Intietef mill-istorja ta' Ħal Tarxien d-dinja tbati bil-moda. Nistgħu ngħidu li l-moda saret tidħol f'kollox: fl-ikel, fl-ilbies, fid-divertiment u saħansitra fl-istil ta' ħajja li ngħixu. Sa hawn xejn ħażin, sakemm din ma taqbiżx ċertu limitu jew tkun ta' ħsara inkella ta' inkonvenjent għal ħaddieħor. Fattur importanti hu li matul is-snin l-imħabba sabet post fuq fomm kulħadd. Iżda biex tħobb persuna l-ewwel trid tkun tafha u dan jgħodd ukoll għall-imħabba lejn pajjiżna jew lejn raħal twelidna. Hawn tidħol l-importanza tal-istorja. U dan hu propju l-ħsieb wara din il-kitba, li nsiru nafu aħjar ir-raħal li laqagħna fih meta twelidna u li forsi wkoll għad nindifnu fih meta l-Mulej isejħilna. L-istorja ġenerali ta' Ħal Tarxien nifhem li ħafna minna jafuha għax mhux l-ewwel darba li smajna u qrajna dwarha. Imma kultant ikun hemm ċerti ntietef li peress li jkunu ta' importanza minima jaqbżulna, inkella jitħallew barra; iżda dan ma jfissirx li m' għandniex inkunu nafuhom. Gvern Lokali' għal Ħal Tarxien Fl-1426 missirijietna qamu kontra t-tmexxija tiranna ta' Gonsalvo Monroi u peress li r-raħal tagħna kien daqshekk qrib il-Castello Mare (Sant' Anġlu) ma setax jonqos li niesna kienu nvoluti f'dik ir-rewwixta. Fl-1436 niltaqgħu ma' episodju tabilħaqq stramb fl-istorja tagħna. Bejn raħal twelidna (magħruf dak iż-żmien bħala Tarżel) u Żabar kien jeżisti raħal ċkejken, aktarx diżabitat, bl-isem Ħal Lun. Is- Secreto tal-Kastell kien taħ b'ċens annwali lil xi ħadd li naturalment kien bażużlu tiegħu. Issa ġara li din il-persuna kienet tisraq il-bhejjem ta' dawk li kienu jeħduhom jirgħu f'dawk l-inħawi. Dan kien qed jagħti fastidju sew lil missirijietna, għalhekk iddeċidew li jibagħtu rappreżentanza għand il-Viċi Re ġewwa Katanja biex tipprotesta kontra dak l-aġir inġust. Il-Viċi Re sema' t-talba tagħhom u fil-21 ta' Diċembru 1436 ħareġ Digriet favur il- popolazzjoni żgħira Tarxiniża u l-post Casal Allun ingħata b'ċens perpetwu lit-Tarxiniżi. B'hekk ġie rikonoxxut Gvern Lokali f'Ħal Tarxien, li skont l-istess digriet kien separat minn dak tal-Belt ta' Malta li dak iż-żmien kienet l-Imdina. Pass bħal dan kien trijonf kbir għal missirijietna u minbarra li ntweriet magħhom sens ta' ġustizzja, il- poplu sar Patrun tiegħu stess u tar-raba ta' madwaru. Tliet diżgrazzji koroh Id-diżgrazzji ħafna drabi jiġru meta ma nkunux nistennewhom, u dawn jiġru kullimkien. Min jaf kemm diżgrazzji ġraw fir-raħal tagħna matul is- smin, iżda baqgħu għaddejjin u Ilum intesew daqs li kieku ma seħħew qatt. B'danakollu, ftit ilu kont qed inqalleb xi gazzetti antiki fil-Biblijoteka Nazzjonali u ltqajt ma' tnejn li baqgħu stampati f'moħħi. Tagħrif ieħor għaddihuli l-ħabib tiegħi Karmenu Baldacchino miż-Żejtun. Skont il-ġurnal Gazzetta di Malta — Corriere Mercantile Maltese tat-3 ta' Ottubru 1890, nhar il- Ġimgħa 26 ta' Settembru, għal ħabta tal-4.00 ta' wara nofsinhar, il-lanterna tal-koppla tal-knisja tagħna ntlaqtet minn sajjetta. Jingħad li s-sajjetta baqgħet niżla mal-katina tal-lampier li kien hemm jixgħel quddiem Ġesu' Sagramentat. Dak il-ħin fil-knisja kien hemm mara ta' 75 sena li nzertat kienet fil-qrib; tant, li dik l-imbierka sajjetta ħarqitilha troffa minn xagħarha kif ukoll il-maktur li kellha madwar għonqha u ż-żarbun li kellha f'saqajha. Kif wieħed jista' jimmaġina, dik l-imsejkna mara ħadet qatgħa kbira u waqgħet mal-art mitlufa minn sensiha. Ittieħdet malajr l-isptar fejn għamlulha l-Griżma tal-Morda peress li kellha eta' veneranda. Barra dan, kienet ħadet qatgħa kbira u kellha xi ħruq ħafif ma' ġisimha wkoll. Iżda fortunatament ma dametx ma qalbet għall-aħjar. Interessanti l-fatt li minn dik id-diżgrazzja l-awtoritajiet ċivili ordnaw li mas-slaleb ta' fuq kull koppla kella titwaħħal kalamita. Hekk sar mal-lanterni tal-knejjes kollha f'Malta u f'Għawdex. Diżgrazzja oħra marbuta mal-elementi naturali kienet ippubblikata fl-istess gazzetta xahrejn wara, eżattament fil-15 ta Diċembru 1890. Dak