Mm Il-Berritta Bajda ta' bil-lejl KUMMIEDJA F'ATT WIEĦED TA' ALBERT M. CASSOLA PERSUNAĠĠI (Jaqbad ma' p. 96 Jannar-Frar) M. Dil-kitba donnha ta' l-imradda ta' Censinu. Iva, hekk naħseb, din minn għand il-mara li reddgħetli 'l Censinu, Ħalli naqra. (Jaqra) ''Skond kif ftehimna l-bierah fil-għodu, it-tifel tiegħek Censinu tajtu lil dak ir-raġel bil-berretta bajda li kien hemm id-dar tiegħek.' Raġel bil-berretta ta' bil-lejl bajda f'dari7 (/kompli jaqra) ''Huwa ħallasni taj- jeb ħafna u niżżik ħajr ferm. Dejjem tiegħek…' O sema, oarti Berritta bajda… f'daril. U Censinu tiegħi f'idejh l Għalhekk dawn il-flus kollhal Issa qiegħed naqbad xi ħaġal Berritta ta' bil-lejl bajda ġo dari… u marti dejjem tgħid li ma tistax tara berritta bajda u ma tridni qatt nilbisha avvolja nħoss il-bardl Min jista' jkun dar-raġel Kien hawn ġo dari… (/Jmur iqalleb is-sodda). Is-sodda mħarbta u jien m: kontx hawnl Hawn ġew daħiluli n-nies, daħalli xi raġell (sib il-berritta bajda) Hawn hi' Hawn hil Hawn hija l-prova tat-tradiment ' Berritta bajda l Sofija bigħetnil Ittradietnil Sofija li ma taħmilx tara berritta bajda, li qatt ma ħallietni nilbisha bil-lejl l Ingħidilha jientf Nuriha jienl Ħalli tiġi quddiemi biex nikolha ħajjal Ja vilili hil Taħt saqajja nitfagħha, bħalma nirfes din il-berretta nirfes lilha U miskin hu r-raġel li daħalli hawn ġew u ġieb din il-berritta għax intertqul Inqattgħu bċejjeċ bċej- jeċ u nagħmlu zalzetti… Ħalli haqbad min hul… Imma taf x'nagħmel: għal issa ma nuri li naf b' xejn sakemm nik- xef kollox sewwa. Ħalli naffbi l-berritta. Għandi nifsi maqtugħ. tas-sajf, Kieli ta' qalbi, x'jidhirlek minnu7: Għandi gosti sbieħ jien 7 , (Hija wkoll bil-kappell abjad ħejl. Billi hi pura wisql) Tkellem, Kiel; ma jogħġbokx, qalb ta' qalbi 7 Ħelu, ħelu, donnu zokkra. Qiegħed tkellimni b'ċertu b'mod, qiegħed narak biered, u donnok irrabjat. Min, jien 7 Le. x'int tara. Qiegħed nidħak, arani, sa : nixpakka bid-daħk 1 Mil-lum 'il quddiem inkunu dejjem nidħku u kuntenti. Iva, għax issa ma għandniex x'naħsbu iżjed fil-faqar, fil- miżerji. (Ingħidlek jient) U dan għaliex manalisbux iżjed f'miżerjiż Ara, inti taħseb xejn. Jiena m'għedtlekx tħalli kollox fi ħisiebi 7 Dan żgur, kollox intik f'idejk jiena. U nkun ku…n…tent u nidħak, eh 7 Ħalli x-xogħol u l-kummerċ fi ħisiebi, kollox f'idejja. F'idejk biss biss7: M'hemm ħadd iżjed imdeffes fin- nofs, hux 7 (Ma nagħmlux li jaf 7; i Weġibni, qalbi, weġibni; żgur ma hemm ħadd iżjed im- deffes fin-nofs, hux 7 Ma titkellimx, hux7: Sewwa tagħmel taf. għax jekk tiftaħ fommok tista taħirablek xi kelmal (Ara daqsxejn kont naħsibha xi anġlu u mhix ħilief xitan). fFhimtek jien… dik il-lablaba ta' Lonza qaltlek kollox… Huwa