KIF L-ISPONOŻ JIMXU Niftakar mita darba fil-Każin tal-Banda d-diskors waqa' fuq l-isponoż għax kien ingħasl li ntilfet, għal dik il-ħabta, skuna Griega tninn dawk li jistadu l-isponoż, mhux bogħod minn Għawdex. Kullfiadd qal tiegħu u s-sur Nikol is-surmast tal-iskola deherlu li kien xieraq li jgħid xi ħaġa fuq l-isponoż biex jiftafi daqsxejn il-moħifi tal-libieb imdawrin madwaru f'dik is-siegħa tal-mistriefi. u Dawn l-isponoż,' qal is-sur Tonin, ' mhumiex Ħaxix tal- ' baħar, kif semma Dejdu, huma annimali żgħar bħal l-artikli ' mgħaqqda sfieq fuq qiesha siġra tal-qroll, saff fuq saff, ħajja 4 waħida, bil-għeruq imwafifila ma' blata, ma' ħaġra, ma' qiegħ 4 il-baħlar, dejjem f'post wiefied, igħixu biss minn dak li jġibil- 4 hom l-ilma li għaddej dejjem mill-eluf ta' toqob u ta' kanali. 4 Jikbru, itammru f'dik ix-xefida tarija donnha bukkett tal-fjuri 4 uli tieħu sura li tidbiddel mal-art fejn titrabba u mill-baħar 4 Ji fih nibtet. ' Il-għaddas, ħafif daqs ħuta, jinżel fuq ir-roqgħa sponoż '1i jkun lemaħ mill-wiċċ u b'sikkina jaqta' minn fuq il-għeruq € dik li jidhirlu li tgħodd għalih u li ma tkunx għada nejja 4 għax dik ma tinbiegħx tajjeb. 4 L-isponoż li jinqabdu jingħażlu, jitqasqsu, biex jagħtu- U hom sura li tingħoġob u nbagħad jitflammlu, jissaffew, jit- t bajjdu u jitqassmu skond is-suq tal-pajjiż fejn jinbiegħu. '' —'' Din nibilgħuha mast 7 qal Peppi tal-katuba. —' Jien għedt il-biċċa kif inhi/' kompla is-surmast, daqs- ' xejn imdarras, u int ibla' li trid'' Jien m'inix bħalek li 4 tgħajjat bil-qubbajt tal-lewż u tal-pistaċċi mita ma jkunx fih ' filief ċiċri u karawett. —'' Ixrob fuq diż-żebbuġa,' qabeż Doru tal-obwe, ' Jien t naħseb li s-surmast qal dak kollu li sab miktub fil-kotba. Taf ' X'ġieni f'moħħi: x'ħajja dik ta' bla tbatija li tgħaddi l-ispon- 'ża, ikel u xorb ġej dejjem bla taħbit xejn, aħna, jaħlasra, 4 malli jkun binha l-għatx ikollna ndaħħlu idna fil-but biex , niefidu qatra'' —Kullfiadd daħak għal filieqa ta' Doru u l-mast daħak magħhom għax ma stenniehx joħroġ b'diċ-ċajta, lil Doru. Nazju tal-klarinett li kien irid dejjem iżid xi ċoff ma' dak li jisma' qam fuq tiegħu. —'' Surmast,' qal lis-sur Ġan-Nikol, Taħfirli jekk ingħid kelma fuq l-isponoż, mhux ħwejjeġ li qrajt fil-kotba, għax jien qajla naqra, ħwejjeġ li ġraw lili. Jien, bħal nisrani li jien, nemmen li l-isponża fil-baħar imwaħħla mal-blat u ma timxix, imma l-isponoż li nixtri: għad-dar jimxu fuq li jimxa. Isma' ftit x'għadda minn għa- lija u ara tiġix miegħi 7 Darba ħatni Gawdenz li kien isiefer fuq tal-gwerra mita ġie l-ura minn Salonikk, ġiebli sponża daqs il-kappell ta' rasek. Issa jekk kienx xtraha, sabha, Ħatafha, ma nafx, naf biss li tahieli. X-aktar ried jeħles minnha imma din affarih; lili għoġbitni u dendiltha quddiemi f'ħoġor it-tieqa, fejn kulljum