Apprezzament: L-Avukat Ġużċ Cassar u l-Festa tal-Madonna ta' Lourdes fil-Qrendi 'L-Avukat tal-Festi Sekondarji' — hekk kien jindirizzah l-Eċċ. Tiegħu Mons. Arċisqof Mikiel Gonzi lill- Avukat Ġużċ Cassar meta fis-snin ħamsin Ġużċ kien imur ikellmu rigward il-festa tal-Madonna ta' Lourdes tal- Qrendi. Din il-frażi kienet tixraqlu lil Ġużċ għax il-festa ta' Lourdes u Ġużċ kienu magħġuna ħaġa waħda flimkien. Matul is-snin, is-sehem soċjali ta' Ġużċ Cassar kien kbir, speċjalment fil-Qrendi u għall-Qrendin, u speċjalment ukoll għall-festa tal-Madonna ta' Lourdes. Il-festa u d-devozzjoni lejn il-Madonna ta' Lourdes fil-Qrendi Sa tmiem is-seklu dsatax, il-festa prinċipali fil-Qrendi kienet dik ta' l-Assunzjoni ta' Marija Verġni, popolarment imsejħa Santa Marija. L-ewwel purċissjoni bi statwa ta' l-Assunta f'Malta kienet issir fil-Qrendi.' Fl-1869, ħdax-il sena wara d-dehriet tal-Madonna ġewwa Lourdes fi Franza, mar bħala kappillan il-Qrendi Dun Pietru Pawl Xuereb, D.D. Dan il-kappillan, bħal ħafna miljuni ta' nsara mad-dinja kollha, issaħħar minn dawn id-dehriet tal-Madonna u saħansitra żar il-belt ta' Lourdes fi Franza. Id-devozzjoni lejn il-Madonna ta' Lourdes bdiet dejjem tikber f'Malta. Għalhekk il-kappillan Xuereb ħaseb biex iżid din id-devozzjoni lejn il- Madonna ta' Lourdes fil-Qrendi. Huwa waqqaf il-Fratellanza tal-Madonna ta' Lourdes. Fl-1878, biex iżid l- entużjażmu, ġab statwa tal-Madonna ta' Lourdes u beda jorganizza festa f'ġieħ il-Madonna ta' Lourdes. Jingħad ukoll li mad-dar tiegħu għamel niċċa bi statwa tal-Madonna ta' Lourdes. Fl-1895 twaqqaf l-ewwel każin soċjali bl-isem Casino Lourdes. Dan il-każin fil-Palazz tan-Nobbli Spiteri Agius' kien ta' kulħadd. Kien hemm partitaji tal-Madonna ta' Lourdes u ta' Santa Marija kif ukoll xi sinjuri li kienu jmorru l-Qrendi bħala villeġġjatura fosthom ta' Għana u ta' Depiro. Bil-mod il-mod, din il-festa sekondarja tal-Madonna ta' Lourdes saret popolari ħafna. l Għalkemm il-Każin Lourdes kien jieħu parti fiż-żewġ festi, ġara li l-festa ta' Santa Marija kienet qed issir b'mod sempliċi, filwaqt li dik tal-Madonna ta' Lourdes kienet qed issir b'pompa kbira. Kien hawnhekk li beda dieħel l-inkwiet tal-partiti u allura saret il-qasma. Dawk li kienu jxaqilbu lejn il-festa tal-Madonna ta' Lourdes baqgħu fil-Każin Lourdes, l-oħrajn ħarġu u waqqfu l-partit ta' Santa Marija. Dan kien ma' dħul is-seklu għoxrin, aktarx fl-1908. Il-familja ta' Gużċ Cassar fl-antik Il-familja ta' Ġużċ Cassar ħadet il-parti tal-festa sekondarja, aktarx minħabba l-ħbiberija tagħha mal-Kappillan Xuereb. Xi membri tal-familja ta' Ġużċ magħrufa bħala taċ-Ċess u tal-Mażina kienu soċji fl-ewwel kumitat li sar fil-Każin ta' Lourdes. Fosthom insibu liz-ziju matern ta' Ġużċ, Nikol Magri, li f'dan l-ewwel kumitat inħatar Viċi President, kariga li dam jokkupa għal-tlettax-il sena. Minbarra hekk, dan Nikol Magri kien il- fundatur ta' l-ewwel orkestra fil-Qrendi u serva bħala t-tieni President tas-Soċjetà Lourdes mill-1908 sa l- 1912. Missier Ġużċ, imbagħad, kien prinċipalment ħajtu ddedikata lill-fratellanza u l-festa tal-Madonna ta' Lourdes. Kien imdaħħal sew fl-organizzazzjoni tal-festa. Kien dam żmien jokkupa l-kariga ta' segretarju