Għekiesi Ngħaddi nixtri mingħandha biex inħares lejn l-għekiesi mqabbżin ta'subgħajha u fihom naqra ħrejjef li qatt ma ġew rakkontati. Tiġi fi żmien l-għajnbaqar bil-qfief mimlijin sax-xifer bil-frott kollu għabra, għadu kemm jinqata, xi ftit sħun bix-xemx. M'għandhiex bżonn ħafna spazju biex tbigħ il-prodott. Biżżejjed titħawwel f'dak il-metru fil-kantuniera f'tarf is-suq. Tpoġġi fuq banketta baxxa donnha biex ma tantx tagħti fil-għajn u b'hekk jidher aktar dak il-frott li tkun qatgħet ma' sbiħ il-jum. Ħdejn saqajha żżomm miżien qadim imma li għadu jaqdiha tajjeb. Wara kull kejla timsaħ il-keffa b'sarvetta mdennsa, biex il-frott li titfa' fiha jitqiegħed fin-nadif bħal tarbija li ħaduha biex tintiżen xi ġranet wara li ġiet f'did-dinja maħmuġa b'kull xorta ta' trab u ħmieġ. Il-mara tal-għajnbaqar ma tħalli lil ħadd imissilha l-frott. Tistaqsik jekk tridx kilo u tgħidlek li jekk tieħu tnejn iżżomlok ta' kilo u nofs. Bl-istess ton tħallik tagħżel bejn dak isfar u l-ieħor aħmar, jekk tridux wieqaf jew misjur. Imbagħad titfagħlek tnejn żejda f'borża tal-karti mkemmxa. Wiċċha ftit rajtu imma meta tgħollih biex tkellmek jidhru l-linji mħaffrin, u madwar għajnejha skuri l-ġilda kibret fi ċrieki ġo xulxin. Diffiċli taqta' kemm tgħodd snin. Nipprova niftakar kemm kienili ngħaddi minn hawn nixtri mingħandha. Ħwejjiġha ma jidhrux daqstantantiki. Ħwejjeġ tax- xogħol, flokk imtebba' u dublett twil tal-pnatar minn dawk il-friski. Saqajha jkunu moħbijin taħtu imma dirgħajha somor mikxufin nistħajjilhom friegħi tqal ta' siġra. 34 Leħen il-Malti Inħalli lil ħaddieħor jieħu qabli. Hawn nies dejjem mgħaġġlin. U jien inkun nista' nħares lejn subgħajha mgħaddmin bix-xogħol tar-raba; jew tal- ġnien minn fejn taqta' l-frott li taqbdu bil-galbu kollu, mingħajr ma tigirfu jew toborxu. Il-wiċċ tal-pala t'idha jservi biex tgħatti x-xemx tisreġ minn fuq wiċċha u kultant iddellel ftit il-qfief. Mhux ta' b'xejn il-ġilda ta'fuqhom tidher imnixxfa u miġbuda. Imbagħad nistenna l-waqt hekk kif iddawwarha ninnota l-ġilda t'idha minn ta F'widnejja jerġa' jibda jidwi d-daħq u l-inkejja jien u ħuti konna noħorġu fil-ġardina tan-nanna nanna kienet taqtagħlna l-frott u aħna npoġġuh jdejna kienu magħmulin apposta biex il-frotta m l-isbaħ għajnbaqar ta'ġos-siġra, l-aktartond mifqug għadu jinqata. Ma kellniex sabar naħsluh, 'dak m n-nanna, 'dak minnu għandu lega għabra. Imsħu ienx hemm għalfejn tgħidilna darbtejn. Erħilna n iwaħħal nieżel ma' geddumna u għonqna, iteb' Dik kienet tkun kemxejn qarsa imma 'kiene l-ħamra konna nħalluha għall-aħħar bħal deżertaħ i tilqa' idha biex titħallas; u ħħt,roża u ratba, bħal ta'tifla. 'dak iż-żmien ta'tfuliti meta naqtgħu l-għajnbaqar. In- il-barmil. Kienet tgħidilna li a titħassarx u tibqa' sabiħa. Waħda waħda konna nimlew il-barmil sax-xifer. Imbagħad kienet taqtagħlna ħbil-meraq biex aħna nikluh a fih xejn; kienet tgħidilna h ftit mal-flokk u kuluhi' Ma agħsruh f'ħalqna b'merqtu bgħalna ħwejjiġna. nidħqu b'xulxin aħna u nitkerrhu filwaqt li nigdmu l-qoxra tal-għajnbaqra ttagħmililna tajjeb'. Kontinkun irrid nibqa' ngawdi t-togħma sal-aħħar u l-għadma kont inħa liha ddur ġo ħalqi sakemm nibda nieħu gost bil-qrusa tagħha. 'Ara ma tiblagħhiex tafl' kienet twissini ta' spiss nannti. Imbagħad kienet tibda tirrakkonta l-istorja tat-tfal li kienu jibilgħu l-għadma tal-għajnbaqar u li ftit ftit bdiet tikber siġra ġo żaqqhom u t-tfal bdew jieħdu forma ta' zkuk sakemm ma sabuhomx iktar. 'Jgħidu li kienu saru siġar imħawlin fi ġnien kbir u li tant kienu jagħmlu frott li kienu tgħawġu bil-piż sakemm darba waħda f'riefnu qalilinqasmu u mietul'Kontnitkexkex hiu tirrakkontalna l-istorjaimma kont inkun irrid nerġa' nismagħha filwaqt li kont nibqa' nisfida bl-għadma għadha ddur ġo ħalqi. Kultant, jien u nilqa' l-frott li kienet tkun qed tnewwilli nibda nistħajjel għajnejn iħarsu lejja minn ġol-għekiesi taz-zkuk tas-siġar. Iz-zkuk jibdew jiġġebbdu 'l isfel lejja donnhom iridu joħduli l-frotta minn idi. Nistaqsi lili nnifsi jekk kinux idejn ta' tifla li belgħet l-għadma żmien ilu. Nagħti daqqa t'għajn bis-serqa iżda l-għajnejn kienu dlonk jingħalqu biex ma għadd 35 LXXXV.