Il-Wirja tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Każin Banda San Filep Is-sena l-oħra konna ħabbarna li kien għaddej ix-xogħol fuq ir-raba' taqsima tal-wirja. Id-diriġenti tal-wirja kien ilhom xi snin iħammu fuq din it-taqsima. Din it-taqsima li tirrappreżenta d-Difna ta' Ġesi, u li fiha sitt persunaġġi tlestiet. Il-pjan kien li tiġi inawgurata fid-9 ta' April 2003. Iżda minħabba l- Elezzjoni Ġenerali tat-12 ta' April, ġie deċiż li din l-inawgurazzjoni titħalla għal sena oħra. L-istatwi life-size huma xogħol ta' Chev. Alfred Camilleri Cauchi, u l-post kellu jkun ix-xelter ta' żmien il-gwerra. Din hija l-għaxar sena tal-wirja tal-Każin Banda San Filep qed tittella' bi statwi kbar. Fost il-personalitajiet li inawguraw din il-wirja tul dan iż-żmien, insibu lin-Nunzju Sebastian Laboa li miet f'Ottubru 2002. Kien bniedem dħuli u ċajtier. Ta' kull filgħodu kmieni kien iħobb jimxi mixja fit-tul. Spiss kien jimxi minn Ħ' Attard fejn kien joqgħod u jasal sal-knisja tal-Mosta. Huwa ġie Malta fl-1995 wara li temm in-Nunzjatura tiegħu fil-Paragwaj. Kull fejn kien, ħalla memorji sbieħ ta' bniedem ta' karisma li emmen u pprattika l- kuntatt personali ma' kull tip ta' nies. Lejn tmiem in-nunzjatura tiegħu f'Malta sar jaf li marid bil-kanċer. Huwa rtira mis-servizz tal-Vatikan fl-età ta' 75 u mar lura Spanja, pajjiżu fejn miet erba' snin wara. Is-sena li għaddiet kellu jiftaħ din il-wirja, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni Dr. Louis Galea iżda ġara li fl-aħħar ħin kellu jħassar l-appuntament — minħabba li kien ma jiflaħx. Inzerta li fost il-mistednin distinti dakinhar kellu jkun hemm ir-rappreżentant ta' l-Ambaxxatur Amerikan Mr. Michael Macv li kellu jirċievi għotja ta' mużika ta' Mro. Ravmond Fenech, iddedikata lill- vittmi tat-traġedja tal-11 ta' Settembru 2001. Meta ġie avviċinat, Mr. Macv aċċetta bil-ferħ li jinawgura hu l-wirja. Is-SOĊJETÀ MUŻIKALI KAŻIN BANDA SAN FILEP ..5.1ss: tixtieq l-Għid it-Tajjeb lil kulħadd. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 1 Ix-xena grandjuża tal-Kruċifissjoni fuq il-Golgota - Każin San Filep. e minn paġna 1 Iċ-ċirkustanzi ta' l-Elezzjoni Ġenerali kienu wkoll il-kaġun li tħassar il- programm mużikali li l-Banda San Filep taħt id-direzzjoni tas-Surmast Richard Bugeja kienet ħejjiet għad-9 ta' April. Dan kien jikkonsisti f'dawn is-siltiet: Iċ-ċerimonja tal-ftuħ kellha tkun preseduta mill-Ambaxxatur Franċiż M. Patrick Chrismant. Minkejja dan, il-wirja se tiftaħ għall-pubbliku bejn l-Erbgħa 16 u l-Ħadd 20 ta' April. Mons. Sebastian Laboa (Nunzju Appostoliku) flimkien ma' membri tal-Kumitati u wħud mill-mistednin li attendew għall-ftuħ tal-Wirja tal-Ġimgħa l-Kbira tal-1995 fil-Każin Banda San Filep. Fost il-mistednin jidhru: Dr. Godfrev Farrugia (Sindku), Rev. Charles Attard (Arċipriet), Rev. Lawrenz Mifsud, Rev. Ġwann Azzopardi u Rev. Carmel Gatt (Direttur Spiritwali). Nhar il-Ġimgħa 18 ta' April 2003 4 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Din is-sena, fl-okkażjoni tal-publikazzjoni ta' dan il-ktieb, qegħdin nipproduċu tliet ritratti oħra li juruna dehriet differenti tal-purċissjoni tal- Ġimgħa l-Kbira ta' Ħaż-Żebbuġ ta' żminijiet oħra. Illum dawn jgħoddu 'l fuq minn ħamsin sena. Fihom ħwejjeġ u tifkiriet interessanti kif se naraw f'din il-kitba. Ir-ritratti ttieħdu fl-istess jum. Żgur li kienet ġurnata xemxija, għaliex id-dawl u d-dellijiet tax-xemx jidhru sew fit-tlieta li huma. Fl-ewwel wieħed qed naraw id-dehra tal-Vara l-Kbira wieqfa fil-bieb tal- knisja armata u mdawra b' għadd ta' xemgħat kbar u żgħar u kif ukoll bil-fjuri bejniethom. Hu armar uniku u tabilħaqq oriġinali li narawh biss f'dawn l- istatwi. Hekk għadu sal-lum u nispera li jibqa' hekk dejjeml Osservaw il- fratelli bil-barnus f'rashom u b'salib ta' l-injam f'idejhom. Naraw ukoll żewġ globi wieqfa u lesti biex mal-mixja ta' l-istatwa, dawn jimxu magħha. Fuq ix-xellug jidhru għadd ta' bandisti bl-istrumenti f'idejhom lesti wkoll biex jibdew il-mixja tagħhom wara l-fratelli u quddiem l-istatwa. It-tieni wieħed fuq quddiem jagħti lemħa lis-Surmast Adeodato Gatt,' filwaqt li dak bejn il- fratell bil-barnuża u r-raġel bil-lobbja jixbaħ lil Filippu Grech (Ta' Glorja). Osservaw ukoll, fuq in-naħa tal-lemin, tidher lanza twila li din kienet timxi quddiem il-Vara l-Kbira biex tfakkarna fiċ-ċenturjun Longinu. Fit-tieni ritratt għandna d-dehra tal-monument, wieħed mis-sbieħ ta' gżiritna, ħiereg mill-knisja parrokkjali. Osservaw żewġ lanterni, tnejn minn erbgħa li kienu jimxu mal-monument u li dawn kienu jinġarru mill-fratelli. Quddiemhom kienu jimxu erba' subien imfarfrin lebsin żimarra bl-għong abjad Erika Faure 87, Triq Ħal Mula, FLI AM) — Malta c Tel: 21 462 745 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 5 Każin Banda San Filep, Żebbuġ C- C CINATIEEEI PL IĠP $ Każin Banda San Filep, Żebbuġ imberfel bil-bizzilla. Dawn is-subien kienu jġorru torċa kbira u ħoxna b'erba' ftejjel. B'xorti tajba fir-rokna tax-xellug jidher tifel minnhom b'din it-torċa f'idu. Fuq l-istes naħa għandna żewġ persuni li jiġbdu ħafna l-attenzjoni. L- ewwel wieħed hu l-pulizija. L-interess f'dan hi l-uniformi. Hekk kienet l- uniformi tal-pulizija Maltin ta' ħamsin sena ilu. Il-persunaġġ l-ieħor hu aktar importanti. Dak il-qassis ma hu ħadd aktar minn Dun Anton Galea, li kien qassis twajjeb u umli minn Ħaż-Żebbuġ. Għamel snin twal prokuratur tal-Ġimgħa l-Kbira. Għal din il-purċissjoni kien jaħdem sena sħiħa. Parti sewwa mill-armar ta' din il-purċissjoni sar fi żmienu. L-aħħar ritratt jurina l-istatwa tad-Duluri wieqfa wkoll fil-bieb tal-knisja mdawra wkoll bix-xemgħa u l-fjuri. Osservaw l-istess pulizija u issa naraw ieħor fuq in-naħa l-oħra. Fir-rokna tax-xellug naraw għadd ta' tfal iċċassati lejn il-camera tar-raġel li ħa dan ir-ritratt. L-istess, it-tfal wieqfa ħdejn waħda mill-kolonni tal-knisja. Tnejn mir- reffiegħa jidhru wkoll iħarsu lejn il-camera. Għal Malta ta' aktar minn ħamsin sena, li jkollox camera kien lussu. Kienet din il-camera, li madwar ħamsin sena ilu dawn it-tliet ritratti marbuta mal-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira ta' Ħaż-Żebbuġ. l. Adeodato Gatt kien is-Surmast tal-Banda San Filep bejn l-1921 u l-1962. Din il-banda akkumpanjat waħedha l-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira tal-parroċċa ta' Haż-Żebbuġ matul l-ewwel erbgħin sena tal-ħajja tagħha. Imbagħad wara l-1892 sar ftehim biex tħalliet tieħu sehem f'din il-purċissjoni l-Banda De Rohan. Minn dakinhar 'l hawn kull waħda minn dawn iż-żewġ baned baqgħu tieħu sehem sena kull wieħed. Revinec Numinium Għal kull xogħol ta' Aluminium bi prezzijiet tajbin Irrikorru: MARIO BONNICI Mdina Road, Żebbuġ e Tel: 2146 5170 - 9949 7740 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 9 t'awalabie eżili irrzni iruirare Permit LU ILI IO GĦIN DIGA IIEFATTI 10 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Każin Banda San Filep, Żebbuġ VALLETTA: Zacharp Street tel. 2123 1629 BIRŻEBBUĠA: Prettv/ Bav tel. 2165 0823 JB Stores) tel. 23314250: FGURA: Żabbar Road tel. 2182 0918 SAN ĠWANN: Bernardette Street tel. 2138 5693: ŻURRIEQ: Main Street tel. 2164 9290 BUĠIBBA: St. Anthonv Street tel. 2157 8218 OPENING HOURS: MONDAV - SATURDAV QAWRA: Qawra Coast Road tel. 2158 3875 FROM: 7.30am - 7.30pm Tel/Fax: 2148 8241 210, St. Edward Street, Qormi 1 ) Każin Banda San Filep, Żebbuġ il-Qabar ta' Kristu 'Billi kien jum it-Tħejjija tal-Għid, il-Lhud ma riedux li f'jum is-Sibt, l- iġsma jibqgħu fuq is-salib, għax dak is-Sibt kien jum solenni għalihom' (Ġw.19,31). S.Ġwann jgħidilna li meta miet Ġest kien ''jum it-Tħejjija ta' l- Għid' jiġifieri jum il-Ġimgħa. Il-ġurnata tal-Lhud kienet tibda x'ħin tinżel ix-xemx, xi l-4.30p.m. Meta miet Ġest kienu t-tlieta ta' wara nofs in-nhar u għalhekk il-Lhud kienu inkwetati għax biex tibda l-ġurnata tas-Sibt kien jonqos mhux aktar minn siegħa u nofs. Talbu għalhekk lil Pilatu biex ineħħi l-iġsma għax kienu qed jibżgħu li Ġesti jew il-ħallelin imutu fuq is-salib u jibqgħu hemm. Il-Lhud iqisu l-ġisem mejjet bħala xi ħaġa mpura. Jekk iħallu l-iġsma hemm, il-belt kollha f'jum il-festa kienet tiġi mpura. Is-suldati x'ħin raw li Ġesti kien mejjet ma kisrulux saqajh biex joqtluh, iżda wieħed minnhom nifidlu qalbu bil-lanza u hekk kien ċert bil-mewt tiegħu. Għal-Lhud kien dnub kbir tiċċelebra l-festa ta' l-Għid, l-akbar festa tagħhom, bl-iġsma tal-mejtin fil-belt. Naraw kollox iseħħ bil-għaġġla għax ma kienx fadal żmien biex jibda jum is-Sibt; meta Ġużeppi minn Arimatija talab lil Pilatu l- ġisem ta' Ġesii, Pilatu stgħaġeb li Ġesii kien diġà mejjet u tah il-permess. Ġużeppi minn Arimatija ma' Nikodemu, ħabib ta' Ġesti u xi nisa oħra ma' Marija Omm Ġest, xtraw xi fwejjaħ u dilku lil Ġesti bihom. Qrib il-Golgota, l-għolja fejn miet Ġest, Ġużeppi minn Arimatija sab jixtri qabar ġdid. Dan ma kienx bogħod ħlief xi għaxar metri mill-Golgota. L-evanġelista meta jgħidilna li kien qabar ġdid, qed jgħidilna li dan il- Cosmetics, Perfumes, Hair Accessories 41, Bishop Caruana Street, Żebbuġ, Malta 9 Tel: 2146 381 3- Każin Banda San Filep, Żebbuġ 1 3 1 4 Każin Banda San Filep, Żebbuġ qabar kien magħmul minn żewġ kmamar imħaffrin ġol-blat. Hekk kienu jkunu l-oqbra l-ġodda. Fil-kamra ta' ġewwa kienu jqiegħdu l-mejjet fuq biċċa blata maqtugħa ċatta, twila daqs ġisem ta' bniedem, wara li kienu jidilkuh bil- fwejjaħ. 23,56) Kienu jgeżwruh ġo liżar u jgħattulu rasu b'maktur. Fil- kamra ta' barra kienu jħallu xi fwejjaħ jew affarijiet oħra li kienu jiġu bżonnhom 'il quddiem. Quddiem it-tieni kamra kienu jqiegħdu ġebla kbira biex jagħlqu l-qabar. Biex il-fwieħa ma tispiċċax fix-xejn kienu jorbtu l-mejjet, idejh u saqajh, b'xi biċċiet oħra ta' l-għażel. Għal Ġesti ma kienx hemm żmien biex jorbtulu idejh u saqajh. Kien fi ħsiebhom li jerġgħu jiġu meta jispiċċa jum is-Sibt biex jagħmlu dan. Meta kienu jidfnu aktar minn persuna waħda, il-qabar kien isir qadim. Kienu jħaffru kamra oħra aktar 'l ġewwa u f'din il-kamra kienu jqiegħdu l- mejjet antik u jħallu fit-tieni kamra l-aħħar wieħed li jkun miet. Barra minn hekk il-Lhud kienu jemmnu fil-qawmien mill-mewt wara l- ġudizzju universali. Skond it-tradizzjoni Lhudija dan il-ġudizzju kellu jsir fil-Wied ta' Josafat, il-Wied bejn il-ħajt tat-tempju u l-għolja taż-Żebbuġ. Meta nbniet l-ewwel knisja fuq il-qabar ta' Kristu, l-insara qattgħu madwar il-qabar il-blat kollu li kien hemm u ħallew spazju bejn il-qabar ta' Ġest u l- oqbra l-oħra. Fuq il-qabar ta' Ġesti nbniet kappella. Il-qabar ma kienx fil- fond bħal ma kienu ħafna oqbra oħra ta' żmien ('kokim'), imma kellu forma ta' mejda u kien faċli toqgħod bilqegħda. Ir-rumani meta rebħu Ġerusalemm, bnew tempju lil Jupiter. F'dan it-tempju kienu qiegħdu wkoll statwa ta' Venus. Dan it-tempju kien inbena fuq il-Golgota u l-ġnien li kien hemm ħdejh. Meta bnew it-tempju, ir-rumani tellgħu ħajt kbir u wiesa' u fuq dan il-ħajt bnew it-tempju ta' Jupiter (Giove). Id-drawwa romana