' 2000 u qalli li kienu qatlu imqaċċtin, qisu għadda uragan. Siġar żgħar ta' tliet jew erba' snin, żnuber, ballut, għargħar, deru, alaternu, żagħrun. Jekk ma waqfitlix qalbi dakinhar, naħseb li mhu ħa tiqafli qattl Meta ċempilli r-ranger ta' Foresta : siġra f'lejl wieħed lanqas ridt nemmen. Imma mbagħad mort nara b'għajnejja u emmint. Madwari turruni, mijiet u mijiet u mijiet ta' siġar żgħar maqtugħin, isserrati jew Siġar li sal-ġurnata ta' qabel kienu qed jikbru ferħanin u jimpikaw bejniethom min se Nowtbuk Caw ċaw Ramlal Siġar li meta ħawwilniehom kienu Ikoll wegħduna li se jgħinuna nħaddru lil Malta, li kienu se joffru kenn u ikel lil ħafna għasafar u insetti, li kienu se jipproduċu ħafna arja nadifa, li kienu se jagħtu d-dell mix-xemx tikwi, li bl-għeruq tagħhom kienu se jżommu l-ħamrija milli titkaxkar bix-xita. Kellna ftehim sabiħ hafna magħhom dawn is-siġar… Imma issa quddiemi ħlief injam mejjet ma kontx qed nara. Immaġinaw imutulek tliet elef ħabib u ħabiba f'daqqal Għeżież Ħuttaf, jien nispera ħafna li qatt ma jkollkom l-isfortuna taraw xeni bħal dawn. U jekk il-vandali li għamlu dan l-att kriminali ħasbu li se jaqtgħulna qalbna, għandhom żball kbir. Il- BirdLife mhix se ċċedi. Ftit ftit kollox għad nerġgħu nħawlu, anke b'tifkira tas-siġar ħbieb ii tlifna. genei) hija kuġina tal-mazzareili (dragonflies). Ma. tispikkax daqshom għax hija żgħira u delikata, u meta tpoġġi fuq pjanta żżomm ġwinħajha magħluqin u kważi tisparixxi. Tħobb postijiet fejn ikun hemm l-ilma ħelu, fejn toqgħod tħuf u ttir wara nemus u dubbien irqiq li huwa l-ikel favorit tagħha. Klabb.Ħuttaf huwa t- kampanja, żjarat f'ris xaharejn għall-membri, Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija: Lm3 fis-sena, Tibżgħux ħbiebi Foresta 2000 għad terġa' tħaddarl Victor Falzon L- Ecitur Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat basta mhux għal skop kummerċjali, u basta jissemma' isem il-magażin u tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. Publikazzjoni: BirdLife Malta, Ġunju 2007 e Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Ritratt ta' quddiem: Damiġella, ritratt ta' Victor Falzon Ritratt ta' wara: Ir-Ramla l-Ħamra, ritratt ta' Joe Sultana ima-ta' BirdLife Malta għall-membri ta'-taħt it-18, Nor naturali; u nagħmlu xogħol ambjentali. jagħmlu ħendawts u Ingħob ġħal waqt xi: il-Ħuttafa 809 Mejju Gunju 2007 siġar. B'kollox ġaċċtu, qatgħu iew isserraw mat-3000 siġra li kienu tħawlu hemmhekk f'dawn l-aħħar snin. L-iktar li nqerdu kienu siġar taż-żnuber (iktar minn elf), li uħud minnhom kienu diġà kibru m'għola 2m. Min kienu l-vandali u kemm kienu ħadd ma jaf għax ħadd ma rahom - għamlu kollox fid-dalma tal-leji. Ta' beżżiegħa li huma' ; Xagħra… L-idea redikola ta' korsa tal-golf fix-Xagħra l- Ħamra fl-aħħar intremiet fil-landa ta' l-iskart. B'hekk ħlisna minn mostru li kien se jitvina biċċa arl enormi u jikkawża ħela tremenda ta' ilma u enerġija. Minflok, ix-Xagħra l-Ħamra issa se