PRIŻMA Radjudramm ta' Victor Apap (Jorbot ma' Diċembru 1976, paġna 110) ĠTB MUŻIKA FIX-XEJN Toni: Sibt ruħi mdaħħal f'basla bla ma naf kif. ippruvajt noħloq ħafna skużi jien u nkellem lil Kleo, imma aktar bdejt ninsa- ram, sakemm spiċċajt biex waqt li konna fil-karrozza għidtilha s-sewwa kollu. Intilfet minn sensiha ma' l-aħbar u aktar sibt ruħi mfixkel. Minn bafu kelli mmur funeral jumejn wara. Għad- dew ftit ġranet u ltqajt ma' Kleo għaddeija bil-mixi minn triq imwarrba ta' Napli. Kieo: Sur Bajada, lanqas irringrazzjajtek ta' kemm għamilt miegħi dik il-lejla tad-diżgrazzja. Toni: Kienet biċċa xogħol iebsa wisq dik li għabbewni biha. U kellek tkun int, frustier, li t-dħol għa'iha. Toni: Ma nistax infissirlek x'ħassejt f'qalbi meta rajtek mitluqa fil-karrozza. Kieo: Kienet diżgrazzja kbira wisq għalija. Toni: Issa trid tipprova tinsa. Kieo: Kif nista'7 Minn kull fejn ngħaddi ma narax ħlief uċuh koroh iħarsu lejja. Bħalma tara qiegħda nitwarrab mill-qalba tal-belt. Il-bieraħ żewġt irġiel bdew mexjin warajja u kieku taf kemm kliem iebes qalu kontra tiegħi. Toni: Trid tagħmel ta' birruħek ma smajthomx. Kleo: Hekk għamilt, Imma qalbi ħasset xorta waħda. Toni: Għalissa pprova skarta n-nies li ma tafhomx Kleo: M'għandix għalfejn nibqa' ngħix aktar kawnhekk. M'hawn xejn x'jiġbidni f'din il-belt. Qiegħda naħseb biex immur lura ejn l-Eġittu. Toni: Wassaltha biċċa triq sewwa u sel'imtilha. Għafsitli idi bil-qalb. Toni: Telqet bil-pass tagħha ħafif u ma tajtha qatt aktar, Deherli li kelli mmur nirringrazzja lill-kontessa Walewska li kienet laq- għetni bħala mistieden f'darha. Mort sibt lix-xiħa s-saħħara biex xtrajt mingħandha ftit ward sabiħ u tlaqt għal għand il-kon- tessa, Sibtha mifqugħa bil-biki. Għandu jkun kien destin tiegħi li dawk il-ġranet inħabbat wiċċi ma' nisa mbikkija. Marie: (imbikkija) Għaddi, għaddi. 16 IL-MALTI Toni: X'għandek, kontessa' Il-biki jagħmel ħażin għall-għajnejn sbieħ li għandek. Marie: Il-papàl Il-papà tiegħi jghix f'Leningrad. Toni: Kif inhi din Me'a fir-Russja għad hemm in-nobbli Marie: Il-papà mhux nobbli. Jiena sirt kontessa biż-żwieġ, Il-papà jaħdem ġo fabbrika ġo Leningrad. Toni: U tixtieq tmur tarah, għandi naħseb. Marie: Daż-żgur. Wasalli te egramm li qiegħed fi sptar marid gravi. Toni: Imma billi tibki ma tkun qiegħda :sewwi xejn. Tiabt lil Napoleon iwassalni ħdejh bl-ajruplan tiegħu. Toni: Napoleon għandu ajruplan Marie: U jsugu huwa s.ees, Għadu kemm ħareġ biex imur jirranġa d-dokumenti ħali nitilqu. Tozi: Allura m'għandekx għalfejn tibki. Ma ddumx ma tkun ħdejn il-papà tiegħek. Marie: Min jaf jekk nilħqux ħaj: Toni: Mela ma tilħquxi Agħmel kuraġġ, kontessa. Marie: Nixtieqni diġà qiegħda fuq l-ajruplan. Toni: U ma damitx ma kienet fi triqtha lejn ir Russja. Kien ajrupian ġett, mhux kbir imma sabih Mort insellmilhom. Għad li Napo- 1eon ma tantx ħa gost, qabel te'għet fuq l-ajruplan, Marie għannqitni u bi.itni. Ftakart fil-lejla tal-ballu meta jiena u Marie qattajna ħafna ħin flimkien. ĦOSS TA' AJRUPLAN QIEGHED ITIR Napoleon: inħossni ferħan għal żewġ raġunijiet. Marie: Ferħan għandi l-papà qiegħed imut7 Napeoieon: Ħalini nkompli: ferħan għax qed naqdi lilek, u ferħan ukoll għax ħlisna minn dak il-Malti. Marie: Kemm ma ħadtx grazzja miegħu Napoleon: Mill-ewwel darba li rak ma qalax għajnejh minn fuqek. Marie: Għadek għajjur wisq int. 