ta' kif kienu jibnu jiġifieri jħallu kollox kif kien, salvat dawn il-postijiet tant għażiża għalina. Żebbuġ Sebio's Każin Banda San Filep, Żebbuġ 1 5 Tel: 2146 3403 2; X Żonpargi sueĊ Każin Banda San Filep, Żebbuġ Aspetti mill-Ikonografija tal-Vara l-Kbira fil-Gżejjer Maltin Il-gżejjer Maltin huma magħrufa għall-festi solenni li jiġu organizzati minn diversi parroċċi madwar il-gżejjer Maltin fil-jiem tal-Ġimgħa Mqaddsa. Dawn il-festi issa ilhom ħafna snin isiru, u fil-fatt inbniet mhux biss tradizzjoni, iżda wieħed jista jgħid ukoll li hemm ċertu karatteristiċi li nsibuhom f'Malta biss'. Fost id-diversi karatteristiċi li nsibu fostna huma l-purċissjonijiet li jsiru fit-toroq ta' wħud mill-irħula u l-ibliet tagħna. Fost il-ħafna statwi, jew inkella aktar aħjar vari, naraw dik li tispikka l-aktar, magħrufa aħjar bħala l-vara l- kbira. Jekk wieħed jagħti ħarsa lejn l-istatwi li aħna imdorrijin naraw fit-toroq Maltin, malajr nindunaw li jkun hemm ċertu karatteristiċi li wieħed jista jgħid jibqgħu magħna. Il-Vara l-Kbira hija magħrufa hekk minħabba l-istess kobor tagħha (u dan naturalment qabel ma bdew jiddaħħlu l-istatwi li juru l-Aħħar Ċena), u anke minnħabba l-fatt li jkun hemm l-aktar numru ta' persunaġġi fuq din l-istatwa. Il-figuri li naraw huma naturalment dak ta' Ġesti fuq is- Salib, u fil-biċċa l-kbira jkun muri dejjem fil-mument meta jinstab fl-aħħar nifs ta' ħajtu. Hemm imbagħad il-figuri l-oħra li juru l-Madonna, San Ġwann kif ukoll il-Maddalena. Iżda apparti minn dan it-tqassim hemm imbagħad tlett vari li huma kemmxejn differenti minħabba li hemm figura oħra mdaħħla fuq din il-vara. F'Ħal Għaxaq insibu wkoll imdaħħal il-figura ta' suldat. Dan is-suldat jinstab b'lanza f'idu u bi sponza wkoll, biex ifakkarna fil-mument meta Ġesti qal li għandu l-għatx, u ingħata sponza bil-ħall. :- Wara dan Ġesu, billi issa kien jaf li kollox kien mitmum, biex isseħħ l-Iskrittura qal: Għandi l-għatxi Kien hemm bieqja mimlija bil-ħall: huma xarrbu sponża bil-ħall, waħħluha ma' qasba ta' l-issopu, u ressquhielu lejn ħalqu… (Ġwanni 19.28-29)2. Każin Banda San Filep, Żebbuġ ii 18 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Fl-istess ħin tajjeb li jingħad li l-figura ta' dan is-suldat ma kienetx tifforma parti mill-vara oriġinali. Filwaqt li l-vara saret minn Peppi Vella, mill-Belt Valletta, is-suldat sar minn Carmelo Agius, minn Ħal Għaxaq. Ix-xogħol ta' Vella sar fis-seklu 19, filwaqt lis-suldat tpoġġa hemm fis-sena 1977'. Fil-vara li nsibu fil-parroċċa tan-Nadur naraw differenza oħra. Hemm il- figuri tas-soltu, u magħhom hemm ukoll suldat Ruman. Din id-darba is-suldat huwa Longinu. Dan kien is-suldat li skond tradizzjoni kien hu li nifed il-ġenb ta' Ġesti bil-lanza biex taħ l-aħħar daqqa mortali. B'danakollu wieħed mis-suldati nifidlu ġenbu b'lanza, u minnufih ħareġ demm u ilma… (Gwanni 19.34). Maż-żmien dan il-persunaġġ jingħad li nidem minn dak l-att u barra li kkonverta, spiċċa biex sar qaddis ukoll'. Din il-vara saret kollha kemm hi minn Michael Camilleri Cauchi, u żżanżnet fis-sena 1976. Vara oħra, anke din id-darba f'Għawdex, li għandha il-figura ta' Lonġinu hija dik li toħroġ mill-Katidral. Il-vara ma saritx kollha f'daqqa. L-ewwel parti saret fis-sena 1968, u dawn kienu il-figuri tal-Madonna, San Ġwann u l- Maddalena. Biex tinħareġ il-vara fil-purċissjoni ta' dik is-sena, kien inġieb il-figura ta' Ġesti Imsallab mix-Xewkija, għax dak li kien hemm għal din il-vara ma kienx għadu tlesta. Is-salib, li huwa tal-ġewż, sar minn Ġorġ Farrugia. Fis- sena ta' wara tlestiet il-figura ta' Ġesti Imsallab, u b'hekk tpoġġa dak li naraw illum. Fl-1970 imbagħad tlestiet il-figura tas-suldat Lonġinu, ħalli b'hekk il- vara spiċċat kompluta. Xogħol fuq dawn il-figuri saru mill-istatwarju Għawdxi Wistin Camilleri. Il-Kumplament tal-vari li nsibu fil-purċissjonijiet tal-gżejjer Maltin kollha għandhom l-istess tqassim - tlett figuri madwar Ġesti Imsallab. Għalkemm dan huwa it-tqassim ġenerali, wieħed jifhem ukoll li mhux dejjem sejjer ikun hemm l-istess kompozizzjoni. Naraw li x'imdaqqiet il-Maddalena tkun murija għarkobtejha taħt is-salib. X'imdaqqiet narawha ukoll bil-wieqfa. Hemm il-figura tal-Madonna, jew narawha waħedha, inkella b'San Ġwann ma ġenbha. Dawn huma biss tibdil mill-istess skulturi ħalli jippruvaw joħolqu daqsxejn ta' differenza f'suġġett li ma tantx hemm fejn wieħed ibiddel. Il-vari li naraw kollha kemm huma joffru parti mill-istess folkor, mentalita, kif ukoll tradizzjoni tagħna l-Maltin. Meta wieħed iqabbel dawn l-istatwi ma dawk oħrajn ta' barra minn xtutna naraw li jkun hemm xi ftit ta' differenzi, għalkemm dawn dejjem ikunu ftit. Biss, dak li huwa tagħna jibqa jiġbed l- Każin Banda San Filep, Żebbuġ 19 33, Misraħ Muxi Żebbuġ ZBG 05 (TAL-BONĊ) GĦAL SERVIZZ TA' FUNERAL tul l-24 siegħa tal-ġurnata U ORGNI għat-tiġijiet, funerali u anniversarji 'Casa Felice', Triq l-Indipendenza, Żebbuġ Tel: 21 466599 Mobile: 9945 6733 2) Każin Banda San Filep, Żebbuġ ammirazzjoni ta' dawk kollha li jkunu fostna f'dawn iż-żmenijiet. Barra minn hekk l-istess tradizzjonijiet għadhom jiġbdu l-attenzjoni ta' ħafna Maltin ukoll. l Insibu diversi kitbiet li reċentament żiedu it-tagħrif dwar dawn il-festi partikulari. Insemmu biss uħud minnhom: Jospeh F. Grima, editur Il-Purċissjonijiet tal-Ġimgħa l-Kbira f'Malta u Għawdex, 1992; Brian Bonnici Il-Ġimgħa l-Kbira f'Malta, 1998; Brian Bonnici Dell is-Salib Fil-Gżejjer Maltin, 1999. 2 Il-Bibbja, Għaqda Biblika, 1984. 