l 8 f Ġi € U 5 il-mument, 4 ta' Marzu, 2001 BERAĦ GĦALL-ANNIMALI Intervista ta' SIMON MERCIECA lill-Monsinjur Mario Canciani, kappillan tal-parroċċa San ' Giovanni dei Fiorerttini f'Rura u ex 'lecturer' tat- Teoloġija Pastorali fl-Università Gregorjana. Fost l- oħrajn, Canciani jikkonkludi li Kristu kien veġetarjan L-ewwel mistoqsija hi dik ta' preżenitazzjoni. Fi kliemek, nixtieq tgħid lill- e poplu Malti; x'attività tisvolġi u x'inissjoni nobbli għandek7 T: Jiena Padre Canciani, Kappillan ta' din il-knisja ta' San Ġiovanni dei Fiorentini, li hija l-parroċċa ta' l-ex President tal-Consiglio Taljan Giulio Andreotti, Jiena kont konsultur tal-Kongregazzjoni Vatikana, il-kongregazzjoni tal-Kleru. Kont ukoll assistent ta' l-Azzjoni Kattolika Djoċesana ta' Ruma. Bħalissa, jien appuntat kappillan fejn qed tkun magħmula din l-attività partikulari — voldieri li l-bibien tal- knisja huma wkoll miftuħa beraħ għall-annimali. Il-quddies tiegħi huma mimlija — il-quddiesa ta' ' nofs inhar, jiġu għaliha madwar elf ruħ. F'din il- parroċċa tiegħi, il-parruċċani huma kollha xjuħ u fiha ftit abitanti. : Għall-quddiesa jiġu nies minn kull parti ta' Kura, anki minħabba t-tip ta' priedki, għaliex niċċita lil Vertulianu, u ngħid 'jien ma nemminx jekk ma narax li għandi nemmen,' ċioċ nagħti r- raġunijiet tal-fidi. Madankollu jiġi mgħaqqad dan l-interess partikulari tiegħi lejn l-annimali, li huwa interess li minn parti huma affett, sentiment, iżda li ma jiqafx hawn. Hija wkoll battalja li jien ma' oħrajn qed nagħmel, biex jitneħħew, per eżempju, krudeltà li skond il-liġi għandhom ikunu operati fuq l-annimali, (biex jissodisfaw raġunijiet ta' esperimenti xjentifiċi). Per eżempju fl-4 ta' Ottubru ta' l-1991, aħna ġegħilna li jitneħħa l-fatt, li skond il-liġi, il-kosmetiċi kellhom ikunu meħuda mil-LD 50, minn fuq għajnejn il-fniek, u b'riżultat ta' hekk, il-fenek jew jagħma, jew il-vista tiegħu kienet tkun imċajpra. Dan il-kosmetiku ma setax ikun esebit għall-bejgħ. Issa qed ikunu użati affarijiet alternattivi. Għalhekk, hawn ħafna X'jista' jsir favur l-annimali. Imbagħad jiena, ininn ħmistax-il sena 'l hawn, kull sena, nagħmel battalja kontra l-qtil tal-ħrief, magħmula b'dak il-metodu terribbli, fi jaqtgħulhom il-vina ta' għonghom, u mbagħad jħalluhom għal sigħat sħaħ imdendlin rashom 'l isfel sakemm toħroġ l-aħħar qatra demm minn ġisimhom. Insomma, din ħi ħaġa terribbli. Fuq kollox, aħna'li nemmnu, li ħames darbiet matul il-quddiesa ngħidu, ħaruf t'Alla, ma nistgħux wara nikluh mal-patata l-forn, B'dan il-mod qed ;immorru kontra s-simbolu verament reali, għaliex .Kristu tassew hu l-ħaruf t'Alla. Imbagħad, mal- ' ħafna battalji kien hemm dik tal-kaċċa, u jien, per .eżempju sibt fil-Bibbja li hemm l-ispjegazzjoni r-rivista tieghek għal tmiem il-ġimgħa għaliex il-Ħittiti kienu daqshekk kritdili, li kienu jikinsu l-popli l- oħra kollha li kienu jgħixu madwarhom, għaliex Nimrod, li kien il-kap tar-razza ta' l-Assiri kien kaċċatur. Tgħid il- Bibbja, hu kaċċatur a dispetto di dio, Għalhekk, din hija l- kawża ta' diri il-krudeltà, għaliex hu kien kaċċatur, Imbagħad ukoll saret il-battalja kontra l-kowtijiet tal-fur, , eżattament taħt l-istatwa ta' Giordano Bruno f'Carmpo dei Fiori, Niftakar, li kien hemm xi wħud mill-kowtijiet sbieħ li kienu qed jinħarqu, iżda l- biċċa li ħallietna kollha perplessi, kien il-fatt li f'daqqa waħda ħarġet riħa tinten ta' katavru. Aħna ġejna konxji, kernm verament il-battalja tagħna kienet ġusta, Hemm il-fatt ukoll, li biex ikollhom l-aqwa kowtijiet tal-fur, idaħħlu arja kompressata bejn il-ġilda u l-laħam ta' l-annimal, meta dan ikun għadu ħaj. Għalhekk, aħna għandna nagħmlu aktar manifestazzjonijiet bħal ta' fuq imsemmija. Hu għalhekk, anki operazzjonijiet fuq l-annimali mingħajr l-ebda motivazzjoni vera, iżda biss magħmula għall-gost ta' l-esperiment, jew bħala propaganda biex juru li l-isptar li wieħed għandu, huwa importanti, għaliex għandu laboratorju, u affarijiet ta' iġene, dan kollu Ilum jew għada se jkollu jispiċċa. M: L-infanzja tiegħek, il-kuntatt man-natura, mna' l-annirmali, iż-żmien matul is-Seminarju … T: Mela l-ġenituri tiegħi huma minn Gimmona fil-Fruili. Għalhekk, eżattament mill-kampantja, il- karnpanja Fruliana, Jien twelidt f'Ruma, iżda madankollu, għandi f'demmi din l-imħabba għall- annimali, Għandi ritratt kbir ta' ommi, żagħżugħa li qiegħda b'kelb. Kien hemm dan ir-rispett fl- ambitu tal-familja tiegħi. Imbagħad, għamilt l- istudji regolarment. Kont ukoll fl-Università Lateranense. Bħala kappillan ħdimt fil-periferija Rumana, f'ambjent fejn la kien hemm knisja