'apoleon: U għandi għalfejn inkun: bqajt bqajt sakemm bistu qud- diemi qabel tlajt l-ajruplan. Marie: Fejn sa narġa' ni. taqa' miegħu ĠIB FIX-XEJN IL-ĦOSS TA' L-AJRUPLAN Toni: Qasmu l-Italja taru fuq l-Awstrija, għaddew mill-Ungerija, il-Polonja u bdew itiru fuq ir-Russja meta qamet tempesta ta' silġ u riħ qawwi. IL-PRIŻMA 17 RIĦ IVENVEN U ĦOSS TA' AJRUPLAN Marie: Napoleon, qiegħda nibża'. Marie: Taf aħniex mexjin sew/ Napoleon: Ħalli f'idejja; toqgħodx tinkwieta ruħek. Marie: Qegħdin nieħdu skossi qawwija wisq. Il-makni donnhom bil- ħsara. Napoleon: Ġett minnhom mhux jaħdem. Tibżax, miniex inżomm fil- għo'i ħafna. Aħjar tara nistgħux ninżlu x'imkien. Napoleon: Fejn trid li ninżlu7 Ħlief silġ ma jidher xejn aktar. Marie: Imma ħsara għandna, hux tassew/ Napoleon: (imħasseb) Iva, iva, Marie. Ħsara għandna. Imma x'nista' nagħmel Qed nipprova nasal. Marie: (imbikkija) Neżlini Neżlini ĦOSS TA' AJRUPLAN QIEGĦED JIĠĠARRAF. TISBITA QAWWITA TA' AJRUFLAN. TINS- TAMA' B/G L-OVERTURE 1812. Toni: L-ajruplan iġġarraf, Xi nies ta' l-inħawi resqu lejn l-ajruplan, ħarġu minnu lil-kontessa mitufa minn sensiha, imma lanqas intebhu i kien għad fadal hemm ġew Napoleon, Me'a dan ġie f'tiegħu lil Marie ma sabhiex, Ħaseb li kienet ħarbitilu u beda miexi għajjien u mifluġ fuq is-silġ bla ma lanqas kien jaf fejn sejjer. Mexa fuq li mexa sakemm sab ruħu fil-fruntiera u raġa' lura bit-tren lejn Napli. Fuq Marie ma sama' xejn aktar, Meta itqajt miegħu kien bniedem mibdul. WAQQAF IL-MUŻIKA Napo'eon: Ma rridx naf aktar b'ġiri ma' l-Ewropa. Toni: Qtajt qalbek mil--ħajja7 Napoleom: Qtajt qalbi mill-bnemin. Issa irrid ngħix fil-ġabra u l-ħemda. Toni: Il-bliet ma tantx fihom ħemda u lanqas tista' tgħix miġbur. Napoicon: Miniex sa nibqa' fil-bliet, Hemm gżira ċkejkna f'nofs l- Atlantiku: immur hemmhekk inqatta' l-aħħar snin ta' ħajti għall-kwiet. Toni: Mort narah tielaq għall-Gżira ta' Sant'Elena. 18 IL-MALTI żaqqaq, u wiċċu kien safrani u mixrub. Deher li kien bniedem imdejjaq għall-aħħar u li qata' jiesu mid-dinja. F'qalbi għidt: kif igħid il-qawl, lil min issemmih, lesti x'tagħtih. Kif kont miexi ingħaqadt magħha. F'dawk il-ftit ġranet ġo Napli tista' tgħid li ma kien fadal ħadd. Iva, kien għad hemm Horatio u Emma. U kif igħid il-qawl, lil min issemmih, lesti x'tagħtih, Kif kont miexi bil-lajma ma' xatt il-baħar ġejt wiċċ imb wiċċ magħhom. Toni: Horatio, għal qalbek il-lumi Napoleon siefer. Emma: Ma tantx nistgħu nkunu ferħanin ħl-aħbar li għadna kemm smajna fuq ir-radjo, Toni: Ma smajthomx l-aħħar aħbarijiet. Horatio: Għadek ma taf xejn fuq Kleo7 Toni: Xi ħaġa oħra ġdida7 Was'itli mingħandha kartolina mi l-Eġittu. Emma: Mela l-aħħar ii kitbet lilek. Toni: Xinhu li smajtu fuqha Tħallunix fuq ix-xwiek Emma: Kleo qatlet ruħha b'idejha. Kemm kienet mara sabiħal Horatio: U kienet għadha fl-aħjar tagħha wkoll. Disgħa u tletin sena Emma: Kemm tafhom l-etajiet tan-nisal Qalu fl-aħbarijiet. Emma: Ma nistgħux nibqgħu aktar f'din il-belt. Laqqgħetna ma' wisq għawġ u taħwid. Horatio: Sa nitilqu għal Londra għada fil-għodu. Toni: Tajjeb. Nixtigilkom vjaġġ sabiħ. Emma: F'Londra qegħdin ilestulna festi kbar, Ninsew daqsxejn mid- dwejjaq li għaddejna minnhom dan l-aħħar, Nixtieq xi darba niġi Londra. Emma: Titħajjarx tiġi sa l-Ingilterra magħna Horatio: Kif magħna7 Ma tarax li s-sur Bajada ma jistax joqgħod imsiefer għal żmien twilt . Toni: U lanqas inħobb immur fejn ma nkunx milqugħ bi pjaċir. Emma: Horatio kieku jkun jista' jirranġalek biex tiġi mistieden għal xi riċevimenti li sa jsiru. Horatio: Tgħidx ħmerijiet, Emma. L-istedin isir minn żmien qabel. Inti jmissek taf biżżejjed għax kellek ħafna okkażjonijiet fl- Ambaxxata ta' Napli. Toni: Għal did-darba żgur li le. Tkun xi darba oħra. Ħallejtkom.