ssir park naturali. Tal-ġenn kiekul Nisperaw biss li diri id-darba l-park ikun veru park. L-inħawi tax-Xagħra l-Ħarra huma sbieħ fil- beraħ tagħhom, u m'ħandhomx bżonn lilna biex nagħmluhom iktar sbieħ. Kull ma jridu tindifa mill- ħafna duri tal-kaċċa u l-insib, u jitneħħew ħafna mogħdijiet żejda li hemm. imma diġà smajna ii l-kaċċaturi se jħalluhom joqtiu l-għasafar f'dan il-park. X'ħasral imma tgħid tlifna il-wied li jinżel għall-bajja tar-Ramia l-Ħamra t'Għawdex huwa wieħed mill-iktar veduti sbieħ fil- Gżejjer Maltin. Kif tħalli r-raħal tax-Xagħra u tara l-wied taħtek, id-dehra taqtagħlek nifsek, u jekk ikollok kamera impossibli ma tiġbidx xi żewġ ritratti. Imma dan kallu issa ħa jispiċċa għax ftit ġranet ilu taw permess biex mal-ġenb ta' l-għolja jinbnew 23 villa. Dawn il-vilei se jibqgħu niżlin kważi sax- xatt u naturalment id-dehra tagħhom se jin/inaw għat kollox u għal dejjem ġawhra oħra minn pajjiżna. diġifieri jekk għadkom ma ħadtux ritratt tar- Ramla fittxu morru ħuduh qabel ma jitfaċċaw il- gafef u l-krejnijiet. karta Ċiġ. riċiklata Għaliex hawn nies daqshekk bla qaibi7 L-eBAV iddeċidiet -li taqta' l- bejgħ ta' ivorju mill- iwebsajts tagħħa, . L-ivorju huwa l-inaterjal li minnu jsiru statwetti ll mbagħad jinbiegħu għal prezzijiet għoljin. il-problema hi li l-ivorju jiġi… minn dawk iż-żewġ sinniet twal ta' l- iljunfantil Minħabba f'hekk mijiet ta' eluf ta' iliunfanti nqatlu f'dawn l-aħħar 50 sena, tant li n-numru I ta' iljunfanti naqas bin-nofs. U ji dan kollu biex jisserrawlhom f dawk iż-żewġ sinniet. Għalkemm il-bejgħ ta' l-ivorju huwa kontra l-liġi mad-dinja kollha, xorta għadu jsir ħafna negozju u xorta għadhom jinqatlu ħafna iljunfanti (xi 23,000 iljunfant Afrikan is-sena l-oħra bissi). I Għalhekk id-deċiżjoni li ħadet l- eBAV huwa pass biex jonqos dan i it-traffikar illegali. L-eBAV hija mod kif tbigħ u tixtri affarijiet minn i fuq l-internet. i baqa' ħafna speċi oħrajn ta' flora u fawna li , għadna ma nafux bihom. i wisq biex jinqerdu b'xi proġett ta' żvilupp. i ħerba min-Nassau Plateau, Il-Ħuttafa 80 9 Mejju Ġunju 2007 Wara kważi mitt sena nieqsa, l-ajkla rjali reġgħet beitet f'Eire (l-Irlanda). L-ajkla rjali (golden eagle) kulħadd sema' biha, għax hija waħda mill-iktar tajr tal-priża kbar u b'saħħithom. Dari ma kienx - mi hawn rispett lejn it- isem GOLDEN EAGLE tajr. tal-priża. fejn tgħix. Amerka ta' Fuq, Ewropa, Russja, Lvant Nofsani, u Asja ħabitat wesgħat bil-muntanji daqs 80-93ċm firxa 200-225ċm oqtluhom għax kienu jibżgħu li jħarbtulhom il-merħliet tan-ngħaġ, u ħafna nies kienu jibżgħu li l-ajkli jisirqu t-tfall Għalhekk il- povri ajkli ftit ftit spiċċaw minn ħafna pajjiżi. Imma b'xorti tajba £ llum bl-edukazzjoni n-nies tgħallmu li l-ajkli la jagħmlu xi ħsara lill-imrieħel u wisa inqas jisirqu t-trabil illum dawn l-għasafar huma mħarsin bil-liġi f'ħafna pajjiżi. Mhux biss, imma xi pajjiżi qed jippruvaw iħajru dan it-tajr majestuż jerġa' jibda jbejjet f'arthom. U dan