Il-Papa Piju XII u d-Domma tal- Assunta u r-Reazzjoni f'Malta L-2019 JAĦBAT IT-TMENIN ANNIVERSARJU MI TBT DP SIDI ISBN A BI ĠIE ELETT U INKURUNAT PAPA FI PJAZZA S/ La A L IA OM DIO A MLA DO EN IMMAKULATA; PIJU X, IL-PAPA LI ĦEĠĠEĠ IT- TQARBIN TA' SPISS U PIJU X APA LI KELLU JIKKUMBATTI MAR-REĠIM FAXXISTA. Knisja Kattolika. Għal bosta snin huwa serva fis-Segreterija tal-Istat tal-Vatikan. Kien diplomatiku mill-iprem, perċ, bħal bosta persuni li jokkupaw karigi li jinvolvu r-relazzjonijiet bejn stat u ieħor, kien hemm xi deċiżjonijiet li kienu xi ftit kontroversjali — fosthom l-iffirmar tar- Reichskonkordat bejn il-Vatikan u l-Ġermanja fl- 1933. P iju XII jokkupa post importanti fil-ħajja tal- Kien hemm ukoll min prova jħammiġlu ismu, għalkemm issa li qed jinfetħu d-dokumenti tal- arkivji ta' żmien il-Pontifikat tiegħu, qed joħroġ iktar ċar ir-rwol li kellu biex jiddefendi d-dinjità ta' kull persuna, partikolarment il-Lhud li kienu jinsabu Ruma u taħt theddida minħabba l-Leggi Razziali ta' Mussolini u, iktar tard, li kienu fil- periklu li jitiflu ħajjithom taħt l-okkupazzjoni Nazzista tal-peniżola Taljana bejn l-1943 u l-1944.2 Iżda f'din il-kitba qasira, ma nixtieqx niffoka fuq ir-rekord ta' dan il-Papa'. Minflok, nixtieq niffoka fuq dan il-Papa bħala l-Papa tad-Domma tal- 2 Skont xi awturi, huwa mifhum li Piju XII salva madwar 860,000 Lhudi. Israel Zolli, iċ-chief Rabbi ta' Ruma rringrazzjah personalment wara l-Gwerra. Aktar tard, Zolli tgħammed u ħa l-isem ta' Eugenio. 3 Kotba li jagħmlu dan b'mod oġġettiv jinkludu lil Marchione (2000) u Dalin (2005). Assunta; Papa li kellu devozzjoni qawwija lejn il-Verġni Maria u li għoġbu jirrikonoxxi bħala domma tal-Knisja avveniment li kien ilu fit- tradizzjoni tal-Knisja. Eugenio Pacelli twieled fit-2 ta' Marzu tal-1876. Sa minn età żgħira, ommu rawmet fih u f'ħutu devozzjoni lejn il-Verġni Marija. Bħala familja kienu ta' spiss jinviżtaw u jitolbu quddiem ix- xbieha tal-Madonna tat-Triq fil-Knisja ta' Ġest f'Ruma ħdejn il-Casa Generalizia tal-Ġiżwiti f'Ruma. Ta' tmintax-il sena huwa ħass is-sejħa li jaqdi 'l Alla fis-saċerdozju. Irċieva l-ordinazzjoni presibeterali tiegħu nhar l-Għid il-Kbir, fit-2 ta' April tal-1899. Qaddes il-prima messa tiegħu fil-Kappella Borghese fil-Bażilika ta' Santa Maria Maggiore. F'din l-istess kappella hemm meqjuma x-xbieha tant għażiża għar-Rumani tal-Madonna taħt it-titlu ta' Salus Populi Romani. Huwa poġġa l-ħajja saċerdotali tiegħu taħt il-protezzjoni tal- Madonna. Kompla jitħarreġ fil-liġi kanonika u ċivili sakemm fl-1901 beda jaħdem fi ħdan il-Kongregazzjoni Straordinarja tal-Affarijiet Ekkleżjastiċi. Minn hawn bdiet ħidma diplomatika li ma taqtax; kien ir-rappreżentant tas-Santa Sede fil-funeral tar-Reġina Vittoria u parti mid-delegazzjoni tal-Vatikan fl-Inkurunazzjoni tar-Re Ġorġ V. Serva wkoll ta' nunzju appostoliku fil-Bavarja u l-Ġermanja. Qabel ma telaq għall-Bavarja, fit- tlettax ta' Mejju tal-1917, il-Papa Benedittu XV ikkonsagrah bħala Isqof. Dik il-ġurnata, fir-raħal rurali ta' Fatima fil-Portugall, tlett itfal stqarrew li kellhom dehra tal-Madonna huma u jirgħu n-nagħaġ. Fl-1930 ġie maħtur Segretarju tal- Istat tal-Vatikan minn Piju