Il-koppla tagħlaq mitt sena D: is-sena l-koppla tal-knisja tagħna tagħlaq mitt sena. Kien proprju fl-1917, fi żmien il-Kappillan Dun Salv Chircop, li beda x-xogħol fuq il-bini tagħha fuq disinn tal-Perit Andrea Vassallo minn Ħal Luqa. Il-bini ġie fdat f'idejn l-Imgħallem Pietru Mallia mis-Siġġiewi. Sa sentejn wara, il-koppla kienet lesta u ġiet inawgurata wara li fit-23 ta' Novembru 1919 tqiegħed is-salib fil-quċċata tagħha. Huwa xieraq, għalhekk, li f'għeluq dan iċ- ċentenarju, nagħtu tagħrif. dwar dawn iż-żewġ persunaġġi li kienu determinanti biex illum ingawdu waħda mill-iktar koppli imponenti li għandna fil-gżejjer Maltin. IL-PERIT ANDREA VASSALLO Andrea Vassallo twieled f'Hal Luqa fit-2 ta' Jannar 1856, bin Salvatore, bennej, uKaterinamwielda Sammut. Kellu tliet ħutu: Ġużeppi, li kien ordnat qassis fl- 1878; Karmenu, li sar qassis ukoll fl-1886; u Ġanni, magħruf bħala 'Il-Bennej tal-Ortografija Maltija'. L-ewwel ħdax-il sena għaddiehom jaħdem privatament. Wara li wera l-ħiliet kbar tiegħu fl-arkitettura, fil-21 ta' Diċembru 1887 inħatar Skrivan tax-Xogħlijiet fid-Dipartiment tax- Xogħlijiet Pubbliċi. Matul it-tliet snin ta' din il- ħatra huwa kien responsabbli, fost l-oħrajn, mill- Ritratt ta' Andrea Vassallo (bil-kortesija ta' Dott. Giovanni Bonello) FESTA SAN NIKOLA 2019 IS-SIĠĠIEWI bini tal-Isptar San Vinċenz De Paul fl-Ingieret, Hal Luqa, kif ukoll tal-iskejjel primarji tal- Hamrun u ta' Tas-Sliema. Nikol Bezzina Vassallo ddisinja diversi binjiet fosthom il- konservatorju fil-Ġnien tal-Argotti fil-Furjana, xogħol fil-ħadid, li minħabba li l-ispiża biex tieħu ħsiebu kienet kbira wisq, kellu jiġi żmantellat; it-tkabbir u kważi l-bini mill-ġdid tal-knisja ta' Stella Maris f'Tas-Sliema; il-bini ta' diversi vilel fi stil Bikri Ingliż fis-Saqqajja, ir-Rabat; id-dar mibnija fuq stil Neo Gotiku li tispikka fuq ix-xellug tal-pjazza quddiem il-Katidral tal-Imdina; id-dar tal-Little Sisters of the Poor fil-Hamrun; l-Isptar Zammit Clapp; Villa Rosa f'San Ġiljan, mibnija fuq stil Art Nouveau; il-baldakkin permanenti fil- Bażilika tal-Isla li sar fl-1921; il-koppla tal-knisja ta' San Nikola fis-Siġġiewi, fuq stil Klassiku; il- koppla u l-kampnari tal-Knisja ta' San Gejtanu fil- (ikompli f'paġna 22) Il-knisja parrokkjali meta kienet għadha me 0100011077 FESTA SAN NIKOLA 2019 IS-SIĠĠIEWI Hamrun li saru bejn l-1953 u l-1955, ħafna snin wara mewtu, b'elementi medjevali biex jaqbel mal-istil tal-knisja; il-knisja ddedikata lit-Twelid ta' Marija, fuq stil Rokokċ, magħrufa bħala Tal- Ħerba, f'Birkirkara; u l-bażilika ddedikata lit- Tlugħ fis-Sema ta' Marija, magħrufa bħala Ta' Pinu, fl-Għarb, mibnija fuq stil Neo Lombard Romanesk, santwarju mill-isbaħ b'qisien proporzjonali u simmetriċi preċiżi, kemm fuq barra kif ukoll fuq ġewwa, li l-bini tagħha beda fl-1920. Vassallo, iżda, ma kellux ix-xorti jara dan il-kapolavur tiegħu