Il-Marċi Grotteski — It-Tieni parti Astratt: Fl-ewwel parti ta' dan l-artiklu kont laqqajtkom ma' sett ta' erba' marċi grotteski mill-pinna ta' Mro. Angelo Pullicino li jinsabu fl-arkivju tal-Għaqda Karmelitan Banda Queen Victoria. Fl-artiklu ta' din is-sena ser inlaqqagħkom ma' ħamsa oħra mill-pinna tal-istess kompożitur Ġiljaniż li jinsabu fil- kollezzjoni private tiegħi. Kliem muftieħ: Mro. Angelo Pullicino, Karnival Malti, Marċ grottesk, Marċ karnivalesk, Marċ tal- karnival, Il-Maltija, Żifna nazzjonali Maltija, Iż-żifna tal-Maltin, Kuntradanza, Banda San Ġiljan, Soċjetà Karmelitana u l-Banda Queen Victoria Żurrieq. Daħla: Għall-kuntrarju tal-erba' marċi grotteski l-oħra, li tagħhom kellna biss il-partijiet, dawn li ser nitkellmu fuqhom hawn taħt jeżistu f'forma ta' partitura, u li huma miktubin bil-lapis u mhux bil-pinna. Jista' jkun li jeżistu partijiet tagħhom, jew talanqas uħud minnhom, merfugħin wara l-ħġieġ ileqq ta' xi arkivju bl-injam kollu skolpit ta' baned Maltin u/jew Għawdxin. Jiena nimmaġina li dawn il-marċi grotteski kienu nkitbu biex jindaqqu waqt xi sfilata tal-karnival il-kbir jew tar-raħal fil-bidu tas-snin sebgħinijiet tas-seklu l-ieħor. Dana qed ngħidu għaliex id-diski, jew kanzunetti, li minnhom ittieħdet il- mużika kollha jidhru li nkitbu f'dan iż-żmien li qedin insemmu. Ngħidu aħna, f'(Kjarnival Dav insibu Those Were the Davs u Azzurro tal-1968; f'(Kjarnival Dance insibu Lilv the Pink tal-1968, u La Pioggia u Casatchok, it-tnejn tal-1969; f'(Karnival) March insibu Congratulations tal-1968, f'Parade of Carnival insibu l-A/talena tal-1969, u f'Ckinkv Dinkv March insibu Un Calcio alla Città tal-1972. Fil- partituri wkoll, insibu li l-isem althorn issa kien ħa post dak tal-ewfonju fil-bidu tal-pentagramma, u dan ikompli jikxef f'liema żmien inkitbu. Interessanti l-fatt ukoll li, għall-kuntrarju tas-sett tal-marċi grotteski li konna tkellimna dwarhom fl-ewwel parti s-sena l-oħra, dawn il-ħamsa, tneħħi forsi l-introduzzjoni ta' (KJarnival Dav, u li fiha, fil-fehma tiegħi, silet ftit battuti minn marċ oriġinali ieħor minn tiegħu stess, ma jagħmlu l-ebda użu minn xi tip ta' mużika folkloristika Maltija. U dan jikkuntrasta ferm mat-titlu li l- istess marċi grotteski jġibu, u aktarx dejjem mogħtijin minn ħuh iż-żgħir Luċjan, fejn, fost oħrajn, jagħmlu riferenza għaż-żifna nazzjonali Maltija u l-oħra ta' bix-xwabel. Għax biex ngħidilkom, li kien għal Anġlu, il-marċi kollha jsemmihom March tall-)Karnival, għax għalih, l-aqwa li huma tal-widna, u li fihom dik il-laqta kontro-melodija fuq ir-ram kif hu biss kien jaf jinseġ fil-marċi tiegħu li ma jmutu qatt. ĦARSA LEJN IL-ĦAMES MARĊI GROTTESKI: (K)arnival Dav: jew 'Jum il-Karnival', huwa l-isem ta' dan il-marċ grottesk. Anġlu, jew aħjar, ħuh, għoġbu jagħtih isem bl-Ingliż, anki jekk il-kelma Carnival għandha tibda bl-ittra 'C' u mhux 'K', bħal fil-każ tal-kelma Maltija. Il- partitura' hija miktuba bil-lapis fuq biċċa karta tal-mużika, u diġa' użata fuq in-naħa ta' wara, għall-introduzzjoni, u l- kumplament fuq tliet paġni minn ta' manuskritt ta' ' Ktieb jew paġni li fihom ikun hemm miktubin jew stampati xi biċċa mużika b'indikazzjoni tal-parti li għandu jdoqq kull strumentalist fl-esekuzzjoni tagħha. Fil-każ tagħna, il-partitura hija taqsira ta' waħda sħiħa (short score), u jkun fiha biss ftit pentagrammi li fuqhom ikunu jridu joqgħodu l-istrumenti kollha. Jeżistu oħrajn imbagħad, fejn kull strument jinkiteb fuq pentagramma għalih (full score). Fil-każ ta' Pullicino, għall-bidu, fil-perjodu ta' qabel il-Gwerra, il-marċi kien joqgħod jiktibhom kollha billi jqiegħed l-strumenti fuq pentagrammi separati, imma biż-żmien, mis-snin ħamsinijiet tas-seklu l-ieħor 'il quddiem, beda jagħmel użu mill-partitura mqassra. Wieħed irid jgħid ukoll li dak iż-żmien, minbarra li kienu jiktbu l-partituri bl-idejn, anke l-partijiet riedu joqgħodu jiktbu waħda waħda, għax il-magna tal-iffotokopjar ma kenitx għadha teżisti sa dak iż- żmieni b'għaxar pentagrammi' il-waħda. Taqsima/tagħrif Introduzzjoni ta' 16-il battuta (jew żewġ sentenzi ta' tmien battuti l-waħda (l-V u V-I) fl-istil inimitabbli ta' Pullicino. Ta' min jgħid hawn li, dan il-marċ jiftaħ bl- istess mod bħall-marċ l-ieħor brijuż Melita tal-istess kompożitur. L-ewwel taqsima, li fiha 61 battuta. Hawn, l-għadd