L-ART IMQADDSA Rivista Biblika li toħroġ kull tliet xhur mill-Kummissarjat tal-Art mqaddsa tal-Provinċja Franġiskana Maltija P. Twannv Chircop OEM Kummissarju tal-Art Imqaddsa ABBONAMENT: €10 fis-sena €15 jew aktar Sostenitur Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija, Valletta, VLT 1188 Il-Materjal kollu li jidher f'din ir-Rivista huwa Copvright O tal-Kummis- sarjat tal-Art Imqaddsa u l-Edizzjoni TAU, 2010 Qoxra Quddiem: Qumran — Waħda mill-grotti Irid li jsibna biex nkunu miegħu mill-ġdid Is-Sehem sħiħ tan-Nisa fl-Atti tal-Appostli Saċerdozju ta' Kristu fl-ittra lil-Lhud (4) L-INSARA i AŻIL NOFSANI Fil-ġranet 10-24 ta' Ottubru saret l-Assemblea Straordinarja tas-Sinodu tal-Isqfijiet għal-Lvant Nofsani, fuq xewqa tal-Papa Benedittu XVI. Kien l-istess Papa li ħabbar dan is-Sinodu meta żar l-Art Imqaddsa f'Mejju 2009. Fiż-żjara pastorali li NET Ba Oi Eta Benedittu XVI kien ippreżenta d-dokument of Kate II ot pl G ot JA a ont EE Kat toa TE ET o II B Nofsani: komunjoni u xhieda. Il-ġemgħa ta' dawk li emmnu kienu qalb waħda u ruħ waħda (Atti 4,32)'. Għas-Sinodu attendew l-Isqfijiet ta' diversi Knejjes Kattoliċi preżenti fil-Lvant IG a ET o IE tM rappreżentata l-aktar mill-Patrijarka Latin ta' Ġerusalemm, Fouad Twal, fil-pajjiżi tal- Lvant Nofsani l-Insara huma fil-maġġoranza tagħhom membri ta' Knejjes ta' riti Orjentali. Dawn jinkludu l-Knisja Griega Kattolika (Melkita), il-Knisja Maronita (fil-Libanu), il-Knisja Sirjaka Kattolika, il-Knisja Armena Kattolika, il-Knisja Kopta Kattolika (fl- Eġittu), u l-Knisja Kaldea. Dawn il-Knejjes huma kollha magħqudin mal-Papa bħala kap tal-Knisja, għalkemm isegwu liturġija proprja li hi segwita wkoll mill-Knejjes Ortodossi li mhumiex f'komunjoni ma' Ruma, bħalma hu l-każ tal-Knisja Griega Kattolika li ssegwi l-liturġija Biżantina bħall- Knisja Griega Ortodossa. .editorjal ħ L-Insara fil-Lvant Nofsani Il-Franġiskani, bħala kustodji uffiċjali tas-Santwarji tal-Fidwa, jaħdmu mhux biss fl-Art Imqaddsa imma fil-pajjiżi kollha tal-Lvant Nofsani, u għandhom kuntatt ħaj mal-Knejjes kollha li huma preżenti f'dan ir-reġjun (Eġittu, Israel, Palestina, Libanu, Sirja, Ġordanja, Turkija, Iraq, Kuwait, Stati tal-Golf Persiku). Flimkien mal-Kustodju kienu preżenti wkoll bħala esperti Patri Frederic Manns ofm, professur tal-Eseġeżi Biblika u l-Ġudaiżmu fl-iStudium Biblicum Franciscanum ta' Ġerusalemm, u Patri Claudio Bottini ofm, dekan tal-Fakultà ta' Teoloġija Biblika u Arkeoloġija fl- istess Studium. Is-Sinodu tal-Isqfijiet tal- Lvant Nofsani kellu l-iskop li jagħmel evalwazzjoni tal-qagħda preżenti tal- Knejjes Kattoliċi preżenti f'dan ir-reġjun. Fid- dokument preparatorju saret analiżi tas-sitwazzjoni tallum, li hi preokkupanti. In-numru ta' Kattoliċi li jgħixu fil-Lvant Nofsani dejjem jonqos. Naqas b'mod drastiku fl-Art Imqaddsa, fejn il-Kattoliċi ta' diversi riti ma jwasslux għal aktar minn 190 tal- popolazzjoni. Postijiet bħal Betleħem, fejn l-Insara kienu f'maġġoranza, illum saru postijiet ta' maġġoranza Islamika. Fil- Libanu l-Insara huma 3596 tal-popolazzjoni, filwaqt li fl-Iraq aktar minn nofs miljun Insara kellhom jaħarbu mir-reġjun ta' Mosul (Niniveh) minħabba vjolenza fundamentalista Islamika. Is-sitwazzjoni tal- Insara fl-Eġittu u fit-Turkija mhijiex daqshekk tajba, bi knejjes li ġew meqrudin, u bi qtil ta' saċerdoti Kattoliċi, inkluż l-Isqof Kapuċċin Luigi Padovese, maqtul fit- Turkija f'Mejju li għadda. Fl-istess ħin is-Sinodu eżamina u ippropona elementi ta' tama għall- ġejjieni tal-Kattoliċi fir-reġjun. Iż-żerriegħa tal-għaqda bejn il-Knejjes u tal-inkulturazzjoni diġà bdiet tagħti l-frott tagħha, kif ukoll is-sehem tal- Kattoliċi fil-ħajja politika u soċjali ta' dawn il-pajjiżi. F'xi pajjiżi, bħalma huma l-Ġordanja, is-Sirja u l-Libanu, il-Kattoliċi jgawdu minn paċi u libertà 4 $ l-ARr IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2010 ta' kult u ta' espressjoni relattivi. L-istess nistgħu ngħidu dwar il-Kattoliċi fl-Art Imqaddsa, imma hawn il-problemi jinqalgħu minħabba l-okkupazzjoni Israeljana ta' bliet Insara bħalma hi Betleħem, fejn il-Kattoliċi jsibu ruħhom magħluqin f'territorju limitat bi ftit opportunità ta' moviment liberu. Is-Sinodu kien ukoll okkażjoni biex jinbnew pontijiet mar-reliġjonijiet oħrajn preżenti fir- reġjun, partikolarment ir-reliġjon Islamika u r-reliġjon Lhudija. L-Isqfijiet fis-Sinodu għarfu l-elementi komuni bejn dawn ir-reliġjonijiet u l-Kristjaneżmu bħala bażi tad-djalogu. Fl-istess ħin huma talbu biex jitħarsu l-interessi tal-minoranza Kristjana f'dan ir-reġjun, biex ikun hemm aktar tolleranza lejn l-Insara f'pajjiżi li għadhom jiċħdu dan id-dritt (Għarabja Sawdita), u biex tingħata l-libertà ta' kult lil dawk kollha li jemmnu fl-istess Alla ta' Abraħam, kemm jekk huma Lhud, Insara jew Musulmani.