Il-Metafora Kunċettwali fil-Malti: Analiżi ta' Kliem mill-Qasam tal-Pjanti bil-Korpus Malti Introduzzjoni F'dan l-istudju nanalizza kliem jekk kelma partikolari hix qed mill-qasam tal-pjanti. L-ewwel pass ikun li nara tintuża b'mod metaforiku jew b'mod letterali skont il-kuntest. L-interess ta'dan l-istudju hu b'mod speċjali f'dawk il-kuntesti li fihom hemm użu metaforiku. Meta fir-riżultati nsib kuntest metaforiku, nara x'tip ta' metafora qiegħda tiġi mħaddma u nanalizza bir-reqqa l-metafora kunċettwali. Dan nagħmlu bil i noħroġ b'aktar metafori bl-istess kunċett mill- istess qasam, jiġifieri dak tal-pjanti. Dan l-istudju jipprova jara r-restrizzjonijiet tal-lingwa li jinħolqu f'moħħ i l-kelliem meta juża kelma b'mod metaforiku, u hu għalhekk li l-istudju tal-metafora jissejjaħ studju konjittiv. Minħabba li għad m'hawn ibbażajt ħafna mill-ħsieb u m Mark Johnson, b'mod speċifi bwv' Wara li nagħti ħarsa lejn i x studji fit-tul tal-metafora kunċettwali fil-Malti, ir-riċerka tiegħi fuq l-istudji ta' George Lakoff u u l-istudju li beda kollox: 'Metaphors we live l-letteratura fuq il-metafora kunċettwali u l-użi differenti li joffri l-MLAS, il-Korpus Malti, ngħaddi biex nirriċerka l-kelmiet, kuntest kuntest. Fl-aħħar niġbor l-informazzjoni kollha u niddiskuti r-riżultati li nkun ksibt, u mit-tabelli u joħorġu mill-analiżi. L-MLRS ir-riċerka tiegħi. -persentaġġi nara liema metafori kunċettwali kien l-għodda prinċipali li bih stajt nagħmel għadd 34 LXXXIV 87 Il-metafora Qabel ma nibda niddiskuti l-metafora kunċettwali, hu ideali li wieħed jagħraf il-karatteristiċi ta' metafora. Oliver Friggieri jiddefinixxi metafora bħala 'figura at-taħdit li fiha, kelma jew frażi hi identifikata ma' xi ħaġa li loġikament, jew skont is-sens letterali, m'għandhiex relazzjoni mal-kelma jew mal-frażi' (448). żda, il-metafora hija terminu wiesa' għal għadd ta' termini oħra. Ngħidu aħna, il-metafora animistika 'il-ġwienaħ tal-ajruplan', minbarra li tagħti xejriet animati lill-ajruplan li hu inanimat, hi wkoll metafora mejta, minħabba li l-użu a' kuljum naqqsilha l-kreattività u għalhekk m'għadhiex ħajja. Bl-istess mod, il-metafora sinestetika 'għajnejh ikellmuni' hi kemm metafora mejta, għax hi espressjoni komuni, u anke metafora sinestetika, għax qed tlaqqa' żewġ sensi 'daqqa: is-sens tal-ħars mas-sens tas-smigħ. L-eżempji ta' metafori li jagħtu Lakoff u Johnson huma metafori mejta. Dan hu minħabba li jużaw metafori li'ngħixu bihom' biex juru kif il-bniedem jaħseb permezz ta' kunċetti. B'hekk, jekk wieħed jagħsar il-ħsieb ta' dawn -istudjużi, jista' jgħid li l-metafori kunċettwali iħallu effett fil-komunikazzjoni tagħna ma' ħaddieħor, kif naħsbuha u kif naġixxu. Iżda mhux kull metafora mejta hi metafora kunċettwali. Jekk nieħdu l-eżempju li jużaw Lakoff u Johnson stess, 'time is monew' (7-9), naraw li: fiż-żmien huwa flus' Jekk tixtri dan il-prodott, tiffranka ħafna ħin. (2) Aqta'fil-qasir għax qed taħlili l-ħin, u