- foroġenmen va el Mantilimen - Għarghu , .. tagħrif dwar strument mużikali miġbur mis-Surmast Rav Zammit… IT-TRUMBETTA hi strument tar-ram, li jipproduċi l-ħoss karatteristiku tiegħu permezz tal- vibrazzjoni tax-xuftejn tad-daqqaq mal-biċċa tal-ħalq. Taħt il-kategorija tat-'trumbetta' ma nsibux biss dak l-istrument li mdorrijin naraw fil-baned u l-orkestri. Kemm l-istrumenti li ġejjin mill-qrun tal-annimali, iżda anke dawk li b'xi mod għadhom tubu f'forma ta' ċilindru, u li huma magħmulin mill-injam, qasab tal-bamboo jew tipi ta' qasab ieħor. F'ħafna kulturi, wieħed isib ukoll trumbetti magħmulin minn arzell; strumenti li jintużaw għar- riti ta' dawn il-popli. It-trumbetti magħmulin mill-fidda u l-bronż imorru lura sa l-Eġittu tal-qedem; madwar it- tieni millenju qabel Kristu. Wieħed isib strumenti li jixbħu t-trumbetta anke f'ċiviltajiet antiki bħar-Rumani (it-tuba), il- Griegi (is-'salpinx') u l-Lhud tal-qedem (il- 'ħasosra'). Qrib l-1300 W.K., ġewwa l-Ewropa, insibu li t-trumbetta dritta u tawwalija, magħrufa bħala l-'buisine', bdiet tnaqqas mill-popolarità tagħha. Hi kienet mibdula ma' verżjoni iqsar tal-istrument, Madwar mitt sena wara, fl-1400, l-istrument ġie mdawwar għal forma ta' ittra S, u lejn l-1500 sar f'forma ta' ħolqa mtawla. It-trumbetta magħmula f'din il-forma minn ram jew fidda saret l-aktar strument użat fiċ- ċerimonji u l- ki orkestri. Dan baqa' jseħħ sa madwar is-sena 1800. It-toqba dejqa u forma ta' ċilindru kienet toħloq ton brillanti. Madankollu, in-noti kienu ristretti biss għas-serje armonika u għall- għoli tan-noti fundamentali tat-tubi ċ-ċilindri tal-istrument. L-imgħallmin li kienu jagħmlu l-istrumenti li jibnu trumbetta li tkun tista' ddoqq l-iskala kromatika kollha. Lejn l- 1820 numru ta' 'valves' kienu miżjuda mal- istrument. Meta xi ħadd kien jiftaħ waħda minn dawn il-'valves', iċ-ċilindri l-oħra kienu jkunu kkumnikati ma' xulxin, u b'hekk it-ton bażiku tal-istrument kien jonqos u jkun hemm skala armonika differenti. It-trumbetta moderna għandha tliet 'valves' u ċilindru kbir li għandu parti minnu f'forma konika. It-trumbetta standard għall- orkestra, magħmula f''B flat', għandha kapaċità ta' noti ta' madwar tliet ottavi, u tmur 'il fuq lejn 'F sharp' taħt is- €C7 tan-nofs. Mudelli magħmula f'D', Cu għoli ta' noti oħra jeżistu wkoll. Kollha huma intunati bħallikieku b'għoli ta' noti 'C' (b''C' miktuba biex tħoss bħal 'B flat' u 'B'flat trumpet'), biex b'hekk id- daqqaqa jkunu jistgħu jibdlu l- istrumenti mingħajr bżonn li jitgħallmu għandhom iżommu subgħajhom mill-ġdid. Hu u jingħata tagħrif dwar strumenti jew siltiet mużikali qatt m'afina nippretendu li qed nagħtu t-tagħrif kollu. Ma jistax ikun. Iżda l-għan hu: I) Li nganglu l-interess, hekk li dak li jkun jintebaħ x'meravilja hija: il-mużika (u dak li għandu x'jaqsam magħha); 2) biex joħroġ fid-dieher kemm hu xieraq li wieħed japprezza s-sbuħija tal- mużika, jismagħha fit-tul, jinteressa ruħu ħa jinżel iktar fil-fond fiha, u jekk jista' jkun, jistudjaha u jitgħallem strument.