28 Il-Ġimgħa 14 ta' Lulju 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA il-ħajja, xi kultant til- Fa ma' persuni li ma tkunx qed tistenna li tiltaqa' magħhom. Kultant tkun okkażjoni unika u ma tkunx ippreparat għalihal Hekk kien ġrali jien, meta f'nofs is-snin 70 kont għaddej bil-karozza mill-Menqa, u meta tajt ħarsa lejn il-Club tar-Regatta tal-Marsa (dak iż- żmien kien fejn illum hemm il-Lohombus) b'kumbinaz- zjoni rajt lil Toni Camilleri (il- Kukla) ħiereġ mil-Laundrv tiegħu li kellu tefgħa ta' ġebla 'l bogħod mill-club tar- Regatta. Lil Toni, bħal ħafna qad- diefa oħra ta' żmienu, kont nafu u li mhux l-ewwel dar- ba, matul ir-riċerka tiegħi dwar din id-drawwa antika kellimtu dwar it-tiġrijiet ta' qabel il-gwerra u warajha, b'mod speċjali dwar is-sehem tiegħu f'dawn it-tiġrijiet tra- dizzjonali. Minkejja li kien Kalkariż u qadef għal lokalità tiegħu fis- snin 60, huwa qadef ukoll mal-Marsa u rebaħ xi paljjiet. Għajjatlu u wrejtu li xtaqt in- kellmul Ovvjament ma kontx ippreparat, iżda kif kont im- dorri nagħmel f'ċirkostanzi simili, għedtlu xi xtaqt min- għandu, għamiltlu tliet mis- toqsijiet u meta wasalt id-dar ħadt nota tagħhom. Xi punti li tkellimt miegħu fuqhom se ngħaddihom lilkom f'forma ta' intervista. Niftakar l-ew- wel mistoqsija tiegħi kienet xi kemm kien ilu jaqdef: 'Lanqas niftakar eżatt, iżda naħseb li kelli 24/25 sena. Bdejt qabel il-gwerra mal-Kalkara fil-Frejgatini … jidhirli li kien fl-1937 …sieħbi kien Ċikku Farrugia li kienu jsibuh bħal In-Newla u tmu- nier kellna lil ċertu Leli Gri- ma li kienu jsibuh bħala l-Fe- lu… — għandi ritratt tal-Frejgatina. 'Wara l-gwerra, forsi wkoll minħabba n-negozju tal-Laundrv li kelli hawn il- Menqa, xi dilettanti Marsin kienu talbuni biex naqdef magħhom. … aċċettajt u jien u ħija Karmnu konna armajna dgħajsa ta' Bi Tnejn - niftakar kienet dgħajsa miżbugħa sewda u fuqha konna niktbu bl-abjad Two Brothers — għandi ritratt tad-dgħajsa. ''Dan kien fil-bidu tas-snin 50, meta din il-korsa kienet iddominata minn Toni Ellul (il-Koj) li kien jaqdef f'isem Raħal Ġdid u Toni Farrugia ż-Żbiba tal-Isla li t-tnejn kie- L-ORIZZONT MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (46) IGĦdS Toni u Karmenu Camilleri jippożaw għar-ritratt fuq tiċagħajsa tagħhom wara li daħlu fit-tieni post fl-1952 nu ħbieb tiegħi. 'Il-pika. tagħna kienet tkun waqt it-tiġrija biss — konna nissieltu bl-aħrax biex nirbħu l-palju, il-kumpla- ment matul is-sena konna niltaqgħu kuljum u naħsbu f'xulxin fuq il-lant tax- xogħol. Il-barklori tal-Isla li kienu jieħdu sehem fir-Re- gatta kollha kienu ħbieb tiegħi u meta kont ninżel il- Ponta għal xi qadja, kollha kienu jduru miegħi u jifirħu bija, anke wara t-tiġrija … rari kien jinqala' l-inkwiet fost il-qaddiefa, għax kollha kienu jafu li r-Regatta tiġi darba fis-sena, u l-għaqdau l-ftehim fosthom fuq il-lant tax-xogħol kien meħtieġ is- sena kollha.' Fejn kontu. titħarrġu bid- dgħajjes. bħala preparazzjoni għar-Regatta2 ; 'Bħala barklori aħna ma kellniex bżonn. ta' — ħafna taħriġ, għax kif. taf, konna naħdmu bid-dgħajsa s-sena kollha minn sbieħ il-jum sa tard filgħaxija. 'Normalment meta konna narmaw dgħajsa u jkollok membru jew tnejn ġodda, konna niftehmu fi x'ħin niltaqgħu l-Menqa, u nibdew naqdfu kuljum: sakemm nidraw lil xulxin. 'Min-nofs Awwissu sa lejlet il-Vitorja konna nieħdu t-triq darbtejn kuljum bejn is- sitta u t-tmienja ta' fil-għaxija u nirrekordjaw il-ħin kull darba. 'Fil-provi konna niltaqgħu il-qaddiefa tad-distretti kol- Iha u qatt ma nqala' nkwiet bejnietna, iżda dejjem nirre- kordjaw il-ħinijiet tal-avver- sarji tagħna biex naraw x'ċans ikollna. fir-Regatta, għalkemm l-aqwa prova dej- jem kienet fit-tiġrija, u dejjem kien jiddependi fuq il-polza li jkollok u l-irjieħ waqt it- tiġrija ' Ton int irbaħt ix-Shield mal- Marsa u kellek ix-xorti li dan l- unur irbaħtu ma' ibnek Twannu .: X'kienet. tfisser din il-rebħa għalik … u meta rtirat mill-qdif7 'Kienet rebħa kbira għalija u għall-Marsa — kon- na rbaħna l-Aggregate Shield, l-akbar unur tar-Re- gatta għall-ewwel darba kontra l-ġganti ta' dak iż- żmien. 