l-ħin prezzjuż. (3) Spiċċawli l-erba' snin tal-garanzija. (4) M'initix qed tuża ħinek sew. (5) Qassam il-ħin b'mod aktar matur. (6) L-erba'sigħat ta' studju swewli ħafna lbieraħ. Ejja ninvestu aktar ħin għal dal-proġett. F'dawn l-eżempji naraw li bħalma l-flus jiswew, tista'tinvestihom,tqassamhom, taħlihom, u jispiċċawlek, hekk ukoll il-ħin. Madankollu, wieħed ma jistax jaddatta kull kelma mir-reġistru tal-flus u jimmetaforizzaha biex joħloq metafora 88 Leħen il-Malti kunċettwali għaż-żmien. Sentenzi bħal dawn t'isfel, f'ċertu sens qegħdin juru metafora kreattiva, jiġifieri metafora li qed tinħoloq ġdida u mhux metafora mejta, għax mhumiex espressjonijiet ta' kuljum li nsibu fil-lingwa: (8) Infaqt siegħa l-Belt dalgħodu. (9) Xtrajt sentejn mat-tfajla. (10) Iddepożitajt xi ħin ma' oħti. Mhux kull kelma li hi espressjoni metaforika tikkorrispondi ma' użu biex tirreferi, f'dan il-każ, għaż-żmien. Ngħidu aħna, għalkemm jintuża l-istess verb f'sentenzi (7) u (11), sentenza (11) mhix meqjusa bħala metafora kunċettwali, waqt li sentenza (7) hi. L-erba' eżempji msemmija li ma jingħadux fil-Malti (8)-(1 1), jista'jkun li jiġu tradotti f'lingwi oħra u jkunu assolutament naturali fil-lingwa partikolari. Fil- fatt, ċerti metafori kunċettwali huma universali. Skont Lakoff u Johnson, dan hu minnu minħabba l-mod ta' kif jaħsibha l-bniedem, huma komuni għall- umanità, u jġibu eżempju bil-metafori t'orjentazzjoni. Jispjegaw kif kunċetti ċentrali jaħdmu skont il-funzjoni tal-ġisem — 'il fuq u 'l isfel, 'il quddiem u lura, 'il barra u 'l- ġewwa, u l-bqija (56-56), Jiġiferi, fil-Malti: 'il-ferħ ifisser 'il fuq' (12) Kont se ntir bil-ferħ. (13) B'kelma ttellagħni m'ogħla s-sema. (14) Tantkemm kont kuntentali qbiżt bil-ferħ u ħassejtni fis-seba' sema. (15) Tellajtni l-ġenna b'din l-aħbar. Min-naħa l-oħra: 'id-dwejjaq ifisser 'l isfel' (16) Kellu geddum sal-art għax tilef il-logħba. (17) Hemm bżonn nagħmlu moħħna hemm, għax sejrin għan-niżla. (18) Waqajt għaċ-ċajt quddiem in-nies. għadd 34 LXXXIV 89 (19) Waqqagħli wiċċi l-art b'li beda jagħmel. (20) Waqqajtni ħażin. Għal dawn il-metafori nsibu espressjonijiet simili fl-Ingliż, bl-istess kunċett li t-tajjeb jiġi mxebbah ma'xi ħaġa 'lfuq, u l-ħażin għandu sens ta' gravità (Lakoff uJohnson 16-17). Din il-kunċettwalità hi evidenti wkoll f'lingwi oħra magħrufa. F'metafora kunċettwali, għalqa semantika partikolari tingħaqad ma'għalqa semantika oħra u jinħoloq xebh li b'xi mod jew ieħor jikkorrispondu maż- żewġ reġistri. Fil-fatt, Lakoff iqis li metafora kunċettwali tinftiehem minħabba li jsir qbil b'mappjaturi (mappings) minn għalqa semantika għal oħra (206- 207). Għalqa semantika minnhom tissejjaħ sfera sors (source domain), waqt li l-oħra tissejjaħ l-isfera mira (target domain) (Lakoff u Johnson 252). Dawn jistgħu jaħdmu wkoll bil-kontra, jiġifieri minn sfera mira wieħed imur għall- isfera sors. Dan l-argument qiegħda nivviżwalizzah f'Tabella 1, fejn l-isfera