speċjalment fil- I portijiet il-Kemenu Kellna ftit ġranet kesħin mhux ħażin dix-xitwa. Imma ħdejn l-inġazz li Editorjal 2 aż) kellhom in-naħa ta' fuq tal-Ewropa, ix-xitwa tagħna qisha s-sajfl Ħafna: Aħbarijiet 3 GS għasafar jafuh dan u għalhekk kull ħarifa jinżlu jfittxu l-inħawi tal-Mediterran. Aħbarijiet mid-Dinja 4 $2 Jekk jibqgħu fl-artijiet tat-tramuntana jiffriżaw. L-ekwaturhuwa ) Il-Ġojjin 5 19) In-naħat tagħna huma iktar sħan mill-Ewropa ta' fuq għax dea barli tad JL-Isteppa 5 $ qegħdin iktar viċin tal-ekwatur (equator). Biex tagħqad, mhux l talbalun Pajjz: ) Attività 6 bogħod minna hemm l-ikbar deżert sħun tad-dinja — is-Saħara l ian rraren l Intervista mal-Erika 6 — u dak ikompli jsaħħan l-arja mal-Mediterran kollu. Barra għax ir-raġġi l'Epba' Mammiferi 7 minn hekk, il-baħar stess ma jħallix it-temperaturi jitbaxxew l -jwnomsietu l-Arti u Ritratti 8 jew jogħlew wisq. U Malta tgħum eżatt f'nofsul Mhux ta' b'xejn. (L P'kursawwa. ) paġna Falko 9 qatt ma nlaqqtu l-estremi tat-temp. U mhux ta' b'xejn jien u nikteb dan l-editorjal qed nisma' mit- tieqa Vjolin tax-Xitwa jgħanni kważi se toħroġ qalbu. Il-Vjolin Żm7f A tax-Xitwa (chiffchaff) jkun komuni f'Malta daż-żmien.. Għasfur il-Kumixavi daqs nitfa mingħajr kwiet f'ġismu. Dejjem jgħarrex qalb il-weraq Ċentrali ifittex dud u insetti. Hawnhekk għandu xalata, x'ma jkantaxl iaaqenen). Kathleen Mamo (kap) : Jason Aloisio - Kieku baqa' l-Ġermanja jew il-Polonja jew min jaf minn fejn ġie, (kellek għalfejn /. Chris Cachia Zammit - Desirċe Falzon - kieku ilu li sar ice-cube miskin. tilbes ta' Victor Falzon : Felix Gerardi - Janet Gerardi Aħna hawn Falko Malta vera xxurtjati li jkollna. Martin Austad (kap) : Anne Marie Austad - daqshekk għasafar fil-pases u Nicholas Galea : Timothv Micallef fix-xitwa, u kollu bis-saħħa tal- pożizzjoni tal-Gżejjer Maltin. il-Klcisb Kieku pajjiżna kien x'imkien Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u ieħor — ngħidu aħna f'nofs. żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb il : Ħ aq jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi l-Atlantiku jew fin-North Sea. — L-akurali, ħarġiet bil-lanċa, u attività ambjentali. — ma kienx ikun daqshekk — kull xahrejn noħorġu l-magażin. Il-Ħuttafa li imfittex. mill-għasafar tal- l-membri — jirċievu L-għasafar kważi d-dar — bil-posta. jixirqilhom ikunu fil-bandiera. . Bħalissa. fil-Klabb , B qegħdin xi 1000 . . ta Malta ) , , membru u s-sħubija BirdLI e Il-Vjolin issa waqaf jgħanni, hija €7 fis-sena. u floku issa hawn Sturnell il-Kunmam qed jagħmel ħoss qisu bieb T- iżaqżaql Crazv ehl indirizz —— BirdLife Malta 57/28 Triq Abate Rigord Victor Ta' Xbiex XBX 1120 tel 21347644 / 21347645 / 21347646 tisejazi Victor Falzon imejl infoObirdlifemalta.org l-Editur imejl tal-magażin il-huttafaObirdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org Il-fenek selvaġġ (wild rabbit) huwa l-ikbar mammiferu Reg.Vol.Org. VO/0052 selvaġġ ta' Malta. Probabbli mhuwiex indiġenu imma TT kien iddaħħal Malta fl-antik, forsi