16 (Il-Ħadd 28 ta' Lulju 2020 ĠENSNA (52) — KITBA U RIĊERKA RAV MANGION (C) TTOPĊA Il-PROFESSUR RAV MANGION B.A. (Hons, (Istitut Agostinjan), M.A. (Storja) (Melit), LL.D. (Melit), D.Phil (Oxon), M.O.M. eorge twieled fir- Rabat (Victoria), i f'Għawdex, iben Huwa tgħammed mill-Vi- garju Kurat il-Kanonku Dun Feliċ Refalo fil-Knisja Par- rokkjali ta' San Ġorġ, fl-istess Belt Kapitali. Huwa ngħata l-ismijiet ta' 'Salvatore, Giorgio, Gi- useppe' iżda l-ewwel isem tiegħu kellu jkun 'Giorgio'. Kemm missieru kif ukoll fin-negozju meta kien qiegħed seħħ qaw- mien tal-industrija tal-bizzil- la fl-arterja kummerċjali ta' madwaru. George trabba għad-dell tal-parroċċa fejn huwa rċieva l-ewwel Sagrament tat-Tisf- qija u nibet l-ewwel ħrara lejn karriera reliġjuża. Ħuh Marċell Agius, akbar minnu sena, sar ikoll pres- biteru filwaqt li oħtu Nikoli- na, magħrufa bħala 'Kulina' għall-ħeffa, baqgħet xebba. Huwa kellu wkoll oħtu Karmelina li żżewġet lil Ġużepp Cassar li kien ukoll imdaħħal fil-mestjier tax-xiri u tal-bejgħ tal-artiġġjanat tip- iku tal-'Gżira tat-Tliet Għol- jiet'. George kien eżemplari u l-għaxqa ta' kulħadd mill- bidu nett li beda jattendi fl-Iskola Elementari. Huwa żżejjen bil-medalji: waqt il-premjazzjonijiet ann- wali u tkellmu dwaru b'tifħir l-għalliema fosthom Monsin- jur Ġużeppi Farrugia 'Tal- Vers', Imbagħad, George kien edukat taħt il-Ġiżwiti fis-Se- minarju ta' Għawdex u kien ordnat saċerdot ta' 16-il sena minn Monsinjur Giovanni Mari Camilleri, l-Isqof Suff- ragan tiegħu, fil-21 ta' Diċem- bru, 1895. Huwa kien b'dispensa mill-Papa għaliex ommu kienet marida u mori- bunda. Huwa ċċelebra l-ew- wel quddiesa fuq l-artal ta' Sant'Antnin tal-Patrijiet Mi- nuri Konventwali u mhux fuq dak tal-Megalomattri kif huwa kien xtaq. Huwa ssokta bl-istudji tiegħu f'Ruma, fl-Italja, fejn huwa temm il-korsijiet post- graduate fit-Teoloġija u fil- Liġi fl-Università Pontificia u f'Sant'Apollinare. Huwa ki- seb Dottorati fiż-żewġ ġeneri, jiġifieri fid-Divinità (D.D) u fid-Dritt Kanoniku (J.C.D.). Reverendu Dun George Agius kien student tal-klassi ta' Don Eugenio Pacelli, aktar tard il-Papa Piju XII, u kon- segwentement gawda. mill- privileġġ li jokkupa post speċjali — maġenb: it-Tron tal-Qdusija Tiegħu. George għamel ħbieb matul l-ispeċjalizzazz- joni tiegħu fil-Kapitali tal- Italja fosthom għadd sabiħ ta' kollegi oħrajn mill-Amerka li laħqu funzjonarji u kisbu fama. Huwa baqa' jgawdi u jużufruwixxi minn ħbiberija personali li żamm ma' numru ta' ex-studenti. Huwa beda akkumpanja- hom lejn l-Istati Uniti biex iwettqu l-attivitajiet teoloġi- ċi, spiritwali u pastorali tagħ- hom u huwa nnifsu kompla bil-missjoni tiegħu f'dak il- kontinent immens. Huwa nħatar Kanċillier u Segretarju tal-Isqof Thomas Bonaco f'Lincoln fl-Amerka tal-Punent fl-1902. — Huwa kien jaqdi d-dmiri- jiet ta' Kappillan f'Agnew ta' kull nhar ta' Ħadd u bi flusu ttellgħet id-Dar tal-Kult Di- vin. Huwa kien iħossu fis-Se- ba' Sema jħarken u jħawtel għall-benessri tal-fidili. Huwa serva għal aktar