Il platt ta' Klabb' LUEN Il-Ħuttafa 82 Settembru - Ottubru 2007 Jgħidu li Malta m'għandniex natural Imma jekk ilkom ftit fil-Klabb tafu li kemm-il darba f'Il-Ħuttafa nħabbru li xi naturalist sab xi ħaġa ġdida. Daqqa tkun xi pjanta, daqqa brimba, daqqa farfett (bħalma ġibna fl-aħħar ħarġa tal-magażin). Did-darba għandna żewġ mazzarelli li sabhom riċenti l-ħabib tagħna Arnold Sciberras. Wieħed huwa l-mazzarell vjola (violet dropwing Trithemis annulata) li nstab fl-inħawi tal-kumpless tad-Daniżi u fir-riserva ta' l-Għadira. Dis-sena l-popolazzjoni ta' din l-ispeċi żdiedet f'salt u nstabet tbejjet f'diversi widien u ġonna publiċi. Mazzarell ieħor huwa l-mazzarell mislut (long skimmer Orthetrum trinacria), li nstab l- ewwel darba fl-inħawi ta' l-Għadira ta' Sarraflu f'Għawdex. Dal-mazzarell diġà nfirex m'Għawdex kollu u issa nstab anke f'xi widien f'Malta. Arnold qalilna li jekk ikomplu jinfirxu b'dir-rata dawn iż-żewġ speċi jistgħu anke jieħdu post mazzarelli li kien hawn qabilhoml x'għandna2 aħbarijiet editorjal X'għandna mid-dinja2 X'se naraw2. ħarġa 9 kulur 2 poeżija gallerija iċ-ċipress Falko — ALJENI Nilagħbu tikka L Daħħal membru TżrirĊ aktar aħbarijiet ritratt ta' Arrrotd oll, Ktieb Ġdid I ĦEJ Ħuttafl Ma nafx intom imma lili s-sajf iraqqadnil Mnm'alla tidħol il-ħarifa biex nerġgħu nqumu fuq tagħna u nneħħu l-ħedla tas-sajf. , Ħafna għasafar ilhom li neħħewha l-ħedla u passew lejn l-Afrika. Xi għasafar jibdew ipassu anke f'Lulju, speċjalment dawk li ma jkunux bejtu u allura ma tantx ikollhom x'jagħmlu. Aħna hawn Malta malajr nindunaw . litkun bdiet il-passa għax minn Malta jgħaddu miljuni ta' għasafar. Pajjiżna huwa waħda mill- highwavs tal-passa. Għaliex tgħid2 X'għandha Malta speċjali li jiġbed lill-għasafar2 Li għandha speċjali hu li qiegħda f'parti r 7 dejqa tal-Bahar Mediterran. Ħafna għasafar ok nieżel ji għ à $ $ ieb, għax jibżgħu jtiru minn fuq il-baħar għax ma jkunux ikissirtintiri jistgħu jinżlu jistrieħu. Għalhekk biex jaqsmu l-Mediterran ħafna minnhom jgħaddu jew minn Spanja (fil-punent). jew mit-Turkija (fil-Ivant) għax hemmhekk il-Mediterran jagħlaq kważi għal kollox. Ħafna jgħaddu wkoll min-nofs tal-Mediterran, għax l-Italja, Sqallija u Malta jservuhom ta' pont. Ħafna għasafar li jżuru Malta fil-passa jdumu biss ftit sigħat jew ġranet, kemm jistrieħu, jorqdu raqda' u forsi jieklu xi ħaġa - bħal karozzi li spiċċalhom il-fjuwil u jieqfu fil-pompa biex jerġgħu jimlew it-tankl Ċaw ċaw ħbieb u żommu s-sensi kollha miftuħin għan-natura Victor Falzon L-Editur 7/ Jien nieżel ukoll għax bi A, ngħas… U Ix-xorbett (golden samphire Limbardia crithmoides) hija pjanta li tikber viċin ix-xtut. Tagħmel $ weraq qishom swaba' li fihom taħżen l-ilma matul ix-xitwa biex imbagħad fin-nixfa tas-sajf : ikollha x'tixrob. Fil-ħarifa (bħalissa) x-xorbett jagħmel ħafna fjuri sofor. Il-fjuri tax-xorbett qishom tal-lellux imma iżgħar u bil-petali iktar irqaq. Dil-pjanta tarmi riħa li tfakkrek fil-baħar, u mid-dehra l-insetti togħġobhom dir-riħa għax ix-xorbett iżuruh ħafna naħal, żnażan, ħanfus u friefet. (Ritratt ta' Victor Falzon) Il-kumitat ta' Klabb Ħuttaf Jason Aloisio, Matthew Borg Cardona, Desirċe Falzon, Svivia Falzon, Victor Falzon u Kathleen Mamo. indirizz BirdLife Malta, 57/28 Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex XBX 1120 tel 21347644 / 21347645 imejl info 0 birdlifemalta.org imejl tal-magażin il-huttafae birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-18. Norganizzaw ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, u nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin il-Ħuttafa kull xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt xi attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm3 (€6.99) fis-sena. Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat sakemm mhux għal skop kummerċjali u basta jissemma' isem il-magażin u tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. Publikazzjoni BirdLife Malta, Ottubru 2007 2: Disinn u produzzjoni Victor Falzon 9: Stampat għand Poulton's Print Shop karta (i) riċiklata Il-Ħuttafa 82 Settembru - Ottubru 2007 Jgħidu li Malta m'għandniex natural Imma jekk ilkom ftit fil-Klabb tafu li kemm-il darba f'Il-Ħuttafa nħabbru li xi naturalist sab xi ħaġa ġdida. Daqqa tkun xi pjanta, daqqa brimba, daqqa farfett (bħalma ġibna fl-aħħar ħarġa tal-magażin). Did-darba għandna żewġ mazzarelli li sabhom riċenti l-ħabib tagħna Arnold Sciberras. Wieħed huwa l-mazzarell vjola (violet dropwing Trithemis annulata) li nstab fl-inħawi tal-kumpless tad-Daniżi u fir-riserva ta' l-Għadira. Dis-sena l-popolazzjoni ta' din l-ispeċi żdiedet f'salt u nstabet tbejjet f'diversi widien u ġonna publiċi. Mazzarell ieħor huwa l-mazzarell mislut (long skimmer Orthetrum trinacria), li nstab l- ewwel darba fl-inħawi ta' l-Għadira ta' Sarraflu f'Għawdex. Dal-mazzarell diġà nfirex m'Għawdex kollu u issa nstab anke