fiL-Huttafa Diċembru Numru 29 1998 i 4 MIN SE JKUN Il-Ħuttafa tas-Sena' karta riċiklata ED żein Diċembru 1998 4 IL- Ħuttafa 29 ki ) Għaliex fuq il-kartolini tal- Milied : spiss jidher il-pitirross7 X'għandu x' kl il-pitirross mal-Milied 2 Kollu tort ta' l-Ingliżi… Kif tafu fi żmien il-Milied kulħadd jibgħat il-kartolini. Għalhekk f'daż-żmien il-pustier isir bniedem mistenni ħafna, biex naraw min bagħat jixtiqilna l-Milied it-Tajjeb, ħalli mbagħad aħna nwiġbuhi Issa ġara li fis-seklu l-ieħor, il-pustiera Ingliżi kienu jilbsu uniformi ħamra. Ħeqq, il-pitirross ukoll għandu 'uniformi' ħamral U ħaġa ġġib lill-oħra. L-Ingliżi, li lill-pitirross iħobbuh Ħafna, lill-pustier ma damux ma bdew ixebbħuh mal-pitirross u jsejħulu Robinl U għalhekk dan l-għasfur grazzjuż beda jitfaċċa fuq il-kartolini tal-Milied, iġorr l-ixkora bil-kartolini. U sar l- għasfur maskot tal-Miliedi l Għalina dan jagħmel sens ukoll, għax il-pitirross huwa wieħed mill-għasafar li nistgħu naraw fi żmien il-Milied. Dan għaliex fix-xitwa ħafna pitirrossi jkunu f'dan-naħat ta' l-Ewropa biex jiffrankaw il-ġelu li jkun qed jagħmel f'pajjiżhom. Gawdu l-istaġun tal-Milied, ħbieb. Gawdu l-vaganzi, ir-rigali, u gawdu l-pitirrossi. Fil-beraħ Victċr Aħbarijiet ta' Malta ja 3 nithimhomx jieni L-ewwel iħaffru) . Victor Falzon X'għandna mid-Dinja2 paġ 3-4 għall-ikel, imbagħad iħalluh Editur Kompetizzjoni 29 paġ 4 jaħarbihomi Nittrumbjaw fuq…il-BOROK paġ 5 Ittri paġ 6 Flora Madwarna paġ 6 Gallerija paġ7 Attività paġ 8 Ħmerijiet ii Nisma' paġ 9 Ħuttafa tas-Sena paġ 10 Mill-Album paġ 10 Avviż paġ11 Daħħal Membru paġ1l1 X'rat il-Kamera: Mhux Sewl paġ 12 Gamblu Working Group ta' Klabb Ħuttaf ta' l-Għadajjar J Jason Aloisio, Audrev Chetcuti, Norman Chetcuti, Desirċe Falzon, Victor Falzon, Chris Pulis. Ritratt ta' Quddiem Berwieq Branched Asphodel: Asphodelus aestivus Pjanta ħelwa u eleganti tal-kampanja. Tikber fix-xitwa, u anke fir-rebbiegħa. Mhix xi pjanta fitta- tikber f'ħafna ħabitati, anke ma' ġnub it-toroq tal-kampanja. Il-fjuri: Publikazzjoni BirdLife Malta jikbru fuq zokk twil, u kull fjura għandha faxx irqiq 57/12 Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Tel 347646 Fax 343239 Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall- membri ta' taħt is-sittax. Norganizzaw ħarġiet fil- Q kampanja, żjarat f'riservi naturali, lejliet kraft u anke / b nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu il-magażin Il- Ħuttafa kull xahrejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt l-attivitajiet, Sħubija fil-Klabb hija Lm1.50 fis-sena. i i Fa: ; u Materjal mill-Ħuttafa jista' jiġi kkupjat dment li jissemma' isem il-magażin u kannella tuq il-petali. Qisu xi ħadd ma kellux x'jagħmel tintbagħat kopja tal-materjal ki Klabb Ħuttal fl- baġit tawni fuq. u qagħad ipittirkom waħda waħda… Stampat għand Poulton's Print Shop, Novembru 1998 Fil-maltemp li għamel f'Novembru dehru numru ta' fjamingi (greater h flamingoes), dawk l-għasafar strambi li trid tarahom biex temmen li jeżistu. £ Dawn l-għasafar ibejtu f'xi nħawi tal- (EEI Meditetran, bħal Camargue, riserva ' kbira fi Franza. Imbagħad jgħaddu x- xitwa f'postijiet