ta' battuti huwa bil-fard, li mhux soltu niltaqgħu miegħu fil-binja tas-sentenzi kif insibuhom f'marċ. Fil-partitura, battuti 34-49 huma replikati, i.e. meta ġejt biex ngħodd l-ammont ta' battuti li fiha din it-taqsima, ħadt ħsieb li ngħoddhom għal darbtejn. (Dan il-kompożitur għamlu biex ma joqgħodx jikteb l- istess passaġġ għal darbtejn, u allura, hawnhekk, mhix kwestjoni ta' struttura. Kif forsi wieħed jaf, fil-mużika popolari, inkluż il-kanzunetti, niltaqgħu ma' ħafna repetizzjonijiet tal-istess melodija, sempliċiment għax hija strofika.) Intant, dit-taqsima hija mibnija fuq il- kanzunetta Those Were the Davs,, li minnha ħa kemm mill-istrofa, kif ukoll mir-ritornell. Bħala triju mbagħad, il-kompożitur għażel li jaħdem fuq il-kanzunetta Azzurro' ta' Adriano Celentano. Din id-diska għandha r-ritmu ta' marċ, u allura jista' jkun li dan l-element ġibed l-attenzjoni ta' Pullicino, speċjalment il-mod kif jidħlu t-trumbuni. Tajjeb ngħidu xi ħaġa wkoll fuq il-passaġġ ta' qabel it-triju (78-89) li jiftaħ b'fanfara', li nimmagina li qegħda fuq ir-ram (kurunetti u baritoni/ewfonji). Mill-ewwel battuti tagħha, Pullicino jagħti l-impressjoni li t-triju ser ikun fi kjavi maġġuri, imma din hija biss intiża biex tgħallat lil dak li jkun, għax wara biss erba' battuti fis-sottodominanti (VI), il-grupp kadenzjali li jiġi eżatt warajhom jerġa' fit-toniku (I) — i.e. fil-kjavi ta' RE Minuri, filwaqt li l-bqija tal-erba' battuti l-oħra jkunu maqsumin, tnejn fid-diminanti (V) u t-tnejn l-oħrajn fit-toniku (ID). (KJarnival Dance: 'Il-Maltija' $ hija kuntradanza li kulħadd jiżfinha fil-karnival għax hija 'ż-żifna tal-Maltin', u għaldaqstant, hija meqjusa bħala 'Iż-Żifna Nazzjonali Maltija'. Skont il-kotba tal-mużika, il-kelma kuntradanza (xi darba kienu żewġ kelmiet separati li mbagħad ingħaqdu f'waħda) hija korruzzjoni ta' countrv. dance, bil-Malti - danza kampanjola, li taf il-bidu tagħha ġewwa Ingilterra. Kienet ukoll popolari ħafna fi Franza u l-Ġermanja fis-seklu tmintax. Li ma naqbilx huwa mal-etimoloġija tal-kelma kuntradanza. Ibda biex, il-kelma kontra kulħadd jaf xi tfisser - bil-maqlub ta', jew l-oppost, imma wkoll biswit, jew in-naħa l-oħra. Mela il-kelma kuntra tidħol għax f'diż-żifna hemm dan l-element 2 Pentagramma (dik li bl-Ingliż insejħulha stave jew staff) huma dawk il-ħames linji mimdudin għall-kitba tal-mużika. 3 Din id-diska hija attribwita lil Gene Raskin, li poġġa l-versi bl-Ingliż tal-I anzunetta Russa Dorogoi dlinnvou, mużika ta' Boris Fomin (1900-48) u versi tal-poeta Konstantin Podrevskii. Tamara Tsereteli (1900-1968), minn Georgia, u r-Russu Alexander Vertinskv (1889-1957) aktarx li kienu l-ewwel żewġ kantanti li rrekordjaw din id-diska fl-1925 u l-1926 rispettivament. L-istess kanzunetta kienet dehret ukoll fil-film komiku /nnocents in Paris tal-1953 titkanta fil-verżjoni oriġinali tagħha mix-xantuża ċelebri Russa, Ludmila Lopato, waqt xena ġo najtklab Russu, li bħalu kien hemm ħafna mxerrdin ma' Pariġi kollu fil-ħamsinijiet tas-seklu l-ieħor. Madankollu, kienet Marv Hopkin, imwielda fit-3 ta' Mejju, 1950, li għamlet id- diska famuża meta rrekordjatha f'Awwissu tal-1968, liema diska telgħet sparata fil-quċċata tal-klassifika kemm fl-Ingilterra kif ukoll fl-Amerika. Ħafna diski jġibu li Gene Raskin bħala l-awtur ta' din il-kanzunetta anke jekk hu kiteb biss il-kliem bl-Ingliż u mhux il-mużika. L-aktar verzjoni magħrufa hija dik ta' meta ġiet irrekordjata minn Adriano Celentano fl-1968. Conte jħobb jgħaqqad melodiji sempliċi ma' xogħlijiet mhux tas-soltu, imma li huma xorta waħda tal-widna. Ngħidu aħna, f'din id-diska hu jgħaqqad il-mużika tal-marċ militari ma' ġrajja ta' kuljum, irrakkuntata permezz ta' lingwaġġ poetiku mimli xbiehat. $ Fanfara hija biċċa mużika qasira tinstama' sewwa li normalment jdoqqu t-trumbetti f'xi parata militari. 6 Il-Kumittiva hija tip ta' kuntradanza Għawdxija li tixbah lill-Maltija u fiha seba tappiet jew żifniet: il-Kollura, l-Ingliża, il- Franċiża, il-Mina, il-Kannizzata, is-Salib, u l-Parata. fejn il-movimenti ta' gruppi differenti ta' żeffiena jduru kontra xulxin. Fil-Malti hemm kliem oħrajn, anke jekk ġibniehom minn ilsna barranin, li jħaddnu din il-kelma fil-bidu tagħhom, bħal ngħidu aħna, kuntrapunt, fejn għandek żewġ motivi kuntrastanti, jew aktar, imdaħħlin b'sengħa f'xulxin f'melodija waħda; u kuntrakant, fejn għandek melodija sekondarja kantata b'motiv ieħor minn taħt fuq il-melodija prinċipali. Hemm imbagħad, il-kuntrabaxx (li bl-Ingliż ġieli nsibuh ukoll bħala contrabass) u l- kuntrafagott, żewġ strumenti goffi, wieħed tal-korda u l-ieħor tal-injam, li jinstemgħu ottava' taħt il- vjolinċell u l-fagott rispettivament. F'dawk li huma strumenti, jew termini mużikali, l-Ingliżi għandhom ħabta kif idawru kelma biex donnu jġibuha li l-ħaġa bħallikieku oriġinat mingħandhom. Hekk ngħidu aħna, il-kornu ingliż, li jiġi kuġin tal- obweż, u li bl-Ingliż nsejħulu English Horn, la hu kornu, għax dan tal-aħħar ikun magħmul mir-ram, u wisq anqas Ingliż, għax ma oriġinax minn dan il-pajjiżl Dan il-ġens dejjem iffissat li kif ħaddieħor għandu tiegħu, hu jrid bilfors li jkolli tiegħu wkoll. Mela għalihom, jekk fid-dizzjunarju mużikali jeżisti l- kornu Franċiż (French Horn) bifors li jrid jeżisti ieħor ta' oriġini Ingliżal L-isem ta' dan l-istrument fil- fatt, mhu xejn għajr korruzzjoni ta' cor angle, li bil-Franċiż tfisser kornu milwi. Dan għaliex, parti minn dan l-istrument tikkonsisti f'milwa (crook) li tiddaħħal fin-naħa ta' fuq tal-istrument (li fiha mbagħad, tkun trid tidħol b'mod marsus l-imbokkatura magħmula minn par qasab ċkejnin, bit-tarf mislut) biex jagħmilha aktar faċli għal min ikun qed idoqqu. Huwa minnu madankollu, li l-ewwel mudelli tal-kornu Ingliż kellhom mill-forma ta' qarn ta' animal biex ikun jista' jintrifes bla taħbil ta' xejn. U la qedin fiha, ma nistgħux ma nsemmux terminu ieħor mużikali li ra tidwira sħiħa f'dik li hija etimoloġija tal-kelma. Qed nirreferi għal dik li bl-Ingliż insejħulha Third of Picardv (bil-Franċiż - Tierce de Picardie). Din tikkonsisti f'akkordju magħmul minn trijade maġġuri li jagħlaq biċċa xogħol mużikali li oriġinarjament tkun fil-kjavi minuri. Dan isir billi ngħollu t- terza b'nofs ton, u minn intervall ta' ton u nofs ton, isir ta' żewġ toni. Bħala eżempju, jekk il-mużika kienet in DO Minuri, mela il-korda tonika hija DO — MIb — SOL, u t- trijade hu wieħed minuri. Issa, jekk il-MIb nagħmlulha l-bekwadru' biex ngħolluha b'semiton, it-trijade jiġi maġġuri. Dan ifisser li, fejn it-trijade qabel kellu ħoss li forsi jqanqal swied il-qalb, bl-użu ta' din l- għodda armonika, il-ħoss tiegħu issa jsir wieħed ferrieħi. Tajjeb ngħidu hawn li, ħafna knejjes ta' żmien il-Medjuevu kienu jinbnew b'tali mod li, minn barra jidhru għoljin ħafna u bil-kampnari tagħhom, u qċaċet oħra, kollha ġejjin għall-ponta donnhom iridu jinfdu wiċċ is-sema, u li meta tidħol fihom ħlief ċappa dlam ma tarax, miksur biss minn ftit xemgħat inemnmu 'l hawn u 'l hinn. Huwa biss meta tixħet ħarstek 'il fuq li tara ftit mrieżaq deħlin bis-serqa minn ġol-ħġieġ ikkulurit. Din it-tip ta' estetika fl- arkitettura tissimbolizza 'il-bniedem bħala midneb, u li allura qed jgħix fid-dlam, u huwa biss jekk jafda f'Alla li jista' jara d-dawl u jsalva ruħu. Niġu issa biex naraw allura x'rabta jista' jkun hemm bejn it-tielet grad fl-iskala mużikali u Pikardija. Ibda biex, dan huwa isem ta' wieħed mis-27 reġjun ta' Franza u li jinsab fit-tramuntana ta' dan il-pajjiż. Jekk tmur hemm ibqa' żgur li mhu ser issib xejn li jista' b'xi mod ikollu x'jaqsam ma' din-nota partikolaril Għax il-kelma Picardie għandha mnejn hi korruzzjoni ta' kelma oħra Franċiża - piguant, li bil-Malti tfisser sempliċiment oġġett pikkanti, jew qawwi fit-togħma. Naturalment, hawn qed jirreferi għal dan l- akkordju li permezz tiegħu wieħed jista' jtemm xogħol mużikali fuq nota pożittiva. Għax kif jgħid il-qawl Malti: 'Fl-aħħar tal-mazzita, issib iż-żbiba'l Iż-żbiba hija frotta ħelwa, u għaldaqstant it-tifsira għandha tirrifletti li ż-żbiba għandha tħalli togħma tajba. 7 Kelma li tfisser tmien toni 'l fuq (ogħla) jew 'l isfel (ibjex). 8 Anki hawnhekk, oboe bl-Ingliż, hija tidwira tal-kelma hautbois (li titleħħen kważi l-istess) u li bil-Malti tfisser haut — għoli u bois — injam. Dan għaliex dan l-istrument għandu leħnu għoli, mhux biss f'dawk li huma noti, imma wkoll bħala ħoss, u huwa magħmul mill-injam. 