SURMASTRIJIET LI KELLHA L-BANDA L'ISLE ADAM il-Banda L'Isle Adam tar-Rabat ta' l-imdina mal-medda ta' tant snin, dejjem iffjorixxiet fost tant baned oħra, għax dejjem kienet tħaddan diretturi mus- taċċuni fil-qasam ta' l-arti mużikali, u dawn id-diretturi dejjem sabu f'din l-Għaqda Mużikali bandisti ta' kalibru qawwi. illum se inlaqqgħukom mas- is-surmast Gastano Grech kien it-tmiem direttur li kellha il-Banda L'Isle Adam mit- twaqqif uffiċjali tagħha fl-1860. Hu dam jidderieġi lil din il-Banda għall-17-il sena mill- 1894 sa 1911 u wara assenza ta' sentejn, reġa' ħa lil din il-Banda għal-8 snin oħra, jiġifieri mill-1913 sa 1921, b'kollox il-Banda damet 25 sena taħt id-direzzjoni ta' dan is- Surmast. Ser nikkwotaw lir-Rob. Ħareġ jixbah 'lommu, minn ta' Fiamingo, nisel il-mużiċisti. L-ewwel sur- mastrijiet tiegħu kienu Ġanpatist Bellizzi, skular ta' F Hunter (1793-1878) u Ġorġ Fiamingo, zijuh, għandhom tgħallem idoqa il- klarinett u l-vjolin; tkisser fil-kontrapont għand Fco. Mallia Cassar kontrapontista magħruf. Is-Surmast Pawlin Vassallo, għal Grech u Abela Scolaro kien igħid li ħadd ma jagħlibhom għall-partituri tal-Banda. Gejtu Grech kiteb mużika sagra u profana. Fost l- alljevi tiegħu nsemmu l-Maġistrat Clo. Parnis, klarinettista konċertista. Gaetano Grech kien id-direttur tal-Baned King's Own, La Valette, La Vincitrice, San Ġorġ ta' Bormla, S. Andrija, L-Unione, l'isle Adam, La Vittorja tan-Naxxar, Queen's Own, Prince of Wales, Duke of Edinburgh, Malta Regiment Roval Militia, La Stellata' Għawdex u għal xi żmien tal-Banda ta' Reġiment Skoċċiż stazzjonat f'Verdala u ddirieġa wkoll il-''Massed Bana' ta' sitt mitt ruħ u dak in- nhar ir-Re Dwardu VII feraħlu personalment. Fl-1 ta' Frar, 1904, il-Banda Duke of Edin- burgh esegwiet fi Pjazza San Giorgio, il-Belt programm b'kommpożizzjonijiet tiegħu: Mar- cia, il Fonografo -Sinfonia, La Figlia del Re Pipino — Fantasia, La cerimonaia delle Cam- pane- Valzer, ll Conte Melodia La Religione - Mażurka, Triste Ricordo. Is-Sinfonija, La Figlia del Re Pipino ma tagħmelx għajb lil dawk ta' Hoffmann, Auber, Suppà u Harold u ġiet esegwita il-Espożizzjoni Kolonjali ta' Żewġ Poemi Sinfoniċi deskrittivi: 'L'Assedio di Malta' u 'Calma e Bufera' huma żewġ kapolavuri tiegħu. Ta' l-ewwel iżżanżan mill-Banda La Valiette. taħt s-Sur- mast Vitaliti u l-ieħor mill-King's own, il-1892, dak in-nhar b'sens patrijottiku esegwiet prog- amm b'kompożizzjonijiet Maltin. Għandu tiegħu wkoll inno Nazionale ndaqq l-ewwel darba mill-La Vallette fl-ewwel Festa Nazzjonali l-8 ta' Settembru 1565. Is-Surmast Grech kiteb Grammatika tal- Mużika bil-Malti u mhux Grammatika tad- Djalett Malti kif qal Rolandil (Musica u Musi- cisti in Malta Paġ, 65) Għax-xogħol letterarju u artistiku tiegħu, is-Soċjetà di Arti e Manifat- ture onoratu b'diploma u b''cheque' ta' £10 flok midalja tad-deheb u ħatritu membru ta' Kommissjoni mas-Surmastrijiet Anton Naniu Carlo Fiamingo. Din il-Gfammatika reġgħet ġiet stampata minn ibnu Patri Spiridjun, Karmelitan, Mużiċista Kompożitur ieħor, studja ghand missieru, Albert Vella u Barbera f'Malta u taht Refice u Casmiri f'Ruma. Fl-1890, is-Surmast Gaetano Grech in- sibuh maħtur bhala Surmast Akkademiku Onorarju taċ-Ċircolo Bellini, Catania, wara li kien ta' prova tal-ħila artistika tiegħu billi ddirieġa ''a prima vista' biċca mużika klassika esegwita mill-Banda Muniċipali. Id-Duke of Edinburgh għoġbu jonura lis- Surmast Grech mhux biss billi aċcetta biċca xogħol tiegħu għall-vjolin u l-pjanu 'Pensiero Melanconino' iddedikata lill-Altezza Rjali Tiegħu, imma saħansitra stiednu għall- pranzu abbord u wara li semgħu jdoqq il-vjolin ried iżommu miegħu bħala Direttur ta' l-Ork- estra u wiegħdu li jdaħħlu wkoll fl-Orkestra ta' Sandringham Palace magħmula mill-aqwa Mużiċisti ta' l-Imperu. Iżda, Gejtu, marbut mal-familja u ma' art twelidu ma aċcettax u kif sewwa qal il-Korrispondent tal-Berqa (25.3.1938) tilef l-isbaħ okkażżjoni ta' ħajtu. Wara marda qasira, miet kif għex daħkani u ċajtier. Mit-tieni opra tiegħu 'Le Prime Croci- ate' ma laħaqx kiteb ħlief l-ewwel att biss ħtija li l-librettista patri Pawl Cauchi mar irtira fil- Kunvent ta' Montecassino. Surmastrijiet tal-Banda L'Isle Adam li diġà tajna tagħrif dwarhom kienu: Anton Muscat Azzopardi fil-ktieb li hareġ fl-1979 f'paġni 20-22. Philip Gatt fil-ktieb li ħareġ fl-1979 f'paġni 20-22. Anton Muscat Azzopardi (tislima meta miet) fil-ktieb li ħareġ fl-1980 f'paġni 24-28. Generoso Muscat fil-ktieb li ħareġ fl-1982 f'paġna 33 Lorenza Gatt fil-ktieb li ħareġ fl-1986 f'paġni 29-31. J08 Galea fil-ktieb li ħareġ fl-1987 f'paġni 36-38. Manwel Bartoli fil-ktieb li ħareġ fl-1988 f'paġni 41-43. Ġużeppi Stivala fil-ktieb 'i ħareġ fl-1988 f'paġni 32-33. rbhekina GĦEGĦ. dwar Din id-Diploma li s-Surmast Gaetano Grech kien rebaħ fl-1894, ipprefera li jagħtiha lill-Każin tal-Banda L-Isle Adam, minn fost kemm kellu baned f'idejh u mill-istess familjari tiegħu.