IS-SEHEM ATTIV TA' L-ISKEJJEL FL-IŻVILUPP NAZZJONALI QABEL ma niddiskutu liema valuri għandna nistennew li jingħataw mill-iskejjel tagħna fl-isforzi tagħhom biex jgħinu l-iżvilupp naz- zjonali, ikun aħjar kieku nikkalkulaw x'se tkun il-ħajja f'Malta fil- ġejjieni qarib, Dan jeħtieġ nagħmluh .biex norbtu l-idejali li l-iskej- jel għandhom jilħqu mal-ħtiġijiet probabbli tan-nazzjon fil-mixja tal-progress, Se nippruvaw inkunu rejalistiċi kemm jista' jkun fl- istampa tal-qagħda ġejjiena, Minħabba li l-għan ta' ġenerazzjoni wara oħra hu li trejjeb il-li- velli ta' l-għixien, nistennew li l-ħajja fil-furur tkun komda kemm jista' jkun u iżjed sinjura, Opportunitajiet u proċessi ġodda jkunu ħaġa waħda mill-ħajja ta' kuljum, M'hix ħaġa diffiċli timmaġina pjan mibni fuq it-teknoloġija u fuq teknika ekonomiċi :u maniġerjali ġodda, qagħda li se titlob aktar ftehim u taħriġ fil-forza nazzjonali tax-xogħol, Idejat li llum huma ġodda se jsiru ħaġa komuni. Fost l-oħrajn, il-parteċipazzjoni tal-ħaddiem fl-industrija tkun xterdet wisq aktar, Għalhekk tikber il-ħtieġa ta' responsabbiltà akbar, iż- jed dixxiplina u faċilità li l-ħaddiema jieħdu deċiżjonijiet, Se jibda jinħass iżjed li x-xogħol, il-produzzjoni u l-management huma es- perjenza maqsuma bejn gruppi, mezz għal għan soċjali aktar milli għan individwali, Bis-saħħa ta' teknoloġija ġdida, il-produttività se tkun żdiedet, b'mod li l-ħaddiema jkollhom il-benefiċċju mhux biss ta' salarji aħjar iżda wkoll ta' ħin itwal ta' mistrieħ, 'Aktarx li se jkun hemm kuxjenza akbar li n-nazzjon jiffunzjona bħala enti. tà u li ħafna jiddependi mill-attitudni tal-partijiet lejn l-entità kollha, Is-soċjetà se tkun resqet eqreb lejn l-idejal ta' ko-operaz- zjoni u aktarx ikun hemm inqas tensjoni soċjali, Ir-responsabbiltà tkun kibret u l-jeddijiet u d-dmirijiet ikunu ġew definiti aħjar, Tagħ- lim politiku u legali se jkun xtered bħalma jkun kiber l-interess fl-affarijiet interni u estemi tan-nazzjon, Tkun żviluppat aktar il- kultura nazzjonali, forsi skond linji li għadna ma noħolmuhomx, iż- da aktarx ikunu linji li jinkludu lin-nazzjon kollu, Jekk naċċettaw din id-dehra, l-iżvilupp nazzjonali se jkun mexa skoad ħtiġijiet ekonomiċi, soċjali politiċi u kulturali, Nistgħu issa ngħaddu għall- preżent u naraw liema idejali se jgħinuna biex immexxu 'l quddiem l-iżvilupp imsemmi, jew aħjar naraw liema fatturi se jiddeterminaw ir-rata ta' l-iżvilupp. Kulħadd jaqbel li s-sehem ta' l-iskejjel fl-iż- vilupp tan-nazzjon hu ta' importanza mill-akbar, jistgħu jgħinu jew ifixklu l-progress, Mela l-funzjoni ekonomiku, soċjali u kulturali tagħhom trid tkun waħda: dik li jgħinu lill-ġenerazzjonijiet biex jibnu fuq ix-xogħol ta' l-oħrajn, It-taħriġ u l-valuri li jagħtu jridu jkunu relevanti għall-ħajja kif qiegħda llum, Huwa l-mekkaniżmu li. minnu l-materja prima tas-soċjetà tingħata sura u tkun ipperfezzjo- nata, Ma nkunux qegħdin nesaġeraw jekk ngħidu li s-suċċess ta' l- iżvilupp jista' jinbena jew jaqa' skond il-ħila li jkollhom l-iskej- jel li jikko-ordinaw is-sehem tagħhom mad-domandi nazzjonali, L-ewwel dmir tagħhom hu li jġagħlu lill-istudenti jagħżlu bejn fantasija u rejaltà, Jiġifieri ma jaħsbux biss fil-ħwejjeġ astratti u sbieħ tal-ħajja, iżda wkoll fil-ħwejjeġ li jistgħu jmissuhom b'idej- hom fl-irġulija, L-iskejjel is-soltu jġegħlu t-tfal jħarsu lejn dawn l-affarijiet bħala xogħol iebes, lejaltà, tmexxija, kompetizzjoni u entużjażmu, iżda l-istudenti li jħallu l-iskola jsibu li sħabhom tax- xogħol mhux biss jista' jkollhom valuri differenti iżda saħansitra jistmerru l-kwalitajiet mixtieqa mill-iskola, Għal integrazzjoni aħ- jar fil-ħajja adulta, l-istudenti, għalhekk, iridu jsiru iżjed konxji tal-valuri kontra xulxin li jistgħu jsibu barra mill-iskola, Barra minn dan, iridu jsibu lil min igħallimhom x'hemm jistenniehom fil-fabbri- kivjew fl-uffiċċji, Iridu jkunu jafu kif jagħmluha man-nies, kif ikunu indipendenti u x'inhuma l-esigenzi li se jiltaqgħu magħhom, Tagħ- lim ieħor irid jinkludi tagħrif dwar in-nuqqasijiet tas-soċjetà u dwar rimedji possibli, Dan jolqot il-kunfidenza tagħhom fihom infushom li trid tinbena sewwa, għaliex aktarx li din hi waħda mill-ħtiġijiet tal-ħajja tax-xogħol. Iżda l-aktar importanti, iridu jirrejaliżżaw li ix-xogħol hu biċċa serja, Hu impenn soċjali li jitlob it-twarrib tax- xejriet egoistiċi, forma ta' għajnuna soċjali aktar milli persunali, Sehem ieħor importanti ta' l-iskejjel hu li jgħallmu lill-istudenti kif jużaw aħjar il-ħin ħieles tagħhom, kif jagħmlu xogħol kostrut- tiv, u jkunu ċittadini responsabbli, Fi kliem ieħor, għandhom isiru jafu liema huma l-ħsarat tad-delinkwenza u xi tfisser piż żejjed għas-soċjetà. Għandna ninkuraġġixxu l-użu krejattiv u sodisfaċenti tal-ħin ħieles meta l-istudenti għadhom fl-iskola, u għalhekk il- lezzjonijiet ta' l-arti u l-artiġjanat huma siewja, L-istudenti jistgħu ikunu nkuraġġiti biex jiżviluppaw il-krejattività u jkunu kburin b' dak li jagħmlu, Din ma tagħtix biss adulti iżjed ferħana iżda ħad- diema tal-fabbriki iżjed responsabbli li kienu mħarrġa kif jistmerru xogħol ta' kafkaf u jipproduċu oġġett tajjeb. Taħriġ mużikali u ar- tistiku hu importanti wkoll, L-iskejjel għadhom joffru l-opportunità lill-istudenti li jisimgħu mużika klassika u ħafifa, jikkritikaw xogħlijiet bħal dawn u jitkellmu dwar l-effett li l-mużika tħalli fuqhom, Imħabba u għarfien tal-pittura għandhom ikunu mrawma wkoll; dan jitlob l-opportunità