tal- Każin tal-Banda Lourdes. Kien miġnun wara l-festa, jiġbor il-flus, ġej u sejjer il-Kurja għal ħaġa jew għall- L Din l-ewwel sede kienet fil-Palazz tan-Nobbli Spiteri Agius fi Strada Reale (illum Triq il-Kbira) fejn illum joqogħdu 'ta' Samwel. Minbarra fundatur ta' l-ewwel orkestra fil-Qrendi, Nikol Magri baqa' magħruf għal diversi kapaċitajiet tiegħu f'ħafna oqsma. Huwa kien l-ewwel għalliem fl-iskola l-qadima, jiġifieri l-ewwel skola tar-raħal fi Triq it-Torri. Kien guljanista, peżatur u kien isewwi l- arloġġi. Kien responsabbli fil-jiem tal-festi fil-Qrendi għad-dħul tad-dawl bl-aċitalena. Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi oħra, jiddefendi. Ġieli kien ikollu xi nuqqas ta' qbil mal-kappillan peress li kien iżomm mal-festa sekondarja. Min-naħa l-oħra, omm Ġużċ kienet ukoll, bħal ħafna nisa oħrajn, devota ħafna tal-Madonna ta' Lourdes. Għalhekk ma setax jonqos illi l-fratellanza u l-festa ta' Lourdes tal-Qrendi jkunu għal qalbha ħafna tant li bl- għajnuna ta' nisa oħrajn kienet tieħu parti attiva f'ċerti dekorazzjonijiet għall-festa. Ġużċ Cassar twieled u għex f'dan l-ambjent — ambjent ta' familja fejn għaliha l-ewwel u qabel kollox kien hemm il-festa. Għalhekk ma setax ikun li dan ma jinfluwenzax lil Ġużċ li kompla fejn ħalla missieru, b'kontribut kbir lis-Soċjetà ta' Lourdes tal-Qrendi. Gużċ Cassar bħala tifel jagħti l-kontribut tiegħu fl-Orkestra Bellini u fil-festa Cinkwantinarji ta' l-1928 Mal-bidu tas-seklu għoxrin, aktarx għall-ħabta ta' l-1904, twaqqfet Orkestra bl-isem Bellini minn Nikol Magri, iz-ziju matern ta' Ġużċ. Il-kunċerti kienu jsiru fid-dar ta' l-istess Nikol li kienet ħdejn il-każin fejn jinsab illum. L-Orkestra Bellini kienet tieħu sehem fit-tridijiet u l-festa tal-Madonna ta' Lourdes fi żmien meta kien jidderieġi s-Surmast Alfons Kissoun. Ġużċ kien wieħed mill-mużiċisti żgħar u kien idoqq it-timpani $ L-1928 kien jaħbat iċ-Ċinkwantinarji mit-Twaqqif tal-Fratellanza ta' Lourdes fil-Qrendi. F'dak iż-żmien Ġużċ kellu għaxar snin u ma tantx kien jista' jgħid l-affarijiet preċiżi kif ġraw dakinhar. L-akbar avveniment li baqa' jiftakar kien meta daqq ma' l-Orkestra Bellini. Jiftakar ukoll ħruq ta' purtieri fil-knisja parrokkjali tal- Qrendi. Tingħata dar minn missier Ġużċ Bejn is-snin 1932-33, fi żmien il-Kappillan Emmanuel Micallef (1926-1934), il-Partit ta' Lourdes ried jagħmel bradella ġdida. Meta ppreżentaw ir-Rikors il-Kurja, kien jidher li kollox sew. Iżda wara nqalgħu l-irwiefen kollha u d-disinn ma kienx approvat għaliex skond l-appendiċi XV tal-Konċilju Reġjonali Malti d-disinji għall- opri ġodda għall-festi sekondarji kellhom ikunu sempliċi. Bi protesta għal dan, il-partit ta' Lourdes ma organizzax il-festa għal sentejn u wara l-inkwiet tant kiber li l-Kurja ssospendiet il-festa. Meta kien mar Dun Elia Spiteri (1934-1949) bħala kappillan ġdid, is-sitwazzjoni kompliet teħżien ferm u l-inkwiet tal-partiti tal-festi tant kiber li ġiegħel lill-Isqof Mawru Caruana biex fid-9 ta' Awissu 1935 joħroġ digriet li bih issuspenda l-Fratellanza ta' Lourdes. Il-Każin ta' Lourdes li kien fejn illum hemm il-każin ta' Santa Marija, kien ġie magħluq mill-pulizija. Għaddew xi snin u missier Ġużċ kien ħass li l-partit