aħbarijiet X'għandna mid-dinja2 X'se Naraw2 attività il-balluta Injam u Njam Sibtha fix-Xibkal Daħħal membru ħotspots: ETOSHA Pitazzi ġodda Kultant noqgħod noħlom kif tista' tkun Malta jekk il-Maltin tal-futur isiru veru jhobbu l-ambjent… Min jaf, forsi fil-futur biċċa kbira minn Malta u biċċa kbira minn Ghawdex isiru park nazzjonali fejn in-natura, il-berah u l-veduti jkunu mħarsin għal dejjem. Forsi xi darba f'Malta ma jibqax kaċċaturi u nassaba, u l-ghasafar kollha li jiġu Malta jkomplu l-vjaġġ tagħhom bla ma joqtolhom jew jaqbadhom ħadd. Forsi xi darba l-ispanjulett, il-bies, il-barbaġann, iċ-ċawla, it-tellerita, il-ġojjin, l-isponsun, il-huttafa, il-gamiema, il-kokka tax-xagħri, id-daqquqa kaħla, ir-rundun u s-summiena (jerġgħu) jibdew ibejtu regolari fil-kampanja Maltija. U forsi xi bies tar-reġina ma' l-irdum… Forsi fil-futur ikollna trasport publiku tant tajjeb li kulħadd jibda juża lilu u jħalli l-karozza d-dar. Forsi fil-futur il-Maltin jitgħallmu li karozza żgħira u ekonomika taqdik u twasslek daqs karozza kbira li tlegleg il-petrol. Forsi xi darba l-bini kollu ta' Malta jkollu solar panels fuq il-bejt halli ħafna elettriku jibda ġej mix- xemx u mhux mill-pawer stejxin. Forsi xi darba jispiċċaw il-karozzini. Forsi għad jispiċċaw l-ispettakli bid-dniefel. Forsi fil-futur l-iskejjel kollha ta' Malta jkunu jużaw karta riċiklata. U forsi l-gvern jieħu din l-idea u jġieghel lid-dipartimenti kollha jagħmlu l-istess. Forsi xi darba jitneħħew il-bilbords kollha li qed ikerthu t-toroq u l-veduti tal-kampanja. U maghhom forsi jitilqu l-ħafna tabelli b'messaġġi stupidi, arbli żejda tad-dawl u imbarazz ieħor bla bżonn. Forsi flokhom xi darba jitħawlu ringieli ta' siġar: żnuber, ballut, luq, żebbuġ, ħarrub… Forsi xi darba l-Maltin jerġgħu jitgħallmu jibnu bis-sens u għall-bżonn, u mhux għad-dehra biss, u forsi xi darba jwaqqgħu l-mostri li qed jinbnew daż-żmien. insomma għalissa daqshekk ħolm u forsijieti Nixtiqilkom il-Milied u s- 1Sena l- -Tajba, Iż-żnuber (aleppo pine Pinus halepensis) hija probabbli siġra indiġena, jiġifieri kienet tikber Malta minn qabel ma ġie l-bniedem. Jekk xi darba kien hawn foresti shah tagħha, dawn inqatgħu kollha maż- żmien. Imma f'dawn l-ahhar 50 sena tħawlu eluf oħra u Ilum ghandna msaġar sħaħ ta' żnuber, bħall- Miżieb ħdejn ix-Xemxija. Iż-żnuber jghidulha wkoll siġra tal-prinjol. lilkom u lill-familji tagħkom. Victor Falzon L-Editur Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat basta mhux għal skop kummerċjali, u basta jissemma' isem il-magażin u tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-material fejn ġie kkupjat. Publikazzjoni: BirdLife Malta, Diċembru 2006 : Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Ritratt ta' quddiem: Żnuber, ritratt ta' Desirċe Falzon Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-18. Norganizzaw ħarġiet fil- kampanja, żjarat f'riservi naturali, u nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa kull Klabb Ħutta xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt xi attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm3 fis-sena. GĦID ĦA JERĠGĦUPI. $ Il-Ħuttafa 77: Novembru - Diċembru 2006 T Għaxar punti għax-Xagħra Il-kors tal-golf li kienu qed jgħidu li se ssir fil-beraħ tax- Xagħra l-Ħamra mid-dehra mhux se ssir. Għall-erwieħl Ix-Xagħra l-Ħamra mhux korsa tal-golf ghandna bżonn, imm dawn l-affarijiet: e Jitilqu d-duri tal-kaċċa li l-post infestat bihom. e Jitneħħew l-imnasab u l-flora titħalla terġa' tikber forsi Smajna li par bionġuni żgħar (little ssewwi l-ħsara.u t-tqaċċit bl-addoċċ tan-nassaba. grebe) fir-riserva Is-Simar reġghu qed e Jitneħħew is-siġar u l-arbuxxelli aljeni' (bħall-akaċja). iġorru ħaxix u materjal. Dan is-soltu jfisser e Tingħata tindifa papali mill-muntanji ta' skartli hemm. li qed jaħsbu biex jibnu l-bejta. e Jiġu mmarkati mogħdijiet għall-passiġġati. . Nawgurawlhom li jerġgħu jagħtuna xi tliet e Jinqata' l-aċċess għall-karozzi f'ħafna mill-area - flieles bħalma tawna dis-sena. Kif jgħidu bħalissa kulħadd isuq u jgħaffeġ u jipparkja fejn irid. bl-Ingliż: fingers crossedi Isir studju tal-flora u tal-fawna tal-post. e Jitwaqqfu xi tabelli li jispjegaw il-varjetà naturali u u. tagħrif ieħor interessanti, eż. habitati, ġeoloġija. DisastAIR GOZO e Jitqieghdu gwardjani għassa għal kontra l-vandaliżmu. L-inkwiet għall-ambjent ma jaqta' e Il-postjiġi protett u dikjarat park nazzjonali flimkien ma xejn. Kulħadd donnu irid jisraq felli l-area kollha tal-madwar, bl-irdum u bil-bahar b'kollox. Ja gonnu jiiG jisraq mill-kampanja. Erġajna qed nisimgħu HEKK jixirqilha x-Xagħra l-Ħamral bir-ranwej f'Għawdex. Iridu jbellgħu- hielna li Għawdex għandu bżonn l- ajruplani. Imma raġuni waħda sura s'issa għadhom ma tawx. Għawdex la għandu bżonn ajruplani u wisq inqas għandu bżonn jitlef medda oħra enormi ta' art. ; Dawn ftit mill- i membri li marru l- 3 ħarġa għax- il Xagħra l-Ħamra Bħas-soltu, ħadna gost u gawdejna ftit beraħ, paċi, natura u arja Dawk iż-żewġ fjamingi li ġibna f'Il- Ħuttafa 76 b'xorti tajba telqu b'wiċċ il- ġid. Nhar is-Sibt 7 Ottubru 2006 filgħodu l-gwardjan ta' l-Għadira Charles Gauci rahom itiru mir-riserva u jiġbdu għal fuq il-baħar lejn il-lbiċ. B'kollox kienu damu l-Għadira 10 ijiem. Aħna nittamaw li dawk iż-żewġ tajriet sbieħ ingħaqdu ma' eluf oħrajn minn sħabhom u bħalissa qed jgħaddu x-xitwa f'xi salini kbar fit-Tuneżija. Pjanti jew annimali li ġabhom il-bniedem minn artijiet oħrajn . Le hawnhekk ma tfissirx nies żgħar minn pjaneti oħrali karta. £9. riċiklata Reġa' nstabl Reġa' nstab il-Caatinga Woodpecker. Tant kien ilu ma jidher li kienu ħasbuh sparixxa minn wiċċ id-dinja. Advaldo do Prado, studjuż ta' l-għasafar, kien qiegħed dan l-aħħar fl- inhawi Tocatins, fil-Brażil Ċentrali, meta ra mill-ġdid dan l-għasfur. Dan il- woodpecker kien deher l-aħħar fl-1926. Tmenin sena ilul i: B'xorti