bandalora m'għadhiex teżisti, biss wieħed jista' jieħu idea ta' kif kienet tidher minn bandalori oħra ta' kongregazzjonijiet tal-Madonna tad-Duttrina li jinsabu f'parroċċi oħra bħall-Furjana u L-Isla. Il-bnadar dejjem servew bħala mezz. ta' komunikazzjoni, li permezz tagħhom persuna jew grupp ta' nies jagħtu sinjal u jidentifikaw ruħhom. Maż-żmien, l-użu tal-bnadar tant żviluppa u nfirex li saru bħall-karta tal-identità; tużahom biex turi int min int, minn liema familja jew nazzjon ġej jew ma' liema grupp tappartjeni. Hekk naraw li l-bnadar ivarjaw ħafna fid-daqs, fl-għamla, fil-kuluri u fis- simboli li jkollhom fuqhom. Dan biex min iħares lejn il-bandiera partikolari jagħraf ta' min hi u x'inhu s-sinjal li qed tgħaddilu. Minn mijiet ta' snin ilu, il-lajċi fi ħdan il-knisja Kattolika bdew jingħaqdu fi gruppi skont is-snajja' ffurmaw l-ewwel fratellanzi. Proprju, biex jingħarfu minn xulxin il-fratellanzi bdew jużaw il-bnadar jew aħjar l-istendardi, li huma forma ta' bandiera kbira li tispiċċa b'żewġ patalotti qishom denb ta' ħuta. Fil-parroċċa ta' Ħal Tarxien, insibu ħames fratellanzi, b'hekk f'xi festi fil-knisja jintramaw ħames stendardi ta' kuluri differenti. Ċert li kull min jarahom armati jieħu l-messaġġ li se ssir purċissjoni u jinduna wkoll x'importanza għandha din il-purċissjoni, skont jekk l-istendardi jkunux irrakmati jew le. Il-Fratellanza tagħna, tal-Madonna tad-Duttrina, tidentifika ruħha permezz ta' stendard ċilest li fil-purċissjonijiet dejjem jimxi l-ewwel wieħed għaliex il-Fratellanza tagħna hi l-aħħar waħda li twaqqfet fil-parroċċa. Minkejja li llum dan l-istendard u l-kulur tiegħu huma sinonimi mal-Fratellanza tal-Madonna tad- Duttrina u l-festa tagħHa, nafu li mhux minn dejjem kien hekk. Il-Fratellanza tal-Madonna tad-Duttrina twaqqfet fl-1874, iżda taf il-bidu tagħha fl-1748 meta l-Isqof Fra Paolo Alpheran de Bussan waqqaf f'Ħal Tarxien il-Kongregazzjoni li ġġib l-istess isem. S'issa, is-snin bejn l-1748 u l-1874 ftit li xejn nafu dwarhom. Perċ, mal-wasla tal-kappillan Dun Pawl Lauron fl-1864 l-affarijiet jieħdu xejra oħra, peress li għandna dokumenti ddettaljati dwar il- ħidma tal-Kongregazzjoni dak iż-żmien. Fost ħafna affarijiet inisbu li fl-1866 is-Sur S.Ellul tħallas £0.9.4 biex għamel bandalora li l-Kongregazzjoni bdiet tuża biex takkumpanja l-purċissjonijiet. Din il-bandalora aktarx kienet bajda u fuqha kellha l-pittura li saret minn Salvatore Barbara għall- prezz ta' £4. Biex tkun kompluta minn kollox, ħadu ħsieb jordnaw l-ornamenti addattati għal magħha u kaxxa bil-ħġieġ biex jerfgħuha fiha. Illum, din il- tl fer legal men id eraajejni tal-Madonna tad-Duttrina tal-Furjana u l-Isla Tmien snin wara li saret il-bandalora, il- Kongregazzjoni saret Fratellanza, b'hekk kien meħtieġ li minflok bandalora jsir stendard bħalma kellhom il-fratellanzi l-oħrajn. Għaldaqstant, fl-1874 beda l-ġbir biex isir l-ewwel stendard, li b'kollox ħa ħames snin biex ikun lest. Proprju fl-ewwel sena saret il-kruċetta tal-fidda li swiet L7.18.10, imbagħad fl-1876 inxtara d-damask abjad għall- prezz ta' L5.2.41/. Il-proġett intemm fl-1879 meta nxtrat il-frenża u l-arġentier Roberto Cannataci tħallas L.1.4.0 għall-tubu (kannol) tal-fidda li ħadem għal-lasta