bħal Lac ichkeul, park sabiħ fit-Tuneżija. Għalhekk mhux rari li jidhru x'uħud f'Malta ii jkun forsi ħadhom ir-riħ. Imma hawn Malta l-fjamingi mhux riservi u parks isibu, imma s-snieter tal-kaċċaturi. Din il-ħarifa nqatlu ħafna, u smajna li l-kaċċaturi qegħdin jitolbu sa Lm2507 għal kull fjamingu mejjeti X'wiċċ tosti Jisirqu n-natura, u jagħmlu n-negozju minnha. imbagħad isejħu lilhom infushom ambjentalisti. Ħalluna' (u mhux Lm2.50 kif deher f'waħda mill-gazzettil) Le, mhuwiex wieħed mill-mostri ta' Oħloq Annimal. Dan l-għasfur veru kien jeżistit Xi 8 miljun sena ilu… L-għadam gotf tiegħu instab dan l-aħħar f'Alcoota, fil-qalba ta' l-Awstralja. L-istudjużi qalu li kien mir-razza tal-papri, imma fid-daqs kien enormi: 3 metri u fuqhomi Jiġifieri anke ngħama (osirich kien ikollha tgħolli wiċċha 'l fuq biex tħares f'għajnejhii Dan huwa s'issa l-ikbar għastur (li nafu biħ) li qatt eżista fid-dinja. Minħabba t-toqol tiegħu ma kienx kapaċi jtir. Imma kien, tiġri. Fil-fatt l-isem li tawh huwa Dromornis, li tfisser, /B fid : Fl-istampa jidher mhux Dromornis, imma Buliockomis, għasfur li kien jixbhu ħafna, imma kien kemm a kemm iżgħarl X'għandna Novembru Diċembru 1998 2 IL-Ħuttafa 29 til il-Ġappuniżi ffissati bil-laħam tal-baliena. Kontra x-xewqa ta' kulħadd, il-Ġappun għadu jistad għall- balieni fl-Oċejan Antartiku, santwarju kbir tal-ħajja tal-baħar. L-istaġun li għadda, il-whalers Gappuniżi qabdu 438 baliena minke, taparsi biex jistudjaw fuqhomi imbagħad biegħu l-laħam fis-suq għal $50 miljuni F'Novembru l-flotta tal-whalers kienet reġgħet fi triqitha lejn dan l-Oċejan, imma l-factorv ship (li fuqu jqattgħu u jippakkjaw il-balieni li jkunu qabdu) ħa ri- naru saritlu ħsara fil-magni. Minħabba f'dan l-inċident, fih ma weġġa' ħadd, il-vapur se jkollu jmur lura l- Ġappun għat-tiswija. Aħbar tajba għall-balieni, għax dan ifisser li għal dis-sena l-balieni se jħalluhom bi kwiethomi L-Ikia tal-President Darba fil-parroċċa tagħna Ġie jarana l-President 'Nagħtu kasu la ġej s'għandna,' Qalilhom l-arċipriet kuntent. reża) Norman Chetcuti (Poeta Nazzjonali Nru2) Sar xi qbil bla kundizzjoni lili jsajru l-qassisin B'xi fardal għal mas-suttana Bit-tilari mdawrin. Għamiltilkom poeżija oħral Din id-darba fiħahemm moħbijin 8 għasafar. Sibuhom, u ibagħtuhomina miktubin fuq karta, flimkien ma' isimkom u l-indirizz. L-ewwel — waħda lestejnihielkkomi U ħaġ'oħra, il- TT kelma 'pappagali' ma tgħoddx - dik biċċa mill-istorjal Ibagħtu kollox lil: 'X'sajjartu, Dun Ġwann, il-lejla 7' 'Imqarrun, Dun Pawl, u rossi' Jilgħaq xofftu u jogħrok żaqqu 'Mela llum se nixbgħu skossi' BirdLife Malta 57/12 Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Dun Ġwann kellu l-annimali Tgħidx kemm kienu mqarbin Kelb, qattus u qażqus ħelu B'kappell ikanta x-xadin ij Min jirbaħ jieħu CD ġentilment mogħti mill-ħanut The i i Scorpion. Cans għandkom sal-15 ta' Jannar 1999. Tqattgħux il-Ħuttafal Tqattgħux il-Ħuttafal Ir-rebbieħa ta' Kompetizzjoni 28 hija Jennifer Hannaford mill-Fgura. J Jennifer tista' tmur tiġbor is-CD minn għand The Scorpion (ara isfel). j importanti li tieħu magħha l-membership card u dil-ħarġa tal-Ħuttafa. Is-7 annimali moħbijin kienu kelb, xadin, ġiraffa, baqra, ljun, serpu tigra. Xi wħud sabu tnejn oħra wkoll: far u elki Meta ġew sabiex jinġabru Kulħadd dieħel għall-irdoss Sabu l-pappagall inaqqar U fuq it-tapit ir-ross. 