MK/ AQFET karrozza u niżlu tnejn min-nies libsin mill-aħijir: hu b'qalziet u ġlekk sttwed u sidrija mlellxa, mgħam- mra b'sensiela w arloġġ tad-deheb; erba' ħwietem jiddu f'subgħajh u jilmaw bil-fosos tad-djamanti; b'żewġ ingwanti, subgħajhom imxerrfa mill-but tal-ġlekk. Għalkemm iżda kien liebes ta' għani, mill qagħda u l-mixja tiegħu kont taqtgħu xi wielied raħli Hi, kont trid seba' għajnejn biex tħares lejha; tistħajjilha mart xi milord; miksija bil-ħarir minn fuq s'isfel. Niżlu quddiem il-palazz tal-Gwarena jħarsu lejh. minn barra; kienu ġejjin. minn Ħaġar Qim u l-Imnajdra. Resqet lejhom mistħija, mistħija, xbejba ta' xi sittaz- il2sena, wiċċha ma qalgħetux minn fuq is-sinjura, bil-qajla l- qajla indehset magħha u staqsietha jekk iridux jidħlu jaraw il-Gwarena —l-imfietaħ qegħdin id-dar tagħna, għand ommi, —-żiedet qaltilha t-tfajla. —iLe—wieġbet b'wiċċ imqit is-sinjura; tawh daqqa t'għajn minn barra u baqgħu telgħin bil-pass tan-nemla sa bieb ix-Xagħra l-ewwel misraħ l naqbdu; imxew ftit ieħor, sabu ma' wiċċhom ħarġa fi trejqa li kienet tieħu lejn il-parroċċa tal-Qrendi; ilwew max-xellug u fkemm ili ngħidlek waslu quddiem il-knisja, X'qedem ta' bini—qalet hi b'wiċċ imqarras; ħarset lejn żewġha —ti ngħaddu narawha P— qaltlu nofsha mħajra. Issur Qużċ ċaqlaq rasu—la aħna haw —u telgħu i- taraġ. Il-bieh kien imbexxaq, iżda sabuh mehmuż bl-istanga mil ġewwa, — Il-Ħaġar qadim tapizzoli—tenniet hi—mur ara x'fiha tara minn ġewwa l— Id-dinja tfittex il-għata sabiħ. bla ma tħares leju il-qalba: Imxew it-tnejn għal wara l-knisja, u f'dak il-beraħi tiaċċat quddiem għajnejhom l-isbaħ wirja li tgħaxxaq il-għajnejn ti thenni l-qlub t- Ħamri, bl-uċuħ iħaddru, siġar, twapet tas- silla jħammru, iddonnihom bellus imewweġ, fibula ta' rbuna, kemm jimirħu għajnejk żara' jmewweġ donnu fialel ta' l-ilma jirkbu fuq xulxin, jew tistħajjilhom star twil twil tal-Ħarir maż-żiffa tar-rjieħi ileqq u jilma, ;isdra wisgħin ta' blat lewn irmiedi telgħin il-fuq, imsejsa fuq l-irdumi- jiet donnhom iridu jżommu l-qilla tal-baliar ma tiblax l-art, bdiewa ġo l-egħlieqi u l-oqsma, kulħadd medhi fuq xogħlu: min jagħżaq, min jafirat, min ibejjet, min ixettel, fl-isbaħi waqt tal-jum fit tħarrik tiegħul Għana ta' l-agħsafar, l-imrieżaq fietla tas-sultana li tafiji d-dinji bis-sħana u żżejjinha bi ġmielha, li itit sigħat qabel, kont tista' taraha tixref mix- xefaq tax-xerq (I) jilmaw u jiewnu sħab u ħajbur imqatta' l-hawn u'l -linn kienu jhennu l-qlubt U fuq kollox il-ġmiel tat-tliet imrasi ħerġin minn ġox-xefaq tal-għarb (2), fi sqaqijiet għal ġo l-art, f'tifsila ta' ilsna: —''L-Ilsejjen, In-Nut- fied u Ħalq-it-Tafaf', b'wiliġhom imgħammar b'siġar sfiq u b'ħitanhom bil-bejtiet fejn ipożdi ċċawl. Wirja li ssafi- firek bi ġmielha 1 Imbitli… biskuttini f'ħalq il-ħmirt.. taw ħarsa