hu li għadu kemm ġara dis-sena f'Eire, wara stuġji u sforzi li ilhom għaddejin kważi 20 senal Nawguraw li l-ajkla rjali tkompli tinfirex u ssaltan ma' l-erbat irjieħ tad-dinja. TE jikelu Tim ta' xjenzati li dan l- 48 aħħar għamlu riċerka fl- għoljiet tas-Suriname (Amerka t'isfel) sabu 24 speċi ġdida ta' annimali. Mhix Ħaġa rari ii ssib annimali ġodda fl-Amerka t'isfel, imma s-soltu jkunu insetti. Did- darba, perċ, il-lista kienet tinkludi 6 speċi ġodda ta' ħut u 5 żrinġijiet. g Wieħed miż-żrinġijiet huwa viola u iswed, u jixgħel fid-dlami il-post fejn sabuhom jismu n- Nassau Plateau, post ta' rikkezza naturali kbira. Ix-xjenzati huma ċerti li f'dawn l-inħawi lewn. kanneila skur b'rix dehbi madwar l-għonq priża fniek, liebri, volpi, ġrieden, marmotti, kultant xi ħaruf problemi kaċċa, serq ta' bajd, velenu, tfixkil mill-preżenza tal-bniedem status mhix mhedda L-inkwiet għall-ambjentalisti huwa li dawn il-postijiet mhumiex imħarsin bil-liġi, u ma tridx eżempju hemm ċans kbir il-xi kumpaniji li jħaifru għall-metall ma jdumux ma jagħmlu f Il-Ħuttafa 80 e Mejju - Ġunju 2007 Jason Aloisio jgħidilna kif naraw u nagħrfu l-għasafar il-merill- Kulħadd jaf b'dan l-għasfur imma ħafna għadhom qatt ma rawh. Mhux daqstant diffiċli li tiltaqa' miegħu. Trid tmur f'postijiet fejn iħobb iżomm. Mhux irdumijiet biss, imma anke f'widien u barrieri bogħod mill-baħar. Jien ġieli rajtu anke fuq il-bini, bħal fix-Xlendi u San Pawl tat-Tarġa. Biex tara l-lewn blu tar-raġel trid tinzertah fil-qrib jew fid-dawl qawwi tax-xemx, inkella jkun jidher sewdieni. Il-mara tkun kannella. il-meriil iħobb jitperreċ fuq blat kbir jew post fil-għoli fejn joqgħod jgħanni u jgħarrex madwaru. Meta tarah jolqtok il-mungar irqiq u twilu t-titjira partikolari tiegħu. S'intendi, jekk tidra l-għanja tiegħu ħa tinduna bih iktar malajr. (Għasafar Madwarna p 37) il-bufula ħamra ispectaċied Warbler — $) Bħall-merill, il-bfula ħamra hija għasfur residenti, jiġifieri jgħix Malta ħajtu kollha. Mhux komuni, u ssibu f'kampanja miftuħa. Il-bufula ħamra ma tantx tħobb toqgħod fejn tidher u biex iżżid iċ-ċans li taraha, tajjeb li tidra l-għajta ħafifa tagħha 'kirrrrrrr' li mhix qawwija daqs tal-bufula sewda. Dan huwa żmien tajjeb biex tara dan l- għasfur, għax bħalissa ma jkunx hawn buful tal-passa li jixbħu fil-lewn. Għalhekk iċ-ċans li titfixklu ma' għasfur ieħor jonqos ħafna. Il- bufula ħamra għandha daharha u l-ġwienaħ kannella, għonqha abjad u żaqqha tagħti fir- roża ċar. ir-raġel ikollu rasu griża filwaqt li tal- mara tkun kannella. (Għasafar Madwarna p 40) L-istampi t'hawn fuq meħudin mill- ktieb Għasafar Madwarna (lil- qegħdin bil-kulur. Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l- berdwoċing minn età żgħira. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u stampi bil-kulur minn qoxra sa qoxra. U jiswa Lm2.08 bissi Jekk għad m'għandekx… x'qed tistenna7 Ċemplilna fuq 21347644/5 u ordna wieħed. Ka riċiktata 6 il-Ħuttafa 80 9 Mejju - Ġunju 2007 Tiġu magħna bil-lanċa'7 Is-sena l-oħra għamilnieha u kienet suċċessun, tant li mlejna żewġ laneċi Hekk hu. Ħa mmorru ħarġa bil-lanċa filgħaxija u ħa nersqu lejn l-irdumijiet fantastiċi ta' Ta' Ċenċ i f'Għawdex). Peress li hemmhekk ibejjet iċ-ċief u l- garni, aħna apposta ħa mmorru dawk in-naħat f'dak il- ħin għax ma' nżul ix-xemx it-tajr tal-baħar jibda riesaq / lejn l-art, u b'hekk aħna jkollna ċans narawhom mill- viċin. Dejjem naturalment jekk inkunu b'xortina tajba. Kollox jista' ikun. Insomma titilfuhiex għax jiddispjaċikomi Il- ħarġa. għall- Buskett li għamilna fid- 29 April 2007 kienet suċċess. Konna grupp sabiħ ta' xi 30 membri u ġenituri. Inżilna f'Wied il- I Luq fejn tpaxxejna bil-ħdura, bil- varjetà ta I siġar u anke bin-nixxiegħa ilma ġieri li kien : ħarġa: xi 3 sigħat għad hemm. Fl-ilma rajna xi tip ta' ħniex u ) saħta: membri: kollha u familja ' anke żrinġijiet. Fost għasafar rajna tajr isfar, A żanżarelii u ħuttaf. Xena li ħafna memberi (u anke leaders stess) qatt ma kienu rawha kienet massa kbira ta' nemel abiad, li bl-Ingliż jgħidulhom termites. Dawn ikunu insetti żgħar qishom nemel, li ikunu għomja, jgħixu taħt l- art u jieklu materjal ta' l-injam. Waqt l-attività — kelina wkoll ċans nilagħbu logħba ambjentali, u kelina wkoll hendawt dwar in-natura fil- if K 4 Buskett. Użajna wkoll lentijiet apposta biex ; 8 Jekk il- l-baħar jaghmiikom don, idea tajba. jekk ma ħlejjaq żgħar inkunu nistgħu narawhom sew. f ' tiklux sa minn sagħtejn qabel l-attività. Grazzi il-leaders u lill-ġenituri il għenuna je Membri taħt it- seninir irid jiġi magħhom: xi i ħadd kblr. f'din l-attività. i karma £2 riċiklata il-Ħuttafa 80 9 Mejju — Ġunju 2007 arpa Għaanah Muscat 18 emm bugħaddas Silvio Spiteri 14 is-siġar kollha xi darba kienu jikbru fis-salvaġġ. Kienu kollha jiffurmaw parti mill-ekosistema ta' xi msaġar. imma l-bniedem induna li wħud minnhom jagħtu xi tip ta' prodott, bħal injam u frott. Fost dawn ta' l-aħħar hemm is-siġra tat-tin. i it-tina rari togħla aktar minn ftit metri u aktarx tibqa' baxxa grib l-art. Qalb l-għelieqi l-bdiewa jiżbruha biex tikber fuq zokk wieħed. Minħabba li dis-siġra jxerrduha l-għasafar, hija mifruxa sew mal-Gżejjer Maltin, anke fix-xagħri ssib tin ħiereġ minn xquq fil-blat jew imqabbad £ ma' l-irdum. Anke qrib ħafna tal-baħar tista' tikber, basta j majilħaqhiex ir-raxx. , Għandha weraq kbir maqsum fi 3-5 swaba'. Dan il- weraq jaqa' fix-xitwa. Wara li twaqqa' l-weraq hija petriċa kbira David Attard 13 bies Fabian Santiż —X $ tagħmel ukoll il-frott, li jiddakkar minn żunżan żgħir. il- - mt frott huwa tajjeb ħafna għall-ikel, hemm ħatna varjetajiet i 4 u fost l-ismijiet lil nużaw hemm it-tin, il-bajtar ta' San ħuttafa Ġwann u l-farkizzan. i Omar Agius 11 Mhix idea tajba li tħawwel siġar tat-tin qrib il-bini AL peress ii s-siġar fil-familja tal-fikus għandhom għeruq / fil-wiċċ li kapaċi jaqsmu l-art u l-blat. Ħaġa oħra dwar it- AI / tin hi li