Issa li ilek li tlaqt, u ninsabu tant imbiegħda minn xulxin, qed nitħajjar nidħollok f'darek. Meta kont ħafna iżgħar, ridt nidħol għand in-nies billejl. Ħalliel li ma jisraqx. Ninkileb u nsib kull mezz biex ninvadi s-sigurtà ta' dar, tkun ta' min tkun, u noqgħod indur fiha filwaqt li ta' ġewwa jkunu reqdin. Bi msarni f'saqajja, ngħaddi nkiss inkiss, waqt li r-raġel ikun qed jonħor fil-kamra tas-sodda, ikejjel b'ħoss imnifsejh misduda l-ġenn tiegħi jien u nnemmislu fi ħwejġu. Fil-kċina u fis-salott, il-kamra tal-banju u dik tal-bejt: indurhom fuq ponot subgħajja mingħajr ma mmiss xejn, iżda kemm nitpeċpeċ fid-dlam biex nara fejn qiegħed, kemm indur il-kmamar kollha, u kemm nara n-nies reqdin f'soddithom, biċ-ċans li jqumu u jaqbduni, u ninħasdu, kemm huma u kemm jien, u bħal f'dawk il-films tad-daħq, nispiċċaw inwerżqu wieħed lill-ieħor bil-qatgħa li nkunu tajna lil xulxin. għadd 33 LXXXIII 35 Kelli ħabib kompla webbilni. Ried jisraq lil zitu, sinjuruna qammielali kellha villun antik San Ġiljan. Bejn saħta u oħralil din iz-zija tgħix fl-għakkarija, konna nippjanaw kif nidħlulha u nisirqulha ġidha. Aktar hu kien jedha jippjana: iż-żmien imbagħad wera li kien maqtugħ għal dawn l-affarijiet, għax kien fetaħ xi kumpaniji fittizji u beda jħawwad bid-droga u bin-nisa, u kienu jgħidu saħansitra bl-armi. Minn familja tajba bħali, skola tal-knisja, scouts u quddies, iżda t-tnejn bil-perverżjonijiet tagħna. Perverżjoni, fissazzjoni, sejħilha li trid: kawta u doċli biżżejjed biex ma tkunx proprjament kriminali. Bħal meta, lejl wieħed, ġej lura minn Paceville, u miexi minn fejn il- lukanda ta' ħdejna, nisma' żewġ turisti għaddejjin għal alla tagħhom minn ġo kamra tagħti għal fuq it-triq. U forsi titħajjar togħla fuq ponot subgħajk u tnemmsilhom minn fuq ħoġor it-tieqa, bħalma tistħajjel li tittawwal lejn il-ġara rieqda mikxufa bil-libsa ta'taħt bil-pizzi musfara, u żewġha bil-piġama bir-rigi. It-tfal marsusa fis-sodda, b'sebagħhom f'ħalqhom. Imma dan kien ħsieblijmuru jiġi, għax fl-aħħar mill-aħħar,din il-logħba kienet testta'kuraġġ. U bħal kull logħba kellha r-regoli tagħha. Sieħbi kien biss kebbisli n-nar tal-fantasija, għax imbagħad ilqtajna u s-serqa qatt ma saret. Qatt ma kienet se ssir: ħolma tat-tfal daqs il-ħolma li toħroġ mal-għalliema tal-Franċiż li tħarsilha bis-serqa lejn saqajha taħt id-dublett qasir minn ġol-kabina tal- language lab. Hu mar u seraq, forsi mhux lil zitu, imma jiena bqajt ma sraqt xejn. U mietet ukoll ix-xewqa li nidħol nittawwal f'dar in-nies, bil-bewl nieżel ma' saqajja u kull lejl ma nafx iniex se ninqabad. Ir-regoli, pero, kellhom l-etika tagħhom. Ma tista' tmiss xejn, fis-sens ma tistax toqgħod itteftef fl-affarijiet. Ma tistax iddaħħal armi. Lanqas ma jista' jkollok għodda jgħinuk tidħol fid-dar. Din l-aktar li kienet togħġobni. Tista' tidħol jekk forsi jkunu ħallew xi tieqa miftuħa, trid titla' mal-katusa, jew taqbeż minn bejt għal ieħor. Regoli onesti u ġusti. Int biss kontra d-dar u n-nukleu familjari rieqed hieni. Bla sens, fl-aħħar mill-aħħar, għax ma tirbaħ xejn, imma tidħol għand in- nies u tħossok ħaj, għax qalbek tkun trid toħroġ minn ġol-kaxxa ta' sidrek u tħoss id-demm itanmbar ma'ngħasek irid jinfaqa' Il-logħba wkoll taqtagħlek il-kurżità. Għall-inqas minn dakli jirnexxilek tara fid-dlam ċappa — għax lanqas torch ma tista' ddaħħal, u l-aktar tittama li tkun ixxurtjat biżżejjed li jidħol dawl il-qamar minn xi tieqa. 