9 L-użu ta' dan is-sinjal qed biex iqegħed in-nota fit-ton sewwa tagħha. Lura għall-kuntradanza Maltija, din hija tip ta' żifna b'disa' tappiet jew żifniet: (i) it-fFislima, (ii) l-Almanda'', (iii) In-Nisa Bezzun, (iv) L-Erba' Kulluri, (v) l-Arkata,(vi) iż-Żewġ Kulluri — Nisa Bukkett, (vii) il-Passiġġata Da Se', (viii) il-Kullura, u (ix) il-Kannizzata. Hija tista' tiġi ppreżentata b'żewġ modi: jew (a) bħala żifna rustika fejn iż-żeffiena jilbsu ta' kampanjoli, komunement magħrufin bħala ta' Żepp u Grezz, jonkella (b) bħala danza ċeremonjali tas-seklu tmintax li kienet tinżifen min-nies ta' madwar is-sultan. Dawn kienu jkunu lebsin ilbies mill-aktar rikk. Din it-tip ta' mużika tfakkarna fid-danzi raffinati u fuq tagħhom li ta' spiss kienu jiktbu kompożituri Klassiċi bħalma huma Mozart u Beethoven. Nerġgħu issa fuq Carnival Dance. Fejn soltu kien hemm xi forma ta' suspett li l- ismijiet tal-marċi kien qed jagħtihom dejjem Luċjan (ħu Anġlu), hawn jista' jagħti l- każ li kien il-kompożitur stess li ta l-isem lil dan il-March tall-)Karnival għall-fatt li ż-żewġ titli għandhom l-istess kaligrafija. Il-partitura fiha tliet paġni ta'manusritt. Il- mużika hija mifruxa fuq tliet pentagrammi skont l-istrumenti. Battuta Taqsima/tagħrif L-introduzzjoni hi ta' 14-il battuta. Kemm hi, kif ukoll l-ewwel replika li tiġi warajha, u t-taqsima l-oħra li tiġi wara r-replika, huma meħudin mill-kanzunetta La Pioggia'' (Ix-Xita) ta' Gigliola Cinquetti 2, liema diska kienet ħadet sehem biha fil-festival ta' San Remo '69. Il-kompożitur għamel sew li daħħal din l- introduzzjoni robusta fil-marċ tiegħu. Ħafna jsibu li din il-kanzunetta għandha ħafna mit- tema mużikali li kien ikkompona Mancini għas-serje televiżiva Peter Gunn, jonkella minn xi soundtrack ta' xi film ta' James Bond. 15-56 (58) In DO Maġġuri. Din it-taqsima tifforma l-ewwel replika. 59-94 Il-passaġġ ta' wara l-ewwel replika mhu xejn għajr it-tkomplija tal-istess kanzunetta. Lejn tmiem dan il-passaġġ, il-kompożitur jaħseb biex jimmodula lejn is-sottodominanti (IV). Dan jagħmlu billi jdawwar il-korda tonika (l) tal-kjavi li jkun fiha f'settima dominanti (V7) ta' dik li tkun ġejja warajha, i.e. FA Maġġuri. Jekk wieħed iħares lejn battuti 93-4 isib li s-settima mhix għajr is-SIb, li hija n-nota dijatonika'l' l-ġdida tat-tonalità li deħlin fiha. 95-113 In FA Maġġuri. Din it-taqsima hija wkoll replikata. It-tema hija meħuda mill-kanzunetta Lilv The Pink tal-grupp The Scaffold'' li kienet ħarġet f'Novembru tas-sena 1968. Il- kanzunetta hija msejsa fuq għanja tradizzjonali bl-isem ta' The Ballad of Lvdia Pinkham''.. 10 Din iż-żifna hija ta' importanza storika liema bħala għaliex kienet moda ħafna fiċ-ċrieki aristokratiċi tas-seklu 16. L- Almanda oriġinat fil-Ġermanja u kienet hi li tiftaħ il-ballu, fejn il-kurtiġjani kienu jiżfnu għall-akkumpanjament tal-mużika pprovduta minn orkestrina. F'din id-danza proċessjonali, il-koppji jimxu b'pass dinjituż u mexxej fl-istess ħin. Mil-lat ta' mużika, din iż-żifna hija karatterizzata minn melodiji li għandhom mill-filugranu, u li huma aktarx mgħaqqdin fi gruppetti sovrabbundanti. l-Ħames snin wara li kienet rebħet il-festival ta' San Remo fl-1964, Gigliola Cinquetti kienet ġiet fit-tieni post b'din id-diska wara Bobbv Solo. L-istil ta' din id-diska jalterna bejn polka, mużika taċ-ċirklu, ritmu tas-60ijiet u mużika tal-filmijiet fl-istil ta' James Bond. Din id-diska kienet ħarġet ukoll bl-ilsien Franċiż bl-isem ta' L'Orage. Il-kliem huwa ta' Gianni Ernesto Argenio u mużika ta' Corrado Conti u Mario Panzeri u orkestrazzjoni ta' Alberto Baldan Bembo. Oriġinarjament, din id-diska kellha kliem u mużika tal-kantawtur Daniele Pace. U Gigliola Cinquetti twieldet fl-1947 u hija kantanta Taljana. Ilum-il ġurnata, minbarra li tkanta, hija wkoll preżentatriċi fuq it-televiżjoni u ġurnalista. Hija rebħet il-festival ta' San Remo fl-1964 meta kellha biss 16-il sena bid-diska Non ho f'età. 5 Din tirreferixxi għal skala mużikali li fiha suċċessjoni ta' toni u semitoni u għalhekk mhix bħal skala kromatika li tikkonsisiti f'semitoni biss. 4 Dan il-grupp kien iffurmat ġewwa Liverpool, l-Ingilterra, mill-komiku John Gorman, il-poeta Roger McGough, u Mike McGear, li ismu proprja kien Peter Michael McCartnev, u li jiġi ħu l-kantant leġġendarju tal-grupp The Beatles, Paul MccCartnev. Bħala triju, kienu jispjeċjalizzaw fil-kanzunetti komiċi (jew taħlita ta' kanzunetti komiċi, skizzi, u poeżija ta' McGough), bħalma hi Lilv the Pink, u li kient l-uniku diska li laħqet il-quċċata tal-klassifika. 