'L-annimalil Kielu kollox f' Dun Ġwann ħarab mill-kunvent. L-arċipriet mar parroċċ'oħra. Bil-ġuħ baqa' l-President. aż. aa fi Il-Borok huma għasafar ta' l-ilma. Is-soltu issibhom fejn hemm l-ilma ħelu, bħal għadajjar u xmajjar. Hemm ukoll xi borok li jgħixu max-xatt (sea ducks), imma dawn jgħixu fit-tramuntana ta' l-Ewropa. F'Malta neqsin mill-ambjent ta' ilma ħelu u ftithuma l-postijiet fejn nistgħu naraw il-borok. Fir-riserva ta' l- Għadira u s-Simar fil-ħarifa u fix-xitwa spiss jitfaċċaw gruppi żgħar ta' borok jieklu u jistrieħu waqt il-passa. L-ispeċi li spiss jidhru huma s-Silfjun, is-Silfjun Ewropew, is-Sarsellau l-Brajmla. Kultant jidhru wkoll xi speċi inqas komuni bħall-Kuluvert tas-Salib, il- Palettuna u l-Kuluvert. Fir-rebbiegħa tidher ukoll is- Sarsella Ħamra. L-irġiel ta' dawn l-ispeċi kollha għandhom kuluri mill-isbaħ, u n-nisa huma x'aktarx fil- kannella. Interessanti nosservaw il-metodi differenti ta' kif isibu l-ikel: is-Silfjun, per eżempju, jiekol mill- wiċċ, filwaqt ii l-Brajmia togħdos u tiekol xi annimali żgħar li jgħixu mal-qiegħ. Barra l-Għadira u s-Simar, kultant jinżlu xi borok fis-Salini u f'xi widien bħal Wied il-Qlejgħa (Chadwick Lakes) u Għajn Riħana. Imma minħabba l-kaċċaturi, dawn ftit idumu ħajjini Sa ftit żmien ilu, l-ornitoloġisti (dawk li jistudjaw l- għasafar) Maltin ftit li xejn kienu jafu dwar il-passa tal- borok. Wara snin ta' studju u osservazzjoni, illum nafu li x-xtut ta' Malta tajbin ħafna biex tara l-borok ipassu. Fir-rebbiegħa, minn Frar sa l-aħħar ta' Marzu, qtajja' kbar ta' borok spiss jidhru fil-fliegu ta' bejn Mata u Għawdex. F'ġurnata waħda f'Marzu 1996 dehru 'i fuq minn 3000 borka 'l barra miċ-Ċirkewwa. Hija xena meraviljuża tara eluf ta' għasafar itiru baxx fuq l-ilma u kultant jieqfu jistrieħu qabel ikomplu l-vjaġġ lejn l- Ewropa. Il-gżejjer Maltin huma importanti ħafna bħala rotta tal-passa. Fil-ħarifa l-borok jgħaddu mil-Lvantta' Malta, u jidhru minn postijiet bħall-Għallis u l-Qawra. Biex tagħraf il-borok waqt li jkunu qed itiru fuq il-baħar mhux faċli. L-aħjar li jkollkom gajd u trombau tingħaqdu ma' berdwoċers oħrajn-dawk tal-Birdwatchers Club, per eżempjul Ħija, missieri u jien domna naraw id-Danaws matul ħarifa sħiħa. Dan kien il-Archerv Field ħdejn il-klabb ta' l-isports fil- Marsa. Fil-21 Sett 1997 rajna anke tnejn minnhom jissieħfu flimkien waqt li jtiru. Fid-9 Nov 1997 rajna Danaws f'Sant Anton għal xi 20 minuta. Missieri qabdu b'idejh, rajnih ftit mill-viċin, imbagħad tlaqnih. Kienet mara, għax kellha biss 3 tikek suwed fuq ġwinħajha ta' wara. Dal-ġewnaħ kien ftit imqatta', imma mill-bqija il-farfett kien f'kundizzjoni tajba. Fl-1 Jan 1998 rajna xagħat ta' dal-farfett qed jiekol minn pjanta li ma nafux xi speċi kienet, imma kienet l-istess tip li fuqha rajna l-farfett f'Sant Anton. Dan ix-xagħat kien xi 1.2ċm twilu xi 2mm oħxon, bil-ponot fuq ta' quddiem, fin-nofs u fuq wara. Ħallejnih fejn sibnih, u