Koppin fir-Riġmenti Militari matul is-Seklu Dsatax Kitba ta' Charles J. Farrugia BAfHons), PG Dip Rec Mgmt, MA, MA (Lond) il-ħakma fuq pajjiżna matul diversi snin, wasslet biex Malta tkun involuta għal kemm-il darba f'kunflitti u gwerer internazzjonali. B'mod plawsibbli nistgħu nsemmu l-Assedju l-Kbir u t-Tieni Gwerra Dinjija, li fihom, sehem Malta hu rikonoxxut mad-dinja kollha. Ovvjament, biex jipparteċipa, pajjiżna ħtieġ riżorsa ta' suldati li jkunu ppreparati u mħarrġa għal kulma jista' jinqala'. F'dan l-artiklu, Charles Farrugia jikteb dwar għadd ta' suldati Koppin u l-karriera tagħhom fi żminijiet li jeħduna 'l bogħod saħansitra għal aktar minn 150 sena ilu. Matul is-sena 2014 diversi pajjiżi qed jikkommemoraw l-Ewwel Gwerra Dinjija u qed isiru diversi avvenimenti sabiex wieħed ifakkar dan l-anniversarju. Il-kelma gwerra tnissel swied il-qalb għaliex tissarraf f'imwiet ta' nies u f'tiġrif fiżiku. Minkejja dan, il-gwerra hi element fil-ħajja umana li wieħed ma jistax jinjora. Marbut mal-gwerra hemm l-eluf ta' nies li jkunu fuq quddiem nett tal-azzjoni — dawk il-persun miktuba fil-militar. Kien b'dan f'moħħi li ddeċidejt li nitfa ftit dawl fuq kollezzjoni nteressanti li għandna fl-Arkivji Nazzjonali ta' fajls ta' suldati Maltin. F'dan l-artiklu ser niffukaw biss fuq suldati Koppin li kienu miktuba f'diversi riġmenti l bħar Roval dan id-dettal.l Minkejja dan, l-iskop tal-artiklu hi wkoll li nħajru l-pubbliku jgawdi minn din il-minjiera ta' nformazzjoni li għandna maħżuna fl-arkivji tagħna. Ħjiel bijografiku mill-fajls uffiċjali' Carmelo Falzon, imlaqqam 'Ta Lapura' ta' 19-il sena ingaġġa fir-Roval Malta Regiment of Militia nhar it-23 ta' Mejju 1897 u dam għal ħames snin sa ma għalaqlu l-kuntratt fit-22 ta' Mejju 1902. In-numru tas-servizz kien 2798. Falzon kien ġuvni jgħix fid-dar numru 3, Triq Sant' Andrija u qabel mar suldat kien ħaddiem tal-id. L-intenzjoni mhux ta' kulħadd kienet xorta. Kien hemm dawk li kienu jaraw f'dan il-pass. professjoni li: jridu jħaddnu, u għalhekk li wħud minnhom kibru f'din il-linja u kellom karriera. Oħrajn kienu qed jaraw biss li jaqalgħu xi ħaġa tal-flus. F'dan l-artiklu ser nelenka l-ismijiet u dettalji bażiċi li wieħed kien isib f'dawn ir- rekords. Tajjeb wieħed jgħid li wħud minnom fihom dettalji aktar. minn oħrajn. Kull wieħed jirrappreżenta storja partikolari, u kull persuna tat kontribut, kbir jew żgħir, bil-ħidma tiegħu. Ħa nagħtu ħarsa lejn id-dettalji bażici ta' kull każ. Uħud mill-fajls jinkludu ferm aktar dettalji minn dak li qed nagħti jiena, kellu 24 sena meta ngaġġa bħala suldat mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 għal 5 snin bin-numru 2799. Huwa beda bħala suldat imma fit- 22 ta' Novembru. tal-istess sena kien appuntat Lance Corporal u spiċċa s-servizz bħala Kapural, liema grad ingħata fl-1 ta' Frar 1898. Huwa temm is-servizz tiegħu nhar it-2 ta' Diċembru 1899 bv purchase. 