ta' Lourdes kien jixraqlu każin. Għalhekk hu qasam id- dar residenzjali tiegħu li kienet fi Pjazza Santa Marija biex akkomoda lill-Każin ta' Lourdes. Ġużċ Cassar isir President tas-Soċjetà Lourdes Meta bdiet it-Tieni Gwerra Dinjija, il-festi ma baqgħux isiru. Wara l-mewt ta' missieru, Ġużċ xorta beda jieħu parti aktar attiva minn qabel fil-każin u jinteressa ruħu aktar fil-fratellanza u l-festa. Fil-fatt wara missieru, fl-1940 Cassar laħaq hu segretarju' u fl-1942 ħa l-kariga ta' President. Fl-1942, fiż-żminijiet iebsin u koroh tal- gwerra, Ġużċ Cassar kien elett President tas-Soċjetà Lourdes. Ċertu Carmelo Aquilina mlaqqam ta' Bodu beda jagħti spinta lill-attivitajiet tal-każin il-ġdid. Ġużċ ftiehem ma' Carmelo Aquilina li jġib lis-Surmast Mikiel Ciantar, Żebbuġi, biex jorganizza banda. Taħt is-Surmast Ciantar, twaqqfet banda li kibret u saret waħda mill-aħjar baned ta' Malta. Ciantar kien jagħti l-lezzjonijiet tal- mużika kull nhar ta' Sibt flimkien ma' Carmelo Aquilina. Ciantar kien ukoll jorqod il-każin tas-Soċjetà, mis- Sibt għall-Ħadd, u l-Ħadd filgħodu kien jagħmel il-kunċerti. Barra mill-mużika profana li kienet tesegwixxi fiċ-ċelebrazzjonijiet tal-maġġoranza tal-festi ta' barra, din l-Orkestra Bellini ndaħlet ukoll għall-mużika sagra u għamlet xi servizzi sagri fil-knisja parrokkjali tal-Qrendi. Fl-1905 insibu li għall-festi devoti tal-Ġimgħa l-Kbira, l-orkestra l-ġdida tal-Qrendi daqqet r-responsorji fl-intervall ta' kull stazzjon: Dawn ir-responsorji kienu ġew miktuba mis- Surmast ta' l-orkestra Carmelo Zammit stess u kienu ġew imfaħħra ferm għall-ġmiel tagħhom. Bħala l-ewwel Surmast Direttur ta' din l-Orkestra nsibu lil Maestro Anonio Pace. Programm festa Lourdes 1989 u Avvenimenti Importanti fl-Istorja Bikrija tal-Casino Lourdes ta' Carmen Lia f'Programm Festa ta' l-Għaqda Mużikali Lourdes, Qrendi, pp.37-39. Carmelo Scicluna twieled Ħal Qormi fil-25 ta' Lulju 1903. Ta' dsatax-il sena kien beda jidderieġi l-Banda Pinto ta' Ħal Qormi. Fl-1923 sar Surmast Direttur tal-Banda Pio X ta' Ħal Lija u fl-1932 laħaq ukoll Surmast Direttur tal-Banda Beland taż-Żejtun flok Mro. Miruzzi. Laħaq Surmast Direttur tal-Banda Lourdes fit- ta' Lulju 1947. Skond il-Minuti eżistenti tal-Kumitat tas-Soċjetà Mużikali Lourdes, f'Seduta numru 15, il-Kumitat unanimament ħatru bħala Surmast Direttur tal-banda bi ħlas ta' Lm6.00 fix-xahar. —aj Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi ————— L-inizjattiva ta' Gużċ biex sar l-Innu lill-Madonna ta' Lourdes Wara l-gwerra nsibu qawmien u interess ġdid fil-baned. Il-Kumitat tal-Banda Lourdes beda juri interess kbir sabiex jinkiteb Innu Sagru lill-Madonna taħt it-titlu minn ta' Lourdes li kellu jinkludi solisti bħal tenur u baritonu kif ukoll kor. Il- kumitat kien konvint li s-Surmast Direttur li kien għadu kif jilħaq, Carmelo Scicluna, kellu l-kwalifiki u l-kapaċitajiet kollha li jinseġ innu klassiku bl-isbaħ sinfonija, armonija u melodija. F'Settembru ta' l-1947, Dun Frans Camilleri, magħruf għall-kitba ta' l-innijiet, kien avviċinat minn Mro. Carmelo Scicluna,' dak iż-żmien Surmast Direttur tal-Banda Lourdes, sabiex jikteb innu bil-Malti ddedikat lill-Madonna ta' Lourdes. Dan l-innu kien sar fuq