€2 għal min mhux membru Ħbieb Ħuttaf Jien spiss inqalleb l-Internet biex nitgħallem fuq in-natura. Fost l-annimali li nfittex dwarhom s'intendi hemm l-insetti. Ħaġa li ssewwidli qalbi meta niggugilja fuq l-insetti hi li ħafna mit-tagħrif li jitla' ma jkunx fuq kemm huma sbieħ imma fuq x'għandek tagħmel biex teqridhomi Min jgħidlek kif tħallat velenu biex toqtol dudu, min jurik kif l-aħjar biex tgħarraq bejta tan-nemel, u min jispjegalek pass pass kif tagħmel flame-thrower biex tixwi bejta taż-żnażanl Gwerra sħiħa kontra l-insetti. Sfortunatament ħafna nies tant tbiegħdu min-natura li jinfixlu meta jiġu wiċċ imb'wiċċ ma' annimal, żgħir kemm hu żgħir. Allaħares tidħlilhom id-dar imqar brimba daqs fullstop li ma jtihomx ġenn u jkunu jridu jitilqu bomba Ritratt ta' Denis Cachia Qatgħa mħallta ta' nukleari fuqhal Kemm għaġeb żejjed jaħasra, u kemm moħqrija u qtil għal xejn. Dan l-għaġeb spiss jiġi għax in-nies ma jkunux jafu dwar l-annimali, u għalhekk jibżgħu minnhom. Jien naf li ħafna minnkom dħaltu fi Klabb Ħuttaf u fil-BirdLife biex titgħallmu fuq in- natura. Prosit, għax b'hekk tneħħu l-ħafna biża' u twerwir bla sens. Meta nitgħallmu fuq in-natura mhux biss ingawdu aħna, imma tgawdi wkoll in-natura stess. Tgawdi wkoll dik il-brimba li daħlitlek id-dar mhux biex toqtollok il-familja, imma biex taqbad dubbiena. Ħeqq, għax forsi nsiet il-lunch id-darl Victor Falzon L-Editur Iċ-ċikonja bajda (white stork Ciconia ciconia) hija waħda mill-ikbar għasafar li jgħaddu minn Malta. Hija wkoll rari, għalkemm f'dawn l-aħħar snin xi qtajja' żgħar saru jidhru kull sena. Ħasra li xi kaċċaturi għadhom jiġġennu biex joqtlu dal-ġmiel ta' annimal. IŻ Aħbarijiet Ħajja fl-għadajjar Attività Intervista mal-busieq Fjuri tal-ħarifa In-negozju fil-pets Is-Salina f'idejnal L-Għadira s-Safra Ġobon tat-toqba Sean Bonello, Elisabeth Conrad, Desirċe Falzon, Victor Falzon Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li l-membri jirċievu d-dar bil-posta. Sħubija fil- klabb hija €10 fis-sena. It-taqsima tal-membri li għalqu t-13 tissejjaħ Falko. Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016 : p3 Il-lista fkebu titwal… L-isem xjentifiku tal- isparvier tal-lvant huwa Accipiter brevipes. komuni jkollu għajnejh sofor. ġ Il-Buskett post tajjeb biex tara l-għasafar tal-passa, u FI, Settembru huwa speċjalment tajjeb għat-tajr tal-priża. Sparvier tal- F b Nhar is-27 Settembru 2016 wara nofsinhar grupp En oll, M ID berdwoċers tal-BirdLife kienu hemm josservaw u ii A tw Mal jgħoddu l-għasafar. Dakinhar minbarra kuċċard, bgħadan u isqra, il-ħbieb tagħna raw ukoll għasfur ġdid għal Malta. Dan kien sparvier tal-Ivant (levant sparrowhawk), għasfur li ġeneralment jgħix u jpassi bejn artijiet tal-Lvant u l-Afrika. Ma tantx jersaq lejn iċ-ċentru tal-Mediterran, fejn qegħdin aħna. Għalhekk tgħidx kemm ferħu sħabna li lemħu wieħed idur fil-baxx fuq rashom. Minħabba li rawh tajjeb setgħu