5 Huwa. kien miżżewweġ, kellu wild u kien joqgħod numru 3, Triq Santu Rokku. Qabel ma ngaġġa kien ħaddiem tal-id. Giuseppe Pulis, imlaqqam 'Ta Sufa' kien joqgħod fi Triq San Leonardu. Kien ħaddiem tal-id u ta' 22 cj sena ingaġġa bħala suldat ża bin-numru 2800. fir-Roval iżda l-ispazju ma jippermettix FESTA SAN ĠUŻEPP Hat KIRKOP 2014 L-ewwel Attestation li nsibu f'din il-kollezzjoni ta' Koppin - ta' Emanuele Sacco. .: In-numru 2808 ingħata nhar it-23 ta' Mejju 1997. Huwa spiċċa mis- servizz nhar is-6 ta' Frar 1899 bv purchase. Huwa kien miżżewweġ imma ma kellux tfal. bennej miżżewweġ ta' 31 sena ingaġġa bħala suldat fir-Roval Malta Regiment of Militia u ngħata numru 2801 nhar it-23 ta' Mejju 1897 għal ħames snin. Beda bħala suldat u matul is- snin ha diversi promozzjonijiet sakemm spiċċa bħala Lance Sergeant nhar it-22 ta' Mejju 1906. Leonardo Cassar, imlaqqam ''Tal Kantarejn' ta' 15 Sda S. Beneditto ingaġġa bħala suldat mar- Roval Malta Regiment of Militia ta' 19-il sena nhar it-23 ta' Mejju 1897. Huwa kien ġuvni u ħaddiem tal-id. Oriġinarjament huwa ngaġġa għal ħames snin, imma wara reġa' ngaġġa sa ma' ġie xolt ir-Reġiment li kien fih nhar il-31 ta' Diċembru 1921 bħala Lance Corporal. Minħabba li ha sehem fl-Ewwel Gwerra Mondjali, huwa ngħata 17-il lira bħala war gratuitv fit-30 ta' Ottubru 1919. In-numru tiegħu kien 2803. ingaġġa bħala suldat mar-Roval Malta Regiment of Militia meta kellu 22 sena fit-23 ta' Mejju 1897 bin-numru 2804. Huwa kien miżżewweġ b'wild wieħed u kien ħaddiem tal-id. Kien joqgħod f'numru 30, Triq San Leonardu. Huwa temm is-servizz tiegħu wara ħames snin fit-22 ta' Mejju 1902. lil Michele Falzon, imlaqqam 'Ta Lapura' ta' 3, Piazza Maggiore, Sqaq Sant'Andrija. Kien ħaddiem tal-id ġuvni ta' 23 sena. Beda l-ingaġġ tiegħu mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat għal ħames snin sħaħ sat-22 ta' Mejju 1902. xufier miżżewweġ u għex f'numru 7, Triq San Leonardo. Ta' 24 sena, ingagga mar-Roval Malta Regiment of Militia u ħa n-numru 2816 għal ħames snin mit-23 ta' Mejju 1897 imma fis-6 ta' Frar 1899 temm l-ingaġġ tiegħu bv purchase. Francesco Spiteri, imlaqqam ''Ta Żamp' u li kien joqgħod fil-Piazza Maggiore kien ġuvni ta' 18-il sena u kien ħaddiem tal-id. Huwa ngaġġa mar- Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat għal ħames snin sħaħ sat-22 ta' Mejju 1902. In-numru tiegħu kien 2819. Carmelo Falzon, imlaqqam 'Tan Nann', ingaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat bin-numru 2834 għal ħames snin sħaħ sat-22 ta' Mejju 1902. Huwa kien ġuvni ta' 24 sena u kien jaħdem bħala labourer. 7 Jif Ne Ż8f-komenanovatià thma) Laġ Ib-seiezg MIKM il-dħdkz Va p'KPJUĠSA $ SG Mlfikmnie bill f tee—- AW ĊF9A L a) ifritdiġi mi GP Et ea A zz (i MfiĠ ka f Vita iż jA eż ji ĠU in ATA, , Towatamiraz ha Bi l naf kitba eż IL jk Tommaso Callus, imlaqqam 'Tal Chixkux', kien ġuvni u ħaddiem tal-id ta' 22 sena u 3 xhur meta ingaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia bin-numru 2849 fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat għal ħames snin sħaħ sat-22 ta' Mejju 1902. Kien jgħix fi Triq Valletta. Leonardo Vassallo, imlaqqam 'Tal Balaks' minn Triq San Leonardu, kien ħaddiem tal-id miżżewweġ ta' 24 sena meta ngaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat sat-22 ta' Mejju 1906 meta fl-20 ta' Mejju 1902 reġa' ġedded l-ingaġġ tiegħu bin- numru 2857. Paolo Tagliana, imlaqqam 'Ta Ġiamar' kien ħaddiem tal-id, ġuvni ta' 28 sena u għex f'numru 17 Triq San Beneditto. Huwa ngaġġa bin-numru 2858 mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 u dam suldat għal ħames snin sħaħ sat-22 ta' Mejju 1902. Francesco Callus, imlaqqam ''Ta Xambek' għex fi Triq Valletta. Huwa kien ħaddiem tal-id, ġuvni ta' 22 sena u ingaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-23 ta' Mejju 1897 għal ħames snin. Imma sfortunatament, Callus miet kważi sena wara, nhar id-19 ta' Mejju 1898. In-numru tiegħu kien 2859, FESTA SAN ĠUŻEPP 41. Benedetto Grech, imlaqqam 'Ta Cassia' kien joqgħod fi Triq Santu Rokku u kellu 19-il sena meta ingaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia fit-30 ta' Mejju 1897 u dam suldat għal ħames snin sħaħ sad-29 ta' Mejju 1902. Kien ġuvni jaħdem bħala /abourer u meta mar suldat in-numru tiegħu kien 2932. Leonardo Azzopardi, imlaqqam 'Ta Custanz' kien jgħix fi Triq Leonardu u ta' 28 sena huwa ngaġġa mar-Roval Malta Regiment of Militia bin- numru 2941 nhar il-5 ta' Ġunju 1897 għal ħames snin, imma kellu l-ingaġġ tiegħu imwaqqaf erba' xhurx wara, fil-31 ta' Ottubru 1897, minħabba li ma kienx suldat effiċjenti. Huwa kien ħaddiem tal-id, miżżewweġ u kellu żewġt itfal. Benedetto Spiteri, imlaqqam 'Ta Żamp' kien joqgħod numru 8, Sqaq San Giovanni. Huwa kien ħaddiem tal-id u ta' 20 sena ingaġġa mar- Roval Malta Regiment of Militia fil-5 ta' Ġunju 1897 għal ħames snin sħaħ sa ma temm id- dmir tiegħu bħala suldat fl-4 ta' Ġunju 1902. In- numru tiegħu kien 2950. Giovanni Asciak kellu 23 sena meta ingaġġa bħala suldat (private) mar-Roval Malta Fencible Regiment fl-24 ta' Frar 1840 u ngħata n-numru i A Ix-Short Service Application ta' Luigi Lanfranco. FESTA SAN ĠUŻEPP Hi. Il-flus li kienu ser jingħataw lil dan l-applikant kienu jammontaw għal żewġ liri (two pounds), u malli inkiteb ingħatalu mill-ewwel xelin (one shilling). Kien jaħdem bħala labourer qabel mar suldat. Asciak dam suldat għal 10 snin u erba' xhur — mill-25 ta' Frar 1840 sat-28 ta' Lulju 1850. Angelo Agius, ħaddiem tal-id ta' 18-il sena ingaġġa bħala suldat mar-Roval Malta Fencible Regiment nhar it-3 ta' Ġunju 1848 fl-10 ta' filgħodu. Il-flus li kien dovut kienu ta' żewġ liri (two pounds), u malli nkiteb ingħatalu l-ewwel xelin (one shilling). Huwa beda bħala suldat fil-5 ta' Ġunju 1848 u laħaq gunner fil-25 ta' Jannar 1861. Spiċċa mis-servizz fil-31 ta' Marzu 1873 wara 24 sena u 300 jum. Fil-1871 ingħata l-medalja għal kondotta tajba u għas-servizz twil li ta. Meta spiċċa ingħata pensjoni ta' 7 soldi (7d) kuljum, għal ħajtu. In-numru tiegħu kien 1095. Vincenzo Sacco, imlaqqam 'Tal Pisatur' kien ġuvni u ħaddiem tal-id li ta' 17-il sena u 9 xhur ingaġġa bħala suldat mal-Maltese Militia nhar it-18 ta' Novembru 1889. Huwa għamel ħames snin u spiċċa fit-23 ta' Mejju 1894 imma reġa' ġie ngaġġat mill-għada, 24 ta' Mejju 1894 sas- 17 ta' Novembru 1898. In-numru tiegħu kien 1057. Antonio Sacco ta' 11 Sda Maggiore, kien jaħdem bħala messaġġier u ta' 15-il sena ingaġġa mal- Maltese Militia fil-5 ta' Jannar 1894. Beda bħala