Sena Pubblikazzjoni — STORJA - TRADIZZJONI - KULTURA. : Dun Ġwann Battista Chetcuti il-Kappillan li bena l-Knisja ta' Ħal Għargħur H Kitba' ta' Anton Gamilleri Dip. Għalkemm Ħal Balzan raħal żgħir, xorta ħarġu nies minn uliedu, li għamlu isem lil raħalhom b'ħidmiet differenti, li wettqu f'postijiet oħra, fejn ġew imqabbda jew mibgħuta. Fost dawn kien hemm Dun Ġwann Battista Chetcuti, l-ewwel kappillan f'Ħal Għargħur, u dak li jibqa' magħruf għall-bini tal-knisja parrokkjali preżenti, iddedikata lill-Appostlu martri San Bartilmew. Ġwanni Battista twieled f'Ħal Balzan minn Ġużeppi Chetcuti u Ġanna, it-tnejn mill-istess raħal qrib is-sena 1583, u ġie mgħammed fil-Knisja ta' Birkirkara. Dak iż-żmien ir-raħal ta' Ħal Balzan kien għadu magħqud mal-parroċċa ta' Birkirkara. Meta kien diġà seminarista mar jistudja Ruma fejn ħa l-lawrija ta' Avukat JUD, mill-Kulleġġ tal- Avukati Konċistorjali nhar it-18 ta' Frar, 1606. Ordna saċerdot f'Malta tliet snin wara nhar it-28 ta' April 1609. Bħala avukat hu serva ta' Imħallef fit-tribunal tal-knisja. Disa' xhur wara, b'ittra Appostolika tas-6 ta' Frar 1610 inħatar l-ewwel Kappillan ta' Ħal Għargħur u ħa l-pussess tal- parroċċa fil-25 ta' Ottubru tal-istess sena.' Ħadem għall-bini tal-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Għargħur l Il-poplu ta' Ħal Għargħur kien ilu jgerger mal- Isqof li ma setax jaqdi sewwa d-doveri tiegħu ta' nisrani, għax għall-knisja tan-Naxxar fejn ried imur kellu triq twila u li din kienet fi stat ħażin. Fis-6 ta' Ottubru 1598 l-Isqof Gargallo laqa' t-talba tagħhom u fired ir-raħal minn dak tan-Naxxar, u bagħat qassis mill-Isla, biex jamministra s-sagramenti. Iżda l-kappillan tan-Naxxar Dun Ġiljan Borg xejn ma ħa pjaċir b'dan u oġġezzjona bil-kbir. Fi Frar 1601 l-awtoritajiet ekkleżjastiċi ddeċidew li s-separazzjoni ta' Ħal Għargħur mill-Parroċċa tan- Naxxar tiġi sospiża. Il-poplu ta' Ħal Għargħur ma ħax pjaċir b'dan u ressaq l-ilment tiegħu quddiem l-Inkwiżitur. L-Inkwiżitur Fabrizio Verallo tahom raġun u wara Mejju 1604, għalkemm mhux uffiċjali, komplew bil-prattika ta' qabel. Mal-mewt tal-Kappillan tan-Naxxar Dun Ġiljan Borg fl-1610, il-problemi spiċċaw u Ħal Għargħur seta' jsir parroċċa kif fil-fatt sar fis-16 ta' Lulju 1610 mill-Isqof Gargallo. Bħala l-ewwel Kappillan ġie maħtur Dun Ġwann Battista Chetcuti. Bil- ħatra tiegħu hu beda mill-ewwel ix-xogħol biex jibni knisja akbar minn dik li kien hemm li wkoll kienet iddedikata lil San Bert. Fil-Viżta Pastorali tal-Isqof Cagliares li għamel fl-1618 jgħid li l-knisja l-qadima ta' San Bert ma kinitx kbira biżżejjed biex taqdi l-ħtiġijiet tan-nies tal-post. Il-knisja l-ġdida saret fuq pjanta tal-arkitett Tumas Dingli minn Ħ' Attard li dak iż-żmien kellu diversi xogħlijiet ta' bini ta' knejjes. Il-knisja, li bdiet tinbena madwar il-qadima qrib is-sena 1612, hi fuq stil doriku forma ta' salib, li tikkonsisti minn kursija, żewġ kappelluni, kor u żewġ sagristiji. Bil-ħidma ta' Dun Ġwann u l-parruċċani