A tirrappreżenta l-għalqa semantika tal-flus, jiġifieri l-isfera sors, waqt li l-isfera B tirrappreżenta l-għalqa semantika taż-żmien, jiġifieri l-isfera mira. L-ittra Ċ turi x-xebh li jinħoloq bejn iż-żewġ sferi, u b'riżultat tinħoloq il-metafora kunċettwali. It-tabella turi wkoll li mhux kull kelma f'reġistru partikolari tista' tintuża biex tinħoloq il-kunċettwalità. b'xejn ii prezzjuż 6 l l ħlejt ċenteżmu jiswa lira ġurnata 90 Leħen il-Malti Il-korpus F'din it-taqsima nagħti definizzjoni ta' x'inhu korpus u għala hu bżonjuż għall- istudju tal-lingwa. Dan iwassalni biex nintroduċi l-għodda li użajt għall-analiżi, u nfiehem xi funzjonijiet li toffri. Fil-parti tal-metodoloġija nispjega fid-dettall il-funzjonijiet tal-Korpus Malti li użajt għal din l-analiżi. Crvstal jirreferi għall-korpus bħala kollezzjoni ta' testi li biha wieħed jista' jivverifika ipotesi dwar lingwa (Crvstal 77). Alice Deignan tiddefinixxi korpus f'iktar dettall billi tagħti definizzjoni ta' korpus lingwistiku, jiġifieri l-ġabra ta' testi bl-użu ta' programmi varji tal-kompjuter (Deignan, Metaphor and Corpus Linguistics 76). L-iktar funzjoni bażika ta' korpus hili tingħata l-frekwenza ta' kelma, jiġifieri kemm-il darba kelma tinstab fil-korpus. Din il-funzjoni tixbah ir-riżultat ta'tiftixa f'paġna tat-tiftix (bħal Google). Il-Korpus Malti jista' jagħti kuntesti differenti tal-kelma, u għalhekk jagħmilha faċli biex l-istudjużi jaraw kif kelma qiegħda ġġib ruħha f'kuntesti differenti. Fost it-tipi differenti ta' korpora, wieħed isib il-korpus miftuħ (open corpus), bħalma hu l-MLRS. Hi prattikabbli li s-sottokorpora tal-korpus ikunu bilanċjati fin-numru, għaliex iktar ma test ikun aċċessibbli, iktar ikun possibbli biex kelma tinstab f'kuntesti differenti. L-MLRS fih seba' sottokorpora, fosthom testi akkademiċi, dibatitti parlamentari, liġi, bloggs u l-bqija. Dan ifisser li kelma tista' tiġi studjata f'testi partikolari minflok fil-korpus kollu. Ngħidu aħna, jekk wieħed jara l-kuntesti tal-verb ħa fis- sottokorpus ta'test legali, jaf ikollu tifsiriet differenti mis-sottokorpus f'test ta' bloggs jew siti mill-internet, u tingħaraf id-differenza semantika bejn ħa ġurament u ħa lil xi ħadd biċ-ċajt. Fl-MLRS wieħed jista'jara wkoll differenza fit-tifsira ta' sinonimi. Għalkemm żewġ kelmiet ikunu sinonimi, xorta jġibu ruħhom b'mod differenti. Albert Gatt iġib l-eżempju bejn żgħir u ċkejken; il-kollokazzjonijiet li jinstabu għaż-żewġ kelmiet ivarjaw. Mod tajjeb kif wieħed jiddistingwi bejn iż-żewġ kelmet hi skont l-imġiba tagħhom (Gatt, l-aċċent 6). Tosserva li ħieles u liberu ġejjin mill-Għarbi u mit-Taljan, rispettivament. Iżda, is-sinonimu indipendenti, li bħal liberu ġej mit-Taljan, xorta jaġixxi b'mod differenti (Ellul 15). Iż-żewġ sinonimi għadd 34. li jagħżel Gatt, ġejjin it-tnejn mill-Għarbi, u xorta jinnota mġiba differenti bejniethom (3 ta' Ġunju 2011). Permezz tal-użu tal-MLRS, Ellul turi li hu diffiċli ħafna biex