IR-REĠINA TAR-RAĦAL il-jum tal-Ġimgħa kien għas-Sur Martin naqra waħda iktar għażiż mill-jiern l-oħra. Iktar għażiż, biex ngħidu hekk, minn dak tal-Ħadd. La kien ipejjep dak in-nhar, la jieħu deżerta ma' l-ikel, la jitkellem ħafna u lanqas joħroġ għal xi dawra fl-għaxija kif kien iħobb jagħmel fil-jiem l- oħra tal-ġimgħa. Nhar ta' Ġimgħa, għalhekk, kont issibu magħluq id-dar wara li kien jerġa' lura mix-xogħol, jaqra kull ma jiġi għal idejh: kotba, gazzetti u x'naf jien. Xi waqtiet, ma ngħidu xejn, kienet tersaq ħdejh il-mara tie. għu Lwiża u erħilha treddinlu l-aħbarijiet kollha tal-ġurnata. Dawn kie- nu jkunu, fil-biċċa l-kbira tagħhom, it-tqasqis fuq il-ġirien. Dak in-nhar, imma, il-mara tiegħu għoġobha tiftaħ fommha għal waħda biss: Biex tgħidlu kemm oħtu Salvina kienet mara kiesħa, waħda li tippretendiha iżjed minn ħaddieħor u li kienet qisha laħqet is-sema b'idejha. Qaltlu li kienet saret ir-reġina tar-raħal tagħhom. U s-Sur Martin qagħad jisma' kwiet kwiet, ma jitkellem xejn, u jaħ- seb fuq ħaġ'oħra li lilu kienet qiegħda tinkwitah bis-sħiħ. Il-għaliex ib- nu ż-żgħir, tifel ta' ħames snin, kien jinsab fis-sodda fil-kamra ta' fuq b'deni ta' żiemel fuqu. U għalih dan ibnu Lino kien il-mimmi ta' għaj- nejh. Mhux għaliex liż-żewġ uliedu l-oħra, it-tnejn bniet, ma kienx iħobbhom ukoll, imma għaliex lejn dan iċ-ċkejken kien iħossu miġbud b'ġibda barranija. Martu kienet taħsibha mod ieħor. Hi kien iktar ħsieb- ha fit-tifla l-kbira li llum kont tista' ssejħilha xebba sbejħa ta' ħmistax- il sena. It-Tabib Grech kien ġa ġie jarah darbtejn u inviżtah sewwa, u tah il-pilloli u l-mistura, imma dak l-imbierek ta' deni ma ried jitilqu b'xejn. U s-Sur Martin ma satax joqgħod kwiet minħabba f'hekk u kull ħaġa oħra, dak in-nhar, qisu ma qanqlet fih. l-ebda interess. Li kellu jiġi xiħadd igħidlu li kien sar sinjur kbir kien jibqa' ġwejjed u mħasseb kif kien. U għalhekk it-treddin ta' martu ma bediex jagħti wisq każ tiegħu u fuq ' oħtu Salvina baqa' ma tniffes xejn. 'Tafx li lil ħadd ma qalet li bintha Doris qiegħda tkellem lit-tifel tal-Perit Cassar. Alex, hux Alex. jismuż Lil ħadd ma qalet, ruħi qalbi, għandu jkun ħasbet li se nħarsu lejh iżżejjed u ngħajnuhulha. Mhix x'se tagħmel bħal dak in-nhar li tgħarras John, huxż Tibgħat. tistedinna fl- aħħar naqra u mbagħad tgeddisna ġo kamra għalina biex hekk ma nit- IR-REĠINA TAR-RAĦAL 105 ħalltux ma' ħbiebu l-oħra li ħadu l-lawrja miegħu. Darba daħket bija għax ma tkunx darb'oħra u mmur. Mela x'nagħmel… ' ' Is-Sur Martin qam minn fuq is-siġġu fejn kien u mexa 'l hawn u 'l hinn mal-kamra qisu ma jafx x'se jibda jagħmel. Waqqaf xi darbtejn Widnejh biex jara jekk Lino kienx qed jibki jew jingħi u, meta deherlu li kollox kien sew, raġa' mar intasab bil-qiegħda jqalleb il-ġurnal u għat-taparsi jaqra. Kif Lwiża ratu mistrieħ fuq is-siġġu mill-ġdid, ħasbet u rat li żewġ- UMur ara billi laħaq avukat John … . mhux waħda missierha mas- trudaxxa se jiżżewweġt U kemm hu