ċil Lejn aġenda Anti-Razzista fl-edukazzjoni Il-mewġa qawwija ta' preġudizzju razzjali li ħakmet 'il-pajjiż f'dawn l- aħħar ġimgħat ħasdet u nikktet lil kull min qiegħed jaħdem biex il-membri ta' din is-soċjetà jiżviluppaw l-attitudnijiet u l-ħiliet neċessarji biex ikunu jistgħu aktar elementi li spikkaw f'dawn il-ġimgħat ta' manifestazzjoni razzista huma l-injoranza kulturali, in-nuqqas kbir ta' informazzjoni, il-prużunzjoni u l- arroganza ta' min jaf li jista' jirbaħ il-qlub u jħaddar lin-nies billi jiżola kulturi partikolari u jiġġenera klima ta' stmerrija u biża madwarhom. Sfortunatament, l-iskuża tal-libertà tal-kelma, in-nuqqas ta' sofistikazzjoni politika ta' min jikkontrolla l-midja u l-għatx li għandha l-midja għas-sensazzjonaliżmu, qegħdin joffru infrastruttura kulturali li tiffaċilita din l-attività anti-soċjali. L-aċcess faċli għall-mezzi ta' komunikazzjoni popolari, imżewġa ma' sistema legali li ma tipproteġix biżżejjed lill-vittmi tar-razziżmu, tiftaħ it-triq beraħ biex id-diskors razzist isir diskors eġemoniku. Quddiem din l-isfida l- awtoritajiet Ċivili u tal-Knisja għandhom l-obbligu morali u etiku li b'mod attiv jirreżistu l-istrateġija razzista. Is-sistema edukattiva hija waħda mill- istituzzjonijiet tas-soċjetà ċivili fejn l-Istat u l-Knisja jistgħu jirreżistu r- razziżmu. Permezz ta' programmi edukattivi mibnija fuq l-affermazzjoni u ċ- ċelebrazzjoni tad-diversità, l-Istat u l-Knisja jistgħu joħolqu strateġija kontro- eġemonika maħsuba biex l-istudenti żgħar, żgħażagħ u adulti jipperswadu lilhom infushom li l-konflitt kulturali m'huwiex fl-aħjar interess tal-komunità Maltija. Nifhmu t-Terminloġija Waħda mill-karatteristiċi ewlenin tad- diskussjonijiet u l-kitbiet riċenti dwar ir- razziżmu kienet il-kunfużjoni fit-terminoloġija u n-nuqqas ta' għarfien tal-kumplessità kunċettwali tas-suġġett. Ħafna mill- protagonisti tad-dibattitu lokali dwar ir- razziżmu urew li m'għandhomx ħakma tajba tal-lingwaġġ normalment użat minn analisti, teoristi, politiċi ppreparati sew, ġurnalisti ta' stoffa u attivisti li qegħdin jikkumbattu din il- forma ta' oppressjoni. Hekk, per eżempju, il- ftit kienu kapaċi jiddistingwu bejn razziżmu u etniċità. Barra minn hekk, il-kelma diskriminazzjoni ntużat b'mod laxk u vertikali u dak orizzontali, u razziżmu internalizzat u kollużjoni razzista. Komunità edukattiva li trid tirreżisti r- razziżmu ma tistax ma tiffamilajrizzax ruħha mal-glossarju razzjali. Edukaturi li għandhom ħakma tajba tat-terminoloġija awtomatikament jifhmu l-kumplessità ta' dan il-qasam u jkunu f'qagħda li jikkomunikaw b'mod kumpless fuq is-suġgett. Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali, maħruġ mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni f'Diċembru ta' l-1999, huwa mnebbaħ minn politika edukattiva li għandha l-għan li tissoċjalizza lill- istudenti f'kultura demokratika, pluralista u inklużiva. Għalhekk, id-dokument joffri punt ta' tluq tajjeb għal kull min irid jiżviluppa pedagoġija anti-razzista. Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali jagħraf l- intensifikazzzjoni tal-proċess multikulturali f'pajjiżna. Din l-isfida soċjali titlob li 'is- sistema edukattiva…tħarreg lill-istudenti fl-arti tar-rispett, il-kooperazzjoni, u s-solidarjetà bejn il-kulturi' (p.24). L-iżvilupp ta' dawn il-ħiliet għandu jgħin lill-istudenti 'jifhmu aħjar id- differenzi individwali, lokali u reġjonali…biex ikunu jistgħu jgħixu b'mod effettiv u produttiv f'kuntest ikkaratterizzat mid-diversità soċjo- kulturali' (p.24). Biex din l-isfida titwettaq, il-komunità edukattiva trid twarrab sistemi ta' tagħlim mibnija fuq l-illużjoni ta' klassijiet/gruppi omoġenji u, skond il-Kurrikulu, tħaddan u tħaddem ''pedagoġija li tirrispetta u tiċċelebra l-kalejdoskopju ta' realtajiet u stejjer personali Il-mewġa qawwija ta' preġudizzju razzjali li ħakmet 'il-pajjiż f'dawn l- Minħabba f'hekk, id-dibattitu tilef il-kumplessità tal-kunċett ta' diskriminazzjoni li jinkludi, fost ħwejjeġ oħra, it-tqassim żbaljat u inġust ta' servizzi u riżorsi, ċaħda ta' drittijiet u tbarrija ta' individwi/gruppi minn parteċipazzjoni sħiħa fis-soċjetà. L-istess simpliċiżmu ntwera madwar il-kunċett ta' identità razzjali u etnika. Ma saret l-ebda analiżi ta' kif tissawwar identità u lokazzjoni razzjali, etnika jew kulturali f'kuntest razzjali partikulari. Problema oħra fid-diskors kien il- fatt li l-kelma razziżmu ntużat b'mod totalizzanti, bħal li kieku din il-kelma tispjega l-fenomeni kollha ta' din l-oppressjoni. Kawża ta' dan id-diskors totalizzanti, id-dibattitu ma ħariġx id-differenzi bejn, per eżempju, razziżmu attiv u razziżmu passiv, razziżmu aħħar ġimgħat ħasdet u nikktet… 66 Is-sistema edukattiva hija waħda mill- istituzzjonijiet tas-soċjetà ċivili fejn l- Istat u l-Knisja jistgħu jirreżistu r- razziżmu 69 Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali jagħraf l- intensifikazzzjoni tal-proċess multikulturali f'pajjiżna. li jiddefinixxu kull klassi f'kull skola f'Malta' (p.30). B'dan il-mod, l-istudenti jibdew jgħixu u jqisu d-diversità bħala barka soċjali. L-għarfien, ir-rispett u ċ-ċelebrazzjoni tad- differenzi m'humiex kunċetti astratti iżda esperjenzi konkreti. Għalhekk, is-solidarjetà soċjali tista' tibda tixxettel mit-tfulija bikrija. Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali jisħaq li minn kmieni t-tfal għandhom jipparteċipaw fi proċess edukattiv li jgħinhom ''jidentifikaw, japprezzaw u jimmanifestaw. .id-differenzi ta' bejniethom ..jiżviluppaw sens. ta' kooperazzjoni… rispett tad-drittijiet umani u tal-ħlejqiet l-oħra' (p.74). L-infrastruttura teknoloġika eżistenti u futura, u riżorsi oħrajn, għandhom jitpoġġew għas-servizz tal-prinċipju tad-diversità. It-teknoloġija ta' l-informatika għandha twassal biex il-proġett ta' kooperazzjoni u għarfien tad-diversita' jaqbeż ix-xefaq ta' pajjiżna u, skond il-Kurrikulu, l- istudenti Maltin ''jersqu eqreb lejn studenti li qed jgħixu fi rkejjen differenti tad-dinja' (p.27). Programm edukattiv li għandu l-għan li jtella' lill-istudenti b'mentalità anti-razzista ma jistax jaħrab minn analiżi storika ta' kif ir- razziżmu jissawwar u jinfirex. Barra minn hekk, l-apprezzament ta' kulturi differenti jistrieħ fuq informazzjoni dwar il-faċcati differenti tal-ħajja f'pajjiżi u reġjuni ġeografiċi differenti. Għalhekk, il-pedagoġija anti- razzista għandha l-għeruq tagħha fil-fatti storiċi u attwali. Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali jagħraf l- ħtieġa li l-istudenti jagħnu l-kapital kulturali tagħhom f'dan il-qasam. Fit-taqsima li titratta l-Għanijiet Ġenerali d-dokument iħeġgeg lill- iskejjel biex ilaqqgħu lit-tfal mal-kultura, l- istorja u r-reliġjonijiet differenti fir-reġjun tal- Mediterran u l-istorja ta' Malta bħala parti minn dan ir-reġjun…il-kultura, l-istorja u r- reliġjonijiet differenti tal-Kontinent Ewopew (p. 51). Din id-dimensjoni Ewro-Mediterranja, imżewga mal-bżonn li 'l-pajjiż jkollu wkoll nukleu ta' nies li għandhom ħakma tajba ta' ilsna meqjusa bħala strateġikament importanti, bħaċ-Ċiniż, il-Ġappuniż, ir-Russu u l-Għarbi' (p.82), u l-bżonn ekumeniku li l-istudenti jsiru jafu aktar 'il-karatteristiċi tar-Reliġjonijiet ewlenin u dwar kif kull waħda tipprova twiegeb għall-istess mistoqsijiet fundamentali ghall- eżistenza umana'' (p.52), fost għerf ieħor, toffri sfond informattiv għat-tkattir ta' l-interess, it- tqarrib, il-fehem u s-solidarjetà ma' soċjetajiet u kulturi differenti. Skejjel li huma mpenjati li joffru kuntest edukattiv kulturalment pluralista u anti-razzjali għandhom isibu fil-Kurrikulu Minimu Nazzjonali l-ingredjenti bażiċi biex jaħmu pedagoġija li twassal-biex l-istudenti jikkonfrontaw t-territorjaliżmu kulturali. Kurrikulu anti-razzist għandu jagħraf il- bżonn li jinkludi għerf u perspettivi li m'humiex mill-Punent. L-ewroċentriżmu jxejjen u jikkontradixxi l-impenn lejn multikulturaliżmu ġenwin, u jimblokka l- possibilità li l-istudenti jagħrfu r-razziżmu u l- opressjoni fihom infushom u fis-socjetà. Fil- fatt, kurrikulu ewroċentriku jappoġġja, b'mod konxju jew passsiv, is-superjorità tal-ħsieb tal- Punent fuq kull ħsieb ieħor, u jagħlaq lill- istudenti f'fortizza kulturali. Din il-fortizza trawwem fl-istudenti mentalità li dak xollu li huwa tajjeb, avvanzat, progressiv u sofistikat għandu l-għeruq tiegħu fil-ħsieb u l-ġenju tal- Punent. Programmi Edukattivi fl-Iskejjel Pedagoġija anti-razzista ma tiżolax dan l- impenn f'suġġett speċjalizzat. Fi kliem ieħor, fejn hemm impenn ġenwin lejn din il- pedagoġija l-għalliema kollha u l-bqija tal- komunità edukattiva huma responsabbli għat- twettiq ta' dan il-proġett soċjo-kutturali. B'hekk l-iskola tevita li toħloq gżejjer kulturali inkompatibbli u/jew kontradittorji. Programm edukattiv f'dan il-qasam irid jagħraf il-proċess ta' l-iżvilupp uman. Fl-isfond tat-tfulija bikrija l-programm jieħu xejra konkreta u qrib il-ħajja immedjata tat-tfal. L- iżvilupp ta' l-istima personali huwa wieħed mill-għanijiet ewlenin f'dan il-qasam. It- trawwim ta' stima personali jgħin lit-tfal individwali japprezzaw lill-ħbiebhom u 'l- adulti li jiffurmaw parti minn ħajjithom. Permezz ta' l-iżvilupp ta' l-istima personali l- infrastruttura emozzjonali tkun f'qagħda li titmalja ma' l-esperjenza konkreta u viżibbli tad-differenzi. L-esperjenza konkreta tat-tfal f'din il-fażi tal-kontinwu uman timmanifesta ruħha f'differenzi fiżiċi, f'ilbies, ikel u ċelebrazzjonijiet tradizzjonali differenti, u f'tipi differenti ta' mużika, żfin u attivitajiet konkreti oħra. Fil-livell primarju l-programm edukattiv ikompli jibni fuq il-proċess