ĠAKBU L-GHAMA: : Ġakbu l-għama kien miġjub wisq ir-raħal. Xi sold kellu gliax niesu kienu tat-tajjeb u għalhekk ma kien idejjaq lil ħadd. Terġa', moħħu kien jilħaqlu ġmielu u n-nies erħilha għal għandu biex isserraħħha minn xi salib. U billi xi salib il-lum jew għada jiġi fuq. kullħadd tista' tgħid li ma kienx hemm bniedem fir-raħal li ma kienx iħobbu lil Ġakbu. Toni tal-Ħaġra biss kellu għialih… u bl-ikrah tassew. Ma kienx jista' jarah għaddej mit-triq itektek fuq daqxejn ta' għasluġ magħmul minn zokk ta' siġra, li ma jħossx demmu ibaqbaq u riġlejh jikluh biex ifixklu fi triqtu. Imma fiej in- nies għandha għajnha u lil Toni ftit jew xejn kienet taħmlu. Mhux għax Toni tàa' min ilumu. Kif seta' jinsa x'ħarġa ta' ħmar ħarġu dak il-ħali ta' Gakbu. Il-mewt biss setgliet tnessih. Mela Toni, darba, sab ruħu fin-niexef u ħtieġlu jissellef kemxa flus minn għand Pawlu taċ-Onejs. 'Tntihomlok fuq li ntihomlok' qallu lil Pawlu ''għax raġel inti u raġel jiena'. Imma Pawlu ġiebha bi kbira u ried ix- xiehda. Billi Toni kien tassew fil-bżonn ma qadx iġibha fit-tul, ix-xiehda ġew u l-ftehim sar quddiemhom. Għadda żmien bi żmien u Toni m'hemmx li jħallas. Ir-riħ ħaraqlu wiċċ ir-raba' kollu, kien igerger, u ħabba li ħabba ma setgħax ilaqqat. Pawlu stenna ftit ieħor. Imma x-xitan dejjem ħabib tal-liżiena. Tfil daż-żmien ix-xiehda mietu t-tnejn. Toni ħaseb li ġietu x-xoqqa f'moxtha. Beda jiċħad li ssellef il-flus. Tistgħu taħsbu kif baqa' Pawlu. Bil-kemm ried jemmen li Toni ma kienx qgħied jiċċajta. Meta ra li Toni ssokta jiċħad, sibel bl-ikrah u beda jredden il-jum kollu x'sejjer jagħmel. In-nies semgħiet għax Pawlu ma kellux fommu sieket. Xi wħud qalulu biex iħarrek lil Toni: Imma Pawlu ma kienx ta' sebgħu f'ħalqu, fil-qorti ftit kien jafda. ''Idewmuk ix-xhur u jekk tirbaħ ertiilek tħallas spejjes kif ġie ġie: Il-kappillan tar-raħal xamma tinten l-affari u beża' li jinqala' xi għawġ kbir, Ħadd wieħed wara l-quddiesa sab lil Pawlu u lil Toni. Tħabat biex iġgħalhom jiftehmu. Kollu għalxejn. Fl-aħħar qallhom: ''Taf x'nagħmlu, ingħidu kollox lil Ġakbu u jaqtagħha hu'. Pawlu ma qalx le. Lil Toni m'għoġbitux wisq imma bejnu u bejn ruħu qal: 'U iva wara kollox la mietu x- xiehda Ġakbu x'jista' jagħmelf l Aħjar hekk milli mmorru quddiem il-Maġistrat. Toliroġ għaġeb dawn il-Maġistrati kemm huma ġrieden xjuħ. Il-kotba jgħidulhom kollox.' Għalhekk Toni fl-aħħar qal iva huwa wkoll. Erħewlha għal għand Ġakbu li kien q'ed jixxemmex fuq iz-zuntier, In-nies li rathom fl-imkien malajr fehmet x'ġej u bdew jitrassu dwar il-għama. Pawlu u Toni bdew jitlewwmu quddiemu. Kull wieħed igħid tiegħu. UTajjeb', wieġeb Ġakbu, ''Issa naraw, Alla qatt: ma ħamel il-qerq. Min. jagħmel is-sew, isib is-sew, Dar lejn Pawlu u qallu: ''Il-ftehim fejn sar 7 UFuq ħaġra fidejn il-għorfa tiegħi. ' ''Mela mur u ġibha. ' Pawlu qabad sa jgħid xi ħaġa, imma Ġakbu żammu u kellu jerħilha għall-għorfa. Toni beda jit- bissem, donnu ġer itir bil-ferħ. Stenna u ġib min jistenna, il-ħaġra m'hemmx li tasal. Għaddiet kwarta, siegħa, sagħtejn u kullħadd beda jixba' jis- tenna. Wara kollox dil-ħaġra għal fejn' bdew igergru. Toni ried jitlaq għax il-ħin beda jagħfas sewwa. 'Là ' qallu Ġakbu ''inti tibqa' hawn sakemm Pawlu jġib il-ħaġra. ' Toni telgħelu, U x'ħaġra ħaġra ta' rasek' qabad igħajjat. SKif tridu jġibha daqs kemm hi tqila.' Ma laħaqx spiċċa li Ġakbu ma darx fuqu. ''Inqlejt b'żejtek, Ton, mela l-ftehim sar tassew, Newwel l-hawn il-flus tas-self, ' In-nies daħket fuq li dalħiket u l-imsejken Toni kellu bħal ħimar inewwel il-flus. Minn dak in-nhar baqgħu jgħidulu ''Tal- Ħaġra,' , —Iva,in-nies kollha ġġibu lil Gakbu; Toni biss… eh Toni x'ma jixtieqx jagħmillu lil Gakbul Ros. Fl-aħħar ħarġa qabżulna, xi żbalji, li nixtiequ nsewwu. Fil-Kumitat, fost il-membri ġibna l-isem ta' F. J. Ġavoni minnflok dak ta' ANT. Ħallejna barra wkoll, minn fost is- Sostenituri, l-isem tas- sur J. P. VASSALLO. Nittamaw li jaħfrulna,