Il-kumpanija Roval Dutch Shell Group, jew inkella kif inhi magħrufa aħjar, Shell, twaqqfet fi Frar 1907. Dan wara li żewġ kumpaniji, ir-Roval Dutch Petroleum Companv (li twaqqfet fl-1890 ) u x-Shell Transport and Trading Companv Ltd (li twaqqfet fl-1897) ingħaqdu fl- operat tagħhom. L-isem Shell (bil-malti arzella) huwa marbut ma' waħda minn dawn iż-żewġ kumpaniji, jiġifieri Shell Transport and Trading Companv Ltd. Fis-sena 1833 missier il-fundatur tax-Shell Transport and Trading Companv — li bħal ibnu kien jismu wkoll Marcus Samuel — waqqaf negozju ta' importazzjoni u bejgħ ta' arzell lill-kollezzjonisti ta' Londra. Waqt li fl-1892 kienu qed jiġbru kampjuni ta' arzell mill-inħawi tal-Baħar Kaspju (baħar magħluq, imdawwar mill-pajjiżi ta' l-Iran, ir-Russja, il- Kazakhstan, it-Turkmenistan u l-Azerbaijan), Samuel (l-iben) irrealizza li kien hemm potenzjal qawwi fl- esportazzjoni taż-żejt tal-lampi minn dan ir-reġjun. Biex jilħaq l-għan tiegħu, huwa kkummisjona l-ewwel tanker mibni apposta għat-trasport taż-żejt minn pajjiż għall-ieħor. Minħabba r-rabta li kellu mal-arzell huwa għażel l-isem ta' Shell Transport and Trading Companv għall-kumpanija l-ġdida tiegħu. L-ewwel konnessjoni tal-kumpanija Shell ma' Malta tmur lura lejn is-sena 1914 meta f'Malta waslet konsenja ta' pitrolju minn Sqallija f'isem is-Sinjuri Degiorgio u Azzopardi li aktar kmieni matul dik is-sena, kienu ġew appuntati bħala aġenti tax-Shell f'Malta. Din il-konsenja ttieħdet l-Imsida f'maħżen l l ' sħill- Dan ir-ritratt gie pprovdut mis-Sur Joe Pace u fih naraw lil missieru qieghed jistad fuq il-Pont tax-Shell. Fl-isfond naraw parti miċ-ċumnija ta' l-Impjant li fuqha jidher l-isem tal-Kumpanija, li pero, peress li ċ-ċumnija ma tidhirx kollha, jidhru biss l-ittri 'HELL' minflok 'SHELL'. Il-Kumpanija 'Shell u Birżebbuġa informazzjoni miġbura minn Alex Azzopardi li kien magħruf bħala Msida Sawmills u minn hemm tqassmet mall-bejjiegħa li kienu jbiegħu fit-toroq. Aktar tard il-petrol beda jinżamm f'depożitu fil-Foss tal-Furjana u kien jitqassam mingħand il-ħanut John Bull Ironmongerv Stores ta' Pjazza San Ġwann fil-Belt Valletta. F'Novembru 1918 ix-Shell bdew ikabbru u akkwistaw maħżen ikbar fis-sur ta' San Franġisk il- Furjana. Sa minn meta l-kumpanija bdiet ir-rabta kummerċjali ma' Malta, mill-ewwel ippjanat kif ser tespandi, u biex tilħaq dan il-għan ħadet biċċa art kbira f'Birżebbuġa fl-inħawi magħrufa bħala l-Gżira. L-iskop kien biex hemmekk jiġi żviluppat-impjant għall-ħażna taż-żejt. Din iż-żona llum hija magħluqa bejn tlett toroq — Santa Katerina fuq in-naħa ta' wara, Dawret il-Qalb Imqaddsa fuq quddiem u l-ġenb tal-lemin u Triq it-Tankijiet (li ħadet isimha appuntu mit-tankijiet kbar li nbnew għall-ħażna taż- żejt) fuq ix-xellug. Infatti din it-triq hija kkaraterizzata mill-ħajt li jifred l-impjant mill-bini residenzjali. Dan kien żmien ta' żvilupp mgħaġġel għal Birżebbuġa. F'dik l-era ta' l-ewwel gwerra dinjija, kienu qed jinbew ukoll it-tined kbar (hangars) fil-bażi navali ta' Kalafrana u ftit wara