żewġ kelmiet ikunu sinonimi assoluti, għax ħafna drabi se jkun hemm kuntest fejn kelma toqgħod bl-iktar mod naturali, waqt li s-sinonima tagħha tidher stramba. Għodod bħall-korpora huma għalhekk importanti, għax jippreservaw il-komponenti li diġà għandha lingwa, jiġifieri l-kliem, il-grammatika u l-letteratura. Il-metodoloġija Minbarra li din l-analiżi hi bbażata fuq il-metafora kunċettwali ta' Lakoff u Johnson, hi mnebbħa wkoll mill-istudju ta' Deignan (2005). Fil-fatt, użajt xi metodi u funzjonijiet li tuża hi għall-analiżi tiegħi, skont kif jaħdem l-MLRS. Fl-analiżi għażilt żewġ verbi — nibet u żera' bl-inflessjonijiet tagħhom — u żewġ nomi — għeruq u frott, u s-singular tagħhom. L-għażla tan-nomi turi ċ-ċiklu ta' ħajja ta' żerriegħa — il-bidu meta tinżera, jikbru l-għeruq, u tinbet il-pjanta, biex fl-aħħar tagħmel il-frott. Qabel ma saret ir-riċerka tajt ħarsa lejn Il-Miklem Malti ta' Erin Serracino- Inglott u Dizzjunarju Malti-Ingliż ta' Ġuże Aquilina, biex nara d-definizzjonijiet li jagħtu għall-kliem li fittixt, u rajt liema definizzjoni hi l-iktar frekwenti. Fuq kollox, ridt nara jekk il-korpus ikollux definizzjonijiet ġodda li mhux imniżżla fid-dizzjunarji attwali. Għal kull kelma analizzajt il-100 jew il-50 kuntest wieħed wieħed. Ħassejtli 5Okuntest għas-singularkien biżżejjed għall-fini biex nara d-differenza fl-għadd u noħroġ b'konklużjonijiet daqslikieku ħadt iktar kuntesti, L-ewwel pass kien biex bħala kelliema nattiva tal-Malti, nikkonkludi jekkil-kuntestkienx metaforiku jew le. Meta l-kuntest kien metaforiku, analizzajt x'tip ta' metafora kienet, u ladarba ħassejt li l-metafora kunċettwali kienet preżenti, identifikajt kunċett biex nara jekk hemmx iktar metafori li jidħlu f'dik il-kunċettwalità partikolari, Ir-riżultati rajthom permezz tal-buttuna Show in random order, biex it-testi jkunu varjati, u mhux kollha mill-istess sottokorpus (ara Tabella 2). Meta kelli bżonn nara iktar mill-kuntest biex nifhem aħjar jekk kelma hix qed tintuża letteralment 92 Leħen il-Malti JIE(IEA NUM) HSAJ-JI XBIQ EZNJUM IUO/ZUNJ-II UIQ :Z EjjSqeL għadd 34 LXXXIV Leħen il-Malti EXILJR-21 JDMILOZZENOJJONII 2JE) XBIQ EZNJUN ILO(ZUA-JI UIQ : PJJSQEL AW) isebos JA Ufoj efa nqħAN BRTSQB 1 NpAJ) f UARAAAEZ XOJJOA big UsnI oAGIQ EP: BI JA A DE fr DISA ea OMMU HAAŻISU FAQ ISE TEGI 7 FEAST JOSMAJPI FIPEMOI: i Na-PImPQJJA DEI SI uepu U QFATEUEZ —7A urnj mufiifox xo1q DsjA piel BANI PSsT- Iris iet Tali MES PAT IR fos Tispmiqe AR ED KIES ALL JET għadd 34 LXXXIV jewmetaforikament, għafastil-buttuna morecontext (ara Tabella 3). Biex ivverifika l-metafori kunċettwali, għafast fuq collocations, biex b'hekk rajt il-kliem l-iktar frekwenti li jinstab mal-verb jew man-nom li nkun fittixt (ara Tabella 4). Biex infittex kelma bl-inflessjonijiet tagħha użajt l-asterisk (f) u l-punt interrogattiv (2). L-asterisk użajtha qabel jew wara kelma biex ngħarraf il- korpus li rrid is-sekwenza li tiġi qabel jew wara l-parti