Xi kliem li ahna writna minn missirijietna, kif ukoll xi drawwiet, juru r-rabta ma twemmimna, Nghidu ahna, meta wiehed jitla fuq il-karrozza tal-linja jew vetturà ohra, tarah irodd is- salib, haga li ghadna nqisuha bhala talba jew rahan, biex dak li jkun jehles minn xi disgrazzja, billi ta' spiss nisimghu bihom fis-sewqan, Ghalhekk ukoll fil-karrozzi gie li naraw xi xbiha ta' xi qaddis favorit jew protettur taż-sewwieq, Naraw ukoll li meta xi hadd jghaddi minn quddiem nicca ta' qaddis iehor fit- triq, isellem bil-kappell jew jaqla l-berritta, waqt li n-nisa aktarx iharsu lejn in-nicca u jghidu xi talba F'qalbhom, Is-soltu, l-ommijiet jghallmu lill-uliedhom zghar billi jsellmu x-xbihat tal- qaddisin u jghidulhom ''Bus il-Bambin', u dlonk tara t'tfal ibusu b'idejhom stess u juru xxbiha, Ghat-tfal, il-kelma 'Bambin' tista' tfisser Alla, izda wkoll kwalunkwe qaddis iehor li jidher fix-xbiha., . Fost drawwiet ohrajn, hemm min jaqfel il-bieb ta' barra u waqġ li jaghmel hekk, jaghmel is-sinjal tas-salib bil-muftieh fuw l-istess bieb biex all jhares id-dar minn kull deni, Drawwa ohra li tixbahha hija dik ta' xbiha mqaddsa mwahhla qrib il-bieb ta' barra tad-dar; din dahlet fostan f'dan is-seklu stess, izda fis-seklu ta' qabel kienet dahlet id-devozzjoni li fuq il-faccata tad-dar kienu jsiru nicec tal-qaddisin, xi drabi bil-fanal jixghek quddiemhom. Id-drawwa ta' dawl jixghel u xi vazett bil-fjuri quddiem ix-xbiha fuq xi xkaffa fid-djar jew hwienet, quddiem il-Madonna jew qaddis iehorm hija antika hafna u ghantia nsibuha lium ukoll, Ir-radd tas-Salib isir qabel kull haga; malli nqumu filghodu u qabel norqdu filghaxija, qabel ix-xoghol bhala talba biex ma nis- baljawx fix-xoghol taghna, u n-negozjant irodd is-salib meta jaghmel l-ewwel bejgh ta' kuljum, u f'qalbu jghid 'WAlla jibghatilna tajba llum, Il-mara tad-dar taghmel is-sinjaż tas-salib fuq il- borma qabel tibda ssajjar biex Alla jkattar l-ikel u jservi ghall- familja kollha, Il-furnar tarah irodd is-salib fuq il-lenbi ta' l-ghagina biex din toghl u titkattar, u mbaghad meta jigi biex jahbez ixoqq is-sinjal tas-salib fuq kull hobza, forsi tifltira ta' meta Gesu tema' ghaxartelef ruh b'hames hobziet biss, Il-hobz huwa meqjus bhala l-'Grazzja T'Alla' u ghalhekk meta xi darba kienet tinsab. xi bicca hobz mormija fit-triq, kont tara. lill xi hadd jigbor din il-loqma mill-art biex ma tintirfisx taht is-saqajn; dejjem konna naraw rispett kbir lejn il-hobz, bhala sinjal tal-Prividenza t'Alla, Gesu' stess dahhal il-hobz fl-akbar talba tal-Missierna, Tħobzha ta' kuljum ghatina 1lum,..'' u ghalhekk ukoll isir ir-radd tas-salib qabel l-ikel, Xi kolk jew il-mara tad-dar, ma kienux jghidu ''sejjer insajjar il-brodu,.,'' izda 'isejjer inrodd il-brodu'l jigifieri li ser iroddu s-salib fuq il-brodu jew ikel iehor, kif ukoll kienu jghidu 'lser inrodd il-borma, Is-salib dahal ukoll fit-tizjin ta' l-ilbies, l-aktar fil-gizir- ana tad-deheb fuq in-nisa u l-irgiel, izda xi rgiel dahhlu wkoll id- drawwa tat-titqib bill-labar (-tattoo) biex ipingu xbihat tas-salib fuq sidirhom jew dirghihom, Il-kavallieri ta' San.Gwann dejjem kienu juri is-Salib fuq l-ilbies u l-medalji