lest peress li miet fil-21 ta' Jannar 1928 fl-Isptar tal-Blue Sisters (illum Zammit Clapp). Il-fdalijiet tiegħu jinsabu fiċ-ċimiterju ta' Marija Addolorata. Bħal arkitetti oħra ta' suċċess, il-ħidma ta' Vassallo kienet ta' min jammiraha, l-aktar għall- varjetà tad-disinni tiegħu. Fl-1892 huwa ġie ammess fl-Institute of British Civil Engineers u fl- 1907 ġie rikonoxxut bħala perit mir-Roval Institute of British Architects. Għalkemm Andrea Vassallo qatt ma attenda kors formali fl-arkitettura, fl- 1908 ngħata l-warrant ta' Land Survevor and Architecture mingħajr il-ħtieġa li jagħmel l-ebda eżami, fost il-protesti tal-Istitut tal-Periti. Minkejja din il-kontroversja kollha, iżda, Andrea Vassallo kien ċertament wieħed mill-aqwa arkitetti li ħarġu minn din il-gżira tagħna. L-IMGĦALLEM-BENNEJ PIETRU MALLIA L-Imgħallem Pietru Mallia twieled fl-10-4-1874, bin Nikola u Roża Marija mwielda Scicluna. Kellu sitt ħutu oħra: erbgħa mietu f'etajiet li jvarjaw minn ħames xhur sa sentejn u nofs, oħtu Katarina mietet ta' 18-il sena, filwaqt li ħuh il-kbir, Salvatore (1872-1937), kien surmast tal-banda u fost l-oħrajn kien jidderieġi l-Banda 'San Nikola' tar-raħal tagħna. Pietru żżewweġ lil Joanna Buhagiar li, perċ, tilifha meta kellha biss 21 sena. Minn dan iż-żwieġ kellhom lil Nikolina li twieldet fit-8-6-1892. Nikolina żżewġet lil Nikola Pace fl-1919. Pietru, għalhekk, iżżewweġ lil Katerina mwielda Bugeja, u kellhom disat itfal. Katerina mietet fl-1948 fl-età ta' 74 sena. Uliedhom kienu Ġużeppi (1896-1900), Nikola (1898-1997), Franġisku (Ċikku) (1900-1975), Ninu (1903- 1981), Maria Adeodata (Data) (1905-1983), Ġużeppi (1907), Marija (1909-1972), Carmela (1912) u Rożanna (1914). Peress li kien mgħallem prim fis-sengħa tal-bini, huwa tqabbad jagħmel diversi xogħlijiet kemm f'raħal twelidu kif ukoll barra s-Siġġiewi. Hekk, ngħidu aħna, huwa ngħata l-inkarigu li jibni l-pedestall li fuqu Dun Pawl Laferla waqqaf is-salib f'Tal-Għolja fl-1903. Iktar tard ħa ħsieb il-bini tal-Oratorju tas-Sagra Familja li hemm fuq ix-xellug tal-knisja parrokkjali u li kien inawgurat fl-1916. Is-sena ta' wara, fl-1917, beda jaħdem fuq il-bini tal-koppla maestuża tal-knisja tagħna, u fi żmien sentejn lestieha. Dwar Pietru tkellimt ma' Tonv Mallia, wieħed min-neputijiet tiegħu peress li hu bin Nikola, it-tieni wild miż-żwieġ ta' Pietru ma' Katerina. Ha pjaċir ħafna jurini xi wħud mit- taljoli li ntużaw minn nannuh fil-bini tal-koppla u li tagħhom qed inġib ritratt. ' Pietru kien ukoll responsabbli mill-bini tal- faċċata artistika tal-knisja ta' San Pawl tal-Belt li kienet ġiet iddisinjata mill-kompajżan tiegħu l-Prof. L-Imgħallem Pietru Mallia miet fit-8-11- 1945 fl-età ta' 72 sena. Biex dan ir-raġel jibqa' mfakkar f'raħal twelidu, kien xieraq li ssemmiet għalih triq li tinsab fuq ix-xellug tal-mitħna fi Triq Santa Margerita, int u dieħel is-Siġġiewi.