Isem li forsi mhux wisq magħruf, saħansitra magħna s-Sengleani,huwa l-kittieb Dwardu Cachia li baqa' msemmi għall-poeżija sabiħa tiegħu, 'Katrin tal-Imdina'. Dwardu Cachia twieled l-Isla fil-25 ta' Awwissu 1858 minn Franġisk Saverju Cachia u Beatrice mwielda Darmanin. Iżżewweġ lil Marianna Felice u kellhom iben. Dwardu Cachia kien għalliem fl-iskejjel tal-gvern, l-aktar fl-Isla, il-Birgu u Ħal Tarxien. Biżżejjed ngħidu li ta' sittax-il-sena kien laħaq assistent surmast fl-iskola tal-Birgu. Baqa' jgħallem sa dik is- sena li fiha miet fl-età żgħira ta' 49 sena fit-12 ta' Ġunju 1907, fl-Isla Dan il-persunaġġ kellu sehem mhux ħażin fit-twelid tal-letteratura Maltija u tal-qawmien tal-Ilsien Malti lejn l-aħħar tas-seklu dsatax u l-bidu tas-seklu għoxrin. Marija Bambina Sangiża Festa 2010 Dwardu Cachia — Kittieb Senglean (1858-1907) Moħħ Brillanti Dwardu Cachia kien membru mill-aktar: ħabrieki. u — mimli b'entużjażmu fix-Xirka Xemija. Ta' dan huwa l-fatt, li billi din ix-Xirka Xemija kellha l-alfabett tagħha - fejn xi wħud qalu li kien tqil- Dwardu Cachia fassal poeżija qasira li fiha, bi ftit kliem imqabbel tajjeb, fisser kif seta' jinqara u jinkiteb l-alfabett ta' din ix-Xirka. Cachia kien jaf ukoll l-Ispanjol u jgħidu li tgħallmu mingħand xi ħaddiema Spanjoli li kienu ġew jaħdmu fil-bini tal-breakwater, li huwa kien jgħallimhom l-Ingliż, waqt li magħhom tgħallem l-Ispanjol Dan il-persunaġġ mill-Isla kiteb ħafna poeżiji bil-Malti u ħareġ ktieb bil-poeżiji; iżda mhux kollha laħqu l-livell għoli daqs ta' 'Katrin tal- Imdina'. Madanakollu, il-ħeffa u n-naturalezza tal-versi tiegħu huma dejjem impressjonanti. Fi kliem ieħor,kellu ħakma sħiħa fuq il-kelma Maltija u s-sengħa tal-vers. Ma naqasx li jikteb ukoll versi akrostiċi, jiġifieri li jekk tieħu l-ewwel ittra ta' kull vers tgħaqqad kelma jew aktar. Ta' min jgħid li Dun Karm, il- Poeta Nazzjonali, kien jammira lil: Dwardu Cachia u. kitbietu, speċjalment il-poeżija 'Katrin tal- Imdina' li għaliha Dun Karm kiteb id-'Daħla'. Kontra dak li kien kiteb Wistin Levanzin dwar li Dwardu kien miet ġo xi gabuba jew gorboġ minsi minn kulħadd qrib iċ-Ċimiterju l-Kbir, in- neputi ta' Dwardu, Rogantin Cachia, kien stqarr li dan ma kien minnu xejn, iżda hu kien miet fid-dar tiegħu, ġewwa l-Isla. Żied jikteb hekk: Iz-ziju Dwardu miet f'waħda Kummissjoni Festi Esterni (KC XK mill-isbaħ kmamar tal-aqwa djar tal- Isla, sewwasew numru 166, Strada Vitorja. Din id-dar flimkien ma' oħra ma' ġenbha, li kienu jappartjenu lill- familja tiegħu, iġġarrfu fil-blitz il- kbir fuq l-Illustrious. Matul