Kitba ta' Manwel D. Schembri B.A.(Gen.), Dip. Fil-ktieb 'The lconographv of the Maltese Islands - 1400-1900' (1987) li jittratta dwar il-pittura u l-pitturi ta' dawk il-500 sena, l-awtur Mario Buhagiar, fost ħwejjeġ oħra, jitkellem dwar il-pittura titulari ta' l-Assunta meqjuma b'għożża fil-Knisja Parrokkjali tal-Mosta. Il-kummenti huma qosra u xotti. Jgħid li dan ix-xogħol huwa attribwit lil Baskal Buhagiar bla ma jgħid minn min. Ngħidlu jien. Mit-tradizzjonil Mit-tradizzjoni li twasslet lilna bil-fomm u b'għożża minn missirijietna. Fuq xi ħaġa dit-tradizzjoni nbniet - żgur mhux fuq ix-xejn. Nafu li Baskal Buhagiar primarjament kien skultur tajjeb fil-ġebla Maltija. Biex lil skultur tattribwixxi pittura għalih, mhux faċli. U l-fattli din l-attribuzzjoni saret u waslet sa żmienna tindika egħruq fis-sod. 'L-Inkurunazzjoni ta' l-Assunta 10 ta' Awissu 1975' f'E.B. Vella u oħrajn STORJA TAL-MOSTA BIL-KNISJA TAGĦHA, u jgħid li l-pittura saret fl-1678, u ġiet restawrata fl-1827 minn Ġużeppi Hvżler li skond Mario Buhagiar seta' pinġa mill-ġdid xi dettalji. Xtaqt flok ipotesi vaga sibt dettalji ta' x'seta' pinġa mill-ġdid Hvzler u xi jġiegħel lil Mario Buhagiar jaħseb hekk. Skond D.A.C. fl-artiklu diġà msemmi, kif Mario Buhagiar jikkwota fil-ktieb tiegħu ta' l-1987, fl-1860 il- pittura li qed niktbu dwarha 'tkabbret' minn Salvatore Barbara. Fl- edizzjoni ta' l-1989 tal-ktejjeb ippubblikat mis-Soċjetà Filarmonika Nicold Isouard tal-Mosta, jien kont ktibt dwar dan l-istess kwadru u kkummentajt dwar dan 'it-tkabbir.' L-aktar parti evidenti tat-tkabbir tidher in-naħa 'l fuq mir-ras tal-Verġni Il-kwadru ta' l-Assunta ta' Baskal Buhagiar, kif jidher illum fir-Rotunda, wara r-restawr ta' l-1975 minn Maurice Cordina Iż-żjieda 'il fuq minn Ras il-Verġni. B'din iż-żjieda tbiddlet il-forma oriġinali tal-kwadru li minn rettangulari saret waħda b'nofs ċirku fuq nett. Mbierka fejn il-kulur dehbi tas-sema ġie miżjud biex tkompla n-nofs ċirku li żdied fuq nett biex il-kwadru mill-forma kwadra li jidher li kellu fil-knisja l-qadima ta' Tumas Dingli issa jkollu l-fuqani nofs tond fir-Rotunda ta' Grongnet. Din iż-żjieda tikkonsisti biss f'tila miżbugħa bl-istess kulur dehbi, sfumat 'il fuq, u hija għerja għal kollox. Imbagħad, fil-parti t'isfel, l-aktar żewġ appostli 'l quddiem fil-kwadru u li qegħdin bil-wieqfa, jidher li oriġinarjament kienu sħaħ u mhux imħaxknin kif inhuma illum, mal-ġnub tal-kwadru b'mod li jidher li parti minn daharhom inqatgħet biex il-kwadru joqgħod fil-gwarniċ il-ġdid tar- Rotunda. Mela din il-parti tat-tkabbir li jsemmi Mario Buhagiar huwa fil- fatt 'tnaqqis'. L-appostlu bil-wieqfa wara San Pietru, li l-aktar li 'bata' b'dan it-tnaqqis huwa l-unika għaqda li teżisti bejn l-avveniment tal- kwadru u l-ispettatur għax qed jiffaċċja