PATRI ĠUŻE' DELIA SJ. i bis-sunett tiegħu ''Lil Raħal Twelidi'— mimli nostalġija għar-raħal li ra fih l-ewwel dawl tal-ħajja, fejn qatta' l-isbaħ. żmien ta' tfulitu ma' l-egħżież tal-familja u ma' ħbiebu li kienu jimlewlu qalbu bil-ferħ u bil-hena. Lanqas ma jinsa jsellem lill-egħżież Siġġiwin li jinsabu jistrieħu fir-raqda tas-sliem: ' Ja Raħal ċkejken, fejn rajt l-ewwel darba Id-dawl tal-ħajja u ta' tfuliti ż-żmien Għadda minn fuqi donnu sħaba mħarrba, Safi bħal waħda tfewwaħ fil-widien, Meta fik naħseb u b'għajnejja mxarrba Bid-dmugħ tan-niket u mifluġ w għajjien, Inħares lura fuq din ħajti mġarrba Dejjem imħabbta bla ma taf serħien, Bħal f'ħolma mdieħba, jiċċaqalqu u ħajja, Nara għaddejjin quddiemi l-knisja, d-dar, U niesi u ħbiebi u waħda waħda l-ġrajja, Li kienu jferrħu dak iż-żmien li tar. U niftakar fl-egħżież f'art il-mejtin Taħt id-dell taċ-ċipress, f'rokna reqdin. Għalina s-Siġġiwin, il-Kobor tiegħek, Patri Delia, huwa wieħed sħiħ u qawwi li ebda żmien ma jtemmu: dak li seħħlek tingħaqad mal-Kumpanija ta' Ġesu, tinfatam mill-famil- ja, mill-qraba u l-ħbieb tiegħek, minn Raħal Twelidek, minn Malta, titlob, tistudja u taħ- dem bla heda, tinħeba fl-irkejjen imbiegħda tad-dinja — u tibqa' fl-istess ħin magħqud magħna, ħutek is-Siġġiwin kollha, Raħal Twe- lidek, il-Qaddis li ġennek bl-imħabba li kellek f'qalbek tbaqbaq għalih: il-Patrun tagħna San Nikola, u ma' l-inħawi sbieħ tar-raba, widien, għoljiet u knejjes żgħar ta' madwarna. Dan hu s-seħer li ħakmek, Patri Delia, sa mewtek fid- 29 ta' Settembru 1980, f'Dar Lovola, in-Nax- xar u li ma jintemm qatt fil-qabar fejn inti midfun fiċ-ċimiterju tan-Naxxar. Kull meta inti qbadt il-pinna biex tħalli l- imħabba ta' qalbek toħroġ tfawwar għal jum il-festa ta' San Nikola, kemm meta kienet is- sir fis-6 ta' Diċembru kif ukoll meta bdiet is- sir f'Ġunju, dejjem kienu joħorġu versi ta' ħlewwa u benna liema bħalha lejn (San Nikola, Raħal Twelidna u ħutek is-Siġġiwin, li għa- lik kienu dejjem ħaġa waħda miegħek u xejn qatt ma firidna minn xulxin. Kemm dan hu minnu jixhduh il-versi bla għadd tiegħek għall- egħżeż ħwejjeġ tagħna u l-qima u l-għożża kbira tagħna — xjuħ u żgħar — li kellna u għad għandna għalik u li rridu nħalluha b'wirt lil ta' warajna, b'ġieh lilek, u 'l dak kollu li kienet tgħożż qalbek fir-Raħal li fih twelidt. NOTA: Il-poeżija li Patri Delia ġa kiteb għall-Festa ta' San Nikola tas-sena li ġejja, tidher. kollha fil-ħarġa ta' Ġunju 1981. (Jaqbad minn paġna 8) drabi ta' maskra li taħbi r-realtà kerha ta' soċjetà materjalista, atea, lajċista, F'kumment li deher fir-Rivista CIVILTA CATTOLICA tal-5 ta' Novembru, 1977, għall- ittra, li l-Onor. Berlinguer, Segretarju tal-Par- tit Komunista Taljan, kiteb fis-7 ta' Ottubru, 1977, lil Mons. Betazzi, Isqof ta' Ivrea, naqraw li l-Istati Kommunisti kollha, ibda mill-iktar antiki sa l-iktar reċenti — b'eċċezzjoni ta' l- Albanija, li stqarret mill-ewwel li hija atea— kienu ddikjaraw ruħhom lajċi u saħansitra kollha daħħlu fil-Kostituzzjoni tagħhom ir- rispett għall-liberta reliġjuża. Fil-prattika, pero', f'ebda wieħed minn dawn l-Istati Kom- munisti ma tinsab tassew għal min jemmen il-libertaà reliġjuża. Din is-silta, meħuda minn din: ir-Rivista Kattolika awtorevoli, turina li l-fatti, u mhux il-kliem, jagħtu l-garanzija tal-verità, u sa- kemm. soċjetà lajka, fit-tifsir: korrett tal- kelma, iżżomm rapporti tajba ma' Alla billi tagħraf id-drittijiet tiegħu u tħares il-libertà tar-reliġjon, mhemm xejn x'tgħid kontra tagħ- ha. Iżda meta tiċħad jew twarrab lil Alla u trażżan jew tfixkel il-libertà tar-reliġjon, din is-soċjetà tinbidel f'soċjetà lajċista — soċjetà li ebda kattoliku ma jista' jaċċetta. Indaħħlu sewwa f'moħħna dan il-ħsieb fil- Festa ta' Kristu Re 1980 u ma ninsewh qatt.