Mill-Arkivju Mużikali Innu lil San Filippu ta' Agira Madwar sena u nofs ilu, is-Sur Salvu Chetcuti, anzjan fil-kariga ta' teżorier tal-Każin Banda San Filep, għaddieli partitura mużikali ta' innu lil San Filippu ta' Agira, waqt li wrieni x-xewqa li xi darba dan l-innu jindaqq mill-Banda San Filep. Bħas-soltu fejn tidħol il-banda interessajt ruħi, u tkellimt ma' ħabib ieħor, is-Sur Michael Ciantar li dik il-ħabta kien surmast-direttur ta' l-istess banda. Tkellimna flimkien u, kif idderiġieni s-Sur Ciantar biex nimxi mal-mużika, bdejt nifli u nislet il-kliem imferrex qalb in-noti. Il-kompożizzjoni mużikali hija tas- Surmast Giuseppe Caruana. Caruana żviluppa dan ix-xogħol fi tliet movimenti: wieħed għat-Tenur, ieħor għall-Baxx, u parti oħra għall-Kor tat-Tfal. Fuq il-parti għat-tfal (Parte dei Ragazzi) hemm il- kliem Orchestra Mendelsshon, Żebbuġ. Nieħu dan bħala indikazzjoni ta' żewġ fatti: l-ewwel, li Caruana kiteb dan l-innu għall-orkestra jew Kappella li kien waqqaf hu stess bl-isem ta' Mendelsshon, il-kompożitur Ġermaniż li, għalkemm għex ħajja qasira (1809-1847), irnexxielu jonqox ismu fl-istorja mużikali; it-tieni, li din il-Kappella kienet tagħti servizz f'Ħaż-Żebbuġ. Il-kliem ta' l-innu huwa bit-Taljan. Fil-partitura ma sibt ebda indikazzjoni ta' min kiteb it-text. Pero jekk wieħed jara l-mod sistematiku ta' kif kien jaħdem Caruana, jista' jasal għal xi konklużjoni probabbli dwar l-awtur tal-kliem ukoll. Bħala kompożitur Malti, Giuseppe Caruana (1880-1931) iddistingwa ruħu fil- fergħa tal-mużika sagra. Kiteb madwar tliet mitt kompożizzjoni sagra (Ġorġ Mifsud, 1981 ċitat minn J. Vella Bondin, 2000) li l-biċċa l-kbira minnhom jinsabu fl-arkivju mużikali tal- Mużew tal-Kattidral ta' l-Imdina. Fosthom insibu Quddies, Salmi, Innijiet tal-festi, Offertorji u Responsorji. Kien jiktibhom għall-Kappella li tagħha kien maestro di cappella. Flimkien mal-parroċċi ta' Porto Salvo, il-Mosta, il-Marsa, u l-Mellieħa, il-Kappella ta' Caruana kienet tieħu sehem fil-festi liturġiċi fil-parroċċa ta' Haż-Żebbuġ (ibid.). Każin Banda San Filep 113 I għalhekk, li kienet l-istess Kappella li tissemma bħala Orchestra Mendelsshon fl-innu li qegħdin nistudjaw. Caruana għex u ħadem fi żmien Dun Karm, il-Poeta Nazzjonali (1871-1961). Miegħu iltaqa' mill-qrib fl-għanijiet reliġjużi aktar milli personalment. It-teoloġija ta' Dun Karm imwassla fil-kelma Maltija li tiftiehem minn kulħadd iltaqgħet mat-teknika mużikali ta' Caruana li ssarfet f'armonija li tiġbrok meta tismagħha. Il-kliem u l-mużika ta' innijiet bħal: L-Innu ta' Filgħodu, L-Innu ta' Filgħaxija, Fil-Ħlewwa ta' Mejju, Tina l-Ħlewwa, Nagħtuk Qalbna, Nagħtuk Ruħna u T'Adoriam Ostia Divina (Nadurawk ja Ħobż tas-Sema) huma ta' kwalità li jolqtu d-dimensjoni spiritwali u jerfgħu 'il fuq ruħ il-bniedem, l-aktar meta jitkantaw f'miġemgħa ta' talb. Bħal kull biċċa xogħol artistika ġenwina, il-mużika sagra komposta minn Giuseppe Caruana tirrifletti qisha f'mera r-ruħ ta' min kitibha. Hekk jafferma Joseph Vella Bondin (2000) li fil-ktieb tiegħu Il-Mużika ta' Malta fis-Sekli Dsatax u Għoxrin fis-sensiela Kullana Kulturali jiddeskrivi