f'xi widien f'Malta. Arnold qalilna li jekk ikomplu jinfirxu b'dir-rata dawn iż-żewġ speċi jistgħu anke jieħdu post mazzarelli li kien hawn qabilhoml x'għandna2 aħbarijiet editorjal X'għandna mid-dinja2 X'se naraw2. ħarġa 9 kulur 2 poeżija gallerija iċ-ċipress Falko — ALJENI Nilagħbu tikka L Daħħal membru TżrirĊ aktar aħbarijiet ritratt ta' Arrrotd oll, Ktieb Ġdid I ĦEJ Ħuttafl Ma nafx intom imma lili s-sajf iraqqadnil Mnm'alla tidħol il-ħarifa biex nerġgħu nqumu fuq tagħna u nneħħu l-ħedla tas-sajf. , Ħafna għasafar ilhom li neħħewha l-ħedla u passew lejn l-Afrika. Xi għasafar jibdew ipassu anke f'Lulju, speċjalment dawk li ma jkunux bejtu u allura ma tantx ikollhom x'jagħmlu. Aħna hawn Malta malajr nindunaw . litkun bdiet il-passa għax minn Malta jgħaddu miljuni ta' għasafar. Pajjiżna huwa waħda mill- highwavs tal-passa. Għaliex tgħid2 X'għandha Malta speċjali li jiġbed lill-għasafar2 Li għandha speċjali hu li qiegħda f'parti r 7 dejqa tal-Bahar Mediterran. Ħafna għasafar ok nieżel ji għ à $ $ ieb, għax jibżgħu jtiru minn fuq il-baħar għax ma jkunux ikissirtintiri jistgħu jinżlu jistrieħu. Għalhekk biex jaqsmu l-Mediterran ħafna minnhom jgħaddu jew minn Spanja (fil-punent). jew mit-Turkija (fil-Ivant) għax hemmhekk il-Mediterran jagħlaq kważi għal kollox. Ħafna jgħaddu wkoll min-nofs tal-Mediterran, għax l-Italja, Sqallija u Malta jservuhom ta' pont. Ħafna għasafar li jżuru Malta fil-passa jdumu biss ftit sigħat jew ġranet, kemm jistrieħu, jorqdu raqda' u forsi jieklu xi ħaġa - bħal karozzi li spiċċalhom il-fjuwil u jieqfu fil-pompa biex jerġgħu jimlew it-tankl Ċaw ċaw ħbieb u żommu s-sensi kollha miftuħin għan-natura Victor Falzon L-Editur 7/ Jien nieżel ukoll għax bi A, ngħas… U Ix-xorbett (golden samphire Limbardia crithmoides) hija pjanta li tikber viċin ix-xtut. Tagħmel $ weraq qishom swaba' li fihom taħżen l-ilma matul ix-xitwa biex imbagħad fin-nixfa tas-sajf : ikollha x'tixrob. Fil-ħarifa (bħalissa) x-xorbett jagħmel ħafna fjuri sofor. Il-fjuri tax-xorbett qishom tal-lellux imma iżgħar u bil-petali iktar irqaq. Dil-pjanta tarmi riħa li tfakkrek fil-baħar, u mid-dehra l-insetti togħġobhom dir-riħa għax ix-xorbett iżuruh ħafna naħal, żnażan, ħanfus u friefet. (Ritratt ta' Victor Falzon) Il-kumitat ta' Klabb Ħuttaf Jason Aloisio, Matthew Borg Cardona, Desirċe Falzon, Svivia Falzon, Victor Falzon u Kathleen Mamo. indirizz BirdLife Malta, 57/28 Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex XBX 1120 tel 21347644 / 21347645 imejl info 0 birdlifemalta.org imejl tal-magażin il-huttafae birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-18. Norganizzaw ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, u nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin il-Ħuttafa kull xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt xi attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm3 (€6.99) fis-sena. Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat sakemm mhux għal skop kummerċjali u basta jissemma' isem il-magażin u tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. Publikazzjoni BirdLife Malta, Ottubru 2007 2: Disinn u produzzjoni Victor Falzon 9: Stampat għand Poulton's Print Shop karta (i) riċiklata 'Aħbar tajba għall- 'kondor ku Lil Arnold Schwarzenegger forsi tafuh minn films famużi bħal The Terminator u Kindergarten Cop. California, l-iktar stat sinjur fl-iStati Uniti. A Għalkemm qiegħed fil-gvern tal-President fejn jgħix tipo fe l-Amerka ta' Fuq George Bush (li xeba' jikkawża diżastri ħabitat wesgħat b'foresti jew makkja, ambjentali), Schwarzenegger qiegħed fuq spiss qalb irdum u għoljiet. quddiem fil-ġlieda favur l-ambjent, u ġmielu tul sa 135ċm jgħaddi liġijiet kontra t-tniġġis u l-global fetħa. xi 280ċm warming. lewn iswed b' żewġ faxex bojod Issa ħareġ liġi ġdida, li fiha l- ikel. fdalijiet ta' annimali mejtin kaċċaturi ma jistgħux jibqgħu J: problemi. kaċċa, ivvelenar jużaw ċomb fl-iskrataċ. Iċ-ċomb status. rarissmu u fil-periklu li jinqered huwa velenuż u meta jispiċċa fl-art, spiss isibuh l-annimali, jibilgħuh u jmutu. Fost dawn il-vittmi hemm il-kondor kalifornjan. Il-kondor kalifornjan huwa tajra kbira li ftit snin xilu kważi spiċċa mid-dinja - fl-1987 kien baqa' biss sitta fis-selvaġġl L-ambjentalisti bdew proġett kbir u għali immens biex irabbu l-frieħ ta' dit-tajra u jitilquhom fis-selvaġġ. Wara ħafna sforzi, spejjeż u anke qtigħ il-qalb, il-kondor irnexxielhom isalvawh u ftit ftit l-ispeċi qed terġa' tieħu r-ruħ u n-numru diġà tela' għal xi 70. Imma xorta xi kondor għadhom imutu vvelenati biċ-ċomb li jibilgħu. Issa bil-liġi l- ġdida l-kondor issolvietlu problema kbira. Mhux ta' b'xejn li l-Audubon Societv (il- — BirdLife fl-iStati Uniti) ferħana se ttir. Il-gvern ta' l-Uganda ħassar pjanijiet li j kellu biex jeqred il-MABIRA rainforest. Dil- foresta hija kbira 300km', jiġifieri kważi daqs il-Gżejjer Maltin. Ilha