7 l-Biedja fl-imgħoddi u l-Feudo Piccolo F'dan l-artikilu se nagħtu ħarsa lejn il-ħajja tal-bidwi daqs mitejn sena ilu u naraw kif ħafna għelieqi, qrib il-Gudja u xi rħula oħra viċin, bdew jingħataw b'ċens minflok bi qbiela, żvilupp li żgur affettwa ħafna l-ħajja tal-bdiewa kkonċernati. Dawn l-għelieqi kienu msejħa l-Feudo Piccolo. Il-kelma fewdu' originarjament kienet tfisser art mogħtija minn re lil sudditu tiegħu bil-kundizzjoni li dan jagħtih xi servizzi, bħal taxxi, suldati, frott tar-raba' jew annimali. Iżda f'dan il-każ, il-kelma feudo aktarx tfisser propjetà vasta ta' art agrikola u ma għandha ebda sens ta' ġurisdizzjoni fewdali.l Jissejjaħ piccolo għax kien hemm fewdu ieħor akbar. Il-Feudo Piccolo kien jinsab bejn l-Imqabba, Ħal Luqa, Ħal Kirkop u l-Gudja u kien jifforma parti mill-Mensa Vescovile, jiġifieri kien propjetà tal-Knisja. Kien maqsum f'diversi għelieqi, jew oqsma. Sal-1783 dawn l-għelieqi kienu mikrijin, jew imqabbla, lill-bdiewa. Ġie deċiż li jingħataw b'ċens ta' 99 sena. Kien hemm diversi raġunijiet għaliex saret din il-bidla. L-ewwel nett il-Feudo Piccolo kien iddeterjora notevolment u kien se jkompli jsofri aktar danni jekk jibqa' mogħti b'kera. Barra minn hekk kien qed jiġi mikri għas-somma ta' 1305 skud u 36 tari fis-sena, waqt li kien stmat li jġib 2067 skud u 3 tari kieku jingħata b'ċens ta' 99 sena - żieda ta' 762 skud. L-emfitewti kellhom jieħdu l-piżijiet kollha konnessi mal-art u anke jagħmlu titjib. Jissemma wkoll li l-bdiewa xorta kellhom jibqgħu jagħtu l-carnaggi. Carnaggi kienu ħlasijiet forma ta' prodott u mhux flus. Ma jissemmiex x'kienu dawn il-ħlasijiet imma setgħu kienu annimali, tjur tar-razzett jew parti mill-uċuħ. Vantaġġ ieħor kien li s-sid jeħles mill-ispiża konsiderevoli ta' kull sena biex isiru resarcimenti. Il-kelma risarcimento tfisser il-ħlas li huwa obbligat jagħmel min jikkaġuna ħsara illegalment. Minn dan jidher li xi bdiewa ma kinux jieħdu ħsieb sew l-għelieqi mikrija lilhom, forsi għax ma kinux tagħhom. Għall-kuntrarju, jekk jeħduhom b'ċens għal żmien twil kien ikun fl-interess tagħhom li ma jagħmlux, jew ma jħallux issir, ħsara, għax huma stess kienu jgawdu mit-titjib li jagħmlu, jew ibatu għan-nuqqas ta' attenzjoni tagħhom. Biex issir din il-bidla kien hemm bżonn ta' permess minn Ruma. It-talba ġiet imressqa permezz ta' Antonio Felice Zondadari, li kien inkiżitur u delegat appostoliku f'Malta. Mat- talba ġew imressqin lista tal-artijiet u xi pjanti magħmula minn periti. Żewġt irġiel li kienu ilhom joqogħdu l-Gudja ġew imsejħa biex jixhdu dwar il-fewdu. Joannes Ellul ta' 62 sena, imwieled Ħal Kirkop, kien ilu joqgħod il-Gudja għal 36 sena. Kien deskritt bħala massaro, kelma Taljana li turi li kien magħruf bħala bidwi kapaċi; seta' kien supervisor fir-raba' ta' ħaddieħor jew bidwi li kien kapaċi jmexxi sew ir-raba' tiegħu stess. Stqarr li kien ilu jaf bil-Feudo Piccolo minn meta kien żgħir għax bosta drabi ħadem fih u għax kien jinsab qrib il-Gudja u Ħal Kirkop. Joseph Mifsud ta' 55 sena, bin il-mejjet Mattew minn Ħal Għaxaq, kien ilu jgħix il-Gudja għal 40 sena u kien massaro hu wkoll. Xehed li minn meta kien żgħir ħafna kellu konoxxenza tal-F'eudo Piccolo, li kien jappartjeni lill-Kurja ta' Malta, billi bosta drabi kien ħadem fih u anke għax kien jinsab fil-viċinanza tal-Gudja u ta' Ħal Għaxaq. It-tnejn xehdu li l-artijiet imsemmija fil-lista kienu jiffurmaw dan il-Fewdu. Il-Periti Antonio Cachia mill-Belt u Archangelo Żammit minn Ħal Għaxaq ħejjew rapport u pjanti dwar dawn l-artijiet li kienu jinsabu bejn l-irħula ta' Ħal Luqa, il-Gudja, Ħal Kirkop u l-Imqabba.' Il-fewdu kien maqsum f'għoxrin parti u kull parti kien fiha diversi għelieqi (clausure) u ħbula (lenze). Kif kienu jaħdmu dawn il-bdiewa ta' madwar mitejn sena ilu meta l-maġġoranza tal- Maltin kienu bdiewa, jew l-għajxien tagħhom kien jiddependi mill-biedja Nieħdu deskrizzjoni ta' Malta li nkitbet bit-Taljan fi żmien il-Kavallieri u ġiet maqluba għall-Ingliż fl-1801. Il-kittieb enfasizza kif il-bdiewa kienu jaħdmu l-art b'mod intensiv ħafna. 