AĦBARIJIET TA' L-ART IMQADDSA Il-'Vatikan' tal-Lhud. — Fin-nofs sewwa ta' Ġerusalem il-Ġdida, il-Lhud bnew biċċa bini kbira, li, billi hi ċ-'ċen- tru'' tad-Djiena Lhudija, bħal ma l- Vatikan hu ċ-''ċentru'' tad-Djiena Kat- tolika', in-nies qegħdin isemmuha l- Vatikan tal-Lhud. Il-bini magħmul minn ħames sulari u fih jgħammru ż- żewġ Papiet tal-Lhud, jiġifieri: ir- Rabbi l-Kbir tal-Lhud Sefardim u r- Rabbi l-Kbir tal-Lhud Azkenazim. Fih jinsabu l-Qrati tal-Knisja Lhudija, bi- bljoteka kbira, Mużew, sala għall-kon- ferenzi u Sinagoga. Il-bini sewa miljun u nofs dollari, li sehem kbir minnhom ħariġhom wieħed Lhudi Ingliż, jismu Isaak Wolfson. Dan il-''Vatikan'' Lhu- di kien imżanżan ilu ftit. Is-Sena Sebtija. — Kif hemm miktub fil-Liġi tal-Lhud (Ktieb il-Ħruġ XXIII, 10-11; Lev. XXV, 3-6), kull seba' snin għandhom jgħaddu sena bla ma jaħd- mu r-raba', imma jiġbru biss dak li jit- la' waħdu fl-għelieqi u l-frott li jaħmlu s-siġar bla żbir u bla tidkir. Issa li qor- bot is-Sena 'Sebtija, ir-Rabbin il-Kbar Lhud sa jħallu lill-bdiewa jaħdmu r- raba', imma bix-xart li jbiegħu r-raba' tagħhom għal sena waħda biss lil ra- ġel li ma hux Lhudi, u mbagħad ħu- ma jmorru jaħdmu miegħu u jiġbru l- għalel bħal kieku ħlas ta' xogħolhom. It-taqsima tal-bdiewa li: jgħidulhom Paolim Agudat ma jridux jaħdmu fir- raba', għalkemm ħallewhom ir-Rab- bin. Żjajjar lil Ġerusalem. — Għalkemm il-qagħda tal-Art Imqaddsa bħal issa xejn ma hi f'sikkitha, b'dana kollu waslu fiha għadd kbir sewwa ta' Pelle- grini jew żawwarin. Żewġ ġemgħat ta' nies marru jżuru Ġerusalemm mill-In- gilterra, ġemgħa mill-Ġermanja, oħra mill-Brasil, oħra minn Ċipru, mill-O- landa, mill-Messiku, — mill-Kolumbja, mill-Kanada u mill-Italja. Din is-sena wkoll ma naqsetx li żżur il-Ġerusalem il-ġemgħa tax-Xirka ta' l-Istitut Ponti- fiċju Bibliku ta' Ruma, li kienet ma- għmula minn 30 qassis ta' kemm il- ġens Ewropi. Kienu mmexxijin mill- wisq magħruf Ġeżwita Patri North, li hu direttur tal-Istitut Bibliku li għand- hom il-Ġeżwiti f'Ġerusalemm. Patrijarka ġdid Qopti-Kattoliku — Wa ra l-mewt tal-Beatitudni Tiegħu Mons. Morqos lI, Patrijarka tal-Koptin Kat- tolki ta' Lixandra, l-Isqfijiet inġabru biex jagħżlu Patrijarka, ieħor. L-ak- bar għadd ta' voti mess lil Mons. Sida- russ, imma b'lli ma kellux: maġġoranza sħiħa, u kif titlob il-Knisja tagħhom, ma setgħux jagħmlu votazzjoni oħra, l-Isqfijiet ħallew f'idejn il-Papa, jieħu ħsieb hu. Il-Qdusija Tiegħu għoġbu li jgħolli lil Mons. Sidaruss bħala Pa- trijarka Qopti-Kattolku ta' ' Lixandra. L-imsemmi Monsinjur magħruf bħala raġel ta' għerf kbir u ħeġġa sħiħa għal ġid ta' l-erwieħ, u kull ħadd qiegħed jistenna minnu xogħol kbir għal ġid tal-Knisja Qopti-Kattolka tal-Eġittu. Għadd in-nies fil-Ġordanja — Kif jidher mill-aħħar għadd tan-nies li sar fil-Ġordanja, jiġifieri t-taqsima Għar: bija tal-Palestina, l-art kollha fiha 1,538,028 ruħ, li minnhom 785,150 hu- ma rġiel u subien, u 752, 878 nisa u bniet. L-aktar li hemm nies hu fil-belt ta' Nablus u r-rħula li jagħmlu magħ- ha, li fihom b'kollox 363,471 ruħ. Wa- rajha jiġu: Ġerusalemm, 342,678; Għaġlun, 249,997; Għamman, 231,033; Hebrun, 145,088; il-Belqa, 106, 190, u Magħan, 31,330. Il-Qabar ta' Kristu — Wara ħafna ftehim bejn il-Franġiskani, il-Griegi