x-xogħlijiet ta' Caruana bħala 'melodjużi u ħerġin mill-qalb' u 'espressjoni naturali ta' personalità rżina, reliġjuża u b'imħabba kbira għall-familja' (p.137). Il-poeżija reliġjuża ta' Dun Karm minsuġa mal-mużika ''liturġika inventiva' u meqjusa ta' Caruana jesprimu tematika unita u jsiru parti integrali mill-kultura tagħna l-Maltin. L- impenn konsistenti ta' Caruana li jikteb il-mużika għall-poeżiji reliġjużi ta' Dun Karm fuq medda ta' żmien juri xeħta (bl-Ingliż pattern) li tista' tindikalna li l-kliem ta' dan l-innu li għandi f'idejja hu xogħol ta' Dun Karm. Jekk hu hekk, allura, żgur li nkiteb qabel l-1921 meta Dun Karm kien għadu jikteb il-poeżiji bit-Taljan. ikompli f'paġna 117 Ċa/ qird l Contact: Mr Johann Sammut 155/159, Vjal il-Ħelsien, Żebbuġ Tel: 2146 5299, Fax: 2145 9938 Każin Banda San Filep 115 I L-Innu Ħa niġu għat-texr li slitt mill-melodija siekta quddiemi. Bdejt biex ħadt it-tliet movimenti wieħed wieħed u ħriġt il-kliem separatament li jrid jitkanta mit-Tenur, il-Baxx u l-Kor tat- Tfal. B'hekk stajt nara fejn qiegħda r-repetizzjoni jew aħjar il-konverġenza (jew konfluwenza) bejn it-tliet protagonisti ta' din il-kompożizzjoni mużikali. Dan wassalni biex nibni t-text bit-Taljan kif qiegħed nirriproduċi hawnhekk: Innu lil San Filippu ta' Agira Itfa', Missier, mis-sema li jdawwarna Il-pass tiegħek fuq uliedek ħerqana Int u għaddej setgħani fost il-qamħ Diehbi u l-fjuri ta' Mejju daħkana. M'intix tisma' minn ta' l-għanjiet ferrieħa In-nisġa ta' lwien sbieħ u t'armonija2 Bierek dan in-nisel hu u jsellimlek Bil-qalb, bi mħabba fawwara smewwija. Hawnhekk, f'dil-festa ta' mużika u lwien Mar-ritmu tan-newl mix-xbejba ħawtiela, L-għamara li nwaqqaf għal ġieħek, Missier, Tkun l-aktar għal qalbi w l-isbaħ fi ġmielha. Art għażiża biż-żebbuġ sfiq imlibbsa, Habbara f'kull żmien ta' l-għelma tas-sliem, Liema mkien aktar kenni, iżjed ħlejju Minn Ismek kburi li jħaddar bla tmiem2 Miegħek, Filippu, f'tgħannieqa ta' mħabba, U bi kliemek, b'dik ħarstek li jwennsuni, Għal ebda art oħla ma tixxennaq ruħi Hlief hawn fejn dirgħajk fis-sod imexxuni. Hekk, mal-ħemda tal-lejl, tgħaddi rrid ħajti Kif tar iż-żmien ħafif b'missirijieti, B'bewsa u b'fergħa tal-paċi f'idejja M'Ismek u Ħaż-Żebbuġ ngħanni ġrajjieti. Għamilt traduzzjoni libera għall-Malti, iżda żammejt mal-linja tal-ħsieb, jiġifieri, dak ta' supplika jew talba lil San Filippu bħala Missier u ta' eloġju lil Haż-Żebbuġ hekk imħares mill-Qaddis li għażel b'Patrun tiegħu. Żammejt din it-traduzzjoni bil-vers tal-ħdax biex nirrispetta s-solennità tat-tema mixtieqa mill-awtur oriġinali. Hija x-xewqa ta' ħafna li nisimgħu l-Banda San Filep tesegwixxi u toħroġ mid-dlam ta' l-arkivju dan l-innu. Għandi għax naħseb, meta nifhem il-ħila mużikali li juri diversi drabi s-surmast-direttur preżenti, Maestro Ravmond Fenech, li hu jieħu f'idejh din l-opra biex napprezzaw is-sbuħija tal-melodija ta' Caruana u ntiegħmu l-ħlewwa tar-ritmu tal-poeżija. Il-Mużika ta' Malta fis-Sekli Dsatax u Għoxin, Pubblikazzjoni Indipendenza, Malta, Volum 19, pp. 137-138. Dun Karm Il-Poeżiji Miġbura Pubblikazzjoni Klabb Kotba Maltin Każin Banda San Filep 117