Imfakkar tlett ġganti tal-arti fir-Razzett tal-Markiż — Mario Bugeja - Segretarju tal-arti Maltija fir-Razzett tal-Markiż 'dan l-annwal tassew informattiv u nteressanti, se nislet mid-djarju ta' l-Għaqda Filantropika Talent Mosti, dawk l-esperjenzi maġiċi li għaddiet minnhom l-għaqda matul is-Sajf 2009. Kienu attivitajiet li permezz tagħhom komplew għollew 'il fuq l-isem sabiħ tar-Razzett tal-Markiż li hu fuq kollox, ċentru ta' Kultura Nazzjonali. Għalihom attendiet udjenza akkoljenti li kienet tikkonsisti fil- pubbliku ġenerali, membri u ħbieb ta' l-Għaqda u mistiedna distinti. Bis-saħħa ta' dawn l-inizzjattivi, Talent Mosti għal darba oħra kellu l-okkażjoni li juri professjonalita' u mpenn. Fuq kollox kienu attivitajiet edukattivi u ta' divertiment kulturali. SERATA MUŻIKO — LETTERARJA Nhar is-Sibt 4 ta'Lulju, ħabat preċiżament għeluq it-30 sena anniversarju mill-mewt ta' Agostino Camilleri (1885-1979), iben dehen. tal-gżira Għawdxija. Dan l-istatwarju ta' ħila u isem, ġie mfakkar permezz ta' tlett inizzjattivi. Bdejna billi organizzajna serata mużiko — letterarja f' ġieħu u li għalija bħala mistieden speċjali kellna fostna lill- ET. il-Profs. Taw is-sehem utli tagħhom, il-qarrejja Theresa Gauci, Joe Vella u Ġorġ Peresso, waqt li l-interventi mużikali kienu f'idejn is-Soprana Sandra Farrugia u l-organista Simone Attard. Il- preżentazzjoni tmexxiet b'rittmu minn Maria Lewis. Kellna wkoll dik il-laqta' piroteknika li ġiet ġentilment ipprovduta lilna mill-membri ħabrieka tal-kumpless tan-Nar fi ħdan is-Soċjeta' Filarmonika Santa Marija. Fil-messaġġ ta' l-okkażjoni li għamel il-Profs. Guido de Marco stqarr, lid-diskorsi sbieħ li jsiru f'okkażjonijiet partikolari jiġu apprezzati dak il-ħin u x'aktarx li wara ftit jintesew. U kompla, li l-kitba, il-pittura, l-iskultura u kull xogħol artistiku ieħor 'non omnis moriar' (mhux kollox imut), fejn jibqa' jitgawda wara li jgħaddu ħafna snin Fi tmiem din is-serata wisq sinifikattiva ġie mikxuf il-bust ta' Wistin Camilleri, xogħol ibnu stess, il- Kavallier Alfred Camilleri Cauchi u ġie mbierka mill-Arċisqof Emiritus Mons. Gużeppi Merċieca. Wara, ġiet miftuħa uffiċjalment esebizzjoni artistika li fiha kien hemm għall-wiri xi jħud mill-opri sagri li ħadem Wistin għall-Paroċċa tal-Mosta flimkien ma' xogħlijiet oħra ta' preġju li jinsabu f'għadd ta' bliet u rħula Maltin u Għawdxin. Minn naħa tiegħu l-President ta' l-Għaqda Joe Bartolo, irringrazzja lil kull min kien involut f'dawn l-inizzjattivi, fejn b'mod speċjali esprima l-gratitudni tiegħu u tal- Kumitat lejn il-membri kollha tal-familji Camilleri Cauchi u lill-Arċipriet tal-Mosta Rev. Dun Mario Tong għall-Koperazzjoni sħiħa tagħhom. Wistin twieled ir-Rabat Għawdex u kien l-izgħar fost seba' ulied. Ta' 22 sena mar jistudja Ruma fl- 'Accademia di San Luca'. Fl-1909 fetaħ l-istudju tiegħu fir-Rabat, minn fejn baqa jaħdem fih sa mewtu. Dan l-istatwarju msemmi li minnu stagħniet l-arti Maltija jibqa' magħruf għal numru kbir ta' Kurċifissi li ħadem u għal bosta statwi tal-Ġimgħa l-Kbira u statwi oħra tal-Kartapesta li jinsabu jsebbħu lil diversi knejjes fil-gżejjer tagħna. Għan- Naxxar, ħadem dak li hu meqjus bħala l-kapolavur tiegħu, jiġifieri l-vara tat-tradiment