225 sena mill-mewt ta' l-artist ċelebri Malti il-ħafna minn uliedha li għamlulha ġieh ma' jonqosx Francesco Vincenzo Zahra, Senglean. Huma diversi l-kontributuri u l-kritiċi ta' l-arti li fix-xogħlijiet tagħhom għamlu isem u kabbru l-fama ta' Zahra għaliex apprezzaw it-talent li kellu f'idu. Hawn se nġibu xi wħud mir-riferenzi li saru fuq il-pittur matul iż-żminijiet. Din hija l-fehma. li kellu l-Baruni De Piro u li tiġi kkwotata wkoll mill-Kan. J ekk Malta għandha biex tiftaħar u ssemmi leħinha fil-qasam artistiku żgur li fost Il-Familja Zahra: Familja ta' artist Il-bużnannu, Matteolo u n-nannu ta' Francesco, Antonio, kienu t-tnejn li huma naġġara fil-ġebel u li xogħolhom insibuh f'diversi knejjes. Is-sengħa għaddewha lil missieru Pietru Pawl (1685-1747), li f'ħajtu kien meqjus bħala l-ikbar skultur ta' Malta. L-aqwa xogħol tiegħu nistgħu narawh fil-kappella ta' San Ġakbu fiż-Żurrieq li wkoll kienet iddisinjata minnu. Felice, l-iżgħar fost it-tfal ta' Pietru Pawl, kompla din it-tradizzjoni artistika billi sar skultur fl-injam. Hu t-tieni wild miż-żwieġ bejn Pietru Pawl u Agostina Zahra mill-Isla u twieled fil-15 ta' Diċembru 1710. Ġie mogħti l-ismijiet ta' Vincenzo u Francesco għalkemm hu kien jippreferi jiffirma bħala Francesco Vincenzo. Missieru żgur li għenu biex jissaħħaħ fit-talent li kellu. Fis-16 ta' Frar 1743, ta' 32 sena, żżewweġ lil Teresa Fenech li hi waħda mill-qraba ta' pittur kbir ieħor Malti, Ġian Nikola Buhagiar. Fil-fatt mill-1743 sa l-1746, iż-żewġ pitturi kienu jgħixu fl-istess blokk ta' bini fi Triq San Pawl il-Belt Valletta, sakemm Francesco telaq minn hemm u mar jgħix qrib ta' Kastilja, iżda xorta baqgħu ħbieb kbar, tant li meta żżewġet t-tifla ta' Francesco. Ġian Nikola kien ix-xhud. Soċjetà Każin Santa Liena — Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 Imma l-ħajja familjari ma kenitx faċli; tnejn mit-tfal tiegħu, fosthom l-ikbar, Casimir miet fi tfulitu u fis-27 ta' Mejju 1751, mietet martu Teresa. Dawk minnhom li baqgħu ħajjin kienu Prassede (mwielda fis-26 ta' April 1746), il-kjeriku Awrelju (mwieled fid- 19 t'Awissu 1748) li mexa fuq il-passi ta' missieru u li x'aktarx miet ivvelenat, kif ukoll Lwiġi (mwieled fid-29 ta' Ġunju 1750) li sar qassis. Mument ieħor ta' prova għal Francesco kienet il-mewta mhux mistennija ta' missieru li seħħet fid-9 ta' Settembru 1773. Nhar id-9 ta' Jannar, ommu Augustina mietet fl-Isla fil-post fejn kienet tgħix il-familja Zahra. Meta s-saħħa ta' Francesco bdiet tnin bil-mod, Aurelio żżewweġ lil Katerina Zahra. Francesco miet nhar id-19 t'Awissu 1773. Mewtu nsibuha mniżżla fid-Dokumenti tal-Knisja Parrokjali ta' S. Pawl Nawfragu l-Belt Valletta. 'Is-sinjur Franġisku Vinċenzu Zahra, it-tifel tass-sinjur Pawlu, ta' 63 sena w li kien joqgħod f'dar f'din il-Parroċċa tiegħi, f'qagħda ħażina, filwaqt li rċieva s-sagramenti kollha b'għaqda ma' Ommna l-Knisja Mqaddsa, radd ruħu VAlla. Il-ġisem tiegħu ġie midfun hawn f'din il- Parroċċa w Knisja Kolleġjata Insinji tal-Kbir l-Appostlu Pawlu'.$ Min għallem lil Zahra jpitter' Xi wħud huma tal-fehma li Ġian Nikola Buhagiar kien l-għalliem ta' Francesco. Oħrajn jitkellmu dwar l-istil ta' Barokk Neopolitan li ħaddem l-artist. Dwar dan diversi persuni awtorevoli wrew dak li jaħsbu. 