Ta' V.iirrsub Bonnici (miġjub minn Ġ. (Jaqbad ma' Lehen il-Malti, Għadd 8) QABEŻ, JAQBEŻ (għall-inbid) — sponta, QABIDU — il-qbid tiegħu, QABIL — razza, 'Il-ħawħa u l-lewża qabil wieħed'; 'dak il-qabil (il- bhejjem ta' laħam il-kelb) irid jiekol u jaħdem', QADD — żejjen qaddek, ilbes sabiħ. QADI — imħallef, QAFQAF, IQAFQAF — jagħmel il-qfief; 'aħna dejjem inqafqfu u nbexklu'; iġġib 'il dak li jkun bħal jixbeh il-qoffa kollha għesieleġ niexfa u qodbien imqarqċa, 'il-bard qafqaf 'il kulħadd', QAGĦDI — Raba' qagħdi, wati, pjan; il-maqlub ta' sellum. L-għelieqi tar- taba' qagħad jew qagħdi joforquhom minn xulxin bil-ktajjen, u s- slielem bis-sisien, QALA' — qala' riħ, ħa riħ; qala' ruħu, bata ħafna; 'qlajt ruħi ma' dik it- telgħa'. QALBA — 'il-lewż għal Lapsi jkun fih il-qalba'; xaqliba, 'fiiq il-qalba ta' 'l ilhinn', QALI — qiegħed; 'u dak x'inhu jagħmel daż-żmien; — QAlif'. QALLAT, IQALLAT — mexxa, tajjar quddiemu xi ħaġa billi jagħti bis- sieq, bħal meta tilgħab il-ballabrott; mela sawwat, isawwat bis-sieq il-kbir billi jġerri quddiemu liż-żgħir (xi tifel); 'diem iqallatni mis- sieri, u jien niġri', QAMLA — fergħa illi ttalla' ftit għejjun; qamel, 'il-frak irqiq tal-weraq li jibqa' mwaħħal mal-bjada', QAMQAMA — kelma qadima li tfisser baqra. Ara f'dan id-dars il-kliem li ġej: 'Ixtri l-qamqama u l-qamqam imqar qamu kemm qamu', QANA — gandott b'toqba, 'L-ilma tax-xita jgħaddi minn ġo qana u jibqa' nieżel għal ġo belliegħa. QANJA — daħla ma' ġenb il-forn biex iżommu r-rmied fiha (fejn il-furnar igezzez in-nożżli) 'Il-furnar ġibed il-ġamar tan-nar u xeħtu ġol-qanja', QANNEB — Igħidu li l-qanneb jaqtgħuh mal-qamħ ir-rum; għal Santa Marija jibdew ibigħuh. QANSAR, IQANSAR — Tagħti bil-ftit il-ftit, bħal dak li jxeħħ biex joħroġ dak li għandu joħroġ minn taħt idejh. QARA — qara fi ktiebu, jedha f'dak li jmiss lilu; 'dak ħallih jaqra fi ktiebu', QARA', JAQRA' — għamel jew ġieb qargħi, qaxqax. 'Taqragħhuli x- xagħri'; 'Issa dal-blat għax jaqergħuh sal-baħar ' QARŻUT — riħ qawwi, QASBIJA — it-taqċit tas-silla, żara', eċċ, li jibqa' fl-art wara l-ħsid; 'Qas- bija taż-żara', qasbija tas-silla'. Ir-raba' nnifsu fejn hemm il-qasbija. (fejn silla jew żara' ġie maħsud frisk, jew xi ful qatgħuh għal aħdar): tgħaddejna mill-qasbija'. QASIR — nieqes; robbu qasir, il-biċċa tat-robbu ta' quddiem jiġifieri bit- taħżima nieqsa, QASMA, (pl. qsami) — fil fil-blat li mhux ġej mill-Ibiċ. 