Devozzjoni lejn I l-Immakulata Kunċizzjoni fl-Imqabba Avveniment prinċipali mit-twaqqif ta' dan is-seklu Dak li ġara fit-8 ta' Diċembru 1854 bid- definizzjoni tad-Domma ta' l-Immakulat Konċepiment ta' Marija kien il-quċċata ta' sekli sħaħ ta' devozzjoni. Wieħed jista jgħid li anke fuq livell ekkleżjastiku ogħoli, l-ideja tal-Konċipiment bla tebgħa tal-Madonna kienet ilha tissemma mill-anqas għal aktar minn 1400 sena qabel l-1854. Insibu per eżempju li l-ewwel Konċilju Ġenerali ta' Efesu fl- 400, ir-raba' ta' Toledo fis-634, is-sitta ta' Kostantinopli fis-680, u t-tieni ta' Nicea fis-787, kollha tkellmu favur l-Immakulat Konċepiment ta' Marija Santissima. Kien imbagħad is-Sinodu provinċjali ta' Oxford fl-1222 li ordna l-festa ta' l- Immakulata Kunċizzjoni ta' Marija. Id-devozzjoni lejn l-Immakulata Kunċizzjoni f' Malta u Għawdex hija antika ferm. Dokument interessanti huwa Cabreo ta' żmien il-Granmastru Vilhena u li jindika li għall-ħabta tal-1652 kienu diġà jsiru purċissjonijiet ta' l-Immakulta Kunċizzjoni u tal- Madonna tal-Ġilju ġewwa Għawdex. L-istess dokument juri li fl-1760 l-Isqof Bartolomeo Rull ta permess li ssir purċissjoni mat-toroq tar-Rabat bil-vara ta' l-Immakulata Kunċizzjoni '' F' diversi lokalitajiet Maltin kien hemm devozzjoni u ċelebrazzjonijiet ad unur l-Immakulata Kunċizzjoni u ħafna drabi dawn kienu marbuta ma' festi f' ġieh il- Madonna tal-Ġilju. Insibu per eżempju li bejn is-snin 1695 u 1699 il-fratellanza ta' l-Immakulata Kunċizzjoni fl-Isla bdiet torganizza żewġ purċissjonijiet, waħda fil-festa ta' l-Immakulata u l- oħra fir-raba' Hadd tax-xahar ta' Mejju Anke fl-Imqabba, id-devozzjoni lejn l-Immakulat Konċepiment ta' Marija hija ferm eqdem mid- definizzjoni tad-Domma fl-1854. L-Isqof Balaguer fil-Vista Pastorali tiegħu tas-sena 1636 isemmi l-Altar tal-Madonna tas-Sokkors, kult li fis-seklu sbatax kien jitħallat sew mal-kult ta' l-Immakulata Kunċizzjoni. Fil-Viżta Pastorali tal-1680 mill-Isqof Molina Talba għal twaqqif ta' Fratellanza Id-devozzjoni wasslet sabiex fl-1772 numru ta' qassisin u devoti talbu lill-Isqof Fra Giovanni Carmine Pellerano sabiex iwaqqfu Fratellanza ta' devozzjoni taħt il-protezzjoni ta' Marija Immakulata. It-talba kienet tgħid hekk: Illustrissimu u Reverendissimu Monsinjur, Is-Saċerdoti hawn taħt iffirmati u nies oħra ta' l- Imqabba, servi u sudditi ta' V. S. Ill ma u R.ma, għad- devozzjoni li għandhom lejn il-Misteru ta' l- Immakulata Kunċizzjoni ta' Marija Verġni, jixtiequ ħafna li fil-Parroċċa tagħhom tiġi mwaqqfa Konfraternità taħt it-titolu ta' dan il-Misteru, li tiegħu diġà hemm Artal. Għalhekk qegħdin jirrikorru għand V.S.IIl.ma sabiex tilqa' x-xewqa tagħhom u twaqqaf il-Konfraternità bl-istatuti