bov imma kif għalaq is-16-il sena, kien promoss għal suldat (private) bin-numru 1970. Huwa dam ħames snin u spiċċa fil-5 ta' Jannar 1899. Giuseppe Taliana, imlaqqam 'Ta Ġammar' kien ġuvni, ħaddiem tal-id u d-dar tiegħu kienet fi Triq San Benedittu. Ta' 18-il sena ingaġġa bħala suldat mar-Roval Malta Regiment of Militia. Id-data tal-ingaġġ kienet it-13 ta' Ġunju 1897 u spiċċa wara ħames snin nhar it-12 ta' Ġunju 1902. In-numru tiegħu kien 2983. In-numru 3320 ingħata lil Leonardu Spiteri, imlaqqam 'Ta Xandra' u li kien joqgħod Triq il-Kbira, Sqaq Numru 1. Kellu 28 sena, kien miżżewweġ bi tlitt itfal u kien jaħdem bħala bejjiegħ. Huwa beda l-ingaġġ tiegħu fit-3 ta' Diċembru 1897 u spiċċa ħames snin wara nhar it-2 ta' Diċembru 1902. Ellul, imlaqqam 'Ta' Nardu' kien joqgħod Numru 24, Strada Maggiore u kellu 23 sena meta ingaġġa bħala suldat mar-Roval Malta Regiment of Militia. In-numru tiegħu kien 3387 u dam għal ħames snin sħaħ mill- 15 ta' April 1898 sal-14 ta' April 1903, meta spiċċa l-kuntratt. Kien miżżewweġ, kellu wild wieħed u x-xogħol tiegħu kien ta' labourer. Ix- xhud tal-firma tiegħu meta daħal suldat kien il- Kurunell S. Nicholls. Fir-rekords tal-istess arkivju nsibu l-isem ta' Angelo Ellul minn Ħal Kirkop li fit-13 ta' Diċembru 1924 applika sabiex imur l-Ingilterra u l-Istati Uniti. Dan jidher li jista' jkun l-istess persuna li kien ukoll magħruf bil-laqam 'Ta' Marinton'. Kellu ħutu wkoll fost l-oħrajn Pietru Pawl, Giuseppe u Dun Michele li miet fl- età żgħira ta' 31 sena. Giovanni Callus, imlaqqam 'Tal Chixkux' kellu 17-il sena u 10 xhur meta ngaġġa bħala suldat nhar id-29 ta' Settembru 1899 mar- Roval Malta Regiment of Militia bin-numru 4127. Kien ġuvni, jgħix fi Triq Valletta, Numru 5 u kien ħaddiem tal-id. Spiċċa mis-servizz fit-28 ta' Settembru 1904, wara li temm il-kuntratt tiegħu ta' ħames snin. Kien mgħajjat għas-servizz mil-Logo-Surġent G Grasso. Giuseppe Sacco, imlaqqam 'Ta Sacco' kellu 17- il sena u 3 xhur meta ngaġġa bħala suldat mar- Roval Malta Regiment of Militia fit-18 ta' Mejju 1902. Huwa kien ġuvni u kien jaħdem bħala waiter. Sacco kien ingaġġat għal 5 snin imma wara sena u 359 jum, huwa ħareġ mis-servizz bv purchase. In-numru tiegħu kien 4940. Aktar 'il quddiem, l-istess Giuseppe Sacco, li kien magħruf ukoll bħala 'Tal-Pisatur' — applika għall-passaport fit-2 ta'Frar 1920. bil-ħsieb li jmur Detroit u l-Istati Uniti. Leonardo Callus, iben Pawlu mis-Siggiewi, kellu 15-il sena u 7 xhur u kien għadu student meta ngagga bħala bov 'mar-Roval Malta Artillerv fis-6 ta' Settembru 1886, bin-numru 1160. Ftit xhur wara, fit-22 ta' April 1887 huwa kien promoss għal trumbettier u kważi sentejn wara kien promoss għal gunner fil-15 ta' Frar 1889, Wara reġa ġie promoss għal membru tal- banda (bandsman) fit-28 ta' April 1892. Fl-istess sena, fis-6 ta' Settembru 1892 kien imħallas bir-rata ta' żewġ soldi (2d) għall-kondotta tajba Huwa spiċċa mis-servizz bħala gunner fis-6 ta' Settembru 1898 wara 12-il sena. Bħala ċertifikati, huwa ingħata ċertifikat tar-Raba' Klassi (4th class) fl-20 ta' Diċembru 1886 filwaqt li fid-19 ta' Marzu tal-1887 ingħata ċertifikat