mibdi fit-tfulija bikrija. F'dan il-livell, it-tfal jibdew jiffamiljarizzaw ruħhom ma' letteratura internazzjonali u ma' l-istorja u l-iżvilupp ta' tradizzjonijiet lokali u reġjunali, u jsiru jafu aktar dwar kif kulturi, soċjetajiet u komunitajiet differenti jwieġbu għall-bżonnijiet fundamentali tal-bniedem. L-istess programm irid jaħseb biex l-informazzjoni tintiseġ ma': żvilupp ta' attitudni pożittiva u kritika lejn kulturi differenti; rieda li wieħed jitgħallem mill-esperjenzi ta' kulturi differenti; u rieda li wieħed jirreżisti forom differenti ta' preġudizzju, intolleranza u diskriminzzzjoni. Dan l-iżvilupp attitudinali, flimkien ma' l- gharfien neċessarju, għandu jiffaċilita l-proċess ta' żvilupp ta' ħiliet fil-koperazzjoni, djalogu, ħsieb kritiku, soluzzjoni ta' problemi u konflitti, empatija, u bini ta' argumeat, fost ħiliet oħra. Mingħajr l-iżvilupp ta' dawn il- ħiliet il-proġett anti-razzista fil-livell primarju jibqa' eżerċizzju akkademiku. Fil-livell sekondarju, l-esperjenza konkreta Programm edukattiv li għandu l-għan li jtella' lill-istudenti b'mentalità anti- razzista ma jistax jaħrab minn analiżi storika ta' kif ir- razziżmu jissawwar u jinfirex. 66 L-iskola għandha tinvesti f'kotba u materjal ieħor li jindirizza l- multi- kulturaliżmu u l-anti- razziżmu qq No.7 € 2000 tibqa' l-perm li fuqu ddur il-pedagoġija anti- razzista. It-tisħiħ tal-ħsieb kritiku u riflettiv għandu jwassal biex il-programm jieħu xejra aktar prassjali. Dan ifisser li l-esperjenza personali u soċjali ta' l-istudenti tintefa' taħt il-lenti kritika tal-klassi bit-tama li sseħħ xi forma ta' trasformazzjoni f'ħajjithom. B'mod aktar speċifiku, il-pedagoġija anti-razzista fis- settur sekondarju għandha tgħin lill-istudenti: - jagħrfu kif tissawwar identità razzjali; -jirriflettu dwar kif qegħdin jipparteċipaw fil-proġett razzista; - jagħrfu l-impatt tar-razziżmu fuq l- iżvilupp personali u soċjali tagħhom; - jagħrfu l-proċess ta' soċjalizzazzjoni f'kultura razzista; - jagħrfu u jifhmu kif ir-razziżmu jimmanifesta ruħu f'forom u livelli differenti; - jagħrfu d-differenza bejn razziżmu attiv u dak passiv; - jifhmu kunċetti bħal privileġġi soċjali, kollużjoni u razziżmu internalizzat; - jagħrfu l-esperjenzi ta' popli minn kuntesti razzjali u etniċi differenti; - jagħrfu r-rabta bejn ir-razziżmu u l- ekonomija internazzjonali; - jagħrfu u jifhmu kif r-razziżmu jista' jitħallat ma' forom oħra ta' oppressjoni biex persuni jsofru minn oppressjoni multiplika; - jidentifikaw forom differenti ta' azzjoni anti-razzista; - jaħdmu b'mod effettiv f'kuntest multirazzjali; u - jiżviluppaw il-ħiliet u l-kunfidenza biex isiru aġenti ta' bidla. Tul il-vjaġġ skolastiku l-istudenti għandhom jaffermaw l-identità tagħhom, jitgħallmu jikkonfrontaw lilhom infushom, jibdew janalizzaw u jipproblematizzaw l- preġudizzji, l-intolleranza u l-injuranza kulturali, jiċcelebraw id-diversità u jibdew jaħdmu biex il-mużajk kulturali jsir politika personali u soċjali. Taħriġ ta' l-Għalliema Għalliema li ma jammettux il-problema serja ta' razziżmu li hawn Malta jew/u ma jaħsbux li s-sistema edukattiva għandha tindirizza din il-problema, x'aktarx se jirreżistu proġett bħal dan. F'kuntest