'L-art qatt ma titħalla mhux maħduma (biex tistrieħ). Tiġi miżrugħa kull sena u l-uċuħ huma abbundanti. F'art normali, il-qamħ (corn) jagħti bejn sittax u għoxrin għal kull waħda u f'art fertili aktar minn sittin għal waħda. Kull għaxar snin, il-ħamrija tiġi mgħollija u l-wiċċ tal-blat jiġi imkisser biex titneħħa (xorta ta') qoxra li tifforma u ma tħallix l-ilma jippenetra. '' L-art ippreparata b'dan il-mod tipproduċi: fl-ewwel sena bettieħ u pjanti tal- ġnien, fit-tieni sena bettieħ ta' Malta u xgħir li jintuża għall-annimali. Fit-tielet sena, il-ħamrija tiġi ppreparata għall-qoton, u fir-raba' sena jinżera' l-qamħ u tibqa' sejra, sena qoton u oħra qamħ. Għall-qoton l-art tkun maħduma tant tajjeb li l-ħamrija ssir (fina bħal) trab. Għall-qamħ l-art kienet tinħarat tliet darbiet. Deskrizzjoni simili hija dik ta' George Percv Badger. Il-qoton u l-qamħ kienu l-aqwa prodotti. Dan isemmi wkoll ix-xgħir u s-silla li kienu jinżergħu mal-qamħ. Jekk l-art turi li qiegħda tgħejja, jinżergħu piżelli, ful u legumi oħra. Ix-xgħir u s-silla kienu ikel importanti għall-annimali flimkien mal-ħarrub u ż-żerriegħa tal-qoton. Il-foqra kienu jieklu ħarrub moħmi. Prodott importanti ieħor kien il-kemmun li kien jiġi esportat.5 Fi żmien il-Kavallieri ta' San Ġwann, il- qoton ta' Malta kien ta' kwalità għolja u kellu fama tajba. Bosio jiddeskrivi kif meta l-Maltin laqgħu lill-Gran Mastru FIsle Adam fl-1580, kienu lebsin ħwejjeġ tal-qoton. Fl-1801, il-produzzjoni tal-qoton kienet stmata nofs miljun sterlina. Matul ir-renju tal-Kavallieri ta' San Ġwann, l-industrija tal-qoton kienet l-aqwa prodott għall-esportazzjoni. Barra minn hekk, iż-żerriegħa kienet isservi għall-għalf tal-bhejjem. Il-bdiewa kienu jipproduċu kwantità ta' frott: frawli, rummien, għeneb, tuffieħ, lanġas, ħawħ, mandolin, berquq, ambaqar, bettieħ, tin u bajtar tax-xewk. Dan tal-aħħar kien irħis u għalhekk użat ħafna mill-foqra. L-aktar frotta importanti kienet il-larinġa li kienet esportata. Fil-Government Blue Books insibu l-prodott agrikolu ta' kull raħal. Dan naturalment ivarja minn sena għall-oħra. Jekk nieħdu s-sċna 1829, insibu li r-raba' tal-Gudja kien imqassam kif ġej: (il-kejl huwa kollu acres). Użaw 356 aċre għal qamħ, 223 xgħir, 147 qoton, 80 maħlut, 45 ful u uċuħ simili, 14 ħaxix u frott, 5 kemmun u 2 ġunġlien. Il-maħlut kien żerriegħa li minnha kienu jagħmlu l-ħobż. lilum il-ġurnata l-industrija tal-biedja nbidlet ħafna. Xi prodotti għebu jew naqsu bil- kbir u prodotti oħra ħadu posthom. Insemmu ftit eżempji. Il-qoton spiċċa mill-għelieqi u miegħu kważi l-industrija kollha tal-insiġ. Il-kemmun u l-ġunġlien naqsu bil-kbir. Il-maħlut mar ukoll. Għall-kuntrarju wieħed jinnota li l-patata u t-tkabbir tal-fjuri lanqas biss kienu jissemmew. It-turiżmu sar l-aktar industrija importanti u l-għelieqi tal-Feudo Piccolo llum il-ġurnata, fil-biċċa l-kbira tagħhom, jiffurmaw parti mill- Ajruport Internazzjonali ta' Malta. Saru talbiet simili għal artijiet oħra wkoll. Għal kull tip ta' 4 Ħwejjeġ casual Ħwejjeġ eleganti għan-nisa u l-irġiel Lingerie u underwear Swimwear. Ħwejjeġ tat-tfal Lożor u kutri Żraben ta' ditti rinomati Aċċessorji tal-aħħar moda