taghhom, . Ghandna proverbju li jghid ''Min m'ghandux salib, ghandu domna,,'' fi kliem iehor, li Alla skond il-muntanja jaghti s-silgse Izda is-sens religjuz fostna jidher l-aktar fi kliemnaskond ic-cirkostanzi li fihom imkunu ninsabu, bhal meta nisimghu li miet xi hadd, u nisimghu kulhadd kelma wahda, '' Alla jahfirlu't jew Tlla jaghtih il-genna'; jekk dwar marid, jaghbuawguri bhal Alla jaghtih dak li ghandu bzonntt; jekk isir terremot, nisimghu min jghid WAlla jharisna mit-terremoti'; Jekk ikun hemm marda tittiehed, ĦAlla jehlisnat, u espressjonijiet ohra f'kull okkazjoni li tista' timma- gina, bhal 'il-mewt u s9xita Alla jaf meta'', 'Alla jaf bina'l, WAllaharss nixxarrab ghax m'ghandix libs'ohra',''Alla jipprovdi, ''Flhajja t'Alla' Izda hemm min hu hazin, u jdahhal l-Alla fejn ma jixraqsz, fost ohrajn nisimghu min jghid 'F'hajja t'Alla miet zoptu Guzeli Jissemma' wkoll Aila biex nuru l-kobor ta' xi haga bhal 'iIt-tela' t'Alla u Ommu' triq mieqfa qrib in-Naxxar, Nuzaw l-ewpressjoni TGesu' Marija'' meta niehdu qata' jew naraw xi haga kerhd, jew mibzghu minn xi hag'ohra, Gie li jghidu: 'Il-Madonna kemm hija kbira l- koppla tal-Mostal'f jew ''Santa Marija, kemm ghandu Isienu twilf' Mla jidhol ukoll f'espressjonijiet ohra: VB'TAlla ma jidhaq Hadd, ĦAlla kbir wisq, hadd ma jista' jifhmu sewwa'', 'Kullma għamel Mla kollu sewwa'l, Dak li jrid Alla hadd ma jhassru', ''Il-bniedem jipproponi u Alla jiddisponit, tAlla jahseb f'kulhadd', WAlla jmexxi kollox'', 'tBil-ghajnuna t'Alla nasal fejn irmid', TJekk Alla jrid… (jew '''Kalla jrid'ħ), 'Inhalli kollox f'idejn Allat, 'Alla mieghil', WAlla jhallas lilħulhaddit, WAlla jbiereki'', ĦAlla jharisna minn: kull ghajnijtf u bosta espressjonijiet ohrajn ghall-kull okkazjoni ohra li tistghu timmaginaw fejn il-Malitiin idahhlu isem Alla, Qabel kellna hafna tallaba jdurti mat-toroq tal l-ibliet u l- irhula ihabbtu l-bibien tan-nies u jitolbu 'Karital'l WKarital ghall- erwieh sinjuri'i Kienhemm min ihallihom ihabbtu U ma jiftahx il- bieb, u kienhemmmin jiftah u jghidilhom 'Alla mieghekii', jigifieri ĦMa nistghax ngħinek. L-ghajnuna, meta kienet tinghata kienet aktarx tkun xi loqma hobz li ttallab kien jixhet fic-curniena, izda t-tallab aktarx kien jistenna xi haga tal-flus zghira, imqar habba, l-isghar munita li kellna sa xi sittin sena ilu, It-tallab tghidx kemm kien idum jirringrazzja lill-min jghinu, Darba li ma ninsa qatt, tallab gie jhabbat biet ta' sinjura habiba tal-familja taghna, u din taghtàħ sola(-c l, millezmii), meta haddiehor aktarx kien jaghti xi habba jew sitt habbiet; dan it-tallab qalilha '' Grazzi hafna, hafna sinjura, Alla jzommok qawwija u shiha' ma keinetx kelm:. ghax din is-sinjura hatfitlu s-sold min idu waqt li qaltlu: ''Isam barso'' (lill-foqra xjux kienu jsejhulhom barba jew barb)'titlob l-Alla jzommni shiha, izda mhux qawwija wkolli Ma nistghax nimxi bil- hxuna u l-qawwa li ghandi fuqhi; ara issa ser naghtik zewg soldi jekk titlob l-Alla kif ghedtlekill Dionk newlitlu zewg soldi, u lIbmsejken tallab baqa' jhares lejha, radd is-salib, u qalilha: WGhall-emwitġh, sinjura, Alla jzommok shiha u sħiha u f'sahtekifii U hekk ikun, ghax Alla jisma t-talb tal-fqar…