annessi sabiex hekk tkun tista tiġi mgħaqda ma l-Arċikonfraternità u tgawdi l- Indulġenzi u l-grazzji kollha li għandha dina s- Sodalità. gheż, Dimeneniniponzeni i wie. eħw- ji, ĦAaNnd. fnaċimrenna. ja imsbeħuġ oiufla CZ in nad 'cġ) 22161 Boċ ta a, d fi - web ntemitàbi ċ At AMBr:0) Teeġ KEPTA Żinojigwa. mitt: Ġen a Piivimgana e ww Vursim, Żomipiità; sia figv mall idu VD; ġo tiri emmen b Qentu, Ċ Javas jis sħdn Gal. — L ricaħhca niflu $ Ħ4 L-1778 D ikimemeħeza a imam vami- Silta mir-regoli ta' l-istatut li ssemmi l-obbligi fil-festi tal-Kunċizzjoni u tal-Madonna tal-Ġilju. Approvazzjoni tal-Kappillan Tortella Kien żmien il-kappillan Giacomo Michele Tortella. Huwa kien Bormliż, u wħud isostnu li kien hu li ġab id-devozzjoni lejn il-Madonna tal-Ġilju fl-Imqabba, teorija li sa issa għadha ma' ġietx pruvata. parir tiegħu dwar it-talba għat twaqqif tal-Fratellanza fit-3 ta' Jannar 1772. Fiha stqarr li kien iħoss il-bżonn li jiġu approvati s-sittax-il statut u regolamenti sabiex tiġi mwaqqfa l-Fratellanza fl-Imqabba. Il-regoli prinċipali ta' l-Istatut hekk kif proposti mid- devoti Mqabbin u maqbula mill-Kappillan Tortella kienu dawn li ġejjin:- Kull imsieħeb irid jgħid Ave Maria għal tliet darbiet kuljum bħala qima lit-tliet persuni tas- Santissma Trinità u jgħid it-talba 'ikun imbierek l-Imqaddsa u Immakulat Konċepiment ta' Marija' sabiex igawdi mill-indulġenzi marbuta ma' din ir-regola. Kull fratell irid jippossiedi l-konfratija bajda, muzzetta ta' kulur blu, u kurdun abjad. Kull imsieħeb irid ikun laħaq l-età ta' 14-il sena. Qabel sħubija wieħed irid jagħmel novizzjat ta' sitt xhur. Matul dawn ix-xhur ried jattendi l- funzjonijiet u purċissjonijiet u jakkumpanja f' dik tar-raba' Ħadd ta' kull xahar, jersaq għall-qrar u tqarbin u jipprofissa minn idejn il-kappillan tal- parroċċa fir-raba' Ħadd, propju fuq l-Artal tal- Immakulata Kunċizzjoni. Fil-jum tal-professjoni il-fratell irid joffri donazzjoni ta' karità għall-Konfraternità liema ammont ma jkunx anqas minn 4 tari. L-imsieħba għandom iżommu 'l bogħod minn kull dnub, almenu dak mejjet, u jqerru u jitqarbnu liebsa l-abitu ta' fratelli fuq l-altar tal-Kunċizzjoni fir-raba' Ħadd ta' kull xahar. F' jum il-festa ta' l-Immakulata Kunċizzjoni fit- 8 ta' Diċembru l-imsieħba għandom jitqaddsu billi jagħmlu atti ta' karità u jiċċaħdu mid- divertiment. Kull imsieħeb għandu jqerr u jitqarben f'riġlejn l-altar f' Jum il-festa filwaqt li jattendi għall- Vespri, paneġierku u purċissjoni u jeħel multa ta' tari jekk jonqos li jagħmel dan. Hu eżenti biss min verament ma jkunx jiflaħ għal dan l-impenn. L-imsieħba jridu jakkumpanjaw bil-libsa fil- purċissjonijiet li jsiru fir-raba' Hadd ta' kull xahar u f'dik tal-Madonna tal-Ġilju