an Nikola fil-Birgu Kitba ta' Lorenzo Zahra It-Tawmaturgu San Nikola kellu qima wkoll fil-Belt Vittoriosa sa minn bosta snin ilu. Ġara li meta ġew il-Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann fil-Birgu, fl-1530 ġew magħhom bosta nies li kienu abitanti f'Rhodi, ta' nisel Grieg. Jingħad li ġew mal-4,000 ruħ u dan meta fil-gżira kollha ta' Malta b'kollox kien hawn nies xi 20 elf ruħ. Il-Kappillan ta' San Lawrenz kien Dun Anton Mangion. Dan kellu jċedi xi knejjes żgħar li kellu fil-Birgu biex jingħataw lil dawn il-komunitajiet Griegi li stabbilew ruħhom f'dik il-Belt. Huma ngħataw tliet knejjes żgħar. Dik ta' Santa Katerina, dik ta' Sant'Agata u dik ta' San Ġorġ. Il-Knisja ta' Sant'Agata kienet tħares fil-pjazza fl-1575 meta żara Mons. Duzzina sab li l-knisja l-qadima kienet kważi ġġarrfet għalhekk il-Griegi bnewha ġdida u ddedikawha lil San Nikola. F'din iż-żjara, il-Prelat Visitatur sabha b'artal wieħed kif użati fil-Knejjes Orjentali u kien jieħu ħsiebha l-Papas Stimati Metaxi. Kellu għadd ta' familji x'jappartienu l-parroċċa tiegħu u dawn kienu jabitaw f'territorju li kien dispost għall-parroċċa tiegħu. Billi l-Griegi kienu mferrxa mal-Birgu kollu, Mons. Duzzina qasam tliet territorji taħt il-kura ta' kull Papas tat-tliet parroċċi Griegi. Dawn miis-sena 1530 kienu jħallsu tribut lill-Kappillan ta' San Lawrenz talli ċedielhom il-knejjes, imma Mons. Duzzina neħħa dan il-ħlas. Il-Papas kien jiffunzjona ċerimonji bir-rit Orjentali u naturalment kien jiffesteġġja lil San Nikola padrun tal-Knisja f'idejh. Wara l-Papas Angolino iben Stimati mexxa hu l-parroċċa. (Ta min jinnota li fir-rit Grieg kienu jiżżewġu l- Qassisin Griegi). Fil-knisja kien hemm Relikwarju insinji u għażiż ħafna li hu msemmi għal qima ta' wħud lejh. Kienet relikwija ta' Santa Teoctiste li kien inġieb minn Nikola Procatumeno. Il-Griegi kienu jiċċelebraw il-festa ta' din il-qaddisa fid-9 ta' Novembru. Fl-Arkivju ta' San Lawrenz hemm inventarju ta' dawn il-knejjes Griegi tas-sena 1711 fil-kollezzjoni ta' Lanzon Tomo VIII p. 377 fejn hemm ukoll ċerti obbligi reliġjużi li kienu marbuta mal-knejjes Griegi tal-Birgu. Interessanti għal din il-Parroċċa ta' San Nikola Griega fil-Birgu kien it-territorju fid- disposizzjoni tal-Papas. Dan kien mill-Pjazza sa fejn tinsab il-Forti Castilja; lejn l-Infermerija, u jibqa' sejjer sa fejn kien il-ħabs ta' l-iskjavi, jiġifieri wara l-Kastell Sant' Anġlu. Min iżur il-Birgu, illum fil-Pjazza jara Ħanut tal-Kafe, bl-isem Cafe du Brazil. Minflok dan il-bini li nbena wara t-tiġrif tal-gwerra kien għad hemm maħżen imsaqqaf bi ħnejjiet qodma u mal-faċċata kien hemm Salib tal-ġebel, alto-relief li kien ifakkar il-post tal-Knisja ta' San Nikola. Illum hemm lapida ta' l-irħam bil-kitba bl-Ingliż li kienet saret b'inizjattiva tas-Soċjetà Kulturali ' tal-Birgu. Il-Knisja kienet għadha sħiħa sa qrib l-1780 imma wara l-parruċċani ġew magħquda mal- Knisja tal-Belt. Xi kunjomijiet ta' familji li għexu l-Birgu huma: Giudice, Metrovich, Meleri, Papa, Negreto, Bavigo, Bruna, Brigea, Candilena u Zaib u oħrajn. Każin Banda San Nikola — Festa 2000 ———————a