Il-Ħadd 1 ta' Novembru 2020 HMS GLORIOUS L-ISTORJA… IT- TRAĠEDJA -HMS Glorious isem ta' L bastiment li ra r-rinaxx- , iment tiegħu propju ftit qabel l-Ewwel Gwerra Dinja u kien wieħed minn tliet battle cruisers mibnija għar-Roval Navv dawn kienu mibnija apposta fuq parir li kien ingħata minn First sea Lord Fisher biex Roval Navv ikollha flotta preparata sew- wa għall-proġett li kien qed jieħu forma fil-baħar Baltiku. HMS Glorious ġiet varata għall-ewwel darba 1917 u ġiet tiswa somma totali ta' mil- jun, disa' mija sebgħa u sittin elf mitejn u tlieta u għoxrin Lira Sterlina, HMS Glorious fil-bidu tagħha ma kinetx air craft carrier. Iżda battle cruis- er, li ġara kien li wara li saret il-famuża Lego of Nations, l-Ingliżi ddeċidew li kellhom inaqqsu xi armamenti u allura kien ġie deċiż Hi kellu jiġi 'de- commissioned'. Allura l-ar- mamenti kellhom jitnaqqsu, u t-Roval Navv iddeċidew li jerġgħu jarmaw lill-Glorious kif kien qabel is-sena 1926. Iżda dan il-ħsieb kien ingħata pjan ġdid u disinn ġdid biex l-HMS Glorious jinbidel f'air F 74 PG 83 HMS Glorious ġewwa drv docks f'Malta craft carrier proġett ambizz- już li rnexxa u l-HMS Glori- ous ġie varat għat-tieni darba. F'Marzu 1931, l-aircraft carrier ġie armat sewwa b'16-il kanun tat-tip AA Guns 4.7 pulzieri u kellu aktar minn 50 kanun iżgħar għal kontra l-ajru- plani (Anti air craft Guns). Il-Glorious kien twil madwar 786 pied u wiesa' madwar 81 pied. Hu kien jiżen mad- war 22,000 tunnellata u kien itella' veloċità ta' 35 mil fis- siegħa. L-isem ta' Glorious għal dak' iż-żmien 'kien ħafna popolari f'pajjiżna dan għax il-bastiment kien stazzjonat fil-baħar Mediterran. Fil-fatt il-Glorious daħal għal l-ew- wel darba fil-port il-kbir f' 24 ta' Jannar 1938 biex jieħu post l-HMS: Courageous. Il-Glori- ous kien ikollu diversi miss- jonijiet ġewwa l-Mediterran fil-fatt hu kien dam Malta sa 7 ta' Frar 1938 u imbagħad bedà jivvjaġġa minn Malta, Ġibiltà, Alexandria, Fran- za, Korsika u Greċija, u kien jidħol Malta spiss kif ukoll kienu issirlu xi manutenzjoni fit-tarzna f'pajjiżna. Dan ap- parti it-tiswijiet, il-Glorious kienet ukoll involuta f'in- ċident fejn kienet habtet ma bastiment b'isem ta SS Flor- ida ġewwa Gibiltà ta' minn isemmi ukoll li il-ħsarat koll- ha li ġarrab il-bastiment f'dan l-inċident kollox ġie irranġat u msewwi fit-Tarzna ta' Malta. Nixtieq nagħmel referen- za speċjali ta' kemm kienet popolari it-Tarzna Maltija u il-ħidma professjonali li kienet toffri, u illum ħasra li t-Tarzna wara dawk suċċessi kollha kellha tispiċċa f'idejn il-barranini F'1939 il-Glorious ġiet ord- nata tħalli Malta biex toħroġ mill-baħar Mediterran hija kienet fuq missjoni kemm xejn kruċjali meta ippruvaw jinterċettaw bastiment Ġer- maniż Graf Spee il-Missjoni falliet u il-Glorious reġa' ġiet ordnata tbaħħar lejn Malta. Kien f'dak il-perjodu li Glo- rious kienet żieded il-flotta ta' l-ajruplani tagħha fejn sa dak