3 Joseph Grech Il-Vari tal-Ġimgħa l-Kbira ta' Malta u Għawdex, 1999. Dan kien qaddis li nibtet storja, biex ma ngħidux leġġenda, dwaru, li kien ikkonverta taħt l-istess salib fejn kien hemm Ġest imsallab. Kien ukol spiċċa biex ingħata l-mewt minħabba it-twemmin tiegħu, u għalhekk kien wieħed mill-martri ta' l-ewwel seklu ta' l-istorja tal- Knisja Kattolika. L-isetss isem ta' Lonġinu, jintrabat ma' persunaġġi oħra. Żebbuġ Video Rentals 4, Vjal il-Ħelsien — Tel. Il-Ħanut Ideali għall-Films Oriġinali u New Releases u DVD Rentals Nagħmlu Photocopies tal-Kulur. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 1 F. Farrugia Street, Żebbuġ ZBG 04 (Near Tal-Grazzja Pharmacv) )) Każin Banda San Filep, Żebbuġ Il-Ġimgħa Mqaddsa fil-Filatelija Il-festi tal-Ġimgħa Mqaddsa għandhom post ċentrali fil-hajja tal-Kristjaneżmu. Din l-importanza ġiet espressa fil-filatelija tematika biex turi espressjoni ta' mħabba mill-qalb u ta' apprezzament intellettwali mill-moħħ tal-bniedem. Din il-gżira tagħmel parti minn ġabra ta' ħafna gżejjer tal-West Indies fin-naħa tal-baħar li jismu l-Baħar Karibew. Dawn il-gżejjer kienu kollha kolonji Franċiżi iżda l-kbir l-Ammirall Ingliż Lord Nelson rebaħhom tista' tgħid kollha fil-battalji navali kontra Napuljun Bonaparte li kien imperatur ta' Franza. Hekk dawn il-gżejjer saru kolonji Ingliżi. Franza kien baqgħalha xi wħud minn dawn il-gżejjer li jinsabu fuq in-naħa l-oħra ta' Windward Islands, il-baħħara jsibu din 7 il-parti bl-isem ta' Lesser Antilles. Anguilla kisbet l- istatus ta' Associate Statehood fis-27 ta' Frar 1967 u fit-30 ta' Mejju ta' l-istess sena saret indipendenti. L-ewwel sett ta' bolli kommemorattivi ta' l-Għid ħareġ fil-31 ta' Marzu 1969. Id-disinjatur kien John Lister Ltd., stampat fuq Litho Format, sett ta' żewġ bolli bil-valur postali ta' 25c u 40c. Il-bolla b'valur postali ta' 25c turi l-Kruċifissjoni ta' Kristu, meħud mill-pittura ta' Massep. Il-bolla ta' valur 40c turi l-Aħħar Ċena ta' Robert, sett sabiħ ħafna apprezzat mill-filatelisti. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 93 INTEGRATED is) ELECTRONICS ŻAgnin Ma MAea ) 4 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Antigua Island (fil-parti ta' Leeward Islands) Din il-gżira tgawdi storja twila fis-sistema postali. Kellha sistema postali sa mis-sena 1760 jiġifieri tmenin sena qabel ma ħarġet l-ewwel bolla Ingliża. Kull ittra li kienet tidħol fl-uffiċċju, flok il-bolla, il-postmaster kien jiffirma fuq l-ittri biex imbagħad il-pustier kien jiġbor il-flus dovuti. Dan l-uffiċċju postali kien jinsab fil-belt kapitali Saint John. L-ewwel posta Ingliża bejn l-1858 u l-1860 kienet tuża l-bolla li tissejjaħ The Great Britian Stamps Used Abroad. Antigua island kienet tuża dawn il-bolli u t-timbru li kienet tuża kellu stampat fuqu Code Number 402. Fl-31 ta' Marzu 1981 saret indipendenti u f'Novembru ta' l-istess sena, il- gżira ta' Barbuda, għalkemm mili 'l bogħod sewwa, ingħaqdet ma' Antigua. Il- posta kienet fil-belt ta' Cordringtor. L-ewwel sett li kellu bħala tema l-Ġimgħa Mqaddsa kien sett ta' tmien bolli li juru xeni mill-passjoni ta' Ġesti Kristu, kienu bolli li fuqhom kien hemm stampat l-isem taż-żewġ gżejjer Antigua and Barbudas. Dan is-sett ifakkar il-500 sena tat-twelid tal-pittur Titian u ħareġ fil-11 ta' April 1988, stampat fuq Litho Questa. F'dan is-sett insibu bolla b'valur postali ta' 30c li turi pittura tal-bust ta' Kristu. Bolla oħra b'valur postali ta' 40c turi l- flaġellazzjoni ta' Kristu. Il-bolla b'valur postali ta' 25c għandha bħala tema l- Madonna mdawra bil-Qaddisin u bl-Anġli. Il-bolla b'valur postali ta' dollaru turi l-pittura ta' l-Eccehomo jew b'ilsienna Ġesii nkurunat bix-xewk. ĠA XMUN Ta' Xmun Ltd. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 5 Żebbuġ Każin Banda San Filep, valur ta' żewġ dollari turi x-xbiha ta' Kristu Mkasbar. Il-bolla b'valur postali ta' tliet dollari għandha bħala tema l-Laqgħa ta' Kristu ma' Xmun iċ-Ċirinew, waqt li l-bolla b'valur postali ta' erba' dollari turi l-pittura ta' Kristu Msallab madwaru l-Madonna u l-Qaddisin. Sett stampat fuq żewġ miniature sheets qisien ta' 11OX 95mm. Fuq il-miniature sheet hemm ix-xbiha ta' l-Eccehomo u l-kelmiet Noll me tangere li b'ilsienna tfisser La Tmissunix. It-tieni sett dam ma ħareġ ħafna snin. Fil-fatt : kien stampat fil-15 ta' April 1992. L-isem ta' dan is-sett tematiku hu Pittura Reliġjuża ta' l-Għid. Sett ta' tmien bolli b'diversi valuri postali. Il- bolla b'valur postali ta' 10c turi l-pittura tal-kbir pittur Kalabriż, Caravaggio bit-tema l-Ikla ta' Emmaus. Il-bolla b'valur postali ta' 15c turi pittura ta' Zurbaran bit-tema l-Viżjoni ta' San Pietru. Il-bolla b'valur postali ta' 30c għandha bħala tema pittura ta' Ribera li turi 'l Ġesti mgħaddab għall-profanazzjoni tat- tempju ta' Ġerusalemm minn negozjanti Lhud. Ġrajja li seħħet ftit żmien qabel il-passjoni. Il-bolla b'valur postali ta' 40c għandha bħala tema pittura ta' Ribera li turi l- Għand Freddie ssibu żraben eleganti tan-nisa, żraben għal tibdila, ta' l-irġiel u tat-tfal, casuals, sport shoes minn ditti renomati, basktijiet ta' l-iskola, handbags u kartieri Każin Banda San Filep, Żebbuġ 7 Kumitat Organizzattiv Il-Ġimgħa l-Kbira ta' l-2003 hija l-għeluq l- għaxar sena mill-ewwel wirja tal-Ġimgħa l-Kbira mtellgħa mill-kumitat fil-Każin Banda San Filep biu statwi kbar. Din il-wirja taċ-Ċenaklu kienet inawguraha Dr Ugo Mifsud Bonnici li kien President ta' Malta. Fis-sena 1998 żdiedet