għat- Tfal tal-Iskola Gwida għal-Ġenituri għat-Tfal tal-Iskola Wieħed irid iżomm f'moħħu li kull wieħed u waħda minna, b'mod speċjali t-tfal għandna bżonn attività fiżika ta' livelli varji. B'hekk it-tfal jistgħu jikbru, l jiżviluppaw tajjeb u jibqgħu b'saħħithom. (42 Bħala ġenitur għandek sehem attiv sabiex tinfluwenza l-għażliet, id- drawwiet u l-attitudnijiet fejn jidħol l-ikel 7777 ta' uliedek. Huwa tajjeb li tinkuraġġixxi — lit-tfal minn età żgħira biex jieklu ikel 77777 sustanzjuż kif ukoll biex ikunu attivi, u 77 b'hekk jikbru b'attitudni għal stil ta' ħajja tajjeb meta jsiru adoloxxenti u adulti Id-Dokument tal-Ikel Bnin fl-Iskejjel Id-Dokument tal-Ikel Bnin fl-Iskejjel, 4 żviluppat mid-Diviżjoni tal-Edukazzjoni 744, jiddeskrivi l-miri li wieħed ikollu stil ta' 4 ħajja tajjeb u jagħti importanza lill- ambjent tal-iskola, lill-curriculum tal- iskola, kif ukoll lill-ikel fl-iskola bħala t- tlett oġġettivi primarji ta' din l-inizzjativa. L-għan prinċipali hu li jiġi ikkrejat ambjent aktar b'saħħtu b'hekk jintlaħħqu l-miri ta' l-iskejjel aktar b'saħħithom. Id-Direttorat għall- Promozzjoni tas-Saħħa u Prevenzjoni tal-Mard jagħti l-appoġġ tiegħu għal din l-inizjattiva u jaħdem mill-qrib mad- Diviżjoni tal-Edukazzjoni f'dan il-qasam. Il-Piramida tal-Ikel Il-piramida tal-ikel tgħinha biex insegwu dieta bbilanċjata billi nieklu varjetà ta' ikel mill-gruppi kollha tal-ikel. Dieta bbilanċjata tassigura li t-tfal jikkunsmaw ammonti tajba ta' enerġija u nutrijenti li l-ġisem tagħhom ikollu bżonn waqt li jkunu qegħdin jikbru. Dan il-viżwal iservi wkoll bħala gwida ta' kif wieħed jista' jipprepara ikliet nutrijenti għall- familja kollha. Ħobż, Ċerejali, Għaġin, Ross u Patata L-ikliet tat-tfal iridu jkunu bbażati fuq ikel li nsibu f'dan il-grupp. Dan l-ikel tal- karboidrati kumplessi huwa s-sors ewlieni ta' enerġija, il-vitamini B kollha, kif ukoll il-fibra, l-aktar meta jittieklu l- varjetajiet wholemeal jew ismar/integrali. Bħala ġenitur ipprovdi tal-inqas tip wieħed ta' ikel minn dan il-grupp ma' kull ikla. Offri lil uliedek kemm ħobż abjad kif ukoll ħobż ismar/ntegrali biex iżżid il-varjetà fid-dieta ta' uliedek. Għandu jiġi evitat il-qali jew wisq xaħam miżjud mal-ikel waqt it-tisjir. Frott u Ħaxix Huwa rrakkomandat li tagħti lit-tfal tal- inqas ħames porzjonijiet kuljum bejn ħaxix u frott, għal saħħa aħjar. Porzjon, għat-tfal jitqies bejn wieħed u ieħor daqs ponn ta' jdejhom. Il-frott u l-ħaxix tal- landa, iffriżat jew niexef, ukoll jgħodd bħala parti mill-ħames porzjonijiet ta' kuljum. Ta' min jiftakar li l-kontenut taz- zokkor fil-frott niexef huwa għoli aktar mill-livell ta' zokkor fil-frott frisk. Għalhekk il-konsum regolari ta' frott niexef bħala snack bejn l-ikliet prinċipali