iż-żmien l-H.M.S. Glo- rious ma kienx ikun taħt missjoni militari, huwa kien ikun fih ekwipaġġ ta' 748 ruħ stazzjonati fuqu, iżda meta ingħaqad mal-Home fleet fil-kampanja ' militari: Nor- veġiża, huwa kellu ekwipaġġ ta' 1,238 ruħ li 490 minnhom kienu jiffurmaw parti mis- servizz Air Squadron tal-ajru- plani. F'Mejju tas-sena 1939 il-Glorious ġiet mgħammra b'disa' Sea Gloster Gladia- tors oħra kif ukoll-kellha ab- bord fuqha ajruplani li kienu għadhom issiġillati ġo kaxxi kbar ta' l-injam meta daħlet it-tarzna biex isiru xi tiswi- jiet fuqha il-kaptan ordna li jinħattu dawn il-kaxxi minn fuq il-bastiment u: jinġar- ru għall-ajruport ta' Hal Far. Il-pjan kien biex f'Malta tingħaqad l-ewwel skwad- ta' ta' ajruplani Sea Gloster Gladiators u fil-fatt dan ġie deċiż meta il-Glorious ma ġiex lura Malta dawn iffur- maw l-ewwel difiża ta' l-ajru f'Maltija. Dawn it-tip ta' ajru- plani kellhom rwol importan- ti għas-sempliċi raġuni li sa dak iż-żmien Malta ma kellha l-ebda forza ta' ajru stazzjona- ti f' Malta: Hawn jidħlu wkoll it-tlett Ajruplani li kienu parti minn din il-forza Sea Gloster Glad- iators dawn huma il-Famużi Faith N5520, Hope N5531 u Charitv N5519. Iktar 'l- quddiem meta faqqet it-tieni Gwerra dinja Charitv N5519 kien l-ewwel fost dawn it-tliet ajruplani li temm il-missjoni militari tiegħu meta fil-31 ta' Lulju 1940 dan ġie milqut'u sar ballun nar waqt battalja mal- għadu fis-sema. Huwa kien ikkraxxja fil-limiti ta' Ras il- Fenek u l-pilota Flt. Peter W. Hartlev rnexxielu joħroġ mill-ajruplan u jagħmel l-in- żul tiegħu bil-paraxut, Wara ftit, dan il-pilota ġie rikover- at għax kien qed isofri minn ħruq li ġarrab qabel ma qabeż mill-ajruplan. Kienet propju Hms Glorious li ġabet f'Malta dawn l-ajruplani. Fil-25 ta' Marzu 1940 il-Glorious kien gie imsejjaħ biex isalpa minn Malta u tingħaqad l-ewwel ma' Air Craft Carrier HMS: Eagle li kienet ġewwa Ġibiltà minn hemm kellhom ibaħħru lejn il-baħar Brittaniku u minn hemm jibqgħu sejrin lejn Scapa flow. Ħadt ma kien ġie infurmat b'din il-missjoni li kienet inżammet sigrieta fuq il-bastimenti kollha li issejħu biex jingħaqdu mal-Home Fleet, meta ħalliet Malta għal l-aħħar darba l-HMS Glori- ous kien hemm tnejn u erb- għin baħri Malti abbaed dan il-bastiment. Irrid nagħti ħarsa dar il-lis- ta tal-baħrin kollha Maltin li kienu: fuq: il-Glorious: Mur għidilhom li din il-missjoni : kellha tkun l-aħħar waħda ta' 7 ħajjithom id-destin tagħhom ' destin sfortunat ta' dan il-bas- timent dawn kienu: — :E/LX 20717 Vincent Sultana mill-Belt Valletta, Assistant Steward E/ LX 22654 William Wadge mill-Belt Valletta, Officers Cook 3c E/ :LX 21093 Joseph Zahra mill-Belt Francesco Spiteri: mix- Xagħra Għawdex, cook (o) E/ LX 21958 Joseph Pace mill-Furjana, Officers' Cook 2c E/LX 21000 Agustine Carbone mill-Ħamrun, Canteen Man- ager, Naafi mill-Ħamrun, Steward E/LX 22029 Ramon Cuesta mill-Ħam- run, Canteen Assistant, Naafi William Consiglio mill-Ħamrun, Steward E/LX 22308 mill-Ħamrun, Assistant sieg ħ —Giuseppi B, Cosaiti mill-Ħamrun, Chief Pettv Of- ficer Cook E/1.