KEMM KIENU L-MAGI72 Il-Vanġelju,. waqt li jsemmi l-was- la tal-Maġi. f'Ġerusalemm: biex ifittxu fejn twieled is-sultan tal- Lhud (Mt. 2, 2), xejn ma jgħ'dilna kemm kienu fil-għadd dawk il-Maġi. Sa s-seklu IX, il-fehma ta' xi kit- tieba u l-fidi ta' bosta kienu jifhmu li l-għadd tal-Maġi kien ''minn tnejn sa tnaq-il wieħed, imma bi prefċ- renza għan-numru tlieta''. Mis-seklu IX 'l hawn ġew magħrufin saħan- sitra ismijiethom: GASPRU, MEL- KJORRI u BALDASSRI (Zanu), li qabarhom hu meqjum f'Kolon, fuq ix-xmara Renu, fil-Bavarja. Ta' min jaf, li fil-katakombi ta' Ruma hemm pittura (affresk), li turi erba' suriet ta' slaten inewlu għotjiet (rigali) lill-Bambin Ġesti bil-qiegħda fuq irkubbtejn is-Safja Marija. Jekk il-Maġi kinux slaten jew kemm kienu l-Vanġelju ma jgħidx; iżda l-għadd ta' erbgħa minn: flok tlieta, jaqbel sewwa mal-leġġenda 'i sa ngħidu hawnhekk. Gaspru, Melkjorri u Baldassri kienu jgħammru f'Babilonja, fil-belt ta' Borsippa, waqt li l-ieħor, ir-raba' wieħed, li kien jismu Artibanu, kien minn Ekbatana, li hi qalb l-iġbla u l-għoljiet : tal-Persja, xi 150: mil bogħod mit-tliet Maġi l-oħra. Il- Maġi kienu nies għorrief imħarrġin ħafna fil-għerf tal-Kwiekeb. Kienu jilbsu galabija: mlewna tal-ħarir, b'mantar tas-suf abjad, f'rashom kappell li jgħatti xagħarhom twil nieżel fuq spallejhom. Dan ukoll kien l-ilbies tal-Qassisin tad-Din ta' Zuratustru. Kienu jaduraw in-nar — simblu t'Alla-Safa — għax in-nar hu l-aktar ħaġa safja fost il-ħlejjaq kollha, u li jfakkarna f'Dak li hu SDAWL U VERITA' Dak iż-żmien fil-Persja kien hemm mistennija kbira tat-twelid ta' bnie- dem kbir li jġib il-barka fid-dinja, u din il-mistennija kienet aktar imħeġġa mil-Lhud li kienu jgħammru hemm, fil-Persja. Għaldaqshekk, il- Maġi, li kellhom il-għerf tal-qagħda u taċ-ċaqliq tal-kwiekeb u li kienu jgħixu mħalltin mal-Lhud, ma jistax ikun li ma kinux jafu b'dik il-pro- fezija ta' Balaam: ''Kewkba tinbet minn Ġakobb u xettru minn Iżraeli'' (Num. 24, 17); u aktarx ukoll li bit- tiftix b'reqqa fil-Kalendarju Kaldew waslu jagħrfu li kellha tidher dik il-Kewkba ħabbarija ta' Twelid il- Messija. U ġara li darba waħda, waqt li l-Maġi f'lejla. sabiħa kienu jħarsu 1 jiflu ċ-ċaqliq tal-kwiekeb, kewkba ġdida tolqot għajnejhom, l dehret biss għal dak il-lejl u mbagħad għabet biex reġgħet dehret 'aktar 'il quddiem; u kien xi ġimgħa wara, li sewwa. ttliet Maġi ta' Borsippa, kemm ukoll Artibanu ta' Ekbatana raw il-Kewkba ġdida ddur b'saħħa madwarha tarmi dawl u dija, li qatt bħalhom; u għax fehmu li dik il- ħaġa għariba. kienet