Għaqda Mużikali Santa Marija - Ħal Għaxaq) In-Niċeċ u l-Istatwi tal-Assunta fit-toroq ta' Ħal Għaxaq Ir-raħal ta' Ħal Għaxaq huwa antik ferm, fil-fatt l-ewwel knisja ddokumentata ta' dan ir-raħal tmur lura għall-1511, li kienet iddedikata wkoll lil Marija Assunta. Minħabba dan il-fatt, madwar il-parti ċentrali u antika ta' Ħal Għaxaq insibu numru mdaqqas ta' niċeċ u statwi ddedikati lil Madonna, prinċiparjament taħt it-titlu tal-Assunta. Hekk kif naqbdu t-triq mserpa li twassalna għal qalba tar-raħal, propju minn Bir id-Deheb, fi Triq iż- Żejtun, wieħed jilmaħ dar imponenti li l-frontispizju tagħha juri d-data 1909 taħt l-istilla b'sitt ponot, simbolu tal-Madonna u simbolu wkoll tal-Għaqda li ġġib isimha. Fatt interessanti huwa li fi żmien din id- data, l-Għaqda Mużikali Santa Marija kienet għadha ġġib l-isem ta' Circolo La Stella u għalhekk fuq għadd ta' djar Għaxqin antiki għadek tista' tara l-istilla b'sitt ponot rrafigurata b'ċertu reqqa fil-frotinispizju tagħħhom. Fiċ-ċentru ta' din id-dar, wieħed ma jistax ma jinnutax niċċa ħelwa, forma ta' faċċata ta' knisja bis- salib fuq u bl-istatwa ta' Santa Marija ġewwa fiha. Din l-istatwa ħija immudellata u spirata fuq dik li nsibu fil-Knisja Parrokkjali tal-Għaxqin u taħtha wieħed jista' jara wkoll skrizzjoni żgħira fil-ġebel bid-digiriet mill-Arċisqof ta' dik iż-żmien Dun Mauro Caruana, li fl-1927 ta l-indulġenza plenarja lil kull min jitlob quddiem din ix-xbieha. Jekk inkomplu tilgħajn Triq Santa Marija, propju f'nofs din it-triq li twasslek għal pjazza, wieħed jista' jara dar oħra kbira li l-faċċata tagħha wkoll hija mżejna b'niċċa ħelwa bix-xbieha tal-Assunta. Taħt din in-niċċa wieħed jista' jara rħama bi skrizzjoni ta' indulġenza simili għal ta' qabilha. Inkomplu l-mixja tagħna u alissa naqbżu l-pjazza ewlenija ta' Ħal Għaxaq u nkomplu għaddejjin mit- toroq żgħar ta' maġenb il-Knisja Parrokkjali ta' Santa Marija, propju Triq il-Knisja u Triq San Pawl sakemm naslu fil-pjazza żgħira dominata bil-Knisja Bażilika Minuri ta' San Filippu. Eżattament faċċata Festa 2015pjiċi (sħaqda Mużikali Santa Marija - Ħal Għaxaq ta' din il-Knisja mill-isbaħ, wieħed jilmaħ numru ta' djar sbieħ mibnija bl-istess stil, tant li taħsibhom dar wahda. Dominanti fiż-żewġ kantunieri prinċipali huma ż-żewġ niċeċ li waħda minnhom turi x-xbieha ta' Santa Marija. Qabel nidħlu f'Misraħ Santu Rokku, propju kantuniera ma' Triq San Bastjan, wieħed jista' jdur ma' dar antika ferm u li mall-faċċata tagħha tidher niċċa żgħira oħra tal-Madonna bil-qamar taħt riġleja bid-data 1793. Inkomplu fi Triq Santa Marija, wara l-Knisja Parrokkjali, hawnhekk insibu niċċa oħra dedikata lill-Assunta, din id-darba fuq xeħta aktar moderna li taqbel perfettament mal-binja moderna li tinsab fiha. Aktar 'l isfel, tiddomina din il-parti tat-triq, id-dar unika magħrufa bħala; 'Tal-Bebbux' propju għax is-sid oriġinali ta' din id-dar, Indri