wirja oħra — il- Kruċifissjoni. Dawn iż-żewġ wirjiet kienu jinvolvu x-xogħol grandjuż ta' Alfred Camilleri (l-artist) u minn diversi nies fil-kumitati tal-każin. Ma' dawn iż-żewġ wirjiet hemm wirja oħra li hija l-Via Crucis li hi tas-Sur Joe Sammut. Sena wara oħra kellna eluf ta' nies li żaru din il-wirja fejn kulħadd jibqa' impressjonat bil-professjonalità tax-xogħol u bil-livell għoli ta' dawn il-wirjiet. Nixtieq nirringrazzja lil dawk il-membri bieżla u ġenerużi tal-każin u lin- nisa kollha involuti għall-ħin li jiddedikaw biex jittellgħu l-wirjiet u ta' sehemhom waqt il-ħinijiet tal-ftuħ ta' l-istess wirjiet. Din is-sena l-wirja tiftaħ nhar l-Erbgħa 16 ta' April u tibqa' miftuħa sa nofsinhar tal-Ħadd 20 ta' April. Kulħadd hu mistieden. L-Għid it-tajjeb. Il-Kumitat Organizzattiv President: Doreen Attard Montalto Viċi President: — Rosario Magri Kaxxier: Josef Cachia Segretarja: Agnes Pirotta 78 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Mr. Michael Macv (l-ewwel mix-xellug) flimkien Rosario Magri u membri tal-Kumitat Organizzattiv (Ċettina Gatt, Agnes Pirotta, Doreen Attard Montalto, Ivv Gatt, Maria Assunta Mifsud, Ġuża Mifsud u Tanva Micallef) u tlieta minn ulied Mro. Philip Gatt (Doriette, Karmena u Camilla). Mix-xellug għal-lemin: Jesmond Vella (Delegat tal-Banda), Carmel Cascun (Viċi-President Anzjan), Pio Cilia (Viċi-President), Mr. Michael Macv (Uffiċjal għar-Relazzjonijiet Pubbliċi fl-Ambaxxata Amerikana), Doreen Attard Montalto (President Nisa u Kumitat Organizzattiv), Rosario Magri (Assistent Kaxxier), Mro. Ravmond Fenech (ex Surmast), Philip Balzan (ex Segretarju), John Borg (Assistent Kaxxier) il-Każin Banda San Filep wara l-inawgurazzjoni tal-wirjiet tal-Ġimgħa l-Kbira fl-istess każin. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 79 CD/Cassette ġdid ta' Marċi Funebri B'tifkira ta' Mro. Surmast Direttur: Mro. Richard Bugeja A.(Mus JLCM, ACIB G Każin Banda San Filep Marċi Funebri oħra fuq CD/Cassettes Każin Banda San Filep, Żebbuġ IT-TQASSIM TAL-WIRJA GRANDJUŻA TAL-ĠIMGĦA L-KBIRA FIL-KAŻIN BANDA SAN FILEP A.D. 1851 Sala 1: IĊ-ĊENAKLU Rappreżentat b'sett ta' tlettax-il statwa kbira (life size) u artistika, xogħol l-istatwarju magħruf ALFRED CAMILLERI CAUCHI flimkien mal-kontribut mhux żgħir ta' bosta membri tal-każin. Ta' min jgħid li l-ikel li jidher fuq il-mejda quddiem l- appostli jkun imsajjar frisk kull sena skond riċetti Lhud. Sala 2: IL-VIA CRUCIS Sett ta' vari żgħar tas-Sur Joe Sammut, li juru l-episodji prinċipali tal-Passjoni ta' Sidna Ġesu kif aħna mdorrijin narawhom fil-knisja u fil-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Is-sett jinkludi Sepulkru mmudellat fuq dak ta' l-Imdina, kif ukoll Via Sagra, bandalori u ornamenti oħra li fiċ-ċokon tagħhom iġegħluk tiggustahom. Sala 3: KRUĊIFISSJONI Xogħol grandjuż ta' ALFRED CAMILLERI CAUCHI li ħoloq ix- xena tal-GOLGOTA fuq skala kbira u realistika li tagħmel din il- wirja unika f'Malta. Fiha għaxar persunaġġi, tlett islaleb kbar u xenarju spettakulari. Ix-xogħol tad-disinn u skultura ta' l-statwi kbar sar mill-artist Alfred Camilleri Cauchi mgħejjun minn membri bieżla u ġenerużi tal-każin li flimkien għamlu monument ieħor li jixhed il-ħila tagħhom. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 31 FOR KITCHENS- BEDROOMS - WALL UNITS - SETTEES FURNISHING HOTELS ġ HOLIDAX APARTMENTS Mdina Road Żebbuġ -— Malta Tel / Fax: 4356 2146 6154 3) Każin Banda San Filep, Żebbuġ e minn paġna 27 Martirju ta' l-Appostlu San Bartilmew. Il-bolla b'valur postali ta' dollaru turi lil Kristu jaqleb it-tilari mimlija flus f'xena mill-Profonazzjoni tat-Tempju ta' Ġerusalemm. Din id-darba l-pittur huwa Tilpolo. Il-bolla b'valur postali ta' żewġ dollari għandha bħala tema l-Kruċifissjoni ta' Kristu, pittura ta' Altdorfer. Il-bolla b'valur postali ta' erba' dollari għandha bħala tema l-/nżul ta' Kristu Mejjet mis-Salib, pittura tal-famuż pittur Fjorentin Dumnikan Fra Anġeliku. L-aħħar bolla b'valur postali ta' ħames dollari għandha bħal tema pittura oħra ta' Fra Anġeliku bl-istess tema ta' l-inżul ta' Kristu minn fuq is-Salib imma fuq stil differenti. Stampat fuq żewġ miniature sheets b'qisien ta' 112 x 7Imm. L- ewwel miniature sheet għandha stampat fuqha l-Aħħar Ċena ta' Massep, waqt li t-tieni miniature sheet għandha stampat fuqha l-Kruċifissjoni ta' Kristu ta' Altdorfer. Il-gżira ta' Barbuda kif rajna hi integrata ma' Antigua. Il-gżira ta' Barbuda kellha l-ewwel bolli tagħha fit-13 ta' Lulju 1922. Fl-24 ta' Marzu 1969 Barbuda kellha l-ewwel sett ta' bolli kommemorattivi bl-isem ta' Barbuda stampat fuqu. Sett iddisinjat minn R. Granges Barrek. L-isem ta' dan is-sett kien The Ascension Triq l-Ursolini, Pietà Tel: 2122 3299 — 2122 3340 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 33 232, Żabbar Road, Paola Bisazza Street, Sliema Jewellers Main Street, Żebbuġ Tel: 2146 3833 Vjal il-Ħelsien, Żebbuġ ZBG 03 Tel: 21 462236 Fax: 21 462236 9 E-mail: horizion2000 mail.global.net.mt 3 4 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Il-gżira mdaqqsa sewwa ta' Barbados għandha l-belt kapitali tagħha jisimha Bridgetown. Fis-7 ta' April 1971 ħarġet sett ta' erba' bolli bl-isem ta' Easter. Id-disinjatriċi ta' dan is-sett hi Jennifer Toobs. L-ewwel bolla ta' valur postali ta' ċenteżmu għandha bħala tema l-Via Dolorosa, b'ilsienna t-Triq tas-Salib. Ix-xbiha stampata fuq din il-bolla hija meħuda minn fuq xogħol artistiku ta' stained glass mill-knisja ta' Santa