Tagħrif ġdid dwar il-Knisja ta' Santa Marija L-għan ta' kull storiku huwa dejjem li jsib evidenza ġdida li tixħet dawl ġdid fuq xi suġġett jew tema ta' natura storika, jew biex tikkonferma teoriji diġà eżistenti jew biex tikxef dak li kien għadu mistur. Huwa għalhekk li kull skoperta ġdida iġġib magħha ċertu eċitament speċjalment meta dak li jinstab ikun uniku fin-natura tiegħu. Huwa għalhekk li kien hemm ċertu fervur speċjalment fuq l-Internet f'Novembru li għadda meta is-Sur Rav Pisani, fil-paġna tiegħu fuq Facebook, Malta Vintage Historv, ippowstja ritratt uniku tal-knisja ta' Santa Marija ta' Birkirkara għaliex kien meħud qabel mat-terremot tal-1856 ġarraf il-koppla tal-knisja u dak li kien għad fadal mit-troll tagħha. Fi ftit kliem, f'dan ir-ritratt il-knisja tidher kompluta fil-maestożità kollha tagħha, imdawwra b'xejn ħlief għelieqi u ħitan tas-sejjieħ. iniitiei -— MA -— Għal min studja l-istorja ta' 4 din il-knisja, dan ir-ritratt kien skoperta eċċezzjonali għaliex huwa l-uniku dokument fotografiku li nafu bih sa issa li juri l-knisja qabel ma ġarbet il- ħsara li għadna naraw sal-lum. Tant kienet skoperta kbira illi kien hemm xettiċiżmu kbir fost numru ta' nies li r-ritratt kien awtentiku. Ir-ritratt jikkonferma numru ta' teoriji dwar kif kienet tidher oriġinarjament il-knisja kif ukoll juri elementi arkitettoniċi li ma konniex nafu bihom. Per eżempju, fl- aħħar hemm il-konferma dokumentata li l-istatwa tal-Madonna fil-ġebel li bħalissa tinsab fl-oratorju, kienet fil- fatt tinsab fil-faċċata tal-knisja, propju £ f'nofs il-frontispizju. Kien hemm ħafna / spekulazzjoni dwar fejn setgħet kienet. Hemm ukoll il-konferma li l-frontispizju kien trijanglu magħluq u mhux wieħed 'miftuħ' kif spekulat minn xi uħud. Fil-fatt il-frontispizju bl-istatwa huwa i identiku għal dak tal-knisja parrokkjali ta' Ħ'Attard. Wara l-frontispizju kien hemm ukoll grabja, kampnar żgħir b'qanpiena waħda. Dan m'għadux jeżisti iżda l-bażi tiegħu għada tidher fuq is-saqaf tal-knisja. Informazzjoni interessanti toħroġ ukoll dwar il-koppla. It-tambur tal-koppla kien ottagonali, b'koppla baxxa b'taraġ fuq ġenb minnhom. Il- lanterna hija nieqsa diġà fir-ritratt iżda jidher li b'kollox kienet għolja daqs il-kampnar. Ir-ritratt innifsu wkoll huwa prezzjuz. Dan ittieħed fl- 1843 minn William Fox Talbot u r-Reverendu Calvert Richard Jones, Ingliżi. Talbot kien ivvinta l-karta l-mielħa u proċess fotografiku magħruf bħala calotvpe, il-prekursuri tal-fotografija tas-snin ta' wara. Dawn kienu Malta f'nofs is-seklu 19 u ħadu għadd ta' ritratti imprezzabbli, fost oħrajn tal-Belt Valletta u ta' inħawi differenti tal-Kottonera. L-awtur tal-artiklu rnexxielu jsib fl-Ingilterra l-katalgu tar-ritratti ta' Talbot u Jones u b'hekk ikkonferma l-awtentiċità tar-ritratt. Fl-arkivju, ir- ritratt huwa katalogat taħt l-isem Ruined Church at Casal Bircircara, Malta. Huwa għoli 12.3cm u wiesgħa 16.7cm. lllum l-arkivju nnifsu, li. jgħodd eluf ta' ritratti, jinsab fil-Victoria and Albert Musuem, f'Londra. L-awtur bħalissa qed jipprova jakkwista kopja high definition ta' dan ir-ritratt minħabba li għada teżisti anke n-negattiva tiegħu. Ritratt bħal dan huwa wkoll utli ħafna għal xogħol ta' restawr li għad irid isir fuq il- knisja fiżikament. Issa li nafu il-frontispizju kif kien, tista' tiġi ikkunsidrata l-possibbiltà li dan jerġa' jinbena kif kien biex fl-aħħar il-faċċata tiġi tidher magħquda u kompluta kif oriġinarjament kienet. Dan ukoll jista' japplika għal xogħol ieħor ta' restawr mad-dawra tal-knisja minn barra. Kif instab dan ir-ritratt b'kumbinazzjoni, wieħed jittama li għad fadal iktar dokumentazzjoni x'tinstab, anke forsi din id-darba tal-knisja minn ġewwa. F'paġna 45 tistgħu taraw il-flokkijiet u l-bandiera li saru mill-parroċċa. Min jixtieq jordna minnhom mitlub ikellem lill-kappillan jew lil xi ħadd mill-voluntiera