'In-Nissieġa' ta' Dun Karm I U 'In-Nissieġa' ta' Dun Karm dehret fil-pubbliku għall-ewwel dar- ba fil-ġurnal Il-Ħabib tat-22 ta' Lulju 1913. Hekk tiġi li dehret fis-sena ta' wara l-mewt ta' Giovanni Pascoii li hu wkoll kiteb fuq in-nissieġa. Dak iż-żmien, in-newl kien ħaġa komuni. Fil-bidu ta' das-seklu, anki nannuwi, Francois Calleja, kellu n-newl tiegħu fil-Qrendi. in-newl kien ukoll biċċa mill-esperjenza ta' ħajjet Pascoli. Għalhekk, wieħed jista' jifhem il-għala ż-żewġ poeti Dun Karm u Pascożi kitbu fuq l-istess suġġet. Madankollu, seta' ġara li Dun Karm kien imqanqal biex jikteb il-poeżija tiegħu wara li qara dik tal-Pasco'i7 Mhix ħaġa faċli tgħid iva jew le mingħajr ma jkollna xi dokument storiku f'idejna, Żgur li Dun Karm kien midħla tal-Poeti Taljani, inkluż il-Pascoi. Hu wa- sal biex saħansitra ħalla ħafna sinjali bejn il-paġni ta' kotba ta' poe- żiji li kien jaqra qabel ma rtira mill-Bibljoteka Rjali. Żgur ukoll $ kien igħallimhom fis-Seminarju ta' l-Isqof fil-Furjana. Jien rajt ukoll noti fuq poeti Taljani li kien ta Dun Karm fil-klassi, Għall-poeżija 'In-Nissieġa', ikollna ngħidu, li jekk kien hemm xi influwenza, din kienet remota ħafna. Veru ii hemm tixbih fl-isem, imma aktarx li hawn jieqaf it-tixbih kollu. Sostanzjalment, il-poeżiji huma diversi, Biex wieħed ikun jista' jqabbel iż-żewġ poeżiji flimkien, se nġibu qlib tal-poeżija 'La Tessitrice' tal-Pascoli. Biex ma ntellfux is-sens, se nħallu r-rima barra. In-Nissieġa ta' Giovanni Pascoli Jien qgħadt bil-qiegħda fuq il-banketta l-istess bħal darba… Kemm-il sena ilu W hija, bħal darba, marsusa qagħdet fuq il-banketta. FIN-NISSIEĠA' TA' DUN KARM 45 W. anqas ħoss ċkejken ta' kelma waħda; Hemm biss tbissima ta' tjieba kbira. U dik l-id bajda titfa' l-mekkuk. Nibki w ngħidilha: ''Kif stajt qatt jiena, 0 qalb. ta' qalbi, minnek ninfiredi' Tibki, u tgħidli b'sinjal la muta: TKif stajt qatt intif' U bi tnehida għalhekk hi taqbad il-moxt la muta, u tiġbdu lejha. U l-mekkuk mutu jgħaddi u jerġa'. Nibki, w nit'obha: ''Għidli ftit l-għala m'għadux iħabbat il-moxt ħarkieni) Tħares fiss lejja beżgħana w twajba: Għax ma jħabbatx7' U tibki, tibki: 'O qalb ta' qa'bi, xejn ma qalulek7 Inti ma taix' Jien m'iniex ħajja ħlief ġewwa qalbek. Mejtal Iva, mejtal Jekk ninseġ, ninseġ għalik biss jiena, Il-kif, ma nafx Hawn f'din ix-xoqqa, taħt iċ-ċipressa, ħdejk jien sa fl-aħħar għal dejjem norqod, ' Jinghad li l-Pascoli, meta kien għadu daqsxejn ta' ġuvni, kien iltaqa' ma' tfajla li kienet tinseġ f'San Mawru. Hu nnamra magħha għal xi żmien. Wara ji kienu għaddew ħafna snin, il-Poeta stħajjel ji reġa' mar fl-istess post ħalli jfittixha. Imma hi kienet ġa ilha mejta s-snin. Kien għalhekk x'ħin fl-istħajjil tiegħu qagħad bil-qiegħ- da fuq il-banketta mank ħoss ċkejken ta' kelma waħda ma sema'. Kien għalhekk li n-nissieġa kelmitu b'sinjal mutu. Kien għalhekk ukoll li kemm il-moxt, u kemm il-mekkuk kienu muti. Kollox kien qisu bħal fiċ-ċinematografu: l-azzjoni tidher, imma ħoss ta' xejn. It- tnehida li tissemma fil-vers ħdax ma hix tan-nissieġa, imma tal- Poeta nnifsu li kien qed jara x'qed jiġri quddiemu, naturalment, dej- jem fl-immaġinazzjoni tiegħu. 