aet81 KRISFL HRBAĦ U l-Ordni tal-Patrijiet MintrilHiiżel-għarkubtejh : h LM kviieegja bit l-Qad IŻ-ŻWIEĠ GĦAND 7 Il-Qoptin huma nies li jgħożżu wisq id-Djiena, u għad li ftit huma mgħal- lmin fiha, għandhom qima kbira e Sagrament taż-Żwieġ u jagħmlu għalih tħejjija twila. Iċ-ċerimonji li jsieħbu das-Sagrament twal ħafna, u huma tix- biħ jew simboli. ta' xi ħaġa oħra. Għandhom ukoll, drawwiet ta' qabel iż-żwieġ; drawwiet qodma u għariba. li sa nfissru xi ħaġa minnhom hawn. Ix-xebba Qoptija, malli tilħaq il- għomor taż-żwieġ, jiġifieri malli. tkun ta' xi erbatax-il sena, tibda ftit toħroġ mid-dar, u toħroġ dejjem bi Ibies mill- aktar irżin, u ommha, u missierha. joq- għodu għajnejhom miftuħa fuqha. Il- missier huwa dak li jfittex għarus għal bintu, u hija ma tindaħalx, u miskina hi jekk tiftaħ. fommha għax taqla' xebgħa. Darba għax jiena ħbatt nin- daħal f'każ li jġib ħniena, meta tifla ta' għomor żgħir missierha kien. sa iżewwiġha lil wieħed xiħ, il-missier ħa għalieh u għadab għalija. Qalli: ''Mela jien x'qiegħed nagħmel id-dar2 Għal fejn jiena sid2 Li rrid jien isir id-dar u m'hux li irid ħadd ieħor.' Biex taraw il-fehma ta'. dawn in-nies. Il-missier, qabel kollox, ifittex għa- rajjes għal uliedu fost il-qraba, l-aktar fost ulied ħutu iew ulied ħut il-mara tiegħu. u għal hekk il-għadd il-kbir tax-xebbiet jiżżewġu lil ulied zijiethom. Tekk imbagħad l-għarus ma ikunx wieħed ulied l-aħwa magħhom, u ikun barrani, aktarx li ikun xi raġel im- daħħal sewwa fl-għomor. Imma x- xebba Qoptiia tissabbar bih ukoll, u tkun fidila lejn ir-raġel li missierha dis-tagħna, għamlet-ġieħ lill-Knisja: tal-Kristtiz0batr P. MARJAN-VELLA, Q.EM, Surmast-an-Novizzi. L-INSARA QOPTIN jkun ġebilha, għal kemm qabel aktarx li qatt ma tkun ratu b'għajnejha. Dan aktarx li huwa ħjiel meħud mill-Misil- min. Għax billi l-Misilmin jemmnu wisq bil-qadà, jew destin, jaħsbu li kull ma jiġri jkun bagħtu Alla u ma jistgħu jagħmlu xejn biex ibiddlu r-rieda tiegħu, Qabel iż-żwieġ ikun hemm ir-rabta, jiġifieri il-għotja tal-kelma. Ir-rabta għandha. hemma kbira, ara kemm li huma jgħidulha ''Nuss iklil', jiġifieri, nofs żwieġ. Ir-rabta ssir kif sa nfisser hawnhekk. Iġibu l-Patri d-dar u jibda. ċerimonjal sħiħ, li jdum xi siegħa b'ħafna. talb u għana. Jiktbu wkoll kuntratt li fih ikun hemm imniżżel li min jikser il- kelma, il-għarus jew il-għarusa, ikollu jħallas ħamsin, jew mija, jew. mitejn lira lill-ieħor. Fil-kuntratt ikun hemm miktub kemm żmien għandu jdum ma i it-tieġ, u ma hix ħaġa' ħafifa li wieħed itawwal dak iż-żmien mingħajr ma' jkun hemm xi ħtija għal dat-titwil, għax jista' jiġi magħdud li jkun kiser vieġ aktarx li jsir id-dar m'hux ja. Meta jasal il-ħin tal-bidu tal- għors, omm' u missier il-għarus, ma' ġemgħa kbira ta' qraba, u' ħħieb u nies imorru d-dar tal-għarusa biex iġi- buha. Idaħħluha' ġewwa karozza im- żejna bil-ward u' żagarelli minn kull lewn u jsuquha lejn: dar il-għarus, im- sieħba min-nies u minn naqra ta' banda (qisha l-banda ta' Ndrin) magħmula minn żmamar u otbla, kbar u żgħar. In-nisa jagħmlu il-wisq imsemmija ki f'żagħarit', li hu leħen in-nisa Għarab (i-lululululululululul) bħala għelm ta' ferħ u xewqat tajba. U drabi jistiednu għal dan nisa li ikunu