mir-Rumani. Illum huwa. QBi/dlife Malta, Frar 2014 M kg ġia ĦaHR Disinn u produzzjoni Victor Falzon meqjus parti mill-fawna ta' pajjiżna. Il-fenek fir-ritratt huwa stampat għand Poulton's Print Shop żarmuġ (ferħ) ta' ftit ġimgħatl Ritratt ta' Aron Tanti Bi nhar iz-Zakak Abjad jinfirex mal-kampanja u Daqshekk daħlu zizka bojod jorqdu l-Belt Valletta. Fil-11 Jannar 2014 wara nofsinhar inġabru l-Belt Valletta grupp ta' 20 membru tal-BirdLife. Xogħolhom kien ħa jkun li jgħoddu z-zizka bojod waqt li dawn l-għasafar ikunu deħlin jorqdu. Il-membri tqassmu madwar is-swar tal-Belt, ilkoll armati b'karta, lapes u arloġġ. U par għajnejnl Ftit qabel il-5pm bdew jitfaċċaw iz-zizka deħlin sparati mill- kampanja. Għall-ewwel dehru waħdiet imma sa kwarta wara bdew deħlin bil-gzuz. U sa 5.35pm spiċċa kollox 7761, fl-2009. Il-grupp imbagħad Fil-ħarifa. jitfaċċaw Malta ) reġa' Itaqa' biex iqabblu M z-zizka bojod (white wagtail) n-numri jagħml AR u ħafna jibqgħu Malta għax- u U (Jag U q P7A B'kollox kienu għaddew 7497. Dan kien it-tielet l-ogħla total minn kemm il-BirdLife ilha tagħmel dan l-istudju. Grazzi lill-membri li ħadu sehem speċjalment lil Denis Cachia li organizza l-attività. Ma na' l 29 sodda L Rari u grixti F'Diċembru li għadda reġa' tfaċċa Malta Gallozz tal-Afrika (Allen's Gallinule Porphvrula alleni). Din kienet ir-raba' darba li dan l-għasfur rari mill-Afrika qatt deher f'pajjiżna. Ilz-zizka għandhom drawwa li filgħaxija jinġabru fi gruppi biex jorqdu f'siġar kbar kennija (jgħidulu roost). L-ikbar roost taz-zizka bojod f'Malta huwa fis-siġar ta' ħdejn il-konkatidral ta' San Ġwann fil-Belt Valletta. Il-BirdLife ilha mill-1986 tagħmel roost counis kważi kull sena. ħarruba li spiċċat f'nofs triq ġdida li qed jibnu fil-Manikata. Minn dak iż-żmien 'l hawn Gamiema fuq il- bejta, ritratt meħud Kemmuna. Daqshekk ġbarna firem biex nippruvaw inwaqqfu l-kaċċa fir-rebbiegħa. Skont il-liġi dan in-numru huwa kbir biżżejjedbiexil-gvernjagħmeldaklijgħidulu referendum. Referendum huwa meta fil-pajjiż ikun hemm. kwistjoni li flok ma jiddeċiedi fuqha l-gvern, jiddeċiedu n-nies stess billi jivvutaw iva jew le. Il-problema tal-kaċċa fir-rebbiegħa ilha għaddejja s-snin u mhemmx lli tinqata' darba għal dejjem. Għalhekk il-BirdLife u diversi għaqdiet ambjentali oħrajn ingħaqdu flimkien, ħarġu fit-toroq u l-pjazez u l-ħwienet bil-karti u bdew jiġbru eluf ta' firem. Ġbarna xi 44,000 firma, u kieku bqajna għaddejin żgur konna niġbru iktar. Jidher ċar li hawn ħafna Maltin li jixtiequ l-ġid lill-għasafar. Ir-rebbiegħa hija żmien importanti għall- għasafar għax ikunu qed jibdew ibejtu biex irabbu familja ġdida. Għalhekk dan huwa l-iktar żmien meta għandna nħarsuhom, speċjalment għasafar bħall-gamiem u s-summien li qed jonqsu fl-Ewropa. Imma l-kaċċaturi Maltin iridu l-maqlub. Iridu jitħallew ikomplu jisparaw fir- rebbiegħa fuq il-gamiem u s-summien. Ftit ilu Żorna l-povra Fl-aħħar Il-Ħuttafa ġibna r-ritratt tax-xellug u tħassibna fuq il-futur ta' dik il-povra j ħarruba li bħalissa qisha