li l-istudenti jitkellmu u jfissru l- fehmiet tagħhom, It-taħriġ f'qari siewi għandu jieħu s-sura ta' taħ- riġ fis-setgħat kritiċi; it-tfal ġeneralment ikollhom kunfidenza ak- bar fihom infushom jekk ma jkunux skoraġġiti mill-għalliema tagħ- hom li jistennew minnhom li jaslu għall-istess konklużjonijiet li jaslu għalihom huma fuq ix-xogħol partikulari, It-trawwim ta' setgħa kritika bħal din u ta' espressjoni persunali jwassal għall-bini ta' poplu li jafda fih innifsu u fil-kobor ta' l-identità tiegħu, fost l-oħ- rajn fil-kapaċitajiet li jistgħu jkunu rieqda jew moħbija fihom u li jistgħu jitwettqu biss jekk isibu lil min jinkuraġġihom fil-mod it- tajjeb u qatt imrażżna fihom. Fil-ġejjieni, studenti mħarrġa skond dawn il-linji ikunu adulti mimlija idejiet u kunfidenza biex iwettqu l-istess idejiet f'ħaddieħor, Bla ebda dubbju, l-iskejjel jistgħu jaslu għal dan biss jekk il-klassi tkun post xieraq għal diskussjo- ni ħielsa, It-taħriġ fiżiku tat-tfal jista' jagħti wkoll riżultati li jidhru iżjed 'l quddiem, Adult b'fiżiku f'saħħtu li ma jegħjiex malajr fix-xogħol tiegħu, u li hu lest li jilqa' sfida u għandu wkoll ċerta ħila li jis- saporti hu adult siewi fil-ħajja, L-imħabba lejn il-perfezzjoni fiżi- ka, is-saħħa u s-setgħat tal-ġisem tista' tevita l-għażż. Dan iwas- sal ukoll għal sodisfazzjon fiżiku akbar fl-attivitajiet sportivi, - L-imħabba lejn l-ambjent Malti hi aspett importanti ieħor, Jist- għu jaslu biex itejbuh iżda qatt li jeqirduh, Aktar ma l-istudenti isibu lil min igħinhom jinteressaw ruħhom fid-dinja ta' barra, aktar nistgħu nibnu nazzjon b'vibra individwali f'saħħitha, Il-kompetenza ta' l-iskola tinkludi wkoll l-inkuraġġiment ta' l-istudenti biex jid- diskutu mhux biss il-kwistjonijiet ekonomiċi u soċjali iżda wkoll oħrajn politiċi u legali, trade-unjonistiċi u reliġjużi, Il-formazzjoni tal-karattru hi ta' importanza u għalhekk għandhom jitgħallmu jik- kritikaw skond prinċipji ġusti, Il-bilanċ ta' l-argumenti jgħinhom ukoll biex jitgħallmu jisimgħu lil ħaddieħor, Biex wieħed jiffaċċja l-isfida ta' kuxjenza ċivika akbar, l-iskej- jel iridu jiżviluppaw, qabel xejn, sens li l-istudent jappartjeni l- ewwel lill-klassi partikulari, imbagħad lill-skola partikulari, u t- tielet lid-distrett u mbagħad lin-nazzjon, Imħabba għall-patrija u kburija nazzjonali ma nistgħux ngħaddu mingħajrha, l-aktar jekk iridu neqirdu l-vandaliżmu jew il-ħsara maħsuba fil-propjetà ta' ħaddieħor, Studenti li jitgħallmu japprezzaw il-ġmiel tal-pajjiż ikollhom id-dispożizzjoni li jħossuhom ko-responsabbli għalih, Kburija bil-wirt Malti, l-aktar bil-lingwa, mhux biss tibni mentalità nadifa, u apprezzament aħjar tal-qagħda tagħna f'nazzjon u fil-kon- tinent, iżda