ta' Ġuda, meta diġa' kellu disgħin sena. Waqt li għall-Mosta ħadem mil-korp ta' Kristu mejjet flimkien ma' tmien anġli li jagħmlu sehem sħiħ mill-Monument famuż tal- Ġimgħa l-Kbira. Għall-iskultura tal-Bażilka tal- Madonna ta' Pinu, ipprepara ma' l-1900 disinn differenti. Il-fama tiegħu xterdet ukoll barra min xtutna. Għal ħidmietu kien onorat bit-titlu ''Pro Ecclesia et Pontifice' mill-Papa Pawlu VI. Ġie mogħti wkoll it-titlu ta' Kommendatur mill-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann. Fl-1936, Wistin iżżewweġ lil Frances Cauchi u kellhom sitt ulied, Paul, Alfred, Mario, Michael, Josephine u Cathrine. WIRJA UNIKA Hi l-għaxqa tagħna, meta jkollna okkażjonijiet ta' din ix-xorta li fihom infakkru persuni li jkunu taw il-kontribut siewi tagħhom lis-soċjeta' u li ngħiduha kif inhi, din l-istess soċjeta' ma tantx tkun esprimiet lejhom sens ta apprezzament u gratitudnil Għax verament nemmnu li dawn in-nies ħaqqhom għarfien aħjar, minn żmien għal ieħor, intellgħu taħditiet, serati letterarji u esebizzjonijiet li fihom nixħtu dawl ġdid fuq dawk li jkunu ħadmu qabilna b'risq l-arti, il-letteratura u l-kultura ta' art twelidna. Lejn tmiem is-sajf, l-Għaqda sellmet u tgħat gieħ mistħoqq lil Esprit Barthet (1919-1999) u Antoine Camilleri (1922-2005). Kien is-Sibt 12 ta' Settembru meta l-E.T. Dr. Ugo Mifsud Bonniċi — President Emeritus, fetaħ uffiċjalment wirja stupenda li fiha inagħtat titwila lejn xi wħud mill-aqwa xogħlijiet ta' dawn iż-żewġ artisti Beltin ta' isem li kisbu suċċess fil- qasam ta' l-arti kontemporanja f' pajjiżna. Il-Kwadri ta preġju artistiku mill-aktar għoli, ġew miġjuba għall-ammirazzjoni tal-pubbliku minn kollezzjoni EN 20 sena ta' Pubblikazzjonijiet Annwal 2010 'Dawn iż-żewġ artisti kbar, prolifiki u protagonisti ewlenin fix-xena artistika Maltija matul is-seklu għoxrin, wara mewthom saru leġġenda. It-timbru ndividwali tagħhom li ħallew fl-arti ta' pajjiżna hu destinat li jibqa' għal dejjem'. Dan kien kumment li għaddieh l-E.T. Dr. Ugo Mifsud Bonniċi nnifsu waqt id-diskors ta' l-okkażjoni. L-Arċipriet Dun Mario Tong bierek din -esebizzjoni unika. Minn naħa tal-kumitat amministrattiv, il- Viċi President ta' l-Għaqda, Louis Vassallo filwaqt li kellem dwar l-aħħar impenji u żviluppi fi ħdan it-Talent Mosti, radd ħajr f'isem il-President u l-membri għall-familjari u -qraba ta' dawn iż-żewġ artisti wisq għeżież, talli għoġobhom jilqgħu l-istedina sinċiera tagħna u b'hekk onorawna bil-preżenza tagħhom. Hu rringrazzja wkoll lil dik il- familja partikolari li tagħha -kwadri esebiti huma propjeta', al-fiduċja assoluta li wriet fina. ESPRIT BARTHET Ismu jibqa' marbut ma' dawk il-'portraits' u li għalihom, kien kiseb fama kbira. Hu speċjaliżża ruħu sew f'dan il-qasam fejn pitter Prim Ministri, Imħallfin, Isqfijiet, Ambaxxaturi u personalitajiet barranin. Barthet kien għalliem ta' l-arti f'diversi skejjel u kulleġġi. Meta kien għadu student, hu studja fil-Liceo: Umberto Primo', fi 'Flores Collage', fir-'Regia Accademia di Belle Arti' ta' Ruma u f' 'Bath Academw' fir-Renju Unit. Hu għandu ukoll xogħlijiet b'tema sagra u li jinsabu jsebbħu bosta knejjes Maltin. Barthet laħaq il-quċċata tiegħu meta żviluppa l-kompożizzjonijiet magħrufa bħala 