MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (23) ilettant ieħor li minn:- dejjem kellu . għal qalbu din id-draw- wa antika u li minn: tfulitu sakemm. miet ftit. t ilu baqa'-jsegwiha ta' kull: sena kien Joe Borg— it-tifel tas-surmast Censu Borg, : kien wieħed. mill-ħabrieka Sengleani li ħadem kemm felaħ biex jorganizzaw mill- ġdid id-distrett tal-Isla wara… Lil Joċ kont għamiltlu din l-intervista fis-snin 90 fuq .wieħed mil-bankijiet li hemm f'xatt ir-Risq, proprju quddiem/il-monument. tal- Ħelsien; Minkejja li Joe kien: qabeż sew is-sebgħin sena, huwa kellu memorja: tajba ħafna. Staqsejtu fuq tfulitu u r-Regatta ta' qabel il-gwerra: : it-tiġrijiet ta' tfuliti ftit li xejn nista' ngħidlek dwarhom. Niftakar biss, li bħat-tfal kollha ta' tampari Hi konna noqogħdu. fix- xaqliba tal-Ponta, ir-Regatta kienet avveniment mistenni minn sena għall-oħra. Ta' tfal li konna, l-uniku posti- jiet ta' rikreazzjoni li kel- Ina f'dawk in-naħat tal-Isla kienu l-Gardjola u l-Ponta. 'Fix-xhur tas-sajf konna ninżlu ngħumu l-Ponta, u għalhekk kif int timmaġina, fuq l-art u fil-baħar kien ikun miż; ud bl-opri tal- 'Fiż-żmien il-provi, il- Ponta u l-Gardjola kienu jkunu mimlijin bin-nies, il- biċċa kbira minnhom mill- Isla, għax dak iż-żmien: in- : l- nies kienet tagħmel ħafna għaliha … rigward ir-Regat- tanismgħhom jgħidu, li qa- bel is-snin 30, l-iktar tiġrija akkanita fir-Regatta, u li kien -ħemm' pika kbira fiha kienet dik tal-Ferilli. Minkej jali fiha kienii jieħdu sehem ukoll Ferilli mill-Marsa ti l- Kalkara, il-pika kienet bejn l-Isla u Marsamxett … bejn dawn iż-żewġ distretti kien hemm rivalità kbira li kienet ilha teżisti bejniethom snin kbar u li aktarx kienet tmur lura sas-seklu 19.7 Joe, matul dawn l-intervisti ltqajt ma' ħafna dilettanti li tkollha jsostnu li f'din it-tiġrija (Ferilli) kien. jinqala' ħafna ġlied. Ngħidlek is-sewwa kul-- tant jgħaddili il-ħsieb li dawn ikunu qegħdin jesaġeraw. Int x'taf tgħidli dwar it- tiġrija tal- Ferilli2 iI 'Li kien jinqala' ħafna '' sanixett 'għamlu 71a tilfu ħafna flus fl-imħatri. ġlied fiha veru … naċċertak li min għandu żmien daqsi u dilettant bħali jgħidlek l- istess … aħna kellna Ferilla tajba ħafna 'San Pietru' … il-qaddiefa .tagħha kienu Salvu Formosa (il-Pa Salv), l-aħwa Chircop (l-Isnopp- ijiet) u Cachia (il-Kaxu) … kien bniha Pule. 'Is-sena ta' wara, Mar- Ferilla ġdida u l-Isla: ordnaw oħra (il-Kaħla) 5—.:: l-ekwipaġġ ien Wiġi Mangion it-tiġrija kienu: ħadu sehem erba' Ferilli; triejn minnhom ħ Salvu Rizzo bedà. jħeġġeġ lil sħabu bie jaqdfu aktar Tant kienu ħaduha bi kbira, li dak in-nhar il-Ponta kienet qamet waħda kbira u sar storbju sħiħ. Kienu waħħlu fil-poppier minkejja li ma kellux tort … damu snin kbar ma jkellmuh, lanqas biss kienu jgħinuh iniżżel jew itella' d-dgħajsa -— għax hu kien barklor. 'Meta kien: għadda ftit taż-żmien, in-nofsier kien qalli, li naħa waħda kienet b'saħħitha aktar min-naħa l-oħra, iżda ma setax jitkel- lem… tant intilfu flus fl- —amħatri li saru bejt iż-żewġ distretti li l-Isla tilfet l-in- Salvu Rizzo: . dilettanti. … :ijien nagħtih £20; int tagħtih '£l jmogħtija :.: 7. Ma' sostanzjali, jiltaqa: mal- '' lagħba teress fir-Regatta u damet snin ma ħadet ir-ruħ… kien żmien li l-Isla kienet qed tieħu sehem sempliċiment biex tonora s-sehem tagħha fir-Regatta. 