XI. PUBBLIKAZZJONI TAL-FESTA SANTA MARIJA F'dan ir-rwol huwa kellu l-opportunità li jivvjaġġa madwar id-dinja u b'hekk ikollu stampa iktar ċara tal-qagħda tal-Knisja Universali. Fl-10 ta' Frar tal-1939, il-Papa Piju XI miet wara li tah attakk tal-qalb matul il-lejl ta' qabel. F'Marzu tal-istess sena, Eugenio Pacelli ġie elett bħala l-260 suċċessur ta' San Pietru. Dan il-pontifikat kellu jħabbat wiċċu mal-agħar dittaturi tas- seklu għoxrin — in-Nazziżmu u l-Komuniżmu — u l-atroċitajiet li dawn ħallew warajhom. Kellu jgħaddi minn perjodu ta' gwerra dinjija u l-isfidi ta' wara l-gwerra. Anki matul dan il-perjodu, kienet tispikka d-devozzjoni Marjana tiegħu. Waqt il-Gwerra, fl-1942, huwa kkonsagra d-dinja lill-Immakulata Kunċizzjoni Wara l-Gwerra, fl-1951 ħeġġeġ li titkattar id- devozzjoni lejn ir-rużarju bħala antidotu għall- problemi li kienet qed taffaċċja d-dinja'. Fl- 1953, permezz tal-enċiklika Fulgens Corona, ħabbar l-ewwel sena Marjana fl-istorja tal-Knisja Kattolika għas-sena 1954. Fl-Enċiklika Ad caeli Reginam, nieda l-festa ta' Marija Reġina. Qabel iċ-ċentinarju tal-anniversarju tad-dehriet ġewwa Lourdes, Piju XII ħareġ enċiklika biex iħeġġeġ tiġdid fis-soċjetà skont ix-xewqat ta' Marija u jħeġġeġ il-pellegrini jitbiegħdu mill- materjaliżmu'. Bla dubju, perċ, Piju XII jibqa' magħruf għad-definizzjoni tad-Domma. tal- Assunta fis-sena 1950. ab à) Il-Papa Piju XII jagħti qima lix-xbieha Salus Populi Romani meqjuma fil-Bażilika ta' Santa Maria Maggiore IT-TLUGĦ FIS-SEMA TA' TRADIZZJONI TAL-KNISJA Wieħed jista' jara ħjiel ta' devozzjoni lejn il- Verġni Marija sa mis-snin bikrin tal-Knisja. Insibu referenzi għaliha fl-Iskrittura, fil-predikazzjoni tal-Knisja, fl-ewwel stqarrijiet tal-fidi, fl-arti u fl-iskultura, fl-apocrvpha u l-pseudepigrapha, kif ukoll fil-kalendarju tal-festi u t-tifkiriet tal- Knisja'. L-ewwel rakkont sħiħ tal-ħajja tal-Verġni Marija nkiteb fis-seba' seklu. Jingħad li l-awtur kien Massimu l-Konfessur. Oriġinarjament miktub bil-lingwa Griega, it-test li għandna llum wasal għal żminijietna permezz tal-Ġorġjan antik. Il- ktieb ġie tradott bl-Ingliż għall-ewwel darba fl- 2012 u jirrakkonta l-mod kif il-Madonna għexet ħajjitha fid-dawl ta' mumenti differenti tal-ħajja ta' Kristu. Naturalment, ma jonqosx ir-rakkont tat-Tlugħ fis-Sema ta' Marija'. Xhud ta' din it-tradizzjoni millenarja, hemm il- bosta figuri u rappreżentazzjonijiet ta' Marija mtellgħa s-sema flimkien mal-festa li, skont it- tradizzjoni, issir fil-15 t'Awwissu. Fil-Liturġija tal-Knisja Biżantina u tar-Rit tal-Galicia, kien hemm bosta provedimenti liturġiċi li jagħmlu referenza għal dan il-misteru tal-fidi. Fir-Rit Ruman, il-festa tal-Assunta tiġi osservata b'mod solenni. Il-Papa San Ljun IV (790 — 855) kien ħeġġeġli jiġu osservati wkoll il-vġili tal-festa u l-ottava tal-Assunta. Minkejja dan, il-Knisja qatt ma kienet esprimiet ruħha b'mod uffiċjali dwar din id-domma. Bejn l-1849 u l-1940, is-Santa Sede. rċeviet numru ta' petizzjonijiet minn kardinali, ma' bosta akkademiċi u lajċi li talbu 'l-Vatikan biex jiddikjara t-tlugħ fis-sema ta' Marija bħala domma tal-Knisja. Din kienet ukoll ix-xewqa ta' 'l fuq minn mitejn missier tal-Konċilju