5 Din il-għanja folkloristika li tirrakkonta l-istorja ta' Pinkham kienet ukoll il-kanzunetta reġimentali mhux uffiċjali tar-Roval Tank Corps waqt it-Tieni Gwerra dinjija. Kienet ukoll titkanta mill-plejers tar-ragbi wara xi logħba goffa waqt li jkunu qedin jieħdu xi doċċa kiesħa, u li fiha kienu jħobbu jdaħħlu wkoll xi kliem mhux xieraq. Din il-mara tas-seklu dsatax kienet ivvintat tip ta' duwa li tikkonsisti fi ħwawar mediċinali għan-nisa li jbagħtu bl-uġigħ. Id-diska kienet biegħet 'il fuq minn miljun kopja u kienet rebħet id-diska tad-deheb. Tajjeb ngħidu hawnhekk li, din l-istess mużika ntużat minn Pullicino fil-marċ karnivalesk l-ieħor- Ckinkv Dinkv March. Dawn il-battuti jiffurmaw l-ewwel nofs minn tat-triju li m'għandux introduzzjoni. Fil-fatt, l'erba' battuti li kienu xi darba ser jiffurmawha, u li mbagħad ġew ingassati, kienu jinkludu biss ħjiel ta' ritmu'' li nzerta jaqbel perfettament mal- introduzzjoni ta' kanzunetta li kienet ġiet interpretata għall-ewwel darba minn Dori Ghezzi f Cantagiro 1969. Qed nirreferi għall-kanzunetta Taljana Kozachok, b'melodija meħuda minn diska oħra ta' Matvei Blanter, Katjusha, u kliem ta' D.A. Ciotti u Giancarlo Guardabassi. 137-155 (157) In FA Maġġuri. Dawn il-battuti jimxu fuq il-passi tar-ritornell li nsibu f'din l-istess kanzunetta, fejn minn tonalità minuri jeqleb ħesrem għal waħda maġġuri. (Karnival) March: marċ karnivalesk li ma jġib l-ebda isem partikulari ieħor għajr dak li hemm miktub fuq il-partitura stess, u li tiegħu qedin inġibu l-ewwel battuti minn tal- introduzzjoni. Jidher li, għall-ewwel dan il-marċ kien jismu March tal-Karnival, imma mbagħad tħassar bil-gomma u ġie jismu Karnival March. Il-kwestjoni hi li, jekk kemm-il darba i ried isemmieh bil-Malti, mela allura l-isem irid jiġi jaqra hekk: Marċ tal- Karnival, u jekk. bl- Ingliż: Carnival March. Il-partitura fiha tliet paġni minn ta' manuskritt, u l-arranġament mużikali huwa mifrux fuq tliet pentagrammi (kurunetti — baritoni/ewfonji — trumbuni/baxxi): Battuta Taqsima/tagħrif Ol-19 In Do Maġġuri. Ta' min jinnota hawn li, din l-introduzzjoni fiha 19-il battuta, jew żewġ sentenzi ta' disa' u għaxar battuti rispettivament. 20-37 (38-9) L-ewwel replika. It-tema tidħol in aria. Hawn, il-kompożitur juża l-kanzunetta tant popolari, Congratulations, kitba ta' Bill Martin u Phil Coulter, u kantata minn Cliff Richard, u li biha l-Ingilterra kienet ħadet sehem fil-Eurovision Song Contest tal-1968. Il- kanzunetta kienet ġabet punt wieħed biss anqas minn dik Spanjola, La La La. Jingħad li dakinhar tas-6 ta' April, Richard kien issakkar fit-tojlit biex ma jismax il-voti tal-ġurija jingħaddul 72-79 Coda'' biex jagħlaq din it-taqsima qabel ma jmur għat-triju. 80-121-2 (123-4) In Fa Maġġuri, It-triju jiftaħ b'introduzzjoni ta' erba' battuti. Parade of Carnival (March tal-Karnival): Kif għidna diġa' aktar 'il fuq, l- ismijiet ta' dawn il-marċi grotteski setgħu ngħataw, wara kollox, mhux ka tn verżjoni tal din id-diska bil-Franċiż taħt l-isem ta' Le Svrop Tvphon, kantata minn Richard Anthonv, u li ienet biegħet rekord ta diskal 7 Dan ir-ritmu huwa magħmul minn kroma 1 nofs kwart aspett għal tliet darbiet waħda wara l-oħra, u segwit minn kwart Id-disinn jirrepeti ruħu. Bħala kantanta kienet attiva ħafna bejn is-snin 1966 u 1989. Għal żmien twil kienet tkanta wkoll flimkien mal-kantant Amerikana, Wess. Huma kienu rrapreżentaw lill-Italja fil-Eurovision Song Contest tal-1975 bil-kanzunetta Era li kienet ġiet fit-tielet post. Fil-bidu tas-snin tmenin tas-seklu l-ieħor Ghezzi ddeċidiet li tibda tkanta bħala Fl-1975 iltaqgħet mal-kantawtur Fabrizio De Andrċ u baqgħet tgħix miegħu sa ma miet fl-1999. Huma kienu żżewġu fl-1989 u kellhom tifla waħda, Luisa Vittoria ('Luvi') mwielda fl-1977. 