inizjattiva ta' Ġużċ Cassar li kien wera x-xewqa u ssuġġerixxa li jinkiteb innu lill- Madonna b'(eit motif in-noti ta' l-Ave Maria ta' Lourdes u li l-istrumenti tal-banda jinkludu l-qniepen. Ix-xewqa ta' Ġużċ Cassar inqatgħet għaliex l-innu nkiteb minn Dun Frans f'Settembru 1947 u l-mużika minn Mro. Scicluna tlestiet fit- 30 ta' Settembru 1947. Ukoll, l-innu beda proprju bil-qniepen fl-ewwel versi tiegħu: 'Smajna l-qniepen b'leħenhom ferrieħa, Isellmulek u jinsġu t-tifħir, Xbejba Mbierka fost kollha magħżula, Biex Omm Alla li ħalqek issir. ' L-innu, perà, jidher li żżanżan fl-ewwel dehra tal-Madonna ta' Lourdes fil-11 ta' Frar 1948. Ukoll, il-versi ta' dan l-innu kienu fost l-ewwel mitt innu. Festa 1943 li Dun Frans Camilleri ppubblika fi ktieb fis-sena 1948. It-tħabrik ta' Gużċ jwassal għat-twaqqif mill-ġdid tal-Fratellanza ta' Lourdes Il-festa tal-Madonna ta' Lourdes kienet soppressa min-nofs is-snin tletin sa l-aħħar tas-snin ħamsin u għalhekk minkejja li meta t-Tieni Gwerra naqset mill-qilla tagħha, twaqqfet il-Banda Lourdes, din ma setgħetx tieħu sehem fil-festa tal-Madonna ta' Lourdes għax lanqas fratellanza ma kien għad hemm. Għalhekk il-kumitat ħaseb biex jagħmel festa fil-Jum Nazzjonali tat-8 ta' Settembru. Din il-festa li kienet tissejjaħ 'Ta' l-Arblu' kienet festa kbira u kienu jieħdu parti sa tmien baned minn bosta bliet u rħula ta' Malta. Kienet saret festa popolari u kienu jitħejjew ħafna murtali u nar ta' l-art mekkanizzat. In-nies kienu jiġu minn kull rokna ta' Malta u spiss kienu jistaqsu għaliex ma kinitx issir purċissjoni fil-festa. Il-Qrendin kienu b'ċajta jweġbuhom li 6 Programm Festa Lourdes 1990, pp. 23-28. Missier Ġużċ kien segretarju u Ġużċ kien membru. Callus, Anġ. - - Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi A l-Qrendi kienet bħal Birkirkara, il- purċissjoni kienet issir filgħodu. Kienu bosta li ma emmnux, iżda kien ikun hemm min jiblagħha din iċ-ċajta. Din il-festa, pero, qatt ma kienet għoġbot lill-Arċisqof Gonzi li kienet nieqsa mill-aspett reliġjuż u għalhekk kien iqisha bħala festa ta' bluha u ta' żina. Sadanittant, il-Kappillan Dun Elia Spiteri kien miet u fl-1950 laħaq Dun Nerik Mahonev mill-Isla, post il-Bambina. Il- partitarji ta' Lourdes reġgħu talbu biex il- festa tibda ssir. Il-partitarji ta' Lourdes xorta baqgħu juru x-xewqa tagħhom li terġa' tibda ssir - FT il-festa. Fl-1956, meta Mons. Arċisqof Tberik ta' strumenti tal-banda u standardi mill-W.R. Kappillan Patrick Mahonev— 1956 Mikiel Gonzi għamel il-Viżta Pastorali tiegħu fil-Qrendi, bosta kienu dawk li tennewlu t-talba tagħhom biex fil-Qrendi terġa' titwaqqaf il-Fratellanza tal-Madonna ta' Lourdes. Saret ukoll rewwixta min-nisa partitarji tas-Soċjetà, li żgur ħalliet xi effett pożittiv. Fil-Qrendi dak iż-żmien kien hemm Madre Franġiska, soru li kellha l-fama ta' qdusija. Din ġabret magħha għadd ta' nisa biex meta l-Arċisqof iżur il-Kunvent tagħha, din titolbu l-festa. F'okkażjoni oħra, għall-ħabta tas-sena 1956, meta l-Arċisqof żar l-iskola tal-Qrendi, bosta nies kienu nġabru biex jitolbuh il-festa. Ir-rassa fuq il-karozza kienet tant kbira li dakinhar qaċċtulu l-bandiera minn fuq il-karozza. Ġużċ u l-Kappillan Mahonev kienu ħbieb kbar, iżda