Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Il-Mixja Mużikali Bla Heda ( tal-Banda San Filep matul 160 Sena L-Għaqda Każin Banda San Filep qiegħda tfakkar għeluq l-anniversarju tal-160 sena ta' ħidma bla heda tagħha proprju f'din s-sena 2011, li ġiet maħtura internazzjonalment bħala s-sena ddedikata lill-volontarjat. Hu ta' sodisfazzjon kbir għal din l-għaqda mużikali li ċ-ċelebrazzjonijiet festivi ad unur San Filep u l-okkażjoni ġublewitarja tagħha ta' 160 sena, qegħdin isiru proprju f'din is-sena li hija ddedikata lill-volontarjat. Niftakru li l-Għaqda Każin Banda San Filep A.D. 1851, issa ilha snin mhux ħażin rikonoxxuta uffiċjalment bħala organizzazjoni volontarja mill-Kummissarju tal-Organizzazzjonijiet Volontarji bin-numru tar-reġistrazzjoni 0037. Din il-Filarmonica di San Filippo, inbniet fuq is-sisien sodi tal-mużiċisti magħrufa Maestro Filippo Galea u warajh Mastru Indri Borg. Huma kienu mgħejjuna minn Mro. Madwarhom bnew għaqda ta' ċittadini Żebbuġin imgħallmin tajjeb fil-mużika. Din il-banda mużikali ladarba kienet twaqqfet bdiet iddoqq u għadha twassal melodiji ferrieħa u marċi kiebja meta jkun meħtieġ sal-lum. Lill-poplu Żebbuġi, matul il-ġrajja tiegħu, dejjem insibuh jaħdem b'moħħu qabel jiddeċiedi fi proġetti kbar. Din id-darba wkoll fil-qasam mużikali, fil-każ tat-twaqqif tal-'Filarmonica di San Filippo,' m'għamilx eċċezzjoni. L-Ewwel Xrara Filippo Galea, mill-aħħar tas-snin erbgħin tas-seklu dsatax' sas-sena 1850, insibuh imdawwar minn għadd ta' ġuvintur dilettanti tal-baned Ingliżi. Hu kien jorganizzalhom it- tagħlim mużikali f'Ħaż-Żebbuġ bil-għajnuna ta' missieru Mro. Andrea Borg ġibduh kmieni lejn din l-iskola tagħhom, meta bħala mużikant mal-Kappella tal-Parroċċa ta' San Filep kien isib il-ħin li jitkellmu magħhom fil-ħin liberu li kien ikollu f'Ħaż-Żebbuġ. Din l-iskola tat-tagħlim bl-istrumenti tal-banda bdiet timxi 'l quddiem. Ħadet sehem f'xi festi u kollox wera li kienet miexja sewwa. Il-fatt li din l-iskola tal-banda daqqet u tħallset fih innifsu hu rikonoxximent tajjeb. Allura dokument li għadu sal-lum jistqarr ġrajjietu. Meta mbagħad din l-iskola mużikali waslet fil-milja tagħha, ma' Filippo Galea, fuq quddiem tal-lista ta' ċittadini Żebbuġin, organizzaturi u numru ikbar ta' aljievi promettenti, insibu lil Gaetano Attard, Michele Borg, Giuseppe Balzan, Antonio Pisani, Gioacchino Mallia, Michelangelo Debono, Andrea Borg u oħrajn li ddeċidew li jagħtuha l-isem ta' ġieħ. Sawruha f'soċjetà mużikali ta' banda li bdiet topera taħt l-isem uffiċjali ta' Banda di San Filippo, iffurmata minn bandisti Żebbuġin. Kien xieraq li huma jgħammduha u jiddedikawha lill-patrun tagħhom, San Filippu, Missier iż-Żebbuġin. Fl-ewwel kumitat li nħatar f'din l-għaqda tal-mużika ġdida, intgħażel Filippo Galea bħala president u surmast direttur tal-Banda di San Filippo u l-Arċipriet Dun Francesco Saverio Vassallo ntgħażel bħala l-kappillan spiritwali tal-Għaqda. Il-Banda di San Filippo, hekk b'dan l-isem, daqqet għall-ewwel darba b'mod uffiċjali fis- Dt 160 S ena ta' H-idma —Z——— sos ġi Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Proprju fil-jum tat-12 ta' Mejju, nhar San Filep, il-Banda akkumpanjat il-purċissjoni li ħarġet mill-Parroċċa Arċipretali ta' San Filep f'Ħaż-Żebbuġ. Din ma kinitx banda mużikali tal-okkażjoni li titlaqqa' minn individwu u wara tisparpalja. Infatti nsibu prova ta' dan meta ftit tal-ġimgħat wara, din il-Banda di San Filippo, fit-tieni Ħadd ta' Ġunju 1851 ġiet mistiedna tipparteċipa għall-okkażjoni tal-festa tal-Madonna l-Beata Vergine, taħt it-titlu tal-Karità' f'Ħaż-Żebbuġ ukoll. Il-Banda di San Filippo ntlaqgħet tajjeb ħafna mid-diriġenti ta' din il-fratellanza li ħallsuha ta' dan is-servizz mużikali tagħha u komplew jilqgħuha fis-snin ta' wara. Il-poplu Żebbuġi, min-naħa tiegħu, għal darb'oħra apprezza ħafna l-preżenza bid-daqq ferrieħi ta' din il-banda Żebbuġija, li Mro. Filippo Galea sejjes fuq il-mudell tal-baned tas- servizzi Ingliżi li huwa kien jaf tajjeb. Ma kienx kollox ward u żgħar għall-Banda di San Filippo u għas-soċjetà tagħha. Prova tan-nar li kellha bilfors tgħaddi minnu din l-Għaqda fil-bidu tan- nieqa tagħha kienet l-assenza minn Malta ta' Mro. Filippo Galea li kellu minn żmien għall- ieħor isiefer mal-banda tax-xogħol tiegħu mas-servizzi Ingliżi. Dan wara li fis-6 ta' Novembru 1851 iżżewweġ u meta l-vaganzi tiegħu ġew fi tmiemhom kien obbligat li jsiefer mal-banda tar-riġment tiegħu, għal ġimgħat u ġieli għal xhur sħaħ. Andrea Borg, bħala mużikant ta' esperjenza, imżejjen b'kariżma u ħila kbira fit-tagħlim tal-mużika u tal-istrumenti li kien jippossedi, ġie maħtur direttur sostitut sakemm jirritorna mill- ġdid Mro. Hekk bil-kuntentizza tal-bandisti kollha daħal imexxi Mro. L-Ewwel Servizzi Fi ftit tal-ġimgħat wara waslet l-ewwel stedina li nafu biha. Il-Banda di San Filippo kellha tmur iddoqq barra minn Ħaż-Żebbuġ. Ir-raħal li kellu jilqagħha kien iż-Żurrieq għall-festa ta' Santa Katerina.' Il-Banda kienet taħt id-direzzjoni ta' Mastru Indri Borg. Daqqet hemmhekk b'suċċess tant li baqgħet iddoqq f'din il-festa fis-snin ta' wara. Il-Banda di San Filippo kienet iddoqq kull sena fil-festa tal-Madonna tar-Rużarju f'Ħaż- Żebbuġ, fost festi oħra. Fis-snin 1852 u 1853, il-Banda għamlet servizzi mużikali fis-serata kif ukoll fil-purċissjoni bl-istatwa tal-Madonna.' Issa l-Banda ma baqgħetx limitata biss li ddoqq fil-purċissjonijiet iżda bdiet tagħmel ukoll programmi mużikali. Il-Banda kienet qiegħda tiġi mitluba tipparteċipa bil-mużika f'kull festa li kienet tiġi ċċelebrata f'Ħaż-Żebbuġ. Nhar it-13 ta' Mejju 1856, l-għada tal-festa ta' San Filep, insibu lil Filippo Galea jiffirma u jiddikjara li rċieva 40 skud mingħand il-prokuratur tal-festa ta' San