is-sinjal tas- Sultan Mitwieled qatgħuha li jmorru jfittxuh u jżuruh. It-Tliet Maġi ta' Borsippa kellhom jistennew lil Artibanu, li kien bogħod. minnhom: għaxart ijiem m'xi. Dan, wara d-dehra tal-kewkba, biegħ ġidu kollu, u bih xtara topazju, rubin u ġawhra mill-aktar sbieħ u ta' siwi kbir: għas-Sultan Imwieled u, riekeb fuq dahar il- ġemel, erhielha għal Borsippa. Jid- ħol f'masġarijiet, jaqsam xmajjar, jitla' u jixxabbat ma' iġbla u ma' għoljiet, O, immal c: f'daqqa waħda, jilmaħ quddiemu mxewlaħ fl-art raġel qiegħed imut. Artiban dikment jaqbeż minn fuq il-ġemel, jerfa' 'l dak l-imsejken fuq spallejh, imiddu għad-dell ta' siġra tal-palm, iħollu ħwejġu, jbillu xufftejh nexfin, jisqih xi ħaġa li tqajmu — għax 'l- Maġi kienu wkoll bħal tobba — u dar bih sakemm fetaħ. għajnejh, imqajjem u f'siktu sewwa. Hawn l-imfejjaq ma ngħidux kemm raddlu ħajr, u f'Alla ta' Abram, ta' Iżaak u ta' Ġakobb iħallsek, huwa qallu, jgħinek u jwasslek qawwi u sħiħ f'Ġerusalemm fejn għedt li sejjer. Kun af imma, li l-Profeti tagħna jgħidu li l-Messija f'Betlem għandu jitwieled f Artiban, għal ħabta ta' nofs il- lejl, reġa' beda jterraq. . . . mas- sebħ, wara ħdax-il jum, daħal Bor- sippa. Dlonk imur fis-setaħ tat- Tempju tas-seba' sferi, imma ma jsibx hemm il-Maġi l-oħra; b'ss isib kitba minn tagħhom li tgħidlu hekk: €'Stennejtek sa nofs il-lejl. . . Imxi warajna mat-triq tal-barr. … Malajr fehem Artiban il-persjan x'kien ġaral Le, jaqta' qalbu. Ib'għ it- topazju, jikri karwana iġmla u jitlaq għal riħu, bla ebda ħsieb ta' tiġrif li seta' jiltaqa' miegħu fil-barra. U jasal fl-aħħarnett f'Betlem wara tlitt ijiem li l-Maġi l-oħra sħabu kienu għamlu l-għotjiet tagħhom — Deheb, inċens u mirra — lis-Sultan Imwieled u m'nn triq oħra kienu telqu minn Betlem. Betlem kienet baħħ u skiet u hemda kienu jsaltnu: irġiel fir-raba' u t-tfal jirgħaw l-imrieħel. F'daqqa waħda, Artiban jiġi milqut minn smigħ ta' għanja kiebja; il-bieb ta' dik id-dar kien miftuħ; Artiban jidħol, jilmaħ mara traqqad. it-tarbija tagħha li, malli ħelset, daret bih, qegħditlu: l-ikel quddiemu, wrietu fejn iserraħ ġismu u għamlet miegħu dak kollu 'i mdorrija tagħmel mal-għorba li jiġu f'darha. U ma. ħallietx it-twajba mara li tgħidlu, kif hemm ''kienu ġew tliet għorba oħra li kienu libsin bħalu, ġejjin mix-xerq, u mmexxijin minn Kewkba sad-dar, fejn jgħam- mar Ġużeppi ma' martu u l-Bambin, u kif huma. nxteħtu jadurawh u newlulu għotjiet ta' siwi kbir'. Imma mbagħad. dawn kienu għebu, bla ma ħadd jaf kif. U hekk ukoil ġara: mbagħad. il-lejl ta' wara: Ġużeppi ta' Nazzaret, b'martu Marija u bit-tarb'ja telqu bil-moħbi aktarx-lejnsiRA. l-Eġittu… Fl-aqqal ta' dit-taħdita, Artiban jinħasad minn għajta ta' biża: fGħajnunal Għajnuna l L-isbirri ta' Erodi qegħdin joqtlulna 'l uliedna ż-żgħar. Għajnunal': ,… U dik l-omm ġriet biex taħbi kif tista' iċ- ċkejken binha. Artiban dlonk in- tasab mal-bieb iħarsu b'suritu. Għad-dehra ta' dak il-barrani, l-is- birri. ma ssugrawx jidħlu; resaq imma b'buli sewda r-rajjes ta' l-isbirri b'ħarsa kerha ta' theddid. Artiban, jilħaqlul . … dlonk urih ir-rubin li, milqut dak ir-rajjes mil- leqqa tiegħu, tefgħu b'regħba f'butu u. dikment amar lill-isbirri: ''Tmxu 1. quddiem: hawn ma hawnx x'nagħmlu' l Artiban mill-ġdid qabad. iterraq lejn l-Eġittu, bil-ħsieb u t-tama li, issa jew mbagħad, jilħaq is-Sagra Familja f'xi .oas' fil-barr, taħt is- siġar tal-palm jew tal-ġummajs; imma għal- xejnl …. Eliopolis, sa Menfi, taħt id-dell ta' dawk il-fortizzi: Rumani ta' din: il- Babilonja: ġd'da; mexa u terraq max-xtajtiet imwarrbin tan-Nil, fit- tex u għarrex bejn dawk il-piramdi qodma. tal-Faragħun', għad-dell tal- Isfinġi misterjuża; it-tiftix. tiegħu ma sewa għal xejn . . .. Imqarraq, għajjien u mifni, reġa' lura fil- Palestina, bit-tama li jsibhom. Hawn fettillu jistaqsi lil wieħed Rabbin: fFejn, jew f'liema qagħda għandu jitfittex. il-Messijaf'': U r-Rabbin, wara li qara għal xi ħin f'papiru, wieġbu: ''Il-Messija għandu jitfittex qalb il-foqra, l-umli, l-imdejqin, l-imgħakksin, għand dawk li huma fil-hemm'' . Milqut minn din it-tweġ'ba, Artiban il-persjan dik- ment: jintafa': għal kull- għamil ta' ħniena: beda jitma lil min kien bil- ġuħ, satar lil min ma kellux x'jilbes, dar bil-morda, farraġ lill-imgħakksin, lill-ħabsin, u dan kien jagħmlu b'ħeġġa kbira u b'imħabba ta' aħwa. Għaddew hekk 83 sena minn mindu Artiban kien beda jfittex il- Messija. Xagħru kien bjad qotna u ġismu għajjien u maħlul: imma dejjem bil-fehma li jiltaqa' mal- Messija. Hu f'Ġerusalemm għal ħabta tal-Għid il-Kbir. Il-Belt hi mimlija bil-Lhud, li ġew ukoll minn pajjiżi bogħod. Artiban jiltaqa' ma' xi wħud, Lhud minn pajjiżu li jat- hom, u jistaqsihom: ''Għax dil- geġweġija ta' nies kollha l-lum, u fejn sejrin intomP' Aħna serin, qalulu, ħdejn dik l-għolja, fejn sa jsallbu żewġ briganti u ieħor li jismu Ġest. minn Nazzaret, li għamel ħafna egħġubijiet, u Pilatu bagħtu għat-tislib, għax qal: ''Huwa bin Alla u Sultan tal-Lhud. Artiban beda jaħseb bejnu u bejn ruħu: Mhux jewwilla dak Ġesi, imwieled f'Betlem 33 sena iluf''… Ma nagħmlux li wasalt sabiex