l-ajrudrom ta' Ħal Far. Dan l-iżvilupp ħajjar ħafna nies jiġu joqogħdu Birżebbuġa biex ikunu iktar viċin il-post tax-xogħol, meta t-trasport ma kienx komdu kif nafuh illum. Birżebbuġa kienet għadha kif saret Parroċċa awtonoma fis-sena 1913 u sa dak iż-żmien kienet iktar magħrufa bħala post tal- villaġjatura. L-installazzjoni tax-Shell f'Birżebbuġa ġiet inawgurata fis-sena 1920. Dan l-impjant kien uniku fix-xorta tiegħu għall-gżejjer Maltin u kellu kapaċita' ta' ħażna ta' 6,500,000 gallun. Dak iż-żmien il-mezz tat-trasport użat biex jinġarr il-prodott kien il-karettun miġbud minn xi żiemel, bagħal jew ħmar. Dawn kienu jieħdu madwar sagħtejn biex minn Birżebbuġa jwasslu l-pitrolju jew il-petrol fid-Depożiti li l-kumpanija kellha l-Imsida u l-Furjana. Fi ftit ġimgħat mill-ftuħ ta' l-impjant, beda jasal Malta il-fuel oil. Dan il- prodott kien issa jinstab għall-ewwel darba f'Malta u kien jintuża' sabiex jissuplixxi l-vapuri. L-impjant ta' Birżebbuġa kien ideali sabiex iforni l-vapuri bil-fuel meħtieġ peress li kien tant viċin il-baħar u fuq kollox fil- età Filarmonika San Pietru Banda Birżebbuġa A.D. 1990 kenn tal-Port ta' Marsaxlokk. Biex ikomplu jiffaċilitaw dan is-servizz lill-vapuri, ix-Shell bniet pont ta' 500 pied quddiem l-impjant ġewwa Birżebbuġa. Dan il- Pont għadu magħruf sal-ġurnata tal-lum bħala l-Pont tax-Shell. Fl-1924 dehru l-ewwel vetturi ddisinjati apposta sabiex iġorru il-pitrolju u l-petrol. Naturalment dawn kienu ħafna iktar veloċi mill-karettun. Żewġ trakkijiet bdew jintużaw biex iwasslu l-pitrolju minn Birżebbuġa lejn il-bliet u l-irħula, filwaqt li trakk ieħor kien mgħammar sabiex iġorr il-petrol f'laned ta' żewġ galluni. Dak iż-żmien il-pitrolju kellu importanza kbira għax kien l-iktar sors ta' enerġija użat wara li gradwalment kien ħa post il-faħam. Madankollu, kaġun tar-rata mgħaġġla li bih bdiet tikber l-industrija tal-karozzi, il-pitrolju beda jnaqqas xi ftit mill- importanza filwaqt li dik tal-petrol bdiet tiżdied. Matul is-snin għoxrin, in-numru tal-karozzi reġistrati hawn Malta tela' minn 700 għall 5000 karozza. Fl-1928 ġew installati l-ewwel pompi tal-petrol, waħda għand il-British Motor Companv fil-Gżira u oħra fil-Marsa Sports Club. Fl-1929 inbnew żewġ tankijiet oħra fl-impjant ta' Birżebbuġa u dawn għollew il-kapaċita' tal-ħażna għal 8,000,000 gallun. F'dawk iż-żminijiet il-Gvern beda proġett sabiex jirranġa għadd ta' toroq prinċipali, u x-Shell kellhom rwol importanti f'dan il-qasam, billi ssuplixxew l-qatran użat għall-kisi tat-toroq kif ukoll inġenji apposta għal dan it-tip ta' xogħol. ġew imqabbda wkoll sabiex jipprovdu l-qatran għall- proġetti kbar bħar-runwaps ta' Hal Far, Ħal Luqa u Ta' B'dawn il-proġetti għaddejjin, Shell ipprevedew li l-importanza ta' l-avjazzjoni kienet ser tikber ġmiela, u biex jilqgħu għal din l-isfida ġdida bnew tank ieħor f'Birżebbuġa għall-aviation spirit. Dan laqa' fih l-ewwel ħażna fil-bidu tal-1931. Peress li l-Port ta' Marsaxlokk kien il-bażi ewlenija għas-seaplanes (kemm dawk militari kif ukoll ċivili), dan kompla