Vatikan 1 (1869 — 1870). Fl-1 ta' Mejju tal-1946, Piju XII ħareġ ittra 'in forma del tutto reservata' indirizzata lill-Isqfijiet biex jaraw jekk kienx għaqli li ssir definizzjoni formali tad-domma tal-Assunta. Deiparae Virginis Mariae tirrikonoxxi li n-nies ta' fidi qatt ma naqsu milli jinvokaw lill-Verġni Marija u juru devozzjoni xierqa lejha. Permezz ta' din l-ittra, il-Papa kien qed jistaqsi lill-Isqfijiet biex jaraw x'inhu l-ħsieb fid-djoċesijiet rispettivi — kemm fi ħdan il-kleru, kif ukoll mil-lajċi''. Ir-risposta li rċieva mingħand il-kleru kienet waħda pożittiva. Minkejja dan, kien hemm xi tgergir minn ħdan kommunitajiet ekkleżjali oħra. L-Isqfijiet Anglikani oġġezzjonaw peress li qalu li din id-domma kienet se tqajjem iktar differenzi duttrinali bejn id-denominazzjonijiet Insara. Minkejja dan, hemm bosta Anglikani li jaċċettaw it-tlugħ fis-sema ta' Marija''. Fl-1 ta' Novembru tal-1950, il-Papa Piju XII nieda l-Kostituzzjoni Appostolika Munificentissimus Deus' li kienet speċifikament immirata biex tagħti definizzjoni tad-domma. tal-Assunta. Filmati ta' dak iż-żmien jagħtu xi ftit ħjiel taċ- ċerimonji li tħejjew għal din l-okkażjoni. Ix-xbieha meqjuma Salus Populi Romani ttieħdet f'purċissjoni lejn il-Bażilika ta' San Pietru fil- Vatikan. Kienet is-sena tal-Ġubilew tal-1950. Għal dik l-okkażjoni, madwar 700,000 pellegrin marru Ruma. Magħhom kien hemm madwar 600 Isqof minn kull rokna tad-dinja. Il-proklama tagħmel referenza għad-domma tal- Immakulata Kunċizzjoni pproklamata minn Papa Piju IX fl-1854. Minn dakinhar kien hemm it- 11 Id-differenzi bejn il-Kattoliċi u l-Anglikani dwar il-Marjoloġija kienu diskussi mill-Anglican-Roman Catholic International Commission li fl-2005 ħarġet id-dokument 'Marv: Grace and Hope in Christ'. 13 Għall-filmat ara https://www.voutube.com/ watch7v-PjeSvaRU0kc. tama li, xi darba, l-Knisja tesprimi ruħha b'mod uffiċjali dwar it-Tlugħ fis-Sema ta' Marija. Din ix-xewqa kompliet tikber hekk kif bdew jiżdiedu l-kungressi Marjani u d-devozzjoni popolari. Piju XII jinvoka l-infallibiltà tal-Papa li ġiet definita fl-Ewwel Konċilju tal-Vatikan u li tgħid li t-tagħlim tal-Knisja li jinsab fil-Kelma t'Alla u fit-Tradizzjoni, u li hu propost bħala twemmin, għandu jitħaddan minn dawk li jsejħu ruħhom Kattoliċi. It-tagħlim tal-Knisja, msejjes fuq iż-żewġ pilastri tal-Iskrittura u t-Tradizzjoni, jgħallem kif Marija kellha esperjenzi ta' taħbit, inkwiet u dulur speċjalment meta rat lil binha Ġesu jmut fuq is- salib. Fl-istess ħin, il-kittieba tal-qedem kienu jemmnu wkoll li Marija daqet il-mewt. Minkejja dan, huma qatt ma setgħu jaqblu li dan l-istess ġisem li daq il-mewt — it-Tabernaklu tal-Kelma Divina — daq it-taħsir tal-qabar u sar trab u rmied. Minħabba r-rabta li Marija kellha mal-istorja tas- salvazzjoni, Alla ried joffri din il-grazzja. Permezz ta' din il-grazzja, Alla jgħolli lil Marija 'l fuq minn kwalunkwe ħolqien tiegħu. It-tlugħ fis-Sema ta' Marija ifisser li mhux biss ġisimha ma rax taħsir imma li ħareġ igglorifikat. Hekk kif kibret din id-devozzjoni, ħafna ħassieba ppruvaw jagħtu definizzjoni tagħhom ta' xi tfisser din il-ġrajja. Il-ħassieba skolastiċi attribwew il- Mara liebsa x-xemx