Siġġiewi Album… L-ORGANISTA SALVU MAMO Is-Surmast Salvu Mamo twieled u għex hawn fis-Siġġiewi. Huwa kien għamel żmien twil ħafna bħala organista magħruf sewwa fil-Knisja tagħ- na tas-Siġġiewi. Huwa kien dam organista f'din il-Knisja għal madwar 40 Salvu Mamo. twieled fis-Siġġiewi fl-1868. Jidher li studja l-orgni meta kien diġà mdafħi- ħal fiż-żmien. Għall-bidu, infatti, kien jaħ- dem bħala ''Survevor' għax il-ħolma tiegħu kienet li jilħaq perit, Infatti għall-ewwel hu- wa kien imħarreġ sew fis-sengħa tal-bini, għaliex kien bin is-sengħa billi missieru Luigi u anke ħuh Carmelo kienu bennejja tajbin ħafna u ta' min jafdahom ħafna rigward xogħol ta' kostruzzjoni. Huwa kien ippjanta ħafna djar sbieħ u kbar ħafna bi preċiżjoni l-aktar kbira. Bħal ma għidt aktar hawn fuq, Salvu xtaq ħafna li jsir perit għalkemm kellu ħaf- na nklinazzjonijiet sbieħ ġo fih għal din il- professjoni, 'peri' mill-banda l-oħra min- ħabba nuqqas ta' finanzi, huwa ma setgħax ikompli l-istudji tiegħu universitarji. Fost xi djar sbieħ li ppjanta nsibu dik tat-Tabib Kalċidon Zammit, dik ta' Dun Ġużepp Ca- milleri, dik ta' Dun Ġużepp Aquilina u bos- ta oħrajn. Il-karriera ta' organista bdiet ġo fih min- ħabba każ kurjuż ħafna. Ix-xorti riedet li darba. qala' pjanu b'ringrazzjament għal pjant ta' villa sabieħa w elaborata li huwa kien ħejja għal wieħed sinjur. Salvu tant ħa- reġ ta' raġel ma' dan is-sinjur rigward il-vil- la li kienet f'tas-Sliema li s-sinjur kellu pja- nu għat-tifla tiegħu li kienet għadha titgħall- mu u qabad u tahulu u ġabulu d-dar tiegħu fis-Siġġiewi ġo truck, Dak iż-żmien Salvu kellu madwar xi 30 sena u sa dak inhar li ġablu l-pjanu d-dar lanqas biss qatt ma ħolom bil-mużika, difatti lanqas nota waħda biss ma kien għadu jaf. Permezz ta' dan il-pjanu, Salvu tant ħa l- mużika bis-serjetà li kien pront mar jitgħal- lem il-mużika għand żewġ surmastrijiet ċe- lebri ta' dak iż-żmien. Huwa beda l-istudju tiegħu tal-mużika teorija, armonija, u kuntrapunt, is-Surmast Giuseppe taħt Abdilla u aktar tard taħt Maestro Carmelo Botti. Huwa studja l-orgni kif ukoll il-pjanu. Ma. kienitx tgħaddi ġurnata waħda biss li dan Salvu ma kienx jipprattika l-mużika. Drabi kien iħobb idoqq xi biċċa mużika fuq il-pjanu u b'majestrija liema bħala kien iħobb isallab u jikkrossja idejh it-tnejn fuq it-testiera tal-pjanu. Kienu l-aktar gost tie- għu meta kien isib lil xi ħadd li kien jaf idoqq il-pjanu sewwa u joqgħodu jdoqqu l- istess pjanu t-tnejn flimkien. Salvu Mamo. kien tgħallem u ipprattika wkoll kif issir it-tiswija, l-qlugħ minħabba xi ħsara jew xi difetti fil-mekkaniżmu, ma- nutenzjoni etċ., kemm dak tal-pjanu u wisq aktar tal-orgni. Huwa kien iġibhom perfet- tismi daqs li kieku għadhom ġodda. Ta' spiss in-nies kienu iġibu l-pjanu tagħhom id- dar tiegħu stess sabiex huwa joqgħod jaqla', jirranġa u jsewwihom u anke jikkordahom waħdu fid-dar fil-kwiet, Drabi ġieli kellu xi tmien pjanijiet għat-tiswija għaliex kellu paċenzja l-aktar kbira għal magħhom. Tant sar jifhem kemm fl-orgni kif ukoll fil-pjanu li kien kapaċi jsewwihom daqs bniedem tas- sengħa. Kemm-il darba ġie imqabbad jaqla' orgnijiet kbar tal-knejjes, fosthom dak li hemm preżenti wara l-bieb il-kbir fil-Knisja tas-Siġġiewi, dak tal-Mosta u ħafna oħrajn. Huwa kien ikun