ninħasel, b'lazz afinrar, imgħoddi minn ġo nofsha. Bejn li kull tant kont ninħasel biha u bejn li kulljum kont nilmaħha mdendla, dil-maqtuxa ta' sponża drajtha ġmieli. Għo- dwa waħda l-isponża ma sibtiex u la fit-tieqa u l-anqas fil- kamra. Qtajt qalbi nfittex aktar u billi ħadd ma qal li raha tlaqt il-barra. Fil-bitħa nilmaħ it-tifel inaddaf il-bajskil li kien għadu kif xtara biex imur tih għand l-imgħallem u, oħroġ il- għaġeb, fil-barmil li kellu ma' ġenbu nilmaħ l-isponża, bil-lazz alimar u kollox, tgħum ġewwa l-ilma. —'' Din mhix l-isponża tiegħi 7'' staqsejt lit-tifel. —' Hekk donnha,' weġibni. ' Jiena u nnaddaf ir-rota nara l-isponża fl-ilma.' Kii'ġiet ma nafx. —Rutii ibni, it-tifel donnu kien indehex għax bħali ma kienx jaf li l-isponoż jimxu, Bqajna t-tnejn skantati nħarsu lejn xulxin. Domna xi ġimgħa nkewtlu u nħabblu moħiina fuq il-mixi ta' din l-imbierka ta' sponża sa kemm ma ħisibniex aktar fiha u jien xtrajt oħra minn għand dak. il-Bormliż li jiġi hawn kulltant imdawwar bl-isponoż bħal dawk li f'xi fiera jkunu mdawrin bil-bżieżaq żomor tal-lastku biex iħajjru lit-tfal jixtru. Kienet sponża mgeri ba donnha ballun, bajda lift u ratba ħaxu. Lil Salvina, it-tijla l-kbira, għoġbitha wisq. Donna qalbha ħĦebritha għax qaltli : 4Pa żommha fil-kaxxun għax għandha mnejn timxilek bħall-oħra ' —Huwa tgħid kollha jimxu 7 għedt jien, imma għalaqtha fl-armarju ta' wara l-kamra tar-rqad għalli jista' jkun. Il-Ħadd ta' wara nidħol, ma nafx għalfejn, fil-kamra tat- tifla U mrassha wara l-fliskatur, nara l-isponża li kont għadni kif xtrajt. —-Lili tistaqsinix għax ma nafx. Sal-bieraħ. ma kenitx hawn. Dalgħodu nilmaħ fuq il-gradenza l-isponża tiegħek maġenb vażett bl-ilma li kien fih xi żewġ wardiet. Donnu ġieba ta' barra minn hawn jew ġiet hi weħidha għax xtaqet tidħol fl-ilma. Għax jaħasra kienet niexfa qoxqox; donnok int ma kontx xarrabtha qatt mindu xtrajtha. ' —-Hekk kien, għax kont għadni ma wżajthiex, imma qatt ma bsart li sejra tofiroġ mill-armarju biex tfittex l-ilma.—' Tik- ber u titgħallem''—għe it lil Salvina—' Mur aħseb li l-isponoż għandhom dehen hekk kbir li ina tistàx tafdahom f'lok xott. 4Aħseb fiha int dik l-isponża binti għax għandi ma tridhiex, sikerrafita biex trid tkun taf'' —Surmast għalhekk għedtlek li għad li fil-baħlar l-isponoż aktarx, kif għedt int, ikunu mwaħifila mal-art, mita ndaħifilu- hom f'darna jimxu, jien, uliedi u l-mara xhud. —'Saħħa għalikom għax għiamiel il-ħin… u Nazju talla' l-għonq tal-ġlekk sa taħit widnejh, għaddas il beritta ġo rasu u telaq il-barra qalb it-tpespis u d-daħk tal ġemgħa kollha, L-anqas Ħares il-fuq huwa u niżel it-tiraġ tal-każin mita Fidiel għajjat minn fuq il-balavostri: 4 Nazju ara titfixkel fl-isponża tagħna għax bħal dal-ħin tkun ħierġa biex tixrob fuq il-għajn tal-misraħ,' Nazju daħak u għab.