Il-Qniepen u l-Maltin Kull meta n-nies ta' kwalunkwe post fid- dinja jkollhom bżonn jikkomunikaw ma' xulxin, sa mill-ħolqien kellhom xi għamla ta' lingwaġġ bil-leħen u bis-sinjali, u għadhom hekk sa Ilum. Imma meta kien hemm il-bżonn li jwasslu messaġġi fejn il-leħen ma jwassalx, bdew jintużaw mezzi oħra mill-bogħod, bħalma kienu jużaw il-ħġejjeg, tnabar, tiri ta' xkubetti u Każin Banda San Filep Festa 2003 kanuni, sinjali bi bnadar ta' tipi differenti, sireni, sfafar u qniepen, sakemm fi żmienna wasalna bil-mobile phones u mezzi sofistikati oħra. Imma jekk il-mezzi l-antiki spiċċaw, ħlief f'ċerti każi, il-qniepen għadhom magħna. Madankollu fi żmienna l-qniepen ma nużawhomx għall-bżonn bħalma kien isir fl- imgħoddi, għax ngħaddu sewwa mingħajrhom, imma aktar bħala tradizzjoni. Għall-Ħin Dari ma kienx hemm arloġġi fid-djar għax dawn kienu jiswew il-flus u kienu jinstabu biss għand is-sinjuri, għax min kien irid arloġġ, almenu sa nofs is-seklu dsatax meta daħlet ir- rivoluzzjoni industrijali bil-makkinarji u mass- production, kien irid jikkummissjonah għand arluġġar, li fl-imgħoddi kien jaħdmu hu stess b'idejh. Tista' tgħid li ħadd ma kien jimpurtaħ mill-ħin, għax biex jiftehemu kienu jużaw il- kliem filgħodu, filgħaxija, f'nofsinhar, mas- sebħ, ma' l-għabex. Meta l-knejjes bdew jarmaw il-qanpiena, din kienu jużawha bl-istess metodu, jiġifieri d-daqq tagħha kien jissejjaħ ta' l-Ave Marija, ta' l-Anġelus, ta' l-Erwieħ jew tas-siegħa lejl, u l-kumplament. Meta l-ħin bdew jagħtuh aktar importanza, bdew jinstallaw arloġġi fil-knejjes il-kbar,u dawn, bid-daqq tal- qniepen tagħhom, kienu jservu ta' arloġġi pubbliċi, għax il-faqar ġenerali ma kienx dejjem jippermetti li n-nies ikollhom arloġġi fuqhom jew fid-dar. L-arloġġi tal-knejjes għadhom idoqqu l-kwarti u siegħat sa llum, għalkemm kulħadd għandu arloġġi kemm irid u ngħaddu mingħajr tal-knisja. Tħabbir ta' Ferħ Il-qniepen kienu jservu għall-avviżi u l- aħbarijiet, li n-nies kienu jagħtu kashom aktar mill-ħin li jħabbar l-arloġġ. Gazzetti ma kienx hemm, u ftit wisq, tgħoddhom fuq is-swaba, kienu dawk li jafu jaqraw f'kull belt u raħal. Mgħandniex xi ngħidu, ma kienux iħabbru kollox, imma tista' tgħid li l-jum kollu kienu jsemmgħu leħenhom jagħtu l-aħbarijiet, u konna għadna nisimgħuhom, kontinwament l- aktar sa nofs is-seklu għoxrin. Kienu jdoqqu mota ta' ferħ f'diversi okkażjonijiet, minbarra fil-festa tar-raħal. Mill-antik kienu jdoqqu meta jieħu l-pussess il-kappillan, meta l-knisja ssir parroċċa, bażilka jew arċipretali, meta ssir żjara pastorali mill-isqof, meta titwieled tarbija, meta l-bastimenti ta' l-Ordni kienu jidħlu rebbieħa wara taqtiegħa fuq il-baħar, jew jidħol fil-port xi prinċep jew persunaġġ importanti. F'dawn l-okkażjonijiet kienu wkoll jisparaw tiri ta' salut Każin Banda San Filep Festa 2003 minn diversi bnadi, għax mall-qniepen