l-Arċisqof Gonzi żamm iebes u ma riedx li jagħti l- kunsens tiegħu biex terġa' tkun imwaqqfa l-fratellanza. Perċ wara xi żmien, permezz ta' Carmelo Aquilina (Bobu), instab inkwadru li kien fil-kamra fejn kien jinżamm l-armar tal-fratellanza. Dan l-inkwadru kien fih kitba magħmula mill-istess Kappillan Xuereb. Din il-kitba kienet tgħid bil-Latin li l-Fratellanza tal-Madonna ta' Lourdes kienet assoċjata ma' l-Arċikonfraternità Primarja u ma' l-Arċisolidalità tas-Sinjura ta' Lourdes f'Ruma. Ġużċ kiteb barra minn Malta biex isir jaf x'kienu eżatt il-privileġġi ta' din l-Arċikonfraternità. L- aktar li kienet laqtitu fit-tweġiba li rċieva kienet il-parti li tgħid li biex din l-Arċikonfraternità tkun soppressa kienet meħtieġa l-awtorità tal-Papa. Fil-każ partikolari tas-Soċjetà ta' Lourdes, meta kienet soppressa l-fratellanza ma kienx hemm il-kunsens tal-Papa, u għalhekk l-Arċisqof kien iddeċieda waħdu mingħajr ma ta ebda raġuni tad-deċiżjoni tiegħu li jossopprimi l-fratellanza. Il-kumitat għamel rikors il-kurja. Saru diversi taħditiet ma' l-Arċisqof Gonzi. Ġużċ mar ukoll għand l- Arċisqof, li min-naħa tiegħu dejjem kien jilqgħu, u wara li ra d-dokumenti kollha, qal lil Ġużċ li xi ftit tar-raġun Lourdes fl-1958, kien se jieħu l-okkażjoni biex jerġa' jistabbilixxi l-fratellanza, bil- kundizzjoni, pero, li l-festa li l-każin kien qed jorganizza fit-8 ta' Settembru ma tkomplix issir. L-Arċisqof ma kienx aċċetta lanqas li l-festa tal-Madonna ta' Lourdes tkun iċċelebrata bħall-festi sekondarji l-oħra għax dan insista li din kienet se tibda mill- ġdid. Ġużċ aċċetta għax kien jixtieq ħafna li jerġa' jara lill-Madonna ta' Lourdes toħroġ mill-ġdid fit-toroq tal-Qrendi. Fis- 27 ta' Ġunju 1958 l-Arċisqof Gonzi reġa' waqqaf il-Fratellanza u għalhekk wara tlieta u tletin sena reġgħet bdiet issir il-festa tal- Madonna ta' Lourdes, dejjem bit-tħabrik ta' ħa Ġużċ Cassar. Wara l-1958, il-festa tal- . —- Madonna ta' Lourdes kompliet tikber bħala Festi Ċentinarji mit-twaqqif tal-Fratellanza tal-Beata Verġni Immakulata ta' l M p Lourdes — Qrendi — 1978. festa tat-tielet klassi. Ġużċ u t-twaqqif tal-festa bħala sekondarja Wara xi żmien il-partitarji ta' Lourdes reġgħu talbu biex il-festa ma tibqax issir bħala tat-tielet klassi iżda bħal tas- sekondarji. Fl-1960 miet il-Kappillan Mahonev u minfloku laħaq il-Kappillan Salv Fenech mill-Furjana li kien jaf il- Qrendi sew peress li kien diġà għalliem fl- iskola primarja tal-Qrendi. Ġużċ baqa jistinka sabiex il-festa ta' Lourdes tkun tista' tibda tkun iċċelebrata bħall-festi sekondarji l-oħra. Is-Soċjetà kellha problema peress li l-każin ma kienx qrib il-knisja u għalhekk il-planċier tal-banda kien jintrama quddiem il-każin waqt li l-armar tal-festa kien isir biss quddiem il-knisja. Fis-sena 1962 l-Arċisqof Gonzi laqa' t-talba tal-Madonna ta' Lourdes u tahom il-permess li jkollhom l-istes drittijiet għall-festi tas-sekondarji. Ġużċ kien ġabha żewġ. Il-partitarji ta' Santa Marija ħadu għalihom u għalhekk ma saritx il-festa bi protesta u baqgħu ma jagħmluhiex sa ma nbidel il-Kappillan Fenech fl-1969. B'hekk il-partitarji ta' Lourdes akkwistaw lura l-fratellanza u l-festa. Seduta Ġenerali Annwali — 1979 Armar mal-post kollu