IL-NMAT'TT QARI Li TOĦROĠ IL-GĦAQDA)X l ĠUNJU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f 1950 It-Tijatru Mezz ta' Taghlim AN l-aħħar il-Gvern fetaħ it-Tijatru Knights' Hall għat-tfal ta' l-iskola u għal dawk kollha li jitħajru jagħtu rappreżen- tazzjonijiet teatrali. Ħtiju tal-konkorrenza qawwija tat-'talkies', il-kumpannijiet drammatiċi qajla kien fadlilhom fejn iwettqu l- ħidma tagħhom u għaldaqshekk ma setgħux jisviluppaw it-talent ta' bosta mill-atturi u juru lill-poplu safejn jista' jwassal il-ġe- nju teatrali Malti. Iżda aħna ħadna pjaċir b'dan it-tijatru ġdid għall-effett li se jkollu fuq l-istruzzjoni tal-poplu. Il-lum ħu magħruf li l-palk hu wieħed mill-aqwa mezzi ta' l-edukazzjoni u barra minn Mal- ta qegħdin jinqdew b'dan il-mezz biex igħallmu t-tfal dak li hu tajjeb u sabiħ, biex jiftħulhom moħħhom għal dak li hu sewwa, biex iwissuhom fuq it-tiġrib tal-ħajja, biex iderruhom iġibu ruħ- hom. ta' rġiel u biex sħajruhom jagħżlu dak li hu tajjeb u tie- raq, u jbarru dak li hu sfiq jew iħammar il-wiċċ. It-tfal għandhom moħhom riċettiv aktar mill-kbar u għal- hekk huma jistgħu jixorbu bil-ħeffa t-tagħlim billi jinqdew b'di- versi sensi; dari kienu jiddependu mill-memorja biex jitħarrġu fl-istudji; il-lum barra l-memorja għandhom il-għajnuna tal-għaj- nejn u tal-widnejn biex ikattru u jħaffu s-sistemi tat-tagħlim. Il- mezzi visivi u uditorji ħadu post ewlieni fl-istruzzjoni għax is-sur- mastrijiet sabu li dawn ikattru l-għerf bla ma idejqu jew jgħajju lill-istudent. Mhux hekk biss, imma sabu li aktar jibqa' mwaħħal fil-moħħ dak il-għerf li l-ewwel naqrawh fuq il-kotba mbagħad narawh imgħallem fuq il-liżar. Għax fi ftit kliem permezz tal- palk nakkwistaw it-tagħlim mhux biss bil-qari iżda bl-esperjenza wkoll: dik l-esperjenza li ma hawn xejn li jiswa daqsha bħala mgħallma tal-ħajja. Il-lum qegħdin ngħixu fi żmien ta' taħwid u ta' tferfix mill- akbar, il-ħin hu qasir għal kulħadd, kull min tara hu mgħaġġel u bilkemm jista' jlaħħaq max-xogħol tiegħu; bħala konsegwenza ftit huma dawk li għandhom ħin biżżejjed biex joqogħdu fiz- xiegħlu fil-kotba u jistaħjaw bi spekulazzjonijiet estetiċi jew jit- hennew b'konsiderazzjonijiet etiċi, Għal ħafna nies it-tijatru hu 34 IL-MALTI l-uniku mezz biex ikunu jafu diear ix-xejriet tal-ħajja li qegħdin igħixu fiha u minn fuq il-palk jieħdu idea tal-problemi li qegħdin ihabblu d-dinja moderna. Sakemm it-tijatru hu mera ta' dak li huwa xieraq jiswa ta' ġid kbir għax iservi bħala għajn ta' tagħlim, iżda sfortunatament minur kulħadd jinqeda bit-tijatru biex ixerred is-sewwa; hemm min. bidel it-tijatru f'wirja ta' passjonijiet bawri, u hemm oħrajn li lit-tijatru jqisuh ħanut minn fejn jaqilgħu flejjes kbar. Min għandu din