Il-Pjanist tal-Kunċerti Poġġa bilqiegħda. Kien ilu ma jiftħu. Kif inkixfet it-tastiera ħass dik l-emozzjoni ta' dakinhar li fetħu għall-ewwel darba. Dakinhar kien għad għandu ħames snin biss. In-noti suwed u bojod għalih kienu qishom sellum mimdud. 'Għalfejn żebgħuhom suwed dawn, pa'' staqsa lil missieru hekk kif ir-reffiegħa telqu 'l barra wara li poġġew il-pjanu fl-aktar post prominenti tal-kamra tas-salott. 'Dawk ibiddlu l-ħoss tan-noti bojod' kienet it-tweġiba xotta xotta. 'U issa oqgħod attent meta tibda bl-ewwel lezzjonijiet. Ara kif tpoġġi saqajk ix- xellugija quddiemu. Bil-ħadid li għandek ma' saqajk tista' toborxu. Dak mhux ta'injam ordinarju. Dak tal-ġewż' Kompla jwissih. Il-familja kienet issa kollha miġbura tħares u tifli dak il-pjanu jleqq ileqq … is-simbolu tal-ġid li reġa'beda dieħel fid-djar u l-appartamenti l-ġodda għaxar snin wara t-Tieni Gwerra Dinjija. 'Ħadd mill-antenati tagħna qatt ma kellu pjanul'esklama missieru, 'Nistgħu ngħidu li ktibna paġna ġdida fl-istorja tar-razza. Mur ġib lil missieri jarahl Kompla b'ton ta' kburija waqt li mesaħ traba fantażma minn fuqu. 'Xtrajtlek il-pjanu biex 'il quddiem tkun tista' xorta taqla' x'tiekol minn bilqiegħda' kompla jfissirlu. 'Mhux se nħallu marda żżommok milli taqla' x'tiekol. il-pjanu se jkun is-salvazzjoni tiegħek u fl-istess ħin il-familja se jkollha pjanist famuż u li kapaċi jaqla' ħafna flus' 44 Leħen il-Malti Miċ-ċokon Ħass it-toqol ta' ħolma li issa kellu kulħadd. Issa reġa' melles ħafif ħafif in-noti suwed u bojod. Ftakar fis-sigħat twal li qatta' jaħdem fuq l-iskali … l-arpeġġi … u mitt eżerċizzju ieħor biex is-swaba' ta' jdejh jinħallu u jkunu jistgħu jlaħħqu ma' kull kwalità ta' mużika li kien se jkun jista' jdoqq. il-Hanon, il-Bertini, il-Gzerni kienu l-kotba li kien jifli nota b'nota waqt li sħabu kienu jkunu jiflu u jpartu bejniethom il-Beano u d-Dandv, il-comics ta' dak iż-żmien. Min kien se jpartat mal-kotba tiegħu2 Min kien irid joqgħod jinħela jiddeċifra tikek suwed u bojod li meta tħares lejhom ma tara xejn7 Beża' li minn naħa qed jitwarrab minn sħabu u minn oħra qed jinfatam bil-mod il-mod f'dinja misterjuża li ma tarahiex, imma tħossha waħdek. Tħossha fis-silenzju ta' moħħok u tisma' x'għandek miktub hekk kif tibda tagħfas in-noti b'dawk is-swaba' ħfief ħfief. Swaba' li bla rażan jinfirxu ma' dik it-tastiera f'sakra ta' dellirju biex jaħkmu dinja tal-ġenn. Dinja ta' ħsejjes li jossessjonawk, jistorduk, iġennuk u jwaħħduk ma' kompożituri u pjanisti ta' stoffa u li ma jmutu qatt. Issa kien iddakkar sew. Ma' kull żerniq erħilu jiftaħ dak il-pjanu li tant sar iħobb biex jibda jħoll dawk is-swaba' li kienu se jagħmluh il-pjanist tal- kunċerti. Biex tagħqad xi ħadd kien qallu li missier Mozart kien iqajjem lilibnu fl-erbgħa ta'filgħodu biex jistudjal U dan meta Mozart kien għad għandu erba' snin. Ma riedx jaħli ħin. Huwa diġà kellu sittal 'Tantx tagħfas il-pedala tal-lemin tal-pjanu' Kien ta' spiss jisma' lil ommu twissih. 