Il-Mixja Twila għall-Ftuħ tal-Knisja Parrokkjali l-Ġdida ta' Santa Venera V.M. Kitba ta' Chris Falzon (5 Segretarju Kumitat Festi Esterni 5 Daħla F'dawn l-aħħar snin il-Patrijiet Karmelitani donnhom ħadu l-laqam ta' kif jgħidu bl-Ingliż: The Church Builders. Dan ghaliex fuq spallejhom kellhom il-bini tal-knejjes tagħhom li hemm fil-Belt, il-Balluta u -Fgura. L-aħħar waħda minn din is-sensiela ta' bini hija l-knisja parrokkjali -ġdida ta' Santa Venera. Il-Karmelitani ma ġewx f'Santa Venera minn jeddhom. Intalbu biex jiġu hawn. Laqgħu t-talba ta' min kien qed imexxi l- Knisja f'Malta għax ħassew ħafna għall-poplu Vendriż meta rawh kważi abbandunat mill-ħtiġijiet spiritwali tant meħtieġa. Sabu l-bsaten fir-roti iżda kienu determinati li jiġu hawn — barra mis-swar tal-Belt u ta' l-Imdina — biex jifirxu xogħolhom qalb il-Vendriżi. Fl-1912 ġew hawn u qatt ma ħarsu lura mill-pass li hadu. Meta Santa Venera saret parroċċa u raw li l-knisja l-antika ienet żgħira għall-ħtiġijiet pastorali tagħhom, huma ħarsu 'l quddiem u b'rieda soda riedu jibnu knisja akbar fejn setgħu jibnu komunità aktar ħajja fi twemminha. Din kienet il-ħolma tagħhom… U dawn huma l-passi li mxew sakemm din il-ħolma seħħetl Il-Knisja u l-Kunvent Fil-post fejn illum insibu l-knisja l-antika ddedikata lil Santa Venera V.M., qabel din, kienet ġiet mibnija knisja żgħira li kienet isservi bħala kappella taċ-ċimiterju li fih kienu jindifnu suldati ) barranin. TIEB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. kienet dehret f' gazzetta lokali, jingħad li din inbniet fis-sena 1473 u li l-Kapitlu tal-Katidral ta' l-Imdina kien jaħtar vigarju tal-knisja. Fil-bidu tas-snin għoxrin tas-seklu XVI, Mons. Bonifacio Catagnano akkwista żewġ għelieqi fl-istess inħawi tal-kappella msejħin Ta' Santa Venera, sakemm eżatt f'nofs is-snin ta' l-istess seklu, l-istess kappella sarulha xi tibdiliet strutturali billi ttawlet u twessgħet. Dan bis-saħħa ta' l-akkwist taż-żewġ għelieqi li għadni kif semmejt. Barra dan, fil-ktieb tiegħu Descrizione Storica Delle Chiese di Malta e Gozo, il-kittieb Achille Ferres jgħid li l-knisja preżenti magħrufa bħala l- knisja l-antika u Matrici ta' Santa Venera V.M. bdiet tinbena fl-1659, fl-istess post fejn tinsab illum u tlestiet minn kollox għall-festa ta' Santa Venera V.M. fis-sena 1688 jiġifieri għal nhar is-26 ta' Lulju. Ix-xogħol għall-bini mill- ġdid tal-knisja jmur lura għall-1647 wara li l-Isqof ta' dak iż-żmien Mons. Mikiel Giovanni Balaguer, ħareġ il-permessi meħtieġa bid-data ta' l-14 ta' Mejju 1647 biex tinħatt il-knisja li kien hemm u tinbena oħra aħjar taħt is- sorveljanza ta' l-arkitett minn Ħal Lija Giovanni Barbara. Maria Zammit li kienu wkoll Prokuraturi ta' l-istess knisja. Il-knisja għandha tliet bibien, l-ewlieni jħares lejn in-Nofsinhar b'tieqa fuqu u tal-ġnub wieħed iħares fil-Lvant u l-ieħor fil-Punent. Fiha tliet artali: l-artal maġġur u żewġ artali tal-ġnub. Wara l-artal maġġur insibu l- kwadru titulari fi gwarniċa tal-ġebel li juri l-Qaddisa Venera xxandar il-kelma ta' Alla. Il-kwadru ta' l-artal tan-naħa tal-lemin, li jirrappreżenta l- Kruċifissjoni (lid-Duluri) juri lil Ġesti Msallab, lill-Madonna, lill-Madelena u San Ġwann Evangelista taħt is-salib, filwaqt li l-artal tan-naħa l-oħra (dak tax-xellug) juri lill-Madonna tal-Karmnu, xogħol il-pittur Giuseppe Cali (1846- 1930). Fuq il-ġnub taż-żewġ artali, lejn in-naħa tal-bieb ewlieni hemm żewġ bibien, wieħed iħares lejn il-Lvant li jinfed għall-kuritur tal-kunvent u l-ieħor lejn il-Punent li jagħti għal barra. Fid-daħla tal-bieb li jagħti għall-kunvent insibu n-niċċa tad-Duluri u faċċata tagħha hemm it-taraġ li jagħti għall-gallarija ta' l-orgni. Taħt il-gallarija hemm tliet niċeċ li fihom jinsabu l-istatwa titulari ta' Santa Venera V.M., xogħol Karmenu Mallia, l-istatwa ta' San Ġużepp, xogħol l-istatwarju Karlu Darmanin u statwa oħra ta' Santa Tereża tal-Bambin Ġesii. Ġo niċċa oħra ssib il-fonti tal-magħmudija. Li huwa importanti għalina huwa l-fatt li l-knisja minn dejjem kellha bħala titular lill-Qaddisa Verġni u Martri Santa Venera, qaddisa li għexet fit-tieni seklu tal-Knisja u li skond missirijietna jemmnu li bħal Sant' Agata, kienet ġiet Malta biex twarrab mill- persekuzzjoni tal-pagani. Il-festa kienet issir ta' kull sena mill-arċipriet ta' Birkirkara. L-Eremiti ta' San Calogero Fis-sena 1742, Fra Giacchino Vivas, eremit Naplitan ta' San Calogero, bena edifiċċju mal-knisja magħmul minn ħafna kmamar u hemm ġabar xi eremiti minn Sqallija u minn Malta biex jgħixu 'l bogħod minn nies taħt il- ġurisdizzjoni ta' l-Isqof Monsinjur Paolo Alpheran de Bussan. Kwadru kbir impitter fuq l-injam tal-Fundatur ta' dawn l-eremiti San Calogero jinsab fis- sagristija tal-knisja. Fra Ġwakkin kien miet fl-istess kunvent nhar it-2 ta' Ġunju 1749 u jingħad li kien ġie midfun fil-knisja stess. Dan l-eremitaġġ ġie mkabbar b'sular ieħor, spejjeż tal-Prijur Signor Raffaele Dorell li ħa l-forma ta' kunvent kif nafuh illum, bid-differenza ta' xi tibdiliet żgħar. Wara huma komplew jgħaddu ħajja sempliċi bħala nies ta' ruħ tajba li kienu mmexxijin minn saċerdot. Is-soltu ma kinux iktar minn sitta u fl-1751, meta żar l-eremitaġġ l-Isqof Mons. Paolo Alpheran, kienu biss tliet eremiti taħt ir-Rettur is-Saċerdot Pietro Mifsud. Fis-sena 1764, bl-approvazjoni ta' l-isqof Monsinjur Bartolomeo Rull, il- Patrijiet Franġiskani Minuri Osservanti kienu waslu biex jieħdu f'idejhom il- knisja u l-kunvent. It-trattattivi tant kienu mxew 'il quddiem li nhar it-23 ta' Mejju 1764, skond l-atti tan-Nutar Ignazio Bonavita, sar il-kuntratt għaċ-ċens ta' l-eremitaġġ ta' Santa Venera bejn il-Prepostu ta' Birkirkara l-Kanonku Dr. Giuseppe Vassallo u l-Patrijiet Franġiskani Minuri Osservanti u r-riserva tal-benefikat ta' l-Isqof P. Ġwanni Nikol Falzon Vigarju u P. Vinċenz Fedele La Rosa. Imma dawn m'aċċettawx xi drittijiet fil-kuntratt u l-eremitaġġ ta' Santa Venera baqa' taħt il-parroċċa ta' Birkirkara għax il-ftehim ma kienx intlaħaq. Ta' min jgħid li fis-sena 1907 reġa' sar tentattiv ieħor biex il-Patrijiet Franġiskani Minuri Osservanti jieħdu taħt idejhom il-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera, iżda għal darb'oħra dan it-tentattiv reġa' falla. Il-Patrijiet Ġiżwiti Fis-snin sittin u l-bidu tas-snin sebgħin tas-seklu XIX il-kunvent kien qed jiġi abitat mill-Patrijiet Ġiżwiti wara li kien ġie mċedi mill-Konti Giovanni Messina li kien spiċċa f'idejh b'ċens. Dawn kienu ġabu xi studenti sabiex jagħmlu l-istudji tagħhom hemm iżda dan kien biss għal ftit snin, għax dan ma wesagħhomx aktar u ddeċidew li jikru żewġt idjar fil-qrib li damu għandhom sa l-1880. Minn din is-sena sa l-1900 baqgħu jgħammru biss fir-remitorju sakemm ftit ftit tbattlu u żammew dan il-post bħala dar ta' villeġġjatura sa l-1904. Tul iż-żmien li l-Ġiżwiti damu Santa Venera kellhom erba' Provinċjali li għexu Krieġ TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. hawn flimkien ma' patrijiet oħra ċelebri, kif ukoll studenti Ġiżwiti li wara kellhom karriera sabiħa. Wara li l-istess Ġiżwiti kienu telqu minn idejhom il- knisja u l-kunvent, fl-1901, l-Arċisqof ta' dak iż-żmien Monsinjur Pietru Pace, bil-kunsens tal-Prepostu ta' Birkirkara, innomina lil Dun Xand Cortis bħala rettur tal- knisja ta' Santa Venera V.M. Dun Xand, fqajjar minn Ħad-Dingli twieled nhar il-11 ta' Jannar 1856. Ta' 25 sena ġie ordnat saċerdot, fis-17 ta' Diċembru 1881 u għadda l-biċċa kbira ta' ħajtu f'Santa Venera fejn kien joqgħod fi Triq Braille, (kif inhi magħrufa Ilum) triq mhux 'il bogħod mill- knisja ta' Santa Venera V.M. Dun Xand kien twajjeb, bniedem għaref, missjunarju, kittieb u fuq kollox kien jaħden bil-qalb fejn tidħol is-salvazzjoni a' l-erwieħ. Għalhekk meta beda jara li ż-żmien kien qed jagħmel tiegħu fuqu, bil- poplu dejjem jikber, malajr fehem li ma jistax ikun li jlaħħaq mal-bżonnijiet ollha tal-knisja u l-kunvent li hu kien rettur tagħha, u ħadem kemm felaħ biex jara li l-knisja taqa' f'idejn xi patrijiet biex ikunu jistgħu jieħdu ħsieb huma. Xewqa kbira oħra tiegħu kienet li din tiġi mgħollija għad-dinjità ta' arroċċa. Għalkemm il-ħsieb tiegħu seħħ, hu ma kellux ix-xorti li jkun preżenti, għax nhar is-17 ta' Frar 1916 waqt li kien sejjer jagħmel erba' passi mal-Provinċjal tal-Karmelitani l-Majjistru Patri Spiridjun Vassallo O. Carm., miet malajr wara li ħass xi attakki. Huwa miet assistit minn Patri Spir ħdejn dik li jgħidulha l-Arkata l-Baxxa, wara li tgħaddi l-Fleur-de-Lvs u taqbad l- akwadott lejn l-Imrieħel. Jiġu avviċnati iżjed Ordnijiet Fis-sena 1906, il-Patrijiet Agostinjani, wara li ġew avviċinati minn Mons. Salvatore Grech, Vigarju Ġenerali, bdew it-trattattivi ma' Mons. Isqof Pietru Pace u l-Kapitlu tal-Kolleġġjata ta' Birkirkara biex jieħdu taħt idejhom il- knisja u l-kunvent ta' Santa Venera. Nhar it-23 ta' April, 1906 ir-Rev. Patri Agostino Cascun, Provinċjal ta' l-Agostinjani kiteb lil Mons. Isqof fejn talbu jaċċetta t-talba tagħhom kemm jista' jkun malajr u jċedi a favur tal-Provinċja Agostinjana, b'ċerti kundizzjonijiet favorevoli u aċċettabbli, il-knisja ta' Santa Venera bil-kunvent u l-ġonna li jmissu magħha biex fihom iwaqqfu komunità reliġjuża Agostinjana b'erba' reliġjużi: tliet saċerdoti u ajk bħala sagristan. Dakinhar stess, Mons. Isqof kien talab l-opinjoni tal-Prepostu ta' Birkirkara u tal-Kapitlu Elenjan. B'risposta mibgħuta lil Mons. Isqof, li ġġib id-data tat-8 ta' Mejju 1906, il-Prepostu u Kurat ta' Birkirkara, il-Kan. Alfonso Borg kiteb li l-Kapitlu, sa fejn jirrigwardja lilu, mhux kontra li l-Agostinjani tingħatalhom din il- konċessjoni, iżda b'dawn il-kundizzjonijiet hekk kif ġej: a. Li tkun riservata lill-Kapitlu l-funzjoni u l-festa ta' Santa Venera u li l- predikatur tal-festa jagħżlu l-Kapitlu; b. lil-Agostinjani għandhom jakkumpanjaw fil-purcissjoni ta' Santa Elena ta' kull sena; c. lil-patrijiet m'għandhom qatt jieħdu sehem fil-kongregazzjoni, fil-festa, fl-indulġenzi u f'każ f'xi futura Fratellanza tal-BVM taċ-Ċintura, minħabba d-distanza ta' bejn il-knisja parrokkjali ta' Santa Elena u dik filjali ta' Santa Venera; d. lijitħarsu d-drittijiet parrokkjali ta' Birkirkara; e. lil-Prepostu jkompli jmexxi l-purċissjoni tat-tfal fil-knisja ta' Santa Venera fl-ewwel u fit-tielet jum tal-Karnival ta' kull sena; f. lil-Agostinjani jagħtu servizz reliġjuż lill-abitanti ta' l-inħawiu li jżommu l-knisja fi stat tajjeb; g. lijekk fil-futur, għal xi raġuni oħra, l-Agostinjani jitilqu mill-knisja ta' Santa Venera, il-kunvent u l-ġonna, il-Prepostu jkollu d-dritt tal-preferenza li din il-proprjetà terġa' lura għandu; h. lil-Agostinjani, b'sens ta' gratitudni lejn il-Prepostu ta' Birkirkara, talli kien irrinunzja u ċedielhom ir-rettorat u l-amministrazzjoni tal-knisja ta' Santa Venera, għandhom jagħtuh xemgħa ta' ratal nhar it-18 ta' Awissu ta' kull sena f'nhar il-festa; i. lil-Agostinjani jagħtu kopja legali tal-kuntatt lill-Prepostu f'każ li din il- konċessjoni ssir realtà; u j. kundizzjonijiet oħra li jista' jagħmel il-Prepostu. Mentri b'dawn il-kundizzjonijiet kollha, id-definituri tal-Patrijiet Agostinjani, imlaqqgħin ġewwa l-kunvent ta' Santu Wistin, il-Belt Valletta, ma tantx niżlulhom tajjeb u infatti b'ittra bid-data tas-17 ta' Lulju, 1906 mibgħuta lil Mons. Isqof talbuh jikkunsidra sew min għandu raġun u talbu lir-Rev. Kapitlu biex jikkunsidra mill-ġdid il-kundizzjonijiet li kien għamelu talbuh jirtira l-ewwel żewġ kundizzjonjiet tiegħu — ir-riserva għall-Kapitlu fil-festa ta' Santa Venera u l-għażla tal-paniġerista tal-festa u li l-Agostinjani jakkumpanjaw fil-purċissjoni ta' Santa Elena ta' kull sena. Għar-rigward tal-kundizzjonijiet l-oħra, l-Agostinjani kellhom ukoll xi KTIEB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. osservazzjonijiet fosthom li x-xemgħa tintbagħat lill-Prepostu f'forma privata u mhux uffiċjali, u dan kif jidhirlu xieraq il-Pirjol ta' Santa Venera meta jkun il-każ. Il-Kapitlu Elenjan iltaqa' biex jiddelibera l-osservazzjonijiet ta' l- Agostinjani nhar is-6 ta' Awissu 1906 u permezz tan-Nutar Giuseppe Zammit, kanċillier tal-Kapitlu għarraf b'kollox lil Mons. Isqof Pace b'ittra li ġġib id- data ta' l-14 ta' Awissu, 1906 fejn min-naħa tagħhom, għalkemm laqgħu t- talba ta' l-Agostinjani dwar li l-Kapitlu ma jibqax izomm id-dritt li jiffunzjona u jagħżel il-paneġerista fil-festa ta' Santa Venera V.M., il-Kapitlu żamm id- dritt tal-preferenza, f'każ li l-Agostinjani jagħżlu lil xi Kapitlu jew xi komunità reliġjuża oħra għall-paneġierku. L-isforzi baqgħu għaddejjin u proprju ħamest ijiem wara, fil-11 ta' Awissu 1906, l-Arċisqof ta' Malta Mons. Pietru Pace kiteb lill-Papa f'Ruma fejn esprima l-ħsieb ta' l-Aċidjoċesi ta' Malta li l-knisja ta' Santa Venera, tkun trasferita f'idejn il-Patrijiet Agostinjani bi dritt għalih li jkollu l-awtorizzazzjoni tal-Papa li jħoll milli tiġi fis-seħħ xi kundizzjoni tal-Kapitlu Elenjan biex b'hekk l-affarjiet jirrisolvew ruħhom b'mod stabbli għall-ġid spiritwali ta' tant fidili, li diġà jaqdu l-ħtiġijiet reliġjużi tagħhom b'tant tbatija, temm l-ittra tiegħu Mons. Arċisqof. Fl-istess ittra huwa semma li l-knisja in kwistjoni hija frekwentata ħafna, speċjament fil-Ħdud u Festi Kmandati minn bosta fidili li jabitaw fl-inħawi mifruxa li parrokkjalment jappartjenu mhux biss lill-parroċċa ta' Birkirkara, iżda wkoll ta' l-Imsida, tal-Ħamrun u ta' Ħal Qormi. Dakinhar ukoll, intbagħtet ittra indirizzata lil Mons. Gaetano De Lac, segretarju tas-Sagra Kongregazzjoni ta' l-Isqfijiet u Reliġjużi f'Ruma biex b'hekk ikunu infurmati b'kollox l-Isqfijiet tal-Kongregazzjoni. Huwa emfasizza li għall-ġid spiritwali ta' l-inħawi tal-knisja ta' Santa Venera kien meħtieġ ferm li jkun jista' jħoll kwalunkwe kundizzjoni imposta mill-Kapitlu Elenjan lill-Patrijiet Agostinjani. Komplew l-isforzi min-naħa ta' l-Arċisqof Pace u nhar l-4 ta' Settembru 1906, permezz ta' Addenda, reġa' kiteb lis-Sagra Kongregazzjoni ta' l-Isqfijiet f'Ruma fejn talab lis-Santa Sede biex tawtorizzah li jasal għal xi forma ta' ftehim b'mod verbali u reġa' talab li jkollu l-awtorizzazzjoni li jħoll milli tiġi fis-seħħ xi kundizzjni tal-Kapitlu Elenjan. Dawn l-isforzi kollha li kienu saru min-naħa ta' l-Isqof Pace, ma solvew xejn għax meta l-Provinċjal ta' l-Agostinjani ra li kien għadu bla ebda risposta, huwa kien bagħat ittra lil Mons. Arċisqof fejn għarrfu li ma setax jaċċetta l- knisja u l-kunvent ta' Santa Venera bil-kundizzjonijiet mitluba, speċjalment għan-nuqqas ta' mezzi għall-patrijiet jekk din ma ssirx parroċċa. Tajjeb jingħad li s'issa għadha ma nstabet l-ebda forma ta' risposta finali min-naħa tas-Santa Sede. Imbagħad l-Arċisqof Mons. Pietru Pace ried jagħti l-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera lill-Patrijiet Dumnikani. Għaldaqstant tahom il-korrispondenza li kienet għaddiet bejn il-Patrijiet Agostinjani u l-Kurja ta' l-Arċisqof. Mentri meta ġew għall-votazzjoni jekk għandhomx jaċċettaw jew le l-pussess tal- knisja u l-kunvent ta' Santa Venera, il-proposta m'għaddietx. Fl-istess waqt, Dun Xand Cortis kien irnexxielu jiġbor tnejn u ħamsin lira wara li kien jerfa' minn butu ħames xelini kull tliet xhur biex jagħtihom lis- Sagristan Vincenzo Farrugia biex jieħu ħsieb jindokra l-lampi tal-knisja, kif ukoll għat-tiswija tal-kunvent u b'dan bagħat javża b'rikors lill-Eċċellenza Reverendissimu l-Arċisqof ta' Malta Mons. Pietru Pace. Sadanittant intgħażel Provinċjal tal-Patrijiet Dumnikani, il-Majjistru Patri Antonio Grech. Riedu jerġgħu jkomplu miegħu t-trattativi dwar il-knisja u l- kunvent. Billi diġà kien hemm deċiżjoni dwar dan, il-Provinċjal il-ġdid ma xtaqx għall-mument jerġa' jqajjem il-kwistjoni, iżda pprefera jistenna l- mument f'waqtu. Dik il-ħabta wasal Malta l-Viżitatur Appostoliku ta' l-Ordni Dumnikan, Patri Salvatore. Il-Provinċjal kellmu dwar Santa Venera u fil-fatt marru jżuru l-post u kien għoġbu ħafna. Iżda wara, dan ukoll biddel fehmtu. Dik il-ħabta wkoll kien hawn f'Malta l-Patri Ġeneral tal-Patrijiet Karmelitani Tereżjani li kien avviċinat ukoll biex jaċċetta l-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera. Wara li żar il-post u għoġbu ħafna, wieġeb illi minħabba li huma diġà kellhom kunvent ieħor f'Birkirkara, ma kinitx ħaġa xierqa li jaċċetta li jieħdu f'idejhom din il-knisja bil-kunvent magħha. Matul dan iż-żmien, Dun Ġużepp Borg, Superjur tal-Missjoni l-Kbira, kellem lil Patri Serafin Xerri, li dak iż-żmien kien il-Provinċjal tal-Patrijiet Franġiskani Minuri Osservanti. Patri Serafin żar il-post u għoġbu ferm, tant li kien pront u telaq għal Ruma. Sadanittant wasal Malta Mons. La Fontaine, Viżitatur Appostoliku u jum fost l-oħrajn mar sab lil Dun Xand u għamlu ħin twil jitkellmu fuq il-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera. Dun Xand ħadu jara l-knisja u qallu l-Provinċjal Patri Serafin Xerri kien kontra li jieħu f'idejh il- knisja. Billi La Fontaine wera ruħu favur, Dun Xand kien pront u kiteb lill- Patri Serafin li kien għadu Ruma. Qabel ma bagħat l-ittra, dan kien uriha lill- Viżitatur Appostoliku li wera ruħu sodisfatt. Iżda ġara li meta s-Sur Wistin Calleja, Prokuratur tal-knisja, kiteb biex jagħtiha lill-Viżitatur Appostoliku, meta rċieva l-ittra, dan biddel fehmtu. KrieB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Il-Karmelitani f'Santa Venera Dun Xand, flimkien mas-Superjur