mħarsa mill-1932, imma l-gvern t'hemm xorta kien iddeċieda li 7 jbigħha biex l-art tinżera' għall-biofuel. Il-poplu ta' l-Uganda xejn m'għoġbitu l- idea u saru protesti kbar li fihom anke mietu 1 n-nies. Barra l-protesti, il-gvern irċieva wkoll kważi 2 miljun imejl minn 111 pajjiż differentil U fl-aħħar ħa pass għaqli… u ċedal F'Mabira jgħixu ħafna annimali rari, fosthom għasafar, mammiferi (inkluż xadini rari bħall-crested mangabev Lophocebus ugandae), rettili u insetti. Il-foresta tiġbed fe ukoll lejha ħafna turisti li jfittxu l-ġmiel 4 naturali tal-pajjiżi li jżuru. karta (3) riċiklata Tesaġera Il-Ħuttafa 822 Settembru - Ottubru 2007 Pa, inti Bħal daż-żmien ipassu l-borok (papri slavaġ), l-aktar minn fuq il-baħar. Kultant niltaqa' ma' tfal li jistagħġbu meta ngħidilhom li l-papri jtiru. Fil-fatt il-papri slavaġ għandhom titjira b'saħħitha u veloċi ħafna. Fiż-żewġ riservi tal-BirdLife, L-Għadira u s-Simarm spiss jitfaċċaw xi waħdiet jew xi qatgħa żgħira borok. Nagħtu daqqa t'għajn lejn tnejn minnhom. il-palettuna is-sarsella Mhix xi borka komuni; imma faċli tagħrafha. Għandha l-munqar kbir u ċatttant li jagħtiha dehra mhux tas-soltu. Dan tużah biex tferkex bih fit-tajn u l-ilma minn fejn issib x'tiekol. Ir-raġel għandu rasu u għonqu ħodor, għalkemm f'xi żminijiet jidhru suwed. Fil- palettuna jispikkaw ukoll l-għajnejn sofor. Il- mara, bħall-bqija tal-borok nisa, tkun kannella. Jekk tinzerta xi par l- l-Għadira jewi is-Simar, tarahom dejjem flimkien, qishom qed jibżgħu li jitilfu 'l xulxini (Għasafar Madwarna p 13) Mill-iskars immorru għall-komuni, għax is- sarsella tidher fi qtajjiet kbar, s'intendi l-aktar fuq il-baħar. Fir-riservi ta' l-Għadira u s-Simar mhux daqshekk diffiċli li tinzerta xi waħda jew qatgħa żgħira. Is-sarsella hija l-iżgħar borka li tidher f'Malta. Fi żmien in-namra r-raġel ikun sabiħ ferm, b'rasu ħadra u maskla ħadranija. Qrib denbu jkollu dabra kbira ta' lewn isfar jgħajjat. Fil-ħarifa jkun kannella bħall-mara, għalhekk jintgħaraf mid-daqs (mhux wisq ikbar minn ħamiema) u l-faxx aħdar ileqq mal- ġenb tal-ġwienaħ. (Għasafar Madwarna p 11) L-istampi t'hawn fuq meħudin mill-ktieb Għasafar Madwarna (fil-ktieb qegħdin bil-kulur). Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l- berdwoċing minn età żgħira. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u stampi bil-kulur minn qoxra sa qoxra. U jiswa Lm2.05 (€4.78) bissl Jekk għad m'għandekx… x'qed tistenna7 Ċemplilna fuq 21347644/5 u ordna wieħed. karta £9 riċiklata 'Aħbar tajba għall- 'kondor ku Lil Arnold Schwarzenegger forsi tafuh minn films famużi bħal The Terminator u Kindergarten Cop. California, l-iktar stat sinjur fl-iStati Uniti. A Għalkemm qiegħed fil-gvern tal-President fejn jgħix tipo fe l-Amerka ta' Fuq George Bush (li xeba' jikkawża diżastri ħabitat wesgħat b'foresti jew makkja, ambjentali), Schwarzenegger qiegħed fuq spiss qalb irdum u għoljiet. quddiem fil-ġlieda favur l-ambjent, u ġmielu tul sa 135ċm jgħaddi liġijiet kontra t-tniġġis u l-global fetħa. xi 280ċm warming. lewn iswed b' żewġ faxex bojod Issa ħareġ liġi ġdida, li fiha l- ikel. fdalijiet ta' annimali mejtin kaċċaturi ma jistgħux jibqgħu J: problemi. kaċċa, ivvelenar jużaw ċomb fl-iskrataċ. Iċ-ċomb status. rarissmu u fil-periklu li jinqered huwa velenuż u meta jispiċċa fl-art, spiss isibuh l-annimali, jibilgħuh u jmutu. Fost dawn il-vittmi hemm il-kondor kalifornjan. Il-kondor kalifornjan huwa tajra kbira li ftit snin xilu kważi spiċċa mid-dinja - fl-1987 kien baqa' biss sitta fis-selvaġġl L-ambjentalisti bdew proġett kbir u għali immens biex irabbu l-frieħ ta' dit-tajra u jitilquhom fis-selvaġġ. Wara ħafna sforzi, spejjeż u anke qtigħ il-qalb, il-kondor irnexxielhom isalvawh u ftit ftit l-ispeċi qed terġa' tieħu r-ruħ u n-numru diġà tela' għal xi 70. Imma xorta xi kondor għadhom imutu vvelenati biċ-ċomb li jibilgħu. Issa bil-liġi l- ġdida l-kondor issolvietlu problema kbira. Mhux ta' b'xejn li l-Audubon Societv (il- — BirdLife fl-iStati Uniti) ferħana se ttir. Il-gvern ta' l-Uganda ħassar pjanijiet li j kellu biex jeqred il-MABIRA rainforest. Dil- foresta hija kbira 300km', jiġifieri kważi daqs il-Gżejjer Maltin. Ilha mħarsa mill-1932, imma l-gvern t'hemm xorta kien iddeċieda li 7 jbigħha biex l-art tinżera' għall-biofuel. Il-poplu ta' l-Uganda xejn m'għoġbitu l- idea u saru protesti kbar li fihom anke mietu 1 n-nies. Barra l-protesti, il-gvern irċieva wkoll kważi 2 miljun imejl minn 111 pajjiż differentil U fl-aħħar ħa pass għaqli… u ċedal F'Mabira jgħixu ħafna annimali rari, fosthom għasafar, mammiferi (inkluż xadini rari bħall-crested mangabev Lophocebus ugandae), rettili u insetti. Il-foresta tiġbed fe ukoll lejha ħafna turisti li jfittxu l-ġmiel 4 naturali tal-pajjiżi li jżuru. karta (3) riċiklata Tesaġera Il-Ħuttafa 822 Settembru - Ottubru 2007 Pa, inti Bħal daż-żmien ipassu l-borok (papri slavaġ), l-aktar minn fuq