il-marda tiegħu, daret bih oħtu Manwela li kienet tinqala' daqs l-aqwa nurse u kellu l-konfort kollu li wieħed Poeżija bl-alfabett tax-Xirka A ''Alfabet ħafif daqs dana, B biex inġidlek ma haux sgur', C Censu 'l Karmnu qal l-iskola, D dak in-nhar li beda vmur. E 'Ebda ħażż ma vibdel leħnu F fil-fonetku, qe'd inġid: G Ga,Ge, Gi vebsin jinstemgu''. G 'Ġax tġid, adthom bla ta' bit'. H '' Hua int ma tafx x'iġidu7 Ħ Ħadd ma vixtri bla tmaqdi I 'Tva, sieħeb'', qabeż ieħor, J jdid fl-iskola ġad F' hu kbir. K kemm il-wieħed qal u ħambaq L li l-Fonetiku ma voġjbux2 M Meta sab min fehemhulu, N naf li tgallmu, u ma maqdrux. O ''oqġod, ara, kemm hu e fef, P Paul', qal Censu waqt is-skiet; S ''Sewwa ġedt, Cens', qallu Wiji, T ''taf l hu l-eħfef Alfabet…..7 U U kif ħabat s'er jitkellem V. Vitor, ven ind'alt u ġedt W 'Wiji, oħroj barra u aqra, X xein la tibża', dal-kelmiet: X Xum, Ġid, Caqcaq, Gerger, Karkar Z Zekzek, Żarżar, Joljol, Wied. jixtieq kemm tal-ġisem kif ukoll tar-ruħ. Kien imdawwar minn ħutu, ibnu waħdani, u min-neputijiet u għadd kbir ta' ħbieb. L-aħħar kelmiet tiegħu kienu ''in manus tuas Domine commendo spiritum meum'. Ibnu Willie miet ftit xhur ilu'. Ara IL-Malti, Ġunju 1952 u Times of Malta, 12-8- Għal Wistin Levanzin — kittieb Malti famuż għas-sawma twila li kien għamel l-Amerka — Dwardu Cachia kien l-aqwa poeta Malti. Nagħlaq, billi nġib din il-poeżija ta' Dwardu Cachia fuq l-alfabett 'fonetiku' tax-Xirka Xemija. Hija poeżija 'akrostika': Bl-alfabett tal-lum 'Alfabett ħafif daqs dana, biex ingħidlek ma hawnx żgur' Ċensu 'l Karmnu qal l-iskola, dakinhar li beda jmur. 'Ebda ħażż ma jibdel leħnu fil-fonetiku, qed ingħid: Ga, Ge, Gi ibsin jinstemgħu €Għax tgħid, ħadthom bla taħbit, 'Huwa int ma tafx xi jgħidu Ħadd ma jixtri bla tmaqdir', Iva sieħeb', qabeż ieħor, ġdid fl-iskola għad F'hu kbir Kemm-il wieħed qal u ħambaq, li l-fonetiku ma jogħġbux2 Meta sab min fehemhulu, naf li tgħallmu, u ma maqdrux. Oqgħod, ara, kemm hu eħfef, Paul', qal Ċensu waqt is-skiet; 'qabel kont, biex nikteb ċkejken, rasi nitlef fiċ-ċejiet'. 'Sewwa għidt, Ċens', qallu Wiġi, ftaf F'hu l-eħfef alfabett… U kif ħabat ser jitkellem Vitor, jien indħalt u għidt: EWiġi, oħroġ barra u aqra, xejn la tibża', dal-kelmiet: Jum, għid, Ċaqċaq, Gerger, Karkar, Zekzek, Żarżar, Ġolġol, Wied. Ħajr lil Mons. Lawrenz Cachia ta'dan it-tagħrif. Żabbar Poad, Paola, Mob: 9944 5654 Gateux, Pasti, Ħalib, Ħelu, Bżonnijiet ta' Kuljum, Ħobz Open Mondav to Saturdav From: 06.00 - 13.00 / 16.00 - 20.00 Sundav From: 06.00 - 13.00 Kummissjoni Festi Esterni