l-'ħalib' tagħha (likwidu abjad li joħroġ mill-weraq) 4 ; f) huwa irritanti għall-ġilda ta' xi wħud. : It-tina kienet fost l-ewwel siġar tal-frott li ġew U ikkultivati, Instab fdal ta' tin ikkultivat li kiber aktar minn 4 11,000 sena ilu. Fil-Mediterran it-tina, flimkien maż- i żebbuġa u d-dielja, kienet waħda mill-iktar tliet siġriet 4 importanti fid-dieta tal-bniedem sa minn żmien Klassiku. Sal-lum it-tina għadha importanti għall-frott bnin tagħha. tarjunpert flamingu Charles F' Grech, Masġar 13 Talii tantajlha Tonina MPA Tonna temmgħatli tina xa idat togħma ta' tajn. 8 Il-Ħuttafa 802 Mejju — Ġunju 2007 Kbar u żgħar, membri ġodda u mhumiex, kulħadd spiċċa msaħħar bis-sbuħija ta' Kemmunal Iltqajna ċ-Ċirkewwa filgħodu u tlaqna lejn din il-gżira ċkejkna imma tant importanti għall-għasafar. tlaqna bil-mod il-mod lejn ir-ċentru tar-ringing li l-BirdLife Tal-lanċa ħadna bid-dawra u għalhekk stajna / għandha f'Wied l-Aħmar. nammiraw daqsxejn il-ħafna għerien li bihom huma il-bgħadan komplew iżommulna kumpanija aħna u mħaffrin l-irdumijiet ta' din il-gżira. mexjin, imbagħad wara ftit… sorpriża: agrett abjad joħroġ Sa minn fuq il-lanċa stess, mill-ewwel bdejna ) minn wara rdum, jgħaddi ftit 'il bogħod minna u jibqa' sejjer, ntellgħu l-lista ta' għasafar li konna se naraw / xena tal-meravilja li fuq Kemmuna iktar tinżillek għasel, dakinhar - daqsxejn gawwi prim jittajjar baxx mal- / għax tista' tammira għasfur mingħajr il-biża' li ħin bla waqt baħar, koċċ merilli ma' l-irdum u spanjulett iferfer l tisma' dak it-tir ta' senter li jneħħi l-ħajja ta' l-għasfur u l- b'kemm għandu saħħa lejn Sqallijal pjaċir tal-berdwoċeri Minn ma' l-irdum tlajna mbagħad fuq ix- xagħra, fejn għalkemm ma tantx kien hemm għasafar żgħar, xorta tajjarna ċukar u żewġ summiniet. X'ħin wasalna r-ringing station intfajna naraw l-għasafar iż-żgħar jiġu rringjati, lezzjoni tajba għalina Ikoll biex nagħrfuhom meta narawhom tikka ħadra ġo arbuxell, għalkemm dak il-ġmiel ta' kaċċamendula raġel ma tantx tista' titfixklul Malli nżilna Kemmuna komplejna nżidu l- Biex ma ntawwalx, u nkun għedt kollox, kienet pjuttost għasafar. Żanżarell tat-tikek fil-quċċata ta' siġra tat- / ġurnata normali fuq Kemmuna, pero ġurnata normali fuq tin u diversi bgħadan ħomor jikkaċċjaw fuq ix-xagħri. ) Kemmuna hija xorta speċjalil Spettaklu bħal dan ma tantx iħajrek timxi, imma Stefan Azzopardi 2 Ħa nagħmlu mixja f'Għawdex ef mill-iMġarr sa Ta' Ċenċ. Imhagħad nagħmlu lejl barra. Ma nisimgħu ċ-ċieti sa d Għal aktar dettalji ċemplu lil-— ku Matthew (99886811) jew lil jdum; fittxuha U tpaxxew l ef Simon (79094404). nazzjonali endemika tagħn Ftit ilu kont ġo park barra min Malta fejn iżommu wkoll l-annimali. Għall-ewwel rajt diversi papri u għasafar żgħar. Imma wara ftit bdejt nara wkoll ajkli, avultuni, xadini, iljuni u annimali kbar oħra. Dawn kienu kollha annimali li żgur imdorrijin b'territorji kbar ta' art, ħafna ikbar mill-ispazju tal-gaġġa li kienu fiha. Impressjonani