tal-Missjoni l-Kbira Dun Ġużepp Borg, komplew bil-ħidma tagħhom u ma qatgħux qalbhom. Bdew iwebblu lill- Patrijiet Karmelitani tal-Belt biex jieħdu f'idejhom il-knisja u l-kunvent li s'issa kienu ħafna dawk l-Ordnijiet li m'aċċettawx li jieħdu f'idejhom dawn it-tnejn. Nhar id-9 ta' Diċembru, 1910 ir-Rev. Patri Majjistru Spiridjun Vassallo O. Carm., Provinċjal ta' l-Ordni Karmelitan u r-Rev. Pirjol tal-kunvent tal-Karmnu tal-Belt, marru biex Dun Xand jurihom il-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera. Jingħad li Dun Xand kien mar għand l-Isqof fejn urih li aktar saċerdoti kienu meħtieġa għax-xogħol li ta' kuljum kien qiegħed jiżdied. Kemm l-Isqof kif ukoll il-Provinċjal malajr indunaw kemm kellu raġun Dun Xand, mentri għall-ewwel l-Arċisqof ma riedx li jagħmilha parroċċa. Fl-aħħarnett l-Arċisqof, Monsinjur Pietru Pace wiegħed lil Dun Xand Cortis u lil Dun Ġużepp Borg u lill- Provinċjal Patri Spiridjun Vassallo li Santa Venera jagħmilha parroċċa. Anzi talab lill-istess Provinċjal biex jibda jibgħat xi patrijiet biex jgħinu lil Dun Xand fil-qrar meta jkun hemm bżonn. Wara l-wegħda ta' Mons. Arċisqof Pietru Pace, il-Provinċjal sejjaħ laqgħa ġewwa l-kunvent tal-Karmelitani fil-Belt Valletta nhar l-10 ta' Lulju 1912 għar-Reverendissimi Definituri Provinċjali biex jiddeċiedu dwar Santa Venera. Il-kunsill tal-Provinċja kien favur li jieħu Santa Venera iżda bil-kundizzjoni li din issir parroċċa minnufih, fl-istess ħin li l-Karmelitani jieħdu l-pussess tal-knisja u l-kunvent. B'riżultat ta' din il-laqgħa, nhar it-13 ta' Lulju 1912 ġiet ippreżentata fil- Kanċellerija tal-Kurja, talba formali lill-Arċisqof, iffirmata mill-Provinċjal Patri Spiridjun Vassallo O. Carm. biex jagħti lill-Patrijiet Karmelitani l-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera. Id-digriet ta' l-Arċisqof bid-data tat-30 ta' Lulju 1912 kien ta' sorpriża kbira għall-Provinċjal Vassallo tant li fil-5 ta' Awissu 1912 kiteb lil Dun Xand Bl-istess kliem tar-risposta ta' l-Arċisqof: 'Nilqgħu bil-qalb kollha t-talba tal-Karmelitani biex tingħatalhom il-knisja ta' Santa Venera u d-dar li tmiss magħha, unirriservaw li niddeċiedu fil-ħin opportun dwar jekk titwaqqafx bħala parroċċa din il-knisja. Il-Palazz Arċiveskovili Valletta, 30 ta' Lulju 1912 Il-Provinċjal kompla jikteb lil Dun Xand: 'X'jidhirlek2: Imqar wegħda formali dwar il-parroċċa. X'differenza bejn il-wegħda magħmula bil-kliem u l-ittral Min- naħa tiegħi ħadt ir-riżoluzzjoni li ma naċċettax il-knisja ta' Santa Venera jekk ma tiġix iddikjarata minn qabel parroċċa. ' Jingħad li nhar it-18 ta' Settembru 1912 kienet twasslet xi forma ta' wegħda bil-fomm dwar li Santa Venera ssir parroċċa u għalhekk il-Provinċjal Karmelitan Vassallo reġa' laqqa' d-Definitorju Karmelitan ġewwa l-kunvent tal-Belt nhar l-4 ta' Ottubru, 1912. Għal dak li ġie diskuss fl-istess Kunsill, l- istess Provinċjal kiteb lil Mons. Arċisqof Pietru Pace fejn qallu li b'risposta għad-diġriet tiegħu tat-30 ta' Lulju 1912 u għall-promessa msemmija aktar 'il fuq, il-Patrijiet Karmelitani kienu lesti li jaċċettaw bil-qalb kollha l-kappella ta' Santa Venera u l-kunvent li jmiss magħha bid-dritt u d-dmir li jamministraw is-Sagramenti kollha minbarra s-Sagrament taż-Żwieġ u li b'dan kollu ma jaċċttawx tali obbligu (inkarigu) għal aktar minn sena, u li malli tgħaddi s- sena u sadattant ma tkunx imwaqqfa parroċċa, huma jirtiraw mill-knisja u l- kunvent u jinħallu minn kull obbligu. Meta l-Arċisqof Monsinjur Pace twasslitlu din l-ittra, huwa beda t-triq biex din il-knisja ssir parroċċa billi sejjaħ lill-Prepostu ta' Birkirkara biex jirrelata wara li dan ikun sema' l-fehmiet tal-Kapitlu tiegħu. Imbagħad talab il-kummenti tal-kappillani ta' Ħal Qormi, tal-Ħamrun u ta' l-Imsida fejn dawn, min-naħa tagħhom, nhar it-22 ta' Ottubru 1912 kitbu lura lil Mons. Arċisqof fejn permezz ta' ittra ffirmata minnhom it-tlieta, kienu qegħdin jagħtu l-kunsens tagħhom biex il-kappella ta' Santa Venera, fil-limiti ta' Birkirkara, mhux biss tkun elevata bħala viċi-parroċċa, imma wkoll bħala parroċċa. L-istess ittra ġiet iffirmata mill-Kappillan ta' Ħal Qormi Rev. Manuel Pace, mill-Kappillan ta' l-Imsida Rev. Calcedonio Schembri u mill-Kappillan tal-Hamrun Rev. Giuseppe Muscat. Imbagħad kien fadal ir-risposta tal-Kapitlu Elenjan u nhar it-30 ta' Ottubru 1912, fil-Kanċellerija tal-Kurja, ġiet ippreżentata r-risposta mill-Prepostu u Kurat ta' Birkirata l-Kanonku Alfonso Borg fejn, filwaqt li għamlu riferenza għat-talba tal-Mons. 'Arċisqof u għat-talba tal-Patrijiet Karmelitani biex Krieġ TA' TIEKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. tingħatalhom il-knisja ta' Santa Venera bil-kunvent li jmiss magħha, il-Kapitlu mlaqqa' nhar it-28 ta' Settembru 1912, qabel ma saritlu t-talba formali minn Mons. Arċisqof, laqa' t-talba tal-Karmelitani sal-punt li din il-knisja ta' Santa Venera V.M. issir parroċċa. Anzi huwa kompla billi qal li kien qiegħed jagħti l-kunsens tiegħu biex il-knisja ta' Santa Venera V.M. tkun maqtugħa mill- parroċċa ta' Birkirkara u tkun iddikjarata parroċċa b'territorju u limiti proprji tagħha kif stabbiliti fid-Dritt Kanoniku u sakemm tkun iddikjarata parroċċa, il-Patrijiet Karmelitani jamministraw is-Sagramenti kollha, minbarra dak taż- Żwieġ. Sadanittant, il-Provinċjal tal-Karmelitani laqqa' l-Kunsill tal-Provinċja Karmelitana nhar it-3 ta' Ottubru u kiteb lill-Vigarju Ġenerali ta' l-Ordni, Patri Giuseppe Lovero għall-permessi meħtieġa biex jieħdu f'idejhom il-knisja ta' Santa Venera u l-kunvent li jmiss magħha. Dun Xand ukoll kiteb lill-Vigarju Ġenerali ta' l-Ordni biex jagħmillu kuraġġ u jaċċetta li l-Patrijiet Karmelitani Maltin jiettahi f'idejhom il-viċi- parroċċa ta' Santa Venera. Il-Kurja Ġeneralizja ta' l-Ordni Karmelitan f'Ruma kienet favur li l-Patrijiet Karmelitani Maltin jieħdu l-viċi-parroċċa ta' Santa Venera. Għaldaqstant kitbu lill-Kongregazzjoni biex tagħtihom id-dispensi meħtieġa. F'digriet maħruġ fit-8 ta' Novembru, 1912 mill-Arċisqof Monsinjur Pietru Pace u permezz tal-kunsens tal-Prepostu ta' Birkirkara, ta' l-Arċipriet ta' Ħal Qormi, tal-kappillani tal-Ħamrun u ta' l-Imsida kif ukoll għax-xewqa li tant kellu f'ħajtu Dun Xand Cortis, l-Arċisqof għoġbu jikkonferma d-digriet tiegħu tat-30 ta' Lulju 1912 u waqqaf temporanjament il-Knisja ta' Santa Venera bħala viċi-parroċċa bid-drittijiet u l-obbligi tas-soltu, li jinżamm kuljun is- Santissimu Sagrament u li jkunu amministrati s-Sagramenti kollha, minbarra dak taż-Żwieġ. U dan apparti mill-kundizzjoni li għamlu l-Patrijiet Karmelitani li din il-knisja ssir parroċċa fi żmien sena u li dwar dan jerġa' jingħata provediment. Fir-realtà jingħad li dan id-digriet kien ifisser biss li kienet qiegħda tingħata t-tmexxija tal-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera f'idejn il-Patrijiet Karmelitani Maltin wara li kienu saru diversi attentati ma' Komunitajiet oħra biex jiksbu din il-knisja. L-ewwel reliġjużi Karmelitani li marru f'dan il-kunvent kienu l-Wisq Reverendissimu Provinċjal Patri Spiridjun Vassallo O. Carm. M., Patri Ġwann M. Azzopardi O. Carm., Patri Telesforo Tanti O. Carm., Fra Spiridjun Schembri O. Carm. u Fra Pawl Mifsud O. Carm. In-nies laqgħuhom ferm tajjeb tant li nġiebet banda u wara li għamlet marċ mat-toroq ta' Santa Venera, daqqet programm ħdejn il-knisja. Bir-raġun ferħu n-nies għax kienu ilhom mixtieqa li jkollhom xi saċerdoti joqogħdu fil-postu fuq dan kienu kitbu darbtejn direttament lill-Qdusija Tiegħu l-Papa Piju X, nhar is-6 ta' Frar 1905 u nhar il-25 ta' Frar 1906 fejn ilmentaw bl-abbandun spiritwali li kienu jinsabu fih u li għandhom nofs siegħa biex imorru l-parroċċa ta' Birkirkara. F'dan iż-żmien ta' meta l-Patrijiet Karmelitani ħadu f'idejhom il-knisja u l-kunvent ta' Santa Venera V.M. kien sar inventarju u hemm imniżżel li fil- knisja kien hemm żewġ statwi, dik ta' Santa Venera V.M. u l-oħra ta' San Ġużepp. Din l-istatwa ta' Santa Venera mkien ma nsibu li ħarġet f'xi purċissjoni, iżda għal xi żmien kienet tinsab fil-faċċata wara l-artal maġġur fil-kappella tax-Chateau Lonz. Illum din tinsab f'niċċa fil-kripta tal-knisja parrokkjali l-ġdida. —AeT PETRUS ii PAĊE Issir Viċi-Parroċċa i Kienu għaddew biss ftit xhur minn mindu l- Patrijiet Karmelitani ġew f'Santa Venera, meta l- Eċċellenza Tiegħu Monsinjur Pietru Pace, Arċisqof ta' Malta fil-11 ta' Marzu 1913 ħareġ id-digriet' fejn fiha għarraf lill-poplu li, wara ftehim li sar bejn il- Kappillani ta' Birkirkara, tal-Ħamrun, Ħal Qormi u ta' l-Imsida, b'mod uffiċjali hu kien qiegħed jgħolli l-knisja ddedikata lil Santa Venera V.M. għad-dinjità ta' viċi-parroċċa taħt it-tmexxija ta' Patri Ġwann Azzopardi O. Carm. bħala l-ewwel viċi-kappillan. Huwa kompla billi qal li sakemm issir parroċċa, il-patrijiet setgħu jibqgħu jamministraw is-Sagramenti kollha, barra dak taż-Żwieġ. Infatti, proprju l-għada ta' meta Santa Venera saret viċi-parroċċa, it-12 ta' Marzu 1913 ġiet mgħammda l-ewwel tarbija li kien Anthonv Cuschieri, mgħammed minn zijuh stess il-Professur Patri A. Cuschieri O. Carm. Il- ħsieb ta' l-Arċisqof kien li Santa Venera ma ddumx wisq ma ssir parroċċa indipendenti. Ġara li l-Arċisqof miet u bħalma jiġri f'kull ħaġa oħra, ix- xogħol kellu jitħalla għal ta' warajh. Santa Venera ssir Parroċċa Meta Santa Venera kienet ilha ħames snin viċi-parroċċa, l-Arċisqof il- ġdid Dom Mauro Caruana O.S.B. reġa' sejjaħ il-Kappillani ta' Birkirkara, ta' FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Ħal Qormi, tal-Ħamrun u ta' l-Imsida, kif ukoll il-Provinċjal tal-Karmelitani u għarrafhom li wara li kien għarbel ix-xogħol li għamlu l-patrijiet u ra l- ħtiġijiet tan-nies, iddeċieda li Santa Venera tiġi mgħollija għad-dinjità ta' parroċċa. Dan sar bi ftehim iffirmat fl-14 ta' Ġunju 1918 mill-Arċisqof Dom Mauro Caruana u l-Provinċjal tal- Karmelitani Patri Majjistru Spiridjun Vassallo O. Carm. Il-ftehim kien jgħid li trid tittieħed parti minn Birkirkara mmarkata aħdar ċar fil-pjanta Doc. A; biċċa minn Ħal Qormi, immarkata aħdar . skur; biċċa mill-Imsida, immarkata bl-aħmar skur u biċċa mill-Ħamrun immarkata bl-aħmar ċar. Fil- parti meħuda mill-Ħamrun kien hemm parti mmarkata bil-blu li kellha tibqa' tagħmel mal- Ħamrun sakemm jibqa' l-Kappillan li kien hemm Dun Ġużepp Muscat. Malli spiċċa hu, din il-parti tibda tagħmel mal-parroċċa l-ġdida ta' Santa e Venera. sħiħ 7 Wara din il-laqgħa, l-Arċisqof ma ħalliex żmien twil jgħaddi u fl-4 ta' Settembru, 1918 permezz ta' digriet' iffirmat minnu stess u mill-Kanċillier Dun P. Vella Mangion B.A., D.D. iddikjara l-knisja ta' Santa Venera V.M. bħala parroċċa għaliha bid-drittijiet u l-obbligi kollha li huma marbuta ma' kull knisja parrokkjali f'Malta. Fil-pastorali wkoll issemma li bħala l-ewwel Kappillan kellu jkun ir-Reverendu Bacc. Patri Ġwann Azzopardi S-Th.M.,O. Carm. li lejh il-fidili kollha kellhom juru rispett u qima. Malli saret parroċċa l-Provinċjal deherlu li biex il-parruċċani jkunu moqdija aktar tajjeb, kien ikun aħjar li jżid żewġ patrijiet oħra. B'dan Santa Venera kienet. saret l-ewwel parroċċa li kellhom il-Patrijiet Karmelitani u li għadhom jieħdu ħsieb il- ħajja spiritwali tal-parroċċa sal- lum. Dakinhar stess, ta' meta issa Santa Venera ġiet mogħtija 2 d-dinjità ta' parroċċa, fit-3.00 pm ġie amministrat is-Sagrament tal- Magħmudija minn Patri Ċirillu Ellul fejn ġiet mgħammda Maria Carmela Magro, bint John u Michelina nċe Grech biex b'hekk saret l-ewwel tarbija li ġiet mgħammda fil-parroċċa ta' Santa Venera. Bi sfortuna għall-istess familja, DOĦ MAURUS CARDARA dntENzE BL EBEERTGAT dakinhar stess, fi Triq San Ġorġ fond numru 13, l-istess tarbija Maria Carmela Magro ġiet mogħtija lilha s-Sagrament tal-Griżma tal- morda sakemm hija mietet' fis-7.00pm. Nhar il-15 ta' Ottubru 1918, il-Kappillan Patri Ġwann Per l-becevza' meklĠinimiei-mirijet dkietirar veiwej( 4/8) Aser, ent Azzopardi O. Carm. amministra s-Sagrament taż-Żwieġ' lill-ewwel koppja li żżewġu fil parroċċa ta' Santa Venera li kienu Henrv Ciantar u Marianne Vassallo. Wara l-mewt. tal- Kappillan tal-Ħamrun Dun Ġużepp Muscat, fl-14 ta' Diċembru 1928, il- Majjistru Patri Ġwann Azzopardi, li kien l-ewwel Viċi-Parroku u mbagħad Kappillan ta' Santa Venera u li issa kien laħaq Provinċjal, kiteb lill-Arċisqof Monsinjur Mauro Caruana biex ifakkru fil-ftehim li kien sar fl-14 ta' Ġunju 1918 bejn Monsinjur Arċisqof u l-Provinċjal il-Majjistru Patri Spiridjun Vassallo li wara l-mewt tal-Kappillan tal-Ħamrun, dik il-parti fil-pjanta tal- parroċċa mmarkata bil-blu kellha tgħaddi f'idejn il-parroċċa ta' Santa Venera. Fil-fatt b'digriet mahruġ l-għada l-15 ta' Diċembru 1928, l-Arċisqof Monsinjur Mauro Caruana kkonferma l-estenzjoni tal-limiti tal-parroċċa f'dik il-parti tal-Ħamrun u l-Vigarju Kappillan tal-Ħamrun Dun Ġużepp Vella ġie mgħarraf b'dan id-digriet. Il-Miġja u l-Inawgurazzjoni tal-Vara Titulari ta' Santa Venera V.M. Sa ħafna snin qabel ma Santa Venera saret parroċċa, kienet diġà ssir festa lil Santa Venera. L-ewwel statwa tal-patruna, kienet daqsxejn ta' statwa żgħira, li kienet saret fil-bidu tas-seklu l-ieħor. Din l-istatwa ż-żgħira ta' Santa Venera matul is-sena kienet tinżamm fin-niċċa fil-knisja l-antika, fejn illum tinżamm l-istatwa ta' Santa Tereża. Minn riċerka li kien għamel is-Sur Mario Coleiro, jingħad li din ġiet maħduma mill-magħruf statwarju Ġużeppi Cilia, kif tgħid KrieB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. tajjeb it-tabella li tinsab fejn saqajha. Huwa f jkompli jgħid li xi daqqiet din l-istatwa B attribwewha lil Karlu Darmanin, iżda dan bla dubju huwa żbaljat itemm jgħid Coleiro. F'jum il-festa ta' Santa Venera, li kienet tiġi ċċelebrata fl-aħħar Ħadd ta' Lulju jew il-Ħadd l-1 ta' Awissu, kienet tinħareġ minn niċċa u titqiegħed faċċata ħdejn l-artal maġġur fuq in- IŻ naħa tal-lemin, imdawra bix-xemgħat u H bukketti ta' ward. Filgħaxija kienet id-drawwa li din l-istatwa tinhareġ fuq iz-zuntier tal- B knisja, ħdejn il-bieb ta' barra, għax dak iż- żmien il-paniġierku kien isir fuq iz-zuntier tal- knisja. Skond l-inventarju li sar meta l- Patrijiet Karmelitani ħadu f'idejhom il-knisja u l-kunvent fl-1912, fil-knisja kien hemm żewġ statwi, dik ta' Santa Venera u oħra ta' San Ġużepp. Meta nfetħet il-kappella tax-Chateau Lonz din l- istatwa a ttieħdet hemm u tqiegħdet bħala titular tal-kappella. Meta bdiet tintuża l-kripta, din l- istatwa ttieħdet hemm u tqiegħdet ġo niċċa fejn għadha hemm sal-lum. Statwa Titulari Gdida Malli ġew il-Patrijiet Karmelitani f'Santa Venera, raw li din l-istatwa, għalkemm kienet artistika u sabiħa, kienet żgħira wisq biex biha tkun tista' ssir purċissjoni. Huma bdew jahsbu biex isibu xi mezz li bih ikollhom statwa għall-purċissjoni li kellhom jibdew jagħmlu fil- festa. M' għaddiex żmien wisq li nqala' benefattur li ried jidħol biex iħallas l-ispejjeż ta' dan ix-xogħol. Kien ġara li f'dak iz-żmien preċiż, Tumas Dalli (1888-1978), magħruf bħala Majsi, li kien joqgħod fil-pjazza tal-knisja u li aktar tard baqa' magħruf bħala l-benefattur tal-vara ta' Santa Venera, kien rikoverat fl-isptar navali ta' Bighi ġewwa l-Kalkara, minħabba li kien ma jiflaħx. Tumas Dalli wiegħed li malli jfiq u joħroġ mill-isptar, l-ewwel paga li jaqbad iwarrabha biex jagħti bidu għall-vara ġdida ta' Santa Venera V.M. Is-Sur Mario Coleiro, fir- riċerka tiegħu dwar il-vara ta' Santa Venera V.M., jgħid li meta tiġi biex titkellem fuq l-istatwarju li ħadem il-vara tiltaqa' ma' naqra ta' dilemma. Dawn id-dubji nqalgħu meta tqis li Tumas Dalli kien isostni li din inħadmet għand Karlu Darmanin. Dan Karlu Darmanin, li kien statwarju magħruf ħafna fi żmienu, kellu dar bil- maħżen fejn kien jaħdem f'numru 488 fi Triq il-Kbira San Ġużepp, f'Santa Venera. F'dan il-post Darmanin ħadem bosta vari li tawh fama fil-qasam ta' l- arti Sagra, fosthom fl-1894 meta ħadem il-vara ta' San Ġuzepp li tinsab fil-knisja AW antika u Matriċi tagħna. Darmanin kellu Ok M xi allievi jaħdmu miegħu u fost dawn Karmenu Mallia jidher quddiem il-vara insibu lil Ġużeppi Cilia li kif diġà għedna. 14' San Ġorġ fuq iż-żiemel ta' Hal Qormi. ħadem l-ewwel statwa ta' Santa Venera. Alliev ieħor kien Karmenu Mallia mlaqqam Il-Lhudi minn Ħal Qormi. Karlu Darmanin miet armel fl-għomor ta' ħamsa u tmenin sena fid-dar tiegħu f'Santa Venera nhar il-25 ta' Novembru 1909, jiġifieri għaxar snin qabel waslet il-vara ta' Santa Venera għand Majsi li wara, dan irregalaha lill-knisja li kienet għadha kemm saret parroċċa. Dan jixhet dubji kbar kemm tassew din il-vara nħadmet minn Darmanin. Bla dubju ta' xejn l-aktar alliev li spikka minn taħt idejn Darmanin kien Karmenu Mallia. Mallia kien xtara ħafna forom tal-korpi u l-uċuħ mingħand Darmanin. Is-Sur Mario Coleiro jkompli jgħid li s-Sur Kelinu Delicata, li jaħbat ir-raġel ta' Delina Delicata, bint Majsi, isostni li l-vara ta' Santa Venera nħadmet minn Karmenu Mallia ġo Ħal Qormi. Dan ikompli jikkonfermah il-mibki Patri Patrick Abela O. Carm. li saħansitra sab kemm kienet swiet il-vara lil Tumas Dalli. Ukoll, meta Coleiro tkellem ma' l-istatwarju Lorenzo Gauci minn Hal Tarxien, dan kompla kkonferma din ir-riċerka li l-fatt li l-vara tixbaħ ħafna lill-vara ta' Darmanin, jispjega ruħu waħdu, meta tqis li Mallia kien alliev ta' Darmanin u xtara ħafna forom mingħandu. Ix-xogħol ta' Darmanin u dak ta' Mallia jixxiebħu ħafna, b'eċċezzjoni għall-fatt kif Darmanin kien jgħaqqad il-kartapesta ma' xulxin. Is-sistema tiegħu kienet bil-ġibs u l-kolla, filwaqt li Mallia kien juża x-xoqqa bil-kolla u l-vara tagħna hi maħduma b'dan il-mod. Ma nistgħux neskludu l-fatt li Mallia uża waħda mill-forom tal-wiċċ, li xtara mingħand Darmanin biex ħadem il-vara ta' Santa Venera. Il-vara ta' Santa Venera tirrappreżenta figura ta' tfajla inklinata daqsxejn FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. 