Margerita. Il- PA ien p bolla b'valur postali ta' 35c turi x-xbiha ta' Kristu Rxoxt. Xogħol artistiku ta' Benjamin West. Dan ix-xogħol artistiku hu wkoll stampat fuq il- bolla ta' valur postali ta' 50c. Il-British Honduras tagħmel patti mill-pajjiż Sudamerikan tal-Honduras. Dan il-pajjiż li qiegħed fil-parti ta' isfel ta' l-Amerka hekk msejħa Amerka Latina għandha t-territorju tagħha jmiss mar-Repubblika Hondura, ma' EI Salvador, il- Guatemala u n-Nikaragwa. Fl-1 ta'Ġunju ta' l-1972 bidlet isimha u minn British Honduras saret Belize. Fil-21 ta' Settembru 1981 il-British Honduras jew aħjar Belize kif inhu issa magħruf kiseb l-indipendenza. Insibu bolli tematiċi fuq l- 4Express Building', Mdina Road, Żebbuġ ZBG 06, Malta Tel: 2146 1078 / 2146 5110 0 Fax: 2146 5798 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 3 5 L-INVELL IRONMONGERV M.A. Sapiano Str., Żebbuġ (Bv-Pass ta' Ħal Muxi) Telephone: 2146 0500 - Mobile: 9982 9575 GĦAŻLA ta' 10,000-kulur taż-żebgħa mix-Shade Card tal- Bartoline INĦALLTU: dejjem bil-kulur li tixtieq int: water paint, plastic paint, tar-ramel, roof compound u Acrvlic NISTOKKJAW ukoll: Siġma, Machperson, Tempra, Airflow, Berger u Hempel INBIEGĦU … aċċessorji tad-dawl u l-ilma, gvsers, mixers, katusi, Household goods, cement, ġir u ġibs eċċ… NIKRU Jiggers u Mixers DISCOUNT QAWWI FUQ IŻ-ŻEBGĦA l 3 6 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Għid il-Kbir kemm taħt l-isem ta' British Honduras kif ukoll taħt l-isem Belize. Fis-27 ta' Marzu 1971 taħt l-isem British Honduras ħareġ l-ewwel sett ta' sitt bolli bit-tema ta' l-Għid. Dan is-sett kien iddisinjat minn Silvia Goaman stampat fuq Litho Questa. Għalkemm hu sett tematiku fuq l-Għid il-Kbir huwa sett profan fis-sens illi m'għandux bħala suġġett xeni reliġjużi li x'aktarx wieħed jistenna li juri. Minflok juri fjuri. It-tieni sett tematiku li ħareġ fuq l-Għid il-Kbir ġie stampat fit-28 ta' Frar 1972. Dan is-sett kien iddisinjat minn G. Drummond u kien stampat fuq litho format. Bħal ta' qablu dan is-sett bolli hu wkoll profan għax bħal ta' qablu għandu bħala stampi kollezzjoni ta' fjuri. Fil-15 ta' April 1986 Belize ħareġ sett ieħor ta' bolli tematiċi fuq l-Għid il-Kbir. Dan is-sett hu magħmul minn 8 bolli differenti stampati fuq folja waħda. Ġew stampati wkoll fuq folja bl-istess bolla għal erbgħin darba. Il-miniature sheet għandha qisien ta' 147 x 82mm. Id-disinn ta' dan is-sett huwa xogħol ta' G. Vasarhelv. Dan is-sett juri papiet differenti u għalhekk strettament nistgħu ngħidu li bħala tema għalkemm ġie stampat biex ifakkar l-Għid il-Kbir m'għandu x'jaqsam xejn mal-Ġimgħa Mqaddsa. Il-bolla b'valur postali ta' erba' dollari turi x-xbiha tal- Papa preżenti Ġwanni Pawlu II. Fil-21 ta' Marzu 1988 ġie stampat sett ieħor ta' bolli tematiku dwar il-Ġimgħa Mqaddsa. Dan is-sett bolli li kien fuq folja waħda jġib ix-xbihat kollha ta' l-erbatax-il stazzjon tal-Via Sagra. Dan is-sett bolli ġie ddisinjat ukoll minn G. Vasarhelv u ġie stampat fuq miniature sheet waħda ta' sitt dollari. L-erbatax-il bolla huma kollha ta' 40c-il waħda. Cavman Island MINI Il-gżira Cavman tinsab fil-Punent tal-Baħar Atlantiku. Fit- SITI À 23 ta' Marzu 1970 ħareg l-ewwel sett postali tematiku fuq l- : Għid il-Kbir. Ix-xbihat stampati fuq dan is-sett ta' seba' bolli huma xogħol meħudin minn pittur Taljana. Dan is-sett ġie stampat mid-ditta Ingliża D.L.R. (De La Rue). Il-valur postali ta' dan is-sett bolli jvarja minn 1/4c, 12c u 40c. Fit-28 ta' Marzu 1978 Cavman Island ħarġet sett ieħor ta' bolli tematiċi li jfakkar l-Għid il-Kbir u l-450 sena mill-mewt ta' Diirer. Dan is-sett kien iddisinjat minn Jennifer Toombs u Każin Banda San Filep, Żebbuġ 37 ALLWOODS iċ STEEL LTD b Jeneral Srackkolders Żebbuġ Road, Attard - Malta Tel: 2141 8029 Dettal tekniku ta' dan is-sett hu li dan is-sett għandu l-watermark maqluba. Dan is-sett jikkonsisti f'erba' bolli ta' valur ta' 10c, 15c, 20c u 30c. Ġew stampati fuq miniature sheets ta' qies 120 x 108mm. L-erba' bolli jidhru fuq folja waħda. Il-bolla b'valur postali ta' 15c turi l-Kruċifissjoni ta' Direr. Il-bolla b'valur postali ta' 20 turi Id-Daħla ta' Ġesti f'Ġerusalem. Il-bolla b'valur postali ta' 30c turi lil Ġesii jaħsel riġlejn San Pietru. Dan is- sett ta' bolli hu sabiħ ħafna u meraviljuż. Dan il-pajjiż li jinsab fil-Punent tal-kontinent Afrikan, kien misjub mill- Portugiżi fl-aħħar tas-seklu 15. Fl-1893 sar kolonja Franċiża. Fl-1958 kiseb l- awtonomija u fis-sena 1960 kiseb l-indipendenza. Dan il-pajjiż baqa' juża l- munita Franċiża. Fis-sena 1983 ħareġ sett ta' erba' bolli tematiċi fuq il-Milied. Fl-ewwel bolla ta' dan is-sett naraw lil Ġesti jħares lejn San Pietru wara li ċaħdu. It-tieni bolla ta' 125 frank turi lill-qaddis kbir San Ġużepp. It-tielet bolla ta' 350 frank turi d-dar tal-Madonna, waqt li l-aħħar bolla ta' valur postali ta' 500 frank turi lill-Madonna b'dejadema fuq rasha. Għalkemm dan is-sett huwa tematiku fuq il-Milied għandna bolla minnu li turi episodju mill- Ġimgħa Mqaddsa. Fis-sena 1975 l-Italja fakkret żewġ bolli bit-tema Ewropa. Is-suġġett magħżul f'dawn is-sett bolli hu l-arti. Il-bolla b'valur postali ta' 100 lira Taljana turi x- Garage No. 2 Plot 17, N/S Off Mdina Road, Żebbuġ, Malta Każin Banda San Filep, Żebbuġ 39 afEĊ Josephine Azzopardi I.B.Th 89, Mula Road, Żebbuġ Tel: 2146 6895/2146 1499 Mobile: 9947 8661 40 Każin Banda San Filep, Żebbuġ xbiha ta' Ġesti Kristu marbut mal-kolonna jew aħjar il-flaġellazzjoni. Din il-pittura