fuq fuq, bla ma diequ l-benna ta' ġmiel in-natura fi ħsus qalbhom; l-ewwel ma daret hi, u hu bħial dellha mexa wrajha. Huma u neżlin mit-taraġ tal-knisja, l-ewwel ma semgħu bieb jil- tehaq, Ħarsu lejn fejn kien ġej il-ħoss u jaqa' talit għajnejhom, wiċċ ferħan u ferrieħ: żewġ għajnejn daħkantn u x-xoliiejn domhom imrażżnin minn tbissima. Il-wiċċ huwa l-mera tal-qalb. Kien qassis, il-kappillan. tar-raħal: f'idu l-waħda ktejjeb miksi b'ċarruta sewda u fl-oħra nilfa ta' bieqja b'xi ħaġa ġo fiha. is-sur Ġużà liares lejh, ġabar xofftejh daqs ħolqa, bħalkieku stagħġeb b'xi ħaġa, telaghom qajl qajl u fommu tbexxaq; għajnejh waqfu fuqu fil-ħin li l-fantasija, mill-arkivju tagħha, bdiet tbexxaqlu quddiem għajnejh il-bixra ta' dak il-wiċċ li kien qiegħed imħasseb iħares lejh u ntebafi li dak il-wiċċ ta' quddiemu mhu xejn ġdid, hilli kien qiegħed jara fih imliemati ħajja ta' żmien ilu, ta' żmien tfulitu, l-improuta, biex ingħid hekk, tax-xbieha ta' dak il-wiċċ kienet għadha il-immaġinattiva tas-sur Ġużċ: u beda jgħid bejnu u bejn rufiu:—dan wiċċ Pinu ż-Żebbuġi; iva, hu: Ġużċ: u beda jgħid bejnu u bejn ruħu: — dan wiċċ Pinu ż-Żebbuġi ; iva, hu: hu, kollu kemm hut Tenna tah ħarsa minn fuq s'isfel—u l-mixja wkoll tiegħu. u resqin lejħ: b'għajta ta' ferħ liaffu resqu lejh. Is-sur Gużà Ħares ċass ġerwa għajnejh, 1… qed nara tajjeb 7 —staqsieti bi tbissima u b'wiċċ imfawwar bil terfi — titlakarni Revereid $ għaraftni 9 Hawn il-kappillan għannqu, l-ieħor ħaddnu u Ħadu b'id xulxin. —jien Pinu… qallu l-kappillan meta għafaslu idu mill- ġdid u ressaghielu ma' qalbu… —jien Ġużċ Vassall; konna l-iskola flimkien… kemm ilna ma niltaqgħu, hux 7 Ħolma… — ina fuq l-erbgħin senal… —U din is-sinjura 7 — Marti. Is-sinjura tbissmet, bla fehem u bla dehen, bħal tbissima mqarrsa—Fhimt kollox. Żewġt iħbieb qodma, Ħbieb ta' żmien iż-żogħirija ltaqgħu wara daż-żmien kollu—u b'ħarsa fliethom it-tnejn. Bħal ħiemda ta' diqa ksitilha wiċċha meta għarfet minn fommhom, li għalkemm it-tnejn qrin xulxin b'danakollu l-kappillan għalkemm kellu xagħru iblaq iżda wiċċi kien lixx u donnu warda, imxarrab bid-demm, fuq tiegħu Ħafif daqs għasfur u dritt qisu xema. Żewġha ħdejh kien jidher bil-bosta akbar minnu. Leħnek ried ikun biex saħħafili kull ħjiel u warrabli kull dgħul biex għaraftek; iż-żmien ma jistenna 'l ħadd, — qallu l-kappillan, Niftakar meta konna tfal flimkien u moħħ l-itfal, kellek xagħrek isfar sbul id-deheb u nriukklat.., — Iż-żmien jeqred kollox; ma Ħallelix beżbuża waħida.. U lanqas inti ma għadek li kont; għalkemm imxettel ġmielek. Tridx tinżel il-belt magħnaf għandi l-karrozza, —- (Qed tiċċajtal Issa idħilu araw il-gorboġ tiegħi. U wriehom b'idejh it-tnejn miftuħa d-dar; bħalkieku ketlu Dejr Salamun. Id-dar, fuq barra, kienet tħares dejn ġenb il-knisja, b'nitfa ta' bieb