ħażina, ħafna mir-reġjun ta' Tocatins qed jintradam taħt biedja ġ;. (trobbija ta' baqar biex isiru ħambergersi) u toroq ġodda. Jekk dan l-iżvilupp ' ma jikkontrollawhx, il-Caatinga Woodpecker Celeus obrieni jista' jisparixxi verament. F'Malta m'għandniex woodpeckers għax m'għandniex foresti. Imma jiġi l-bulebbiet, li huwa kuġin tagħhom. Qed jiżdiedu l-foresti… Nisimghu ħafna kemm qed jonqsu l-foresti fid-dinja. Tafu li fl-Ewropa qed jiġri bil-maqlub7 Fl-Ewropa l-foresti qed jiżdiedul Mela, u dan qed jiġri għax f'ħafna pajjiżi Ewropej fejn jinqatgħu siġar għall-injam, il-liġi ġġeghelhom iħawlu aktar siġar milli jaqtgħu. B'hekk kull sena l-area ta' foresti fl-Ewropa qed tikber b'xi 900Okmx', jiġifieri medda art daqs Ċipru (kważi 30 darba daqs Malta). Kemm hi haġa sabiħa taqra aħbarijiet sbieħ fuq l-ambjenti Mhux soltu nisimgħu aħbarijiet sbieħ mill-Iraq. Imma għandna waħda għalikom. Qed jerġgħu jingħataw il-ħajja l-għadajjar famużi ta' Mesopotamja. Sa 30 sena ilu fl-Iraq kien hemm l-ikbar marshland' tal-Lvant Nofsani. Marshland tkun art mifqugħa bl-ilma fejn jikbru pjanti bħal qasab u simar li jħobbu: dat-tip ta' ambjent. L-ilma jkun mimli ħajja u ħut, u dan jiġbed eluf ta' għasafar. Imma fit-1980ijiet Saddam Hussein mela l-post bid-digi u bil-kanali u nixxef dil-ġenna ta' l-art. L- ilma tax-xmajjar Firat u Tigris ma baqax ġej, l- għadajjar nixfu, miet il-ħut u għosfru l-għasafar. MI , Diżastru ambjentali sħiħ. — Ż K Meta twarrab Saddam fl-2003, in-nies megħjunin minn proġett tal-Ġnus Magħquda, kissru d-digi u reġgħu ħallew l-ilma tax-xmajjar jinfirex fl-artijiet nixfin. Il-proġett irnexxa u Ilum diġà mtlew nofs il-marshlands ta' dari u reġa' qed jitfaċċa t-tajr. Ir-restawr ta' dan l-ambjent qed jithallas l-iktar mill-Ġappun u mill-Italja. Aħna ; nifirhu lin-nies ta' l-Iraq u lill-pajjiżi li qed d jgħinuhom f'dal-proġett. i GA: 2 SNE, : E IŻ AQI BOREEI Bil-Malti m'għandniex kelma eżatta ghal dan it-tip ta' ambjent, forsi għax f'pajjiżna dan l-ambjent bilkemm jeżisti. Hawn min isejjahlu bur, imma bur huwa iktar art bil-ħaxix (meadow jew grassland) milli post bl-ilma. Kelma oħra hija art bassasa. Ma nafx, lili ma tantx togħġobni dil-kelmal L-editur. karta £i riċiklata Il-Ħuttata 77: Novembu - Diċembru 2006 Jason Aloisio jgħidilna kif naraw u nagħrfu l-għasafar il-kapinera Il-kapinera mhix xi għasfur li taraha wisq, l-ewwelnett għax żgħira, it-tieni ma tantx għandha kuluri jispikkaw u t-tielet għax tħobb tistaħba qalb il-weraq folt tas-siġar. Is-soltu l-ewwel ma tinduna li għandek kapinera fil-ġnien huwa mill-għajta qasira Ċekki…Ċekki…Ċekki li din tagħmel minn qalb il-friegħi. Jekk toqgħod tosserva bil- paċenzja, għandu mnejn titfaċċalek u taraha. Il-kapinera hija griża kollha, imma fuq rasha għandha bħal beritta pulita sewda (fir-raġel) jew kannella (fil-mara). Il-kapinera tiġi Malta fil-ħarifa u spiss toqgħod magħna x-xitwa. Jekk imbagħad din issib pjanta tal-liedna