In-Numru Sebgħa f'xi Drawwiet u Attivitajiet tagħrif minn Guido Lanfranco In-numru sebgħa nsibuh imdaħħal simbolikament f'ħafna aspetti tal-ħajja f'għajdut u għemil f'diversi żminijiet u artijiet biex ifisser kwantità mingħajr limiti jew sors bla qies, minbarra tifsiriet oħra. L-evoluzzjoni ta' dan in-numru sa mill-qedem inbniet fuq is-seba' jiem tal-ġimgħa u l-ġimgħa li tagħmel waħda mill- fażijiet tal-qamar u erba' ġimgħat li jgħaqqdu ċ-ċiklu f'sena. Fil-Bibbja u fil-Vanġelu hemm għadd ġmielu ta' eżempji fejn jidħol dan in-numru sebgħa. Insibuh f'Malta f'għadd kbir ta' qwiel u idjomi u f'xi ħrejjef u leġġendi. F'din il-kitba ma nistgħux nidħlu f'dawn l- aspetti kollha imma se nfakkru biss fil-qosor kif jidħol in-numru sebgħa f'uħud mid-drawwiet li jseħħu jew seħħew f'Malta. Settena u settennja fi żmien l-Ordni Dawn il-kliem bis-sette (bis-sebgħa), jużawhom biex ifissru attivitajiet li jdumu sebat ijiem jew seba' snin rispettivament, bħalma nisimgħu bil-kliem kwindiċina bi ħmistax-il jum, u kwarantina b'erbgħin. Fost id-drawwiet ta' żmien l-Ordni niltaqgħu man- numru sebgħa wkoll fil-kastigi jew kundanni. Kavallieri ħatja ta' reati kontra r-regolamenti ta' l- istess Ordni ta' sikwit kienu jeħlu settina, jew ġimgħa ta' kastigi li kienet tinkludi swat bil-frosta fil-pubbliku, u astinenza mil-laħam u l-inbid. Kien hemm min jehel piena ta' kwarantina kastigi, dejjem skond. il-kobor tal-ħtija li tkun. Matul dawk is-sebat ijiem il-kastigi kienu jinkludu li l-ħati jiekol biss ħobż u ilma u jitlob għarkobbtejh. Il-kavallier Martin Sarria fl-1572 kien weħel settena għal imġiba ħażina, u kellu jsum u joqgħod għarkobbtejh tul il-funzjoni kollha fil-knisja. L-istess weħel settena l-kavallier Federico Coconato għax ma kienx liebes l-abitu ta' l-Ordni, imma wara dan kollu xorta kompla fit-triq mhix xierqa u weħel ukoll kwarantina bis-sawm u biż-żieda li joqgħod fis- sala tal-pranzu jħares lejn l-oħrajn jieklu. Xi każi ta' kastigi ta' l-inkwiżitur kellhom piena ta' seba' snin 34 IM Festa tal-Lunzjata 2007 b'sawma ta' ħobż u ilma darbtejn kull ġimgħa. Fl- 1659 il-kappillan ta' Ħal Kirkop kien involut f'xi attività mhix xierqa u ġie arrestat mill-inkwiżitur li xeħtu fil-ħabs ta' l-inkwiżizzjoni għal sebgħa snin fejn miet fl-1664. Kif qed insemmu l-inkwiżitur ta' min jgħid ukoll li wieħed arluġġar ta' l-Ordni fl- 1775 deher quddiemu għax xi ħadd ħajru jidħol mal- mażuni. Qalli fil-post fejn ħaduh, fid-daħla kellu jitla' seba' tarġiet; in-numru sebgħa kien ta' tifsira maġika għalih, għalhekk kien ftakru. Fil-knisja parrokkjali ta' Sant' Anton Abbati fil-Belt Valletta (li aħna nafuha bħala Tal-Vitorja), fl-1735 il-kavallieri waqqfu fratellanza ta' San Ġwann Evanġelista. Fost obbligi oħra kienu jiċċelebraw il-festa ta' dan il-qaddis fis-27 ta' Diċembru u wara jkomplu b'settena (ġimgħa) ta' priedki, kurunelli u l-kumplament. Fil-knisja ta' San Ġakbu tal-Belt, li kienet tal-kavallieri ta' Catille, kienu waqqfu fratellanza tad-Duluri u kellhom privileġġ ta' settennju (seba' snin) indulġenza plenarja. Inzerta li n-numru sebgħa daħal ukoll b'kumbinazzjoni