msemmija. li jafu jżagħartu aktar mill-oħrajn. Malli tasal il-għarnsa, iqiegħduha bil- qegħda ma' ġenb il-għarus. Hija tkun liebsa l-abjad u wiċċha jkun miżbugħ bl-aħmar u mgħabbar bit-terra, u minn dana jkun fih kotra hekk kbira, li jidher donnu xi maskra, tal-karnival. Idejha wkoll ikunu miżbugħa bil-henna, lewn aħmar, li joħorġuh mis-siġra tat- tamarisk. : Il-Patri dak il-ħin jiġi: jieqaf qud- diem il-għarajjes. Bejnu u bejnhom ikun hemm mejda mifruxa b'farxa tal- ħarir, u fuqha żewġ kandlieri, salib, żewġ kuruni tad-deheb, ktieb tal-Evan- ġelju, il-ktieb tas-Sagramenti, plattin bi ftit żejt u żewġ ħwietem tad-deheb. Il-Patri jkun mgħejun minn. tliet sub- jien lebsin ta' akkolti, imħarrġin fil- għana tal-knisja u fid-daqq taż-'żaff', jiġifieri l-otbla. Iċ-ċerimonja ddum xi tliet siegħat . . . . taqsimiet sħaħ mill- Evanġelju, u Epistli sħaħ huma mgħan- nija. b'kantaliena twila u ta' leħen wieħed. Il-Patri meta jħoss ruħu li għejja joqgħod bil-qegħda jistrieħ u jħalli l-akkolti jgħannu u jdoqqu kemm jifilħu, u n-nisa jfaqqgħu ż-żagħrit bla mistrieħ, waqt li kotra bla għadd ta' tfal, jagħmlu għaġeb, jgħajtu u jaqbżu, u ħadd ma jkellimhom xejn, u l-banda (ta' Ndrin) wara l-bieb tagħti biż- 'żmamar u tnabar bla heda, dejjem fuq erba' noti ''in scala minore''. B'dawk il-ħsejjes kollha, iekk xi ħadd ma jkunx imdorri, ma jistax ikun li ma ttiħx raqdt ir-ruħ. Fl-aħħar jasal il-ħin taż-żwieġ. Il- Patri isaqsi lil għarajjes jekk iridux jiżżewġu, waħda lill-ieħor, wieħed lill- oħra, u jwieġbu iva, quddiem ix- xhieda. Ibierek iż-żett ta' ġewwa l- plattin u jidlek bih lil għarajjes fuq Imbagħad jaqbad iż-żewġ kuruni tad-deheb u jqiegħedhom. fuq ras il-għarajjes, waqt li jgħid ħafna talb. (Din iċ-ċerimonja: tal-kuruni qegħda. fiċ-ċeremonjal tat-tieġ tar-riti Xerqija, jew Orjentali, kollha, u aktarx li fiż-żmien il-qadim kienet ukoll f'Mal- ta' għal hekk aħna l-Maltin iż-żwieġ ngħidulu tieġ, li hija l-kelma Għarbija 'qàġ', li tfisser kuruna jew dijadema. U għadha sal-lum il-għarusa tilbes fuq rasha kuruna. taż-żahar.) Il-Patri, imbagħad, jaqbad żagarella tal-ħarir u jdawwarha ma' għonq il- għarajjes bħala xbieha tar-rabta taż- żwieġ, u jberikhom u jgħidlhom: Jekk intom tisimgħu dak li għedtil- kom jien, Alla jberikkom, bħal ma bierek lil Abraham u lil Sàra u lil Iżħakk u lil Rebekka.'' Dak il-ħin ix-xebbiet jieħdu lill-għarusa f'kamra magħhom. weħedhom u hemmhekk jibdew iżiegħlu biha u hija tibda toq- roshom, bħala xewqa. tajba li huma wkoll, jekk Alla jrid, ma jdumux ma jiżżewġu. Ir-rġiel ukoll imorru f'kamra għalihom mal-għarus. Il-ħbieb ta' dan, iqumu wieħed wieħed, dak jgħannilu xi għanja u dan jaqralu xi taħdita żgħira ta' xewqat taiba. Imbagħad igħaddu x-xorb u l-ħlewwiet. Lin-nies li ikun hemm barra, jixħtulhom il-ħelu wkoll mit-tieqa. Fl-aħħar jagħmlu il-għàxa, jiġifieri iċ-ċena, u iġibu fuq il-meida żnieġel mimlijin bl-ikel minn kull xorta u ftajjar tal-ħobż irqaq, u kull ħadd iiekol kemm irid, u jibqa' iiekol miż-żinġla ta' quddiemu sa kemm jixba'. F'nofs il-lejl kull ħadd joħroġ u jin- ġabar lejn daru u hekk jintemm il- għors jew festa taż-żwieġ. Ġ Patri GIusEPPI CREMONA, O.F.M. (Missjunarju tal-Qabar ta' Kristu, fil-Kajr, l-Eġittu).