Mons. Lawrenz Sciberras L-ittra lil-Lhud twaqqaf rabta qawwija bejn is-saċerdozju u l-alleanza. Fit-Testment il-Qadim kollu din ir-rabta ma tidher imkien. Bejn is-saċerdozju ta' Kristu u l-Patt il-Ġdid ir-rabta hija qawwija ħafnal U sabiex l-awtur jipprepara għal din il-verità, l-awtur jikkwota l-oraklu sħiħ 22 $ L-Anr IMQADDSA $ APRIL- ĠUNJU 2013 ta' Ġeremija (31,31-34). Din hija l-itwal ċitazzjoni mit-Testmet il-Qadim li qiegħda fit-Testment il-Ġdid 'Ara, wasal iż-żmien, jgħid il-Mulej, li jiena nagħmel patt ġdid mad-dar ta' Iżrael u mad- dar ta' Ġuda. Dan ma jkunx bħall-patt li jien għamilt ma' missirijiethom, meta qbadthom minn idhom biex noħroġhom mill-art tal-Eġittu: ladarba huma ma baqgħux iżommu mal-patt tiegħi, jiena wkoll tlaqthom, jgħid il-Mulej. 'Dan hu l-patt li jien għad nagħmel mad-dar ta' Iżrael wara dawk il-jiem, jgħid il- Mulej: Nqiegħed il-liġijiet tiegħi f'moħħhom, u f'qalbhom niktibhom. U jiena nkun Alla tagħhom, u huma jkunu l-poplu tiegħi. Ma jgħallmux aktar wieħed lil sieħbu u wieħed lil ħuh billi jgħidlu: 'Agħraf lill-Mulej, għax ilkoll għad jagħrfuni miż-żgħir nett sal- kbir nett fosthom. Jiena nħenn għalihom fil-ħażen tagħhom, u fi dnubiethom ma niftakarx iżjed'. Il-patt il-ġdid Fit-Testment il-Qadim hemm diversi okkażjonijiet li fihom hemm xi wegħda. Pero dawn il- wegħdiet ikunu marbutin ukoll ma' wegħdiet materjali: eżempju għotja ta' qamħ, bhejjem, inbid, żejt eċċ. F'dan l-oraklu tal-Patt il-Ġdid, l-unika ħaġa li tinteressana hija r-relazzjoni intima ma' Alla. (Ġer 31,3l- 34). Din hija tassew wegħda sublimi, inizjattiva li telqet minn Alla, mela gratwita, u mingħajr ma jistenna xejn lura: 'Jien nagħmel patt ġdid ma' dar Iżrael u dar Ġuda' (Ġer 31,31). U għaliex din l-inizjattiva ta' Alla. Il-Lhud ma baqgħux ikunu fidili għall-Patt li għamlu ma' Alla f'riġlejn is-Sinaj (Ez 24). Mela kien hemm bżonn ta' wieħed ġdid u forsi li aktar jorbot. Matul żmien l-Eżodu, Alla ħeles il-poplu mill-iskjavitài tal-Eġittu, ħelsu mill-qtil, mexxih fid-deżert. Ipprovdielu l-ikel, u fuq kollox għamel il-patt. Il-proġett ta' Alla kien wieħed ta' mħabba (Rm 19,5- 6). Din l-alleanza msaħħa b'wegħda ta' fedeltà u ssiġillata bid-demm tal-annimali biex tiġi ssimboleġġjata l-għaqda ta' ħajja bejn Alla u l-poplu tiegħu (Ez 24,4-8). Perċ ftit żmien biss wara, din il-wegħda nkisret għalkollox mill- Eżempju tipiku huwa l-epidosju tal-għoġol tad-deheb (Ez 32). Il-poplu daqshekk ikkalkula l-patt li kien għadu kemm għamel ma' Allal Din is-sitwazzjoni kienet ta' sikwit tirrepeti ruħha matul l-istorja ta' Iżrael. B'mod partikulari, iż-żmien li matulu għex Ġeremija kien wieħed ta' ksur tal-patt u infedeltà kbira (2 Kron 36, 15-16). Hekk allura waslet il-katastrofil L-eżilju ta' Babilonja. Dawn il-Kaldej daħlu, kissru u ġarru sa mill-qiegħ il-belt ta' Ġerusalemm, ħarqu l-belt, taw in-nar lit-tempju kaxkru n-nies lejn l-eżilju u l-Arka tal-Patt kissruha. Alla jibgħat il-profeti Proprju f'din is-sitwazzjoni L-ART IMQADDSA $ APRIL - ĠUNJU 2013 $ 23 prekarja, Alla jibgħat il-profeta Ġeremija biex dan iniedi inizjattiva ġdida. Din hija l-wegħda ta' Patt Ġdid. Din mhix alleanza sempliċement imġedda, imma alleanza waħda kollha kemm hi ġdida. Kien hemm bosta tiġdid ta' alleanza. L-ewwel wieħed ġara dritt wara l-ġrajja tal-għoġol tad-deheb (Ez 34,1). Hawn ma jidher xejn ġdid. It-twavel kellhom ikunu tal-ġebel bħal dawk ta' qabel. Fuqhom mnaqqxin bl-istess kliem. Filwaqt li l-oraklu ta' Ġeremija jafferma differenti: 'Jien nagħmel patt ġdid ma' dar Iżrael u dar Ġuda. Mhux bħall-patt li għamilt ma' missirijiethom' (31,31). Kliem ċar li ma joffri ebda tifsira differenti. Għalhekk filwaqt li l-Eżodu jinsisti fuq ix-XEBĦ, dak ta' Ġeremija fuq id-DIFFERENZA. Wara l-ksur bid-dieher tal- ewwel patt, Alla ma riedx iwaqqaf mill-ġdid xi ħaġa li din tkun bla siwi, bla valur, u li tkun iddestinata biex tfalli għal darboħra. Alla ried jagħmel tibdil ġdid u mill-għeruq. Dan kollu kien dak li Alla wiegħed lil Ġeremija. Għalhekk l-awtur tal-ittra lil-Lhud jgħid: 'Meta tkellem minn patt ġdid, wera li dak ta' qabel kien qadim. Issa dak li jiqdiem u jixjieħ ikun wasal biex jispiċċa' (Lhud 8,13). Xi kliem ta' min jomogħdu sewl U fejn hu l-ġdid ta' din l-alleanza7 (a) Il-patt il-ġdid ikun interjuri, fil-qalb u mhux minn barra. (b) Ikun fih relazzjoni perfetta u reċiproka bejn Alla u l-poplu. (c) ma tkunx istituzzjoni kollettiva 24 $ L-Anr IMQADDSA '$' APRIL - ĠUNJU 2013 waħda tal-massa, imma personali, wieħed ma' Alla, (d) din tkun mibnija fuq il-maħfra sħiħa tad-dnub. Dan ir-raba' aspett juri l-ġenerożità immensa li hemm bħala bażi tal-patt il- ġdid. Il-bidla tal-Qalb Dan il-patt il-ġdid għad ikun fl-intimu tal-qalb tal-bniedem. 'Tnqiegħed il-liġi tiegħi fosthom u niktibha f'qalbhom' (Ġer 31,33). Hawn joħroġ għad-dawl il-kuntrast mal-Liġi l-qadima. Fuq is-Sinaj, Alla tassew kiteb il-liġijiet tiegħu fuq żewġ twavel tal-ġebel; mela liġi minn barra biss. Dawn taqrahom iva, tħarishom, imma ma jbiddlux il-qalb tal-bniedem. Il-poplu kellu qalb ħażina, qalb imħassra. Dan jiġi ppruvat minn diversi testi tat-Testment il-Qadim. 'Qalbu mħassra dan il-poplu, u triqati ma jagħrfux' S 95,10: Ukoll, 'Dal-poplu resaq ħdejja b'fommu, u b'xufftejh biex iqimni, imma qalbhom 'il bogħod minni, mhux ħlief preċett mgħallem lilhom mill- bnedmin' Is 29, 13. Meta il-qalb hija mħassra, l-liġijiet ma jservu assolutament għal xejn. Ukoll, l-aqwa liġijiet iservu biss biex iqanqlu x-xewqa għall-ksur tal-liġi. San Pawl huwa ċar ħafna dwar dan: Li wieħed ikollu l-liġi ta' Alla miktuba fil-qalb proprja tiegħu, ifisser li jkollu qalb ħelwa u mansweta, qalb kapaċi li tkompli liberament u għall-imħabba tal-volontà ta' Alla. Qalb żgura u konvinta li l-volontà ta' Alla hija għall- ġid sħiħ tal-persuni. x-xewqa u fl-istess ħin il- wegħda li għamel Alla (Ġer 31,33). Relazzjoni reċiproka Meta l-qalb tinbidel, titwaqqaf relazzjoni reċiproka bejn Alla u l-poplu: 'Jiena nkun Alla tagħhom u huma jkunu l-poplu tiegħi'. Din