tal-istendard. Dwar il-bqija tat-tubi tal- fidda u spejjeż oħra relatati mal-lasta ma nsibu xejn. Iżda, ma' dan il-pagament insibu nota tal- Kappillan Dun Franġisk Feliċ Attard li l-ispejjeż għal dan it-tubu ħarġu minn ġewwa għaliex xi fratelli li wegħdu li se joħorġu l-flus ma wettqux il-wegħda tagħhom. Issa, jekk wieħed jifli sew il-lasta l-qadima tal-istendard isib li minn tmien tubi tal-fidda li fiha l-lasta, ħamsa minnhom għandhom imnaqqxin fuqhom isem il-benefatturi li ħarġu l-flus għalihom filwaqt li fuq it-tlieta l-oħra m'hemm xejn. Għalhekk, x'aktarx dan it-tubu li tħallas minn ġewwa huwa wieħed minn dawk it-tlieta bla isem filwaqt li t-tnejn l-oħra żdiedu fl-1951, kif se naraw aktar 'il quddiem. Dan ifisser li meta saret il-lasta kienet miksija b'sitt tubi tal-fidda biss. L-ismijiet li hemm fuq dawn il-ħames tubi huma: L. Cutajar, Confratelli, G Saliba, Ge. F. Schembri u Arc. Interessanti ferm hu l-aħħar tubu li semmejt, għaliex jixhed kemm il-Fratellanza kienet għall-qalb dawn tieni stendard abjad tal-Fratellanza tal-Madonna tad-Duttrina. Ta' min jinnota l-Knisja armata bid- La i ar NO a a IDI p iż-żewġ kappillani li flimkien taw dan ir-rigal lill- Fratellanza. Il-fatt li Lauron qiegħed imniżżel bħala Arċipriet jikkonferma li l-lasta saret wara l-1876, meta hu mar jaqdi dmirijietu l-Furjana. Dan juri kemm Dun Pawl Lauron tassew baqa' jħobb il- Fratellanza anke wara li telaq minn Ħal Tarxien, hekk li fl-1884 ġie jagħmel il-paniġierku tal-festa tal-Madonna tad-Duttrina mingħajr ħlas. Fl-1882, jiġifieri tmien snin biss wara li sar l-ewwel stendard, il-Fratellanza ħasset il-bżonn li jsir stendard ieħor. Jistgħu jkunu bosta r-raġunijiet għaliex inħass dan il-bżonn, perċ aktarx ma xtaqux li jibqa' jintuża dejjem l-istess stendard għax issirlu l-ħsara u fil-festi prinċipali kien jixraq stendard aħjar minn dak li jintuża f'festi oħra. Id-damask li nxtara reġa' kien abjad u sewa £17.16.4 pero nxtara wkoll xi drapp blu għall-prezz ta' £0.2.0 mingħand is-Sur Busuttil. Mid-differenza fl-ispiża taż-żewġ drappijiet nistgħu nindunaw li d-drapp blu li nxtara kien ferm iżgħar fil-kwantità meta kkumparat mad-damask l-abjad. B'hekk nifhmu li d-drapp il-blu ntuża biex saru l-kukkarda u l-pendenti ta' taħt il-kruċetta, kif jixhdu xi ritratti ta' dan l-istendard. Fost spejjeż oħra relatati mal- istendard insibu l-ħlas ta' £0.4.2 għall-brazz tal- bronż li jitpoġġa fih l-istendard meta jkun armat fil-knisja. Dan il-brazz li sar fl-1892 u għadna nużawh sal-lum, huwa l-istess bħall-brazzi li fihom jitpoġġew l-istendardi tal-erba' fratellanzi l-oħra. Kurjuż huwa l-fatt li f'Novembru tal-1899 reġgħu ntefqu £2.3.9 fuq damasco per nuovo stendardo perd ma jissemma xejn iktar dwar dan l-istendard mhux bħad-drabi ta' qabel fejn dejjem jissemmew l-ispejjeż ta' affarijiet oħra relatati. Dan kollu jfisser li sa tmiem is-seklu 19, f'temp ta' 26 sena l-Fratellanza għamlet żewġ stendardi jekk mhux ukoll tlieta. Tajjeb niċċara, li ma nafux eżatt x'kien isir mill-istendard ta' qabel wara li kienu jagħmlu wieħed ġdid, nistgħu biss nassumu li kienu jużawhom bħala wieħed prim u ieħor sekond sakemm id-drapp tagħhom tant kienet issirlu ħsara li ma kinux jibqgħu jużawhom iżjed. Il-fatturi għall-ħsara jvarjaw minn maltemp sa rfigħ ħażin, iżda fejn setgħu kienu jippruvaw isewwu. Fil-fatt fl-1921 ntefqu £0.11.3 biex sar restawr tal-istendard, iżda ma nafux liema wieħed ġie rrestawrat. Matul l-ewwel ħamsin sena tas-seklu 20, il- Fratellanza kienet kuntenta bl-istendardi li kellha iżda fi żmien il-kappillan Dun Nikola Aquilina beda jberren il-ħsieb li jsir stendard tar-rakkmu biex jintuża fil-festi prinċipali. Dan kien ftit wara l-gwerra, meta n-nies kienet għadha batuta finanzjarjament, iżda dan ma qatax qalb il-fratelli, fosthom Mattew Agius li ħa ħsieb il-ġbir. Għad- disinn ġie avviċinat l-artist Manuel Buhagiar li tħallas £8 ta' xogħlu. Hawn, Buhagiar għamel disinn li bih poġġa dan l-istendard fost l-aqwa li nsibu fil-parroċċi Maltin. Mhux ta' b'xejn jingħad li kienet nibtet ix-xewqa li l-ħames fratellanzi jkollhom stendard ta' dan it-tip, iżda b'nuqqas ta' qbil ma' Dun Mikiel Vella, prokuratur tal-knisja u tal-Fratellanza tar-Rużarju, dan ma seħħx. Din id-darba il-Fratellanza iddeċidiet li l-kulur tal-istendard jinbidel minn abjad għal ċilest bil- kukkarda u l-pendent blu. Din id-deċiżjoni jista' jkun li ttieħdet biex il-fratellanza tingħaraf sew minn dik tar-Rużarju, perd m'hemm xejn ċert dwar dan. Ir-rikors biex isir l-istendard ġie ppreżentat il-kurja fid-29 ta' Settembru tal-1950 mill- kappillan Aquilina. F'dan ir-rikors, il-kappillan minbarra t-talba biex isir l-istendard, isemmi li sa dakinhar: kienu għadhom inġabru £170 biss mill- ispiża totali li tal-istendard il-prim kienet tammonta i) għal £250. Għalhekk, biex jagħmel tajjeb għat-£80 li kien għad fadal, talab li jieħu l-ammont ta' £50 is-Sur Giovanni Battista Cesare kien ħalla marbuta b'legat mal-artal tal-Madonna tad-Duttrina fid-9 ta' Settembru tal-1924. Cesarekien ħalla dan il-legat fl- atti tan-nutar Giovanni Vella, biex bi flusu ssir opra li jiddeċiedi xi tkun il-kappillan. It-£30 li kien għad fadal kellha tagħmel tajjeb għalihom il-Fratellanza. Jidher li ma nstabet ebda oġġezzjoni għal dan ir- rikors b'hekk ħareġ id-digriet li jġib id-data tal- 4 ta'Ottubru 1950. Immedjatament, kif ingħata l-permess bdiet il-ħidma biex il-ħolma ta' stendard ġdid issir realtà. Fil-fatt fl-24 ta'Ottubru tal- istess sena, saret kitba ta' obbligazzjoni privata bejn H il-Kappillan f Aquilina u b d-ditta George Zammit £ Sons tal-Belt. il-kitba nsibu li l-prezz ta' £250 kien jinkludi fih Iii t-Te et il-Kappillan Aquilina u d-ditta (€10 f PE e ix-xogħol, id-deheb, id-drapp u l-ispejjeż kollha relatati, filwaqt li l-kruċetta kienet se tiswa £40, liema spejjeż għamel tajjeb għalihom Karlu Bonavia tan-Naxxari. Dan ifisser li s-somma totali kienet tlaħħaq il-£290 li minnhom il- kappillan ħallas £150 bil-quddiem. Fl-istess kitba ttajpjata, minbarra dawn id-dettalji u xi kundizzjonijiet relatati mal-kwalità tax-xogħol, wieħed jista' jaqra wkoll kitbiet oħra miktuba bl-idejn. L-ewwel kitba fiha mniżżel il-ħlas ta' £6 ta' żewġ t-tubi tal-fidda għal-lasta tal-istendard, għalhekk isfel fuq in-naħa tal-lemin insibu kitba oħra li tirrevedi l-prezz għal £296 bħala s-somma li l-kappillan kellu jgħaddi lid-ditta ta' George Zammit. Dan filwaqt li fuq in-naħa tax-xellug hemm kitba li l-istendard kellu jkun