Kitba ta' Sir Temi Zammit MNEJN TIĠI X-XITA — U l-baħar ma jonqos qatt 7 —Il-baħar jonqos, għax bis-sħana jtir,iżda x-xita tarġa' tagħtih li jonqsu. —U x-xita. mnejn tiġi 7 — Mill-baħar, —PDan kif, mill-baħar 7 Il-baħar, kieku biss, mielaħ tosku; u l-ilma tax-xita, bla togħma xejn. —Huwa m'hux hekk, bħal ftira Ħalli nfiehmek kif inhi din. Jekk tħalli lenbija bl-ilma f'kamra għal ftit ġranet, x'jiġri 2 —Il-lenbija tixxotta, l-iżjed fis-sajf. —U l-ilma fejn mar—Ma xorbux il-lenbi, għax il-fuħħar ma jixrobx, u fil-kamra ma daħal ħadd. L-ilma bil-ftit il- ftit tar, mar fl-ajru u ma deherx aktar. —Ira, l-ilma jintemm. —Tgħidx jintemm, għax fid-dinja xejn ma jintemm, bħalma xejn ma jinħoloq mill-ġdid. L-ilma li jtir fl-ajru ngħidulu fwar u l-fwar ma narawhx. Mhux għax ħaġa ma narawhiex, għalhekk, spiċċat. Il-fwar sar bis-sħana u jekk tonqsu s-sħana jarġa' jsir ilma. Fis-sajf, mita titfa' biċċa silġ f'tazza, tara dlonk it-tazza, minn barra, titnidda u tittappan. Jekk tmissha b'idek issib li ma subgħajk tiġi qatra ilma. Dan x'jiġifieri J iġifieri, fl-ajru, madwar it-tazza, kien hemm ilma li aħna ma konniex naraw; u dan l-ilma, jew fwar, mita mess mat-tazza, tilef is- sħana li kellu u sar nida. Fix-xitwa, malli tqum, issib aktarx, iż-żġieġ tat-tieqa niedi minn ġewwa. Dan l-għala' Li ż-żġieġ kien jixrob, bħall-karti, konna ngħidu li l-ilma daħal minn barra; imma iż-żġieġ samm. Il-kamra tar-rqad, mal-lejl, tintela bil-fwar li jiġi min-nifs tagħna, u dan fl-ajru xejn ma jkun jidher, għax is-sħana żżommu ħafif. Dal-fwar imiss maż-żġieġ li jkun kiesafi bir-reżħa ta' barra u hekk jitlef is- sħana li jkollu u jarġa' għalli kien, nida jew ilma. Inti ħu n-nifs tiegħek. Fis-sajf, billi l-ajru sħun, mita tieħu n-nifs xejn ma tara; iżda fix-xitwa, mita tkun ir-reżħa, malli titfa' n-nifs il barra tilmaħ bħal sħaba ħierġa minn ħalqek u minn imnifsejk. L-arja li toħroġ minn sidrek tkun dejjem mimlija fwar, u dan, malli mis-sħana tas-sider isib tan-nifs, malli joħroġ mill-imnifsejn, jiksaħ li jagħqad bħal borra fuq ix-xagħar tal-leħija ta' dak li jkun. Tridx xhieda oħra7 Mita d-dar issib kitla, tagħli fuq in- nar, il-fwar li jkun ħiereġ miż-żennuna jew ma jidher xejn jew jidher kemm kemm. Ressaq tazza b'fommha lejn iż- żennuna u tara, kif f'kemm ili ngħidlek, it-tazza titnidda minn ġewwa u qtar ta' l-ilma jinġabru u jiċċarċru maż-żġieġ. Hix ċara dit-tiġriba7 L-ilma tal-kitla, bis-sħana tan-nar, isir fwar, jeħfief, u jaqbad ħiereġ miż-żennuna. Mita jsib iż- iż-żġieġ kiesaħ, jitlef mis-sħana tiegħu u ma jibqax fwar, iżda jarġa' jsir ilma. Din, nistħajjel, issa fhimtuha sewwa. Nerġgħu għalli konna. Ix-xemx, bis-sħana tagħha, it- talla' ħafna fwar minn wiċċ il-baliar u dal-fwar jitla' 'lfuq għax eħfef mill-arja. L-ilma biss isir fwar, u l-melħ jibqa' fil-baħar għal xogħilu, għax bis-sħana tax-xemx ma jtirx, Dal- fwar, kif għedna, ma jidhirx, u, billi ħafif, jibqa' tiela' sa kemm isib daqsxejn tar-reżħa. Hemm iżomm u jaqgħad bħal nida, u aħina nsejħulu SĦAB. Tara kif ġejja ftit ftit7 Is- sħab huwa fwar li beda jiksaħi u għaldaqshekk ftit baqagħlu biex isir ilma. Mela, mita tara sħaba għandek tgħid : jekk dis-sħaba tiltaqa' ma' żiffa sħuna, tisħon, tarġa' ssir fwar u tgħib minn għajnejna u jekk issib żiffa kiesħia, tibred u ssir qtar ta' l-ilma. Issa inti taf li l-ilma ma jżommx fl-ajru, iżda jaqa' għalhekk mita s-sħaba tibred u ssir ilma mill- ġdid, dan l-ilma jaqa' u jagħmel dak li ngħidulu XITA. Mela rajtx hux bħal ma ngħidlek li x-xita mażuna fil-baħar 7 (Mit-Tagħlim fuq id-Dinja)