'In-Nissieġa' ta' Dun Karm ma tidhirx li kienet imnebbha minn xi persuna determinata bħal fil-każ ta' Giovanni Pascoli. 46 IL-MALTI kien hekk, x'aktarx li konna nsibu nota fuq hekk fix-xogħol Dun Karm — Ħajtu u Ħidmietu ta' Ġuże' Cardona. Li ġara hu, disgħa u disgħin fil-mija, li wara li Dun Karm qara l-poeżiji tal-Pasco'i, tħaj- jar li hu wkoll jikteb fuq l-istess suġġett. Hekk jidher li għamel ukoll wara li qara l-poeżiji 'Il Viatico' u 'Non Omnis Moriar' ta' l-istess poeta Taljan, Imma ġara li Dun Karm ma setax jittratta bl- istess mod kif għamel il-Pascoli lin-nissieġa żagħżugħa. 'In-Nissieġa' ta' Dun Karm fiha żewġ taqsimiet ewlenin: l-ew- wel taqsima, li fiha l-ewwel ħames strofi, hi l-parti deskrittiva; it- tieni taqsima, li fiha seba' strofi, hi l-parti rifiessiva. Taqsimiet bħal dawn huma tipiċi għal Dun Karm. Id-dinja kienet għadha kobba d'am. Imma n-nissieġa żagħżugħa kienet ġa ħalliet friexha u xegħlet il-musbieħ ;i mit-tieqa mbexxqa xeħet sing abjad ta' dawl fuq il-ħajt faċċata tagħha. Hekk, Fuq in-newl titla' qalbenija: tqiegħed Mingħajr ma tħares, iż-żerkuna u fuqha Kemm xejn tintelaq; is-salib imqaddes Trodd u tithejja. ' Hawnhekk ''tibda t-twerżiga minn tar-rfies', Fil-waqt li f'Pascoli hemm is-sikta, f'Dun Karm insibu l-ħsejjes. F'ta' l-ewwel hemm l-istħajjil; f'tat-tieni hemm ir-realtà. Minn barra t-twerżiqa tal-irfies, f'Dun Karm insibu wkoll il-ħoss tlikk tlikk li jagħmel il-moxt meta Il-nissieġa tiġbdu darbtejn. Dan hu dak li teknikament ngħidu li n-nissieġa 'tħabbat'. Fil-parti riflessiva, Dun Karm jagħmel emfasi fuq l-għaqal, is- safa, il-bżulija u s-saħħa tax-xebba nissieġa. Jagħmel ukoll kuntrast max-xebba ta' l-ibliet li toqgħod sa nofs il-lejl tiżfen mad-daqq. Jid- her li fis-subkonxju ta' Dun Karm kien hemm averżjoni għax-xebbiet ta': l-ibliet. Ara l-kuntrasti li jagħtina: Il-qawwa ta' dirgħajk aħjar mill-bjuda; Is-saħħa ta' riġlejk aħjar minn ġmie'hom; Qalb safja l-hena minn tal-ħajja: ħrafa Ġid u foħrija. Sa ma Dun Karm wasal fil-għaxar strofa, hu jgħid lix-xebba li beda jbexbex u beda t-tgeġwiġ u l-għana ta' l-għasafar, Għalhekk iridha titfi l-musbieħ u tagħmel il-ħila, għaliex issa li x-xemx tiela', id-dinja kolha tqum taħdem magħha. Il-għażżien biss jagħmel eċ- ċezzjoni: hu jmur jorqod mifluġ, u minfiuġ jerġa' jquml Dun Karm, fl-aħħar żewġt ivrus, idaħħal l-element reliġjuż u jgħid lin-nissieġa: Omm Alla, ftakar, f'din id-dinja kienet. Ħaddiema bħalek.