fix-xahar ta' Mejju. Fix-xahar ta' Novembru issir votazzjoni sigrieta mill-imsieħba sabiex jinħatar ir-Rettur tal- Fratellanza. Dan ikollu fost id-dmirijiet tiegħu li jħejji sabiex isiru l-festi tal-Immakulata Kunċizzjoni u dik tal-Ġilju bl-akbar devozzjoni u pompa. Dan il-paragrafu jispjega kif għandu jsir l- amministrar tal-flus tal-Fratellanza u r-relazzjoni tal-Fratellanza mal-kappillan tal-post f' dak li għandu x' jaqsam ma' ġbir u nefqa amministrattiva. Kull raba' Ħadd tax-xahar, isir il-ġbir tal-karità li jitpoġġa fid-depożitu tal-Fratellanza. Il-fratelli iridu jakkumpanjaw fid-difna ta' sħabhom jew ta' marthom (waqt li r-raġel ikun għadu ħaj). Min ma jagħmilx dan jeħel multa ta' F'każ ta' eżenżjoni wieħed jista' jibgħat persuna oħra minn floku. Il-katavru jintrefa' minn erba jew sitt fratelli u jiddaħħal fil-knisja. Wara jinġabru f'riġlejn l-artal tal-Kunċizzjoni fejn jgħidu l-Kurunella. Min ma jkunx miktub fil-Fratellanza jista' jkollu s-servizz ta' akkumpanjament ta': l-istess Fratellanza għall-ħlas ta' 8 tari. Dan l-artiklu jistipula l-metodu ta' quddies għal fratelli mejtin u l-mixgħela ta' intorċi f'dawn l- okkażjonijiet. L-aħħar paragrafu jgħid li dawn ir-regoli jorbtu lill-fratelli professati fil-Fratellanza. Analiżi u rfinar ta' l-Istatut Fil-proċess kien imiss li l-Isqof jinnomina persuna sabiex tifli l-aspetti legali u reliġjużi ta' l-istatut. Għal dan il-għan fit-13 ta' Jannar 1772, l-Isqof ħatar lill- Dun Francesco Uzzino. Wara li Uzzino għamel l- istudji tiegħu, fis-16 ta' Jannar 1772 kiteb lill-Isqof u ppropona xi artikli oħra ma' dawk li diġà kien hemm sabiex fi kliemu stess 'twaqqaf din il-Kongregazzjoni fuq ġebla tajba… Fost il-proposti ta' Uzzino kien hemm dan li ġej:- i. Li jkun hemm il-kariga ta' Sotto Prokuratur sabiex dan jassumi l-funzjonijiet kollha tal- Prokuratur f' każ ta' l-assenza ta' l-istess Prokuratur; Lijkun hemm il-kariga ta' Segretarju li jkun jista' jindokra lill-fratelli li jidħlu u li jżomm dokumentazzjoni f' erba kotba diversi li huma; l- ewwel dettalji dwar it-twaqqif u l-Konsulti tal- fratelli; it-tieni f' forma ta' inventarju tal-beni kollha li għandha u 'l quddiem tikseb il- Fratellanza; it-tielet b' dettalji tal-professjonijiet; u r-raba' reġistru ta' fratelli, ħlasijiet u mwiet; Li jinħatar Ammonitore sabiex javża lill-membri għal kull funzjoni li jkun hemm matul is-sena. 29 ta' Jannar 1772 — Jum imnaqqax b'ittri tad-deheb fl-istorja tad- devozzjoni Marjana Mqabbija Kien nhar id-29 ta' Jannar 1772 li l-Isqof Pellerano ħareġ digriet li bih waqqaf il-Konfraternità ta' l- Immakulata Kunċizzjoni ta' l-Imqabba. Id-digriet kien jgħid hekk: Wara li qrajna r-relazzjonijiet kollha napprovaw u nikkonfermaw