minn 18-il sena f'dik id-Djo- ċesi. tant li huwa wasal għad-deċiżjoni li japplika bħala Ministru tar-Reliġjon bi status permanenti. Infatti, huwa ssottometta talba formali biex jingħata exeat jew aħjar rilaxx uffiċjali Ritratt juri mix-xellug għal-lemin fil-filliera fuq wal Xi ġà Salvina Cassar (il-mara ta' Dr Charles George Cassar), Monsinjur George Agius; Ġużeppi Agius (ħaten l-istess Monsinjur Cassar u missier Dr Charles George Cassar); mix-xellug għal- lemin fit-tieni filliera: Nikolina Agius (oħt Monsinjur Agius) u Karmelina Cassar xebba Agius (oħt oħra ta' Monsinjur George Agius u mart Dr Charles George Cassar); mix-xellug għal-lemin fuq quddiem 'Brakku' l-kelb u t-tliet aħwa Joseph, Charles u Giorgia wlied Dr Charles George u Salvina Cassar. Ritratt meħud fid-dar n.3, Telgħet iċ-Ċittadella, ir-Rabat (Victoria), Għawdex. Ritratt ma jurix lil Monsinjur Marċell Agius li miet ftit snin qabel (c) Il-Perit Charles Cassar. mill-Veskovat matern ta' Għawdex u effettivament kien inkardinat f'Lincoln fl- 1921. Huwa kien maħtur bħala Pastor f'Seward minn Mon- sinjur Henrv Tehen fl-istess sena u hemmhekk reġa', b'qalb kbira u senza interes- si, involva lilu nnifsu f'rinno- vazzjoni tal-lokalità sagra u .ta' qima tal-post. Huwa ngħata l-istess rwol ta' Kurat f'Ġeneva erba' snin wara u baqa' jokkupa dik il-kariga hemmhekk sal-1927. Hu fl-istess kapaċità aktar tard f'Saint John's f'Platis- mouth, Nebraska, wettaq ħafna titjib infrastrutturali u saħansitra saqqaf wiċċu biex bena skola li swietlu sagri- fiċċji u mijiet ta' dollari qabel qiegħda taħt id-direzzjoni tas-Sorijiet tal-Ursolini. Huwa mexxa ċ-ċerimonja tal-Ġublew tad-Deheb tal-or- dinazzjoni tiegħu fl-istess parroċċa f'Midwest, fl-Istati: Uniti tal-Amerka, fl-1945. Huwa kiteb il-monografi- Church' matul is-soġġorn tiegħu f'Ġeneva fl-1928. Hu stampa dan ix-xogħol tiegħu fi Stratford Co. ta' Boston, US, b'Nihil Obstat ta' Reverendu Paul Waldron Censoru datata 28 ta' Marzu, u b'Imprimatur ta' Francis J. Beckman D.D., Isqof ta' Lincoln, tal-istess ġurnata. Reverendu Agius tratta t-trasmissjonijiet orali anzi t- temi prinċipali fuq il-Knisja Kattolika b'fatti storiċi u b're- ferenzi dottrinali verament olistiċi u sodi. Huwa wera profondità kbira ferm fil-ħsibijiet tiegħu minn qoxra sa qoxra tal-ktieb tiegħu li tfaħħar mill-ġerarki- ja, minn edituri ta' perjodiċi u ta' ġurnali kif ukoll minn viżibilju ta' testimonjanzi oħrajn. Huwa niseġ u tebagħ opra letterarja li kisbitlu ġieħ bla tarf. Huwa ssawwab b'eloġju liema bħalu mill-Isqof Beck- man li stqarr li 'Dr Agius jik- seb postu ħdejn dawk fir-ren- ju tal-Ħsieb Kattoliku u jin- għaqad magħhom fl-isforz tassew nobbli li jġibu 'l qud- diem il-pretensjonijiet tal- Knisja Kattolika lil ġenerazz- joni li ma għandhiex mod ieħor ta' salvazzjoni'. Reverendu Agius kien de- korat bit-titlu ta' Prelat Do- mestiku u ta' Monsinjur mill-Papa Piju XII fl-1937. Huwa kien ir-rappreżent- ant uffiċjali ta' Lincoln meta l-Knisja Universali ddikjarat id-Domma tal-Assunzjoni