36 Leħen il-Malti xi vjaġġ, ornament li kieku int ma jkollokx id-dar għax ħamallu jew mhux stil tiegħek. Imma mhux dak il-punt tal-logħba, għax dawn l-affarijiet m'hemmx gost fihom u r-regoli jgħidu li m'għandek tmiss xejn u ma toqgħodx tindaga. M'hemmx ftuħ ta'kxaxen u armarji, jew tqallib ta' kotba. Kulma tista'tagħmel huli ddur kull kamra, tifli d-dar minn fuq s'isfel. Jekk jirnexxilektidħol u tilmaħ l-okkupanti reqdin, tieħu bonus point (l-uniku wieħed stipulat fir-regoli) u daqshekk. Erġa' oħroġ minn fejn ġejt u mur orqod f'darek. Dak iż-żmien issa għadda. Issa d-dar insakkarha bil-katnazz u minn kull fejn jistgħu jidħluli nara li jkun magħluq sew. Hemm drabi fejn titħajjar għal alarm. Għandek wieħed mal-karozza, ma titfax wieħed mad- dar2 Issa ħwejġi ma rrid lil ħadd jindaħal fihom, in-nemmiesa numbrahom, u ma ndaħħal lil ħadd id-dar jekk ma jikkonvinċinix. Lanqas il-patri għat- tberik. Jien ma nemmen b'xejn iżda drabi taħarqek qalbek u forsi ddaħħlu għall-kirjanza, biex ma tiġix fi Isien in-nies, imma jmur jitnejjek hu u l-aktar l-abbati, li ta' tifel li hu bilfors jiċċassa u jifli u min jaf x'katalgu ġabar ta' djar differenti u l-irwejjaħ li jġorru magħhom. Bilħaqq … l-irwejjaħ. Kważi nsejt. Il-logħba, fundamentalment, hija logħba tas-sensi. Tista'tara, u eċitanti għax trid tara bid-dawl li għandek, jiġifieri fid- dlam. Trid tħoss, l-ewwel nett biex tara fejn sejjer, imma l-aktar biex tħoss il-materjali: il-kawba, id-damask, it-tapiti, il-formajka u l-istainless steel. Tisma; l-aktar għas-sigurtà tiegħek, imma jekk issib wieħed jonħor, tal-ġenn għax il-biża'jibda tiela'u nieżel minn sidrek għal ġriżmejk skont ir-ritmu tal-inħir. (Li qatt ma ħsibtha sew waqt tfassil ir-regoli hija l-preżenza tal-annimali fid-dar. Qattus mhux problema: dak tista' tmellsu; oqgħod attent li ma tirfsux biss. Imma jekk hemm kelb, ifottik.) Ittiegħem ma tistax, ok, għax lanqas il-friġġ ma tista' tiftaħ. Imma trid ixxomm. Jekk ma xxommx, anqas ħaqq tilgħab. Kull dar għandha riħa. Id-darta'ommi għandha l-irwejjaħ tagħha, l-irwejjaħ tal-kenn u l-maħfra u li nerġa' lura lejhom meta nintilef fix-xagħri, bħat- tfajjel ta' Rużar Briffa. Id-dar taz-zijiet kellha riħa ta' xjuħ, u d-dar tan-nannu riħa tat-tisjir jaqsamlek qalbek imħallat mar-riħa tal-baħar ta' San Ġiljan u l-umdità ħadranija tinqata' minn mal-ħitan. Bħall-irwejjaħ li konna nxommu meta konna qed induru nfittxu d-djar: dik li kellha riħa ta' brodu u l-oħra li kellha riħa ta' klieb, u l-kafċ li konna nsajru meta ġejna biex inbigħu l-ewwel waħda tagħna, biex min jidħol iħoss li hawn jgħixu n-nies bis-sens, li l-kafe għadd 33 LXXXIII 37 jħobbuh imsajjar u mhux mill-vażett tal-Comforto, u malli jidħlu jħossu li this is a home nota house u jieħdu vibes tajbin. U allura trid ixxomm u tirrekordja kollox f'moħħok, u taħrab lura lejn darek bi mnifsejk jaħarqu u b'rasek iddur raddiena. Int taf