tal-kelma, jiġifieri meta nikteb żraj', nistenna li jitilgħu kliem bħal żrajtu, żrajniehom, żrajthomlhom u l-bqija. Il-punt interrogattiv użajtu biex infittex kwalunkwe ittra jew karattru li jista' jitqiegħed. Jiġifieri f'2żra72 mhux se jitla' kliem bħal Iżraeljani, imma jitla' kliem bħal Iżrael. L-analiżi Bħalma diġà għidt, kien hemm referiment kontinwu waqt u wara l-analiżi għad-dizzjunarji tal-Malti. Dan għenni nagħraf id-definizzjoni letterali u d-definizzjonijiet metaforiċi eżistenti. Fis-sentenzi li ġejjin nuri l-istruzzjoni li tibt fl-MLAS biex jitilgħu r-riżultati: Għall-verb nibet: tinbet, finbtu, nibit', nibet, nibt', fnbit'J Għall-verb żera' diżra', tiżirgħ', żera', żrajt, żergħ', żeragħ'l n-nomi fittixthom separatament; is-singular għalih u l-plural għalih. Il-verb nibet mill-ewwel beda jagħti iktar riżultati metaforiċi milli letterali. Fil-fatt, irriżulta li 7896 mir-riżultat f'nibetkienu metafori kunċettwali. Il-metafori unċettwali li ħarġu mill-kelmiet iduru bejn wieħed u ieħor mal-istess idea. Fosthom, kien hemm IR-RELAZZJONI HI PJANTA, L-IDEA HI PJANTA, u L-EMOZZJONI/SENTIMENT HI PJANTA. Il-kollokazzjonijiet ma' nibet taw aktar evidenza ta' dan, minħabba li nstabu 90 frekwenza għall-kollokazzjoni idea, 46 frekwenza għall-prepożizzjoni bejn (li qed turi relazzjoni), 43 frekwenza għal ħbiberija, u oħrajn. Tant kemm din il-metafora kunċettwali titħaddem, i meta fittixt il-verb żera, telgħu wkoll maġġoranza b'metafora kunċettwali omuni, fil-fatt f'żera' l-metafora kunċettwali L-EMOZZJONI/IS-SENTIMENT 96 Leħen il-Malti Eżempji ta' din il-metafora kunċettwali kienu jekk ngħidu x'qalu u d-dubji li żergħu nsibu li ntqal… u l-iswed fuq l-abjad jista' jaqrah kulħadd u jibqgħu jiżirgħu l-inċertezza bil-gideb … Ir-riżultati l-oħra ta'dawn iż-żewġ verbi qsamthom f'kategoriji oħra,ngħidu aħna f'idjomi jew f'metafori kreattivi li ma jikklassifikawx bħala metafori kunċettwali. L-idjorna dak li tiżra' taħsad kienet evidenti ħafna fir-riżultati, tant li nstabu 1796 tal-idjoma f'żera'. L-użu letterali ta' nibet kien ta' 696, waqt li ta' żera' kien 1390. Meta dawn in-numri huma mqabbla man-numru ta' kuntesti li fittixt, dan jista' jitqies bħala persentaġġ baxx ħafna għall-kuntesti letterali. In-nomi taw riżultati interessanti ħafna minħabbali kien hemm differenza fl-għadd. Fil-fatt, fi frott instab 5396 ta' metafora kunċettwali, waqtli fi frotta ma nstabx kuntestwieħed fejn kien ta' metafora kunċettwali. Iżda, min-naħa l-oħra, għan-nom għerq u għeruq, it-tnejn kellhom riżultati ta' metafori kunċettwali. Fil-fatt, f'għeruq instabu 7696 ta' użu metaforiku, waqt li fis-singular instabu 6696 metafora kunċettwali, jiġifieri 33 kuntest minn 50. Fl-ewwel studju tiegħi (2014) ikkonkludejt li għal dan in-nom ma hemmx metafora kunċettwali u niżżiltha bħala metafora mejta biss. Din kienet waħda mid-diffikultajiet tiegħi — biex naqta'linja jekk kelma tidħolx f'kunċettwalità jew le. Wara li għaddew xi