jkabbar l-importanza tal-ħażna ta' l-aviation spirit f'dawn l-inħawi. Fid-dawl ta' dan kollu, il-kummerċ għax-Shell f'pajjiżna tant kien qed jiżdied li kien jiġġustifika il-ħolqien ta' kumpanija separata bl-isem ta' Shell Companv (Malta) Limited fl-1930. Dik il-parti ta' Birżebbuġa kienet iddominata mill- impjant tax-Shell. Minbarra t-tankijiet kbar li kienu jidhru minn diversi bnadi, kien hemm ukoll ċumnija għolja li ftit huma dawk li għadhom jiftakruha. In-nies kienu jirreferu għaliha bħala ċ-ċumnija tat-tankijiet. Iċ-ċumnija kienet eżattament faċċata tal-pont. Viċin iċ- ċumnija kien hemm għalqa kbira li kienet tintuża bħala ground tal-football kemm mit-tfal ta' Birżebbuġa kif ukoll mill-ħaddiema tas-Shell u tas-Servizz. Insomma, din iż-żona kienet verament mimlija bl-attivita' kemm kummerċjali kif ukoll soċjali. Dehra tal-post magħruf bħala 'ta' nagħaġ' (fejn illum hemm il-Pitch tal- Waterpolo). Jidhru il-Pont tax-Shell kif ukoll iċ-ċumnija li llum m'għadiex teżisti. Uffiċjal tal-Pulizija jippoża għar-ritratt waqt li kien xogħol fuq il-Pont tax- Shell. Warajh tidher b'mod prominenti ċ-ċumnija. It-Tieni Gwerra Dinjija bla dubju kellha l-impatt tagħha fuq ix-Shell ukoll. Matul dawn iż-żminijiet diffiċli, kien prattikament impossibli li t-tankers jaslu Malta bil-fuel. Biex jaċċertaw li jissuplixxu l-RAF bil- kwantita neċessarju ta' aviation fuel, bdew jaddottaw strateġija differenti billi bħala mezz tat-trasport beda' jintuża is-sottomarin. Dawn is-sottomarini kienu jagħmlu vjaġġ ta' madwar 1000 mil u jġorru 230 tunellata ta' fuel. Kienu jidħlu fil-Port ta' Marsaxlokk sabiex ibattlu l-fuel f'Birżebbuġa. Jekk kienu jaslu matul il-ġurnata kienu jibqgħu mgħarrqin taħt wiċċ il-baħar sakemm jidlam. Il-konsenja kienet titbattal matul il-lejl fejn għadd ġmielu ta' ħaddiema kienu minnufih iqassmu l-fuel ġo tankijiet ta' l-4 galluni biex immedjatament jieħduh f'post aktar sigur li kien maħżen taħt l-art f'Wied Dalam. F'Lulju 1947 il-flotta li kienet twassal il-prodotti f'Malta żdiedet b'tanker ta' 400 tunellata li ġie mogħti Soċjetà Filarmonika San Pietru Banda Birżebbuġa Dan it-tanker kien essenzjali sabiex jissuplixxi kwantita' meħtieġa ta' żejt sabiex titħaddem il-Power Station ġewwa l-Port il-Kbir. Fl- 1950 il-karozzi f'Malta kienu madwar 20,000, x-Shell, sabiex jagħtu servizz aħjar lis-sidien tal-karozzi bdew jibnu numru ta' Service/Filling Stations madwar il- gżira. Fl-1951 inbnew żewġ tankijiet oħra f' Birżebbuġa, biex issa tellgħu il-kapaċita' tal-ħażna għal 11.5 miljun gallun. Sadanittant l-iżvilupp f'Birżebbuġa kompla jikber bil-bini ta' impjant ieħor fl-1959, din id-darba għall-ħażna tal-gass, fl-inħawi tal-Qajjenza. Fis-sena 1964 Shell Companv (Malta) Ltd għalqu 50 sena joperaw fis-suq Malti u għal dan il-għan ġew organizzati diversi attivitajiet. Bħala parti miċ- ċelebrazzjonijiet sabiex ifakkru dan l-anniversarju, din il-kumpanija xtaqet li tagħti kontribut lejn ir-raħal li kien ospitahom sa mill-1920 - Birżebbuġa. Tajjeb wieħed iżomm quddiem għajnejh li dak iż-żmien