Sa qabel it-Tieni Gwerra Dinjija kien hawn hafna tejatrini fic-centri ta' Malta, l-aktar fil-Kottonera, Tas-Sliema, u l- Hamrun, u f'xi rhula wkoll kienu jinsabu dawn il-postijiet ta' divertiment onest li kien aktarx isir darba fil-gimgha, nhar ta' Sibt jew il-Hadd, F'Hal Tarxien kellna tijatrin fl-oratorju ta' San Alwigi li fih kienu jsiru drambi bla nisa minn atturi rgiel biss, li kienu jaghtu pjacir kbir. Sa minn ckuniti kont immur nara dawn id-drammi ma' tal-familja, u ahna sirna lkoll inhobbu dan id-divertiment li llum sar biss bhala grajja ta' nteress folkloristiku, Meta hija l-kbir Rafeli kellu xi 15 il-sena, jiena kelli sitt snin, u niftakar sewwa li huwa waqqaf tijatru iehor ghaz- zaghzagh bhali fi gnien hdejn id-dar taghna stess u sar id- direttur tal-kumpanija, Huwa kien ipingi ix-xeni, ghax minn ckunitu kien wera li kellu jsir pittur, arti, li kienet fir- razza taghna. Kumbinazzjoni wkoll, l-arti drammatika kienet fil-familja sa minn-nannu 'ienzu li darba kien waqa' fuq il- nalk tat-tijatru Rjal, u baqa' jzapnap ghomru kollu, Fit- tijatru ta' hija kienujsiru repliki ta' dak li konna naraw fit- tijatru ta' l-oratorju, imma n-nies kellhom ihallsu sitt habbiet (xi 2mils) kull ras biex jidhlu, u maghhom kellhom igibu siggu jew banketta, jonkella joqghodu bilwieqfa jew kokka fl-art, Madankollu dan it-tejatru mar il-quddiem, minhabba li wiehed mill- atturi kbar ta' l-oratorju, certu Duminku Vella, indahal biex jghin bhala suggeritur, Darba minnhom sar id-dramm tal-martri Fabjo u Mawrizju, u hija qalli biex jiena niehu sehem fuq il-valk bhala anglu 13: kellu jidher lil -wiehed mill-martri li hareg ix-xabla biex jiggieled ma' suldat Ruman li gie biex jarrestah,. Kelli nghidlu Tabjo, dahhal dak is-sejf f'postu, ghax billi taghti tiehu, jghid il-Mulej'i Din ix-xena marret tajjeb hafna, ghax ommi ghamlitli libsa bajda, u hija Rafel ghamilli zewg gwienah tal-kartun , u wiehed ragel, Lonzu Camilleri xeghel gass brillanti warajj biex tidher id-dija tas-sema, Dan ir-ragel tant ha gost bid-dehra ta' l-anglu li l-ghada cal lil-ommi 'Prosit ghal-bintek kemm tinqala'; kienet proprja anglu, u jekk marti jkollha tifla zgur li nsemmiha Lorenza bhal bintek, biex forsi tohrog brava bhalhatf' Madankollu kien hemm min tkaza bija wkoll u qal iX'arukaza, issa kellna naraw in-nisa fuq il-palk.'' Ghax sa dak iz-zmien qatt ma kienet dehret mara jew tifla fit-tijatrin li kellna fir-rahaħ, 'iara' xahar Lonzu kellu tifla u semmiha Lorenza bhali. Ghadda s-sajf u waslot ix-xitwa; it-tijatrin ghalaq ghax kien bla saqaf, izda rega' beda s-sajf ta' wara, u hija Rafel u Duminku Vella fettiilhom jigbru bniet u subien zghar tal-girien biex itellghu drawm hafif fuq il-hajja ta' Kristu, u lili tawni l-varti tal-Madonna. Morna tant tajjeb li kellna nirresetu l-istess dramm fit-tijatrin ta' San Pawl il-Bahar u qlajna capciv kbir, izda wara' xi zmien it-tijatrin tatċtfal kellu jieqaf ghal-kollox minhabba nuqqas ta' flus. Wara tnax il-sena, jigifieri fl-1934, il-kaopillan fetah cirkolu ta' l-izzjoni Kattolika, ghax-xebbiset, u jiena kont wahda mill-ewwel imsehbin u domt fih erbghin sena, aktarx dejjem fil-kumitat, sahansitra wkoll presidenta, Kemm domt f'din il- kariga, waqqaft ukoll tijatrin fic-cirkolu bil-ghajnuna ta' Dun iikiel Vella u hija Rafel li kien jirrangali drammi hfief ghalina n-nisa, billi s-subien ma kienux ammessi fostna, imma xi drabi, bhal f'envisodji mill hajja tal-Madonna u qaddisin nisa Ànjese u Cecilja, ecc,, kellna nlibbsu lill-bniet ta' rgiel, bhal San Guzepp, suldati u kbarat Rumani, ecc. M'hemmx ghalfejn nghid li jien kont nidderigi ir-recti kollha li kienu jsiru fil- vaganzi tal-Milied u tal-Karnival u okkazjonijiet ohrajn, min- habba li jien biss kont imharrga fid-drama sa minn ckuniti, Dan it-tijatru tal-Bniet aktarx li kien l-ewwel wiehed ta' din ix-xorta li sar mhux biss fir-rahal, izda wkoll f'Malta, Kien spicca minhabba it-Tieni Gwerra Dinjija, fadal biss xi foto- grafija ta' xi xeni u atturi bniet li kont nghallem b'pacenza kbira, Ic-Cirkolu taghna, din is-sena (1984) ser jaghlaq hamsin sena mit-twaqqif tieghu, u ghalhekk ix-xbejbiet ta'llum stednuni biex nghidilhom l-istorja td- dan ic-cbrkolu, Fost affarijiet ohra fissirtilhom il-grajja tat-tijatru tal-Bniet li ghal tlak iz-zmien kienet haga rari hafna, Tilum xaghri abjad tajjara, izda tohhi ghadu jurini bhat- tertuqa tac-cine il-hidma tieghi, li tibda tinn meta kont ta' sitt snin u dehert fuq il-palk bhala anglu, sakemm wara kont ukoll il-Madonna, u fl-ahnar sirt id-direttrici tal-Palk tal- Bniet,…. Dan in-numru ta' L-Imnara ikopri sa Awwissu 1984 Kitbiet u bibljografija wara dan il-perijodu jidhlu fin-numru ta' L-Imnara li jmiss, L-Editur jixtieq jircievi kitbiet dwar tifkiriet personali minn nies anzjani, fejn jidhlu loghob u drawriet tat-tfal, mard, medicini, festi, lbies, snajja, skola, u bt-hajja fil-familja, u okkazjonijiet popolari tal --Ghit, Milied, tradizzjonijiet, ecc… Daw n ix-xogholijiet m'ghandhomx ikunu ikkupjati' jew ripetuti w ara haddiehor, izda esperjenzi personali,