IL-FRERES F'BORMLA Fis-27 ta' Awissu 1903, ġie mħabbar li waslu f'Malta l-Freres. Il-Kappillani wkoll ħabbru dan. fil-knejjes tagħhom u qal ukoll li l-ftuħ ta' l-ewwel kulleġġ immexxi minnhom kien imminenti. Dan seħħ wara diversi attentati, biex il-Freres jiġu f'Malta u jibdew il- professjoni tagħhom, dik tat-tagħlim, billi imqar jieħdu skola governanti fil-belt. Kien hemm anke suġġeriment li dawn meta jkunu f'Malta jwaqqfu kulleġġ għat-taħriġ tal-għalliema. Kien fi żmien il-gvernatur Sir Charles Mansfield li Brother Arbon Francois ġie mogħti l-permess li jista' jiftaħ skola ta' tagħlim. Fl-istess żmien bdew biex jaslu Freres oħra. Dawn, sakemm ġie deċiż fejn ser jwaqqfu l-ewwel kulleġġ tagħhom, kienu joqogħdu f'dar fil- Ħamrun offruta lilhom minn Don Ferdinando Saliba li kien ex-student tal-Freres f'Tunis. F'dan iż-żmien insibu lill-Kanonku Carmelo Bugelli, Kanonku tal-Kolleġġjata ta' Bormla, kif ukoll ex-kappillan f'Birżebbuġa u bniedem attiv ħafna fil-politika. Hu kien deputat ta' l-Assemblea Leġislattiva mal-Partit Laburista. Il-Kanonku Bugelli kien il-bniedem illi uża l-influwenza tiegħu biex il-Freres iwaqqfu l-Kulleġġ tagħhom f'Bormla. Ir- raġuni li nagħtat lill-Freres, għaliex il-kulleġġ tagħhom kellu jitwaqqaf f'Bormla, kienet li dak iż-żmien f'din il-belt kien hemm popolazzjoni ta' madwar 16,000 ruħ waqt li 14,000 abitant oħra kienu jgħammru fiż-żewġ bliet ġirien, l-Isla u l-Birgu. Total ta' madwar 30,000 ruħ. Wieħed ta' min isemmi li f'dawk iż-żminijiet it- Tarzna kienet tħaddem eluf ta' ħaddiema. Għalhekk, ikompli jgħid ir-rapport li għamel il-kanonku Bugelli, il-lok addattat fejn kellu jitwaqqaf il-kulleġġ kienet id- dar Triq Buongiorno, Bormla. Il-Freres aċċettaw l-idea u l-imsemmija dar ta' Triq Buongiorno ġiet magħżula biex tkun l-ewwel kulleġġ tagħhom f'Malta. Hawn ta' min wieħed jgħid xi ħaġa dwar din id-dar li għadha teżisti sal-lum u li għandha storja interessanti. Id-dar numru 96 fi Triq jew aħjar Strada Buongiorno, kif kienet magħrufa u li l-lum insibuha bħala Triq Mattv Grima, kienet proprjetà tas-Sinjura Elena Caruana miż-Żejtun. Għal ftit aktar minn għoxrin sena din id-dar kienet okkupata mis-sorijiet ta' San' Ġużepp. Wara li dawn is-sorijiet telqu minn Bormla u marru tas-Sliema, id-dar ġiet temporanjament użata bħala skola primarja Aktar tard il-post ġie mikri lil-'Lega Operaia' sezzjoni Bormla. Din kienet għaqda Maltija għall-ħaddiema nsara li twaqqfet fl-1881. Meta din id-dar kella tinbidel f'kulleġġ, kien meħtieġ li jsiru diversi xogħlijiet, bħal sistema ta' dranaġġ, tibjid u anke bdil ta' madum. L-ispiża tax-xogħlijiet telgħet għal mitt lira. Sar kuntratt bejn il-Freres u l-'Lega Operaia' fejn il-Freres kellhom iħallsu lis-soċjetà ħamsa u tletin lira bħala kera għal sena. Wara, il-Freres kellhom jagħmlu kuntratt ġdid ma' sid id-dar. Biss il-'Lega Operaia' żammet id- dritt li tagħmel il-laqgħat tagħha f'din id-dar. Il-Freres bdew bit-tagħlim tagħhom f'dan il-kulleġġ, nhar it-3 ta' Novembru 1903 u t-tagħlim beda jsir minn sitt Freres taħt it-tmexxija ta' Frer Beniot Constant. Il-ħlas kien ta' erba' xelini (20ċ) fix-xahar. Għall-bidu l-għadd ta' studenti kien ta' tmenin, imqassmin fi tlett klassijiet. Sa April 1904 in-numru ta' studenti tela' għal mija u tmienja u sittin u kellhom iżidu xi klassijiet. Il-bidu kien iebes u saħansitra bdew jitfaċċaw diversi problemi fosthom dik li l-istudenti kienu jvarjaw fin-numru minn xahar għal xahar, u t-tluq ta' tnejn mill- Freres. Ma dawn il-problemi kien hemm ukoll dik tal-kompetizzjoni. Skejjel oħrajn fil-Kottonera li kienu immexxija minn individwi kellhom miżati orħos minn dawk tal-Freres: miżati ta' żewġ xelini u tliet xelini (10ċ jew 15ċ) fix-xahar. Fis-sajf l-iskola