IL-VANGELU TA' SAN GWANN (Jorbot ma' l-aħħar ħarġa) Barra mili jħobb 'il għajru u jħares il-kmandamenti, wieħed għandu jir- ċievi l-magħmudija. Din hi kundiz- zjoni li mingħajrha ħadd ma jista' jkollu l-ħajja. Lil Nikodemu Ġesu qallu: ''Jekk wieħed ma jitwelidx bl-ilma u b'Ruħ il-Qodos, ma jistax jidħol fis-saltna ta' Alla'' (8, 5). It- twelid hu l-bidu tal-ħajja tal-ġisem, u t-twelid spiritwali bil-magħmudija hu l-bidu tal-ħajja spiritwali tagħna. Fidi bla magħmudija mhix biżżejjed, u anqas mhi biżżejjed magħmudija bla fidi. Wara li l-bniedem ikun ħa l-bidu tal-ħajja bil-fidi u l-magħmudija, jeħtieġlu jaħdem biex iżomm fih dan il-bidu u jkabbru. Għax il-ħajja tista' tintilef. X'għandu jagħmel il- bniedem jekk ikollu d-diżgrazzja li jitlef il-ħajjal. Dan S. Ġwann ifisser fit-tixbiħa tad-dielja (15, l-11) Ġesu hu z-zokk, l-insara huma l-friegħi. Il-friegħi jibqgħu ħajjin kemm idumu maz-zokk; jekk jinqatgħu, imutu. Mela n-nisrani għandu jgħix dejjem marbut ma' Kristu, jekk irid iżomm fih innifsu l-ħajja spiritwali. U l-aqwa mezz biex ngħixu marbutin ma' Kristu hu s-sagrament. tal- Ewkaristija, li hu ikel tar-ruħ u rabta ta' Kristu ma' ruħna. U jekk in- nisrani jkollu d-diżgrazzja li jaqa' fid-dnub u jitlef il-ħajja spiritwali, għandu l-mezz biex jerġa' jaqla' l-ħajja fis-sagrament tal-Qrar li, meta nirċevuh kif għandna nirċevuh, għan- du l-qawwa jħassrilna dnubietna u jerġa' jħabbibna ma' Alla u jagħtina l-ħajja mitlufa. Bħalma Kristu qal li hu kien il- ħajja, il-ħajja ta' dejjem, qal ukoll li kien ''il-ħobż tal-ħajja'', ''għajn ta' ilma'', f'dawl tad-dinja'', f'bieb tal- merħla'', ''qawma minn bejn l-im- wiet'', 'Sdielja vera'. Dawn ma humiex titoli fiergħa, mhumiex tix- bihat biss; dawn huma stqarrijiet ta' Kristu li juru l-ħidma tiegħu fil- Knisja, qalb il-Lhud u qalb l-insara; huma bħal dwal matul it-triq mud- lama tal-Evanġelju di juruna fejn nitfgħu l-passi tagħna biex ma nitfix- klux. €Jiena hu l-ħobż tal-ħajja'. Tliet darbiet qalhom Kristu dawn il-kel- miet fis-sinagoga ta' Kafarnahum. X'ried ifisser bihom ' Skond it-tagħ- lim tal-għorrief kollha Kristu b'dak il-kliem wiegħed il-ħobż ewkaristiku, dak il-ħobż li, għalkemm jidher ħobż, kien fil-fatt il-ġisem u d-demm ta' Ġest Kristu. U kien ikel li jagħti l-ħajja, dik il-ħajja li Kristu bosta drabi wiegħed lil-Lhud, il-ħajja li tibda bir-rabta ma' Kristu bil-fidi u tintemm fil-glorja tas-sema. Bħalma l-ħajja tal-ġisem teħtieġ l-ikel mate- rjali biex iżżomm, hekk il-ħajja spiri- twali teħtieġ l-ikel spiritwali: biex ma tonqosx u ma tispiċċax. Kristu hu ilma li jaqta' l-għatx għal dejjem. Kristu qatt ma qal: €Jien hu l-ilma tal-ħajja'', imma qal biss: ''Min hu bil-għatx, jiġi għandi u jixrob'' (7, 87), ''min jemmen fija ma jieħdu għatx qatt'' (6,35), u lill- mara Samaritana