minn G Cassar Pullicino Għal darb'oħra waslet il-festa ta' San Nikola. Aktarx li ħafna minna nqisu 'l San Nikola f'sens speċjali bħala l-qaddis titulari tas-Siġġiewi, u nieqfu hemm. Imma tajjeb wieħed jiftakar li huwa wkoll qaddis li l-kult tiegħu fid-dinja Nisra- nija jmur lura sa l-ibgħad żminijiet. Huwa qaddis mill-iżjed maħbub u popolari fil-ġrajja tal-Kristjaneżmu, miżmum bħala patrun ta' djoċesijiet u bliet kbar; titular ta' min jaf kemm-il knisja, kienet żgħira jew kbira; protettur tal-baħħara, tat-tfal, u t'oħrajn; imfakkar kullimkien fi drawwiet u bi twemmin folkloristiku mżewwaq, kif ukoll bi xbihat bla għadd ta' pittura jew ta' skultura. Il-festa tiegħu fis-Siġġiewi tieħu postha f'dan il-kwadru wiesa' ta' manifes- tazzjonijiet popolari f'ġieħ San Nikola. Din il-wirja ta' reliġjożità issaħħaħ ele- menti oħra iżgħar tradizzjonali li jagħmlu sehem mill-kult ta' San Nikola f'dawn il-gżejjer li jmur lura bosta mijiet ta' snin. F'dan il-kult popolari hemm miġbura saffi mżewqa ta' drawwiet u twemmin ġejjin mill-bogħod taħt għamliet diversi — il-ħbejżiet ta' San Nikola — għall-ħarsien mill-periklu tal-beraq u r-ragħad; il-għożża tal-manna ta' San Nikola ghall-fejqan; l-użanza li dari x-xebbiet kienu jfittxu l-għajnuna tal-qaddis fiż-żwieġ, kif insibu imfakkra f'għajdut bħal: 'San Nikola ta' biebna, żewweġ lilna u 'l uliedna' u f'xi taqbila bħal dik li tibda bil-kelmiet: 'San Nikola tal-Vinturi, Tlabtu waħda 'tani tnejn', u fuq kollox fit- twaqqif ta' tant knejjes b'qima lejn dan il-qaddis mhux biss ġewwa s-Siġġiewi imma wkoll f'irħula u bliet oħra ta' Malta u Għawdex. Għalkemm illum għad hawn numru ġmielu minn dawn il-knejjes żgħar, in- numru tagħhom huwa wisq inqas milli sab Mgr. Pietro Duzina fl-1575 meta ġie Malta jagħmel l-Vista Apostolika tiegħu. F'dik is-sena Duzina kien sab f'Malta' 33 knisja jew kappella ta' San Nikola li minnhom 8 kienu jinsabu fl- ImdinA u r-Rabat u l-limiti tagħhom, waqt li fis-Siġġiewi nnifsu u fl-inħawi li jagħmlu miegħu, jiġifieri Tax-Xluq u Ħal-Kbir, kien hemm 7. Dana kollu juri illi fis-sekli ta' qabel il-kult ta' dawn il-qaddis bilfors kien laħaq qabbad l-egħruq sewwa biex fl-1575, meta ġie Duzina, kien sab daqshekk knejjes dedikati 'l San Nikola. Kemm tabilħaqq kien ilu li sar popolari dan il-qaddis fost il-maltin ngħiduh ukoll għax mil-lista tan-nies tal-Milizzja tal-1419-20, jiġifieri minn 150 sena qabel ġie Duzina, lista miġbura u maħruġa mill-Prof. G. Wettinger fl-1969, nafu kemm u liema minnhom kien jisimhom Nikola. F'dik is-sena jirriżulta li kien hemm b'kollox 1667 ruħ fil-Milizja. L-ismijiet taghhom, flimkien mal- kunjom, huma mniżzlin wieħed wieħed fil-lista skond il-post fejn joqogħdu bid-dar. Bejniethom ilkoll kienu jġibu l-ismijiet ta' madwar 80 qaddis differ- enti, imma l-ikbar għadd kien l-ismijiet Anton (104 isem) u warajh jiġu dawk jisimhom Nikola, mal-100 wieħed. Meta ngħidu li kienu msemmiin Nikola. ir- ridu nfissru li dan l-isem jidher f'għamliet differenti, skond kif kienu jsejħu 'l dak li jkun. Il-biċċa l-kbira, 70 minnhom biex inkunu preċiżi, imniżżlin bħala Kola, 15 kienu jsejħulhom Nikuluzzu, Nikulinu kien hemm 3, Nikulaċi 3 oħra, u 3 oħra wkoll Nikulaw (Niklaw), Kolu, u Nikulettu tniżżlu darbtejn kull wieħed, u Nikolu niltaqgħu miegħu darba biss. B'dan it-tagħrif nagħlqu din il-kitba qasira dwar xi ħwejjeġ li jiġu f'moħħna meta nsemmu l-festa ta' San Nikola tas-Siġġiewi, festa marbuta l-ewwel netta ma' qlub is-Siġġiwin imma festa wkoll li kellha u għad għandha post sabiħ fit- tradizzjoni tagħna l-Maltin. Nikol Aquilina Il-Manna ta' San Nikola, Is-Siġġiewi — pubblikazzjoni parrokkjali għas-Siġġiwin, Vol. 1, Ġunju, 1985, pp.33-37.