Dun Pankrazju Cafor (ċ. 1575) Qassis minn Ħal Kirkop jA Għal sena oħra l-Professur Vella jeħodna lura għal żmien imbiegħed u jwasslilna artiklu mill-aktar interessanti dwar qassis Koppi attiv fis-snin tat-twaqqif tal-Parroċċa Matriċi ta' San Leonardu ta' Ħal Kirkop fl-1592. Jekk Ħal Kirkop din is-sena ċċelebra l-422 sena minn mindu sar Parroċċa, dan nafuh għall-uniku qassis minn Ħal Kirkop li seta'ħadem u rsista mal-Kurja biex ir-raħal tiegħu jsir awtonomu. Dan kien Dun Pankrazju Cafor, jew, kif miktub ukoll, Dun Brankatu Gafà. Dan mhuwiex l-istess Dun Pankrazju Cafor minn Għawdex u li miet fl-1548,l għalkemm jien kważi ċert li kien kuġinuh uli r-razza ta' Cafor ġejja minn Għawdex. Il-kunjom Cafor sive Cafur insibuh fil-forma Latina tiegħu bħala 'Caffarius' ġa fis-sena 1374 kif jidher isem ta' gabillot Għawdxi li kellu jħallas il-qbiela lill-Kanċellerija ta' Messina permezz tas- Segretarju ta' Għawdex. ' Dun Pankrazju Cafor sive Brankatu Gafà twieled qabel l-1550, u għalhekk ismu ma jidhirx fl- ewwel reġistru ta' Birmiftuħ. L-ewwel familji li jissemmew bil-kunjom ta''Cafor' minn Ħal Kirkop u li kellhom it-tfal f'Ħal Kirkop mgħammdin f'Birmiftuħ kienu dawn, bit-tfal tagħhom: Ġwanni Cafor-Pawla: Marjetta (20.8.1559) Mikiel Cafor-Iżabella: Valerju (6.5.1561), Antonju (8.8.1563), Petronilla (3.11.1566), Klement (12.12.1568), Pankrazju (15.7.1571), Duminku (17.11.1573), Duminka (28.4.1577), Margerita (29.5.1582) Antonju Cafor-Grazzja (Azzopardi): Paskal (21.4.1590) Pietru Cafor-Bernarda: Anġlu (5.4.1592) Valerju Cafor-Katerina: Valenzja (17.7.1592). Jidher ċar li l-ewwel koppja li tissemma f'din il-lista hija dik ta' Ġwanni Cafor u Pawla li kellhom l-aħħar tarbija, jekk mhux l-unika, f'Awwissu tal-1559. Dan seta' irriżulta li Pawla mietet, u li Ġwanni reġa' iżżewweġ li Ġovanna Cassar, bint Bastjan, f'Birmiftuħ, fis-27 ta'Lulju, 1567. Ġwanni u Pawla Cafor ma setgħux kienu l-ġenituri ta' Dun Pankrazju peress li ma jidhirx li kellhom tfal qabel l-1559, u peress li Dun Pankrazju twieled qabel l-1542 (ara isfel). Wieħed irid iżomm f'rasu wkoll li ċertu Vennera Cafor, bint Ġwanni, minn Ħal Kirkop, iżżewġet lil Petruzu Agius, ukoll minn Ħal Kirkop, f'Birmiftuħ fl-10 ta' Jannar, 1568.5 Dan ifisser li hija twieldet madwar l-1548. Oħtha, Eleonora, iżżewġet lil Ġużeppi Cassar f'Birmiftuħ fis-27 ta' Lulju, 1567, u allura twieldet madwar is-sena 1548. It-tieni koppja li tissemma f'din il-lista hija dik ta' Mikiel Cafor u Iżabella, li kellhom l-ewwel tarbija, Valerju, fl-1561, u li f'din il-lista ġa qed jidher bħala missier ta' tarbija, Valenzja, fl-1592. Għall-istess raġuni ngħidu li Mikiel u Iżabella ma setgħux kienu l-ġenituri ta' Dun Pankrazjru, peress li l-ewwel tarbija ġiet fl-1561. Bla dubju, Mikiel Cafor kien jiġi minn Dun Pankrazju, peress li semma tarbija b'dan l-isem fl-1571. Seta' kien li dan Mikiel kien ħu Pankrazju. Peress li Mikiel kellu l-ewwel