partikolarment wieħed rakun'. Għamilt kwarta nħares lejh u nnutajt li dal-povru annimal kien il-ħin kollu jagħmel l- istess ħaġa, jitla' erba' passi mal- gaġġa u jerġa' lura, jerġa' erba' passi, u jerġa' lura. Kienet l-imġieba ta' xi ħadd li qed ittih rasul Dar-rakun fakkarni f'ritratt li darba rajt, ritratt li kien tebaħ kompetizzjoni tal- fotografija. Dan ir-ritratt kien juri biss għajnejn ta' Ieopard iħarsu minn ġo gaġġa ta' żu. Kienet ħarsa ta' qsim il-qalb, espressjoni ta' dwejjaq u dispramnent annimali, is-soċjetà tagħna għandha bżonn tagħmel eżami tal- kuxjenza. Huwa ġust li nżommu annimali f'gaġeġ bħal priġunieriż Fejn jidħlu żuwijiet u parks bl- Sempliċiment biex aħna nkunu nistgħu mmorru narawhom u niggustawhom72 Nibdew bl-effetti fuq is-saħħa mentali ta' l-annimali. Timmaġinaw li tgħaddu ħajjitkom maqfulin ġo kamra waħda, biex in-nies jiġu jħarsu lejkom7 L-annimali li jinżammu fiż-żuwijiet huma mdorrijin fis-salvaġġ, f'wesgħat kbar, kultant b'territorji ikbar minn Malta, bi ftit kuntatt uman, u b'kundizzjonijiet naturali. Mhux ta' b'xejn fiż-żu jkunu ddispratil Hemm ukoll l-effetti fuq is-saħħa fiżika. Din marbuta mas-saħħa mentali imma mhux biss. Hemm annimali, bħall-iljunfanti, li jsofru diversi impatti fuq saħħithom meta jkunu maqfulin ġo spazju żgħir U hemm il-kwistjoni ta' l-etika. irridu nistaqsu jekk il-bniedem għandux dritt jisraq il-libertà ta' tant annimali għall-iskopijiet tiegħu'2 Veru li xi żuwijiet għandhom missjoni ta' konservazzjoni, bħal dawk li jrabbu speċi fil-periklu li jinqerdu mis-salvaġġ. krin €Ż riċiliarz : għali ambjen diversi sforzi biex il-kundizzjonijiet għall-annimali fiż-żuwijiet jitjiebu. Jibqa' l-fatt, perd, li annimali li ġew mis-selvaġġ mhumiex magħmulin biex jinżammu ġo gaġeġ. LċllI L-iskuża li ż-żuwijiet (u magħhom id-dolfinarja) iservu bħala mezz ta' edukazzjoni ftit għadha tiswa llum-il ġurnata. Fejn sekli ilu n-nies forsi kellhom bżonn iż-żu biex jaraw b'għajnejhom kif ikun iljunfant jew ġiraffa, illum bit-televixin u bl- internet nistgħu naraw kemm irridu ritratti, videos u dokumentarji ta' annimali eżot Irridu niftakru dejjem li l-ikbar theddida għall-biodiversità hija l- qerda tal-ħabitati. Għalxejn inrabbu l-annimali fiż-żuwijiet jekk fl-istess ħin neqirdulhom il-ħabitat naturali fejn jgħixul importanti għalhekk ii isiru iktar inizjattivi biex jiġu salvati l-ambjenti naturali tad-dinja, flok jinħlew il-flus f'żuwijiet tradizzjonali. Żgur li l-annimali jixirqilhom iktar rispett milli: li noqogħdu niggustawhom fil-gaġeġi trakun: annimal qisu volpi żgħir griż, iswed u abjad, joħroġ bil-lejl (bl-ingliż raccoom 10 il-Ħultafa 80 e Mejju - Ġunju 2007 Din id-darba għandna tisliba għalikom. Ħudu gosti Alga u fungi li jikbru fuq il-blat u z-zkuk. Proġett tal-BirdLife fl-Aħrax tal-Mellieħa. 6 is-sezzjoni taż-żgħażagħ tal-Birdlife. 11 Postfejn in-natura tikber bla tfixkil. i2 Tista' tkun protetta jew titla' fl-għoli fir-riħ. Il-bużaqg hi l- nazzjonali. 