imqaxxar bis-sħana tax-xemx u ċ-ċavetta fil-toqba tas-serratura; żewġt itwieqi lil-hinn mill-bieb, u tnejn ofira fuq. F'ħoġor dawn it-twieqi ta' fuq tara minsuba żewġt ikwies fommhom wiesa' bil-basal. fil-ħall, tnejn f'kull tieqa, għal għajn ix-xemx. — nħossni miblugħ —qal is-sur. Ġużż lill-qassis, —tabil- ħaqq inti l-kappillan ta' dan ir-rafial jew qed titfislaq 7 Niftakar, xi erbgħin sena ilu, meta kont għadek daqs- xejn ta' egħżejjeb, abbati, kellek moħfi ta' l-anġli; ħadd ma kien jilħaq miegħek, u la fil-grieg, la fil-latin u lanqas f'ebda Isien ieħor barranil., Dehen bħal ma inti int, mhux ġeni tiġi tindifen ġewwa dan il-baħifit. Jien hawn nistħajlu mid- fen; u mhux biex iqatta' ħajtu fih, wieħed bħalek, fost dawn il-bdiewa 1 — Xogħol il-bdiewa tistgħall minnu Malta kif iddur— wieġeb il-kappillan bi tbissima fuq xofftejh—Tabilħaqq li Alla hu li jkabbar; iżda l-bżulija tagħhom trid tkun biex aħina nitgħajxu bl-egħilejjel li jrodd ir-raba', frott tal-ħidma ta' idejhom: huma jkissru l-art, jagħżqu, jaħartu, idemmlu, ixattbu, jiżirgħu u jsaqqu, jnaqqu u jistennew bis-sabar żmien il-ħsad u d-dris.., uh… kemm jagħtuna l-bdiewa mib- nijin b'saffejn jifilħu daqs imramma huma u wliedhomi Kemm tbatija fih it-tagħam sakemm dawn il-beżlin iwas- sluh għad-dħint Hekk igħadduha tiajjithom dawn in-nies imseddqin dej- jem b'mitt ġid fir-ruħ u fil-ġisem. Hija għal qalbi wisq li ngħix fost dawn irl-nies, fl-aħħar imkejjen, imbiegħed mill- ħsejjest Idħlu ndawwarkorm il-palazz tiegħi; imxi għażiż… għaddi sinjura… Il-kmajra ta' barra kienet imgħammra b'mejda ta' l-abjad u gandlier tal-ioħħar f'nofsha; erba' siġġijiet bħal tal-knisja bis-sogħda fil-maqgħad, farxa tal-ħobż u xejn iżjed: mal- lemin bwejba għall-bitħa; din kont tara tħaddar fiha lumija ta' kull qamar, u żewġt iħwat kbar kbar, wieħed imfawwar bil-merqtux nagħnigħ u riegnu; l-ieħor ħabqa kbira qisha umbrella tfewwali il-bitħa kollha u ħarġa tursin fl-art; mal- Ħajt, f'ġenb wielied, fierża ta' bir bit-taljola u s-satal ta' l-injam imdendel b'sensiela tal-ħadid; ma' ġenbu ħawt daqs il-ħerża bil-fejġel. Mal-ġenb l-ieħor, ras ta' taraġ li jiefidok fuq setaħ. b'bieb għal għorfa kbira, fuq il-bini tal-kmamar t'istel. Minn ġewwa l-bitħa daħħalhom f'kamra ofira isfel iinn fetħa bini b'żewġt ibwieb żgħar taż-żġieġ fuq barra u tnejn ofira jinfetħu għal fuq ġewwa. Din kienet il-għorfa tiegħu tar-rqad, studju u kamra ta' l-ikel; imgħammta b'sitt siġġijiet, mejda f'ġenb u oħra biswitha sewwa: dik kellha fuqha, mibni ġo l-imramma armarju bi ftit kwies, erba' sjetti, ġrajta, xi żewġ tazzi, skutella u xi erba' xarbitelli oħra; u fuq il- mejda l-oħira kellu serbut kotba u l-ħitieġa kollha għall-kitba; gredenza kbira sewwa f'ġenb u sodda f'rokna; is sodda mwaqqfa b'żewġ strippi ta' l-injam bi tliet twavel, saqqu, lożor, żewġ imħaded u kutra mifruxa fuq kollox. Marqad ta' ħaddiem fqir, iżda kulma tara nadif donnu xum- miema. F'nofs il-ħajt ta' quddiem is-sodda, kont tara. mden- 100 Il-Malti del Kristu Msallab kbir bi nkwatru talitu bi xbieha tad- Duluri. Dun Flipp, newlilhom żewġ siġġijiet u huwa ressaq fidejhom dak ta' ma' ġenb is-sodda wara li battal ix-xarbi- telli ta' fuqu. Is-sur Ġużċ liares minn talit lejn martu u redgħu minu għajnejn xulxin Ħsibijiethom kif kienu hemm ġo dik il- għorfa fqajra; għamel ftit tal-ħila u bi tbissima aktarx imn- qarrsa fuq xofftejh qal lil-Dun Flipp:—Kappillan, milli jidher aktarx tixbah lil-Lazzru tal-parabbla… —Kull ftit hu wisq għalija; ngħaddi fil-wisa' billi għandi; il-benefizzju li tani missieri nġafiġali bih. Mill-ġbir inżomm il-ħtieġa għall-knisja u li jifdal għall-fqar tar-raħal… Isma', sur Qużċ, aħina sirna qassisin għal dan, mhux hekk7: Din hi t-triq li twassalni għall-ġenna wara mewti, Min jagħmel l-aġar ma jinħeliex, igħid il-qawl. Hawn jiena waħdi, norqod hieni u nqum ferħan. —Ma mistax nemmen kif inti hieni jisgħob bini… qed inħoss għalik l —Tabilħaqq'… Tieqaf qatt fuq li tara ma' l-ewwel feġġa. Mhux dak li fil-għajn jidher imqit huwa tabilħaqq hekk. Meta iżda tiflih sewwa, issibu l-maqlub… ejjew araw x'jid- ħrilkom mill-ġnejna—u ħarġu t-tlieta, għaddew mill-bitħa, ti 'Tħinn mill-bir fetliżlhom rixtellu tal-ħadid u dafilu f'berali. — Tħossux il-Ħajja f'din ir-riħa ħiemda tal-ħommejr imħallta ma' l-ilħina ta' l-agħsafar u l-fwieħa u ż-żiffa tal-widien tielgħa minn ġox-ximiel, 'l- hinn minn dawn l-egħlieqi kollha jħammru, minn hemm jonfoħ il-lum ir-riħ. Hawn għandi piżelli, fażola, bżar, brinġiel, ġidra, Ħass… hemm fuq roqgħa patata tal-bikri… fuq ir-riħ) tagħhom, mixtla pastard u oħra kaboċċi… hawn għandi mitt ġid u barkal: U xi tgħidu għall-għasel u għad-dwieli 7… Tafux li mit-tagħsir tal-għeneb minn dawn iż-żewġ dwieli biss għandi biex inqaddes għas- sena kollha 7… Alla jsebbaħ u Alla jibgħat. Qabel titilqu hudu magħkom flixkun għasel minn tan-naħal tiegħi; duwa tal-madalena l-u xi ftit-bajd ukoll minn. taħt it-tiġieġ. Ġo rokna tal-ġnien kien hemm maqjel fejn irabbi t-tiġieġ, b'taraġ mikxuf għal fuqu: uriehom it-tiġieġ… Ejjew, ejjew araw —u tellagħhom mit-taraġ ta' din il-għorfa kbira, Is-sinjura u s-sur Ġużċ imxew urajli wiċċ- hom daħkan, għall-ħlewwa u l-imġiba tajba tiegħu. —Tistgħu qatt ġewwa l-belt titfarrġu u tixorbu l-arja safja u utiqa minn wirja bħal din, fuq il-bjut tal-palazz tagħkomżl: Mhux kwadru danli jisboq l-inkwatri tas-salun tagħkom7 X'jiena ngħid l jitfi u jisboq ukoll lil-dawk tal- Vatikan u ta' Farawni… dan il-ġmiel ta' taħt għajnejna l— B'dik il-kelma tiegħu ħelwa, Ħalqu mgħammar bi snienu kollha bojod bħas-silġ, u la darsa u lanqas nejba nieqsa; jitkellem dejjem bid-daħka f'fommu