meta l- battalja ta' Lepanto seħħet fis-7 ta' Ottubru fl-1571, għalhekk il-Papa, billi ddeċieda li r-rebħa saret bl- interċessjoni tal-Madonna tar-Rużarju, stabilixxa dik id-data bħala l-festa tar-Rużarju. F'dik il-battalja magħrufa l-kavallieri kienu għenu bil-galeri tagħhom. Hawn Malta r-rebħa ta' l-Assedju l-Kbir titqies li kienet fis-7 ta' Settembru lejliet il-Bambina, għalhekk baqgħu isejħu din il-festa bħala l-Vitorja. Il-Grotta ta' San Pawl tar-Rabat bil-knisja fuqha ta' San Publiju għaddiet minn bosta ġrajjiet fl-istorja. Fost oħrajn il- kavallier Spanjol Giovanni Benegas għex fiha bħal li kieku eremit. Sadattant kien hemm il-biża' li l- kunvent u l-knisja ta' San Mark ta' l-Agostinjani tar- Rabat jitwaqqgħu mill-Ordni ta' San Ġwann biex ma jkunux ta' xkiel għad-difiża jekk ikun hemm invażjoni mit-Torok. Għalhekk kien sar ftehim li jekk dan jiġri, l-Agostinjani jieħdu l-grotta u l-knisja b'ċerti kundizzjonijiet. Waħda mill-kundizzjonijiet kienet li seba' patrijiet Agostinjani jridu jqaddsu fiha quddiesa kantata kuljum. Seba' Duluri Taħt dan it-titlu l-Madonna għandha f'Malta devozzjoni mill-aktar kbira. Kull knisja għandha xi statwa jew inkwadru tagħha għad-devoti, fejn tidher b'seba' stalletti f'qalbha. Isiru manifestazzjonijiet diversi barra l-knisja fosthom fil-Ġimgħa ta' qabel Ħadd il-Palm, fil-festa tagħha f'Settembru (bħal f'San Pawl il-Baħar bil-purċissjoni), bil-Vara l-Kbira u l-vara tad-Deżolata fil-purċissjonijiet tal-Ġimgħa l-Kbira. Dan kollu minbarra n-niċeċ fit-toroq u fil- kantunieri ta' l-ibliet u l-irħula. Fil-gżejjer tagħna għandna għadd ta' fratellanzi tad-Duluri imma biex niddiskutuhom irridu volum kitba. Kuruna tas-sebgħa b'sebgħa posti Il-fratellanzi u s-sodalitajiet tad-Duluri, minbarra li jilbsu l-abtu jew libsa karatteristika tagħhom ikollhom ukoll kuruna b'seba' posti, kull posta b'seba' żibġiet u bejn kull posta u oħra jkun hemm waħda minn seba' domni li juru s-seba' duluri tagħha għall-meditazzjoni. Din il-kuruna jużawha devoti oħrajn, mhux biss il- fratellanzi. Seba' stazzjonijiet tal-Via Matris Fil-knejjes kollha nsibu l-Via Crucis jew il-Vija Sagra, erbatax-il stazzjon tal-Passjoni ta' Kristu, imma f'għadd ta' knejjes insibu wkoll il-Via Matris bis-Seba' Duluri tal-Madonna. Kull fejn kienet twaqqfet sodalità, fratellanza jew terz'ordni tad-Duluri jew b'assoċjazzjoni magħha ssib il-Via Matris f'xi oratorju, kappellun, kappella jew rokna addattata. Seba' fundaturi tat-Terz'Ordni Serviti Fil-gżejjer tagħna kien hawn u għad hawn il-fdal ta' din it-terz'ordni. Qed insemmiha hawn għax il- fundaturi tagħha kienu seba' rġiel li addottaw ir- regola ta' l-Ordni Agostinjana, ngħaqdu magħhom entitajiet oħra b'devozzjoni lejn id-Duluri sakemm ġew approvati bħala Terz'Ordni mill-Papa fl-1424. Membri ta' dan il-grupp jilbsu konfratija sewda. Jilbsu labtu iswed, jużaw il-kuruna tas-seba' posti, jkollhom altar jew kappellun u, bħal ma għadhom jagħmlu f'Tas-Sliema, jorganizzaw il-purċissjoni tad-Duluri u l-visti tal-knejjes, għalkemm issa fuq skala limitata. Is-Seba' Bukkuni L Nhar id-Duluri, nhar