Dimech kien żejjen il-faċċata tad-dar bil-bebbux fil-bidu tas-seklu 20. Tiddomina din id-dar hija l-istatwa ta' Marija Mtgħella s-Sema u taħtha l-frażi bil-Latin; Assumpta Est Maria', il-frażi li biha tibda l-Antifona li titkanta fil-jiem tal-festa Titulari f'Ħal Għaxaq u li propju tfisser Marija ġiet Imtgħella s-Sema. Hekk kif naslu fil-Pjazza Ewlenija ta' Ħal Għaxaq, jolqtu l-għajn diversi binjiet kbar u sbieħ. Fost dawn insibu l-Knisja Parrokkjali ddedikata lil Marija Assunta u propju f'nofs il-pjazza, naraw il-każin u s-sede prinċipali tal-Għaqda Mużikali Santa Marija, Għaxaq A.D.1873. Binja unika, b'żewġ faċċati elaborati u mżejna b'lavur mill-aqwa li jagħti ġieħ lill-isem ta' din il-binja maestuża; Palazz Marija Assunta. Bla dubju ta' xejn, hekk kif tħares lejn dan il-bini imponenti, għajnejk bla ma' trid jaqgħu fuq ix-xbieha mill-isbaħ ta' Marija Mtgħella s-Sema fil- frontispizju. Din ix-xbieha artistika maħduma fil-ġebla Maltija mill-artist il-Kavallier Alfred Cammilleri Cauchi hija unika mhux biss fl-istil tagħħha imma wkoll għal fatt li f'idejn wieħed mill-anġli grazzjużi maġenb il-Madonna, wieħed jista' jara l-vapur, simbolu tal- 'Qhio' tal-Konvoj ta' Santa Marija tal-1942, Taħt din l-istatwa naraw l-annu li nħadmet u ttellgħet fil-post, propju l-2002. Fl-aħħar u mhux l-inqas, wieħed ma jistax ma jinnutax l-istatwa maestuża ta' Santa Marija li tilqgħek hekk kif tidħol fil-Pjazza li ġġib isimha, Pjazza Santa Marija. Din l-istatwa inħadmet fil-ġebel mill-iskultur Rabti Antonio Busuttil lejn tmiem is-seklu 19. Fiha jispikka l-istil tal-istatwa artisika ta' Marjanu Gerada li nsibu fil-Knisja Parrokkjali, għalkemm Busuttil għoġbu jħalli l-impatt tiegħu biż-żieda t'anġlu ieħor maġenb il-Madonna. Minħabba li din ix-xbieha tal-Patruna ta' Ħal Għaxaq hija antika ferm, madwar. il-pedistall tagħha wieħed jista' jara għadd ta' lapidi u rħam li jfakkru diversi avvenimenti storiċi li seħħew f'dan ir-raħal matul is-snin, fosthom, l-anniversarju tal- konsagrazzjoni tal-Knisja Parrokkjali. Għaqda Mużikali Santa Marija - Ħal Għaxaq Hekk tajna ħarsa lejn uħud mill-aktar xbihat popolari li nsibu madwar il-parti ċentrali u l-aktar qadima tar-raħal ta' Ħal Għaxaq. Kif wieħed jista' jinnota, dan ir-raħal huwa mgħoni b'diversi xbihat tal-Patruna dejjiema tiegħu, Santa Marija u li sa mill- qedem, il-poplu Għaxqi ra kif għamel biex iżejjen daru b'din ix-xbieha. Bir-raġun, l-iktar stil li jispikka f'dawn l-istatwi huwa dak tax-xbieha tal-Assunta meqjuma fil-Knisja Parrokkjali ddedikata lilha, Kapulavur Assolut tal-ġenju tal-arti, Marjanu Gerada fl-1808. Permezz ta' dawn l-istatwi żgħar madwar ir- raħal, wieħed jista' jifhem kemm l-immaġini ta' din ix-xbieha artistika u l-imħabba sinċiera lejn Omm dan ir-raħal, Santa Marija hija tassew mnaqqxa fi qlub il-parruċċani Għaxqinl 20, Żejtun Road, Għaxaq Għal kulll xorta ta' jtrisik kif ukoll tal-Friża