Filep, is-Saċerdot Tommaso Debono f'isem il-Banda di San Filippo għas-servizzi mużikali tagħha fil-festa ta' San Filep'. Nhar is-26 ta' Marzu 1857, Filippo Galea tħallas ħdax-il skud u sitt tari għas-servizz mużikali li l-Banda di San Filippo kienet għamlet fil-ġurnata ta' qabel, fil-festa tal-Beata Maria Vergine taħt it-titlu tal-Annunzjata fil-knisja tagħha, fi Triq il-Kbira, Ħaż-Żebbuġ. L-ispejjeż tal-Banda ġew imħallsa minn żewġ benefatturi. Hekk ukoll kien sar għal-logħob tan-nar. Il-ħlasijiet ġew mogħtija mill-benefatturi ta' din il-festa wkoll. Fix-xahar ta' Mejju 1857, proprju nhar l-14 ta' dan ix-xahar, inqas minn xahrejn wara, nerġgħu niltaqgħu ma' Filippo Galea għal darb'oħra għand is-Saċerdot Tommaso Debono, il- prokuratur tal-festa ta' San Filep jirċievi din id-darba 50 skud mingħandu u jiddikjara u jiffirma li kienu f'isem il-Banda di San Filippo għas-servizzi mużikali tagħha, jumejn biss wara li kienet għadha kif għaddiet il-festa tas-sena 1857'. Hawnhekk għandna żewġ dokumenti imprezzabbli li fil-fehma tiegħi jonoraw bis-sħiħ lill- Banda San Filep. Kull ma nkiteb qabel u kull ma seta' ġie miktub wara ngħaqad kollu flimkien. Il-ħajja mużikali tal-Banda di San Filippo kienet kontinwa taħt id-direzzjoni ta' Mro. iġibX 160 $ ena ta' Hidma —— ww; Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Ma kellux għalfejn iniżżel 'Maestro' quddiem ismu. Kien mexxej ġewwa familja ta' ħbieb bandisti, magħruf sewwa f'Ħaż-Żebbuġ. Fin-nuqqas tiegħu l-Banda di San Filippo kienet tibqa' f'idejn tajba taħt id-direzzjoni tas-sostitut Mastru Indri Borg. Fil-ħlasijiet li Filippo Galea nsibuh jitħallas jumejn biss wara l-festa ta' San Filep tas- sena 1858' ġew magħrufa wkoll bi spjegazzjoni perfetta l-kwalitajiet li kienet tesegwixxi mużikalment il-Banda matul il-jumejn ta' festi esterni ta' San Filep kif kienet l-użanza dak iż- żmien. Il-Banda kienet tħallset għall-programm mużikali ta' lejlet il-festa u għas-sehem tagħha meta akkumpanjat il-purċissjoni ta' San Filep. Huma dawn id-dokumenti' li ħarġulna l-verità ta' kif ġraw l-affarijiet fil-ġrajja tal-Banda San Filep ta' Ħaż-Żebbuġ. Biex inkompli nżid ma' dan nikkummenta issa dwar festa speċjali li saret f'Ħaż-Żebbuġ fl- istess sena. Proprju nhar il-5 ta' Settembru 1858 saru ċelebrazzjonijietkbar ad unur San Gawdenz''. Il-festa bdiet mill-knisja filjali ta' Santa Marija ta' Mamo. Hemmhekk kien jinsab l-għadam qaddis ta' San Gawdenz. F'din il-knisja filgħodu saret il-quddiesa kantata bil-paniġierku. Fis- sagħtejn ta' waranofsinhar telqet il-purċissjoni għall-Parroċċa ta' San Filep. F'din il-purċissjoni ħadu sehem il-fratellanzi kollha u numru kbir ta' saċerdoti billi ġew ukoll il-qassisin tal-parroċċi ġirien. Ġewwa l-Knisja ta' San Filep, San Gawdenz ġie milqugħ mill-Arċipriet Naudi mdawwar mill-poplu Żebbuġi jisma' l-mużika tas-Surmast Paolo Nani. Mal-preparazzjoni ta' dawn iċ-ċelerazzjonijiet ġew inklużi festi esterni. Inxtegħlet il-knisja bit- tazzi taż-żejt. Ġiet mistiedna l-Banda di San Filippo taħt it-tmexxija ta' Filippo Galea li ferrħet mhux ftit bl-allegrija tagħha lill-poplu miġbur. Il-festa ta' San Gawdenz għalqet b'wirja ta' logħob tan-nar. Illum lil San Gawdenz nistgħu ngawduh fil-mensola tal-artal ta' San Filep ġewwa l-kor tal-Knisja Parrokkjali. L-Ewwel Każin Fl-istess żmien tat-twelid tal-Banda di San Filippo, il-Gvern Ingliż għal Malta ħatar bħala gvernatur lil William Reid. Dan kien inġibed ħafna lejn iż-Żebbuġin tant li kien ipprovdielhom każin. Din il-ħabta il-Banda di San Filippo kienet tiltaqa' fid-dar li ġġib in-Numru 52 fi Triq il-Parroċċa. Għall-ħabta tas-sena 1856, banda ta' wieħed mir- BB A ; riġmenti li kien stazzjonat f'Malta kienet bidlet j:8 A IE l-uniformi tagħha. B ''intervent ma' dan il-gvernatur, is-Surmast Filippo Galea u missieru Mro. Angelo: Meeting politiku f'Misraħ San Filep fi Galea akkwistaw din l-uniformi biex tiġi użata mill-. il-każin qed tperper bandiera Maltija u ġo nofsha fiha Banda di San Filippo. Bi tpattija għal din l-għotja, HUnion Jack Ingliż. xi bandisti tal-mestier kienu jmorru jaħdmu r-raba' tal-gvernatur biswit il-Palazz Verdala f'Wied l-Isqof, fil-limiti tal-Buskett'2, ġest li kien ferm għal qalb il-Gvernatur Reid. Bid-determinazzjoni tal-membri tal-kumitat immexxijin mill-presidente tagħhom Michele Borg bejn is-sena 1856 u l-1865, l-Għaqda Banda di San Filippo baqgħet miexja 'l quddiem. Jekk qatt kellna xi dubju dwar dan, ir-rakkolta għal xiri ta' sturmenti ġodda li nbdiet nhar il-festa ta' San Pawl tas-sena 1859, tispjega l-progress enormi li għamlet l-Għaqda Mużikali tal-Banda di San Filippo inġenerali, inkluż il-mixja 'l quddiem tal-iskola tat-tagħlim tal-mużika tagħha li kienet ħajja sewwa. WŻX 160 $ ena ta' Hidma —— sw Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Infatti l-Banda San Filippo sabet ruħha f'każin li ċkien għaliha bħala banda mużikali hekk organizzata waqt il-kunċerti li kienet tasal tagħmel. In-Negozjant Carmelo Zammit li sa mill- bidu kien benefattur kbir tal-Banda ssuġġerixxa li jibda jieħu l-Banda tagħmel il-provi tagħha fid-dar kbira tiegħu li hija ftit tal-passi bogħod minn din id-dar f'Numru 3, fi Triq Manoel. Is- suġġeriment intlaqa' tajjeb u l-Banda bdiet tmur f'din id-dar biex tagħmel il-kunċerti tagħha hemmhekk. Għal bosta snin dan baqa' jiġri għax il-Banda f'din id-dar kienet milqugħa tajjeb ħafna. Iż-żmien ma jistenna lil ħadd. Din l-għaqda mużikali kompliet miexja fil-paċi u l-kwiet. Il- Banda di San Filippo issa kienet stabbilita iktar minn qabel fil-festi kollha li kienu jsiru f'Ħaż- Żebbuġ. Hekk pereżempju, nhar it-28 ta' Settembru 1859 insibu lil Filippo Galea'' jitħallas għas- sehem tal-Banda fil-purċissjoni solenni fil-ġurnata tal-festa tas-solennità ta' Marija