il-baħar. Kultant niltaqa' ma' tfal li jistagħġbu meta ngħidilhom li l-papri jtiru. Fil-fatt il-papri slavaġ għandhom titjira b'saħħitha u veloċi ħafna. Fiż-żewġ riservi tal-BirdLife, L-Għadira u s-Simarm spiss jitfaċċaw xi waħdiet jew xi qatgħa żgħira borok. Nagħtu daqqa t'għajn lejn tnejn minnhom. il-palettuna is-sarsella Mhix xi borka komuni; imma faċli tagħrafha. Għandha l-munqar kbir u ċatttant li jagħtiha dehra mhux tas-soltu. Dan tużah biex tferkex bih fit-tajn u l-ilma minn fejn issib x'tiekol. Ir-raġel għandu rasu u għonqu ħodor, għalkemm f'xi żminijiet jidhru suwed. Fil- palettuna jispikkaw ukoll l-għajnejn sofor. Il- mara, bħall-bqija tal-borok nisa, tkun kannella. Jekk tinzerta xi par l- l-Għadira jewi is-Simar, tarahom dejjem flimkien, qishom qed jibżgħu li jitilfu 'l xulxini (Għasafar Madwarna p 13) Mill-iskars immorru għall-komuni, għax is- sarsella tidher fi qtajjiet kbar, s'intendi l-aktar fuq il-baħar. Fir-riservi ta' l-Għadira u s-Simar mhux daqshekk diffiċli li tinzerta xi waħda jew qatgħa żgħira. Is-sarsella hija l-iżgħar borka li tidher f'Malta. Fi żmien in-namra r-raġel ikun sabiħ ferm, b'rasu ħadra u maskla ħadranija. Qrib denbu jkollu dabra kbira ta' lewn isfar jgħajjat. Fil-ħarifa jkun kannella bħall-mara, għalhekk jintgħaraf mid-daqs (mhux wisq ikbar minn ħamiema) u l-faxx aħdar ileqq mal- ġenb tal-ġwienaħ. (Għasafar Madwarna p 11) L-istampi t'hawn fuq meħudin mill-ktieb Għasafar Madwarna (fil-ktieb qegħdin bil-kulur). Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l- berdwoċing minn età żgħira. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u stampi bil-kulur minn qoxra sa qoxra. U jiswa Lm2.05 (€4.78) bissl Jekk għad m'għandekx… x'qed tistenna7 Ċemplilna fuq 21347644/5 u ordna wieħed. karta £9 riċiklata Il-Ħuttafa 82 9 Settembru - Ottubru. Wied Qannotta qiegħed bejn il-Mosta u Klabb. Ħuttaf l-għolja tal-Wardija, jiftaħ ħdejn Burmarrad u jibqa' sejjer is-Salini. Issa li tafu fejn hu, tajjeb li tmorru s'hemm. Mela għax:ma tiġux magħnal Għax dil- ħarifa aħna tal-Klabb sejrin passiġġata f'dawk l-inħawi biex napprezzaw l- għasafar u n-natura. data: il-Ħadd 25 Novembru 2007 niltaqgħu: ħdejn Scotts ta' Burmarrad ħin: 8.30am niġu lura: xi 11.30am jew nofsinhar età: membri kollha merfħiba Jiena membru fi Klabb Ħuttaf, Fejn tgħallimt nofs dak li naf. Fuq is-siġar u l-fjuri, Imżewgin bl-isbaħ kuluri. Attivitajiet nagħmlu bil-bosta, Kemm qalb il-kampanja u kemm qrib il-kosta. Nieħdu ħafna pjaċir u gost, Fejn nibqgħu imbellha bil-meravilja ta' kull post. Ħarġa minnhom kienet fuq iċ-ċief, Li msieken, ġieli jeħlu ma' xi xlief. Għalhekk fuq il-baħar, lejn Għawdex morna, Fejn l-irdum Ta' Ċenċ kollu dorna. Desirċe Falzon L-Għasfur ta' San Martin (kingfisher) huwa żgħir fid-daqs imma kbir fil-kuluri Jekk tixtieq tara wieħed aqbeż qabża sas-Simar jew sa l-Għadira, u bi ftit paċenzja, u jekk tkun b'xortik għandek tara wieħed… Biex tagħti kulur lill- istampa, ara pġ 2. miftuħin għall- friefet tal-ħarifa, L għall-farfett tal- kromb, tal- ħurrieq, tal-kaboċċi, 1 tas-silla u dan f tar-ritratt: il- farfett tax-xewk. x'erba' versi dawkli X'unur għall-klabb għażiż tagħna. . Iċ-ċief, filgħodu fuq il-baħar ikun idur, U malli jara xi ħuta lejha jmur. Jgħaddas rasu fl-ilma biex jaqbad il-ħuta, Li ġieli tkun bajda karti u ġieli sewda tuta. Grazzil Fil-bidu rajniehom 'l hemm u'l hawn imferrxin, Iżda x'ħin ersaqna lejhom kienu ħafna u ma kinux imgerrxin. Filli jtiru u filli bil-qiegħda, Fejn iħares lejhom, kulħadd heda. karta (7) riċiklata Il-Ħittafa 82: Settembru - Ottubru'2007 — bagħtulna tpinġijiet jew ritratti naturali tagħkom ħalli nġibuhom fil-GALLERIJA. farruġ daqquqa tat- toppu Pamela Bezzina 10 tas-siġar Dorianne ,. għasfur tal-belt Daphne Xuereb 14 domestiċi. — £ Bl-Għeruq u x-Xniexel Ħarsa lejn is-siġar Maltin IC-ĠI p ressa Cupressus sempervirens ITALIAN CVPRESS, MEDITERRANEAN CVPRESS Iċ-ċipressa hija - waħda mill-erba' siġriet 7 koniferi Maltin li jikbru $ f'pajjiżna. It-tlieta l-oħrajn 4 huma l-GĦARGĦAR, il- ĠNIEPRU u ż-ŻNUBER. Iċ-ċipressa għandha żewġt forom ewlenin: waħda jgħidulha TAL- B i MUSMAR, li għandha elBOrimitt p forma piramidali, u l-oħra jgħidulha TAL-MIFTUĦ għax dlielha huma aktar mimdudin u tifforma tinda wiesgħa. Il-weraq huwa żgħir ħafna, imħaxken mal-fergħa u tant huwa aħdar skur li fix-xemx kważi taħsibha sewda. Il-prinjoli huma forma ta' blalen li meta jinfetħu jwaqqgħu żerriegħa żgħira. Din is-siġra hawn min jgħidilha wkoll TAL-MILIED. Jgħidulha hekk għax qisha siġra tal-Milied u fil-fatt spiss tiżżejjen għall-Milied. Dnub li għadek issib xi boloh li kif joqrob il-Milied imorru jaqtgħu xi ċipressa-- li min jaf kemm snin damet biex kibret - biex 'iżejnu' biha għal ftit jiem. Li taqta' ċ-ċipress huwa kontra l-liġi għax dis-siġra ilha mħarsa mill-1949. — Jgħidulha wkoll TAĊ-ĊIMITERJU. Dan għaliex fil-kultura Greko-Rumana ċ-ċipressa hija