u lanqas djar. Kelli nibda mix-xejn. Il-villaġġ kollu, kien magħmul minn djar ta' l-injam — hekk imsejħa bit-Taljan Hneacasa, fejn kien hemm tiies li ġejjin minn barrakki, jew djar ta' l-injam, u minn zoni ta' l-akwadott Ruman. Għalhekk dan kien l-ewwel imħabba tiegħi, għaliex hemm għaraft il-qalb tad-deheb ta' dawn in-nies, u l- aspirazzjonijiet soċjali u ngħidu wkoll, anki umani. Imbagħad, dak li qangalni l-aktar kienet l- attenzjoni li kellu l-Papa Giovanni meta kien jirreferi għas-sinjal taż-żminijiet, ċioċ, wieħed minn dawk is-sinjali taż-żminijiet, li ż-żgħażagħ ta' llum, li għandhom melħ f'moħħ, — jagħrtu, M: Kif inbidel l-atteġġjament tal-bniedem versu l-annimal) T: Fil-bidu l-atteġġjament benevoli kien biss bejn il-membri li kienu jgħixu fl-istess għerien. Imbagħad bejn membri tat-tribà, imbagħad bejn gruppi ta' tribujiet flimkien, imbagħad ta' poplu, ta' nazzjon u issa ta' dak kollu li jgħix. Hi din is- . sensibbiltà kosmika li qed titwieled li aħna ma — rridux inħallu tispiċċa fix-xejn, Jiena, per sżempju, personalment nitriegħed meta naħseb dwar il-konċiljità f'forma spirali li għandhom bejniethom l-istess liġijiet li jiggvernaw il- moviment tal-galassji tas-sema. Għalhekk, l-istess buttaturi, l-istess liġijiet, ngħiduha intrinsiċi, għalihom hemm l-istess parentela bejn dak kollu li jgħix, anki l-ġebla hija l-istorja ta' l-art tagħha. Iżda, mhux qed tkun rispettata. Forsi għalhekk, li fil-Bibbja hu mitqal li l-artall tal-ġebla riedu jkunu magħmula fuq il-quċċata tal-muntanja biex joffru s-sagrifiċċju, iżda wkoll mhux maqtugħa. Jiġiferi, magħmula minn ġebla sħiħa. Il-bniedem ma kellu għall-ebda raġuni jikkontaminahom. Dan it- tkabbir fis-sens etiku, u anki l-viżjoni ta' dawn il- krudeltajiet, bħal meta rajt madwar għaxart elef ħaruf fl-istazzjon ta' Stimigliano, viċin Ruma, imutu minn din il-mewt bil-mod, imbagħad anki fuq it-tiben tal-Viterbese, wara Acquaverdint. Jien fhimt li hemm bżonn tagħmel dan il-ġest, għaliex ġesti xi kultant huma aktar premjanti mill-kliem. Jiġifieri, niftaħ il-bieb tal-knisja lill-annimali. il-parroċċa tiegħi hija parroċċa ta' anzjani, u dawn l-anzjani jgħixu waħidhom fid-djar tagħhom, ma' arinimal, Meta joħorġu, joħorġu, forsi, darba biss Kuljum, biex jagħmlu x-xirja u b'hekk ma joqogħdux lura milli jiġu fil-knisja u jagħmlu xi talba għaliex ma setgħux jidħlu bil- kelb tagħhom. Kien hemm l-editt ta' Karlu Magno li ma ħalliex ii l-annimali jidħlu l-knisja. Għall- … għal-paġna 9 il-mument, 4 ta' Marzu, 2001 ma riedx annimali fit-tempju, u jien bil-kontra… s minn paġna 8 kuntrarju, jien tajt din l-opportunità. Kienet ħaġa sabiħa, għaliex tara dawn il-persuni li jitolbu, li- jagħmlu dak li l-bniedem ikun l-ikbar fil-ħajja proprja tiegħu, fit-talb, u viċin tiegħu l-ħabib tiegħu. Din tagħti verament l-idea eżatta ta' din l- imħabba li għandu jkojlna bejnietna Ikoll. Iżda : anki mar-realtà. tan-natura, tas-siġar, tal-fjuri. Imbagħad wara ġara, iżda, li din il-ħaġa malajr ma baqgħetx wieqfa fil-parroċċa tiegħi biss. Xi parroċċi imitaw ġustament dan il-ġest. ' f'Ruma tlieta jew erba' parroċċi li segwew dari l- eżempju. : . M: Possibbli fi jkolli l-ismijiet T: Hemm il-parroċċa ta' Santa Ġemma, fil- periferija ta' Ruma per eżempju. Oħrajn jagħlqu għajn waħda. Fil-bidu kienu ftit il-parroċċi. Dak iż- żmien l-istampa kollha kienet interessata minn dan il-fatt għaliex kieri sinjal qawwi ħafna. Jien spjegajt li l-affarijiet kienu kif kienu. Hu ċar, jien kelli l-bagalja lesta għaliex setgħu minn mument għall-ieħor jibagħtuni x'imkien ieħor. M: Kellek oppożizzjoni mill-Kurja Rumana7 T: Iva, minħabba dan il-ġest, u wkoll minbarra l- fatt ta' Moravta. Probabbli li dawn kienu r- : raġunijiet għala neħħewli l-kariġa ta' assistent djoċesan ta' l-Azzjoni Kattolika. Jiena Kont avviċinajt lil Moravia u oħrajn li tbiegħdu mill- Knisja. Hemm dawn iż-żewġ toroq fil-Knisja. Waħda għadha dik ta' l- jorniodossija' Kull att li ma tammettix l-ebda diskors ieħor, kif kien qabel mar- reliġjonijiet l-oħra: issa wieħed jitkellem b'ekumeniżmu. Din hija ħaġa reċenti. Imbagħad hemm it-triq l-oħra. Mill-banda l-oħra li taħseb — almenu jien naħseb hekk — li l-verità trid tfittixha. Ħadd ma għandu f'idejh il-verità sħiħa, iżda kollha flimkien, irridu nirnxu lejn il-verità. Allura, dan l-atteġġjament jikkrea, ngħidu aħna stima reċiproka, u mbagħad konfront li jiġġenera anki pożizzjonijiet li qegħdin, forsi aktar lil hinn, iżda hutna għanijiet li qegħdin quddiemna, li ilum jew għada se jkunu segwiti, M: Allura wieħed jista' jqis id- dhul ta' l- annimali fil-knisja bħala parti ta' dan il-ftuħ tal-knisja, speċjalment rneta wieħed jikkonsidra l-attitudni passata tal-Knisja lejn l- annimali: T: Jiena dejjem fittixt li niġġustifika dan il-ġest, speċjalmerit bil-ktieb li jien ktibt, u li issa ħareġ bl- Ispanjol u'li se. joħroġ bl-Ingliż Nel Arca di Noe' Religioni e Arilinali, biex nuri li dan ma kienx fatt biss sentimentali min-naħa tieghi. Dan is-sinjal : iżda, klen Il-frott ta' elaborazzjoni kbira, ngħid ' kważi razzjonali, għaliex hemm bżonn li ssir xi ħaġa favur dawn l- annimali: Jien kelli periti, tnejn, lil ġew għandi biex jgħiduli li huma ppjanaw biċċeriji u wieħed qalli li ma kienx qed. jirnexxilu jorqod bil-lejl għaliex jimmaġina l- għajat ta' dawk l-annimali li qegħdin taħt il- ħadid ta l-qatla. Jiena tifhem li diġà kien hemm passaġġ ' kbir bejn is-sagrifiċċji umani, kif fil-passat imbiegħed kienu jagħmlu l-Kanariei per eżempju, ..- li kienti'jibbalzmaw billi jqiegħdu f'amfora bil-ġibs l-ewwel erbat itfal li jitweldulhom, kif jidher fil- mużew ta' Roccafeller f'Ġerusalemm, u jqiegħdu l- amfori, waħda f'kull rokna tal-kamra. Anki fil- , gżira ta' Motta fi Sqallija, kien hemm dawn l- amfori. Kienu kkunsidrati bħal kalamiti tas- Ir-rivista tiegħek ghal tmiem il-ġimgha sajjetti, biex ikollhom u jiġbdu s-simpatija ta' l- alla Moloka. /va, il-bniedem għadda għas- sagrifiċċji sostituttivi ta' l-annimali, U fl-aħħar kien il-poplu Lhudi u dak Grieg li kellhom dawn it-tip ta' sagrifiċċji. Il-popli l-oħra, anki dawk krudili bħalmia kienu l-Assiri, kienu jagħinlu sagrifiċċju tal-ħobż u ta' l-Inbid, bħalina wieħed jista' jara fil-Mużew ta' Ancara. Hemiji dawn iż- żewġ statwi kbar kolossali bis-saċerdot-re li għandhom f'idejhom iż-żbul u l-kalċi ta' l-inbid, M: Bħal Melkisedek… T: Iva bħal Melkisedek fl-istorja Biblika. Għalhekk kien hem diġà l-passaġġ mill-krudeltà umana ghal waħda ta' kiudeltà versu l-annimali, iżda żgur li tagħmel impressjoni. Jien skoprejt fuq il-Partenone ta' Aterie, għaliex f'Londra rajt il- proċessjoni li kienet minquxa fuq il-frontispizju tat-tempju tal-Parterione, ta' l-ecatomibe, jiġifieri dawn il-mitijiet ta' barrin li kienu meħuda għas- sagrifiċċju. Jien fittixt li nimmaġina liertta setgħet kienet it-triq għaliex żgur ma kinux it-turġien i- aktar adatti. Jien sibt li fil-ġenb tal-Partenone, fuq 'ix-xellug, it-triq kollha kienet forma ta' żigżag. Dih kienet it-triq li dawn l-annimali kienu jterrqu biex jeħduhom fuq għas-sagrifiċċju. Ara, f'ċertu punt, jiġi kważi diformazzjoni professjonali, għax wieħed, dak kollu li jara, jarah minn dan l-aspett. Għalhekk wieħed jinduna bl-ambigwità li hemm fir-reliġjonijiet, f'dak li jirrigwardja lill-annimali, ambigwità, per eżempju, li teżisti fl-induwiżmu. Gandhi jgħid li kien rigal ta' l-Induwiżmu r-rispett għall-annimali mogħti lill-umanità. Iżda jekk wieħed imur fl-Indja, imur fin-Nepal u fit-Tibet, jinduna li hemm villaġġi żgħar bi proċessjonijiet ta' bdiewa li jieħdu 'l-annimali biex ikunu maqtula, għaliex jaħsbu li l-annimali għandhom xi ħaġa tas-sagru. Hu biss il-Bonzo, u li aħna ngħidulu qassis li jagħmel l-att tas-sagrifiċċju, imbagħad dan il-qassis mimli kollu demm jagħti kumpens għall-annimal maqtul u mbagħad jikluh. Għalhekk, din l-ambigiwtà, anki aħna - - ma lg' ied nfaħħru 'l Alla mal-kreaturi kollha, kif jgħid salm tal-Bibbja, imbagħad tiesplojtjaw il-kreatti kollha, u ma jimpurtaniex li disa' tiġiġiet per eżempju jgħixu u jikbru f'boiler, fi spazju ta' 45 ċentimetru kwadru u affarijiet oħra bħal dawn. Ħadd ma jitkellem fuq dawn. Kif ħadd ma jitkellem, per eżempju, kif. ukoll l-ebda qassis fIE— katekeżi tat-tfal, ma jitkellem fuq ir-rispett li ' wieħed għandu jkollu lejn l- annimali. Jien irnexxieli, ininħabba dari l-interesss tiegħi, li li ' ndaħħal fil-kongregazzjoni tàl- kleru, biex - jiddaħħal fil-katekiżmu l-Ġdid tal-Knisja Universali dan ir-rispett li għandu jkun hemm iejn in-natura. Hawn il-kunċett tal-kambjament tal-mentalità. Hawn hawn bżonn li tbiddel il- inentalità. Ma nistgħux nippresupponu li t-tibdil isir hekk malżjr. Hemm bżonn taż-żmien. Brecht, drammaturgu aniti-nazista jgħid li l- kambjament jew minn ġewwa jew mill-ebda parti. Allura hemm bżonn li tbiddel il-mentalità billi tagħti l-motivazzjonijiet. Wieħed ma jistax, kif jagħmlu ċerti ekoloġisti, forsi jkissru l-aribjent meta jagħmlu atti ta' dissent, jew xi Taljani li tefgħu l-linka fil-ħalib għaliex hemm bżonn ii , jinqatlu tant annimali minħabba l-kwistjoni taċ- Dawn in'humiex il-metodi biex wieħed ibiddel il-mentalità tan-nies u n-nies jien qed naraha tibdel bil-inod il-mentalità u l-mentalità titbiddel anki per eżempju, meta