hija l-formula tipika tal-alleanza li ta' sikwit tidher fit- Testment il-Qadim. Pero hawn għandna l-verb lejn il-ġejjieni — xi ħaġa li għad trid tintlaħaq. Meħtieġa kundizzjoni: 'Jsimgħu minn kliemi u għamlu skont ma kkmandajtkom, u tkunu l-poplu tiegħi u jien inkun Alla tagħkom' (Ġer 11,4). Il-profeti kellhom dejjem iqabbżu u jfakkru l-infedeltà tal-poplu li fixkel ħafna dan il-proġett. Meta perb l-liġi tinkiteb fil-qalb, tiġi żgurata r-reċiproċità tar-relazzjoni. Ġeremija għamel pass 'il quddiem, wieħed ta' kuraġġ. Din l-alleanza mhux se tkun relazzjoni kollettiva, imma waħda personali. Meta wieħed ikollu dan l-għarfien personali, ifisser li hemm rabta, imħabba u fiduċja. Tibdil sħiħ Din is-sitwazzjoni twassal għal tibdil sħiħ u komplet tant li l-profeti kellhom ifakkru, anke kontra qalbhom, li l-poplu minkejja tant għajnuniet baqa' ma għarfuhx. Hekk Isaija: 'Il- gendus jagħraf lil sidu, u l-ħmar il-maxtura ta' sidu; imma Iżrael ma jagħrafx lilif' (Is 1,3). Ukoll Ġer Għalhekk il-profeti irċevew minn għand Alla l-inkarigu biex iċanfru bis- sħiħ lil-Lhud u li jgħajtu: 'Mur u għajjat f'widnejn Ġerusalemm, u għidilha: 'Dan jgħid il-Mulej: ftakart fil-ħlewwa ta' żgħożitek, fl-imħabba tal-għerusija tiegħek, meta kont tiġri warajja fid-deżert, f'art mhux miżrugħa' (Ġer 2,2). Imma dan kollu tal-profeti ma wasalx biex iwasslu għall-konversjoni (Ġer 7,27). Perċ l-oraklu tal-Patt il-Ġdid wassal għal sitwazzjoni djametrikament opposta. Ma jgħallmux iżjed lil xulxin, u ħadd ma jgħid lil ħuh: Agħraf il-Mulej; għaliex ilkoll kemm huma jkunu jafuni, miż-żgħir sal- L-ART IMQADDSA 87 APRIL ĠUNJU 2013 99 20) kbir, oraklu tal-Mulej. Għax jien naħfrilhom ħżunithom, u ħtijiethom aktar ma niftakarhomx' (Ġer 31,34). (Ara wkoll Is 11,9). 'Għax jien naħfrilhom ħżunithom, u ħtijiethom aktar ma niftakarhomx' (Ġer 31-34b). Hawn joħroġ sew l-element ta' maħfra. F'dan tikber waħda sew il-ġenerożità immensa ta' Alla. L-imħabba paterna tiegħu hija mimlija ħniena ppt o tii WA n i lon Ġeremija l-maħfra kienet tidher ħaġa impossibbli, iebsa tal-poplu. Alla GA Bee 1 ja tal-poplu tiegħu u jitlob minn Ġeremija l-maħfra. Xi drabi Alla stess jitlob minn Ġeremija biex ma jinterċedix għall-poplu tiegħu (Ġer 7,16). Hawn perċ għandna sitwazzjoni ta' infedeltà sħiħa minn naħa tal-poplu — tant li kważi l-maħfra tidher impossibbli. MB On orżiĊ Bio iabi jii tija ET kundizzjoni l-maħfra. L-oraklu ta' Ġeremija jiftaħ beraħ prospettiva tal- għaġeb, perċ ma jgħidx LŻiO nt fa Ka tila (eċ Kutieżo eta be bie MO i B ta l DO TTART IMQADDSA $ APRIL T'ĠUNJU 2013 seħħ aktar 'il quddiem; jj ET KEZ B Mċl A in liti az ħe Erja waqqaf l-Ewkaristija. Huwa qabad il-kalċi u qal: 'Dan hu demmi tal-patt il-ġdid' (209730 1 1 ZID BV OTA eta ka aa ot ta la mibni mhux fuq id-demm tal-annimali imma fuq id- demm ta' Ġesu, 'imxerred għal kotra għall-maħfra tad- dnubiet'. Il-kliem ta' Ġeremija diġà GG EB jaf ee te io dawl għal din il-maħfra ITOT bed Ta AC An naħfrilhom ħżunithom u ħtijiethom aktar ma