Kristu qalilha li hu kellu ilma li jaqta' l-għatx għal dej- jem (4, 13). L-ilma ma jfissirx dej- jem l-istess ħaġa. L-ilma li Kristu wiegħed lis-Samaritana kien il-ġraz- zja ta' Alla li Kristu jagħti lil kull minn jemmen fih. L-ilma mwiegħed mal-ħobż fil-kap 6 hu l-fidi fi Kristu, bħalma qal Kristu stess: ''min jem- men fija ma jieħdu għatx qatt''. Im- ma l-ilma li Kristu joffri lil kull min hu bil-għatx (7, 37) kien Ruħ il- Qodos, bħalma jfisser. S. Ġwann stess: ''Dan qalu għar-Ruħ li kienu sa jieħdu dawk li jemmnu fib'' (7, 89). Kristu hu d-dawl tad-dinja. Qalb id-dwalijiet tat-tempju fil-festa tal- Għarajjex Kristu jgħid lil-Lhud miġ- mugħin: 'Jien hu d-dawl tad- dinja'', Sabiħ hu d-dawl, u intom ilkoll tifirħu b'dawn il-ħafna dwali- jiet, imma d-dawl veru li jdawwal mhux il-bitħa tat-tempju biss imma d-dinja kollha hu jien. Kristu hu dawl, u Ġwanni l-Battista ġie biex jagħti xhieda tad-dawl, biex juri d-dawl li kellu jdawwal il-bnedmin kollha. Kemm hu sabiħ id-dawll Id-dawl jurina l-ġmiel tal-ħolqien, jufina t-tfixkil li jista' jkun hemm fi triqtna, jikxef il-perikoli, jagħti l- ħajja lid-dinja bil-ħidma tal-bniedem. Kulħadd iħobb id-dawl barra mill- ħażin li jistenna d-dlam li jistor il- ħażen tiegħu. Daqskemm hu sabiħ id-dawl, daqshekk ieħor hu ikrah id- dlam. Id-dlam hu: xbiha ta.-mewt, għax fid-dlam ħadd ma jaħdem. Id- dlam. kulħadd jibża' minnu. U Kristu hu d-dawl tad-dinja, mhux ix-xemx li tagħti d-dawl f'xi ħinijiet biss, imma dawl li jdawwal dejjem u kullimkien u 'l kulħadd. Id-dawl ta' Kristu hu t-tagħlim tiegħu li jurina t-triq li għandna nimxu fiha. li jik- xfilna l-periklu biex naħarbuhom li jgħinna biex naħdmu x-xogħol ta' Alla. ''Jien ġejt dawl fid-dinja, qal Kristu, biex kull min jemmen fija ma jibqax fid-dlam'' (12, 46). Min jimxi fid-dawl ta' Kristu għandu d-dawl tal-ħajja (8, 12), jiġifieri għandu d-dawl li jmexxih fit-triq tal- ħajja ta' dejjem. Min għandu d-dawl għandu l-ħajja, min għandu l-ħajja hu marbut ma' Kristu, u min hu marbut ma' Kristu qiegħed fit-triq tal-glorja ta' dejjem fis-sema. Kristu hu l-bieb tal-merħla tiegħu (10, 9). Il-merħla huma dawk li jemmnu. fi Kristu, huma l-insara. Bħalma r-ragħajja jieħdu ħsieb il- merħla, Kristu jieħu ħsieb l-insara. Ir-ragħaj ma' jaqbeżx il-ħajt biex jid- ħol-ħdejn in-ngħaġ, imma jgħaddi mill-bieb, jieħu ħsieb in-ngħaġ u joħ- roġhom. jirgħahom. U l-bieb hu Kristu. Mela Kristu jieħu ħsieb l-insara, iħarishom mill-għedewwa, jagħtihom ragħajja tajba li ħsiebhom għall-ġid tagħhom. Kristu hu l-qawma minn bejn l-imwiet; hekk qal lil Marta wara l-mewt ta' ħuha Lazzru (11, 25). U Kristu jfisser kliemu hekk: ''min : jemmen fija, imqar jekk imut, ikollu l-ħajja; u kull min hu ħaj u jemmen fija ma jmut qatt'' (11, 25.26). Dan donnu logħob tal-kliem. L-ewwel