Rajnielha ħafna weraq ġdid qed jinbet mil- ġara kif bsarna. Kif taraw mir-ritratt tal-lemin il-ħarruba issa taret minn hemm. Biex (f friegħi u tidher għadha forsi tibqa' ħajja, inqalgħet bil-galbu u reġgħet tħawlet fil-qrib (fejn turi l-vleġġa). Aħna J ħajja. Imma biex inkunu nisperaw li tibqa' ħajja dil-ħarruba. Nisperaw ukoll li min jippjana l-iżvilupp fil-kampanja j ċerti trid tgħaddi mqar juri rispett sura lejn is-siġar, mhux qishom ma jeżistuxi 17-Diċembru 2013 Ahbarijiet mid-D L-Albanija ħa twaqqaf il-kaċċa kollha għal sentejn. Ħafna għasafar (speċjalment tajr tal- priża bħal ajkli) u anke orsijiet qed isiru rarissmi f'dal-pajjiż. Dan qed jiġri minħabba l-ħafna kaċċa bl-addoċċ li ssir hemmhekk kull sena, speċjalment minn mijiet ta' kaċċaturi Taljani li jmorru hemm u jagħmlu ħerba. Minħabba li qed tisħon. il- klima, l-istaġun tas-silġ fl-Artiku qiegħed jiqsar. L-orsijiet bojod qed ibatu l-ġuħ għax bla silġ ma jkunux jistgħu jikkaċċjaw il- foki. Fil-fatt fil-Kanada xi orsijiet imġewħin qed iduru għall-bejtiet ta' għasafar bħal eiders (tip ta' papri) u jiklulhom il-bajd — eluf u eluf ta' bajd. Idaho (USA) qed jitħajjar iħalli tfal ta' 10 snin joħorġu għall-kaċċal Din l-idea stupida u perikoluża ħarġu biha biex iżid il-bejgħ ta' snieter u rajfilsl Wieħed mill-għorrief li jrid L-istat ta' dil-liġi nstema' jgħid: 'X'hemm isbaħ milli l-familja kollha toħroġ tgawdi n-naturaf' Prosit, għal dawn. it-tuba tgawdi n-natura e jfisser toqtol l-annimalil L-Istati Uniti għandhom liġi tajba jisimha Endangered Species Act li tipproteġi annimali rari. Fost dawn hemm il-lupu, li ilu protett mill-1974. Imma issa qed jitħajru jneħħu l-lupu mil-lista. Dan kollu biex ipaxxu l-kaċċaturi, li mejtin biex jerġgħu jibdew joqtlu l-lupu, ħalli jħossuhom vera heroes. In-naturalisti l-ħin kollu jsibu annimali ġodda madwar id-dinja, is-soltu xi insetti jew żrinġijiet żgħar. Imma dan l-aħħar fil-foresti tropikali tal-Brażil u l-Kolumbja skoprew tapir ġdid li jiżen sa 110kgl In-nies indiġeni kienu ilhom jafu bih imma għax- xjenza huwa ġdid: Tapirus kabomani. Iktar friefetl' Studju li ilu għaddej ħafna snin sab li mill-1993 sal-2011 il-friefet il-lejl tal-Ewropa żdiedu b'4396. Il-friefet il-lejl kienu naqsu sew fis- seklu 20, l-iktar minħabba l-qerda tal-ambjent naturali tagħhom u minħabba bexx u kimiċi. Bis- saħħa tal-ħarsien u proġetti ta' 'konservazzjoni, dawn. il- mammiferi tal-ġenn qed jerġgħu jirkupraw. Mela issa fid-dinja hawn b'kollox 5 Me 9 speċi ta' tapiri. Matul is-sena 2013, l-enerġija mir-riħ kompliet tiżdied madwar id-dinja. Għalkemm naqset f'xi pajjiżi bħall-Istati Uniti, żdiedet sew f'pajjiżi bħall-Kanada u ċ-Ċina. Fis-sena 2012 l-enerġija totali mir-riħ kienet 283 gigawatts. Fl-2013 il-figura telgħet għal 318 gigawatts, żieda ta' 12.49. Numru sabiħ. Kull sena fl-Istati Uniti biss huwa stmat li jmutu kważi biljun għasfur għax jaħbtu mal-ħġieġ tat-twieqi. L-għasafar ma jarawx il-ħġieġ bl- istess mod li narawh aħna u spiss ma jindunawx bih. Għalhekk itiru għal ġo