QARI LI TOĦROĠ /L-GĦAQDA L-EWWEL KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1939 IL-ĦSIEB U L-KELMA Il-kelma letterarja, bħalma għidna drabijiet oħra, ħi l-libsa — mhux il-għata —tal-fisieb. Kulħadd jifhem illi l-ġmiel ta' ħaġa jinsab l-ew- welnett u l-aktar fil-ħaġa nfisha; iżda ħadd ma jista' jiċħad illi l-Ibies jista' jżid u jnaqqas bil-bosta dak il- ġmiel. Xebba tista' tkun sabiħa fiha nfisha, iżda jekk tlibbisha lbies xieraq fil-lwien, eżatt fit-tifsila, tajjeb fil- qagħda, il-ġmiel tagħha jikber, u meta hi tgħaddi fit- trieq bil-pass tagħha naturali, ħieles u. mhux la twil anqas qasir għaltapposta, din ix-xebba tisraq il-qalb ta' kull min jaraha u l-għajnejn jimxu warajha sakemm ħi ma tgħibx minn ħarsithom. Imma libbisha lbies ta' lwien igħajtu u mqabblin ħażin, imfassal bla sengħa, imġebbed u mxattar li jibki fuqha, n inti tara li l-ġmiel tagħha kollu bħal igħib ġo sħaba mdardra, u minflok ma jimxi magħha s-skiet tar-rispett u tal-għaġeb, tit- bissem qarsa d-daħka tad-disprezz u xi kelma ta' tmaq- dir minn taħt minn taħt tinsama' wkoll. Hekk il-ħsieb. Dan jista' jkun sabiħ, għoli, ori- ġinal, iżda jekk imlibbes ħażin, jitlef bosta minn ġmielu, jitlef ħafna minn ġieħu u flok ma jiġbed u jħajjar u jgħaġġeb lil min jaqrah, iġiegħlu, jekk hu bniedem li ma jgħaddix b'kollox, ikemmex xofftejh, idawwar ħsieb imdagħdagħ lejn min kiteb u jwarrab minnu dak il-ħsieb sabiħ, iżda mlibbes imċerċer bħal tallab jew imżewwaq bla ħajr bħal purċinella, Biex nagħtu xi wiri: liema ħsibijiet aktar għoljin u aktar sbieħ minn dawk tar-reliġjon tagħna, tal-mis- terji tal-Fidi nisranija 7 liema aktar ħelwin mill-egħġu- bijiet tal-ħajja tal-Madonna u tal-Qaddisin bis-safa' tagħhom, bil-qawwa tagħhom, bl-egħmejjel tagħhom 7 Iżda kemm hu rari, jaħasra, li ssib dawk il-ħsibijiet imlibbsin kif jixirqilhom u kif titlob is-sengħa tal-kitbal Kemm ġmiel u kemm ħajr jitilfu dawk il-ħsibijiet qad- disa għaliex imlibbsin bla qies u bla sengħa—kliem imġebbed, mitfugħ kif ġie ġie, jew aktar wasa' jew aktar dejjaq milli jmissu, imħallat ma' self barrani bla bżonn, u x'nafu aħna kemm ftietaq oħral Xi ngħidu mbagħad jekk dawn il-ħsibijiet ikunu jridu jintisġu f'dik is-sura ta' poeżija magħrufa bl-isem ta' kurunelli7 1 Tħoss ferħ ġo ħsiebek u għaxqa ġo qalbek meta tinzerta xi waħda minn dawn il-għamliet ta' talb miktuba tajjeb u mqiegħda f'ritmu ta' poeżija xierqa; iżda kemm u kemm jaħasra minn dawn il-ku- runelli, maħżużin aktarx minn dilettanti jew minn min tas-sengħa tal-kitba ma għandu ebda ħjiel, jidhru b'wiċċ- hom minn quddiem f'xi kotba tat-talb, biex idaħħku lil dawk li għandhom ras biex jaħsbu u qalb biex iħobbu, u ma jiswew xejn, ħlief għall-mogħdija taż- żmien, lil-dawk li għandhom xofftejn biex igħidu u jtennu, iżda ma għandhom ebda qawwa ta' ħsieb anqas ħeġġa ta' mħabbal Jiftakru ż-żgħażagħ tagħna: il-ġmiel ta' ħaġa u u l-ġmiel ta' ħsieb jinsab l-aktar fihom infushom; iżda dan il-ġmiel jista' joktor u jirtoqom iżjed, inkella jit- kagħbar u jitħassar bil-lbies li wieħed jitfagħlu fuqu.