Il-Qabża Poetika Kunfidenti ta' Henrv Holland Pinzellati ta' Natura Kritika dwar L-Artist tat-Trapiż Introduzzjoni Henrv Holland (t.1957) huwa wieħed mill-aktar awturi vibranti u inċiżivi li għandna. Il-ġabra ta' poeżiji L-Artist tat-Trapiż, ippubblikata fl-1996, tipproponi stil ġdid ta' kitba, tant li f'xi waqtiet donnha li l-lingwa informali tal-bar sabet ruħha fil-poeżija biex iġġeddidha. Adrian Grima jsostnili'Ix-xogħolli jimmarka l-bidu tal-mewġa l-ġdida fil-letteratura Maltija hija l-ġabra żgħira ta' poeżiji ta' Henrv Holland, aktarx mhux daqshekk magħrufa, L-Artist tat-Trapiż' (Grima, Maltese Literature — The New Writing). B'mod simplistiku, il-letteratura Maltija tinqasam f'żewġ epoki distinti: l-epoka ta'qabel l-Indipendenza, li kienet dominata mil-letteratura Romantika b'Dun Karm bħala l-esponent ewlieni, u l-epoka ta' wara l-Indipendenza, li rreaġixxiet għall-forom riġidi użati mill-epoka preċedenti u rreaġixxiet ukoll għall-idealizzazzjoni tan-nazzjon. Hemm ukoll din il-mewġa l-ġdida ta'awturi, b'numru sostanzjali minnhom nisa, li bdiet tagħmel ħoss fid-disgħinijiet u għadha tiffjorixxi, sew lokalment u anke internazzjonalment u qed tipproduċi letteratura rikka u kumplessa b'temi soċjali u anke b'influwenzi ta' kittieba Maltin li għexu barra. Naturalment, il-klassifikazzjoni hi biss mezz faċli kif aħna nispjegaw l-attività letterarja mgħoddija u preżenti u spiss ikun hemm ħafna ħoloq bejn kategorija u oħra. għadd 33 LXXXIII 119 Grima jsostni li f'din il-ġabra ta' Holland u anke f'poeżiji oħrajn tiegħu, il- qarrejja jsibu 'vuċi letterarja li wieħed ma jistax ipoġġiha qalb dik tal-awturi stabbiliti' (Grima, Maltese Literature — The New Writing). Hija ġabra innovattiva b'vuċi friska, b'lingwaġġ sinċier waqt li fl-istess ħin mhux tas-soltu. Holland sikwit jiskava l-memorja biex isawwar awtoritratt. Fil-fatt, jispikka l-użu rikorrenti tal-ewwel persuna. Wieħed mill-preġji tal-poeżija tiegħu hu li tgħid dak li hu, anke jekk forsi hu dak li ma nixtiqux jew ma rridux nisimgħu. Fiha hemm bniedem jikwi bl-intensità emottiva li jħoss il-ħtieġa profonda li jagħti forma artistika lit-tiġrib biex forsi jasal biex jifhem u jaċċetta lilu nnifsu u jissaffa fi vjaġġ katartiku waqt li jkompli jissaħħaħ. Oliver Friggieri jisħaq li 'Jekk il-letteratura hi mbiegħda mill-ħajja, hi aljenazzjoni li tissokta tkabbar il-problema tal-bniedem biex jifhem lilu nnifsu u d-dinja li ġie fiha' (Friggieri, L-Idea tal-Letteratura 6). Waħda minn dawn is-sitwazzjonijiet skomdili jesprimi Holland huma l-biża'mill-mhux magħruf, sikwit simbolizzat mid-dlam jew mis- silenzju. Xhieda ewlenija ta' dan hi 'Corrida' li tieqaf ħabta u sabta biċ-ċiklist li madankollu ma jaqtax qalbu u jibqa''jaqdef għal ġod-dlam' (Holland 1). Holland jiġi wiċċ imb wiċċ mal-eżistenza u minflok jaħrabha, ironikament, jissaħħaħ spiritwalmentu jsib il-kuraġġ biex jerfa'l-ankri ujkompli l-vjaġġ,anke meta ffaċċjat bir-realtà tal-mewt kif jidher f'Mentor'meta jpoġġi quddiemna l-protagonist li 'Ħassu ħażin kien tiela' t-taraġ' (2) u jikteb 'Ħtafnieh sew jien u xi tnejn oħra -/ Għadni nħoss it-tregħid tremend / Ta' laħmu jirvella u l-karba mrażżna' (2). Bħal f'ħafna mix-xogħlijiet tiegħu, jirnexxilu joħroġ is-senswalità tal-kliem billi anke jnissel kliem ġdid meta pereżempju jgħid 'U jbellahni kif kien kapaċi jerġa' jitteffel' (2) b'referenza għall-protagonist vulnerabbli, li bħal tifel, jiddependi minn ħaddieħor. Din is-saħħa interna tidher anke f''Infern' bil-poeta konxju li'se tasal, / is-sabta inevitabbli' iżda 'Wara kollox / kollox hu xejn'u hu xorta waħda jħoss il-bżonn li jkompli 'l-mixja għamja' (29). L-effett ewlieni li juri d-determinazzjoni tal-poeta jintlaħaq permezz tal-anadiplosi jiġifieri 'ir-ritorn, fil-bidu ta' vers jew ta' frażi, lejn kelma li tagħlaq il-vers jew il-frażi ta' qabel' (Friggieri, Dizzjunarju ta' Termini Letterarji 43) u l-paradoss 120 Leħen il-Malti jiġifieri 'stqarrija li minn barra tidher kontradittorja, waqt li għandha sens li jorbot flimkien liż-żewġ elementi opposti' (540). L-istess saħħa tispikka wkoll f'L-Alla tas-Snuker' meta jikteb 'U x'nagħmel Jien2 / Nibki Jien2 / Inċedilu le' frażi li l-poeta jużaha anke bħala ritornell (Holland 22). Lill-poeta, ir-realtà aħħarija tal-mewt la trażżan l-attitudni tiegħu u lanqas il-lingwaġġ li juża. Pereżempju, 'Kantiku (Lil David)'tiftaħ b'allużjoni impliċita għal The Collar' ta' George Herbert (1593-1633) li wkoll hija Iment li ħiereġ mill-vuċi ta' ruħ li qed tiġġieled kontra r-restrizzjonijiet li jxekkluha. Ma jistax isib sabar fi ħdan dawn ir-restrizzjonijiet li jikkaratterizzaw il-ħajja umana u għalhekk jiftaħ b'ġest drammatiku u anke b'sens ta' ftaħir u b'ton kollokjali għax lil dawn ir-restrizzjonijiet donnu rnexxielu, imqar għal ftit, jegħlibhom. Xbajt u ddejjaqti ffirmajt u tlaqt 'il barra — (Holland 24). F'din il-poeżija kontinwament juża l-kelma 'Glorja' biex jevoka dan is-sens ta' ħelsien. U Glorja lil David, Li llum ma marx skola, bħali, U waqt li nilgħab miegħu, xħin ifettillu, Iħares lejja u jinfexx jgħannaqni u jbusni, Hekk, għalxejn b'xejnli (Holland 25). Madankollu, hawn ifiġġ paradoss għax waqtli l-poeżija ta' Holland tipprovoka l-intellett, irid juri wkoll li m'għandux ikollna soluzzjoni għal dak kollu li jiġri u lanqas il-letteratura ma tinsab hemm biex toffri s-soluzzjonijiet. In-nuqqas ta' ideoloġija huwa preċiżament dak li jkisser ir-riġidità. Wara kollox 'Jekk il-ħajja hi dinamika u kuntrastuża, hekk hi, jew għandha tkun, il-letteratura' (Ebejer ix). Ħafna mill-personaġġi li jiffullaw dawn il-poeżiji huma proprju erwieħ għadd 33 LXXXIII 121 li sikwit għandhom kilba kbira biex jimlew il-vojt ta' qalbhom għalkemm, ironikament, donnhom li ma jsibu serħan