il-Ġimgħa ta' qabel Ħadd il- Palm, l-aktar qabel it-tieni gwerra dinjija, fil-gżejjer tagħna kien ikun hawn aktar atmosfera ta' kwiet u rażan. Bosta ħwienet kienu jagħlqu, mużika ma tindaqgx u tas-suq tal-belt kienu jarmaw bħal altar tad- Duluri kollu xemgħa mid-devoti. Dan minbarra ħafna devozzjonijiet oħra ma' kullimkien u l-purċissjoni pellegrinaġġ ta' filgħaxija. It-tfal kienu wkoll isumu u ħafna familji kienu josservaw id-drawwa tas-Seba' Bukkuni. Biex wieħed josserva sewwa r-randan kien hemm bżonn ta' sagrifiċċji u opri ta' karità u fost oħrajn bosta adulti u tfal kienu jħabbtu l-bibien u jittal bukkun ħobż. Din it-talba għal biċċa ħobż kienu. jagħmluha għal seba' darbiet matul il-jum. L-iskop tagħha kien l-umiljazzjoni li tittallab bħala sagrifiċċju li l-merti tiegħu jmorru għall-erwieħ. Min jagħti loqma ħobż lil min jitlob ikollu wkoll il-mertu tiegħu: Xi ħwienet kienu jlestu ħbejżiet mill-aktar ċkejknin li kienu jqassmu lil min imur għandhom jittallab is- seba' bukkuni. Waqtli jittallbu kien hemm min jgħid: F'ġieħ il-festa tad-Duluri, biċċa ħobż nitolbok tini'. Oħrajn kienu jgħidu talb ieħor. Talli t-tfal isumu kien hemm min jagħmlilhom xi ħaġa tajba f'borża taħt l- imħadda għall-għada filgħodu. Is-Seba' Ferħiet tal-Madonna Kien hemm min jgħid ir-Rużarju biex jimmedita s-seba' ferħiet tal-Madonna. Dan kien isir billi jużaw il-kuruna normali ta' ħames posti u fuqha jimmeditaw il-ħames misteri. tal-ferħ, imma mbagħad kienu jżidu l-aħħar żewġ posti tal-glorja fejn il-Madonna tkun Assunta u nkurunata fis-sema. Meta l-markiża ta' San Pawl il-Baħar riedet tibni hemm kunvent u knisja kellha f'moħħha li dawn jiċċelebraw is-Seba' Ferħiet u s-Seba' Duluri tal-Madonna. Is-sebgħa festi prinċipali tal-Madonna matul is-sena kienu flimkien jitqiesu bħala devozzjoni sħiħa u sikwit niltaqgħu ma' wegħdiet, legati u testmenti li jipprovdu fondi għal festi jew quddisiet biex isiru attivitajiet oħra fis-seba' festi prinċipali tal-Madonna. Każ li fih daħlu s-seba' festi prinċipali tal-Madonna kien dak ta' Ħaż-Żabbar meta fil-gwerra l-knisja parrokkjali ġarrbet ħsarat kbar u ż-Żabbarin għamlu wegħda li wara l-gwerra, jekk il-knisja ma tiġġarrafx, jorganizzaw quddisiet, talb u attivitajiet oħra fis-seba' festi prinċipali tal-Madonna. Wara li l-Ordni tal-Franġiskani Konventwali f'Ruma kienet għenet lil Papa Piju IX fil-ħidma dwar id- devozzjoni lejn l-Immakolata Kunċizzjoni kien irregalalhom pjaneta ċelesti u l-prokuratur t'hemm kien għaddieha lill-patrijiet Konventwali ta' Malta. Billi dan il-lewn mhux liturġiku kienu jilbsuha biss fis-seba' festi prinċipali tal-Madonna bħala privileġġ speċjali. Is-Seba' Santamarijiet Kien hawn u għad hawn ħafna knejjes dedikati lill-Assunzjoni li aktar huma magħrufin bħala ta' Santa Marija, imma meta nitkellmu fuq it-tradizzjoni tas-Seba' Santamarijiet inkunu qed nirreferu għall- parroċċi li għandhom it-titular ta' Santa Marija (jew l-Assunta). Sa qabel il-gwerra din it-tradizzjoni kienet għadha sħiħa u dawk id-devoti li jifilhu jimxu kienu jinvistaw seba' parroċċi ta' l-Assunta. In- numru sebgħa hawn assoċjat