jista' jżid ir- riskju tat-tħassir tas-snien. (Ara ukoll is- sezzjoni bl-isem 'Għin lit-tfal iżommu snienhom b'saħħithom' għal aktar informazzjoni fuq l-ikel bnin u s-saħħa tas-snien.) It-tagħsir tal-frott hu wkoll ikkunsidrat bħala porzjon ta' frott. Iżda, tazza waħda tgħodd bħala porzjon wieħed ta' frott biss. Huwa importanti li meta nagħtu frott magħsur lit-tfal il-prodott ikollu miktub 10016 fruit juice fuqu. Prodotti bħal nectars u squashes ma jitqisux bħala tagħsir tal-frott minħabba l-kontenut għoli ta' zokkor li fihom. Ħalib, Voghurt u Ġobon It-tfal jeħtieġu l-ħalib, il-voghurt u l-ġobon għaliex dawn jipprovdu l-kalċju. Peress li t-tfal qegħdin jikbru, jeħtieġu l-kalċju biex jibnu u jżommu l-għadam u s-snien b'saħħithom. L-għażla tal-ħalib xkumat u l-prodotti tal-ħalib b'inqas xaħam tgħin sabiex jitnaqqas l-ammont ta' xaħam li jieħdu uliedek, iżda dawn il-prodotti mhumiex tajba għal tfal taħt il-ħames snin jekk mhux skond il-parir tal-pedjatra jew it-tabib tal-familja. Laħam, Ħut, Legumi, Bajd u Lewż Dan il-grupp tal-ikel jipprovdi l-protejini u hu wkoll sors tajjeb ta' ħadid. Huwa rrakomandat li tinkludi porzjon (wieħed) minn dan il-grupp ma' kull ikla; b'hekk tkun qed tagħti l-ammont meħtieġ ta' protejini li jkollhom bżonn it-tfal. Tajjeb li jitnaqqas l-ammont ta' xaħam fid-dieta tat-tfal billi jintagħżel laħam dgħif: titneħħa l-ġilda tat- tiġieġ u jintrema x-xaħam li jibqa' wara t- tisjir. Il-ħut abjad huwa sors tajjeb ħafna ta' protejini u ta' minerali bħal jodju. Ħut żejtni bħas-salamun, it-tonn frisk u l-makkarell għandhom ikunu inklużi fid-dieta ta' uliedna madwar darba f'ġimgħa. Dan it-tip ta' ħut huwa sors tajjeb ta' aċidi tax-xaħam magħrufa bħala Omega-3, bżonnjużi għax joffru protezzjoni kontra l-mard tal-qalb. Il-legumi bħall-fażola, il-piżelli u l-għads huma wkoll sors tajjeb ta' protejini. Tista' tinkludi l-legumi minflok il-laħam jekk l-ikla tat-tifel/tifla ma fihiex il-laħam. Per eżempju tista' żżid il-fażola mal-għaġin jew mar-ross minflok il-laħam, b'hekk xorta t-tfal ikunu qegħdin jieħdu l-ammont tajjeb ta' protejini meħtieġa. Il-bajd huma sors idejali ta' proteijini matul it-tfulija. Jekk se tagħti l-lewż, ftakar li dawn mhumiex adattati għat-tfal taħt il-5 snin minħabba li jistgħu jifgaw fihom. Il-lewż għandhom jingħataw b'kawtela minħabba li ċerti tfal jistgħu jsofru minn allerġiji. ikel li fihom iz-Zokkor, ix-Xaħam u l-Melħ Ma fiha xejn ħażin billi tagħti xi ħaġa tal-ħelu bħala xi ħaġa żgħira u tajba, iżda hu essenzjali li l-porzjon ta' dan l-ikel 4 jingħata b'kontroll mill-ġenituri sabiex jiġi evitat li jittiekel wisq zokkor, xaħam u melħ. Għaldaqstant hu importanti li t-tfal jitgħallmu jgħarfu li l-ikel li fih ħafna zokkor, ħafna xaħam u ħafna melħ. Dejjem