u l- Armeni u l-Ħakma tal-Ġurdan, f'nofs Ottubru li għadda nbeda x-xogħol tat- tiswija tal-Bażilka tal-Qabar ta' Kristu. In-nefqa se tinqasam bejn it-tliet xorta ta' Riti daqs l-insew. In-nisa nsara ta' rġiel Lhud — Il- gazzetta tal-Partit Soċjalista Lhudi qabżet għan-nisa Nsara li marru l-Pa- lestina ma' żwieġhom u qalet li dawk il-Lhud li qegħdin jagħfsu lil dawn in- nisa biex jibdlu dinhom, m'huma xejn patrijottki bħal ma jaħsbu huma, għax b'hekk deni kbir, mhux ġid qegħdin jagħmlu lil pajjiż. U wieħed mir-Rjus il-kbar tal-Aġenzija Lhudija, Max Zie- gel, li għandu fi ħsiebu d-dħul ta' Lhud ġodda għamel konferenza lil edituri tal- gazzetti fejn wissihom li għandhom ju- ru qima lejn in-nisa Nsara li wrew qlu- bija kbira u mħabba lejn żwieġhom li ma. rawhiex bi tqila li jmorru f'Israel, qalb nies barranin f'kollox, biex ma jin- firdux minnhom. Tkeċċija ta' Isqof Armen — Il-qassi- sin Armeni-Xiżmatki kellhom taħwida bejniethom ħtija tal-għażla tal-Patri- jarka l-ġdid, Monsinjur Nersonjan. Din it-tħwida ntemmet f'daqqa, tal-an- qas għal issa. Billi l-għażla tiegħu ma kenitx imwettqa mill-Ħakma Ġordani- ja, kif kien sejjer jagħmel ħafla fil-Kni- sja tal-Qabar tal-Madonna, il-Pulizija qabduh, rikkbuh ajruplan u bagħtuh lejn Libnan. Malta: il-''Qari'' tagħna fil-Ġerman- ja — L-Istitut tal-Foreign Relations tal- Ġermanja (Institut fur Auslandsbezie- hungen) li jinsab fi Stuttgart, 17, IŻ- Charlottenplatz, li għandhom Bibljote- ka kbira, kitbulna fil-21 ta' Novembru 1958, bagħtu jitolbuna nibgħatulhom il-għadd 1 u 3 ta' dan il-Qari ''Leħen l- Art Imqaddsa'', li huma kellhom neq- sin, u qalulna li qiegħed jogħġobhom ħafna. Aħna nifirħu li mill-għorrief barranin, il-ħabta, mal-Lhudi, il- Għarbi u s-Sirjak, qiegħed jiġi studjat il-Malti wkoll. Dak il-lsien li xi labla- ba ta' Malta jgħidu li ma jiswa għal xejn, il-għorrief tal-Ġermanja, isibuh jiswa għal xi ħaġal : Nuqqas ta' Postulanti Maltin — Sa qabel l-aħħar gwerra, fil-Kulleġġe tat- Terra Santa, dejjem kien ikun hemm xi żewġt itfal jew tlieta Maltin jitgħal- Imu biex isiru Patrijiet tal-Qabar ta' Kristu, imma mill-gwerra 'l hawn ma hemm l-ebda wieħed. Nixtiequ ngħar- rfu li min jaqra li fil-Palestina l-Patri- jiet Maltin jiswew aktar minn wisq oħ- rajn, billi jitgħallmu tajjeb u aħjar il- lingwa Għarbija ta' dak il-pajjiż, li qisha Malti, u fl-istess ħin għandhom il-karattru tagħhom ta' Ewropej. Għal dan kien hemm saħansitra żewġ Kusto- di Maltin. Nitolbu mela, li jekk xi ti- fel fil-familja juri xewqa li jidħol Pa- tri Franġiskan tal-Qabar ta' Kristu, min ikun fi ħsiebu, jgħarraf lil Patri Kummissarju tat-Terra Santa, biex ja- ra jibgħatux hemm, ħalli ma tinqatax it-tradizzjoni Maltija l-qadima. Lill-Imseħbin — Nitolbu u navżaw lil qarrejja tagħna li jekk xi għadd ta' dan il-qari ma jaslilhomx, igħaddu għa- lih il-Kunvent ta' Ġieżu, jew aħjar jik- tbu lil Patri Kummissarju, biex jibgħa- tulhom bil-posta. Nixtiequ li l-imseħbin tagħna jitolbu għar-ruħ għażiża ta' dawn li ġejjin, li telqu minn din id-dinja qabilna, u li meshom jixtiequna niftakru fihom fit- talb tagħna. Min-naħa tagħna niżguraw lil qrabat- hom li l-erwieħ ta' dawn il-mejtin għe- żież ikollhom dejjem sehem mill-qud- dies li jitqaddes fuq il-Qabar i… Kristu.