Dan l-arkitett magħruf twieled ġo Ħ' Attard fit- 22 ta' Diċembru 1591. Missieru kien jismu Ġakbu u Ommu Katarina mwielda Tabone. Ġakbu, missier Tumas, kien 'scarpellino' (skultur) waqt li zijuh, l-Inġinier Andrea Dingli, kien arkitett ta' fama kbira. Oħtu Gulia kienet miżżewġa lil Ġwann Galea minn Ħaż- Żebbuġ nhar it-8 ta' Ottubru 1606 u oħtu oħra Clementia kienet miżżewġa lil Domenico Mallia fid- 19 Ta' Diċembru 1621. Tumas kellu wkoll żewġ kuġini min-naħa ta' ommu, dawn kienu… Dun Marku Tabone - it-tieni Kappillan ta' Ħ'Attard - u Patri Angelo Tabone li kien Dumnikan. Fl-1629 Tumas iżżewweġ ta' 40 sena, lil Arġenta Dingli mis-Siġġiewi u minn dak iż-żwieġ twieldu 6 ulied, fosthom kien hemm qassis Dun Ġwann Battista li qaddes fil-21 ta' Settembru 1652 Tumas twieled fi żmien meta kien hemm ħtieġa kbira ta' fortifikazzjonijiet. Ma ninsewx li Malta ma kienx ilha wisq li ħelset minn assedju kiefer, u fil- belt il-ġdida, kienu meħtieġa s-swar u fortifikazzjonijiet oħra. Minħabba dan, it-tfal li kienu juru l-iċken ġibda lejn l-arkitettura kienu mill-ewwel jitqiegħdu taħt il-kura ta' xi arkitett biex jgħallimhom l-arti tiegħu. Tumas li wera ġibda lejn din l-arti beda jistudja l-matematika u aktar tard beda jitħarreġ ma' Matteo Coglituri kif ukoll ma' l-Imgħallem Giovanni Attard minn Haż-Żebbuġ. Dawn it-tnejn ħadmu flimkien fuq l-Akwedott li kien qed jibni l-Granmastru Wignacourt. Damu jaħdmu mill-1610 sa l-1614 Xogħol importanti ta' Tumas kien meta bena u żejjen il-bieb tal-Belt magħruf bħala 'Porta Reale'. Dak il-bieb kien it-tieni wieħed, għax qablu kien hemm ieħor magħruf bħala 'Porta San Giorgio. Hadem ukoll fil-Palazz ta' l-Isqof li dak iż-żmien kien Balthasar Cagliares (1615 - 1633). Waqt dan il-bini, ġara fatt kurjuż. L-Isqof beda jsibha diffiċli biex isib ħaddiema u mgħallmin biex jaħdmu fil- Palazz tiegħu, għax il-Granmastru kien qiegħed jeħodhom hu fix-xogħlijiet tiegħu. Għalhekk l-Isqof iddeċieda li jagħti t-tonsura lill-ħaddiema kollha tiegħu. B'hekk dawk il-ħaddiema ġew magħduda bħala kjeriċi li fuqhom il-Granmastru ma kellu ebda setgħa u x-xogħol fuq il-Palazz seta' jitkompla. Tumas kien wieħed mit-tonsurati, għalhekk kellu jilbes is-suttana u jitqies bħala kjeriku. Tumas ħadem ukoll: 1614 fil-Knisja l-antika tal-Mosta 1616 fil-Knisja tan-Naxxar 1632 fil-Knisja ta' Haż Żebbuġ 1633 fil-Knisja (faċċata u koppla) l-Qadima ta' Birkirkara li kien beda Vitor Cassar. fil-Knisja ta' Ħal Għargħur fil-Knisja ta' Haż Żabbar fil-Knisja tal-Gudja Il-kapaċità tiegħu ġiet magħrufa saħansitra min- nies barranin, fosthom mill-Marchese Giovanni de Medici li ġie mibgħut hawn Malta bħala kunsillier