tarbija fl-1561, huwa twieled madwar is-sena 1541, bħal meta seta' twieled Dun Pankrazju. Iżda min kien missierhom, nistgħu nsiru nafu biss jekk insibu ż-żwieġ ta' Mikiel ma' Iżabella, li żżewġu madwar l-1560, u jekk il-Kappillan tana isem missieru. Dawn kienu l-uniċi koppji f'Ħal Kirkop li fil-bidu tar-reġistrazzjoni ta' Birmiftuħ (1550-1582) kellhom it-tfal f'Ħal Kirkop. Wieħed jikkonkludi minn tant ftit familji bil-kunjom ta' 'Cafor' f'Ħal Kirkop li dan ir-raħal ma kienx il-bejta ta' din il-familja, u għalhekk wieħed jassumi li Dun Pankrazju, Mikiel u Ġwanni Cafor kellhom missierhom minn barra r-raħal, bħal Għawdex, kif semmejna fuq nett. Kien hemm koppja oħra f'Ħal Kirkop f'din l-epoka bil-kunjom ta' Cafor. Nafu li r-raġel kien jismu Mikiel (ieħor), li bintu, Ġovanella, iżżewġet li Ġużeppi Zammit mill-Imqabba f'Birmiftuħ fil-21 ta' Lulju, 1576, u allura huwa seta' żżewweġ qabel is-sena 1556. Peress li ebda koppja ma tissemma f'Birmiftuħ li l-missier kien jismu Mikiel u li kellu tfal qabel l-1556, u peress li Ġovanella mhux imniżżla bint Mikiel li huwa msemmi fuq, wieħed jassumi li dan Mikiel Cafor ġie minn barra r-raħal. Dun Pankrazju Cafor jissemma fir-reġistru ta' Birmiftuħ bħala parrinu f'dawn il-magħmudijiet: Dioniżju Scicluna (12.10.1562), Bartilmea Cassar (13.8.1563), Agata Randon (4.9.1566), Ġakbu Di Modica (1.5.1568), Ġwanni Pietru Ellul (4.9.1568), Ġovanna u Tumas Farrugia (tewmin) (17.6.1569), Duminku Imbroll (4.9.1570), Anġlu Attard (17.11.1572), Margerita Bezula (10.10.1573), Bartilmea Randon (21.2.1574) u Ġiljan Vella (27.1.1581). Jissemma wkoll bħala Ċelebrant fil-magħmudija ta' Agata u Ġwanni Farrugia (tewmin) (24.9.1574). Huwa jidher ukoll bħala xhud f'dawn iż-żwiġijiet li ġejjin: Leonardu Falzon-Antonina, armla ta' Ġwanni Sciriha (Ħal Safi) (4.2.1566), Ġwanni Mizzi- Grazzja Micallef (10.3.1566), Pietru Di Otranto-Duminka Scicluna (24.11.1566), Bertu Scicluna- Betta Ellul (20.4.1567), Mikiel Bezula-Katerina Gatt (7.2.1568), Marzjanu Cassar-Agata Bonnici (7.2.1568), Lawrenz Cassar-Katerina Scicluna (15.12.1569), Indri Farrugia-Margerita Sciriha (Ħal Safi) (29.1.1570), Franġisku Grech-Anjeża Farrugia (24.6.1570), Brizju Ellul-Duminka Caruana (Ħal Safi) (21.4.1571), Bernardu Zammit-Katerina Ellul (2.11.1572), Ġorġ Del Giante- Imperja Baldacchino (Ħal Safi (9.7.1573), 2 Mifsud-Marjetta Vella (24.10.1573), Ġwanni Xacuat- Marjetta Randon (24.10.1573), Antonju Abbate-Imperja Camilleri (23.8.1574), Franġisku Pincto-Vinċenza Zahra (Ħal Safi) (19.8.1576), Ambroġju Genovese-Florja Grech (30.5.1578), Ġwanni Pawlu Camillerl-Bernarda Bonnici (30.6.1578), Ferdinandu Cassia-Duminka Vella (7.6.1579), Lazzru Psaila-Kjara Ellul (23.10.1580) u Ġużeppi Vella-Iżabella Zammit (5.7.1586). Din l-informazzjoni tagħtina wkoll idea kemm kien magħruf u imfittex Dun Pankrazju biex ġie mitlub ikun xhud f'tant żwiġijiet u parrinu f'tant magħmudijiet. Minn din l-informazzjoni jidher ukoll li Dun Pankrazju Cafor kien attiv bħala qassis bejn l-1562 u l-1586. Kien ġa qassis qabel Awwissu, 1556,/0 u għalhekk twieled qabel l-1536, erbatax-il sena qabel ma beda l-ewwel reġistru ta' Birmiftuħ. Għal raġunijiet mhux magħrufa, l-Isqof tefgħu fil-ħabs, u dam hemm sal-10 ta' Diċembru, 1557. F'din id-data, l-Isqof ħallih joħroġ bil-kundizzjoni li jħallas ħames uqijiet.1' Fl-24 ta'Jannar, 1567, f'Malta kien hemm laqgħa ġenerali tal-Kleru, u Dun Pankrazju kien preżenti fih.2 Dun Pankrazju Cafor fil-Viżta Pastorali ta' Dusina (1575) Fl-1574, l-Isqof Pietro Dusina ġie mibgħut f'Malta u Għawdex bħala parti mit-twettiq tar-riformi li kien ġab il-Konċilju ta'Trentu, u bħala Inkwiżitur ta' Ruma biex isewwi r-relazzjoni bejn il-Gran Mastru La Cassiċre u l-Isqof Rovas. Bħala parti mill-Viżta Pastorali tiegħu, huwa kellu jinterroga lil kull qassis u rettur ta' kull knisja dwar l-Ordnijiet Sagri, benefiċċji li seta' kien qed igawdi minnhom, kemm kien kapaċi jaqra, jikteb u jifhem bil-Latin, kemm kien prattiku fl-orazzjonijiet bil-Latin, u kemm kien mgħallem fir-rubriki dwar is-sagramenti. Grazzi għal din il-Viżta Pastorali, sirna nafu xi ħaġa dwar dan Dun Pankrazju, kif jidher mill-interrogazzjonijiet li ġejjin: 'Deher Dun Pankrazju Cafor, qassis Malti, li joqgħod f'raħal Kirkop taħt il-ġurisdizzjoni tal- 'Kappella ta' Birmiftuħ, u ta l-informazzjoni dwar l-erba' Ordnijiet Minuri, dwar is-Sudjokonat, id-Djakonat u l-Presbiterat: ġie mitlub lill-istess persuna li jagħti tagħrif dwar l-ewwel Tonsura fi żmien tmint ijiem taħt piena ta' sospensjoni'.'$ Hawnekk l-Isqof Dusina qiegħed isaqsi lil Dun Pankrazju dwar l-Ordnijiet Sagri kollha, li barra l-kbar, dawk tas-Suddjokonat, Diakonat u l-Presbiterat, kien hemm ukoll il-Lettorat u l-Akkolitat ippreċeduti mit-Tonsura, li kienet il-qatgħa xagħar daqs id-dawra ta' kikkra, jew ftit iżgħar, fuq l-iskutella tar-ras. L-ewwel Tonsura kienet tfisser id-daħla fis-Seminarju u l-bidu tal-ħajja kjerikali. Din it-Tonsura u l-Ordnijiet Minuri setgħu jieħduhom anke lajċi, miżżewġa jew le, jekk approvati mill-Isqof tad-Djoċesi. Nafu b'diversi kjerċi f'Malta u Għawdex li kienu lajċi, fosthom il-Beatu Nazju Falzon. Jidher hawn li Dun Pankrazju nesa meta ħa t-Tonsura, u għalhekk ġie mġiegħel jagħti d-data fi żmien tmint ijiem. Wieħed hawn jara d-dixxiplina li l-Knisja bdiet timponi wara l-laxkezza li kienet tirrenja sal-Konċilju ta' Trentu, meta l-Isqof heddet lil Dun Pankrazju li jissospendieh milli jeżerċita l-Ministeru tiegħu bħala qassis jekk ma jirrispondix fiż- żmien impost. Lil Dun Pankrazju, l-Isqof ma saqsiehx mistoqsijiet li kien qed jagħmel lil ħafna oħrajn, bħal minn fejn kellu dħul, dwar kif kien jiċċelebra l-liturġija, dwar kienx jaf Latin, u dwar saħansitra jekk kienx jaf jaqra u jikteb. Dun Pankrazju Cafor jidher f'interrogazzjonijiet oħrajn li ser inġib hawnhekk kif ġej: 