tkun fis-seba' semal (Għasafar Madwarna p 41) il-blonġun sekond Jekk tarah mill-bogħod taħsbu borka' żgħira għax hekk qisu - għasfur żgħir jifflowtja f'wiċċ l-ilma bħal dgħajsa. Imma jekk tħares lejh sew bi tromba taralu dak il-munqar irqiq u tinduna li dan mhu borka xejn. Il-blonġun sekond huwa l-fustani minn tliet speċi ta' blonġuni li jżuruna. Iħobb l-għadajjar, għalhekk l-aħjar biex tarah huma fir-riservi naturali ta' l-Għadira jew tas-Simar. Hemmhekk jaf jgħaddi x-xitwa kollha, għal qalbu jogħdos għall-ħut li huwa l-ikel tiegħu. Bħal daż-żmien ir-rix tal-blonġun sekond ikun bil-kuluri tax-xitwa - iswed, griż u abjad. (Għasafar Madwarna p 6) L-isem li nagħtu lill-papri selvaġġi. Jekk għandek Internet, idħol fil-websajt tal-BirdLife www. birdlifemalta.org, klikkja KLABB ĦUTTAF, imbagħad klikkja X'SE NARAW7 u ssib iktar ritratti taż-żewġ għasafar u anke tisma' l-ħsejjes jew l-għana tagħhom. Grazzi lil Denis Cachia, il-webmaster tal-BirdLife. L-istampi t'hawn fuq meħudin mill-ktieb Għasafar Madwarna (fil-ktieb qegħdin bil-kulur). Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l- berdwoċing minn età żgħira. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u stampi bil-kulur minn qoxra sa qoxra. U jiswa Lm2.05 biss' Jekk għad m'għandekx… ;. x'qed tistenna7 Ċemplilna fuq 21347646 u ordna wieħed. karta. €) riċiklata Kull sena li inti ġġedded il-miżata fi Klabb Ħuttaf aħna nibagħtulek poster kbir bil-kulur mis-sensiela Ħieles, Ħaj u Sabiħi Kull sena l-poster ikollu għasfur differenti. Did-darba l-għasfur huwa russett tas-siġar ' jismu Foresta 2000, li qiegħed kana. €. riċiklata il-Ħuttafa 77 : Novembru - Diċembru 2006 F'pġ 4 qrajna kif fl-Ewropa qed : jinfirxu l-foresti. Dawn qed jinfirxu bil-miljuni ta' siġar li qed iħawlu n- nies. Il-BirdLife ukoll għandha proġetti ta' taħwil. L-ikbar wieħed ħdejn l-Għadira. S'issa hemmhekk diġà ħawwilna xi 10,000 siġra, imma baqa' eluf oħrajn x'inhawlu. Kif issa saret drawwa ta' kull sena, aħna tal-Klabb sejrin ngħinu ftit fit-taħwil. Mela… Data: Il-Ħadd 7 Jannar 2007 Niltaqgħu: fid-daħla tar-riserva ta' l-Għadira Ħin: 9am (nispiċċaw xi nofsinhar) Età: kulħadd (ġenituri merħba) Tilbsux żarbun bit-takkuna :-) Ghażiż Editur, Nixtieq nawguralkom tal-magażin tagħkom li jżommni aġġornat dwar dak li qed jiġri fl-ambjent Malti. Hija idea tajba li tieħu hsieb pajjiżek biex ikollok pajjiż nadif. Ċerti persuni jgerġru li għandna pajjiż maħmuġ u jkunu huma l-ewwel nies li jħammġuh. Ma nistax nifhem ukoll kif il-kaċċaturi jaħmlu jaraw l-għasafar niżlin u imutu quddiemhom. Grazzi mill-qalb talli għamiltu dan il-magażin li jagħti daqshekk tagħlim. Jekk jogħġobkom għandkom binders ghall-kotba ta' Klabb Ħuttaf2 Jake John Mizzi Ħaż-Żabbar Għażiż Jake John, Grazzi tal-kumplimenti dwar il-magażin. Veru li hawn min igerger u ma jagħmel xejn jew, agħar, iħammeġ hu stessi Importanti li nżommu l-pajjiż nadif, imma l-harsien ta' l- ambjent ma