Knejjes tat-Tħabbira tal-Mulej Il-Knisja tal-Lunzjata f'Ħaż-Zabbar Haż-Żabbar huwa l-aktar magħruf għas-Santwarju tal-Madonna tal-Grazzji, li nistgħu nqisuh bħala wieħed mill-aqwa monumenti Marjani f'dawn il-gżejjer. Apparti dan iżda nsibu xi knejjes żgħar oħra. Waħda minn dawn il-knejjes hi dik iddedikata lil Marija Annunzjata. Din tinsab maġenb l-istatwa tal-ġebel tal-Madonna li tinsab fi Triq is-Santwarju. Il-knisja tal-Lunzjata li naraw illum mhux xi knisja qadima wisq u lanqas ma fiha xi xogħlijiet kbar artistiċi, iżda hi knisja żgħira b'arkittetura sabiħa u mżejna b'xogħol sabiħ tal-ġebla. Iżda din mhux l-ewwel knisja tal-Lunzjata li kien hemm f'Ħaż-Zabbar. Oriġini Fil-fatt ma nafux eżatt meta nbniet din l-ewwel knisja tal-Lunzjata. L-ewwel li tissemma kien fir- rapport tal-viżita tal-Viżitatur Appostoliku Mons. Pietru Dusina fl-1575 fejn jissemma li f'dan ir- raħal fost knejjes oħrajn isemmi li kien hemm knisja żgħira ddedikata lil-Lunzjata. Din il-kappella kienet devota ħafna tant li ma pprofanahiex. Fir-rapport taż-żjara tal-isqof Molina fl-1680, jissemma li l-knisja ġiet irranġata minn Antonio Napolitano. Ir-rapport ikompli jgħid ukoll li fiha kienet imwaqqfa kongregazzjoni li kienet tieħu ħsieb l-eżerċizzji spiritwali. L-Isqof Molina josserva wkoll li l-knisja kellha bosta paramenti sagri fosthom kalċi u affarijiet oħra li kienu jintużaw fis-servizzi liturġiċi. Nota importanti li naqraw f'dan ir-rapport tgħidilna li f'jum il-festa, ir-rettur ta' din il-knisja kellu l-obbligu li jagħti tliet tari ikel lill-kapillan ta' Ħaż-Żabbar u bid-dmir li jiċċelebra tliet quddisiet fis-sena nhar il-Milied. Dan id-dmir sar skont il-għotja ta' Mattew Bonnici fl-atti tan-Nutar Natale Armegiano tat-18 ta' Lulju 1666. Fl-istess rapport naqraw li Ferdinando Bonnici minn Ħal Tarxien waqqaf il-fondazzjoni tal-Vespri u quddiesa kantata f'jum il-festa. Mal-mixja tas-snin il-qima lejn din il-knisja baqgħet tikber u xhieda ta' dan hija l-vista tal- Isqof Paolo Alpheran de Bussan li saret fis-sena 1745. Dan l-Isqof jgħidilna li l-knisja kellha żewġ bibien u kienet kompluta b'kollox. L-Isqof josserva wkoll li l-lampier kien jinxtegħel kull nhar ta' Sibt u fil-festi. L-altar kien tal-ġebel u fuqu kellu l-kwatru tal-Lunzjata li mad-dawra tiegħu kien hemm bosta ornamenti tal-injam. Dawn id-dettalji juruna kemm din il-knisja kienet f'qalb iż-Żabbarin. ( l Marija Santissima Annunzjata — Festa Titulari 2018: 97 Il-knisja tinbena mill-ġdid Id-devozzjoni lejn din l-knisja kompliet tikber anki fis-seklu dsatax, tant li ġie deċiż li l-knisja l-antika titkabbar. Fit-tieni nofs tas-seklu dsatax il-knisja reġgħet inbniet mill-ġdid. Il-knisja l-antika twaqqgħet, u minflokha tellgħu oħra skont il-pjanta ta' Mastru