fil-Ktieb tal-Apokalissi bħala referenza għal Marija mtellgħa s-sema. Huwa u jagħmel sinopsi dettaljata ta' dak li nkiteb minn ħassieba oħra, Piju XII joħloq din ir-rabta bejn id-domma tal-Assunta, l-Iskrittura Mqaddsa u t-Tradizzjoni tal-Knisja. Fit-tlugħ fis-sema ta' Marija, il-Papa Piju XII jara li l-fidi tal-Insara kollha fil-qawmien minn l-imwiet, għandha tissaħħaħ peress li dan l-avveniment huwa t-tama u d-destinazzjoni ta' kull Nisrani . PUBBLIKAZZJONI TAL-FESTA) NIŻW PER PANA A IL-PROKLAMA TAD-DOMMA TAL-ASSUNTA F'MALTA Il-Proklama tad-Domma tal-Assunta kienetaħbar ewlenija f'Malta. Fil-ħarġa tal-ġurnal The Times of Malta tas-27 ta' Ottubru tal-1950, il-Patri Dumnikan M. Camilleri, Rettur tal-Kulleġġ ta' San Albert, kiteb artiklu biex jikkjarifika xi affarijiet għall-qarrejja. Wara li jispjega t-tifsira tal-fidi, huwa jidħol fis-sorsi tal-fidi. Fuq nett hemm il- Kotba Mqaddsali jfissru l-iktar ġrajjietimportanti tal-fidi. Imma, Camilleri jinnota li dan ma jistax ikun l-unika sors li fih jiġu rrivelati l-għeġubijiet Divini kollha. It-tradizzjoni, kif jispjega tajjeb ferm Camilleri, hija t-tagħlim tal-Knisja li ġej minn żmien l-Appostli u li wasal għandna llum minn ġenerazzjoni għall-oħra permezz tal-fomm u sorsi oħra. Minħabba li kull persuna għandha l-fehmietu l-interpretazzjonijiet tagħha, il-Knisja assumiet ir-rwol li tinterpreta u tikkonserva dan il-wirt. Minn dan il-lat, Camilleri jgħid li kull min ikun qed jiċħad d-dritt tal-Knisja li tippronunzja ruħha fuq materji dommatiċi, ikun qed jiċħad l-artikli kollha tal-fidi'$. L-istess ġurnal, fl-ewwel paġna tal-edizzjoni tal- 30 ta' Ottubru 1950, tirrapporta l-wasla f'Ruma ta' 28 Kardinal u 300 Isqof għall-konċistorju fejn Piju XII kien se jispjega r-raġunijiet tiegħu wara l-proklama tad-Domma tal-Assunta ''. Il-ġurnal tal-għada jħabbar li aktar Isqfijiet waslu Ruma. L-istampa li jpinġu r-rapporti huma ta' għaqda assoluta bejn l-Isqfijiet u l-Papa''. Ir-rapport tat- 2 ta' Novembru jagħti prominenza assoluta lil dan l-avveniment u fost l-oħrajn jirakkonta x-xeni ta' ferħ fi Pjazza San Pietru. F'Malta ma naqsux iċ-ċelebrazzjonijiet. Fil-ħin li ġiet ipproklamata l-Assunta, indaqqu l-qniepen tal-knejjes u ttajru l-bnadar minn fuq il-knejjes u l-bjut. Filgħaxija kien hemm xi illuminazzjonijiet speċjali biex ifakkru l-okkażjoni''. George M. Sammut, korrispondent speċjali tat- Times of Malta, kien Ruma għal din l-okkażjoni. Huwa jdewwaqna ftit minn dak li esperjenza f'dak il-jum. Bosta kienu dawk li qattgħu l-lejl fi Pjazza San Pietru biex l-għada jisbħu hemm għaċ-ċelebrazzjoni. Minkejja li l-lejl kien wieħed kiesaħ u għamlet ħafna xita fil-ġranet ta' qabel, l-għodwa tal-1 ta' Novembru kienet waħda mill- isbaħ. L-għada, reġa' feġġ it-temp ikrah. Għal din l-okkażjoni, Malta kienet irrappreżentata mill-Arċisqof Mikiel Gonzi u mill-Isqof Giuseppe Pace. Sammut isemmi n-nuqqas ta' żewġ Isqfijiet, Jozsef Mindszentv ta' Esztergom u Alovsius Stepinac ta' Zagreb, li minħabba l-politika tal-Gwerra Bierda ma setgħux jattendu għaċ- ċelebrazzjonijiet''. F'Malta, ħarġet ittra ċirkolari ffirmata mill- Arċisqof Gonzi u mill-Kanċillier H. Bonnici. Fiha jispjegaw s-sehem ta' Malta