħu. U fost in-nies (hemm min iqim lil Alla kif jaħbat, jekk jiġih tajjeb, ferħan, jekk jiġih ħażin, mdejjaq; dan jidlef din id-dinja u li ġejja. Dan hu telf tabilħaqq. Jitolbu (lill-allar u) mhux lil Alla, u (dawn) la telf u la rebħ għali- hom; dan hu għelt jbegħidhom tabilħaqq. Jitolbu lil min jagħmilhom il-ħsara, għax iktar siewja għalihom mit-tajjeb, seħibhom huwa l-ħażen u ħabibhom huwa l-ħażen. Tabilħaqq, Alla jdaħħal lil dawk li jemmnu w jagħmlu tttajjeb, fil-ġonna (fejn) jiġru x-xmajjar minn taħthom. Tabilħaqq Alla jagħ- mel dak li jrid. Min kien jaħseb li Alla ma jgħinux (jiġifieri: Moħammed) f'din id- dinja u li ġejja, ħallih mela jdendel ħabel mas-saqaf u jitgħallaq; ħallih mela jara jekk b'dak li jaħseb hu jdawwarx dak li jagħdbu. Hekk niżżilna vrus dgħajfa. Tabilħaqq Alla jmexxi fitriq it-tajba lil min irid. U dawk li jemmnu, u li jimxu mal-Lhud, mas-Sebin u l-Insara u l-Maġi, u dawk li jissieħbu mal-allat, tabilħaqq Alla jagħżel bejn- iethom f'jum il-ħaqq; tassew li Alla huwa f'kollox ix-xhud. Mela ma tarax, li jqimu lil Alla l-ħlejjaq kollha tas-sema u l-art, u x-xemx u l-qamar, il-kwiekeb, l-iġbla, s-siġar u l-bhejjem u kull xorta ta' ġens7 Iżda ħafna jistħoqqilhom it-tbatija. Tabilħaqq Alla jagħmel dak li jrid. Dawn it-tnejn (jiġifieri: dak li jemmen u dak li ma jemmenx) jgħak- ksu lil xulxin fuq il-Mulej tagħhom; u dawk li jiċħdu lil Alla tin- qgħatalhom libsa tan-nar: u jitferra' fuq rashom ilma sħun. Ġisimhom u ġildethom jixxawwtu. U għalihom ikun hemm għodda tal-ħadid. Kull darba li xtaqu joħorġu minnu (jiġifieri: l-infern) bid-dieq jin- tefgħu fih: duqu intom uġigħ il-ħruq. Tabilħaqq Alla jdaħħal dawk li jemmnu u jagħmlu tetajjeb, fil- ġonna, jiġru x-xmajjar minn taħthom; u jiżżejjnu bil-ħoloq tad-deheb u tal-ġawhar, w ilbieshom ikunu tal-ħarir. Itmexxew bit-taħdir irtajjeb, itmexxew fit-triq (tal-Mulej); lilu foħrija. Dawk li ċaħdu u saddew it-triq ta' Alla, għal ħaddieħor, u mill- moskeja mbierka li bnejna għan-nies, kemm min jgħammar (hemm) kemm lil min iżur, u min ma jqimx jew jagħmel ħażin, jduq uġigħ Aral tajna mkien lil Abraham sabiex xejn ma jixxierek miegħi; tqaddes dari għal dawk li jiġu (għandi) u jqimu u jintrewew (għat- U ħabbar lin-nies bil-Pellegrinaġġ, jiġuk b'saqajhom u fuq kull għamla ta' ġemel; jiġu mill-bgħid, sa l-ibgħad trufijiet, Li jixhdu t-tajjeb li ngħata lilhom, u jsemmu isem Alla fil-jiem im- semmija fuq il-bhejjem li tajniehom.' 'Kulu min dan u itimgħu lill-imġewwħina.' Mela ħalluhom itemmu d-drawwiet. Ħalluhom jagħmlu l-wegħdiet tagħhom, ħalluhom iduru dawra (fit-talb) mad-Dar il-Qadima. Din hi; min iqim id-drawwiet ta' Alla, huwa tajjeb għand il-Mulej tiegħu. Tistgħu tieħdu bhejjem barra mina dawk imsemmijin lilkom. Qieghdu fil-genb l-allat, u qieghdu fil-genb it-tahdit hażin. (Kunu) safjin ma' Alla u la xxierkuhx. U min jixxierek ma' Alla hu bħal dak li qisu waqa' mis-sema u nħataf mit-tajr, jew ġarru r-riħ flimkien bgħid. Din hi; U min iqim id-drawwiet ta' Alla, dan juri tabilħaqq il-qdu- sija tal-qlub. Għalikom għandkom għotjiet għal żmien imsemmi; imbagħad, im- kienkom għad-debħiet huwa ħdejn id-Dar il-Qadima. U lil kull ġens qegħedna