Fil-ħarġa ta' Is-Siġġiewi ta' Ġunju 1998 korina semmejna li Ġużeppi Bonello kien li laqqa' lil Manwel Bonnici, żagħżugħ ta' 17-il sena mis-Siġġiewi, ma' Dun Ġorġ fil- MUSEUM ta' Ħaż-Żebbuġ. Minn dak inhar li kien iltaqa' ma' Dun Ġorġ, Manwel saret bidla fih, xtaq li huwa wkoll jkun membru fil- għaqda tiegħu, anzi ġieli kellmu biex jiftaħ MUSEUM fis-Siġġiewi. Meta kien isir jaf li Dun Ġorġ se jmur Ħaż-Żebbuġ, kien imur hemm jisma' lil Dun Ġorg jagħmel il- lezzjoni lis-soċji. Meta Dun Ġorġ kien jara lil Manwel hemm kien jieħu gost bih ħafna, għax kien jarah tant ħerqan għat-tagħlim. Manwel Bonnici, bin Carmelo Bonnici (magħrufin bħala ta' Ġeswalda, illum bħala Ta' Menz jew Ta' Bonnici) u martu Marija neċ Zarb, twieled is-Siġġiewi fid-19 ta' Diċembru 1911. Huwa ġie mgħam- med mill-kappillan Dun Mikiel Farrugia tlitt ijiem wara, fil-21 ta' Diċembru 1911. Huwa ngħata l- ismijiet ta' Manwel, Duminku, Ġeraldu u Nikola. Il-parrinijiet tiegħu kienu Emanuel Bartolo u Carmela Bartolo. Il-familja ta' Carmelo Bonnici kellha 12-il wild, li tnejn minnhom kienu mietu trabi, u ħamsa oħra kienu mietu ta' fit xhur jew snin. Kien baqa' ħames ulied ħajjin li kienu Karmena, Helena, Manwel, Tereżina u Kolinu. Mill-ulied kollha Manwel kien il-ħames wild. SIĠĠIEWI ALBUM Għallem lil min ma jafx'— 8 Dun Ġorġ Preca ġera ma' Malta u Għawdex jippriedka u jgħallem il-kelma ta' Alla. Huwa kkonverta ħafna nies illi kienu mexjin fit-triq il-ħażina u wara saru nsara tajbin. Kien jgħallem bil-persważjoni u b'hekk daħhlilhom f'rashom, anzi saħħaħ ħafna nies, biex jibqgħu jgħixu fit-triq it-tajba. Qanqal ħafna ġuvintur u xebbiet biex jgħallmu wkoll lill-oħrajn. Dun Ġorġ tħabat u ħadem ħafna bla waqfien biex jara 'l Alla magħruf u maħbub minn kulħadd permezz tat-tagħlim. Il-missier, Carmelo, kien jaħdem ta' mastrudaxxa u kellu l-ħanut fi Triq Santa Margerita. Ommu kienet mara tad-dar u ħajjata. L-ulied il- bniet qabdu s-sengħa ta' ħajjatin. Meta kien għadu żgħir, Manwel kien imur l-Iskola Primarja tal- Gvern fis-Siġġiewi. Kull min kien jafu jgħidlek, illi kien tifel miġbur, devot u kwiet, u li kien l-eżempju tat-tfal sħabu fl-iskola, fid-dar u fit- triq. Wara li spiċċa mill-iskola, Manwel beda jgħin lil missieru fil- ħanut ta' mastrudaxxa. Magħhom fil-ħanut, bħala lavrant, kellhom lil ċertu Ġorġ li kien soċju fil-MU- SEUM ta' Ħaż-Żebbuġ. Manwel kellu kumpanija minnu, aktar saħhu fil-vokazzjoni Mużewmina, għax kien joqgħod ikellmu fuq l-Għaqda ta' Dun Ġorġ li kien waqqaf. Kien ġuvni, anġlu ta' safa u ħabrieki għat-tagħlim u għat-temmija tad- dmirijiet tiegħu bħala nisrani. Sa minn meta kien għadu tifel, qabel ma jmur lejn l-iskola kien imur l- knisja għas-smigħ tal-quddies u għat-tqarbin, u wara għall-iskola tal- Gvern li kienet fil-pjazza. Ta' kull filgħaxija kien imur il-knisja għal vista lil Ġest Sagramentat u għar- Rużarju. Wara kien imur id-dar u kien jidħol fil-kamra, fejn kellu al- tar żgħir u kien joqgħod jitlob hemm. Xi ġranet wara li nfetaħ il-MU- SEUM fis-Siġġiewi, nhar il-Ħamis 3 ta' Mejju 1928, Dun Ġorg ġie s- Siġġiewi riekeb fuq karettun ta' ħmara bis-soċji ta' Ħaż-Żebbuġ jakkompanjawh bil-mixi. Meta waslu r-raħal marru ħdejn l- Oratorju, u Dun Ġorġ sab xi nies li kienu miġburin hemm, huwa tela' fuq dik il-bankina għolja u taħt siġra li kien hemm, beda jipprietka fuq il- ħtieġa tat-tagħlim u l-ftuħ tal-MU- SEUM. Wara li spiċċat il-prietka numru sabiħ ta' ġuvintur talbu lil Karmenu Bezzina (Tal-Mitħna) biex idaħħalhom bħala membri. Manwel Bonnici kien wieħed fost dawk