li qatt ma nieħu ritratti, u kont neħodhom biss fi żmienek għax hekk kont trid u kont nieħu gost naqtagħlek xewqtek. Malli tlaqt, waqaft niġbed. Xi mkien idur għand ommi,min jaffejn, hemm film ta' meta ħrabt sa Venezja — minn tant postijiet — u biex noqtol il-ħin, qgħadt noqgħod niġbed ir-ritratti tal-kanali u ta' San Marco, għax wara sitt snin kienet l-ewwel darba li ma kellix lil min niġbed u ħadd min jiġbidli. Jien m'għandix x'nambihom ir-ritratti, u dejjem ridt infihemhielek din, u issa forsi nista. Għax bħal meta kont noħlom bil-logħba tad-djar, jekk ma xxommx m'hemmx gost. Jien niftakar l-irwejjaħ, u l-album qiegħed f'moħħi. Bħall-album tat-tieġ. Kont staqsejtek dwar min se jieħdu. Kont għollejt spallejk u għidtli xorta. Fil-fatt, xorta int ħadtu. Għadu għandek2 Bija vara maħruġa fuq l-idejn, bik statwa miġbuda eżatt qabel ma daħħalt angel on horseback f'ħalqek, bina mwaqqfa għal dejjem imħaddna f'żifna qisna figurin tal-kina. X'jiswa ritratt, mikrosekonda wieqfa li tgħid biss dak li turi, bla qabel u bla wara, mingħajr imma forsi kif jew għaliex2 Tgħid mhux se tqabbel ritratt ma' meta ta' tifel vera żgħir kont inħares lejja nnifsi fil-mera u naħseb li hemm jien ieħor wara l-ħġieġa u nistħajjel x'jista' jkun hemm wargjha, liema dinja oħra parallela2 Bħal-logħba tad-djar ukoll, kien ikolli nara kif nagħmel biex ngħaddi għal wara l-ħġieġa. L-album qiegħed f'moħħi. U tiġini riħa u teħodni l-postijiet u ż-żminijiet kollha. Nagħlaq għajnejja u niftakar ir-riħa tal-melħ u r-ramel tal-bajja tal- Balluta u ommi bil-one piece iswed u dik il-mara li telgħet mill-baħar, niżlilha l-bra u rajt sider għall-ewwel darba. Ir-riħa tas-sapuna Fa l-ħadra u l-blu, b'dak id-disinn fuq il-karta qisu ta' baħar tat-Tropiċi, li biha kont ninħasel fis-sajf. Ir-riħa tal-banana li m'għadhiex l-istess daż-żmien. Is-sagħtar li kien jiġbor in-nannu minn wara l-Hilton qabel ma qerduh biex jitfgħu marina u l-Blue Elephant. U iva, ir-riħa tal-Blue Elephant u t-Tom Vam Soup li dewwaqgtii. U r-riħa ta'xagħrek meta kont ngħannqek fis-sodda. U r-riħa tal-ħwejjeġ fil-kexxun. U anke r-riħa ta' ħalqek wara li tpejjep. U r-riħa ta' dak il-flokk aħmar li ma 38 Leħen il-Malti nafx kif kont taħslu jew ta' x'materjal kien, u jintinlek u nsaqsik jekk tfajtx xi daqsxejn sprej, u nxommu 'l xulxin biex naraw minn fejn ġejja r-riħa u nidħqu. U r-riħa tad-dar ta' ommok, u tal-għelieqi madwarha. U mitt elf riħa oħra. Jien hekk niftakar, għax jien dħalt f'dar in-nies biex inxommhom. Ir- ritratti kollha nqerdu. Jekk tiftakar, xi mkien Ħad-Dingli, fejn forsi tmur daż-żminijiet mal-għarus il-ġdid tippassiġġa u tippjana l-ġejjieni, bħalma għamilna aħna għal xi żmien, forsi għad baqa' xi fdal tar-ritratti li ħraqna biex neqirdu l-imgħoddi u nibdew mill-ġdid. U xi imkien fil-garaxx tax-xiħ, hemm ritratt bi frejm tal-ħġieġ, midfun taħt l-imbarazz, li kont sabbattu m' Alla għax ma flaħtux. Kien tal-ewwel safra tagħna, Pariġi u ħadnieh sepja biex tgħaxxaqha, u sibtu fil-kaxxa mal-kotba li kont ippakkjajt meta kelli nitlaq mid-dar, u bih f'id waħda u fl-oħra l-ewwel ktieb li tajtni bħala rigal, u r-riħa tal-ktieb ma stajtx niflaħha tant ħaditni, u