'Minħabba li l-arti ta' Zahra tintrabat ma' l-aħjar tradizzjoni ta' l-Iskola Naplitana tas- seklu XVII xi wħud bassru li dan il-pittur kien mar jistudja Napli iżda dan m'hemmx ċertezza fuqu' Ma' dan jaqblu kemm Vincenzo Bonello meta jistqarr li Zahra 'bilfors li bena l-istil tiegħu fuq l-iskola Naplitana''0 u John Gash jitkellem dwar Zahra bħala l-uniku rivali Malti, mħarreġ f'Napli għall-pittur famuż Franċiż Favrax/,i Iżda mhux ta' l-istess fehma kien il-Konti Saverio Marchese (1757-1833) meta fid- djarju tiegħu jikteb dwar wahda miż-żjarat li għamel fil-Knisja Parrokjali ta' Ħal-Qormi fejn jitkellem dwar il-Kwadru tal-Purifikazzjoni tal-Madonna.: 'Questa ċ una delle piż bell'opere del Bravo Pittore Maltese… Zahra, che mai studio fuori della sua patria… 7.2 Il-mod kif Zahra kien jaħdem Il-Kan. 1 Il-ħanut tax-xogħol F'kuntratt ppubblikat minn Nutar Ignazio Saverio Bonavita fit-30 ta' Jannar 1753 Soċjetà Każin Santa Liena — Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 Kwadru li juri s-Sagra Familja, fil-Kolleġġjata ta' San Pawl ġewwa r-Rabat - Malta. Soċjetà Każin Santa Liena — Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 Disinjatur Dun Salv Giappara fl-istorja ta' Ħaż-Zebbuġ jgħid li 'L-altare maggiore fu disegnato dal Pittore Franceso Zahra'.35: Dan bu l-ewwel eżempju tar-rwol li ħaddan Zahra bħala disinjatur, $ Insibu diversi sorsi li jgħidulna li Zahra ħadem ukoll bħala skultur. Eżempju ta dan hija l-istatwa ta' S. Bartilmew fil-Għargħur li rrestawra qabel miet7, statwa li nħadmet minn Pietru Pawl Zahra u ibnu għall-Parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ', u żewġ kandelabri li saru għall-Parroċċa ta' Ħal-Balzan, għalkemm jingħad li hu għamel biss d-disinn'7. Iżda Dr. Nicola Zammit jikteb li Zahra wera l-ħila tiegħu l-aktar fil-pittura. Ritrattista tajjeb Bla dubju ta' xejn, Zahra jispikka ferm f'dan il-kamp. F'Malta nsibu diversi ritratti ta' nies popolari li pinġa fuq it-tila, fosthom: i. Il-Gran Mastru Manoel de Vilhena fil-Kappella l-antika tas-Seminarju l-Imdina. $ L-inkwiżitur Durini. Dun Giovanni Barbara sar fl-1759 għall-Parroċċa ta' Ħal Tarxien. Ritratti attribwiti lilu iżda m'għandhomx firma u data. Ritratt maħsub li hu tiegħu u ieħor ta' mara. Mużew ta' l-Arti Valletta. Ritratt tiegħu. , Erba' ritratti ta' l-Isqof Alferan de Bussan Żebbuġ, Mellieħa, kollezzjoni privata, Sala tas-Seminarju Mdina. Fra Domenico Mainardi Gran Prijur ta' San Ġwann. x. Camilla Cagnani u Caterina Valenti (impitter wara mewtha, datat 1783). Sagristija Parroċċa San Pawl Nawfragu Valletta. L-aqwa biċċa xogħol ta' Zahra żgur li huwa s-suffett ta' l-Awla Kapitulari fil-Katidral ta' l-Imdina fejn 'dan hu t-testment spiritwali ta' Zahra bħala pittur. Hawn Zahra laħaq dik li forsi hi l-għola espressjoni tal-genju artistiku tiegħu f'kompożizzjoni vasta u movimentata li Soċjetà Każin Santa Liena — Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 Kwadru taż-żejt. Bażilika Sant'Elena - B'Kara. Soċjetà Każin Santa Lien Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 tittraxxendi spazju w żmien'.27 Calleja għal din l-opra artistika jikteb li 'Zahra, speedilv surpassed in artistic skill his onlv master, the maltese artist Gio Nikola Buhagiar'. $$ Żgur illi kieku aħna l-Maltin nagħrfu l-valur immens li ħoloq Zahra fil-kultura ta' pajjiżna, nsiru poplu rikonoxxenti lejn ARTISTA li għamel isem lil PAJJIŻU. Andrċ Azzopardi 3 Il-Kan. Diskors ta' JJ Cremona fil-Kommemorazzjoni ta' Francesco Zahra 1974. ara Francesco Zahra 1710-1773. Diskors ta' JJ Cremona fil-Kommemorazzjoni ta' Francesco Zahra 1974. ara Francesco Zahra 1710-1773. Soċjetà Każin Santa Liena — Banda Duke of Connaught's Own — Festa 1999 117.