għandu jittiekel f'ammonti żgħar, darba kultant bla ma jesaġeraw. Iz-Zokkor kasi Ikel li fih iz-zokkor miżjud ma jkollux kB jp tg ammonti xierqa ta' nutrijenti li huma essenzjali għall-iżvilupp tat-tfal u li jħarsu s-saħħa. minnhekk, dan l-ikel hu mimli kaloriji żejda li faċilment jistgħu iwasslu għal żieda fil-piż u jikkawżaw problemi fis-snien. Ikel biz-zokkor miżjud m'għandux jittiekel fuq bażi regolari u għandu jkun offrut biss f'porzjonijiet żgħar. Ftakar li bħala ġenitur, it-tfal se jagħmlu dak li tagħmel intl Għalhekk hu ħsieb li d-drawwiet tal-ikel tiegħek huma tajba biex b'hekk tagħti eżempju tajjeb lil uliedeki Ix-xaħam meħud bil-qies huwa essenzjali fl-iżvilupp tat- 9 tfal. Min-naħa l-oħra, konsum żejjed ta' ikel b'kontenut għoli ta' xaħam jew ikel moqli jżid ir-riskju tal-piż żejjed li jista' jwassal għall-ħxuna. Hemm ttett tipi ta' xaħam li huma: Xaħmijiet mhux saturati: Dawn, meta jkunu kkunsmati bil-qies, huma pjuttost tajbin sabiex nibqgħu b'saħħitna. Jinstabu fl-ikel li ġej mill-ħxejjex u mill-ħut. Dawn huma tat-tip: Monounsaturated: bħaż-żejt taż- żebbuġa u l-avokado u Polvunsaturated: bħaż-żut tal-pjanti: — — u dawk tal-ħut. L-Aċidi tax-xaħam tal-Omega-3 jinstabu f'ħut żejtni bħat-tonn u Xaħmijiet saturati u dawk imsejha 'trans' Ix-xaħmijiet saturati nsibuhom fil-laħam, fil-prodotti tal-ħalib, f'xi wħud mill-marġerini kif ukoll fi żjut tal-palma u tal-coconut spiss użati fi prodotti kummerċjali . Meta nikkunsmaw wisq minn dan ix-xaħam, k kif ukoll minn xaħam imsejjaħ 'trans', li nsibuh fis-suq fi prodotti pproċessati bħal kejkijiet, ħlewwiet oħra, ikel bl-imluħa u possibbilment f'prodotti tal-ikel , ippreżervati, jew f'ikel ta' malajr (fast foods), (sakemm il-manufattur ma jgħidx il-kontra) jistgħu jżidu r-riskju ta' ħsara fil-ġisem, fost l-oħrajn iżidu r-riskju tax-xaħam fid-demm għoli filwaqt li jżidu r- riskju tal-mard tal-qalb. It-tfal għandhom bżonn ammont żgħir ta' melħ fid-dieta tagħhom, għalhekk hu importanti wkoll li l-ikel ma jkunx fih wisq melħ. Il-melħ jista' jkun moħbi jew miżjud fl-ikel bħall-ħobż, il-ġobon, il-krisps u l-ikel ippreservat jew ipproċessat. Il-melħ jagħti t-togħma fl-ikel iżda meta l-ammont ta' melħ fid- dieta jitnaqqas gradwalment il-preferenza għall-ikel mielaħ tibda tonqos ukoll. Tista' tnaqqas il-melħ fid-dieta ta' wliedek billi: m Il-prodotti tal-ikel li fihom wisq melħ (eż. Prodotti ppreżervati u ikel ta' malajr) għandhom jittieklu f'ammonti żgħar u mhux regolarment m Żid il-konsum ta' ikel li ma fihx ħafna melħ bħall-frott u l-ħaxix m Inkoraġġixxu lit-tfal biex jgħażlu ċerejali, prodotti tal-ħalib u prodotti oħra li ma fihomx ħafna melħ m Il-melħ miżjud waqt it-tisjir u fil-preparazzjoni tal-ikel għandu jitnaqqas u minflok jintużaw