tġ- Il-għajjat nofs il-bejgħ Il-għajjat nofs il-bejgħ, kienu jgħidu x-xjuħ. tagħna. Min, illum, jista' jgħid li mhux tassew 7: Mur f'rahal f'jum ta' btala f'ġieħ xi qaddis u isma' x'għajjat: tal-qubbajd, tal-ġelat, tal- pastizzi u qassatat, tal-fwied u l-mazzit moqli; kullħadd min l-iktar igħajjat u n-nies erħilha tixrob u tiekol u tixxala. Mur nhar ta' Ħadd sa fuq il-Monti, il-Belt: dak għajjat, dak agħa jqabbdek il-mejt; kullħadd min l-iżjed igħajjat u n-nies araha tixtri kull ma ssib igħodd għaliha 1 Kull fejn tisma' l-għajjat, bla ma tkun trid, tħares, tieqaf u jekk ikollok sold fil-but, tonfqu. Għaliex 7: Għax dak il- għajjat kollu, jekk tkun nofs ħajra, jagħmilhielek stiiħa, iżid iħajrek u tixtri. Il-għajjat tassew meħtieġ, imma….. għax tgħid din l-imbierka ''imma'' dejjem u f'kollox issibha, imqar fil-għajjat ukoll. U mhux jewwilla tassew 7 l-iktar meta jinqala' xi leħen qawwi li minn widnejk ivenvinlek moħħokl Ingħid għalija, fejn nisma' l-għajjat, nitwarrab, nitbiegħed, naħrab u meta ma nistax nagħmel ieħor, insodd widnejja bħat-tfal meta jkunu jistennew xi tfaqqiegħa qawwija. Ix-xjuħ tagħna sa ma waslu biex qatgħu li tassew l-għajjat nofs il-bejgħ, bil-fors qabel xejn għarrxu sewwa, xtarrew, raw u fehmuha li mingħajr l-għajnuna ta' dak il-ħafna għajjat jibqa' ma jinbiegħix in-nofs. Dana kollu ġej, għaliex in-nies tħobb torbot wisq fuq l-għajjat, fuq it-tlellix, fuq kull ma jolqot l-għajn u l-widna: tħobb wisq tħares lejn il- -qoxra ta' barra sakemm din tkun tleqq u fuq hekk erfiilha tixtri mqar bil-għama. Tassew, illum, in-nies ma tħallix min jgħallatha malajr malajr, imma l-għajjat biss donnu baqa' jaħkem fuq il-moħfi, fuq ir-rieda tan-nies, mhux tassew 71… Mela mur għodd kemm skrapan jinsabu fid- l-dinja, qajla jafu 'sengħethom u mbagħad erħilhom ipaċpċu fuq duwa u fejqan ta' mard daqs kieku x- tobba mgħallmin, xjuħil Mur għodd kemm qaddejja tal-qrati tismagħhom ilabilbu fuq liġijiet u sentenzi daqs kieku xi mħali Hin u mgħallmin, xjuħil… mur għodd kemm taparsi mgħal- Imin tismagħhom iħambqu fuq mitt ħaġa bla ma biss ikunu qegħdin jifhmu lilhom infushom u miskin hu min jiftillu jmeri- hom għax minnufih iħebbu għalih jekk mhux dejjem bl-idejn, bi kliem mhux xieraq żguri… U b'dankollu, in-nies- kotrana tismagħhom b'għajnejha mberrqin u tarmi għaqalha fuqhom. Ta' min jifhimha: il-għajjat, it-tlablib, it-tpaċpiċ, it-tħambiq aktarx jiswa għall-bejjiegħ u mhux dejjem għax-xerrej. Min jorbot wisq fuqhom ma jkunx qiegħed jorbot fis-sħiħ. Ħażin għal min jagħima fuq l-għajjat. Alisibha u arġa' afisibha. Qis mitt darba u aqta' darba. X'saħitia u x'setgħa għandu l-għajjat fil-bejgħ. Bosta huma dawk Ii-jitqarrqu bih. Kont għadni żagħizugħi. X'kelli7 Ħmistax- ilsena7: Ommi bagħtitni nixtri ratal laħam għall-qali, UMinn għand Masu ġibu. Dak dejjem jaqdina tajjeb, mill- aħjart' qaltli ommi waqt Ħ għaddietli x-xelin f'idi, F'dak iż- żmien, mhux bħal-lum, ratal għall-qali kien xelin. Dan Masu kien raġel ftit u xejn imdaħħal fiż-żmien, musfar musfar u rqajjaq irqajjaq; ta' kliem mill-inqas u: bl-imrewha jkeċċi d-dubbien, dejjem f'idu, ma jitlaqha b'xejn ħlief għal dak il-ħin li jkun qieġfħied ibigħ xi biċċa laħam. F'kelmtejn kien raġel jaf irazzan ilsienu għaliex kien jaf x'isarraf il-qawl: kieku l-kliem klen ġawhar is-skiet afijar minnu. Sewwa sew erba' bibien 'l hinn minnu kien jgħammar bejjiegħ il-laliam ieħor; il-ħanut kbir u dejjem mimli bkull robbu daqshiex imdendel, u fwied u zalzett u mazzit, kollox imgħotti u jħajrek. Fuq kollox, imbagħad, kellu ħeffa kbira wisq biex jaqta' u jkisser l-għadam, arah isabbatlek il-biċċa li jaqtagħlek fuq il-keffa tal-miżien u ara l-oħra, f'waqt' togħila l-fuq bl-użin b'kollox, minn għalik tak xi kwart iżjed; il-ħlieqa minn fommu ma touqosx u ara 'l kullħadd jinfexx jidħak u jagħmlu għors bih. Kull xħin jiftillu arah joħroġ minn wara l-mejda, joħroġ in-nies, ifeġġ jittawwal għat-triq u erħilu, dejjem b'dik it-tbis- sima fuq fommu, igħajjat: —Tari baqtal Għaddu Sinjurilt, . .—B'dan il-għajjat u ċajt, ħanutu kien ikun dejjem mimli sa mit-tbexbix, L-iktar in-nofs ta' nhar ta' fil-għodu l-għajjat u l-bejgħ ma jaqta' xejn. Jien, bħall- kotra, l-għajta tiegħu laqtitni u bla ma ridt, minflok għand Masu donnu tr-rieqed, għaddejt għand dan l-ieħor kollu fuq tiegħu. —Ara s-Sinjur tagħnat… għajjat tal-laħam kif lemafini wieqaf quddiem il-bieb bħal ħusbien qiegħed naħsibha nidħolx billi ġewwa rajt ħafna rassa ta' nies; għax tgħid din l-għajta tiegħu aktar laqtitni u minn barra t-trieq, tennejtlu : 4 Ratal tari għall-qali.' ' Afifruli sinjuri… dan iż-żagħżugħi imgħaġġel, irid jilħaq l-iskola,' tenna l-bejjiegħ waqt li minn taħt il-mejda newwel nofs koxxa tħammar tħammar, Minnha qata' r-ratal għalija. u f'inqas milli trodd salib, qartasha, wiżinha, u għaddihieli minn fuq irjus in-nies; ħallastu u tlaqt 'il barra. Bilġri wasalt id-dar, jien waħdi ridt niftaħ il-karta biex. nurihom il- ġmiel ta' biċċa laħam li kont xtrajt. —'Uff…din x'riħa hiż1.. .' qabżu jgħajtu kelma wafida ommi w oħti. Biex aktar taqgħadli jiżnuh mingħajr il-karti w isibu nofs kwart nieqes. Ommi malajr kemmxet xofftejha u qaltli : Żgur minn għand dak kollu daħki dak għajjat biss għandu.' Oħti ma baqgħietx lura, qalet tagħha wkoll. U jien biex naqta' fil-qasir ħaffift tiriġt 'il barra biex nilħaq l-iskola fil- Jumejn wara reġgħu bagħtuni nixtri biċċa laħam għall-brodu. Ommi w oħti wissewni biex ma narġax immur nixtri minn għand dak kollu għajjat u fakkruni fid-dafika li kien daħiak bija. Wasalt qrib ħanutu, nisma' l-miżien u l-użin iħabbat, dak l-għajjat tiegħu : U Tari, kemm hu taril Araw hawnt Pihll…' narġa' ntenni għat-tielet darba ''ma titwemminx,' tħajjart, waqaft biswitu, ħarist; tal-laħam lematini u b'kemm garġi kellu beda jgħajjat : 4Ara s-Sinjur tagħna; għaddi, għaddi… hawn hu'1 U jien bla ma ridt u bla ma naf kif, dħalt u xtrajt. Din id-darba ma kienx irejjaħ u bil-karta kien jiżen mad-deheb, iżda kien imgħad- dam iżżejjed. —Kemm hu mgħaddam 71. Mhux żgur mhux minn għand dak li jgħajjatt… qaluli tad-dar. Jien ma weġibt xejn u tlaqt 'il barra ntalla' u nniżżel fuq is-saħħa li għandu l-għajjat fil- bejgħ 1 Lill-għażżien. Int, ja għażżien, dejjem fit-triq tiġġerra, ma tagħmel xejn, u kif tilmaħ. ħabib, arak tithejja biex minn fommok tferra' kliem l-iżjed għasli sabiex ħajr iġġib : U ma tistmellx li tkun milqugħ bil-herra minn min jaf x'int u ma jridekx fil-qrib : Kun af li s-sabar jista' wkoll jitherra : u jiġi żmien li ħniena mkien ma ssib. Għax iebes ċħadt ix-xogħol li kisbulek : ieħor fejn ma tinkeddx għidt li tixtieq, U sbaqtu wkoll għad illi sabuhulek l Mill-għażż li għandek fuqek qatt ma ttfiq. Nafu li fiabba ma tiswiex ta' tulek, u ma fiaqqekx filief min jagħtik bis-sieq l 27.