Toni Carabott. Il- knisja l-ġdida tbierket mill-Vigarju Ġenerali il-Kan. Il-knisja minn barra Il-faċċata ta' din il-knisja hi żgħira imma kompluta b'żewġ kampnari, bil-frontispizju u koppla. Fil- parti t'isfel l-imgħallem li fassalha uża pilastri ta' stil Joniku, filwaqt li fiż-żewġ kampnari uża pilastri ta' stil Korint, kompluti bil-qniepen. Il-knisja minn ġewwa Minn ġewwa, il-knisja tal-Lunzjata hi mibnija fuq numru ta' pilastri fuq stil Joniku li fuqhom idur il-gwarniċun tal-knisja. Wieħed jieħu gost jara li l-kapitelli, li fihom ħafna xogħol, għadna narawhom fl-istat oriġinali tagħhom, kif saru aktar minn mitt sena ilu. Fortunatament dawn qatt ma ġew miżbugħa jew indurati u għalhekk id-dettalji għadhom kollha hemm. Minn fuq il-gwarniċun wieħed jista' josserva is- sekond-ordni ta' din il-knisja li minn fuqha titla' ki l-koppla li tagħlaq il-knisja kollha. Din il-koppla f: hi bla dekorazzjoni, u għadna nistgħu narawha fl-istat oriġinali tagħha. Il-knisja hi wkoll imżejna b' gallarija tal- injam. Taħtha wieħed josserva kanċell sabiħ tal-ħadid, li qiegħed wara l-bieb ta' barra u li permezz tiegħu wieħed jista' japprezza s-sbuħija arkitettonika ta' din il-knisja meta tkun magħluqa. Altari fil-knisja Il-knisja fiha tliet altari u fuqhom insibu tliet prospettivi żgħar tal-ġebel. Għalkemm żgħar huma sbieħ ħafna, u huma mimlija bi skultura fina u ddettaljata. Dan jista' jiġi apprezzat iktar fiż-żewġ altari tal-ġenb, li fihom bosta disinji u simboli skulturati fil-ġebla. Il-prospettiva ta' fuq il-kwatru titulari hemm kitba li tifforma parti minn din il-prospettiva. Il- kliem bil-Latin jgħid 'Ecce Ancilla Domini', 'Hawn hi l-Qaddejja tal-Mulej', il-kliem li lissnet il-Madonna meta dehrila l-anġlu Gabriel. L-altari tal-ġnub huma ddedikati wieħed lil San Ġużepp u l-ieħor lil Sant' Agata. Il-kwatri li nsibu fuq dawn l-altari huma xogħol il-pittur Antonio Zammit, magħmula fuq it-tmexxija ta' Tommaso Madiona. Fuq dawn il-kwatri hemm aktar skultura fil-ġebel marbuta ma' dawn iż-żewġ qaddisin. Ħdejn il-kwatru titulari wieħed jista' josserva żewġ kwatri qodma; wieħed tal-Madonna tar-Rużarju (jo 98: Għaqda Mużikali Marija Annunzjata Ħal Tarxien A.D. 1862 l u ieħor tal-Madonna bil-Bambin. Dawn il-kwatri li jidhru li huma qodma ħafna u allura jista' jkun li kienu fil-knisja l-qadima tal-Lunzjata. Il-knisja Ilum Il-knisja tinsab fi stat tajjeb u tkun miftuħa kuljum. Tintuża wkoll għal xi laqgħat, kif ukoll għal xi funzjonijiet bħal dawk ta' Ħadd il-Palm u tal-bidu tar-Randan. Ritratti ta' Noel Ciantar u Frans Cachia. Issib kull xorta ta' ħelu u pastries kif ukoll xorb u spirti Emm Vella Tel: 21 803 519 32, Triq Birżebbuġia, Tarxien x FET SHOP luqa Rd. Marija Santissima Annunzjata - Festa Titulari 2018: 99