il-Konfraternità ta' l-Immakulata Kunċizzjoni ta' Marija u nordnaw li d-domanda u dan id-digriet tagħna jiġu reġistrati fl-Atti tal-Kurja tagħna. Mill-Palazz tagħna tal-Belt Valletta, 29 ta'Jannar 1772 Fra Giovanni Isqof ta' Malta L-Aggregazzjoni ma' Ruma Tliet snin wara t-twaqqif tal-Fratellanza l-W.R. Abbati Giovanni Battista Raimondo Marchesi bħala Prokuratur tal-Konfraternità talab sabiex hija tiġi magħquda mal-Ven. Arċikonfraternità tal- Kunċizzjoni ta' San Lorenzo in Damaso f' Ruma. Din it-talba ġiet milqugħha fis-seduta tat-28 ta' Lulju 1775 u d-digriet ta' għaqda ġie pubblikat fil-parroċċa ta' l- Imqabba fl-24 ta' Settembru 1775 mill-kappillan Giacomo Tortella. Din l-għaqda serviet sabiex l- imsieħba jibdew igawdu mill-indulġenzi ta' din l- Arċikonfraternità, b'mod speċjali l-indulġenzi li kien ta l-Papa Pawlu V, f' digriet tal-5 ta' Lulju 1607. Sabiex dan l-avveniment jibqa' mfakkar fl-istorja ta' l-Imqabba, tpoġġa salib tal-ġebel f' post magħruf bħala tal-Mentna. Saret ukoll statwa tal-ġebel raffigurazzjoni tal-Immakulata Kunċizzjoni fl-istess pjazza. Fis-snin ta' wara sal-ġurnata tal-lum din l- istatwa baqgħet simbolu tad-devozzjoni tal-poplu lejn l-Immakulat Konċepiment tal-Madonna. Kunċizzjoni f' konflitti mal-Kanonku Alfons Lejn l-aħħar tas-Seklu Dsatax, il-politika f' pajjiżna kienet bdiet tbaqbaq u l-konflitti bejn il-partiti politiċi li kien hawn wasslu biex nawwru l-għaqda f'ħafna mill- irħula Maltin. L-istess ġara fl- Imqabba. Il-konflitt kien immexxi fuq naħa mill-Kanonku — Alfons Caruana, politiku Mqabbi NftoeaBojieċjjentecotititttċejjrrei bxi feeac njrxI ġ li fl-1895 kien elett fil-Kunsill tal-Gvern, u Pawlu Caruana, negozjant tal-bhejjem u attivist Parti mill-ġlieda kienet torbot mad-deċiżjoni ta' l-Onorevoli Alfons Caruana li jneħħi s-salib tal-ġebel li kien ifakkar l-aggregazzjoni tal-Fratellanza tal-Kunċizzjoni ma' Ruma, u li aktar tard iressaq l-istatwa tal- Kunċizzjoni minn posta sabiex joħloq pjazza bil- bankijiet u s-siġar. Grupp ta' Mqabbin immexxija minn Pawlu Caruana mexxew ġlieda ħarxa dwar dan. Fil-31 ta' Mejju 1897 il-Gvernatur irċieva petizzjoni ffirmata minn 167 Imqabbi b' talba sabiex l-istatwa tal-Kunċizzjoni (li skond il-petizzjoni kienet tħallset mill-Kappillan Giacomo Tortella) ma titneħħiex 7 Il-każ ġie riferut lis-Supretendent tax-Xogħlijiet Pubbliċi li wieġeb li s-salib tal-ġebel kien ġie mneħħi mill-Kanonku Alfons Caruana fi żmien is-Supretendent ta' qablu u li hu kien ser iċaqlaq l-istatwa minn posta sakemm l-Awtoritajiet tal-Knisja ma jsibux oġġezzjoni. Iżda l-pressjoni mill-Imqabbin kompliet b' petizzjoni oħra iffirmata minn 177 persuna u li ntbghatet lill- Gvernatur Freemantle fit-2 ta' Lulju 18975 Probabli