Siġġiewi Album Nru. 18 f IL-KNISJ A PARROKKJALI TAS-SIĠĠIEWI Il-poeta Karmenu Vassallo, wild is-Siġġiewi, f'waħda mill-poeżiji sbieħ tiegħu f'ġieh San Nikola jgħidilna li fi żmien il-gwerra: l tħaxkinna mbeżżgħa f'qiegħ għerien mudlama: ġarrabna ġuħ u għaks mal-mard li żarna; Veru li l-gwerra ġġib magħha antagoniżmu, firda u qerda, iżda din l-oppożizzjoni ma tid- ħolx fil-qasam tal-kultura. Għall-kuntrarju na- l raw in-nazzjonijiet jaqsmu l-elementi artis- tiċi bejniethom. Matul dawn l-aħħar sekoli, l-Italja, kienet iċ-ċentru taċ-Ċiviltajiet. Fiż- żmien ir-Rinaxximent, bejn il-15 u 16-il seklu, fl-Italja nħoloq interess speċjali għall-Arti vi- żiva u artisti famużi bħal Leonardo da Vinci u Michelangelo Buonaroti żviluppaw stil Klas- li dan ir-raħal qatt fil-għajb ma' jaqa'. iżda l-maqdes li bnejna f'ġieħek baqa' wieqaf u sħiħ bħal sur b'rahan ta' tama siku li għalkemm kien perfett u sabiħ kien jolqot biss il-klassi intelletwali minħabba li dan l-istil kien ristrett minn dekorazzjoni li tappella s-sensi. Il-Knisja Kattolika bdiet ti- fhem ukoll li l-arti viżiva li tolqot is-sensi tis- ta' tgħin biex il-fidili jissaħħu fl-fidi. Għal- daqstant hija bdiet tinkoraġġixxi lill-arkitet- ti biex il-knejjes ikunu iżjed attrajenti għall- popolin. Hekk osserva wieħed mill-kittieba, Miguel de Molinos: 'Il-Knisja hija stampa tal- ġenna fuq l-art — għaliex m'għandhiex għal- hekk tkun imsebbħa b'dak kollu li huwa prez- zjużA' B'dawn is-sentimenti, imxerrda l-iżjed mis- soċjetà tal-Ġiżwiti, l-istil klassiku ġie maħ- nuq bi stil iżjed poetiku, mużikali u deko- rattiv — l-istil Barokk, Wieħed mill-pijunieri ta' dan l-istil kienu Gianlorenzo Bernini li ħa- dem fil-Knisja ta' San Pietru f'Ruma. F'dan l-istil jidhlu f'armonija grandjuża l-pittura, l- iskultura u l-arti dekorattiva, li l-effett tagħ- hom fl-mkien jikkontribwixxu għall-movi- ment qawwi li tolqot l-emozzjonijiet li jġegħ- luk tgħolli ħsebijietek lejn Alla, tiċi ħares l-arkitett prinċipali tal-Knisja Par- rokkjali tas-Siġġiewi, il-famuż Lorenzo Gafa', kif ukoll il-Prof. Ni- kola Zammit li għamlu xi tibdiliet jew żiedet fil-Knisja. Il-Knisja mibnija b'navata kbira u żewġ navati żgħar b'sitt kappelluni, għandha tliet ordnijiet — Doriku, loniku u Korintu, li ħolqu l-Griegi fil-ħames seklu qabel Kristu. Dawn it-tliet ordnijiet jidhru mid-disinn dif- ferenti tal-kapitelli u l-pilastri tal-kolonnati kemm f'ta' barra, speċjalment fil-portiku, kif ukoll f'ta' ġewwa l-knisja. L-istil: Barokk ikompli jsaħħar s-sbuħija tagħhom b'lavur ferm dekorattiv fil-kolonni. Meta nħarsu minn barra mhux il-portiku biss li, skond il-kritiku Quentin Hughes, hu- i ĦINIJIET TAL-UFFIĊĊJU PARROKKJALI NHAR TA' TNEJN, L-ERBGĦA, U L-ĠIMGĦA U MILL-4.30 P.M. SAS-6.30 P.M. wa 'sabiħ u qawwi' iżda l-proporzjonijiet tal- koppla għandhom mertu wkoll. Int u tersaq lejha, mill-pjazza b'niżla quddiemha, tistħaj- jilha bħal xi dgħajsa bi qlugħ miftuħa u b'mixja ħafifa titbiegħed bil-mod: il-mod fir- rotta tagħha lejn l-orizzont. L-għoli tal-kop- pla huwa uniku f'Malta u li kieku l-proporz- jonijiet tagħha ma kinux daqshekk kbar kie- net tidher mingħajr koppla meta tħares lejha mill-qrib. L-istil Barokk tal-Knisja internament na- rawh mhux b'ss fit-tondjaturi sbieħ tal-arki- tettura iżda wkoll fil-kuluri predominanti ta' Krema, ħadrani u fl-induratura. L-iskultura u l-pittura jkomplu jagħnu dan l-istil. Ma tistax ma titpaxxiex u tgħolli ħsibijietek lejn Alla jew il-qaddisin meta tara kwadri bħal dak ta' San Nikola tal-famuż Mattia Preti u xi oħrajn bħalhom. Nota oħra tipika ta' dan l-istil li nsi- buh ukoll fil-Knisja, huwa li permezz tal- pittura tas-saqaf tan-navati, kif ukoll dak tal- koppla jippruvaw joħolqu aspetti ta' spazju akbar billi jffiguraw il-ħajja fuq sfond ta' wisa', ta' sema, sħab u baħar. Għaldaqstant meta nanalizzaw dan kollu, is-Siġġiewi, għalkemm raħal relattivament żgħir, għandu għalfejn ikun kburi bit-tempju tant maestuż, iddedikat lil San Nikola ta' Bari. f iċ