u għajnejh jibru bħal ġawhra mfawrin bil-hena, b'xhud tan-natura li kollox fiie- reġ minn qalbu. Is-sur Ġużċ siket; ma satax imieri dak li kien iħoss f'qalbu. —iva.. ma ngħidx 1ċ.. iżda, kappillan… min jaf, kemm tkidd qalbek taħdem u titmasħan ma' dawn il-ħafna nies tar-raħal t- Kemm tbatijiet biex tmur, l-iżjed fil-qieragħ tax-xtiewi, tqarar lill-bdiewa morda illi jkunu waslu biex iwillu f Naħseb li hawn ukoll jimirdu u jmutu bħan-nies ta' l-ibliet 7 —jimirdu wisq ftit li xejn, u meta taslilhom, imutu wkoll b'mard-il-kobor; iżda kemm igħixu iżjed min-nies ta' l- iblietl Min ħa l-ħajja jieħu l-mewt; kulħadd għandu jmut u jmur jaħisad dak li jkun żara'l. Ma għandniex xi ngħidu, huwa madmad li tilħaq dmirek, iżda kemm jinħass ħatif dal-madmad, meta terfgħu bil-qalb u għall-ġid. Barra minn dan, imsejknin kemm nara mħabba u qima minnhom kollhal kemm jibqgħu jafuhulek il-ftit tal-ġid li tkun għamilt magħ- hom Wara li nqaddes u ugħid l-uffizzju, noħroġ inżur lil-xi għakka jew għaġuż li ma jkunux jistgħu joħorġu minn darhom b'mard il-kobor; inqararhom u nfarraġhom bl-Għodda Mqaddsa, niżra' xi kelma jew fehma ta' ġid meta ndur lura hawn f'din id-dwejra tiegħi; u ma' dan nixrob l-arja safja miż-ziffa ħelwa tal-ġonna u tal-beraħ; niftaqad ir-raba' bl-egħ- lejjel jew tas-silla donnha twapet tal-bellus aħmar jew xi għalla ofira, skond l-iżmna; malli nasal, irrodd il-borma kif naf, tfuħi iżjed minn tal-ġàra u ngħidhielkom kit inħossha, nistħajjilni sultan L… 1 x're rel bil-wisq u bil-bosta aqwa minn re u bil-wisq iżjed hienil— Akbar ma int, akbar hemmek. Meta nhejji u ntemm xi żewġ faċendiet, nintafa' l-biċċa l-kbira daqs nofs siegħa nithenna ġol-ġnien bil-ward bellusi u lelluxi, bis-simetrija fit-tnaqqix, fit-tifsila, fil-Iwien, fin-newba ta' ftuħu; nitfarraġ bil-friefet li jtiru ħfief minn fuq warda għal offra u biż-żifna ta' ġwentiajhom meta jkunu mistrieħa fuq il-weraq tal-warda jixorbu minn fommha l-benna ta' ħilewwitha li f'waqt wieħed idakkruha fi lwienha; u nferrafi qalbi bil-geġwiġija ta' frieħ in-naħal, narah jerdgħa l-għasel minu din u minn dik il-wardal: Minn xi waqtiet nitlef għaqli fuqhom dawn il-frieħ tan-naħal, meta narahom jibnu x-xehdiet tagħhom, —iżda Dun Flipp, f'din il-ħajja, hawn fuq, waħdek, ma tiġikx ix-xewqa li tara d-dinja, kemm bliet li jsaħħiru bi ġmielhom, kemm imfakar ta' nies għorrief li ħallew isim- hom kbir wara mewthomt liena nafek tifel, kont tissaħtiar wara t-tinqix; u kellek ukoll f'din is-sengħa l-ħiajra u x-xeħta. —Kont u għadni nissaħħar lejha l-arti ta' l-iskultura; iżda biżżejjed għalija nitgħaxxaq biha fuq il-kotba; u nistagħġeb u ngħid f'qalbi, illi dik l-id li għamlitha, tagħraf kollox minn idejn Dak liidejh jafu jroddu ward fuq dik l-art fejn il-għolliq ikun għattal: In-natura, Sur Ġużċ tagħitik il-ħajja