Addolorata. Kienet kisbet esperjenza mhux żgħira li daħħlet lill-Għaqda tal-Banda di San Filippo fil- prospettiva ta' ġbir ta' fondi mitlub mill-Parroċċa ta' San Filep b'risq l-istatwa l-ġdida''. Kif kien mistenni din l-għajnuna mis-Soċjetà tal-Banda di San Filippo serviet ta' għajnuna kbira lill-arċipriet, lill-prokuratur u lill-kleru Żebbuġi sa minn Jannar tas-sena 1860'6. Fis-sena 1860 ukoll Maestro Andrea Borg ħa l-Banda di San Filippo f'idejħ. Hu żamm u kompla jibni fuq ix-xogħol tajjeb ta' Mro. Introduċa l-metodu tiegħu u kompla jagħtiha statura iktar progressiva bl-inklużjoni dejjem iżjed ta' numru sabiħ tal-aħjar ġuvintur Żebbuġin aljievi u bandisti. B'hekk din il-banda mużikali rebħet l-ammirazzjoni tal-poplu li beda jqisha bħala banda nazzjonali. L-Għaqda tkompli tissaħħar Xi ħaġa oħra li tajjeb insemmuha hawnhekk hija li l-Banda di San Filippo ma baqgħetx tiddependi biss fuq is-surmast direttur tal-mument; xi ħaġa li min iqalleb fost il-folji tar-reġistri u jirriċerka l-istorja għandu jikkummenta pożittivament ħafna dwarha. Il-ħlasijiet tas-servizzi mużikali kienu jinġabru minn Gaetano Attard, Antonio Pisani, Mro. Andrea Borg, Gioacchino Mallia, Mikelanġelo Debono u oħrajn. Kollha kienu nies kapaċissimi, li jafu, imdaħħlin fl- amministrazzjoni tas-soċjetà bandistika u wħud kienu wkoll idoqqu fil-banda''. L-Għaqda baqgħet mibnija fuq il-banda. Iżda fergħat oħrajn bdew jiżdiedu. Mal-għadd ġmielu ta' nies magħrufa li kienu nkitbu bħala soċi kont issib min jiġbor il-flus biex tinġieb xi banda tas-servizzi tipparteċipa fil-festa ta' San Filep'5. Oħrajn kont issibhom jarmaw l-artali tal-fratellanzi tal- parroċċa. Kien hemm soċi oħrajn li jagħtu daqqa t'id fl-armar ġenerali tal-knisja matul il-jiem tal-festa ta' San Filep. Fil-festi ta' barra mbagħad, soċi oħrajn kienu jitilgħu mas-slielem tal-ħbula jarmaw il-faċċata tal-Knisja Arċipretali bit-tazzi taż-żejt biex xħin jidlam idawluha. Kellek ukoll min idawwal it- toroq u jarma l-faċċati tad-djar tan-nies li kienu jikkummisjonaw dan ix-xogħol. Sa minn dak iż-żmien is-soċi li kienu l-aktar magħrufa fl-Għaqda kienu l-ħaddiema fil-qasam tax-xogħol tan-nar u fil-qasam tal-armar. Dan jfisser li fil-Każin tal-Banda di San Filippo ma kienx baqa' jingħad biss diskors dwar il-banda iżda wkoll dwar kulma hu meħtieġ fil-festa kollha. F'kelma waħda, l-Għaqda tal-Banda di San Filippo saret xirka li żżomm flimkien liż-Żebbuġin kollha. Intant nhar id-29 ta' Lulju 1863, l-istatwa tal-fidda ta' San Filep waslet Ħaż-Żebbuġ. Il- Banda di San Filippo ngħaqdet mal-kotra taż-Żebbuġin u taħt id-direzzjoni ta' Mro. Andrea Borg kompliet tferraħ lill-poplu. Sellmet ukoll lil Luigi Fontana, l-artist tal-istatwa li kien ġie Malta magħha. Nhar it-8 ta' Mejju 1864 saret it-transulazzjoni tal-istatwa ta' San Filep mill-knisja filjali tal-Madonna tal-Anġli għall-Parroċċa Arċipretali ta' San Filep. Saret b'pompa kbira kif xtaqu l-kleru u l-poplu Żebbuġi. Il-Banda di San Filippo esegwiet tliet servizzi mużikali f'dawn il- Wi 160 S ena ta' Hidma ——4 x: Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 festi straordinarji taħt it-tmexxija tas-surmast direttur tagħha Mastru Indri Borg. Daqqet ukoll għall-ewwel darba innu ġdid ''Lil San Filep' kompożizzjoni tal-istess surmast direttur. Billi wara din il-festa Mro. Andrea Borg ħassu ma jiflaħx ma dderiġiex il-partiċipazzjoni tal-Banda di San Filippo fil-festa proprja nhar it-12 ta' Mejju 18647. Kif ġieli kien sar bi proċedura normali, mexxa l-Banda Gaetano Attard, Żebbuġi li kien jaħdem ħafna biex jara l-Banda timxi 'l quddiem. Taħt id-direzzjoni tiegħu, il- Filarmonica San Filippo reġgħet għat-tieni darba daqqet l-innu 'Lil San Filep' miktub minn Mastru Indri Borg, fil-ħruġ tal-ewwel purċissjoni mill-Knisja Arċipretali nhar it-12 ta' Mejju 1864 bl-istatwa artistika tal-fidda ta' San Filep. Il-Banda di San Filippo, s'issa kienet saret magħrufa sewwa għad-daqq tagħha. Kienet tiġi mistiedna f'għadd ta' festi f'diversi rħula qrib Ħaż-Żebbuġ bħar-Rabat, Ħal jipkazm imżejjen għall-festa, kif kien jidher Qormi, Ħ' Attard, is-Siġġiewi, Ħal Luqa, Birkirkara, l-Belt sal-bidu tas-snin ħamsin. Valletta, l-Ibliet tal-Kottonera u oħrajn. Kull fejn kienet tmur iddoqq kienet tħalli impressjoni tajba u tagħmel isem għaliha kif ukoll għal beltna. Għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep, nhar it-12 ta' Mejju tas-sena 1865, Filippo Scerri li kien il-prokuratur tal-Knisja Arċipretali reġa' stampa l-innu 'Lil San Filep' kif kien kitbu Mro. Dan l-innu kien intgħoġob u l-Banda di San Filippo baqgħet iddoqqu għal bosta snin wara. Il-Banda di San Filippo f'din il-festa ta' San Filep kellha kompetizzjoni kbira minn banda oħra mistiedna, komposta mill-Professuri tal-' Hibernia' u minn oħrajn ċittadini mill-Banda tal-Artillerija Maltija'. Il-Filarmonica San Filippo ħarġet bl-unuri kollha. Filwaqt li l-Banda kienet taħt id-direzzjoni tas-surmast direttur tagħha Mastru Indri Borg, il-ħlasijiet għas- servizzi mużikali rċeviehom Gaetano Attard. F'Ħaż-Żebbuġ, bħal f'kull belt jew raħal ieħor, missirijietna kienu jagħtu importanza kbira lill-funzjonijiet ta' ġol-parroċċa. Għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep u festi importanti oħrajn, dawn kienu jkunu akkumpanjati b'mużika mill-aqwa. Issa ġara li l-orkestri ta' Bugeja u Nani, surmastrijiet diretturi magħrufa saru popolari ħafna. F'Ħaż-Żebbuġ għall-ewwel ma jidhirx li kien hemm xi problemi dwar favoriżmu. Jidher li kien hemm l-użanza li kull tmien snin kienet tinbidel l-orkestra. It-tnejn kienu familjari u l-aqwa sodisfazzjon għaż-Żebbuġin kien li jingħata servizz mużikali ta' ġieħ lill-festa ta' San Filep. F'Malta u allura xejn inqas f'Ħaż-Żebbuġ, madwar dawn l-orkestri nħolqu