wieħed, anki jekk m'hux veġetarjan, jibda jsir aktar konxju li l-użu eċċessiv tal-laħam, ineħħi —er er lit-tielet dinja dawk il- , possibbiltajiet ta' ħajja li : Il-perit li ħadem ġejja mill-oġġetti ta' ikel. il-biċċerija ma fettina, laħam tal-vitella biex ikollhom aktar flus u . si bil-lejl, aktar possibbiltà ta' bejgħ. Imbagħad ġiet ikkreata dik is-sitwazzjoni li l-Ministru Donacatten wera biċ-ċar, iżda li ħadd ma emmnu, iżda li hi reali anki Hum. Jiġifieri hemm veterinarji f it li jissellfu annimal wieħed jammaġina minn ħamsin li ġew - $ l assenjati biex jivverifikaw l annimali u jkun l-uniku tajjeb, waqt 29 li l-oħrajn huma kollha jinqatlu mimlija minn psikofarmaċi jew kimiċi. m—i i Jien kont għedt lill-kap A veterinarju tar-Riatino, reġjun viċin Ruma, li kont qed nara dawn it-tfajliet b'sidirhom minfuħ; iżda ma stajtx nifhem għalfejn. Iżda wara fhimt; kienu jieklu l-laħarn tal-vitella. Ommhom ittihom il- vitella, u l-vitella hi mimlija minn dawn il-kimiċi. Għalħekk hemm ħsara li tgħaddi mill-annimali u tasal anki għall-bniedem. Iżda l-arinimal jista' jgħin lill-bniedem. Kien hemm il-premju Nobel Amerikan, li kien qal li jekk wieħed imelles kelb, ibaxxi l- -pressjoni. jien stess per eżempju, meta fil- parroċċa jkolli xi tfajla li tintefa' fis-sodda, għaliex ikollha delużjoni ta' ' mħabba jew jaslu għall- anoressja, ma jiklux aktar, ina jkollhomx aktar interess, jew għax jitilfu konkors jew ifallu f'eżami, jien neħdilhom qattus f'xi kaxxa u ngħid: : għal paġna 10 maħ ' kollu li jgħix ħu mifhum f'din l-unità; fil- Kristu l-Iben ta' Alla, Il-ħut imbagħad, li hu kienu diġà ddekretaw li Kristu kellu jmut. L-uniku post fejn Kristu seta' jmur, u jkun fiż-żgur kien il-kwartier ta l-Esseni, Il-biċċa x-xogħol twieldet hekk, jiġifieri l-Bliss, fl-1800 sabu bieb, dawn il-fdalijiet imkissra. M: Iżda dan il-fatt li Kristu ċċelebra l-aħħar ċena fil-kwartier ta' l-Esseni m'hux miktub fil-Bibbja, T: Fil-Bibbja hemm miktub, li Ġesi bagħat żewġ dixxipli tiegħu f'Ġerusalemm biex jippreparaw għall- festa tal-Għid, u qalilhom biex isegwu raġel li kien qed iġorr ġarra bl-ilma fuq H rasu, lssa kienu n-nisa li kienu jġorru l- a ġarar bl-ilma, Għalhekk fil-każ ta' l-irġiel, -kienu l-Asseni li kienu jġorru l-ġarar, , għax kienu ċelebi. ' kunsiderazzjoni waħda… Minn din joħorġu ħafna affarijiet oħra. Kont qed ngħid l-ewwel, li l-Bliss sab dawn il- fdalijiet. Allura mort naqra Giuseppe Flavio, u l-patri Benedittin Picsner, ma' arkeologi Lhud u sibt aktar tagħrif. Mal- ġenb kien hemm vaski kbar għall- ' purifikazzjoni bħal dawk użati f'Kumra s minn paġna I jien irrid nitlaq, żomm dan il-qattus għal xi jiem. Huma għall-bidu jgħiduli le, iżda mbagħad jeħduh u meta jien nirritorna ma jagħtuhulix lura, għaliex ikunu fiequ, għaliex jibda jkollhom interess. — almenu. Kien qalli psikanalista, inti jirnexxilek tasal fejn ma inexxilix nidħol, jiġifieri dan il- ftehim komiku li hemm bejna u n-natura. Aħna mbagħad, illum aħna mdawrin minn oġġetti, anki li jistgħu jkunu veri, iżda l-aktar li jagħtina entużjasmu huwa l-entużjasmu tan-natura. Issa qed immorru fil-moda anki l-iswafch, l-arloġġi, iżda dak li jagħtina entużjasma, u jiftħilna qalbna, hu dak tal-kontemplazzjoni tan-natura. Jiena għamilt erba' puntati fuq is-simboloġija tas- siġar fuq it-TV u rċevejt ħafna ittri ta' tifħir, għax anki siġra hija simbolu enormi, u mbagħad hija. simbolu tal-ħajja tagħna. Meta Jung jgħid li aħna bħal palma li aktar ma tinfirex fid-deżert biz-zokk tagħħa, hija aktar hija nnifisha: hekk ukoll aħna. Aktar ma ninferrxu għall-oħrajn, aktar nirrealizzaw lilna nfusna, Għalhekk, il-kunċett kożmiku ta' dak mill-Esseni. L-Esseni rritornaw minn Kumra għaliex fis-sena 31, kien hemm terremot kbir. imbagħad irritornaw f'Ġerusalemm, Huma telqu minn hemm għaliex ma kinux jaqblu ma' 'sagrifiċċji ta' l-annimali. Kienu rritornaw, anki għaliex Erodi, li ma kienx jaħmel lill-Fariżej, lis- Saduċej u l-oħra, ta lilhom l-inkarigu li jerġgħu jibnu t-tempju ta' Ġerusalemm. Giuseppe Flavio jitkellem dwar 1,000 qassis. Il-qassisin kienu dawn l-Esseni, dawn il-patrijiet, li setgħu jerġgħu jibnu t- tempju. Għalihom, ngħiduha kif inhi, dan kien ukoll ta' gwadann materjali, għaliex setgħu jirranġaw tajjeb il-kwartier perċezzjoni li dak li jemmeti għandu l-għeruq tiegħu f'Alla. Meta San Franġisk jikteb lill-Imperatur, per eżempju, dwar il-festa tal-Milied jgħidlu li hemm bżonn li jintefa' fit-toroq milju u għalf ieħor tal- għasafar, biex anki huma jiffesteġġjaw il-Milied. Jew li l-bdiewa, jitfgħu aktar għalf fl-istalel tagħhom; Huwa kien qed jagħraf din