fih u ħafna drabi jmutu mad-daqqa. L-aħjar mod biex nevitaw dan huwa li jitwaħħlu tejp jew stikers mal-ħġieġ. Ftit ġimgħat ilu l-Kenja għaddiet liġijiet ġodda kontra n-negozju illegali fl-Żavorju tal-iljunfanti. Ftit ilu nqabad Ċiniż bi 3.4kg avorju. Tellgħuh il-qorti akkużat li qed jinnegozja fl-avorju u weħel multa ta' €171,000 (jew seba' snin ħabs). Il-qtil tal-iljunfanti żdied sew f'dawn l-aħħar snin, forsi dawn il-liġijiet ħorox jgħinu biex tonqos dit-traġedja. taħdimx, X'nista' nara tgħid7 Jason Aloisio Il-Ġojjin huwa wieħed mill- u fil-punent tal-Asja. Dawk għasafar tal-għana li jidhru li jgħixu n-naħa ta' fuq tal- fi żmien il-passa. Dari kien Ewropa jpassu, l-oħrajn huma aktarx l-aktar wieħed komuni ġeneralment 'residenti. fosthom, imma f'dawn l-aħħar Jingħad li sa ftit snin ilu xi snin naqas sew. L-istorja tiegħu, — pari Ġojjini kienu għadhom sfortunatament, hija komuni residenti f'Għawdex imma fl-Ewropa — it-tibdil fil-biedja u mid-dehra spiċċaw ukoll. Kieku l-bexx ċekknu l-popolazzjoni jitħalla hemm ċans tajjeb li dan 1 tiegħu b'xi 609. i l-għasfur jerġa' jibda jbejjet Minbarra fl-Ewropa, il-Ġojjin f'pajjiżna. jinstab ukoll fl-Afrika ta' Fuq t-tpinġija meħuda mill-ktieb Għasafar Madwarna, miktub apposta għat-tfal. Dal-ktieb jiswa €5 u tista' tixtrih mingħand il- BirdLife jew billi żżur ir-riservi naturali tal-Għadira jew Is-Simar. Kif rajna f'Il-Ħuttafa 118 l-ambjent tar-raba jiksi iktar minn nofs Malta, u kif rajna f'Il-Ħuttafa 119 l-ambjent urban (bini, eċċ.) jiksi terz ieħor minn Malta. Jekk tgħaqqadhom flimkien tinduna li ftit jibqa' post f'pajjiżna għall-ambjent naturali. U hekk hu, għax xi 189/ biss ta' Malta nistgħu nqisuha ambjent naturali. ma Hawn diversi tipi ta' ambjenti naturali u f'Malta l-iktar komuni , fosthom hija l-isteppa. L-isteppa tikber fejn hemm art b'ħamrija baxxa u fqira (nieqsa mis-sustanzi). Fl-isteppa jikbru pjanti baxxi u ma ssibx siġar. L-iktar li jixxala huwa l-ħaxix, xewk x. u xi pjanti tal-basla (bħall-berwieq u n-narċis). Hemm tipi differenti ta' steppa, skont l-art li tkun. Per eżempju hemm l-isteppa tat-tafal, fejn tispikka l-ħalfa, ħaxixa li tikber qisha trofof griżi. Steppa oħra tikber fuq art li darba kienet 8. tinħadem imma li ntelqet wara li l-ħamrija taret kważi kollha In. mar-riħ. 2 Fl-isteppa jgħixu ħafna insetti, fosthom ġurati, friefet u ħanfus. Insibu wkoll busaqajn u 'residenti — Meta annimal ikun tal-post u mhux tal-passa. Medda steppa fl-inħawi ta' Ras il-Pellegrin Fin-naħa tan-nofs tar-ritratt tidher tikber il- ħalfa, u fin-naħa t'isfel (bil-fjuri ħomor) hemm roqgħa silla, pjanta oħra tal-isteppa. Data Il-Ħadd Niltaqgħu fil-pjazza FD' tas-Siġġiewi Ħin 9am Nispiċċaw Eh Il-Maqluba (hdejn il- L Kif nagħmlu kull sena, peer rea dir-rebbiegha, ha jkollna, A IA l-Maratona. Mixja ftit twila żarbun tal-mixi A i Merħba membri' u imma, xorta sabiħa għax ngħaddu mill-kampanja u l-familji, hbieb… ZD : ja h irkilometri bilkemm narawhom. Anzi dis-sena, r-rotta ħa nqassruha ftit. B'hekk inkunu iktar rilassati