żewġ partiti. Ma' dawn f'Ħaż-Żebbuġ daħal Maestro Angelo Galea li għal waqt il-pussess tal-Arċipriet Bartolo nhar il-15 ta' Settembru 1864 mexxa l-mużika hu. F'din l-okkażjoni kien żanżan l-antifona ''In Sepulcrum ' li kienet sabiħa ħafna. Wara din il-ġrajja l-kwistjoni dwar l-orkestra waqgħet fuq tliet surmastrijiet: Bugeja, Nani u Galea. Kien intlaħaq ftehim bejn il-Parroċċa rappreżentata mis- Saċ. D. Tommaso Debono, prokuratur tal-festa ta' San Filep u mas-Surmast Angelo Galea biex dan imexxi l-mużika bħala Maestro di Cappella fil-festa ta' San Filep. Iżda nbidel il-prokuratur u malajr spiċċa kollox. Fis-sena 1868 inħatar Maestro Filippo Bugeja bħala Maestro di Cappella ta' Ħaż-Żebbuġ u mexxa l-mużika fil-festa ta' San Filep ta' dik is-sena. Angelo Galea ħass iġibx 160 $ ena ta' Hidma —4 ss Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 li din id-deċiżjoni kienet inġurja kontra tiegħu. Għalhekk għamel kawża kontra l-prokuratur il-ġdid, is-Saċerdot D.D. Salvatore Trevisan 7' Il-Banda di San Filippo baqgħet tagħti s-sehem mużikali tagħha fejn kienet tiġi mitluba. Barra minn hekk, kif irtira minn surmast direttur Mastru Indri Borg, fl-1868, l-Għaqda ħatret lill-istess ibnu, Mro. Giuseppe Borg surmast direttur għall- Filarmonica San Filippo. Is-Soċjetà tal-Banda di San Filippo għaddiet minn żmien ta' nkwiet intern minħabba stat ta' firda ġo fiha nfisha. Kien hemm insistenza minn xi wħud li dawk li kienu favur l-orkestra ta' Mro. Paolo Nani jirriżenjaw minn bandisti jew soċi. B'riżultat ta' dan numru ta' membri bandisti u soċi telqu mill-għaqda tal-Filarmonica San Filippo. Hawnhekk tajjeb ngħidu li bejn il-Filarmonica San Filippo u l-familja Galea baqgħet tirrenja relazzjoni ta' ħbiberija. Infatti l-iskola tal-Għaqda għall-aljievi ġiet fdata f'idejn Gioacchino Galea. Iktar minn hekk meta Mro. Giuseppe Borg kien indispost ġie mistieden imexxi l-Banda di San Filippo, Mro. Filippo €23 Galea bħala surmast sostitut. F'dawk iż-żminijiet għas-servizzi li kienet tesegwixxi l-banda nsibu li kienu jiġbru l-ħlasijiet Gaetano Attard, Mikelanġelo Debono, Antonio Pisani u xi drabi Ġakkinu Mallia. Fl-1870 il-Papa pproklama lil San Ġużepp bħala l-protettur universali tal-Knisja u f'Ħaż- Żebbuġ, il-fratellanza ta' dan il-qaddis kbir qabbdet lill-Filarmonica San Filippo biex tagħmel tliet servizzi mużikali fil-festa li saret f' April ta' dik is-sena. Barra minn hekk anke ħadmet in- nar għal din il-festa. Fi żmien il-festa tas-sena 1874 iżżanżnet l-istatwa tal-Gran Mastru De Rohan li meta tlesta l-pedistall tagħha bdiet tintrama wara l-palk tal-banda'. Kienet il-festa ta' għeluq il-150 sena mill-miġja tar-relikwija nsinji ta' San Filep f'Ħaż-Żebbuġ. Il-Filarmonica San Filippo għamlet programm mużikali marbut ma' din il-ġrajja. Waqt polemika li nqalgħet dwar il-festi, fil-ġurnal Corriere Mercantile'' nsibu li l-festa ta' San Filep ġiet deskritta bħala waħda mill-kbar. Fid- deskrizzjoni mill-isbaħ tal-festa ta' San Filep, patrun ta' Ħaż-Żebbuġ, ġiet imfaħħra l-festa inġenerali kemm fil-knisja u kemm barra bil-Banda di San Filippo bil-ħlasijiet tas-servizzi tal- Banda jirċievihom Gaetano Attard. Sehem fil-Festa Fis-sena 1876 meta kien ġie maħtur Gavino Naudi bħala president tal-Għaqda kien diġà beda jsir il-programm mużikali mill-Filarmonica San Filippo ta' kull sena f'Ħadd il-Palm. Fis-sena 1877, Ħaż-Żebbuġ iċċelebra l-ewwel ċentinarju tiegħu bħala belt. Il-Filarmonica San Filippo ngħaqdet mal-poplu Żebbuġi u tellgħet programm mużikali b'tifkira ta' din l-okkażjoni. Gavino Naudi, bħala president għamel riforma fl-Għaqda. L-isem tal-għaqda issa beda jidher Filarmonica San Filippo Casino Indipendente. L-Għaqda mużikali marret fuq in- naħa tal-organizzazzjoni tal-festa ta' San Filep. Kien ilha snin li ma baqgħetx titħallas għas- sehem mużikali tagħha matul il-jiem tal-festa. U flimkien mal-membri tal-kleru kienu jieħdu ħsieb in-nar u jarmaw għall-istess festa. Barra minn hekk, l-Għaqda bdiet tikkontribwixxi wkoll għall-funzjonijiet tal-parroċċa 2: Sadanittant fl-1879 Maestro Gioacchino Galea, Żebbuġi u mill-istess familja tas-Surmastrijiet Angelo u Filippo Galea ġie maħtur bħala r-raba' surmast direttur tal-Filarmonica San Filippo biex ikabbar in-numru ta' bandisti u jgħolli dejjem iżjed il-livell tal-kunċerti tagħha fil-kwalità. F'dan iż-żmien l-awtoritajiet ċivili Ingliżi bdew jindaħlu xi ftit iżżejjed fl-organizzazzjoni tal-festi Maltin. Xi membri ekklesjastiċi tal-Kurja Maltija riedu huma wkoll li jsir xi ħaġa dwar il-baned speċjalment għal dawk li kienu jakkumpanjaw fil-purċissjonijiet. Dan ma qata' qatt qalb il-mexxejja tal-baned Maltin li għamlu kemm setgħu biex jikkoperaw mal-awtoritajiet. Il- Filarmonica San Filippo Casino Indipendente fis-sena 1885 bidlet id-dar tal-każin tagħha. iġibX 160 $ ena ta' Hidma —4 ss Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 fid-dar Numru 273 u 274 (illum Francois) fi Strada Reale. Wara li s-soċi u l-bandisti rranġaw id- dar u marru ġo fiha għamlu l-ftuħ tagħha bi programm mużikali li ġibed ħafna nies lejn dan il- każin. Iċċelebraw il-festa ta' San Filep b'solennità kbira u ftit tal- ġimgħat wara, il-Banda Mużikali San Filippu kompliet ferħet liż-Żebbuġin billi wettqet żewġ servizzi mużikali għall-okkażjoni tal-festa tal-Beata Vergine taħt it- titlu tal-Karità. Fis-sena 1888, il-Filarmonika San Filep taħt id-direzzjoni ta' Mro. Gioacchino Galea kellha żewġ impenji kbar: il-25 anniversarju mill-miġja tal-istatwa ta' San Filep'' u ħadet sehem flimkien ma' għaxar baned oħra f'dimostrazzjoni mill-Furjana sal-Belt Valletta favur il-ħatra tal-kunsilliera ġodda fil-Gvern ta' Malta. U lejn tmiem is-sena fil-każin kienu qed isiru l-preparamenti sabiex jittella' t-teatrin għal matul