e Il-Kunsilli fl-Iskejjel ta' l-Unjoni Ewropea Sinteżi ta' — u kummenti dwar — dokument stampat fl- 1990 mill-EURVDICE f'isem it-Task Force tar-Riżorsi Umani, Edukazzjoni, Taħriġ u Żgħażagħ dwar l-Amminis- trazzjoni u Strutturi Evalwattivi fl-Iskejjel Primarji u Sekondarji fil-Pajjiżi Membri ta' l-Unjoni Ewropea. Daħla Fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni jidher li l-kunċett ta' kunsilli ta' l-iskejjel daħal fis-sebgħinijiet, l-aktar wara l-movimenti favur il- parteċipazzjoni li xterdu minħabba il-protesti ta' l-istudenti fi Franza f'Mejju ta' l-1968. Minn dak iż-żmien 'l hawn, il-kunsilli ħadu forom istituzzjonali differenti, imma jekk niġġeneralizzaw nistgħu ngħidu illi karaterristiċi ġenerali għall-kunsilli kollha huma dawn: — li mxew 'l hinn minn sempliċi bord li jagħti pariri u wens lill- kap ta' l-iskola — li saru kumitati b'aktar saħħa li jieħdu deċiżjonijiet impor- tanti f'dak li għandu x'jaqsam mat-triq fl-edukazzjoni li tieħu l-iskola. — li l-ġenituri għandhom, aktar ma jmur, aktar influwenza, u n-natura ta' din l-influwenza qed tinbidel. Dat-tibdil qed iseħħ minħabba l-mewġa ta' ħsieb li tiffavorixxi di- ċentralizzazzjoni fl-amministrazzjoni, kif ukoll l-għoti t'aktar awtonomija lill-iskejjel f'dak li għandu x'jaqsam ma' tmexxija, finanzi u pedagoġija. Fis-sebgħinijiet, il-ġenituri kienu involuti b' żewġ modi prinċipali: — jew billi ngħatatilhom is-setgħa li jikkontrollaw aspetti ta' tmexxija ta' l-iskola, bħalma ġara fid-Danimarka, fl-Ingilterra u f'Wales. — inkella billi l-iskola, waqt li tagħraf is-sehem importanti tal- ġenituri, iżżomm f'idejha l-kontroll u titlaq biss f'idejn il- ġenituri dawk l-aspetti li jidhrilha u meta tħoss il-ħtieġa. Dan kien il-każ fi Franza u fi Spanja. Illum, donnu dawn iż-żewġ mudelli għebu f'wieħed, fejn il-ġenituri, flimkien ma' gruppi oħra meqjusin 'sħab' fil-proġett ta' l-edukazz- joni, jaħdmu biex imexxu l-iskola billi jiddefinixxu l-oġġettivi, jistabilixxu regolamenti, jgħarblu mistoqsijiet li għandhom x'jaqsmu mal-budget, kurrikulu, dixxiplina, ingaġġ ta' staff, waqt li jaħdmu flimkien biex ifasslu pjanijiet ta' ħidma kemm ġewwa l-iskola kif ukoll fil-komunità. Id-dettalji ta' kif pajjiżi fl-Ewropa qed iħaddmu l-prinċipju ta' sħubija bejn l-iskola u d-dar jgħinuna nqabblu x'qed nagħmlu aħna ma' x'qed jagħmel ħaddieħor, u b'hekk nitgħallmu mill-esperjenzi ta' xulxin, u nifhmu aħjar li dak li bħal issa hu popolari f'pajjiżna għandu storja warajh li tispjega mhux biss il-kuntest ta' l-idea imma wkoll lill-istess popolarità. Mela l-ħsieb mhux li nagħmlu bħal ħaddieħor għax dan aħjar minn tagħna, imma li nipprovdu għodda għall-ħsieb sabiex nixtarru u nisbqu l-kwadri tagħna ta' kuljum. Membri tal-Kunsill In-numru ta' membri fil-kunsill ivarja minn skola għall-oħra skond id-daqs tal-popolazzjoni ta' l-iskola, u nsibu minn 10 sa 13 f'pajjiżi bħad-Danimarka, 24 sa 30 fi Franza, u saħansitra 'l fuq minn 50 f'xi skejjel kbar fil-Ġermanja. Ta' spiss, fil-kunsill, insibu mhux biss għalliema u ġenituri, imma studenti wkoll. Ġieli wkoll insibu rappreżentanti mill-awtoritajiet lokali u mill-istaff ta' l- iskola li ma jgħallimx. Fil-Belġju, l-Ingilterra u l-Iskozja nsibu li l-kunsilli jgħoddu magħhom rappreżentanti mill-ħajja ekonomika u kulturali tad-distrett. Normalment insibu li l-ġenituri u l-għalliema huma rappreżen- tati bl-aktar numru qawwi