Omm. ħelwa. ta' Ġest. 1782 - 2007 225 SENA MILL-KONSAGRAZZJONI TAL-KNISJA PARROKKJALI Bħal dax-xahar 225 sena ilu, eżattament fid-9 ta' Mejju 1782, il-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Tarxien iddedikata lill-Verġni Mbierka Marija Annunzjata kienet ikkonsagrata lil Alla mill-Isqof Fra Vincenzo Labini (18780-1807): Dak inhar il-Knisja Parrokkjali, minn sempliċiment dar tal- ġebel saret tassew id-dar ta' Alla, tempju konsagrat għall-qima tal-poplu lill-Mulej. DEHRA ĠDIDA Dak iż-żmien il-Knisja ta' Ħal Tarxien kienet għadha kemm ħadet dehra 'ġdida'. Fis-Seklu 18, meta l-Barokk f'Malta kien fl-aqwa tiegħu, sar ħafna tibdil strutturali:u tiżjin arkitettoniku fil- Knisja. Inbnew il-koppletti tal-ġnub u'lejn tmiem is-snin ħamsin tas-Sekluu 18 inbniet faċċata ġdida, sar tanbur ottagonali u koppla ġdia fuq il-presbiterju waqt li l- kor, il-kappelluni u t-tarf tal-korsija ġew absidjati. Ix-xogħol aktarx sar, fuq direzzjoni ta' Lorenzġ Gafa', l-arkitett li ddisinja l-Knisja Parrokkjali ta' San Lawrenz fil- -Birgu, dik ta' Santa Katerina ta' Lixandra fiż- Żejtun kif ukoll il- knisja Katidrali fl-Imdina. Wara x-xogħol strutturali u arkitettoniku li sar kien jonqos issa. biex il- l-Knisja, b'dehra ġdida u fuq kollox mgħammra b' kollox għall-qima lil Alla, tiġi konsagrata. It-talba biex iseħh dan tressġet quddiem il-Kurja Veskovili mill- l-Kappillan Dun Ġwann Psaila li serva ta' ragħaj tal- Parroċċa bejn l- 1769:u l-1799. j MILL- ARKIVJU TAL- KURJA ; ; Fil- -Kurja Arċiveskovili tinsab kitba tal- Kanċillier tal- Kurja: Francesca Decaro li jirrakkonta għall-fini ta' l- arkivji: dak. li ġara f'din id-data storika għall-Parroċċa tagħra: L-istoriku E.B. Vella, fil-ktieb Storja ta 'Ħal Tarxien U Raħal Ġdid 1932) għoġbu jislejġ dan l- estratt u traduċieh għall-Malti kif ġej: xi IL-ĦAMIS, 9 TA' MEJJU 1782, NHAR LAPSI L-Illustrissimu u Revetendissimu Fra Vincenzo Labini, Isqof ta' Malta u Kunsillier tas-Sultan, wara li kien mitlub mill-Wisq Reverendu Dun Ġwann Psaila, Kappillan tal-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Tarxien, mill-Kleru, kif ukoll min-nies ta' dan ir-raħal; ried jikkonsagra f'dan il-jum il- Knisja ta' din l-Parroċċa, Għaldaqstant fl-ewwel ta' dan ix-xhar ta' ' Mejju ġi ' mwaħħal l-editt tal- Konsagrazzjoni mal-bibien tal- Palazz ta' l- Isqof i fil-Belt Valletta u tal- l-Knisja Parrokkjali kollha tiġi konsagrata. Fit-18 ta' dan ix-xahar mar fl-imsemmija Knisja Parrokkjali mlibbes bl-ilbies pontifikali u miegħu kellu bħala assistenti l-Illustrissimu u Reverendissimi Kanonċi tal-Knisja tal-Katidral Dun Gaspare Garzia u Dun Vincenz Alfano J.U.D. Żar ir-relikwarju li kien tal-Qad- disin Martri Modest, Servatu, Massima u Bona u dawn ir-relikwi għalaqhom f'kapsula li kellba toqgħod fuq l-altar u ssiġillaha bis-siġill tiegħu. Imbagħad qiegħed ir-relikwi mqaddsa fuq l-is- pallejn tal-qassisin taħt baldakkin u b'purċissjoni, illi fiha mxew l-għaqdiet u l-konfraternitajiet tal-Parroċċa u l-Kleru tar-raħal, ħadhom fil-Knisja filjali ta' San Bert. Hemm, wara l-purċissjoni, il-qassisin tal-Knisja Parrokkjali ta' Bormla kantaw b'solennità kbira l-Matutin u l-Lawdi tal- Komun tal-Martri. Wara dan, imbagħad għamlu l-istess qassisin tal-Knisja Parrokkjali taż-Żejtun, ta' l-istess Ħal Tarxien u qassisin oħra li ġew għal din il-festa, fosthom il-Kapuċċini tal-Kunvent tal-Birgu. U bekk għaddew il-lejl kollu bil-bieb tal-Knsija magħluq. Festa Titulari Marija Annunzjata — Festa 2007 PO Omm ħelwa, ta' Ġest, Illum, imbagħad, il-jum magħżul, Ji taħbat il-festa ta' Lapsi, imsemmi IJlustrissimu u Rever- endissimu Sinjur mas-sebħ mar flimkien mar-Reverendissimu Kanonċi assistenti fil-Knisja ta' San Bert u mlibbes bil-ħwejjeġ pontifikali, wara t-talb u l-kant tas-Salmi u wara ċerimonja oħra skond il-Pontifikat Ruman, għamel madwar il-Knisja li kellha tiġi konsagrata d-dawriet, it-tberik b'inċensazzjonijiet u ċ-ċerimonji l-oħra bil-kant ta' l-Antifoni u tas-Salmi, l-Orazzjonijiet u tal- Prefaziji. Imbagħad ġarr bl-aktar solennità l-għadam tal-Qaddisin Martri li kien lest għal dik il-ħaġa u qiegħdu f'qabar li kien lest f'nofs il-mejda ta' l-irħam ta' l-altar maġġur tal-Knisja Parrokkjali. L-Isqof ikkonsagra dan l-altar u ddeikah lil Alla. Il-funzjoni kollha kienet immexxija miċ-Ċerimonier tal-Knisja tal-katidral Dun Ġużeppo Farrugia. Bħala jum ta' tifkira kull sean tal-Festa tad- Dedikazzjoni tal- Konsagrazzjoni magħ il- ħames Ħadd fuq l-Għid il-Kbir. DETTALJI L-Isqof Labini nċensa l-Kniġj a kollha: u l-ħitan tagħheri Dilek biż-żejt konsagrat it-tnax-il salib ta' l-irħam li jinsabu mal- pilastri: maġġuri tal-presbiterju li fuqhom tistrieħ il-koppla. ikkonsagra wkoll l-artal maġġur, li fil-faċċata tal-mensa tiegħu jinsab ieħor torid l pariġġ dawk tal-pilastri. L-Arkivju tal-Kurja Arċiveskovili jagħti dettalji mportanti ta' kif seħħet i iċ-ċerimonja u min ħa sehem fiha fosthom: il- IKapitlu Katidral.u l-Kleru Bormliż u Żejtiniu, apparti dak ta' Ħal Tarxien. Irridu niftakru' li f'dani iż-żmien il- l-Knisja Parrokkjali ta' Bormla kienet għadha mhux mgħollija għad-dinjità ta' Kolleġjata.waqt li ż- Żejtun kien għadu ma sarx Arċipretali. Barra minn hekk ta' min.wieħed jinnota li l-Kunvent tal-: kapuċċini. hu' dak dedikat lil Santa; Liberata li jinsab iħares fuq. il-Wied tal- Kalkara. Il- l-Knisja filjali ta'-San Bert kienet għadh 'kemm: fl- 1716 fuq: pjanta ta' Arkitett. il Giuseppe Bonnici li-ħ eż ukoll- il-pjanti tal- -Knisja Parrokkjali iwa dar tal- Kappillan ii kienet għadha. kemm i miet ġdida biswit il- Knisja ta' San men, quddiem. Il- Kusija ta' San Bert, mibnija a stil Barokk L-ARTAL MAĠĠUR f F'nofs il-presbiterju tal- Knsija Parrokkjali b' dehra arkitettonika ġdida ftit tas-snin qabel il-kon- sagrazzjoni tqiegħed f' postu artal maġġur ġdid magħmul mill- ġjirħam. L-artàl, wieħed mill-isbaħ fil-gżejjer Maltin, għandu' disinn Barokk u-nħadem: mill-ma ista Senglean Antonio Nikolas. Tbierek nhar -19:ta' Ottubru 1779. Il-flus għal dan l- artal ħariġhom benefattur kbir tal-Knisja ġjali, Dun n bara (1670- 1759), li a.MEWI ħalla du kollu f'forma ta' fon- dazzjoni msejħa 'Barbara b'risq il-Kiiisja Parrokkjali: B' rispett u tifkira mal-ġnub ta' l-artal, bis- wit il-mensa, il-marmista ddisinja l-arma tal-familja Barbara, Fuq l-artal maġġur tinsab ġirandola permanenti mill-isbaħ maħduma mill-irħam, b'żewġ kolonni salumanjati u b'dekorazzjoni barokka tad-deheb, parti mill-artal stess. Il-ġirandola tintuża fil-jiem tal-Kwaranturi Mqaddsa tal-Milied u fi żmien l-Ottava fuq l-Għid il-Kbir, meta tinfetaħ u fiha jitqiegħed is-S.S. Sagrament espost għall-qima tal-fidili. Il-Knsija Parrokkjali Tarxiniża hi waħda minn erba' knejjes f'Malta li għandhom ġirandola simili fuq l-artal maġġur. Ġirandoli simili jinsabu fuq l-artal maġġur fil- Knsija Parrokkjali ta' Santa Marija f'Ħal Għaxaq, fuq il-maġġur tal-Knisja Parrokkjali ta' San Filep t' Aġġira f'Ħaż-Żebbuġ u