il-ġranet tal-Milied. Il-festa ta' San Filep tas-sena 1889 kienet waħda mill-aqwa. Issa l-attenzjoni tal-bandisti u soċi tal-Filarmonica San Filippo kien fuq ix-xogħol li kien hemm bżonn isir fuq il-palk tal- banda. Fis-snin ta' wara sal-1881 barra mill- palk jissemmew ukoll it-tiżjin u d-dwal tiegħu. Kien ilu jberren f'moħħ il-kleru u d-diriġenti tal- Għaqda Filarmonica San Filippo li jaraw il-ħolma ta' palk ġdid għall-banda sseħħ. Kien jonqos id-daqqa tal-imgħallem li jagħmel id-disinn u jmexxi x-xogħol tal-injam mill-mastrudaxxi soċi u bandisti tal-Banda di San Filippo. Minn sorsi ta' min jorbot fuqhom jidher li d-disinjatur kien il-pittur magħruf Żebbuġi Lazzaro Pisani. Ix-xogħol wasal fi tmiemu għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep tal-1891. Biex ikun imdawwal tajjeb il-parroċċa kriet 750 misluta tal-kristall li ddendlu mat-tubi tal-gass li kienu jirriflettu f'dawl iktar. Kollox juri li fl-1891 iżżanżan dan il- palk li fostna ż-Żebbuġin hu magħruf bħala 'l-iskorfina' għax kien mibni f'għamla ottangonali'6. Ix-xogħol fil-ħanut tal-mastrudaxxa u l-armar tiegħu għall-festa ta' San Filep ħa ħsiebu Gaetano Attard. Imbagħad matul il-jiem tal-festa, Calcidonio Attard, 'il-Konzu', li snin wara nsibuh jagħmel parti mill-kumitat tal-Filarmonika San Filippu għamel l-għassa billejl ma' dan il-palk. Fis-sena 1891 il-Banda Mużikali San Filippu daqqet fl-aħħar jum tat-tridu, lejlet il-festa u f'nharha. Dan ifisser li l-Banda San Filep gawdiet dan il-palk sa mill-ewwel jumejn li żżanżan. F'dik is-sena ħadu sehem magħha fil-festa tliet baned barranin. Bejn iż-żewġ baned Żebbuġin' saru wkoll diversi arranġamenti. Intlaħaq ftehim sabiex mill-1892 iż-żewġ għaqdiet jibdew jalternaw bejniethom fil-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Niftakru li l-Filarmonica San Filippo kienet ilha takkumpanja waħedha din il-purċissjoni għal madwar 40 sena. Ġie miftiehem ukoll li lejlet il-festa ta' San Filep idoqqu ż-żewġ baned Żebbuġin. Ftehim ieħor kien li l-Filarmonica San Filippo tagħti s-servizz mużikali tagħha nhar jum il-festa ta' San Ġużepp. Dan il-ftehim jidher li kien inżamm sas-sena 1904. Nhar is-Sibt 3 ta' Marzu 1894, il-Filarmonica San Filippo Casino Indipendente bidlet id-dar tal-każin tagħha u marret f'Numru 54 fi Strada Parrocco. Quddiem dan il-każin, il-Filarmonica 6 —1—Z——— 160 $ ena ta' Hidma iż U a jn Il-faċċata ta l-każin kif intramat għall-okkażjoni taż-żjara tal-Gvernatur Lord Gort fl-1944 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 www.bandasanfilep.com.mt San Filippo tgħellet programm mużikali famuż li ġie segwit minn ħafna nies. Il-fondi li kienu nġabru waqt din l-attività marru għall-bżonnijiet tal-Banda u għall-festa ta' San Filep. Fil-bidu tal-1894 inbidel il-president u minflok Gavino Naudi ġie elett Carmelo Zammit. Wara l-festa nbidel ukoll is-Surmast Direttur Mro. Gioacchino Galea wara ħidma daqstant kbira. Minn floku sar Surmast Direttur Mro. Salvatore Mallia li mexxa l-Banda di San Filippo għal ħames snin. Fi żmien dan is-surmast barra mill-programmi kbar li wettqet il-Banda fil-festa ta' San Filep, daqqet ġewwa l-Birgu lejlet il-festa ta' San Lawrenz tal-1896. Il-Banda di San Filippo ħadet sehem fi sfilata għall-okkażjoni tal-ġublew tad-djamanti tar-Reġina Vittorja. Fis-sena 1899 sar surmast direttur tal-Filarmonica San Filippo Mro. Nhar il-21 ta' April 1899 mexxa l-programm mużikali għall-okkażjoni ta' San Ġużepp f'Ħaż-Żebbuġ. Ftit tal-ġimgħat wara mexxa programm ieħor f'San Filep. Fil-bidu tas-seklu għoxrin inħatar president ġdid, Angelo Chircop u miegħu ġiet inawgurata bħala każin id-dar bin-Numri 259 u 260 fi Strada Reale, b'pompa kbira u bis-sehem tal- Filarmonica San Filippo (illum l-indirizz huwa 23, Misraħ San Filep.) Fis-sena 1901 il- Filarmonika San Filep daqqet fil-funeral tal-fundatur tagħha Mro. Imbagħad għall-okkażjoni tal-inkoronazzjoni tar-Re Dwardu VII il-Banda Mużikali San Filep esegwiet programm mużikali li ħoloq ħafna briju quddiem il-każin. Billi d-diriġenti tal-Għaqda Filarmonica San Filippo kellhom f'moħħom diġà li jġibu bħala surmast direttur lil Mro. Angelo Melilli, meta s-Surmast Alessandro Agius irtira minn surmast direttur fil-bidu tas-sena 1903, warajh għal ftit tax-xhur sar surmast Spiridione Zammit li nhar it-22 ta' Marzu 1903 mexxa programm mużikali b'tislima lil Mro. Salvatore Mallia ġie mgħajjat imexxi l-Banda mill-ġdid. Nhar is-27 ta' Settembru 1903 ħa l-Banda San Filep flimkien mal-Banda Nicolina tas-Siġġiewi fuq Tal-Għolja biex jagħmlu programm mużikali flimkien fit-twaqqif u t-tberik tas-salib minn Monsinjur Isqof Gaffiero. F'dawk is-snin, il-Filarmonika San Filep kienet tipparteċipa kull sena mużikalment fil-festa tad-Duluri. L-istatwa tal-Beata Vergine tad-Duluri waslet Ħaż-Żebbuġ minn Lecce fis-sena 1904. F'dik is-sena wkoll il-Banda San Filep tat servizz mużikali f'din il-festa. Imbagħad għas- sentejn ta' wara kien sar ftehim bejn iż-żewġ baned tar-raħal. Fl-1905, il-Banda San Filep daqqet fil-purċissjoni u l-oħra lejlietha waqt li fl-1906, il-Banda San Filep daqqet lejliet il-festa. Fis- sena 1907 il-Banda San Filep daqqet kemm lejlietha u fil-purċissjoni. Aktar Dixxiplina Fis-sena 1904 sar surmast direttur. tal- Filarmonika San Filep, is-Surmast Professur Angelo Melilli. L-Għaqda pprovidietlu dar Numru 290 fi Triq il-Kbira fejn kien joqgħod mal-familja tiegħu. Sa mill-ewwel ħinijiet f'Ħaż-Żebbuġ beda jieħu interess kbir fl-iskola tal-aljievi tal-Banda San Filep. Fi ftit tax-xhur ikkompona ''/nno A San Filippo. Hu għadda wkoll lill-Banda San Filep il- marċi funebri tiegħu. Issa l-Banda San Filep bdiet tagħmel tliet servizzi mużikali matul il-jiem tal- festa ta' San Filep. Melilli daħħal iktar dixxiplina fil-Banda, kiteb