ta' reżistenza d-djalogu ma' l-għalliema huwa indispensabbli. Għalhekk, l-aħjar mod kif wieħed jibda proġett anti-razzista fi skola huwa permezz ta' riċerka interna li teżamina l-għarfien u l- attitudnijiet ta' l-ghalliema f'dan il-qasam partikulari. Ir-riżultat ta' l-istħarriġ jipprovdi kuntest idejali għal djalogu ma' l-għalliema u possibiltà ta' anqas reżistenza għall-proġett. Skola li tħoss li hemm l-infrastruttura kulturali neċessarja biex tvara l-proġett għandha tibda mill-pjan ta' l-iżvilupp. Proġett bħal dan għandu jifforma parti integrali mill- viżjoni globali ta' l-iskola. L-għarfien tal- bżonn ta' pedagoġija anti-razzista fil-pjan ta' l- żvilupp jagħti sens ta' permanenza u uffiċjalità lill-proġett. Il-programm ta' taħriġ għandu jkun imnebbaħ mir-riżultat tar-riċerka interna u mid- djalogu li jiżvolġi wara l-istħarriġ. Ma teżisti l-ebda riċetta li tindirizza l-bżonijiet ta' kull skola. Għalhekk, dan li nissuġġerixxi hawn taħt irid jitqies bhala ideja ġenerali ta' x'jistgħu jkunu l-ingredjenti bażiċi ta' programm ta' taħriġ. — Il-letteratura f'dan il-qasam tissuġġerixxi li l-għalliema għandhom jiġu megħjuna biex: - jiżviluppaw għarfien dwar l-identità tagħhom; - jeżaminaw l-għerf, l-attitudnijiet u l- esperjenzi personali; - jiffamiljarizzaw ruħhom mat-terminoloġija u mal-kunċetti użati f'd-dikors dwar ir- razziżmu; - jeżaminaw ir-rabta bejn esperjenza personali u razziżmu sistemiku; - jeżaminaw ir-rabta bejn razziżmu individwali u dak istituzzjonali; - jeżaminaw kif diversi forom ta' oppressjoni jikkumplikaw il-problema tar-razziżmu; - jeżaminaw kif it-twaħħil fil-vittma ħafna drabi jservi bħala mezz ta' razzjonalizzazzjoni għar-razziżmu; - jeżaminaw kif l-ewroċentriżmu jiddomina d-definizjoni ta' kultura; - jeżaminaw kif is-sistema edukattiva tista' ssir aktar rilevanti kulturalment; — jeżaminaw mudelli differenti ta' pedagoġija multikulturali u anti-razzista; - jiltaqgħu ma' attivisti li jaħdmu fil-qasam tal-multikulturaliżmu u ta' l-anti-razziżmu; - jippreparaw u jiżviluppaw proġett anti- razzista għall-iskola; - jirriflettu dwar kif jistgħu jibnu komunità permanenti ta' attivisti fil-qasam. It-taħriġ ta' l-għalliema m'għandux jieqaf ma' tmiem il-programm ta' taħriġ tal-bidu. It- taħriġ kontinwu, f'forma ta' laqgħat djalogali u riflettivi, għandu jsostni l-proġett. Flimkien mat-taħriġ l-iskola għandha tinvesti f'kotba u materjal ieħor li jindirizza l-multikulturaliżmu u l-anti-razziżmu. Wara l-istħarriġ tal-bidu, ir- riċerka interna ghandha tintuża biex tinforma lill-komunità edukattiva dwar xejriet fl-iżvilupp tal-proġett, fosthom tibdil fl-attitudni tal- parteċipanti kollha. Ir-razziżmu għandu storja, kawżi, struttura u konsegwenzi. Ir-riflessjoni dwar dawn l- aspetti differenti tar-razziżmu toffri tama ta' azzjoni effettiva maħsuba biex tirreżisti r- razziżmu f'Malta. Il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali iħajjar lill-iskejjel biex jibdew programmi edukattivi li b'mod sistematiku u ppjanat jgħinu lill-istudenti jikkonfrontaw dan il-monstru soċjali. Dan l-impenn iġib miegħu il-bżonn ta' tahriġ kontinwu ta' l-għalliema u investiment f'riżorsi u riċerka maħsuba biex isostnu l-proġett.