fil-kunsill. Xi pajjiżi jagħtu aktar rap- preżentanza lill-ġenituri milli lill-għalliema. Hekk jiġri fil-Belġju, fid-Danimarka, fl-Irlanda u fl-Ingilterra. F'oħrajn, bħal fil-każ tas-sekondarji Franċiżi u fl-Italja, il-ġenituri u l-għalliema jkunu pariġġ. Fil-Greċja, fil-Lussemburgu, fi Spanja u fil-Portugal, hemm aktar għalliema milli ġenituri. Tista' tgħid fil-pajjiżi Ewropej membri ta' l-UE kollha, taqta' lid- Danimarka u lill-Italja, il-president tal-kunsill hu l-kap ta' l-iskola. F'dawn iż-żewġ pajjiżi l-president jista' jkun rappreżentant tal- ġenituri elett mill-kunsill. Fil-Portugal, bħal fil-każ tagħna, il-kap qatt ma jista' jkun president ta' skola. Is-selezzjoni tal-membri tal-kunsill normalment issir permezz ta' elezzjonijiet, għalkemm fil-Greċja, per eżempju, il-ġenituri jinħatru mill-Assoċjazzjoni tagħhom, u fil-Belgju, hu l-kunsill li jagħżel direttament liema għalliema jsiru membri. F'Malta, il-kunsill jiġi elett għal sena, kif jiġri fi Franza. Fi Spanja u fil-Lussemburgu l-mandat hu għal sentejn, fl-Italja għal tlieta, u erbgħa fl-Ingilterra. Il-kunsilli jiltaqgħu regolarment matul is-sena skolastika, imma mhux bl-istess frekwenza. Hekk, hemm pajjiżi li jistabbilixxu minimu ta' laqgħa kull xahar, oħrajn ta' tliet darbiet fis-sena. Responsabiltajiet tal-Kunsilli Ir-responsabiltajiet tal-kunsilli jvarjaw skond ir-relazzjoni li teżisti bejn iċ-ċentru amministrattiv u kull skola partikulari. jkun hemm diċentralizzazzjoni, aktar jaqgħu responsabiltajiet fuq il-kunsilli. Dawn jistgħu jkunu ta' tipi differenti, fosthom dawk regolatorji, dawk li jagħtu parir, u dawk ta' kontroll. Jerga', dawn ir-responsabiltajiet jistgħu jiġu mħarrġa f'diversi kampijiet, fost- hom fl-amministrazzjoni ta' l-iskola, fl-organizzazzjoni, fil-finanzi, fil-kurrikulu, fiż-żamma tad-dixxiplina, u l-bqija. Fost il-ħidma l-aktar komuni tal-kunsilli ta' l-iskejjel fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea nsibu: id-definizzjoni ta' oġġettivi għall-iskola; — F'xi pajjiżi dan l-eżerċizzju jsir b'mod informali ħafna, sem- pliċement bħala parir lill-iskola dwar x'għandu jsir matul is-sena. Imma f'pajjiżi oħrajn il-kunsill iħejji proġett u pjan dettaljat li hu l-qafas li permezz tiegħu l-awtorità edu- kattiva tevalwa l-ħidma tal-kunsill. Dan hu l-każ fil-Belġju, fi Franza, fl-Olanda, fil-Portugal u fi Spanja. deċiżjonijiet dwar il-budget finanzjarju ta' l-iskola; — Il-prinċipju ta' diċentralizzazzjoni jagħti aktar poter lil persuni barra l-iskola rigward amministrazzjoni ta' fondi, u l-kunsill taqa' f'idejh ir-responsabbiltà għall-użu għaqli tar-riżorsi pubbliċi. F'ħafna pajjiżi hu s-Surmast li jipproponi pjan dettaljat tal-budget lill-kunsill, li dan għandu s-setgħa li japprovah. F'oħrajn, il-kunsill għandu sotto-kumitat li jħares il-fondi, u li jissottometti l-ideat tiegħu lill-kunsill. Hekk, ngħidu aħna, jiġri fl-Italja. regolamenti ta' l-iskola; — F'xi pajjiżi, dawn it-tip ta' regolamenti huma għal kollox f'idejn il- kunsill, waqt li f'oħrajn, hemm qafas magħmul mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, u l-kunsill ikun mistieden biex jikkumenta fuqu, jemendah, u b'modi oħra jagħmel il-proposti tiegħu. kif tinżamm id-dixxiplina; — Kull pajjiż jaċċetta l-prinċipju li r-responsabbiltà għaż-żamma tad-dixxiplina bi tal-kap ta' l-iskola flimkien ma' l- għalliema. Imma ħafna jaraw lok għall-kunsill