TLIET KAPPILLANI LI GĦAMLU ĠIEĦ LIL BORMLA FIŻ-ŻEJTUN. Dun Anton Gafa' li bena parti mill-knisja parrokkjali. Dun Gakbu Tortella, li ġieb il-paci fiż-Żejtun. Kan Dun Pawl Ellul, li qassam ġidu lill-foqra Żwieten. Bormla, ċentru ta' vokazzjonijiet. Wara r-rebħa tal-Maltin u l-Kavallieri ta' San Ġwann fuq it-Torok fl-Assedju ta'l-1565, l-ibliet madwar il-Port il-Kbir bdew jiżviluppaw u jikbru b'rata mgħaġġla. Il-Kavallieri kienu baħħara u ħolqu ħafna xogħol madwar il-port, b'riżultat li l- Maltin kienu jippreferu joqogħdu bil-familji tagħhom viċin il-postijiet tax-xogħol tagħhom. - Din ir-rata ta' żvilupp mgħaġġel kompliet tikber fi żmien l-Ingliżi li ħolqu eluf ta' mpjiegi permezz tad-dockvard. Hekk, Bormla saret iċ-ċentru industrijali, ekonomiku u kummerċjali tan-nofs- in-nhar ta' Malta. Din iż-żieda fil-popolazzjoni ġiebet magħha, żieda fil-vokazzjonijiet saċerdotali. Wara l-Belt Valletta u l-Imdina bir- Rabat subborg tagħha, Bormla kienet tkun il- parroċċa li l-aktar kienet tipprovdi qassisin lid- djoċesi ta' Malta. Ħekk, fl-1782, filwaqt li f'Bormla kien hemm 67 qassis, fiz-Zejtun kien hawn biss 27 wieħed (1). Kienet ħaġa naturali allura, ti ħafna mill-kappillani ta' Malta kienu jkunu Bormlizi. Tlieta kienu l-kappillani Bormlizi fl-istorja tal-parroċċa taż-Żejtun, u t-tlieta li huma għamlu ġieh lil Bormla, il-belt fejn twieldu. Dun Anton Gafa' (1712-1733) Nistgħu ngħidu li Dun Anton bena parti kbira mill- knisja parrokkjali taż-Żejtun. Fl-1692, fi żmien Dun Ugolin Bonnici, kienu qiegħdu l-ewwel ġebla tagħha, u sal-mewt ta' Dun Ugolin fl-1712 kienu għadhom lestew biss il-kursija. Kien il-Bormliz Dun Anton li, fil-21 sena li dam kappillan taż- Żejtun, ta lill-knisja forma ta'salib u lesta l-bini tagħha kollu, minbarra n-navi li saru wara. Saċerdot intelliġenti. Dun Anton Gafa' kien twieled f'Bormla, fis-27 ta' Lulju, 1668, bin Klement Gafa' u Katerinuzza. Il-knisja ta' Bormla kienet għadha tissejjaħ ''Santa Maria del Soccorso''. Fil-fatt id-dokumenti jiddeskrivuh bħala professur Kitba tal-Kan. tal-Filosofija u Teoloġija u konfessur tas-sorijiet (2). Kien ukoll karitatevoli, tant li kienet tiġih ħniena mill-fqar tal-parroċċa tiegħu u ma kienx jieħu minn għandhom il-ħlasijiet finanzjarji li kellu dritt għalihom (3). Għalkemm Dun Ġakbu dam proprjament kappillan taż-Żejtun għal ftit xhur biss (180l- 1802), kien ilu vigarju kurat hawn għal erbatax- il-sena. Il-mertu kbir ta' dan is-saċerdot żelanti kien li ġieb il-paċi fiż-Żejtun, paċi li kienet ilha nieqsa madwr 30 sena minn din il-parroċċal Irnexxielu jwettaq dak li diversi vigarji kurati qablu kienu ppruvaw jagħmlu bla suċċess. Devot ta' l-Immakulata. Ġakbu Tortella, bin l-ispizjar Pawlu u Bibiana, nee, Argenta, twieled f'Bormla fl-4 ta' Diċembru, 1726(4). Fil-Vista Pastorali li l-Isqof Alpheran għamel f'Bormla fl-1751, Dun Ġakbu Tortella hu mniżżel fil-lista ta' 73 qassis li kienu jgħixu f'Bormla. Kien devot ħafna ta'l-Immakulata, u meta sar kappillan ta' l-Imqabba daħħal id- devozzjoni lejn il-Kunċizzjoni f'din il-parroċċa, fejn ukoll waqqaf Konfraternita' tagħha(5) Din il-Konfraternita' ta' l-Imqabba ġiet magħquda mal- Ven. Arċikonfraternita' tal-Kunċizzjoni ta' San Lorenzo in Damaso ta' Ruma(6). Anġlu tal-Paċi Sadattant inkwiet kbir kien beda fiż-Żejtun, fejn, fl-1769 kien gie impost minn Ruma, kontra x- xewqa taż-Żwieten, Dun Franġisk Maria Xuereb, Karkariz, wara li ż-Żabbarin ma reduhx bħala kappillan tagħhom. Dun Franġisk kellu nkwiet ma' kulħadd, iżda l-aktar mal-Fratelli tas-Sagrament. Saħansitra dan il-kappillan, li kellu rasu iebsa u ma ried qatt jirreżenja, ġie mkeċċi miż-Żwieten aktar minn darba. Għalkemm il-kawza li kellu f'Ruma Dun Frangisk rebaħha, madanakollu xorta waħda ż-Żwieten baqgħu ma aċċettawhx. Il- Granmastru, l-Inkwizitur u