'Meta niltaqgħu ma' qasma ngħidu: Din ferħa ta' brama, m'hi xejn'. QATA' — rikkeb, bħalkieku qata' mill-art lil xi ħadd u rikkbu; kont sejjer ir-raħal u sibi min qatagħni, 'l was tepaiting to mv village and was given a lift'. QATTA — Weħel bil-qatta, ġabat ta' kulħadd, dejn, u ħwejjeġ oħra li ma tixteghomxz. QAWS — ''fuq ir-rezxiexa jsir l-akkordju tal-qaws; iktar ma jkun ikkurdat tajjeb iktar jaqta' tajjar ilhinn'. QAWSALLA — Id-dawra nofs tond li jidher jagħmel ġisem fis-sema minn xħin ifiġġ sa jgħib. Ix-xemx fix-xitwa l-qawsalla tagħha tqassarha: u narawha titla' minn ġox-xlokk u tgħib ġol-lbiċ, QAWWI — Qalbi qawwija, għandi tama kbira; għandi qawwi, nemmen, għan- di fehma qawwija, 'minn dejjem kelli qawwi li l-Maltin għad iġibuha żewġ'. QAŻQAŻ — għajjat bħal qażquż, QAŻWAT, IQAŻWAT — lqassam u jarġa' jqassam fi bċejjeċ żgħar, suddi- videre, to subdivide; 'min iqażwat juri xeħħa'. QELEQ, JEQLEQ — Raġa' qal 'leqq', raġa' bdielu, 'Min ikun qiegħed tajjeb u jeqleq, il-ħażen tna jonqsux'. QERGHUN — Il-qiegħ nett tal-ħaġa, l-għeruq, il-basla, 'tini (tisjir) tal- qergħun'; 'naqlagħlek il-qergħun'; bħal għid li fih is-sid jagħmel ħwejjeġ ta' l-ikel żejda biex jitma' lil dawk li jaħdmu miegħu f'xijum ta' ferħ; xalata, 'għada l-għarusa għandha l-qergħun'. QIEGĦ — Vina ta' l-art għaddejja ma' wiċċ l-art, Fil fil-blat għaddej wati mal-barriera kollha, Fil-ktir qigħan jew qagħa. Il-qiegħ jagħmel mogħla subgħajn qoxra iebsa, għalhekk jinsieħ ukoll skorċ, QIEGĦA — Bħal dawra dawl abjad imsaħħab madwar il-qamar, 'Il-qamar ikun bil-qiegħa meta jkun ġej ir-riħ'. QIEGĦED (qroqqa) — ''Il-qroqqa li jqiegħduha f'Jannar il-flieles tagħha joħorġu sħah u f'saħħithom'; 'fit-telfa tal-qamar tqigħedx bajd taħt il-qrejjaq'; 'Qiegħed il-qroqqa f'riħ majjistral', QOBRU — Granċ, grottlu, 'Sejrin lura bħal qobtu', QOFOL — Il-għoqda tal-ħaġa; kaptell li jgħatti ħajt tas-sejjieħ jew il- kaptelli kollha mrikkbin fuq ħajt tas-sejjieħ biex iqaffluh (ma jiġix imwaqqa', ma jimbalax, ma jinfetaħx bix-xita); 'coping stone', QOLLIEGĦA — Bħal blata mwaħħla ma' l-art imma tinqala', tirxa maq- lugħa minn ma' l-art, QORQ TAL-FART — biċċa nagħla bis-suf b'kollox imfassal ħażin ħażin fuq is-saqajn u marbut bi qfieli tal-ġild minnu nnifsu jew tal-ħabel. QORTIN — Bħal xagħra f'witja ta' ġbiel. 