O bieb il-Kappelli Maltin Adrian Schinas Viċi-President Valent Xuereb Segretarju Segretarju u PRO Norbert Gingell Teżorier Assistent Teżorier Attivitajiet li l- Kumitat qed jaħdem u jippjana għax xhur li ġejjin (jistgħu jinbiddlu skont iċ- ċirkostanzi) GĦAQDA ĦBIEB IL- KAPPELLI MALTIN Facebook: Hbieb il-Kappelli Maltin Diċembru 2020 Ħarġa Nru 8 Għeżież Membri u Ħbieb, F'din il-ħarġa minbarra li se nżuru l-kappelli tal-Palazz ta' San Anton, għandna l-pjaċir nipproduċu artiklu li għaddihulna l-ex-President ta' Għaqda, is-sur Anthonv Brincat, li jittratta dwar affresk li jinsab fil-Palazz tal-President fil-Belt, u li hemm indikati ċertu kappelli antiki. Nispera li ssibu dan l- artiklu ta' interess. Permezz ta' din l-aħħar ħarġa għal din is-sena, nixtieq f'ismi, u f'isem il-Kumitat, nixtiqulkom MILIED ĦIENI U QADDIS U SENA FERM AĦJAR MILLI KIENET DIN IS-SENA. Il-Kappelli ndikati fil-Mappa ta' Malta fl-Affreski tas-Sala tal-Gran Kunsill fil- Palazz tal-Gran Mastru Fis-Sala tal-Gran Kunsill li hemm fil-Palazz tal-Gran Mastru fil-Belt Valletta mal-ħajt fil-għoli hemm impittra sett ta' affreski li saru mill-pittur Matteo Perez d'Aleccio madwar is-snin 1576-1581. Hu kien twieled fil-belt ta' Alezio fil-Puglia fl-1547. F'Ruma kien tħabbeb ma' Michelangelo u pitter waħda mix- xeni fil-Kappella Sistina. Fl-1573 hu nħatar membru tal-Accademia di San Luca. Fl-1576 huwa wasal Malta u nħatar bħala l-pittur uffiċċjali tal-Ordni ta' San Ġwann. Huwa mar lura Ruma fl-1581. Minn hemm mar lejn il-Peru fejn miet fil-belt ta' Lima fl-1616. Kemm dam Malta barra li pitter l-affreski tal- Palazz tal-Gran Mastru, huwa pitter ukoll il-kwadri titulari tal-Magħmudija ta' Kristu għall-Knisja Konventwali ta' San Ġwann, in-Nawfraġju ta' San Pawl għall-Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl fil-Belt Valletta (1579) u kwadru ta' Santa Katerina ta' Lixandra għall-Parroċċa taż-Żurrieq. fis-Sala tal-Gran Kunsill fil-Palazz tal-Gran Mastru. Piċembru 2020 Paġna 2. Il-Kappelli ndikati fil-Mappa ta' Malta fl-Affreski tas-Sala tal-Gran Kumsil fil-Palazz tal-Gran Mastru U proprju Perez d'Aleccio jibqa' mfakkar l-aktar għal dan iċ-ċiklu ta' affreski li jirrakontaw il-ġrajja ta' kif il-Kavallieri u l-Maltin għelbu l -qawwa tal-Armata Ottomana f'Assedju li dam kważi erba' xhur. Dan iċ-ċiklu jikkonsisti fi tnax-il episodju u bejniethom hemm figuri allegoriċi ta' virtujiet erojċi u eżempju ta' tmexxija għaqlija. Huwa l-ewwel kwadru li l-aktar jinteressana f'din il-kitba. Fih naraw il-wasla tal-flotta Ottomana u l-inżul tat-truppi fil-bajja tal-Ġnejna nhar it-18 ta' Mejju 1565. Tidher mappa ta' Malta (Għawdex ma jidhirx) li turi l-fortifikazzjonijiet, bliet u rħula. Jidhru wkoll ir-raħħala li jiġru lejn l-Imdina u l-Birgu biex jistkennu mill-għadu u s-suldati jieħdu posthom biex jaffrontawh. Iżda, u dan li l-aktar jinteressana jidhru wkoll numru ta' kappelli mxerrdin