u ngawdu iktar in-natura li fir-rebbiegha tisplodi bil-kuluri. tMembri taħt it-8 snin irid jiġi magħhom xi ħadd kbir (18-r). Wara l-mixja, għal min irid ħa jkun hemm trasport lura għas-Siġġiewi. Dakinhar inqassmu l-istiker l V Klabb Ħuttaf numru 11. magħna wkoll il-membri l-kbar tal-BirdLife. F'din l-attività aħna niġbru wkoll xi flus biex nixtru xi ħaġa bżonnjuża għall-BirdLife. Per eżempju bil-flus mill-mixja tas-sena l-oħra (€1526) xtrajna solar panels biex indaħħlu ftit elettriku fiċ- ċentru żgħir tar-ringing li għandna fuq Kemmuna (ritratt tal-apparat mixtri hawn taħt). Bis-saħħa ta' dan l-apparat ir-ringers li jmorru jistudjaw l-għasafar fuq Kemmuna jkunu jistgħu jixegħlu bozza filgħaxijal Dis-sena ħa nużaw. il- fondi biex nixtru trombi u lentijiet biex jużawhom l-istudenti fir-riservi tal- Għadira u s-Simar. Din mhix l-ewwel darba li ħa nixtru apparat bħal dan, u dan għaliex b'xorti ħażina t-trombi ma jservux ħafna snin. Biex tgħinuna niġbru flus: għal dal-proġett użaw il-karta sponsor li waslitilkom ma' dal- magażin. Għandkom iktar dettalji fuq il-karta stess. Grazzi ħafna. ka għall-aħjar sistema, Waraħafroiġi a hu ftit ġimgħat oħra l-apparat xtrajnie nwaħħ luhfil-post, fuq Kemmuna. Il-Ħuttafa 120 : Frar 2014 : p6 A. X'kien għandek isem ta' tifla7 I- Ara l-ieħorl Forsi l-bniet issemmew għalija ehl U bil-ħaqq għandi ismijiet oħrajn: Leħjet ix-Xiħ, Savina, Sagħtar Aħmar, Issopu. Wawwl Allura Savina, inti pjanta komuni jew rari7 Ma tantx jien komuni imma f'xi nħawi fejn hemm l-ambjent tiegħi taf tara ħafna larbuxxelli minna. X'inhu l-ambjent tiegħek2 Jien fix-xagħri nixxala. Il-fjuri issa biss żmienhom jew għandek staġun twil Il-fjuri niftaħhom f'Jannar u Frar, imma le ma tantx idumu. Ifuħu7 Xejn speċjali imma n-naħal xorta jsibhomli u jiffanga fihoml Għandek xi problemi Ma tantx, ħlief li x-xagħri hawn xi nies jaħsbuh tajjeb biss biex tarmi fih xi trakk terrapieni Qed nara xi arbuxxelli maħruqin. Hawn min iħobb jaħraqkom ukoll2 Le ruħi dawk mhux maħruqin. Dak għax meta jinxfulna l-fjuri jsiru bukketti kannella u jkun qisu xi ħadd tahom in-nar. Serraħtli rasi. Ċaw u grazzi. Tkun 'l hawn għaddi. tarbuxxell — siġra baxxa u folta, bl-Ingliż bush jew shrub. Il-Ħuttafa 120 : Frar 2014: p7 Il-Qanfud (Algerian hedgehog Atelerix algirus) ta' Malta differenti mill- qanfud tal-Ewropa għax tagħna ġie mill-Afrika ta' Fuq. Jiekol insetti, ħniex u bugħarwien. Joħroġ bil-lejl u spiss itajruh il-karozzi :( X'aktarx li ddaħħal Malta mill- bniedem fl-antik. Il-Ballottra (weasel Mustela nivalis) hija l-uniku karnivoru tal-art li għandna Malta. Hija żgħira ħafna u tiekol l-iktar ġrieden u firien, kultant iżżarma xi bejta għasafar jew tkaxkar żarmuġ ta' fenek. Jista' jkun li mhix indiġena imma li ddaħħlet Malta fl-antik. Fil-Gżejjer Maltin għandna żewġ speċi ta' bugeddum, wieħed f'Malta u l-ieħor f'Għawdex. Qisu ġurdien imma huwa mill-familja tal-qanfud u jiekol insetti u annimali żgħar oħra. Dan huwa t-tieni l-iżgħar mammiferu tad-dinjal F'Malta għandna erba' speċi ta' pipistrelli u mhux faċli jingħarfu minn xulxin. Dan tar-ritratt huwa probabbli l-Pipistrell tal-Faxx (Kuhl's pipistrelle Pipistrellus kuhli). Bħal friefet il-lejl oħra jittajjar filgħaxija u jiekol baħrijiet u nemus. Grazzi lill-ħabib tagħha John J Borg għal xi tagħrif dwar il-friefet il-lejl. g 8 8 Ġ B g 5 k ġ e Malta nieqsa sew mill- mammiferi imma le mhux dawn l-erbgħa biss għandnal Xi darba niltaqgħu ma' ftit oħrajn. 