l-aktar mas-seba' ferħiet tal-Madonna. Għalkemm il-festa ta' Santa Marija taħbat fil-15 t'Awissu l-visti tas-seba' Santamarijiet kienu jibdew lejlet waqt li joqrob il-lejl. Minħabba s-sħana t'Awissu dan il-pellegrinaġġ kien isir matul il-lejl. Grupp ta' devoti, uħud minnhom bil-fanal f'idejhom, kienu jiltaqgħu quddiem il-knisja ta' l- Każin tal-Banda San Gabriel Ħal Balzan AD 1920 JB 35 Assunta tal-parroċċa tagħhom jew qribhom, jitilqu u jibdew jgħidu r-Rużarju. Bħala eżempju nieħdu n- nies ta' l-Imġarr. Dawn kienu jiġbdu lejn Ħad-Dingli fejn jieqfu jitolbu, wara għall-Qrendi bil-knisja, bħall-oħrajn kollha, tkun ġa għalqet għal-lejl imma huma kienu jieqfu jitolbu wara l-bieb. Ikomplu lejn il-Gudja u Ħal Għaxaq, Ħ' Attard u l-Mosta fejn jaslu mas-sebħ, jisimgħu l-quddies u jistrieħu qabel jitilqu lura lejn ir-raħal tagħhom. Is-Sebgħa u San Ġużepp Id-devoti ta' San Ġużepp josservaw użanzi li fihom jidħol in-numru sebgħa. F'Malta hawn għadd ta' fratellanzi ta' San Ġużepp. Kollha għandhom attivitajiet u devozzjonijiet ta' San Ġużepp. Bħala eżempju ngħidu li l-fratellanza tar-Rabat għadha torganizza s-Seba' Erbgħat ta' San Ġużepp li jibdew f' Ġunju u jwasslu sa qabel il-festa fid-19 ta' Marzu. Isir talb, kurunella, quddiesa, antifona u barka. Għal San Ġużepp hemm ukoll is-seba' ferħiet u s-seba' duluri li jmorru ħafna ma' dawk tal-Madonna. Il- fratelli u l-konsorelli tal-fratellanzi ta' dan il-qaddis qabel, aktar milli fi żmienna, kienu jilbsu minn taħt, bħala devozzjoni, kurdun ma' qaddhom li jkun fih f'tarf minnhom seba' għoqdiet f'tifkira u tifsira ta' dawn il-ferħiet u duluri. Meta jmut fratell ta' San Ġużepp il-qniepen tal- knisja kienu jdoqgulu seba' tokki għall-istess raġuni. Sebgħat oħrajn Diversi knejjes josservaw is-Seba' Sibtijiet qabel il-festa tal-Madonna tal-Karmnu tas-16 ta' Lulju li jibdew f'Ġunju. Fl-1948 benefattriċi offriet somma sostanzjali lill-Franġiskani Konventwali ta' San Pawl il-Baħar meta dawn kienu fi kriżi ekonomika minħabba spejjeż kbar għar-restawr u t-tiswijiet, biex tkompli ssir is-Settina tad-Duluri. Bid-data ta' l-1914, fuq wara ta' santa naqraw talba stampata li titlob għall- konverżjoni ta' l-Ingliżi, u tispiċċa billi tissuġġerixxi Seba' Avemarijiet lid-Duluri. — Għalkemm fil- gżejjer tagħna m'humiex stabbiliti għaqdiet tas- Seba' Kelmiet ta' Kristu, darba fis-sena narawhom miktubin u jinġarru fuq bandalori sbieħ bħala parti mill-Purċissjonijiet tal-Passjoni tal-Ġimgħa Mqaddsa. B'konnessjoni man-numru sebgħa nistgħu nżidu nota dwar is-Seventh Dav Adventists. Dan huwa grupp kbir reliġjuż ta' estrazzjoni Protestanta li kien twaqqaf f'nofs is-seklu dsatax u nfirex sewwa mad-dinja. L-għan tiegħu hu aktar li jħejji għall-aħħar avvent jew miġja (għalhekk Adventists) ta' Kristu u l-aħħar ġudizzju. Josservaw is-seba' jum bħala s-Sabbath. Mill-1957 dawn ġew kull sena f'Malta bħala parti mill-missjoni tagħhom sakemm fl-2006 fetħu knisja f'pajjiżna. Ġorġ Attard) Bakerv: 3B, Triq it-Tliet Knejjes, Ħal Balzan 9 Tel: 21 446180 Store: Balzan Vallev, Ħal Balzan 7 Mob: 7928 6860 36 IM Festa tal-Lunzjata 2007