il-ħwawar sabiex tagħti togħma bnin lill-ikel m It-tfal m'għandhomx jingħataw il-melħ biex iżiduh mal-ikel. (L-Għaqda Dinija tas-Saħħa, 2006) Fejn jidħol ikel b'kontantut għoli ta' zokkor, xaħam u melħ hu importanti: a) Il-qari tat-tikketti tal-ikel biex tinforma ruħek dwar ikel bnin sabiex uliedek ma jikkunsmawx wisq xaħam (l-aktar dak saturat u 'trans') b) Naqqas il-konsum tal-ikel ta' malajr (fast food) fid-dieta tal-familja tiegħek, b'hekk tgħin lil uliedek jikkunsmaw inqas ikel b' kontenut għoli ta' xaħam c) llimita l-konsum ta' ikel u xorb b'kontenut għoli ta' zokkor Tfal tal-iskola jeħtieġu tlett ikliet u żewġ snacks kuljum biex jilħqu l-bżonn tagħhom ta' enerġija. Ħeġġeġ lil uliedek jibdew il-ġumata billi jieħdu kolazzjon tajjeb l-ewwel ħaġa fil-għodu u agħtihom eżempju tajjeb billi jarawk tieħu l- kolazzjon tiegħek magħhom. Meta jieħdu kolazzjon tajjeb it-tfal ikollhom livelli ta' enerġija konsistenti matul in- nofs ta' nhar ta' filgħodu u b'hekk ikunu jistgħu jikkonċentraw u jwettqu ħidmithom aħjar waqt l-iskola u l-istudju. Fl-istess ħin, jgħin biex jitnaqqsu l-isnacks b'wisq zokkor u xaħam li kieku t-tfal joqogħdu jnaqqru fuqhom. m Ċersjali li huma baxxi fil-melħ u fiz-zokkor, miżjuda bil-ħalib u frott m Ċerejali tal-ħafur miżjud bil-ħalib u tazza larinġ frisk magħsur jew 10096 frott magħsur m Ħobż ismar/integrali mixwi bi ftit marġerina, jew bil-marmellata midluka mal-ħobż, u tazza ħalib jew voghurt m Ħobż ismar/integrali mixwi midluka bi ftit marġerina, bajda mgħollija jew slajs ġobon, u tazza larinġ frisk magħsur Li tagħti lill-uliedek il-//nch tal-iskola huwa mod xieraq sabiex tinkoraġġixxi lil uliedek li jieklu ikel bnin. Ipprova ara li fil-/unch ta' l-iskola ta' wliedek ikun hemm xi affarijiet milli ġejjin: m Porzjon tajjeb ta' ikel bħal: ħobż, ħobż tal-pitta, insalata tal-għaġin jew ross (importanti li l-ikel jinżamm f'temperatura xierqa) Kwantità tajba ta' ħaxix u frott Porzjon ta' ħalib normali, xkumat jew parzjalment xkumat, inkella ikel ieħor magħmul mill-ħalib eż. ġobon u voghurt Porzjon ta' laħam dgħif, ħut jew ikel ieħor bħat-tiġieġ, bajd jew hummus Xarba eż. 10090 frott magħsur, ħalib parzjalment xkumat Hawn taħt tista' ssib ftit idejat għall-lunchbox tat-tfal: Sandwich bil-ġobon u Insalata tal-għaġin t-tadam Għeneb Tuffieħ imqatta' Voghurt Slajs kejk tal-karrotti 10094 frott magħsur Flixkun ilma A SIZZI Wrap b'mili tat-tiġieġ u l-ħaxix Għażla ta' ħafur u ċereali fiporzjonijiet żghar) Frott niexef imħallat oħra mingħajr zokkor miżjud im bil fiimkien ma' frott bħal banana, Sosa OGt T-RGDINI ħawħ, noċiprisk jew lanġasa jihu iii , parzjalment xkumat) Ponn ta' taħlita ta' żbib, ċiċri NMIIŻA, Ie (2326 6108 ) L-ikla ta' fil-għaxija għandha tikkonsisti $ minn varjetà