simbolu tal-qawmien: mill- mewt. Għalhekk fiċ-ċimiterji dis-siġra tħawlu ħafna minnha, speċjalment il-forma Tal- Musmar. Dan ġara mal- Mediterran kollu, inkluż fiċ- ċimiterji Malta. Anke fiċ- ċimiterju ta' Kemmuna hemm erba' ċipressietl L-injam taċ-ċipress kien jintuża għall-bini tax-xwieni u tad-djar kif ukoll ta' l- għamara tad-djar peress li hu b'saħħtu, ifuħ u jdum ma jsewwes. Iċ-ċipressa tiflaħ għar-riħ, basta mhux bir- raxx tal-baħar; u tintuża bħala Iqugħ ir-riħ u għall- masġar kenni. Tiflaħ ukoll għan-nixfa u għalhekk fit- tmasġir tintuża bħala siġra tal-bidu. F'pajjiżna ilha tintuża - aktarx li xi siġar li hemm Sant'Anton għandhom mat-370 sena. Nafu wkoll li f'Wied Ħażrun kien hemm ċipressa fl-1621. Fl-aħħar 50 sena din is-siġra ntużat mhux ħażin fit- tmasġir. karta €) riċiklata Il-Ħuttafa 82 9 Settembru - Ottubru. Wied Qannotta qiegħed bejn il-Mosta u Klabb. Ħuttaf l-għolja tal-Wardija, jiftaħ ħdejn Burmarrad u jibqa' sejjer is-Salini. Issa li tafu fejn hu, tajjeb li tmorru s'hemm. Mela għax:ma tiġux magħnal Għax dil- ħarifa aħna tal-Klabb sejrin passiġġata f'dawk l-inħawi biex napprezzaw l- għasafar u n-natura. data: il-Ħadd 25 Novembru 2007 niltaqgħu: ħdejn Scotts ta' Burmarrad ħin: 8.30am niġu lura: xi 11.30am jew nofsinhar età: membri kollha merfħiba Jiena membru fi Klabb Ħuttaf, Fejn tgħallimt nofs dak li naf. Fuq is-siġar u l-fjuri, Imżewgin bl-isbaħ kuluri. Attivitajiet nagħmlu bil-bosta, Kemm qalb il-kampanja u kemm qrib il-kosta. Nieħdu ħafna pjaċir u gost, Fejn nibqgħu imbellha bil-meravilja ta' kull post. Ħarġa minnhom kienet fuq iċ-ċief, Li msieken, ġieli jeħlu ma' xi xlief. Għalhekk fuq il-baħar, lejn Għawdex morna, Fejn l-irdum Ta' Ċenċ kollu dorna. Desirċe Falzon L-Għasfur ta' San Martin (kingfisher) huwa żgħir fid-daqs imma kbir fil-kuluri Jekk tixtieq tara wieħed aqbeż qabża sas-Simar jew sa l-Għadira, u bi ftit paċenzja, u jekk tkun b'xortik għandek tara wieħed… Biex tagħti kulur lill- istampa, ara pġ 2. miftuħin għall- friefet tal-ħarifa, L għall-farfett tal- kromb, tal- ħurrieq, tal-kaboċċi, 1 tas-silla u dan f tar-ritratt: il- farfett tax-xewk. x'erba' versi dawkli X'unur għall-klabb għażiż tagħna. . Iċ-ċief, filgħodu fuq il-baħar ikun idur, U malli jara xi ħuta lejha jmur. Jgħaddas rasu fl-ilma biex jaqbad il-ħuta, Li ġieli tkun bajda karti u ġieli sewda tuta. Grazzil Fil-bidu rajniehom 'l hemm u'l hawn imferrxin, Iżda x'ħin ersaqna lejhom kienu ħafna u ma kinux imgerrxin. Filli jtiru u filli bil-qiegħda, Fejn iħares lejhom, kulħadd heda. karta (7) riċiklata Il-Ħittafa 82: Settembru - Ottubru'2007 — bagħtulna tpinġijiet jew ritratti naturali tagħkom ħalli nġibuhom fil-GALLERIJA. farruġ daqquqa tat- toppu Pamela Bezzina 10 tas-siġar Dorianne ,. għasfur tal-belt Daphne Xuereb 14 domestiċi. — £ Bl-Għeruq u x-Xniexel Ħarsa lejn is-siġar Maltin IC-ĠI p ressa Cupressus sempervirens ITALIAN CVPRESS, MEDITERRANEAN CVPRESS Iċ-ċipressa hija - waħda mill-erba' siġriet 7 koniferi Maltin li jikbru $ f'pajjiżna. It-tlieta l-oħrajn 4 huma l-GĦARGĦAR, il- ĠNIEPRU u ż-ŻNUBER. Iċ-ċipressa għandha żewġt forom ewlenin: waħda jgħidulha TAL- B i MUSMAR, li għandha elBOrimitt p forma piramidali, u l-oħra jgħidulha TAL-MIFTUĦ għax dlielha huma aktar mimdudin u tifforma tinda wiesgħa. Il-weraq huwa żgħir ħafna, imħaxken mal-fergħa u tant huwa aħdar skur li fix-xemx kważi taħsibha sewda. Il-prinjoli huma forma ta' blalen li meta jinfetħu jwaqqgħu żerriegħa żgħira. Din is-siġra hawn min jgħidilha wkoll TAL-MILIED. Jgħidulha hekk għax qisha siġra tal-Milied u fil-fatt spiss tiżżejjen għall-Milied. Dnub li għadek issib xi boloh li kif joqrob il-Milied imorru jaqtgħu xi ċipressa-- li min jaf kemm snin damet biex kibret - biex 'iżejnu' biha għal ftit jiem. Li taqta' ċ-ċipress huwa kontra l-liġi għax dis-siġra ilha mħarsa mill-1949. — Jgħidulha wkoll TAĊ-ĊIMITERJU. Dan għaliex fil-kultura Greko-Rumana ċ-ċipressa hija simbolu tal-qawmien: mill- mewt. Għalhekk fiċ-ċimiterji dis-siġra tħawlu ħafna minnha, speċjalment il-forma Tal- Musmar. Dan ġara mal- Mediterran kollu, inkluż fiċ- ċimiterji Malta. Anke fiċ- ċimiterju ta' Kemmuna hemm erba' ċipressietl L-injam taċ-ċipress kien jintuża għall-bini tax-xwieni u tad-djar kif ukoll ta' l- għamara tad-djar peress li hu b'saħħtu, ifuħ u jdum ma jsewwes. Iċ-ċipressa tiflaħ għar-riħ, basta mhux bir- raxx tal-baħar; u tintuża bħala Iqugħ ir-riħ u għall- masġar kenni. Tiflaħ ukoll għan-nixfa u għalhekk fit- tmasġir tintuża bħala siġra tal-bidu. F'pajjiżna ilha tintuża - aktarx li xi siġar li hemm Sant'Anton għandhom mat-370 sena. Nafu wkoll li f'Wied Ħażrun kien hemm ċipressa fl-1621. Fl-aħħar 50 sena din is-siġra ntużat mhux ħażin fit- tmasġir. karta €) riċiklata 'Il-Ħuttafa 82 Settembru — Ottubru 2007 1 Ħbieb Falkuni, Kemm rajtu tajr tal- priża f'Settembru7 Il- ħarifa huwa żmien fejn l- għasafar jerġgħu lura lejn l-Afrika. L-għasafar ' jieħdu diversi rotot biex jaslu fid-destinazzjoni tagħhom u Malta qiegħda f'waħda minnhom. Għasafar li jinżlu mill-Italja għal Sqallija jistgħu jgħaddu minn fuq Malta biex jibqgħu sejrin lejn it-Tuneżija. Għalhekk postijiet bħall-Buskett huma importanti ħafna. Dawn l-għasafar ifittxu ' s-siġar biex jorqdu u jistrieħu wara l-vjaġġ minn fuq il-baħar. Barra minn hekk il- Buskett huwa żona protetta, jiġifieri ma tistax issir kaċċa fih. Perċ bil-meravilji tan-natura qatt ma tista' tobsor x'se tara. Darba minnhom mill-Għolja tas-Salib (qrib ħafna l-Buskett) fil-bidu ta' Settembru rajna arpa (osprev) ġejja mill-Ivant u sejra dritt lejn il-Buskett. Għaddiet fil-qrib ħafna tal-berdwoċers u stajna naraw xi ħaġa mhux tas-soltul F'saqajha kienet qiegħda ġġor ħuta mdaqqsa, li x'aktarx irnexxielha taqbad mill-baħar. L-arpa rajnieha nieżla għal fuq siġra fil-wied tal-Buskett biex tkun tista' tiekol il-ħuta bil-kwiet. Mhix ħaġa komuni li tara xena bħal din. In-natura għandha ħafna x'toffri, anke fil-gżejjer żgħar ta' Malta. Toħroġ kemm toħroġ fil-kampanja dejjem tistgħu taraw xi ħaġa ġdida. Saħħa Matthew Borg Cardona Ko-ordinatur Falko l-ikel ta' l-arpa huwa l-ħut l data: il-Ħadd 18 Nov 2007 Z niltaqgħu: ċ-Ċirkewwa ħin: 8.30am età: membri Falko 13.- ċemplu: Matthew - 99886811 ġibu: ikel u xorb karta ( riċiklata '' xuxet San Ġwann kemm għandna nħarsu l-pjanti u annimali ta' madwarna. Temmnu li waħda mill-ikbar problemi ambjentali qarsu ġejja minn pjanti u annimali stess71 Fihom infushom l-annimali u l- pjanti m'għandhom xejn ħażin. Il- ħażin huwa meta l-bniedem iċaqlaqhom minn post għall-ieħor, Tgħiduli: X'fiha b'daqshekk2 Il-problemi b'dan iċ-ċaqliq ta' speċi huma diversi. L-ewwelnett, speċi mdaħħlin f'post ġdid se jikkompetu ma' l-ispeċi 'indiġeni. Barra mill-ambjent naturali tagħhom, l-ispeċi 'aljeni spiss ikollhom vantaġġ għax ma jsibux x'jikkontrollahom, bħal predaturi. B'hekk jintilef il-bilanċ li kien hemm fl-ekosistema u spiss ibatu l-ispeċi tal-post. ' GWAJ FIL-HAWAIL Wieħed. mill-ikbar diżastri ambjentali li ġraw mill-indħil ta' speċi aljeni seħħ fil-gżejjer Hawaii. Il- Hawaii darba kellhom biodiversità kbira u unika. Minħabba i predaturi, bħal sriep, qatt ma waslu l-Hawali, xi għasafar u insetti tilfu l-bżonn li jtiru u biż-żmien ġwinħajhom ċkienu u ma baqgħux tajbin għat-titjir. Minħabba li ċerti insetti bħal nemiel L-iktar 8 speċi invażivi tad-dinja ecrazvant : s brown tree snake e small Indian mongoose e Nile perch ma waslux fil-Hawaii, diversi pjanti tilfu l-bżonn li jipproteġu l-weraq, u għalhekk biż-żmien spiċċalhom ix- xewk. Kollox kien ward u żahar… sakemm tfaċċa l-bniedemi Mal-wasla tal-bniedem inbidel kollox. Man-nies daħlu fil-Hawaili diversi insetti, ġrieden, għasafar, ħnieżer, klieb, qtates, fniek u annimali oħrajn. Dawn għamlu ħerba mill-flora u l-fawna tal-Hawali, li ftit kellhom difiża. In-nies ġabu wkoll u telqu (jew ħarbulhom) sriep, li qerdu ħafna speċi ta' għasafar, ħafna minnhom endemiċi. It-354 speċi indiġeni ta' dubbien Drosophila qed jinqerdu minħabba li ddaħħlu insetti oħrajn. Diversi pjanti qed jintilfu minħabba pjanti oħrajn, bħall-banana poka vine. Il- lista ta' diżastri hija twila ħafna, u għadha qed tikber. IL-KAŻ TA' L-INDJAN Każ ieħor klassiku huwa l-każ tal-mangusta Indjana (Indian mongoose). Dan daħħluh apposta f'xi pajjiżi suppost biex jikkontrolla l- ġrieden u firien. Perċd min daħħlu nesa dettal importanti: il-mangusta toħroġ bi nhar, waqt li l-firien joħorġu bil-lejll Li ġara kien li flok il-firien, il- mangusta daret għal speċi indiġeni u qerdet ħafna minnhoml Il-problema ta' flora u fawna aljeni qed taffettwa l-ekosistemi kollha tad-dinja, u tiġri anke f'Malta. karta €) riċiklata Tafu li żewġ pjanti komuni ħafna fil-pajsaġġ Malti mhumiex Maltin7 Il- QARSU nġab mill-Afrika t'Isfel u s- siġra ta' lEWKALIPTUS inġabet mill-Awstralja. Għadna lanqas nafu l-ħsara kollha li għamlu dawn l-aljeni lill-flora indiġena. L-ewkaliptus, per eżempju, fiha kimika li ma tħallix pjanti oħrajn jikbru viċin tagħha. Speċi oħra li malajr tinvadi l-ambjent hija XUXET SAN ĠWANN, li qed tinfirex fl-ekosistema speċjalment ta' l-irdumijiet. L-intenzjonijiet tal-bniedem meta jdaħħal: pjanti jew annimali s-soltu jkunu tajbin, u mhux bi ħsieb vandalu. Imma li ddaħħal annimal jew pjanta aljena huwa dejjem riskju kbir li spiss ikollu konsegwenzi koroh għall-flora u fawna indiġena. Imma ftit ftit qed nitgħallmu. lllum-il ġurnata f'ħafna pajjiżi d- dwana tagħmel kontrolli kbar fuq l- importazzjoni ta' pjanti u annimali. Diġà saret ħafna ħsara u rridu noqogħdu attenti li ma nkabbrux il- problema. Irridu niftakru li n-natura kienet taf x'inhi tagħmel meta poġġiet ċerti speċi f'postijiet u mhux f'oħrajni 'indiġenu: annimal jew pjanta li dejjem kien jinsab f'post, eż: ir-rand indiġenu għal Malta Żaljen: annimal jew pjanta li nġab minn art oħra, eż: il-kamaleonti huwa aljen għal Malta, għax ġabuh in-nies mill-Afrika ta' Fuq. endemiku: annimal jew pjanta li ssibhom biss f'post wieħed, eż: widnet il-baħar hija endemika għall-Gżejjer Maltin. 