bis-saħħa ta' Gużċ Hemm ħafna mill-partitarji tal-festi titulari li jwaħħlu fl-Avukat Cassar bħala dak li kellu sehem kbir fit- tneħħija tar-restrizzjonijiet fuq il-festi sekondarji. Fl-1970 il-partitarji ta' Lourdes kienu għamlu talba biex jistgħu jarmaw il-pjazza wkoll. Fl-1971 Ġużċ Cassar reġa' ħareġ għall-politika u sar ministru. Sadanittant fuq inizjattiva tas-Soċjetà ta' Lourdes u speċjalment bit-tħabrik tas-Sur Joe Magro u s-Sur Joe Bugeja, kien twaqqaf Kumitat Festi Sekondarji li kien jiltaqa' fil-Każin Anglo-Maltese, il-Belt, fejn kienu mistiedna jattendu rappreżentanti mill-festi sekondarji kollha. Fuq suġġeriment ta' Ġużċ Cassar saret applikazzjoni minn dak il-kumitat lill-gvern sabiex il-każini tal- festi sekondarji jkollhom l-istess drittijiet daqs dawk tal-festi tal-parroċċa, f'dak li kellu x'jaqsam ma' l-armar u t-tiżjin fil-festi ta' barra. Iżda l-Kummissarju tal-Pulizija ta' dak iż-żmien ma aċċettax il-proposta tagħhom. It-tweġiba kienet li skond ir-regolamenti l-kappillan tar-raħal kellu wkoll ġuristikazzjoni fuq il-festa esterna. Il-Prim Ministru Dom Mintoff ma kien jaf xejn fuq il-kwistjoni ta' l-armar. Perċ kien Ġużċ Cassar li spjega Akkademja tal-Mużika Maria Lourdes mal-President Dr. Ġuże Cassar — 1980 s-sitwazzjoni lil Mintoff u dan min- naħa tiegħu malajr ordna li ma kienx hemm il-ħtieġa li jingħata l-kunsens tal-kappillan għall-armar ta' barra u biex jinħaraq in-nar. Id-deċiżjoni kellha titħalla biss f'idejn il- Kummissarju tal-Pulizija. Dan kien il-Ġimgħa, jumejn biss qabel il-festa tal-Madonna ta' Lourdes fl-1975. Ġużċ mill-ewwel kien ċempel il- Qrendi u għarraf lill-Kumitat tal- Każin ta' Lourdes li l-armar ta' barra seta' jsir fit-toroq kollha tal-Qrendi. L-entużjażmu, il-ferħ u l-ġenn tal- Partitarji għal dik l-aħbar kien kbir $ Kontribut kbir matul ħajjet Ġużċ Cassar Ġużċ Cassar baqa' jokkupa l- kariga ta' President tal-Każin tal-Banda Lourdes sakemm miet f'Novembru 2001. Baqa' jħabrek u jirsisti sa l- aħħar għall-fratellanza, festa u Każin ta' Lourdes tal-Qrendi. Huwa kien ukoll benefattur kbir tas-Soċjetà. Imut l-Avukat Ġużċ Cassar Wieħed mill-Pilastri tas-Seklu Għoxrin L-Avukat Ġużċ Cassar ħalliena fis-27 ta' Novembru tas-sena l-oħra. Fl-aħħar snin ta' ħajtu l-Avukat Cassar kien jokkupa l-kariga ta' Aġent President tar-Repubblika. Huwa kien ilu sa mill-bidu tas-snin erbgħin involut fil-politika u matul il-karriera politika tiegħu kien jokkupa diversi karigi ministerjali. Fil-qasam soċjali l-Avukat Cassar kien ilu għal snin twal President tal-Banda Lourdes tal-Qrendi. L-aħbar tal-mewt tiegħu ħasditni għalkemm b'xi mod kont qed nistenniha peress li saħħtu kienet ilha sejra lura. Lil Ġużċ Cassar sirt nafu meta għal dawn l-aħħar snin kont nagħmillu xi intervisti fil-Palazz il-Belt dwar diversi aspetti tal-ħajja politika u soċjali tiegħu. Wara karriera politika twila ferm, ma kontx nistenna li Ġużċ jiftakar kollox. Kien nesa ħafna mill-affarijiet li għaddew mingħalih. F'ħajtu ma tantx kien iħobb jikteb dwar dak li kien jiltaqa' miegħu u għalhekk kien isibha xi ftit diffiċli biex jiftakar. Perċ li kien jolqotni f'Ġużċ kienet is-sinċerità u l-onestà tiegħu kif ukoll ix-xewqa kbira tiegħu li ma jweġġa' lil ħadd bi