Paġna ta' quddiem tal-partitura oriġinali L-ANTIFONA Beate Juliane (1893) ta' Dr. Paolo Nani L-EWWEL PARTI Astratt: Dis-sena għażilt li nlaqqagħkom mal-Antifona Beate Juliane li ġġib id-data tas-17 ta' Awwissu 1893. Dan ifisser li dis-sena jaħbat għeluq il-120 sena minn meta Mro. Għal dan il-għan, ser niddedika dan l-artiklu (f'żewġ partijiet) għal waħda mill-eqdem teżori mużikali prezzjużi li seta' kellna ġo San Ġiljan. Ngħid seta', għax għal raġuni li s'issa mhix magħrufa sewwa, din l-Antifona, li oriġinarjament kienet inkitbet minn Nani nnifsu espressament biex tindaqq fil- festa titulari ta' San Ġiljan ġewwa r-raħal marittmu li jġib l-istess isem, spiċċat iddedikata lill-Qaddisin Mattri Krispin u Krispinjanul Partitura oriġinali tal-Antifona, flimkien mal-partijiet għall-orkestra u l- vuċijiet, kemm ta' San Ġiljan, kif ukoll tal-aħwa Qaddisin Martri, illum il-ġurnata huma kollha kkonservati fl-Archivum Cathedrale Melitense u arkivjati taħt Mus. Hawn nixtieq nirringrazzja lill-kuratur tal-mużew tal-Imdina, u b'mod partikulari, lill-arkivista Mario Gauci tal-għajnuna li dejjem sibt mingħandu kemm domt nirriċerka fuq dan ix-xogħol. Għaldaqstant, f'din l-ewwel parti ser inkun qed niffoka l-aktar fuq ix-xogħol in ġenerali, mingħajr ma noqgħod nidħol f'xi forma ta' analiżi dettaljata. Dan ser inħallih għat-tieni parti, fejn ser ikun qed niddiskuti l-Antifona mill-aspett mużikali f'dik li hi forma u t-taqsimiet varji tagħha, kif ukoll inkun qed nanalizza bl-akbar reqqa l-ħjut mużikali li minnhom hi msensla din l-Antifona. Dan kollu, naturalment, ikun sostnut b'eżempji mużikali rilevanti u tabelli biex nagħmilha aktar faċli lil dak il-qarrej kurjuż li ikun jixtieq iterraq miegħi dan il-vjaġġ li eventwalment ser iwassalna għalbiex napprezzaw aktar dan il- wirt mużikali li ried iħallilna Nani. Paolo Nani, Għaqda Dillettanti Knisja ta' Lapsi (San Ġiljan), Ofiklajde. Kif ġa aċċennajt ftit fl-introduzzjoni, iċ-ċirkustanzi li jdawru lil din l-Antifona huma xi ftit jew wisq imċajprin minħabba nuqqas ta' dokumentazzjoni valida. Wieħed irid jifhem li qedin nitkellmu fuq epoka fejn ir-raħal ta' San Ġiljan kien għadu kemm inqata' mill-parroċċa ta' Birkirkara biex waqqaf waħda għalih. Dan kien seħħ nhar l-ewwel ta' Settembru tal-1891. Fiż-żmien li qedin ngħidu, ġo San Ġiljan, raħal ta' ftit sajjieda u bdiewa jgħixu mal-għeżież tagħhom fl-irziezet u l-għarajjex imxerrdin 'l hawn u 'l hinn, aktar kien jimtela' fix-xhur sħan tas-sajf bl-għadd ta' villeġġanti, li fil-biċċa l-kbira tagħhom kienu jkunu nies benestanti ġejjin mill-ibliet tal-Kottonera, jew forsi aktar mill-belt kapitali. Fost dawn kien hemm ċertu wieħed Salvatore Mattei, li proprju twieled u għex il-Belt, li kien hu li kkummissjona lill- istatwarju magħruf Karlu Darmanin biex jaħdimlu vara tal-Qaddis għall-prezz ta' 26 lira sterlina biss biex jiddonha lill-paroċċa li kienet għadha kif ġiet imwaqqfa. Din il-ġrajja hija msaħħa mill-att notarili datat 19 ta' Ottubru 1892 li bih kien sar il-ftehim fuq kif kellha tiġi l-istatwa proċessjonali ta' San Ġiljan. L- istatwa kienet twasslet ir-raħal b'sollenità kbira nhar it-13 ta' Awwissu tal-1893. Wieħed ma jridx wisq allura biex jasal għall-konklużjoni li, l-Antifona ta' Nani setgħet inkitbet għall-okkażjoni biex tiċċelebra dawn iż-żewġ avvenimenti daqstant kbar li kien għadhom kif seħħew fi ħdan