kitba ta' Paul Zammit X'aktarx li l-ewwel: aircraft carriers li bdew isorġu fil-Port il-Kbir kien għall-ħabta tas-sena 1929. Qabel ma jidħlu, l-ajruplani ta' fuqhom kienu jittajru biex jinżlu f'Ħal Far. L-ewwel ajruplani minn dawk li ttajru lejn dan il-mitjar kienu tat-tip Fairev fivcatchers li kellhom ħeffa żgħira ħafna waqt it-titjir. Fid-29 ta' Marzu 1929 infetaħ uffiċjalment dan il-mitjar bħala stazzjon tal-RAF. L-ajruplani ta' dat-tip kienu aktar ħfief fit-titjir minn ta' qabilhom. Fl-1937f' Ħal Far żdiedet magħhom l-iskwadra ftit aktar sofistikata tal- ajruplani tat-tip Swordfish, li bdew jintużaw armati apposta għas-salvataġġ minn fuq il-baħar u kienu kapaċi jinżlu u jitilgħu minn fuq il-baħar. Warajhom ġew tip ta' ajruplani oħra magħrufin bhala A/bacores. Wieħed minnhom kien waqa' fl-inħawi ta' Filfla u ttella' mill-baħar riċentament. Lejn l-aħħar tas-sena 1936 il-mitjar ta' Ħal Far sar magħruf bħala l-bażi uffiċjali tal-Fleer air arm. Wara segwew l-ajruplani l-aktar ħfief u sofistikati tat-tip Gladiator. Ħafna għadhom tal-fehma li fl-ewwel jien tat-Tieni Gwerra Dinjija li laqtitna f'Ġunju tal-1940 kellna għad-difiża ta' Malta 3 gladiators biss. L-ismjiet mogħtija kienu Faith, Hope u Charitv, u x'aktarx li dawn ingħatawlhom mill-Group Captain George Burgess li kien kattoliku. Hemm min hu tal-fehma li kien xi ġurnalist li semmihom hekk. Illum hu magħruf li għall-ewwel kellna sitt ajruplani Gladiators li wħud minnhom ħallewhom għall-ispare parts meta xi ajruplan kien ikollu l-ħsara. Kellna wkoll sitt ajruplani oħra tat- tip C Gladiators u xi oħrajn ippakkjati bil-kaxxi bħal :-(N5519, 5520, 5522, 5529, u 5513). il-Mitjar ta' Ħal Fa (1929-1941) 7 L-ewwel kap kmandant ta' Ħal Far kien l-Air Vice Marshall Mavnand AFC u f'Ġunju tal-1941 inbidel mal-Air Vice Marshall Hughe Pughe. Jgħidu li Mavnand aċċetta li jiġi Malta bil-patt li jġib miegħu mill-Eġittu l-kelb li kellu. Kien jeħodlu ħsiebu ċertu Mikief, imlaqqam is-Sinċier, mill-Qrendi li kien joqgħod fejn dak iż-żmien kienet tispiċċa Triq il-Kurat Mizzi. Mikiel kien wieħed mill-ftit li kien jaf bl-Ingliż mhux ħażin. Wara ġew. il-Hurricanes, li kienu b'ġewnaħ wieħed u ta' ħeffa kbira. Madankollu l-Gladiators kellhom is-suċċessi tagħhom. Qerdu żewġ ajruplani Savoia Marchetti, żewġ Macchi 200, Cr42, u Junker 88. Kellhom ħeffa ta' 253 mil fis-siegħa u kienu joperaw f'għoli ta' 33,000 pied. F'Ta' Qali kien hemm l-iskwadra 261 li bħall- Gladiators kienu jittajru minn hemm ukoll. Tifkiriet tal-awtur Malta at War, J. A. Mizzi Soċjetà Mużikali Lourdes Qrendi / e ) 187