9 Kuda tista' tfisser denb twil jew xuxa ta' kometa, imma fil-każ tagħna dawn huma l-aħħar battuti mużikali biex iġibu xogħol mużikali fi tmiemu. mill-kompożitur innifsu, imma minn ħuh iż-żgħir Luċjan (1921-2012). Dan għaliex, fil-partitura nsibu mniżżlin żewġ titli taħt xulxin, il-wieħed bil-lapis — March tal-Karnival, liema titlu nsibuh ukoll mniżżel fil-marċi l-oħrajn kollha, u l-ieħor bil-bajrow — PARADE' of CARNIVAL. Il-partitura, li fiha total ta' ħames paġni minn ta' manuskritt, u miktuba bil-lapis, hija mifruxa fuq tliet pentagrammi li jinkludu, il- melodija fuq il-kurunetti (primi u sekondi), il-kontro-melodija tal-baritoni u l-ewfonji (diviżi — kif kienet id-drawwa li jiktibhom Pullicino) u l-akkumpanjament tat-trumbuni wil-baxxi. Pullicino kellu sistema wkoll, li jimmarka r-raħal jew isem il-banda li tkun daqqet il-marċ b'lapis ikkulurit, tant li fuq partitura waħda ġieli ssib aktar minn isem wieħed. F'dan il-każ, jidher li dal-marċ qed għand il-banda tan-Nadur, Għawdex. U la qedin nitkellmu fuq il-partituri, mhux l-ewwel darba wkoll li Pullicino kienu jonqsuh il- karti tal-manuskritt, tant li f'paġna ħamsa nsibu li għandna żewġ tipi ta' mużika mħażżin fuq xulxinl Intant, dan il-marċ hu mqassam kif ġej: Battuta Taqsima/tagħrif 01-06 In FA Maġġuri. Introduzzjoni. Hawn il- kompożitur niseġ waħda qsajra, liema motif, ż jew disinn tematiku, ħadu mill-kanzunetta f TĦ tal-ewwel taqsima. f £ 07-118 F'din l-ewwel taqsima mhux replikata, 521 Pullicino jieħu l-kanzunetta sħiħa ta' Orietta Berti, L'Altalena li kienet ħarġet fl-1969. Dan ifisser li dal-marċ ma setax inkiteb qabel din id-data. 119-167 (169) It-triju, li għandu daħla ta' tmien battuti aktarx fuq ir-ram, imma li xorta tibqa' fl-istess tonalità li beda biha. Ckinkv Dinkv March: Dan il-marċ grottesk huwa differenti mill-oħrajn f'aktar minn aspett wieħed. Kien għal dan il-għan illi ħallejtu għall-aħħar, għax kif ser naraw, huwa frott ta' sperimentazzjoni ażżardata, speċjalment fejn tidħol forma u kontenut. Il-kompożitur ried bħal donnu jiżżufjetta bis-sistema konvenzjonali billi jkompli jfittex toroq mużikali ġodda li n-nies ma kenux mdorrijin bihom f'dak li għandu x'jaqsam ma' marċi popolari. Huwa sab ix-xoqqa f'moxtha u ħareġ b'xi ħaġa differenti minn tas-soltu meta n-nies tkun mehdija titbahrad u tiżżuffjetta b'għajrha matul it-tlitt ijiem tal-bluha. Din il-maturità mużikali min-naħa ta' Pullicino hija ġejja mill-fatt illi hu, issa li kien rtira mill-kariga twila ta' Surmast tal-Banda San Ġiljan'', kien jaf li l-karriera tiegħu issa kienet laħqet il-quċċata tagħha, u ċ-ċansijiet kienu biss li jibda jara t-triq għan-niżla. Dan li qedin ngħidu seħħ fil-bidu tas-snin sebgħin tas-seklu l-ieħor. Diġà, f'dak li hu titlu, huwa ħafna diffiċli biex wieħed jgħid eżatt x'ried jgħid bih il-kompożitur. Il-kelma Ckinkv, jekk I $ p r r , dejjem hi miktuba b'mod korrett, ma stajt insibha mkien, la r D fuq l-internet u lanqas fid-dizzjunarji li għandi jiġru fil- C-KIN-KXV DIN-KV kamra. Ippruvajt infittex xi kliem li setgħu b'xi mod joqorbu lejn din il-kelma, iżda bqajt b'xiber imnieħer. Fil-każ tat-tieni kelma, Dinkv, id-dizzjunarji Ingliż jagħti din it-tifsira li ġejja: (esp. of a thing) neat and attractive; small, daintv, or trifling, insignificant. 20 Waħda mill-attrazzjonijiet ewlenin tal-Karnival hija l-Parata. Fi żmien il-Kavallieri diż-żifna kienet tittella' taħt il-gallerija tal-Palazz tal-Gran Mastru u kienet timmarka l-ftuħ uffiċjali tal-attivitajiet tal-Karnival. Fiż-żifna kienu jipparteċipaw għadd kbir ta' persuni ħafna minnhom raħħàla li nofshom kienu jilbsu ta' Nsara u n-nofs l-ieħor ta' Misilmin, u kienu jagħmlu żifna li tirrappreżenta l-ġlieda tal-Maltin kontra t-Torok fl-Assedju l-Kbir tal-1565. Imbagħad kienet tasal 'Malta', li kienet tkun tifla liebsa kostum u kienu jsejħulha l-għarusa. Din kienet tiġi merfugħa fuq l-idejn u tittieħed mat-toroq tal-Belt qalb il-ferħ tal- poplu. Angelo Pullicino rtira minn Surmast tal-Banda Ġiljaniża fl-1970. Huwa kien ilu jmexxieha sa mit-twaqqif tagħha fl- 1927. dizzjunarju ta' Aquilina'' jagħti dil-kelma bħala aġġettiv: grazzjuż, gustuż. Ngħid għalija, l-importanti hawnhekk mhux li noqgħodu nippruvaw insibu t-tifsira tagħhom daqskemm li nagħrfu noħorġu r-ritmu mżegleg li dawn iż-żewġ kelmiet inzomm joffru meta jitleħħnu wara xulxin, kif imfisser tajjeb fl-eżempju mużikali ta' hawn iw8——--——uj fuq. Kif ser naraw, dan l-istess ritmu nsibuh ukoll fid-diska tal-grupp Scaffold, - smin. Lilv the Pink, li minnha Pullicino silet parti minnha għall-introduzzjoni ta' dan il- ka l-krema marċ grottesk (Ara eżempju mużikali). Għal dan il-għan, iż-żewġ kelmiet ġa ssir) qsamthom f'sillabi u tajthom valur għalihom biex ikunu jistgħu joqgħodulna tajjeb gu f'battuta waħda minn ta' temp binarju compost ta' żewġ semimimi bil-punt ĠID. B'hekk, f'idejna