dan ir- raħal kwiet marittmu. Ġara iżda li, għal xi raġuni jew oħra, din l-Antifona ma laħqitx l-aspettattiva tal-parruċċani, li fil-biċċa l-kbira tagħhom ma ninsewx li kienu villeġġanti għonja u kolti mdorrijin jisimgħu l-mużika ta' Nani fl-aqwa tiegħu fit- I teatri u l-knejjes ġewwa l-Belt. Dun Ġwann Galea, f'kitbietu, huwa tal-fehma li, il- mod kif inkitbet din l-Antifona, kienet intiża 'għall-festa ta' parroċċa żgħira, għadha tilħaq u allura mingħajr tradizzjonijiet u mingħajr ambizzjoni ta' paraguni ma' xogħlijiet ta' ħaddieħor. Huwa jżid jgħid li, fiha m'hemmx 'il-maestożità u solennità tal-antifoni l-kbar ta' Dr. Paolo Nani, marbutin ma' rittmi mimlija ħajja … u melodiji li jolqtuk.' Barra minn dan, seta' kien hemm ukoll xi forma ta' interessi oħra li ma nafux bihom, imma dan kollu jaqa' taħt spekulazzjoni mingħajr dokumentazzjoni f'idejna. Il-kwestjoni hi li, l-Ġiljaniżi ta' dak iż-żmien ippreferew waħda aktar fuq stil operestiku peress li dawn kienu ħafna moda fil-knejjes lejn l-aħħar tas-seklu Dsatax. Nani ma qgħadt lura milli jaqtagħlhom xewqithom. Jien ma nafx x'kont nagħmel kieku, imma dik hija kwestjoni ta' karattru. Nani kien bniedem ħelu, ċajtier, edukat, għaref u ta' qalb tajba, u bħala kompożitur rinomat ta' għexieren ta' xogħlijiet sagri u profani, ma setax jonqos milli jkollu għadd kbir ta' ammiraturi mill-erbat irkejjen ta' Malta, u li bl-ebda mod ma seta' qatt jiddisappuntahom. U biex inkomplu npoġġu l-affarijiet fil-perspettiva tagħhom, tajjeb ngħidu li, fost l-aħħar xogħlijiet ta' Nani b'dak l-istil qawwi u ħlejju tiegħu kien tahulna bis-Sinfonija Bizzarra fl-1889, meta hu diġà kellu 75 senal Immaġinaw ftit, erba' snin wara kiteb l-Antifona Beatu Juliane tal-1893. Min-naħa tiegħu, l- istatwarju Senglean Karlu Darmanin ukoll kien imdaħħal fiż-żmien meta ġie biex jaħdem il-vara ta' San Ġiljan fl-1891. Fil-fatt, hu kellu diġà 66 sena meta kien ġie kkummisjonat biex jaħdimha. Qed ngħid dan, biex wieħed ikun jista' japprezza l-fatt li, dawn iż-żewġ artisti kbar it-tnejn tawna xogħol matur kull wieħed minn tagħhom b'rabta diretta ma' San Ġiljan. Nani kien miet fil-għomor sabiħ ta' 90 sena nhar it- 22 ta' Marzu 1904, ftit gimgħat wara li kien idderieġa għall-aħħar darba s-Sinfonija u l-Innu ta' San Pawl lejlet il-festa tal-Qaddis. Huwa kien twieled nhar it-18 ta' Novembru 1814. Ħames snin wara, proprju nhar is-26 ta' Novembru 1909, kien ħalliena wkoll Darmanin fl-età avvanzata ta' 84 sena. Huwa kien twieled fit-30 ta' Awwissu 1825. Meta Nani ra li l-Antifona tiegħu tal-1893 ma ntlaqgħetx tajjeb mill-popolin Ġiljaniż ta' dak iż-żmien, huwa ddeċieda li minflok jiddedikaha lil Santi Crispino e Crispiniano billi biddel it-test u żamm l-istess mużika. M'għandniex dokumenti f'idejna li jistgħu juruna meta Nani ddeċieda li jagħmel hekk, imma żgur wara li kienet seħħet il-bidla tal-Antifona tal-1893 għal m'oħra tal-1847, li hija eqdem fid-data, imma aktar żagħżugħa fl-ispirtu. U peress li hu kien Maestro di Cappella tal-Kolleġġjata ta' San Pawl, bilfors li kellu rabtiet mill-qrib mal-konfraternità tal-aħwa Martri Qaddisin Krispin u Krispinjanu. Din il- fratellanza kienet ilha mwaqqfa' sa mill-1614. Fil-fatt, dawn il-Qaddisin għadhom jiġu meqjuma sal- ġurnata tal-lum fil-Knisja Insinji Kolleġġjata-Urbana, Veskovili, u Parroċċa Matriċi, Arċipretali u Prinċipali ta' San Pawl