xhur, ħarist lejn ir-riżultati u ħassejt li dawk il-kuntesti li għidt li huma metafori mejta, kienu ħafna minnhom jidħlu kexxun għat-tliet metafori kunċettwali li ddiskutejt f'nibet, u għalhekk l-istudju ta'issa qed jagħti konklużjoni differenti. L-iktar metafora kunċettwali fissa u komuni fl-erba' kelmiet kienet IR- RELAZZJONI HI PJANTA. Din il-metafora kunċettwali kienet kostanti fl-erba' għarus bejn weraq flimkien tiżra' ħbiberija nibtet zokk A frott B għeruq żabra mħabba Namur jidbiel għadd 34. kelmiettli fittixt, jiġifieri bl-iktar waħda fissa: IR-RELAZZJONI HI PJANTA. L-erba' kelmiet jgħaqqdu l-mappjaturi bejn l-għalqa semantika tal-pjanti, u l-għalqa semantika ta' relazzjoni f'ħafna mill-kuntesti. L-A f'Tabella 5 tirrappreżenta l-għalqa semantika li hemm fir-reġistru ta' relazzjoni; B tirrappreżenta l-għalqa semantika li hemm fir-reġistru tal-pjanti; u Ċ tirrappreżenta dawk il-kelmiet li permezz tal-immappjar bejn iż-żewġ sferi, tinħoloq il-metafora kunċettwali: Waħda mill-kurżitajiet tal-lingwa f'din l-analiżi kienet kif is-singular f'għerq kellu riżultati ta' metafora kunċettwali, waqt li fi frotta ma kellux. Madankollu fil-kelma frott kien hemm metafora kunċettwali. Jista' jkun li minħabba li frott huwa kollettiv jeffettwa kif kelma ġġib ruħha f'kuntest metaforiku, jew hija biss kumbinazzjoni ta' kif kelma tiżviluppa mill-kelliema tal-lingwa2 Matul l-istudju l-kollokazzjonijiet baqgħu jagħtu evidenza sħiħa tal- metafora. Ngħidu aħna, in-nom frotta, li f'50 kuntest ma nstabitx metafora kunċettwali waħda, il-kollokazzjonijiet tagħha rriżultaw artikli il-,u mill-b'189 frekwenza u 23 frekwenza rispettivament. Dan ifisser li ma kienx hemm kelmiet li jagħtu lill-kelma frotta kuntest metaforiku partikolari, waqtli fi frott, pereżempju, jinstabu kollokazzjonijiet bħal ħidma, tħalli u naħsdu. Mal-kuntesti kien hemm każijiet ta'analoġiji bibliċi, (ngħidu aħna tal-frotta pprojbita li tissemma fil-Ġenesi), jew l-użu ta' idjomi, bħalma nstab f'għeruq b'6 kuntesti, (għeruq u xniexel). It-tabella 6 t'hawn isfel turi aħjar kif qassamt ir-riżultati li sibt, skont il-metafora kunċettwali, it-tifsira letterali, u xi drabi oħrajn. L-oħrajn tirreferi għal dawk il-każijiet fejn kelli dubju jekk għandhiex tkun tifsira metaforika jew tifsira letterali, u kultant kienet diffiċli li taqta' linja bejn it-tnejn. Madankollu, il-kuntesti ta' oħrajn kienu negliġibbli. ('inbet, tinbtu, nibit' Piżra', fiżirgħ', nibet, nibt', 'nbit') żera', żraj', żergħ', żeragħ') 78 metafora kunċettwali 54 metafora kunċettwali 6 użu letterali 9 metafora mejta 2 oħrajn 7 metafora kreattiva 13 użu letterali Tabella 6: Il-verb 98 Leħen il-Malti frott (100 kuntest) frotta (50 kuntest) 53 metafora kunċettwali 4 metafora kreattiva 7 metafora kreattiva 2 similitudni 1 similitudni 2 analoġija 1 analoġija 42 użu letterali 36, 2 użu letterali għeruq (100 kuntest) għerq (50 kuntest) 76 metafora kunċettwali 33 metafora kunċettwali 6 metafora