'il quddiem, misluta u mlibbsa sabiħa. Dirgħajha tal-lemin merfugħ 'il fuqu b'subgħajha l-werrej ippuntat 'il fuq, tippriedka lil Alla wieħed. Xagħarha mgħotti b'mant abjad li jibqa' nieżel wara daharha, għelm ta' umiltà u safa. F'idha x-xellugija, qed iżżomm il-kurċifiss, l-għelm tan-nisrani u twemminu u palma, għelm tal-Martirju. Fuq rasha l-kuruna tar-rebħa tagħha u raġġiera, l-għelm tal-Qdusija. Mal-palma hemm tliet kuruni: l-għelm tal-Predikazzjoni, l-Appostolat u l-Martirju. Mallia kien jaħdem fil-ħanut tax-xogħol f'numru 178; Strada Rjali San Ġorġ, Ħal Qormi; huwa kien joqgħod numru 21, Triq San Ġużepp f'Ħal Qormi stess. Ix-xogħol għand Karmenu Mallia sewa s- somma ta' £36. Minn Ħal Qormi l-istatwa ttieħdet il-Belt għand Franġisku Coleiro biex jinduraha u meta tlestiet, l-ispiża kienet ta' £35.10s. Biex l- istatwa tkun lesta minn kollox kien jonqos li jsirulha l-kuruna u r-raġġiera, flimkien mal-palma u s-salib li għandha f'idha. Dawn inħadmu għand Manwel Borg minn Birkirkara u li għax-xogħol tiegħu talab is-somma ta' £17. B'kollox biex saret l-istatwa, swiet £115.10s.Od. Waqt li kienet qiegħda tinħadem il-vara, il- patrijiet ħasbu biex malli tkun lesta jkollhom pedestall u bradella f għaliha. Avviċinaw lill- Patrijiet Karmelitani tal- Belt u dawn tawhom bħala rigal il-pedestall u 4 l-bradella li qabel kienu jservu għall-istatwa ta' l- Anġlu Kustodju ta' l- istess knisja. Meta l-istatwa kienet lesta minn kollox ittieħdet f'maħżen fi Triq Ħal Qormi, fejn wara li sar it- tberik minn Patri Ġwann Azzopardi O. Carm., Kappillan tal-parroċċa, għaddiet proċessjonalment għall-ewwel darba minn Triq Irjali, Triq Santa Venera għall-knisja parrokkjali. L-ewwel darba li saret purċissjoni b'din l- istatwa mill-knisja parrokkjali, kienet is-sena 1919 li ħabtet ukoll l-ewwel festa li saret ta' Santa Venera wara ftit xhur li kienet ilha parroċċa. L-imħabba li l-poplu ta' Santa Venera kellu lejn il-vara jixhdu l-fatt li minn żmien għall-ieħor dejjem ra kif iżejjinha. L-ewwel purċissjoni - 1919. P. Ġwanni Azzopardi sar sett li kien joqgħod aħjar fuq il-bradella. Patri Rafel Caruana O. Carm. ħa ħsieb li jiżbogħha fejn kien bidlilha l-kulur oriġinali li bih kien żebagħha Karmenu Mallia. Fl-1960 Johnnv Galea minn Santa Venera kien żebagħ xi partijiet tal-vara li kienu l-mantu l-karnaġġjon. Fl-1976, mill-Ħamrun, inxtraw il-bradella u l-bankun li naraw illum. Wara sarulhom xi olterazzjonijiet mis- Sinjuri Kelinu Delicata u Michael Zerafa, saritilha l-iskultura ta' l-arma tal- Qaddisa li tqiegħdet fil-panew ta' quddiem. Il-bradella u l-bankun inxtraw għas-somma ta' mija u ħamsin lira Maltin (Lm150) filwaqt li l-iskultura li nħadmet mis-Sur Marcellino Grech mill-Marsa 7 żiila swiet ħamsin lira Maltin (Lm50). xe ġ B'infiq ieħor l-ispiża totali telgħet għas- f : somma ta' mitejn u tmienja u erbgħin lira THOMAS DALLI Maltin u erbgħa u erbgħin ċenteżmu jL- DIED 3l-7-1978 (Lm248.44). Il-bradella tbierket nhar l-24 ta' AGED 89 TEARS Lulju 1976 minn Patri Robert Farrugia O. ħu Carm., dak iż-żmien Prokuratur tal-Festa. Fil- ŻEA m 31 ta' Lulju, 1978 miet il-benefattur tal-vara Majsi Dalli, fl- mm ta' 80 sena $ HUWA, miet l-għada tal- festa ta' Santa Venera u kellu jidħol presente l cadavere quddiem il-vara, li kienet għadha armata fil-knisja wara l- festa. Nhar is-6 ta' Marzu 1985, ingħata bidu għar-restawr totali tal- vara. Dan ix-xogħol ingħata lir-restawratur Manuel Zammit' miż-Żejtun li kien ħa l-vara sabiex seta' jsir dan ir-restawr. Issewwew xi ħsarat li kellha u Zammit reġa' ta l-kuluri oriġinali li kellha ħamsa u sittin sena qabel meta ħadimha Karmenu Mallia. Fuq disinn ta' l-istess Zammit, ġew ordnati l-palma, il-kuruna u d-diadema li nħadmu fil-fidda ġoż- Żejtun. Meta l-vara nġiebet miż-Żejtun, tqiegħet ġo maħżen bl-isem Redentur, fi Triq l-Imsida $ Dan kien ġurnata qabel il-ħruġ minn niċċa tal-vara għall- FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. festa ta' l-1985 u l- għada ttieħdet proċessjonalment sal-knisja fost il-ferħ tal-Vendriżi.. Hekk kif għaddiet il-festa ta' dik is-sena, inbeda x-xogħol tar-restawr la u l-induratura tal- pedestall, flimkien ma' l-erba' tazzi tal- fjuretti. Ma' dan ix- xogħol saru xi tibdiliet u tiswijiet mis-Sur Michael Zerafa illum President tal-Kumitat Festi Esterni. Ix-xogħol ta' l-induratura tħalla f'idejn is-Sur Publius Magro mill- Floriana u b'kollox, biex il-pedestall kien lest mill-induratura, sewa s-somma ta' elf, ħames mija u sittin lira Maltija (Lm1560). Dan iżżanżan għall-festa tas-sena ta' wara, 1986. Imbagħad, fil-festa ta' sena wara, saru ġodda sett ta' erba' fjuretti u girlanda li nħadmu fil-ganutell mis-Sinjura Grace Sciberras. L-ispiża ta' dan ix-xogħol swiet ħames mitt lira Maltin (Lm500). Fil-festi kbar li saru f'għeluq il-75 sena tal-parroċċa tagħna, il-Kumitat Festi Esterni Santa Venera, flimkien ma' xi benefatturi, ħaseb biex jiġu indurati l-ornamenti tal-vara li kienu għadhom tal-fidda. Għalhekk il-kuruna, il-palma, id-diadema u s-salib tal-vara ttiehdu għand is-Sur Johnnv Attard ta' Santa Venera sabiex jiġu indurati bid-deheb li min- naħa tiegħu ma żammx flus. Rigal ieħor sabiħ li ngħata lill- vara kien sett ta' erba' forċini tal-fidda,'' li tbierku fil-festa ta' l-1993 u li ġentilment ingħataw mis-Sur Joe Cilia, ex-President tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera. d , iżżanżan bankun ġdid, għall- istess forċini, li nħadem mis-Sur George Debono minn Ħal Qormi u ġie skulturat mis-Sur Edmond Sciberras, ex-Segretarju tal-Kumitat Festi Esterni. Għal darb'oħra l-benefatturi kienu s-Sur Joe Cilia u l-mara tiegħu s-Sinjura Josephine Cilia. Il-Knisja l-Antika Ssir Matriċi Tul il-medda. tas-snin, il- popolazzjoni baqgħet kulma tmur tikber u tinfirex u aktar m'għadda ż-żmien, il- f Provinċja Karmelitana aktar ħasset il- bżonn li tespandi l-ħidma pastorali tagħha. Dan sabiex taqdi aktar u aħjar lill-poplu Vendriż fil-ħtiġijiet spiritwali f'partijiet fejn il-knisja kienet saret 'il bogħod wisq għalihom. L-ewwel proġett li l-Patrijiet Karmelitani ħadu ħsieb li jwettqu biex tant jagħrfu l-bżonn tal-parruċċani kien proprju l-bini tal-knisja ddedikata lill- Madonna tal-Karmnu fil-Fleur-de- Lvs. Nhar l-14 ta' Jannar, 1945 bierek l-ewwel ġebla l-Wisq Reverendu Patri Pietru Dimech O. Carm., Ph.D., Provinċjal. Fil-31 ta' Diċembru ta' sena wara din il-knisja ġiet imbeirka u miftuħa għall-pubbliku mill-Wisq Reverendu Patri Ġorġ Borg O. Carm., S.Th.L. Provinċjal u bħala Pirjol tal-knisja nħatar l-ex-kappillan ta' Santa Venera r-Reverendu Patri Alphonse Zammit O. Carm., sakemm nhar il-25 ta' Jannar 1974, Fleur-de-Lvs saret parroċċa għaliha. Billi dan ma kienx biżżejjed, il-Patrijiet Karmelitani dejjem ħarsu 'l quddiem. L-Użu Temporanju tax-Chateau Lonz Minħabba l-firxa kbira tar-raħal xorta l- patrijiet bdew isibuha bi tqila biex ilaħħqu mal- parruċċani li kienu joqogħdu n-naħa ta' Triq il- Kbira San Ġużepp. Mill-atti tan-Nutar Giorgio Borg Olivier, nhar is-6 ta' Ġunju, l-1942, l-aħwa Beatrice u Eleonora Apap, f'testment pubbliku ta' kull wahda minnhom, ħallew b'legat lill- Patrijiet Karmelitani ta' Santa Venera l-parti li tmiss lil kull waħda minnhom, kompresa l-parti Ċerimonja ta' tieġ li ġie ċċelebrat fil-kappella tax-Chateau Lonz. Kris TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, li wirtu minn ta' oħthom is-Sinjorina Caterina Apap, li mietet qabilhom u li tagħha kien l-eredi testate, dar bin-numru 388 u razzett magħha bin-numru 387 fi Triq il-Kbira San Ġużepp, f'Santa Venera, kantuniera ma' sqaq li għandha żewġ bibien bla numru, magħrufa bl-isem ta' Chateau Lonz, bl-għalqa magħha msejħa Ta' Lonz ta' xi tomna u tliet sigħan. Bħala kundizzjoni għamlu fil-post issir knisja jew li jintuża għal xi opra pija u li titqaddes quddiesa fix- xahar għal ruħhom għal dejjem. Permezz ta' dan l-akkwist u fil-bżonn urġenti biex jitlaħħqu n-neċessitajiet spiritwali tal-parroċċa, f'laqgħa tal-Komunità, il-Patrijiet Karmelitani fl-20 ta' Ottubru, 1947 iddeċidew li jibdew jużaw, bħala knisja temporanja, maħżen kbir minn parti tax-Chareau Lonz, illum iċ-Ċentru Parrokkjali, li għal xi żmien kien rekwiżizzjonat mir-Roval Air Force u f'dak iż-żmien kien reġa' ngħata lura lill-Komunità. Ix-xogħol kien f'idejn is-Sur Ġużċ D'Amato u fil-fatt il- kappella, iddedikata lil Santa Venera, infetħet is-sena ta' wara mir-Reverendu Patri Ġwann Zahra O. Carm., Pirjol u mir-Reverendu Patri Wistin Caruana O. Carm., Kappillan. Saħansitra bħala titular fuq l-artal kienet saret bħal niċċa u fiha tpoġġiet l-ewwel statwa ta' Santa Venera V.M. li Ilum tinsab fil- kripta tal-knisja parrokkjali l-ġdida. Iżda dan ukoll ma kienx biżżejjed, il- popolazzjoni fuq din ix-xaqliba kompliet tiżdied ġmielha. Ta' l-Iebes Il-ħsieb tal-bini ta' knisja parrokkjali ġdida kien ilu f'moħħ il-Patrijiet Karmelitani sa mill-bidu tal-wasla tagħhom f'Santa Venera. Kienu ħafna l- postijiet li ġew issuġġeriti fejn kellha tinbena din il-knisja. Fl-aħħar il-Patrijiet iddeċidew li tinbena fi Triq il-Kbira San Ġużepp. Dan il-post tista' tgħid li tfaċċa providenzjalment. Dan ġara billi l-patrijiet wirtu mingħand l-aħwa Apap ix-Chateau Lonz li diġà semmejt 'il fuq. Xi żmien wara l-patrijiet komplew żiedu biċċa art oħra li tiġi wara x-Chateau Lonz. Kien proprju fl-20 ta' Ottubru 1952, li s-Sinjura Maria Josephine Bugeja minn Tas-Sliema, armla tas-Sur John Bugeja, tat b'titlu ta' donazzjoni lill-patrijiet ta' Santa Venera l- art ta' Zammit Gardens, art agrikola li fiha l-aħwa Zammit kienu jkabbru l- fjuri. Mill-atti tan-Nutar J. Micallef Trigona, għall-patrijiet iffirma l-kuntratt il-Wisq Reverendu Patri Bernard Farrugia O. Carm., Ph.D., Provinċjal. Ġara wkoll li l-familja Zammit kienet xtrat art oħra mingħand l-aħwa Apap imsejħa Ta' l-Iebes quddiem il-villa ta' l-aħwa Johnnv, Irene, Eleonora u Beatrice Apap, illum l-Istitut Apap, biex din tkun tista' tiġi kulturabbli għall- fjuri u hekk il-familja Zammit ġiet marbuta li ma tistax ittella' bini biex faċċata tal-villa tibqa' titgawda l-veduta sabiħa li kien hemm dak iż-żmien. Johnnv Apap negozjant għani Malti, kien jgħix fil-villa ma' ħutu l-oħra. Matul iż-żmien, Johnnv u oħtu Irene ħassew il-ħtieġa li jġibu magħhom xi Sorijiet Dumnikani biex jgħinuhom iżommu jgħixu magħhom fil-villa xi xebbiet foqra, kif ukoll biex jieħdu ħsieb ħuthom l-oħra. Fl-1938, l-aħwa Johnnv u Irene mietu, filwaqt li nhar is-6 ta' Awissu 1943, iż-żmien tal-gwerra, mietu ħuthom l-oħra, Eleonora u Beatric mirduma taħt il-gebel imwaqqa' tad-dar tagħhom meta bomba ta' l-għadu ġiet fuq il-villa fejn kienu joqogħdu u qerditha kważi għal kollox. Qabel ma mietu huma għamlu testment li wara li jmutu l-aħwa kollha, ġidhom jaqa' f'idejn is-Sorijiet Dumnikani u hekk sar. Meta s-sorijiet sabu dak il-ġid kollu li ħallew l-aħwa Apap, is-sorijiet ġiehom il-ħsieb li jibnu istitut sabiħ għall-anzjani, flok il-villa meqruda għal kollox, u sptar tal-maternità f'Ħ' Attard li maż-żmien sar jissejjaħ l-Isptar ta' Santa Katarina ta' Ħ' Attard. Fil-fatt l-Istitut Apap kien infetaħ uffiċjalment nhar is-17 ta' Ġunju 1954. Bl-akkwist ta' din l-art u bl-iżvilippi kif ġraw, wieħed mill-Patrijiet Karmelitani, x'aktarx ir-Rev. Kappillan ta' dak iż-żmien, Patri Wistin Caruana O. Carm. ġieh il-ħsieb li jintlaħaq ftehim bejn il-Patrijiet Karmelitani, l-aħwa Zammit u s-Sorijiet Dumnikani biex l-art li l-patrijiet wirtu mingħand is-Sinjura Alice Bugeja jbiddluha ma' l-art li kienu xtraw l-aħwa Zammit mingħand l- aħwa Apap. Dan ġara minħabba li l-art li semmejna wara tax-Chateau Lonz ma kinitx tajba biex tinbena l-knisja, iżda tajba għat-tkabbir tal-fjuri; filwaqt li l-art ta' quddiem l-Istitut ta' Apap ma kinitx tajba għat-tkabbir tal-fjuri. Kien jonqos biss il-kunsens tas-Sorijiet Dumnikani biex tinbena l-knisja. M' għaddiex ħafna żmien u l-ftehim intlahaq u kull ma kien jonqos hu li jersqu għall-iffirmar tal-kuntratti tal-permuta. Fl-4 ta' Jannar 1956, quddiem in-Nutar Dr. Carmelo Vella, permezz ta' kuntratt bejn il-Patrijiet Karmelitani ta' Santa Venera, l-aħwa Antonio, Emmanuel u Nazzarenu Zammit u s-Sorijiet Dumnikani ta' Apap Institute, l- art ta' wara x-Chateau Lonz inbidlet ma' biċċa art msejħa Ta' l-Iebes, fil- limiti ta' Santa Venera tal-kejl superfiċjali ta' sebat itmiem, siegħ u sitt kejliet biex fuqha tkun tista' tinbena l-knisja parrokkjali l-ġdida quddiem Apap Institute. Il-patrijiet assenjaw ruħhom li jikkonstitwixxu favur l-istess Madre Generali li taċċetta r-rendita perpetwa ta' ħamsa u erbgħin lira sterlina (£45) fis-sena talli dawn tawhom l-arja ta' quddiemhom u li jibdew jitħallsu mill-1 ta' Ottubru 1956. Għall-patrijiet iffirma l-Wisq Reverendu Patri Provinċjal Karm Vella O. Carm., S.Th.M. filwaqt li s-Sur Emanuel Zammit iffirma għall- aħwa Zammit. Dehru wkoll fuq il-kuntratt tal-permuta l-Madre Ġenerali tas- Sorijiet Dumnikani Sr. Imelda Mercieca O.P. u l-Avukat Dr. Maximiliano FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Ganado fil-kwalità tiegħu ta' mandatarju speċjali tas-Sinjura Marie Josephine Bugeja. Il-kuntratt qam mitt lira Maltin u tħallsu ħamsin lira mill-Patrijiet Karmelitani, ħamsa u għoxrin lira mill-aħwa Zammit u ħamsa u għoxrin lira l-oħra mis-Sorijiet Dumnikani. Tinħatar l-Ewwel Kummissjoni il-ħidma kompliet u wara biss għoxrin ġurnata, il-Patrijiet Karmelitani ħatru l-ewwel kummissjoni għall-bini ta' knisja ġdida ġo Triq Irjali fuq l-art li l-Karmelitani kienu għadhom kemm partu ma' proprjetà tagħhom, bl- intenzjoni li 'l quddiem tkun tista' titwaqqaf ukoll it-tieni Komunità Karmelitana fil-parroċċa bil-kunvent tagħhom ikun proprju f'din il-kripta li kellha tinbena biex jinġieb id-diżlivell ma' Triq il-Kbira San Ġużepp. Il- kummissjoni kienet magħmula minn dawn il-patrijiet: President: Wisq Rev. Patri Karm Vella O. Carm., Provinċjal; Viċi-President: Rev. Patri Ġwann Zahra O. Carm., Pirjol; Prokuraturi: Rev. Patri Wistin Caruana O. Carm., Kappillan; Rev. Patri Ġustin Sant O. Carm. taa mat TAL-KNISJA L-ĠDIDA LI DEJEN Ta' min isemmi d-diversi appelli li kienu jsiru — JFIL-PROGEAMM TAL-FISTA TA' L-1959 għall-bini tal-knisja l-ġdida. Fil-ktejjeb ta' tifkira tal-festa ta' Santa Venera Verġni u Martri li kien inħareġ fl-1959, il- ' żd Kappillan ta' dak iż-żmien, ir-Rev. L-GDDA. Caruana O. Carm. għamel appell għall-bini tal- lddedikata lil $. VENERA V.M. knisja l-ġdida ddedikata lil Santa Venera V.M: Għeżież Parruċċani tiegħi. Fis-26 ta' dan ix-xahar sejrin niċċelebraw il- festa solenni tal-Glorjuża Patruna tagħna Santa Venera. Tkun ħaġa tassew xierqa li f'dan il-jum nagħtuha xi rigal. Liema rigal nistgħu nagħtuha li jkun tassew għal qalbha7 Bħalma intom tafu diġà tajna bidu għall-bini tal-knisja l-ġdida li se tiġi lilha ddedikata — knisja li għad tkun waħda mill-ikbar u mill-isbaħ ta' Malta u li tagħmel unur lill-parroċċa tagħna. Biex naslu għall-bini bħal dan trid li jkollok il-flus, iżda flus il-patrijiet għad m'għandhomx. Mela fejn huma l-flus7. Il-flus iridu jiġu mingħand min għandu, mingħand min Alla tah, mingħand in-nies tal-parroċċa. Huwa dover ta' kull wieħed li joqgħod fil-parroċċa li jgħin fil-bini tat- tempju li jixraq 'l Alla u 'l-Qaddisa tagħna. Mela ndaħħlu idna fil-but u nagħmlu rigal lil Santa Venera fil-festa tagħha billi nagħtu bil-qalb kemm nistgħu għall-bini tal-knisja tagħna. Niftakru li dak li nagħtu għal ġieħ ta' Alla u tal-Qaddisin tiegħu, Alla jroddulna mija fil-wieħed. Fil-programm tal-festi ta' Santa Venera ta' l-1964, insibu li bħala kappillan kien hawn ir-Rev. Patri Kiljan Azzopardi O. Carm. fejn il-messaġġ tiegħu fl- okkażjoni tal-festa fost kitbietu huwa qal hekk: 4 għad m'għandniex l-aqwa ħaġa li tagħmilna parroċċa li tista' tikkompeti ma' parroċċi oħrajn, jiġifieri knisja li tixraq lill-Qaddisa tagħna, u li tkun komda biżżejjed għall-popolazzjoni tal-parroċċa li kull ma tmur dejjem tiżdied. Għalhekk irridu nieħdu din l-okkażjoni biex l-ewwelnett nirringrazzja lil dawk kollha li qegħdin jgħinu mill-aħjar li jistgħu, biex inkomplu l-bini tal-knisja u fl-istess ħin nitlob lil kulħadd speċjalment lil dawk li Alla l-Imbierek ipprovdielhom, li jagħtu l-għajnuna tagħhom ukoll. Tinsewx, li jekk ma naħsbux aħna għall-parroċċa tagħna u nagħmlu kull ma nistgħu biex inġibuha 'l quddiem, ħadd mhu se jaħseb fiha. U barra li jħallaskom Alla ta' kull ma tkunu għamiltu, iberkukom u jirringrazzjawkom uliedkom għax jiftakru f'dak li tkunu għamiltu biex ma jkollhomx għax jistħu li huma inqas minn ħaddieħor. Għall-istess għan, għall-ġbir finanzjarju, kienu jiġu stampati mijiet ta' appelli għand Ebejer Press ta' Triq l-Imsida, dar żgħira iżda li kienet tagħmel ħafna xogħol marbut ma' l-attivitajiet tal-parroċċa. L-appelli kienu ta' Ilwien differenti u kien fihom tletin kaxxa. Min jagħti sold kien jimla kaxxa u b'hekk minn kull appell kienu jiġbru tletin sold jew tmintax irbiegħi, kif kienu magħrufa dak iż-żmien. Anke n-nies, sa minn kmieni nistgħu ngħidu li ma naqsux dawk il-persuni li interessaw ruħhom fil-bini tal-knisja l-ġdida. Is-Sur Paċifiku Galea ħalla fit-testment tiegħu, magħmul għand in-Nutar Carmelo Vella, post biex jinbiegħ u mid-dħul tal-bejgħ tiegħu jsir l-artal maġġur tal-knisja l-ġdida. Dan il-post kien stmat li jqum seba' mitt lira Maltin. F'każ kuntrarju, is-somma setgħet tiġi depożitata f'bank u l-interessi jsiru quddies. Interessanti huwa testment li sar proprju fis-Sala Miriam Hall nhar is-6 ta' Lulju, 1977 quddiem in-Nutar Dottor Joseph Agius fejn Maria Vella, xebba, bint il-mejtin Carmelo u Carmela nċe Psaila mwielda Santa Venera, KrlEB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA. PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. mgħammda Birkirkara u li kienet toqgħod Santa Venera fi Strada San Giorgio, filwaqt li kienet qiegħda tħalli bħala eredi universali lil oħtha Antonia, f'każ ta' premorienza ta' oħtha Antonia, il-ġid kollu tagħha, inkluż il-bejgħ tal- fond bin-numru 82 fl-istess triq imsemmija, jgħaddi għand l-eredi infraskritti, jiġifieri f'idejn il-komunità tal-knisja l-ġdida biex bihom tinbena l-istess knisja fi Triq Irjali San Giuseppe, Santa Venera. It-testatriċi obbligat lill-imsemmija komunità eredi biex tieħu ħsieb li jittrasportaw il-kadavru tagħha fl-imsemmija knisja u jsirilha quddiesa presente cadavere u wara l-istess komunità trid tieħu ħsieb tat-testatriċi. Bi skop ta' fund raising, jingħad li l-Patrijiet Karmelitani, biex jgħinu fil- proġett tal-bini tal-knisja, kienu ġabu Malta lill-kantanti magħrufa ta' dawk iż-żminijiet Renato Rascel u lil Tonv Dallara u taw wirjiet eċċellenti u numerużi fir-Radio Citv, il-Ħamrun. Fir-Radio Citv kien sar ukoll festival tal-kanzunetti għall-istess skop. Dan kien sar għall-ħabta tas-sena 1959 u kien suċċess kbir. Kien wieħed mill-ewlenin festivals li sar f'Malta u fih ħadu sehem kantanti Maltin li wara għamlu isem fit-talent lokali. Minn hemm kienet ħarġet l-idea li jsir open air theatre magħqud max-Chateau Lonz. Kien proġett li mexa ġmielu, iżda li ma tkompliex; mentri hemm min jgħid li fih kienu saru diversi attivitajiet bħall-festival li għadni kemm semmejt, fieri, bazaars u kull xorta ta' ġbir ieħor. Ukoll ta' min isemmi ċ-ċinema li kien jintwera ta' kull nhar ta' Ħadd ġewwa l-Carmelite Hall fix-Chateau Lonz. Sejħa oħra li saret lill-poplu biex jgħin għall-fondi kienet tgħid hekk: X'tista' toffri7 8 liri għall-ġimgħa paga ta' ħaddiem; 3 liri u 15-il xelin għal qantar ħadid; 3 liri u 10 xelini għal trakk ġebel; 1 lira u 5 xelini għall-ġurnata paga ta' ħaddiem; 10 xelini xkora 'cement' jew 3 xelini għall-ġebla waħda. Jinbeda x-Xogħol ta' l-Ewwel Fażi tal-Proġett Wara li akkwistaw l-imsemmija art, il-patrijiet minnufih qabbdu lis-Sur Ġużċ D'Amato biex jagħmlilhom pjanta oħra tal-knisja. Biex imexxu x- xogħol kienu mqabbda l-Perit A. Micallef, u wara l-mewt tiegħu daħal il- Prof. Ġużeppi R. Colombo B.Sc. L-istil tal-knisja kellu jkun fuq stil romaniku u b'ħames artali. Kien id-19 ta' April 1956 meta ngħata bidu għax-xogħol. Tneħħiet il- ħamrija u sar ħafna qtugħ tal-blat biex setgħet tiġi invellata l-art (2 fejn kellha tinbena l-knisja l-ġdida jew l-ewwel fażi tal-proġett. Dan ix-xogħol dam sejjer mhux ħażin peress li l-blat kien imtarraġ għal fuq in-naħa ta' Triq il-Kbira San Ġużepp li b'kollox tqatta' madwar tliet sulari blat. Fid-19 ta' Jannar 1961, il-Pirjol Patri Ġwann Zahra, fuq il-parir tas-Sur Ġużċ D'Amato, ippropona lill-komunità li jsir il- kuntratt mal-kuntrattur is-Sur Emanuele Abela tar-Rabat għax-xogħol tal-ġebel. L-ewwel pedamenti li tqiegħdu kienu fuq in-naħa ta' isfel, in-naħa ta' fejn illum insibu Triq il- Parroċċa. Wara tkompla x-xogħol tal-pilastri tal-konkrit, fejn 'il quddiem kellhom jitilgħu l-kolonni tal-knisja. Madwar sentejn wara, il- bini kien laħaq sal-gallerija, ingħata l-konkrit u bil-mod il-mod kompliet tinbena t-tieni parti. Hawn il- bini beda jidher ġmielu tant li minn ħofra enormi l-bini beda tiela' lejn Triq il-Kbira San Ġużepp, jiġifieri fejn illum hemm il-Miriam Hall. Fil-kantuniera ta' Triq il-Kbira San Ġużepp ma' Triq il-Parroċċa kien hemm xelter li kien inbena fl-Aħħar Gwerra Dinjija. Dan kien jaqsam għan-naħa l-oħra ta' Triq il-Kbira San Ġużepp. Biex seta' jitkompla l-bini, dan ix-xelter kellu jitneħħa. Fl-aħħar wasal il-mument li l-kripta tal-knisja tiġi msaqqfa. Dan ix-xogħol kien ta' uġigħ ta' ras għall-Perit, għad-Draughisman Patri Nerik Zahra O. Carm u għall-oħrajn minħabba l-kobor ta' konkrit u ħadid li kellu jintuża. Ix- xogħol sar bir-readv mix li kien għadu fil-bidu tiegħu u dam sejjer jumejn, lejl u nhar. Biex ix-xogħol tkompla matul il- kejl kellhom jitwaħħlu diversi rifletturi biex il-ħaddiema setgħu jaħdmu u b'hekk ix-xogħol ta' kostruzzjoni kien lest fis-sena 1967. Fil-fatt nhar is-26 ta' Ġunju 1967, il-Pirjol Patri Marjan Farrugia O. Carm., kien għarraf lill- komunità li x-xogħol tas-saqaf u l- Għal ftit ix-xogħol KileB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA. -ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, waqaf minħabba l-finanzi, iżda kif laħaq il-mibki ħabrieki Kappillan ir- Reverendu Patri Franġisk Grech O. Carm. ta spinta, tkompla t-tqegħid tal- madum, sar id-dawl, saru t-twieqi, it-tibjid u kull ma kien neċessarju biex il- kripta tkun tista' tintuża bħala knisja temporanja sakemm tinbena l-knisja proprja. Ix-xogħol tal-madum sar mis-Sur Paul Micallef bil-prezz ta' tmintax- il xelin-il metru, filwaqt li x-xogħol ta' l-elettriku u ta' l-ilma sar mis-Sur Mikiel Farrugia. It-tikħil u s-sistema tad-drenaġġ sar kollu mis-Sur Salvatore Bugeja għall-prezz ta' ħames mija u erba' u tletin lira Maltin. L-Okkażjoni tat-Tberik ta' Wirja u l-Ftuħ tal-Miriam Hall Ix-xogħol fuq dan il-proġett mexa sewwa tant li l-Ħadd 21 ta' Lulju 1968, fil-11.00am, sar il-ftuħ uffiċjali tal-Miriam Hall mill-Onor. Dr. Pawlu Borg Oliver, Ministru ta' l- Edukazzjoni, Kultura u Turiżmu, fl-okkażjoni taċ- ċelebrazzjonijiet ta' għeluq il- ħamsin sena mit-twaqqif tal- parroċċa. Ir-Rev. Pirjol Patri Marjan Farrugia O. Carm. bierek is-sala u bierek ukoll wirja li ttellgħet fl-okkażjoni tal-Ġublew tad-Deheb tal-parroċċa. Dakinhar ukoll fis-6.00pm, b'mod proċessjonali, il-Komunità Karmelitana telqet mill-knisja parrokkjali għall-knisja ta' San Ġużepp fi Triq il-Kbira fejn assistiet il-wasla ta' l-Eċċellenza Tiegħu Monsinjur Arċisqof Michael Gonzi biex wara, fis-6.30pm bdiet Translazzjoni Pontifikali tar-Relikwija ta' Santa Venera V.M. lura għall-knisja parrokkjali, fejn imbagħad saret quddiesa letta bi Tqarbina Ġenerali mill-Wisq Reverendu Patri Franġisk Grech O. Carm., Kappillan. Mezz tajjeb biex inġabru ħafna finanzi kien proprju din is-Sala Miriam Hall li apparti l-ġbir li kienu jieħdu ħsieb li jsir mit-toroq, kien hemm diversi benefatturi li għal aktar minn ħmistax-il sena sħaħ kienu bla ebda interess, il- Ġimgħat, is-Sibtijiet u l-Ħdud jissagrifikaw lilhom infushom biex ġabru kapital kbir biex seta' jibda l-bini tal-knisja proprja. Dawn kienu jieħdu ħsieb li jaħslu s-sala u jlestuha għall-kirjiet ta' tiġijiet, engagements, magħmudijiet u forums. Dawn il-benefatturi kienu Carmena Buttigieg, l-aħwa Ġuża u Vendra Farrugia, illum it-tlieta qegħdin igawdu l-Mulej, Marija Scerri, M'Assunta Cefai u oħtha Marv Dolores, Josette Azzopardi, Marv Debono, illum miżżewġa Mifsud, oħtha Vivi Debono Ilum miżżewġa Calleja, Marija Spiteri li llum miżżewġa Borg u li toqgħod l-Awstralja, Tessie Spiteri, Georgina Cachia u Catherine Peregin illum miżżewġa Sultana. L-istess kienu jorganizzaw coffee mornings u tombli taħt it-tmexxija ta' Patri Robert Farrugia O. Carm., Patrun Ad Vitam tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. Tajjeb jingħad li l- Kumitat tal-Banda Santa Venera kien jagħti l-permess li kellu l-każin biex setgħu jsiru dawn l-imsemmija tombli għal żmien twil. Saħansitra l-membri stess tal-kumitat kienu ta' għajnuna kbira fl-organizzazzjoni tat-tombla fil- Miriam Hall. Mill-bidu tas-snin tmenin sa nofs id-disgħinijiet, is-sala bdiet tintuża wkoll biex fiha jsiru attivitajiet kbar, b'attendenzi ta' mijiet ta' nies, b'riżq il-bini tal-knisja l-ġdida li kienu jiġu organizzati mill-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. fejn sa mill-bidu tat-twaqqif tiegħu, fl-1971,il-Kumitat tal-Festa kien minn ta' quddiem nett fl-għajnuna li ngħatat lill-prokuratur tal-knisja fil-ġbir għall-istess għan. Bħalissa, il-Miriam Hall qiegħda tiġi amministrata mill-Pirjol tal-knisja parrokkjali Patri Ravmond Calleja O. Carm. li flimkien ma' ommu Josephine jieħdu ħsieb li jorganizzaw bazaars u tombli f'din l-istess sala. L-Użu tal-Kripta Fil-laqgħa tal-komunità li saret nhar il-21 ta' Frar 1969, din iddeċidiet li l- kripta tinfetaħ formalment għall-użu tal-fidili fid-19 ta' Marzu 1969, festa ta' San Ġużepp. Sadanittant il-Perit Ġ. D'Amato kien miet u l-komunità ħatret lill- PROGRAMM Perit L.A. Naudi B.E. £ A. ta' l-Imsida li tal-FTUH SOLENNI ta l-għajnuna tiegħu biex saru x-xogħlijiet ġa ii A neċessarji fil-kripta bħall-artal. Fil-fatt Knisja l-Gdida k dakinhar, skond kif ġie deċiż, sar il-ftuħ u ta' Santa Venera t-tberik solenni tal-kripta tal-knisja l-ġdida 500 pm: Tberik Solemi mill-W.R.P. Provincjl. ta' Santa Venera V.M. li bdiet tintuża bħala ġia rrepeta knisja biex taqdi sewwa l-ħtiġijiet tal-poplu fil-Knisja. l-Gdida, m'A M 4 A 6.30 p.m. Trasport Solenni: tas-SS.mu Sagrament. mill- li kien tant kiber. Saru festi speċjali Kupel tast taz, mel Pure Il-programm kien hekk:'S HE.T. Rev.ma Mons. Mikiel Gonzi Kant. ta' TE DI Ftuħ Solenni tal-Kripta tal-knisja l-ġdida ħal ad - ll l-Banda ta' Santa Venera taghmel Marc u wara ddedikata lil Santa Venera V.M. nhar id-19 dieqa hraam fina ta quddiem l-K ta' Marzu 1969 fil-5.00pmu Tberik Solenni e seen Flii ikazeti mill-Wisq Rev. Patri Ġustin Sant O. Carm,, FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. J.C.B., Provinċjal u wara quddiesa fil-Kripta fis-6.30pm, trasport solenni tas-Santissmu Sagrament mill-kappella tax-'Chateau Lonz'. Imexxi l- purċissjoni l-Eċċellenza Tiegħu Revmu. Monsinjur Mikiel Gonzi D.D., B. Lit. Causa), KB.E., Bali O.S.J., Arċisqof Metropolitan ta' Malta, kant tat-'Te Deum' u Barka Sagramentali. Għall-festi ta' barra kienet ħadet sehem il-Banda Santa Venera. L-ewwel għamlet marċ u wara programm fil-pjazza ta' quddiem il-kripta tal-knisja l- ġdida. Il-Pirjol kien ir-Rev. Patri Marjan Farrugia O. Carm., filwaqt li bħala Kappillan kien ir-Rev. Patri Franġisk Grech O. Carm. Fil-laqgħa tal-komunità tas-27 ta' Ottubru 1970, il-Pirjol il-ġdid Patri Robert Farrugia O. Carm. għarraf lill-patrijiet li kien hemm benefattur li offra li jħallas id-dejn ta' elfejn lira Maltin li l-komunità kellha mal-bennej Abela, imbagħad dawn il-flus jitħallsu bl-erba' fil-mija minflok bis-sitta fil-mija. Fil-fatt nhar il-21 ta' Frar 1972, il-prokuratur tal-knisja l-ġdida għarraf lill- komunità li bl-elfejn lira li kienu ssellfu, kien tħallas id-dejn kollu. Qal ukoll li min silef dawn il-flus ma riedx l-imgħax tagħhom, iżda talab li jsir xahar quddies Gregorjan lil xi waħda jew wieħed mill-mejtin tiegħu, kif fil-fatt sar. Il-prokuratur kellu f'idejh tliet mitt lira Maltin u ġie deċiż mill-komunità li dawn jitqiegħdu fil-Barclavs Bank biex flimkien mal-ġbir li kellu jsir matul is-sena, jiġi rranġat is-saqaf tal-kripta jew aħjar l-art tal-knisja l-ġdida proprja. Sar xogħol fuq il-kontrabejt biex jiġi salvat il-bejt minn kull periklu li x-xita tista' tikkawża u nistgħu ngħidu li dan kien il-post fejn għal snin sħaħ kien jintuża bħala mezz biex isir ġbir għall-fond tal-bini tal-knisja. L-Ewwel Komunità Karmelitana fil-Kripta Wara li l-kripta bdiet tintuża għall-bżonnijiet spiritwali tan-nies ta' dawk l-inħawi, iktar beda jinħass il-bżonn li fil-post ikun hemm xi reliġjużi li jieħdu ħsieb il-post u biex ukoll ikunu jistgħu pastoralment jaqdu aħjar lin-nies tal- madwar. Nhar is-26 ta' Mejju 1973 il-Pirjol tal-Knisja ta' Santa Venera Patri Renato Valente O. Carm. laqqa' l-komunità biex tiddiskuti l-proposti dwar jekk fil- parroċċa għandhiex tibqa' komunità waħda jew tiġi b'żewġ komunitajiet. Wara li saret id-diskussjoni l-maġġoranza l-kbira tal-komunità vvutaw favur hemm fil-kripta, dawn jibqgħu jiddependu mill-pirjol bħala superjur tagħhom. Fit-3 ta' Marzu 1975, waqt il-Viżta Kanonika mill-Privinċjal Patri Ġustin Sant O. Carm., wara votazzjoni konsultattiva, il-magħżula biex imorru jgħixu fil-kripta kienu: Patri Marjan Farrugia, Patri Robert Farrugia O. Carm., Patri Guido Micallef O. Carm. u Bro. Waqt il-Kapitlu Provinċjali fis-17 ta' Mejju 1979, ġiet studjata l-possibbiltà li titwaqqaf dar reliġjuża ġewwa l-kripta ta' Santa Venera, B'votazzjoni sigrieta, il-Kapitlu wera l-fehma li din il-proposta tittieħed bħala rakkomandazzjoni. Għaldaqstant, il-Provinċjal Patri Manwel Gatt nhar it-13 ta' Ġunju, 1980 talab lill-Arċisqof Monsinjur Ġużeppi Mercieca biex jagħti l-permess tiegħu biex id-dar magħquda mal-kripta tiġi kanonikament imwaqqfa. Dan għax skond il-Kunsill Provinċjali, ikun jaqbel għall-ġid spiritwali ta' l-istess reliġjużi kif ukoll għall-imħabba fraterna lejn il-poplu ta' Alla li d-dar imsemmija tiġi kanonikament eretta, indipendenti mill-kunvent ta' Santa Venera. L-Arċisqof Ġużeppi Mercieca, fis-27 ta' Ġunju 1980 permezz ta' ittra li bagħat lill-Provinċjal Patri Manwel Gatt O. Carm., ta l-permess tiegħu biex skond il-kanone 497 li d-dar f'Saddlers Street (illum Triq il-Parroċċa) Santa Venera annessa mal-knisja magħrufa bħala l-Knisja l-Ġdida ta' Santa Venera, titwaqqaf kanonikament bħala dar reliġjuża tal-Provinċja Karmelitana, indipendenti mill-kunvent ta' Santa Venera (ta' ġewwa). Fid-29 ta' Lulju 1980 il-Kunsill Provinċjali, permezz tal-Provinċjal Patri Manwel Gatt O. Carm., kiteb lill-Kunsill Ġenerali ta' l-Ordni mmexxi mill- Ġeneral Patri Falco J. Thuis, fejn talab li d-dar magħquda mal-knisja l-ġdida ta' Santa Venera, f'Saddlers Street (illum Triq il-Parroċċa), titwaqqaf Kanonikament bħala dar reliġjuża indipendenti mill-kunvent ta' Santa Venera. Permezz tad-Digriet Decretum De Erectione Domus in loco Santa Venera, il- Kunsill Ġenerali laqa' t-talba magħmula mill-Kunsill Provinċjali u skond l- artiklu 206 tal-Kostituzzjoni ta' l-Ordni Karmelitan waqqaf id-dar imsemmija li qiegħda f'Santa Venera bħala dar reliġjuża bid-drittijiet kollha, privileġġi u grazzji spiritwali li jgawdu d-djar l-oħra ta' l-Ordni. Wara li nkisbu dawn il-permessi meħtieġa, il-Provinċjal Patri Manwel Gatt O. Carm., wara konsultazzjoni mal-membri ta' din il-komunità ġdida u wara li ħa l-parir tal-Kunsill Provinċjali, ħatar lil Patri Guido Micallef O. Carm. bħala l-ewwel pirjol ta' din il-komunità. Il-membri l-oħra kienu Patri Robert Farrugia O. Carm., Patri Valeriano Mercieca O. Carm, Patri Louis Bajada O. Carm. u Fra Laurence Mercieca O. Carm. Permezz ta' dan, il-parroċċa ta' Santa Venera hija l-aktar parroċċa għall-qalb il-Karmelitani u bir-raġun għax barra li kienet l-ewwel parroċċa tagħhom, hija wkoll l-unika parroċċa b'żewġ komunitajiet u l-unika parroċċa li l-knisja l-antika tagħha għandha t-titlu ta' Matriċi għar-raġuni li minnha ħarġet il-parroċċa ta' Fleur-de-Lvs. Kriem TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA. PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Tul is-snin ix-xogħol baqa' miexi, tant li tlestew ħafna affarijiet. Il-Perit Louis Naudi kien responsabbli biex ġew irranġati xi kmamar minn xi partijiet tal-kripta sabiex jibdew jintużaw bħala kmamar għall-patrijiet li bdew jieħdu ħsieb din il-knisja. Ta' min isemmi li f'din il-kripta saru ħafna funzjonijiet kbar fosthom Ordinazzjoni ta' Presbiteru u ta' Djakni. Fost dawn ġie ordnat bħala Djaknu l-President Onorarju tal- Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. u ex-Kappillan tal-parroċċa tagħna Patri Joseph Falzon O. Carm. illum Kappillan tal-Balluta. Saru diversi kungressi, ġew amministrati s- Sagramenti ta' l-Ewwel Tqarbna u tal-Griżma Il-bidu tal-proġett tal-bini tal-knisja parrokkjali kien xogħol iebes għat-tliet Kappillani li kienu jamministraw il-parroċċa, Patri Wistin Caruana O. Carm., Patri Kiljan Azzopardi O. Carm. u Patri Franġisk Grech. Kungress N azzjonali tax-Xirka ta' l- O.Carm. Dawn il-kappillani habbtu wiċċhom. 