Nawfragu tal-Belt Valletta A.D. 1570, fejn għadha tiġi wkoll iċċelebrata b'sollenità l-festa tagħhom nhar il-25 ta' Ottubru. Fl-2011, il-konfraternità nawgurat ukoll is-sit eletroniku tagħha (www. sankrispin.sebs.com) iddedikat lill-unika fratellanza f'Malta ta' dawn il-Qaddisin Mattri u Patruni tal-iskrapan u t-taljaturi fl-okkażjoni tal-1725 sena mill-martirju tagħhom. Fil-preżent, il- prokuratur tagħha huwa Donald Paul Parsons. A) Iżda min kienu San Krispin u Krispinjanu7 Skont il-Passio tagħhom, li xejn ma hi żgura, huma ġew minn Ruma biex jippriedkaw il-fidi fil-Gallja (Franza) fis-Seklu 3. Jingħad li kienu aħwa tewmin u li għalkemm kienu ġejjin minn familja nobbli, kienu jaħdmu ta' skrapan u kienu joqogħdu fil-belt ta' Soissons. Kienu jippriedkaw matul il-jum u jaħdmu ta' skrapan bil-lejl. Dan biex, bħal San Pawl, imiddu idejhom għax- xogħol manwali wkoll. Bħal ma nafu, San Pawl kien jaħdem it-tined barra li kien ixandar bla heda l-Bxara t-Tajba. Imqanglin mill-eżempji tajba tagħhom, ħafna nies ikkonvertew għall-fidi Nisranija. Wara xi snin, xi wħud marru għand l-Imperatur Massimjanu u mlewh kontra tagħhom. Dan, biex jingħoġob ma' dawk li akkużawhom, tahom f'idejn ċertu Rizju Varu, gvernatur ta' Gallja li kellu kontra l- Insara. Dan, li kien jobgħod lill-Insara għall-aħħar, itturmetahom kemm felaħ billi l- ewwel i ipprova jgħarraqhom wara li rabtilhom mażżra m'għonqhom u xeħithom fix-xmara, u meta ra li ma mitux, ipprova jaħraqhom ħajjin, imma kien kollu għal xejn. X'ħin ra hekk il-gvernatur, tant iddispra li neħħa ruħu b'idejh billi ntefa' ġon-nar li kien lesta għalihom. Wara ġew maqtula fuq ordni tal- Imperatur Massimjanu permezz tal-qtugħ ir-ras. Dan seħħ c. 286 w.K. San Krispin u Krispinjanu huma l- qaddisin protteturi tal-belt ta' Soissons u tal-iskrapan u tal-ħaddiema fil-ġlud. PARTITURA: Dik oriġinali fiha 20 paġna minn ta' manuskritt. Fuq l-ewwel paġna nsibu imniżżel kif ġej: Antifona Beate Juliane, taħtha Originale, u jerġa' taħtha, Del Dr. Paolo Nani. Isfel nett imbagħad, insibu d-data ta' meta nkitbet: 17 Agosto 1893. Dan ifisser li l-Antifona tlestiet daqs ġimgħatejn qabel il- festa, skont meta kienet ħabtet dik is-sena. Il-mużika tal-Antifona hija mifruxa fuq il-kumplament tal- paġni kif imfisser tajjeb fit-tabella t'hawn taħt. Minnha joħroġ li, kull paġna fiha bejn tmien u għaxar battuti, ħlief għall-aħħar waħda li tinkludi biss l-erba' battuti tal-għeluq. Il-paġni kollha, tneħħi dik ta' quddiem, huma nnumerati. Rigward iż-żewġ testi tal-Antifona, dak ta' San Ġiljan u l-ieħor ta' San Krispin u Krispinjanu, nixtieq ngħid li, fil-każ tal-ewwel, dan huwa mniżżel bil-pinna għax kien l-ewwel wieħed li tniżżel fuq il-partitura, filwaqt li f'tat-tieni, il-kliem ġie miżjud aktar tard u mniżżel bil-lapis. Paġna / Għadd ta' battuti 01 Paġna ta' quddiem 02 01-07 03 08-15 04 16-23 05 24-31 06 32-39 07 40-46 08 47-55 09 56-65 10 66-74 11 75-84 12 85-92 13 93-99 14 100-107 15 108-114 16 115-122 17 123-130 18 131-140 19 141-150 20 151-154 STRUMENTAZZJONI: F'dik li hija strumentazzjoni mbagħad, il-partitura tinkludi sistema waħda ta' tnax-il pentagramma. Bħas-soltu, li wieħed ma jiggruppjax l-istrumenti skont il-familja tagħhom, joħloq diżgwid bla bżonn għal min ikun qed jidderieġi il-mużika, sakemm ma jkunx studjaha bl-amment. Il- proċedura normali hija li l-istrumenti f'orkestra