Għal darb'oħra din is-sena permezz ta' din il-kitba se nduru ma' xi toroq oħra fil-Ħamrun u se nagħtu ħarsa lejn isimhom, ismijiet li qegħdin ifakkru xi bini, persunaġġ jew xi ħaġa jew ġrajja partikolari. Se nibdew billi nagħtu titwila lejn waħda mit-toroq l-aktar wisgħin li nsibu fil-Ħamrun, Triq Ġuże' Pace. Qabel ma ngħatat dan l-isem din it-triq kien jisimha Victoria Avenue. Ovvjament l-isem Victoria Avenue kien tifkira tar- Reġina Victoria tar-Renju Unit, Reġina li damet snin kbar fuq it-tron u li s- sena l-oħra kien imfakkar għeluq il-mitt sena mill-mewt tagħha fl-1901. Ġuże' Pace li għalih din it-triq hi msemmija llum, kien mużiċista. Huwa twieled fl-1892 u miet ħamsin sena wara fl-1942. Bini importanti li nsibu f'din it-triq huwa dak ta' l-iskola magħrufa popolarment fil-Ħamrun bħala L- Iskola l-Kbira. Din kienet l-ewwel skola governattiva li nbniet fil-Ħamrun.Dan sar fl-1920 fl-għalqa li l- Ħamruniżi kienu jafuha bħala L-għalqa tal-Boċċi għaliex fiha, bosta rġiel kieni jgħaddu ħafna ħin jilgħabu l-boċċi. - Għall-proġett tal-bini ta' din l-iskola, il-Gvern ħareġ is-somma ta' erbat elef lira li kienet somma kbira ħafna f'dak iż-żmien. Din l-iskola li ddawret b'erba' toroq kienet meqjusa waħda mill-akbar fi gżiritna. Il-pjanta tagħha saret minn Andrea Vassallo u fl-aħħar gwerra laqgħet fiha bosta refuġjati. Ngħaddu biex nitkellmu dwar Sqaq il-Qasab, sqaq li tidħol għalih minn Triq il-Kbira. Dan ifakkarna fil-Ħamrun ta' l-imgħoddi meta f'din it-triq kienu jinħadmu bosta affarijiet magħmula bil-qasab. Triq Ġuże' Pace Sqaq il-Qasab Spanja u hemm intlaqat mid-devozzjoni tal-Mad Magħmulin mill- qasab kont issib qfief żgħar u kbar, tendini, ħsajjar u tant ħwejjeġ oħra. Il-qasab kien jinġieb hawn bil-mijiet u n-nies tas-sengħa kienu jxarxruh b'ħeffa kbira permezz tas-skieken. Nies minn Malta kollha kienu jiġu f'din it-triq biex jixtru dawn il- prodotti. Triq oħra magħrufa fil-Ħamrun hija Triq Atocia. Din teħodna lura sew fl-istorja meta Ġużeppi Casauri mar onna ta' Atocia. tagħha tinsab meqjuma bl-akbar għożża fil-kappel a tal-Palazz Irjali f'Madrid. Fl-1630, Ġużeppi u martu Eliżabetta ġew Malta u fuq għolja f'dawn l- inħawi bnew knisja f'ġieħ il-Madonna ta' Atocia. knisja bħala Tas-Samra minħabba l-lewn samrani ta' wiċċ il-Madonna. In-nies bdiet tagħraf il-Madonna bħala l-Madonna tas-Samra. L-istess il- knisja (Knisja tas-Samra) u l-istess l-inħawi (l-Għolja tas-Samra). Din il-parti tal-Ħamrun insibuha msemmija bi prominenza fl-istorja ta' l-imblokk tal- Franċiżi. : Id-devozzjoni lejn il-Madonna tas-Samra hi kbira ħafna u kull ħmistax tax-xahar bosta jżuru din il-knisja u jattendu għall-funzjonijiet u talb speċjali li jsir f'ġieħ il-Madonna. Il- Awissu ftit jiem biss wara l- festa tal-Parroċċa. Trig li isimha għandu rabta indiretta mal-Knisja tas- Samra, iżda li hi xi ftit imbiegħda minn din il-knisja, hi Triq Enrico u Tereża Nuzzo. Enrico u Tereża Nuzzo kienu kuġini. Marija Tereża kienet mara ta' qalb tajba u li fittxet dejjem li tagħmel il-ġid. Daħlet soru Agostinjana meta kienet xi ftit kbira fl- eta'. Maż-żmien hija waqqfet kongregazzjoni oħra u għalhekk hija l- fundatriċi tas-sorijiet ta' Ulied il-Qalb ta' Ġesu'. Għaddiet żmien iebes u meta qalbha kienet kważi nqatgħet għal kollox, kuġinuha Enrico, bena post maġenb il-knisja tas- Samra fil-Ħamrun u stieden lis-sorijiet jidħlu Triq Enrico u Tereża Nuzzo Il-post issemma' Istitut Nuzzo u kien fih li sar it-twelid ta' din il-kongregazzjoni tas-sorijiet, Ulied il-Qalb ta' Ġesu'; kongregazzjoni li għadha ferm attiva' permezz ta' skola, tagħlim