mejta 1 ewfemiżmu 10, 3 użu letterali 2 oħrajn Tabella 8: għeruq, għerq Mal-analiżi tar-riżultati kien hemm referiment kontinwu għad- definizzjonijiet li jagħtu ż-żewġ dizzjunarji li semmejt. Minbarra li hemm każijiet fejn iż-żewġ dizzjunarji ma jaqblux fit-tifsir, u ma hemmx ordni liema definizzjoni tingħata l-ewwel, il-korpus tani lok għal definizzjonijiet oħra li jew ma kinux jeżistu fi żmien li nbena d-dizzjunarju, jew il-lessikografu nesiehom. Ngħidu aħna, il-kuntest figurattiv ta' nibet (il-ħolqien ta' xi ħaġa ġdida), għalkemm Serracino-Inglott jagħti feġġ, ħassejt li qed jagħti sinonimu u mhux definizzjoni. Ma jispjegax li mħabba, relazzjoni jew ħbiberija tista' tinbet. Bl-istess mod, id-dizzjunarju ta' Serracino-Inglott jeskludi l-verb nibet f'kuntest ta' mibegħda jew ta' ħolqien ta' idea ġdida. Madankollu, Serracino- Inglott iżid il-verb naftre, li hu verb Franċiż bit-tifsira twieled (291-292). Għalkemm dawn jaf ikunu sinonimi f'xi kuntesti, xorta mhumiex sinonimi assoluti. Tista' titwieled imħabba ġdida, bħalma tista' tinbet imħabba ġdida, iżda tarbija tista' titwieled, imma ma tistax tinbet. għadd 34 LXXXIV 99 Konklużjoni L-ewwel taqsima ta' dan l-istudju fiehmet fid-dettall il-metafora kunċettwali. Wara dan, ħarist lejn xi funzjonijiet tal-MLRS biex b'hekk stajt nintroduċi l-metodoloġija tal-analiżi. Fl-aħħarnett, din l-analiżi wrietkifiġiburuħhomżewġ verbi u żewġ nomi, kemm mill-aspett letterali kif ukoll mill-aspett metaforiku. Il-ħsieb ewlieni ta' kull kuntest analizzat kien jekk il-kelma hix metaforika jew le, u jekk tkun metaforika, rajt x'kunċettwalità ħarġet minnha. L-ipotesi tal-metafora kunċettwali ġiet imsaħħa bil-kollokazzjonijiet tal-kelmiet. Dan l-istudju wera bis-sħiħ tliet metafori kunċettwali li huma: IR-RELAZZJONI HI PJANTA, L-IDEA HI PJANTA, u L-EMOZZJONI/SENTIMENT HI PJANTA. Dan l-istudju jagħti ftuħ għal aktar analiżi permezz tal-korpus. Pereżempju, jistgħu jiġu studjati l-gradi ta' modalità permezz ta' kuntesti differenti. Jistgħu wkoll, kif rajna, jiġu analizzati kelmiet speċifiċi, kemm f'kuntesti metaforiċi kif ukoll f'kuntesti letterali. B'dan, wieħed ikun jista'jibni dizzjunarju aktar mirqum. il-korpora jistgħu jkunu ta' għajnuna kbira għal-lingwisti, u għal-lessikografi, kif ukoll għall-kelliema nattivi tal-lingwa li jixtiequ jaraw kif tintuża kelma. Il-Biblijografija Debono, Maria. il-metafora kunċettwali fil-Malti: analiżi bil-korpus ta' kliem mill-qasam tal-pjanti. Teżi tal-B.A. U ta' Malta, 2014. 'Ħieles, liberu u indipendenti' l-aċċent 11 (Marzu 2014):15-18. 15 ta'Lulju 2015. Dizzjunarju ta' Termini Letterarji. 'Il-Malti, ir-riżorsi diġitali u t-traduzzjoni', l-aċċent 10 (Ott. 2013): 4-8. 15 ta'Lulju 2015. Gatt, Albert, Mike Rosner, u Gordon Pace. L-Istitut tal-Lingwistika tal-Università ta' Malta. 3 ta' Ġunju 2011. Powerpoint fuq l-internet. 15 ta' Lulju 2015. London: U ta' Chicago, 2003. Malta: Klabb Kotba Maltin, 1979. 100: Leħenil-Malti