jfissirx biss li żżomm in-nadif. ifisser ukoll li nibżghu għall-flora u għall- tawna ta' Malta. U għalhekk ghandek raġun ukoll dwar li għedt fuq il-kaċċaturi. Rigward: il-mistoqsija tiegħek, jiddispjaċini ma nagħmlux binders għall- magażin. Forsi xi darba… L-Editur Il-Ħuttafa 77 : Novembru - Diċembru 2006 l 7 agħtulna tpinġijiet jew ritratti naturali tagħkom (mhux nimali domestiċi) ħalli nġibuhom fil-GALLERIJA. Bl- Għeruq u x-Xniexel Ħarsa lejn siġar indiġeni ta' Malta ċikonja sewda Matthew Fost is-siġar indiġeni ta' Malta, il-balluta hija importanti ħafna għall-ambjent naturali. Dis-siġra tipprovdi ikel u kenn li ħafna ħlejjaq li jikbru magħha, fiha, fuqha u madwarha. Għalhekk meta nħawlu u nieħdu ħsieb il-ballut inkunu qegħdin ukoll nagħtu ħajja lil hafna speċi ta' flora u fawna. Dari l-ballut kien iktar mifrux f'pajjiżna u kien kien jiddomina l-masġar Malti. Imma b'xorti ħażina llum fadal biss ftit imsaġar żgħar naturali tal-ballut. Dawn huma l-Ballut tal-Wardija, il-Ballut ta' l-IMġiebaħ, il- Ballut ta' Wied Ħażrun u l-Ballut ta' Wied il-Bosk (Buskett). Ma' dawn nistgħu nżidu l-Ballut ta' Ras il- Ġebel (Mġarr) u Wied il-Ballut (San Ġiljan). Il-balluta tibda ħajjitha miż-żerriegħa li bil-Malti ngħidulha ġandra (bl-Ingliż acorn). Il-ġandra taqa' mis- siġra lejn tmiem il-ħarifa bidu tax-xitwa. B'hekk il- ġandra taqa' fuq art li tkun issaqqiet biżżejjed mix-xita. Biex tikber, il-balluta trid kundizzjonijiet kennija bħalma nsibu f'xi msaġar. Meta din taqbad l-art tibda tikber u togħla u ssir siġra kbira u dejjem ħadrana. Il-balluta għandha weraq aħdar skur u jleqq minn fuq, u ċar bil- pil minn taħt. It-truf għandhom is-snien qishom serrieq u għandu magħseb' żgħir. il-ballut jgħix mijiet ta' snin u fil-fatt huwa fost l-ixjeħ siġar li għandna Malta. Fil-Wardija hemm balluta li għandha iħawwel balluta jaf li din ħa tibqa' tgħix ħafna u ħafna snin warajh, anke jekk ħawwilha fi tfulitul Jien jghiduli sultan iċ-ċawl. Fl-artijiet fejn ngħix, jiena ngħin biex jinfirxu l-foresti tal-ballut. Jien għandi drawwa nidfen il-ġandar biex nahżnu għax-xitwa - kultant intir sa Skm bogħod mis-siġra fejn inkun ġbartul Imma tant nidfen ġandar li mbagħad ma niftakarx fejn inkun dfintu kollu, u l- ġandar li ninsa jinbet u jsir siġar. Lili ma tarawnix Malta għax m'għandkom l-imsaġar kbar li nħobb. Forsi xi darba la tkabbru foresti kbar tal-ballut, u teħilsu mill-vizzju tal-kaċċa, nitħajjar niġi ngħix Malta. U ngħinkom tħawlu iktar forestil Desirċe Falzon il-ingliż dan ghasfur għidulu AW Charles F. Grech, masġar 'magħseb. iz-zokk li jgħaqqad il-werqa mal-bqija tas-siġra. karta (a riċiklata UOzJeq BJISSQ Il-balliju bella' l- bagħal il-batut balbuljata bajd u ballut imballat imbaghad baghtu jiebbet il-Belt jimbotta bettija bottijiet battàlal Għeżież Falkunil Nibda billi nagħti l-festi t-tajba lilkom u lill-familja tagħkom. Għaddiet sena oħra mimlija b'kull xorti ta' attivitajiet. Night