imkien, lanqas f'Alla. Madankollu, ma jaqtgħux qalbhom u għax huma determinati, iħossuhom komdi 'bla dmugħ' (Holland 29). Waħda minn dawn l-erwieħ mitlufa, li ħadd ma jaf biha, hija dik tal-poeta Irlandiż fil-poeżija bl-istess isem. Dan 'Ma kienx, żgur, minn dawk il-famużi, tajbin' u daħal f'dan il-bar 'b'ħarstu kiebja' iżda l-poeta stess jirrikonoxxi t-talent ta' din ir-ruħ modesta u kważi jgħir għall-ħila poetika ta' dan ir-raġel meta jikteb 'Li kieku mhux għax xrobt kont naħlef / li fil-mera mtappna wiċċi ħdar' (18). Min-naħa l-oħra, il-kelma 'ħdar' jista' jkun ukoll li hi traduzzjoni letterali ta''green' jiġifieri 'mingħajr esperjenza: L-idea wara din l-espressjoni ġejja mill-fatt li meta frotta tkun għadha ħadra, ifisser li mhix misjura. Jista' jkun li l-poeta, minkejja li kien xorob u f'moħħu kellu 'tagħsida sħiħa; qed jagħraf kemm hu bla esperjenza u immatur meta mqabbel ma' dan il-poeta Irlandiż, anke għax iġġudikah mal-ewwel daqqa t'għajn (18). Din l-ambigwità fit-tifsir jissuġġeriha Holland stess bl-immaġni tal-'mera mtappna' li ma tirriproduċix dehra ċara u preċiża. Il-poeżija li tagħti t-titlu lil din il-ġabra tixhed eżattament il-missjoni ta' Holland, dik li bħall-artist tat-trapiż jixtieq li 'għal darba jtirf' (15). Jixtieq li (jlimraħ u (jlgħanni mal-erbat irjieħl (15). Jixtieq li jħaddem l-elastiċità tal- lingwa. Bħall-artist tat-trapiż, Holland hu dakli jirriskja u jiddubita qabel jieħu l-qabża finali. Minkejja li dawn il-poeżiji spiss jieħdu l-forma djarjistika ta'rakkontġewwieni u li biex tifhmu jrid ikollok il-privileġġ li tkun fuq ġewwa u anke ta' ġewwa, xorta għandhom dak l-element ta' universalità li jeħodhom lil hinn minn sempliċiment vrus konfessjonali ta' ħsus u ġrajjiet waqt li jibqgħu miftuħa għal għadd ta' interpretazzjonijiet. ''Maal-tal Maal-tal'' Fattur li jispikka ħafna fil-poeżija ta' Holland hu l-parodija u l-ironija bil-versi patrijottiċi tal-poeti tal-ġenerazzjonijiet preċedenti. Pereżempju, Deja Vu'tiftaħ b'allużjoni espliċita għal Jum ir-Rebħ'ta'Rużar Briffa. Briffa jeħodna f'Marzu tal- 1 Kwotazzjoni meħuda mill-poeżija 'Dċja Vu' (Holland, L-Artist tat-Trapiż 12). 122 Leħen il-Malti 1945 meta Malta lagħbet kontra Ingliż minflok l-Innu Malti. Hollan kontra l-Italja fis-6 ta' Diċembru b'xejn' (12). Holland jagħmel an l-Hajduk Split, klabb Jugo d ukoll jirreferi tal-1986 meta dakinha e referenza għall-qtil ta' slav, u ndaqq l-Innu i għall-partita li Malta lagħbet fil-Gudja l-lejl ta' qabel u jfakkar b'sarkażmu li fid-19 ta' Diċembru 1992 Malta kienet se terġa' tilgħab kontra l-Italja iżda dakinhar xorta reġgħet tilfet bl-iskor ta'tnejn b'wieħed favur l-Italja. dejjem kellna nbaxxu rasna għa ta' din il-poeżija jkompli jindika d F'Jum ir-Rebħa'mbagħad jirre waqttlijfakkarli'Aħna Maltini'ub'e fit-triq li m'għadhiex tagħna' (1 x-xenqa tal-poeta għall-għaqdan sfortunatament, għalkemm