'S'' T'qaddes ta' Ala —1975. ma' ħafna problemi sew finanzjarji kif ukoll diffikultajiet waqt il-bini, iżda bil-ġenerożità tal-poplu Vendriż, il-proġett tant mistenni ra l-bidu tiegħu. Jitkompla l-Bini tal-Knisja Il-ħsieb li jitkompla x-xogħol fuq din il-knisja kien baqa' f'moħħ il-patrijiet tant li tul il-medda ta' disgħa u erbgħin sena kien hemm 7 prokuraturi. Rev. Patri Ġiljan Calleja O. Carm. — 1997-2000; u 7. Wieħed ma jridx jinsa s-sehem kbir li taw Patri Ġustin Sant O. Carm., Patri Marjan Farrugia O. Carm. u Patri Franġisk Grech O. Carm. li minkejja li ma kinux prokuraturi, ħadmu fil-ġbir u għal xogħlijiet oħra għall-bini tal- Festa 2005 KUMITAT Festi ESTERNI STA, VENERA V.M, kripta ta' din il-Knisja. Minn wara l-Kapitlu Provinċjali ta' l-Ordni Karmelitan ta' l-1988, wara li għal xi snin ix-xogħol kien waqaf, il-ħidma biex titkompla l-knisja reġa' qabad ir-ritmu tiegħu. F'laqgħa tal-Kunsill Provinċjali li saret nhar l-20 ta' Diċembru 1988 fil-Mt. Carmel College (illum St. Elias College) inqrat ittra, mibgħuta mid-delegat ta' l-Arċisqof għas-Segretarjat tal-Ħajja u Ħidma fil-Parroċċi Dun Ġwann Galea, ġie pprezentat ir-rapport tal-Kummissjoni Djoċesana għal-limiti ġodda u żoni parrokkjali. Fir-rapport dwar il-parroċċa ta' Santa Venera li huwa bagħat lill-Arċisqof f'isem il-kummissjoni li fiha kien hemm membru s-Sur Lino Bartolo, l-Assistent tal-Perit tagħna, intqal li l-knisja l-ġdida f'Santa Venera għandha titkompla fejn hu ta r-raġunijiet għal dan. Il-kummissjoni għamlet xi suġġerimenti dwar il-mod kif għandha ssir il-pjanta. Wara diskussjonijiet twal ġie deċiż li tintbagħat kopja ta' dan ir-rapport lill- komunitajiet biex tinqara fil-komunità. Fuq il-proposti tar-rapport imsemmi u wara li l-komunitajiet komplew jiddiskutu, nhar id-19 ta' Marzu 1989, ir-Rev. Patri Franġisk Grech O. Carm., Pirjol, kien ta l-ewwel tagħrif li se jitkompla l-bini ta' din il-knisja. t Inħoss id-dmir li nduru lejn Alla u ngħidulu grazzi. Grazzi għal dak kollu li għamel magħna permezz ta' din il-Kripta tul dawn l-aħħar 20 sena. Perċ llum, ukoll f'għeluq l-għoxrin (20) anniversarju se nagħtukom aħbar sabiħa. Bl-għajnuna ta' Alla se nagħtu bidu għall-kontinwazzjoni tal-bini tal-knisja fuq din il-Kripta. Illum tajniekom l-ewwel tħabbira ta' ferħ, iżda 'l quddiem nagħtukom aktar, nagħtukom pass pass ta' dak li jkun qed isir. Jiena flimkien mal-komunità u ma' kulħadd, nitlob l-għajnuna ta' Alla, tal-Madonna tal-Karmelu, San Ġużepp li fil-ġurnata tiegħu nfetħet din il-Kripta u Santa Venera, Patruna tagħna biex din l-opra narawha tibda u ma ddumx ma tispiċċa. ' Silta mid-diskors ta' Patri Franġisk Grech O. Carm., Pirjol, waqt it-tħabbira tal-kontinwazzjoni tal-bini tal-knisja l-ġdida. Minħabba li kien għadda żmien sewwa minn mindu bdiet tinbena l-knisja, kellu jsir ħafna xogħol mill-ġdid bi preparazzjoni għall-bidu ta' dan il-proġett. Kif jitolbu l-proċeduri u sabiex kollox jimxi sewwa, ġiet iffurmata kummissjoni KrieB TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA: V.M, biex tieħu ħsieb it-tkomplija tal-bini. Din il-kummissjoni kienet tiġbor fiha lil: Superjur: Patri Franġisk Grech O. Carm; Prokuratur Finanzjarju: Patri Robert Farrugia O. Carm.; u Prokuratur tal-Bini: Patri Ġiljan Calleja O. Carm. Din id-darba x-xogħol tal-bini kien jinsab taħt id-direzzjoni ta' żewġ Periti, Louis A. Naudil' B.E.K A.uta' Godwin Aquilina'$ B.A., B. Arch. (Hons.) bl-għajnuna tas-Sur Lino Bartolo bħala draughtsman li matul dawn is- snin kollha b'imħabba ħa ħsieb dan ix-xogħol. $ Il-pjanta l-ġdida kellha tinbidel skond il- -Liturġija ta' wara l-Konċilju Vatikan II u għalhekk ġie mqabbad is-Surmast Ġużeppi Galea tar-Rabat biex iħejji pjanta għall-knisja l-ġdida. Wara diversi laqgħat bejnu, bejn il-Pirjol Patri Franġisk Grech u d-disinjatur tal-Perit, Lino Bartolo, ġiet imfassla l-pjanta li għandna llum. Minħabba li l- pedmenti tal-knisja kienu diġà lesti, inħolqu ċerti diffikultajiet għad-disinn biex ma jsirux spejjeż żejda fil-bini tal-knisja l- ġdida. Lino Bartolo Wara li nħarġu l-permessi kollha neċessarji, kemm dawk ċivili kif ukoll dawk Ekkleżjastiċi, il-kummissjoni bdiet taħseb ukoll biex tgħaddi x-xogħol lil wieħed mill-aqwa kuntrattur Messrs. Attard Bros. ta' Ta' Qali biex ikun jista' jibda l-bini. Trasferita l-Parroċċa Wara li kompla jiġi studjat ir-rapport imsemmi aktar 'il fuq, nhar it-30 ta' Ġunju 1989, il-Provinċjal Patri Leonard Mahonev O. Carm. flimkien mas- Segretarju tiegħu Patri Joseph Saliba O. Carm. marru għand l-Arċisqof biex jitkellmu miegħu dwar il-possibbiltà ta' trasferiment tal-parroċċa mill-knisja parrokkjali u matriċi għall-knisja l-ġdida. L-Arċisqof qalilhom li din it-talba riedet tiġi ppreżentata fil-Kunsill Presbiterali. Nhar il-25 ta' Ottubru 1989 il-Provinċjal ir-Rev. Patri Leonard Mahonev O. Carm., ippreżenta t-talba tiegħu fil-Kurja ta' l-Arċisqof għall-ħruġ tal- parroċċa mill-knisja parrokkjali u Matriċi ta' Santa Venera għall-knisja l- ġdida. Flimkien mat-talba huwa ppreżenta wkoll il-pjanti u d-dokumenti li kienu diġà ppreżentati lill-Kurja mill-Provinċjali ta' qablu, b'deċiżjoni tal- kunsill ta' dak iż-żmien. Fl-4 ta' Novembru 1989 f'laqgħa mal-Kunsill Presbiterali, imsemmi aktar 'il fuq, huwa wera t-talba formali għall-ħruġ tal-parroċċa u l-bini tal-knisja parrokkjali l-ġdida. It-talba li saret ġiet approvata b'mod unanimu. Imbagħad il-provinċjal qara d-digriet li aworizza t-trasferiment tal-parrokat mill-knisja l-antika u Matriċi għall-knisja parrokkjali l-ġdida. B'dan kien ifisser li l-kripta tibda sservi ta' knisja parrokkjali u meta titlesta l-knisja l- ġdida, tkun il-knisja parrokkjali ddedikata lil Santa Venera V.M. Wara l- laqgħa tal-provinċjal mal-Kanċillier tal-Kurja u l-Kappillan tal-parroċċa r- Rev. Patri Damian Cachia O. Carm., ġie deċiż li d-digriet tat-trasferiment tal- parroċċa kellu jinqara darbtejn, nhar is-Sibt u l-Ħadd 25 u 26 ta' Novembru 1989 u nhar is-Sibt u l-Ħadd 2 u 3 ta' Diċembru 1989 fiż-żewġ knejjes ta' Santa Venera. B'digriet maħruġ mill-Eċċellenza Tiegħu Monsinjur Ġużeppi Mercieca, Arċisqof ta' Malta, b'effett minn nhar it-3 ta' Diċembru 1989 għolla l-kripta tal-knisja l-ġdida għad-dinjità ta' parroċċa biex b'dan il-knisja f'Misraħ Santa Venera saret tissejjaħ il-Knisja l-Antika u Matriċi. B'hekk il-kripta tal- knisja l-ġdida bdiet taqdi d-dmirijiet ta' knisja parrokkjali sakemm jitlesta l- bini tal-knisja parrokkjali l-ġdida. Dakinhar tat-3 ta' Diċembru, 1989 saret quddiesa konċelebrata fil-knisja parrokkjali l-ġdida ta' Santa Venera mill- Provinċjal ir-Rev. Patri Leonard Mahonev O. Carm. mill-Kappillan ir-Rev. Patri Damian Cachia O. Carm. u mill-ex-kappillani ta' Santa Venera b'tifkira tat-trasferiment tal-parrokat ta' Santa Venera. Deskrizzjoni tal-Pjanti l-Ġodda Fil-laqgħa ta' l-20 ta' Novembru 1989, il-Provinċjal ir-Rev. Patri Leonard Mahonev O. Carm. ippreżenta lill-kunsill il-pjanta tal-knisja parrokkjali l-ġdida'' ta' Santa Venera u ngħata tagħrif tal-fondi li l- komunità kellha f'idejha fil-banek u l-istima li ġiet mogħtija lill-komunità mill-perit. Il- Komunità Karmelitana kienet taħt it- tmexxija tal-Pirjol Patri Franġisk Grech O. Carm. waqt li l-Kappillan kien Patri Damian Cachia O. Carm. u l-Prokuratur tal-bini kien Patri Robert Farrugia O. Carm. Kien il- Ħadd 24 ta' Diċembru 1989 li nħarġu pjanti ġodda tal-knisja flok dawk li kien hemm. Il- pjanti l-ġodda, kif diġà semmejna huma xogħol il-mibki s-Surmast Ġużeppi Galea mir-Rabat — Malta. Wara l- FruĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, mewt tas-Surmast Ġużeppi Galea ġie avviċinat is-Sur Vincent Centorrino biex jagħti l-għajnuna tiegħu. Dan għamlu bil-qalb u b'attenzjoni. Id-deskrizzjoni tal-pjanti: huwa kif ġej: 'Il-pjanta l-ġdida tal-knisja ta' Santa Venera hija fuq stil Bażilikali Doriku. L-istil Doriku Ruman huwa l-ewwel u l- iktar sempliċi ta' l-Ordnijiet Klassiċi. Dan l-istil jirrikjedi kolonni relattivament qosra u gwarniċi sempliċi. Fl-arkitettura Rumana dawn l-Ordnijiet bdew jintużaw bħala ħaġa ornamentali speċjalment fuq ħitan u faċċati ta' palazzi li kienu jkunu għoljin diversi sulari. Fuq dawn il-faċċati kienu jintużaw dejjem l-ewwel id-Doriku, imbagħad il-Joniku u l- Korint. L-istil Bażilikali ta spinta fi żmien l-Imperatur Kostantinu li bena bażiliki kbar fuq l-iktar postijiet importanti għall-Kattoliċi fl-Imperu Ruman fir-raba' seklu u b'hekk stabilixxa l-Bażilika bħala l-forma predominanti ta' l-arkitettura għall-knejjes Kristjani. Fuq dan l-istil għandna diversi knejjes f'Malta bħal tal-parroċċa Matriċi tal- Marsa, il-knisja parrokkjali tal-Gżira u San Ġwann. Għalkemm dawn ivarjaw xi ftit minn xulxin f'disinn differenti. Il-knisja se jkun fiha ħames arkati kbar, iserrħu fuq kolonni tal-Ferro concrete li se jżomm il-ħitan li se jerfgħu s- saqaf tal-knisja tan-navi. Meta titkellam fuq il-knisja minn ġewwa ma tistax ma ssemmix il-kolonni u l-kapitelli tagħhom. Dawn se jsiru fuq stil Romaniku uli jikkumplimentaw ħafna mal-kumplament tal-knisja li, barra x-xogħol sabiħ fil-ġebla u l-lavur artistiku li se jkun fiha, ma tistax ma tikkunsidrax il- proporzjon perfett li għandhom mal-bqija tal-knisja. In-navi huma wesgħin 4.28 metri u se jwasslu għal żewġ kappelli 5 metri x 5.2 metri, wahda għas- Sagrament u l-oħra għall-Madonna. L-għoli tan-navi huwa ta' Id-il metru. Fin-navi.se jkun hemm ħames (5) twieqi kbar li jixħtu d-dawl fuq il-knisja kollha. Il-knisja hija għolja 23 metru u fiha se jkun hemm 7 twieqi kull naħa 'l fuq mill-gwarniċun ewlieni. Il-knisja tispiċċa bil-presbiteru kbir u sabiħ, 11.02 metri fond li fih se jitpoġġa l-artal ewlieni skond in-normi tal-Liturġija approvati mill-Konċilju Vatikan II. Fuq wara tal-Presbiterju wieħed se jsib is-Sedja Permanenti tal-president ta' l-assemblea liturġika kif ukoll prospettiva sabiħa tal-ġebel. Fuq il-presbiteru wieħed se jsib 4 bibien, tnejn jagħtu għall- kappelli laterali u ieħor għall-'crving room' kif ukoll għas-sagristija. It-tul tal-knisja mit-tarf tal-presbiteru sal-bieb il-kbir tal-faċċata huwa ta' 38 metru u wiesa' 25.57 metri. Fil-faċċata wieħed isib 3 bibien kbar, il-bieb prinċipali li jagħlaq fit-tond u hu msaqqaf bi troll u l-bibien tal-ġnub li huma kwadri. Fuq l-istess bieb prinċipali se jkun hemm gallerija li fuqha se jinbena fontispizju. Kif tidħol mill-bieb prinċipali, wieħed se jsib żewġ niċeċ, waħda għall-vara titulari ta' Santa Venera V.M. li tkun tista' titpoġġa bil-bradella b'kollox, kif ukoll oħra għall-Madonna tal-Karmnu li hija iżgħar fid-daqs għar-raġuni li warajha hemm il-bieb li jagħti għat-taraġ li jwassal għall-bejt u l-kampnari. ' Isiru xi Xogħlijiet għall-Infurzar tas-Saqaf Kien proprju t-Tnejn, 23 ta' Lulju 1990, il-ġimgħa li fiha ġiet iċċelebrata l-festa ta' Santa Venera V.M. li l-Kumpanija Attard Bros. Co. Ltd. ta' Ta' Qali, li kienet ħadet il-kuntratt tax-xogħol tal-bini tal-knisja l-ġdida bdiet il- ħidma tagħha fuq dan il-proġett hekk ambizzjuz. Wara tant snin jistenna, il- poplu Vendriż ra b'għajnejh li tassew kien wasal iż-żmien biex il-ħolma ta' tant nies isseħħ. Kellhom isiru diversi preparamenti u arrangamenti qabel ma l-ġebel beda jitpoġġa waħda fuq oħra biex bdew jiffurmaw il-ħitan tal-ġnub tal-knisja. Minħabba li l-pjanti issa kienu nbidlu, kien jinħtieġ li qabel ma jibda x- xogħol tal-bini fuq l-art ta' fejn kienet se tinbena l-knisja, l-ewwel isiru xi xogħlijiet żgħar ta' infurzar tas-saqaf, jiġifieri l-arja tal-kripta. Biex ikun żgurat li x-xogħol li kellu jibda jkollu bażi tajba, fid-19 ta' Frar 1990 beda l- iċċekkjar tas-saqaf tal-kripta u s-swali li fuqhom riedet tinbena l-knisja. Minħabba f'dan, il-kripta ma setgħet tintuża għal xejn, sa anke l-quddies kollu beda jsir fil-Miriam Hall għal ġimgħa sħiħa. Ir-riżultat kien wieħed pożittiv u b'hekk ix-xogħol seta jibda bla ebda xkiel. B'dan kien ifisser li l-ħxuna tal- konkos li kien ingħata meta ssaqqfet il-kripta, għalkemm ma kienx ingħata l- kontrabejt fuq il-wiċċ ta' l-istess saqaf, xorta waħda s-saqaf tal-kripta ġie ddikjarat li kien jista' jerfa' fuqu l-bini tal-knisja bi pjanti emendati. Mentri, għal serhan il-moħħ, it-tim tekniku ħa ħsieb li jsiru erba' kolonni ġodda fil- kripta peress li dawk li kellhom jerfgħu l-koppla kienu ġew bla użu u mhux bl-istess distanza ta' l-oħrajn. Sar ukoll ħajt ġdid li tela' fuq-wara biex ikun jista' jerfa' l-piż tal-ħajt l-ieħor li jagħlaq il-knisja. It-Tberik u t-Tqegħid ta' l-Ewwel Ġebla' Is-Sibt 6 ta' Ottubru 1990 waslet il-ġurnata li fiha l-poplu Vendriż kellu s-sodisfazzjon li jipparteċipa għall-ewwel festa tal-knisja l-ġdida. FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Minn issa 'l quddiem ix-xogħol fuq il-bini tal-knisja sar aktar uffiċjali. Iċ-ċerimonja li kienet immexxija mill-Wisq Reverendu Patri Leonard Mahonev, Provinċjal tal-Karmelitani bdiet b'quddiesa konċelebrata solenni fil- kripta tal-knisja fejn fost l-oħrajn ħadu sehem Patri Damian Cachia O. Carm. Kappillan u Patri Franġisk Grech O. Carm. Pirjol, flimkien mal-komunità li dak iż-żmien kienet qed tieħu ħsieb il-bini tal-knisja u numru ta' saċerdoti oħrajn mistiedna. Fl-Omelija tiegħu Patri Mahonev fost l-oħrajn qal: I 'Din il-knisja li se nibnu trid tkun il-post li fih jiltaqgħu u jitolbu flimkien il- Sa mill-medda taż-żmien insibu li l-poplu kien jiltaqa' biex iqim lil Alla u nsibu li fit-tielet seklu bdew jinbnew il-knejjes. Il-ġurnata ta' llum hija importanti ħafna għalina, hija ġurnata ta' ferħ materjali iżda hija wkoll ta' ferħ spiritwali. Aktar ma nkunu magħqudin flimkien, aktar nuru l-imħabba lejn Alla. Il-knisja li se nibnu trid ħafna sagrifiċċji, żmien, kooperazzjoni u taħbit, iżda jekk inkunu magħqudin bejnietna u sodi fl-imħabba lejn xulxin, f'qasir żmien naraw lest dan it-tempju. ' Wara l-quddiesa saru żewġ diskorsi-ta' l-okkażjoni mir-Reverendu Kappillan Patri Damian Cachia O. Carm. u mir-Reverendu Pirjol Patri Franġisk Grech O. Carm. Fid-diskors tiegħu l-kappillan qal: 'Il-mixja ta' tletin sena waslitna biex ittemm ħolma, li naraw il-bidu tal- knisja li tista' taqdi l-ħtiġijiet reliġjużi lill-poplu Vendriż li aktar ma jgħaddi ż-żmien qed jikber. Il-knisja tal-ġebel hija l-post fejn il-Knisja ħajja, l-Insara, jiltaqgħu biex jagħtu qima lil Alla. Huwa l-post fejn isiru s-Sagramenti u fejn il-kelma ta' Alla tiġi mħabbra. Jalla din l-okkażjoni tal-lejla, it-tberik ta' l- ewwel ġebla jkun għajn ta' Barka u ħidma fejjieda. ' Filwaqt li l-pirjol fost l-oħrajn qal: 'Nenfasizza l-importanza tal-kooperazzjoni mill-poplu biex dan il-proġett jitla' u ma jdumx, u biex kemm jista' jkun kull wieħed jagħti l-kontribut tiegħu għal din l-opra. Ħafna drabi dak li hu impossibbli għall-bniedem għal Alla huwa faċli. Kulma rridu nagħmlu huwa li nafdaw f'Alla. Nirringrazzja lil dawk kollha li tul iż-żmien kemm ilha li bdiet tinbena l-knisja taw is-sehem tagħhom biex b'hekk illum stajna niltaqgħu flimkien għal din l- okkażjoni. ' Wara li nqara d-dokument u ġie ffirmat mill- Wisq Reverendu Provincjal Patri Leonard Mahonev O. Carm., mir-Rev. Pirjol Patri Franġisk Grech O. Carm., mir-Rev. Patri Robert Farrugia O. Carm., mir-Reverendu Patri Ġiljan Calleja O. Carm. u minn Fra Laurence Mercieca O. Carm., Patrijiet tal-Komunità tal-knisja l-ġdida, ( tpoġġa, flimkien ma' għadd ta' oġġetti ta' tifkira f'tubu apposta biex jitqiegħed fl-ewwel ġebla. Iż- 4 żewġ parrini tat-tberik ta' l-ewwel ġebla kienu s- sinjuri Salvu Pace u Ġużeppi Pace'l, benefatturi kbar Vendriżi. L-ewwel ġebla tqiegħdet fuq bradella u ġiet trasportata proċessjonalment mis-Sinjuri Natalino Farrugia, Alfred Vella, Silvio Vella, Charles Attard, Charles Borg, Chris Falzon, Michael Zerafa, Anthonv Borg, Martin Gatt u Mario Coleiro, ilkoll membri u socji tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. mill-kripta għall-post fejn kienet qed tinbena l-knisja. Wara li din twasslet fuq il-post, sar il-qari ta' l-iskrittura u wara saret iċ-ċerimonja tat-tberik u t-tqegħid tal-ġebla mill-Wisq Reverendu Provinċjal Patri Leonard Mahonev O. Carm. L-armar u t-tiżjin tal-post' kif ukoll in-nar ma naqsux milli jkomplu jagħmlu din il-ġurnata aktar memorabbli. Diversi rappreżentanti ta' l-Għaqdiet fil- parroċċa, fosthom il-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M., li ħa ħsieb li jarma l-inħawi għall- okkażjoni, kienu preżenti għall- istess ċerimonja. Il-Ħaddiema i Sabiex jitwettaq proġett bħal dak, tifhmu li jieħu tul ta'i żmien u hi ħaġa ċara li l-idejn ikunu diversi. L-ewwel grupp ta' ħaddiema ewlenin li f'idejhom kienet fdata l-kostruzzjoni tal-knisja kienu erbgħa': Ġanni Azzopardi ta' 40 sena minn Ħal Qormi, il-bennej prinċipali tal-knisja. Huwa kien ilu f'dan ix- xogħol għal dawk l-aħħar 25 sena. Iż-żagħżugħ George Bonello ta' 22 sena minn Ħal Qormi wkoll kien ilu 7 snin jaħdem fil-bini. Huwa ħadem bħala FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Ħaddiem ieħor fil-bini tal-knisja kien Leli Gatt — naġġar ta' 39 sena mill-Imsida li kien ilu jaħdem f'dan ix-xogħol għal 20 sena. Fl-aħħar insibu lil Manwel Giordimaina mill-Baħrija li għandu 30 sena, unofs ħajtu, jiġifieri għal 15-il sena qattagħha fil-bini. Huwa ħadem bħala għajjutant. Maż-żmien ġew assenjati wkoll Leli Grogan u Charlie Azzopardi, ilkoll taħt is-superviżjoni tal-Foreman Ġanni D'Amato. Fuq dawn in-nies, il-poplu tar-raħal afda l-kostruzzjoni tal- maqdes il-ġdid iddedikat lill-Patruna Santa Venera 2V.M. Impressjonanti ħafna dehret d-dedikazzjoni u l-esperjenza ta' , dawn il-ħaddiema Bil-wieqfa: li kienu qed Ġanni Azzopardi jaħdmu fuq dan il-. Isfel mix-xellug: proġett hekk '. Manwel Giordimaina, importanti għall- George Bonello, L. i Leli Gatt. parroċċa ta' Santa , Venera, xogħol li jirrikjedi eżattezza u paċenzja u xogħol li bla dubju min inzerta kien għaddej minn ħdejh, waqaf u ammira s-sbuħija u l-volum ta' kif kien qiegħed isir ix-xogħol. Żgur li l-poplu Vendriż seta' jserraħ moħħu li l- mod li bih kienet se tinbena l-knisja, kien se jkun tassew tempju sabiħ kif jixraq lil Santa Venera V.M. Charlie Azzopardi u Leli Grogan mal- bennej tal-knisja Ġanni Azzopardi. Il-Foreman Jibda x-Xogħol tal-Bini Ġanni D'Amato. Kien lejn l-aħħar ta' Diċembru ta' l-1990 li x-xogħol fuq l-alterazzjonijiet minn ġewwa kien kważi lest għal kollox, biex lejn nofs Jannar 1991 ir- ritmu tax-xogħol reġa' beda fuq in-naħa ta' wara ta' l-artal u l-bini beda jidher kuljum jiżdied u tiela' 'l fuq. L-ewwel xogħlijiet li nbdew kienu, fost l-oħrajn, is-sagristija