fil-kampanja Maltija. Uħud minn dawn il-Kappelli għadhom magħna waqt li xi oħrajn spiċċaw għal kollox. Il-kappelli li jidhru huma dawn. Se nagħti l-isem kif jurih il-pittur u nagħti xi tagħrif qasir dwar kull waħda. Din hija l-kappella ddedikata lil Santa Marija Maddalena li tinsab fuq l-irdum ta' Ħad-Dingli. Dan juri l- antikita tagħha, iżda kienet reġgħet inbniet mill-ġdid fl-1646. Il-Lunzjata tal-Għolja li hemm ħdejn is-Salib ta' Laferla 'l barra mis-Siġġiewi. Dan l-aħħar bdew xogħolijiet biex tkun irrestawrata billi qegħda f'periklu li tiġġarraf għax mibnija fuq blat li qed jiċċaqlaq. Dan huwa s-Santwarju Nazzjonali tal-Madonna tal-Mellieħa, li fi żmien Perez d'Aleccio kien parroċċa għat-trmuntana ta' Malta. Dan il-post huwa wieħed mill-ewlenija postijiet ta' qima lil Ommna Marija f'dawn il-gżejjer. Il-kappella li llum insibuha bħala Sant'Anna tal-Pwales. Illum jieħdu ħsiebha l-ALPS — Association of Lvceum Past Students. Il-kappella li nsibu f'San Martin fuq ir-riħ tat-triq li mix-Xemxija tagħti lejn iż-Żebbiegħ u l-Imġarr. Dan huwa s-Santwarju ta' San Pawl tal-Ħġejjeġ li hemm f'San Pawl il-Baħar. Għall-ewwel kien mibni fejn illum hemm it-Torri ta' Wignacourt. Il-kappella ġdida nbniet fl-1610 ftit aktar 'il bogħod fil-bidu tat-telgħa għal Buġibba. Din kienet kappella mibnija fil-Madliena. Meta l-Ingliżi bnew il-Fortizza tal-Madliena l-kappella qadima twaqqgħet u nbniet ftit aktar 'l bogħod. (San Paulo Primo Eremito) Din hija l-kappella li għad hemm sal-lum fil-għar li hemm f'Wied il-Għasel limiti tal-Mosta. Santa Marija tal-Ħlas li għadha mibnija sal-lum fil-limiti ta' Ħal Qormi. Il-Lunziata li hemm f'Wied Liemu fil-kampanja barra r-Rabat. Din kienet l-ewwel kunvent tal-patrijiet Karmelitani. San Nikola taż-Żonqor hija l-kappella li nsibu mibnija barra Wied il-Għajn jew Marsascala, għalkemm din tagħmel ma' Ħaż-Żabbar. S. Giorgio Il-kappella ta' San Gorġ li hemm fil-bajja tal-istess isem f'Birżebbuġa Din il-kappella ta' San Ġwann t'Għuxa għall-ewwel kienet mibnija f'post fejn inbnew is-swar tal-Cottonera. Kienet inħattet u nbniet fil-post fejn narawha llum barra Bormla. Santa Katerina, il-parroċċa l-qadima taż-Żejtun magħrufa wkoll bħala ta' San Girgor. Fl-1576 kien diġa jsir il- pellegrinaġġ penitenzjali lejn din il-knisja. Il-kappella ta' Santa Luċija li hemm barra Ħal Għaxaq. Din kienet il-kappella troglodita ta' San Nikola li kienet fil-għar li hemm fi Ġnien Ingraw taħt il-Mellieħa. Il-kappella tal-Madonna ta' Loreto li hemm barra l-Gudja u qrib ir-runwav tal-ajruport Din kienet kappella li kien hemm fil-bajja ta' San Ġorġ (ħdejn Paceville) u li llum spiċċat għal kollox. Baqa' biss l -isem tal-bajja St George's Bav. Kappella oħra ddedikata lil San Pietru li m'għadhiex teżisti. Kienet mibnija fix-Xgħajra. Kappella oħra ddedikata lil San Leonardu li spiċċat għal kollox u kienet ħdejn Ħal Tarxien. Din kienet il-kappella ddedikata