Mill-qasbija tal-Lsien Malti i. il-għ bħala radikali f'nofs il-kelma. Il-għ bħala t-tieni radikali fil-kelma ma ttennix leħ- inha. Għalhekk flok nagħgħal ngħidu niegħel, dok wegħgħed ngħidu wiegħed, flok qagħgħad ngħidu qiegħed. Bagħgħal, nom (minn bagħal) tbagħgħal jitnisslu bil-għ imtennija għax hija l-għ ħarxa tal-Għarbi. Laqmijiet. Xi laqmijiet fil-Malti jissawru biż-żieda tas-suffiss uw man-uom, li jwieġeb għad-desinenza u jew fe fl-Ingliż (loftu, tobbie) bħal tabibu, kudidu, bagħbusu, karusu, balalu, tebutu. Għar-i-każa għalik. Tfisser għajb u tmasħir (jew tmaqdir) għalik. Din l-es- pressjoni hija magħmula mill-kelmiet għar (mill-Għarbi 'er —għajb) u każa (iktarx mill-Għarbi haż'a tmastiir, tmaqdir) iejn fil-Malti l-h tbiddlet f'k. Isem l-għiemil haż'a (Belot: mequerie, vailerie, eċċ.) ġej mill-verb huż'a (rieur, moqueur, eċċ.) maqdar, iddieħak bi, masħar lil. Minu każa ħareġ in- nom każajri, (min jiddieħak bi, jmasħar) u l-verb imnissel tas-VI forma tkaża. Eż: Min jitkaża jaqa' fil-koża. Ismijiet ta' għodod bla m preformativa. Xi ismijiet ta' għodod ta' għerq semitiku ma għandhomx l-m preformativa u jidhru bil-forma partiċipjali tal-verbi transitivi qattdl-a; qattielsa u l-forma qatitil Eż: karrdba, ħannieqa, sunnara, burrada, serrieq, barraxa, suffara, dus- sies, tuqqala, sellum, deffun, deffus, qandul, fettul. Kostruzzjoni ta' l-Aġġettiv. a) Aġġettiv fil-positiv imur wara n-nom jew pronom: Raġel qawwi, żmien twil, mara godlija, hija għaqlija. b) Aġġettiv fis-Superlativ Relativ imur qabel in-nom : L-aqwa fost ħutu, l-isbal żmien, l-itjeb tabakk, l-iżjed bniedem għaqli. Is-Superlativ Relativ jitqiegħed bħala predikat wara pronom personali fejn warajh hemm miftiehem il-verb kien (to be. copula). Jien l-iżjed bikri dal-għodu. Huwa l-aħjar wieħed fost sħabu. l toĠ ċ) L-Aġġettiv fis-Superlativ Assolut imur wara u mie- għu tiżdied avverbjalment waħda mill-kelmiet jew espres- sjonijiet: wisq, għall-aħħar, qatigħ, bil-wisq, kemm jista' jkun, nett, mill-aħjur, mill-agħar, mill-iżjed, eċċ. Dal il- ġnien sabili nisq. Ganni mqit għall-aħħar. It-tifel ħelu kemm jista' jkun, eċċ. d) Aġġettiv fil-komparattiv imur wara n-nom jew pro- nom: Dak il-tifel iqsar minn tiegħi. Huwa ifqar minni. Ġanni inqas qalbieni minni. Jiġi li l-aġġettiv Malti f'ħalq il-poplu jimxi fuq il-ko- struzzjoni Taljana jew Ingħiża: Il-Kbir Appostlu Pawlu. Il-qaddis jew il-Bentu. Labrċ. Is-saħħur Falzun. Ukoll meta l-aġġettiv hu Taljan: Gran Ala, veru nisrani. Fil-Malti s-Superlativ jista' jitfisser ukoll billi wara, l-Aġġettiv Positiv jitqiegħed nom ieħor li miegħu tixxiebah fil-grad il-kwalità mfissra mill-aġġettiv. (Ara Tagħlim fuq il-Kitba Maltija. it-Tieni Ediz. par. 446, Barra mill-eżen- pji li tajt inżidu dawn ukoll: Ikħal nir, abjad lift, tqil ċomb, nadif tazza, miblub xraba, għali infern, tari baqtu). Is-Superlativ jista' jitfisser ukoll b'espressjonijiet bħal dawn: Jinten pesta, ifuħ misk, sħun jagħli, jaliraq mar, li ma bħalu. Il-pronom ha bit-tifsira ta' it (newtru) fl-Ingliż. Ha ma' preposizzjoni jew ma' verb bħala akkużattiv : Xi trid tgħid biha Kemm dam ġej biħa 2: Din ; Fiha u ma fihiex. Ħadha miegħu. Ġiebha żewġ. Ibigħha bil-għali Kif inhu ħuk2 Jilagħbha. 7. il-kelma qalb fi frażijiet u qwiel Maltin. Qata' qalbu. Żamm f'qalbu. Qiegħed għal qalbu. Qalbu tajba, ħażina. Ħabib. tal- qalb. Għamilli qalb ta' sur, Il-qalb teħber. Kisirli qalbi. Djieq ta' qalb. Għidt f'qalbi. Mar bil-qalb it-tajba. Bejtu f'qalbn. Ħruq ta' qalb. Għamel f'qalbu. Kiel għal qalbu. Kiel qalbu. Qalbu żgħira. Kull qalb trid oħra. Raħi qalbi. Fetaħ qalbu miegħi. Konna qalb waħda. M'għandix qalb. Għamel il-qalb. Farraġli qalbi. Ħlewwa ta' qalb, ' Użu ta' Preposizzjonijiet imxebbhin ma' oħrajn jew ma' frażijiet oħra fl-Ingliż. Ħadtu bi żball—l took it-bur mistake. Daħak bih—He