Kif sar l-Innu Malti Tagħrif minn Dun KARm IENET, jekk niftakar sewwa, is-sena 1927, għodwa waħda ġie fuqi d-Direttur ta' l-Iskejjel Elementari tal-Gvern, Dr. A.V. Laferla LL.D., ħareġ mill-but karta bi ftit noti tal-mużika, qegħdili quddiemi: ''Mons, hawn dil-biċċa mużika tal-Prof, R. sammut (M.D.), tahieli hu ftit tal-ġranet ilu u talabni biex kieku ma' dan il-motiv li deherlu ħelu ħafna nara kif insib lil min isieħeb xi kliem bil-Malti li jkun jista' jitkanta mit-tfal ta' l-Iskejjel tal-Gvern. ' ''Jiena' ', issokta jgħid, ''ħadt il-karta minn idu u għedtlu li naqdiħ mill-aħjar li nista'. ''Fl-istess ħin', kompla jgħidli, 'ħsiebi ġċra fuqek, u għidt: 'Din il-biċċa ħadd ma jista' jaqdini aktar minn Dun Karsa'; u issa, arani hawn biex infissirlek ix-xewqa tiegħi. Lil Dr. Laferla jiena ma xtaqtx ingħidlu ''le'', u weġibtu: UNara daqsxejn ix-xejra tal-mużika, u kif jidhirli l-aħjar li nagħmel. i Kif dħalt fl-appartament tiegħi fi Triq l-Ifran, il-Belt, mort , fuq il-pjanu, daqqejt mill-aħjar li stajt dak il-mottiv, li għad ma kellux akkumpanjament, fittixt inlaqqa' mar-ritmu tal-mużika r-ritmu tal-vers Malti. Rajt li' ebda vers ma kien qed jaqbel, jew għall-anqas jersaq ma' dak il-mottiv, ħlief il-vers tal-ħdax ('endekasillabu') u billi l-motiv kien qasir, ma kenux jidħlu, fil- medda tiegħu kollba, ħlief tlieta minn dawn il-versi. U jiena għidt: Bi tliet versi x'nista' nagħmeld1 Imma ħsibt ftit u għad- diet bħal berqa minn moħħi l-lemħa ta' l-Innu Nazzjonali, fis- sura ta' talba 'l Alla għal Malta, Għarrixt fiż-żmien li fih konna ninsabu u billi dik il-ħalita kien hawn ftit ta' antagoniżmu pulitku jiena fittixt li nressaq u ngħaqqad lil kulħadd f'rabta ta' mħabba reliġjuża u patrijottika. Tennejt il-motiv u ħarġu dawk is-sitt versi li l-lum' bosta mill- Maltin fil-Gżejjer tagħna u barra jafu bl-amment. Dr. Laferla tgħaxxaq bil-ħsieb ta' l-Innu Malti, u bil-versi li jiena sawwartlu u t-tagħlim tal-versi fuq il-mużika lit-tfal ta' l-Iskejjel tal-Belt hu beda b'ħeġġa kbira, u fil-festa tat-8 ta' Settembru, 1928, instema' l-ewwel darba wara t-taħdita fuq l-Assedju l-Kbir u r-rebħa tal-Maltin li ssir f'dik il-ġurnata. Għal xi snin dak l-Innu baqa' jinstema' biss mit-tfal ta' l-Iskejjel fil-festa tar-rebħa. Imma darba. fettilli: nidħol fil- 15 Każin King's Own, tal-Belt, sibt lis-Sur Vincent Ciappara, is- Surmast tal-Banda ''King's Own'' u għedtlu: ''Surmast, inti taf li hemm dak id-daqsxejn ta' Innu Malti li jkantaw it-tfal ta' l-Iskejjel fit-8 ta' Settembru, erba' noti ħelwin tassew tal-Prof. Robert Sammut M.D. Issa kieku inti tistrumertah għall-banda biex ikun jista' jindaqq fil-Pjazza għal xi okkażjoni bħal din ma tkunx ħaġa sabieħa Il-ħsieb għoġbu lis-Surmast…; wegħedni li jagħmel hekk, u hekk sar. Fis-sena 1936, l-Innu ndaqq l-ewwel darba mill- Banda ''King's Own' fil-Festa Nazzjonali tat-8 ta' Settembru. Warajha daqqitu l-Banda San Mikiel, ta' Ħaż-Żabbar, fil-festa tal-Madonna, tal-Grazzja. Imbagħad il-Banda tal-Ist K.O.M.R., il-Baned Militari u baned oħra, u bil-ftit il-ftit l-Innu ħa xejra popolari ġmielha, Fil-19838, Miss Mav Butcher għamlet ta' dan l-Innu traduz- zjoni tajba ħafna bl-Ingliż li dehret flimkien ma' l-oriġinal Malti, l-ewwel fit-''Times of Malta', imbagħad fl-edizzjoni sa- bieħa ta' l-Innu pubblikata f'Lixandra, ta' l-Eġittu, mill-Għaq- da Maltija ta' hemmhekk li qiegħda tħabrek kemm tiflaħ għat- tixrid tal-qari Malti. Dan l-aħħar il-Gvern iddikjarah uffiċjalment bħala l-'Tnnu Malti', bid-dmir li kull banda ġo Malta li ddoqq programm fil- pubbliku għandha ddoqq ma' l-Innu ''God Save'', l-Innu Malti. Din hija l-istorja ta' l-Innu Malti. IL-KURĊIFISS TAL-GĦOLJA Kien waħdu fuq il-għolja U minsi minn kulħadd, l Bil-qalb maqsuma għall-bniedem… U ħajr ma raddlu ħadd. Niżżluh minn hemm; u qalu '' Għalfejn dak il-Mislub 1 — Serrpet is-saħta f'daqqa, U l-għera ġewwa l-qlub.