li jiddefi- nixxi l-kriterji kif ukoll is-sanzjonijiet tad-dixxiplina fl-iskola. Xi kunsilli jeżaminaw il-każijiet imressqa lilhom, waqt li fi Franza, fl-Italja u fi Spanja, il-kunsill jieħu responsabbiltà tal-każijiet l-aktar serji. relazzjonijiet mal-ġenituri u l-bqija tal-komunità; — Il-kunsill huwa l-aktar mod qawwi li permezz tiegħu l-ġenituri għandhom drittijiet stabbiliti li jinfluwenzaw id-direzzjoni li tieħu l-iskola, u hu normalment permezz tal-kunsill illi l- ġenituri jirċievu informazzjoni, u jagħtu suġġerimenti għal dak kollu li għandu x'jaqsam mat-tmexxija ta' l-iskola. Hu wkoll permezz tal-kunsill ta' l-iskola li l-ġenituri jitolbu spjega dwar ir-riżultati li l-istudenti jakkwistaw fi tmiem ta' programm ta' studju. F'ħafna pajjiżi (Franza, l-Irlanda, l-Italja, il-Lussemburgu, il-Portugal, Spanja, l-Ingilterra) il- kunsill irid ifassal rapport annwali dwar l-attivitajiet ta' l-iskola kif ukoll tar-riżultati miksubin. Dan ir-rapport irid jintbagħat lill-ġenituri kollha, u, ngħidu aħna fl-Ingilterra, issir diskussjoni fuqu f'laqgħa annwali mnedija mill-kunsill fejn il-ġenituri japprovaw ir-rapport u jsiru pjanijiet għas- sena ta' wara. Pajjiżi oħra jobbligaw irwieħhom li jsiru jafu, permezz ta' kwestjonarji u mezzi oħra, l-opinjoni tal-ġenituri u tal-komunità dwar l-iskola. l kontroll u evalwazzjoni tal-ħidma ta' l-iskola. — Aktar ma skola jkollha awtonomija, aktar trid tagħti kont ta' x'irnexxielha u x'ma rnexxilhiex twettaq mill-pjan li tkun fasslet għaliha nnifisha. Dan is-sens t'accountabilitv iwassal għal rapport evalwattiv serju fejn l-iskola tħares fid-dettall ta' fejn sejra tajjeb u fejn anqas tajjeb. Dan l-eżerċizzju eval- wattiv ġieli jsir minn spetturi ta' l-awtorità edukattiva tar- reġjun jew pajjiż, u ġieli jsir minn tim t'esperti konsulenti għan-nom tal-kunsill. Ma' dawn ta' min isemmi ħidma oħra li mhix daqstant imxerrda, imma li xi pajjiżi u skejjel jagħtuha importanza wkoll. — attività extra-kurrikulari; — xiri ta' materjal u apparat edukattiv; — l-użu ta' l-iskola wara l-ħin uffiċjali tat-tagħlim; — organizzazzjoni ta' metodi ta' tagħlim, kif ukoll tal-kurrikulu; — l-għażla tal-kap ta' l-iskola. Konklużjoni Il-prinċipju ewlieni li jgħinna nifhmu d-differenzi u x-xebħ bejn pajjiż u ieħor hu dak tad-diċentralizazzjoni u d-devoluzzjoni ta' poter imma wkoll ta' responsabbiltà fuq l-iskejjel individwali. Aktar ma naraw dan il-prinċipju mħaddem, aktar ikollhom setgħat u dmirijiet fil-kunsilli ta' l-iskejjel f'pajjiż partikulari. Kif jargumen- taw diversi awturi f'dil-ġabra t'artikli, dal-proċess joħloq diversi opportunitajiet biex il-ġenituri jikkolaboraw ma' l-għalliema għal edukazzjoni aktar effettiva. Imma dawn l-artikli, kif ukoll studji magħmulin f'pajjiżi Ewropej fejn dal-prinċipju daħal sew, juruna wkoll illi jekk ma noqogħdux b'seba' għajnejn, din l-individwalizz- azzjoni, fejn kull skola tista' tgħid tkun mitluqa għal rasha, tista' twassal għat-telf ta' solidarjetà bejn komunitajiet edukattivi diffe- renti. Din l-individwalizzazzjoni tista' twassal ukoll għat-tisħiħ ta' inugwaljanzi bejn skola u oħra, ibbażata fuq fatturi bħalma huma klassi soċjali, reġjun, u sess. L-isfida hi kif insawru qafas li jagħti sehem lill-ġenituri fl-iskejjel mingħajr ma jintilef is-sens komunitarju u ċiviku li huma, wara kollox, il-pedament tad- demokrazija kif dejjem fehmitha l-Ewropa.