li nbniet fuq wara fejn ġej l-artal maġġur. erving room u kamra għall-Qrar fuq in-naħa tax-xellug fuq l-istess artal, filwaqt li fuq il-lemin kamra għall-abbatini u mħażen. Xogħlijiet oħra kienu l-kappella tas-Sagrament u l-kappella tad-Duluri fuq ix-xellug u l-lemin ta' l-artal maġġur rispettivament, dan meta wieħed iħares lejn l-artal mill-korsija tal-knisja. It-Tnejn 8 ta' April, e 1991 kien il-jum li wieħed seta' jara l-ewwel ħadid ta' żewġ kolonni għoli madwar sular, biex b'hekk ingħata bidu għax-xogħol fuq il-kolonnar tal-knisja'. Sa dak iż-żmien kull taqsima tal-knisja kien inbeda x-xogħol fuqha, minbarra l-faċċata. i F Lejn l-aħħar ġimgħa ta' Mejju 1991, billi l- livell tal-bini issa għala. mhux ħażin, kien meħtieġ li jintrama scaffolding mad-dawra kollha tal-knisja minn ġewwa, biex b'hekk jitħaffef ix-xogħol. Permezz ta' dan kien fit-tieni ġimgħa ta' Ġunju 1991 li ngħata bidu fuq ix-xogħol tat-twieqi li jagħtu għal Triq il- Parroċċa. Ix-xogħol fuq il-lavur fil-ġebel għall-ġnub tat-twieqi kien ilu li beda mhux ħażin biex b'hekk, malli bdew jiffurmaw it-twieqi, instab ħafna xogħol lest u ma nħeliex żmien. Min kien midħla sew tal-proċess tal-bini ta' dan il-proġett, seta' japprezza l-mod kordinat li bih bdew jaħdmu l-bennejja ta' Attard-Bros. flimkien mal-Periti Naudi u Aquilina u d-Draughtsman Lino Bartolo. Wara li tkompla x-xogħol tal-bini fuq wara ta' l-artal maġġur, kien imiss li s-Sibt 22 ta' Ġunju 1991 ssaqqfet is-sagristija bil-planki. Ix-xogħol fuq l- artal maġġur baqa' sejjer u fil-bidu ta' Lulju 1991 wieħed seta' jara l-lavur tal-kwadru titulari jitpoġġa f'postu u b'hekk ġiet iffurmata l-prospettiva ta' wara l-artal. Fil-5 ta' Awissu 1991 ingħata bidu għax-xogħol fuq ix-xatters tas-soqfa tal-kmamar fil-ġnub ta' wara l-artal biex b'hekk insibu li sa dak iz- żmien ix-xogħol kollu li kellu x'jaqsam ma' dik il-parti kien fi stadju avvanzat biex ikun lest kollu. Ix-xogħol ma jaqta' qatt, xahar wara l-ieħor u f'Jannar 1992, minħabba l-ħtieġa ta' aktar partijiet u billi l-uffiċċju tal-Provinċja Karmelitana ġie ttrasferit għal Santa Venera, fil-kunvent ta' Triq il-Parroċċa kien hemm bżonn ta' kostruzzjoni ta' aktar kmamar. l Krieġ TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Xogħol fuq Barra Immedjatament wara dan ix-xogħol, ingħata bidu fuq xogħol fil-Miriam Hall marbut mal-faċċata tal-knisja. Dan kien neċessarju billi fil-pjanta oriġinali ma kienx maħsub li se jkun hemm il-kampnari fil-faċċata. Fil-fatt min jiftakar din il-pjanta jsib kampnar wieħed fuq wara tal-knisja. Għaldaqstant il-periti ħasbu biex isaħħu fejn se jinbnew il-kampnari billi minn isfel inbnew ħitan ħoxnin u sodi. Dan ix-xogħol wassalna biex fil-bidu ta' Marzu 1992 il- ħaddiema dehru jaħdmu fuq in-naħa ta' barra. Dan kien ifisser li issa beda x- xogħol direttament fuq il-faċċata. Xogħol li minħabba li kien fih ħafna lavur u rqaqat oħra, kien mistenni li jdum sejjer mhux ħażin. Ma' dan ix-xogħol kien hemm ukoll il-bini taż-żewġ niċeċ eżatt kif tidħol mill-bieb prinċipali, waħda tal-vara titulari ta' Santa Venera V.M. u l-oħra dik tal-Madonna tal- Karmnu li hija iżgħar fid-daqs. F'April ta' l-istess sena, wieħed seta' jinnota l-koxox tal-bieb prinċipali jiffurmaw minn jum għall-ieħor. Fix-xhur ta' wara, ix-xogħol l-iżjed li spikka kien fuq il-bini tal-faċċata tal-knisja għax tlestew il-bibien tal-ġnub u ssaqqfu l-entraturi ta' taħt in-navi, jiġifieri kif tidħol mill- bibien tal-ġnub taħt il-kampnari. Sal-livell tan-niċeċ, kull ma kien għad jonqos kien il-bieb prinċipali msaqqaf bi troll pariġġ iż-żewġ niċeċ. Kulħadd kelma waħda kien, kemm miexi x-xogħol u kemm qiegħed isir xogħol mill-isbaħ. Fuq in-naħa ta' ġewwa tkomplew il-pilastri li tlestew sal-gwarniċa ta' taħt il-kaptelli. It-twieqi telgħu ġmielhom u issa kull ma kien jonqoshom huwa t- tond ta' fiiq biex jingħalqu. Il-parti ta' taħt in-navi kienet kważi lesta biex fi ftit żmien wara kienet waslet biex tissaqqaf. Waqt li kien qiegħed isir dan ix-xogħol, sar ħafna xogħol ta' lavur tal- ġebel li minħabba li jinħadem kollu bl-id, jieħu fit-tul, iżda meta jkun lest jisa' faċilment jitqiegħed fil-post u tkun tista' tammira iktar ix-xogħol fil- ġebla. Biżżejjed ngħid li xahar xogħol ta' lavur jitqiegħed f'jumejn bissl Fil-kolonni wkoll ġew mgħoddija pajpijiet tal-conduit għal meta jkun se jgħaddi d-dawl. Sa Mejju 1994, il-bieb prinċipali ssaqqaf permezz ta' troll li qabel ħafna mal-mod ta' kif ġew imsaqqfa ż-żewġ niċeċ li hemm fuq kull naħa'' u sa ftit xhur wara l-pilastri tan-navi kienu lesti wkoll. Issir l-Ewwel Quddiesa fil-Proġett tal-Knisja Dakinhar tal-ħruġ tal-vara titulari minn niċċa, it-Tnejn 25 ta' Lulju 1994 — Jum it-Tfal tal-Parroċċa, ir-Rev. Kappillan Patri Joe Vella O. Carm. ġietu l- idea li l-quddiesa tat-tfal ta' żmien il-festa, tiġi organizzata fil-proġett tal-bini tal-knisja parrokkjali l-ġdida. It-tfal b'diversi bnadar u bżieżaq f'idejhom, inġabru Ikoll fil-knisja u assistew għall-quddiesa li kienet immexxija mill- kappillan stess fejn fiha saret l-Ewwel Tqarbina lit-tewmin Francis u Oliver Fishburn li joqogħdu f'Santa Venera House, Eckington, l-Ingilerra u li għandhom qrabathom minn Santa Venera. B'hekk nistgħu ngħidu li dawn it- tewmin kienu l-ewwel tnejn li għamlu l-Ewwel Tqarbina fil-proġett tal-knisja l-ġdida. Wara l-quddiesa ġiet organizzata dimostrazzjoni tat-tfal fejn fiha nħarġet mill-istess kisja l-istatwa l-antika ta' Santa Venera V.M. Din id- dimostrazzjoni kienet immexxija mill-iScouts ta' Santa Venera u b'kooperazzjoni mad-diriġenti tal-MUSEUM u Għaqdiet oħra tat-tfal fil- parroċċa. Il-qofol tagħha ntlaħaq f'Misraħ Santa Venera fejn it-tfal Vendriżi, flimkien mal-bqija tal-poplu, laqgħu l-vara titulari ta' Santa Venera V.M. fil- ħruġ tagħha min-niċċa. Ix-xogħol issokta u ħafna minnu tkompla fil-kor tal-knisja, ingħata l- kontrabejt tas-sagristija u l-kmamar ta' madwarha u ttellgħet l-opramorta fuq dan il-bejt biex b'hekk nistgħu ngħidu li s-sagristija u l-parti ta' wara tal- knisja kienu lesti mill-bini. Xogħol ieħor sar fuq il-ħitan tal-ġnub tan-navi fejn dawn tlestew sas-saqaf biex kulma kien jonqos kienu n-navi nfushom tan-naħa tal-lemin. Jitwaqqaf Tower Crane F'Marzu 1995, inbdew il-preparamenti tal-pedamenti biex fuqhom jintrama t-tower crane. 5 Dawn kienu jikkonsistu f'pilastri ta' SUppOrt ġewwa l-Miriam Hallu xi xogħol ieħor fuq in- naħa ta' barra. F'April wasal it-tower crane u nbena fil- post biex ikun jista' jitħaffef ix-xogħol tat-tqegħid u l- f ġarr tal-ġebel għal fuq l- iscaffolding fejn kien qed isir ix-xogħol tal-bini. Tlestew ukoll il-forom ta' l-injam tat- tond tan-navi, ingħalqu t- KrieB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNI JOKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, twieqi u tkompliet parti oħra mill-faċċata. It-tower crane kien essenzjali ħafna biex dan ix-xogħol seta' jsir u jittella' l-ġebel mingħajr tbatija żejda. Ix-xogħol issa mexa ġmielu fejn mingħajr it-tower crane ma setax isir u għalhekk ix-xogħol issa beda jidher iżjed. Il-ħitan tal-ġnub tal-knisja tlestew sas-saqaf u nħadem il-lavur għan-navi. It-twieqi kienu magħluqin kollha u l- knisja kienet laħqet l-istess għoli dawramejt. Tlestew in- navi tan-naħa tal-lemin u tqiegħed il-lavur kollu, kemm fl-arkati kif ukoll iċ-ċinta ta' taħt is-saqaf. Tqiegħdu l- forom ta' l-arkati f'posthom u bdew jinbnew l-arkati fuqhom. Meta l-arkati bdew jiffurmaw, dehret ċara l-eleganza fl-arkitettura tal- knisja li biha din intlaqgħet ferm tajjeb kemm mill-poplu ta' Santa Venera, kif ukoll minn nies ta' barra r-raħal li kienu qegħdin isegwu x-xogħol mill- qrib. Meta mbagħad tneħħew il-forom fin-navi, deher ċar il-maestożità ta' din il-knisja. Meta x-xogħol kollu kien lest kien imiss li jibda jitqiegħed is-saqaf. 7 Is- saqaf sar tal-planki u tista' tgħid li f'nofsinhar in-navi tal-lemin kienu msaqqfin u lesti u wara dan ix-xogħol kien imiss li jibda x-xogħol tal-kontrabejt u l-opramorta. Il-lavur kien tqiegħed kollu z . speċjalment dak li jħares lejn il- korsija. B' i'hekk sa dak iż-żmien nistgħu ngħidu li parti sostanzjali mill-knisja kienet lesta. Wara dan ix-xogħol inbdew in- navi tan-naħa tax-xellug. Tlestew il-pilastri sa fuq u tela' l-ħajt bl-istess għoli, tqiegħed il-lavur li kien hemm lest u ngħalqu l-kumplament tat-twieqi. Ix- xogħol kien jinsab fi stadju avvanzat ħafna fuq in-navi u malli tlestew setgħet tissaqqaf din il-parti tal-knisja wkoll. Tifhmu li bid-diskors ma tantx tista' tispjega x-xogħol li kien qiegħed isir, iżda r-ritratti jitkellmu waħidhom u minn sena għall-oħra, il-knisja kienet tkun miftuħa għall-pubbliku fil-jiem tal-festa biex kull min kien ikun interessat, seta' josserva u jammira mill-viċin ix-xogħol li jkun sar f'dawk iż-żminijiet tal-festa. Sfortunatament fix-xhur ta' wara ma tantx rajna progress bil-bini, bħal donnu li x-xogħol waqaf daqsxejn u dam żmien twil wieqaf. Kull meta wieħed kien jara l-bieb ewlieni proviżorju miftuħ, donnu kien jieħu r-ruħ għax f'qalbu kien jgħid: ''Għall-erwieħ, il-knisja se titkompla. ' Xogħol Wieqaf Sfortunatament bejn is-sajf 1996 u s-sajf 1997 ma tantx sar progress fil- bini. Milli jidher kienu naqsu l-flus. Għaldaqstant saru xi appelli. Ħafna parruċċani kienu jaraw li tamiethom li xi darba din l-imbierka knisja jarawha lesta, dejjem qed tisfuma fix-xejn. Ħafna kienu jirraġunaw li aktar ma jgħaddi żmien, aktar l-ispejjeż qegħdin jiżdiedu. Mela mhux aħjar isir xi self minn x'imkien biex din l-opra titkompla f'daqqa u mhux bil-pass ta' nemla. Iżda l-mistoqsija kienet: minn xi mkien… Min hu/ Il-banek ma jsellfux fuq knejjes. Min se jagħmel tajjeb għalih dan id-dejn7 Oħrajn kienu jgħidu li aktar Vendriżi jmisshom jagħtu sehemhom billi dejjem l-istess nies idaħħlu idejhom fil-but. Insomma, biex din l-opra setgħet titlesta, kien jeħtieġ li jsir ġbid ta' ħabel wieħed minn kulħadd. Għall-okkażjoni tal-festa titulari, nhar it-Tnejn 20 ta' Lulju, 1998 fis-7.00pm, Jum it-Tfal tal- 1 Parroċċa, ġiet organizzata t-tieni quddiesa' fil-proġett tal-bini tal- knisja u qaddisha r-Rev. Provinċjal Patri Amadeo Zammit O. Carm. Għal darb'oħra dakinhar kienet ħarġet l-istatwa ż-żgħira ta' Santa Venera V.M. li tintuża għall-festa tat-tfal. Jitkompla l-Proċess tal-Bini Ix-xogħol tkompla u issa b'ritmu iżjed mgħaġġel minn qabel, wara li l- Patrijiet Karmelitani ħadu ħsieb li jimbuttaw lill-kuntrattur fix-xogħol tal- bini tal-knisja parrokkjali. Fl-20 ta' Diċembru 1999 għall-ħabta tad-9.30am tpoġġiet l-arma ta' Santa Kries TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Venera, skulturata fil-ġebel mis-Sur Tarcisio Montebello u li tqiegħdet fuq it- tieqa tan-nofs ta' fuq il-bieb prinċipali 2 Fl-10 ta' Jannar 2000 beda x-xogħol fuq it-tqegħid tal-forma ta' l-injam,' biex fuqha jitla' l-ġebel għall-ħnejja ta' l-arzella tal-kor. Din hi t-tieni l-ikbar waħda f'Malta wara dik tal-Katidral ta' San Ġwann u jingħad li kienet l- f akbar xogħol fil- knisja li kiddet lill- ħaddiema. B'kollox ġew illavurati 489 ġebla biex ingħaqdet din l-arkata ewlenija tal-knisja. Fit-22 ta' Frar 2000: tpoġġa. l- ewwel: kapitell skulturat fuq il- pilastru tal-faċċata tal-knisja. L-iskultura nħadmet ukoll mis-Sur Tarcisio Montebello. Fl-1 ta' April 2000 waqt li bdew jitpoġġew il-mensoli ta' taħt il-gwarniċun ta' taħt is-saqaf, waħda minnhom aċċidentalment waqgħet u saret ħsara fil- gwarniċa tas-sekonda ordni. Fortunatament ħadd mill-ħaddiema ma weġġa'. Sal-festa titulari tas-sena 2000, kienet laħqet tneħħiet il-forma ta' l-injam ta' l-arzella tal-kor u bdew jiġu skulturati żewġ armi għan-nofs ta' l-istess ħnejja, dik tal-Karmnu u dik ta' Santa Venera u wkoll kienet qiegħda titkompla l- gwarniċa tad-dawra kollha ta' taħt is-saqaf. Fil-11 ta' Ġunju, 2000 riħ qawwi ħafna għamel xi ħsara fil-knisja. Twavel mill-iscaffolding, għalkemm kienu marbuta, inqalbu minn posthom, 1 taru, waqgħu u kissru xi mensoli ta' taħt is-saqaf. Dawn f 7 ġew mibdula xi jiem wara. Fl-10 ta' Lulju, 2000 tlestew iż-żewġ armi ta' fuq il-ħnejja ewlenija tal- kor skolpiti fil-ġebla mis-Sur Tarcisio Montebello Dawn jissimbolizzaw l-arma tal-Karmelu u dik ta' Santa Venera $' Fit-28 ta' Lulju 2000, l-aħħar Jum tat-Tridu tal- festa ta' Santa Venera V.M. tpoġġew il-kapitelli ta' fuq il-pilastri tal-faċċata tan-naħa tal-ġenb skolpiti wkoll mis-Sur Tarcisio Montebello'. L-aħħar kapitelli tpoġġew f'posthom fl-4 ta' Awissu ta' l- istess sena. Dawn huma skulturati fuq stil Joniku. Ir-Relikwija bil-Vara Titulari fil-Knisja — Sorpriża Proprju, f'nhar il-festa tal-Patruna tagħna Santa Venera V.M., il-Ħadd 30 ta' Lulju 2000, għall-ħabta tat-8.30 ta' filgħaxija hekk kif il-purċissjoni bil-vara titulari waslet quddiem il-proġett tal-bini tal-knisja parrokkjali l- ġdida, il-Wisq Rev. Provinċjal Patri Amadeo Zammit O. Carm., għarraf lir-Rev. Pirjol Patri Ravmond Calleja O. Carm., lir-Rev. Kappillan Patri Joe Vella O. Carm, lill- Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. u lis-Sur Freddie Cachia, il-bniedem inkarigat mit-tmexxija tal-vara, li kien se jdaħħal il-vara flimkien mar-relikwija fil-proġett tal-bini tal-knisja parrokkjali l-ġdida. Kien mument li ħafna Vendriżi kien ilhom jixtiequ li jaraw u ħafna qatgħu xewqithom li jaraw din il-ħaġa sseħħ. Kien mument memorabbli, iċ-ċapċip tan-nies preżenti wera biċ-ċar il-ħerqa li l-Vendriżi għandhom li jaraw il-vara tagħhom fil-knisja parrokkjali l-ġdida. Kien mument li qabbeż id-dmugħ lil kull min kien preżenti u meta l-vara ddawret biex terġa' toħroġ lura u tkompli bil-purċissjoni, l-emozzjoni ta' dawk preżenti kienet tant kbira li kulħadd infexx f'ċapċip u għajat ta' ferħ. Id-daħla tal-vara u tar-relikwija fil-knisja parrokkjali l-ġdida kienet ħaġa simbolika li wriet id-determinazzjoni tal-poplu Vendriż u tal-Patrijiet Karmelitani li flimkien jibnu knisja ġdida. Din il-knisja hija l-mod kif dawk kollha li jaħdmu għaliha u dawk li jikkontribwixxu fil- finanzjament tagħha biex tinbena, jesprimu ruħhom fil-fidi nisranija. Ix-Xogħol Ikompli Wara waqfa ta' ftit ġranet, fis-26 ta' Settembru 2000 reġa' beda x-xogħol ta' tqegħid tal-gwarniċa ta' taħt is-saqaf fuq in-naħa tax-xellug tal-knisja. Dan seta' jseħħ wara li tlesta x-xogħol tal-lavur ta' din il-gwarniċa. Fl-24 ta' Ottubru, 2000 inġab ġebel kbir (vażi) biex tinħadem il-gwarniċa tal-faċċata. Inġabu mitt ġebla ta' dan it-tip, minn erba' mija li b'kollox kien hemm bżonn u li dawn il-mitt gebla swew tiett elef lira Maltin jew aħjar tletin Krleġ TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. lira-il waħda. Il-qies ta' dawn il- vażisS kien ta' 6 piedi, 2 piedi kwadri u sitta minnhom 6 piedi kwadri u 2 piedi għoli. Fis-7 ta' Diċembru 2000 bdew jitpoġġew dawn il-vażi fuq il-faċċata wara li nħaddmitilhom il-gwarniċa. Fl-4 ta' Jannar 2001 inħatt il- ħadid ta' l-iscaffolding li kien qiegħed idawwar il-parti ta' barra 'l fuq min-navi għax ix-xogħol kien lest. Fil-5 ta' Frar 2001 bdiet titpoġġa il-gwarniċa ta' fuq nett. Dan ta bidu għall-bini tal-frontispizju u l-kampnari. Fid-29 ta' Marzu 2001 tpoġġew is-sitt vażi l-kbar u biex dan seta' jseħħ kellu jitressaq it-tower crane 'l barra biex setgħu jitpoġġew fuq il-pilastri ewlenin. Matul ix-xhur ta' Mejju 2001 reġa' beda jinbena l-iscaffolding fuq il-kor u b'hekk ingħata bidu fuq ix-xogħol tal-ħitan u l-arzella tal-kor. Fl-aħħar ġimgħa ta' Settembru 2001 reġa' beda x-xogħol tal-bini biex b'hekk il-lavur fil-ġebla li matul ix-xhur ta' qabel kien qiegħed jitlesta, issa beda jitpoġġa f'postu. Fit-23 ta' Ottubru 2001 inġabu żewġ ġebliet kbar (vażijiet) oħra biex ikunu jistgħu jinħadmu. Il-qies tagħhom kien ta' 8 piedi b'6 bi 3 piedi għoli. Dawn inġabu biex tinħadem il-gwarniċa ta' taħt il-frontispizju u parti mill- frontispizju. Matul ix-xhur ta' Novembru u Diċembru sar xogħol fuq il-bini tat-toilets u l-aċċess biex tidħol għalihom. Dawn saru għan-neċessitajiet sanitarji ta' dawk li jattendu fil-knisja. Is-Sibt 5 ta' Jannar 2002 inbeda x-xogħol tat-twaqqigħ tal-gallarija li kien hemm mal-ġenb tal-knisja biex minflokha jsir passaġġ jew kuridur li minn fejn il-bieb tal-knisja tan-naħa T 8 ta' isfel wieħed ikun jista' jidħol bil-push chair għall-erving room jew għall-bieb ta' l- Emerġenza li jinsab fil-ġenb tal- Knisja fejn il-kappella tas- Sagrament. Il-Ħamis 28 ta' Frar 2002 inġabet l-ewwel tieqa'' Din tpoġġiet fil-knisja biex ikun jista' jaraha l-poplu. Din saret fuq disinn tad- Draughtsman tal-knisja s-Sur Lino Bartolo u nħadmet għand is-Sur Joe Mizzi ta' Mid-Wav Stained Glass ta' Triq Fleur-de-Lvs, Birkirkara. Dawn bdew jinħadmu ġewwa workshop fi Triq il-Kanun u wara ġew trasferiti għall- Imrieħel. Kull tieqa swiet s-somma ta' disa' mija u tletin lira Maltin (Lm930.00) li jinkludi ħadid, iggalvanizzar, tqegħid u xogħol. Il-ħġieġ għal kull tieqa sewa mitejn u erbgħin lira Maltin oħra (Lm240.00). B'kollox kull tieqa swiet Lm1,170.00. Fix-xahar ta' April ta' l-istess sena, intlaħaq ftehim biex jibdew jinħadmu l- planki tal-korsija. It-tul tal-planki huwa ta' ħamsa u erbgħin (45) pied-il waħda. Fil-bidu tax-xahar ta' Mejju 2002, inġabu mitt ġebla oħra (vażi) biex tkun tista' tinħadem l-arzella. Dan ix-xogħol beda jinħadem mis-Sur Leli Gatt, iżda dan kellu jtemm ħidmietu fuq il-lant tax-xogħol minhabba ċirkostanzi ta' saħħa. Ix-xogħol issa qiegħed jitkompla mill-Imgħallem is-Sur Ġanni Azzopardi. F'nofs ix-xahar ta' Mejju beda