issa għandna motif ritmiku li jagħmel sens mużikali. F'dan il- motif wieħed ma jistax ma jinnotax l-element tas-sinkope' fl-ewwel taħbita, li bħal donnu jagħtina x'nifhmu li hemm xiħaġa qegħda xxekkel milli r-ritmu jimxi b'mod normali. U minkejja dan kollu, iż-żewġ kelmiet — Ckinkv u Dinkv — xorta waħda jirnexxilhom iwieżnu 'l xuxlin bħal f'ċaqlembuta, ħallieha li naħa minnhom forsi żżaqżaq xi ftit aktar mill-oħral Għidna dan kollu, għad fadlilna kobba oħra xi nħollu, għax għalkemm it-titlu Ckinkv Dinkv March jidher mniżżel bil-bajrow fuq l-ewwel paġna (aktarx xogħol Luċjan, ħu l-kompożitur), dan mhux bilfors li hawnhekk għandna l-marċ sħiħ f'idejna. Dan qed ngħidu, għax fuq din l-istess paġna hemm imniżżel ukoll il-kelma Trio, u li allura jfisser li dawn il-paġni setgħu ffurmaw biss parti minn marċ sħiħ. Aktar minn hekk, fuq fil-ġenb, fin-naħa tax-xellug tal-ewwel żewġ paġni, hemm imniżżlin in-numri 3 u 4 rispettivament, li allura jfisser li seta' kien hemm xi mużika oħra li kienet tiġi qabel it-triju. Iżda, mill- banda l-oħra, mhux possibli li jkollox 140 battuta bħala triju, bl-aħħar 32 waħda jkunu replikati. B'dawn il-battuti kollha, weħidhom, għandek marċ sħiħl Forsi għalhekk mela kienet ittieħdet id-deċiżjoni li wara kollox it-triju mhu triju xejn, imma huwa marċ sħiħ fih innifsu. Għal dan il-għan, il-kompożitur kien immarka l-paġni bl-ewwel erba' ittri tal-alfabett biex juri li dan hu marċ komplut. Iżda dan jerġa' mhux kollox. Fit-tieni paġna tal-marċ tal-karnival li jġib l-isem Karnival Dance, il-kompożitur ried jieħu l-introduzzjoni għat-triju tiegħu biex minflok jużah bħala introduzzjoni għal Ckinkv Dinkv March. Din l- introduzzjoni hija mmarkata bin-numru 1, mdawwar b'ċirku, bl-istess mod kif inhuma mniżżlin in-numri l-oħra li tkellimna dwarhom aktar 'il fuq. B'hekk, issa nafu li wara kollox, il-kompożitur ried forsi introduzzjoni qasira qabel ma jmur għall-marċ proprja. Imma hemm problema oħra li rridu nsolvu, għax din l-introduzzjoni qiegħda fil-kjavi ta' FA Maġġuri, meta nafu li l-battuti li bihom jiftaħ il-marċ proprja qedin in RE Maġġuri. Jista' jkun li l-kompożitur kellu f'moħħu li jittrasponi l-introduzzjoni biex tiġi taqbel mat-tonalità imsemmija. Madankollu, li tibda t-triju fit-tonalità ta' RE Maġġuri ma tantx hija waħda ideali, fis-sens li, meta tiġi biex tittrasponi l-mużika ton 'il fuq, ħafna strumenti tal-banda ser isibu ħafna djesisijiet ma' wiċċhom, meta huma aktar jippreferixxu l-bemolli. Il-partitura, dejjem miktuba bil-lapis, fiha erba' paġni minn ta' manuskritt, u bl-istrumenti mqassmin skont ir-rwol tagħhom fuq tliet pentagrammi separati. Bħala mudell mużikali mbagħad, huwa mexa fuq il-kanzunetta Un Calcio alla Città ta' Domenico Modugno u kliem ta' Mario Castellacci u Riccardo Pazzaglia. Modguno' kien kanta din il-kanzunetta fil-festival ta' Sanremo 1972. 2 Concise Maltese English — English Maltese Dictionarv ta' Joseph Aquilina u mitbugħ mill-Midsea Books Ltd. 241 istess temp insibuh fid-diska msemmija. 35 Kull meta tħabbat xi temp hemm noti li jissejħu forti, u oħrajn deboli. Meta n-nota taħbat b'mod illi nofs il-valur tagħha jaqa' fuq il-parti forti u n-nofs l-ieħor fuq id-deboli, dik in-nota tieħu l-isem ta' Sinkopċ. 26 Domenico Modugno (1928-94) kien kantant, awtur, u attur Taljan. Hu jibqa' magħruf l-aktar għall-kanzunetti immortali tiegħu bħal Nel Blue Dipinto Di Blu (Volare) tal-1958. Huwa meqjus ukoll bħala l-ewwel kantawtur Taljan. Bħala attur imbagħad, huwa ħa sehem f'44 film u pproduċa żewġ filmijiet, b'wieħed minnhom ikun fuq il-ħajja mużikali tiegħu stess — Tutto e' musica tal-1963. Fis-snin sebgħin tas-seklu l-ieħor Modugno kien aktar moħħu biex jirreċta fuq it-televiżjoni, u jkanta fl-opri moderni milli ħaġ' oħra. Aktar tard f'ħajtu huwa daħal fix-xena politika ta' pajjiżu bħala membru tal-Partit Radikali jekk hux b'kumbinazzjoni li Pullicino għażel din id-diska, li fiha l-awtur jixtieq ifajjar 'daqqa ta' sieq … Taqsima/tagħrif In Re Maġġuri. Introduzzjoni qsajra magħmula biss mill-akkordju toniku u mifrux fuq tliet battuti u nofs. L-ewwel taqsima. Ta' min jgħid hawn li, din l-istess tema ser tkun qed tirrepeti ruħha, mhux permezz ta' sempiliċi replika, imma billi terġa' tiġi ppreżentata sħiħa kif inhi għal tliet darbiet wara xulxin, u kull darba titla' b'nofs toni 