'Dun Pankrazju Cafor, qassis Malti, li joqgħod f'Raħal Kirkop tal-Kappella ta' Birmiftuħ, li bil- ġurament kollu, wara li miss (is-salib) u l-bqija, kien iena dwar interrogazzjonijiet sempliċi tal-qassisin, u dwar l-ewwel (mistoqsija), 'Dwar l-ewwel irrisponda: Meta kelli l-ewwel Tonsura, tajt id-dvalja lill-Isqof skont l-użanza; għall-erba' Ordnijiet Minuri ħallast l-elemożina sa għaxar tari lill-Kappillan tal-Isqof; għas- Suddjakonat ħallast tant oħra; għad-Djakonat u l-Presbiterat tant ieħor għal kull Ordni kif kien qed jitlobni l-Kappillan tal-Isqof, u ppaċifikajt bil-permess tal-Ordinarju tiegħi, u m'għandix iktar minn ħames skut fi dħul għal liema titlu ġa kont promoss. 'Dwar it-tieni, irrisponda tajjeb. 'Dwar it-tielet, irrisponda ħażin. 'Dwar ir-raba, ukoll irrisponda ħażin. 'U tul l-interrogazzjoni qal: fis-sena 1573, ġiet ippubblikata fil-Kappella ta' Raħal Birmiftuħ l-indulġenza bil-klawsula: 'waqt li jmiddu jdejhom għall-għajnuna' Din id-darba, il-qassisin kienu mistoqsija madwar tmintax-il mistoqsija, kollha l-istess. Grazzi għar-risposti li qassisin oħra taw lill-Monsinjur Dusina, nafu x'kienu t-tliet mistoqsijiet li Dun Pankrazju ġie mitlub jirrispondi, waħda tajba u tnejn ħżiena, iżda m'għandniex ir-risposti proprji tiegħu. It-tieni mistoqsija kienet fuq ix-xogħol pastorali u fejn kien qed iwettqu, u fuq paċifikazzjoni mal-Isqof bħala drittijiet tiegħu minn fuq kull Ordni Sagru. Hawn jidħlu affarijiet bħal ħatriet, konkorsi fejn japplika lill-ħatra tal-Kappillani, u l-amministrazzjoni tas-Sagramenti. Jirriżulta li l-Kappillani kienu responsabbli li jqaddsu l-Ħdud u l-festi biss, u li jqaddsu fil-knejjes filjali meta tkun il-festa tal-qaddis. Dan ifisser li f'Ħal Kirkop, il-Kappillan ta' Birmiftuħ, bħalma kien 128 Għaqda Mużikali San Leonardu A.p. Dun Bartilmew Mangion, kien jiġi biss għall-festi ta' San Leonardu, San Ġakbu, San Nikola, San Ġwann il-Battista, l-Assunta, il-Lunzjata u Santa Anastasja. Ma rridux ninsew li f'kull raħal seta' kien hemm saċerdoti tal-post, bħalma kien Dun Pankrazju Cafor li kien mistenni jqaddes fil- knisja prinċipali tar-raħal darba l-Ħadd u jamministra s-Sagramenti tal-qrar u tal-griżma tal- morda. Dun Pankrazju ma kienx Kappillan, u għalhekk it-tweġiba tiegħu kienet tikkonċerna biss x'kellu jagħti lill-Isqof ma' kull Ordni Sagru. It-tielet mistoqsija kienet jekk u kemm kien jaqla' fl-amministrazzjoni tas-Sagramenti, bħal quddies, qrar u griżma tal-morda. Mid-dehra, Dun Pankrazju jew qal li ma kien jieħu xejn, ħaġa mhix aċċettabbli, jew, inqas probabbli, kien jitlob lill-fidili flus jew affarijiet biex jitħallas bihom iktar mir-rata, ħaġa wkoll mhix aċċettabbli. L-elemosina kienet aċċettabbli biss għall-quddies skont ir-rata ta'karlin, għaż-żwieġ ħames karlini, għall-kunsens taż-żwieġ tiġieġa, u mal-mewt karlin għall-qrar, ħmistax-il gran għall-griżma tal-morda u tliet tari għad-difna. Ir-raba' mistoqsija