igħid li min jemmen jista' jmut, im- bagħad igħid li ma jmut qatt. Imma dan nifhmuh tajjeb jekk niftakru dak li għidna qabel fuq il-ħajja u l-mewt. Min jemmen fi Kristu, għandu fih il- bidu tal-ħajja ta' dejjem. Dan il- bidu jibqa' dejjem fil-bniedem sa- kemm il-bniedem ma joqtlux bid- dnub. Il-mewt, li hi l-firda tar-ruħ mill-ġisem tiġi għal kulħadd, imqar għal dawk li jemmnu; imma għal dawn il-mewt mhix ħlief mogħdija minn dil-ħajja fid-dinja għal ħajja oħra fis-sema. Għat-tajbin il-mewt mhix qerda, imma bidla ta' ħajja ma' ħajja, Għalhekk il-kliem ta' Kristu jfisser dan: Min jemmen fija jibqa' jgħix għal dejjem imqar jekk tasal fuqu l-mewt bħalma tasal fuq il- bnedmin kollha; u kull min għandu jieħdu l-ħajja tal-ġisem u jemmen fija u jibqa' jemmen fija jkollu l-ħajja ta' dejjem. Minn kull ma għidna naraw li t-tagħlim tar-raba' Vanġelu hu kollu marbut u magħqud ħaġa waħda. Kristu hu Alla u Bin Alla u ħaġa waħda ma' Alla; ġie fid-dinja u sar bniedem; sejjaħ 'il kulħadd għall-fidi biex igħaqqad 'il kulħadd miegħu; il-bnedmin jingħaqdu ma' Kristu u jsiru ħaġa waħda miegħu billi jieklu ġismu u jixorbu demmu fit-tqarbin. Magħqudin ma' Kristu jgħixu l-istess ħajja tiegħu, jimxu dejjem fid-dawl tiegħu, sakemm jidħlu fil-glorja tas-sema għal dejjem. Il-għala S. Ġwann kiteb l-Evan- ġelju'. F'għeluq l-Evanġelju San Ġwann kiteb: ''Għamel Ġest ħafna mirakli oħra quddiem id-dixxipli tiegħu, li mhumiex miktubin f'dal- ktieb. Dawn huma miktuba biex temmnu li Ġest: hu l-Messija, Bin Alla, u biex, meta temmnu, ikollkom il-ħajja f'ismu'' (20, 30.31). Mela $, Ġwann kiteb biex inissel il-fidi f'Ġesti Kristu bħala Alla u Bin Alla u biex iwassal permezz ta' dil-fidi '1 min jemmen fil-ħajja ta' dejjem. Iżda barra mill-mirakli, li huma ftit, l- Evanġelju ta' S. Ġwann fih ukoll ħafna diskorsi ta' Kristu, li aħna, bħala nsara għandna nemmnuhom. Mirakli u diskorsi huma marbutin ftimkien; il-mirakli juru s-setgħa ta' Kristu u jagħtu awtorità lid-diskorsi tiegħu, Imma xinhu t-tagħlim li ried jagħtina (S. Ġwann bid-diskorsi ta' Kristu' X'uħud jaħsbu li S. Ġwann ried biss juri li Kristu kien il-Messija. Jekk inhu hekk, fl-Evanġelju ta' S. Ġwann ma nsibu xejn ġdid. L-Evan- ġelisti l-oħra kitbu wkoll biex juru li Kristu kien il-Messija. Oħrajn igħidu li S. Ġwann kellu f'moħħu jipprova li Kristu kien tassew Alla. Jekk inhu hekk, S. Ġwann infired mill-evan- ġelisti l-oħra. Il-verità hi li S. Ġwann ried tassew juri li Kristu kien il- Messija, imma fl-istess ħin ried ukoll juri li skond il-ħsieb ta' Alla l-Messija ma kienx ħaddieħor ħlief l-Iben tiegħu stess magħmul bniedem u mib- għut fid-dinja. Il-Lhud ikkundannaw 'il Ġest: mhux għax qal li hu kien il-Messija, imma għax qal li hu kien Bin Alla. Imma jidher li Kristu qiegħed jeħodha mal-Lhud, jikkumbatti