'Il-Ħuttafa 82 Settembru — Ottubru 2007 1 Ħbieb Falkuni, Kemm rajtu tajr tal- priża f'Settembru7 Il- ħarifa huwa żmien fejn l- għasafar jerġgħu lura lejn l-Afrika. L-għasafar ' jieħdu diversi rotot biex jaslu fid-destinazzjoni tagħhom u Malta qiegħda f'waħda minnhom. Għasafar li jinżlu mill-Italja għal Sqallija jistgħu jgħaddu minn fuq Malta biex jibqgħu sejrin lejn it-Tuneżija. Għalhekk postijiet bħall-Buskett huma importanti ħafna. Dawn l-għasafar ifittxu ' s-siġar biex jorqdu u jistrieħu wara l-vjaġġ minn fuq il-baħar. Barra minn hekk il- Buskett huwa żona protetta, jiġifieri ma tistax issir kaċċa fih. Perċ bil-meravilji tan-natura qatt ma tista' tobsor x'se tara. Darba minnhom mill-Għolja tas-Salib (qrib ħafna l-Buskett) fil-bidu ta' Settembru rajna arpa (osprev) ġejja mill-Ivant u sejra dritt lejn il-Buskett. Għaddiet fil-qrib ħafna tal-berdwoċers u stajna naraw xi ħaġa mhux tas-soltul F'saqajha kienet qiegħda ġġor ħuta mdaqqsa, li x'aktarx irnexxielha taqbad mill-baħar. L-arpa rajnieha nieżla għal fuq siġra fil-wied tal-Buskett biex tkun tista' tiekol il-ħuta bil-kwiet. Mhix ħaġa komuni li tara xena bħal din. In-natura għandha ħafna x'toffri, anke fil-gżejjer żgħar ta' Malta. Toħroġ kemm toħroġ fil-kampanja dejjem tistgħu taraw xi ħaġa ġdida. Saħħa Matthew Borg Cardona Ko-ordinatur Falko l-ikel ta' l-arpa huwa l-ħut l data: il-Ħadd 18 Nov 2007 Z niltaqgħu: ċ-Ċirkewwa ħin: 8.30am età: membri Falko 13.- ċemplu: Matthew - 99886811 ġibu: ikel u xorb karta ( riċiklata '' xuxet San Ġwann kemm għandna nħarsu l-pjanti u annimali ta' madwarna. Temmnu li waħda mill-ikbar problemi ambjentali qarsu ġejja minn pjanti u annimali stess71 Fihom infushom l-annimali u l- pjanti m'għandhom xejn ħażin. Il- ħażin huwa meta l-bniedem iċaqlaqhom minn post għall-ieħor, Tgħiduli: X'fiha b'daqshekk2 Il-problemi b'dan iċ-ċaqliq ta' speċi huma diversi. L-ewwelnett, speċi mdaħħlin f'post ġdid se jikkompetu ma' l-ispeċi 'indiġeni. Barra mill-ambjent naturali tagħhom, l-ispeċi 'aljeni spiss ikollhom vantaġġ għax ma jsibux x'jikkontrollahom, bħal predaturi. B'hekk jintilef il-bilanċ li kien hemm fl-ekosistema u spiss ibatu l-ispeċi tal-post. ' GWAJ FIL-HAWAIL Wieħed. mill-ikbar diżastri ambjentali li ġraw mill-indħil ta' speċi aljeni seħħ fil-gżejjer Hawaii. Il- Hawaii darba kellhom biodiversità kbira u unika. Minħabba i predaturi, bħal sriep, qatt ma waslu l-Hawali, xi għasafar u insetti tilfu l-bżonn li jtiru u biż-żmien ġwinħajhom ċkienu u ma baqgħux tajbin għat-titjir. Minħabba li ċerti insetti bħal nemiel L-iktar 8 speċi invażivi tad-dinja ecrazvant : s brown tree snake e small Indian mongoose e Nile perch ma waslux fil-Hawaii, diversi pjanti tilfu l-bżonn li jipproteġu l-weraq, u għalhekk biż-żmien spiċċalhom ix- xewk. Kollox kien ward u żahar… sakemm tfaċċa l-bniedemi Mal-wasla tal-bniedem inbidel kollox. Man-nies daħlu fil-Hawaili diversi insetti, ġrieden, għasafar, ħnieżer, klieb, qtates, fniek u annimali oħrajn. Dawn għamlu ħerba mill-flora u l-fawna tal-Hawali, li ftit kellhom difiża. In-nies ġabu wkoll u telqu (jew ħarbulhom) sriep, li qerdu ħafna speċi ta' għasafar, ħafna minnhom endemiċi. It-354 speċi indiġeni ta' dubbien Drosophila qed jinqerdu minħabba li ddaħħlu insetti oħrajn. Diversi pjanti qed jintilfu minħabba pjanti oħrajn, bħall-banana poka vine. Il- lista ta' diżastri hija twila ħafna, u għadha qed tikber. IL-KAŻ TA' L-INDJAN Każ ieħor klassiku huwa l-każ tal-mangusta Indjana (Indian mongoose). Dan daħħluh apposta f'xi pajjiżi suppost biex jikkontrolla l- ġrieden u firien. Perċd min daħħlu nesa dettal importanti: il-mangusta toħroġ bi nhar, waqt li l-firien joħorġu bil-lejll Li ġara kien li flok il-firien, il- mangusta daret għal speċi indiġeni u qerdet ħafna minnhoml Il-problema ta' flora u fawna aljeni qed taffettwa l-ekosistemi kollha tad-dinja, u tiġri anke f'Malta. karta €) riċiklata Tafu li żewġ pjanti komuni ħafna fil-pajsaġġ Malti mhumiex Maltin7 Il- QARSU nġab mill-Afrika t'Isfel u s- siġra ta' lEWKALIPTUS inġabet mill-Awstralja. Għadna lanqas nafu l-ħsara kollha li għamlu dawn l-aljeni lill-flora indiġena. L-ewkaliptus, per eżempju, fiha kimika li ma tħallix pjanti oħrajn jikbru viċin tagħha. Speċi oħra li malajr tinvadi l-ambjent hija XUXET SAN ĠWANN, li qed tinfirex fl-ekosistema speċjalment ta' l-irdumijiet. L-intenzjonijiet tal-bniedem meta jdaħħal: pjanti jew annimali s-soltu jkunu tajbin, u mhux bi ħsieb vandalu. Imma li ddaħħal annimal jew pjanta aljena huwa dejjem riskju kbir li spiss ikollu konsegwenzi koroh għall-flora u fawna indiġena. Imma ftit ftit qed nitgħallmu. lllum-il ġurnata f'ħafna pajjiżi d- dwana tagħmel kontrolli kbar fuq l- importazzjoni ta' pjanti u annimali. Diġà saret ħafna ħsara u rridu noqogħdu attenti li ma nkabbrux il- problema. Irridu niftakru li n-natura kienet taf x'inhi tagħmel meta poġġiet ċerti speċi f'postijiet u mhux f'oħrajni 'indiġenu: annimal jew pjanta li dejjem kien jinsab f'post, eż: ir-rand indiġenu għal Malta Żaljen: annimal jew pjanta li nġab minn art oħra, eż: il-kamaleonti huwa aljen għal Malta, għax ġabuh in-nies mill-Afrika ta' Fuq. endemiku: annimal jew pjanta li ssibhom biss f'post wieħed, eż: widnet il-baħar hija endemika għall-Gżejjer Maltin. 