TA' KITTIEBA Ta' NIKOL BIANCARDI L-użu ta' l-anagramma flok il-veru isem ta' l-awtur ta' kitba jew pubblikazzjoni huwa qadim ħafna. L-anagramma hija kelma Grieka li tfisser Ana: Lura, u gramma: Ittra (ta' l-Alfabet). L-anagramma hija dik l-għamla ta' frażi li tinqara mit-tmiem. għall- bidu, jew billi tħawwad l-ittri u minnhom toħroġ kelma jew isem ieħor. Ingħidu aħna bħal din li bħalkieku qalha Napullun qabel ġie eżiljat:— Abel was I efe I saw Elba, li meta tinqara mit-tm'em għall-bidu tibqa' l-istess. Napuljun bħall ikieku jrid ifisser li: Kont bniedem ta' Ħila qabel ma rajt il-Gżira ta' Elba. Meta tinqara bil-maqlub, il-Belt Eterna ssir imħabba: Roma — Amor. U mill-kelma żwieġ (bl-Ingliż), meta tħawwad l-ittri toħroġ ukoll frażi li tfisser imħabba: Matrimonu: Into mu arm, (fi driegħi jew fi ħdan). Bejn erbgħin u tletin sena ilu kien hawn xejra fost il-kittieba Maltin, u iżjed fost il-ġurnalisti, li wieħed 'aħlbi ismu taħt anagram- ma, jiġifieri jibni ismu u konjumu b'ittri ta' isem u kunjom ieħor. Din ma kenitx ħaġa ġdida fid-dinja letterarja. Bħala xempju ta' dan li qegħdin niktbu rridu nsemmu lil Arrigo Boito, il-famuż mużi- ċista u 'poeta Taljan, li f'xi libretti tiegħu j'dher bħala Tobia Gorriv. Meta wieħed iħawwad dawn il-ħdax-il-littra malajr isib kif dan is- Senatur Tal'an ħadem l-anagramma ta' ismu, Minn barra li niseġ il-kliem u l-mużika ta' opri kbar bħal fUMefistofele' u n-tNerone', Arrigo Boito kiteb il-libretti famużi ta' l-€Otello'' u l-'Falstatf' li ġew immużikati minn Ġużeppi Verdi b'sengħa li għaġġbet lid-dinja billi dan l-awtur kien qorob it-80 sena. Biex nuru kemm kienet ħadet id-drawwa ta' l-anagrammi fost il-kittieba Maltin, l-aktar fil-ġurnali. ta' xi 49 u 80 sena ilu, hawn ' taħt se nuru bl-ortografija l-qadima x'uħud minn dawk li għadna niftakru: Muscat- Orlando (jiġifieri Gino Muscat-Azzopardi u Giusċ Orlando) Liż-ŻaGmżuctt 21 Dawk li għandhom iżjed minn 40 sena jiftakru lil Guliermu Arena (Aurelio German) bħala l-Editur tal-'Ħmar', folġu ċajtier ii f'dawk iż-żminijiet kien moqri mill-poplu kollu. Fl-ewwel faċċati ta' dan il-folju jidhru ħafna poeżijiet ta' Arena li kien jikteb b'mod faċli ħafna, Lil Ġino Muscat-Azzopardi (Ġiomu C. Sant) il-qarrejja ta' din ir-rivista jafuh m'hux biss bħala kittieb u ġurnalista, iżda wkoll b'iben il-Kavalier Ġużċ Muscat-Azzopardi, l-ewwel President tal-Għaqda tal-Kittieba. Catania (C. Satariano, magħruf bħala Karlu) kien l-id il- leminija ta' Arena u meta l-'Ħmar' ġie iċċensurat u sar ''Il-Ħmara'', it-tmexxija waqgħet f'idejh. Kien ukoll l-Editur tal-folju umoristiku €Dr, Brombos'. Lil Paolo Sammut (Tommaso Lupa) insibuh l-iżjed bħala kittieb ta' xogħlijiet għall-palk. Salinos) huwa kittieb tal-lum u nsibuh bħala Editur tal-folju ''Ix-Xewka'' ji beda jixxandar sewwa sew xhur ilu. Anagramma li rnexxiet bla tqanżiħ kienet dik ta' Ġużċ (Giuse) Orlando (Guido Sa'erno) li tiegħu qrajna r-rumanz ''L-Ibleh' u €25 Tqabbila''. Ġino Muscat-Azzopardi u Ġużċ Orlando kienu jiktbu taħt anagramma waħda (Don Castro Mula) poeżijiet aktarx reliġjużi. Dnub li fl-antoloġiiji li s'issa ħarġu ma nsibu xejn ta' dawn il-kit- tieba, jew ta' wħud minnhom; tassew li wieħed irid ix-xogħol biex isib poeżijiet tajbin tagħhom, imma, fuq kollox, il-ħidma ta' kompi- latur ta' antoloġija hija sewwa sew din: tiftix fil-bibljoteki u mis- toqsijiet.