drawwiet, sabiex isemmi isem Alla fuq il-bhejjem li ngħatawlu. Iżda Alla tagħkom huwa wieħed, agħtu lil- kom infuskom lilu u agħtu aħbar tajba liċ-ċkejknin fir-ruħ. — Lil dawk li meta ssemma Alla timtela' qalbhom bil-biża' u f'kull ma jinqagħlalhom, u jagħmlu t-talb, u jagħtu minn (dak) li ngħatalhom. U l-iġmla qegħdiehom bħala xbieha; għalikom hemm tajjeb fihom; semmu isem Alla fuqhom, qegħduhom f'sensiela, u meta tkunu qegħdruhom fuq ġenbejhom kulu minnhom u itimgħu lill-imġewħin; ħlaqniehom għalikom sabiex tiżżuħajr. Ma jasalx għand Alla l-laħam, u lanqas id-demm tagħhom, iżda l-qdusija tagħkom tasal għandu; għalhekk għamilhom Alla sabiex tgħollu ismu għax uriekom it-triq. Habbar aħbarijiet tajba lir-tajbin. Tabilħaqq Alla jgħin lil dawk li jemmnu, tabilħaqq Alla ma jħobbx lill-kefrin. 38 Jistgħu li jitqatlu għalihom, jiġġieldu, għax għamlu ħażin. Tabil- ħaqq Alla huwa tagħhom rebbieħ. 39 Dawk li jintefgħu barra minn darhom mingħajr ħaqq, għax ikunu qalu: Alla l-Mulej tagħna. Kieku Alla ma rażżanx nies minn oħra, kieku tassew kienu jitkissru l-monasterji, l-knejjes u s-sinagogi u l-moskeji; jissemma fihom isem Alla ta' sikwiet. Alla jgħin lil min jgħinu, tabilħaqq Alla huwa l-ogħla qdusija.' 40 Dawk li saħħaħniehom fuq l-art, jagħmlu r-ralb, jgħinu l-meħteġin u jagħmlu t-tajjeb u jwarrbu l-ħażin. U Alla l-ħlas tal-ħwejjeġ kollha. 41 U jekk igiddbuk, (tibżax); hekk għamel il-poplu fi żmien Noe, Għad u Thamud, 42 U l-poplu ta' Abraham u Lut; 43 U in-nies ta' Madvan. U giddbu lil Musċ. Iżda Jiena serraħt lill- kefrin, imbagħad għakkisthom, kemm kien (kbir) l-għadab tiegħi għalihom. 44 U kemm kissirna bliet li għemilhom Ħażin; iġġarrfu fuq is-soqfa tagħhom (u kemm) bjar mitluqin u għejjun sbieħ. 45 Mela ma jsifrux fl-artijiet sabiex qalbhom issib l-għerf, jew wid- nejhom tisma'2 Tabilħaqq ma jagħmux għajnejhom, iżda tagħna l-qalb li qegħda f'sidirhom. 46 U jħaffuk biex tikkastighom. Ma jinsiex Alla dak li wiegħed; tabil- ħaqq jum wieħed għand il-Mulej jiswa daqs elf sena milli tgħoddu intom. 47 U kemm bliet tamajt fihom u huma fil-ħażen; imbagħad ikkastigaj- thom. U għandi jerġgħu lura. 48 Għid: ja bnedmin, tabilħaqq jiena għalikom għandi twiddiba bla xkiel. 49 Dawk li jemmnu u jagħmlu t-tajjeb, ikollhom maħfra u risq mill- aħjar. 50 Dawk li jitħabtu biex ifarrku l-għeliem tagħna, jsiru dawn sħab l-Infern. sl Ma bgħatniex mina qablek rasul jew profeta, li ma xtaqx it-tajjeb, u ma ħawwadx ix-xitan xewqtu. Isaffi Alla kulma x-xitan iħawwad. U jqawwi Alla l-vrus tiegħu, w Alla għaref u kbir fl-għerf, 52 Li Alla jġarrab bil-ħila tax-xitan lil dawk li f'qalbhom (miżgħuda) mard u qalbhom iebsa; tabilħaqq in-nies ħżiena maqtugħin. 53 U li jkunu jafu dawk li ngħatalhom l-għerf, lill-Haqq minn għand il-Mulej u jemmnu fih (jiġifieri: il-Qoran) u qalbhom tinfetaħ għalih. Tabilħaqq Alla jmexxi dawk li jemmnu fit-triq it-tajba. 54 Jibqgħu dawk li ma jemmnux fit-tħassib sakemm ħesrem tasal l-aħ- ħar siegħa għalihom, jew jiġi fuqhom il-kastig ta' jum mill-agħar. 