il-viċinanza, kif ukoll li hemm bżonn li aħna nkunu nafu noħolqu'anki ma' dawn l-aħwa minuri, bħalma kien jgħidilhom huwa. Imbagħad huwa kanta fil- kantiku tal-kantiċi, fejn jgħid li 'nuljo u0mo 6 ne ' te dinio di timintoare,' l-ebda bniedem ma hu denju ta' l-imħabba tiegħek, iżda mbagħad jgħid li l-ħlejjaq kollha jkantaw il-glorja ta' Alla. Huma, huma denji li jagħmluh dan. Għax jekk aħna m'aħniex se nirritornaw lejn dawn il-kunċetti, kemm dawk li nemmnu, u dawk li mma nemmnux, Imbagħad, kienet ġietni l-idea li inmur din l-unjoni ma' dak kollu li ħu ħajja, li hija vitali u nara nl-nimie, In-nimie hija bħal għad-dinja, aħna se nispiċċaw nixfin qoxqox minn bibljoteka, Jf fiha d-dutturi Latini ti ġewwa. Il-ħajja tagħna ina jibqgħalhiex aktar sens. dawk Griegi sar-raba' seklu, u sibt H Żgur li l-gżira ta' Malta għandha anki importanza fir-rigward tal-ħut. Mhux ta' b'xejn li l-ħut huwa s- simbolu ta' Kristu. Ġesi l-Asseni kienu jagħtu dawn is-swali, iżda bil-patt li fihom isir l-Għid fjorit, jiġifieri ma jittikilx il-ħaruf, Għalhekk, Ġesu għamel l-Għid fjorit f'Ġerusalemm. M: Il-patristika. Iżda hawn wieħed irid jiddistingwi, jiġifieri ħaġa hu l- veġetarjaniżimu u oħra hu l- veġetaljaniżmu. Il-veġetarjaniżmu interessanti fih innifsu, għaliex jien għamilt studju fuq il-Kristu veġetarjan, għaliex Kristu kien veġetarjan. Infatti; kif jien stajt anki nivverifika, issa hemm anki ktieb xjentifiku fuq l-argument, Huwa meta ċċelebra l-aħħar ċena, ma kielx il-ħaruf jiekol butir, u l-bajd u l-prodotti kollha tal-Għid. Huwa ma setax jieklu, għaliex l-aħliar li ġejjin mil-laħam, kif ukoll il-laħam u ċerta ġiet magħmula fil-kwartier ta' l-Esseni, Il-Għid l-ħut. Min-naħa l-oħra, il-veġetaljani ried jiġi ċelebrat f'Ġerusalemm. Il-kapijiet tal-Lhud ma jiklux laħam, iżda jieklu l-ħut. ir-rivista tiegħek għal tmieri il-ġimgħa il-mument, 4 ta' Marzu, 2001 i Kristu kien i veġetarjan Imbagħad hemm dawk li ma jiklux hut. Hemm ib- fruttjani, li jieklu frott biss. Hum dawn fl-Italja jgħidulhom negat, Iżda f'dawk iż-żminijiet, il- itagoriċi kienu jieklu l-ħut, forsi r-raġuni ma initx ħafna plawsibbli, iżda huma kienu jgħidu, għaliex il-ħut ina kellux bżonn ta' salvezza, huwa ma telax fl-arka ta' Noċ. Dan huwa ċar biżżejjed. - Huwa kien diġà fl-ilma. Imbagħad inżidu wkoll l- idea, li huma mia kinux jafu lill-bniedem hu sebgħin fil-mija magħmul mill-ilma. Aħna diġà ninsabu f'atmosfera akwarika, Għalhekk għandna parentela daqshekk stretta mal-ħut, li nistgħu anki nikluh. Hekk, Ġest kien jiekol il-ħut, anki — nej. (Ara kapitlu 21 tal-Vanġelu ta' Ġwanni). il-Knisja kienet ukoll veġetarjana. Sas-sena 315, meta kien hemm il-Konċilju ta' Arcira, Ankara, li waqqa' l-qassisin u d-djakni kollha veġetarjani. Ovvjament, is-sinjuri ħadu f'idejhom xi ftit il- poter, Infatti, fis-sena 12, meta Pinju ż-żgħir jikteb lil Trajan, l-Imperatur Ruman, jgħidlu, li twieldet setta ġdida, li tkanta filgħodu, ma tlugħ ix-xemx, b'ċertu livell, jgħid hu, waqt li ma jagħtix isimhom, bħallikieku kienet xi alla. Imbagħad iżid, huma jitrejqu b'ikel sempliċi. Jiġifieri, dawn kienu qed jitfgħu fi kriżi, is-sidien latifondisti Rumani (jew il-proprjetarji ta' l-artijiet Rumani). L-istudji jridu jibqgħu mexjin. Dawn huma biss l-ewwel indikazzjonijiet fir-rigward ta' Imbagħad ir-rispett li Kristu kellu lejn l- annimali joħroġ anki mill-fatt li Huwa kien qal li għamiltu dar it- tempju, li għandu jservi ta' dar ta' Alla, għar ta' ħallelin u mhux briganti hawn qed jirreferi għat- traduzzjonijiet Taljani tal-Bibbja) kif jgħid it- test li naqraw aħna issa, iżda t-test Ebrajk juża perescn, jiġifieri ta' assassini, Għaliex il-preti tat-tempju kienu jkunu . kollha mtabbgħa bid- demm, minħabba li kienu jagħmlu kontinwament sagrifiċċji ta' annimali. Hu probabbilment, meta Huwa jgħid fil- Beatitudni, beati Intom li intom miżerikordjożi, jalludi għall-Esseni, għaliex dawn kienu jgħidulhom miżerikordjużi, minħabba li ma kinux joqtlu annimali. , Imbagħad hemm dan il-fatt, li aħna, ħafna drabi, naqsmu l-Bibbja fl-antik u fil-ġdid testment, Imbagħad nerġgħu naqsmu l-Antik Testment, fil-Pentatewku, u l-ħames kotba tal- Profeti, u f'taqsimiet oħra. Din id-diviżjoni hija vera, għax hemm distinzjonijiet fundamentali fejn għandu x'jaqsam ma' l-annimali, Għaliex il- Bibbja, fil-bidu tindirizza lill-bniedem bħala persuna li ma għandux jiekol laħam. iżda mbagħad, wara Noċ hemm il- tagħhom. Iżda, Giuseppe Flavio jgħid li . $ — permess biex il-bniedem jiekol il-laħam. Iżda San Ġlormu, fil-ktieb Contra lominianum jgħid li kienet il- mentenpolazzjoni tat-tielet seklu, fi . ms. l qassisin