78 s hemm ieħor f'paġna 1. Il-Ħuttafa 120: FFAF2O14 $ pB' Baqa TtiT kalendarji x'jinbiegħu. Issa qegħdin €1.50 biss. Mir-riservi naturali jew miċ- Ċentru BirdLife f'Ta' Xbiex natura (mhux pets jew pjanti kkultivati) ħa nġibuhom f'dil-paġna. Basta jkunu veru tagħkom. Ibagħtuhom bl-imejl jew bil-posta'. imejl il-huttafaObirdlifemalta.org indirizz BirdLife Malta Ta' Xbiex XBX 1120 X'Materjal li tibagħtu bil-posta marnkunux nistgħu nibagħtuh lura. (81) osnzzid DAWSV DA JOU2I UNJJDJ VAJSWLILIV majt li taf laqs kantun. Nhar Sibt il-Ghid il-BirdLife ha torganizza attività ghall-familja fir-riserva tas-Simar: loghob, tfittxija għall-bajd tal-Ghid, eċċ. Ghal iktar taghrif ċemplu R1347644/5 jew ibaghtu imejl lil officeGbirdlifemalta.orġ Lill-Falko nistgħu ngħidulha Happv. Birthdav għax. ilna proprju sena li bdejnal Nisperaw li intom ħadtu gost daqsna. Tista' tgħid għamilna minn kollox: mixjiet fil-kampanja (anke night hike), tlajna Għawdex u Kemmuna, żorna r-riservi. Rajna ħafna għasafar, imma anke ħlejjaq oħra u pajsaġġi sbieħ. Fuq kollox għamilna ħafna ħbieb ġodda. Għat-tieni sena tagħna qed nippjanaw attivitajiet ġodda li ħa jkomplu jżidu mal- avventura. Imma għandna bżonn l-għajnuna tagħkom. Iżjed ma nkunu Falkuni iżjed nieħdu gost, x'taħsbu72 Għalhekk ħeġġu lil sħabkom jiġu l-attivitajet magħkom u biex jidħlu membri fil- BirdLife. Nisperaw li nkomplu naraw uċuh ġodda ta' membri li jkunu għadhom kemm daħlu. Nagħtu wkoll merħba kbira lil dawk il- membri tal-Klabb li dis-sena jagħlqu 13-il sena u li għalhekk isiru awtomatikament Falkuni. Importanti li ġġedu l-miżata fil-Klabb inkella titilfu ċ-ċans li dduqu l-Falkol Meta tkunu membri tal-BirdLife turu kemm in- natura Maltija hi għal qalbkom. Il-flus li tagħtu jgħinu lill-BirdLife tkompli x-xogħol fl-edukazzjoni, fir-riservi u fil-protezzjoni u l-istudju tal-għasafar. Imma aktar minn hekk, permezz tal-ħarġiet u tal-magażin Il-Ħuttafa intom titgħallmu iktar dwar l-ambjent naturali. Malta għandha bżonn żgħażagħ li jafu l-proċessi kumplessi ta' kif jiffunzjonaw l-ekosistemi. Pajjiżna għandu ħafna bżonn ta' nies li jifhmu fin-natura u li jixtiequ jagħmlu l-parti tagħhom għall-ħarsien ta' dawn l-ekosistemi. Li tkunu membri fil-BirdLife jaf ikun l-ewwel pass biex issiru dawn in-nies. Narawkom għal xi ħarġa. Min hu l-piggp/li kiel Sibuna fuq facebook. Jekk tfittxu Falko ka BirdLife Malta għandkom issibu l-paġna Dejjem infurmana jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko. Tista' l-ġdida tagħna. Ittawlulha spiss għal iżjed 7 tagħrif fuq l-attivitajiet. ADO ITUULAL, dOT 9: GBĦIIAZASIl KdJADDO MULULAL 1O7 9 Klabb Ħuttaf 131 0-Zgħażagh Klabb Ħuttaf 18- aLgtona il-Hadd 23 Marzu 2014 Aħna tal-Falko mhux se ngħidu le għal sfida u għalhekk ħa mmorru aħna wkoll il-mixja maratona ta' Marzu mal-bqija ta' Klabb Ħuttaf. Araw paġna 6 għad-dettalji. Hekk hul Ħa naraw kemm jirnexxielna naraw speċi t'għasafar f'xi sitt sigħat berdwoċingl Aħna l-Leaders tal-Falko konna. l-ewwel li għamilna attività bħal din f'Malta (araw Il- Ħuttafa 119) imma din id-darba ħa tkun għall- membri kollha tal-BirdLife. Minn ħa jgħid le għal ċans li jdur diversi postijiet fil-kampanja bħar- riservi, Foresta 2000 u l-Buskett, jara ħafna għasafar, jitgħallem iżjed kif jagħrafhom u dan kollu fl-eqqel tal-passa7 Ċans ta' premjijiet sbieħ. Hemm wisq irqaqat biex noqogħdu nġibu kollox hawn, għalhekk min hu interessat jikkuntattjana u nibagħtulu d-dettalji kollha. Fir-rebbiegħa mhux ta' min ma jitlax ġurnata Kemmuna. Is-sena l-oħra ħadna ħafna gost, min jaf forsi dis-sena nerġgħu ninzertaw xi għasfur speċjali bħall-aħħar darbal Għandna naraw xi kaċċamendula, żanżarelli u xi tajra safra. Ħa jkollna ċ-ċans ukoll naraw ftit bird- tinging għax kif inkunu hemm ngħaddu waħda sar-Ringing Station. tal-BirdLife. Imbagħad a nimxu ftit fuq ix-xagħra u s-sisien, u ngawdu l-kwiet u l-ġmiel ta' dil-gżira żgħira. niltaqgħu fis-7.15am (il-lanċa titlaq fis-7.30am) post Iċ-Ċirkewwa quddiem il-gabbana ġibu flus għal-lanċa (xi €10), żarbun għall- mixi, ikel, ilma, tromba, kamera, beritta, sanblokk età Falko 134 Fit-18 Diċembru 8013 imxejna mir-riserva tal-Għadira sa dik tas-Simar. Gawdejna kampanja mill-isbaħ, kif tistghu taraw mir-ritratti ta' shabna membri Kimberlj Gauci u Jonathan Pullicino. Ilmahna wkoll xi għasafar, fosthom żewġ imraġen, blonġun sekond (ritratt p.8) u fjamma sewda. Rajna wkoll kamaleonti (ritratt p.8). iċċempel 99214143 / 99809190 Il-Bajja tal-Mellieħa Il-Gżejjer Selmunett tibgħat imejl lil 22 tħalli messaġġ fuq Facebook. Postijiet f'Malta protetti Natura 20 għall-valur naturali tagħhom. It-Torri tal-Madliena nbena ki fl-1658 fi żmien il-Gran Mastru 5 Martin de Redin ke) Minħabba li r-ritratt miġbud fi Frar, fl-isteppa jispikka ħafna l-berwieq għax ikun bil-fjuri. Pembroke qiegħed max-xatt fil-grigal ta' Malta, bejn St Andrews u Baħar iċ-Ċagħaq. Ilkoll x'aktarx li smajtu bil-lokalità ta' Pembroke, jew / tagħrafhom mid- anke żortu l-post. Pembroke huwa raħa żgħir fl-inħawi J dehra speċjali tal-fjuri. ta' Paceville, Is-Swieqi u San Ġiljan — mhux parti ta' Malta ) Fost l-orkidi li nsibu li tant nassoċjaw man-natura normalmenti Minkejja dan, / Pembroke hemm in- 5 ix-xagħri li nsibu fl-inħawi ta' Pembroke huwa wieħed ) Naħla Griża, l-Orkida Ħamra, l-Orkida tat-Tikek u l-Brimba mis-siti naturali importanti tal-Gżejjer Maltin, tant li dan ) Sewda — dawn jinkludu wkoll speċi rari fil-Gżejjer Maltin. huwa Sit Natura 2000. Dalwaqt jasal l-istaġun tal-fjuri ta' dawn l-orkidi (l-iktar bejn 8 ANA A l-aħħar ta' Frar u April) u jekk tmorru passiġġata Pembroke Amojjeni (i NR ila