u terfagħlek ħsiebek fl-Imgħallem tagħha, Jiena, ngħid għalija, ma nibdilx ma' saltna werqa ħaxixa tfuħ, għaliex fiha, meta nħares lejha nħoss il-polz ta' qalbi jħabbat bil-ħajja ta' Min tahieli; lanqas ma' warda, li meta naraha titbexxaq, mistħajjilha tbissima ta' Allal. Lanqas ma' l-egħlejjel tas-siġar tal-frott irqiq, ngħidu aħna: lanġas, tin, ħawħ, berquq… dawn huma egħġubijietl Dawn jista' jistgħallhom biss dak, li jaf jara bi fisusu ta' bniedem li hu; għax dawn il-ħlejqiet ħarġu minn idejn Allat. Huma tabilħaqq egħġubijiet; iżda billi narawhom taħt għajnejna kuljum, ma neqtux bi fisi- bijietna fuqhom, iżda nħalluhom għaddejjin minn għalina bħal Ħin li għaddej; għaliex id-dinja tgerr dan il-waqt ta' fisebl Iżda f'dan il-waqt ta' ħsiebi Iżta f'dan il-beraħ, kull iejn iddawwar wiċċek ma jgħajjatx ħlief ġmiel; u jkollok tieqaf fuq ħsiebek, fuq il-Ħolqien; u qalbek trid titla' 'l fuq u tħossha tħabbat iżjed bil-għaġla bil-ferħ, bil-ħenal — Ma nistax immerik kappillan; għax daqshekk hu s- sewwa għarax, iżda jimxi quddiem. — Is-sewwa ħabib Alla— wieġbu l-kappillan —-Iżda 1 mużika hija l-għana ta' l-anġlit Għal fil-għaxijiet ma tiġikx ix-xewqa tisma' ftit mużika: Ma ngħidlikx tijatru… għax għall-qassisin it-tijatru… iżda xi strumenti tal-kordi 7 — —Ma naħsibx li l-mużika tat-tjatru hi isbaħi mill-għana il-Malti 103 ta' l-użinjol, tal-kalandra, tal-ġojjin, ta' l-apparell, ta' l-ekra, tal-virdun, tal-marell, ta' l-urtolan, tad-durrajsa, ta' l-isturnell u ta' tajr ieħor li jsaħifiar qalb il-bniedem. Ebda mużika ma tisboq fi ħlewwitha l-għana li jaf jfesdaq urtolan f'sakra ta' ferħ 1 Hawn fuq l-art ta' dil-ġawlira Malta tagħna orkestra, li tisboq. liż-żiffa fietla fir-rebbiegħa, meta l-art tkun imfawra b'kull ġmiel, daqs u lewn ta' ward u fixejjex' u bis siġar b'wiċċ daħkan u filejju, jitgħammru bi Ibies ġdid fuq it- twapet tal-ħamri 7 il-lejl huwa u riesaq, jitbissimli… hawn f'din il-Ħajja siekta… bla isejjes żienja u bla sefsif fieragħ tal- għagħa ta' l-ibliet;dak il-ħin meta l-art titkebbeb ġewwa mantar iswed twil twil, malli l-imrieżaq tax-xemx jaħitfu d-dalma tal- lejl. Taqa' taħt għajnejja, dak il-ħin, f'dan il-baħħi, bgħid mill ibliet, firxa kbira dawwaramejt sewda, mraxxa b'ħajta dawl li minn dak il-għoli jarmu l-kwiekeb qishom antaċċjoli jpetptu, jibbru u jidħku, kollox fis-sikta, donnhom ward miżrugħ fil-ġnien kbir bla turfien li l-Ħallieq firex il-fuq, il fuq, minn rasi, li jimlieni bil-għaġeb u jqanqalni biex inħiares lejh, f'lehma ta' fisibijiet safjin li jinżlu ħelu-ħelu ġewwa qalbi t Tridx tgħidli sur Ġużċ, sinjura, ġo l-ibliet min jinduna biss li jinsab dan il-ġmiel kollu, hemm f'dak il-għoli f'din il-ħemda 7 — Is-sur Ġużċ ma għarafx iwieġeb, għax il-kappillan nissillu f'moħħu għarma ta' fisibijiet ġodda… li qatt bħal- hom ma kien