kliemu. Baqa' sa l-aħħar ta' ħajtu maħbub minn kulħadd. Il-President tar-Repubblika kien jirreferi għalih bħala 'Iz-Ziju Ġuż'. Kien ukoll bniedem kbir, bniedem li dejjem ħadem u stinka għal raħal twelidu kif ukoll għal Malta. Ġużċ Cassar, imwieled il-Qrendi fit-22 ta' Jannar 1918 bin Giuseppe-u Giovanna nċe Magri, kien ġej minn familja tipika tar-raħal, familja ta' ħaddiema, familja li l-ħajja tagħha kienet tepitomizza fuq ir-reliġjuż u l- L-ewwel editur ta' Il-Ħuġġieġa u ta' Lil Ħutna. Kiteb madwar 500 innu għall- Missier Ġużċ kien mastrudaxxa u aktar tard sar J Riċevitur tal-Lottu fil-Qrendi. Għalkemm Ġużċ twieled f'dan l-ambjent sempliċi tar-raħal, fl-istess waqt qatt ma kellu ħajra għall-biedja. Fil-familja tiegħu sab ukoll ambjent tal-liġi. Lil missier Ġużċ, lil Gużeppi, il-Qrendin kienu jafuh bħala l-avukat tal-qorq u n-nies jitkellmu fuqu b'ammirazzjoni Jaf jaqra u Mhux ta' b'xejn li l-familja ta' Ġużċ kienet f tgawdi stima kbira fir-raħall Missier Ġużċ kien dejjem iħajjar lil ibnu Ġużċ biex meta jikber jaqbad il-professjoni ta' avukat. (' Għalhekk wara l-iskola primarja tal-Qrendi, Ġużċ mar fl-aħjar f skejjel ta' dak iż-żmien. Wara s-Seminarju ta' Għawdex fejn għamel sar-raba' klassi, fl-1934 Ġużċ għamel eżami tad-dħul għall-ħames Klassi Sekondarja tal-Liċeo ta' Malta u hemm baqa' jistudja sakemm ta l-eżami tal-Matrikola u għadda għall- Università ta' Malta. Hemmhekk ġab il-Bakkalawreat fl-Arti (B.A. u kompla sakemm fl-1943 ħa l-Lawrja ta' Avukat Fost l-istudenti fl-istess kors tal-liġi nsibu l-ex-Prim Imħallef J.J. Cremona, l-ex-Imħallfin Caruana Curran, Riccardo Wara xi żmien Ġużċ serva bħala voluntier fil-Home Guard waqt il-gwerra. Fil-gwerra, Gużċ kien sar familjari ma' John Cole. Dan ir-refuġjat fil-Qrendi ħalla impatt kbir fuq Cassar peress li kien Cole li introduċih għall-ideat soċjalisti. B'insistenza ta' John Cole wkoll, Ġużċ Cassar ipprepara għall-politika. Kien fil-bidu tas-snin erbgħin li Ġużċ Cassar beda jinvolvi ruħu fil-politika. Beda l-karriera politika tant twila tiegħu bħala delegat ta' Lourdes Music Club tal-Qrendi fl-Assemblea Nazzjonali ta' l-1945. Kien ukoll waqt il-laqgħat ta' din l-Assemblea li Ġużċ kellu l-ewwel kuntatt tiegħu mal-Perit Dom Mintoff li kien ukoll jattendi bħala delegat. Huwa stess kien irrakkontali kif daħal fil-politika: Mistoqsija lil Cassar: Kif dħalt fil-politika inti'2 Cassar: Ara, kont nattendi fl-Assemblea Ġenerali bħala President tal-Każin tal-Banda ta' Lourdes…kont nieħu pjaċir, ħaġa tal-Kostituzzjoni. Kien jattendi John Cole ukoll, ma nafx taħt liema…forsi l-General Workers Union għax kien attiv ħafna fil-G.W.U. U dan darba minnhom ġie fuqi flimkien ma' Mintoff. Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi -- 23 ISSERVI Skola Primarja Qrendi fi żmien is-Surmast Filippu Zammit (circa 1923) Cole lil Mintoff: Dom, ara dan huwa Cassar. Mintoff lil Cassar: Ma nafekx jien. Cassar lil Montoff: — Jiena naf li inti Dom Mintoff. Kont student u kont narak toqgħod toħroġ wieħed wara l-ieħor għall-premjijiet. Imma qatt ma kelli l-pjaċir niltaqa' miegħek. Cole lil Mintoff: Dom, dan huwa Cassar kif għidtlek : jien, issa qara ħafna fuq politika, nitkellem miegħu spiss u l-ideat tiegħu jxaqilbu