hikes, mixjiet, bike hikes, bird/sea-watching, ir-Raptor Camp, insomma attivitajiet li lilna l-Falkuni dejjem tawna gost u tgħallimna minnhom. Kienet sena illi rajna membri ġodda jattendu l-attivitajiet, għamilna ħbieb ġodda u dħakna flimkien. Għas-sena l-ġdida għandna maħsubin ħafna attivitajiet ohrajn. Inħeġġiġkom tattendu għax barra li naghmlu ħbieb ġodda, nitgħallmu wkoll x'toffrilna n-natura. Aħna mhux ghasafar biss jinteressawna, imma kollox minn pjanti sa insetti. U jekk waqt xi mixja jkollna ċans inżuru postijiet storiċi, ikollna lil seħibna Simon Sultana (ko- ordinatur Falko) biex jiggwidana f'das-suġġett. Insomma attivitajiet hemm ta' kull xorta, perċ ma tkunx attività Falko jekk ma jkollhiex xi naqra avventura magħhal Aħna xemx, xita, riħ, grupp żgħir jew kbir, l-attività xorta nagħmluha. Għalhekk ejjew intom u ħajru lill-ħbieb tagħkom jiġu wkoll. Narakom l-attività li jmissl Ko-ordinatur Falko Ħajk sa l-iMtaħleb Ħa mmorru nimxi f'uħud mill-isbaħ inħawi tal- kampanja Maltija. Nitilqu mir-Rabat, niġbdu lejn Tas-Salib, imbagħad għall-Baħrija, l- iMtaħieb, Ħad-Dingli u lura r-Rabat. Data: il-Ħadd 14 Jannar 2007 Niltaqgħu fid-9am is-Saqqajja (Rabat) Jekk tixtiequ tiġu, ċemplu lil Matthew (99886811) jew lil Simon (79094104). Ħa nimxuha mir-Rabat sal- Mellieħa bil-leji. Din waħda minn dawk l- attivitajiet li issa saru tradizzjoni tal-Faiko. Data: il-Ġimgħa 16 Frar 2007 Niltaqgħu fit-8.30pm is-Saqqajja (Rabat) Jekk tixtiequ tiġu, ċemplu lil Matthew (99886811) jew lil Simon (79094104), Għat-tined ħallu d'idejna. il-Ħuttafa 77 Novembru - Diċembru 2006 Żgħażagħ BirdLife Malta Għeżież Falkuni, min mhux qed jiġi l-attivitajiet magħna tgħidx x'qed jitlefl Il-harġa tal-11 Nov 2006 kienet waħda tal-ġenn: Falko went extremel Iltqajna f'xi d-9am fil-pjazza tal-Mosta, erba' membri lesti għall-bike hike mill-Mosta sal-Ġnejna. Qbadna t-triq lejn il- Bidnija biex ngħaddu minn Wied Għajn Riħana li jieħdok lejn iż-Żebbieħ (ħdejn l-iMġarr). Hawn sibna l-ewwel diffikultà għax kellna ninżlu mir-roti biex naqsmu l-wied, imma bil-mod il-mod għaddejna u tlajna mill-wied. Għalkemm kien diffiċli naqsmu bir-roti fl-aħħar biċċa kellna rikumpens: minn wara hajt tas-sejjieh inqalgħet venewwa tghajjjat u bil-kuluri jleqqu mar-raġġi tax-xemx. Komplejna lejn l-iMġarr fejn waqafna ħdein wiehed mill- eqdem siti arkeoloġiċi ta' Malta: it-tempju ta' Skorba. Wara li ddiskutejna ftit it-teoriji tat-tempji megalitiċi, komplejna l- vjaġġ lejn il-Ġnejna. Imma ma kienx biżżejjed li nieqfu f'dil- bajja sabiħa, ridna nkomplu l-avventura. Għamilna kuraġġ lil xulxin biex inkomplu, imma ħadd ma immaġina t-triq diffiċli li kellna quddiemna. Fil-punent tal-bajja hemm żona jgħidulha Tal- Pellegrin. Tri ma tari imma ħafna ġebel kbir fejn xulxin li jifforma ambjent jgħidulu steppa ġeblija. Biex għaddejna minn dal-post domna sagħtejn. Bir-roti fuq daharnal Imma t- tlajja, it-temp, l-għeja u kull ostaklu li sibna ma