lura u 'l bogħod, u allura weħilt int. X'sewa dak ir-ritratt li ħadilna l-Ġappuniż fuq il-Pont Neuf2 Kemm xammejt l-ewwel ktieb li qatt tajtni, u biżżejjed. Bilħaqq, dak il-ktieb bqajt ma qrajtux. Imma darba kul tant għadni nxommu. Issa m'għadnix iffissat li nidħol fi djar in-nies. Tiegħi biżżejjed, u għandi l-irwejjaħ kollha li ġemmajt iżommuli kumpanija. Imma kif se naqbad ngħidlek2 Int taf kemm kapaċi niffissa u niġġennen. Forsi ġennint lilek ukoll fi żmienna. X'kienet it-triq loġika għal li se ngħidlek ma nafx, imma ejja nippruvaw. Mela: tal-irwejjaħ hemm għadha, imma mhux dak il-punt. Taf kemm inħobbu l-internet jien. Taf żgur għax ma stajtx taqlagħni minn fuqu. Bih kont nara n-nisa, li mbagħad ippruvajt insibhom fik wara li nitla' f'nofs ta' lejl b'par għajnejn u xi ħaġa oħra daqs dinja. Ma kontx taħmilha, u bir-raġun. Forsi l-liberazzjoni sesswali tagħna ma tajthiex regoli, bħal tal- logħba tad-djar. Suq. Kont naħli l-ħin fuqu. Kont taparsi qed naħdem. U kont qed infittex lil hinn minnek, ejja ngħiduha kif inhi. Wara li dort mitt infern u rġajt lura, imbaskat, maħruq, u mtebba' għal dejjem fil-vjaġġ tiegħi lejn kull rokna possibbli tal-pornografija, imbagħad sirt espert. Imma tiftakar … anke int użajtu mhux ħażin. Meta konna għadna għarajjes u kellna l-kriżi, u konna qegħdin fuq break, imma xorta naraw lil xulxin, u konna mmorru l-Waves għax kien wieħed għadd 33 LXXXIII 39 minn tal-ewwel li daħħal l-internet … u int tiċċettja ma' nafu min, u jiena nfittex lit-Taljana ta' qablek u sibtha. Żviluppajniehom sew il-ħiliet tal-internet. Tiftakar meta spiċċajna nikkomunikaw biss bl-MSN minn kamra għall-oħra likien hemm tliet metri biss bejniethom2 U dan bejn ċempila u oħra tal-pupi l-ħodor li proprjament magħhom konna qed nitħaddtu7 Jew meta kien għad kellna PC wieħed u kont ninsa l-account tiegħi miftuħ, u tidħol fih int bi żball, jew viċe versa, u konna noqogħdu nilagħbu, u min hi dik u min hu l-ieħor. Lanqas hemm ma konna għamilniehom ir-regoli, imma insomma. Issa, ħa naraw tiftakarx f'din. Tiftakar meta konna nilagħbu, noqogħdu nittajpjaw isimna fil-Google u naraw x'hemm dwarna fuq l-internet U fejn semmewna u f'liema sites u f'liema fora, u jekk tellgħux l-aħħar artiklu tagħna u nejk bħal dan2 U mbagħad biex inkomplu nilagħbu konna ndaħħlu isem dak u l-ieħor u naraw x'hemm dwaru wkoll. U jekk iddaħħal 'Dom Mintoff' il-Google itik about 4,140 hits, lili 8,700 imma ismi u kunjomi komuni u ma nkunx jien f'9996 minnhom, u l-istess għalik. U konna qisna deħlin f'dar in-nies. Bħall-abbati bis-satal tal-ilma mbierek f'idu jiċċassa b'għajnejh 'il fuq, waqtli l-kappillan iredden l-istess erba' ħmerijiet, aħna wkoll konna niddelittaw b'dal-logħob. U probabbli xammejtni int ukoll, le27 Għadek ixxommni2 Jien għadni, ta. Għax meta ma jkollix x'nagħmel, meta nkun waħdi d-dar jew meta fuq ix-xogħol għajnejja jiżżellġu u nispiċċa niċċassa mit-tieqa, nerġa' nibda nilgħab u niftaħ il-Google u nikteb ismek. Ejja nammetti din ukoll, nikteb isem sieħbek ukoll. Dik domt daqsxejn biex nasal għaliha, imma affarijiet żgħar dawn. Issa, terġa', wasalt fil-quċċata, u nikteb ukoll ismek u ismu, bl-advanced