hu negattiv, hu rea irid jgħid l-qawwa ta' ħaddieħor f'l an. eri għall-firda ement ta'dispjaċirjgħid' 1). Ir-rima interna f'dan azzjonali waqt istiku għa i bħala poplu, aħna kull qasam bit-titlu il-politika dejjem ġabetfostna lum neżlin ħerqana il-vers tkompli turi litkompli tenfasizza xenarju,li l-aħħar. Mentali; il-poeta jikkritika l-ambjent Malti li hu mimli pretensjonijiet u li jekk tfittex li tkun int, tingħadd il-poeżija tant li sal-aħħar naqraw (16). Hawn naraw li Holland uża l-k bejn ix-xewqa tiegħu li jirrenjaw toħnoq kulma hu differenti. L-idea jaċċenna għa b'miġnun. Hekk ġralu li'Ċemplu ta' Mount Car orsiv bi skop;donnu biex -oriġinalità u żagħżugħ' li jistieden lil Gezzu, 'il-brimba għaalija' (il-ħrafa a ta' Alfred Buttigieg bl-istess isem jista' jwettaq il-ħolm tiegħu. Fi kliem Donata, 'Imsejknin ħ ; biex jivvjaġġa miegħu ' moħħ biex jiddubitaw. Għalhekk jibqgħu mwaħħlin ma irrassenjati li jtemmu ħajjithom f'xitwa qalila' (32). Gezzi b'għerf li seta'jgħollih mill-bqija ta'ħutu'(7)u bħal ħafnam fil-pinna ta' Holland 'ma kellux b'mod mill-aktar sinċier u b'ton biss iħabbat wiċċu magħhom l-individwu kreattiv u b'in dawkli kultant qed tħabbat wiċċha magħhom il-letterat ħajta fi Isienu' (9). Il-po ta' protesta tiġbor fiha Ġejjin għalih' jagħmel distinzjoni l-awtentiċità u r-realtà kiefra li ihawkoll Donata, 'il-mazzarell legorika għall-kbar bogħod ħalli jkun uti, m'għandhomx l-post fejn twieldu, u 'kien imsawwar ill-vuċijiet preżenti eżija 'Każ Mentali' l-problemi li mhux izjattiva iżda anke ura Maltija, anke fi żmienna, li ssib min jordomha jekk tkun se xxellef difirha mal-istatus quo. Jista' jkun ukoll li din hi waħda mir-raġunijiet għaliex dan il-ktieb stess, qatt ma ngħata l-attenzjoni li tixraqlu. għad Leħen oriġinali rrid insib. ank fqir, itemtem jew beżgħan. a rridx inżid mal-paroli mħaxxna Bil-meraq tas-sentimentaliżmu rħis Fuq patrija, reliġjon, lingwa (Ħaqq il-patrijal Ħaqq ir-reliġjonl Ħaqq il-lingwal); Kalandra Tal-medjokrità u l-moraliżmu faċli; Stupru Tal-verità mistura u l-ħsieb fittiex— Aħjar kontradittorju, belhan, imħawwad, illi oraklu minn fuq xi sedja mbewqa Bid-dud ifaqqas taħt il-verniċ tas-sofistrija (Ħaqq il-Gverni Ħaqq l-Oppożizzjonil Ħaqq il-psewdo- ntellettwali jippontifikaw fuq il-mezzi tal-komunikazzjonil) Espressjoni mneżżgħa mir-retorika tiegħi stess irrid: …). Holland hu dak l-awtur'ġenwin'li ma jiġġilidx kontra ċ-ċensura iżda kontra -irrilevanza, kontra dak li drajna u li għax drajnieh, iħallina indifferenti u jaqtgħalna l-għatx malajr. Holland hu d-differenti, ir-ribell persważ; 'Ir- Rinnegat'kif tixhed il-poeżija bl-istess isem, li jirrifjuta l-konvenzjonalità u għalhekk ikanta 'stunat' iżda jkollu jħallas prezz għal dan għax madwaru qed jisma''Sebgħa u sebgħin leħen f'kor wieħed tarraxi: /'Ġudal Ġakbinl Viljakki'' (31). Dawn il-versi huma mgħobbija