insib dak is-Sultan minni hekk mixtieq $… f'idejn l-għedewwa. tiegħu …. Nista' nasal ' għall-inqas fil-ħin, qabel ma jmut, biex nagħti din il-- ġawhra għalbiex. nifdih. u. neħilsu mill-mewtl . . .7u baqa' sejjer wara l-oħrajn għan-naħa. tal-Kalvarju. Imma fit-triq ġratlu gażiba: Xbejba minn pajjiżu Ekbatana tagħrfu, tmur fuqu, u titolbu: ''Għall-im- ħabba t'Alla tas-Safa, ħenn għalija: jien msejkna rsira; eħlisni, iksibli l-ħelsien''. Ix-xwejjaħ m'għandux ħlief dik il-ġawhra, jaqbadha u jagħtihieiha biex tinfeda. Iżda, f'daqqa waħda, tinħass theżżiża, l-art. tibda tiċċaq- laq, ix-xemx tinħeba, is-sema jidlam, il-ħitan jinfetħu u jiġġarfu, u nies u suldati mbeżżgħin jaħarbu. Artiban u x-xbejba ħarbu wkoll jistkennu taħt l-arkati tal-Pretorju. Imma dikment, b'theżżiża oħra, aqwa minn ta' qabel, ġebla li nqalgħet minn ħajt laqtet f'nagħsu lil Artiban u hekk ġerħitu, li d-demm baqa' ħiereġ mingħajr ma seta' jieqaf. Ix-xbejba, li ħasbet li Artiban kien miet, medditu ħelu, ħelu, ma' l-art: imma wara ftit rat li kien għadu qed jieħu n-nifs u bi tbatija kbira, waqt li jieħu n-nifs bdiet tisimgħu jgħid: f'Mhux hekk, Mu- lej… . meta qatt rajtek bil-ġuħ u tmajtekf Fejn qatt rajtek bil-għatx u sqejtek' Meta qatt kont. il-ħabs jew marid u ġejt inżurek7 Fejn qatt rajtek għarwien u jien libbistek 7… Fittixtek iva, għal 88 sena sħaħ, xtaqt ħafna biex niltaqa' miegħek, imma ma kellix il-faraġ li nitpaxxa bid-dehra ta' wiċċek, l-anqas 'i nagħmillek l-iċken qadja, O Mulej, Sultan ħelu tiegħi f Hawn Artiban siket mill-kliem… Imma leħen ieħor, ħelu u' hieni, nstema' jgħidlu: (Ngħidlek bis- sewwa kollu, li kull darba li għamilt xi ħaġa minn dak ma' ħutek il-bned- min, dak għamiltu miegħi''. Nefħa kbira ta' serħan u ta' faraġ ħarġet minn fommu. Hu, Artiban, kien temm. il-vjaġġ twil tiegħu. Għotjietu kienu tabilħaqq mi'qu- għin tajjeb u hu nnifsu, Artiban, IR-RABA' MAĠI, fl-aħħar sab is- Sultan mixtieq. FL-EŻAMI TAL-ĠEOMETRIJA Pawlinu, tifel imżattat, imżattat, daħal għall-eżami tal-Ġeometrija u —— dikment wieħed mill-eżaminaturi staqsieh: f'Pawlinu, fissirli ftit, u bi ftit kliem: X'tifhem bil-kelma ĊIRKU €Ċirku, sur Professur, huwa dak fejn il-papà ta' kull fil-għaxija jmur jgħaddi s-sigħat jilgħab, jaqra l-ġurnali u jgħaddi ż-żmien, AĠENT F'BANKA Wieħed aġent f'banka tal-bdil il-flus, kien qiegħed jiftaħar kemm sar għani f'qasir żmien, u kien qal:— ''Meta bdejt dan ix-xogħol, ma — 'M'għandniex xi ngħidu: dan kollu veru'' — qallu wieħed li kien qiegħed jisimgħu — ''imma żgur li dawk li għamilt in-negozju magħhom,