search terġa, u with the exact phrase, it-tnejn bejn il-virgoletti u bi — jifridkom. U, balleċ, sibt xi ħaġa dwarkom ukoll. Ara ma taħsibx li lilek biss infittex. Kull meta niltaqa' ma' tfajla, fil-fatt, ħadtha drawwa nitfa' isimha u nara x'joħroġ. Allura2 Xejn xejn issir taf xi ħaġa oħra dwarha, xi ħaġa li ħbietlek, jew oħra li għadha ma qaltlekx, u tantiċipaha jew tfassal dak li għad tgħidilha skont it-tagħrif li ksibt u taf int biss. Mhux logħba oħra wara kollox2 40 Leħen il-Malti Imma ejja nerġgħu għalina. Ngħiduha kif inhi, la int, la jien u lanqas hu m'aħna ċ-ċentru tad-dinja, bħalma ħsibna darba u forsi bqajna naħsbu. Mela kull meta nidħol, iktar vizzju milli għax kurjuż biex nara x'sar minnek. Hemm links, pereżempju, li mietu. Meta Simona staqsietni biex tara ritratt tiegħek, ħadtha fuq link fejn darba kien hemm wiċċek, u ma sibniehx, u baqgħet bix-xewqa. U biex tgħaxxaqha jien ma nżommx ritratti. U r-riħa tiegħek ma kinitx tinteressaha. U bqajna hekk. Skoprejt affarijiet ġodda. Apparti dak il-link fejn int u hu tissemmew flimkien (Madonna, ħsibtkom iżżewwiġtul) naf li sibt xogħol ġdid (Prosit, imma għaliex nissuspetta li rranġalek il-Ministrul) u fl-aħħar naf fejn toqgħod (ma mortx 'il bogħod wisq, wara kollox). U allura, erġajt iġġennint. Għax issa li ilek li tlaqt, u ninsabu tant imbiegħda minn xulxin, qed nitħajjar nidħollok f'darek. Kif se nidħol ma nafx, għax flett fuq triq passaġġa u traffikuża, u dawk dejjem kienu l-agħar għal dawk li jilagħbu l-logħba. Qisek qed tilgħab kontra l-Galatasarav, disgħin minuta tisfir bla heda jġennek u mbagħad xebgħa tajba wara l-logħba. Imma ma tridx nidħol billejl, għax l-ewwel nett ma rridx narak rieqda miegħu. Mhux għax ngħir jew xi ħaġa, imma been there, done that. U r-riħa tiegħu ma tinteressani xejn. Għadek tilbisha dik il-piġama li tant kienet togħġobni, bluna bil-qmura u bil-kwiekeb u tiżloq u tleqq7 Le, nixtieq nidħol binhar, l-aktar għax ma tkunx hemm uallura naħdem bil-kwiet. U anqas naf irridx inxomm. Naħseb kexxun u gwardarobba niftaħhom, biex nara għadekx tiddelitta bil-moda kif kont fiż-żmien. U liema kotba ġodda xtrajt. Għadekx tuża l-istess butir. Jekk fil-kamra tal- banju nsiblekx l-istess sapuna u l-istess fwieħa. U kif għammartu l-flett2 Minimali2 Modern7 Ħallejtu tradizzjonali u tfajtlu stil tiegħek, jew qlibt għan-Nordiku2 U jekk nixgħellek il-kompjuter, tgħid jiddendel ismi mill-historv tal-kaxxa tal-Google2 U darba, ukoll, rajtlek il-karozza pparkjata, waqaft u nemmistilha. Ix-xugaman tal-baħar fuq is-sit ta' wara, u għidt min jaf fejn bdiet tmur tgħum issa. U darb'oħra kellek daqqa mal-bumper. U darba rajtlek ukoll il-gaġġa tal-qattusa. Ħadtha għand il-vett7 Ġralha xi ħaġa jew check-up tas-soltu, u allura m'għandix għaliex ninkwieta2 għadd 33 LXXXIII 41 Le, naħseb ngħaddi ma ndumx. Tħallix imħarbat, għax issa tgħallimt innaddaf u nagħmel, u biex nitfagħlek ħasla ħwejjeġ u nagħti tfarfira ma rrid xejn. U ħerqan biex nara l-qattusa u mmellisha. Lilha naħseb li nxommha waħda tajba, pero. Tiskanta, imma qisha għaddiet fewġa iss'issa u l-qmis li għandi fuqi qed inxommha u twebbilt sew biex niġi nżurek. 42 Leħen il-Malti