G Dan l-aħħar ħareġ it- tielet volum ta' l-Istorja ta' l- Isla, il-belt Senglea, mibnija mill-Gran Mastru La Sengle. 'jDan l-aħħar volum jittratta Il-ġrajjiet tal-Bażilka- Santwarju ta' Marija Bam- bina tul dawn l-aħħar 200 sena, xogħol Patri Alexan- der Bonnici, o.f.m. conv., li tiegħu kienu wkoll iż-żewġ volumi ta' qablu. Din. il-pubblikazzjoni qiegħda ssir fis-sena meta l- Islaqed tfakkar il-50 sena minn meta sofriet ħerba u qerda fl- aħħar Gwerra tad-Dinja, 1940- 1945. l Bħala riċċrkatur ta' fama u esperjenza, nemmnuh lill- awtur meta jgħid li, 'xejn ma kienet ħaġa ħafifa biex inwarrab xi- materjal jamtentiku liġ iġie f'idejja, billi nikteb dwar kull ġrajja li ma Xkinitx magħrufa; Minn dawn sibt ħafna. nagħinel għażla. Daħħ dawk li miew vojt għall- fà jintrabtu ma' persuni; knejjes jew istituzzjonijiet importanti, Min-naħa l- xi dettalji ġodda dwar ġrajjiet magħrufa jsebbħu l-ġrajjiet innifishom u juruhomina f'dawl ġdid : Kolleġġjata kulurita l-istorja ta' din il-belt. U l-awtur jibdielna mis-sena ta' l-Isla ġiet mgħollija għall- ġieh ta' Kolleġġjata Insinji: / Kienet fil-qrib ir-Rivoluz- GNaħseb li bosta huma dawk li huma fix-show. business għandkom xi kelma oħra Maltija flok show business-forsinegozju tal-wiri7) avoljaċelebritajiet, li jafit kemm teżisti inċertezza f'dan il-qasam. imma' kelli Il-Bambina, waqt il-purċissjoni storika tàt-8-ta'-Setiċi 1943, Kif il-vara: waslet ix ; Xatt, ġriet ix-xniegħalli l-Italja kienet ċediet: zjoni: Franċiża. Malta ma kinitx se tibqa' ħielsa. mill- effetti tar-rivoluzzjoni. Imma bħalma ġara dejjem; l-effetti ma ġewx minnufih. Il- Kavallieri ta' Maltasaħfansitra ttamaw, igħidilna Bawtur, li majintlaqtux mil-liġijietġodda dwar: dak li kien: tagħhom (proprjetà) fi Franza: 4 : Iżda l-proposta: tagħhom weħidha kellha tqanqal fi Franzarivoluzzjonarjasens ta' stmerrija lejn l- Ordni ta' San Ġwann. L i Dan it-tielet volim jiftaħ b'ħarsa lejn din ifviżjoni internazzjonali, għax l-Isla L-AĦĦAR 200 SENA wkoll, fiċ-ċokon tagħha, in- tlaqtet b'tali mod li ferħet jew tnikktet skond ix-xejra taż- żminijiet, tal-ġrajjiet. L-Ordni ta' San Gwann, dak iż-żmien, għalkemm imdgħajjef u mbażża', kien għadu ħakkiem sovran, Xejn ma kien rari, li speċ- jalment fl-Isla u l-ibliet l- oħrajn, kont tisma' d-daqq tat-tnabar li jsejħu l-poplu biex jinġabar f'xi post. ċentrali biex f'isem l-Ordni, jitħabbar xi bandu, Fil-bidu ta' dawn il- ġrajjiet, ngħidu aħna, il- Kavallieri ordnaw, bis-saħħa' ta' bandu, li ħadd mill-Maltin ma seta' jġib fuqu skieken jew armi oħrajn. U minn: dak iż-żmien, l- istorja ta' l-Isla, tibda tfila, sena wara sena, bil-ġrajjiet . jinkixfu, jinfirxu, waħda wara l-oħra. Ngħidu afina bħall-: każ. ta' l-1788, meta l-Kapitlu ta' l- Isla kellu tilwima ma' l-Isqof .ta' Malta, Mons. Vincenzo Labini. L-Isqof kien jidhirlu li l-Kanonċi ta' l-Isla kellhom jinżlu għarkubbtejhom, meta f'xi funzjoni, igħaddu minn . quddiemu. Fit-12 ta' Jannar, 1788, ddiskuta l-każ, u kkonkludew li huma ma kellhomx jagħmlulu ħlief inkin profond. .— Labini heddidhom bis- Sospensjoni: tilwim, il-kanonċi, malajr jisfaw: fdalle. stelle alle stalle', kif igħidu t-Taljani — mill-istilel għall-istalelt tl F'żogħżiti, kif kien beda t- talkies, kien hemm attur popolari ferm, anzi popolarissimu, dak: mill-egħlieqi li għandhom: iż-żmien kienn is-7 fwejjaħ speċjalizzati: Al Bano u Romina Power, — jiddejjaq miħnhom. : Għax… hekk id-dinja. - il-Kapitlu ta' l-Isla — Wara sena. b'mod. għaqli, ħadudeċiżjonili jieqfu Nieħdu stampa hawnhekk ta' kif kienu jsiru l-festi - il- protocol fl-istedin. L-Ar- ċiprietta' l-Isla kien jistieden lill-Gran Mastru, lill-Isqof, li kien. jagħżel liema fun- zjonijiet irid jieħu sehem fihom (anke kollha), u kien jistieden lill-Inkiżitur. U hawn lildan kienu jgħarrfuħ meta ġej l-Isqof, ħalli dawn ma jiltaqgħux flimkien, biex ma tinħoloqx id-diffikultà — dwar lilimin jagħtu d-drittal Mistednin ukoll kienu jkunu l-Gvernatur ui l-Maġistrat ta' l-Isla. U nibqgħu nisimgħu dwar preċedenzi, tilwim ma' l- Isqof, dmirijiet, rabtiet u : relikwi, qniepen ġodda, stat- i. Iżda naħseb. li l-awturtal—- isbaħ deskrizzjoni tiegħu għall-festita' l-Inkoronazzjoni 4 c ta' l-Istatwa tal-Bambina qabel u wara l-4 ta' Settem- bru, 1921. Kienufesti kbar, kienu festi solenni li wkoll għal dak iż- l żmien kienu ġamu flejjes kbar, iżda, kifigħid l-awtur, in-nies ta' l-Isla jirrakuntawhom minn ġenerazzjoni għall-oħra. Saħansitra l-Mażuni, . li kellhom il-'elubs' fl-Isla, taw 50 sterlina għall-festa. Ul-gwerra: il-ħerba, qerda, ħsara, tiġrif, imwiċt tal-gwerra, is-swied il-qalb u wara, ir- rikostruzzjoni, l-istatwa f'San Filippu, terġa' lura lejn post- ha, fil- Il-problema ta' min jagħmel reċensjoni ta' ktieb ta' 484 paġna, għandu l-istess : lema li semma l-awtur. ħalli barra2. Lil liema ġrajja nagħti 'l-akbar emfasi)… Timmarka bil-lapes fil-) marġini mijiet ta' items ħalli ġġibhom; u ssib li trid tħalli mijiet barra. U żgur minn l ktieb, li f'kull paġna hemm ġawhra, anzi ġawhar ta' tagħ- rif, ta' storja, ta' kurżitajiet, ta' nostalġija, tikkonfondi.