Is-Sena u d-dawrien tad-Dinja max-Xemx BISESTIL Ġulju Cesare bil-ħidma ta' l-astronomu Soriġene, fis- sena 45 Q.K. qejjes u sejjes tl is-sena fuq id-dawrien tad- dinja matdil id-dawra tax-xemx u qatagħha li hi ta' 365 jum u 6,sigħat. Amar għalhekk, li s-seni mexxejja għand- ha tkun ta' 365 jum u kull 4 snin, jiżdied jum fix-xahar ta' Frar. B'hekk jiġu magħduda s-6 sigħat ta' fuq it-365 jum tas-sena, B'din iż-żjieda Frar igħodd 29 jum, u s-sena tissejjaħ bisestil. Biex wieħed iżomm bil-ħeffa, liema sena tafibat bisestil, idaħħal l-għadd 4. fiha, u dik li jidħol fiha bid-dumis, bla ma jħalli fdal, dik tkun sena bisestil. 1600, 1604, 1674, 2000, u hekk nibqgħu sejrin 2400, 2880, 3200 u otfirajn, jidħol fihom bla ma jiħalli fdal l-għadd 4, mela fihom talibat is-sena bisestil. Dan. il-qies tad-dawrien tad-dinja max-xemx, mis-sena 45 Q.K., baqa' sejjer sas-sena 1582 W.K., iżda Papa Girgor XIH waqqfu; għaliex sab li d-dinja biex tagħmel id-dawra tagħha max-xemx, tieħu 365 jum, 5 sigħat, 48 minuta u 46 dqiqa; jiġifieri, 1l-il-minuta u Id-il-sekonda inqas milli stabbilixxa Ġulju Cesare: u dan il-frak ta' żmien sal-1627 jintela' i3-il-jum, u sal-1582 inġabru għaxart ijiem (10): u dan il-għelt sewwieh il-Papa Girgor XIII Għalhekk dan il-Papa, għamel tiswira ġdida ta' żmien; u amar illi l-għada— il-Ħarnis, L4 ta' Ottubru 1582, id-data tkun u tiġi mħarsa, il-Ġimgħa 15 ta' Ottubru ta' l-istess sena (1582) u sabiex għalli ġej ebda farka ta' tàl-ta' żmien ma jkun hemm bejn il-għadd. tal-jiem, fuq dawn is-sisien, matàl is-sena, u d-dawrin tad-dinja max-xemx, qata' wkoll, illi kull 400 sena, ma jintgħaddux iżjed mitt sena bisestil bħal qabel, matàl l-amar ta' Ġ Cesare; iżda 97; jiġifieri 3 snin anqas: u tiżdied sena bisestili, ngħidu aħna, barranija. Kull 3063. sena: biex hekk jista' joqtol dawk. il-frakijiet ta' żmien, li matfil 3063 sena, jinġemgħu 24 siegħia. Dan is-sies ta' xejra ta' żmien, hekk imsejjaħ ''riforma gregoriana', ġie milqugħ minn Franza bejn l-għaxra u l-għox- rin ta' Diċembru ta' dik is-sena li ġie fiha mxandar (1582) fl- artijiet Kattoliċi tal-Ġermanja sentejn wara, jiġifieri fl-1584. il-Protestanti għall-ewwel ħasbuha li jixraq iżjed ma jaqblux mal-qies tad-dawrien tad-dinja max-xemx, milli jmejlu rashom lejn amar il-Papa; u ma fiaddnuhx. il-Ġermanja ħaddnet din ir-riforma fl-artijiet kollha tagħha mid-dsatax ta' Frar sal-ewwel ta' Marzu 1600; u bejn it- tlieta u l-erbatax ta' Settembru 1752 laqgħetu wkoll l-Ingil- terra. ir-Russja baqgħet timxi fuq l-almanakk Ġuljan bi 13- il-sena warajna.