tista' tgħid dejjem kien hemm il-maskli, mortari jew kanuni fil-każijiet bħal dawn li qed insemmu. Meta jgħaddu pellegrinaġġi jew proċessjonijiet qrib xi knisja, hemm kienu wkoll idoqqu l- qniepen. Meta l-Ordni ħalliet il-Birgu u marret il-Belt Valletta, meta kienu jvaraw xi bastiment ġdid, meta Gran Mastru jiġi elett jew jieħu l- pussess simboliku ta' L-Imdina jew il-Birgu, u f'bosta okkażjonijiet oħra ta' ferħ kien ikun hemm ħafna daqq ta' qniepen. Fi żmien it- Tieni Gwerra Dinjija ma kienux idoqqu l- qniepen, imma niftakru sewwa li wara li s- sirena ddoqq ir-raiders passed kien idoqq l-all clear wara attakk mill-ajru, din id-darba mhux bħala sinjal ta' ferħ, għalkemm aħna konna nifirħu li għadda r-raid, imma bħala nformazzjoni bżonjuża għax qabel nisimgħu l- qniepen ma konniex noħorġu mix-xelter. Daqqew ukoll il-qniepen ta' Malta kollha meta waslet id-D-Dav u spiċċat il-gwerra, meta ġie l-Papa, u bosta okkażjonijiet oħra. Fi żmien L-Ewwel Gwerra Dinjija fil-Belt kien projbit id-daqq ta' qniepen minħabba s-suldati morda u feruti li nġabu Malta fl-isptarijiet. Il-qniepen dejjem kienu jdoqquhom biex iħabbru jew jilmentaw b'leħen ta' niket meta jkun qed imut xi ħadd. F'dawn l-okkażjonijiet kienu jdoqqu differenti skond il-persuna li tkun. Waqt il-mewt ta' Gran Mastru kienu jnaqqru mod, u f'ta' isqof mod ieħor, imma għal persunaġġi oħrajn, mill-kbir saż-żgħir, kien hemm għadd ta' tokki apposta, differenti minn xulxin, biex meta nisimgħuhom inkunu nafu jekk l-agonizzant kienx fir-raħal jew barra, jekk kienx fratell u ta' liema fratellanza, jekk kienx reliġjuż jew le, u informazzjoni oħra bħal din. Meta jmut l-agonizzant il-qniepen kienu jindaqqu stil ieħor, kif ukoll waqt il-funeral. Meta tmut tarbija, kienet drawwa li minflok tokki ta' niket kienu jdoqqulha l-frejħa jew il- glorja, għax kienu jqisu li żdied anġlu ieħor fil- ġenna jitlob għalina. Meta kienu jieħdu kundannat għall-mewt mill-Kastellanja tal-Belt għall-forka tal-Furjana, kienu wkoll jinstemgħu il-qniepen b'leħen li kien joħloq atmosfera ta' misterju u niket kbir. Meta joħroġ il-Vjatku biex iqarbnu lill-morda jew moribondi, kienu jdoqqu mhux biss qanpiena ta' l-idejn, li kienet tavża li għaddej is-Sagrament, imma wkoll dawk tal-kampnar. Waqt li jgħaddi l-karru tal- mejtin lejn iċ-ċimiteru, kienu jdoqqu l-qniepen minn kulfejn jasal il-funeral, l-aktar jekk ikun ta' persunaġġ magħruf, imma wkoll ta' kwalunkwe persuna oħra jekk is-sagristani jkunu avżati (u mħallsinl) minn qabel. Kienet drawwa li baqgħet sejra sa l-ewwel snin tas-seklu għoxrin, li meta jkun hemm maltempati bir-ragħad u s-sajjetti, is-sagristan kien idoqq il-qniepen għax kienu jaħsbu li b'hekk jistgħu iwaqqfu l-maltemp u l-periklu. Ukoll jekk kien ikun bil-lejl kien joħroġ idoqqhom. Sa mill-aktar żmien antik, il- qniepen f'diversi pajjiżi kienu jdoqquhom bil- fehma