Leħen is-Sewwa', — Is-Sibt, 4 ta' Erba' miit sena ilu kien qed jintgħa el għal għerf, għat-tieba u għall-ħila tiegħu Kanonku tal-Katidral ta' Malta, bl-isem ta' Mons. Leonardu Abela, Dan. il-prelat kbir. Marti ġa tħaddtu fuqhu l-'Malta Letteraria' fis-sena 1938 u tLeħen il-Malti' fl-1953. Rajt, għalhekk, li: tkun 'ħaġa xierqa li i ġurnal kat- io'ku Malti 'Leħen is-Sew- wa' iġib xi ħaġa dwaru, u ddeċidejt li nikteb-dan l- artikolett. Mons. Ahela deher qud- diem il-Viżitatur Appostoli- ku fid-19 ta' Frar 15775. Id- dikjara kemm kellu benefiċ- ċi u lobbligi tagħhom, fost- hom dak ta' Sant' Agata fl- Imdina u tal-kappella ta' S. Marija, li tagħhom kien ir- Rettur. Mid- dikjarazzjoni jidher li f'dik issena kien għadu jistudja, avolja kien ġa maħtur Kanoniku tal- Kattidral fil-15 ta' Settem- bru 1560. JAQBAD-KARRIERA EKKLESJASTIKA GHOLJA Mons. Leonardu Abela tweled l-Imdina fis-sena .1541..u. għamel. L-istudji tie- għu f'Maita. Iżjed 'l qud- diem kiseb id-dottorat fil- Liġijiet Kanonka u Civii, u ġie maħtur Kanonku tal- Kattidral ta' Malta. L-Isqof Martinu Rovas xeħet għajnejh fuqu u għaż- fu bħala Vigarju Generali tad-Djoċesi u meta dak l-Is- got miet, fs-sena 1577, Papa Gregorju XIII innomi- nah Vigarju Kapitolari sa' ż-għażla ta' l-Isqof ta' warajh, li kien Mons, Tum- mas Gargallo. Imma Mons. Abela, għall- għerf, it-tieba u l-ħila tie- għu, kienet tixraqlu kar- riera. aktar għolja minn dawk li semmejna. mar Ruma U hemmhekk il- Papa Gregorju ssokta jagħrfu aħjar u mill-qrib u, għal merti tiegħu, innomi- nah Isqof ta' S'donja fl-Asja Sena wara fl-1583 bagħtu bħala Nunzju Ap- posto'iku fil-Lvant, fejn kienet reġgħet xegħiet l- erezija ta' Nestorju, l: fi Kristu kien hemm zewġ Persuni, waħda Divina u l- oħra umana. KIEN JAF L-ILSNA ORJENTALI L-Isqof Abela kien ak. kwista tajjeb l-ilsna orjen- tali, b'mod speċjali l-Għarbi u l-Ka'dajk. Għalhekk, hu. wa seta' jaqdi aħjar. il- missjoni tiegħu. Huwa żar Aleppo, ċentru ndustrijali fis-Sirja ta' Fuq, il-Mesopo- tamja (illum l-Iraq) u l- Eġittu. Matul din il-missjoni rnexxielu jagħmel ħafna ġid. Meta wettaq il-missjoni tiegħu, Mons. Abela telaq għal Ruma biex jagħti rel- azzjoni tal-missjoni lill- Papa. Bħala bniedem li jħobb lil pajjiżu, f'dak il- vjaġġ xtaq jara lil Malta u lin-nies ta' pajjiżu, u għal- hekk hu għadda u waqaf hawn xahrejn, bħala l-mis- tieden tal-Grammastru Ver. dala, 1, stiednu biex jekol miegħu u kien jisilfu l kar- rozza. Il-Maltin, ma hemmx bżonn… ngħidah, b'entuzjazmu l-aktar kbir u wrewh r'spstt l-aktar kbir matul il-waqla tiegħu fost- hom. Wars xahrejn, Mons. Abeia telaq għal Ruma U ltaqa' mai Papa, mhux Gre- gorju XIII li miet il-inter. vall (1585), iżda ma' Papa Sistu V. Qatt smajtu x'jgħidu fuqu t-Taljani dan il-Papa' Jgħidu: 'Papa Sisto non la perdono' neppure a Cris- to'. — (IlPapa Sistu ma ħafirhiex l-anqas 'l Kristu). Ha ngħidilkom għaliex, Fiż- żmien li kien Papa, waħda mara riedet tagħmel xi kemxa flus bis-saħħa ta' Kurċifiss, Daħħlet fih spon- ża mxarrba, taqqbitlu għal- nejh u għamliet li b'xi mod, meta redet, setgħet tagħf:s lisponża u l-ilma kien ioħ- roġ minn ċifiss, Dix il-mara kienet tgħd lin-nies Ji dawk kienu dem. għat ta' Kristu. U nnies jgħajtu: 'Miraklu, m'raklu'. Il-Papa sema' bil-biċċa, bagħat għal dik il-mara u silaqgħuh.. għajnejn il-KuT- sq qalilha tieħu magħha l-Kur- ċiiiss 'mirako:uż'. D.k mar- ret kollha ferħana għand il- Papa, mingħaliha li se tid- ħak żih ukoji. 'fehem. x'kienet il-manuvra, Qabad il-Kurċifiss f'idejh taparsi biex ibusu u xeħtu b'saħħa kbra fl-art. Il-povru Kristu sar frak u minn żaqqu ħarġet. l- isponża mxarrba. .wa dak inhar, biex quddiem il- l-Papa Kristu gi Kristu jibki aktar. Bażi.kz aktarl L-ingann ġie mikxuf u l- mara kkastigata. ISIR VICI-GERENTI TAL-VIGARJU TA' RUMA Issa ejja nissuktaw bl- Isqof Abela, Dan, kif wasal Ruma, ippreżenta rapport dwar ii qagħda. tal-Knejjes tal-Lvant. Il-Papa Sstu wkoll għaraf il għeri, il-ħila d t-tieba ta' Mons. Abela, iddeċieda li jżommu ħdejh f'Ruma, u ħatru xejn inqas minn Viċ:-Gerent tal-Vigar- ju tiegħu fil-Beit Eterna. L-Isqof baqa' Ruma, fejn miet ta' 64 sena fit-12 ta' Mejju 1605. Gie midfun fil- Bażi.ka ta' San an Govanni in ovanni in Laterano u fuq qabru n- neputijiet tegħu min naħa ta' missietnom, li kienu l- Kanonku Giovanni u Kon. salvu Abela, poġġew lapida ta' rħam b'iskrizzjoni dwar il-karriera tegħu minquxa fiha. Barra mir-rapporti sbieħ li Mons. Abela kiteb. dwar il-missjoni tiegħu fil-Lvant, huwa kiteb ukoll Grammat- ka tal-ilsien Għarbi u Istruz- zjoni għall-ilsien Kaldajk, kollha bit-Taljan. Mons. Leonardu .Abeia, mela, kien Malti li barra li kien magħruf barra mix- xtut tagħna, għamel isem u unur għal art twelidu.