QARI LI TOĦROĠ /L-GĦAQDA IT-TIELET KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1929 IL-GħAQDA TAL-KITTIEBA TAL-MALTI — XI JEDD U XI DMIR Wara l-ħarġa ta' laħħar numru ta' t'IL-Manri' waslilna xi ferħ, m'hux biss minn Malta, iżda wkoll minn barra, għaliex b'dak in-numru 'IL-Manrr' daħal fil-ħames sena ta' ħajtu. Nistħajjel igħidu xi wħud: ''Kmieni bdew bil-ferħl Ħajja ta' erba' snin u bidu ta' ħamsa ma fihomx x'tifraħ.' Hekk hu, f'xi pajjiżi fejn il-ħajja tal-għaqdiet let- terari jitkejlu bil-ħamsinijiet u bil-mijiet tas-snin, ħajja ta' ħames snin qasira bosta u dak il-ferħ ma jtisser xejn: iżda hawn Malta, fejn l-ebda għaqda li twaqqfet biex tifli, tifhem, torqom u tħaddem il-Lsien Malti ma żammet aktar minn sena jew tnejn, dak il-ferħ isarraf, u jsarraf ħafna. Għaliex, la darba l '' Għaqda tal-Kittieba tal-Malti' tawlet aktar minn ta' qbilha kollha, u għadha sejra qawwija, għandna nifhmu li s-sisien li fuqhom inbniet huma xi daqsxejn aħjar minn ta' l-oħrajn, u l-materjal li ntagħżel għall-bini tagħha hu tajjeb ukoll. Jati xhieda ta' dan 'iIL-Manrr' li-hu milqugħ tajjeb, jekk mhux minn kul-ħadd għallinqas minn dawk kollha li fil- partita jifhmu xi ħaġa, u li ma. għandhomx xi raġuni barranija biex iħarsu lejh biċ-ċiera. Din il-Għaqda, għaldaqshekk, il-lum rabbiet bħal jedd li tibqa', u dan il-jedd iġib miegħu jedd ieħor, li il-kelma tagħha tkun mismugħa. Dan ma jfisserx illi kull ma qalet il-Għaqda ma jista' jmerih ħadd, anqas ma jfisser li aħna tal-Għaqda ma nistgħux nitqarrqu fil- fehmiet tagħna u jkollna għada, pitgħada, inbiddlu dak li għidna u ktibna; le, ifisser illi fil-kwistjonijiet fuq il-Isien malti—l-iżjed fuq l-Ortografija tiegħu—il-kelma tal-Għaqda għandha tkun milqugħa bħala kelma maħ-- suba, bħala kelma li tiżen, u li dak li qatgħet u għamlet sa issa l-Għaqda ma għandux jaqa' jew jitbiddel addoċċ, iżda biss bil-ftehim tagħha jew ma' l-Awtoritajiet tal- Pajjiż, jew ma' awtoritajiet letterari magħrufa. Iżda jekk il-jedd li rabbiet il-Għaqda li tibqa', iġib miegħu li kelmitha tkun mismugħa, iġib minn naħa l-oħra d-dmir ta' kull wieħed mill-membri li jagħ- mel kemm jista' biex il-Għaqda titwettaq, tissaħħaħ u tikber u mhux tibqa' mdendla minn ħarira bejn ħajja u mewt, Dan jitolbu l-ġieħ tal-Għaqda u l-ġieti ta' Paj- jiżna: għaliex jekk din il-Għaqda, wara ħajja ta' ħames snin, tibda tħoss, tixxaqqaq, tiġġarraf, kullħadd ikun jista' jgħid jew li min bnieha ma għarafx jirfidha tajjeb, u dan jagħmel għajb lilna tal-Għaqda, jew l-art li fuqha inbniet, tatlija u minn qaddisha ma tiflaħx bini ta' din is-sura; u dan jagħmel għajb lil Malta. kollha.