għanki. Ma jinpurtax, ftit ser idumu ma jiġu niesa. Bert: Bejn sagħtejn jew tliet sigħat Factar, issa titchellem xejn, sabiex collox imur chif imiss, zomm ilsienek, għaraf rieġi ruħek. Sbirr: Jena ma nitchellimx, u okgħod siechet inti ukoll ħalli tiġi l-għarusa. Bert: (bilmod) Ġewwa hu il- gamblu. Halli infittex immur. Sbirr: X'għedt7 Bert: joħroġ). IL-MEWT TA' BERTOLDU Malli r-reġina sabet fl-ixkora lill- iżbirr, indunat bil-praspura makakka ta' Bertoldu, u ordnat lis-sefturi jilgħabulu xebgħa bil- bsaten u wara jiġi mitfugħ fix- xmara. Ir-Re, beżgħan li s-saltna tiegħu se tiġi rvinata, qabad lil Bertoldu u qatagħhielu għall- mewt bit-tgħalliq. Imma r-Re reġa' ħafirlu u sa ġagħal ir- reġina taħfirlu wkoll. Riedu joqgħod dejjem ħdejh biex jieħu l-pariri tiegħu. Billi kien imdorri jiekol ikel tar-raħal, meta beda jiekol mill-ikel tajjeb tar-Re, Bertoldu marad u miet. Intom qarrejja folkloristiċi, wara li assistejtu għal dil-bravura ta' Bertoidu, nixtieq nistaqsikom: Kieku kellu jitfaċċa ġo pajjiżna xi Bertoldu ieħor, taħsbu li kien jirnexxilu jdaħħal lill-iżbirr fl- ixkora7 (1) Skond id-dizzjunarju Malti-Ingliż ta' Aquilina, il-kelma bragier tfisser A sort of belt supporting hemia. Jidher li Nafras kien laqam ta' xi ħadd magħruf mill-qarrejja (qisek bħal meta llum tgħid iċ-Ċaqnu). Kien Magħruf li Nafras kien 'arġentier fqir' u li kien jilbes ħżiem ma' qaddu għax kien miftuq jew bażwi. Min jaf jgħidilna min kien7 MARBUT MAL- LOGĦBA TAL- F'żgħożiti għamilt numru ta' snin nilgħab il-futbol. Kont nilgħab fuq wara, bħala difensur, ħafna drabi bil-flokk mumru tlieta. Fost it-timijiet li: lgħabt magħhom hemm Marsascala A.F.C., Zabbar Crvstal Blues, St. Patrick's, Fgura United, u l-Corinthia Group. Din il-lista ta' kliem, jew Miklem, li qed inniżel hawnhekk, ħadtha minn dak li, bħala plejer, smajt jintqal bl-aktar mod naturali minn fomm il-plejers sħabi jew minn ta' kontra waqt li kont inkun magħhom fil-milja tal-logħba fil- qalba tal-grawnd. Il-Corinthia Group kien l-aqwa tim li qatt lgħabt fih, għax kien fih ta' l- inqas erba' plejers li kienu fit-tim nazzjonali Malti. Ninkedd ħafna meta nisma' lil-xi: kummentaturi sportivi jitkellmu fuq it-TV u sikwit jivvintaw kliem b'Malti ħażin, li qatt ma smajtu jintqal, la minn dawk li fuqhom iddur il-logħba — il-plejers infushom, u lanqas mill-partitarji li jsegwu l-logħob. U għalhekk ħażżiżt din il-ġabra ta' kliem, u t- tifsira tagħhom, biex niġbor dak li tassew huwa kliem Malti marbut mal-logħba tal-futbol: MALTA MAGĦŻULA: Hekk jissejjaħ it-tim nazzjonali Malti. IL-KARTA: Din ikun fiha l-ismijiet ta' min se jilgħab u trid tingħata qabel ma tibda j l-logħba lir-referi jew lil xi uffiċjal ieħor. line-up. Bl-Ingliż magħrufa bħala l- Jiġifieri jtajjar il-ballun 'il bogħod mill-periklu tal-kaxxa, preferibbilment barra l-grawnd. Ħafna drabi wieħed jarmi meta jkollu sieħbu mweġġa' ma' l-art, jew inkella t-tim ikun taħt pressjoni kbira. IĦABBAT: Meta l-plejer jagħti l-ballun mill- ewwel lura lil sieħbu li jkun għadu kif qassamlu; ħafna drabi 'l quddiem minn fejn ikun irċevieh. Bl-Ingliż jissejjaħ wa/l-pass. IĦASSRUHOM: Meta lil tat-tim l-ieħor tħassrilhom demmhom b'damdima ta' rebħa b'ħafna gowlijiet. Tintqal meta plejer jagħti xutt għar- rokna ta' fuq li jkun diffiċli ħafna għall-gowler biex isalva; tant li jkollu litteralment jissallab għalih. IĦOŻŻU: Tgħajjira lill-gowler wara li jaqla'- gowl, biex huwa jżidu ma' l-oħrajn li jkun qala'. JAQTA' L-LUMI jew JOĦROĠ GĦALL-FRIEFET: Tintqal għall-gowler, anki tat-tim tiegħek, li jkun ħareġ fil-vojt fil-kaxxa meta suppost li jkun qata' kross li jkunu temgħuh. Meta gowler jagħmel xena, ngħidu aħna jintefa' ma' l-art biex jilqa' ballun tassew faċli. JGĦAQQAD: Meta plejer ikollu l-ħila jaqbeż lil ta' kontrih b'mossa li tħawdu, tant li jgħaqqadlu l-menti ta' moħħu u jġibhomlu kobba. JGĦALLIMHA: Qisha bħal ta' qabilha — meta plejer juri l-ħila tiegħu li jaqbeż avversarju b'mossi żejda li aktar jużahom biex juri l-klassi tiegħu milli: biex javvanza. Meta plejer jitma' l-ballun mill-ġenb tal-grawnd għal ġol-kaxxa avversarja. IŻELLEĠ: Meta plejer jixkana lil ta' kontrih u jżellġu mal-ħaxix jew mat-torba biex iwaqqfu milli jilgħab. FL-IXKORA: Plejer mixtri biex jilgħab ħażin. Meta plejer jaqbad balloon ġej mill- għoli, jinqata' għal dahru fl-ajru u jixxuttja l-ballun b'dahru lejn il-lasta. Wieħed li jżomm. il-ballun wisq għandu mingħajr ma jqassmu (il sħabu, u ħafna drabi jispiċċa jitilfu. JILGĦAB GĦALL-GAZZETTI Meta plejer jilgħab għal għajn in- nies, biex jissemma fil-gazzetti li ta xi xutt lejn il-lasta, anki akkost li ma jqassamx lil sieħbu li jkun f'qagħda aħjar minn tiegħu li jixxuttja. Tintqal meta jkun hemm ħjiel ji xi plejer ikun mixtri. BIL-FALZ.MIBRUM Dak li bl-Ingliż jissejjaħ banana shot. SE NIEKLU/SE JAGĦLFU Meta qabel il-logħba jkun hemm indikazzjoni li l-kumitat se jagħti xi ħlas bħala inċentiv lit-tim biex jilgħab bil-qalb u jirbħu l-loghba. L-AĦĦAR RAĠEL Dan hu r-raġel li joħroġ lil sħabu 'l barra mill-kaxxa biex jonsob lil ta' kontrihom u jwaqqagħhom off-side. MIN JGĦAJJATHA Dan ikun l-aħħar raġel, dak li jagħti l-ordni lil sħabu biex joħorġu 'l barra mill-kaxxa u '1 bogħod mill-lasta tagħhom. Tintqal meta l-gowler ta' kontra jibda jagħmel l-għeġubijiet u jilqa' x- xuttijiet li jingħataw lejn il-lasta tiegħu. GĦANDNA BRIMBA Tintqal meta jidħol il-ħsieb li hemm plejer li se jixtri lil sħabu stess biex jilgħabu ħażin, u jinseġ għanqbuta ta' plejers mixtrija. Plejer jew referee li jkun naqra effemminat u naqra ċapsa, u mhux tajjeb għall-logħob għax jibda jgħajjat hekk kif imissuh. Plejer li jagħti l-impressjoni li huwa tajjeb imma fil-fatt ikun nieqes mill- ħila u jkun qiegħed fil-grawnd biex jiżfen fin-nofs u mhux jilgħab. Meta plejer jgħaġġibha u jagħmila ta' mweġġa' u miġugħ meta ma jkunx. Meta plejer jiġi muri l-karta s-safra mir-referee. Jagħmel ta' bir-ruħu li se jagħmel mossa, u jagħmel oħra minflok. Plejer li ma jiqafx igerger mar- referee u jilmenta għal kull ħaġa ta' xejn. ĠABUH ŻUGRAGA Meta plejer ikun qed jagħqad fil-vojt fil-grawnd mingħajr ma jaqbad art fil-logħba. Meta plejer jagħti xutt b'saħħtu u l- ballun itir sparat. ĦRUĠ IX-XFAFAR Espressjoni li tfisser li l-plejers, ħafna drabi d-difensuri, jibdew jaqtgħu is-saqajn ta' l-avversarji biex iwaqqfuhom, ħafna drabi għax ikunu ħfief aktar minnhom u jkunu qed jaqbżuhom spiss. Plejer li kien jiigħab fuq wara ma' Malta magħżula, kien imlaqqam appuntu 'x-Xafra', Plejer bla ħila ta' xejn; jiswa daqs karawetta. Plejer li mhux juri nteress fil-logħba u qiegħed hemm għad-divertiment u mhux għall-irġulija. LOGĦOB ĦAJ Meta l-logħob ikun b'saħħtu u selvaġġ, fejn jista' malgħajr iweġġa' xi plejer. MEĦUD ĠO L-GĦODDA Meta plejer jaqla' xutt b'saħħtu ġol- bajd u jibda jwaħwaħ. Jintqal ukoll: Milqut fil-vetrina, jew Laqatlu l-boċċi, li tfisser l-istess ħaġa. TA' L-ILMA Tinftihem għal dak l-uffiċjal tat-tim li joħroġ bl-ilma u l-isponża hekk kif xi plejer jaqa', jixkana u jinstelaħ. TAL-FAXEX Jista' jkun l-istess raġel ta' l-ilma, jew inkella ieħor li jkollu l-faxex u l- ingwent għal li jista' jinqala'.