jinġabru f'sistemi għalihom, bl-istrumenti tal-qasba fuq nett, taħthom ir-ram, imbagħad il-perkussjoni, jekk dejjem ikun hemm, il-vuċijiet, u isfel nett, il-korda. It- tabella t'hawn taħt hija nomenkaltura ta' strumenti mniżżlin fl-istess ordni minn fuq għal isfel kif jidhru fil-partitura: Strument Kjavi Rimarki 01 / Violino F'' Vjolin jew SOL 02 ( Violino IP Vjolin jew SOL 03 ( Viola Kuntralt jew DO 04 ( Flauto Vjolin jew SOL 05 ( Clarinetti in Do f Vjolin jew SOL ) Prim u Sekond 06 ( Corniin Fa Vjolin jew SOL J Prim u Sekond 07 ( Cornetta Sib Vjolin jew SOL 08 l) Tromboni Baxx jew FA Prim, Second u Terz 09 ( Ophicleide Baxx jew FA 10 ( Tenori Tenur jew DO Vuċijiet 11) Bassi Baxx jew FA Vuċijiet 12 - Baxx jew FA Vjolinċelli/Baxxi Nibda biex ngħid li, il-parti tat-timpani mhix inkluża fil- partitura, u dan ifisser li aktarx intagħmlet wara li l- Antifona ma baqgħetx aktar iddedikata lil Beate Juliane. Meta wieħed iqabbel ukoll din it-tabella ma' tal-Antifona l- oħra tal-1847 isib li żdiedu xi strumenti fosthom, il-vjola, is-sekond klarinett in Do, il-kurunetta in Sib, tliet trumbuni, kif ukoll l-ofiklajde. Dawn l-istrumenti żgur li jkomplu jgħinu biex jinħolqu aktar ilwien differenti fl- orkestrazzjoni li qabel kienet tista' tgħid iddominata mill- istrumenti tal-korda. Dawn l-istrumenti li għadna kif semmejna jgħinu wkoll għalbiex jinħoloq kuntrast bejn sezzjoni u oħra ta' strumenti u b'hekk tittaffa l-monotonija. Ngħidu aħna, ir-ram m'għadux hemm aktar biex 'jimla' u jagħmel l-istorbju biss, imma wkoll biex ikun parteċipi flimkien ma' strumenti oħrajn. (Qabel, dawn kienu jintużaw l-aktar fejn jidħlu l-mumenti forti tal-mużika, jew fi tmiem frażijiet fejn ikun hemm xi kadenza.) Nieħdu l-kurunetta bħala eżempju, din sa għandha solo twil maħluq apposta għaliha. Ħafna drabi wkoll, hija ddoqq ottava taħt il-primi vjolini u/jew il-flawt meta niġu għal xi melodija prinċipali. Bħal fil-każ tal-Antifona tal-1847, il-parti tal-orgni ma teżistix. Wisq probabbli, min kien idoqq fuqu waqt li tkun għaddejja l-Antifona, jew kien jinseġ l- armonija dak il-ħin stess billi jimxi fuq il-parti tal-vjolinċell jew tal-kuntrabaxx, għax din setgħet faċilment isservieh ta' basso continuo, jonkella kien ikollu litteralment joħroġ parti għalih minn qabel biex imbagħad ikun jista' jdoqq fuqha. Imma forsi l-aktar strument li jqabbdek il-kurżità huwa l-ofiklajde. L-OFIKLAJDE huwa strument tar-ram, jaħdem b'talanqas disa' ċwievet, li ġie ivvintat fl-1817 u ppattentjat erba' snin wara minn Jean Hilaire Astċ (magħruf ukoll bħala Halarv jew Haleri), Franċiż li, xogħlu kien li jibni dawn it-tip ta' strumenti. Fil-fatt, l-ofiklajde kellu jkun dak l-istrument li jgħaqqad flimkien is-sezzjoni tal-istrumenti tar-ram f'orkestra Romantika. Hu ħa post is-serpentun, strument f'forma ta' serp milwi taż-żmien ir-Rinaxximent li, minħabba l-ħoss u l-guffaġni tiegħu, ma kienx postu aktar f'orkestra ikbar u aktar moderna. L-istess bħal fagott (strument tal-injam), it-tubu twil tiegħu jintlewa fuqu nniffsu biex jagħmilha aktar faċli biex jinżamm fl-idejn, u jindaqq billi tonfoħ minn ġo mbukkatura bbuzzata li tixbah il-bokkin tat- trumbun jew ewfonju. Biż-żmien, l-ewfonju u l-baxx ħadulu postu bil-konsegwenza li, ma jinbiegħ aktar, anke jekk baqa' popolari ħafna fl-Italja sal-bidu tas-seklu għoxrin. L-ofiklajde deher għall-ewwel