l-feh- miet tagħhom, iċanfarhom, iwissihom u jistedinhom biex jisimgħu l-kelma tiegħu u joqogħdu għaliha, Nistgħu ngħidu li S. Ġwann kellu f'moħħu jik- kumbatti xi erruri ta' l-ewwel żmini- jiet tal-Knisja' Il-ġlied ta' Kristu kien mal-Lhud ta' żmienu. Kienu dawn li ma riedux jagħrfuh bħala Bin Alla; lil dawn hu jċanfar talli ma riedux jemmnu l-mirakli tiegħu u lil dawn hu sejjaħ biex jilqgħu l-kelma tiegħu. Imma jekk Kristu kellu quddiem għajnejh il-Lhud ta' żmienu biss, S. Ġwann seta' kellu Lhud jew insara oħra meta kiteb dawk id-diskorsi ta' Kristu. Fuq dan l-Evanġelju ma jagħtina l-ebda dawl. Imma mill-Ittri ta' S. Ġwann nafu li fl-ewwel seklu kienu diġà bdew jinbtu xi ereżiji u jixterdu qalb l-insara, u ta' dan jagħtuna xhieda wkoll xi kit- tieba oħra ta' dak iż-żmien jew ftit wara. Igħidilna S. Ġwann fl-ewwel Ittra li kien hemm min ma jemminx li Ġest kien il-Messija, u dawn kienu Lhud. Oħrajn ma kienux jemmnu li Kristu kellu ġisem bħal tagħna. Naħsbu li S. Ġwann kellu f'moħħu dawn iż-żewġ erruri: Ġest ma kienx il-Messija u Ġesti ma kellux ġisem bħal tagħna. Dawn iż-żewġ erruri kienu mgħallmin minn Cerintu kif igħar- rafna S. Irinew. Irinew għex u kiteb fit-tieni seklu u tħabat kemm felah kontra l-ereżiji ta' żmienu. Fuq Cerin- tu jikteb hekk: ''Cerintu, mill-Asja, igħid li d-dinja mhix maħluqa minn Alla, imma ġejja minn qawwa li hi mifruda u mbiegħda ħafna minn dik il-qawwa li ngħidulha Alla. Kien igħallem ukoll li Ġest: ma kienx im- wieled minn xebba, għax dan ma jistax ikun, imma twieled minn omm u minn missier bħalma jitwieldu l-bnedmin kollha. Wara. l-magħmu- dija niżel Kristu fuq Ġesti u bis-saħħa tiegħu Ġesti beda jagħmel għeġubijiet u jxandar 'il missieru, Fl-aħħar Kristu reġa nfired minn Ġesi, u Ġesti bata, miet u qam minn bejn l-imwiet, imma Kristu qatt ma bata. Mela Kristu ma kellux ġisem; hu biss ingħaqad mal-ġisem ta' Ġesu għal ftit żmien, u Ġest ma' kienx ĠESU' BAMBIN, U JAGĦTIHOM MIMLIJA BARKA, ĠID U HENA. i : ji SULTAN IS-SLIEMA. IXERRED IL-BARKA TIEGĦU FUQ IL-QARREJJA TAGĦNA, U NIESHOM, U ĦBIEBHOM mm ji 7 Dawn. iż-żewġ erruri msem- mijin fl-Ittri ta' S. Ġwann jista' jkun li kienu f'moħħu wkoll hu u jikteb l-Evenġelju. Dan hu fil-qosor ħafna kull ma nis- tgħu ngħidu fuq it-tagħlim u l-iskop ta' l-Evanġelju ta' S, Ġwann. Hemm wisq aktar x'wieħed igħid, u f'dawn l-aħħar snin il-kotba fuq l-Evanġelju ta' S. Ġwann kotru bla qies. Ħaġa waħda rrid inżid ngħidilkom. Fost l-Evanġelji kollha l-Evanġelju ta' S. Ġwann biss igħidilna kemm damet il- ħidma ta' Kristu fid-dinja. Għax skond l-Evanġelji l-oħra Kristu jidher li dam sena biss igħallem, jew sena u ftit xhur. Imma S. Ġwann jurina ċar li Kristu dam aktar minn sena. Kristu dam jaħdem fid-dinja tliet snin u ftit xhur, jew forsi sentejn u ftit xhur. SENA ĠDIDA