tal-Freres kienet tagħlaq għal vaganzi, waqt li l-oħrajn kienu jkomplu għaddejjin bit-tagħlim. Biex insemmi tnejn minn dawn l-iskejjel, insemmi waħda magħrufa b'tas-Sur Vella u l-oħra ta' Mr. Hall. Il-mard infettiv kien problema oħra li fixklet it-tagħlim f'din l-iskola, tant li fis- sena 1907/8 kien hemm epidemiji ta' ġidri r-riħ u ħożba, u minħabba hekk l- iskejjel kollha ġew magħluqa għal għoxrin ġurnata. Interessanti wkoll hu l-fatt illi kaġun ta' din l-epidemija Triq Buongiorno kienet meqjusa bħal kwarantina għal għaxart ijiem. Mill-1912 'il quddiem, il-kulleġġ sar magħruf bħala l-aqwa f'dak li hu tagħlim u wkoll sar parti ħajja tas-soċjetà Maltija. Dan għaliex barra t-tagħlim kienu jsiru attivitajiet oħra bħal l-Ewwel Tqarbina, (li dak iż-żmien kienet issir fl-età ta' erbatax-il sena); il-festa tal-qaddis patrun tal-Freres San Ġwann De La Salle li kienet issir fil-parroċċa ta' Bormla, Jum il-Premjazzjoni, 'social evenings' u ta' kull sena fiera u. bazaar. Il-kulleġġ kellu wkoll kor li l-attivitajiet tiegħu nsibuhom imsemmija f'diversi ġurnali ta' dak iż-żmien. Il-kor kien jieħu sehem fil-parroċċa ta' Bormla, l-Isla u anke fil-Birgu u fi knejjes oħra. Kien dan il-kor li kanta l-kant ta' 'Ave Marija' għall-ewwel darba f'Malta. Dan ġara fl-1905 meta l-istatwa tal-Kunċizzjoni nġiebet minn Milan biex ġiet miksija bil-fidda. Dan inhar f'Bormla kienet iċċelebrata l-50 sena minn meta ġiet ipproklamata d-Domma ta'l-Immakulata Kunċizzjoni. L-ewwel darba li ġie organizzat Jum il-Premjazzjoni kien nhar il-Ħadd 28 ta' Lulju 1907. Iċ-ċelebrazzjoni saret fit-Teatru Kottoner ta' Bormla, li kien ġie misluf mis-Soċjetà Filarmonika San Giorgio. Kienu attendew madwar mitejn ruħ. Fil-jum tal-premjazzjoni tas-sena ta' wara kienet ħadet sehem il-banda San Ġorġ. Fl-1914 żmien l-ewwel gwerra l-kbira l-ħajja bdiet togħla, speċjalment l-affarijiet a' l-ikel. Is-sid tad-dar numru 96 Triq Buongiorno ġiet mitluba biex tnaqqas il-kera minn ħamsa u tletin lira għal tletin lira. Din it-talba ġiet milqugħa għax is-sid ġiet imhedda li jekk dan ma jseħħx il-Freres joħorġu minn din id-dar u jmorru f'Dar il-Markiża fi Pjazza Santa Margerita, Triq Verdala, f'Bormla stess. Bejn Settembru 1918 u Marzu 1919, il-kulleġġ ingħalaq fuq ordni tal-Gvern minħabba l-mard infettiv li kien ħakem lill-pajjiżna. Maż-żmien il-kulleġġ tant mar tajjeb f'dak li hu tagħlim, li n-nmru ta' studenti kien dejjem jiżdied. Dan is-suċċess ġab miegħu l-problema ta' spazju. Biex isolvu din il-problema l-Freres krew id-dar numru 93 fejn marru jgħixu bħala komunità. B'hekk inħoloq biżżejjed spazju biex isiru tmien klassijiet li kienu mqassmin hekk: Tliet klassijiet b'90 student li kienu ser jersqu għall-eżami tad-dħul għal apprentistat fit-Tarzna Navali, klassi ta' 24 student li kienu ser jersqu għall-eżami tad-dħul fil- Liċeo/Seminarju, klassi preparatorja ta' 42 student u tliet klassijiet oħra ta' tagħlim elementarju. Bi skantament kbir għal kulħadd, nhar il-21 ta' Awissu 1921, id-direttur tal- kulleġġ irċieva ittra fejn ġie ordnat jagħlaq il-kulleġġ u l-Freres isiefru għal Tunes fejn kellhom imexxu skola ġdida. Sakemm għaddiet xi korrispondenza dwar din l-istruzzjoni, id-deċiżjoni ġiet irtirata għaliex kienu nqalgħu diffikultajiet rigward it-twaqqif ta' l-iskola f'Tunes. Fid-9 ta' Novembru 1935 wara ħafna korrispondenza u taħbit il-Freres iffirmaw kkuntratt għall-ksib tal-medda art fejn jinsabu llum. Wieħed li rsista ħafna biex il- Freres irnexxielhom jieħdu din l-art kien Dr. Carmelo Mifsud Bonnici. L-ewwel ġebla ta' dan il-kulleġġ ġdid tqiegħdet fid-29 ta' Marzu 1937. Fl-1939 il-Freres bdew bit-tagħlim tagħhom f'dan il-kulleġġ ġdid li l-lum wieħed jista' jara fuq il-lok magħruf bhala tal-Ħawli.