jagħrfuh u ndunaw ukoll li kien għasfur żagħżugħ. Wieħed mill-berdwoċers kellu l-kamera u ġibidlu xi ritratti, fosthom dan t'hawnhekk. L-isparvier imbagħad rawh nieżel fis-siġar biex jgħaddi l-lejl qabel ikompli l-vjaġġ. Nawgurawlu li kompla l-passa tiegħu lejn l-Afrika bla nkwiet, xkiel, problemi, intoppi u ostakli :) Grazzi lill-ħabib tagħna RaV Galea li tana t-tagħrif u anke r-ritratt. Numru totali ta' speċi Minħabba studji li jsiru l-ħin kollu fuq l-ispeċi tal-għasafar, din il- figura hija bejn wieħed u ieħor. approssimattival 8 k fl-istess $ ġuatal li dehru f'Malta Wara mitt sena… mitt si sena biex taħt l-ewwel qabel ifaqqsu2 tkellem. Il-bejta tal-fekruna tal-baħar li kien hemm fir-Ramla tal-Mixquqa faqqset b'suċċess. Kmieni filgħodu nhar is-27 Settembru 2016 xi 66 'fkejruna' faqqsu u b'ħafna tperpir tad-dirgħajn ħaffew lejn il-baħar. Din kienet l-ewwel darba li dil-ħaġa ġrat f'pajjiżna mill-ewwel snin tas- Seklu Għoxrin 'l hawn. Prosit lill-fkieren li faqqsu u prosit lill-mamà tagħhom li bidithom b'tant għaqal. Nawgurawlhom li jiskansaw il-perikli kollha tal-baħar u jikbru b'saħħithom. a Ngħidu prosit ukoll lil dawk il- Numru 280. voluntiera tas-sigħat twal li għamlu għassa mal-bejta bil-lejl u binhar. L-I A al mazzarell sultan Anax imperator żunżana tax-xehda Polistes gallicus mazzarell skarlat Crocothemis ervthraea żrinġ Discoglossus pictus kaħlan tal-faxx Orthetrum cancellatum vjolett Trithemis annulata żagħrun tal-ġwiebi Daphnia pulicaria spiroġira Spirogvra sp. ħanex tal-bjar Chironomidae ferħ ta' mazzarell sultan Anax imperator ferħ ta' damiġella /schnura genei Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016 : p4 li imma tat hija ħanusa Wirdienal kuġina tan-nannakola. bor D a T' wirdiena tal-ilma Dvtiscus circumflexus ferħ ta' ninfa Cloeon sp. dudu ta' dubbiena moqrana Stratiomvs sp. ħanfusa sewda tal-għadajjar Meladema coriacea mqass tal-ilma Notonecta maculata bebbuxu tal-ilma ħelu Phvsa acuta lemna komuni Lemna minor marżebb ta' żrinġ Discoglossus pictus Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016 : pS - Jekk għandkom vaska fil-ġardina jew tafu f b'waħda fi ġnien publiku viċin tagħkom, morru IJEZJU ċċekkjawha ftit. Hawn Malta neqsin ħafna mill-ilma ħelu. La għandna xmajjar u lanqas muntanji bil- borra fil-quċċata. L-istaġun tax-xita huwa (o o lo flat a ED A i ia ae eta Na o2 EE tagħna, annimali u pjanti li jħobbu l-ilma ħelu ma tantx għandhom fejn jgħixu f'pajjiżna. B'xorti tajba uħud minn dawn il-ħlejjaq kapaċi jgħixu anke fil-vaski ġol-ġonna jew fil-ġwiebi u l-ġibjuni mxerrdin mar-raba' fil-kampanja. Għalkemm dawn huma għadajjar artifiċjali, diversi ħlejjaq isibuhom komdi biex jgħaddu ħajjithom jew parti minn ħajjithom f'dan l-ilma prezzjuż. ejġimiee Is-Sibt u l-Ħadd 5 u 6 Novembru 2016 Familja Open weekend fir- riserva naturali tas-Salina. Berdwoċing, logħob, eċċ. Falko Mixja fl-inħawi tad- Dwejra u l-Victoria Lines