tat- tielet klassi (3rd class). Giuseppe Callus, bin Paolo mis-Siggiewi, kien ħaddiem fil-ġebel qabel ma ngaġġa mar-Roval Malta Artillerv fl-età ta' 19-il sena u 10 xhur. Beda bħala gunner fil-22 ta' Novembru 1892 u spiċċa fil-21 ta' Novembru 1904, wara tnax- il sena. Huwa ingħata miżata ta' sold (1d) minħabba li kellu kondotta tajba u meta ġie ttrasferit għar-Riserva huwa tħallas 21 lira u 5 xelini (£21.5s). In-numru tiegħu kien 1444. Leonardo Farrugia, bin Saverio, kien ħaddiem tal-id u ta' 18-il sena ingaġġa bin-numru 1772 bħala gunner mar-Roval Malta Artillerv fl-20 ta' Lulju 1896. Fl-20 ta' Lulju 1898 huwa tħallas sold (1d) tal-kondotta tajba li kellu u erba' snin wara, fl-20 ta' Lulju 1902 reġa' tħallas żewġ soldi (2d) għall-istess kondotta. Fl-istess data tal-1903, huwa ġie ittrasferit għar-Riserva u spiċċa mis- servizz nhar id-19 ta' Lulju 1908, tnax-il sena wara li beda s-servizz militari tiegħu. ja ħaa boom jroporis ssttled. ji DESĊMIFTION OK DISCHARGE, Luigi Lanfranco, bin Paolo minn Tas-Sliema, kien skrivan meta ta' 21 sena u 4 xhur ingaġġa mar- Roval Malta Regiment bin-numru 1531. Beda fil-21 ta' Novembru 1891 u wara 5 snin u 139 jum, fis-6 ta' April 1897, huwa qaleb mar-Roval Malta Artillerv u ngħata n-numru 1962, minn fejn spiċċa s-servizz tiegħu nhar is-16 ta' Ġunju 1897. Kien ta' kondotta tajba ħafna u meta spiċċa ingħata s-somma ta' £8. Konklużjoni L-iskop ta' dan l-artiklu ma hux wieħed ta' analiżi profonda dwar il-ħajja tal-Koppin fil-militar. FESTA SAN ĠUŻEPP Hat KIRKOP 2014 'il bogħod minn hekk. Qed inħarsu biss lejn sezzjoni ta' nies fil-korpi militari u fuq medda ta' seklu wieħed. Baqa' ħafna xogħol xi jsir sabiex l-istorja ta' dawn in-nies nanalizzawha fil-profond mill-aspetti kollha fostom dawk soċjali. F'dan is-sens ukoll li riċentament l-Arkivji Nazzjonali laħaq ftehim mal-Università ta' Malta sabiex tinbena kollaborazzjoni bejn il-Proġett tal-Memorja Nazzjonali u dak tal-Memorja tan-nies li kien hemm fl-Università. Dan ser ikompli jgħin biex fil-każ ta' dawk in-nies li għadom ħajjin u li għandom x'irrakkontaw dwar ħajjitom ikun hemm memorja orali miżmuma, kultivata sew, u maħżuna skond metodi arkivistiċi li jiggarantixxu li din titgawda mill-ġenerazzjonijiet futuri. B'hekk biss inkunu qed nagħmlu ġustizzja ma dawn in-nies li kienu bennejja fl-istorja ta' pajjiżna. 1 Għal studju dettaljat dwar din il-kollezzjoni ta' dokumenti ara F. Cauchi Inglott, 'The Personal Records of Maltese Localiv Enlisted into British Militarv Forces 1800-1970', teżi għal Diploma in Librarv and Information Stuties, 2003, Università ta' Malta 2003. 2 Il-kollezzjoni hi dik tas-Suldati mill-Arkivji Nazzjonali ta' Malta. In-numru ta' referenza għal kull każ hu dak imsemmi li kien in-numru tar-riġment li l-persuna partikolari kienet tingħata. 3 Il-kunċett ta' bv purchase hu wieħed antik fl-istorja militari fejn wieħed iħallas jew sabiex jikseb rank jew inkella biex joħroġ mis-servizz. 4 Informazzjoni miksuba mis-Sur Angelo Schembri. Ġorġ Zahra Street, Luqa : Tel: 27210808 www.beautvelegancesalon.com Qormi Road, Żona Industrijali, Luqa FESTA SAN ĠUŻEPP Hai kiRKOP 2014