bosta xogħlijiet mużikali u innu ieħor 'Omaggio A San Filippo.' Il-Banda San Filep kompliet tkabbar is-sehem tagħha fil-festi barranin li kollha kienu jiġbdu l-ammirazzjoni bil-kwalità għolja tas-servizzi mużikali tagħha. Iġib 160 $ ena ta' Hidma ——4 ww Dun Luret Callus, president tal-Każin Banda San Filep jippreżenta x-xabla tal-unur lil Lord Gort Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Angelo Melilli rtira minn surmast direttur fis-sena 1911. Fit-22 ta' Ġunju 1911, fost 22 banda jdoqqu marċijiet mill-Furjana sal-Belt Valletta għall-inkoronazzjoni tar-Re Gorg V u r-Reġina Marija kien hemm ukoll iddoqq il-Banda San Filep. Issa mal-Banda San Filep inħatar biex imexxiha surmast kbir ieħor, Mro. Alfred P. Hare, li kompla mal-Banda b'xogħlijiet mużikali mill-aqwa msarrfa f'eżekuzzjonijiet mifruxa ma' ħafna bnadi u li ġibdu ħafna ammirazzjoni lejha. Imma f'Ottubru 1911 tilfet lill-mibki president tagħha Carmelo Zammit. Il-Banda San Filep tatu t-tislima aħħarija bl-akbar mod xieraq. L-Għaqda fi ftit tal-ġimgħat ħatret bħala president lil Giuseppe Cilia, kuntrattur. Fi ftit tal-ġimgħat hu għaqqad bi ftehim is-Soċjetà Orkestrali taż- żgħażagħ La Stella Levantina mal-Għaqda Filarmonica San Filippo. L-Għaqda fl-istess sena marret ġo post ġdid bl-indirizz li dak iż-żmien kien 254, fi Strada Reale, imma llum huwa 17, f'Misraħ San Filep. Fis-sena 1913 l-Għaqda Filarmonika San Filep ħadet sehem fil-Kungress Ewkaristiku. Għall-okkażjoni tal-festa ta' San Filep ġie ċċelebrat għeluq il-50 anniversarju mill-miġja tal- istatwa ta' San Filep ġo raħalna. Fis-snin ta' wara mexxa l-Banda San Filep Mro. Mikiel Gatt li ħalla ħafna xogħol mużikali lill-Banda. Imbagħad fl-1919 Mro. Orlando Crescimanno nħatar surmast direttur. Fil-ftit xhur li dam mal-Banda San Filep irregala lill-Għaqda ''/nno A San Filippo '' mill-isbaħ; innu twil ħafna li għadu jinqadd kull sena waqt il-programm annwali ta' lejlet il-festa mill-Banda San Filep. Hawn iż-żagħżugħ Adeodato Gatt sar surmast tal-Filarmonika San Filep fejn dam jidderieġi lil din il-Banda 41 sena. M'hemmx kelma toqgħod iktar milli ngħidu li Mro. Adeodato Gatt sar biċċa waħda mal-Banda San Filep. Il-ġrajjiet li twettqu minn din l-Għaqda sal-1962 kienu mill-ikbar. Tibda miċ-ċelebrazzjonijiet tal-mitejn sena mill-miġja tar-relikwa fl-1924 u tispiċċa fil-festa kbira t'għeluq il-110 snin mit-twaqqif tal-Banda San Filep fl-1961. Qabel inkompli fuq żmien Mro. Adeodato Gatt, tajjeb li wieħed jispjega għaliex il-Banda San Filep ma ċċelebratx il-100 sena mit-twaqqif tagħha fl-1951. Dan għaliex meta kienu qegħdin isiru l-preparamenti biex jiġi ċċelebrat il-mitt anniversarju mit-twaqqif tal-Banda li sa dak iż- żmien kien maħsub li kienet twaqqfet fl-1860 u għalhekk l-anniversarju kien jaħbat fl-1960, tfaċċaw quddiem il-kumitat eżatt fis-26 ta' Jannar 1960, dokumenti awtentiċi li juru li fil-fatt il-Banda San Filep kienet twaqqfet fl-1851 min Mro. Allura l-kumitat ma kellux alternattiva ħlief li jistenna s-sena ta' wara biex jiċċelebra issa il-110 anniversarju, kif fil-fatt sar u li huwa msemmi hawn fuq. Dar u Każin Gdid Mela nerġa' ndur mill-ġdid fuq is-surmast direttur Adeodato Gatt li fiż-żmien bikri tiegħu ra lill-Għaqda Każin Banda San Filep timxi mill-każin f'Numru 17, għal post fi 12, Misraħ San Filep fejn għadha sal-lum. Hu kien jiftakar il-ħatra ta' dawn il-presidenti: Dr. Pietro Paolo Galea, Dr. Philip Farrugia, Rev. Alexander Zammit, Rev. Loreto Callus, Prof. Philip Farrugia, l-Imħallef Dr. Oliver Gulia u Dr. Joseph G. Borg. Il-programmi meqjusa kbar u li għamlu isem lill-Banda San Filep kienu bosta. Insemmi ftit minnhom: fl-Empire Dav tal-1928; f'Sant'Anton fl-24 ta' Ġunju 1929, fil-11 u fit-12 ta' Mejju 1935 għall-inkorazzjoni tar-Re Ġorġ VI f'Ħaż-Żebbuġ u fil-Belt Valletta; fis-26 ta' Settembru 1937 it-tieni ċentinarju mit-twelid ta' Dun Mikiel Xerri; f'Mejju 1938 il-75 sena mill-wasla ta' l-istatwa ta' San Filep; fil-15 ta' Mejju 1947 jiżżanżan il-palk preżenti, fit-12 ta' Mejju 1944 fl-għoti tax-xabla tal-unur lil Lord Gort Gvernatur ta' Malta fil-gwerra; fid-9 ta' April 1955, il-Banda San Filep sellmet lill-erba' membri tagħha li kienu ħallew ħajjithom fit-traġedja tal-kamra tan-nar li saret fis-7 ta' April 1955 proprju f'Ħamis ix-Xirka u fit-13 ta' Novembru 1955 sar il-ftuħ tal-Każin San Filep wara r-rikostruzzjoni tal- 118 —m——— 160 Sena ta' Hidma Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 ġ. Oi pa Il-Prim Ministru Dom Mintoff u l-Arċisqof Mikiel Gonzi mal-Kumitat u l-Arċipriet Lawrenz Zammit fl-okkażjoni tal-inawgurazzjoni tal-bini mill-ġdid tal-każin f'Novembru 1955 ewwel estensjoni tal-bini tal-każin, ftit wara li kienet infetħet Triq Sciortino. Fl-1962 irtira minn surmast direttur wara li ħalla ħafna xogħol mużikali lill-Filarmonika San Filep. Surmast li ismu ma jista' jintesa' qatt għall-bosta marċi sbieħ li kiteb u li ħafna minnhom għadhom popolari sal- lum. Fosthom insemmu l-innu u marċ meraviljuż 'Lir-Rebbiegħ ta' Aġġira' (1947), 'Ferħanin' (Jovful Dav 1949), 'F'Misraħ San Filep' (1954) u naturalment l-'Innu tal-Banda' (1928). Ma nistax inħalli barra l-aktar storja ta' niket għall-Għaqda meta fis-7 ta' April 1955, taret il-kamra tan-nar. X'kienet ir-raġuni li saret din id-disgrazzja ħadd ma jaf, imma x'aktarx li l-firda li kien hemm fis-Soċjetà dak iż-żmien ma kinitx ta' għajnuna biex l-affarijiet fil-kamra tan-nar isiru bil-galbu li jixraq f'post hekk ta' periklu. Il-kumitat ta' dak iż-żmien ma setax jaċċetta ċerti affarijiet li tħallew isiru mill-kumitat preċedenti. Mar il-Qorti biex issir ġustizza mal-membri tas-Soċjetà. Il-kawża ċivili kienet twaqqfet meta fuq insistenza tal-Arċipriet Dun Lawrenz Cachia, il-parti l-oħra ħallset somma ta' flus