Il- ie 13 Novembru 2016 Familja Rakkont ta' stejjer fir-riserva naturali tas- Simar Familja Attività fl-okkażjoni tal-Jum Dinji tat-Tfal fl- iskola sekondarja tal-Gżira Il-Ġimgħa 25 Novembru 2016 Il-Ħamis 8 Diċembru 2016 ka Familja Passiġġata fir- ; riserva naturali Foresta 2000 Intervista ma' fjura Bonġu, Busieq. Bonġu lilek. Skużani kważi rfistek. Tajtni qatgħa, biex ngħidlek Daqs kemm int qasiral X'tagħmell Mhux kulħadd twil bħall-għansar. U wara kollox jien it-tul x'irridu. Kuntenta kif jien. U għalkemm żgħira (elu go Ta Ti e tu a e o ae Grazzi, grazzi. Le ta, jien daż-żewġ werqiet biss kull ma jkolli. B A KA a a fo Te biżżejjed biex inti tikber2 Kif tara jien pjanta qasira, għalhekk m'għandix bżonn ħafna enerġija. Imma trid enerġija biex iżżomm a ET a Is-sigriet tiegħi huwa l-basla li għandi taħt il-ħamrija. Wara li nagħmel iż-żerriegħa, innixxef kollox u nagħmel ħafna xhur rieqda bħala basla. Sal-ħarifa tas-sena d-dieħla Sal-ħarifa tas-sena d-dieħlal o ĦA TA NQUM a fel ATT e Saħħa lilek. Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016 : p7 uri tal-Ħa KU Tajjeb li: l-ewwel Il-pet trade hija nagħmlu distinzjoni problema ambjentali li bejn annimal domestiku Lili MEN Ue EG IEX u annimal selvaġġ. Annimali domestiċi bħal klieb, qtates u fniek ilhom jitrabbew u jgħixu man-nies eluf tas-snin u llum-il ġurnata l-ambjent naturali tagħhom huwa proprju d-djar, il-btieħi u l-ġonna tagħna. Mill-banda l-oħra annimal selvaġġ jitwieled u jgħix fil- ħabitat naturali tiegħu u spiss bogħod mill-bniedem. Il-pet trade li qed tagħmel ħsara hi dik li tinnegozja f'annimali li jinqabdu mis-selvaġġ (spiss b'mod illegali). Kultant jgħidulek: 'Sakemm dawn l-annimali jgħixu snin sħaħ ma saritx ħsara, hux7' Ħafna nies jirraġunaw hekk, u dan hu skorrett. Għalkemm ħafna speċi kapaċi jibqgħu ħajjin fit-tul f'ambjenti artifiċjali, ma jfissirx li qed jgħixu tajjeb u komdi, jew li b'daqshekk ma saritx ħsara lill-ispeċi. Xi ħsara tagħmel il-pet trade It-traffikar ta' annimali mis-selvaġġ qed iċekken il- popolazzjoni tagħhom mill-ambjent naturali. Il-pet trade qed tikkaġuna l-estinzjoni ta' ħafna speċi. Il-qbid tal-annimali mis-selvaġġ ifixkel ukoll l-ekosistemi għax jinqatgħu l-ktajjen tal-ikel (foodchains) li dawn l-annimali kienu parti minnhom. Barra minn hekk fin-nases u l-imnasab li jitpoġġew jinqabdu u jmutu wkoll ħafna speċi bi żball. Pereżempju xi ħut tropikali jaqbduh billi jużaw velenu li jistordi l-ħut imma li joqtol kwantità kbira ta' annimali oħrajn fl-inħawi. konxji minnha. Hija industrija kbira li tneħħi annimali mill-ħabitat tagħhom biex jinbiegħu u jitrabbew bogħod minn darhom. Meta fl-2003 ħareġ il- film Finding Nemo ħafna MIET l GU a el dg eje1T) l-clown fish. Bdew jinqabdu mis-selvaġġ mbil-gzuz, tant li f'xi nħawi nqerdu għal kollox. Tajjeb insemmu wkoll li ħafna mill-annimali li jinqabdu mis-selvaġġ imutu fi ftit ġranet jew ġimgħat. Dan għaliex l-annimali spiss