L-oqbra Feniċi f'Birżebbuġa Il-pożizzjoni ġeografika tal-gżejjer Maltin flimkien ma' l-istorja tal-kultura ta' dan l-arcipelagu mit-tielet millenju Q.K. 'l quddiem, huma żewġ fatturi importanti biex nifhmu l-irwol ta' Malta f'dan l-perjodu Feniċu. Minhabba nuqqas ta' riżorsi naturali u l-ftit art addattata biex tkun kultivata, l-ekonomija kellha issib sisien tagħha minn rotot ġodda fil-Mediterran. Mill-aħħar parti ta' żmien tal-Bronz 'l quddiem nsibu evidenza ta' diversi relazzjonijiet ma' portijiet oħra viċin speċjalment man-naħa ta' isfel ta' l-Italja. Barra minhekk xi baħħara min dawk ir-reġjuni kieni joqgħodu fl-inħawi tal-Baħrija. Dawn l-attivitajiet kienu jinkludu kemm kummerċ kif ukoll piraterija. Meta l-Fenici kkolonizzaw l-gżejjer Maltin, għall-ħabta tat-tmien seklu Q.K., marru joqgħodu u tħalltu ma' nies tal-post. Evidenza ta' dan huwa l-bini tagħhom li kien spiss jiġi mtella' viċin jew minflok il-fdalijiet ta' qabel dak ta' żmien il-Bronz. Kif ukoll il-'Mvcenean Potterv' li nstab f'Malta flimkien ma' 'Red Slip Potterv' li nstab biswit fdalijiet ta' fuħħar lokali. Dan kollu jixhed possibilità ta' koabitazzjoni bejn żewġ gruppi, kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex. Il-geografu Ptolemus fil-kitbiet tiegħu jsemmi żewġt ibliet f'Malta relatati mal-Feniċi u l-maġġoranza ta' evidenza arkeoloġika tixhed dan. L-ewwel waħda kienet l-għolja naturali isolata mill-baħar, tajba għad-difiża, magħrufa bħala Medina (Mdina) u l-inħawi tar-Rabat, filwaqt li t-tieni kienet il-port fi xlokk tal-gzejjer Maltin. Madwar il-bajja ta' Marsaxlokk u l-inħawi viċin. Xhieda ta' dan kien santwarju ta' Astarte li nstab f'Tas-Silġ. Dan is-santwarju kien ġie mibni lejn l-aħħar snin ta' l-epoka ta' żmien il-Ħaġar, imma tkompla matul l-perjodu Feniċu. L-għaqda ta' bejn żewg gruppi hija konfermata wkoll bil-fdalijiet reliġjużi li ħallew dawn in-nies. Riti tal-Feniċi wisq probabbli tħalltu mal-kultura u tradizzjonijiet ta' nies lokali. Tfittxija arkeoloġika sa' issa sabet sitt mija tmienja u sittin oqbra puniċi, sitt mija u disa' u erbgħin minnhom f'Malta u tmintax f'Għawdex filwaqt li waħda biss f' Kemmuna. Fost l-oqbra li nstabu tnejn minnhom ġew mikxufa Bengħisa. Fihom instab li kienu setgħu jżommu sa sitt iġsma midfuna, iżda ma nstab l-ebda tip ta' qabar ta 'kremazjoni ġo Bengħisa' . Minn naħa l-oħra f'Ħal Far nstabu sitt toqob ta' kremazzjoni u oqbra oħrajn jesgħu sa' għoxrin iġsma kif ukoll tnejn oħra li l-oriġini tagħhom mhux magħruf, b'kollox tnax il-qabar. Il-Puniċi u l-Feniċi kellhom żewġ metodi kif jidfnu l-mejtin tagħhom. L-aktar metodu komuni kien li jħallu l-ġisem mejjet b'mod orizzontali f'nofs il-qabar, ġieli wkoll kien jiġi mqiegħed ġo tebut ta' l-injam jew sarkofagu tat-terracotta. Metodu ieħor kien permezz ta' kremazzjoni, wara l-fdalijiet kienu jiġu mqiegħda ġo urna tat-terracotta. L-ibbalzmar ta' l-iġsma kien jsir biss lir-rejiet u prinċpijiet u ġewwa Cartaġni biss mhux barra fil- kolonji. l-oqbra puniċi kienu jikkonsistu f'fetħa li twas- sal għal diversi oqbra oħra kollha miġburin qrib xulxin, fil-fatt l-oqbra li nstabu kienu jikonsistu f'żewġ, jew tlitt ikmamar flimkien. Għal dawk li kienu jiġu kremati, l-urna kienet titpoġġa ġo toqba fl-oqbra, li kienet tkun jew fil-ħajt jew anke mħaffra ġo l-art'. Il-Fenici kienu jemmnu li meta persuna tħalli din id-dinja kienet tagħmel vjaġġ twil permezz i , tal-baħar sakemm tasal fid-dinja tal-ħajja ta' dsħaztmetszukuzjentirdezzjoni Dan kollu kien konfermat mis-sejbiet fl- Distribuzzjoni ta' oqbra Punici madwar Malta u Għawdex oqbra ta' amfora, platti, lampi u ġarar'. Leħen il-Banda 2008 61