sewwa lejn l-ideat tagħna. Dan nistgħu nqisuh bħala wieħed minna. Indaħħluh. Cole lil Cassar: Inti xi tgħid2 Cassar: Jien ma rridx nidħol għal issa, għadni se nibda, għadni lanqas sirt avukat, għadni student u se nidħol fil-politika2l Cole lil Cassar: X'fiha din7 Ara ġewwa. Issa tirċievi: pr, Ġuże Cassar flimkien ma' xi studenti tal-Liġi li inti ġewwa, daqshekk. U minn dakinhar 'il quddiem Ġużċ Cassar sab ruħu membru tal-Partit Laburista. Fl-1945 Ġużċ Cassar kien elett għall-ewwel darba membru tal-Kunsill tal-Gvern mal-Partit Laburista, dak iż-żmien fuq l-ewwel distrett elettorali meta l-Partit tal-Ħaddiema kien immexxi mit-Tabib Pawlu Boffa. Kellu suċċess kbir. Fl-1947 Ġużċ kkontesta għall-elezzjoni f'isem il-Partit Laburista u kien elett. Sar Speaker fl-Assemblea Leġislattiva ta' l-1947 wara li rrifjuta li jsir Ministru billi Kellu x-xewqa li jkompli jipprattika l-professjoni ta' Avukat. Matul dan iż-żmien kellu diversi każijiet kriminali importanti f'idejh. Fl-1948 inħatar Ministru tal- Ġustizzja u Affarijiet Parlamentari, liema kariga żamm sa Settembru ta' l-1950. Fl-1948 Ġużċ Cassar iżżewweġ lil Jane nċe Pace mill-Birgu. Iċ-ċerimonja taż-żwieġ saret fil-Kurja Arċiveskovili l-Belt minn Mons. Arċisqof Mikiel Gonzi stess. Ix-xhieda kienu l-Prim Ministru Sir Paul Boffa u l-Prim Imħallef Sir George Borg. Fl-elezzjoni tas-snin ħamsin, l-Avukat Cassar kien ikkontesta mal-Malta Workers Partv u f'dan il-Gvern ta' koalizzjoni huwa kien Ministru tal-Ġustizzja fil-Partit ta' Boffa fi żmien meta ħadem bis-sħiħ bħala medjatur biex jgħaqqad mill-ġdid il-Moviment tal- Ħaddiema. Huwa reġa' ngħaqad mal-Partit Laburista fit-3 ta' Ottubru 1953 fejn baqa' joħroġ f'kull elezzjoni. Matul il-ħmistax-il sena ta' Gvern Laburista huwa kien jokkupa l-karigi ta' Ministru tax-Xogħol, Edukazzjoni, Ġustizzja u Finanzi fost l-oħrajn. Fil-perjodu ta' bejn l-1962 u l-1971 Ġużċ Cassar ma kienx ikkontesta l-elezzjoni ġenerali minħabba l- kwistjoni politika-reliġjuża li l-Partit Laburista kellu mal-Knisja. Fl-1971 kien reġa' kkontesta u ġie għal diversi snin u dejjem maħtur ministru. Fl-1976 Ġużċ Cassar sar deputat mexxej tal-Partit Laburista. Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi L-E.T. Dr. Ġużċ Cassar, Aġent President ta' Malta, għaddej fil-kuridur tal-Palazz il-Belt, wara l-ġurament tal-ħatra sehem fit-tfassil tal-kostituzzjoni tar-Repubblika. L-aħħar elezzjoni li kkontesta kienet dik ta' l-1992. Fl-1993 ingħata Ġieħ ir-Repubblika u wara s-sena 1997 ġieli serva bhala Aġent President tar-Repubblika. Matul ħajtu serva u ta li seta' lil pajjiżu. Il-parti l-kbira ta' ħajtu għaddieha attiv fil-politika fejn dejjem qeda doveri kemm bħala Ministru u kif ukoll bħala membru tal-Parlament. Kien persuna li kapaċi tiddibatti u titkellem fuq kollox. Il-famuża ''perċ' tiegħu tirrifletti t-tattika politika fina tiegħu. Kellu wkoll kapaċità kbira tiegħu li f'sitwazzjonijiet diffiċli jnissel tbissima b'xi ċajta li kien jgħid. 'T' Alla li jkollna aktar nies bħalu, qal il-Prim Ministru Eddie Fenech Adami meta sema' bl-aħbar tal-mewt ta' l-Avukat Ġużċ Cassar. Mdina Road, Żebbuġ ZBG 06 — Malta Tel: 21465390 Fax: 21463696 Mobile: 9949 0222 4 Għaqda Mużikali Lourdes — Qrendi