darba fl-opra ta' Gaspare Spontini Olimpie fl-1819. Xogħlijiet oħra famużi li nkludewh huma, l-oratorju Elias u l-overtura għal 4 Midsummer Night's Dream (1826) ta' Mendelssohn, kif ukoll fis-Svmphonie Fantastique (1830) ta' Berlioz. L-ofiklajde kien jintuża regolarment ukoll fl-opri serji ta' Meverbeer, Halevv u Auber, kif ukoll f'xi opri ta' kompożituri Brittaniċi tal-istess epoka. Ma jonqosx li, Verdi u Wanger ukoll jiktbu għall-ofiklajde fl-opri tagħhom, bħalma għamel ukoll Sir Arthur Sullivan fl-overtura Di Ballo (1870), illi fiha żied ukoll parti għas-serpentun, bħalma għamel Wagner fl-opra tiegħu Rienzi (1838-40). Naturalment, l-ofiklajde daħal ukoll f'pajjiżna, jekk mhux mill-pajjiż ġirien tagħna, l-Italja, li kellha influenza qawwija fuq ix-xena mużikali lokali ta' pajjiżna, speċjalment dik operistika, allura permezz tal- baned militari Ingliżi li kienu jiġu fuq il-bastimenti navali ta' dak iż-żmien, u li ta' spiss kienu jispiċċaw idoqqu l-marċi fit-toroq imserrpin tagħna biex iferrħu lin-nies f'xi okkażjoni speċjali jew f'xi festa tar- raħal. Ma neħodhiex bi kbira wkoll li, xi baned antiki Maltin għad għandhom xi ofliklajde merfugħ b'għożża kbira f'xi vetrina għall-wiri fis-sala tal-Każin tagħhom. Ta' min jgħid ukoll li, għadd ta' kompożituri magħrufin Maltin kienu jħobbu jsiefru l-Italja, jew forsi l-aktar, Franza, biex ikomplu jistudjaw il-mużika. Ukoll, surmastrijiet Taljani, sa qabel ma faqqgħet il-Gwerra l-Kbira, kienu jinġiebu kompożituri Maltin u barranin, minn u lejn pajjiżna, bilfors li kien iġib miegħu metodi u stili ġodda ta' kif wieħed għandu jikteb il-mużika bl-użu ta' strumenti li minn żmien għall-ieħor kienu qedin jiġu vvintati minn pijunieri magħrufin fil-bini ta' strumenti ġodda fl-Ewropa. insibuh f'xogħlijiet, forsi aktar sagri u/jew orkestrali, bħalma hi l-antinfona Beate Juliane ta' Nani tal-1893, għalkemm ma nimmaġinax li seta' kien hawn ħafna minnhom li kellhom wieħed fil-pussess tagħhom, u/jew li kienu jafu idoqquh. L- istampa t'hawnhekk turi kif mużiċist għandu jirfes in-noti fuq dan l-istrument. Huwa jaqra fil-kjavi tal-baxx, l-istess bħall- istrumenti l-oħra li normalment jużawha, fosthom il-vjolinċell u l-kuntrabaxx, u li r-rwol tagħhom huwa l-istess bħal tiegħu, jiġifieri li jagħmlu użu mil-linja baxxa meta l-istrumenti tal- orkestra jiġu biex idoqqu kollha flimkien. (Għalkemm it- trumbuni, li aktarx ikunu tlieta fil-għadd, ukoll jużaw din il-kjavi, aktar milli sempliċiment idoqqu l-istess noti tal-ofiklajde, xogħolhom hu aktar f'li jinsġu l-akkordji, biex, flimkien mal-korni, jimlew il-melodija bl-ilwien armonjużi.) Fil-fatt, l-ofiklajde jgħaqqad żewġ rwoli f'wieħed peress li jservi ta' baxx kemm għall-istrumenti tal-injam, kif ukoll għar-ram. Min din it-tabella wkoll, wieħed jinnota li hu għandu ħila jdoqq l-iskala kromatika mifruxa fuq tlett ottavi. F'partitura, postu huwa, mhux taħt il-klarinetti (bħalma soltu naraw jagħmel il-fagott), imma taħt it- trumbuni, liema parti tiġi eżatt fuq il-vuċijiet. F'kelma waħda, l-ofiklajde jitqiegħed in-naħa t'isfel fejn ikun hemm l-istrumenti kollha l-oħra li jdoqqu fil-kjavi tal-baxx. Din kienet drawwa ġejja min żmien Donizetti li, l-istrumenti tal-korda — vjolini, u aktar tard, il-vjoli tagħthom, jitqiegħdu fin-naħa ta' fuq tal- partitura peress li kienu huma aktarx li dejjem iġorru l-biċċa l-kbira