lil min jieqaf iħares lejn il-kwadru, waqt li juri b'idu l-leminija lill-Verġni Mtellgħa s-Sema. U propju din l-id il-leminija nħossha jien donnha żjieda. Ma naħsibx li meta l-pittura kienet ixxamplata fil-knisja l-qadima (u l-appostlu msemmi kien sħiħ) Baskal Buhagiar pitter dik l-id b'mod li donnha tiżola (biex ma ngħidx taqta') l-irjus taż-żewġ appostli wara l-wieħed imsemmi. Hawnhekk inħoss l-indħil tar- restawratur Barbara. Ta' min jgħid ukoll li f'santi kbar bojod u suwed tal-kwadru msemmi kienu jidhru wkoll dijademi fuq l-irjus ta' l- appostli li għax kienu jidhru li kienu miżjuda minn xi wieħed mit-tliet restawraturi li jissemmew (Hvzler fl-1827, Barbara fl-1860 u ieħor fl- għoxrinijiet) tneħħew fl-1975 mir- Restawratur Maurice Cordina li ttanta jerġa jressaq il-kwadru lejn A is-sbuħija li ħarġet minn idejn L-Appostlu bil-wieqfa li l-aktar 'bata' Baskal Buhagiar. meta l-kwadru tkabbar u tnaqqas minn Salvatore Barbara fl-1860 imsemmi ppubblikat fl-1987 isemmi biss 'ċerti merti f'donnu ('apparent' ) sintesi ta' elementi klassiċi u barokki' fil-kwadru bla ma jelenkahom. Għaliex 'donnu'7 Jgħid li l- istorja sfortunata tal-kwadru ma tħallix ('does not allow') li jsir apprezzament. kritiku serju. Possibbli2771 Naqtgħu daqshekk għad- aritt7721 Kien ikun aktar ġust Mario Buhagiar kieku qal li hu jħalli dan ix- xogħol diffiċli għal xi ħaddieħor kapaċi u li jinteressahl U fl-aħħar nett, il-kwistjoni ta' l-attribuzzjoni ta' l-awtur tal-kwadru. Mario Buhagiar jgħid li din għadha miftuħa u sakemm jinstabu dokumenti li jippruvaw li dan sar minn Baskal Buhagiar, il-kwadru ta' l-Assunta tal- Mosta għandu jitqies bħala xogħol 'ta' awtur mhux magħruf.' Ma naqbel XEJN ma' Mario Buhagiar u nemmen li s-siloġiżmu mħaddem huwa wieħed żbaljat. Nemmen li t-tradizzjoni ta' l-attribuzzjoni tal-kwadru lil Baskal Buhagiar ma ġietx mill-ajru. Nemmen li din it-tradizzjoni li waslitilna fuq kwadru li għandu 'l fuq minn 300 sena sa llum mhux ta' min jarmiha. U għalhekk, kontra dak kollu li kiteb Mario Buhagiar fl-1987, jien nemmen li sakemm jinstab dokument miktub u / jew evidenza oħra li turi / juru mod ieħor, għandha tinżamm it-tradizzjoni qadima li dejjem sostniet li l-Kwadru ta' l-Assunta meqjum fir-Rotunda tal-Mosta huwa xogħol ta' Baskal Buhagiar li għex il-aħħar nofs tas-seklu sbatax u li kien magħruf l-aktar bħala skultur tajjeb fil-ġebla. D.A.C., 'L-Inkurunazzjoni ta' l-Assunta - 10 ta' Awissu 1975' f'E.B. Vella u oħrajn, Storja tal-Mosta bil-Knisja Tagħha, Malta 1972. SCHEMBRI Manwel D, 'Il-kwadru ta' l-Assunta (1678) meqjum fir-Rotunda tal-Mosta' fis-Soċjetà Filarmonika Nicolo Isouard Mosta 1989. Diversi artikli ppubblikati fil-ħarġiet t'Awwissu tal-gazzetta 'Il-Mosta' ta' diversi snin mis- sena 1964 sa' llum, 1993, iffirmati Joseph BORG u J.B.