SLEHEN ISSEWWA' — IsSibt, 20 ta' Awissu, 1977. Xien fis-sena 1436 li l-Isqof Monsinju' Senatore De Mello ħass il-ħtieġa kbira li, harra mit-tliet parroċċi li ġa kienu jezistu — fl-Imdina-Rabat, ' fil- -Birgu u f'Għawdex — iwvaqdaf għaxar parroċċi oħra ġodda B'hekk jinħaseb aħjar għall-kura spivitwali tan-nies, li l-għadd taghom. beda jikber ġmielu u li: kienu jgħam- mira 'l bogħcd irfil-parroċċi li semmejna. it-parroċċi ġodda, kif' in- sibuhom — imnizzlin mill- istoriku' Akilte' Ferris (li minnu tista' tgħid ħadt l- artiklu kollu), kienu dawn: ImNaxxar, Birkirkara. Hal-Qormi, Bir-Miftuħ, Bisqallin, Zurrieq, Siġġiewi HazZebbuġ, il-Mellieħa u Tartarni. Tlieta minn dawn — Bir-Miftuħ, Bisqallin u Tartarni — miz-zmien bidlu isimhom. Nibdew b'dawk li għad- hom bl-istess isem. IL-PARROCCI TAN-NAXXAR U TA' BIRKIRKARA Il-parroċċa tan-Naxxar bil- knisja ewlenija tagħha dde. dikata lit-Twelid tal-Madan- nat 3 knejjes iżgħar: tal-As- sunta, ta' Sant'Agta u ta' San Anard (Leonardu), kel- Tha soġġetti. għaliha Har- Għargħur bil-knisja tà' San Bert (Bartilmew) 'u l-Mosta bil-Knisja ital-Assunta. Verġni u Martri 'rieq, il-Qrendi bil-knisja tal- Marbutin mal-parroċċa ta' Birkirkara bil-knisja tagħha ta' Santa Liena (Elena) 1m- peratriċi fl-inħawi tal-Għar- għar kien ihemm il-knisja ta' Qtugħ ir-Ras ta' San Gwann u li rħula ta' Hal-Lija bil- knisja ta' Sant'Andrija, ta' Hal-Balzan bil-knisja tal-Lu- nzjata, ta' H'Attard bil-kni- sja ewlenija tal-Assunta, ta' Hal Bordi bi ' knisja oħra taħt l-istess isem: u ta' Hal Manji'biliknisja ta' San Bert. F'Hal-Qormi, il-knisja parrokjali kienet dik ta' San Gorg; li-kellha' ħdejha ' dik tal-kunzjata u dik ta' -San Mikiel. Il-parroċċa kienet testendi ruħha sa' l-Għolja Xebb-er-Ras. fejn izjed 'il quddiem, inbniet il-Belt Val- letta; Kienu. jiddependu mill-par- roċċa ta' Santa -Katerina taz-Zur- Assiinta, Hal-Lew bil-knisja ddedikata, lit-Twelid tal-Ma- donna, Hal-Far bil-knisja' ta' Santa Sofija; Hal-Manin bil- knisja ta'' San, : Nikola, Bubaqra bil-knisja ta' Sant Iljun, u Ħal-Millieri bil- knisja tal-Lunzjata… IL-PARROCCI TAS-SIGGIEWI. TA' HAZ-ZEBBUG U TAL-MELLIEHA Il-knisja tas-Siġġiewi dde- dikata lil. San Nikola-ta' Bari, li 'kellha mhux 'l bogħod minnha tliet knej- jes zgħar oħra — tal-Vizi- tazzjoni tal-Madonna, ta' San Bastjan u ta' San Mikiel — keliha jiddependu minn- ha lirħula ta' Hal-Niklusi, Hal-Kbir bil-knisja ' tat- Twelid tal-Madonna, ' Hal- Xluġ bil-knisja tal-Assunta u Hal-Qdieri bil-knisja ta' San Gakbu. Mal-parroċċa ta' Haz-Zebbuġ li kellha bħala; Patrun tàgħ- ha lil-San'Filep'ta': Aġġira, kienu. tngħaqqdin l-irħula Hal-Muxi ' bil-knisja ''tal-As- 'suntà u Hal-Dwin bil-knisja tal-Kandlora; u Hal-Mula. Il-parroċċa tal-Mellieħa, li ketlha' knisja ddedikata Twelid '' tagħha, tgħodd erbatax il-knisja oħ- 'ra iżgħar fil-limiti tagħha, Issa ngħaddu għal parroċ- ċi li maz-zmien bidlu isim- hom. Nibdew bil-parroċċa ' ta' Bir-Miftuħ taħt il-patroċinju ta' l-Assunta. 