ETIMOLOĠIJA NISEL IL-KELMA 'ĦAT' F'Il-Malti tas-sena l-oħra (minn Wied il-Għajn mnejn qed nikteb ma nistax nagħti l-għadd sewwa) is-Sur Nin Cremona, hu u jwieġeb lis-sur Ivo Muscat-Azzopardi fuq kif ċinkiteb il-kelma Ħal, qal li għandha tin- kiteb Ħall u jien weġibtu li ma qbiltx miegħu għax deherli H n-nisel (mogħti minnu u oħrajn) mill-għerq Ħ-L-L ma kienx iżjed jipperswadini minn dak li kien ta l-Avukat Ġ. allef, jiġifieri Ħ-(MP)-L (Għarbi: Ħal, jħul; IL sura Ħawwelħ. Iżda s-sur Nin kien wieġeb li nom minn dan ik verh kien jieħu l-għamla bil-€w'7 ta' ħawl jew ħwiel. Niftakar li kont weġibtu li donnu kellu raġun, iżda li in-nisel mogħti minnu ma kien jorbot biż-żejjed (madankollu hekk stqarr hu stess xħin żied Ji aktar kien jixtieq li jien tajt xi t ja ġdida milli tennejt dak li qalu ta' qab- li). U niftakar ukoll li fit-tweġiba tieġ jdt li kont għadni qed nistudja fuq in-nisel ta' dil-kelma, u li għalhekk il-kustjoni kienet, fil-fehma tie- għi, għadha miftuħa. Il-lum naħseb li wasalt. Iżda qabel ma ngħaddi għall-etimoloġija, jeħ- tieġ ingħid, biex wieħed jifhem aħjar, li l-appellattiv $ Ħaf' ma jeħduhx l-ismijiet ta' l-irħula kollha, Fil-waqt li l-irħula żgħar (bħas-subhorgi) jieħdu l-appellattiv U Ta' '' (eż: Tal-Qali; Tas-Silġ; Tas-Sliema; u wkoll Għawdex: Ta' Kirċem, aċċ.); u dawk ta' ismijiet meħuda minn siġar, snajja' jew ukoll minn xi speċjalità. tal-post (bħal: Żejtun, Mellieħa, Mosta, Nadur eċċ.) jieħdu biss l-artiklu UL-'7; l-irħula li ħadu isimhom mhn kunjom jew titoli ta' xi familja jew tajfa, jieħdu dejjem il- UHaf' (eż: Attard, Dingli, Għaxaq, Kirkob. Lija, Manin, Millieri, Nik- lużi, Luqa, Qormi, u hosta oħrajn tal-lum u taż-żmien). Ma ngħidx li ma hemmx xi wħud Ti jieħdu l-€Ħaf' avolja donnhom ma jidħlux ma' dawn (eż: Żebbuġ, Zabbar, Għargħur u xi ieħor). iżda jekk wieħed ib li i żied isaħħu r-regola, Araw: ; Żabba; mil-lista tan-nutari ji l-f€w ta' l-aħ- ħar sillaba (kif għad nuri xi darba għan) issarraf passiv u għalhekk dil- kelma tidħol mal-għadd tal-laqmijiet bħal: germud, baħbul, faqqus li jin- għażlu bħala passivi mill-korrispondenti attivi: germied, baħbieħ, faqqas. Minn laqam għal kunjom m'hemmx ħajta x'tagħżel, Wara li sammarna sewwa f'moħħna fejn u meta raħal jieħu l-Ħal nistgħu ngħaddu b'wiċċna minn quddiem għan-nisel li fil-fehma tiegħi jolqot l-iżjed dil-kelma li tat hekk x'igħidu lil bosta etimoloġisti. Fil-Għarbi ta' Tunes (Marceline Beaussier-Dictionnaire pratigne Arabe-Francaise—Alger, 1887, paġ. 17) insibu l-għerq: (A)-H-L (Nota bene: H u le Ħ) li fil-għamla tan-nom kollettiv ifisser: (dar; familja; ġens' (Beaussier igħid: 'famille, maison, menage, gens, personnes atta- eħċes d: gens de: cewx de; peuple; membres; ceuz qui font partie de') u tidħol ukoll fit-tifsila ta' bosta ismijiet ta' tribli jew ta' tribħ għaraħ; hekk bil-għarbi jingħad: ''Akl el-Għur' 'Ahl el Ħasan, eċċ. Immela aħna meta ngħidu Ħal Kirkob inkunu qed infissru letteral- menġ 'It-tajfa jew familja ta' Kirkob'; Ħal Manin. tfisser il-familja ta' REĊENSJONIJIET i21. Manin (jew Dar Manin, li wara sar kunjon sħiħ: Darmanin); Ħal Qormi jiġifieri l-post fejn igħammru n-nies ta' nisel Qormi (jew Curmi kif inhi l-lum), eċċetra. Dan hu, fil-iehma, tiegħi sa tl-aħħar il-veru nisel ta' l-appellattiv HAL quddiem xi rħula tagħna. U għalhekk ukoll ma għandna qatt niktbu dil- kelma b'żewġ ellijiet iżda dejjem b'waħda, Nittama li s-Sur Nin Cremona did-darba jaghel miegħi hu wkoll.