ta' Marija Verġni Mqaddsa fl-1 ta' Novembru 1937. Monsignor Agius ikkarat- terizza u ddistingwa lilu nnifsu matul il-firxa twila u wiesgħa tal-ħidmiet kollha ta' ħajtu bħala predikatur permezz tal-pulptu, bħala konfessur fil-manbar tal-qrar iżda fuq kollox bħala akka- demiku mill-mikteb favorit fil-ħinijiet propizji. Huwa rritorna lejn art twelidu Għawdex, li baqgħet ferm għal qalbu, fl-1954. Hu niżel lura lejn il-belt għażiża tar-Rabat (Victoria) wara kważi 55 sena ta' xogħol bla serħan tant li matulhom, skont kif huwa stess kien jir- rakkonta, Oċean fuq tletin darba. Monsinjur George Agius irtira sewwasew fid-dar tie- għu fir-Rabat (Victoria), fejn inġabar ma' oħtu u fejn kien determinat li jqatta' l-aħħar snin ta' ħajtu. Ħuħ Dun Marċell kien ilu mejjet mill- 1947. Ċertament, huwa kien daħal ġmielu fi xjuħitu. Ma- danakollu, huwa ma kienx joqgħod kwiet ukoll meta kien mgħobbi sew biż-żmien. Huwa fittex li jagħti kon- tribut sinjifikanti billi nefaq eluf ta' liri fid-dekorazzjoni- jiet u fl-abbelliment intjier kien qasam l- ETOĊA ĠENSNA(s1) Il-Ħadd 26 ta' Lulju 2020 (17 Hu wera profondità kbira ferm fil-ħsibijiet tiegħu minn qoxra sa qoxra tal-ktieb tiegħu li tfaħħar mill-ġerarkija, minn edituri ta' i perjodiċi u ta' ġurnali kif ukoll minn viżibilju ta' testimonjanzi oħrajn tal-Bażilika ta' San Ġorġ fil-Kapitali ta' Għawdex. Reverendu Agius kien baqa' moħħu fil-belt nativa li xi darba kellu jmur lura fiha u kien diġà sponsorja l-pavi- ment tal-irħam fl-1927. Huwa kien strumentali biex kienu kristallizzati l-pi- lastri maġġuri u s-sekondi u biex il-friżż uniku jinkesa bil-mużajk dehbi. Huwa baqa' meqjus u mfaħħar bħala wieħed mill- aqwa benefatturi tal-maqdes moħtar għall-Patrun tiegħu li tant kien iħobb. Huwa kien għadu mimli bl-għomor meta tfakkar għall-ġenerożità tiegħu b'bust life-size li kien erett fit-tempju benjamin tiegħu. Il-monument xbieha tie- għu u simbolu tal-imħabba lejh, fuq pedestal ta' ħames piedi, sar minn Carlo Pinzi u nkixef minn Reverendu Mi- chael Cefai, fil-preżenza tiegħu fost folla li kienet tin- kludi l-Kapitlu tal-Kattidral ta' Għawdex, il-kleru tar-Ra- bat (Victoria) u personalita- jiet ewlenin, f'Ottubru 1955. Monsinjur Agius ħalla dan il-wied ta' dmugħ fl-għo- mor ta' 90 sena fir-residenza tiegħu n.3, fit-Telgħa taċ-Ċit- tadella, u ndifen fil-qabar tal-familja fiċ-Ċimiterju ta' Santa Marija' lil hinn' mix- Xewkija. Mewtu ħabtet mal- ftuħ tal-Konċilju Vatikan TI. Huwa ried u hekk ħalla b'legat li fin-nuqqas tiegħu u ta' oħtu, id-dar tiegħu tkun okkupata mis-Sorijiet Kar- melitani ta' Kerċem bil-patt u bil-kundizzjoni li huma qatt ma setgħu jikruha, ibigħuha jew inkella jgħadduha lil ħaddieħor. Hu 'ddispona wkoll lill-istess Kunvent tliet kwarti tal-mobilja kif ukoll is-somma ta' biex jagħmlu t-tiswijiet neċessarji. Fl-aħħar nett, huwa rabathom bil-piż ta' 12-il quddiesa li kellhom iqaddsu b'suffraġju għal ruħu. Il-volontà testamentarja tiegħu materjalizzat meta s-Sorijiet Karmelitani daħlu fid-Dumiċilju novell fl-1964. Monsinjur 