taraw xi spettaklu sabiħ dawn joffru. Pjanti oħrajn importanti Allura x'hemm daqshekk speċjali f'Pembroke2 Ħafna J huma t-Tewm Irqiq ta' Malta u l-Limonju ta' Malta, żewġ affarijiet. Ix-xagħri huwa minnu nnifsu ambjent ta' valur kbir, J speċi endemiċi għal Malta. Minħabba li Pembroke qiegħed li fih insibu arbuxxelli u pjanti żgħar adattati sew għan-nixfa l mal-baħar insibu wkoll diversi pjanti tipiċi tax-xatt, bħax-Xebb tas-sajf u l-qilla tax-xemx, u għar-rih — tinsewx li mingħajr il-kenn tas- blat tax-xatt siġar, fuq medda miftuħa Kate al A L viċin il-baħar, pjanta Metal TI żgħira trid tkun kapaċi tkampa anke f'riħ qawwi, 2 xagħri bl-isteppa L speċjalment xi grigal mgħobbi raxx mielaħ tal- : l baħar. 1 art imħarbta L klora ie tà — utofe jie ee) ( Fix-xagħri ta' i g i llli Pembroke insibu mhux ġ N ' $ biss speċi komuni tax- xagħri (bħas-Sagħtar) u tal-isteppa (bħall- Għansar u l-Berwieq), imma wkoll speċi li huma inqas. magħrufin jew inqas: komuni. B'mod partikolari, ix-xagħra ta' Pembroke hija magħrufa B pjanti li faċli siġar, arbuxxelli a. 0 Torri Madliena 0 Rifle ranges tal-Forzi Armati (B) L-Impjant tar-Reverse Osmosis W Ir-raħal ta' Pembroke Mappa ta' Pembroke Il-Ħuttafa 120 : Frar 2014: pit u l-Bużbież il-Baħar. Insomma, taħlita tassew interessanti ta' pjanti ta' ambjenti differenti. Fi żmien ix-xita jinħoloq ambjent importanti ieħor fix-xagħri ta' Pembroke, meta jiffurmaw l-għadajjar tal-ilma helu. Dawn jinxfu bis-sħana tas-sajf, perà sakemm idumu preżenti jipprovdu ħabitat għal diversi speċi li huma speċjalizzati biex jgħixu ċ-ċiklu ta' ħajjithom f'qasir żmien, qabel l-għadira tinxef. Pjanta partikolari ta' dan l-ambjent li tinstab f'Pembroke hija l-Elatine, li hija endemika għal Malta u għal Lampedusa, Fawna ta' interess ukoll ma tonqosx, kemm fl-għadajjar, kif ukoll fix-xagħri u fl-isteppa. Fl-għadajjar tal-ilma jgħix il- Gamblu tal-Għadajjar, annimali żgħir u kważi trasparenti, li postijiet madwar l-Ewropa fejn in-natura hija protetta. Hemm iktar minn 26,000 sit: ff Natura 2000, u bejniethom bħall-pjanti tal-għadajjar ukoll għandu life cvcle qasira. Fost l-għasafar li tara daż-żmien hemm il-Pespus u l-Buċaqq tax-Xitwa, imma fir-rebbiegħa jitfaċċaw għasafar bħall- Kuda u anke d-Daqquqa tat-Toppu. Istorja Ta' min ngħidu li dan is-sit għandu wkoll valur storiku importanti. Sabiħ li napprezzaw mhux biss in-natura imma kull aspett ta' wirt pajjiżna. L-istrutturi militari li: nsibu f'Pembroke imorru lura mhux biss għal żmien l-Ingliżi (bħar- rifle ranges li għadhom jintużaw sal-lum mill-Forzi Armati), imma anke sa żmien il-Kavallieri ta' San Ġwann (bħat-Torri tal-Madliena u l-fugass - speċi ta' kanun imħaffer fil-blat). Jekk tagħmlu ftit riċerka ssibu stejjer interessanti ħafna marbutin mal-iżvilupp ta' din il-lokalità tul iż-żminijiet. Red Data Book huwa ktieb b'lista ta' annimali u pjanti Red Data Book ta' Malta. li jkunu rari u fil-periklu li jinqerdu minn dak il-pajjiż. Idħol membru jew ġedded sena ohra fi Klabb Ħuttaf ibii'qbh a l-72 AT cd