'Din kienet: tis- sejjaħ hekk għax, kif igħidu, ħdejha kien. hemm ' bir għan-nies kollha: Dwar' din: il-knisja smajna ħafna' dan l-aħħar, Kif l-Għaqda 'Din l-Art Helwa', bis-saħħa ta' membri. tagħha speċjal-, ment zgħazagħ — innexxiel- hom: inaddfu u jsebbħu din il-knisja: qadima u dik -ta' Hal-Millieri — Bravi. Din il-parroċċa kellha taħtha: l-irħula tal-Gudja, bil-knisja tal-Assunta, — li Uum-saret il-parroċċa s-min sta' Hal-Luqa. bil-' flokha, knisja: taħt it-titlu ta' Sant' Andrija, ta' Hal-Tarxien bil- knisja tal-Lunzjata, ta' Hal- Kirkop bil-knisja ta' San Anard, ta'- l-Imqabba bil-' knisja tal-Assunta, ta' ' Hal- Safi bil-knisja. tal-Konvers- joni:ta'-San Pawl u ta' Ħal- Farruġ: bil-knisja lid tal-Madonna. IL-PARROCCA ċ TAŻ ZEJTUN Il-parroċċa: ita' Bisqallin hi: jdik li-Ġllum: sinsbjħu:taz- iZejtuni iddedikata: lill-Santa i-Katarina Kif igħidu jidlawk ii il-inħawi' kienu: jissejħu hekk minħabba l-għadd ġmielu: ta' : Sqallin di kienu: jgħammru :- hemmhekk. Hemm: ukoll; ' min: igħid 1i: WiedilGħajn : 'i kien: jissejjaħ Marsa Sqalli ::. ' ħabba li tat-Twe-. ' ta' spiss tal-pirati. Il-parroċ- v'ċg ta' Tartarni reġgħettwaq: uiqffet fb1678: taħt l-isem: ġdid reġgħet : (illum Marsascala) min: dak il-port kien preferit mill-baħħara ' Sqal- lin. Mill-parroċċa ta' Bisqallin bil-knisja. tagħha. ta' Santa Katarina, illum magħrufa b' San Girgor; kienu jiddepen- idu Hal-Bisbut, Haz-Zabbar, 'li-kellu bħala knisja ewleni- ja' tiegħu: dik ta' San Ga: 'kbu, iHal-Għaxaq bil-knis- ja tal-Assunta. u Ħal —ċwann, raħal: ċkejken ' ħafna, ' U fl-aħħarriċtt insemmu li- parreċċa ta' Tartarni ħdejn il-Buskett —: illum mibdula f'parroċċa ' ta' Ħad-Dingli. Kellha bħalà Patruna tagħ- ha lil' Santa 'Dominika u kien jiddependi minnha ir- raħal ta' 'Haftl-Dingli' bil- ' knisja' tal-Assunta. 'Minndawn l-għaxar: par- roċċi ttiejn — dik'tal-Mellie. ħa u''dik:ta' Tartarnis—ġew 'soppressi minħabbż ti ħafna nies parruċċani resqu izjed il-ġewwa 'fil-Gzirà biex. ma jkunux soġġetti 'għall-ħebb ista' panroċċarta': Ħad-Dingli, ibl-Assunta bħala: Patruna tagħha, u :-diki tal-Mellieħa -twaqqet -fis-sena 1944. taħt it-titlu. tat-Twelid tal-Madonna. Kien: artiklu ftit-xott dan tallurh hux: tassew. Hudu paċenzja. ' 'Forsi darb'oħra nsibu soġġett jizjed ipjaċevo. Min jistenna; jithenna. .