'Din iġġiegħel il-ħoss tal-pjanu jogħla u jvenven. Il-ġirien ikunu għadhom ma qamux. Ma rridx naqbad kwistjonijiet magħhom. Mhux aħjar tagħfas il-pedala tax-xellug biex tbaxxi l-ħoss7' staqsietu darba waqt li nsiet li ma setax iniżżilha kif ġieb u laħaq b'dik is-sieq ipparalizzata. Dan il-fatt ma tantx kien idejqu. Kien jafli l-pedala tax-xellug kienet tintuża rari ħafna fil-partituri tal-mużika. Qalulu wkoll li Beethoven kien kiteb l-ewwel xogħol tiegħu meta kellu biss sitt snin. Ix-xorti riedet li missieru issa daħħal il-pick up u fuq insistenza tiegħu ġiegħel lil missieru jixtri dawk id-diski suwed kbar biex ikun jista' jisma' l-mużika ta' Mozart u Beethoven. Din il-mużika flimkien għadd 34. mal-kanzunetti romantiċi ta' Nat King Cole (li missieru kien tant iħobb), kienet tibqa' tidwi f'widnejh u saħansitra jibqa' jismagħha anke waqt li kien ikun rieqed. Meta kien jipprova jitkellem ra' sħabu fuq il-mużika ma kinux jifhmuh. Dak kien żmien li l-ħwienet tax-xorb ta' Bormla kienu qed idaħħlu l-jukeboxes u kulħadd kien jieqaf quddiemhom biex jaraw it-Teddv Bovs jiżfnu għall- mużika mqanqla tar-Rock 'n' Roll. Elvis, Little Richard u Jerrv Lee Lewis kienu r-rejiet tal-mużika tal-klassi tal-ħaddiema. Kienu biss ta' Singletone, ta'Tabone u ta' Drago li bagħtu lil uliedhom miegħu biex jistudjaw il-pjanu u l-mużika klassika … 'Dik mużika tax-xjuħ u tibagħtek torqod' kien spiss jinbxu James, it-tifel ta' Rosie ta' ħdejhom. U ma' James ma riedx iħaqqaqha għax ta' spiss kien ipartat miegħu s-suldati taċ-ċomb li kienu jixtru mingħand Aaronne li kellu ħanut is-suq. Beża' li jinqata' minn sħabu u d-diskors fuq pjanu, Beethoven u Mozart ħallieh għal mal-għalliema mara, li missieru, b'tant sagrifiċċju, kien iġiblu d-dar kull ġimgħa. Imm'issa beda joħlom li se jkun xi Chopin ieħor. Kull sena beda jagħti l-eżamijiet u jgħaddi b'marki għoljin. Dawn kien jagħmilhom f'villa tas-sinjuri f'Ħal Balzan fejn il-palazz tal-Gran Mastru u quddiem il-Villa ta' Strickland. Kull darba li kien imur hemm kien iħossu qed jidħol f'dinja oħra. 'X'differenza mill-appartamenti ta' Bormla, pal' darba qal lil missieru. 'Għax qed tistagħġeb'' irrispondieh missieru mbaqbaq. 'Qabel il-gwerra aħna fi djar ta' tmintax-il kamra konna ngħixu … bħal dawk li fadal fi Strada Santa Margerita. Ma kinux Hitler u Mussolinil Dawk mhux biss kissrulna djarna bix-xita ta' bombi li tefgħulna, imma barra li qatluli lil missieri meta kelli biss sittax-il sena, faqqruna wkoll. Irridu ġenerazzjoni oħra biex nerġgħu nieħdu r-ruħ/ qallu bi kliem profetiku. Issa fehem għaliex f'daru ma kienx hemm l-għamara bħal tal-villa fejn kien jagħmel l-eżamijiet. Fehem ukoll li l-għamara tal-abjad t'ommu kienet is-sinjal li l-flus żejda tal-familja kienu jmorru għax-xiri tal-pjanu bin-nifs u għall-ispejjeż tat-tagħlim. Stinka iżjed, u l-istudji issa laħqu livell għoli. Ta' kuljum kien iqatta' minn erbgħa sa ħames sigħat jissielet ma' dik it-tastiera. Daħaq meta darba qabbel subgħajh, li kienu jagħfsu mijiet ta' noti f'minuta b'dik il-ħeffa kollha bħal leħħa ta' berqa, mas-swaba' bla ħajja ta' siequ 46 Leħen il-Malti Swaba'li qatt ma ċċaqalqu ġo sieq maħkuma mill-poljo sa minn meta kellu sentejn. 'Wasallek il-mument tal-proval' qaltlu darba minnhom l-għalliema tiegħu. 