tal-mużika fuq spallejhom. L- istrumenti tal-injam — flawt u żewġ klarinetti (l-obwe ma tantx kien jidher li tant jidħol f'dawn it-tip ta' xogħlijiet sagri) kienu mbagħad jitqiegħdu eżatt taħthom peress li huma wkoll ħafna drabi kienu jingħaqdu mal-korda fid-daqq tal-melodiji aktar milli biex jakkumpanjawhom. Taħthom jerġa', il-bqija tal-istrumenti tar-ram, biż-żewġ korni dejjem jiġu fuq il-kurunetta, imbagħad it-tliet trumbuni, u l- ofiklajde, kif ghidna, tagħthom. Normalment, dak iż-żmien, il-partijiet tal-perkussjoni kienu jitniżżlu eżatt taħt dawk tar-ram, u fuq il-vuċijiet, li f'dan il-każ, huma maskili biss, għax it-twissijiet tal-Motu Proprio, kif maħruġa minn Papa Piju X, kienu jipprojbixxu s-sehem tal-vuċijiet femminili f'dawn it-tip ta' xogħlijiet sagri. Jerġa', biex l-istrumenti u l-vuċijiet setgħu jinġabru flimkien ġo partitura waħda, il- klarinetti, il-korni, u t-trumbuni kellhom jokkupaw l-istess pentagramma kull wieħed. L-istess ġara għall- vuċijiet tenuri meta dawn ikantaw diviżi. Imbagħad hemm il-problema dejjiema tal-vjolinċelli u l- kuntrabaxxi li jitpoġġew huma wkoll fuq l-istess pentagramma, li mhux dejjem ikun ovvju jekk dawn tal- aħħar, għax jinstemgħu ottava taħt in-nota l-miktuba, għandhomx idoqqu n-noti kollha tal-vjolinċelli, u jekk hux dejjem ser jużaw l-ark, jonkella waqtiet idoqqux pizzikat. Billi fil-partitura mhemm xejn minn dan kollu, wieħed bilfors irid jirrikorri għall-partijiet li jinħarġu wara li tkun inkitbet il-partitura. Issa ħallieha li, ħafna drabi, il-vjolinċelli u l-kuntrabaxxi jdoqqu l-istess ħaġa. Fuq din il-ħaġa, Beethoven kien wieħed mill-ewlenin li fired iż-żewġ strumenti biex seta' jagħtihom, mhux biss modi ta' daqq differenti, imma wkoll rwoli, fejn tal-ewwel seta' jagħnih bil-melodija, filwaqt li tat-tieni jħallih ankrat mal- akkumpanjament. PARTIJIET: Fit-tabella t'hawn taħt żammejt l-istess ordni ta' kif inhuma reġistrati fl-arkivju tal-Katidral tal-Imdina, fejn il-partijiet kollha għandhom ittimbrat fuqhom Archivum Cathedrale Melitense biex ikunu awtentikati. Issa, meta ġie biex jikkatalogahom, l-arkivista poġġiehom f'ordni alfabetika bl-istess buon ordni li huma jinsabu fil-partitura (A). L-ewwel paġna ta' kull parti ma tinkludix mużika iżda iġġib biss l- isem ta' min kitibha: Maestro Dottor Sig. Paolo Nani; x'ġeneru ta' mużika hi: Antifona; l-isem ta' dan ix- xogħol Beate Juliane; u l-isem tal-istrument partikolari. Strument Paġni Rimarki Il-music manuscript, ikkatalogat bħala Mus. Ms. No. 1560, jiġbor fih il-partitura u l-partijiet, kemm tal-istrumenti, kif ukoll tal-vuċijiet. Wieħed jinnota li, dawk il-partijiet tal-vuċijiet, innumerati Ti, T2, U: u Us, qedin ġo fowlder tal-karti għalihom u mniżżlin taħt Antifona Sti. (Mhux bilfors li dawn il-partijiet saru minn idejn il-kompożitur innifsu.) Iżda, filwaqt li t-tenuri nħarġulhom żewġ partijiet separati minħabba li hemm primi u sekondi, fil-każ tal-baxxi, anki jekk inħarġulhom żewġ kopji wkoll, ma kienx hemm għalfejn isir dan għax dawn dejjem ikantaw fl-unisonu. Il-partitura (A) u l-bqija tal-partijiet, minn B; sa S, huma miġburin ġo tieni fowlder għalihom, immarkat Antifona Beate Juliane. Issa, mill-għadd ta' partijiet miktubin, wieħed jista' allura jkollu idea ta' x'daqs irid ikun fiha l-orkestra. Nibdew bl-istrumenti tal- korda: vjolini, hemm erba' primi (El 4 E2), u erba' sekondi (Fi 4 F2) — għax fuq kull leġiju għandek tnejn idoqqu, u żewġ vjoli (G). Għalkemm il-vjolinċelli ma jissemmewx b'isimhom, nassumi li għandna tnejn jaqraw fuq il-parti ta' Contrabasso Ri, filwaqt li kuntrabaxx wieħed jaqra fuq Contrabasso Ro. Strumenti tal-injam: għandna biss flawt wieħed (H), u żewġ klarinetti, wieħed prim (lI) u l-ieħor sekond (J), it-tnejn in DO. L-obwe u l-fagott mhumiex inklużi. Għalkemm, fil-każ tal-obwe, il-parti tal-klarinett prim tista' faċilment tindaqq minnu, jew mit-tnejn f'daqqa. Dan jista' jsir għax il-parti tal-klarinett qegħda miktuba b'tali mod li ma toħroġ qatt barra mir-reġistru tal-obwe. Fil-fatt, l-ibjex nota hija dik li aħna nsejħulha l-middle C. Fil-każ tal-parti tal-klarinett sekond imma, mhux possibli li l-obwe jdoqqha għax hemm noti fil-parti tal-Andante li huma wisq baxxi għalih. F'dan il-każ wieħed irid jirrikorri għall- kornu Ingliż. Dan it-taħbil kollu kien jinqala' għax dak iż-żmien jista' jkun li ma kienx daqstant faċli li wieħed jikseb is-servizz mingħand dawn it-talin peress li bħala strumentalisti mhux lakemm kont issibhom, u allura aktarx li kienu jitolbu ħlas ogħla minn ta' ħaddieħor. Madankollu, jista' jagħti il-każ ukoll li, peress li l-kompożitur daħħal il-kurunetta, allura ma kellux bżonn il-ħoss pastorali, imma niffiedi, tal-obwe. Fil-każ tal-fagott, dan għandu leħnu dgħajjef u malajr jintilef meta jiġi biex idoqq flimkien mal- istrumenti l-oħra. Forsi għalhekk il-kompożitur ipprefera l-ofiklajde, għax leħnu huwa bejn dak ta' fagott u ewfonju. M' għandniex xi ngħidu, leħnu żgur li jwassal aktar minn dak tal-fagott. Strumenti tar-ram: hawnhekk għandna l-kornu prim (K) u dak sekond (L) — Dawn baqgħu 'jikkaċċjaw' bl-istess mod bħalma kienu jagħmlu fl-Antifona tal-1843, bid-differenza issa li, dawn huma in FA u mhux in RE. Dan għaliex, it-tonalità tal-Antifona tal-1893 hija in FA Maġġuri, filwaqt li l-Antifona l- qadima kienet in RE Maġġuri. Hawn tidħol ukoll il-kurunetta in Sib (M), li għandha rwol importanti minħabba s-solo li għandha. Din kienet trend ta' Nani li kien iħobb idaħħal xi solo fuq il-kurunetta fl- Antifoni tiegħu. Ma' dawn l-istrumenti tar-ram irridu nżidu wkoll tliet trumbuni (N,O,P), li bil-ħoss tenorili tagħhom jikkumplimentaw tajjeb lill-korni f'dak li hu akkumpanjament, li drabi jikkonsisti f'noti twal, u drabi oħra f'passaġġi ritmati. Magħhom inżidu wkoll l-ofiklajde (Q), li xogħlu huwa aktar li jissottolinja ħidmet il-vjolinċelli u l-kuntrabaxxi, l-aktar f'waqtiet fejn tidħol l-orkestra kollha. Wieħed ma jistax ma jinnotax li s-sezzjoni tar-ram tingħatlha anqas xogħol mill-oħrajn għas-sempliċi raġuni li huwa minn ewl id-dinja li l-istrumenti tal-korda, u tal-injam warajhom, dejjem iġorru l-piż ta' kull biċċa xogħol mużikali, l-ewwelnett għax huma aktar doċli, u wkoll, għax il-ħoss tagħhom aktar joqgħod għal xogħlijiet sagri. Ħafna storbju ma jagħmilx sabiħ ġo knisja, aktar u aktar meta r-ram jibda jċarrat in-notil Strumenti tal-perkussjoni: Hawn għandna biss sett timpani (S), li kif ġa spjegajt aktar 'il fuq, insib li qed jinvolvi wisq ruħu fl-andament mużikali. Għandi r-riservi tiegħi wkoll jekk din il-parti ħarġitx mill-pinna tal-kompożitur — biżżejjed wieħed iqabbel il-kalligrafija ta' din il-parti m'oħra fl-istess xogħol. Jerġa, biex iddoqqha trid ta' mill-anqas tliet timpani peress li, fl-ewwel