erġajna ġejna xi 10 jiem wara biex naraw kemm kiber, imma ma sibnihx. . Fil-11 Jan 1998 sibna l-fosdqa (pupa) tad-Danaws fil-ġonna ta' Msida Marina, kien imdendel minn ħajta, u mill-ġdid kien fuq pjanta ta' l-istess razza li rajna Sant Anton. Ma' din l-ittra qed nibgħatlek ritratt tal-fosdqa li ħa missieri. Għażiż Andrew, Kemm inti b'xortik, tara d-Danaws bl-addoċċ, bħallikieku kien l-iktar farfett komuni f'Maltal Jien id-drabi: Indirizzaw li rajtu tgħoddhom fuq id waħdal l-ittri iwali Imsomma, prosit (ħlief li qgħadtu taqbduh — farfett tagħkom 57/12 Triq Ħiġ ord li Ta' Xbiex MSD 12 m'għandekx taqbdu, lanqas b'idejk, għax malajr jitfarfar). 1 U grazzi tar-ritratti hekki L-Editur Il-Garni tal-Pipa hija pjanta mistħijal Mistħija għax l- ewwelnett m'għandhiex fjura tispikka ħafna. Jekk tista' ssejħilha fjural Għax iktar qisha pipa, u għalhekk fil-fatt jisimha li jisimhal It-tieni nett ma tħobbx tikber f'postijiet fejn tidher wisq. Tippreferi d- dell, jew rokna taħt xi ċint umdu fejn ma tantx tara dawl. Jew għad-dliel ta' xi. siġra. Spiss tkun midfuna qalb ħafna weraq tal-Ħaxixa Ingliża. Imma l-werqa tal-Garni tingħaraf, għax kbira, ħadra sabiħ u tleqq. U Booħi mahe a WA I gili) Agrett Abjad Tpinġix ikbar minn 10x110ċm, uża karta (mhux kartonċina) bajda u tpinġix bil-kulur. Ikteb isem l-annimali jew pjanta u ismek u l-età. Jekk timxi mar-regoli, it-tpiriġija tiegħek għad tidher fil-magażin. À a is-sena l- oħra konna xi lili 4 ija u tletin u mlejna salai Min jaf dis-sena. U ħ (a di ejjew u gawdu f'din l-aħħar 4 Ċemplu biex tibbukkjawi attività tas-sena. ikel, xorb, logħob, rigali, AQ dAeS3 (Qam għ) l pm-9pm op daqq, briju, bluhat, ko 454548 (spm-3pm) ġ JTU, father krismis… EJ3. j Mhux wara 20 ta' Diċembru. Fejn2 e) ' Skola Primarja tal-Furjana 7 Meta7 XF21 ta' Diċembru 1998 Fi x'ħin2 73 Mis-6.30pm sat-8. ġġ Ġibu magħkom ferħ, $ A l-a spirtu tal-Milied..u. — fie9 stonku vojti ĦEJA xbejn fit-2.00Ġawa FERE u ż-1LOOp.MT Meta jmur Seawatching, il-berdwoċer jara x'għasafar ikunu qed ipassu minn fuq il-baħar, Il-BirdLife għandha numru ta' berdwoċers li jagħmlu ħafna sigħat max-xtut, armati bit-trombi u t-teleskopji, biex iżommu rekord ta' x'tajr ikun għaddej. F'din l-attività nistiednu lill-membri Twelve Plus ta' Klabb Huttaf biex jattendu Seawatch magħna. L-attività ser issir il-Qammieħ. Dawn huma d-dettalji: Data: 19 ta' Diċembru 1998 Jekk ikun maltemp nidħlu r-riserva ta' l-Għadira… Narakomi U intix berdwoċer Malti jekk m'intix . fil- Birdwatghers Clubli BirdLife Malta : 57/12 Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Niltaqgħu: 7.15am ħdejn tal-ħalib, Bieb il-Belt jew 8.30 fil-venda ta' l-Għadira. il-Ħuttafc 29. e. Novembru. Diċembru 1998 9 Kultant il-ħmerijiet li nisma' tant ikunu ta' barra minn hawn li jifqgħuni bid- daħq. Dan l-aħħar smajt lil tal-ħaxix jagħti parir fuq it- trabi lil żewġ nisa… Qallhom: 'Attenti mill- ballottra. Jekk għandkom it- trabi ħudu ħsiebhom għax din tagħmel għall-ħalib. Dik tidħol f'ħalghom għax ixxomm il-ħalib li jkunu xorbu. U attenti, għax dik minn kullimkien tgħaddi ghax m'għandhiex għadam. ' Ara kif jista' jkun. 7 ilk-ballottra għandha għadam