'Qortin tal-blat'; 'Qortin ma fihx trab'. QRENDI — Il-Qrendi kulħadd issiblu nagħġa; u l-Qrendin jieħdu ġbejniet wisq is-suq t'Għawdex, QRAN, QRAJJEN) — Coetaneo, of tbe same age, 'Għandi ħafna qrajjen'; 'Aħna qrin wieħed', Tmien tuzzani w erba' snin Ingħodd sew sewwa jien; Ħbiebi kollha txerrdu w mietu Tiegħi qran ma baqa' mkien, QSIMA — ratal u kwart. QURQAĊA — ħafna ġo xulxin, bħal qurqaċa rakkmu, qurqaċa kwiekeb, qutrqaċa fidda, 'Sidrija qurqaċa buttuni'. QXUR TAL-GATTARELL — il ġild tal-gattarell imnixxef li jħokku u jmel- Isu bih l-injam; xkatlu. RABRABA — minn ħlief rabbaba, 'Harġu jdoqqu biż-żaqq u r-abraba u ż- żavżava', RADAM BIL-BŻAR — qaleb ir-raba' (għal seħħ) jew għażaq bit-talja (meta jaqilbu r-raba' mill-qiegħ u jagħmlu braġ fil-ħamrija), RADD — ta, jagħti; 'Qabel Santa Marija ma jkunx jaf il-bidwi x'radd ir- RADDA — dik it-triq dejqa li tħalli x-xita fl-art ininn fejn tgħaddi. 'Meta x-xita tinżel ħelwa tifrigħ f'ħafna miġriet ta' l-ilma li jħallu r-raddi wrajhom', RAFA' — Qala', Rafa' ċanfira, RAĠUNI (RAĠUN) — Nofs artal, nofs kwart u uqitejn f'kull wiżna li jit- qiegħdu ġol-keffa tal-użin biex jinqata' b'riżq ix-xetrej fil-bejgħ tal- maħluġ għat-telf li jkun fih meta tagħżlu biex jibqagħlek dejjem wiżna xketta, Jew tliet wiżniet fil-qantar (bil-qies sew jiġi Real 1375/,). RAJJA — Il-ħxuna … tal-mus tal-leħja, 'ir-rajja ta' dal-mus bdiet teħxien: għandu bżonn tas-senn', RAQT IR-RUĦ (jew REQQET IR-RUH) — għaxwa; 'Bil-għafja li għandi tatni raqt ir-ruħ'', RASS ID-DEMM — congestione; congestion; ' għandi rass f'qalbi'. RAXXA — daqsxejn ġmielha, bejn ħafna u ftit, qisu kemm troxx; 'Raxxa żara' fl-imniedaq; ġiet raxxa summien', RAŻLA — xiber u nofs għuda, imgerba bħal lembuba, u b'biċċa ram f'kull ras; biex jimsaħ biha, il-kejjiel tal-qamħ, il-wejba, is-siegħ, eċċ.; texqa, (Falzon jagħti l-kelma RAŻOLA) RĊIPP — għeneb barra minn żmienu; 'ir-rċipp joħroġ aktarx f'Otubru'; Kemm qalgħet irċipp did-dielja'. RĊUGĦ (jew RĠUGHĦ) — Weraq ta' barra minn żmienu, joħroġ fil-ħarifa u jetġa' jaqa'. — Il- REBBIEGĦA — ħabta fis-sena li fiha titrabba xi ħaġa fl-art jew issir biex trabbi. 'Marzu r-rebbiegħa tal-bhejjem' (għax fih isibu x'jieklu l- iżjed, ir-riegħi tibbies, eċċ). Isemmu r-rebbiegħa tal-qara' bagħli, tat-tadam, tal-brinġiel, tal-qaqoċċ, tal-pastard, tal-ful u l-piselli. REFĊA — (kelma tal-ħajja) tin, REFFIEGĦA — biċċa tax-xedd; dik li tarfa' 'l fuq id-dafar għal mal- pannell. REĦEM — fejn tkun il-bajda magħmula qiegħda l-aħħar. REJJAQ — ta ta' xejn, lil min ma jmissux, ma għandux ħaqq; bħal dak li qallu ta għar-rieq, ''Dalwaqt se mmur inrejjaqlu