miftehma u l-ispejjeż legali. Kien hemm min ħa l-opportunità mill-qasma politika li kienet teżisti f'Malta f'dawk is-snin sabiex tgħaddi tiegħu. F'ċirkustanzi hekk diffiċli bħal dawn seħħet il-firda ġewwa l-Każin San Filep li wasslet għall-ftuħ ta' każin ieħor Filippin f'Ħaż-Żebbuġ. Minn xi snin 'l hawn il-Kurja ma baqgħetx toħroġ permessi simili għax indunat li l-firda fil-lokal mhix tajba. B'danakollu l-Għaqda Każin Banda San Filep A.D. 1851 kompliet tikber u tikber kemm fin-numru akbar ta' partitarji u anke fil-bini fiżiku tal-każin u Ilum għandha wieħed mill-akbar każini ġo Malta, komdu sewwa għall-attivitajiet tal-membri tagħha anke jekk dawn tant żdiedu li l-post donnu bilkemm għadu suffiċjenti. F'dik l-istess sena, jiġifieri fl-1962, ibnu Mro. Philip Gatt inħatar bħala surmast direttur. Matul il-perjodu tiegħu l-Banda San Filep kienet magħrufa għall-programmi mużikali kbar, fl- 1963 biex jitfakkru l-100 sena tal-istatwa tal-fidda, fl-1970 lejlet il-festa ta' San Ġużepp f'Ħaż- Żebbuġ, ftit tal-ġimgħat wara fil-Belt Valletta fil-festa ta' San Duminku quddiem il-Qorti, fl- iġibx 160 $ ena ta' Hidma ——4 sw Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 1974 lejlet San Filep festa tar-relikwa u fit-8 ta' Mejju 1976 f'għeluq il-125 sena mit-twaqqif tal-Banda San Filep. Matul iż-żmien tiegħu kkompona għadd ta' xogħlijiet mużikali li jinsabu fl-arkivju tal-Għaqda Każin Banda San Filep. Hu rtira fis-sena 1986. Matul dan iż-żmien wieħed jagħmel tajjeb li jiftakar fil-ħatra tas-Sur David Farrugia bħala president tal-Għaqda. Taħt it-tmexxija tiegħu ġie ċċelebrat għeluq il-125 sena mit-twaqqif tal- Banda San Filep. Fis-sena 1977 il-Banda San Filep bdiet tieħu sehem fil-purċissjoni tal-Irxoxt u fl-4 ta' Ġunju 1979 sar il-kuntratt tax-xiri tal-ġnien biswit il-Każin San Filep. Fis-sena 1980 beda jmexxi bħala president Dr. John Attard Montalto. Il-Banda San Filep bdiet tagħmel il-marċ tal-aħħar. Fix-xahar ta' Lulju 1980 twaqqfet is-Sezzjoni Nisa filwaqt li ħamsa u għoxrin sena ilu, fl-1986, twaqqfet is-Sezzjoni Żgħażagħ b'mod statutorju. Fl-1982 twaqqaf il- permess tal-manifattura tan-nar fil-fabbrika tal- Kandlora minħabba li l-bini residenzjali kien wasal viċin u ngħata bidu bħall-bini ta' oħra f'Ħal Qdieri. Min-naħa tal-Banda, f'Settembru 1986, is- Surmast Michael Ciantar ħa l-kariga ta' direttur tal-Banda San Filep. Fl-ewwel ħidmiet tiegħu, is- Surmast Ciantar beda jsaħħaħ l-iskola tal-aljievi. Sa mis-sena 1989 beda jikkomponi xogħlijiet għall-Banda San Filep. Tista' tgħid li kull sena kien jikkomponi xi biċċa mużika ġdida imma żgur li l-aktar li jibqa' mfakkar huwa għan-numru sabiħ ta' bandisti li ħarġu jdoqqu minn taħt idejh peress li huwa għalliem li jaf imur sewwa maż- żgħażagħ. Michael Ciantar mexxa l-Banda San Filep fil-festeġġjamenti li saru fis-Sannat Għawdex f'għeluq it-300 sena mindu twaqqfet il-parroċċa. Tella' programm mużikali sabiħ f'għeluq il-ħamsin sena mill-għoti tas-Sword of Honour lil Lord Gort kif ukoll fiċ-ċelebrazzjoni ta' Jum Ħaż-Żebbuġ. Illum Mro Michael Ciantar għadu jagħti s-sehem kbir tiegħu fit-tagħlim tal-mużika fit-taqsima ram tal-Iskola tal- Mużika tas-Soċjetà. Lejn tmiem is-sena 2000 beda jmexxi s-Surmast Ravmond Fenech, f'sena b'impenji kbar għall-Banda San Filep li kienet qed tfakkar il-150 sena mit-twaqqif tagħha. Huwa kien mexxa l-Banda San Filep meta fi Frar 2001 ħadet sehem fil-festival internazzjonali Mandorlo in Fiore f'Agrigento. Imbagħad idderieġa l-programm mużikali kbir tal-mija u ħamsin anniversarju tal-Banda San Filep, li sar nhar il-Ħamis 31 ta' Mejju 2001 u għamel programm ieħor kbir nhar is-Sibt 9 ta' Ġunju, lejlet il-festa tas-sena 2001. Imbagħad nhar il-21 ta' Diċembru 2001, bħala għeluq tal-festeġġjamenti tal-150 sena tal-Banda, mexxa programm vokali u strumentali li l-Banda San Filep tellgħet ġewwa l-Knisja Parrokjali f'Ħaż-Żebbuġ fejn żanżnet il-kantata 'San Filep Ġieħ u Glorja Tagħna,' li Mro. Fenech ikkompona fuq il-versi tiegħi. Nhar it-3 ta' Ġunju 2002 ġiet inawgurata t-tieni estensjoni tal-bini tal-Każin San Filep. Il- Banda San Filep tellgħet programm mużikali mżewwaq b'numru ta' kompożizzjonijiet ta' diversi eks-surmastrijiet diretturi li mexxew il-Filarmonika San Filep matul iż-żmien. Ravmond Fenech irtira minn surmast direttur tal-Banda San Filep u minfloku nħatar Maestro Richard Bugeja. 120 —m——— 160 Sena ta' Hidma Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Sa mill-ewwel mumenti tiegħu bħala surmast wera li jrid jirrikonoxxi s-servizzi li jagħtu l-bandisti tal-post. Hu kien diġà magħruf fosthom u miġjub minnhom peress li kien għamel diversi snin bħala assistent surmast u għalliem tal-aljievi tas-sezzjoni njam. Kompożitur tajjeb ħafna, Mro. Bugeja sa mill- ewwel programm vokali u strumentali li l-Banda San Filep daqqet taħt id-direzzjoni tiegħu lejlet il-festa, esegwiet biċċa mużika li kkompona hu. Hekk li sal-ġurnata tal-lum ma ħarisx lura u baqa' jwasslilna bċejjeċ mużikali mill-isbaħ li kull sena li nisimgħuhom lejlet il-festa ta' San Filep. Taħt id- direzzjoni tiegħu ndaqqu diversi programmi mużikali f'numru ta' serati kommemorattivi ċċelebrati mis- Soċjetà. Fost dawn il-programmi kbar insibu dak ta' Novembru 2006, ta' għeluq il-155 mit-twaqqif tal-Banda u l-20 sena tas-Sezzjoni Żgħażagħ u dak ta' Novembru 2009 li l-Banda San Filep tellgħet fl- awditorju tal-Kulleġġ tad-Dorotej b'risq ir-restawr tal-faċċata tal-Knisja Arċipretali ta' San Filep. Fost il-kompożizzjonijiet sbieħ ta' Mro. Richard Bugeja hemm l-'Innu lil Kristu Rxoxt, 'Jum il-Patrun, L-Oratorio li sejjer jindaqq aktar tard din is-sena waqt it-tmiem tal-festi tal-160 anniversarju tal-Banda, u l-innu marċ ''Lill-Ewwel Banda 160 Sena' li sejjer jindaqq fil-programm