waqgfulniex l-avventura. Komplejna naqdfu lejn Fomm ir- Riħ, l-Abatija tad-Dejr, Binġemma u l-iMġarr, u minn hemm lura lejn il-Mosta. Kienet wahda mil-isbah attivitajiet li qatt għamilna. Inħeġġeġ lill-membri li qatt ma ġew attività Falko biex tibdew tiġu taqsmu magħna dawn l-esperjenzi. lixxa hemmhekk € riċiklata Victor ġiti gġċ NUFACTURED TO AL ĠONOT Għamara, bibien u twieqi ta' l-injam m'hemmx isbaħ minnhom. Tant jagħtu dehra naturali lid-djar tagħna; b'dawk il-vini u ngroppi. Anke għall-ambjent naturali jagħmel ħafna sens li nużaw l-injam għall-għamara. Naħseb qed tgħidu: Kif jista' jkun, għax biex ikollok l-injam trid taqta' s-siġari Għandkom raġun titħawdu, ghax veru li l-injam jiġi mill-foresti. Imma jekk għas-siġar ii taqta' tpatti billi tħawwel iktar siġar, il-foresti ma jispiċċawx. U fil-fatt dan li jiġri: hafna mill-foresti li jinqatgħu għall-injam jerġgħu jitħawlu mill-ġdid. Qisu għandek ghalqa bil-ħxejjex. Tiżra', tkabbar, taqta' u terġa' tiżra'. Id- differenza li l-foresti jiehdu iktar minn staġun biex jikbru. L-injam jagħmel hafna sens li nużawh għax huwa materjal rinovabbli, jiġifieri jekk thawwel siġar ġodda l-injam ma jispiċċalek qatt. Materjali ohra li nużaw ghall-bini u għall-ghamara mhumiex rinovabbli: il-metall, il-plastik, il-ġebel, il-ħġieġ, il-konkos eċċ. Barra minn hekk hafna minn dawn il-materjali ma ssibhomx lesti imma jkunu jridu ' enerġija (u tniġġis). Foresta kull m'għandha bżonn biex tikber huwa art, xemx, arja u ilma xital Mhux hekk biss, imma huma u jikbru, is-siġar jixkumaw il-carbon dioxide mill-arja u jipproduċu l- ossiġnu li tant ghandna bżonn. Imma rridu noqoghdu attenti għax mhux kull injam huwa bis-sens għall-ambjent. injam li jiġi minn / foresti tropikali għandna nevitawh. ; I Għaliex7 Ghax ħafna foresti tropikali mhumiex jitħawlu mill-ġdid. karta. £33. riċiklata jinħadmu. Biex dan isir tintuża hafna — Jaqtgħuhom u jirvinaw l-ambjent naturali għal dejjem. Din hija qerda ta'l-ambjent. Għalhekk tajjeb ngħidu lill- ġenituri biex meta nkunu ħa nixtru. jew nordnaw għamara ta' l-injam; niċċekkjaw x'injam ikun, u dak tropikali ma nagħżluhx. Jekk ħadd ma jixtrih, il-ħwienet ma jġibuhx u d- domanda għall-injam tropikali taqa'. Evitaw. dan l-injam tropikali iroko ' kawba (niahoġanv) : Mill-banda l-ohra injam bħal ta l-abjad, ta' l-aħmar (pine) jew ballut (oak) jiġi minn foresti li jitħawlu mill- ġdid - foresti sostenibbli. Dan kien riklam għall-bibien li sibnieh f'magażin Malti. Fih jissemma' njam li biex ġabuh inqerdu għal dejjem meded kbar ta' foresti, bil-ħajja kollha ta' ġo fihom. Wehsajts fun in-natura mill-internet Sajt għaż-Żgħażagħ Did-darba se niskopru websajt li tinteressa l-aktar lit-teenagers. F'dis-sajt hemm sezzjoni jisimha Teen Projecis Around the World. Fiha ssib proġetti interessanti magħmulin minn żgħażagħ madwar id-dinja. Bix-xoghol u l- impenn tagħhom dawn qed jagħmlu ħafna gid lill-ambjent. Uħud minnhom iffurmaw