55 U s-saltna f'dak il-jum tkun ta' Alla li jagħmel ħaqq bejniethom: mela dawk li jemmnu u jagħmlu t-tajjeb (jidħlu) fil-ġonna tal- għaxqa, 56 U dawk li ma jemmnux u jiċħdu l-għeliem tagħna jkollhom kastig u jċekkinhom. U dawk li ma jemmnux u jiċħdu l-għeliem U dawk li jitilqu djarhom f'ġieħ Alla, imbagħad jitqatlu jew imutu, jitfagħlhom Alla r-risq it-tajjeb. Tabilħaqq Alla huwa l-ħajr tal- aħjar risq. 58 Tassew huwa jdaħħalhom minn bieb u jkunu ferħanin. Tabilħaqq Alla huwa l-għerf u s-sabar. 59 Hekk; u min ħallas b'xi għemil ħażin, bħal ma tagħmel lilu, im- bagħad jagħmel ħażin, Alla jgħinu. Tassew Alla jneħħi (d-dnub) u jaħfer. 60 Hekk; għaliex Alla jdaħħal il-lejl fin-nhar, u jdaħħal in-nhar fil- lejl. Tabilħaqq Alla hu s-semmiegħ, u li jara kollox. 61 Hekk; għaliex Alla huwa l-ħaqq, u dawk li jsejħu lil xi ħadd ieħor, dan huwa qerq. Tabilħaqq Alla huwa l-ogħla u l-akbar. 62 Mela ma tarax, Alla niżżel mis-sema l-ilma u tħaddar l-art. Tassew Alla huwa li jara l-iċken ħaġa u huwa midħla tagħha. 63 Għandu kollox (li jinstab) fis-smewwiet u fl-art. Tassew Alla huwa għani u mimli sebħ. 64 Mela ma tarax, Alla qegħdilkom dak kollu li hemm fuq l-art u l-im- riekeb jiġru fil-baħar bl-amar tiegħu. Iżomm is-sema li ma taqax fuq l-art ħlief birrieda tiegħu. Tassew Alla man-nies mill-aħjar u l-iżjed ħanin. 65 Huwa li ħjiekom u jmewwitkom, imbagħad jaħjikom (waqt il-qaw mien). Kiefer il-bniedem tassew. Lil kull poplu qegħdnielu drawwiet biex jimxi warajhom; tħallihomx jitħanqu fuq dawn il-ħwejjeġ. Stiednihom għand il-Mulej tiegħek, tabilħaqq inti fit-triq it-tajba. U jekk iħaqquha miegħek, għid: Alla jaf b'dak li tagħmlu. Alla jagħmel ħaqq bejnietkom f'jum il-Qawmien f'dawk il-ħwejjeġ li ma taqblux. Mela ma tafx: Alla jagħraf kull ma hemm fis-sema u fl-art. Tabil- ħaqq, hekk (jinstab) fil-ktieb; tassew għal Alla m'hemmx taħbit. U jqimu ħwejjeġ u jwarrbu lil Alla, m'hemmx setgħa għalihom u b'dan ma jafux. M'hemmx għajnuna għall-imħassrin. Meta għeliem dgħajfa tagħna jitilgħu quddiemhom ħafna drabi, tilmaħ fuq wiċċ dawk, li ma jemmnux ċaħda. Saħansitra jitqardu bi ħruxija dawk li jitilgħu quddiemhom l-għeliem tagħna. Għid: Inbassrilkom agħar minn dawn. In-nar wiegħed Alla lil dawk li ċaħduh. U ħa- żin huwa d-destin tagħhom. Ja bnedmini Għandkom xbieha, isimgħuha: Dawk li intom titolbu minbarra Alla ma joħolqux dubbiena, u jekk jiltaqgħu (biex joħol- quha) id-dubbiena taħtafilhom xi ħaġa minnhom ma jkunux jistgħu minnha jeħduha lura. Dgħajfa t-tallaba u l-mitlub. Ma jqimux 'l Alla kif jixraq. Tabilħaqq Alla hu l-qawwi u setgħan. Alla jagħżel il-baxxara (messaġiri) mill-ħabbara (anġli) u mill- bnedmin. Tabilħaqq Alla hu li jisma' u jara kollox. Jaf x'hemm bejn idejhom u warajhom; lejn Alla jerġgħu l-ħwejjeġ kollha. Ja intom li temmnu, ilwu rkopptejkom mixħutin ma' l-art, u qimu l-Mulej. Agħmlu t-tajjeb u intom timexxu. Għażilkomt u ma qiegħedx ebda taħwid fid-din: huwa ġieħ missierkom Abraham; semmiekom misilmin, mina qabel u f'dan (il-Quran). Ikun ir-rasul xhud għalikom u tkunu xhieda lil bnedmin; itolbu w igħinu l-imsejknin, żommu sħiħ ma' Alla. Huwa l-Mulej tagħkom; kemm kbir huwa l-Mulej u kemm kbir huwa r-rebbieħ' 5 ILA (illqril imqaddes'), kelma ta' siwi kbir fl-Islam. Ma tfissirx biss il-qtil bis-sejf, izda li l-musulman jaghmel tajjeb mieghu stess.