Ħass: ried kieku jgħid xi Ħaġa, iżda donnu lsienu ntrabat. Did-darba s-Sa Margerit, biex bħalkieku tgħin palata lil żewġha, billi ratu sieket, wieġbet hi: għax kos kienu t-tnejn ta' fehma walida: Alla jxebbah qabel ma jlaqqa', igħid il-qawl malti. —Iżda din il-poeżija Sur kappillan, m'intix sejjer tifrixha quddiem dawn in-nies għafsin għax jgħadduk… ta' raġel moħħu ħafif, skużi taf Sur Kappillan, nafiseb liekk, għax naf x'isarrfu dawn in-nies tar-raħall —Sinjura l-bidwi jaf iħoss daqs il-poeta; iżda trid id- darrih, tħarrġu u tgħallmu, bi kliem ħafif li jista' jilħqu b'delinu, u hekk iktn jista' jieqaf fuq il-ħisieb u jixtarr fuq dak li tkun għallimtu, bla tlellix u bi kliem li jiftiehem; u l- kelma ma tridx taraha bi tqila ttennihielu mqar mitt darba u iżjed, Trid ukoll 'l hawn u 'l hinn, terġa' tfakkru biex iż- xrar ta' qalbu ma jintefhiex. Fuq kollox. ''Il-kelma tqanqal; iżda t-turija bl-eżempju tkarkar U —iva—rqatagħilu kliemu s-Sur Ġuże, billi ħass ruħu inqaras fil-laħam il-ħaj—iżda inti, hawn, waħdek, għandek tħoss ruħek bħal rufil-zota; u minsi minn kulħadd l — Jiena waħidi, minsi 7: Kemm sejjer imqarraq bi ħsie- bek fuqi, Sur Ġużċ. In-nies tar-raħal kollha wliedi fi Kristu; u nħobbhon u huma jħobbuni. inħobbhom għax għandi d-dmir għal darbtejn li nħobbhom; inħobbhom għax hekk jamar Alia, imqar kienu egħdewwa, aliseb u aral Infiobbhom, u ma hawnx wietied fir-raħal kollu li ma nagħmilx kulma nista' għalih biex ingħallmu u nliżżmu fit-tjieba. Dan ħu biżżejjed għalija biex infawwar qalbi bil-hena, Dawn huma wliedi li nista' nara b'dawn il-għajnejn li bihom qiegħed inħares lejk; barra dan, għandi fis-sema: Missier tiegħi u tagħkom; 'l Alla; Għandi 'l Ġest, ħija u ħukom, u l-Mara tal-Qalb minfuda, Omm Alla, ommi u omm tagħkom li fi żmien qasir immur fidejhom kif nittama. Għiax din il-ħajja hija qasira wisq u hawn mhux qgħadna. Qiegħed tara, Sur Ġuże xi ġlajka ta' ħbieb għandi bl-ixirka magħha, hawn fuqi — Mela tinsab hieni — qallu s-Sur Ġużċ bħal miksur, —Għax m'għandix inkun'.. hieni bil-bostat Qalbi mfawra bil-henal Inħossni hekk hieni li ma nixtieq xejni Ma rridx nafiseb li dejjaqtkom hux 7: Kelma ġġib l oħra. Ħalli issa ndewwaqkom l-inbid tad-dwieli tiegħi. L-in- bid bil-qies, jagħinel il-ġid; għax barra milli jsaħħan u jsaħħafi l-istonku, iferraħ ukoll il-qalb, Xorbu, dafiku u bierku s-siegħa li ltaqgħu wara erbgħin sena. Raddulu l-ħajr, il-kappillan newlilhom tużżana bajd u l-kus tal-għasel, u wara li berikom sellmu u telqu. Rikbu l-karrozza. il-kuċċier ukoll xarrab griżmejh bl-inbid tal-kappillan. Is-Sur Ġużġ kif kien mixgħul fil-fantasija fuq li sama' mill-kappillan, kif ħarġu mir-raħal u waslu fidejn tal-Kmand dar lejn Margerita u qallha: —X'jidħirlek minn Dun Flipp 2 —Ġuż, jidhirli li hu huwa s-sinjur u aħna l-imsejkna fqajrini