wkoll ftehim aħjar fi ħdan il-membri kollha tal-komuni- tà. Fil-qosor, mela, is-sehem ta' l-iskejjel hu li jiżviluppaw dawk il-kwalitajiet kollha li jagħmlu lill-istudenti adulti sħaħ. Iżda l-iskejjel m'għandhomx biss jiffurmaw idejiet, Għandhom jagħmlu minn kollox biex jistabilixxu rabta kbira bejn id-dinja ta' l-istudenti tagħhom u d-dinja ta' l-adulti, B'xorti ħażina fl-iskejjel tagħna hemm it-tendenza fost l-istudenti li ġġegħelhom jaħsbu li d- dinja adulta hi xi ħaġa mbiegħda u maqtugħa — dinja fejn missiri- jiethom u ħuthom biss donnhom jistgħu jidħlu, Ftit ħafna minnhom jifhmu x'hemm fid-dinja adulta, x'inhu mistenni minnhom biex jip- parteċipaw kemm imisshom fil-ħajja soċjali, Għalhekk hemm il- ħtieġa li l-iskejjel joħolqu kundizzjonijiet fejn l-istudenti jkunu jistgħu jiġu wiċċ imb'wiċċ mar-rejaltà tas-sitwazzjoni u jsibu ruħ- hom f'xi forma ta' xogħol ta' adulti, Proċess bħal dan irid jibda mill-bidu nett tal-ħajja skolastika iżda l-isforz jirlef it-tifsira u s- sens tiegħu jekk dan ma jsirx fuq livell kollettiv, Livell individwa- li f'dan il-każ jerġa' jwassal għall-iżolament li aħna qegħdin nis- suġġerixxu li negħelbu, Dan irid isir bi pjan organizzat, li jieħu ż- żmien (numru ta' snin) u l-mezzi li jinstabu ma jiswew xejn jekk l- istudenti ma jħossux ruħhom interessati awtomatikament fi proġett bħal dan. Hidma bħal din tista' tinkludi l-possibiltà li għadd ta' studenti joħorġu mill-iskola għal ċertu żmien biex, ngħidu aħna, jaħdmu f'xi fabbrika jew f'uffiċċju, L-effetti ta' dan jistgħu jkunu tlieta: (i) tgħin fil-mixja ta' tranżizzjoni bejn l-iskola u x-xogħol; (ii) tagħtihom l-okkażjoni li jintebħu liema huma x-xejriet persuna- li tagħhom; (iii) jagħarfu li għandhom jintegraw lilhom infushom, kull wieħed skond ix-xejriet persunali, fil-kumpless kollettiv tas- soċjetà adulta, Dan il-proġett irid jagħti l-okkażjoni lill-istudenti li jiddiskutu mal-ħaddiema sħabhom liema huma d-dmirijiet u r-responsabbilita- jiet mitluba minnhom, jaraw il-ħajja f'aspett ġdid u integru, u jku- nu kapaċi jagħarfu s-siwi tal-ko-operazzjoni f'sitwazzjoni vera, Dan igħinhom imorru lura lejn l-iskola mimlijin b'idejiet persunali li jkunu jistgħu jagħtu lil sħabhom u jiddiskutu magħhom, Jistgħu jikkritikaw xi aspetti jew jirrakkomandaw oħrajn, Forsi jaslu wkoll b'fehmiet dwar kif itejbu l-kwalità tax-xogħol, l-iżjed f'dik li hi effiċjenza u produttività. Hi ħaġa importanti, fil-fehma tiegħi, li l- istudenti jsawru opinjoni dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol biex jaslu jaħarbu n-nuqqasijiet ta' oħrajn, Dan il-kuntatt bejn studenti u ħaddiema għandu siwi edukattiv ċar: (a) japprezzaw aktar il-ħidma tal-membri adulti tal-familja tagħ- hom u