Malta sa Diċembru tal-1951. Din l-aħħar kitba tikkonferma li l-istendard ma nħadimx Malta iżda sar f'Milan għand id-ditta Bertarelli, minn fejn kienet tordna xogħol ta' dan it-tip id-ditta ta' George Zammit. Dun Anton Zammit kien jirrakkonta kif dakinhar li wasal l-istendard Ħal Tarxien, kienu ħaduh id- dar tal-kappillan u firxuh fis-salott biex Dun Nikol qagħad jiflih bil-lenti ħalli jkun ċert li ma fihx difetti. Is-sodisfazzjon tal-kappillan kien kbir, iżda ma kellux ix-xorti jdum igawdih dan l-istendard għaliex fl-1952 inħatar kappillan tas-Siġġiewi. Fil-fatt l-aħħar pagament ta' £38 sar minn Dun Mikiel Vella f'isem il-prokuratur tal-Fratellanza. L-istendard iżżanżan fil-festa tal-Lunzjata tal- 1952. Dakinhar l-istendard ħareġ merfugħ mill- fratell Ġużeppi Spiteri il-futni, filwaqt li nħarqet kaxxa infernali tal-bomba. Mal-wasla tal-istendard tar-rakkmu, l-istendard l-abjad li kien hemm qabel beda jintuża bħala sekond. Baqa' jsir hekk sas-snin 70, meta r-rettur Ġużeppi Schembri beda jaħseb biex isir stendard sekond ġdid peress li l-ieħor kien spiċċa. Din id- darba nxtara drapp. ċilest minn Raħal Ġdid li nħiet minn Rose Attard, bint l-istess rettur. Għal dan l-istendard intużaw il- gallun u l-frenża tal-istendard ta' qablu li kienu pjuttost ta' kwalità għolja għax għadhom tajbin sal-lum. L-irċevuta għall-aħħar Ħlas li:sar minn Dun Mikiel-Vella f'isem il-fratellanza Kif jgħid il-Malti iż-żmien isajru l-bajtar, u madwar għaxar snin ilu ġew innutati xi ħsarat fl-istendard il- prim. L-ewwel ħsieb kien lijsir restawr jew trasport tar-rakkmu, iżda l-parir ta' nies professjonali kien li l-istendard jiġi kkonservat fl-istat li hu billi ma joħroġx iktar għall-purċissjonijiet. B'hekk, dan l-istendard intuża għall-aħħar darba fil-festa tal- Madonna tad-Duttrina tal-2008. baqa' jintrama fil-knisja —fil- festi prinċipali iżda għall- purċissjonijiet joħroġ dejjem is-sekond. Hawn nibet il-ħsieb li jsir BT stendard ġdid JB li jkun aktar jixraq biex jinħareġ fil- festi prinċipali. Il-kappillan ta' dak iż-żmien, Dun Renċ Vella qabel ma' din il-proposta b'hekk ir-rettur Twannv Agius ħa l-inizjattiva li jiġbor il-fondi għal dan il-proġett. L-ewwel pass kien li saret lasta ġdida biex l-istendard il-prim seta' jibqa' armat fil-knisja u għall-purċissjonijiet joħroġ l-istendard is-sekond. Il-lasta tal-injam saret minn Ġużeppi Agius filwaqt li t-tubi tal- fidda ġew ordnati għand l-arġentier Mario Cassar, iben Tarċisju taż-Żejtun. Fortunatament, fi stadju daqshekk bikri ta' dan il-proġett instabu benefatturi biżżejjed li għamlu tajjeb għall- ispejjeż tal-lasta u d-damask ċilest li fuqu kellu jinħadem ir-rakkmu. Il-pass li jmiss kien id- disinn li naturalment ġie fdat f'idejn Renzo Gauci, membru fil-kumitat tal-istess Fratellanza. Renzo ħa ħsieb li jżomm dan id-disinn ikkontrollat għaliex ma kinitx ix-xewqa tal-Fratellanza li dan l-istendard ikun jisbog l-istendard il-prim. Wara li ntlaħaq qbil dwar id-disinn ġiet avviċinata r-rakkmista Lela Galea mill-Imqabba biex taħdem ix-xogħol tar-rakkmu. Fuq xewqa tal-fratelli, ir- rakkmu ta' dan l-istendard kellu jsir fuq iż-żewġ naħat ta' drapp wieħed, l-istess kif inħadem l-istendard il-prim. Dan ifisser xogħol ta' iżjed kwalità iżda