1783: Is-sena li fiha l-festa ta' San Gejtanu saret festa obbligatorja fid-djoċesi ta' Malta u ta' Għawdex Grazzi għall-għajnuna tas-Sur Lorenzo Zahra, illum se nikteb dwar dokument żgħir iżda ta' importanza u sinjifikat kbir fl-iżvilupp taċ- ċelebrazzjoni tal-festa ta' San Gejtanu ġewwa Malta. Il-qima lejn dan il-Qaddis ġewwa pajjiżna bdiet qabel mal-istess Gejtanu kien dikjarat qaddis, jiġifieri tmur lura għal meta huwa kien dikjarat Beatu fl-1621 u immedjatament wara beda jkun meqjum fuq l-artali ta' numru ta' knejjes ġewwa Malta speċjalment dawk madwar il-Port il-Kbir. Dan jixhduh l-artali ġewwa l-Knisja tal- Immakulata Kunċizzjoni ta' Bormla, dik ta' iż ISA San Pawl fil-Belt Valletta, u ta' San Lawrenz: Wżinn Dr. Simon Mercieca fil-Birgu. Saħansitra kienet anke nbiet kappella għalih fir-Ramla taż-Żejtun. Forsi ftit jafu li anke fl-Isla kien hemm artal dedikat lil San Gejtanu. Dan nafuh billi meta l-isqof Cannaves żar l-Isla f'Jannar tal-1715, huwa ddeskriva l-artal tal- Ispirtu s-Santu li kien hemm ġewwa din il-knisja, bħala wieħed li juri lill-Ispirtu s-Santu u fuq dan il-kwadru kien hemm figuri ta' San Gejtanu u San Andrea. L- isqof jgħid ukoll li dan l-artal ta' San Gejtanu kien ġus-patronat tal-familja Savdon. Bħalma kien il-każ fl-iżvilupp tal-kulti reliġjużi f'Malta, anke fl-Isla din id- devozzjoni żviluppat bis-saħħa tal-qima ta' familja f'dak il-każ dik tal-familja Savdon lejn dan il-Qaddis. Bħalma l-kelma ġus-patrun turi, din il-familja kellha fuqha r-responsabbiltà diretta li żżomm it-tifkira ta' dan il-Qaddis tal-Providenza ġewwa l-Isla. Jiġifieri, bi dritt, kellu jkun assenjat lil din il-familja jew lil xi membru tagħha l-ħarsien u l-kura ta' din il-festa ġewwa l-Isla. Inċidentalment, minn informazzjoni li għaddieli s-Sur Anthonv Magnion, xi snin wara, l-istess familja Savdon kienet responsabbli biex iddaħħal id-devozzjoni lejn San Gejtanu ġewwa l-knisja parrokkjali taż-Żurrieq. — Żvilupp importanti ġewwa Malta lejn il-kult ta' San Gejtanu seħħ fis-sena 1783 meta l-isqof Vincenzo Labini ta lil din il-festa l-importanza li kien jistħoqqilha fil-kalendarju reliġjuż tal-Knisja Maltija. Bħalma kulħadd ġewwa l-Ħamrun jaf, dan kien Patri Teatin, jiġifieri, patri li jappartjeni għall-Ordni Reliġjuż li kien waqqaf l-istess San Gejtanu. Għalhekk kienet ħaġa naturali għal dan l-isqof li jkollu mħabba speċjali lejn San Gejtanu, li kien il-patrun tiegħu. Nhar is-6 ta' Awwissu 1783, l-isqof Labini ħareġ digriet biex għamel it-tifkira ta' dan il-qaddis bħala waħda ta' btala għall-uffiċċji kollha tal-Knisja f'Malta u Għawdex. EŻ Il-ġurnata li fiha l-knisja tiċċelebra l-festa liturġika ta' San Gejtanu hija dik tas-7 ta' Awwissu. Permezz ta' dan id-digriet, maħruġ lejlet din il-festa, din il- ġurnata tas-7 ta' Awwissu kellha titqies waħda ta' vaganza u dan kellu jibda jseħħ b'mod immedjat u għalhekk, f'dik is-sena stess, nhar is-7 ta' Awwissu 1783, l-uffiċċji kollha tal-Knisja ġewwa Malta u Għawdex, jiġifieri l-kurja, it-tribunali ekkleżjastiċi u kull uffiċċju ieħor baqgħu magħluqa. Naturalment dan id-degriet jew ordni kien jorbot biss il-Knisja f'Malta. Ħwienet tax-xogħol, uffiċċji u bini pubbliku mmexxija mill-Ordni tal-Kavalieri jew l-uffiċċju u t-tribunal tal- Inkwiżitur, kemm dak f'Malta jew dak ta' Għawdex ma kinux marbuta b'din il-btala. Id-dokument jispeċifika li din id-deċiżjoni kienet waħda sinodali, jiġifieri meħuda f'kulleġġ, presubilment ma' isqfijiet oħrajn u allura kienet waħda b'saħħitha ħafna u torbot lis-suċċessuri tiegħu. It-tifkira ta' San Gejtanu tiġi ċelebrata ġurnata wara l-festa tat-Trasfigurazzjoni ta' Sidna Ġesti Kristu fuq it-Tabor. Wieħed irid jiftakar li għall-bidu mhux L-Isqof Vincenzo Labini kulħadd kien qiegħed jiċċelebra is-7 ta' Awwissu bħala l-festa ta' San Gejtanu. Anzi skond il-Missal Ruman, qabel, f'din id-data kienet tkun ċelebrata l-festa ta' San Donat, Isqof u Martri. Kien il-Papa Klement X li ddikjara lil San Gejtanu qaddis fit-12 ta' April 1671, li fis-sena 1673, iffissa l-festa ta' San Gejtanu għas-7 ta' Awwissu u estendiha għall-Knisja kollha. Qabel din id-data, ma kienx hemm obbligu li wieħed jiċċelebra t-tifkira ta' San Gejtanu. Qassisin u l-isqfijiet tad-djoċesi setgħu jagħżlu huma jekk jiċċelebrawx il-festa ta' dan il-Qaddis u xi Qaddis ieħor tal-ġurnata, bħalma kien San Donat. Għalhekk sas-sena 1673, San Gejtanu kien qiegħed ikun ċelebrat biss f'dawk il-knejjes u fuq dawk l-artali fejn ix-xbieha tiegħu intrefgħet għall-qima tal-fidili. Jidher li d-Djoċesi Maltija mill- ieżn ewwel addottat din il-festa fil-kalendarju liturġiku me wmes tal-Knisja u l-isqfijiet tad-Djoċesi għażlu li jibdew veTiez jfakkru lil dan il-qaddis flok xi qaddis jew qaddisin i oħrali kienu mfakkra wkoll f'dan il-jum. Issa, permezz , ta' dan id-digriet, il-qima lejn San Gejtanu ingħatat , importanza akbar. Dan il-fatt jikkonferma l-importanza sent li din il-festa kellha f'Malta matul is-seklu tmintax. Din hija l-paġna minn Missale Romanum, jew il- missal tal-quddiesa, pubblikat fl-Imperu Sagru Ruman SET fl-1651, jiġifieri wżat fil-pajjiżi ta' lingwa Tedeska, ——— fiżmien Clement VIIL. F'dan il-missal, il-qaddis tal- ġurnata tas-7 ta' Awwissu huwa San Donat, Isqof u Matri. Sa dik is-sena, iġifieri, 1651, San Gejtanu kien Beatu (kien dikjarat Beatu fl-1621) iżda kien għadu ma ġiex dikjarat qaddis. Allura mal-Knisja Kattolika kollha, it-tifkira tal-qaddis tal-ġurnata kienet għada dik ta' San Donat, Isqof