15 Taqtagħhomx meta tmur fil-kampanja. 2 Dannarmuh fir-reċipient il-blu. 5 Iħawlu fiha. 8 Għasfur jew strument tal-mużika. L-ixjeħ siġra f'Malta. Hekk jisimha din ir-rivista. 3: Jekk tikser il-liġi taf teħilha. k e e 16 stiker bil-kulur $ x, I Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf… mi Tihom kopja ta' dil-formola biex jimiewha… l Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… 4 ibgħat kollox lil BirdLife Malta, ja flimkien mat-Lm3 tal-membru l- irodd. i Ibgħat. kollox. il Birdlife Malta 57/28 Triq Abate Rigord, Ta' 'Xbiex XBX TAD l l-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 38 bolla tat-8ċ (jekk selt-adhesive tant aħjari): karta £ġ. riċiklata L-ors ajbad (jew ors polari) huwa l- ikbar mammiferu karnivoru li jgħix fuq l- art. Kif jixhed ismu huwa kollu abjad, imma s-suf tiegħu fil-fatt mhuwiex abjad imma trasparenti, b'hekk id-dawl jirrefletti minn fuqu b'tali mod li jidher abjad. Mhux hekk biss, il-ġilda ta' dan l-ors hija sewdal Dan l-ors iżomm sħun f'dik il-kesħa li jgħix fiha bis-saħħa tal-ħafna suf u xaħam ii għandu. ix-xaħam jgħinu wkoll iżomm f'wiċċ l-ilma waqt l-għawm, ħaġa importanti peress li jgħaddi ħafna ħin fl- ilma u jiddependi mill-ilma biex jgħix. Fejn jgħix7 L-ors abjad jinsab biss fir-reġjun tan- North Pole, inkluż il-Kanada, fejn hemm nofs il-popolazzjoni dinjija ta' diri l-ispeċi, ir-Russja, l-iStati Uniti (fl-Alaska), id- Danimarka (fi Greenland) u fin-Norveġja (tua il-gżira Svalbard). Dawn ir-reġjuni għandhom ħaġa waħda komuni: silġ u baħar. i.-ors abjad ma jistax jgħix fejn ma ikunx hemm silġ is-sena kollha. L-ors abjad iiekol kollox li huwa laħam. L- ikel favorit tiegħu hija r-ringed seal, tip ta' foka. ' Dawn jaqbadhom billi jistenniehom f'xifer is- silġ jew ħdejn xi toqba fis-silġ, u jaħtafhom fil- mument li jitilgħu biex jieħdu n-nifs. Peress li abjad, ikollu jistenniehom fuq is-silġ, inkella l-kamuflaxx ma jaħdimxi Minbarra foki l-ors jiekol ukoll għasafar, renni (reindeer) u anke orsijiet bojod oħrajn. Jiekol ħaxix u pjanti jekk veru jkun hemm bżonn, mhux bħal orsijiet oħrajn, li jiekiu pjanti sikwit. Dan l-aħħar smajna ħafna bil-global warming u l-effetii negattivi tagħha. Probabbilment l-ewwel annimal li jintlaqat minn dan id-diżastru ħa jkun infatti l-ors abjad. Diġà stmat li b'dir-rata ta' żieda fis-sħana l- orsijiet bojod jistgħu jisparixxu minn wiċċ id- dinja sa l-aħħar ta' das-seklu. Jekk il-wesgħat ta' silġ tejn jgħix l-ors jibdew jinħallu kompletament fis-sajf, dan l-annimal ma jkollux fejn jgħix u ma jkunx jista' jikkaċċja sew peress li huwa abjad. Barra minn hekk, iktar ma jonqos is-silġ fis-sajf l-orsijiet iktar qed i ikollhom jgħumu distanzi kbar minn blokka ; Silġ għal oħra biex isibu x'jieklu. l-ors. abjad llum huwa meqjus ' VULNERABBLI, jiġifieri hemm ċans kbir li din : l-ispeċi ma ddumx ma jkollha problem serji ' ħafna. Malti Ors Abjad, Ors Polari Ingliż Polar Bear xjentitiku Thalarctos maritimus