jinġarru f'kundizzjonijiet ħżiena ħafna, u numru kbir ma jirnexxilhomx jgħixu tul il-vjaġġ. X'ħasral Eluf ta' speċi ta' annimali huma vittmi ta' dan il-kummerċ. Fost l-iktar popolari huma fkieren, xadini, sriep, ħut u għasafar. Eżempju li spiss naraw Malta fil-petshops huwa l-pappagall African Grev (ritratt ta' fuq). F'xi 30 sena sas- sena 2005, tneħħew xi 1.3 miljun għasfur ta' din l-ispeċi min- natura fl-Afrika. Dan wassal biex il-popolazzjoni selvaġġa naqset ħafna, u issa din l-ispeċi hi mhedda li tinqered għal: kollox mid-dinja. Ħafna ħut tropikali għadu jinqabad mix- xmajjar u mill-baħar minkejja liġijiet u kontrolli. L-istess ħafna gremxul u mwiżgħat, u fost il-mammiferi barra xadini: hemm ukoll lemuri, qtates u gerriema (rodents). X'qed isir biex titnaqqas il-problema2 Loris, vittma oħra Saru ħafna liġijiet u pressjoni internazzjonali fuq diversi pajjiżi Ażjatiċi u mill-Amerka t'Isfel biex in-negozu fl-annimali jiġi kkontrollat u jitnaqqas. Isiru kontrolli fuq il-bejgħ u l-esportazzjoni mill-post naturali tagħhom u ma tgħaddix ġimgħa li ma jinqabadx xi ħadd qed iġorr jew ibiegħ annimali bla permessi. Il-problema kbira hi li għad hemm wisq domanda għal dawn l-annimali eżotiċi, u dan jagħmilha diffiċli biex jitnaqqas in-negozju fihom. Is-soluzzjoni għal din hija l-edukazzjoni. Aħna X'nistgħu nagħmluż Aħna stess għandna nevitaw li nixtru dawn l-annimali bħala pets, u jekk inkunu nafu lil xi ħadd li qed jitħajjar għandna nqajmu kuxjenza dwar is-suġġett. Il-futur tal-ambjent naturali jiddependi minna, u għandna nkunu aħna hemm biex niddefenduhl ia l Aħbar speċjali. Il-konfini : tar-riserva : naturali Hekk hul Ftit ġranet ilu l-gvern għadda t-tmexxija tas- Salina f'idejn il-BirdLife. 6 Is-Salina hija waħda mill-ikbar riservi naturali f'Malta u hija wkoll sit Natura 2000. 6 L-ambjent tas-Salina jiġbed diversi għasafar, speċjalment tajr tax-xatt bħal pispisell, irsieset u anke fjamingi. e F'dan is-sit jikbru wkoll diversi pjanti, uħud minnhom rari u endemiċi. 6 Fl-ilma tal-kanal jgħix il-bużaqq, il-ħuta nazzjonali. 6 Is-Salina għandha wkoll valur storiku għax is-salini nbnew fis-Seklu 16 mill-Ordni ta' San Ġwann biex jipproduċu melħ għall-pajjiż. e Ftit mis-salini ħa jerġgħu jibdew jitħaddmu biex nieħdu l-melħ mill-baħar. Il-bqija ħa jitħallew bħal għadajjar baxxi għan-natura. 6 Il-BirdLife se tagħmel minn kollox biex Is-Salina ssir kalamita ikbar għan-natura. U għan-nies li jħobbuhal Ritratti f'dil-paġna: BirdLife Malta, Alex Casha, Victor Falzon, Aron Tanti f :) Tweġiba paġna 10 Bil-mod il-mod resqin lejn it-tmiem ta' din in-sensiela. Jonqos biss ftit siti Natura 2000 illi għadna ma dorniex. Illum ser nitkellmu fuq sit pjuttost żgħir li jagħmel max-Naxxar. Dan is-sit jismu L-Għadira s-Safra u jinsab viċin it-torri tal- Għallis, f'xatt il-baħar. L-importanza tal-Għadira s-Safra tiġi mill-fatt li l-ambjent t'hawnhekk huwa rari fil-Gżejjer Maltin. Dan huwa