tad-duttrina u kura ta' tfal.. Ftit passi 'l bogħod minn din it-triq, insibu Triq il-Ferrovija, triq oħra li isimha jfakkar ġrajjiet imgħoddija iżda li għenu bi sħiħ fl-iżvilupp ta' artna, Il-ferrovija tfakkarna kemm din għenet biex lejn tmiem is-seklu dsatax isir żvilupp ġewwa l-Ħamrun. Fuq bini li jinsab f'tarf din it-triq, naraw minquxa s-sena 1883, is-sena li twieldet il-ferrovija f'Malta, L-awtoritajiet li kienu responsabbli għal dan il-mezz ta' trasport, għarfu l- importanza tal-Ħamrun u fih waqqfu stazzjon kbir li semmewh 'San Giuseppe'. Barra dan, fetħu workshop kbir għat-tiswija tal-ferrovija u fl-1895, miegħu Triq il-Ferrovija żiedu skola biex fiha jiġu mħarrġa studenti biex isewwu u jibnu ferroviji ġodda. Dan il- proġett ġab kummerċ kbir fil-Ħamrun. Ilum dan il-bini qed jintuża mill- Ħamrun Bovs' Scouts u Girl Guides u grazzi għalihom, dan il-post storiku għadu jista' jitgawda u għadu miżmum fi stat tajjeb ħafna. L-aħħar Triq li Ni lejha se nixħtu l-ħarsa tagħna hija Ġorġ m'għandu bżonn l-ebda intr fejn għal snin twal għex u ħadem t Triq il-Kbira. Dun Ġorġ li twieled fl-1880, ħz San Gejtanu, fejn fl-1907 qaddes serva ukoll ta' abbati. L-aqwa monument li ħalla war: il-Museum, li hu beda f'għalqa l-Ħ Malta u Għawdex kollha, iżda hi n Kien fil-Ħamrun ukoll li hu bed fis-sena 1921. i Is-sena l-oħra, eluf kbar ta' nies il-knisja fejn hu kien iqaddes u ji quddiem il-bini li kien daru għal b biss qabel ma wasal fostna il-Q.T. i Beatu. , Qrib it-triq imsemmija għalih, 1 hu waqqaf u l-kappella tal-Mador Ġorġ kien tant devot. iq Enrico u Tereża Nuzzo ta' din il-kongregazzjoni tas-sorijiet, ai li għadha ferm attiva' permezz ta' il. b insibu Triq il-Ferrovija, triq oħra li li għenu bi sħiħ fl-iżvilupp ta' artna. iet biex lejn tmiem is-seklu dsatax isir nsab f'tarf din it-triq, naraw minquxa ija f'Malta. għal dan il-mezz ta' trasport, għarfu l- zjon kbir li semmewh 'San Giuseppe'. tiswija tal-ferrovija u fl-1895, miegħu żiedu skola biex fiha jiġu mħarrġa studenti biex isewwu u jibnu ferroviji ġodda. Dan il- proġett ġab kummerċ kbir fil-Ħamrun. Ilum dan il-bini qed jintuża mill- Ħamrun Bovs' Scouts u Ġirl Guides u grazzi għalihom, dan il-post storiku għadu jista' jitgawda u għadu miżmum fi stat tajjeb a - ħafna. Triq Dun Ġorġ Preca L-aħħar Triq li lejha se nixħtu l-ħarsa tagħna hija Triq Dun Ġorġ Preca. Żgur li isem Dun Ġorġ m'għandu bżonn l-ebda introduzzjoni b'mod speċjali mal-Ħamruniżi fejn għal snin twal għex u ħadem u fejn bosta għadhom jiftakruh għaddej tul Triq il-Kbira. Dun Ġorġ li twieled fl-1880, ħadem ta' saċerdot fil-Knisja Parrokkjali ta' San Gejtanu, fejn fl-1907 qaddes l-ewwel quddiesa u fejn snin qabel kien serva ukoll ta' abbati. L-aqwa monument li ħalla warajh kienet is-Soċjeta' tat-Tagħlim Nisrani, il-Museum, li hu beda f' għalqa l-Ħamrun u li Ilum mhux biss hi mxerrda ma' Malta u Għawdex kollha, iżda hi mxerrda ukoll f'numru ta' pajjiżi. Kien fil-Ħamrun ukoll li hu beda l-purċissjoni bil-Bambin lejliet il-Milied, fis-sena 1921. Is-sena l-oħra, eluf kbar ta' nies inġabru quddiem il-knisja ta' San Gejtanu, il-knisja fejn hu kien iqaddes u jqarar kuljum, u ftit passi 'l bogħod minn quddiem il-bini li kien daru għal bosta snin, biex sellmulu mill-ġdid ftit jiem biss qabel ma wasal fostna il-Q.T. il-Papa, li f'ċerimonja mill-isbaħ, iddikjarah Beatu. Qrib it-triq imsemmija għalih, hemm mibnija d-dar ċentrali tas-Soċjeta' li hu waqqaf u l-kappella tal-Madonna tal-Midalja Mirakoluża li tagħha Dun Ġorż kien tant devot. JI TNA B'ISIMHOM JURU ĠRAJJIE 1: H U DMIRNA NŻOMMUHOM INDAF: fissi