iż-żmien fil- knisja parrokkjali tagħna kien qiegħed isir xi restawr. Għaldaqstant kien hemm xi armar biex ir-restawr seta' jsir b'aktar faċilità. Fost l-armar kien hemm xi twavel tal-injam. Ġara li fil-lejl ta' bejn it-13 u l-14 tax-xahar kien għamel riefnu qawwi ħafna. Ħtija ta' dan ir-riefnu kien tqaċċat is-salib li kien hemm fuq il-koppla. Saret ħsara wkoll lill-parti mis-saqaf tal-knisja u lill-armar li kien hemm biex jintuża għax-xogħol intern li kien qiegħed isir. Mhux biss, imma skont il-gazzetta ir-riefnu kien tant qawwi li xi ġebel instab saħansitra fil-bitħa ta' dar fil-viċinanza. B'danakollu, ingħad li ħadd ma kien weġġa' f'dik id-diżgrazzja. Irrid ngħid li dawn iż-żewġ diżgrazzji kienu rrapportati wkoll f'gazzetta oħra bil-Malti li kienet toħroġ f'dawk iż-żminijiet. Din kien jisimha Il-Habbar Cattolicu li aktar tard bdiet tissejjaħ biss Il Habbar. It-tielet diżgrazzja rrapportata fl-istess ġurnal ġrat nhar l-Erbgħa, 27 ta' Settembru 1894 meta għal xi s-2.00 ta' filgħodu erbgħa min-nies kienu qegħdin iħammlu fossa wara l-knisja parrokkjali. Sadattant wieħed mill-ħaddiema, ċertu Carmelo Farrugia ta' 22 sena ħassu ħażin bir-riħa tinten li kienet tiela' mill- fossa u tgerbeb ġo fiha. Sħabu ġġennu u bdew jaraw kif setgħu jagħtuh l-għajnuna u jtellgħuh minn hemm. Raġel minnhom iddeċieda li jinżel għalih, iżda kif beda nieżel ħass nifsu jinqatagħlu u ġiegħelhom itellgħuh mill- ġdid. Wara ftit tfaċċaw ċertu Carmelo Azzopardi u kuntistabbli li rnexxielhom itellgħu liż-żgħażugħ mill-fossa fejn kien waqa'. Sadattant issejjaħ qassis li fuq ordni tat-tabib Rutter għamillu l-aħħar sagramenti. Farrugia mbagħad ttieħed l-isptar akkumpanjat mit-tabib Rutter u s-surġent Castaldi, iżda l-imsejken laħaq miet hekk kif waslu bih ħdejn il-Mina Notre Dame qrib l-isptar. Oriġini tal-kelma TARXIEN Bosta kienu dawk l-istudjużi (etimoloġisti) li ppruvaw isibu l-oriġini tal-kelma Tarxien. Iżda nistgħu ngħidu li ftit li xejn qablu bejniethom. Biex immorru ftit 'il bogħod sewwa ngħidu li Agius De Soldanis jgħid li ġejja minn Tarsis li tfisser Kartaġiniż waqt li Annibale Preca jgħid li ġejja mil-Lhudi Tarżin li tfisser Siġar tal-Boskijiet. Min-naħa l-oħra, Barbera jsostni li din ġejja mill-Għarbi u tfisser Post il-Bhejjem. L- aktar reċenti kienu Emmanuel B. Vella li qal li jaqbel li din hija kelma ta' nisel Għarbi, imma skond hu bija l-plural tal-kelma Tirxa li tfisser Blat Kbir Minġur u Erin Serracino Inglott li sostna li Tarxien etimoloġikament ġejja mill-kelma Tirx li tfisser Platauċ: post għoli, lixx u għeri. Pero', tajjeb ngħidu wkoll li skond l-istoriku Wettinger sal-1400 ir-raħal tagħna kien magħruf bħala Casali Mitarxen. Imbagħad fi żmien il-kavallieri (1530-1798) sar Raħal San Gwann. Interessanti hija kitba marbuta ma' dan, li ġiet f'idejja ftit ilu. L-awtur huwa anonimu; niżżel biss il- psewdonimu: Old Guard. Skond dan il-kittieb, Tarxien hi kelma antika ta' nisel Feniċju. L-ewwel darba li niltaqgħu magħha fl-Iskrittura Mqaddsa f'Eżekjel (para.27, versi 9-25). Eżekjel probabbli kien l-ewwel li uża l-kelma Tarxix. Hawn wieħed jara konnessjoni kbira bejn din il-kelma u Tarxin b'konnessjoni mal- bastimenti li kienu jbaħħru f'dawk iż-żminijiet. Eżekjel kiteb madwar 600 sena Q.K. meta kien fil-jasar ta' Babilonja. Huwa jagħti dettalji ta' x'kienu jġorru dawn il-bastimenti u minn fejn. Dawn it-Tarxix kienu jġorru bejn 10 u 20 tunellata merkanzija; kienu speċi ta' bulk carriers. Meta kienu jiġu Malta bla dubju kienu jidħlu fil-Port il-Kbir; aktarx fid-daħla ta' bejn l-Isla u Kordin minħabba li kienet kennija għal kull riħ u wkoll għax kien iktar faċli biex il-merkanzija tinħatt. Dan kollu jurina l-verzjonijiet differenti li ngħataw dwar l-etimoloġija tal-kelma Tarxien. Liema hija t-tajba, inħalliha f'idejn minn jaqra. Ghal kull xoghol ta' Tibjid,Kisi, Zebgha, Bil-Gibs, Graffiato,Invjar, Sfrakas, Fuq il-Fil, Tower Ladders, Furniture Lifter, Scaffolding, Transport, Propertv Eċ