lill-Appostlu Tumas u li wkoll m'għadhiex teżisti. Baqa' biss l-isem tal-bajja fil- Lvant ta' Malta. Aktar tagħrif iddetaljat dwar il-kappelli bin-numri 1,2,3,4,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,u17 jinsab fit-taqsima l-Kappelli fil- website kappellimaltin.com Diċembru 2020 Paġna 3 IL-KAPPELLA TAL-MADONNA TAL-PILAR, PALAZZ TA' SAN ANTON, Ħ'ATTARD Il-Palazz ta' San Anton, f' Ħ'Attard inbena mill-Gran Mastru Antoine de Paule fis-seklu 17. Hu kien xtara biċċa art f'Ħ'Attard u bena villa kbira fiha meta kien għadu kavallier qabel ma laħaq Gran Mastru. Meta laħaq Gran Mastru fl-1623, hu kabbar il-villa u bidilha f'palazz u bena wkoll l-ġonna li jdawwruha. Dan il- palazz baqa jinktuża bħala r-residenza tal-Gran Mastri u tkabbar kemm il-darba matul iż-żmien. Il-Madonna tal-Pilar Pittur mhux magħruf Kappella il-Madonna tal-Pilar (Sant Anton) - Attard Il-palazz serva bħala il-post fejn kienu jiltaqgħu l- Maltin fl-Assemblea Nazzjonali meta il-Maltin irribellaw kontra il-Franċiżi tul il-perjodu 1798-1800. Tul il-perjodu tal-ħakma Ngliża sal-1964, intuża bħala ir-residenza uffiċjali tal-Kummissarji u l-Gvernaturi. Sa mill-1974 beda jinktuża bħala r-residenza tal- President ta' Malta. Mal-villa tiegħu de Paule kien attwalment inkorpora kappella oħra, iddedikata lill-Madonna tal-Pilar. Il-GM de Vilhena kien Franċiż minn Provence u kien laħaq Gran Mastru tal-Ordni fis-sena 1623. Is-saqaf tal-kappella huwa dekorat bl-armi tal- kunjomijiet tal-Gran Mastri Antoine Manoel de Vilhena, Manoel Pinto de Fonseca u Emanuel dil- Palazz ta' San Anton, f'Ħ'Attard inbena mill-Gran Mastru Antoine de Paule fis-seklu17. Hu kien xtara biċċa art f'Ħ'Attard u bena villa kbira fiha meta kien għadu kavallier qabel ma laħaq Gran Mastru. Meta laħaq Gran Mastru fl-1623, hu kabbar il-villa u bidilha f'palazz u bena wkoll l-ġonna li jdawwruha. Dan il- palazz baqa' jintuża bħala r-residenza tal-Gran Mastri u tkabbar kemm il-darba matul iż-żmien. Il-palazz serva bħala il-post fejn kienu jiltaqgħu l- Maltin fl-Assemblea Nazzjonali meta il-Maltin irribellaw kontra il-Franċiżi tul il-perjodu 1798-1800. Tul il-perjodu tal-ħakma Ngliża sal-1964, intuża bħala ir-residenza uffiċjali tal-Kummissarji u l-Gvernaturi. Sa mill-1974 beda jinktuża bħala r-residenza tal- President ta' Malta. Mal-villa tiegħu dePaule kien attwalment inkorpora kappella oħra, iddedikata lill-Madonna tal-Pilar. Il- GM de Vilhena kien Franċiż minn Provence u kien laħaq Gran Mastru tal-Ordni fis-sena 1623. Il-kappella hija simili ta' knejjes kontemporanji li wieħed issib fl-ibliet u villaġġi ta' l-ewwel nofs tas- seklu 17. L-altar jinsab il-ġewwa u separat minn navi b'żewġ pilastri li żommu l-aħħar arkata tas- saqaf. Il-Kappella tinsab fi stat tajjeb u sservi għal quddies għal pubbliku kull nhar ta' Ħadd filgħodu. Informazzjoni miġbura mill-Internet minn diversi siti kulturali u Turistiċi