ARI LI TOHROĠ IL-GHAQDAV TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 1 M INN dejiem kien i it-nazzjonijiet jippremjaw lil-dawk li bil-ħidma, bil-għerf jew bil-għaqal tagħhom għamlu ġieh lil art twelidhom. Dan il-premju jingħata bħala foħrja lil-min , ħaqqu u bħala tħeġġiġa lil oħrajn biex dejjem aktar jagħmlu l-hila u jħabirku ħali jwettqu ħidma. ta' fejda u jgħollu isem l-art L-fiha twieldu. Dak il-ġieħ li jingħatu isarraf ftit jew wisq skond is-setgħa ta' min jagħtih: aktar mu jkun għoli min jagħti l-ġieh akbar tkun il-foħrija li titnissel minnu, Għalhekk meta l-Università Rjali tagħna qatgħet li tħaddan lil. Dun Karm bħala wieħed minn uliedha u tagħni 'h il-grad ta' Duttur, l-aqwa awtorità fil- qasam tal-għerf ta' pajjiżna tat- xhieda ta' qima li tistħoqq lil Dun Karm għal kull ma għamel biex igħolli l-ilsien tagħna u jorqom il-letteratura ħali ma tkunx anqas minn tal-barranin; u b'li l-Università tagħna t'mxi bis-setgħa tal-Gvern, ifisser li l-Gvern ukoll għaraf il-ġieh li jistħoqqlu Dun Karm. il-Presi- dent Onorariu tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti bħala l-ogħla poeta ta' Ma'ta. Traduzzjonijiet bil-Malti Dan l-aħħar qamet. polemika fuq it-traduzzjonijiet bil-Malti. Bd'et Miss Maq Butcher, waħda mill-Membri Akkadem'ċi tal- UGħaqda'' di kitbet ittra fit-Times of Malta' u mbagħad. is- soktaw oħra u kulħadd qal tiegħu. L-ittra ta' Miss Butcher kienet ta' fejda kbira u billi dehrilna li t'swa bħala tawissija ta' kif għandhom isiru t-traduzzjonijiet, tlabna lis-Sur. Godfreu Zarb Adami jaqlibhielna għall-Malti u ssibuha aktar lura. Aħna naqblu ma' Miss Butcher u bħalha jidħriina li ikun ta' ġid kbir iekk inqalbu għall-Malti xogħlijiet ta' Awturi kbar barranin ħalli mhux b'ss il-kittieba tagħna jkollhom xempju ta' kitba tal- ba imma l-qarrejja Maltin ukoll ikunu jistgħu jgawdu opri kbar ba'ran'n, Din hija l-ittra ta' Miss Man Butcher:— Lill-Editur Times of Malta. i Sinjur — L-artikolu editorjali tiegħek li deher fil-ħarġa tat- 30 ta' Ġunju taħt l-isem ''Rumanzi Maltin' (Maltese Novels) interessani ħafna. Tippermettili nagħmel xi suġġerimenti fuq IL-MALs dan is-suġġett 7 La darba l-kittieba jitwieldu u le jsiru—saħansitra jekk il- il-ħajra għall-kitba tkun il-qligħ tal-flus (—hi ħaġa ċara li f'kull art il-perċentaġġ tal-kittieba. hu żgħir: għalhekk f'nazzjon hekk żgħira bħal din ina x ikun li l- għadd tal-kittieba kbar ji dħaq aktar minn tnejn jew tlieta f'kull ġenerazzjoni. Meta nazzjon ġà jkollha letteratura, ma jimpurtax (forsi) wisq jekk ikunu ippab- blikati għadd ta' xogħlijiet ta' siwi letterarju mhux kbir u li biż- zmien imutu, imma fil-kas tagħna aħna rrida nħawlu fl-ilsien Malti u fl-iqsar żmien possihhli xitla letterarja li tagħti frott bnin. Dan ma jistax isir jekk irridu li