IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ L-AKKADEMJA TAL-MALT (Għaqda tal-Kittieba tal-Malti) , L-Ewwel u t-Tieni ktieb 1985 il-61 sena EDITORJAL IL-MATRIKOLA ORDINARJA TAL-MALTI ara li bis-saħħa u l-ħidma ta' l-Akkademja sa mill-bidunett tat- twaqqif tagħha, il-Malti sar l-Ilsien Uffiċjali ta' pajjiżna fl-1934, minn dak iż-żmien 'l hawn baqa' jsaħħaħ postu fis-soċjetà Maltija kemm bħala għodda letterarja u kemm bħala mezz ta' komunikazzjoni fil-ħajja ta' kuljum. Mhux hekk biss, imma l-lum, bil-ħaqq kollu huwa suġġett obbligatorju mhux biss fl-iskejjel kollha, iżda wkoll bħala rekwiżit għad-dħul mil-Liceo sa l-Università. B'hekk, bil-ħidma li semmejna l-Ilsien tagħna rnexxielu jitla' fuq l-istess pjattaforma ta' ilsna oħrajn f'pajjiżna. Ċertament, l-aktar eżami pubbliku li jersqu għalih l-istudenti tagħna huwa dak tal-Matrikola Ordinarja ta' l-Università. Is-sillabu tal-Malti mill-ewwel sar-raba' klassi fl-iskejjel sekondarji u fil-Liceo għandu jkun imfassal b'mod li jwassal: lill-istudenti għal dan l-eżami importanti, Iżda ħarsa ħafifa lejn dan is-sillabu turina li hemm qabża kbira wisq bejn l-ewwel tliet snin u r-raba' sena li fiha l-istudenti jer- squ għal dan l-eżami. Din il-qabża tant hi kbira li anke l-istess studenti jħossuha, tant li meta jsibu ruħhom fir-raba' klassi jdumu. ħafna sakemm jadattaw ruħhom għat-thejjija li titlob minnhom il- Matrikola. U bir-raġun, għax sat-tielet klassi s-sillabu ma jiħux ħsieb elementi importanti tal-letteratura bħalma huma l-metrika u t-teknika poetika fil-poeżiji, u l-karatterizzazzjoni, l-istil u l-ambjentazzjoni tar-rumanzi. Għaldaqstant ma nħossux li huwa sewwa li meta mbagħad jitilgħu fir-raba' klassi jsibu ma' wiċċhom żewġ kotba ta' poeżiji u żewġ rumanzi biex jivvalutaw il-merti letterarji tagħhom, barra milli jridu jitħarrġu sewwa fil-Kritika Letterarja ta' poeżija barra mill-kotba tat-test u li għaliha hemm taqsima apposta fl-eżami, kif ukoll fil-grammatika, fit-traduzzjoni, u fil-komponiment. Biex. tagħqad, minn sena 'l hawn, imħabba raġunijiet ta' għażla tas- suġġetti, ħafna studenti flok erba' lezzjonijiet, ikollhom tlieta biss fil- ġimgħa. Naqra naqra, jidher li kważi l-klassijiet kollha mit-tielet 'il fuq se' jkollhom tliet lezzjonijiet fil-ġimgħa. Ma ninsewx ukoll li l-eżami jsir fil-bidu ta' l-ewwel ġimgħa ta' Ġunju, li jfisser tmien xhur 2 Il-MALTI biss ta' thejjija mill-għaxar xhur tas-sena skolastika kollha. Meta tqis dawn il-fatturi kollha li semmejna, inħossu l-bżonn urġenti li d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u d-Dipartiment tal-Malti ta' l-Università jaħdmu id f'id u jpoġġu rashom flimkien biex mill- aktar fis jirranġaw din is-sitwazzjoni. Skond il-fehma tagħna u tal- maġġoranza assoluta tal-għalliema tal-Malti li Imentaw magħna dwar dan, l-ideali huwa li dan l-eżami jerġa' jibda jingħata mill-ħames klassi kif kien isir qabel bis-sillabu mifrux fuq ir-raba' u l-ħames klassi. B'dan il-mod, l-istudenti jkunu immaturaw ruħhom aktar. F'każ li dan ma jistax isir, allura jibqa' jingħata mir-raba' klassi bis- sillabu mifrux fuq it-tielet u r-raba', ngħidu aħna żewġ kotba f'sena u żewġ kotba fis-sena ta' wara. Barra minn dan il-lum spiċċa ż-żmien li tagħti klassi tal-Matrikola lil għalliema mingħajr thejjija akkademika serja fl-Università. Il-lum l-eżami tal-Matrikola jitlob għalliema mħarrġa sewwa u bl-esperjenza lingwistika u letterarja, għax inkella jsibuha impossibbli jhejju sewwa u kif jixraq lill-istudenti tagħhom għal dan l-eżami. Wara li għedna dan kollu, nappellaw bil-qawwa kollha lill- awtoritajiet konċernati biex jagħtu l-piż mistħoqq lis-suġġerimenti tagħna u jattwawhom mill-aktar fis possibbli, għall-ġid ta' l-istudenti u ta' l-Ilsien Malti. B'hekk it-thejjija għal dan l-eżami ssir ħafnà aħjar, tonqos it-tensjoni fuq l-istudenti, u fuq kollox, l-eżaminaturi tal-matrikola fir-rapport tagħhom, ma jibqgħux aktar, ta' kull sena jilmentaw u bir-raġun, bil-livell baxx ta' l-istudenti li jersqu għal dan l-eżami, L-Editur