ta' l-Istat ta' Ferdinandu Gran Duka tat-Toscana, biex jirrapporta fuq l-istat tal-fortifikazzjonijiet ta' Malta. Tumas Dingli tah għajnuna kbira u urih ħafna difetti u anke qallu kif kellhom jissewwew. Fuq dan sar ħabib intimu ta' dak is-sinjur. Banda Santa Marija - Attard Għoxrin Edizzjoni 13 Tumas Dingli miet fit-22 ta' Jannar 1666 Ir-ritratt ta' Tumas, maħdum biż-żejt, kien miżmum b'għożża kbira fil-'Villa tas-sinjuri Marchesi' ġo Ħ'Attard. Dan kien juri lil Tumas Dingli mejjet u r-ritratt kien meqjus bħala wieħed tal-familja. Qabel ma nitkellmu dwar Tumas Dingli bħala arkitett, jeħtieġ niċċaraw u nikkoreġu xi dati tal-bini tal-Knisja ta' Ħ' Attard. Jekk inħarsu fuq il-blata tal-bieb li aħna nsejħulu 'tan-nisa', dak tan-naħa tal-kampnar, insibu mnaqqax l-annu 1613. Dan ma jfissirx li dik hija d-data ta' meta bdiet tinbena l-knisjal Ma ninsewx li din id-data qiegħda 13 il-filata 'l fuq mill-pedamenti. Barra minn dan ma ninsewx li qabel ma beda l- bini tal-knisja kellu jsir it-tħaffir sakemm jinstab il- blat biex fuqu jitqiegħdu l-pedamenti. Xogħol li mill- anqas kellu jieħu xi tliet snin (jekk mhux iżjed) meta nqisu li dak iż-żmien kollox kien isir bl-idejn. Ħaġa oħra hija li jekk nidħlu fil-knisja u nħarsu 'l fuq lejn iċ-ċirku li fuqu titla' l-koppla nsibu annu ieħor 1624. Dan ma jfissirx li dak hu l-annu ta' meta l-knisja kienet lesta. Kien għad jonqos it-tambur imbagħad il-koppla u fl-aħħarnett il-lanterna. Xogħol li seta' ħa xi tliet snin jew erbgħa oħra. Dan li għedna juri li Tumas Dingli ma nistgħux ngħidu li kien l-arkitett tal-Knisja ta' H' Attard għax fl-1610 (u forsi qabel ukoll) kellu biss 19-il sena jew anqas. Nistgħu u għandna ngħidu li kien l-'iscarpellino' li ħadem l-iskultura tal-Knisja. Dan jidher ċar fil- kuntratt li kien sar fl-1615 u li fih Tumas flimkien ma' Gianni Attard kellhom jieħdu 100 skud tax- xogħol li kienu għamlu fil-knisja ta' Ħ' Attard bħala Imma f'kuntratti oħrajn li saru aktar tard (ħabta ta' l-1633) insibuh imniżżel bħala 'scarpellino et architetto' . (ara Teżi dwar Tumas Dingli ta' Evelvn Pullicino B.A. Hons (Hist) fil-fuljett tal-Festa S. Marija 1992 p 11). Dan juri li Tumas baqa' sejjer bl-istudji tiegħu biex sar arkitett u 'l quddiem kien jiddisinja wkoll il-bini li kien jaħdem fih bħala 'scarpellino' Il-Knisja ta' Ħ' Attard hija l-unika knisja minn dawk li ħadem fihom Tumas Dingli; li għadha kif ħalliha hu…għax l-oħrajn kollha jew inħattu - bħal tal-Mosta l-qadima - jew sarilhom xi tibdil ieħor. Jalla aħna li qegħdin ngħixu llum, ngħożżu u nieħdu ħsieb sewwa, dak li għandna biex jirnexxielna ngħadduh sħiħ lil ta' warajna. Għoxrin Edizzjoni