kienet fuq il-każijiet riżervati tal-qrar. Il-qassisin kienu (u għadhom) miżmuma li jaħfru ċertu dnubiet li seta' jaħfirhom biss l-Isqof. Dawn il-każijiet jiġu rriveduti minn żmien għal żmien u, f'xi każijiet, bħal Għawdex illum, jitneħħew kompletament. Hawnhekk jidher li Dun Pankrazju ma kellux il-lista ta' dawn il-każijiet. It-titlu li għalih kien qed jirreferi Dun Pankrazju kien dak ta' patrimonju, li minħabba li kellu d-dejn mal-Isqof, ġie ffriżat sakemm radd li kellu jagħti lill-Isqof (ara isfel). Forsi biex jimpressjona, wara d-disfatta tal-aħħar żewġ mistoqsijiet, Dun Pankrazzju kkwota Indulġenza li kien ilu jara mdendla sentejn fil-Knisja ta' Birmiftuħ li kienet tibda bil-kliem porrigentes manus adiutrices li kien nieda l-Papa nassumi għal kull min kien jgħin lill-proxxmu jew lill-Knisja b'mod konkret. B'hekk ried juri li kien aġġornat, u forsi salva ġieħu. Ninnotaw hawnhekk ukoll li l-mistoqsijiet minn Dusina kienu bil-Latin, waqt li t-tweġibijiet kienu bit-Taljan. Dan juri li ħafna mill-qassisin Maltin kienu jafu t-Taljan, barra mill-Malti, imma mhux tant il-Latin. Ir-raġuni ta' dan kien mhux biss in-nuqqas ta' edukazzjoni li kienet tidher anke fost il-qassisin (ara isfel), imma wkoll kawża tal-fatt li sal-Konti Ruġġieru (1091), Malta ma kellhiex Rit Latin, imma Rit Grieg, u l-Latin li ġabu n-Normanni beda dieħel biss bit-tnikkir. 'Dun Pankrazju Cafor, qassis Malti, kien eżaminat fuq kemm kien adattat u mħejji: jaqra, imma mhux ħafna tajjeb, u dak li jaqra ma jifhmux, u jgħid li qatt ma tgħallem il-grammatika, u għalkemm qatt ma kien eżaminat dwar il-qrar, madankollu sema' qrar sikwit bil-permess tas- Sinjur Vigarju. KI 130 Għaqda M kali $ MM CI Ainho, 'Liema Dun Pankrazju Cafor ma jafx il-forma t-tajba biex jaħfer id-dnubiet, u lanqas ma huwa mgħallem b'mod suffiċċjenti; għalhekk, is-Sinjur ma ħallihx jisma' l-qrar jekk mhux f'każ ta' bżonn, u flok il-Kappillan: Hawnhekk qegħdin naraw is-sitwazzjoni tipika li kienu jinsabu fiha l-imsejkna qassisin ta' Malta u Għawdex f'din l-epoka: bla tagħlim bażiku, saħansitra, illitteriżmu. Kien żmien ta' qabel il- Konċilju ta' Trentu li ġab din is-sitwazzjoni li għaliha, u għal affarijiet oħra, bħall-indulġenzi, irrisponda Luteru, u li għalih irrispondiet mill-ġdid il-Knisja permezz tal-Konċilju ta' Trentu u ta' inizzjattivi ta' qaddisin li waqqfu Seminarji biex jgħallmu sew lil dawk li kellhom ikunu qassisin. Miskin Dun Pankrazju, li wara li kellu l-permess li jqarar, issa ġie miżmum minħabba l-formula, li anke kieku ftakarha, ma kienx jifhimhal 'Dun Pankrazju Cafor ħallas lill-Isqof għat-total tal-Ordnijiet kollha, kemm tal-ewwel Tonsura, tal-erba' Ordnijiet Minuri u kemm (tal-Ordnijiet) Sagri għaxar tari għal kull Ordni, minħabba li kellhom jinġabru wara ċ-ċitazzjoni għall-intervalli mhux mistennija taż-żmien (li fihom ma tħallsux), u ġie promoss għat-titlu ta' patrimonju ħames