taqsima biss, il-mużika tinvolvi tliet noti differenti: FA (l), Sib (IV) u DO (V). Għas-SOL (II) fit-tielet battuta ma nafx kif ser jagħmel, għax fil-każ ikollu bżonn tar-raba' timpanu wkolll Sett ta' erba' timpani, apparti l-ispiża biex tixtrihom jew tikrihom, ma nafx kif tista'qatt tqiegħdhom ġo gallarija fi knisjal Issa, jekk ngħoddu 'il kulħadd f'daqqa nsibu dan li ġej: Korda — 11; Injam — 3; Ram s 7; Perkussjoni — 1. Ma' dawn inżidu wkoll orgni. B'hekk l-ammont issa jitla' għal total ta' 23 mużiċist, li jammontaw għal orchestra da camera mdaqqsa, jew kważi d-daqs ta' orkestra li soltu kienu jaħdmu biha kompożituri Klassiċi, bħalma huma Havdn u Mozart. Wieħed irid jifktakar li, dawn l-istrumenti kollha, uħud minnhom goffi, bħalma huma l-vjolinċell u l-kuntrabaxx, u magħhom, tliet trumbuni u ofilklajde, li wkoll jieħdu l-wisa' tagħhom, iridu joqgħodu kollha fil-gallerija fejn ikun hemm l-orgni. Ma' dawn, wieħed irid iżid ukoll il-kor tal-irġiel magħmul minn tenuri u baxxi. Ma ninsewx ukoll lis-surmast li jrid jidderigiehom, li mit-tixjir esaġerat tiegħu, iġiegħlek il-ħin kollu żżomm idek fuq qalbek għax taħseb li minn ħin għall-ieħor ser imur lura u jegħleb għal isfel, u mbagħad addio Antifonal KONKLUŻJONI: Qabel nagħlaq din l-ewwel parti tal-artiklu xtaqt naqsam magħkom. xi osservazzjonijiet żgħar, imma ħelwin u/jew validi, li għamilt fir-rigward taż-żewġ antifoni li Nani kien kiteb għal San Ġiljan, dik tal-1847 u l-oħra tal-1893. L-ewwel waħda hi li, bejniethom hemm 46 sena jifirduhom, bid-dati rispettivi tagħhom inċidentalment jikkoinċidu ma' xi forma ta' avvenimenti speċjali li kien seħħew fil-ġrajja ta' dan ir-raħal — San Ġiljan sar viċi-parroċċa fl-1849, u sar parroċċa fl-1891. L- istil tagħhom huwa differenti, bil-qadima aktar ixxaqleb lejn il-Barokk tardiv jew Klassiku bikri, u l-oħra lejn il-Klassiku tardiv jew Romantiku nofsani. Fil-fatt, tal-ewwel hija in RE Maġġuri, liema tonalità hija assoċjata ma' mużika ta' karattru fl-istess waqt maestuż u festuż, filwaqt li tat-tieni hija in FA Maġġuri, liema tonalità aktar nassoċjaw ilwienha ma' xogħlijiet ta' xeħta romantika. Anke f'dak li huwa tul ta' xogħol, fil-qadima għandna 97 battuta, filwaqt li l-ġdida hija itwal għax għandha 154 waħda. L-għadd ta' mużiċisti huwa akbar fil-ġdida milli fil-qadima - dan kien dovut l-aktar minħabba l-introduzzjoni ta' numru ta' strumenti ġodda, uħud minnhom li ma kinux jeżistu qabel. U tal-aħħar, f'dak li huwa temp wkoll, bil-qadima titħabbat f'dak binarju ta' erba' kwarti kull battuta, filwaqt li l-ġdida titħabbat f'dak ternarju ta' tliet kwarti kull battuta. TMIEM L-EWWEL PARTI Bibliografija: Fiorini Stanlev: San Ġiljan, mitt sena parroċċa 1891-1991. Borg Andrew: Dun Anton, kitbietu miġbura — Dun Anton dwar San Ġiljan (vol. Busuttil Albert, S.J.: Il-Ħajja tal-Qaddisin (Vol. IV) Stamperija Dar San Ġużepp — Ħamrun (Malta, 1952) Galea Ġwann, Mons.: L-Antifona tal-Festa, b'riferenza speċjali għall-festa ta' San Ġiljan. San Ġiljan — Festa 2005, paġni 27 — 33. Papagiorcolpulo Niki: Kwadru tal-ħajja parrokkjali u tal-festa ta' San Ġiljan bejn tmiem is-seklu Dsatax u l-bidu tas-seklu Għoxrin — (1) Festi ta' ġewwa. Lapsi (2009), paġni 56 — 63. Sammut Piet, Dun: Mixja mal-Qaddisin ta' Kuljum — Sensiela 'Qawsalla Reliġjuża' Nru. 10. Vella Bondin Joseph: Il-mużika ta' Malta fis-sekli Dsatax u Għoxrin.