fil-Knisja tat-Tereżjani Skalzi f'Bormla. DEKORAZZJONI FUQ L-ARTAL MAĠĠUR F'nofs l-artal maġġur, taħt il-ġirandola, jinsab tabernaklu li jilqa' fih l-Ewkaristija Mqaddsa. Festa Titulari Marija Annunzjata - Festa 2007 IEM Omm ħelwa ta' Ġest Bil-ħsieb ta' artal maġġur konsagrat lil Alla u li fuqu ssir ċ-ċelebrazzjoni Ewkaristika, il-poplu ta' Ħal Tarxien ħa ħsieb li jżejnu bl-aħjar mod possibbli. Għaldaqstant fil-festa titulari wieħed jistà jammira l-gandlieri tal-prima u tas-sekonda maħduma minn iben ir-raħal Mariano Gerada. Jispikka sett ta' erba' figuri qaddisa, xogħol Vincenzo Dimech fl-1796, tnejn fuq kull ġenb tal- ġirandola bejn il-gandlieri: San Ġwann Evanġelista, San Pietru Appostlu, San Pawl Appostlu u San Mattew Evanġelista. Taħthom, imbagħad, mal-ġnub tat-tabernaklu erba' gastri tal-fidda bi fjuretti ta' ilwien ċari. Jispikka wkoll ventartal tal-fidda bil-panew ċentrali tiegħu, li jieħu l-parti l-kbira ta' l-opra, jirrafigura t-Tħabbira tal-Mulej lil Marija. Dan il-ventartal inħadem f'Milan fuq disinn ta' Emanuel Buhagiar fl-1953. Fuq l-artal, imbagħad, wieħed jista' jammira wkoll terħa ħamra tal-bellus irrakmata bid-deheb b'raffigurazzjoni ta' l-Ispirtu s-Santu. B'qima lejn l-Ewkaristija l-Knisja Parrokkjali hi mgħammra bi sfera tad-deheb li hi meqjusa bħala l-akbar waħda fid-daqs tagħha f'Malta. Hija għolja 84ċm u tieqaf fuq sieq poligonali b'bażi tonda ta' 27ċm dijametru. Din l-isfera, mogħnija b' għadd ta' ħaġar prezzjuż li ngħata mill-Barunessa Ubaldeska Van Pizzuta, inħadmet f'Malta minn Franġisk Assenza fl-1753: Tħallset mill-Kleru u l-poplu ta' Ħal Tarxien u ġiet tqum 675 Skudi u 2 Tari. Jixgħel quddiem it-tabernaklu lampier tal-fidda li kien lest sas-sena 1803 bi flus il-Fondazzjoni Barbaraaa. Dan inħadem minn Marju Schembri u għandu għoli ta' 88 ċmu ċirkumferenza ta' 196 ċm. Fuqu jidhru tliet medaljuni li juru t-Tħabbira, l-arma tal-familja Barbara u skrizzjonili tgħid 'Mill-Ġid ta' Dun Ġwann Barbara 1803'. Inħadem b'fidda li l-valur tagħha ammonta għal 2,000 Skud waqt li l-lampiet kollu ġie jiswa 3,509 Skud. Pariġġ tiegħu, l- istess bi tliet figuri. ta' puttini żgħar, żewġ lampieri oħra ftit iżgħar imdendlin fil-kappelluni. Fuq it- tabernaklu jitqiegħed l-ostensorju 'tal-festa' li jilqa' fih telikwa Marjana għad-devozzjoni tal- kongregazzjoni. Dan sar fuq inizjattiva u.minn but. Mons, Inazju Galea u rregalah lill- l-Knisja Parrokkjali fil- 1922. L-ostensorju għandu għamla ta' tempju b'seba' kolonni li jisseri li Marija hija (empju ta' 'l- jepjiti S- -Santu. mimlija bis-seba' doni jiegħu, tnissel f' ġufha hi wkoll tabernaklu ħaj: ta' Kristu l- -Feddej. Ejja. mela, waqt li' niftakru li l- Knisja hi fuq kollox id- dar ta' Alla, nieħdu l- eżempju l tax- Xbejba ta' Nazzaret. biex aħna wkoll i insiru fil- wesgħat ta 'inadwar it- tempju ta'Alla ia Salm 135, l-2 Borg V., Il-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Tarxien, Dar San Ġużepp, 1973 Cachia K., 'Marija Annunzjata - Tarxien' f'Il-Knejjes Parrokkjali ta' Malta u l-Festi Tagħhom, Vol. 3, Publika- zzjonijiet Indipendenza, 1994 DeBono J.G., 'L-Isfera u l-Lampier ta' l-Artal Maġġur f'Tarxien'— Ħarġa Speċjali tal-Festa 2003 (Fuljett Par- rokkjali) Parroċċa Tarxien, 2003 DeBono J.G., L-Istorja tal-Vara tal-Lunzjata ta' Ħal Tarxien, 1829-2004, Parroċċa Tarxien, 2004 Vella E.B. Storja ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid, Empire Pres, 1932 Festa Titulari Marija Annunzjata - Festa 2007