-X712533:3: Cvril.— Buttersminn Haż-Żabbar, I.S.J.E. Steward — E/LX 20620 — Joseph ' Pieeħifmlun Haż-Żabbar, Assistant Stew- ard E/LX 22996 mill-Kalkara, Steward E/LX 20044 Alfred Borda mill-Kalka- mill-Kalkara, Leading Stew- ard E/L 13188 Emanuel Joseph Cachia minn Borm- la, Ssteward E/LX 22506 William: Stone ;.. (kien miżżewweġ. mara Maltija), Acting Leading Steward D/K 66814 Leonard Underwood (kien miżżewweġ: mara. Kenneth Linwood (kien miżżewweġ mara Maltija), Chief Stoker D/K 56882 Rov..: Hounsell . (kien miżżewweġ mara. Apps (kien miżżewweġ mara Maltija), Able Seaman C/JX 108285 Mal-wasal tagħhom ġew- wa. Scapa: Flow. il-kaptani ngħataw l-ordnijiet li, kell- hom isalpaw għal missjoni fin-Norveġja. Din il-missjoni kienet ġiet ippjanata minn - Churchill biex jiġu Galea mmil-Isla. evakwati is-suldati Ingliżi biex ma jiġrix l-istess kif kien ġara f'Dunkirk. L-In- gliżi ovvjament bħal: kull pajjiż li: kienu: jaħkmu fih riedu iżommuh bi skop. Dan għax in-Norveġja: fiha kwan- tità kbira ta' ħadid u allura għall-Ingliżi kien aktar aħjar liiżommuh biex ikollhom ħa- did biżżejjed għall-armamen- ti tagħhom biex huma dejjem ikollhom ir-riżorsi meħtieġa l-istess kif għamlu f'pajjiżna li ġabuh bażi militari, l-Eġit- tu minħabba iż-żejt, l-India minħabba rikkezzi li/fih ap- parti ir-riżorsi li joffri dan il- pajjiż vast dawn kollha kienu parti mill-ħamsin li: kienu taħt il-kuruna reali. Il-Ġermaniżi f'April tas-sena 1940 kienu bdew li kampanja militari biex item- mu' l-okkupazzjoni ta' l-In- gliżi minn fin-Norveġja. L-In- gliżi kienu qed jagħmlu minn F 30 PG 56 HMS Glorious flimkien ma' HMS Westminster ankrati kollox biex iżommu il-qawwa Ġermaniża iżda sa Mejju ta' l-istess sena huma indunaw li dan kien kollu inutli u li kieku il-Prim Ministru ġdid Winston ' Churchill baqa' iwebbes rasu ħafna iktar sul- dati kienu jispiċċaw jitilfu ħajjithom jew jaqgħu priġu- nieri. Il-Prim Ministru Nev- ille Chamberlain ħa: it-tort kollu tal-kampanji militari ħżiena li bdew iwettqu l-In- gliżi iżda wara dan kollu kien hemm il-logħba ta' Winston Churchill: biex jilħaq Prim Ministru floku dan għax hu kien il-First Sea Lord f'dawk il-kampanji kollha li saru u hu kien qed jgħatti l-istruzz- jonijiet li fl-aħħar bdew jir- riżultaw f'traġedja wara oħra u ħafna baħrin tilfu ħajjith- om minħabba id-deċiżjonjiet żbaljati li kien jieħu appos- ta biex jidher ikrah Neville Chamberlain. Sakemm beda ġewwa Scapa Flow ftit qabel salpaw lejn in-Norveġja. Dan ritratt ġie miġbud ukoll minn fuq HMS Ark Roval FT F.25,PG 53 Kenneth Cross il-bdot minn 46 SQ jiġri dan it-teglib kbir politi- ku. fl-Ingilterra. L-Ingliżi id- deċidew li ikun għaqli li sal- vaw: is-suldati. li. għandhom fin-Norveġja u jinġabu lura f'art twelidhom. Ikompli f'ħarġa oħra