skut biss' Din il-kwotazzjoni tidher fl-aħħar tar-rapport ta' Mons. Dusina, li fiha tidher il-paċifikazzjoni għas-somma li Dun Pankrazju ma kienx ħallas lill-Isqof tiegħu għal kull Ordni Sagru. Hawnhekk naraw kemm il-Kleru kien qed jikkopera mal-Viżitatur Appostoliku, u kemm dan il-Viżitatur skien qed jara li l-Isqof ikollu d-drittijiet tiegħu sodisfatti, minkejja li ma laqax il-Viżta tiegħu. ' B'hekk, issa, seta' Dun Pankrazju jgawdi minn patrimonju li permezz tiegħu kien ser idaħħal ħames skut fis-sena, kif kien mistenni meta beda jgħajjat lilu (ara fuq), mill-prodott tal-għalqa tal-patrimonju li hu kien wiret. Minn Birmiftuħ għal Ħal Kirkop: Cafor għal Gafà Fl-1592, Ħal Kirkop inqata' minn Birmiftuħ u sar Paroċċa taħt Dun Karlu Taliana bil-ħarsien ta żewġ parroċċi oħra: Ħal Safi u l-Imqabba. B'hekk inbeda l-ewwel reġistru li jiena ttraskrivejt.'$ Wieħed jifhem kif xi tibdiliet ta' preżentazzjoni ta' kliem kif ukoll kunjomijiet setgħu ġew effetwati mill-pinna ta' Dun Bartilmew Mangion, ta' Birmiftuħ, għal dik ta' Dun Karlu Taliana, ta' Ħal Kirkop. U hawn għandna prova ta' żewġ fenomeni, wieħed ta' tibdil f'isem, u ieħor fil- kunjom. Pankrazju huwa mod bil-Malti kif tesprimi l-isem Latin ta' Pancras jew Pancratius, martri Ruman midfun f'Via Aurelia, f'Ruma.'. Dan l-isem ta' ''Pankrazju' kellu diversi varjanti, bħal 'Bankratius', 'Bankrazju', 'Brankatius', 'Brankazju', 'Brankatu' u 'Brinkatu'. Anke l-kunjom 'Cafor' kellu l-varjanti tiegħu: 'Cafur','Gafor','Gafur','Gafar','Gafan','Gafa''li sar'Gafà' u, saħansitra, 'Giafar'. Għalhekk, minn Dun Pankrazju Cafor jew Cafur tal-ewwel reġistru ta' Birmiftuħ, l-ewwel reġistru ta' Ħal Kirkop iħabbar il-mewt ta' Dun Brankatu Gafà li seħħet fl-24 ta' Diċembru, 1595. Għalkemm issa Ħal Kirkop kienet parroċċa minn tliet snin qabel, xorta Dun Pankrazju ndifen f'Birmiftuħ.2 Seta' kien li hemmhekk kien hemm qabar tal-qassisin, u peress li kien iservi hemm ukoll, indifen hemm b'rispett. Minn tal-inqas, Dun Pankrazju kellu 53 sena meta miet. Dan ngħiduh kieku ħa l-Ordni tal-Presbiterat fl-1542 (ara fuq), imma seta' ħadha qabel. L-identifikazzjoni ta' Dun Pankrazju Cafor ma' Dun Brankatu Gafà hija kkonfermata mill-fatt li l-Caforijiet tar-reġistru tal Birmiftuħ isiru Gafaijiet fir-reġistru ta' Ħal Kirkop. Fl-istess waqt, waqt li f'Birmiftuħ ma nsibux 'Gafa'' f'Ħal Kirkop ma nsibux 'Cafor'. Għalhekk, Ġwanni Cafor, minn Ħal Kirkop, iżżewweġ lil Ġovanna Cassar, ukoll minn Ħal Kirkop f'Birmiftuħ fis-27 ta' Lulju, 1567, u miet f'Ħal Kirkop bil-kunjom miġjub bħala 'Gafa' fid-19 ta' April, 1635, u ndifen fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop;/2 u miż-żwieġ ta' Anġlu Cafor, minn Ħal Kirkop, ma' Ġovanella Muscat, minn Ħal Luqa, li seħħ f'Birmiftuħ fit-2 ta' Mejju, 1620,7 insibu dawn it-tfal mgħammda fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop bil-kunjom Gafà: Marija (13.12.1627), Ġwanni