— 35 Kont inħosshom jifluni, jistennewni nibla' l-għadma biex nitħawwel ħdejhom. U filgħaxija, xħin kont inkun f'soddti kont nistħajjel it- tfal siġar jgħaqqdu l-friegħi ma' xulxin u jilagħbu dawra durella għad-dawl tal-qamar. Jien u ħuti ġieli lgħabna ta' siġar imħawlin fl-art jitbandlu mar-riħ. U min iċaqlaq sieq waħda minn mal-art kien ikun tellief. Oħti ż-żgħira kienet tegħja l-ewwel. Ħija jibda jinkiha u l-logħba tinbidel għal oħra ġdida. Ħafna drabi kont ngħidilhom biex nagħlqu għajnejna u naqtgħu x'insetti qed nisimgħu jduru magħna. Imbagħad kont niftaħhom baxx baxx u nilmaħ lil ħuti jagħmlu l-istess. Ma konniex nafdaw lil xulxin. Minn taħt l-għajn kont nilmaħ is-siġar jilagħbu l-logħba tagħna u kif niftħu għajnejna, tagħhom jagħlquhom mill-ewwel. Is-siġar tal-ġardina kienu drawna tassew. Kienu jostruna mill-qilla tax- xemx bil-weraq tagħhom. Fix-xitwa rari konna noħorġu hemm barra. Is-siġar tal-għajnbaqar kienu jorqdu. Hekk kienet qaltli darba waħda n-nanna meta staqsejtha għaliex is-siġar saru koroh u waqqgħu l-weraq meta beda l-ksieħ. Kont tħassartha lit-tifla siġra f'dak il-bard. U kont ngħoddhom ix-xhur sakemm jerġa' jasal is-sajf u nara s-siġar mimlijin b'weraq aħdar. Daż-żmien m'għadhomx ibeżżgħuna bl-għadma. Daż-żmien iwissuna biex naħslu l-frott għax fih il-kimiċi tal-bexx u nqaxxruh mill-qoxra. Meta kont għadni mmur fil-ġardina tan-nanna ma kellix għalfejn ngħodd kemm niekol frott. 'Kul ħa tikber, ara x'par wardiet ħomor għamiltl' kienet tgħidli. Imma daż-żmien ta' spiss tisma'li għandek tiekol bil-qies, li għandek tgħodd il-frott li tiekol matul il-ġurnata. Tliet frottiet huma biżżejjed, il-bqija jmurlek kollu zokkor. U kull ħames għajnbaqriet jagħmlu frotta … Illum il-ġardina tan-nanna nbiegħet mad-dar. Is-siġar tal-għajnbaqar mimlijin frott xjieħu, tgħawġu u mietu. Għal żmien twil ma doqtx għajnbaqar tajjeb daqs tal-ġardina, sakemm ġiet dil-mara bil-qfief mimlijin sax-xifer. Erġajt bdejt nistenna l-istaġun tal-għajnbaqar fuq ix-xwiek. Niġi kuljum għax l-istaġun tal-għajnbaqar huwa qasir. Ġimagħtejn kollox. Daqshekk konna ndumu naqtgħuh mis-siġar tal-ġardina. Wara ġimagħtejn il-mara tal-qfief ma tiġix iktar. Il-kantuniera fit-tarf tas-suq tibqa' merfugħa għaliha. Ma niklux kollu. Tistaqsini jekk irridx żewġ kili u nħallas ta' kilo u nofs. Ngħidilha li m'għandix min jiekol. Ma tissikkanix iżda titfagħli tnejn żejda fil-borża tal-karti mfawra. Meta nasal id-dar nieħu ftit u l-bqija nerfgħu fil-friġġ. Dak li nħalli 36 Leħen il-Malti barra jattira insetti muti. Niftakar fit-twissijiet u naħsel il-frott sew taħt l-ilma qabel inqaxxru u nieklu. Inħalli l-għadma ddur ġo ħalqi u nerġa' nieħu gost nitkexkex bl-istorja tat-tfal bis-siġra tikber ġo żaqqhom. L-għadma m'għadnix nieħu gost bil-qrusa tagħha u tmur fil-borża taż-żibel. Ħafna mill-frott ninsieh fil-friġġ. Jieħu għalih, jimtela bl-ilma, ma jibqax tajjeb u narmih. Nerġa' mmur l-għada biex nixtri mingħandha. Hi tkun qed tistennieni. Subgħajha jagħżluli l-frott donnhom ulied li ma tixtieqx titlaqhom. Iżda taf sewwa li ma tistax iżżommhom magħha. Jekk iżżommhom magħha jitħassru u jinfaqgħu. Iridu jagħmlu wisa' għal ulied oħra. Idejha jitwalu u l-vini mqabbżin nistħajjilhom għeruq qed ifittxu l-ilma ġol-blat. Kull sena naraha titgħawweġ aktar fuq il-banketta, nistennieha se tinqasam. Nistenna li nara l-pala t'idha tilqa' l-flus iżda għajnejha bqajt nevitahom. Naf li jkunu qed iħarsu lejja jien u nixtri l-frott. U fis-skiet inħossha tixtieqni nibla' l-għadma biex nitħawwel magħha fl-art f'ġardina mwarrba. għadd 35 LXXXV.— 37