ta' l-ambjent ħaddiem li hu immedjat għalihom; (b) ikunu kapaċi jikkonvinċu lilhom infushom li m'hemm ebda barriera bejn il-ħajja magħluqa ta' l-iskola u d-dinja miftuħa tax- xogħol; (c) jifhmu li l-aħjar livelli ta' produttività jistgħu jinkisbu biss, jew aktar, b'xogħol kollettiv; (d) bis-saħħa ta' l-osservazzjonijiet, li għandha twassal għall- kritika msemmija, jrawmu fihom kwalitajiet ta' tmexxija, Bħalissa l-istudenti għandhom ix-xejra jħarsu lejn il-ħajja ta' wara l-iskola bħala post fejn hemm fuq kollox eżamijiet u inter- views, bir-riżultat li jaslu jassoċjaw lil dawn ma' suċċess jew fal- liment persunali, Għalhekk sfida oħra ta' l-iskola tista' tkun li turi li l-ħajja tfisser wisq iżjed milli wieħed igħaddi minn eżami, L-is- tudenti jeħtieġu ideja ċara dwar x'jistgħu jagħtu lis-soċjetà, kemm jekk ma jgħaddux mill-eżamijiet, F'dan id-dawl, l-attivitajiet ta' l-iskola għandhom imorru wisq iżjed lil hina mit-tħejjija għall-eża- mijiet u anki lil hinn minn żjarat kulturali u tagħlim magħluq fi klassi, Flimkien ma' xogħol fil-fabbrika u fl-uffiċċju, l-iskejjel jistgħu jorganizzaw ukoll kampijiet tax-xogħol, Il-karattru ta' l- edukazzjoni jrid isir flessibli biżżejjed biex jagħti programm ta' xogħol lill-istudenti 'l barra mill-iskola bil-għan li jiżviluppa fl- istudenti sens ta' dixxiplina, Is-sehem ta' l-għalliem hu importanti ħafna, lrid ikun attiv il-ħin kollu, u jrid ikun imħolli joħroġ lill-istudenti 'l barra mill-limiti ta' l-iskola u li jimpenjahom fi studji ta' l-ambjent u xogħol komunitar- ju, ngħidu aħna l-kura tal-morda u tax-xjuħ, Jista' jinkuraġġihom ukoll biex jagħmlu xi għamla ta' xogħol għall-foqra u dawk li huma inqas privileġġjati mill-bqija, F'dan il-qasam, ikun aħjar li tingħa- ta opportunità fejn l-istudenti jistgħu jħaddmu l-krejattività tagħ- hom, Jistgħu jingħataw materjal li bih jistgħu jipproduċu oġġetti utli, bħal bizzilla, bibien, twieqi, eċċ. Jistgħu jittieħdu fil-Qasam Sperimentali tal-Gvern u jagħmlu xi xorta.ta' xogħol tar-raba', F' dan it-tip ta' xogħol jistgħu jorganizzaw ħidma bejniethom fuq li-. vell magħqud ta' gruppi, Jistgħu jagħmlu xi xogħol f'dipartimenti tal-gvern, bħall-posta, sptarijiet jew għases tal-pulizija, Studenti akbar jistgħu anki jieħdu sehem fi proġetti tax-Xogħlijiet Pubbliċi, bħalma huma l-bini ta' djar, toroq u affarijiet simili, Programm bħal dan ma jistax jeskludi l-ħin għall-isport, Flim- kien max-xogħol jidħol ukoll il-logħob, Fl-isport ukoll. jista' jiġi żviluppat is-sens ta' tmexxija, l-ispirtu ta' ħidma fi grupp u s-sens ta' responsabbilrà lejn ħaddieħor, Hu importanti li nħarsu lejn it- tfal mhux bħala entitajiet sħaħ tal-ġejjieni iżda bħala ħlejjaq res- ponsabbli li għandhom persunalità