ta' ikel imsajjar frisk. Involvi lil uliedek fil-preparazzjoni tal-ikel u ħu l- opportunità sabiex tgħallimhom dwar l- ikel bnin kif ukoll jippruvaw ikel u togħmiet ġodda. Tajjeb li tgħaddi lil uliedek il-valur tal-ikla ta' fil-għaxija. Huwa ferm importanti st li toħloq u jinżamm ambjent rilassat u pożittiv waqt din l-ikla fejn il-familja toqgħod madwar il-mejda mingħajr ebda distrazzjoni tat-televixin, tar-radju jew tal- gazzetti. B'hekk l-membri tal-familja jitħajjru aktar jaqsmu l-ġrajjiet tal-ġurnata, jiddjalogaw bejniethom aħjar u t-tjubija tal- ġ ikla tkun apprezzata iżjed mill-familja jat kollha. Importanti li t-tfal jieklu mill-istess ikel tal-kbar, b'hekk tgħin lit-tfal żgħar jidraw jimxu ma' pjan ta' ikel bnin u bbilanċjatt L- eżempju tagħna l-ġenituri jgħin lil uliedna jiżviluppaw drawwiet tajba fl-ikel. L-isnacks għandhom jikkumplimentaw l-ikliet l-oħra li t-tfal jieklu matul il-ġurnata; għaldaqstant hu importanti li dak li jkun iżomm f'moħħu x'ikel qed jittiekel waqt l-ikliet meta jkun se joffri s-snacks. Snacks li huma tajbin għas-saħħa jgħinu fit- tnaqqis tal-ġuħ u jnaqqsu l-possibbilità li t-tfal jieklu ikel għoli fix-xaħam u fiz-zokkor. A u ME m Frotta eż. Banana, tuffieħ, għeneb, frawli m Ħaxix eż. Tadam żgħir, karrotti, karfus m Smoothie magħmul minn frott, ħalib xkumat jew parzjalment xkumat u voghurt Is-saħħa tas-snien u l-ħanek, huwa marbut ma' dieta bilanċjata u bnina minħabba li d- drawwiet ħżiena fl-ikel iżidu r-riskju tal-mard fil-ħalq. Konsum ta' spiss ta' ikel u xorb b'wisq zokkor iżid ir-riskju tat-tħassir tas- snien u din hija kundizzjoni komuni fit-tfal tal-iskola. Fil-fatt iz-zokkor huwa l-aktar raġuni komuni għalfejn jitħassru s-snien u dan jinsab f'ikel bħal: pasti, kejkijiet, gallettini, ħelu, soff drinks, tagħsir tal-frott, għasel u zokkor miżjud fir-riċetti. m Naqqas l-ikel u x-xorb li fihom wisq zokkor. m Ħajjar lil uliedek biex jieklu ikel li fih ħafna kalċju bħal prodotti tal-ħalib. Dawn jgħinhom biex ikollhom snienhom b'saħħithom m Biddel mis-soft drinks għall-ħalib u l-ilma meta tixrob bejn l-ikliet m Ħallat it-tagħsir tal-frott mal-ilma m Evita li tagħti lit-tfal ikel u xorb b'ħafna zokkor bejn l-ikliet (L-Għaqda Dinilja tas-Saħħa, 2006) Drawwiet tajbin marbuta mas-snien huma essenzjali fit-tfal. Bħala ġenitur trid tgħinhom iżommu iġjene orali tajba biex tevita t-tħassir tas-snien. Dan isir billi tgħinhom jaħslu snienhom regolarment b'foofhpaste bil-fuoride flimkien ma' dieta tajba; b'hekk iżommu snienhom u l-ħanek b'saħħithom. Kif tista' tagħmel meta jkollok tfal Il huma fitti fl-Ikel Xi tfal jistgħu jkunu diffiċli meta jiġu biex jieklu, iżda hu importanti li tkompli tħajjarhom li jieklu l-ikel mħejji jew offrut minnek. Tajjeb li dak li jkun