speċjali li sejjer isir fil-pjazza nhar il-Ġimgħa 3 ta' Ġunju bħala parti mill-attivitajiet kbar li qegħdin isiru matul din is-sena tal-160 anniversarju. Naturalment, dan barra l-programm annwali ta' lejlet il-festa. Fis-sena 2004 tlesta l-proġett kbir ta' kostruzzjoni ta' basement u sala ġdida tal-bar li kompliet ssebħet is-sede tal-Għaqda u li hija mill-akbar fost il-każini tal-banda li hawn ġo Malta. Il-President tal-Għaqda Każin Banda San Filep huwa Dr. Godfrev Farrugia. Huwa magħruf u maħbub sewwa f'Ħaż-Żebbuġ. Dejjem ta ħidma siewja fis-Soċjetà tagħna matul is-seba' snin li ilu fil-ħatra. Bħala president, bix-xogħol u l-pariri tiegħu saħħaħ il-Kamra tan-Nar San Filep u għaqqad lill-artisti tal-armar. Flimkien mal-familja tiegħu ta kontribut kbir biex jiżdied l-istess armar. Huwa wkoll il-fundatur tal-Għaqda Nazzjonali tal-Armar tal-Festi fit-Toroq. Il-President Dr. Godfrev Farrugia, flimkien mal-Kumitat Ġenerali, is-Sezzjonijiet u l-Kummissjonijiet qegħdin iwasslu lill-Għaqda Każin Banda San Filep biex tiċċelebra b'mod speċjali l-festa kbira ta' San Filep, f'għeluq il-160 sena mit-twaqqif tal-Banda San Filep A.D. 1851. Schiavone Michael, L-Istorja tal-Każini tal-Baned f'Malta u Għawdex. Minuti tal-Għaqda Każin Banda San Filep. Reġistri tal-Konfraternitajiet fil-parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ. Bliet u Rħula Maltin — Alf. Farrugia, Balzan, Agius, Ġrajja tal-Każin Banda San Filep. Ktieb tal-Kaxxier tal-Għaqda Każin Banda San Filep.. J. Vella Bondin, Il-Mużika ta' Malta — Fis-Sekli Dsatax u Għoxrin. Mons. Joseph Bezzina — L-Istorja tal-Knisja F'Malta. Robbie Mifsud Bonnici — Kitbiet tiegħu dwar il-Baned Maltin. Dr. Joe G. Borg — President tal-Għaqda — Kitba tiegħu 1961. IġibX 160 $ ena ta' Hidma ——4 was Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 P.P. Castagna, L-Istorja ta' Malta Bil-Gżejjer Tagħha, 1888, Mariella Attard, Ħaż-Żebbuġ u l-Festa ta' San Filep, 1985. 2 Kalċedon Mallia intervistat minn Carmelo Mifsud 3 Esito Straordinario, 1851, Confraternità della Madonna del Carità, Arkivju tal-Parroċċa ta' San Filep, Ħaż- Żebbuġ. 41854, Arkivju tal-Parroċċa ta' Santa Katerina, iż-Żurrieq. 6 'Esito Venera Lampada' Festa San Filep 1856-1858, Arkivju Knisja Arċipretali. 7 Rendikont tal-Festa tal-Lunzjata fil-knisja tagħha, 1857. 9 Dan il-ħlas ġabru zijuħ, Filippu Galea wkoll, minħabba li Mro Filippo Galea kien għadu kemm siefer il-jum ta' qabel. 10 Flimkien ma taħrif mogħti minn nies bħal Kalċidon Mallia, Gawdenz Tanti, Ġueppi Micallef, Filippu Azzopardi u oħrajn, li kellhom lil missierhom, zijiethom fil-Banda di San Filippo sa mill-ewwel snin, inkella fil-kumitat tas-soċjetà tagħha tal-bidu. ll Dun Salv Caruana, San Gawdenz, paġna 61. 2 Meta aktar tard, fl-ewwel kwart tas-seklu għoxrin, l-avversarji ta' din il-banda kienu ħolqu taqbila qasira li tibda bil-kliem ''ġejjin tal-patata' li kienu jkantawha b'inkejja mal-introduzzjoni tal-'Innu tal-Banda San Filep' kienu proprju qed jirrikonoxxu dan l-episodju mhux tas-soltu. 5 Din ir-rakkolta li ħadu ħsiebha Gaetano Attard u Giuseppe Balzan, saret biex jinxtraw ħmistax-il strument ġdid għall-Banda di San Filippo. Fil-lista ta' donaturi jidhru nies bħal Filippo u Angelo Galea, Andrea Borg, Filippo Scerri (prokuratur tal-Knisja Arċipretali), Michle Balzan, Antonio Pisani, … U Fir-reġistri tal-Parroċċa ta' Ħa-Żebbuġ, Filippo Galea jissemma almenu disa' darbiet bejn is-snin 1846 u 1861 u fi tlieta minnhom jissemma miegħu isem il-Banda di San Filippo (fl-1851, 1856 u l-1857). 5 Dun Salv Caruana, L-Istatwa ta' San Filep t'Aġġira, 1988, p 8. Dan il-ġbir ta' flus għal statwa tal-fidda ta' San Filep kien sar bejn Jannar tal-1860 u Mejju tal-1864. 16 F'April 1864, l-Arċipriet Francesco Borg kiteb ittra ta' radd il-ħajr lis-Società della Banda di San Filippo għall-għajnuna li kienu taw il-membri tagħha fil-ġbir ta' flus għall-istatwa tal-fidda. 1 Dun Salv Ciappara, Storia Del Zebbug e sua Parrocchia, 1882, f'paġna 94, kiteb li 'Il-lum l-alljevi l-antiki saru huma wkoll maestri billi qed jgħallmu lil ħaddieħor $ IlPortafoglio Maltese ,tad-9.05.1865, jissemma li nhar il-festa ta' San Filep daqqew żewġ baned, waħda mmexxija minn Indri Borg u oħra magħmula minn bandisti tal-Hibernia u oħrajn mill-banda tal-artillerija Maltija. Il-Ħabbar tal-29.5.1891 issemmi li nġabet il-Banda Militari ingliża tal-Welsh. II Verità tad-19.05.1894, irrapportat li waħda mill-erba' baned għal nhar il-festa kient ta' reġiment. V Tagħrif mogħti minn Gawdenz Tanti f'intervista ma Philip Agius. 21 Is-sentenza tal-Qorti kienet imxandra fil-Corriere Mercantile Maltese tal-15 ta' Mejju 1868. 22 Dun Salv Caruana, Il-Palk Skorfina, ħerġa speċjali, 12th Mav Band £ Social Club, 31.05.1997. 33 Ħarġa tad-29 ta' Lulju 1874. U Arkivju tal-Parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ, Esito Venere Lampada ''Al Procuratore quale contribuzione per la festa'' L… 26 Dun Salv Caruana, Il-Palk Skorfina, ħerġa speċjali, 12th Mav Band £ Social Club, 31.05.1997. 27 Fl-1878 kien inqala' nkwiet fil-parroċċa u fi ħdan is-Soċjetà tal-Banda u dak li kien il-president tal-Banda, Mikiel Anġ Debono telaq u fforma banda oħra, il-Banda Del Zebbug. M.A. Debono kien president tal-Banda San Filep sal-1876 u wara din is-sena telaq lil din il-banda minħabba kwistjoni interna u waqqaf il-Banda Del Zebbug. Wara numru ta' snin din il-Banda Del Zebbug mietet u xi żmien wara nibtet il-Banda De Rohan li ħadet il-bandisti u l-istrumenti li kellha l-Banda Del Zebbug. L-ewwel darba li ltqajna ma' isem il-Banda De Rohan huwa fil-Guida Generale tal-1893 waqt li fl-arkivju tal-Parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ kien fis-sena 1908 fir-reġistru tad-Duluri. m01——— 160 $ ena ta' Hidma iż