bl-ironija għax fil-kuntest bibliku n-numru 77 ifisser perfezzjoni spiritwali, totalità jew kompletezza. Holland donnu jrid jistaqsi, min verament huwa l-ġenwin: hu, li'Fl-aħħar, ill-aħħar' (Holland 31) u minkejja n-nuqqasijiet preżenti fih qed jagħmel -almu tiegħu biex jibni relazzjoni ma' dan Alla jew l-oħrajn intolleranti li qed jiġġudikawh u jimbarrawh, sempliċiment għax differenti2 Imbagħad Pietru resaq lejh u qallu:'Mulej, xi kemm-il darba jrid jonqosni ħija biex jiena naħfirlu2 Sa seba' darbiet2''Ma ngħidlikx sa seba' darbiet wieġbu Ġesu, 'imma sa sebgħa u sebgħin darba' (Mt 18: 21-22). F'Is-Salvatur/ ippubblikata fi Ktieb għall-Ħruq minn Inizjamed fl-2005, Holland jitkellem dwar il-Perit Mintoff u l-mit tiegħu u l-famuża distinzjoni i min mhux magħna kontra tagħna waqtli jorbot il-politika partiġġjana mad- 24 Leħen il-Malti devozzjoni lejn is-santi ta' Kristu Redentur. Ziti ġibditni minn widinti. Imm'għala2 Temmgħatili santa tar-Redentur: 'Busul Dak is-Salvaturi' (46). Iz-zija tirrappreżenta l-istaġnar fil-fehmiet u toħnoq il-mistoqsija tat-tifel innoċenti li stagħġeb kif Mintoff m'għaddiex minn quddiem id-dar tagħhom. F'din il-poeżija titħaddem it-teknika tal-paronomasja; 'l-effett tal-għażla ta' kelma li għandha żewġ tifsiriet differenti teknika li hija aktar magħrufa bħala 'pun' jew 'logħob bil-kliem' (Friggieri, Dizzjunarju ta' Termini Letterarji 551). Il-kelma 'Salvatur' tirreferi kemm għall-Perit Mintoff li twieled proprju fil-festa tas-Salvatur, nhar is-6 t'Awwissu 1916, u li kellu dan il-laqam għax kien qed jaħdem għall-ħelsien ta' Malta u allura kien meqjus bħala l-eroj tagħha u s-Salvatur tan-nazzjon kif ukoll għal Kristu li skont it-tagħlim Nisrani huwa s-Salvatur tad-dinja. Hawn insibu referenza anke għall-karattru ta' Mimi mid-dramm L-Interdett taħt is-Sodda ta' Clare Azzopardi li wkoll qed tistenna s-Salvatur, iżda din id-darba qed tistenna lil dak divin warali f'ħajjitha appoġġjat lis-Salvatur uman u minħabba f'hekk spiċċat mingħajr ebda mezz ta' identifikazzjoni fuq qabarha. F'Sirena/ bħal f'ħafna mill-poeżiji tiegħu, Holland juża vokabolarju multidimensjonali jiġifieri vokabolarju mgħobbi bit-toqol tat-tifsir u għalhekk miftuħ għal interpretazzjonijiet differenti. Bi frak ta' influwenzi tematiċi minn 'Lil Malta tal-Lum u ta' Għada' ta' Dun Karm, Holland isostni: Fuq riġlejha godlin samma fir-raxx; B'id waħda l-libsa tross bejn kuxxtejha, Bl-oħra żżomm ħdejha 'l uliedha jilagħbu fil-baxx (9). Għandna immaġni kunfliġġenti ta' Malta: fuq naħa Malta 'Alla jberikha/ Malta onesta u moralment tajba li 'l-libsa tross bejn kuxxtejha' waqt li bl-id l-oħra 'żżomm ħdejha 'l uliedha jilagħbu fil-baxx' Il-frażi 'fil-baxx' tista' tinftiehem li Malta hi protettiva, qed tibża' għalihom għaliex il-baxx mhux perikoluż. Iżda għadd 33 LXXXIII 125 jinftiehem ukoll Malta hija statika, konformista, li 