10 Il-Ħuttafa 82 Settembru - Ottubru 2007 ri T EJKJO Nilagħbu tikka JE ' Did-darba għandkom taħbila kliem. Fil-kaxxa hemm moħbijin 24 kelma, u qegħdin mimdudin jew weqfin, bil- Il-lista qiegħda U hawn taħt. Ħudu gost. AJN BOSK ' STEPPA ĠIX ILMA XAGĦRI ĦAJT MAKKJA LISJA GĦAR ĦAMRIJA WIED GĦADIRA XATT RISERVA ATM BLAT KONIFERI FAWNA INDIĠENI BAĦAR EKOLOĠIJA LIKENI EKOSISTEMA MASĠAR: GĦARAM TARRAMEL Mhux billi għandi ħafna saqajn, għax kull fejn immur xorta nasal tardl Ħeqq, indum wisq biex nilbes il-kalzetti u ż-żarbun… Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Ibgħat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mat-Lm3 (€6.99) tal-membru l-ġdid. isem u kunjom PEĊJI ) isem u kunjom tiegħek Mitri stess fdox jswuqbe Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex XBX 1120 Tibgħatx flus bil-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 38 bolla tat-8ċ (jekk self-adhesive aħjarl). karta '() riċiklata Il-Ħuttafa 82: Settembru — Ottubru 2007 QINLU 1ħ. Se Fir-Ramila Hamra emmiżmbjent ielikilirntiberzojjor Meli l-għaramitarziameSantiidUNES); Proġett ikrah ta' bini li kien ħa jirvina r-Ramla l-Ħamra f'Għawdex twaqqaf. Għall- erwieħtti Wara l-ferħa li ħadna meta ssalvat ix-Xagħra l-Ħamra, din hija rebħa oħra għall-ambjent naturali ta' Malta. Issa rridu nistinkaw biex inwaqqfu proġetti oħrajn tal- biża' li jridu jeqirdu iktar ġmiel naturali f'pajjiżna. Fost dawn hemm mostru li jrid jitwieled f'Ta' Ċenċ u ieħor li jrid jitwieled f'Ħonqod ir-Rummien. Bejjet l-ewwel agrett abjadil Ċaħ 2 7 MAG X —à £ la (30 lok Dis-sena bejjet f'pajjiżna għall-ewwel darba l-agrett abjad. Dan huwa għasfur komuni fil-passa li spiss jinżlu qtajja' minnu l-Għadira, is-Simar, is-Salini jew max-xtut. Imma qatt ma nafu li bejjet. Dis-sena ħdejn is-Salini par agretti bnew bejta f'siġra u biedu tliet bajdiet. B'xorti ħażina wieħed mill- ġenituri sparixxa (probabbli qatlu xi kaċċatur). Il-ġenitur l-ieħor baqa' jżur il-bejta, imma l-bajd spiċċa ma faqqasx. X'ħasra… L-agrett abjad spiss iżurna, imma s'issa kien għadu qatt ma bejjet. 10 Il-Ħuttafa 82 Settembru - Ottubru 2007 ri T EJKJO Nilagħbu tikka JE ' Did-darba għandkom taħbila kliem. Fil-kaxxa hemm moħbijin 24 kelma, u qegħdin mimdudin jew weqfin, bil- Il-lista qiegħda U hawn taħt. Ħudu gost. AJN BOSK ' STEPPA ĠIX ILMA XAGĦRI ĦAJT MAKKJA LISJA GĦAR ĦAMRIJA WIED GĦADIRA XATT RISERVA ATM BLAT KONIFERI FAWNA INDIĠENI BAĦAR EKOLOĠIJA LIKENI EKOSISTEMA MASĠAR: GĦARAM TARRAMEL Mhux billi għandi ħafna saqajn, għax kull fejn immur xorta nasal tardl Ħeqq, indum wisq biex nilbes il-kalzetti u ż-żarbun… Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Ibgħat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mat-Lm3 (€6.99) tal-membru l-ġdid. isem u kunjom PEĊJI ) isem u kunjom tiegħek Mitri stess fdox jswuqbe Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex XBX 1120 Tibgħatx flus bil-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 38 bolla tat-8ċ (jekk self-adhesive aħjarl). karta '() riċiklata Il-Ħuttafa 82: Settembru — Ottubru 2007 QINLU 1ħ. Se Fir-Ramila Hamra emmiżmbjent ielikilirntiberzojjor Meli l-għaramitarziameSantiidUNES); Proġett ikrah ta' bini li kien ħa jirvina r-Ramla l-Ħamra f'Għawdex twaqqaf. Għall- erwieħtti Wara l-ferħa li ħadna meta ssalvat ix-Xagħra l-Ħamra, din hija rebħa oħra għall-ambjent naturali ta' Malta. Issa rridu nistinkaw biex inwaqqfu proġetti oħrajn tal- biża' li jridu jeqirdu iktar ġmiel naturali f'pajjiżna. Fost dawn hemm mostru li jrid jitwieled f'Ta' Ċenċ u ieħor li jrid jitwieled f'Ħonqod ir-Rummien. Bejjet l-ewwel agrett abjadil Ċaħ 2 7 MAG X —à £ la (30 lok Dis-sena bejjet f'pajjiżna għall-ewwel darba l-agrett abjad. Dan huwa għasfur komuni fil-passa li spiss jinżlu qtajja' minnu l-Għadira, is-Simar, is-Salini jew max-xtut. Imma qatt ma nafu li bejjet. Dis-sena ħdejn is-Salini par agretti bnew bejta f'siġra u biedu tliet bajdiet. B'xorti ħażina wieħed mill- ġenituri sparixxa (probabbli qatlu xi kaċċatur). Il-ġenitur l-ieħor baqa' jżur il-bejta, imma l-bajd spiċċa ma faqqasx. X'ħasra… L-agrett abjad spiss iżurna, imma s'issa kien għadu qatt ma bejjet. 3 Ktieb dwar in-natura f'Għawdex, Miktub mill-esperti : Kulur minn qoxra sa qoxra G 176 paġna Glktar minn 400 ritratt , Tagħrif fuq 161 pjanta u 122 annimal Maħruġ minn BirdLife Malta Għall-bejgħ mingħand il-BirdLife jew minn ħwienet tal-kotba ewlenin.