il-fehma dwar it-tjiatru qatt ma jista' jseddqu u jagħ- nih bi skopijiet serji u ta' min ifaħħarhom. Tijatri miftuħin għal qligħ il-flus biss qatt ma jistgħu igħinu l-aspirazzjonijiet nobbli tal-ħajja, aktarx jistgħu jħassru l-kostumi, iwebbsu il-qlub u jdal- lmu l-imħuħ tal-poplu, Id-deni li jisfa' minn tijatri bħal dawn jista' jitħassar biss minn tijatri oħrajn imwaqqfa għall-ġid tal- poplu, għat-tagħlim tas-sewwa jew għal mogħdija taż-żmien skond ma trid il-Knisja Mqaddsa. Kif qal l-Arċisqof Gonzi fil- ftuħ tan-Knights' Ħall, il-Kwisja qatt ma kienet kontra t-tijatru onest, serju u istruttiv, għax fih issib mezz biex jitħarsu l-kostu- mi u jsaħħu l-ġibdiet tajbin. Għalhekk id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni li ħa ħsieb biex jiftaħ. dan it-tijatru jistħoqqlu kull tifħir għal opra sabiħa u fej- jieda li għamel, u aħna ċerti li dak it-tijatru sejjer ikun mezz mill- aqwa għall-progress fit-tagħlim ta' wliedna; bis-saħħa ta' dan it- tijatru t-tfal jieħdu kunfidenza mal-palk u jitħarrġu kif iġibu ruħ- hom, kif jitkellmu, u kif joqogħdu quddiem in-nies, jeħilsu minn mistħija żejda, ma jibqgħux grietin, iħollu lsienhom u jidraw jid- hru fil-pubbliku, b'hekk huma jitgħallmu manjieri dħulin u rżina u jisviluppaw il-ġenju, l-intellett u donijiet oħra li jista' jkollhom moħbija. Għalhekk mela, bħalma għidna qabel, id-Dipartiment tat- Tagħlim il-lum qiegħed jinqeda bil-palk u b'li sereen, għax sab li dawn iservu ta' għajnuna kbira lis-surmastrijiet, Tant hu hekk li ftit ilu f'dak id-Dipartiment twaqqfet fergħa ġdida ta' tagħlim imsejħa ''Visual Education, l kellha suċċess kbir u qiegħda tagħmel ġid bla tarf. Permezz ta' din il-fergħa t-tfal jitgħaħlmu mhux b'li jaqraw iżda b'li jaraw. Għax il-lum nafu li t-tfal jim- pressjonaw ruħhom ħafna bit-talkies u bil-films u jekk dawk it- talkies jew dawk il-films ikollhom skop ta' tagħlim jistgħu jkunu ta' għajnuna kbira fl-istruzzjoni. Ir-TiarkRu Mezz TA' TAGHLIM 85 Alina bħalu Għaqda tal-Kittieba għandna d-dmir mhux li niktbu kotba biss iżda li ngħinu dak kollu li għandu skop kultu- vali, għax il-koltura twitti l-triq għal opri letterarji. Dan it-tija- tru li fetaħ il-Gvern ġista' jħajjar kittieba biex jindaħlu għal xogħlijiet drammatiċi għax issa huma jafu li hemm post tajjeb, : sabiħ u ma jonqsu xejn fejn jirrappreżentaw opri tagħhom u fejn isibu nies imħarrġin biex jaħdmuhomlhom u pubbliku li jap- prezzahomlhom. J'Alla, mela, dan. it-tijatru l-ġdid iseħħ, jinuxi 'l quddiem għall-ġid ta' qwliedna, ta' niesna u ta' sħabna l-kittieba. AKKADEMIĊI ĠODDA Fil-laqgħa tal-Kunsill li saret nhar id-29 ta' Mejju 1950, kienu maħturin Membri Akkademiċi Patri Pawl Galea O.P.. S.Tb.Lec, $ Lic, u s-Sur Wallace Ph. Nifirħulhom,