x-xogħol tal-kampnari. Is-Sibt 26 ta' Mejju 2002, wara li nbnew tliet filati ġebel, saret sodda tal- konkrit ta' madwar pied u nofs għoli biex tieħu l-piż taż-żewġ kampnari li hemm iddisinjati. Fit-8 ta' Lulju 2002 tpoġġiet l-ewwel tieqa tal-ħadid. Din tqiegħdet fl- ewwel tieqa li tinsab fi Triq il-Parroċċa, int u nieżel minn Triq il-Kbira San Ġużepp. Fit-30 ta' Lulju 2002 (jumejn wara l-festa) tpoġġiet it-tieni tieqa. Wara waqfa ta' ftit xhur, ix-xogħol fuq il-bini tal-knisja tkompla fis-7 ta' Ottubru 2002 b'ritmu mgħaġġel. Fis-17 ta' Ottubru 2002 iżżarma' t-tower crane minn ġol-knisja. Dan ix-xogħol sar peress li t-tower crane ma setax jintuża iżjed għax-xogħol li kien għad irid isir. It-tower crane kien tpoġġa fil-knisja 'lfuq minn seba' snin qabel. Tissaqqaf il-Korsija Fl-aħħar ġimgħa ta' Novembru 2002 beda x-xogħol ta' tħammil fuq iz- zuntier biex sar pedament sod fejn kien se jserraħ il-krejn ġgantesk li kellu jerfa' l-planki tal-korsija. FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Wara xhur ta' taħdidiet li l-Komunità Karmelitana kellha mal-Kunsill Lokali, il-GRTU (minħabba l-ħwienet li kienu se jiġu milquta ħażin minħabba l-għeluq tat-triq), mal-Pulizija u ma' l-awtoritajiet kollha konċernati biex jinħarġu l-permessi kollha meħtieġa, nhar l-Erbgħa 15 ta' Jannar 2003 dan il- ftehim intlahaq. B'dan, Triq il-Kbia San Ġużepp kellha tingħalaq għat-traffiku mit-Tlieta 21 sal-Ħadd 26 ta' Jannar 2003, li jekk kollox jimxi sew, kellu jintemm ix-xogħol u b'hekk isseħħ il-ħolma ta' tant Vendriżi li l-knisja parrokkjali l-ġdida tkun imsaqqfa. Dan il-ftehim kien meħtieġ minħabba li t- triq kellha tingħalaq għal kollox biex l-inġenji jkunu jistgħu jaħdmu bla xkiel tat-traffiku qawwi li jgħaddi mill-istess triq. Il-krejn kellu jiġi miċ-Ċirkewwa għal Tal-Pietà fuq il-vapur ta' Għawdex, iżda minħabba t-toqol tal-krejn, il-kaptan ħass li m'għandux jgħabbi piż bħal dak fuq il-vapur u għaldaqstant kellu jinsab mezz ieħor. Finalment ġie deċiż li l-krejn jinġieb miċ-Ċirkewwa megħjun minn trailer. Hekk kif kien miftiehem, it-Tlieta 21 ta' Jannar 2003, il-krejn ta' tliet mitt tunnellata tal-kumpanija Polidano Plant Hire Tal-Barrani u li huwa l-ikbar wieħed f'Malta, telaq miċ-Ċirkewwa fejn kien qed jagħmel xogħol fuq it- terminal tal-vapuri tal-Gozo Channel. Dan il-krejn jintuża biss għal proġetti kbar ħafna peress li għandu l-kapaċità li minbarra li jinfetaħ b'mod normali, jinfetaħ għal għoli ħafna aktar minn ta' krejnijiet oħra. Miegħu jieħu tip ta' estensjoni msejħa jip ta' 50 metru li minbarra l-għoli li kapaċi jilħaq, kapaċi wkoll iwassal fil-fond ħafna, billi meta jkun armat kollu, hu jiġi f'għamla ta' L. Ta' min jgħid li sa dak iż-żmien, il-jip kienet għadha qatt ma ntużat u kienet se tintrama l-ewwel darba għall-proġett tas-saqaf tal-knisja parrokkjali l-ġdida. Għal ħin tat-3.00pm il-krejn wasal ħdejn ir-roundabout ta' Fleur-de-Lvsu qabad it-triq lejn Santa Venera bir-reverse sakemm madwar għaxar minuti wara dan tfaċċa ħdejn it-turretta u kompla nieżel sal-kantuniera ta' Triq il-Parroċċa. Wara li dan tpoġġa fil-post ideali quddiem il-knisja biex ikun jista' $ jaħdem bl-aħjar mod possibbli, immedjatament il-krejn beda jintrama u l-ħaddiema baqgħu jaħdmu sa wara d-9.30 ta' filgħaxija. L-għada, l-Erbgħa 22 ta' Jannar 2003 tkompla x-xogħol fuq l-armar tal- krejn u għal ħin ta' l-10.30am bdew jaslu t-trailers bil-biċċiet tal-jip. Ix- xogħol dam sejjer sal-11.20 ta' filgħaxija u kollox kien jindika li x-xogħol l- għada ma kienx se jibda. L-għada 23 ta' Jannar 2003 mad-9.00am reġa' tkompla x-xogħol ta' l- armar tal-krejn u dakinhar bdew jarmaw il-cables tiegħu. Il-ġurnata kienet mimlija xita u għalhekk kien hemm xi ħinijiet li kellhom jieqfu. Mentri l- għajta kienet li l-għada wara nofsinhar kien se jibda jittella' xi ħaġa. Il-Ġimgħa 24 ta' Jannar 2003, mas-7.00am waslu l-ewwel żewġ planki u b'hekk dehret tbissima fuq fomm dawk preżenti. Mat-8.00am reġa' nqabad ix-xogħol fuq l-armar tal- krejn u mad-9.35am il-krejn tlesta mix-xogħol meħtieġ u deher jibda jinfetaħ u jogħla ftit ftit. Fl-9.55am ta' l-istess ġurnata, hekk kif kulħadd kien ħerqan jara dan il-krejn jinfetaħ u kif l- estensjoni tiegħu nqatgħet b'xi madwar metru mill-art, kien hemm spluzjoni fil- -hvdraulic svstem ta' parti mill-estensjoni bil-konsegwenza li deher nieżel ħafna frak. Kienet tqaċċte waħda mill-pompi tal-jip u għaldaqstant ix-xogħol ma setax jitkompla. Għall- ewwel ħadd ma kien jaf x'kellu jsir u meta l-għada filgħodu ġie eżaminat il- krejn, instab li kienet tqaċċtet parti minnu u minhabba f'hekk kien hemm diversi proposti, fosthom li tinġieb il-parti li żviluppatilha l-ħsara mill- Ġermanja. Il-Ħadd 26 u t-Tnejn 27 ta' Jannar 2003, ħadd mill-ħaddiema ma resaq lejn il-krejn; intqal li kienu qed jistennew xi risposta fuq il-parti li tqaċċtet sa anke ssemma li rappreżentant tal-kumpanija li timmanifattura l-parti imsemmija, kellu jiġi biex jarma kollox hu. Din il-ħolma li tant il-Vendriżi kienu qed jistennew, bdiet ġejja b'ħafna inkwiet. It-triq donnha li kienet mimlija kollha intoppi, ħadd ma kien jaf xejn dwar x'se jsir. Il-permessi tal-Pulizija kienu sal-Ħadd 26 ta' Jannar 2003 u dan f meta sa dik il-ġurnata kien għadu ma sar xejn. Is-sidien tal-ħwienet bdew FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. jilmentaw minħabba nuqqas ta' bejgħ u r-Rev. Kappillan Patri Joe Vella O. Carm. kien qiegħed isib ħafna inkwiet mill- ġriet il It- triq kienet ilha ilu. Kulħadd kien jinsab imħawwad, anzi kellna verament biex nirringrazzjaw 'l Alla u lil Santa Venera V.M. li l-ħsara seħħet meta l-krejn kien fil-prova tiegħu u mhux meta kien mgħobbi b'xi planka, għax żgur li kien iseħħ diżastru kbir. It-Tlieta 28 ta' Jannar 2003, għal ħin tal-11.30am, bdiet tiżżarma l-jip kollha kemm hi għax din ma kinitx irnexxiet. Dakinhar, intwera xaqq ta' dawl għax sid il-krejn qatagħha li jsib metodu ieħor biex ikun jista' jtella' l- planki. Qal ukoll li l-parti li tqaċċtet riedet ħames ġimgħat oħra biex tasal Malta u għalhekk flimkien mal- -perit, mal-Foreman Ġanni D' Amato u mal- Patrijiet Karmelitani ddiskuta l- possibbiltà li jintuża l-krejn waħdu bla jip, itella' sa fejn iwassal l-krejn' u mbagħad jagħmlu użu minn rollers biex ikunu jistgħu jmexxu l-planki. Ġie deċiż li dakinhar stess jippreżentaw kollox biex l-għada jkunu jistgħu jibdew itellgħu l- planki. Fil-fatt għal ħin ta' l- 4.00pm il-jip kienet żarmata kompletament u kollox kien jinsab lest biex l-għada filgħodu jibda xa segħl minnufih. L-għada l-Erbgħa 29 ta' Jannar, 2003 fis-6.30am waslu żewġ trailers bl- ewwel erba' (4) planki. Dawn l-4 planki kienu itwal mill-oħrajn kollha peress li l-ewwel art tas- saqet, jiġifieri l- parti li tmiss mal-faċċata, hija aktar wiesgħa e mill-bqija. Dawn għandhom tul ta' 50 pied u 3 pulzieri filwaqt li l-planki l-oħra għandhom tul ta' 49 pied b'wisa' ta' 3 piedi u 10 pulzieri u għoli ta' 1 pied u 4 1 pulzieri. Għal ħin tal-11.00 ta' filgħodu, intrabtet l-ewwel planka u hekk kif dehret tinqata' minn fuq it-trailer u l-Kappillan Patri Joe Vella O. Carm. $ deher ibierek l-istess planki, tfaċċaw tal-Health and Safetv u dawn waqqfu x-xogħol immedjatament minħabba r- riħ qawwi li kien qed jaħkem u minħabba xi nuqqasijiet fejn tidħol is-sigurtà tal-ħaddiema u tan-nies ta' madwar. B'hekk il-ferħ u l-eċċitament kollu li kulħadd kellu reġa' għal darb'oħra għosfor fix-xejn u erġajna ħriġna diżappuntati aktar minn qatt qabel għax din id-darba l-veru konna qrib li l-planki jibdew jittellgħu. Il-Ħamis 30 ta' Jannar 2003 fit- 7.40 ta' filgħodu dehret tinqata' minn fuq it-trailer l-ewwel planka'' biex għal ħin tat-8.00 ta' filgħodu l-ewwel planka tpoġġiet f'postha. Din tpoġġiet fuq in-naħa tal-faċċata bejn iż-żewġ kampnari peress li din bi waħda mill-4 planki t-twal. Sa fl-aħħar kulħadd beda jara sseħħ il-ħolma li tant kellha intoppi. L-ewwel 4 planki, li tpoġġew quddiem xulxin minn mal-faċċata 'l ġewwa, kienu f'posthom sad-9.30am ta' l-istess ġurnata. Minn hemm 'l quddiem, il-krejn ma setax jagħti aktar fil-fond u allura bdew jintużaw ir-rollers u l-ġakkijiet u minhabba f'hekk kellha tintrama xi għodda meħtieġa fuq il-knisja. Il-planki bdew jitpoġġew fuq xulxin, fuq l- ewwel erbgħa li telgħu u mbagħad jitmexxew bir-rollers biex jidħlu f'posthom. B'kollox kien hemm 29 planka u t-30 waħda kienet ġonta. Il-ġranet u l-ħin tat-tqegħid ta' kull planka kollha ġew irrekordjati mis-Sur Christian Micallef. Fi ftit kliem dawn huma l-ġranet u kemm tqieghdu f'kull jum: Il-Ħamis, 30 ta' Jannar 2003 2 planki biss. Il-ħaddiema kellhom jieqfu mix-xogħol minħabba x-xita qawwija li bdiet nieżla. Ix-xogħol tkompla l-għada. Il-Ġimgħa, 31 ta' Jannar 2003 Fis-7.10 ta' filgħodu nbeda x-xogħol fuq l-estenzjoni tar-rails biex b'hekk il- planki jkunu jistgħu jitwasslu sal-post proprju tagħhom. Iż-żewġ planki tal- ġurnata ta' qabel twasslu f'posthom u għal dakinhar ix-xogħol reġa' waqaf hawn. Is-Sibt, l-1 ta' Frar 2003 6 planki, bl-aħħar wahda titħalla fuq ir-rails. FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Il-Ħadd, 2 ta' Frar, 2003 It-12-il planka, li tħalliet il-ġurnata ta' qabel fuq ir-rails, tpoġġiet fil-post għal ħin tat-7.40 ta' filgħodu. Dakinhar b'kollox telghu 13-il planka u għal darb'oħra l-aħħar waħda tħalliet fuq ir-rails. It-Tnejn, 3 ta' Frar 2003 Kienet l-aħħar ġurnata ta' dan ix-xogħol daqshekk mistenni, li l-knisja parrokkjali l-ġdida tiddallam sew għax jingħalaq is-saqaf kollu. Il-25 planka, li tħalliet il-ġurnata ta' qabel fuq ir-rails, tpoġġiet fil-post għall- ħin tas-7.15 ta' filgħodu; Is-26 planka telqet minn isfel fis-7.30am u niżlet f'postha fit-8.10am; Is-27 planka telqet minn isfel fit-8.15am u niżlet f'postha fid-8.45am; It-28 planka telqet minn isfel fid-8.50am u niżlet f'postha fid-9.10am; Fost ferħ u eċitament kbir, fid-9.25am telqet minn isfel l-aħħar waħda, id-29 planka. Din twasslet f'postha fl-9.50am fejn intqalet talba tà' ringrazzjament lil Alla u lil Santa Venera V.M. mill-Patrijiet Karmelitani u minn dawk li kienu preżenti għat-tlugħ ta' l-aħħar planka. Kien baqa' biss li titpoġġa f'postha t- 8 planka, li tħalliet fuq l-erba' planki ta' minn mal-kampnari 'l ġewwa biex tagħlaq għal kollox is-saqaf tal-knisja. Kienu erbatax-il ġurnata ta' qtigħ il-qalb, għall-bidu l-intoppi ma waqfux mentri bl- għajnuna tal-ħaddiema' u ta' kulħadd, il-poplu Vendriż wasal fejn ried biex b'hekk serraħ moħħu li għandu biċċa xogħol oħra lesta mill-knisja parrokkjali. Imut Emanuel Gatt — Il-Pajsu' Fil-programm tal-festa tas-sena 2003, is-Sur Stanlev Spiteri, fl-artiklu tiegħu kiteb li kien it-Tnejn 3 ta' Frar 2003, hekk kif wasal biex jiġbed video tat- tqegħid ta' l-aħħar planka tas-saqaf, f'nofs il-korsija tal-knisja l-ġdida, meta tawh l-aħbar kiefra tal-bidu ta' ħajja ġdida għal Leli Il-Pajsu. Ħafna minna konna nafu li Leli ma tantx kien jiflaħ, iżda l-aħbar ta' mewtu hekk ħesrem xorta ħasditna u proprju f'dak l- eċċitament li konna għaddejjin minnu dak il-ħin. Marda qerrieda waqqfitu milli jkompli l-opra tant għal qalbu li għal tnax-il sena sħaħ kien ilu jaħdem fuqha. Kien jaħdem dejjem bi tbissima fuq fommu u qatt ma kien iħobb imieri lill-Foreman Ġanni D'Amato jew lis-Sinjuri Vincent Centorrino, Lino Bartolo jew lill-Perit Godwin Aquilina. F'intervista li s-Sur Spiteri kien għamillu nhar is-17 ta' Lulju 2002, għall-mistoqsija dwar x'kooperazzjoni sab waqt xogħlu f'din il-knisja, Leli barra li faħħar lil sħabu, huwa faħħar ħafna lill-Komunità Karmelitana. Kull ma kien jitlobhom lill-patrijiet kollox kienu jagħtuh. Kellu apprezzament qawwi għal xi Vendriżi bħas-Sur Pawlu Spiteri (Ta' Karakina), is-Sur Alfred Briffa u l-Kumitat Festi Esterni ta' Santa Venera. Kien jammira wkoll lis-Sur Ċisju Montebello meta dan kien jiġi fuq il-post jaħdem l-armi ewlenin ta' l-arkata u l-arma tal-faċċata tal-knisja. Spiteri jtemm fejn qal li martu kienet qaltlu li bosta drabi kienet tmur tfittxu barra u ma tarahx. Kienet tmur tfittxu fuq il-bejt u hemm kienet issibu jħares iċċassat lejn il-knisja ta' Santa Venera u jibki li ma laħaqx lestihal Fil-bidu tax-xahar ta' Marzu tkompla x-xogħol fuq l-arzella filwaqt li fin- naħa ta' barra, ta' fejn ġej iz-zuntier, saret rampa u taraġ temporanju biex wieħed ikun jista' jidħol il-knisja. It-Tnejn 10 ta' Marzu 2003 beda xogħol ieħor, din id-darba fil-kripta. Dan ix-xogħol kien jikkonsisti fit-tħaxxin tal-ħitan biex ikun hemm rinfors biżżejjed għall-piż ta' l-arzella. Fl-20 ta' Marzu 2003 beda jintrama t-tower crane fl-għalqa fejn hemm maħsub li 'l quddiem jinbena l-kunvent. It-tower crane kellu jintrama biex jitpoġġew il-vażi ta' l-arzella fuq wara tal-kor u b'hekk is-saqaf ikun lest minn kollox. L-Erbgħa 9 ta' April 2003 ingħata l-concrete bejn il-planki biex jintrabtu waħda ma' l-oħra u sar il-kontrabejt għal kontra x-xita. Dakinhar ukoll tnaddfet sew mit-trab il-korsija tal-knisja u l-ġnub tagħha. Intgħamlu artal u ambone proviżorji. Il-Pellegrinaġġ tad-Duluri Jitlaq mill- Knisja l-Ġdida Il-festa tad-Duluri għalina l-Vendriżi kienet speċjali dik is-sena. Dan għaliex kellu l- opportunità għall-ewwel darba jisma' quddiesa u jibda purċissjoni mill-knisja parrokkjali l-ġdida ta' Santa Venera. Il-Ġimgħa L1 ta' April 20031, KrieB TA' TIFKIRA FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, għall-ħabta tat-3.30pm, l-istatwa tad-Duluri ttellgħet b'mod privat mill-kripta ta' taħt għall-knisja l-ġdida minn membri u helpers tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. Din tqiegħdet fuq il-lemin ta' l-artal fuq tliet filati bricks. Fil-5.00pm bdiet il-Via Sagra. Il-Pirjol Patri Ravmond Calleja O. Carm. mexxa t-talb filwaqt li d-Djaknu Patri Jurgen l Cucciardi O. Carm. refa' s-salib akkumpanjat mill-abbatini. Fil-5.30pm il-knisja tassew kien fiha dehra sabiħa b'mijiet ta' nies ferhanin li se jisimgħu għall-ewwel darba l-quddiesa' fil- knisja l-ġdida tagħhom. Qaddes il- Kappillan Patri Joseph Vella O. Carm. megħjun minn numru sabiħ ta' abbatini B mmexxija minn Bro. L- -animazzjoni 1 u l- — tmexxew minn membri u tfal tal-Mużew tal-Bniet ta' Triq il-Kardinal Sciberras. Wara appell li għamel il-kappillan għall-ġabra b'riżq il-knisja l-ġdida, inġabet is- somma ta' Lm209.00. Wara l-quddiesa mijiet I ta' nies ħarġu barra mill-knisja biex jimxu u jitolbu wara d-Duluri. Kienet dehra mill-isbaħ u kommoventi x'ħin tfaċċat l-istatwa fil-bieb u fostiċ-ċapċip tal-folla kbira, din inħarġet mill- bieb ewlieni tal-knisja l-ġdida'' It-talb tul il- pellegrinaġġ kien animat minn Patri Karm Ferrante O. Carm. u s-Sur Stanlev Spiteri, filwaqt li s-sewwieq tal-vann kien is-Sur Joseph Cilia. Il-pelleginaġġ immexxi mill-Bov Scouts u l-Girl Guides ta' Santa Venera għadda minn diversi toroq madwar il-parroċċa. Kienet tassew festa speċjali għall-Vendriżi għax f'din l-okkazjoni tad-Duluri setgħu jaraw kemm twettaq xogħol fil-knisja l-ġdida u fl-istess ħin raw il-frott tal-ġenerożità finanzjarja tagħhom. Wara li saru d-disinji u l-kalkoli għall-arzella maestuża mis-Sur Vincent Centorino, deher ċar li minhabba l-kobor tagħha, kellhom isiru ħitan li jridu jitilgħu mill-kripta. Barra minn hekk l-ispiża kienet stmata 'l fuq minn mitt elef lira Maltin (Lm100,000.00) u l-flus kienu spiċċaw. Għalhekk saru disinji oħra għall-kor. Fil-fatt kienu diġà nġabu madwar 490 vażi kbar tal-ġebel u ħafna xogħol ieħor laħaq tlesta, mentri ġie deċiż li l-ġebel żejjed jintuża għall- kampnari. Fis-26 ta' Mejju 2003 bdiet titpoġġa l-ewwel filata bil-gwarniċa fuq iż- żewġ kampnari. Iċ-Ċelebrazzjoni tal-Pussess tal-Kappillan il-Ġdid fil-Knisja l-Ġdida' Il-Ħadd 14 ta' Settembru 2003, iċ-ċelebrazzjoni tal- pussess tal-Kappillan il-ġdid Patri Alexander Scerri O. Carm. ġiet ippjanata li ssir proprju fil-proġett tal-Knisja l-Ġdida u b'hekk Patri Alex kien l-ewwel kappillan li ħa l-pussess f'din il-knisja. Għal din il-funzjoni storika l-knisja hadet dehra oħra, ġiet imżejna bl-aħjar mod possibbli fejn fiha laqgħet madwar 1000 ruħ li attendew għal dan il-jum ta' bidu tal-ħidma pastorali tal-Kappillan tar-raħal tagħna, Patri Alex. Il- kappillan intlaqa' b'ċapċip kbir x'ħin daħal fil-knisja wara li twassal mis-Soċjetà Filarmonika Santa Venera mill-knisja l-antika. Il- konċelebrazzjoni solenni tmexxiet mill-Vigarju Ġudizzjarju Monsinjur Arthur Said Pullicino flok l-E.T. Mons. Isqof A. Depasquale li kien indispost. Kien hemm għadd kbira ta' saċerdoti. Iż-żewġ Pirjoli taż-żewġ Komunitajiet Karmelitani Patri Ravmond Calleja u Patri Amadeo Zammit kienu ż-żewġ xhieda ewlenin. Ħadu sehem bosta korijiet u kantanti tal-parroċċa tagħna kif ukoll il-Kor Infaħħru lil Marija tal-Fgura minn fejn temm il-ħidma pastorali Patri Alex biex ġie Santa Venera. Kollox mexa sinkronizzat u kienet ċelebrazzjoni li ħafna xtaqu li ma tintemmx. KTIEB TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Il-Pellegrinaġġ tal-Madonna tal-Karmnu Il-Ħadd 13 ta' Ottubru 2003 I—b 14 wara quddiesa konċelebrata mir- (-— r Rev. Kappillan Patri Alexander Scerri O. Carm. għall-ewwel darba sar il-ħruġ tal-vara tal- Madonna tal-Karmnu mill- proġett tal-knisja parrokkjali l- ġdida. Bi knisja maħnuqa minn Vendriżi u nies oħra, laqgħu l- ħruġ tal-Madonna b'ċapċip kbir.