daqs kemm għandi jien, għax hija mammiferu mejl bħalna. Kapaċi tidħol fi xquq dojoq għax magħmula żgħira, irqiqa u akrobatika. Niġu għall-kwistjoni tal-ħalib. Il-ballottra tgħix fil-kampanja, 'ilbogħod min-nies u mgerrxa sew minnhom. Tiekol ġrieden, firien, eċċ. Tgħid mhix ser tidħol fid-djar tan-nies u tfittex it-trabii X'ħa nagħmlu7 B'attivitajiet irridu nfissru kemm il-ħarġiet jew serati I li nagħmlu matul is-sena, u anke xi proġetti li nħabbru fil-magażin. L-iskema se mmexxuha b'sistema ta' punti li kull attività ġġorr magħha. Naturalment, kull attività tvarja fil-punti skond kemm tkun ħafifa jew diffiċli. Il-punti ssiru tafuhom għax tarawhom immarkati 2 ħdejn kull proġett li nagħmlu. - Il-logħba hija sempliċi. Min f'sena jtella' l-iktar punti g jinħatar il-Ħuttafa tas-Sena. L-Attivitajiet Dawn huma l-attivitajiet li s'issa se jkunu mdaħħlin f'din l-iskema. 5: 9 iddaħħal membru ġdid U 2 Tibgħat bolli/telekards għall-Ballut - e Tieħu sehem fil-Kompetizzjoni 4 e Tattendi ħarġiet u serati U : Tibgħat Ittra lill-editur 3 9 Tpinġi għall-Gallerija - e iġġib riklam lill-Klabb Barra minn dawn, se nagħtu punti lil dawk il- membri li b'xi mod jew ieħor jagħmlu xi ħaġa speċjali li biha jgħinu lil Klabb Ħuttaf. Dawn huma l-membri li attendew il- ħarġa għal Ta' Ċenċ. Għaddew leil, semgħu ħafna Ċief u qalu li kienet esperjenza li ma jinsewha qatti ġ maħbub tagħna. Il-Ħuttafa 29 si iċembru 1998 e Dan t'hawn fuq huwa s-sinjal li ser tibdew taraw fil- magażin ħdejn dawk l-attivitajiet li jagħtukom il- punti jekk tieħdu sehem fihom. Il-Premjijiet Il-Ħuttafa tas-Sena L-ewwel runner-up Gajd u Ċertifikat It-tieni runner-up Gajd u Ċertifikat jingħata ċertifikat ukoll lil dawk li jiġu mir-raba' sa l-għaxar post. Gajd, Tromba u Ċertifikat Kundizzjoni Biex tieħu sehem f'din l-iskema ma tridx tħalli l- miżata tiskadilek. Dav. taċ- l-ġdid ta' b tal-Klabb L-indirizz il-ġdid ta' BirdLife Malta kellna mill-ġdid nerġgħu nirranġawh ftit, minħabba li fettlilhom bidlu n- numri tal-bibieni Mela issa l-indirizz irid jinqara hekk: BirdLife Malta 57/12 Triq Rigord LV Ta' Xbiex MSD 12: Iraiiwisiiċ Meta tiktbulna, qisu li l-indirizz tikbuh EŻATT kif jidher hawn fuq. Jiġifieri iddaħħlux iktar il-kliem KLABB ĦUTTAF jew KOMPETIZZJONI jew EDITUR jew IL-ĦUTTAFA jew ALIVE jew GALLERIJA jew xi ħaġa oħra. Dan minħabba regola tal-posta, li jekk ikun hemm kliem li mhux parti eżatt mill-indirizz, il-BirdLife qed teħel ċitazzjoni kull darbal U l-flus wa —— f'xi fuljett sabiħ. Mhux hekk21 Daħħal jis i Kim £ 7 ulilek nibagħtulek… / jj 0 Tliet pitazzi ta' l-għasafar u 1/5 G Stiker bil-kulur ta' għasfur A Ħajjar ħabib jew ħabiba jidħlu fi Klabb Ħuttaf, tihom jimlew kopja ta' dil-formola, imla isfel id-dettalji tiegħek stess, u ibgħathomina, flimkien mal-Lm1.50ċ tal- sewa membru l-ġdid. Il-pitazzi u l-istiker jastulek bil-posta f'temp ta' ftit ġranet. Isem u Kunjom.:—— Indirizz. ——— BirdLife Malta) jew Postal Order jew 25 bolla tas-6ċ Isem u Kunjom. q Postcode i Ibgħat kollox lil BirdLite Malta - 57/12 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta - l-aħjar ċekk (pagabbli Ni Novembru - Diċembru 1998 s IL-Ħuttafa 29 ji