iżomm f'moħħu li l-imġieba ta' tfal li huma fitti fl-ikel jista' jkun mezz kif jesprimu l-ansjetà tagħhom, jew biex jiġbdu l-attenzjoni, jew inkella sabiex idawwru sitwazzjoni għall-vantaġġ tagħhom. Biex tgħin tfal li huma fitti fl-ikel tista' tipprova: Toffri ikliet regolari fejn it-tfal huma bil-qegħda mal-mejda mingħajr ebda distrazzjonijiet Tipprepara ikliet sempliċi u tħajjar lil uliedek jinvolvu lilhom infushom fil-preparazzjoni tal-ikel Agħti l-ewwel dak l-ikel li taf li żgur it-tfal se jieklu Agħti kwantitajiet żgħar ta' ikel li qed tipprova tintroduċi u poġġihom separati fuq platt Evita li tirrabja Tisfurzax it-tfal biex jieklu. Neħħi l-ikel meta tkun żgura li mhux se jittiekel iżjed Toffrix ikel li hu għoli fiz-zokkor jew fix-xaħam bħala alternattiva jekk ma jieklux l-ikel li tajlhom m Evita li ġġagħlhom jinnervjaw billi tagħraf x'jista' jwassalhom biex jirrabjaw m Faħħarhom meta jieklu l-ikel li tkun tajthom m Ħalli lil uliedek jieklu ma' tfal oħra li m'humiex fitti fl-ikel (meta hu L-Attività Fiżika Huwa fatt magħruf li kull tip ta' eżerċizzju huwa ta' benefiċċju għas- saħħa. L- eżerċizzju fiżiku jtejjeb il-kwalità tas-saħħa u l-benesseri. L-attività fiżika regolari tgħin fl-oqsma hawnhekk imsemmija: m Kontroll tal-piż m Titjieb fil-prestazzjoni skolastika m Kontroll ta' imġieba riskjuża fit-tfal u ż-żgħażagħ bħall-abbuż ta' alkoħol, it-tipjip, l-użu ta' drogi u l-vjolenza m Żieda fis-self esteem u l-enerġija m Jonqos ir-riskju tal-mard tal-qalb, tad-dijabete, u ta' xi wħud mill- kansers Mm Jissaħħew l-għadam u l-muskoli. L-Għaqda Dinjija tas-Saħħa tirrakkomanda li t-tfal iridu jagħmlu mill-inqas siegħa kuljum ta' eżerċizzju. Din is-siegħa tista' ssir f'daqqa jew imqassma f'attivitajiet qosra matul il-ġumata. Dan jgħin lit-tfal biex jaħlu iktar enerġija kif ukoll li jtejbu l-kwalità tal-ħajja tagħhom. ikel Bnin għat-Tfal tal-Iskola Ftit eżempji ta' attivitajiet jinkludu: m Ċiċliżmu, ġiri, futbol, għawm, basketball u żfin m Ħajjar lill-uliedek jagħmlu xi tip ta' eżerċizzju wara l-ħin tal-iskola U fil-weekend. m Isuqu r-rota jew jimxu lejn xi destinazzjoni. m It-tlugħ tat-taraġ flok l-użu tal-'/if£ Ħeġġeġ lill-uliedek jieħdu sehem fl- eżerċizzju fiżiku minn issa għaliex dan iwassal għal stil ta' ħajja aħjar meta jikbrul Jekk taħseb li xi ħadd minn uliedek jista' jbati minn xi allerġija tal-ikel huwa importanti li tikkonsulta lit-tabib tal-familja, u nutritionist jew 'dietician' reġistrati għal għajnuna dwar l-ikel bnin. Il-kontroll tal-piż żejjed fit-tfal m Agħti lil uliedek varjetà ta' ikel bnin. Ħeġġiġhom jieklu biss meta jkunu bil-ġuħ u sakemm jixbgħu - evita li jieklu għal vizzju bħal quddiem it-televixin jew il-kompjuter. m Kul il-kolazzjon ta' fil-għodu ma' wliedek - ara