ambjent li bl-Ingliż jgħidulu transitional coastal wetland, jiġifieri ambjent max-xatt li huwa influwenzat kemm mill-ilma ħelu kif ukoll mill-ilma baħar. Il-blat tal-Qawwi ta' Taħt li nsibu mal-kosta steppa bis- sabbara xagħri imħawwel art li tistagħdar limiti tas-sit Natura 2000 Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016 : p10 Fejn hi2 L-Għadira s- Safra qiegħda .. bejn Baħar iċ- Ċagħaq u s-Salina. hawnhekk fih diversi għadajjar, li daqqa jkunu mimlijin bl-ilma u daqqa nixfin. F'xi żmien jimtlew bl- ilma baħar li jinġarr mir-riħ u mill- mewġ. Fix-xitwa jew meta tagħmel ix-xita, pero, l-għadajjar jimtlew ukoll bl-ilma ħelu, u minħabba dan it-taħlit ta' ilmijiet, spiss insibu kundizzjonijiet salmastri. Kif diġà rajna f'ħarġiet oħrajn, il-flora u l-fawna li kapaċi jgħixu f'dawn l-ambjenti salmastri huma speċjalizzati ħafna. ha — ettaru (10,000mż) Il-Ħuttafa 136 - Ottubru 2016 : p11 Natura 2000 hi sensiela ta' post dwa ropa fejn in-natura hija protetta. B'kollox hemm iktar minn 27,300 sit Natura 2000, u 39 minnhom qegħdin f'Malta. NI d d k ġ Ż £ i : Hekk hu. A PAQ ; À à S Ir-Renju Unit sabbara 79 1 IT $ IB għandu 924 Ag g sit Natura we 2000, lia SOME jinqatgħu jil mil-lista meta L l-pajjiż joħroġ mill-Unjoni Ewropea. jŻ8 Nisperaw madankollu li dawn is-siti jibqgħu xorta waħda protetti. Fl-Għadira s-Safra nsibu numru NA ta' pjanti li jew f'Malta jinstabu ħajjin, għax għadhom jgħixu llum bl-istess forma li 7 hawn biss, jew fi ftit postijiet , kellhom ħafna ħafna żmien ilu. oħra biss. Fost il-flora ta' dan B Din l-ispeċi kienet kapaċi tkampa tant fit-tul is-sit hemm speċi bħall-kressa, xw 7 1 minħabba li hija adatta sew għall-kundizzjonijiet il-lewża tal-baħar, il-bebuna e Maid. diffiċli li tgħix fihom. L-annimal jgħaddi miċ-ċiklu tal-baħar, u speċi oħrajn li ftit huma 17) tal-ħajja malajr ħafna, fi żmien ġimagħtejn jew magħrufin man-nies, tant li uħud għad : tlieta. Meta l-ilma tal-għadajjar jinxef, il-bajd li m'għandhomx isem bil-Maltil lewża tal-baħar jkunu biedu kapaċi jibqgħu ħajjin fit-tajn niexef għal għexieren tas-snin, sakemm l-għadira terġa' timtela Minbarra li huwa sit Natura 2000, l-Għadira s-Safra hija L-Għadira s-Safra hija wkoll waħda minn ftit biss siti / wkoll skedata bħala Sit ta' Importanza Ekoloġika u bħala Sit f'Malta fejn instab il-gamblu tal-elmu, li huwa fost l-eqdem j ta' Importanza Xjentifika. Minkejja li hija waħda mill-iżgħar annimali fid-dinja. Dan il-gamblu ilu jeżisti xi 220 milljun ( siti Natura 2000 u forsi mhux daqshekk spettakolari mad- sena, jiġifieri minn qabel id-dinożawril Jekk tqabblu mal- J daqqa t'għajn, kif rajna hija xorta waħda post tassew uniku 200,000 sena li ilu jeżisti l-bniedem tinduna li din l-ispeċi hija / fil-wirt naturali ta' Malta. elf darba aktar antika minna. Fil-fatt il-gamblu tal-elmu huwa Desirċe Falzon Il-Ħuttafa 136 : Ottubru 2016: pi2 $ f . £ ka Pajjiżna qed inġibuh ġobon tat-toqba.