$ Ta' min isemmi li għall- - ewwel darba l-Komunità Karmelitana taż-Żurrieq ġiet takkumpanja fil- purċissjoni tal-Madonna tal-Karmnu. Ix-Xogħol Jissokta Matul ix-xhur ta' Settembru, Ottubru, Novembru u Diċembru 2003 tkompla jinbena l-ħajt tal-kor li ħa post l-arzella. Is-Sibt 6 ta' Diċembru 2003 tkompliet l-aħħar tieqa mill-għaxra l-kbar ta' isfel. F'nofs Jannar 2004 tpoġġiet il-gwarniċa tas-saqaf tal-kor. Nhar id-9 ta' Frar 2004 ingħata l-konkrit biex fuqu jitpoġġew il-planki tas-saqaf tal-kor. Fit-12 ta' Frar 2004 inqalgħet biċċa mill-paviment tat-triq quddiem il- bieb tal-kripta fejn se jitpoġġa l-krejn li kellu jtella' l-planki tal-kor. Matul ix-xhur ta' Jannar u Frar 2004 ingħata l-kontrabejt fuq il-planki tal- korsija. Fl-ewwel ġimgħa ta' Marzu ntrama tower crane kbir quddiem il-bieb prinċipali tal-kripta. Ix-xogħol tlesta fis-7 ta' Marzu 2004. Fl-10 u l-11 ta' Marzu 2004 tpoġġew id-9 planki tal-kor li ħadu post l- arzella. Xogħol ieħor li sar kien it-tkomplija taż-żewġ kampnari. It-Tnejn 17 ta' Mejju 2004 inbeda x-xogħol ta' tkaħħil u invjar fuq in- naħa tal-kor wara li ġew ikkuntattjati diversi kuntratturi. Il-ħaddiema li nista' ngħid li baqgħu għaddejjin bix-xogħol tagħhom sa l-aħħar kienu s-Sinjuri Arthur Cassar ta' 41 sena minn Ħal Qormi, Albert Tanti mir-Rabat Malta ta' 39 sena, Dismar Cauchi ta' 52 sena minn Ħal Tarxien, Manuel Bonello minn San Ġiljan ta' 57 sena u Mario Carbone ta' 33 sena minn Bormla. Id-ditta li qiegħda tieħu ħsieb ix-xogħol kollu ta' l-invjar, tikħil tas-soqfa u scaffolding hija f WaterProof-lt Ltd. ta' l-Ibraġġ 7 Is-Sibt 29 ta' Mejju 2004 ingħata bidu għat-twaħħil tal- ħġieġ tat-twieqi l-kbar ta' taħt in- navi. Fil-ġimgħa tal-festa titulari 2004 tlestiet ari mix- xogħol ta' l-invjar fuq in-naħa tal-kor. Wara l-festa dan ix-xogħol tkompla u għal nofs Ottubru 2004 tlesta l-invjar tal-parti ta' fuq tal-ħnejja tal-kor. Nhar is-26 ta' Ottubru 2004 tpoġġew f'posthom iż-żewġ twieqi tal-kor filwaqt li dawn ġew kompluti bil-ħġieġ b'kollox nhar it-18 ta' Jannar 2005. L-istained glass inħadem mid-ditta Mid-Wav Stained Glass ta' Birkirkara fuq disinn ta' Lino Bartolo. Jinħadem il-Bieb Temporanju l-Kbir' Wara xi taħdidiet li kienu ilhom sejrin bejn il- Komunità Karmelitana u l-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. u wara li d-Draughtsman tal- knisja s-Sur Lino Bartolo ra xi xogħol u kien kellem lill-Pirjol Patri Ravmond Calleja u sussegwentament kienu tkellmu bejniethom, ġie deċiż li l-bieb temporanju l-kbir ta' barra jinħadem minn membri u helpers tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. Lino Bartolo għamlilhom id- disinn u x-xogħol ta' l-injam ġie fdat f'idejn is- : Sur Charlie Farrugia, filwaqt li l-ħadid inħadem kollu mis-Sur Jesmond Grech, soċji tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. rispettivament. Jgħinuhom kellhom lis-Sinjuri Ravmond Fenech, Edmond Sciberras u Pierre Vella. Nhar is-Sibt 13 u l-Ħadd 14 ta' Novembru 2004, tpoġġa l-qafas tal-ħadid għal dan il-bieb li jinfetaħ b'sitt (6) bibien. Ġie jiswa ftit aktar minn elf lira Maltin. FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. Fil-fatt ix-xogħol fuq dan il-bieb inbeda f'Ottubru 2004 u tlesta bil-lostru b'kollox bejn l-aħħar ta' Diċembru 2004 u l-bidu ta' Jannar 2005. Sakemm tpoġġa f'postu fl-ewwel jiem ta' Lulju 2005, il-bieb intrefa fis-Sala Miriam Hall biex b'hekk jiġi evitat li jkun jista' jintlaqgħet mid-diversi ingenji li jidħlu fil-knisja. Nhar it-8 ta' Novembru 2004. tpoġġew l-ewwel żewġ twieqi ta' fuq in- navi tal-korsija tan-naħa ta' isfel, dawk li jħarsu lejn in-naħa tal-Ħamrun. Titħabbar id-Data tal-Ftuħ u t-Tberik Uffiċjali tal-Knisja Parrokkjali Fil-quddies tas-Sibt u tal-Ħadd, l-1 u 2 ta' Jannar 2005, il-patrijiet ħabbru li l-ftuħ uffiċjali tal-knisja parrokkjali l-ġdida kien se jsir nhar il-Ħadd, 17 ta' Lulju 2005. It-Tnejn, 7 ta' Marzu 2005 twaqqfet kummissjoni mgħajta mill-Komunità Karmelitana biex tgħin lill-Patrijiet Karmelitani fiċ-ċelebrazzjonijiet tal-festa tal-ftuħ u tberik tal-knisja parrokkjali l-ġdida. Dawn huma: min-naħa tal- Patrijiet Karmelitani r-Rev. Kappillan Patri Alexander Scerri, ir-Rev. Pirjol Patri Ravmond Calleja u r-Rev. Nhar l-1 ta' Ġunju 2005, il-Komunità Karmelitana, f'laqgħa tal-kummissjoni ppreżentat il-programm uffiċjali kif ukoll disinn artistikul' li l-Komunità ser tuża għal dawn il-festi. Dan inħadem mis-Sur David Borg minn Ħaż-Żabbar. Jiġi Ordnat il-Paviment tal-Madum Fil-5 ta' Frar 2005 beda jinħatt l-iscaffolding tal-kor biex ikun jista' jitkompla l-invjar. Wara ġew invjati l-kappella tas-Sagrament u n-niċeċ ta' Santa Venera V.M. u tal-Madonna tal-Karmnu. L-Assistent tal-Perit, Lino Bartolo, insista mal-Patrijiet Karmelitani li l- knisja kellha tinkesa bil-madum għaliex inkella jkun diffiċli li titnaddaf jekk tibqa' bl-art tal-konkos, li riedu wkoll spiża biex jiġi rranġat. Huwa ppreżenta disinn lill-komunità u flimkien mal-Pirjol Patri Ravmond Calleja O. Carm. ġabu diversi kampjuni u stimi. Il-madum ġie ordnat nhar il-5 ta' Frar 2005 mingħand id-ditta Ħal Mann ta' Ħal Lija li tat l-għajnuna tagħha biex dan jitħallas bin-nifs. It-Tnejn 14 ta' Marzu 2005 id-ditta Electrofix Co. Ltd. ta' Ħal Tarxien bdiet ix-xogħol ta' l-elettriku, xogħol li rrekjeda attenzjoni u pjanar minħabba l-ammont ta' pajpijiet li riedu jingħaddu minn taħt il-madum. L-ispiża se tlaħħaq eluf kbar ta' liri u l-biċċa l-kbira tax-xogħol irid isir qabel ma jitqiegħed il-paviment. Il-ħaddiema huma s-Sinjuri Jason Attard, li nzerta huwa d- Direttur ta' l-Armar fil-Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M., Lowell Fenech u Marco Spiteri. Fl-istess żmien, il-Foreman Ġanni D'Amato kien qiegħed jaħdem żewġ pilastri għal fuq l-artal maġġur biex iżommu l-purtiera li se titqiegħed wara l- artal, li quddiemha se titpoġġa is-Sedja tal-Presbiteru li se jmexxi ċ- ċelebrazzjonijiet liturġiċi. L-Erbgħa 16 ta' Marzu 2005 beda jiżżarma t-tower crane li kien jinsab fl- għalqa ta' mal-kripta għax ma baqax (B EH użu għalih. It-Tnejn 21 ta' Marzu 2005 ingħata bidu għall-qlugħ tal-kontrabejt' ta' dik li kienet il-kripta biex ikunu jistgħu jitgħaddew l-pajpijiet tad-dawl qabel ma jitqiegħed il-paviment tal- madum, li se sservi biss ta' sodda biex 'il quddiem isir il-paviment ta' l- irħam. Imut Joseph Mizzi — Il-Ħaddied B'xorti ħażina, nhar it-Tlieta 29 ta' Marzu 2005, għall-għarrieda, wara marda qasira, thabbret il-mewt tal-ħaddied li kien qiegħed jaħdem it-twieqi s-Sur Ġużeppi Mizzi$ ta' Mid-Wav Stained Glass. Din kienet biċċa uġigħ ta' ras għall-Patrijiet Karmelitani peress li t-twieqi ma kinux lesti kollha, iżda wara xi diskussjonijiet ġie miftiehem li x-xogħol jiġi komplut minn uliedu Beverlev u Robert bl-għajnuna tas-Sinjuri Clifford Borg St. John u Mario Sacco. Meta tkellimt ma' Robert stqarr miegħi li għalkemm ix-xogħol tal- Kiles TA' TIFKIRA FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M. ħadid ma kien qatt il-linja tiegħu, iddeċieda li jidħol għall- kumplament tax-xogħol għax missieru Joseph dejjem kien jgħidlu li kienet ix-xewqa tiegħu li jara t-twieqi tal-knisja. lesti f'posthom, xi ħaġa li ma kellux ix-xorti jarahom. Sakemm laħaq inħatt l-iscaffolding tal-kor, il-Kavallier Joseph D'Amatoi miż-Żurrieq, skultura l-kapitelli tal- prospettiva prinċipali. Grupp ta' erba' ħaddiema Frankie Buttigieg, Louis Fiteni, Saviour Spiteri u Samuel Vella bdew it- tkaħħil tal-kmamar sekondarji ċioċ is- sagristija, il-kamra tal-qrar, il-crving room u xi kmamar oħra. Nhar it-2 ta' Mejju 2005 inħatt fil-knisja l-madum u hawnhekk beda x- xogħol tat- tqeghid tas-sodda tat- sa uramel li ġie mgħoddi bir-romblu biex dan seta' jiġi Eżattament ġimgħa wara, it-Tnejn 9 ta Mejju, 2005 beda t-tqegħid tal-madum'' mis- sur Grezzju Farrugia bl-għajnuna tat-tfal tiegħu Christopher u Jean Pierre. Sadanittant tkompla l-invjar tad-dawra tal- kor u baqa' jiżżarma l-iscaffolding. It-Tnejn 23 ta' Mejju 2005 ittieħed ir- i għajnuna Il-Ħadd 22 ta' Mejju 2005 beda t-twaħħil ta' 24 tieqa' ta' l-aluminium għall-kmamar sekondarji. Dawn inħadmu u nġabru mis- Sur George Borg minn Santa Venera U u twaħħlu bl- romblu' li ntuża biex jiġi mballat iż-żrar u r- ramel tas-sodda ta' taħt il-madum filwaqt li dakinhar stess beda l-bini tat-taraġ ta' l-artal. Fuq il- presbiterju qiegħed jitħejja post għall-qari tal-Kelma ta' Alla (l-ambone) u post għall- fonti tal- magħmudija. Pittura fuq il-Prospettiva Prinċipali Waqt waħda mid-diversi laqgħat li kien ikollu mal-komunità, Lino Bartolo infurmahom li fil-kwadru ta' fuq il-prospettiva, jixtieq li ssir pittura li turi lil Kristu Panecrator, bil-figura ta' Marija omm il-Karmelu u n-naħa l-oħra l- figura ta' Santa Venera V.M. Fil-fond tagħha huwa ssuġġerixxa li jsiru l- figuri ta' Sant'Agata li skond it-tradizzjoni kienet tgħix ma' Santa Venera meta kienet Malta, il-Beatu Ġorġ Preca li għal żmien twil għex u miet f'din il-parroċċa ftit 'il bogħod mill-knisja l-ġdida. In-naħa l-oħra fl-isfond naraw lil Elija tiela' s-sema fuq karru tan-nar u dehra tal-knisja l-antika ta' Santa Venera biex tibqa' tfakkarna tul iż-żmien fl-importanza li għandha għall- parroċċa. Lino Bartolo informa lill-komunità li kien se jitlob lis-Sur Michael Attard, iċ-Chairman tal-kumpanija li bniet il-knisja biex jiffinanzja din l-opra. Meta kellem lis-Sur Michael Attard dan laqa' bil-ferħa din l-offerta u fl-aħħar jiem ta' Marzu ġie ffirmat il-kuntratt. Nisperaw li din il-pittura tkun f'postha għall-ftuħ tal-knisja. F'isem il-Vendriżi rridu nirringrazzjaw lis-Sur Michael Attard ta' dan il-ġest sabiħ li se jibqa' jfakkarna fih għal dejjem. Via Sagra, Sopraporta u Linef Meta tlabt lis-Sur Mario Coleiro xi tagħrif dwar il-Via Sagra, mill-ewwel qalli li l-knisja hija d-dar ta' Alla u għalhekk jixraq li tkun armata kif imiss. Sa mill-bidu tal-bini tal-knisja l-ġdida dan il-ħsieb kien f'moħħ il-Vendriżi u issa li l-knisja hija lesta, beda jidher ix-xogħol li sar f'dawn l-aħħar snin biex il-knisja tibda tiżżejjen kif jixraq. Ftit tas-snin ilu l-knisja tagħna qalgħet b'rigal sett ta' Via Sagra ferm sabiħa li qabel kienet fil-knisja tal-Madonna tal-Midalja Mirakoluża tal-Blata l-Bajda. Din kienet tneħħiet minn din il- knisja meta kien sar ix-xogħol ta' modernizzar biex fiha jitqiegħed il-fdal tal- Beatu Ġorġ Preca li kien joqgħod Santa Venera. L-erbatax-il stazzjon tal-Via FTUH U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, Sagra jikkonsistu f'alto riljev li jikkonsisti f'madwar seba' figuri kull waħda. Dawn x'aktarx huma xogħol id-ditta Franċiża Gallard £ Fils ta' Marsilja. Ġie deċiż li ma' dawn l-erbatax-il stazzjon jiżdiedu tnejn oħra li juru l-Aħħar Ċena u Kristu Rxoxt u dan biex il-Via Sagra tkun skond il-liturġija u titqiegħed b'mod unit fil-knisja. Ix-xogħol ta' l-alto riljev sar mis-Sur Renzo Gauci ta' Ħal Tarxien filwaqt li l-kwadri saru mis-Sur L Il-kumplament tal-Via Sagra ġiet restawrata u mogħtija dehra li tixraq aktar għall-knisja tagħna, minn Mario Coleiro', Viċi-President tal-Kumitat Festi Esterni Santa Venera. Is-Sinjuri Jesmond Grech u Charlie J Farrugia, soċju u membru tal-kumitat rispettivament, ħadmu x-xogħol tal-ħadid biex il-Via Sagra setgħet tiddendel mal- Xogħol ieħor li sar biex il-knisja tkompli tiżżejjen kien mis-Sur Johnnv Mizzif' minn Santa Venera, bil-kollaborazzjoni tas-Sinjuri Mario Amaira u Joseph Zammit li ħadmu s- / sopraporta biex magħha jiddendel il-pavaljun I tad-damask fin-nava fejn se tintrama l-vara. Ix-xogħol ta' l-induratura sar mill-istess persuni. Ma' dawn ħadmu wkoll żewġ lopop għal-linef u żewġ brazzi għal mal-pilastri ta' fejn se tintrama l-vara. L-iskultura tagħhom ħadimhom is-Sur Edmond Sciberras. Id-damask inxtara minn Mario Coleiro u xi donaturi oħrajn u l- ħjata tiegħu saret mis-Sur Ernest Camilleri. Mario Coleiro ħadem ukoll sett ta' sitt xemgħat biex jintramaw fejn il-vara. Id-ditta Dallas ta' Triq Ħal Qormi tal-Hamrun offrew żewġ linef biex jintramaw ħdejn il-vara titulari. Is-Sur Joe Cucciardi minn Santa Venera ħadem ix-xogħol tal-karpenterija fuq l-artal biex dan seta' jiġi trasportat fil-knisja l-ġdida. Għeluq B'dan it-tagħrif ippruvajt niġbor flimkien dak li ġara f'medda ta' aktar minn 532 sena. Kull kelma għandha titqies bhala radd il-ħajr lill-Mulej u lill- Qaddisa Titulari Santa Venera ta' kemm għamlu ma' din il-parroċċa. Ikun xieraq li l-kontenut kollu niddedikah b'ringrazzjament lil Alla tas-saħħa u l- kapaċità li ta lill-ħaddiema kollha, lil kull min b'xi mod ikkontribwixxa, lil dawk kollha li offrew l-għajnuna tagħhom, lill-poplu Vendriż kollu u lil tant Patrijiet Karmelitani li bl-għaqal tad-deċiżjonijiet li ħadu u bil-ħila tagħhom illum qegħdin ngħixu avveniment storiku bhal dan fir-raħal tagħna ta' Santa Venera. Bix-xieraq li nsellem lil dawk kollha li kienu involuti fil-knisja sa minn meta Santa Venera saret parroċċa u li llum m'għadhomx magħna, għax li kieku ma kinitx id-determinazzjoni tagħhom, kieku aħna ma writniex dan kollu. Biex wasalt għal dawn il-kitbiet kienet meħtieġa l-għajnuna ta' diversi, fosthom ir-Rev. Patri Robert Farrugia O. Carm. ta' l-għajnuna tiegħu għal tagħrif mill-knisja l-antika, lir-Rev. Kappillan Patri Alex Scerri O. Carm. għal tagħrif konness mal-parroċċa, ir-Rev. Pirjol Patri Ravmond Calleja O. Carm., ir-Rev. Pirjol Patri Amadeo Zammit O. Carm. u r-Rev. Patri Maurice Abela O. Carm., Segretarju tal-Provinċja Karmelitana għal tagħrif tal-provinċja. Nirringrazzja wkoll lis-Sur Stanlev Spiteri ta' l-għajnuna tiegħu fil-Malti u għar-ritratti, lid-Draughtsman Lino Bartolo tat-tagħrif utli fuq il-proġett tal-knisja, lis-Sur Michael Zerafa għar-ritratti u tagħrif, lis-Sur Mario Coleiro għat-tagħrif storiku tiegħu, lis-Sur Christian Micallef għall-informazzjoni miġbura meta ssaqqfet il-korsija tal-knisja u lis-Sinjuri Vince Calleja, Paul Gauci, Charles Muscat u Paul Xuereb għar-ritratti. Provinċjali — bl-Uffiċċ 1. ju Tagħhom f'Santa Venera jun Vassallo O. Carm. Patri Ġustin Sant O. Carm. 1979-1984 u 5. Patri Robert Farrugia O. Carm 1991-1997, Pirjoli — Knisja l-Antika u Matriċi Rev. Patri Dijonisju Spiteri O. Carm. Rev. Patri Ġwanni Mallia O. Carm. 1935-1946; 6. — Rev. Patri Ġwann Zahra O. Carm. Rev. Patri Ġwann Zahra O. Carm. Rev. Patri Marjan Farrugia O. Carm. FTUĦ U TBERIK UFFIĊJALI TAL-KNISJA PARROKKJALI L-ĠDIDA TA' SANTA VENERA V.M, 2000-2003 u 20. 2003- Pirjoli — Knisja l-Ġdida 1982-1988; 3. — Rev. Patri Franġisk Grech O. Carm. Rev. Patri Ġiljan Calleja O. Carm. 1994-2000 u 5. — Rev. Patri Ravmond Calleja O. Carm. Kappillani — bis-Sede fil-Knisja l-Antika u Matriċi Rev. Patri Ġwann Azzopardi O. Carm., mill-Mosta — 1918-1923 (Twieled nhar it-12 ta' Ġunju 1879 u miet fit-13 ta' Awissu 1943); Rev. Patri Indri O. Carm., mill-Belt Valletta — 1923-1935 (Twieled nhar is-7 ta' Awissu 1873 u miet nhar l-24 ta' Settembru 1949); Rev. Patri Alphons Zammit O. Carm., miż-Żejtun — 1935-1946 (Twieled nhar it-30 ta' Mejju 1899 u miet nhar l-14 ta' Mejju 1997); 4. — Rev. Patri Wistin Caruana O. Carm., miż-Żejtun — 1946-1961 (Twieled nhar it-2 ta' Ġunju 1900 u miet nhar it-3 ta' Marzu 1969); Rev.Patri Kiljan Azzopardi O. Carm., minn Ħal Luqa — 1961-1967 (Twieled nhar it-22 ta' Frar 1932 u miet nhar l-4 ta' Lulju 1998); 6. — Rev. Patri Franġisk Grech O. Carm., mill-Ħamrun — 1967-1979 (Twieled nhar it-3 ta' Awissu 1926 u miet nhar il-15 ta' Jannar 2004); Rev. Patri Ġużeppi Falzon O. Carm., mill-Hamrun — 1979-1988 (Twieled nhar it-12 ta' Ottubru 1944); a 8. — Rev. Patri Damian Cachia O. Carm., mill-Ħamrun — 1988-1991 (Twieled nhar it-18 ta' Marzu 1934). Kappillani — bis-Sede fil-Knisja Parrokkjali (il-Kripta) 9. — Rev. Patri Joe Vella O. Carm., mill-Fgura — 1991-2003 (Twieled nhar is-7 ta' Awissu 1958); u Rev. Patri Alexander Scerri O. Carm., mill-Ħamrun — 2003- (Twieled nhar is-6 ta' Diċembru 1971). Il-Karmelitani f'Santa Venera — Santa Venera Lulju/Awissu 1984: Il-Karmelitani f'Santa Venera minn Fr. Patrick Abela O. Carm. — Programm tal-Festa ta' Santa Venera V.M. 1966; Il-Knisja Parrokkjali u l-Kunvent tal-Karmnu f'Santa Venera minn Fr. David Felice Pace O. Carm. — Programm tal-Festa ta' Santa Venera V.M. 1967; Il-Knisja l-Ġdida ddedikata lil Santa Venera mill-Kappillan Patri Kiljan Azzopardi O. Carm. — Programm tal-Festa ta' Santa Venera 22-26 ta' Lulju 1964; Il-Mixja lejn Knisja Parrokkjali Ġdida ta' Santa Venera b'tagħrif miġbur minn Silvio Farrugia — Programm tal-Festi f'Ġieħ Santa Venera V.M. 1990; Il-Ħolma Ssir Realtà, Il-Mixja lejn Knisja Parrokkjali Ġdida ta' Santa Venera b'tagħrif miġbur minn Silvio Farrugia — Programm tal-Festi f'Ġieħ Santa Venera V.M. 1991-1992; Il- Knisja l-Qadima u Matriċi u l-Kunvent Tagħha b'kitba ta' Mario Coleiro; Il-Mixja ta' 75 Sena Parroċċa b'tagħrif u kitba ta' Mario Coleiro — Programm tal-Festi ta' Tifkira f'Ġieħ Santa Venera V.M. f'Għeluq il-75 Sena Parroċċa 1993; Il-Progress li Sar fil-Bini tal-Knisja Parrokkjali l-Ġdida ta' Santa Venera b'tagħrif miġbur minn Mario Coleiro — Programm tal-Festa f'Ġieħ Santa Venera V.M. 1994, 1995, 1996, 1997, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004: Il-Ftuħ tal-Kripta tal-Knisja l-Ġdida — Ġrajja li seħħet 30 sena ilu minn Michael Zerafa — Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. — Programm tal-Festa 1999; Ġurnata u Ħin Memorabbli minn Mario Coleiro; Apprezzament Emanuel Gatt ( 'Il-Pajsu' )— kitba ta' Stanlev Spiteri — Kumitat Festi Esterni Santa Venera V.M. Festa 2003; Il-Karmelitani f'Santa Venera 1913-2000 ta' Patri Serafin Abela O. Carm; u Arkivji tal-Knisja l-Antika u Matriċi.