u Martri. EEI Għaqda tal-Mużika San Gejtanu, Ħamrun Dan id-digriet kien reġistrat fl-Atti Ċivili tal-Kurja f'volum 142 (D u jġib il-paġna 969v. L-Atti Ċivili kienu dokumenti li jirreġistraw deċiżjoni tal-Kurja u l-isqfijiet tagħna. Ma hemmx dubju, li l-ewwel kien li ħareġ id- digriet, u mbagħad dan l-istess digriet, bħalma dejjem jiġri, ġie reġistrat fl-Atti Ċivili tal-istess Kurja. Infatti, fir-reġistru tal-Atti Ċivili, din ir-reġistrazzjoni mhix iffirmata, iżda minflok kienet użata l-espressjoni Latina 'undes' jew 'unde', li tirreferi għad-degriet u li dawn dejjem kienu jiġu ffirmati mill-Kanċillier u / jew l-Isqof tad-Djoċesi. Fil-Latin, il-kelma 'undes' hija t-tieni persuna singular tas-suġġunti preżent attiv 'undo' li tfisser, kif inti (jiġifieri l-isqof) qiegħed tapprova. Jekk hija 'unde' tfisser 'għalhekk' u hija l-ewwel kelma ta' frażi li meta kienet tinkiteb fl-aħħar tal-att u kienet tintuża bħala formula standard biex tirreferi għall- paragrafu sħiħ li kien ikun fl-aħħar tad-digriet iżda li peress li hawn qiegħed isir biss kopja tiegħu, minflok kien jiġi kkuppjat sħiħ, kienet tinkiteb l-ewwel ittra tiegħu u kull min kien jaqraha kien ikun jaf għal xiex qiegħda tirreferi, jiġifieri, li dan id-digriet kien qiegħed joħorġu l-isqof u kien qiegħed jiġi insinwat fil-kurja mill-kanċillier. Fuq kollox, kemm 'unde' u 'undes' ifissru l-istess ħaġa u t-tnejn li huma jirreferu għall- mandat tal-isqof. Permezz ta' dan id-digriet u r-reġistrazzjoni tiegħu fil- kurja, l-uffiċċji kollha ekkleżjastiċi ta' Malta u Għawdex, ta' kull sena kellhom, nhar is-7 ta' Awwissu, jibqgħu magħluqa bħala turija ta' imħabba lejn t-tifkira ta' San Gejtanu. Għalhekk mis-sena 1783 il-festa ta' San Gejtanu ma baqgħetx biss tifkira partikulari, iżda saret waħda ta' btala għall-Kurja Maltija. Dan juri l-imħabba u d- devozzjoni kbira li dan l-isqof Naplitan, Labini, kellu lejn San Gejtanu. Traskrizzjoni bil-Latin tal-att tal-manuskritt Die VI Augusti 1783 ħi 8 Festa 2012 EM Dan huwa ritratt tad-dokument tar- reġistrazzjoni fil-kurja li jfakkar li jum il-festa ta' San Gejtanu kien dikjarat bħala jum ta' btala għad-Djoċesi f'Malta u Għawdex. Tradizzjoni bil-Malti tal-att tal-manuskritt. l Jum is-6 ta' Awwissu 1783 L-illustrissimu u Reverendu Sinjur, Fra Vincenzo Labini, Isqof ta' Malta ordna li kemm fil-Kurja Ewlenija u l-uffiċċji l-oħra tal-Knisja, il-ġurnata tas-sebgħa tax-xahar ta' Awwissu li fiha tiġi ċelebrata l-festa ta' San Gejtanu ta' Thieni millum 'il quddiem għandha tkun osservata bħala ġurnata ta' festa u għal dan l-iskop għandha tkun imniżżla fil-kostituzzjonijiet sinodali ta' din id-djoċesi u f'dik l-istess ġurnata l-uffiċċji kollha tal-knisja għandhom jibqgħu magħluqa. Għalhekk …