'Rooftops'. l-esperiment bl-astratt bdieh fis-snin 50, fejn fit-tmeninijiet tas-seklu l-ieħor, ħalla timbru personali fl-arti tiegħu. Hu kien ġie maħtur Kavallier tar-Repubblika Taljana u kif ukoll Kavallier ta' l-Ordni ta' San Ġwann ta' Gerusalem. Fl-1944, hu kien iżżewweġ lil Therese Borg u kellhom sitt ulied, Joseph, Alfred, Mario, Odette, Doreen u Louise. ANTOINE CAMILLERI Hu studja l-arti f' Pariġi ġewwa l-'Ecole Nationale des Beaux Arts', £' 'Bath Academw' fl-Ingilterra u fl-Italja ġewwa l-'Accademia Pietro Vannucci' ta' Peruġja. Antoine Camilleri għallem l-arti fi ħdan Festa Santa Marija jsġ diversi esebizzjonijiet kollettivi kemm lokalment u kif ukoll : f'pajjiżi oħra. Fl-1996, Antoine Camilleri ġie mogħti l-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika. Hu 1 kien miżżewweġ lil Therese Tanti u kellhom ħames ulied, Gerald, Pierre, Antoine-Paul, Marielle u Marthese. Kienu jispikkaw fih it-tjubija u s-sinċerita' fejn il-kulur favorit tiegħu l-vjola, kien joħorġu għad-dawl anki fl-ilbies personali tiegħu. IL-VALURI Dawn it-tlett artisti kbar, ulied din l-art li tatna isimha, sa minn bosta snin ilu kienu fehmu li l-poplu Malti għandu għaliex le, jiddistingwi ruħu bħala ġens li id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, fejn fl-1979 ġie maħtur bħala uffiċjal edukattiv għall-arti u s-snajja'. Il-wirjiet tiegħu f'Malta kienu frekwenti waqt li esebixxa wkoll f'Pariġi, Londra, Edinburgh, New Xork, Frankfurt, Tripli u f'Venezja. Dan l-artist impenja ruħu sew b'rabta kontinwa ta' proċess introspettiv u ta' esperimentazzjoni. Kienu diversi l-unuri u l-kompetizzjonijiet mirbuħa minnu kemm f pajjiżna u kif ukoll 'il barra minn xtutna. għandu l-ħiliet kreattivi tiegħu fid-diversi oqsma tal- ħajja, inkluż dawk artistiċi. Inizzjattivi bħal dawn fejn jingħata rikonaxxament pubbliku lil dawk li qabilna ħabirku biex titkattar u tisseddaq l-arti f'art twelidna, jixprunaw lil Talent Mosti sabiex b'aktar determinazzjoni juri fil-beraħ il-valuri li jagħmluna dakli filfattaħna. Kburin b' pajjiżna kburinb' ilsienna, kburin bil-kult Nisrani li Ikoll flimkien, jgħollu 'l fuq l-identita' Nazzjonali ta' kull wieħed u waħda minna. setax jonqos li dan l-artist ma jieħux sehem ukoll f' Script tas-Serata Mużiko — Letterarja f'ġieħ Wistin Camilleri u script tal-programm fl-okkażjoni ta' ftuħ ta' wirja f'ġieħ Esprit Barthet u Antoine Camilleri. Minuti tas-Seduti tal-kumitat ta' l-Għaqda Filantropika Talent Mosti. Il-mistiedna distinti għas-serata f'ġieħ Wistin Camilleri li fost l-oħrajn kienu preżenti l-Arċisqof Emiritus Mons. Gużeppi Merċieca, l-Arċipriet Dun Mario Tong u l-President Emeritus Dr. Guido de Marco. (ritratt: Mario Vassallo) Żewġ opri sagri li ħadem Wistin Camilleri u li kienu esebiti fir-Razzett tal-Markiz matul Lulju 2009. (ritratt: Mario Vassallo) Biċċa xogħol artistika ta' Antoine Camilleri li kienet esebita fir-Razzett tal-Markiz, f'din il-wirja unika. (ritratt: Victor B. Caruana) Il-President Emeritus Dr. Ugo Mifsud Bonniċi flimkien ma' l-armla ta' Antoine Camilleri (lemin) u l-armla ta' Esprit Barthet (l-ewwel mix-xellug). Fl-isfond jidrhu żewġ kwadri ta' Esprit Barthet (ritratt: Victor B. Caruana) lej 20 sena ta' Pubblikazzjonijiet Annwal 2010