għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 IX-XBIEHA TAT-TRINITÀ QADDISA - FIL-PROSPETTIVA L-ANTIKA TAL-KNISJA TA' SAN ĠORĠ, ĦAL QORMI Kitba tal-Induratur is-Sur Joe Zammit l-ħajja ta' kull nisrani tibda bis-sejħa tat-Trintià Qaddisa waqt li s- I saċerdot ikun qed isawwab l-ilma tal-magħmudija 'fl-isem tal-Missier u ta' l-Iben u ta' l-Ispirtu s-Santu' u jekk Alla jrid tintemm bl-istedina tas-saċerdot 'oħroġ ruħ nisranija fl-isem tal-Missier eċċ.' Ma jistax jonqos li fl-ikongrafija, it-tema tat-Trinità dejjem ingħatat prominenza, anzi post ewlieni fit-tisbieħ tat-tempji u knejjes, kemm arkitettonikament kif ukoll fit-tiżjin bl-opri artistiċi. Ma rridux ninsew li l-opri ta' l-arti fil-knejjes kienu bħall-ktieb miftuħ, ktieb ta' stampi biex iwassal il-messaġġ lil min primarjament ma kienx jaf jaqra, waqt li joħloq spettaklu sħiħ bħallikieku qisek qiegħed tħares lejn palk fejn f'daqqa waħda kollox jieħu l-ħajja f'ċerimonji liturġiċi msejsa ma' kant u mużika ikompli f'paġna 125 Għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 li bla ma trid iġiegħlek titfa' ħarstek 'il fuq mal-ħruq ta' l-inċens u ddewwaq ftit mis-sebħ tal-misteri tal-fidi tagħna. F'dan l-ambjent sejrin inħarsu fuq fuq lejn kumpless artistiku, stil barokk għal-aħħar, li b'xorti ħażina sfaxxa u nqered, fejn frammenti biss għadhom jeżistu Ilum, qed nirreferi għall-prospettiva li kienet iżżejjen, anzi li kienet iż-żina tat-tempju majestuż ta' Ħal Qormi ddedikat lill- Martri San Ġorġ. Kittieb li kien jiftakar personalment dan il-kor kiteb li Il-kor kien fih tassew x'tara speċjalment l-iskultura mirquma, jiżboq saħansitra lil dawk tas-Siġġiewi u ta' Ħaż-Żebbuġ, imżejjen b'kolonni u żewġ statwi ta' San Pietru u San Pawf'. Il-kor beda jinħatt biex jinbidel ma' dak li hemm illum fl-1900, fi żmien il-Kappillan Dun Manwel Pace. Il-kor kellu bħala tema ċentrali pittura sabiħa li kienet ikkummissjonata għand il-Kalabriż Mattia Preti (1613-1699), fejn l-ewwel darba li jissemma dan ix-xogħol hu fil-vista pastorali ta' l-Isqof Davide Cocco Palmieri fl- 1699, hekk malajr tasal għal ħafna konklużjonijiet, peress li l-artist miet f'din is-sena cioe' fl-1699. Ovvjament, dan it-titular hu xogħol tardiv ta' dan l-artist, anzi ħafna studjużi jpoġġu dubji serji kemm verament tpinġiet minnu. Wieħed ma jridx jinsa wkoll in-numru kbir ta' kummissjonijiet li l-artist dejjem kellu fil-karriera twila tiegħu. Ħarsa żgħira lejn dan il-kwadru titulari naraw liż-żgħagħżugħ San Ġorġ għarkubbtejh f'nofs il-kwadru b'ħarstu lejn is-sema jistenna d-daqqa mortali tal-manigold filwaqt li puttin ċkejken min-naħa tiegħu qiegħed jistenna biex jippreżenta l-kuruna u l-palma tal-martirju filwaqt li fil- gallarija, kalm, kalm, iħares Deoklezzjanu, u fuq nett fir-rokna, il-figura ta' Kristu, tipika ngħid jien kif kien iħobb ipinġiha Preti, jew aħjar dik il- figura kemmxejn oriżżontali bħal xi viżjoni li tfakkrek aktar fix-xena tal- konverżjoni ta' San Pawl milli ħaġ'oħra. Mela hawnhekk bdejna nidħlu għat-tema ċentrali tagħna, jiġifieri ir- rappreżentazzjoni tat-Trinità Qaddisa. F'din l-imbierka prospettiva kienet tinkorpora fiha pittura oħra, dik tal-Missier Etern. Jekk it-titular jispikka fih in-nuqqas ta' l-ispirtu ta' l-artist, dan żgur ma tistax ittennih għal din il-pittura. Din it-tila ta' daqs 270x180 cm, il- ikompli f'paġna 127 125 Għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 f-) valur artistiku tagħha jiżboq bil-bosta dak tat-titular, dan il-fatt dejjem poġġa lill-istudjużi ta' l-arti f'enigma sħiħa, għax tidher stramba tassew kif Preti ħalla f'idejn l-allievi tiegħu biex ipittru l-pittura ċentrali u ta' l- aktar importanza, jiġifieri t-titular, biex hu mill-banda l-oħra ipitter kwadru ferm iżgħar u sekondarju għall-kumpless kollu. Jibqa' l-fatt pero' li dan hu kapolavur ta' xogħol mirqum, ħlewwa u majjestrijja kbira li diżgrazzjatament ftit li xejn hu magħruf. Biex ngħaqqdu t-trijanglu qaddis tagħna, jonqos il-figura tat-Tielet Persuna, dik ta' l-Ispirtu s-Santu. Billi fl-uniku ritratt eżistenti li nafu bih s'issa tal-kor mhux xejn ċar. Barra minn hekk it-tużell u l-luppa tal-lampier jgħattu ħafna minn dan l- imbierek kor, biss jidher li bejn il-kwadru titulari u dak tal-missier Etern il-prospettiva tieħu forma ta' lunetta, li mid-dekorazzjonijiet nistgħu naslu għall-konklużjoni li fin-nofs kien hemm ix-xbieha ta' ħamiema, b'hekk il-kwadru ikun komplut f'kollox. Illum, wieħed jista' jara l-pittura tal-missier Etern fil-mużew parrokkjali fil-Knisja Arċipretali ta' San Ġorġ Ħal-Qormi. il-Bar tal-Banda Trinità Qaddisa Għal drink ġenw lil kulħadd