fil-proklamazzjoni tad-Domma. tal-Assunta. Fit-22 ta' Settembru tal-1946, fil-Knisja tal-Mosta, fuq inizjattiva tal- Azzjoni Kattolika u l-Figli di Maria, l-Isqfijiet laqgħu t-talba tar-rappreżentanti tal-parroċċi Maltin biex iwasslu t-talba tagħhom lill-Papa biex tkun iddefinita d-Domma tal-Assunta''. L-Arċisqof ħabbar bosta avvenimenti speċjali. Il-Ħadd 26 ta' Novembru 1950 kellu jkun iddedikat lill-Verġni Marija u kienet se tkun iċċelebrata quddiesa pontifikali fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann fil-Belt Valletta. Wara, kien se jkun hemm purċissjoni bis-sehem tal-kappillani tal-Arċidjoċesi u, fi tmiem il-purċissjoni, kien se jitkanta t-Te Deum u jerġa' jingħad l-Att ta' Konsagrazzjoni ta' Malta lil Marija. Għal din iċ- ċelebrazzjoni saru tlett ijiem ta' tridu bi tħejjija''. Il-komunità akkademika riedet ukoll tfakkar dan l-avveniment. Tħejjiet serata fil-knisja tal- Ġiżwiti l-Belt, taħt il-patroċinju tal-Arċisqof Gonzi. Attendew bosta akkademiċi rinomati, studenti universitarji, kif ukoll studenti minn diversi kulleġġi u skejjel. Viċikanċillier. tal-Università Rjali ta' Malta, 20 Sammut (1950). għamel diskors fejn semma li din id-domma tiġi fi żmien ta' taqlib u tnissel tama dejjiema fi qlub dawk li jemmnu''. Saru tliet diskorsi akkademiċi: wieħed minn Fr C. Muscat, President tal-Roval Universitv of Malta Students Theological Association, ieħor minn Patri S. Żarb Dumnikan u ieħor mir-Rev. Patri Seraphim iddeskriva l-proklama tad-domma tal-Assunta bħala l-quċċata tas- Sena tal-Ġublew filwaqt li l-Professur Sapiano tkellem dwar l-Assunta fil-kitbiet tal-Missirijiet tal-Knisja. L-Arċisqof Gonzi kkonkluda s-serata billi qara telegramm mibgħut mill-Papa Piju XII innifsu''. Kif wieħed jistà jara, il-proklama tad-domma tal-Assunta kellha mod kif tgħaqqad flimkien kemm it-tradizzjoni millenarja tal-Knisja, kif ukoll il-ħajja kontemporanja tal-fidi Kattolika. Kellha l-opportunità li tgħaqqad lill-Isqfijiet minn kull naħa tad-dinja flimkien mal-Papa; fid- dikjarazzjoni ta' infallibilità, il-Papa ma kienx qed jaġixxi waħdu iżda kellu warajh ix-xewqat u d-devozzjonijiet tal-miljuni ta' Kattoliċi minn madwar id-dinja. U kif rajna, minkejja li dan l-avveniment ġie ċċelebrat b'mod solenni f'Ruma, kien hemm ukoll dimensjoni lokali fejn il-Knisja ferħet għal dan l-avveniment. Fi ftit kliem, kien avveniment li wera verament xi tfisser li tkun Kattoliku — parti minn Knisja Universali imma li tgħix il-ħajja ta' fidi fi ħdan komunità u djoċesi partikolari. ĦA a SA em Il-ġurnal The Times of Malta tal-31 ta' Ottubru tal-1950 jirraporta dwar il-proklamazzjoni tad-Domma tal-Assunta Ritratti: Ħajr lill-awtur Aquilina, M. u Gruber, EW. Maximus the Confessor bi traduzzjoni ta' Shoemaker $.). Piju XII (1946) Deiparae Virginis Maria, Ittra Enċiklika mnedija fl-1 ta' Mejju 1946, ippublikata bħala enċiklika fl-Acta Apostolicae Piju XII (1950) Munificentissimus Deus, Kostituzzjoni Appostolika, 1 ta' Novembru 1950. Piju XII (1951) Ingruentium Malorum, Ittra Enċiklika, 15 ta' Settembru 1951 Piju XII (1953) Fulgens Corona, Ittra Enċiklika, 8 ta' Settembru 1953. Piju XII (1954) Ad caeli Reginam, Ittra Enċiklika, 11 ta' Ottubru 1954.