l-frott ikun magħmul minn xogħlijiet oriġinali ta' kittieba Maltin biss: għalhekk jien irres- saq dan is-suġġeriment—li l-kotba klassiċi jkunu maqluba għall- Malti kemm jista' ikun bla telf ta' żmien: bis-saħħa t'hekk il- Maltin kollha u ta' kull klassi jkunu jistgħu jaqraw dawk il- kotba letterarji li bħalissa jistgħu jtiegħmu l-benna tagħhom dawk biss li jaqrawhom fi traduzzjoni Ingliża jonkejla li jafu bl- ilsien li bih huma, miktuba. dawk il-klassiċi. Hawn nixtieq ingħid li Lamb's Tales from Shakespeare ' inaqlubin għall-Malti kienu sejrin jidhru fl-1940 li ma. kienx imħabba l-gwerra. billi żewġ kittieba Maltin magħrufa kienu ittraduċew bejniethom dak ix-xogħol li kien kważi lest għal kol- iox f'dik is-sena. Nittama li issa, billi l-qagħda tad-dinja tbid- diet, din il-ħidma tagħhom, tassew ta' min ifaħħarha, ma ddumx a tara d-dawl. — Il-fehma tiegħi hi li l-'Għaqda tal-Kittieba tal-Malti'' ġġie- għel lil kull imsieħeb Malti jaqleb f'ilsienu, jew waħdu, jonkella flimkien ma' ħaddieħor. ktieb kull 12-il xahar. B'dan il-mod fi żmien sena ikollna maqlubin għall-Mati xi 50 ktieb klassiku, li magħhom jiżdiedu wkoll dawk ix-xogħlijiet oriġinali li l-kittie- ba Maltin ikollhom ħila jipproduċu; fl-istess ħin ix-xogħol ta' traduzzjoni ta' l-aqwa. kittieba tad-dinja jservi lill-imseħbin ta' taħriġ fl-istil u fil-mod kif ifissru ruħhom u b'hekk ikunilhom ta' ġid kbir kulturali. Sabiex xogħol letterarju ma jkunx tradott darbtejn (ħaġa li tfisser telf ta' żmien) jiena nissuġġerixxi li l-'Għaqda'' tagħmel lista ta' klassiċi miktubin fi proża (bħalma huma l-kotba ta' Dickens, Scott, Hardv, eċċ, UI Promessi sposi'' tal-Manzoni, id-''Don Quixote'' ta' Cervantes, eċċ.. eċċ.) u tqabbad lill-imsieħba tagħha jittraduċuhom skond il-ħila li huma għandhom fl-ilsien li fih huma miktuba dawk l-opri: b'dan il-mod ma. jsirx ħala ta' żmien billi ebda ktieb ma jkun bla ħsieb ta' xejn magħżul għat-traduzzjoni minn aktar minn imsieħeb wieħed. Ma għandu jkun hemm ebda ħlas—bi flus jew b'xi mod ieħor—imbarra s-sodisfazzjon li wieħed iħoss meta jwettaq biċċa xogħol tassew ta' min jagħmilha — iżda l-Gvern għandu jkun imhejji jilqa' fuq spallejh l-ispejjeż tal-pubblikazzjoni u jmissu jqassam dan ix-xogħol fost l-istampaturi kollha ta' Malta sabiex dawn jieħdu sehem mhux biss mill-qligħ iżda wkoll fil-ġieh li jgħinu sabiex tinħoloq letteratura kulturali fl-ilsien Malti. Forsi ma tkunx ħaġa barra minn lokha jekk inżid ingħid li jiena qlibt mill-Ġermaniż għall-Malti opra klassika miktuba għat- tfal, iżda billi jiena miniex Maltij ja, ix- xogħol tiegħi, qabel ina jkun ippubblikat, irid ikum mifli minn kittieb Malti li jinqala' għalhekk. Tiegħek, MAV BUTCHER. 24, Triq Amerv, Sieħba Akkademika tal-Għaqda Tas-Sliema 4 ta' Luku, 1945. tal-Kittieba tal-Malti'