li qiegħda tiżviluppa ruħha minn issa. Pass fid-direzzjoni t-tajba tkun li nqisu l-istudenti ta' bejn sittax u tmintax-il-sena bħala adulti, Viżjoni bħal din iġġiegħel lill-istudent jibda jifhem li għandu jgħin kemm lill-familja privata tiegħu u mbagħad lill-familja akbar tan-nazzjon, Jekk dan is-sens ma jitrawwimx fl-iskola, l-isfida tagħna li ndaħħlu b'suċċess lill- ġenerazzjoni l-ġdida fil-ħajja tal-kbar tfalli, F'dan l-istudju naħseb li ta' min jiddiskuti l-aspett l-iżjed kriċ- jali tas-suġġett magħżul; il-problemi li l-iskejjel tagħna bħal issa jistgħu jsibu ruħhom fihom biex iwettqu dan li għedna, Qabel xejn, il-mentalitajiet qodma jridu jitbiddlu, L-iskejjel iridu jaslu biex jintegraw l-isforzi tagħhom fi ħdan il-kwadru wiesa' ta' organiżmu li jieħu f'idejh id-dħul taż-żgħażagħ fil-ħajja adulta, Ir-responsa- bbiltà ta' dan l-organiżmu tkun li jikseb l-għodod meħtieġa biex proġetti msemmija għall-iskejjel ma jsibux tfixkil; l-għan ta' orga- nizzazzjoni bħal din ikun li toħloq entużjażmu fost l-istudenti biex dan il-proġett imfassal għalihom ikunu huma nfushom li jsostnuh biex jirnexxi, Ix-xogħol ta' din l-organizzazzjoni jista' jkollu żewġ aspetti ew- lenin: l-aspett ta' l-iskola primarja u l-aspett ta' l-iskola sekondar- ja. Il-qagħda attwali turi li l-iskejjel tagħna għandhom żewġ na- ħiet: in-naħa kwantitativa u n-naħa kwalitativa, Dwar l-ewwel waħ- da, l-iskejjel tagħna jagħtu numru kostanti ta' tfal li jħallu l-isko- la skond ir-rata tat-twelid u l-emigrazzjoni, Minħabba li s-sistema preżenti hu sistema estensiv li ma jqisx il-ħila individwali, l-is- kejjel tal-Gvem m'għandhomx iżjed is-setgħa li jikkontrollaw ir-ra- ta tad-dħul, Iżda hemm bilanċ bejn dawk l-iskejjel li joffru tagħ- lim fis-snajja u dawk li joffru tagħlim akkademiku, Ma nidħolx fil- mertu jekk il-kontribut attwali .ta' l-iskejjel hux jaqdi l-ħtiġijiet tal-forza nazzjonali tax-xogħol għaliex bħalissa m'hemmx kwalifi- ka uniformi li hi mitluba mill-industrija, ħlief it-tagħlim fundamen- tali ta' kitba u numri, Sakemm l-iskejjel primarji jkomplu jiżvilup- paw din il-ħila fost l-istudenti, din il-ħtieġa l-industrija tissokta issib x'jissodisfaha, Iżda l-qofol tal-problema hu li l-ġejjieni qarib se jitlob wisq iżjed mill-impjegati, u għalhekk hu l-kontribut ta' l- iskejjel sekondarji li l-aktar li ppruvajt nikkonsidra hawn, speċ- jalment il-kwalità ta' dan il-kontribut, Bi kwalità ma nifhimx suċ- ċess akkademiku, iżda dak li hu mistenni mill-istudenti jekk l-iż- vilupp nazzjonali għandu jitħaffef, L-għan ta' l-organizzazzjoni li ssuġġerejt irid jara li fil-mewġa tat-tfettiħ ta' l-iskejjel, dawn il-kwalitajiet ma jintilfux, Jekk dan isir, jista' jinkiseb ħafna mill-iskejjel tagħna,