'żżomm' lil uliedha għax hija l-omm possessiva li tinsab komda tara lil uliedha jinħlew fil-ħmerijiet jew jaqgħu fil-vulgarità. Dan il-vokabolarju b'tifsiriet differenti li jinseġ il-poeżija f'armonija jwassal biex jinħolqu l-qarrejja impenjati; aspett imfittex ħafna mil-letteratura kontemporanja. Il-qarrejja jitħallew jaslu għall-konklużjonijiet waħidhom, l-interpretazzjoni tat-test miktub tkun soġġettiva u allura l-qari jsir esperjenza kreattiva għax it-test la hu fiss u lanqas magħluq (Micallef vili, xi). Il-Logħba Amoruża Suġġetti li għall-poeti tradizzjonali kienu forma ta' ħarba, bħall- imħabba, hawn ifissru wġigħ jew ma jagħtu l-ebda sodisfazzjon. Holland jiddefamiljarizza l-immaġni u jirrendihom oriġinali. F'Ċiċri' ir-relazzjoni mas-sess oppost ukoll twassal għad-dubju għax tirriduċi r-relazzjoni f'logħba li tħalli lil waħda mill-partijiet inċerti meta jsostni 'Sraqt tnejn fil-but-/ Noffrihomlo li qatt ma rnexxielu jla lejl fl-irkejjen ta' kama għada' (4). F'Gotika' għandna l-poeta ddispjaċut ħħam din ir-relazzjoni u issa hemm biss 'Friefet il- rtlu)'li hi'kripta, kiesħa, kiesħa silġi' (5). Għandna l-bniedem li jixtieq ireġġa' l-arloġġ lura ħalli jagħraf il-wiċċ 'sfukat' (5). Anke f''Il-Milied ta jitqalleb, imtaqqal mill realtà ta' azzjonitu (6) tan-nies'u jakkumpanj -Għażeb' il-ġuvni solitarju jgħaddi l-lejl tal-Milied -mistoqsija 'Żbaljajti' meta jiġi wiċċ imb wiċċ mar- . Huwa jinsab ''Il bogħod mill-għagħa u l-ħamba awh hemm biss 'il-konsenturi ta' mal-ħajt' (Holland F'Il-Lezzjoni tal-Letteratura' Holland ifakkar lill-mara reżistenti għall- avvanzi tiegħu fid-'du poeżija carpe diem jiġi mingħajr ma jaħseb wi d tal-qabar' (8) u għalhekk, b'allużjoni ċara għall- ieri poeżija li tħeġġeġ lil dak li jkun jgħix il-mument sq fuq il-futur ta' Andrew Marvell (1621-1687) To His Cov Mistress, iħeġġiġha biex ma tirrifjutahx għax skontu, l-imħabba biss tgħinu jgawdi kemm f'Forsi; Holland isostn 126 Leħen il-Malti emm iż-żmien qasir li għandu fuq din l-art. Li minkejja l-Mewt tħuf madwarek, il-qtigħ il-qalb jherrilek is-sinsla ta' dahrek, l-Imħabba kollox: 'Nothing more, nothing less … onlv Love: (Ktieb għall-Ħruq 45). F'Irdum; Holland jenfasizza kemm iż-żmien jaf ikun wieħed mill-akbar għedewwa tal-bniedem. F'din il-poeżija, b'allużjoni forsi remota għal' Żagħżugħ ta' Dejjem' ta' Dun Karm, jissaħħar bis-serenità fin-natura waqt li l-aktar li l-mewġ iħaxwex it-taħnina antika Ta' min qatt ma jixjieħ — Tgħirux għalih; jekk għandkom ruħ, Ħalluhl (13). Holland jippreżentalna l-bniedem inċert, kontradittorju u impulsiv, forsi kultant anke kapriċċuż kif jidher minn 'Il-Ġarra': ull meta l-ġarra bdiet timtela, a' kull xita nieżla qliel, darba fill; Jew nieżla rxiex, xahar sħiħ; Jew kull filgħodu, in-nida … ont fis-sakra mejjet. ssa l-ġarra tqila ġebel U l-ilma ċar iddardar Għandi l-għatx. Din il-poeżija hija