li talbuh. Huwa kien wieħed mill-ewlenin soċji li inkorporaw fl- 1929. Manwel flimkien ma' xi soċji oħra ġiet fdata lilhom il-klassi tad- duttrina. Manwel kien jirsisti ħafna biex it-tfal jisimgħu l-Quddiesa tal- Ħadd flimkien, u wara kien itella' xi santi lit-tfal. Billi, kif għedna, Manwel kien jaħdem ma' missieru ta' mastrudax- xa, dan kien jagħtih xi ħaġa żgħira tal-flus, li kienu jservuh biex jixtri xi santi u rigali oħra għat-tfal u bħala karità. Darba fost l-oħrajn żewġt it- fal aħwa kienu għaddew mill-eżami biex jagħmlu l-Ewwel Tqarbina. Wara xi ġranet kien ra lil wieħed minn dawn iż-żewġt aħwa jibki u re- saq lejh u kellmu. Huwa induna li l-ġenituri tagħhom ma setgħux jagħmlu l-ispejjeż għat-tnejn flim- kien. Mingħajr ma qal xejn lil ħadd, huwa xtralu dak kollu li kellu bżonn u b'hekk l-Ewwel Tqarbina għamil- ha ma' ħuh. Kien imsaħħar wara Dun Ġorġ, u hekk qatt ma kien jitlef il-laqgħat ta' kull nhar ta' Erb- għa. Lil sħabu kien iħeġġiġhom ħafna biex ma jitilfux dawn il- laqgħat. Dak iż-żmien il-laqgħat kienu jsiru wara l-knisja ta' San Gejtanu, il-Ħamrun. Kien hemm maħżen kbir li dak iż-żmien kienu jgħidulu l- fabbrika tas-sulfarini u hemm kienu jsiru l-laq- għat ta' Dun Ġorġ, u fejn kien imur Manwel. Minħabba li dak iż-żmien ma kienx hemm it-trasport li għandna llum, Manwel kien idum ma jirri- torna lura lejn id-dar sa tard bil-lejl. Ommu kienet toqgħod tisten- niehu tinkwieta xi ftit, kif hija stess kienet qalet lil waħda mara, Ġovanna Schembri (Ta' Għajjata). Manwel kellu kwalitajiet mill- isbaħ; huwa kien soċju umli, ubbidjenti u ħelu ma' kulhadd. Kellu ċerta tbissima fuq fommu, u bi kliemu kien ifarraġ 'il kull min kien jisimgħu. Kien josserva r- regolamenti tas-soċjetà. Qatt ma ħarġet tgergira minn fommu. Fil- ħames snin li dam soċju, ipprattika s-servizzi kollha fl-assenjatur tat- tagħlim. Kif qorob it-23 sena ħass saħħtu sejra lura ħafna. marda li wasslitu f'qiegħ ta' sodda. SIĠĠIEWI ALBUM — Meta kien f'dan l-istat kien mar jarah Dun Ġorġ u Manwel talbu biex iqerr, u għamel qrara ġenerali. Omm Manwel qalet lil Dun Ġorġ, 4Xi tgħid Dun Ġorġ, it-tifel jibqa' ħaj' Dun Ġorġ weġibha, ' X'tisten- nal Ma jsir xejn mingħajr il-volontà t'Alla Imma l-mard baqa' jagħfas fuqu, u ltaqa' wiċċ imb'wiċċ mas-Sinjut Ġest nhar il-Hamis 28 ta' Novembru 1935, meta kellu biss 24 sena. Kien bħal warda tfuħ fil-ġnien tal-MUSEUM ta' Dun Ġorġ li Alla għoġbu jaqta' fil-fwieħa tagħha biex ma titħassarx. Huwa ġie midfun fiċ- Ċimiterju ta' San Teodoru, faċċata tal-bieb malli tidħol. Wara l-mewt ta' Manwel missieru Karmenu mar għand Dun Ġorġ biex jagħtih jagħmillu xahar quddies Gregorjan, Dun Ġorġ wieġbu: ' Quddiesa waħda biss nagħmillu għax ibnek qiegħed il-Ġenna. Kien l-ewwel soċju mis-Siġġiewi li miet fis-Soċjetà tal-MU- SEUM. Skond għaj- dut, Dun Ġorġ kien qal: 'Imbierek l- ewwel soċju mis- Siġġiewi li jmut' M'hemmx dubju li Manwel hu mbierek tassew. Għalih il-MU- SEUM kien it-teżor ta' qalbu. Is-Superjur Ġenerali Ewġenju Borg kien jgħid: 'Min imut fis-Soċjetà tagħ- na għandu ċans kbir li jsalva ruħu ' Ejjew inkunu stru- menti f'idejn Alla u nħalluh jużana bħa- la ħabbara tas- sewwa. Nifhmu u napprezzaw is- sbuħija u l-bżonn ta' edukazzjoni nisra- nija, għax kull nisra- ni huwa msejjaħ għas-salvazzjoni biex ikun appostlu. Għalhekk dak li aħna rċevejna fil-Magħmudija ma nżommuhx biss għalina imma ngħallmuh ukoll lill-oħrajn. Rev. Arċipriet Fr Richard Borg. Carmen Bonnici, oħt Manwel. Franġisku Schembri, soċju tal- MUSEUM. Kalendarju Mużemin, Mar. 1979,