żmien meta l-ispiritwalità kienet fi profil baxx ħafna, li kien hawn dan il-fatt ta' l- tat-tempju ikel tal-laħam, Iżda madankollu, huma l- Profeti li jgħidu b'mod'espliċitu li ma għandux ikun hemm sagrifċċju ta' l- . wi kollha jitkellmu dwar Ġest veġetarjan.: kienu jkunu annimali. Infatti, Ġeremija, huwa jistna' € Lilu, din ir-riħa ta' ħruq ma togħġbux. U mtebbgħin anki aħna, waqt waħda mill-quddisiet, mingħand Alla, fejn jgħidlu biex. joqgħod fil-bieb tat-tempju u ma jħallix jidħlu dawk li jġorru annirnali, għaliex naqraw per eżempju, test mill-ktieb tal- jipprojbixxi li wieħed jixrob ħalib, : bid-demm Profeta Hosea, fejn hu mitqal, li Jien ma naċċettax is-sagrifiċċji tagħkom, iżda rrid is-sagrifiċċju tal-qalb; tar-ruħ. TMIEM L-EWWEL PARTI RELIGJUZA MA' L-ANNIMAL IT-TIENI PARTI TA' DJALOGU ESKLUSIV F'din it-tieni taqsima ta' intervista ma' SIMON MERCIECA, Mons. Mario Canciani jkompli jelabora dwar il- jeddijiet storiko-kulturali ta' l-annimali u jelabora anki dwar il-kwistjoni taħraq M: Xtaqtek tgħid x'tip ta' kotba ħdimt fuqhom' Ni T: Jien L interdixxiplinarjetà jew medjazzjoni kulturali. . Jiġifieri, ippruvajt inressaq ix-xogħlijiet il-kbar kemm dawk tax-xjenza teoloġika, mhux eżattament għall-poplu, iżda nsomma, għall- għamilt ftit xogħol ta' professjonisti, mod, li huma jistgħu aktar jifhmu dawk L-affarijiet li huma jemmnu fihom. Imbagħad ktibt Żewġ kotba oħra huma dwar il-battisteru tal- Knisja Judeo Kristjana fil-Medju-Orjent, bil- Ġordan li jifred id-deżert mill-art imwiegħda. Imbagħad ktibt kotba oħra fuq l-imħabba, it- trinità ta' l-imħabba, fejn hemm anki studju fuq il-karattri, għaliex ħafna drabi, iż-żewġ maħbubin jattribwixxu għar-raġuni ta' krudeltà, meta tkun biss il-frott tal-karattru tagħhom, li' jkun meħtieġ bżonn wieħed ikun jaf jaċċettah. Imbagħad hemm kotba ta' appostolat, u fl- aħħar. hemm il-ktieb. Vita da Prete, edizzjoni , Mondatori, fejn fih anki nitkellem dwar din l- imħabba tiegħi lejn l-annimali. M: Dan il-ktieb fi kliem ieħor hu biografiku2 T: Iva, dan il-ktieb hu biografiku. Il-ktieb ta' qablu kien Avrġ un'altra vita, li għalih Alberto Moravià' għamilli d-daħla ta' preżentazzjoni. ' Ħaġa ta' unur insomma dari il-btt ta' Moravia. F'dan il-ktieb, jien nitkellem dwar l-immortalità ta' l-annimali, anki dwar l-ispirtu ta' l-annimali. F'dan jien fita jienx waħdi. Liblitz kellu l-istess ħsibijiet. Rosmini wkoll, u tant oħrajn. San Bernardo jgħid li ġrba' huma l-ispirti; l-ispirtu 7 ta' Alla, l-ispirtu tà' l-anġli, l-ispirtu tal-bniedem, u l-ispirtu ta' l-annimali, iżda mbagħad kważi jikkontradixxi lilu nnifsu, billi jgħid li dak ta' l- annimali jispiċċa meta jispiċċa l-ġisem. Iżda aħna nġibu bħala argument ta' l-immortalità tàr-ruħ, li hi spirtu, u l-ispirtu ma jistax jispiċċa, u fa jistax ikun validu għall-bniedem, u le għall-annimali. : Ovvjament aħna ma ngħidux kif jista' jkun dan, iżda fil-ktieb tal-Profeta Eżekjel, hemm. miktub li jien għalikom annimali, li tant batejtu ' minħabba l-bniedem, se jipprepara fl-aħħar taż- żminijiet ikla kbira u tkun imxebbgħa B'kull tip ta' ġid. Għalhekk, hemm dan il-presentiment, li fis- smewwiet il-ġodda, u fl-artijiet il-ġodda, xi ħaġa se tibqa'. ' Lili jċempluli mill-Italja kollha, bħal meta darba ċempilli ġurnalista minn Bologna, li kien qedrjolfoq bil-biki, lirjien. ma stajtx.nifhem ħaliex, u fl-aħħar huwa qalli, li kien mietlu 1- elb tiegħu. Talabni kliem ta' konsolazzjoni. —.. Iva, għaliex anki dawri l-annimali jgħixu għal ftit żmien; u aħnġ'tridu nippreparaw ruħna anki għal dan il-fatt. Iżda fis-smewwiet il-ġodda u fl- il-ġerarkija aħna nsibuha tal-kaċċa artijiet il-ġodda, aħna ma nistgħux ma nerġgħux insibu dak kollu li aħna tant ħabbejna .msomma, Fil-passat jien kelli annimali li mituli. Kelli kelb, li kont inħobbu ħafna, Willv, Cocker Spaniel, li meta kont indoqq vergni fis-sajf, bil- bieb prinċipali tal-knisja miftuħ, huwa kien jidħol, jimxi l-korsija kollha, u jpoġġi maġenb it-tastiera ta' l-orgni, tant li jien kont ngħid, li jekk xi ħadd issa jarana, jgħid x'mużika ta' kelb hi dinl Imbagħad għandi ħamest iqtates li huma kollha differenti. Tawni l-iċea l-annimali ma humiex ġabra flimkien ta' molekule, iżda huma personalità għaliex anki joħolmu. Darba, għamilt omelija proprju fuq dan il-fatt, li jien kont qiegħed nikteb bil-lejl — voldieri kont qed naħdem —u maġenbi kien hemm Astro, wieħed mill-ħamest iqtates, li kien rieqed, jonħor, u żaqqu kienet tielgħa u nieżla, u barra, rajt id-dawl fuq it- Tevere, dawl isfar u t-Tevere kienet qed : tiċċaqlaq, imbagħad l-istilel, li kienu jpetptu fis- sema, u allura