l-Isqof għamlu minn kollox biex iġibu l-paċi fiż-Żejtun. L-Isqof Labini bagħat diversi vigarji kurati, izda l-inkwiet xorta baqa' sejjer. sakemm l-Ispirtu s-Santu nebbaħ lill- Isqof jibgħat fl-1787 lil Dun Ġakbu Tortella, il- Ielvta virgo Catħari- ut ab idolċrum Vanilàle ad in medio inimieċrum tuċruni, De torrċnte 'in- via bibet: $ proptċreà exaltàbil caput. Antiph. — Inelvta virgo Ca- tħarina intrċpide Maximinum àdiit; ut ab idolċrum vanitàte ad veram Christi fidem eum sapiċnier addicat, Bidu ta' l-Uffizzjatura nhar lejliet il-Festa ta' Santa Katarina. Innotta li l-Festa kellha l-Ottava. Fi żmienu (1854) bdiet tintuża l-Uffizzjatura propja ta' Santa Katarina. F'dan il-kwadru, li jinsab fil-Mużew Parrokkjali, jidħer b'din l-Uffizzjatura f'idejh. HMEĊITANDUM DIE XXV. SUR DATDIE 38 JUNIT 1ġka, L-Uffizzjatura proprija bil-Latin li Q.T. il-Papa ien Piju IX, fil-22 ta' Ġunju 1854, ikkonċeda lill- Parroċċa taż-Żejtun biex tingħad fil-Festa. Kapp.Żejtun, XXI. F. Ciappara, 'Mill-Qigħan ta' l-Istorja', p.14. Ara l-arma tiegħu fl-Awla Kapitulari, Bormla. Id-data taħt il-kwadru taż-Żejtun hi żbaljata. Is-sena 1878, li jġib il-kwadru, hi meta miet monsinjur ieħor, li kellu l-istess isem u għix fl-istess żmien tal-kappillan taż- Żejtun. kappillan Bormliz ta' l-Imqabba. B'ubbidjenza u umilta', Dun Ġakbu spiċċa minn kappillan biex sar vigarju kurat ta' parroċċa kollha nkwiet. Kien saċerdot, qaddis li rnexxielu jikkalma s- sitwazzjoni. Kien ukoll bil-ħila tiegħu li ż-Żejtun irċieva t-titlu ta''Belt Bvlandt'mill-Granmastru Ferdinandu Hompesch fl-1797. Twieled f'Bormla fl-14 ta' Marzu, 1802, bin Publiju Ellul u Maria Theresa, nee' Nuzzo (7). Gie ordnat saċerdot fit-18 ta' Frar,1826 (8), meta kien ilu diga' tliet snin kanonku tal-Kolleggjata ta' Bormla. Fil-fatt Ellul kien wieħed mill-ewwel grupp ta' kanonċi li ħadu l-pussess fis-7 ta' Diċembru, 1823. Dam iservi bħala kanonku f'Bormla sat-30 ta' Jannar, 1834 (9). Il-Kolleggjata ta' Bormla. Il-prebenda tal-kanonikat tiegħu kien waqqafha hu stess u kienet tikkonsisti fid-dar nru.60, Strada Marina, Senglea, stmata li tiswa 1,400 skud, u li tirrendi 60 skud fis-sena (10). Dun Pawl kien illawrjat fil-Ligi Kanonika u Civili. Fis-snin tletin kien inqala' nkwiet bejn il-Knisja ta' Malta u l-Awtoritajiet Civili Nglizi, li riedu jindaħlu fl-għazla tal-kappillani Maltin. Din kienet ir-raġuni għaliex fl-1834 il-Kan. Dun Pawl Ellul sar vigarju kurat u mhux kappillan taż-Żurrieq, fejn qatta' erba' snin f'ħidma pastorali. Sadattant iż-Żejtun safa mingħajr kappillan fl-1837 bil- Iż- Żejtun, bħaż-Żurrieq, għadda xi snin mingħajr kappillan, u Dun Vicens Galea kien vigarju kurat sakemm il-Kan. Dun Pawl Ellul ħa l-pussess bħala l-kappillan il-ġdid taż-Żejtun fl-4 ta' Marzu, 1839. L-Uffizzjatura ta' Santa Katarina. Matul it-22 sena li dam kappillan taż-Żejtun, Dun Pawl Ellul jibqa' mfakkar l-aktar għal żewġ ħwejjeġ: l-ewwelnett kien fi żmienu li l-Qdusija Tiegħu l-Papa Piju IX, li tant hu maħbub ġewwa Bormla, ikkonċeda fit-22 ta' Ġunju, 1854, il- permess ta' Uffizzjatura proprja u solenni għall- Festa ta' Santa Katarina fiż-Żeitun. Fi kwadru ta' Dun Pawl, li jinsab fil-Muzew taż-Żejtun, il- kappillan jidher iżomm din l-uffizzjatura f'idu Waħda, filwaqt li bl-oħra jindika l-kampnar tal- Ħaġa ohra li fiha spikka Ellul kienet l-imħabba kbira tiegħu għall-batuti. Kitba taħt il-kwadru li semmejna tgħidilna kif Ellul ċomnia sua … egenis alendis consumpsit' - nefaq ġidu kollu …. biex jgħin lill-foqra''. Kien fl-1861 li Ellul ġie magħżul monsinjur tal- Katidral. Miet fis-27 ta' Frar, 1882(11). B'modi, diversi dawn it-tliet kappillani Bormliżi taw xhieda ta' ħajja tassew nisranija u ta' zelu fil- qasam tal-ħidma pastorali. Huma tliet saċerdoti li l-knisja ta' Bormla u ż-Żejtun tħossha kburija bihom.