sal-1634 jidher li l-knisja kienet inbniet u kien jonqosha biss il-koppla. Iżda minħabba mewtu x-xogħol kellu jitħalla għall-kappillan ta' warajh 2 Rettur tas-Santwarju tal-Mellieħa Waqt li kien kappillan ta' Ħal Għargħur fl- 1616 l-Isqof Cagliares tah f'idejh it-tmexxija tas- Santwarju tal-Madonna tal-Mellieħa. Iż-żmien tat-tmexxija tiegħu xejn ma kien feliċi. Barra li ftit kien hemm nies lejn dik in-naħa, u t-trasport kien primittiv biex wieħed imur hemm, kien hemm ukoll il-biża' tal-furbani li mhux darba jew tnejn niżlu dik in-naħa jisirqu u jeqirdu kull ma jsibu barra li jaħtfu lil dawk li jsibu bħala lsiera. Sentejn wara li laħaq fl-1618 dawn kienu attakkaw il-Mellieħa u lil Dun Ġwann kienu serqulu kollox. Is-Santwarju tal- Mellieħa minn dejjem kellu l-importanza tiegħu tant li l-Isqof kien imur hu personalment biex jagħmel il-viżta pastorali fejn fi bnadi oħra meta kien ikun Festa tal-Lunzjata 2009 hemm 'il bogħod mir-raħal kien jibgħat l-assistent tiegħu. Sehmu fir-raħal tiegħu Barra din il-ħidma hu ħadem ukoll biex jgħin fil- bini tal-knisja parrokkjali ta' raħal twelidu, permezz ta' legat u ħalla wkoll biċċa art fl-inħawi tal-Iklin bil-kundizzjoni li t-titular tal-knisja parrokkjali jkun Marija Annunzjata. Dan insibuh irreġistrat fl-Atti tan-Nutar Xmun Attard, nhar il-15 ta' April 1663. B'dan jidher li hu kien joqgħod in-naħa ta' isfel tar-raħal, għax dawk li dik il-ħabta kienu joqogħdu fix-xaqliba ta' fuq, kienu jippreferu li l-knisja parrokkjali l-ġdida tkun dedikata lil Santa Marija Dun Ġwann Battista Chetcuti miet ta' 83 sena fil- 11 ta' Awwissu 1666 meta kien għadu kappillan ta' Hal Għargħur u ndifen hemmhekk stess. Din kienet ħaġa xierqa wara li kien ilu jservi ta' kappillan għal 56 sena $ Nota u Referenzi l Ġ. Dimech, Ħal Balzan ġrajjietu sal-1999, Kunsill Lokali Balzan, 2004, xix. :. 2F, Pace, Il-Għar għir: in-nies u lek eljos tiegħu Lokali Għargħur, 2000, 28-31. 3 Ġ. Dimech, Ħal Balzan ġrajjietu sal-1 999. i Skont il-ktieb /l- Madonna tal-Mellieħa ta' Ġanni Mil meta jagħti l-lista tal-Kappillani u Retturi li ħadu ħsieb:i i: Santwarju, jikteb li Dun Ġwann Battista Chetcuti kien minn Ħal Qormi u li dan beda jmexxi mill-1611, waqt li Dun — Ġwann Battista li qed nikteb fuqu beda l-ħidma tiegħu fl- 1616. L-istess fil-ktieb ta' Patri A. Bonnici, Il-Mellieħa fid- dawl ta' ġrajjiet is-santwarju u l-parroċċa, isemmi li r-rettur fi żmien il-viżta pastorali tal-Isqof Cagliares li għamel fid- 19 ta' Frar 1616 sar saċerdot fis-27 ta' Mejju 1600, u beda bħala rettur fl-1611. Skont kif jikteb Patri Bonnici jidher li r-rettur ma tantx kien jaf skola tant li l-Isqof tah lista ta' kotba li kellu jakkwista biex jistudja fuqhom. B'hekk jidher li xi mkien hemm xi żball, jew qed jirreferu għal persuna oħra. 5Ġ, Dimech, Ħal Balzan ġrajjietu sal-1999 Kunsill Lokali Balzan, 2004, xx. Ħu ħsieb ittella' l-bandiera u ixgħel il- festun j jew il- gallerija fil festa ta' l- Annunzjata. Każin tal-Banda San Gabriel Ħal Balzan AD 1920 95