Il-Knisja Ca' Ħal-Lija Din il-Knisja, Achille Ferris isejħilha waħda mill-isbaħ knejjes ta' Malta', u tassew ili dan huwa hekk. Ta' slil doriku, l-eżattezza ta' esekuzjoni ta' l-istruttura tagħha hi tassew perfetta li ssaħħrek. Iż-żewġ kampnari sbieħ u proporzjonati fuq il-faċċata tagħha u l-fondis- pizju bejniethom bis-salib ta' knisja bażilika fuqu, iz-zumlier wiesgħa li fuqu tinsab mibmija għoli erba' tarġiet mit-triq u ż-żewġ piramidi tal- ġebel fuq kull naħa taz-zuntier, umbagħad tliet tarġiet oħra, jagħmluha monument tassew sabieħ. Is-siġar għoljin ta' l-awrtkarja i oħrajn fil-ġonna ta' madwarha jżidu mhux ftit il-ġmiel kbir ta' din il-Knisja, Id-djar li kellha mibnija quddiemha ftit tas-snin ilu kienu jtellfu mis-sbuħija ta' dan it-tempju, iżda issa di minflokhom saret pjazza kbira bi triq wiesgħa quddiemha bis-siġar ta' l-odejandru fuq kull naħa, il-Knisja saret it-Lekk ta' kwadru tassew di jgħaxxqek. Wisq. kienet tidher aħ'ar mil-tarf ta' din il-friq il-ġdida di ma kienx hemm il-belveder, monument sabieħ ukoll f'nofsha, dżda minn warajh hemm distanza biżżejjed biex wieħed ikum jista' jara l-Knisja bil-ġmiel kollu tagħha. Jekk il-Knisja hija sabieħa minn barra għall-linji u l-arkitettura tagħha, xejn inqas m'hija sabieħa minn ġewwa. Għamla ta' salib, b'koppla ħelwa fin-nofs, fil-għoli u l-wisa' tagħha hija tassew imdaqqsa kif jixirqilha, għalkemm ftit żgħira għall-2,350 ruħ li jinsabu f'Ħal-Lija. Jista' li b'xi mod wieħed ikabbarha, iżda l-ġmiel tagħha jinqered. Din il-Knisja hi ta' 126 pied fit-tul tagħha u ta' 88 pied fil-kappel- L-ewwel ġebla tqegħdet minn Mons. Ċacco Palmieri fl-20 ta' Mejju, 1694 u tlestiet sitt snin wara. Kienet ikkonsagrata mill-Isqof Labini fil-25 ta' Luk;u, 1782. Tagħrif fuq il-pittura tas-saqaf mill-magħruf Cali u l-Professur Cortis, u dik tal-kwadri ta' fuq l-artali, kif ukoll fuq l-irħam ta' l-artali u tal-paviment tal-Knisja u l-opri kollha sbieħ li jkabbru l-ġmiel tagħha, jinsabu mfissra sewwa fiż-żewġ kotba tas-Sur Salv. Mifsud u tas-Sur Marju Agius li nkitbu wieħed qabel iċ-ċentinarju li sar fis-sena 1931 u l-ieħor wara dan iċ-ċentinarju. Dawn iż-żewġ kotba, li barra li jgħidulna x'kellu jsir u x'sar f'dam iċ-ċentinarju, juruna wkoll l-istorja ta' Ħal-Lija bid-dettalji kollha tagħha u l-opri tal-Knisja. Jekk Alla jrid, huwa ħsieb ta' dan il-Kumitat, li kull sena jistampa tagħrif bir- ritratti ta' xi waħda minn dawn il-opri u ħwejjeġ oħra fuq Ħal-Lija u jqassamhom bħala, rigal ta' tifkira lil familji li ta' kull ġimgħa jikkon- iribwixxu għall-festi tas-Salvatur kif qiegħed jagħmel issa b'dan il-ktieb — programm ma' l-ewwel sena li ħa f'idejh dawn il-festi. M. Xerri. o LIL KRISTU SALVATUR (Trasfigurat fuq it-Tabor) Tlajt bi ħsiebi fuq it-Tabor, U lmaħt b'għaxqa s-Salvatur : Kristu mbidel: kien misterju Kif minn Alla ġie maħtur. Bħas-silġ ħwejjġu saru bojod, Wiċċu jiddi sar: bħax-xemx, Il fuq bejn Mosċ u Elija, Dehra isbaħ sibt li m'hemmx l Ried hemmekk lil xi appostli, L-aktar tlieta maħbubin; Pietru, Ġakbu u Ġiovanni, Juri x'ħejja għat-tajbin. Ġesti għamel li dnubietna, Nistħu b'sogħba u nħobbuk; ' Sabiex b'hekk fuq Tabor isbaħ, : Nibqgħu dejjem infaħħruk l MARIO AĠIUS.