'il fuq. Mela, jekk bdejna in Re Maġġuri, l-istess materjal ser jerġa' jidher in Mib Maġġuri, mbagħad in Mi Maġġuri, u fl-aħħar in Fa Maġġuri, fejn did-darba issir replika. Fl- eżempju mużikali ta' hawn taħt qed inġibu l-waqtiet kollha tal-mod kif saret it- transizzjoni minn tonalità għall-oħra. Hekk ngħidu aħna, meta kien in Re Maġġuri (b. 35-38') u ried jimmodula lejn Mib Maġġuri, bilfors li kellu jgħaddi mill-korda tas-settima dominanti (V7) biex seta' jagħmel dan. Wieħed jinnota il-mod kromatiku li bih imxew l-affarijiet biex dan seta' jseħħ bl-aktar mod lixx u mingħajr skossi ta' xejn. Għal dan il-għan, il-kompożitur ħadem b'tali mod li waħda min-noti fiż-żewġ akkordji sservi ta' pern, li fil-każ tagħna hija r-RE, u li tinsab fil-wiċċ, marbuta permezz ta' rabta'' minn akkordju għall-ieħor. Meta ngħidu nota komuni jfisser li, din in-nota partikolari, fuq in-naħa l-waħda, hija l- għerq, jew mamma, tal-akkordju toniku in RE Maġġuri — RE — FAĦ-LA, u fl- istess waqt, it-toniku (l) tal-iskala imsemmija, u fuq in-naħa l-oħra hija t-terza, fl- akkordju toniku, did-darba, in SIb Maġġuri — SIb — RE — FA, u fl-istess ħin il- Medjanti (III) tal-iskala imsemmija. Hekk talanqas għandna nota li mhux ser tiċċaqlaq waqt li l-kumplament tan-noti l-oħra ser jgħaddu minn ċaqliq minimu, imma kromatiku, billi jitilgħu jew jinżlu b'nofs ton kull wieħed. Hekk mela, fl- ewwel eżempju, il-LA u l-FAĦ fl-ewwel akkordju (i.e., korda tonika in RE Maġġuri), u li qedin interval ta' ton u nofs ton 'il bogħod minn xulxin, issa ser jinżlu flimkien, b'mod parallel, nofs ton 'l isfel lejn LAb u FA bekwadru rispettivament. Magħhom, wieħed irid iżid ukoll in-nota l-ġdida l-oħra, is-SIb, li hija l-għerq, jew mamma tal-akkordju tas-settima dominanti (V7) tal-kjavi l-ġdida li sejrin fiha, il-MIb Maġġuri. Din in-nota ukoll ħarġet mill-kwinta tal-ewwel akkordju, biex b'hekk, minn LA, did-darba tlajna b'nofs ton lejn SIb. Nistħajjilkom tgħiduli, dak kif l-ewwel akkordju għandu biss tliet noti differenti, meta t-tieni wieħed għandu erba' noti reali2 It-tweġiba hija din: l-ewwel akkordju huwa wieħed, hekk imsejjaħ, trijade, u allura huwa mibni fuq tliet noti biss — in-nota (li jien qed insejħilha l-għerq, jew mamma), it-terza u l-kwinta ta' fuqha. Fil-każ tat- tieni akkordju, mat-trijade rridu nżidu wkoll is-settima minuri, jew erba' toni u żewġ nofs tonijiet meta magħduda fuq in-nota waqt li l-akkordju jkun fil- pożizzjoni fejn l-għerq (jew mamma) jkun fil-qiegħ. B'rabta ma' dan li konna qedin ngħidu hawn fuq, xtaqt insemmi wkoll punt ieħor interessanti ħafna li jirrigwardja dawn l-akkordji. Jekk wieħed iħares sewwa lejn it- tieni eżempju għandu mnejn jinnota li qedin norbtu żewġ noti flimkien li, għalkemm isimhom huwa differenti, xorta waħda jinstemgħu l-istess. Qed nirreferi għal MIb u REĦ. Noti ta' dan it-tip għandhom ħoss omologu. Taljan u kien ġie elett fl-1987. Fl-aħħar snin ta' ħajtu kien imdaħħal ħafna wkoll f'attivitajiet soċjali fejn baqa' jiġġieled sal- aħħar kontra l-kundizzjonijiet inumani tal-pażjenti li kienu rikoverati fl-isptar tal-moħħ ta' Agrigento. 27 In-nofs ton huwa l-iqsar intervall (id-distanza li hemm bejn nota u oħra) fil-mużika jew l-iqsar distanza li hemm bejn żewġ 3 Sinjal nofs tond li jitqiegħed in-naħa tar-ras tan-nota, u li jservi biex jgħaqqad żewġ noti, jew aktar, tal-istess ton, bid- dewmien tan-nota issa jiġi jiswa daqskemm hemm noti marbutin flimkien. ta——48—i—me— SIb7 MIb SI7 MI DO7 38'-72' L-istess tema, imma in MIb Maġġuri. 722-106' L-istess tema, imma in MI Maġġuri. 1061-140(143) L-istess tema, imma in FA Maġġuri. Din it-taqsima hija replikata. Għeluq: U b'din il-ħarsa pjuttost estensiva ġejna fi tmiem it-tieni parti ta' dan l-artiklu, u tal-marċi kollha grotteski tas-Surmast Anġlu Pullicino (1904-79). Jiena stajt naħdem biss fuq dawk li jinsabu fl-arkivju tal-Għaqda Karmelitan Banda Queen Victoria, kif ukoll dawk li jinsabu fl-arkivju personali tiegħi. Għaldaqstant, minn hawn inħeġġeġ, biex min għandu xi marċi karnivaleski oħra tal-istess kompożitur, u li ma kinux inklużi f'dawn iż-żewġ artikli, ġentilment jgħarrafni bihom ħalli nkun nista' ninkluduhom fil- lista ta' xogħlijiet tiegħu. Wieħed jista' jagħmel dan billi jħallili messaġġ bil-fomm jew bil-kitba ma' wieħed mid-diriġenti tal-Banda. 4 ta' Mejju 2013