mitt skudi', RESLA (jew RISLA) — Ittra; 'Ir-rsul leħnin huma A,E,1,O0,U'; Ktiba sħi- ħa mibgħuta lil xi ħadd bħar-risla ta' S, Paul lin-nies ta' Korint,. REMA, JARMI — ta, jagħti, 'Raħal jarmi ħafna nies', 'riħ jarmi nxief'. REQQ, IREQQ — mina ħlief raqq, ireqq, Sar irqiq, xaħħ. Ruħu reqqet, qal- bu għażżet (fil-ħaġa li tkun, irid jagħti u ma jridx, ma jridx jerħi minn idejh), REWWIEHA — tieqa ċkejkna aktarx fil-għoli għan-nifs. REXXIEXA — Kannol oħxon tal-qasab taħt il-ħajjasa, Jaqdi biex il-watal iżerżer fuq il-ġilda — kemm iżerżer irqiq tkun ikkurdata, RGATT — nies fuq xulxin jixxabbtu, jittawlu u jittuffaw biex iħarsu, RGATTA, JIRGATTA — żied, iżid fuq xulxin biex jixtri, 'Jirgattaw biex jixtru xi bhima mill-għalqa'. RIEMA — Żurżieqa f'xatt il-baħar fejn il-baħar jobrom u jagħmel ir-ragħwa bajda, xifer. 'Il-ponta tal-Forti tinsieb riema tal-baħar', RIEGĦI— Hobż riegħi (misem), mhux misjur żejjed għax irid it-tixrib, Il-ħobż wara li jitfgħuh fil-forn jerġgħu joħorġuh u jxarrbuh biex ma jibqax riegħi, RIEWAĦ — li hu mrewwaħ, jgħaddi fil-wisa', RIH, IRIH — Dar b'salt u jaħbat fuqek għal għarrieda, 'il-bagħal nafarli u tieħli għal fuq il-ħajt tal-għalqa'; ma tibqax sejjer dritt, iddur mar-tiħ, jekk tgħaddi l-balla mill-wied triħ xi naqra għax jixrobha', RIH TA' DIK — koċċla; 'narra taqbdek riħ ta' dikf' RIĦAN — bħal terra jużawha l-qwiebel; Fuller's Eartb, RIMA — scia, wake; brim ta' l-ilma maħluq minn ġisem tqil għaddej jiġri aktarx minn ġol-baħar, RIMJA — sajda; li titfa' jew tarmi darba x-xlief jew l-għażel. RIQ — Għal riħet it-riq, kemm kemm idduq jew tmiss ma' saqaf il-ħalq. RMOND — weraq tad-dwieli .., biex iserrħu s-siġar. RMOXK, RMIXK — m'aħniex, għax fih il-ħażin, mela ma jiswiex, ROBBU ((il-ktir rbiegħ) — mill-erbgħa waħda ta' bhima maqtula, la quarta parte d'una vacca macellata esibita per vendita… Ir-robbu ta' wara — qasir — tissejjaħ il-qatgħa tan-naħa tal-kitf tar-robbu ta' quddiem; imur maqsum fi tnejn — u l-biċċa l-oħra tiegħu tinsieħ taħżima, ROQQAJS — Biċċa fil-mitħna tal-kaħwa. RQIQ — xħiħ, iraqqaq, qalbu treqq meta jiġi biex jagħti. 'Kemm hu rqiqi' RSULI — Twassil ta' tweġib, ta' kliem aktarx bla bżonn, 'Tiddi u ġġib ir-rsuli', 'twassal ir-rsuli', RTAQAD, JIRTAQAD — Iltewa, jiltewa u jarġa'. RTOQOM — Żamm ruħu mill-aħjar fil-qagħda, fl-imġieba; tkabbar; to pique oneselj. ''Bdiet tirtoqom ġol-ħwejjeġ'. RŻITTA — Qagħad ġwejjed, ma għadux demmu jegħilbu; mit-Taljan zitto,