bniedem stramb, trid tgħid. jarak barra mank isellimlek. U lanqas oħtok, taf, ma saret titħajjar tieqaf tkel- limni. Ġieli nidħol għand ommok u tinzerta tkun hemm hi, tagħmel bir- ruħha li sarilha l-ħin u araha tbewweġ 'il barra wara żewġ minuti. Tafx x'naf ingħid, li sikwit nisma' min jitkellem fuqha u jgħid fuq kemm sa- ret imkabbra. Qisha r-reġina tar-raħal… ' L Din id-darba s-Sur Martin qam bil-wieqfa bil-ħasda għax qisu kien sama' lil Lino jokrob. Ħaffef jitla' ħdejh imma sabu rieqed. Resaq qribu u messlu ġbinu u l-pali ta' idejh biex jara jaħarqux u, bla ma kien jis- tenna, sabhom kesħin. Fitlin, biex wieħed igħid is-sewwa. U s-Sur Mar- tin tbissem u ħassu jifraħ għax fehem li d-deni kien niżillu u fi ftit si- għat oħra ibnu kien iqum jidħak u jiċċajta bħal qabel. Dawwar wiċċu u sab lil martu warajh. Xtaq jagħtiha l-aħbar. it-tajba, imma, din kienet għadha mbaqbqa u riedet tkompli tisfoga biex kieku sserraħ qalbha. 'Ma tarax,' qaltlu bilkemm mhux imbikkija, 'tifel ilu tlitt ijiem marid u mank tiddenja tiġi tagħtih titwila. Kemm ħaffift saqajja jien meta Tonv tagħha qabditu l-ħobża. Kemm ħadtlu larinġ u ħelu u x'naf jien. U hi lanqas każi Ma tgħidx ma tafx għax ommok. stess bagħtet tgħidilha: Wisq naħseb li ma titħajjarx. tersaq 'l hawn li ma jkunx ' hawn xi mikrobu u tirkbu u ġġorru magħha d-dar. Dik l-affari kollha ss - Il-mara tas-Sur Martin kienet tissokta sejra bil-paniġierku tagħha li kieku dak il-ħin ma nstemgħetx iżżarżar bil-qawwi il-qanpiena tal-bieb ta' barra. : 'Min sata' nqala' bħalissa,' qalet hi mqita għall-aħħar. Is-Sur Martin ma kellimha xejn u niżel dlonk it-taraġ biex imur jif- taħ il-bieb. Fuq il-għatba kien hemm tistenna oħtu Salvina u magħha kellha lil bintha Doris u lil binha Tonv. ''Ġejna naraw naqra waħda lil Lino. Kif inhuħ' staqsietu. Imbagħad, 106 IL-MALTI bla stenniet tweġiba, qaltlu: 'Skużawni, ħi, għax ma ġejtx qabel imma ma stajtx. Kelli 'l John mixħut u dak, bħat-tfal iż-żgħar. Trid toqgħod iddur miegħu'' 'Min ġie, Martinf'' riedet taf Lwiża minn fuq. ''Hawn oħti Salvina u t-tfal. Ġew jaraw lil Lino.' Ħlva għidilhom jitilgħu 'l-hawn, se tħallihom weqfin fil-bieb. 'Qas li kienu barranin… . '' għajtet martu bilkemm mhix teħodha miegħu, imma, fl-istess ħin bi ħlewwa kbira. Doris u Tonx telgħu t-taraġ dlonk u kif it-tifel lemaħ lil zitu kien pront newlilha borża mimlija ħelu u ċejċiet oħra. ''Dawn kollha għal Lina… '' qallha dak ferħan. Warajhom telgħet bil-qajla ommhom Salvina. Kif lemħitha Lwiża tbissmitilha waħda kbira u bdiet tifraħ biha tgħidx kemm. Kont taħseb li se tgħannaqha magħha minn waqt għal ieħor u tinfexx tbusha. Mar- tin; wieqaf mismut f'nofs. it-taraġ, kien iħares lejhom u jidħak. jidħak, imma, fil-moħba siekta ta' qalbu biex dawk it-tnejn ma jindunawx u jaħsbu fih ħażin fuq xi ħaġa. Ma riedx għad-dinja li tarah martu u, im- bagħad, ikollu jitqanna jisma' xi priedka oħra twila, Tgħidlu u takkużah li hu qatt ma jagħtiha raġun. Qatt ma jżomm magħhal