li jkeċċu flaġelli mhux biss ta' maltemp imma wkoll epidemiji ta' pesta, kolera u oħrajn. Fuq diversi qniepen antiki nsibu miktubin fil-bronż kliem li jinfurmawna li l- qanpiena tkeċċi l-maltemp, ix-xjaten u ħsarat oħra. Is-sagristan kien jitħallas ta' dan id- daqq, kif insibu f'kontijiet tal-veneranda lampada. M'hemmx għalfejn ngħidu li d-daqq tal- qniepen m'għandu l-ebda effett u mhux se jwaqqaf maltempati; anzi fl-1898 sajjetta laqtet il-qanpiena tal-Qala waqt il-maltempl F'bosta djar, xi familji bdew iżommu qanpiena ċkejkna biex fil-maltemp iċempluha għall-istess skop bħal tal-knisja; jekk tal-knisja ddoqq għalxejn, aħseb u ara dik in-naqra ta' qanpiena ta' l- idejn… Għalkemm fi żmienna dan it-twemmin jidher stramb, qed infakkruh biex nuru l- mentalità u d-devozzjoni ta' missirijietna fi żmienijiet diffiċli, meta l-poplu, bil-fidi u bit- tama, dejjem jirrikorri għall-għajnuna supernaturali. Każin Banda San Filep Festa 2003 Okkażjonijiet Oħra Ġie li ndaqqu qniepen mingħajr permess, għal skopijiet varji, minn nies rashom sħuna. Dan mhux biss ġara fi żmienna waqt xi meeting politku biex partitarji jfixklu 'l kelliema tar- rivali tagħhom, jew f'okkażjonijiet oħra bi skop politiku, imma fl-antik, ċerti qassisin li kienu jħobbu jillitigaw kienu huma stess, jew min ikun imħallas minnhom, kienu jdoqqu il- qniepen meta kien ikollhom xi kwistjoni bejniethom jew ma' l-isqof, l-aktar dawk assoċjati mal-kattidral ta' L-Imdina. Kienu daqqew il-qniepen meta spiċċa l-Assedju l- Kbir, meta l-Maltin qamu kontra l-Franċiżi fl- Imdina, meta ntemmew il-gwerer dinjija u bosta okkażjonijiet nazzjonali oħra. Mal-qniepen daħlu wkoll ċerti leġġendi, bħal meta jsemmu li ħalliel mar jisraq mill- knisja Tal-Herba ta' Birkirkara, ċċungawlu jdejh, u l-qanpiena daqqet waħedha biex issejjaħ lin-niesl Jissemmew drabi oħrajn meta jingħad li l-qniepen daqqew 'waħedhom', bħal meta jsemmu li darba daqqew tal-kattidral waqt kwistjoni bejn żewġ monsinjuri, u darb' oħra jgħidu li meta kien qed imut patri meqjus qaddis, Fortunat Vella, fl-1757, daqqet 'waħedha' l-qanpiena l-kbira f'Ta' Ġieżu tal- Belt. Qabel ma ġew il-kavallieri, fil-Birgu kien hemm torri ta' l-għassa li fuqu kien hemm qanpiena biex tagħti s-sinjal jekk ikun hemm periklu ta' attakk. Biż-żmien żiedulu l-arloġġ biex ikun ta' servizz pubbliku. Dan it-torri kien iġġarraf nofsu fil-gwerra, u minflok reġgħu bnewh jew irrestawrawh ħelsu minnu għal kollox, bħalma sar ukoll mill-kampnar tad- Dumnikani ta' l-istess Birgu. Qniepen ta' l-idejn kienu jdoqquhom waqt il-Vjatku meta jmorru jqarbnu lill- moribondi, biex isejħu lin-nies għat-talb, u kienu jdoqquha wkoll meta jkun ġej xi ħadd jiġbor għall- quddies ta' l-erwieħ. Din ta' l-aħħar kienu jgħidulha qanpiena ta' l-erwieħ u lit-tfal li kien ikollhom xi mard fil-grieżem kienu jtuhom jixorbu minnha bit-tama li jfiequl