kelli dak li Gandhi kien isejjaħlu d-Darxam, dak il-mument maġiku, u hawn jien ħassejtni parti mill-univers, li kien kollu jħabbat. Dan jien għedt lin-nies, li meta aħna nsibu ruħna fid-diffikultà, aħna rridu noħorġu minnha biex insibu dak li hu l-aktar fundamentali, essenzjali, fuq din il-blata li trid issalvana, kif tgħid il-Bibbja, li hi r-realtà kollha. M: Din l-inizjattiva li tħalli jidħlu l-annimali fil-knisja għamiltha biex jiġu aktar nies għall-quddies7 T: Le, għaliex ġa kelli ħafna. M: L-idea li teżisti fost xi qassisin hi li l- annimal ma għandux ruħ, allura iġġustifikaw. il-fatt li l-annimal jista' anki inqatel, u mhux biss, anki b'metodi krudili, minfejn ġiet, u x'inhi l-opinjoni tiegħek dwarha, ta , a T: Jien naħseb li l-oriġini tinsab fil-bogħod ħafna, u t- raġunijiet huma mbiegħda, u nsibuhom f'Aristotile, li San Franġisk annimal u dan jiġi interpretat bħallikieku l- bniedem hu padrun tan-natura u jista' jagħmel dak kollu li jrid. : M: Iżda madankollu dan il-fatt ta' moħqrija joħroġ ukoll xi ftit mill-Bibbja. T: Iva, iva, Appuntu fid-diħja tal-marmi, dan wieħed irid jifhmu. Ġustament il-Konċilju Vatikan. Il jgħid li aħna rridu nirrispettaw l- annimali bħallikieku issa stess Ħarġu minn idejn Alla, mill-istess tajn. Huwa ċar, li l-ħaġa hija simbolika, li l-essenza li biha sar il-bniedem, sar ukoll l-annimal. Imbagħad kellna l-filosofija Kartesiana. Karteżjo jgħid li l-annimali ma jsofrux, huma awtomata, u neħħielhom ir-ruħ. Aristotile tkellem dwar it-tlett irwieħ, veġetali għall-pjanti, sensittiva l-annimali u razzjonali għall-bniedem, l Karteżjo neħħa r-ruħ sensittiva lill-annimali. Hu jgħid li huma ma jsforux. Anki, ċerti filosfi Franċiżi segwew din l-idea Karteżjana, Din l-idea baqgħet prattikament sa żmienna. Imbagħad, kien hemm inveċi l-filosofija ta' l-idola tripus, idola sperus, Bacone, Ingliż, neħħa r-ruħ lill- pjanti, għax sostna li ma għandhomx bżonnha, mingħajr ma ħaseb li r-ruħ hija prinċipju vitali. Għalhekk, dak kollu li llum Wieħed. jaħseb, wieħed jaħseb minn din id-derivazzjoni ta' din il-kultura hekk rimuzzjonistika. M: Iżda anki l-kultura Biblika…… T: iva, iżda l-kultura Biblika, meta titkellem, hija prinċipju ta' gwida, u wieħed irid ukoll jifhem u jkollu eżattament it-tradizzjoni vera ta' soriġinal, u hawn jifhem li l-affarijiet huma ħafna drabi differenti minn kif inkunu tgħallimmniehom. L-Italja għamlet referendum kontra l-kaċċa. Għaliex dan ir-referendum mar ħażin' Kif tara din id-disfatta għall-annimali b Jien iġġelidt ħafna fuq it- televiżjoni, fuq ir-radju, u anki Għedt per eżempju, li San ħamel il-ġerarkiji ta' l-esseri. s $-Żaj4 Franġisk kieku kien imur Skien hemm. il-bniedem, li kien jivvota jivvota, Iżda min-naħa l-oħra, mbagħad jien il-bniedem . 4 il-qassisin u s-sorijiet ma rieg.-Taħtu, kien hemm 1 vvutawx, bnedmin oħra, li kienu inqas ZSUT imma man huwa grupp konsisteni nedmin mir-raġe rieġ, afna. Dan iżda għaliex barbari nsomma, il-barbari. l-kleru ma segwew id-direttivi tad- Imbagħad kien hemm l- annimali; il-pjanti u l-esseri l- oħra kollha. imqabbla. għall-kliem tal- Bibbja, li jiġu interpretati ħażin. Il-Bibbja tgħid li l- bniedem: irid -jieħu,ħsieb l- ħariġx biex-- jagħti l-vot. Demokrazija Kristjana, għaliex il-kap taċ-Circolo tal-Kaċċa ġkien Demokristjan. Hemm l- interessi.li jkunu taħt u ma jidhrux f'għajnejn in-nies;- jħal fil-każ ta' Spanja, fejn jien fl-istampa, kemmi qabel kif ir-rivista tiegħek għal tmiem il-ġimgħa il-mument, 11 ta' Marzu, 2001 fiha ħafna interessi polit interċessjoni għall-annimal T: Le, iżdà biex jitolbu benedizzjoni partikulari għall-annimal, Jien għandi ħafna ittri, xi wħud anki jissorprendu. Għandi wieħed li kiteb u qalli, li jien ateu, iżda minn meta rajt li inti tinteressa ruħek daqshekk fl-annimali, bdejt nemmen f'Alla, li hu jeżisti. Dan hu każ interessanti. Ħafna nies reġgħet resqet lejn il-Knisja, proprju għaliex mbagħad eminn paġna $ mort u kelli s-sodisfazzjon li-nara r-reġina Maria Sofia, li ġiet tassisti għal-lezzjonijiet tiegħi, li jien tajt fl-Univeristà. Kelli battibekk fuq il-kwistjoni tal-korrida. F'punt minnhom, ħarġet fil-beraħ il-verità; li dak id-deputat Demokristjan, li kien deputat Ewropew, li kien kontra l-pożizzjoni tiegħi fuq il-kortida, kellu azjenda kbira tal-barrin użati għall-festa, u. għalhekk, l-argumenti kollha tiegħu kellhom skop finali wieħed. Hemm wisq interessi li jorbtu din l-affari tal-kaċċa. - raw il-Knisja tinfetaħ għal kulħadd. M: Inti taħseb li hi biss kwistjoni ta' interessi. Hemmx ukoll per eżempju, kulturi differenti fin-nord ta' l-Italja, għal dawk tan-nofsinhar' , T: Dażgur li iva li hemm anki dan il-fatt, Iżda mbagħad, tarà għall-kwistjonijiet partikulari, l- ewwel ħaġa importanti, hija t-tibdil tal- mentalità. Lanqas. il-martell pnuomatiku' ma jirnexxilu jneħħi dawn l-istrati,kollha, li issa ġew akkumulati. ' ; . f Iżda jien għandi fiduċja fiż-żghaża ħ, huma ż-żgħażagħ li-jaraw id-dinja b'għajnejn' differenti: Min. siefer jaf tajjeb jien. x'jiena ngħid, meta: jdra' dawk il-kampanji, jisma' l- għama tal-għasafar, ħaġa li f'pajjiżna (f'dan il- aż l-Italjaj:ma hawnx aktar. il-kaċċaturi joqtlu lil xulxin; għaliex jaraw:zokk li jiċċaqlaq; għaliex jaħgbu li hu'annimal, u jkun kollega. Wasalna anki għal dan l-istat. ' għaliex i ġenġ ik- : M: X'inħuma l-inizjattivi tiegħek għall-' futur2 Ka : T: Inizjattivi oħra ma' dak li għamilt huma li ngħaqqad dawk il-persuni kollha li permezz ta': f għaqdiet jiġġieldu favur l-annimali. Din hija opta diffiċli, li jien qiegħed nagħmel: Madwar għoxrin assoċjazzjoni, ġa ġew. għandi, nitkellmu flimkien għal azzjoni komuni, ' Għaliex: anki mhux kollha jsetvu' l-anriitriali, iżda jisservew bihom, jisfruttawhom, jew biex ikoll ome fond. ta: qligħ. Infatti hemm anki denunzji ta' riies li ħadu biss flus i mbagħad ma għamu Xejn favur l-annimali. Allura din bi'biċċa art ininata, iżda għaliha il- L-ispirtu. għaqda s-saħħa. Għalhekk, wietied jista' jkollu.. ta' l-: ' aktar jekk inkunu kollha magħquda, iżda ' annimal nirrepeti, kollox bil-qies, b'ekwilibriju u b'mod janġas gradwali. Ma tistax tieħu kollox f'daqqa, u ma jista' tistax timponi fuq l-oħrijn b'mod drastiku l- ma jis a ideat, tagħna. L-oħrajn iridu jifhmu, kollox bil- jispiċċa mod, tl-ħifma jifhriui, U jaslu biex jifhmu li l- fix-xejn kampanja tagħna favur il-ħajja, u għalhekk ma jistgħux ikunu sfruttati kif diżgrazzjatament qed jiġri s'issa, ' ; $ M:,Int veġetàrjani 7. MAN T:1va, għal dawn l-aħħar ħmistax-il sena jien Vveġetarjan. — ; . ) M: Jiġifieri ina tikolx laħami, bajd… T: Le jien nixrob ħalib, niekol bajd, iżda ma nikolx laħam u ħut. Anki, minħabba x-xogħol intellettwali tiegħi li jiċn nagħmel, għandi bżonnhom. Il-veġetali biss lili jistgħu igħinuni. Imbagħad, ippruvajt, iżda. ġibt li-marstajtx nibqa' sejjer. ; Għalhekk, xi. bajda, il-ħalib filgħodu kelli argument huwa neċessarju, : AM . quddi m ir-Reġina ta Spanja dwar . l L LK) il-moħqrija fil-Korrida M: Meta bdejt b'din l-inizjattiva tiegħek fil-knisja — il-quddies bl- annimali fil-festa ta' San Franġisk, in- nies żdiedet għall-quddies7 : T: Iva, in-nies żdiedet, iżda żdiedet anki f'ċirkustanzi oħra, li ma għandhomx x'jaqsmu tna' dik tal-quddiesa normali, li wkoll kif ġa għedt qabel kieku dejjem mimlija; aktar minn elf persuna. Dawn in-nies li jiġu eżatt wara l-festi tal- Milied jew anki fil-festa ta' San Franġisk huma ħafna, u huma prattikament minn kull tip ta' skala soċjali. Għaliex, fl-istrati soċjali kollha, hemm persuni ti jħobbu l- annimali. Din hija ħaġa sabiħa ħafna. M:,U n-nies li jitolbu xi miraklu jew Il-kwistjoni tal-jeddijiet ta' l-annimali. — Dun Mario Canciani jaraw, li jien ma niftaħx biss għall-annimali, iżda wkoll għall-morda bl-Aids, ix-xjuħ, l-anzjani, il- foqra. Int stess kont xhud ta' żewġ każi li jien okkupajt ruħi biex ngħin lin-nies. Għaliex dan bħal fil-każ tal-għarus meta jibda jħobb; tna jħobbx biss lill-maħbuba, iżda lid-dinja kollha, Hekk min iħobb l-annimali, iħobb lil kulħadd. Għalhekk, l- obbjezzjoni li jagħmlu xi wħud meta jgħidu għax ma taħsibx fit-tfal tat-tielet dinja, aħseb pjuttost fihom, hija obbjezzjoni falza, għaliex. min iħobb verament l-annimali, jaħseb :anki fit-tfal tat-tielet dinja. , th M: Qatt ġejt Malta7 T: Le, iżda dejjem baqgħet f'moħħi n-nostalk niżurha din is-5 ejħa gżira. Illum jew għada din il- ħolma għad isseħ M: Inti tgħallem l-Università7 T: Mela, kont ngħallem qabel. M: F'liema materja2 T: Teoloġija pastorali. M: Anki l-Papa għamel referenzi rigward l- T: Hekk hu: tnejn huma r-referenzi l-kbar li għamel il-Papa, minbarra għal frażijiet oħra li huwa għamel. Waħda hija l-enċiklika Sollecitudine rei Socialis, fejn jistieden lit-teċlogi biex jistudjaw tip ġdid ta' rapport bniċdem-annimal. Ħarġu tliet numri uniċi ta' rivisti importànti teoloġiċi, kollha dedikati appuntu għal din il-kwistjoni ta' l- annimali. Imba Ħad hemm il-frażi l-oħfa li huwa qal waqt wiefied mid-diskorsi tiegħu ta' kull nhar ta' Ħamis, li mhux biss il-bniedem, iżda anki l- annimal għandu n-nifs Divin. Hekk, ovvjament dan ma hux ugwali għar-ruħ, iżda jiftaħ diskors għal studju li jien ipproduċejt. - . L-ewwel parii-ta' din l-intervista dehret -ediżzjoni ta' FOKUS ta' l-4 ta'