artistika hija xogħol tal-famuż pittur Kalabriż Caravaggio, li għamel żmien twil jgħix Malta u ħallielna tant opri sbieħ u tant kapolavuri fosthom il-Qtugħ ta' Ras San Ġwann il- Battista u San Ġlormu. Fil-bolla l-oħra ta' dan is-sett naraw id-Dehra ta' l-Anġlu lil Ishmael u lil Ħaġar fid-Deżert. L-Awtorità tal-posta Maltija stampat ukoll xi bolli tematiċi fuq il-passjoni ta' Ġest. F'dawn il-bolli ppreżentajna bħal xi pajjiżi oħra wirt artistiku ta' valur kbir. Tajjeb hawnhekk insemmu sett ta' bolli li jirrappreżentaw il-flemish tapestries li jagħnu l-Kon-Katidral ta' San Ġwann, il- Belt Valletta. Fis-26 ta' Frar 1976 Malta ħarġet sett ta' erba' bolli li juru l-folklor Malti. Id- disinjatur ta' dan is-sett bolli huwa Nazzarenu Camilleri. Il-bolla b'valur postali ta' 1c3 turi l-festi Maltin. Il-bolla b'valur postali ta' 5c turi l-festa folkloristika ta' l-Imnarja. Il-bolla b'valur postali ta' 7c5 turi l-festa folkloristika tal-Karnival, waqt li l-bolla l-oħra turi l-Ġimgħa Mqaddsa bix-xbiha ta' l-Imgħobbi jew aħjar ir-Redentur. Fis-26 ta' Jannar 1978 Malta ħarġet sett tematiku ta' bolli ddedikat lill-passjoni ta' Ġest. Il-bolla b'valur postali ta' 2ec turi Id-daħla trijonfali ta' Ġesii f'Ġerusalemm. Il-bolla b'valur postali ta' 7c turi l-Aħħar Ċena. Il-bolla b'valur postali ta' 1lc 'l Kristu mislub fuq is-salib jew aħjar il-Kruċifissjoni. Il-bolla b'valur postali ta' 256 turi 'l Kristu rebbieħ fuq il-mewt jew aħjar l-/rxoxt. Dan is- sett bolli kien iddisinjat mill-Kavallier Envin Cremona. Fl-14 ta' Novembru 1979 il-posta Maltija ħarġet sett bolli tal-Milied. Id-disinjatur ta' dawn il-bolli kien ukoll Envin Cremona. Dan is-sett bolli juru pittura tal-pittur famuż Malti Bonnici Cali li jinsab fil-knisja ta' Hal Tarxien. F'dan is-sett bolli, għalkemm jikkommemora l-festa tal-Milied insibu espressi żewġ weġgħat mis-seba' duluri prinċipali li sofriet il-Madonna. Il-bolla b'valur postali ta' 1c5 turi t-twelid fqajjar ta' Ġesti Bambin fl-għar ta' l-annimali waqt li l-bolla b'valur postali ta' 11c5 turi l-ħarba ta' Ġest lejn l-Eġittu. Żgur li l-Madonna bħal kull mara oħra xtaqet l-isbaħ u l-aqwa twelid għat-tifel tagħha. Għalhekk nistgħu nimmaġinaw kemm iddispjaċiha l-Madonna meta tat twelid fqajjar u umli lit-tifel tagħha. Kienu weġgħat li fetħu t-triq għal tant weġgħat oħra li sofriet il-Madonna meta rat lil binha mdendel fuq is-salib. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 41 Dealer Sub-Agent Mdina Road, Żebbuġ TANA zar u fmjews The Village Jewellers kr di, Triq San Kikola, Siġġiewi QHM 12 Febbux: 2148 JUŻA xi jural EZ runbianad 11et tiqj janptit Fine 1dql. Lemlera in Sileer jewallerx fanhim ali talli iuġileiii jiTdU 4) Każin Banda San Filep, Żebbuġ Triq iċ-Ċawsli, Qormi Tel: 2144 2887 (Dolceria), 2144 0373 (Shop) — Mob: 9944 3394 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 43 44 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Is-Se kwenza… Lil Marija, l-Omm Ħdejn Binha fit-Tbatija' u Mons. Karm Farrugia B.L. Can. Tagħrif miġbur minn Philip Agius Fost il-bosta kittieba Maltin li f'kitbiethom marru jsellmu lill-Madonna, speċjalment lill-Verġni Marija Addolorata, insibu lill-Monsinjur Karmenu Farrugia B.L. Can. D.D. li bi kliem meqjus u b'sengħa kbira f'devozzjoni ta' saċerdot li kien, qaleb għall-ilsien Malti mill-oriġini tagħha proprju miktuba bil- Latin, din is-Sekwenza. Karmenu twieled f'Ħaż-Żebbuġ, proprju nhar it-12 ta' Ottubru sena 1895, ġo familja li iktar 'il quddiem għolliet il-ġieħ ta' Haż-Żebbuġ beltna. Infatti meta l-aħwa Farrugia kibru, insibu li Karmenu sar saċerdot; Huh ieħor Piju sar saċerdot hu wkoll, u kien il-bniedem responsabbli fil-bini tas-Santwarju tal-Qalb ta' Ġest f'Haż-Żebbuġ. Philip, ħuh ieħor sar tabib u wara professur, u ġewwa Haż-Żebbuġ insibuh li għal numru ta' snin jokkupa l-kariga ta' President tas-Soċjetà Mużikali — Każin Banda San Filep. Kien ukoll iċ-Chairman tal- Kumitat responsabbli maħtur mill-istess Soċjetà Mużikali San Filep għaċ- ċerimonja tas-Sword of Honour meta ġiet ippreżentata lil Lord Gord f'Ħaż-Żebbuġ f'Marzu tas-sena 1944. Kellu ħuh ieħor Manwel li sar avukat. Ma' erba' subien ingħaqdet oħthom li marret soru għamlet ħidma siewja Missjunarja lil hemm minn xtutna. Karmenu kien għadu ta' età żgħira, meta ħass li kellu l-vokazzjoni għas- saċerdozju. Għalhekk daħal fis-Seminarju, joqgħod hemm bħala boarder. Fost l-għalliema li kellu, niltaqgħu ma' Dun Karm Psaila li barra li kien Żebbuġi bħalu, allura kienet inħolqot relazzjoni sabiħa bejniethom, iktar 'il quddiem Dun Karm Psaila kellu jkun il-Poeta Nazzjonali ta' Malta u għal dak li għandu x'jaqsam mal-Banda San Filep għal numru ta' snin insibu lill-istess Dun Karm Psaila bħala President Onorarju ta' l-istess Soċjetà. Mis-Seminarju beda jattendi ġewwa l-Università ta' Malta li f'dawk is-snin kienet stabbilita ġewwa l-Belt Valletta, għall-korsijiet tal-Filosofija, u tat- Teoloġija, fejn fis-sena 1920, kiseb il-Baċellerat fil-Liġi tal-Knisja, u fis-sena 1922, id-Dottorat fit-Teoloġija. Każin Banda San Filep, Żebbuġ 45 MIET u LI, Kien dan iż-żmien, meta l-Isqof Don Mawru Caruana li kellu ommu Żebbuġija, ħatru sabiex ikun il-kappillan tiegħu. Daħal għal din il-kariga ftit tal-ġimgħat qabel qaddes. Fil-fatt Dun Karm Farrugia ġie ordnat saċerdot nhar il-21 ta' Lulju tas-sena 1922. Il-post ta' kappillan ta' l-isqof, ftit li xejn ħallielu spazju jaħdem f'Ħaż-Żebbuġ. Biss xorta waħda kien jaħtaf kull ċans li kien jiġih, u meta kien ikun