'Agius kien bniedem formidabbli bħala amministratur, benefattur u ragħaj fost il-poplu t'Alla. Min-naħa l-waħda, huwa kien sinonimu mal-istrutturi ekkleżjastiċi u tas-servizzi karitattevoli li offra u ta kull fejn kien ibbażat. Min-naħa l-oħra, huwa ħalla testimon- janza aħħarija tal-bravura tiegħu billi kkompona kapu- dopra li kienet destinata li tit- raxxendi t-tiżwiq tal-bijog- rafija tiegħu stess. Monsinjur George Agius kien mill-ġdid fir-ribalta in- ternazzjonali fl-2005. Il-kapulavur. tiegħu 'Tra- dition and the Church' kien rivedut minn Thomas A. Nel- son, u settjat u pubblikat mill-ġdid b'xi modifiki, pri- 'marjament fil-punteġġjatura biex ikun. iżjed leġibbli, minn TAN Books and Pub- lishers ta' Charlotte, North Carolina, fl-Istati Uniti tal- Amerka. Monsinjur George Agius f'din l-okkażjoni sar popolari saħansitra mal-persuna med- ja u żebaq bil-kbir iċ-ċirku- lazzjoni oriġinali li kienet limitata fost l-intelliġenzja. It-test tiegħu, dejjem f'verżjoni bl-Ingliż, kien kwotat minn Reverendu Chad A. Ripperger FSSP, Ph.D., tas-Seminarju ta' Santa Marija ta' Guadalupe, f'Den- ton; f'Nebraska, bħala wie- ħed mill-ewlenin fuq is-suġ- ġett. Pubblikazzjoni: Reġistru Pubbliku, Rabat (Victoria), Għawdex, Twelidi- jiet 39/1872 u Mwiet 64/1962; Arkivju Parrokkjali, Bażilika ta' San Ġorġ, Rabat (Victoria), Għawdex, Reġistru tal-Magħ- mudija, Volum. XI (1858-79), paġna 423; Arkivju Episko- pali, Rabat (Victoria), Għaw- dex, Ordinazzjonijiet, Volum 1 (1863-1905); 'Mons Ġorġ Agius D.D. JCD. VE, Għawdex (28.xi.1945); 'Ocċa- sion at Gozo', Times of Malta s KITBA U RIĊERKA RAV MANGION (C) (27.x.1955); 'Mons: Ġorġ Agi- us D.D., J.C.D., Prelat Do- mestiku', Leħen il-Belt Vit- torja (April 1958); Robbie Mifsud Bonnici; Dizzjunarju Bio-Bibljografiku Nazzjonali (Dipartiment ta' l-Informazz- joni, 1960), Michael J. Schia- vione/Louis J.Scerri, Maltese Biographies of the Twentieth Centurv (Pubblikazzjonijiet Indipendenza, 1997); Kan. Karm Borg, Xita ta' Ward. Ġrajjiet is-Sorijiet Karmeli- tani Missjunarji. ta' Santa Tereża: tal-Bambin: Ġest fil-Gżejjer Maltin (Għawdex, 2007); Michael J.Schiavone, Dictionarv of Maltese Biogra- phies (Pubblikazzjonijiet In- dipendenza, (2009); Mons. Karm Borg, 'Ġorġ Agius u s-Sorijiet Karmelitani fil-Belt Victoria', Il-Belt Victoria, Pubblikazzjoni bimensili tal- Bażilika ProtoParrokkjali ta' San Ġorġ, Għawdex (Mejju- Diċembru 2013); Il-Perit Charles Cassar, pro-neputi ta' Monsinjur George Agius (20. vii.2020); Dr Aaron Attard-Hi- li (18.vii.2020); Reverendu Geoffrev George Attard (20. vii.2020). Monsinjur George Agius twieled fl-10 ta' Jannar 1872 skont ir-Reġistru Pubbliku ta' Għawdex. Hu twieled fid- 9 ta' Jannar 1872 u tgħammed l-għada 10 ta' Jannar 1872 skont ir-Reġistru tal-Magħ- mudija tal-Bażilika ta' San Ġorġ, fir-Rabat (Victoria), f'Għawdex. Ismu qed jidher bl-Ingliż għaliex bih kien magħruf l-iżjed matul ħajtu wkoll jekk referenzi għalih saru wkoll bl-isem bil-Malti UGorġ' meta rtira f'Għawdex lejn l-aħħar snin ta' ħajtu.