nqaċċatha 'l barral Min, Lonza' Le,le, Lonza daqsek maral Biex ma tgħidli xejn żgur, marret tintagħlaq hemm ġewl Allura la darba għadek ma taf b'xejn, ingħidlek kollox jien stesg. Għandek il-wiċċ 7 (Tidħak). Għala le, qalbi 7 (Dnub li qegħdin fi żmien ta' gwerra u ħadulna l-armi kollha għax li kelli arma'projbita kont indewwaqhielhal ) 1va,iva7: U meta sa' tgħidli, geduda ta' qalbi 7 Meta jirnexxili ndaħħallek f'rasek li inti m'għandekx għal- fejn taħseb ħażin fija kif qiegħed tagħmel, u meta tiżgu- rani li tikteb ittra ġentili lil ċerta persuna… X'persuna bi7 Nikteb jien 7… Iva; u rrid narakom titgħannqu flimkien bħal żewġt iħbieb tal-qalb 1 Ba nixpakka. issa żżejjed l Iżżejjed xejn. Issa, millum 'il quddiem irrid li nkunu lkoll familja walida. Biżżejjed ja qalb ta' tigra, ja vili, ja mara ħażinal Kun af li jiena naf kollox, li għandi: l-provi ta' kollox f'idejja 1 Xi provi: Provi ta' hix Għiax qiegħed titkellem bil-berra' Mela jgħalinal Ħalli npattihielek kif jistħoqqlok ja tradi- triċi l Traditriċi…2 Mela qiegħed tiġġennen' Xi tradimenti huma7 Ma tafx, hux 7: Sa tiċħad ukolll Dawwar wiċċek fejn hu dahreki (Sofija ddur u Mikiel joħroġ il-berritta bajda ta' bil-lejl). Hawn hija x-xhieda ta' kollox l (Tidħak bil-qawwi). Dik mnejn ġibtha 7 Ma tafx, taparsi ma tafx mnejn ġibtha, hux' (Traġikament) Gibtha minn taħt dik l-imħadda fejn jiena soltu mmidd din rasi kwieta u bla ħtija u li inti issa mlejthieli bix- xwiekl Iżda spiċċa kollox għax sa nitlaq minn din id-dar u ma taranix iżjedl Żomm flusek kollha għalik, żomm ħwejġek kollha. (Jibda jinża'). X'sa tagħmel 7: Stenna. Kif qatt tista' taħseb li jiena… Ta' min hi din il-berritta' Agħtini ismu, għax nisfar bħal Otellu… i Binjura, sinjural Gej dak iċ-'Chief' tan-'Navv' b'Censinu f'idejh l , 'Ohieff' 'Chieff' Censinu tiegħil Xelleratl Jew huwa jixrobli demmi jew jien nagħmillu tiegħu mazzit u nagħtih 'il kelbt (/mur jiġri lejn il-bieb). X'int tgħid 72 Taf min hu daċ-'Ghief 7' Ma jistax ikun ħlief raġel ħażinl Eh7 Zijuk li kien miksur miegħek. Issa jiena ktibtlu daqsxejn ta' ittra kif jixraq, ġie jarani, wegħidtu li tiktiblu inti. wkoll u li titolbu biex jaħtirlek. Jiena ġa' ktibtlu. Għalhekk ġej għandna u sa jġibilna miegħu lil Censinu. U sa jagħtina ġidu kollu, flusu kollha u kullma għandu. U dan kollu bis-saħħa tiegħi l: U tiegħi wkoll l Mur obsor xi praspar tafu tagħmlu, Sutija ta' qalbi l Inten- nilek li inti l-iżjed mara għaqlija tad-dinjat U warajk tiġi Lonzal. Imxu nilqgħu liz-ziju, mela; u nagħtuh lura dil-berritta bajda ta' hil-lejli U biex iz-ziju tagħkom; jieħu iżjed gost bina, ejjew inkan- tawlu Ikoll flimkien : 'He is a jollv good fellow' (Joħorġu mgħannqin ikantaw u jgħannu).