li l-petizzjoni intbgħatet annessa ma' ittra tal-kappillan Kalċidonju Schembri sabiex ikollha aktar piż. Il-petizzjoni kienet tgħid hekk: Il-bradella tal-vara tal-Madonna tal-Ġilju li żżanżnet fl-anniversarju tad-Domma fl-1954. L-isforz ma servew għal xejn għaliex Alfons Caruana li kellhu poter amministrattiv kbir baqa' għaddej bil-pjanijiet tiegħu. Dan joħroġ ċar minn diskors politiku li Pawlu Caruana għamel lill-attivisti fit-Tuneżija f' Ottubru 1897. Hu qal hekk: Tifħir speċjali għad li jien ninsab imbiegħed, irrid nagħti lil-partit tal-Poplu, lil komponenti il-Każin tagħna ta' l-Imqabba li ma jegħejjux jaħdmu għal art twelidna; l-insolenza li irċieva il-poplu kollhu, u b' mod speċjali aħna l-Imqabbin u l-Qrendin għaliex rendewlna il-Mentna, minn lok ta' devozzjoni, fi pjazza, aħna għaliha għamilna dmirna kollu b' petizzjonijiet u ma irnexxilniex, iżda lil dak il-lupu governattiv ir-risposta u s-sodisfazzjoni natgħuilhu fl-elezzjoni, għaliex nispera li jispiċċaw għal kollox il-partiti, u r-raħal jerġgħa paċifiku bħal ma kien Is-Seklu Għoxrin Il-ferment li qajjmu l-kwistjonijiet fuq imsemmija irriżulta f' diviżjoni bejn il-partiti tal-festa u effettwa bil-kbir il-ħidma tal-Fratellanza tal-Kunċizzjoni u l- Fratellanzi l-oħra fil-lokal. Minkejja dan, is-sens qawwi ta' devozzjoni baqa' hemm. Għal bosta snin il-Fratellanzi kienu l-organizzaturi prinċipali tal-festi fl-Imqabba. Anke f' dak li hu armar ta' barra l- prokuraturi kienu responsabbli mill-kisba ta' permessi fi żmien meta l-każini kienu f' fażi ta' twaqqif. Insibu pereżempju lil Pawlu Xuereb, Prokuratur tal- Fratellanza ta' l-Immakulata Kunċizzjoni, jitlob permess lis-Supretendent tal-Pulizija sabiex jarma t- toroq għall-festa tal-Madonna tal-Ġilju tal-1909.10 Applikazzjoni simili saret fl-24 ta' Lulju 1909 minn Dun Lawrenz Zammit għall-festa ta' Santa Marija. '' Festi speċjali fl-1954 Il-festi li saru fl-okkażjoni taċ-Ċentinarju tad- Domma ta' l-Immakulata Kunċizzjoni fl-1954 kienu tifkira xierqa ta' anniversarju mportanti. Fost il- konċessjonijiet mogħtija mill-Kurja kien hemm it- Transulazzjoni Solenni, Tliet Tridijiet kif ukoll it-Te Deum. ' Għall-istess festa l-Fratellanza tal-Kunċizzjoni żanżnet diversi opri għal ġewwa l-Knisja. Fost dawn ġiet inawgurata l-bradella l-ġdida xogħol Emmanuel Buhagiar minn Ħal Tarxien. Ir-rikors lill-Kurja kien sar mill-Prokuratur tal-Fratellanza Dun Ġużepp Xuereb fl-1952.55: Minbarra xi problemi li kien hemm dwar il-permess mill-Kurja għal din il-bradella, nqalgħu wkoll intoppi peress li s-Sur Buhagiar kien beda jnaqqas minn saħħtu. Ta' kuljum fi triqtu lejn is-Seminarju fejn Dun Ġużepp kien jgħallem il- matematika, bu kien jgħaddi bil-karozza tiegħu għand Buhagiar