klabb ambjentali u ħolqu l-websajts tagħhom filwaqt li MA ew Aoietieide ni hemm min qed jagħmel petizzjoni u jiġbor il- Ta firem biex jipproteġi l-foresti f'pajjiżu. Intom ukoll forsi xi darba titħajru tidhlu għal xi proġett u f'dak il-każ tistgħu tiktbu u tibagħtu r-ritratti tagħkom f'din is-sajti issibuha f'dan l-indirizz: http:// www.voungenviros.orġ Ħu nifsl Kull sena fid-dinja jitpejpu total ta' 5.7 triljun sigarett. Jekk tpoġġi dawn is-sigaretti kollha ħdejn xulxin wieħed imiss ma' l-ieħor, toħloq katina mid-dinja sax-xemx u lura. U jibqagħlek biżżejjed għal katina oħra sa Marsl Ħajjar lil sħabek u lil hutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Ibgħat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mat-Lm3 tal-membru l-ġdid. isem u kunjom isem u kunjom Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 38 bolla tat-8ċ (jekk self-adhesive tant aħjarl). KI riċiklata il-Ħuttafa 77 : Novembru - Diċembru 2006 kitba u ritratti Alison Buttiġieġ Ftit ilu tkellimna dwar id-deżert tan-Namib fin-Namibja. Illum ħa nagħtu titwila lejn post ieħor fin-Namibja: ETOSHA, wieħed mill-aqwa parks naturali ta' l-Afrika. Mill-ajruplan, jew minn ritratt tas-satellita, m'hemmx fejn titfixkel biex tinduna fejn jinsab Etosha. Dan għaliex terz tal-park huwa salina enormi, li tidher ' qisha għadira kbira silġ ileqq. Meta tagħmel ix-xita s-salina timtela bl-ilma u għal ftit żmien ' issir popolari ma' l-għasafar tal- passa, speċjalment il-fjamingi li f'kundizzjonijiet ideali ibejtu hawn. Perċ l-ilma malajr jinxef għax ix-xita ma tlaħħaqx ma' l- evaporazzjoni, u b'hekk għal ħafna xhur is-salina tkun deżert ta' melħ u trab abjad. Ftit li xejn jista' jgħix fis-salina nnifisha, imma mad-dawra hemm diversi ambjenti u ħafna għadajjar ta' l-ilma fejn jgħixu annimali bħal iljunfanti, ġiraffi, springboks, wildebeests, żebri, ngħam (ostriches) u oriks. U naturalment hemm ukoll il-predaturi lesti biex jikluhom: iljuni, ċita, leopardi, jeni, xakalli eċċ. F'Etosha hemm ukoll popolazzjoni sabiħa. ta' rinoċeront iswed, li qiegħda tikber (ħaġa rari). Sfortunatament l-indħil tan- nies jinħass sew hawnhekk: il- park huwa kollu mdawwar b'ċint, bhal gaġġa. Peress li fil-madwar : hemm ħafna rziezet u raba', iċ- ċint inbena biex l-annimali selvaġġi ma jiġux f'kuntatt ma' dawk domestiċi ħalli jiġi evitat tixtrid ta' mard. Barra minn hekk, ebda bidwi ma jieħu gosti xi iljun : jagħmillu festa mill-baqarl Perċ l- annimali spiss jaħarbu mill-park, u l-liġi tan-Namibja tħalli lin-nies joqtlu kull annimal li jittanta jidħol fl-art tagħhom. Għalhekk qed isir ħafna sforz biex jinxtered tagħlim fost il-bdiewa biex jinstabu mezzi oħra kif jeħilsu minn viżitaturi mhux mixtieqa. i-għE L-istampi qegħdin apposta biex tagħt Kull pitazz jiswa 10ċ ihom il-kulur. S'issa għandna 3 għasafar differen ti 7 Hemm roħs għal min jixtri kwantità. Ghal aktar tagħrif ċempel lill-BirdLiife fuq 21347646 (Mon-Fri 9am-1pm).