Ritratti mill-Internet, fotografu mhux indikat Diċembru 2020 Paġna 4 KAPPELLA SANT' ANTNIN, MAGĦRUFA BĦALA TAR-RUSSI, PALAZZ TA' SAN ANTON, Ħ' ATTARD Dik li nsejħula 'Kappella Russa' fil-Palazz ta' San Anton, oriġinaljament ma. kienetx tifforma parti mill-palazz ta' de Paule, u għaldaqstant ma nqisuhiex bħala 'kappella' li s-soltu mdorrijin bihom. Dan għaliex kienet mibnija fi: żmien l-Ingliżi: mill-Gvernatur Rawdon-Hastings. Il-perit kien George Whitmore, u nbniet bejn is-snin 1824 u 1826. Kienet l-ewwel binja f'Malta li ġiet iddisinjata speċifikament għall-użu tal-kult Protestant Anglikan, għall-użu tal-Gvernaturi Ingliżi u l- familji tagħhom. Imbagħad, fit-tieni nofs tas- seklu dsatax, ġiet trasformata f'Kappella Ortodossa Russa. Dan għaliex fil-bidu tal- 1919, minħabba t-taqlib li kienet ġabet ir- rivoluzzjonarju komunista fir-Russja ftit snin qabel, ir-Re Ġorġ V tal-Ingilterra ordna lill- bastiment navali, HMS Marlborough biex ibaħħar lejn Valta fil-Krimea fil-Baħar l-Iswed u minn hemm jiġbor lill-membri tal-familja Imperjali Russa li kienu ħarbu mir-Russja u jġibhom hawn Malta. Ir-refuġjati kienu madwar xi għoxrin u kienu jinkludu lill- Imperatriċi armla tal-Imperatur Alessandru lil Maria Foe- dorovna, il-Gran Duka Nikola (kuġin mill- bogħod tal- Imperatur. Il tar-Russja) u lill-Prinċep Felix Vusupov (il- mexxej tal-kumplott biex jinqatel Rasputin) fost l- oħrajn. Fi ftit ġranet qabel ma ġew, fi żmien il- Gvernatur Paul Me- thuen, il- kappella ġiet addattata għar-rit Russu Ortodoss u dawn ir- refuġjati kienu jagħmlu użu minnha matul is-sitt ijiem li damuhawn Malta. Il-kappella, bi. stil Neo-Klassiku, għandha forma ta' Salib Latin. Fiż- żewġ navi dojoq tal-ġenb: —— hemm kolonni ta' stil Doriku, waqt li fuq il-bieb li jħares lejn Is-saqaf troll huma maqsuma f'kompartimenti bil -pannelli u hemm ukoll koppla baxxa iddekorata b'pittura stil Biżantin. Il-kappella fiha altar wieħed. Fl-1995, fi. żmien il-President Dr. Ugo Mifsud Bonnici sar tindif ġenerali u saru wkoll xi tiswijiet li kienu meħtieġa wara snin ta' telqa. Il-koppla. kienet ġiet impittra. — minn artisti Russi fis-sajf tal- 1996. Fiha diversi ikoni stil Russu Biżantin li huma mpittrin— bit-tempera fuq l-injam. Dawn jinkludu: — San Pawl Appostlu; it-Twelid ta' Kristu; il-Verġni ta' Hodigitria; Ikonostasis portabbli li fiha għadd ta' xbihat; San Mikiel- f Arkanġlu (impittra if minn Marv Doris Aquilina f'April tal- 2013); il-Ħniena Divina — (impittra f minn PatriTonio If Mallia:— Milanes O.P.). Maż-żmien kien hemm diversi pitturi oħrajn f'din il-kappella, iżda dawn kollha tneħħew għax l- istil tagħhom ma kienx jaqbel mal- istil ta'din. il- kappella. għax kien jaqbel Russu. ix-xahar ta' Jannar fiha jiġi ċċelebrat il- Milied skont. il- kalendarju liturġiku tal-Knisja Russa Ortodossa. Informazzjoni meħuda mill-kitba ta' Noel Ciantar, Kappelli Maltin Ritratti: N Gingell, u Internet