mibnija fuq il-paradossi, il-kuntrasti jew l-opposti li ilhom jikkaratterizzaw il-bniedem sa mill-bidu tal-ħolqien għax meta l-poeta kellu l-ilma kollu għad-dispożizzjoni tiegħu, huwa ma kienx għatxan iżda kien imxebba: Mill-banda l-oħra, malli l-ilma tħammeġ, simbolu anke tal-ħajja li mhux dejjem tidħqilna, il-poeta kien għatxan, xewqan għall-ħajja. għadd 33 LXXXIII 127 Konklużjoni: Tentazzjoni Letterarja Holland ma jikkonfoffax mas-silenzju u l-kompromess iżda hu parti mill- uxjenza personali tiegħu u ta' ġensu u għalhekk dan il-ktieb jipprova jqanqal u jsaqsi. F'din il-ġabra, xejn mhu interpretat skont kriterji stabbiliti. Ħarsa lejn il-versi ħielsa u l-versi projettivi li jiddominaw dawn il-poeżiji hija biżżejjed biex wieħed jinduna b'dan. Barra minn hekk, Holland, l-awtur-kummentatur, jinqeda ħafna bin-nixxiegħa tal-kuxjenza fejn xejn mhu ovvju għax fil-mument iint taħseb li se taħfen ix-xogħol letterarju f'idejk, tinduna kemm kont żbaljat għax huwa proprju f'dak il-mument. li jseħħ dak li ma kontx qed tistenna. Għal xi qarrejja, l-esperimenti lingwistiċi u letterarji ta' Holland jafu jdarrsu jew jinħassu eċċessivi għaliex sikwit nippretendu li l-funzjoni tal-letteratura hija moralistika jew didattika u mhux kontestatorja jew interrogattiva. Għaliex 'ħajjitna, il-ġdid, id-differenti, dejjem iħassibna u jinkwetana. Holland stess hu konxju minn dan meta jistaqsi lili u lilek 'kif ma nħsadtx' (Holland 26). Fl-aħħar mill-aħħar, letteratura li ma tħassibniex b'dak li tgħid u bil-mod kif tgħidu, x'rilevanza u x'valur għandha2 Naturalment, ma jfissirx li dak kollu li hu ġdid u rivoluzzjonarju huwa tajjeb. Ifisser li letteratura tajba trid tfittex dak i hu ġdid billi tkun hi. Għal Holland m'hemmx definizzjoni fissa tal-lingwa etterarja Maltija imma hemm bosta possibbiltajiet li hu jesplora u li faċilment iġibu rivoluzzjoni fis-suġġett stabbilit. Huma poeżiji li jiġbdu l-attenzjoni tagħna lejn il-lingwa, lejn is-sbuħija tal-kliem relazzjonijiet sorprendenti u lejn ħsejjes li jdoqqu għal widnejna. Din hija letteratura li tattira u dan ifakkarna f'dak li jgħid iċ-Ċilen Luis Sepulveda (t.1949) li'Ma tista'tagħmel xejn fil-letteratura jekk ma titlaqx mill- premessa fundamentali li tikteb biex tisseduċi lill-qarrejja' (36). F'dan is-sens pożittiv, tisseduċi tfisser li twaqqagħna għat-tentazzjoni li tipprovoka l-ħsieb, i tistaqsi 'GĦALIEX2' u tkompli tisħaq fuq 'dil-mistoqsija li titlajja / Sakemm għaddejja l-ġrajja' (19). 128 Leħen il-Malti Gezzu. Malta: Klabb Kotba Maltin, 2010. 'It-Turġien tal-Poeżija'. Turġien. L-Idea tal-Letteratura. Dizzjunarju ta' Termini Letterarji. Ktieb għall-Ħruq. Malta: Inizjamed, 2005. L-Artist tat-Trapiż. Micallef, Bernard. 's-Sensibilità Femminili bħala Djalogu mal-leħor'. Iżda Mhux Biss. Malta: Printwell, 1999. vii-xxxvii. Malta: Għaqda Biblika Maltija, 1996. għadd 33 LXXXIII 129