'Fuq l-istess dgħajsa, mie- għi, kien hemm ukoll ibni Twannv, Toni Ellul (il-Koj) u ibnu Freddie. Kif taf, il-qad- diefa tal-Marsa fir-Regatta kisbu bosta suċċessi, iżda li tirbaħ ix-Shield meta kontra tiegħek għandek lill-Isla u lill-Kalkara — iż-żewġ distret- tili ddominaw l-ewwel għox- rin sena ta' tiġrijiet wara l- gwerra. hija storja kbira. Fil-club tagħna għandna diversi ritratti ta' din ir-rebħa kbira … jien illum m'għand- niex: naqdef minħabba saħħti. … kont irtirajt fuq parir tat-tabib u kont diġà qbiżt il-50 sena - l-età li nor- malment il-barklori qaddiefa jirtiraw mir-Regatta-waħdiet lijdumu aktar … posti ħaduh Twannv u Ġelardu (id-Da- jdu) u rebħu l-paljijiet għal Marsa.' Wieħed mill-qaddiefa li ismu baqa' sinonimu mas- suċċessi kbar li d-distrett tal- Kalkara kiseb fir-Regatta Nazzjonali bla dubju ta' xejn huwa Ġużeppi Bezzina (Xat- fel). Ġ Ġużeppi kien ħabib kbir tiegħi, u' kull meta konna niltaqgħu kliemu dejjem kien jaqa' fuq ir-Regatta u s-suċċessi kbar li dan id-dis- trett żgħir kisbet fis-snin 60. Darba għamiltlu dawn it-tliet mistoqsijiet u t-tweġibiet tie- għu se ngħaddihom lilkom: X'taf tgħidli dwar il-Kalkara fit-tiġrijiet ta' qabel il-gwerra: 'Ma tantx nista' nitkellem dwar il-Kalkara qabel il- gwerra għax kont għadni żgħir u ftit li xejn niftakar, iżda jien dejjem nismagħhom jgħidu li qabel il-gwerra l- Kalkara ġieli ħadet sehem fir- Regatta fil-Ferilli, f'ta' bi Tne- jn (żmien Wistin Grogan) u fil-Kajjikki. t-Twal: (San Ġużepp)… jekk f'dawn it- tiġrijiet il-Kalkara kisbet suċċess, ir-rekords juruna, li s-snin sittin kienu s-snin tad- deheb għal dan id-distrett, li ħdejn il-ġganti ta' din it- tradizzjoni antika għadu tar- bija.' Tista' t għidli x'suċċessi kis- bet il-Kalkara fis-snin 60 ….u x'taħseb dwar il-qagħda preżenti tal-club tagħkom 'Min hu dilettant ta' dawn it-tiġrijiet jiftakar tajjeb li bejn 1963 u l-1965 l-ekwipaġġi Kalkariżi rebħu x-Shield tliet darbiet konsekuttivi u ddo- minaw il-korsi ta' bi Tnejn u ta' bl-Erbgħa … imbagħad fl- 1969 reġgħu rebħu x-Shield għas-sitt darba fl-istorja tagħha, u fiha mhux biss rebħu erba' korsi minn ħamsa, iżda kissru erba' re- kords tal-ħinijiet. 'Sentejn wara, fl-1971 erġajna rbaħna x-Shield. Dak iż-żmien it-taħriġ konna neħduh bis-serjetà … konna nitħarrġu kuljum u nieħdu t- triq minn taħt iż-Żiemel sal- Kalkara … ħadd minna ma kien iġib xi skuża biex jiskar- ta t-taħriġ li konna nibdewh wara l-festa ta' San Lawrenz. 'Nassigurak li kien ikun tagħriġ iebes ħafna. Illum il- club tagħna għandu ħafna problemi, mhux biss ta' qad- diefa iżda wkoll finanzjarji. Kemm hi kbira l-problema tal-qaddiefa fid-distrett tagħ- kom2 'Kbira daqs ta' distretti oħra, biżżejjed ngħidlek li ħafna mit-tfal li bdew magħ- na u b'saġrifiċċju kbir għal- limnihom jaqdfu, mal-ewwel li ġiehom telquna u marru ma' distrettioħra … minħabba hekk il-Kalkara ħadet daqqa lura, u tilfet il-potenżjal li kellha. 4Naħseb wasal iż-żmien li 7 kull Kumitat tar-Regatta jib- da jirreġistra lill-qaddiefa tiegħu għal numru ta' snin … jien jiddispjaċini nara lill- Kalkara u distretti oħra li fl- imgħoddi kienu kburin bis- suċċessi li kisbu f'dawn it-tiġrijiet, u llum qegħdin f'qagħda li lanqas isibu qad- diefa biżżejjed biex jarmaw sett opri għat-tiġrija kollha.' Semmejna s-snin tad-deheb tal-Kalkara … tiftakar xi ismi- jiet tal-qaddiefa li ddominaw dawn it-tiġrijiet fis-snin 607 'Niftakar xi wħud min- nhom għax qdift magħhom fosthom Pawlu Grima (il-Fe- lu), Leli u ħuh Karmenu Mal- lia ( Slajvita), Joseph Xuereb (Tar-Roti), Lorrv Busuttil (il- Bomber), Ġorġ Pulis. (il- Lamajs), Toni Ellul (il-Koj), Indri d'Amato (Sapuna), Joe Scicluna, Mario Azzopardi (is-Sufu), Toni Cassar (il-Waj Waj), Toni Camilleri (il-Kuk- la) u ħafna oħrajn li xi nsejt x'jisimhom …'