chealed, deceived him Ħallini minnek—Let jew lesve me alone. Get along wtih voul Ħadtu biċ-ċajt—I did not take him seriouslv. , Ħadt (kliemu) biċ-ċajt—I took (his warda) asa joke. Qabeż għal rasu-—He sprang heudlong. Mar bid-dgħajsa—He went b/ boat. Mar biż-żiemel— He went on horsebaek, Mar bil-karozzin—He went bu cab. Ma ġejtx fiha—Ti did not oceur to me. Xrobna bis saħħa tiegħek— We drunk rour health, Ġejna wiċċ imb'wiċċ— We came face to face. Ma nħossnix fiha—T am not feeling well. Ġejt f'tiegħi—I came into mv own, Ta' min igħidulek 7: What is vour niekname f Fl-aħħar minn l-aħħiar—After all. (emphatie). Ħa għalih—Ħe took umbrage. Bil-ħabtiet— Br fits and starts. Darba waħida, Darba fost l-oħrajn— Onee upon a: time. Għajjat miegħu —He reprimanded, chid him. Qabeż għalija—He stood up for me, took mv part. TINQIX FIL-ĠNEJNA TAL-LSIEN MALTI Hu sata' jagħmel dan litija taċ-ċans li tawh. M'humiex qegħdin jagħtu at- tenzjoni biżżejjed għall-qawwa tal-forzi Russi, eċċ. (traduz- żjoni iktarx letterali mill-In- gliż: To give too little attention to, ete.) Ħass rasu titfawwar (Il-forma mnissla tfawwar minn far, intransitiv, bħala riflessiva. tat-Tieni forma mhix grammatikalment flokha u għandha iktarx sens reċiproku hlial meta tgħid: Ħass qalbu tit- kessaħ flok: Ħass qalbu tiksaħ.) Baqa' sejjer bla heda. Aħna m'aħniex qegħdin niġu mitluba biex nagħtu ħajjitna, iżda li ngħixu mingħajr żina, Din id-darba l-kefrija tal- ghadu kienet impinġija mil- Times bħala ħaġa li tkexkxek. L-għeliem kollha li għandna jġagħluna nifhmu, eċċ. Żmien ilu ħafna. Kull raġel b'saħħtu u kull mara b safifitha qegħdin ikunu ruħarrġa biex iwettqu xi sehem ta' fejda, eċċ. Iżda aħjar: Hu sata' jagħmel dan b'riħet (jew bis-saħħa) taċ-ċans li tawh. Wisq ftit qegħdin jistmaw il-qawwa tal-forzi Russi, eċċ. (jew m'humiex qegħdin jagħtu importanza biżżejjed tal-qaw- wa tal-forzi Russi, eċċ.) Ħass rasu tfur (jew Ħass bħal fawra f'rasu). Baqa' sejjer bis hedu. Lilna m'humiex jitolbuna li nagħtu ħajjitna, iżda li ngħixu mingħajr żina, Din id-darba t-Times pinġa l-kefrija tal-għadu bħala ħaġs. li tkexkxek. Minn dak kollu li għandna pifhmu, eċċ. Ilu ħafna żmien (jew bosta żmien ilu. Kull raġel b'saħħtu u kull mara b' saħħitha qegħdin jit- ħarrġu (jew qegħdin jħarrġu- hom) biex jieħdu sehem ta' fejda, eċċ. Il-Ġermaniżi bnew xi furtiz- zi fuq it-tliet quċċatiet tal- muntanja li ħadu. Dawn issa qegħdin jiġu maħbuta mill- kanuni Russi. L-ajruplani Ingliżi mhumiex misbuqa minn ebda ajruplan ieħor fil-ħeffa u fil-qawwa ta' munizzjonijiet. Bħalissa t-taqbida qiegħda tiħrax fuq il-frontijiet kollha. (fi kliem ta' Hlsna barranin li l-pronunzja tagħhom ma taq- belx mal-fonetika Maltija u ma' l-użu jistmerru d-desinenza ijież tal-plural Malti; għalhekk għid aħjar fruntiera, fruntieri li huma wkoll iżjed f'ħalqna minn front, frontijiet. Ħmistax-il tunnellata bombi ġew mitfugħa mill-ajru ftl-in- ħawi ta' Kiska. Xi vapuri Ġappuniżi iktarx li ġew me- gruda u ieħor ġie mħassar. L-istqarrija żiedet tgħid li minħabba f'hekk saru meħtieġa passi ta' tpattija. fil-forma grammatikali tan- nom minn stqarr hija stqarra, bħal sisnerr u mhux stmerrija, minn stmerr, Stqarr għandu iktarz it-tifsira ta' iddikjara lilu nnifsu ħati eċċ. u għal- hekk aħjar tintuża hawnhekk il-kelmal: dikjarazzjoni—state- ment—jew komunikat.) - Il-Germaniżi bnew xi furtiz- zi fuq it-tliet quċċatiet tal- muntanja li ħadu. il-kanuni Russi qegħdin issa jaħbtu għalihom. L-ajruplani Ingliżi ma jis- buqhom ebda ajruplan ieħor fil-ħeffa u fil-qawwa ta' muniz- zjonijiet. Bħalissa t-taqbida qiegħda tiħrax fnq il-fruntieri kollha. Intefgħu ħmistax-il tunnel- lata bombi mill-ajru fl-inħawi ta' Kiska. Xi vapuri Gappil- miżi iktarx li nqerdu u wielied saritlu ħsara. il-komunikat żied igħid li minħabba f'hekk ħtieġ li jit- tieħdu passi bi tpattija.