'Fis-snin 30 l-Isla ordnat Ferilla tat-Tiġrija (Is-Safra) — l-ekwipaġġ biddluh, ħallew biss lil Salvu Formosa (Pa Salv) u lil Salvu Rizzo ( It- Tumażin), iżda Marsamxett ma ġewx, u. wara ż-żewġ distretti bdew jaqdfu weħid- hom - hekk spiċċat il-korsa tal-Ferilli. tU — Semmejt l-inħatri, kif kienu jsiru datwn l-imħatri7 'Kollox kien isir: bil- moħbi għax kienu Ileġali … kien ikun persunà 1i jkun fdat minn kulħadd … kien jiġbor il-flus mingħand . id- ngħidu aħna, 0; l-ieħor jagħtih £5 oħra jikteb l-isem u s-somma : meta jiġbor som- tad-distrett avver- sarji u jiftehmu fuq l-imħatra quddiem ix-xhieda … il- flus jingħataw lil persuna li- tkun fdata miż-żewġ naħat, u l-għada tar-Regatta l-flus jingħataw lir-rebbieħa … jien hekk nismagħhom jgħidu … issa jekk l-imħatri kienu jsiru mod ieħor, ma nafx … Jgħidu li d-distretti. tal- Kottonera — Bormla, l-Isla u l-Birgu kienu ppikkati ħafna bejniethom .. veru dan 'Mhux daqs kemm qed taħseb int … f'nofs is-snin 30: il-pika 'fost id-distret- Viti Wàiqset ħatna'hir lebda magħna għax id-dilettanti tagħna wara dik it-telfa kbi- ra' kienu tilfu kull interess fir-Regatta. 'Marsamxett ġralhom bħalna, il-Marsa u l-Kalka- ra għalkemm kienu jieħdu sehem fir-Regatta qatt ma kienu meqjusin, bħala dis- tretti kbar … Bormla u l- Birgu kienu mqabbdin ma' xulxin u ppikkati fil-korsi l- kbar … fis-Snin 30 Bormla kienet tiddomina kull Re- gatta … il-Birgu biss seta' jwaqqafha, iżda ma kienx b'saħħtu daqsha. Tant dawn iż-żewġ distretti ma kinux ppikkati mal-Isla, li l-Birgu ġieli sellfet xi opri lill-Isla biex iġerru bihom u xi wħud mill-qaddiefa ta' Bormla kienu jinżlu jixorbu l-Ponta wara r-Regatta: 'Il-pika ma kinitx. bejn l-ekwipaġġi iżda fost id-di- lettanti minħabba l-imħatri li kienu jintlagħbu … ħafna mill-qaddiefa li kienu bar- klori, kienu ħbieb u jaħsbu f'xulxin, iżda waqt l-anda- ment tal-korsa, l-aktar dawk tad-dgħajjes xi kultant kienu jinsew il-ħbiberija tagħhom, għax kull ekwipaġġ kien jissielet biex jirbaħ il-palju. Bormla tant kienu tajbin, li darba rebħu l-paljijiet koll- ħa. Possibbli l-Isla tilfet l-in- teress fir-Regatta għax. tilfet imħatra … jien nismagħhom jgħidu li l-Isla kienet armata tajjeb fid-dgħajjes ta' bl-Erbgħa :: VEFUŻ 'L-Isla bdiet tieħu r-ruħ erba' dilettanti li ordnaw dgħajsa għand l-imgħallem Guli. Din id-dgħajsa kienet Il-Ferilla Sengleana 'Ix-Xiħa' 1908 wiesa' ħafna u ħafna kienu : tal-fehma li ma kinitx tajba għal qdif … li ġara hu, li sena qabel Guli kien bena dgħajsa rqiqa u d-dwana ma kinux għaddewhielu, u allura tant beża' li għamilha wiesa' u bdew isejħulha Kavetta. ''Kienu ġerrew biha erba' qaddiefa żagħżugħ ta' saħħa kbira li kienu Toni Farrugia (iż-Żbiba), Ġużeppi Por- telli (iċ-Ċummnija), Lorrv Caruana (In-Nep) u Ċikku Quazzo, (ta' Salamun). 'F'dik it-tiġrija Bormla kienu għaddewna b'nofs dgħajsa … saħħa b'saħħa tagħna konna aħjar min- nhom. Fl-1937, Marsamxett daħlu għat-tiġrija b'dgħajsa bl-ewwel tliet qaddiefa bil-qiegħda u l-poppier Karmnu Saliba (il-Krajm) bil-wieqfa. Bormla kellhom crew tajjeb ukoll, kien hemm ħafna xnigħat dwar wieħed mill-ekwipaġġ. Taħwid kien isir dejjem … insom- ma meta d-dgħajjes kienu waslu ħdejn. it-tankijiet, Marsamxett żiedu ħafna fil- qdif fit-tentattiv tagħhom biex jgħaddu lil Bofmla, u kien proprju matul din it-taqtiegħa bejn iż-żewġ dgħajjes li daħlu f'xulxin :: il-kolliżjoni ta' dawn iż- żewġ dgħajjes għenet lill- Isla li kienet warajhom biex tidħol l-ewwel u tirbaħ il- palju …dak in-nhar fil-Pon- ta kien hemm ferħ kbir …. din ir-rebħa nisslet kuraġġ kbir fost il-qaddiefa u l-par- titarji tagħhom, u jingħad li minn. dak in-nhar stess bdew jippreparaw' għat- tiġriia tas-sena ta' wara .