ĊENSU MIFSUD BONNICI Imwieled ġo' Ħall-Qormi fl-1871 mis-Sinjura Virġinja u is-Sur P. Pawl Mifsud Bonnici, bin it-tabib ta' dak ir-raħal, trabba u ħa l-ewwel edukazzjoni fl-Iskola tal-Mellieħa, miftuħa għal l-ewwel darba mill-papà tiegħu u f'idejh fdata sakemm il-mewt Ħasditu qasir il-għomor, meta Censinu, it-tieni fost tmien ulied, kien għad għandu xi disa' snin. Il-mewt fiesrem — tas-Surmast, missieru, raġgħet Ħadithom għal ftit f'Ħall-Qormi, fi ħdan zijiethom, is-Sur Gużċ u is-Sur Rikard, ulied għoż- żieb ta' Dr. Feliċ li kien miet ftit wara ttwelid ta' Ċensu u min hemm għal Ħamrun fejn, żagħżugħ u miżżewweġ, issokta jgħix sal-mewt, barra mis-sentejn li qatta' Għawdex kif laħaq ''Storekeeper' fl-Isptar ta' hemm. Is-Sinjura Virġinja, għalkemm armla, bir-renta żgħira u il-għaqal kbir tagħha rabbief l'uliedha fl-iskola, kif xerqilhom u Ċensinu ma damx ma ġie mressaq u għadda għal Liceo fejn wera intelliġenza m'hix komuni, l-aktar għal-Isien Ingliż, Taljan u Franċiż, Kif wasal għall-Matrikula, xejn ma sewa it-tħajir ta' ħuh il-kbir, li issa kien laħaq ''Skrivan fiċ-ċivil', biex Ċensu jissokta l-istudju għall-professjoni. Deherlu li ma għandux jibqa' aktar ta' tagħbija lill-familja anzi li jfittex hu wcoll igħinha mill-aktar fis. Għalhekk sakemm wasal il- waqt għamilha ta' ''Skrivan fil-Public. Works' tal-Imdina, inbagħad għadda mill-esami ta' ''Assistent Storekeeper' u biż-żmien laħaq ''Storekeeper'. Kien ifiobb wisq jistudja in-natura tal-beraħ, fuq kollox il-fjuri salvaġġi, studju li għamlu, kif kullħadd jaf, poeta Malti mill-aqwa; xhieda ta' dan hija il-poeżija tiegħu li fiadet il- premju fil-concors taċ-Ċentinarju ta' S. Du ninku. Iżda l-ak- bar imħabba, l-aqwa ġibda tiegħu kien il-Isien safi ta' art twe- lidu. Il-posiżjoni tiegħu fl-Istituti tal-Karità, il-Manikomju, l-Imgieret, u l-Isptar laqqgħetu ma' bosta nies, xjuħ l-aktar, li bil-mistoqsijiet tiegħu swewlu ta' għajnuna fl-istudju ta' Isien misserijietna. Dħiuli, ta' qalb tajba, jiġbdek, ta' nofs kelma u fuq kollox umli, ħadd ma kien jiċħadlu tweġiba għall-mis- toqsijiet tiegħu. Dnub, jaħasra li twebbel wisq tard għal biċċa xogħol ta' kbira fejda li kienet tibqa' tifkira u teżor għal ta' warajna l…lrridu ngħidu il-Vokabolarju Malti li kellu mibdi. Mitni fuq ir-reġistri sa wara għib-ix-xemx, wisq ftit kien jibqagħlu żmien għal-Letteratura Maltija, tant għal qalbu, fi tidan il-familja. Għax is-Sur Viċenz fula f'qargħa, kont tarah fi pjazez, f'ballijiet, f'teatri,u wisq anqas f'Kasini. Il-għors tiegħu kien id-dar mal- familja, imdawwar b'katti, gazzetti, reġistri, jikteb xi poeżija, xi ħrejjef missirijetna, xi romanz, jew ihejji xi abbozzi għal- Vokabolarju tiegħu. La qegħdin insemmuhom, min jati daqqa ta' għajn lejn dawn l-abbozzi, għandu jgħid li ftit wisq għad issa fadal min jaf il- Malti. minn għerqu kif kien jafu hu. L-istess għaref P. Magri, Ġeżuita, kien dlonk imur ifittxu, meta kien Għaw- dex, u jqatta' miegħu is-sigħat biex minnu jieħu l-Għerf bla mictub ta' Ħrejjef Missirijietna. Marid u mnikket għall-firda mit-tliet għeżież ta' daru— martu li mietet, bintu l-waħda li ż-żewġet u l-oħra li saret soru—fitieġlu jieħlu l-pensjoni qabel il-waqt. Miġbur ma ħutu għożżieb, kien iqatta' l-għodwiet, meta jiflaħ, fis-smigħ tal-Quddiesa u fiż-żjarat ta' binti, ta' xi foqra jew morda; u wara nofs in-nhar jatiha għall-ktiba tad-dizjunarju. Tafisbux, iżda li kien jiddejjaq jekk jinqalagħlu bżonn jitlaq dan ix- xogħol għal qalbu biex igħin lin-neputi student, jew biex, bħal ma qablu għamel missieru, jikteb grażis lil min hu mdej- jaq xi ittra, xi petizzjoni, xi rikors u hekk, bla ma nsemmu il-poeżiji u l-indirizzi. Kullħadd kien jinqeda u jitfarraġ mis- Sur Vicenż Mifsud Bonnici; u kullħadd bierku, bkieh u talab għalih kif sama' b'mewtu. Baqa' jaħdem għall-proxxmu sa fuq is-sodda tal-mewt. Miet ta' 58 sena mfarraġ bil-għodda t'Alla fl-4 ta' Diċembru 1929. Barra xi xogħlijiet li ħalla bla mitmuma, insemmu:— Poeżija 'l Alla u Dammet ix-Xhur, stampati til-Mgħodija taż- Zmien, u bosta poeżijiet oħra li dehru fil-Messaggier tal- Qalb ta Gesi, til-Malti tagħna, u f'Almanakki, li wħud minn- hom kienu gew premjati. Ħalla wcoll bla stampati s-Sultan tad-Djamanti, poeżija maħilula (sciolta) ta' 2400 vers, it-Tlież Sali ara li fiha mat-300 vers, tassew żewġ ġawhriet fil-poeżija Maltija, u xi romanzi. F'din il-ħarġa tal-Malti ġibna dawn il- poeżiji Tantum Ergo u Lil Kewkba Feġġa li sabulu mal-karti.