u jwasslu sal-maħżen fejn kien jaħdem il- bradella. Fl-istess sena żżanżnu wkoll il-forċini ta' l-istess bradella, l-istellarju ta' l-istatwa, il-bankun, is-salib kif ukoll il-lanterni ta' l-istess Fratellanza. Għal din l-okkażjoni Dun Frans Camilleri kiteb poeżija lill- Madonna tal-Ġilju sabiex tixtered aktar id-devozzjoni lejn il-Madonna taħt dan it-titlu tant sabiħ. Il-poeżija kellha l-isem 'Lill-Madonna tal-Ġilju fil-festa taċ- Ċentinarju tad-Domma tal-Kunċizzjoni Immakulata fl-Imqabba fis-16 ta' Mejju 1954'. Din il-poeżija ngħatat il-kunsens mill-Knisja fl-24 ta' April 1954 minn Fr. Bernardus Mallia O.F.M. Cap.$ Fl-1955 il-Banda Lilv ħadet sehem fil-festi Ċentinarji u Ċinkwantenarji li saru ġewwa Bormla. Mistieden speċjali għal dawn il-festi kien l-Emm. Tiegħu l-Kardinal Federiku Tedeschini.5 Il-Banda Lilv ħadet sehem permezz ta' Programm Mużikali nhar il-25 ta' Lulju 1955.00: Fl-istess sena l-vara tal- - Kunċizzjoni magħrufa fl-Imqabba bħala 'l-vara l- kbira' intramat fuq iz-zuntier tal-Knisja ta' Bormla, liema inizjattiva waslet fuq insistenza tas-Sur Salvu Magro, dak iż-żmien kuntrattur tad-dawl għall-festa tal-Madonna tal-Ġilju u illum wieħed mill-Presidenti Onorarji tas-Soċjetà Mużikali Madonna tal-Ġilju. Konklużjoni Mill-1954 sal-lum saru diversi attivitajiet u kien hemm diversi żviluppi. Mhux l-iskop ta' dan l-artiklu li nidħlu fuq dawn it-temi llum. Ħafna mill-attivitajiet ġew inklużi f'ħarġiet diversi ta' dan il-programm. Wieħed iżda ma jistax ma jurix tħassib għal kriżi li minnha għaddejjin il-Fratellanzi. Hi sfortuna li l-ftit li baqa' mhux qed isibu appoġġ. Hemm bżonn li wieħed jerġa' jaghti ħajja ġdida lil dawn in-nukleji. bżonn ta' statuti ġodda approvati mill-Awtoritajiet Ekkleżjastiċi. Jekk dan l-appoġġ mhux ser jingħata l- Dan ikun ta' dannu għaliex l- enerġija li hi nvestitha fihom iddur fuq affarijiet oħra li probabli jkunu sekulari, u ta' anqas ġid spiritwali. l-anniversarju ta' din is-sena jservi sabiex isir pjan għal riforma tal-Fratellanzi u strutturi ġodda li jkunu kompatibli maż-żminijiet tal-lum. l Informazzjoni mill-artiklu 'l Francescani al Gozo' f' Melita Historica, (1963), Vol. 2 Arkivju Arciveskovili ta' Malta (AAM), Visti Pastorali, 169-1700, ff.497 v-498 r. 3 Arkivju tal-Kattidral ta' l-Imdina (ACM), Pastoralia T.1, Vol. i Il-Fratellanza ta' l-Immakulata Kunċizzjoni — Privileġġi u Dokumenti, (Malta, 1954), p. 12. 7 Arkivju Nazzjonali ta' Maltà (NAM), CSG2/5980/1897. $- Malta Tagħna, 30 ta' Ottubru 1897, p. 3. U Programm tal-Festa tal-Madonna tal-Ġilju, 1954. H Poeżija ta' Dun Frans Camilleri ppublikata fl-1954. 5 Tifkira tal-Festi Ċentinarji (1854-1954) u Ċinkwantenarji (1905- 1955) li saru fil-belt Cospicua, Giov.