'L-eżamijiet kollha għaddejthom b'marki għoljin. Issa trid tidħol għall-konkors li jekk tirbħu takkwista borża ta' studju li tqabbdek it-triq għal pjanist tal-kunċerti'. Il-mument mistenni tal-konkors wasal u flimkien mal-aqwa pjanisti kkompeta għall-premju. Għal ġimgħa sħiħa tqabdu bejniethom waqt li daqqew bċejjeċ varji tal-aqwa kompożituri. L-ispettaturi xxalaw b'mużika li varjat minn notturni, kunċerti għall-pjanu, bċejjeċ minn sinfoniji u kull kwalità ta'fororm mużikali miktubin għall-pjanu. Il-biċċiet li daqqew għażluhom il-kontestanti stess. Fl-aħħar ġurnata l-ġurija ħarġet bil-verdett tagħha. Issomma meta flimkien mal-isem tal-pjanist imsemmi ssemma ismu wkoll. Bilkemm ried jemmeni Ġew indaqs fl-ewwel posti Il-ġurija għalhekk qatgħatha li jagħmlulhom l-aħħar test biex jaraw min minnhom se joħroġ rebbieħ. Din id-darba perà l-ġurija għażlet hija stess il-biċċa mużikali li kellhom idoqqu. Kien jaf li f'mumenti bħal dawk l-inqas żball kien se jitfgħek il-baħar. il-pjanist tant imsemmi daqq l-ewwel u hekk kif spiċċa jdoqq il-biċċa li tawh, is-sala nfexxet f'ċapċip li jtarrax. Ħa postu fuq il-banketta u, bħal kull pjanist professjonali, żamm lilu nnifsu dritt b'idejh it-tnejn lesti fuq it-tastiera. Inklina ruħu ftit 'il quddiem u b'siequ l-leminija merfugħa bil-lest fuq il-pedala tal- forte stenna biex iġibulu l-biċċa mużikali misterjuża li għażlulu biex idoqq. Ma kienx se jiddejjaq jekk iġibulu xi biċċa mużika li qatt ma daqq qabel. Is-sigħat ta' studju li qatta' għal snin sħaħ kienu biżżejjed biex subgħajh idoqqu kulma jaraw. Poġġewlu l-mużika quddiemu u bl-akbar bravura beda għaddej minn paġna għal oħra qisu żiffa riħ. Hekk kif wasal biex jaqleb għall-aħħar paġna kien ċert li ssupera 'l-pjanist l-ieħor. iżda hekk kif qalleb il-paġna, inħasad. Fil-biċċa li tawh, b'kumbinazzjoni jew mhux, kellu frażi rari li ried bilfors juża l-pedala li tbaxxi l-ħoss tal-pjanu . il-pedala tax-xellugi għadd 34 LXXXIV 47 Siequ x-xellugija tbandlet'il quddiem biex tlaħħaq mas-swaba't'iduli kienu diġà ħakmu n-noti miktuba. Ipprova jisforza 'lisfel dik is-sieq bla muskoli u għal frazzjoni ta' sekonda ma rnexxilux. Għal ftit sekondi l-ħoss li ried jinstema' baxx instema' għoli. Dawk preżenti fl-udjenza ma ndunawx bl-iżball imma l-ġurija esperta ma kellhiex ħniena … il-premju rebħu l-pjanist l-ieħorl Kien il-mument tat-tmiem ta' ħolma. Id-diżappunt kien aktar milli felaħ. Fil-fixkla li kien, mar lura d-dar, fetaħ il-pjanu u daqq b'solennità liema bħalha l-biċċa mużika li Beethoven kien kiteb eżatt qabel ma miet. Hekk kif spiċċa għalqu u minn dakinhar sal-lum qatt ma mess il-pjanu aktar. Kien qabad karriera oħra. Sar għalliem. Issa reġa' ħares lejn it-tastiera u għall-ewwel darba f'ħamsin sena reġa' xxennaq biex ikun il-pjanist tal-kunċerti. Medd is-swaba' t'idu, issa kollha tikmix, fuq dawk in-noti kiesħa u jiżolqu, u minn ġo dak il-pjanu bdiet ħierġa mużika li tgħaxxqek. Ix-xjuħ tal-home dlonk daru miegħu u ma ridux jemmnu x'qed jisimgħu. Minn ġo nofshom ħareġ James ta'Rosie — dak li miegħu kien ipartat is-suldati taċ-ċomb u dak li darba qallu li l-mużika klassika hija għax-xjuħ u li traqqdek. Hu wkoll kien miegħu fid-dar tax-xjuħ. 'Mela inttaf iddoqq daqshekk Isa ħej, għandna pjanist tal-kunċerti fid-dar tagħnal' qal kollu mistagħġeb. Kompla jdoqq qisu ma sema' xejn. Bexxaq kemm kemm għajnejh biex iżomm id-demgħa li riedet tiżloq għal fuq ħaddejh u b'noti kultant daqsxejn stunati kompla l-kunċert li qatt ma ta. Dawk ta' madwaru bħal dawk ta' dak il-konkors tant snin ilu ma ndunawx bl-iżbalji. Tbissima feġġet fuq fommu u waqt li ħares lejn James qallu: 'James veru li issa xjuħ, imma nispera li issa ma nraqqdekxi' B'dedika lil William Ancilleri, missier l-aktar serju u ta' eżempju. 48 Leħen il-Malti