li jkun fih xi ħobż jew ċerejali, frott, ħalib jew voghuri (li jkun baxx fix-xaħam saturat jew fiz-zokkor) m Offri snacks tajbin għas-saħħa (ara paġna 8: 'Snacks tajbin għas-saħħa') m Ħu ħsieb li uliedek ma jieklux wisq ikel li suppost jittiekel f'ammont żgħir u mhux ta' spiss bħal crisps, ħelu, ċikkulata jew soft drinks m Tħalliex lil uliedek iqattgħu aktar min siegħa jew sagħtejn jaraw it-televixin jew jużaw il-kompjuter bħala rikreazzjoni m Ipprattika xi eżerċizzju fiżiku u offri opportunitajiet lil uliedek sabiex jagħmlu l-eżerċizzju huma wkoll. Tajjeb li dak li jkun ivarja l-eżerċizzju sabiex tinżamm il-motivazzjoni għat-twettieq tal-eżerċizzju regolari m Ħajjar lil uliedek jixorbu biżżejjed ilma matul il-ġumatal m Jekk il-piż tat-tfal qed jinkwetak, ħu parir mingħand it-tabib tal-familja jew il-pediatrician. Ġak l m Ikel b'kontenut għoli ta' karboidrati bħal ħobż, ċerejali bla zokkor, għaġin, ross u patata għandhom jittieklu ma' kull ikla. Agħżliet ta' prodotti wholemeal jew wholegrain fejn possibli, huma ferm rakkomandati. m Ħeġġeġ u ħajjar lil uliedek biex jieklu mill-inqas 5 porzjonijiet kuljum ta' ħaxix u frott. Il-frott magħsur u l-frott niexef (meta ser jittiekel) għandhom jittieklu mal-ikliet biex tnaqqas ir-riskju tat-tħassir tas-snien. m Inkoraġġixxi l-konsum ta' ħalib xkumat, voghurt u ġobon b'anqas xaħam. Il-ħalib abjad huwa l-aħjar sors ta' kalċju. Il-voghurt naturali huwa aħjar minn voghurt bit-togħma miżjuda għaliex ma jkunx fih zokkor miżjud. m Il-konsum moderat ta' laħam, ħut, bajd u legumi għandu jkun imħeġġeġ. Meta toffri laħam abjad jew aħmar, qis li jkun dgħif. Il-lewż kollha huma meqjusa bħala parti minn dan il-grupp tal-ikel u mhumiex rakkomandati għat-tfal taħt l-età ta' 5 snin peress li jistgħu jifggħu fihom. Madankollu jistgħu jingħataw lil tfal ikbar minn 5 snin u li ma jbatux mill-allerġiji . Mm Agħtilil uliedek ikel b'kontenut baxx ta' xaħam, zokkor u melħ biex ikun evitat ir-riskju tal-piż żejjed u biex tħarsilhom saħħithom kif ukoll is- saħħa ta' snienhom. m Ħeġġeġ lil uliedek sabiex jieklu dieta bbilanċjata u varjata. It-tfal għandhom jieklu tlett ikliet kuljum u bejniethom jieħdu żewġ snacks nutrijenti. m Il-konsum tal-ilma huwa rrakkomandat ħafna. Xorb bħall-ilma miżjuda bit-togħma u xorb ieħor biz-zokkor miżjud għandhom ikunu evitati. m Xorb b'kontenut għoli ta' kaffeina bħal energv drinks m'humiex indikati għat-tfal. m Ħeġġeġ lit-tfal sabiex jagħmlu tal-inqas siegħa jew aktar ta' eżerċizzju kuljum. Il-ħin tal-attività fiżika jista' jitqassam matul il-ġurnata. il-0 B Direttorat għall-Promozzjoni tas-Saħħa u Prevenzjoni tal-Mard 5B, The Emporlum, Triq C. Da Brocidorif, Malda MSD 1421 Malta. ; Ministeru tas-Saħħa, l-Anzjani // u Kura fil-Komunità