jieħu ħafna iktar ħin, speċjalment għax Lela kellha tagħmel dan ix-xogħol waħedha u ma' kull punt riedet iddur min-naħa għall-oħra tal-istendard. Kif ingħatat l-istima tax-xogħol, il- kappillan Dun Ruben Deguara bagħat ir-rikors Wara bosta taqtigħ il-qalb il-permess ingħata fit-22 ta' Marzu 2008. xogħol dam ftit ma beda u l-intoppi li nqalgħu Dan wassal biex il-proġett ħa iktar żmien milli kien ippjanat iżda, kull deni ħudu b'ġid, għax b'hekk kien hemm aktar ċans biex jinġabru l-fondi għall-ispiża li taqbeż is-€7,000 għax-xogħol tar-rakkmu biss. L-istendard il-prim tar-rakkmu Issa dan il-proġett huwa magħluq. Ftit tal- ġimgħat oħra kulħadd se jgawdi x-xogħol li sar u aħna bħala fratelli tal-Madonna tad-Duttrina se nimxu wara stendard ġdid, is-sitt wieħed għall- Fratellanza tagħna. JAlla l-mixja tagħna ma' tkunx sempliċiment mixja wara stendard iżda mixja wara ; B IOZZ Ċlapientine Marija u t-tagħlim tagħha, kif fil-fatt jirrapreżentaw is-simboli tan-Nome di Maria u l-ktieb li hemm fuq l-istess stendard. Irid jirnexxielna nagħmlu dan, biex ikollna l-unur li dan l-istendard tassew jidentifikana bħala ulied il-Madonna tad-Duttrina. http://www.bannersforall.co.uk/The-Historv-of-Banners.html K. Ellul Galea, 'Fratellanzi u xirkiet tas-snajja', L-ewwel guilds tagħna, (1981) 17-20. Dokumenti sfużi, 'Obbligazzjoni Privata', (1951). C. Massa, 'Fuljett tal-festa tal-Madonna tad-Duttrina 2002', L-istendard tal-fratellanza jagħlaq 50 sena, 7,8. Dokumenti sfużi, Irċevuta, 6 Maggio 1952. Int Omm-Xebba, Int Verġni Qaddisa, fik miġbur hemm ġmiel il-ħolqien u bl-għerf safi kien Alla li żejnek, sabiex tkun l-isbaħ mara f'kull żmien. F'dil-ġurnata għażiża għalina aħna Ikoll qegħdin ħdejk miġburin, tant ħerqana biex nuru l-ferħ tagħna, biex nuruk x'hemm mistur f'qlub twajbin. Mit-tfal ċkejkna, bħal dawk l hemm quddiemek s'anke żgħażagħ, irġiel, nisa, xjuħ… kollha mxennqa biex kliemek jisimgħu, tagħlim ħelu li jserraħ ir-ruħ. Kemm indumu f'dal-wied tat-tbatija nistgħu biss ingawduk fix-xbiehat, illi sawru idejn bnedmin bħalna mingħajr għajn ħadd minnhom ma rat… .-is-sbuħija u l-ħlewwa ta' wiċċek, liema ġmiel kulħadd għad jifraħ bih, liema ġmiel ħolmu bih tant artisti, liema ġmiel ħadd ma jaf jesprimih. Wiċċek sbejjaħ kien rah l-anġlu t'Alla, li tgħarraflek dwar Ibnek Feddej, u għax int bla staqsejt kont għidt 'iva', iżżejint bl-għerf qaddis tal-Mulej. Ta' kull sena xħin toħroġ mit-tempju minn għajnejna dlonk tqabbeż id-dmugħ, ħarstek ħelwa, t-tbissima fuq fommok, jagħtu l-faraġ li tant neħtiġuh. Xbieha sbejħa, tfakkarna fl-Omm tagħna li mis-sema tħarisna u tħenn, għal uliedek fil-jasar maqbuda, għall-imsejken int tkun ħajt ta' kenn. Isma' talbna ħaddnu ma' qalbek, kif ħaddant lil frott ġufek Ġesu, biex dawn qlubna jeħfiefu mit-toqol u jitfawru bil-ġmiel tal-virtà. Tron tal-Għerf, t'Alla l-għoli l-qaddejja, fommok donnu qed jgħid il-kelmiet: 'Ersqu 'l hawn isimgħuni uliedi, ħa nagħtikom tagħlim is-smewwiet F'dan il-jum tant għażiż għad-devoti, il-ħajr tagħna tassew ġej mill-qalb u b'dil-festa nixtiequ nroddulek għal kull darba li lqajt tagħna t-talb. Bħalma qal tal-Madonna l-poeta: Helu wiċċek b'fomm qrolla sabiħ… Aħna llum O Marija ntennulek Tad-Duttrina nagħtuk qima w ġieħ.