il- knisja ta' Birżebbuġa kienet għada qed tintrama ftit ftit, għalhekk huma rregalaw fonti tal-magħmudija, li tbierek nhar it-Tlieta 25 t' Awissu 1964. Dan huwa fonti sabiħ ħafna maħdum bl-irħam u l-għatu tiegħu huwa forma ta' arzella. Ix-Shell għandhom ukoll rabta mal- vara artistika ta' San Pietru li din is-sena qed tagħlaq 50 sena fostna. Il-Kumpanija Shell kienet irregalat il- katina tal-fidda bil-manetti, li nsibu ħdejn saqajn il- qaddis. Fil-bidu tas-snin 70 il-gvern Malti beda jinnegozja mal-Kumpaniji fis-settur tal-prodotti taż-żejt, li kienu Shell, Esso (stazzjonati fil-Qajjenza) u BP, li kienu ilhom ifornu l-prodotti hawn Malta għal snin twal. Fit- 30 ta' Jannar 1974. ġie ffirmat ftehim bejn ix-Shell u l-Gvern Malti li permezz tiegħu, l-esklussivita' ta' l-importazjoni ta' kull tip ta' fuel kienet ser tingħata lill-Enemalta (li kienet għada kif ġiet iffurmata b'Att tal-Parlament), bl-eċċezzjoni l-aviation fuels li baqgħu taħt ir-responsabilta' tax-Shell. Dan il-ftehim kien jispeċifika ukoll li mill-1 ta' Frar 1974, ix-Shell Companv (Malta) Ltd tkun aġent tal-gvern Malti billi l-gvern jagħmel użu mill-postijiet tal-ħażna li x-Shell kellha f'Birżebbuġa u barra minnhekk jintuża l-apparat u l-makkinarju li kellha din il-kumpanija għad- distribuzzjoni tal-prodotti taż-żejt. Fl-20 ta' Diċembru 1977 ġie mħabbar fil-Kamra tar-Rappreżentanti li l-gvern Malti kien wasal fi ftehim sabiex jixtri l-assi kollha tax-Shell u dawn kellhom jgħaddu għand il-Gvern Malti fl-1 ta'April 1979. Fil- fatt fil-31 ta' Marzu 1979 is-Sur S.R. Attard (Direttur) għadda l-assi kollha tas-Shell Ċo. Minn dik is-sena, Attard Serviċes Limited saru r-rappreżentanti ewlenin tax-Shell f'Malta. Wara t-tluq ta' l-Ingliżi minn Malta, l-impjant ta' Birżebbuġa li issa kien propjeta' ta' l-Enemalta ngħata l-isem ta' '3/' March 1979 Petroleum Depot', biex jikkommemora l-ġurnata ta' Jum il-Ħelsien. L-iżvilupp f'dan l-impjant baqa' għaddej tant li fl- 1988 inbena tank ġdid li kellu kapaċita' li jaħżen 8,000 tunellata metrika. Fl-istess sena tqiegħed pipeline taħt il-baħar biex jiġi eliminat l-użu 'tal-pont tax-Shell. Fl-1990 ġie ntrodott fis-suq Malti il-lead free Petrol. Wieħed mit-tankijiet f'Birżebbuġa ġie rranġat sabiex jinħażen fih dan il-prodott ġdid sakemm tlesta tank ġdid li kien jesa' 10,000 tunellata metrika. L-impjant tax-Shell fi ż jiet iktar riċenti. Kif imħabbar f'Development Brief maħruġ mill- Mepa fl-2005 għal konsultazzjoni pubblika, l-pjan huwa li t-tankijiet jiġu żarmati u reallokati x'imkien ieħor bil- għan li l-impjant jingħalaq kompletament. Nisperaw li din l-art b'potenzjal enormi, tiġi rriġenerata kif suppost u ssir żona li jgawdu minnha kemm ir-residenti ta' Birżebbuġa kif ukoll il-Maltin u t-Turisti li jżuruna. Madankollu, jiġri x'jiġri, l-istorja ta' dawn l-inħawi żgur li mhux ser titħassar qatt, għax l-Impjant tat- Tankijiet tax-Shell ikkaraterizza din il-parti tar-raħal tagħna u l-ħajja ta' missirijietna għal dawn l-aħħar 89 sena. ċjetà Filarmonika San Pietru Banda Birżebbuġa A.D. 1990