Deskrizzjoni tal-Kwadru L-Aħħar Ħbit Sejba ta' Teżor Malti 'Mitluf' Il-Kan Dun Joe Abela Is-sena l-oħra f'irkant li sar fi Franza kellu jinbiegħ kwadru, Wieħed mit-teżori qodma f' Malta li jfakkar wieħed mill- mumenti l-aktar importanti fil-ħajja tal-Gran Mastru Alof de Wignacourt, u fl-istess ħin ġrajja l-aktar importanti fl- istorja millenarja taż-Żejtun, dik li tissejaħ 'l-Aħħar Hbit' fuq iż-Żejtun, peress li kien l-aħħar attak mill-għadu Ottoman fuq il-parroċċa tagħna. Dan il-kwadru ċkejken jissejaħ 'ex-voto' peress li kien sar wara min ikkummisjonah kien qala' l-grazzja meta għamel wegħda. L-istoriku is-Sur Robert Attard iltaqa' ma dan il-kwadru meta kien qiegħed jifli online il-katalogu ta' SGL Encheres, irkantatur Franċiż minn Pariġi. Il-Kwadru hu żgħir: kulma fih hu biss 28 b'19 il-ċentimetru, iżda l-kwalita u l-importanza tiegħu huma mprezzabili. Filfatt kien mistenni li jinbiegħ madwar €20,000 — €25000. Kieku nxtara għall- Mużew taż-Żejtun, kien ikollna biex tassew niftaħrul Is-Sur Attard jgħid li jista' jkun li dan il-kwadru kien ġie ippreżentat f'xi kappella bħala 'offerta votiva' mill-Gran Mastru nnifsu. F'dan il-kwadru Alof de Wignacourt jidher għarkupptejh jitlob quddiem Ġesu Msallab. Fuq il-ġinokkjatur tidher l-arma tiegħu, filwaqt li kitba tirrakonta l-ġrajja, Wignacourt hu l-istess Gran Mastru mpitter mill-famuż Caravaggio fil- Kon Katidral ta' San Ġwann fil-Belt Valletta, għalkemm f'dan il-kwadru votiv jidher xwejjaħ ġmielul Il-kuluri huma vividi u l-kwalita tax- xogħol tfakkrek f'xogħolijiet simili fil-Louvre Museum', Franza. Fuq wara tal-pittura hi mpinġijja flotta Torka, bil-baħrin Torok donnhom qed jgħidu, 'Tlifna l-battalja, iżda m'aħniex mgħarrqa fil-baħar' Dan il-kwadru votiv mela jfakkar il-ħbit li kien sar mit-Torok fuq iż- Żejtun nhar is-6 ta' Lulju, 1614. Dakinhar flotta tal-għadu madwar sittin xini, li kienet qed iġorr madwar 6,000 suldat attakkat liż-Żejtun. Id-dettalji ta' dak li ġara għadna nistgħu naqrawhom f'kitba li tinsab fil-knisja ta' San Girgor stess, kitba li hi kopja fidila ta' kitba li tinsab fit-tieni reġistru tal-magħmudijiet fl-Arkivju Parrokjali taż-Żejtun. F' San Girgor din il-kitba, sa ftit żmien ilu, kienet imwaħħla ma' wieħed mill-pilastri laterali ħdejn l-altar il-maġġur, iżda issa qegħda viċin Kwadru ta' Sta. il-bieb tat-Tramuntana kif tidħol fil-knisja. It-Torok għall-ewwel kienu sa jinżlu f'Marsaxlokk, iżda beżgħu mill-kanuni tat-Torri San Luċjan li kien diġa mibni. Allura nizlu fil-Gżira, viċin il-Bajja ta' San Tumas u d-Daħla ta' Wied il-Għajn, fejn sfortunatament it-Torri San Tumas ma kienx għadu mibni. Wara li għamlu ħsara lis-Santwarju tal-Madonna f'Ħaż-Żabbar, huma daru għaż-Żejtun fejn laħqu $ għamlu ħsara lill-Knisja ta' San Girgor. Tantli għal xhur wara din il-knisja ma' setgħetx tintuża, u l-magħmudijiet kienu jsiru f'parroċċi oħra. Jien stess iltqajt ma tarbija Żejtunija li dak iż-żmien ġiet mgħammda f'Bormla. Il-Quddies kien isir fil-knisja ta' Santa Marija li kienet fil-qalba tar-raħal. F'din il- knisja s-sagramenti baqgħu jiġu amministrati sas-sena 1634. Tpinġija tal-battalja li saret fiż-Żejtun bejn iż-Żwieten, il-kavallieri u t-Torok, narawha fil-kwadru titulari antik tal-qtugħ ir-ras ta' Santa Katarina. Fih jidhru l-Port il-Kbir is-swar u wkoll l-akwedott li kien għadu kif inbena. Naraw il-flotta Torka ankrata fid-Daħliet ta' San Tumas u Wied il-Għajn. Filwaqt li s-suldati tal-għadu qegħdin jimmarċjaw lejn iż-Żejtun jidhru n-nirien, sintendi mqabbda mill- għadu. F' Marsaxlokk ma hemm ebda ġifen tal-għadu. F'din it-taqbida kontra t-Torok kien wera qlubija kbira ż-Żejtuni Klement Tabone li saħansitra jissemma fil-kotba tal-Ordni u b'wegħda bena l-kappella ta' San Klement fir-Raħal t'Isfel. Kienu nqatlu xi Torok u oħrajn ittieħdu lsiera. Wara li l-għadu tkeċċa minn naħiet tagħna, huma salpaw għall- Mellieħa fejn għamlu ħsara kbira lill-għażiż Santwarju tal-Madonna. Proprju dan kien l-attakk tat-Torok li minħabba fih il-Gran Mastru Alof de Wignacourt kien għamel il-wegħda li joffri l-kwadru votiv li semmejna. Fis-sena 1614, Wignacourt kellu 67 sena, u allura għal dak iż-żmien kien kbir mhux ħażin fl-età. Alof de Wignacourt kien Franċiż li serva bħala Gran Mastru tal-Ordni ta' San Ġwann bejn is-snin 1601 u l-1622. Hu magħruf l-aktar għaliex bena l-akwedott li mir-Rabat u Ħad-Dingli wassal l-ilma sal- Belt Valletta. Iżda aħna fin-Nofsinhar ta' Malta, l-aktar li niftakruh għall-bini tat-Torrijiet ta' San Luċjan f'Marsaxlokk u San Tumas f'Wied il-Għajn. Hu daħal fl-Ordni tal-Kavallieri fis-sena 1564, meta kien għad kellu biss 17-il sena u allura ħa sehem fl-Assedju l-Kbir tal- 1565. Fl-1618 Wignacourt bena fortizza qawwija fuq kemmuna. Fl- 1620 bena t-Torri ta' San Pawl il-Baħar, insomma dan il-Gran Mastru għamel ħafna ġid lil Malta u l-Maltin. Għalhekk minn qalbna nagħtu ħajr lis-Sur Robert Attard li ġibdilna l-attenzjoni tagħna għal dan il-kwadru votiv ta' Alof de Wignacourt, kwadru marbut ħafna mal-istorja taż-Żejtun u taż- Żwieten.