imqabbad ukoll. sabiex jagħti s-servizz tiegħu billi jdoqq diversi orgnijiet differenti imferxin ma' Malta koll- ha għal diversi funzjonijiet reliġjużi u festi minħabba li xi organist jinzerta jkun indis- post, fosthom Ħaż-Żebbuġ, il-Mosta, u San Pawl tal-Belt. Huwa kien ukoll jikkomponi bċejjeċ ta' mużika sagra u kiteb ħafna mużi- ka għall-orgni u anke vuċijiet u korijiet li jindaqq f'diversi festi u okkażjonijiet reliġ- jużi matul is-sena kollha, kif ukoll anke ki- teb xi quddies u mużika oħra. Is-Siġġiwin ta' dak iż-żmien kienu jħob- bu ħafna l-mużika u kemm-il darba kienu L-organista Salvu Mamo ikompli minn paġna 15 jiċċajtaw miegħu u kienu jgħidulu sabiex idoqq diversi bċejjeċ mużikali bħal sinfoni- ji, pastorali, eċċ., fuq l-orgni u Salvu kien jissodisfahom billi kien jaqtalhom xewqithom u huma kienu l-ors tagħhom jisimgħuh idoqq b'tant sengħa u kapaċita liema bħala. Salvu kien maħbub u ammirat minn kul- ħadd għax huwa kien raġel ġust u umli ħat- na. Darba kien daħal f'competition flimkien ma' ħatna sħabu organisti. Kienu b'kollox xi tletin wieħed u dawn riedu li jikkomponu biċċa mużika u jdoqquha huma stess fuq l- orgni, Dan sar biex jimtela' l-post ta' orga- nista full time fil-Katidral Anglikan f'tas- Sliema. Salvu kien messu jdoqq l-aħħar wie- ħed u wara li kien daqq b'tant ħeġġa u en- tużjażmu, impressjona ħafna lil dawk li sem- għuh idoqq tant li l-judges iddeċidew li jagħtuh l-ewwel post. Pero Salvu m'aċċettax minħabba diffikultajiet ta' trasport li kienu jeżistu f'dawk iż-żmenijiet. Meta kienu installaw u żanżnu l-orgni l- ġdid tal-Knisja ta' Birkirkara kellhom iġibu organista espert Taljan biex idoqq hu l-ew- wel darba. Pero' inzerta li dan marad u ma setax jiġi: Malta. Għalhekk ġew is-Siż- siewi jfittxu għand Salvu jgħidulu b'dak li Ġara u biex idoqq minflok dak it-Taljan. Salvu Àa pjaċir b'din l-offerta u aċċetta li imur 'doqqilhom. Il-performance tiegħu tant kisnet milqugħa b'entużjażmu u ferħ li sa- ħansitta huwa ġie merfugħ fuq l-ispallejn hekk kif niżel mill-gallerija tal-orgni. Mother $: Child 8z Stationerv TRIQ NIKOLA ZAMMIT, SIĠĠIEWI TEL. 641498 Kull xorta ta' ikel għat-tarbija € Ħwejjeġ tat-tfal u tal-kbar f Costume Jewellerv x Qosmetics X Fwejjaħ € Shampoos,: etċ. Issibu wkoll magazines, gazzetti, u kull xorta ta' oġġetti utli għall-iskola. preżenti li kien hemm jisimgħuh tant ħadu gost bih li kellu jerġa' jitla' jdoqq xi bċejjeċ oħra. Huwa kien ukoll iħobb isiefer barra minn Malta sa Ruma, sabiex jara b'għajnejh stess diversi orgnijiet kbar prominenti imxerrdin ma' l-Italja kollha. Fejn kien ikun possibbl għalih kien jieħu l-okkażjoni biex idoqq dawn l-orgnijiet. Fost l-orgnijiet li daqq fl-Italja insibu dak tal-Vatikan, ta' Santa Maria Mag- giore, ta' San Paolo Fuori le Mura, u tal- belt ta' Messina. Huwa kien iġib miegħu ħafna kotba u manwali rigward l-orgnijiet, b'hekk iżomm ruħu aġġornat rigward it-tis- wija u l-manutenzjoni tagħhom. Salvu baqa' jdoqq sa meta miet fl-eta ta' 74 sena nhar it-23 ta' Marzu, 1952. RIŻULTAT — PRESEPJI — 1985 Tfal: Joseph Galea — sjGsISA. Triq ir- Rebbiegħa. B: Mark Vella — 'Robingate' Triq ir-Rebbiegħa. Square; Dr. Louis Galea — 'Maria Vittoria' Triq L. Gafa'. C: Paul Bezzina — 137 Main Str; Jos. Callus — 'Dorant' Triq ir-Rebbiegħa.