f'Ħaż- Żebbuġ ma kienx joqgħod lura minn xi ħidma pastorali. Kien magħruf sewwa għall-mod ta' kif kien ipoġġi l-kliem u għall-ħlewwa ta' kif kien jitkellem. Meta l-knisja ta' San Girgor ta' Tas-Sliema saret parroċċa mill-Isqof Don Mawru Caruana nhar it-22 ta' Diċembru 1940 dan l-isqof ried li bħala l-ewwel kappillan tagħha jaħtar lill-istess Kappillan tiegħu Dun Karm Farrugia. Il-parrokat twil tiegħu ta' 27 sena f'din il-parroċċa kien eżemplari u l-ħidma pastorali tiegħu meqjusa fid-Djoċesi Maltija bħala kampjun u ta' min wieħed jimitaha u jieħu l-ideat minnha. Wara ħidma hekk twila fis-sena 1967 il-Kappillan Dun Karm Farrugia, ġie maħtur monsinjur tal-katidral iżda l-ħidma saċerdotali tiegħu baqgħet għaddejja, sakemm il-Mulej sejjaħlu għal għandu, nhar is-17 ta' Jannar l-1979, ġewwa l- isptar dak iż-żmien jismu Blue Sisters. Huwa ġie midfun fil-qabar tal-familja Farrugia fiċ-ċimiterju Qalb ta' Ġesti f'Ħaż-Żebbuġ. 'Shalom', 4, Triq il-Watar, Ħal-Mula, Ħaż-Zebbuġ Każin Banda San Filep, Żebbuġ 47 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Wieqfa kienet imbikkija l-Omm ħdejn Binha fit-tbatija fuq salib imdendel. Ta' din l-Omm il-qalb maqsuma f'dak l-imrar, bl-uġigħ mitmuma nifed sejf in-niket. Kemm tbatija f'qalb muġugħa; liema dwejjaq li jifnuha ħasset l-Omm imbierka. X'weġgħa ġarrbet u x'kefrija meta ratu fit-tbatija l-Omm lil Binha, Allal Qalb kull bniedem tħoss għaliha lil Omm Kristu u jibkiha x'ħin jaraha f'dil-ħasra. Min ma jħossx id-dwejjaq tagħha lil Omm Kristu u tibkiha x'ħin taraha f'dil-ħasra. Min ma jħossx id-dwejjaq tagħha x'ħin ta' Kristu l-Omm jilmaħha fin-niket ma' Binha2 Għad-dnubiet ta' ġensu ħatil lil Ġest hi ratu jbati taħt is-swat bla ħniena. Każin Banda San Filep, Żebbuġ Rat lil Binha u baqgħet miegħu f'dak l-imrar tal-mewta tiegħu, waqt li ħarġet ruħu. Omm u għajn ta' mħabba għalija, ġegħ'Ini nħoss dik it-tbatija biex jien nibki miegħek. Kebbes f'qalbi nar ta' mħabba u tħalliha qatt tittabba, imħabbti għal Kristu. Omm qaddisa, isma' talbi: dawk il-pjagi qegħedli f'qalbi t'Ibnek, Ġesti msallab. Aqsam miegħi dit-tbatija għal Ġest li mħabba fija xerred demmu kollu. Ħdejn Ġesii nibki dnubieti, fis-salib nara ħtijieti sakemm ngħix dil-ħajja. Kemm nixtieqni nibqa' miegħek mas-Salib u fid-dmugħ tiegħek nissieħeb minn qalbi. Meta jmut il-ġisem tagħna, agħmel Int li r-ruħ tistagħna b'dawl u sebħ il-ġenna. 'II Pietà', pittura tal-bidu tas-Seklu Tmintax, li hija l-kwadru titulari tal-Kappella Bażilika tad-Duluri f'Ħaż-Żebbuġ. (Ħajr lill-familja Bonnici Mallia) Miksar pa ippkr mil-jirdvemi Fr FIERI jirer ai ħarmifeċer. 5,M.W, CORTIS MDINA ROAD- ŻEBBUĠ - TEL: 2146 6520, 2146 4118 FAX: 2146 5894 5) Każin Banda San Filep, Żebbuġ L mm L mm Tradizzjoni Ħajja minn RavmondSaliba:— DD Ħaż-Żebbuġ donnu ftit inbidel f'ċertu aspetti soċjali, per eżempju daqs mitejn sena ilu kienu jgħixu fih bosta familji għonja kif qed jerġa' jiġri fil- preżent, meta bosta professjonisti jagħżlu proprjetà fih. Żgur li fejn tidħol il-kultura popolari reliġjuża dan huwa aktar evidenti. Ta' dan għandna eżempji: (i) il-festa titulari (ii) il-Ġimgħa l-Kbira Dawn iż-żewġ avvenimenti sa minn żmien ilu ħafna kienu ċċelebrati b'pompa u dekor li matul is-snin dejjem komplew jikbru u jisbieħu. Kemm hi kbira d-devozzjoni taż-Żebbuġin lejn il-misteri tal-Passjoni toħroġ ċar minn diversi affarijiet. Fil-knisja parrokkjali nsibu l-akbar numru ta' eżempji. Ma' l-altar ta' l-erwieħ (jew tat-Trinità) hemm marbuta l-Fratellanza tad-Duluri kif ukoll is-sodalità ta' l-Agunija. Dawn il-fratellanzi kienu qishom il-Unions tal-lum u jaħsbu għall-ħtiġijiet tar-ruħ u tal-ġisem tal-membri tagħhom. Il- purċissjoni tal-Passjoni hija antika sewwa, l-ewwel bi ftit vari u min-nofs tas- seklu dsatax b'sett tradizzjonali. Din kienet dejjem tkun akkumpanjata b'xi forma ta' mużika; għall-bidu bit-tanbur u bil-fifra u aktar tard bil-banda. Fil-knisja parrokkjali nsibu wkoll numru mdaqqas ta' xbihat relatati mpittra Każin Banda San Filep, Żebbuġ 53 Il-Banda San Filep taħt id-direzzjoni ta' Adeodato Gatt, takkumpanja l-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira f'nofs is-snin għoxrin. jew minquxa, flimkien ma' relikwarji. Uħud minn dawn huma opri artistiċi ta' valur artistiku għoli. Oġġetti simili nsibuhom ukoll f'bosta mill-kappelli filjali ġewwa jew barra mir-raħal. Fit-toroq imbagħad naraw ukoll xbihat oħra wħud minnhom saru madwar tliet mitt sena ilu. Fil-preżent ninnutaw li dan l-interess kompla żdied speċjalment mill-għatba tal-knisja 'l barra. Il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira saret l-akbar manifestazzjoni tax-xorta tagħha f'pajjiżna sew fil-parteċipazzjoni kif ukoll fl-ispettaklu li toffri. Pero, l-akbar investiment sar mill-Għaqdiet mużikali li donnhom f'pika bejniethom min jarma l-akbar u l-isbaħ wirja. Isiru wkoll kunċerti mużikali li eventwalment ikomplu jkabbru l-prestiġju… u l-ispejjeżi Il-każini tal-banda minn dejjem kellhom sehem kbir fil-ħajja kulturali ta' l- irħula u bliet tagħna. Din l-attività għadhom iwettquha b'impenn illum ukoll minkejja li l-gosti prelevanti jidhru differenti. Meta wieħed jara l-attività flimkien ma' inizjattivi oħra privati bħalma hija l-wirja tat-Talent Żebbuġi jifhem għaliex Ħaż-Żebbuġ sar il-Mecca ta' l- attivitajiet kulturali tal-Ġimgħa Mqaddsa. Dan għadu jimla b'sodisfazzjon lil dawk kollha involuti f'dawn l-attivitajiet għax qed ikomplu jkabbru l-patrimonju Żebbuġi u Malti. 5 6 Każin Banda San Filep, Żebbuġ