Pietru ( 24.4.1629), Grazzja (1.4.1633), Marija (26.1.1636), Katerina (23.11.1638).2' Anġlu miet f'Ħal Kirkop bil-kunjom miġjub bħala 'Gafa' fil-11 ta' Awwissu, 1662, u ndifen fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop. Ġovanella 'Gafa' mietet f'Ħal Kirkop fid-29 ta' Settembru, 1669, u ndifnet fil-Knisja Parrokjali ta' Ħal Kirkop. L-identifikazzjoni hija kkonfermata mill-fatt l-ieħor li, barra Dun Pankrazju, ma jissemma ebda qassis ieħor minn Ħal Kirkop, barra mill-istess Dun Brankatu, sal-1702 meta jissemma għall- ewwel darba Dun Gabriel Ellul bħala xhud fiż-żwieġ tat-12 ta' Frar ta' dik is-sena bejn Duminku Magro, bin Kaspru u Marija, mill-Parroċċa ta' San Pawl Nawfragu, Valletta, u Kjara Grech, bint Xandru u Marija, minn Ħal Kirkop.2 Ifisser ukoll li, kieku Dun Brankatu ma kienx Dun Pankrazju, kieku fir-reġistru ta' Birmiftuħ konna niltaqgħu ma' Dun Brankatu bħalma Iqtajna ma' Dun Pankrazju. Il-paġna mir-reġistru tal- imwiet li tiddokumenta l-mewt ta' Dun Pankrazju Cafor fl-24 ta' Diċembru 1595 u (taħt) Dettall mill-istess reġistru fejn jidher l-isem Reverendo It-Tieni Qassis minn Ħal Kirkop Dun Gabriel Ellul, bin Duminku u Tereża, twieled fl-14 ta' Ottubru, 1670, u tgħammed tlett ijiem wara fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop.25 Dan ifisser li mill-1595, meta miet Dun Pankrazju, sa madwar 1692, meta Dun Gabriel seta' qaddes ta' 22 sena, Ħal Kirkop, għal kważi mitt sena, ma tax qassisin. Iktar fuq Dun Gabriel nistgħu nitkellmu s-sena d-dieħla. tHoratio Caesar Roger Vella huwa Professur tal-Latin u tal-Grieg fl-Università ta' Malta. Aquilina, G. u S. Fiorini edi. Indiċi ta' ismijiet ta' nies minn Ħal Kirkop li jinsabu mniżżla fir-reġistri taż-żwiġijiet, magħmudijiet u mwiet f'Birmiftuħ u f'Ħal Kirkop mill-1550 sal-1840. Il-Viżta Pastorali ta' Mons. Dusina fil-Parroċċa taż-Żurrieq. Malta, Kunsill Lokali Żurrieq. 1 Arkivju tal-Kurja tal-Arċisqof, Atti Oriġinali 28, f. 21 (V. Borg (2009), 231). 3 Antonju Cafor u Grazzja Azzopardi żżewġu fis-Siġġiewi (Arkivju Parrokkjali Siġġiewi, Liber matrimoniorum, ''sub die matrimonii). Dan Valerju Cafor insulenta lil Dun Vinċenz Callus, miż-Żurrieq, u ġie rrapportat lill- awtoritajiet tal-Kurja (Arkivju tal-Kurja tal-Arċisqof, Atti tal-Kurja 34, f.126 u 136v. 10 Arkivju tal-Kurja tal-Arċisqof, Atti tal-Kurja 33, f.109 (V. Borg (2009), 2.231). 1 Arkivju tal-Kurja tal-Arċisqof, Atti tal-Kurja 33, f.124v. 12 Arkivju tal-Katidral ta' Malta, Reġistru tad-Deliberazzjonijiet tal-Kapitulari 1, f.63 (V. Borg (2009), 2.231). 3 It-traduzzjonijiet li jidhru f'dan l-artiklu huma tiegħi. 'Pankrazju'. Skont V. Borg (2009), 231, id-data tal-mewt kienet l-14 ta' Diċembru, 1595, iżda jiena segwejt ir-reġistru oriġinali. 2 Aktar dwar l-identità ta' 'Cafor' ma' 'Gafa', u 'Pankrazju' ma' 'Brankatu', ara S. Fiorini (2005), 267 s.v. 'Gafà', u V. Borg (2009), 2.231. IT 134 Għaqda M kali $ L Cl LA