parroċċa minn dik ta' Santa Katarina, bit-twaqqif tal-Parroċċa tal-Madonna tal-Grazzji f'Casal Zabbar, ħsibt biex naqsam magħkom ftit tagħrif dwar kif kienet il-Cappella Sancta Caterina qabel din il-ġrajja storika. Nibda biex nispjega xi ħaġa dwar it-titlu. Il-kelma 'Cappella' mhux referenza għall-kappella jew knisja żgħira, iżda tfisser parroċċa. Għalhekk it-titlu jfisser Il-Parroċċa ta' Santa Katarina'. Meta nitkellmu dwar parroċċa, m'aħniex nagħmlu referenza għall-bini ta' knisja, iżda l-komunità li flimkien tifforma l-parroċċa. Sa qabel it-twaqqif ta' din il-parroċċa ġdida, il-parroċċa ta' Santa Katarina kienet tinkludi ħafna aktar art minn dik tal-lum, iżda l-komunità kienet mifruxa f'bosta rħajla żgħar. Il-konfini ta' din il-parroċċa kienu jinkludu x-Xlokk kollu ta' Malta. Dan ifisser li l-parroċċa kienet imiss mas-swar tal-Birgu u Bormla għaliex l-inħawi li llum jiffurmaw ix-Xgħajra kienu t-tarf tal-konfini ta' din il-parroċċa fuq in-naħa tal-Punent. Casal Zabbar u Casal Axiak kienu żewġ irħajla li jiffurmaw parti minn din il- parroċċa. Barra dawn kien hemm Casal Ġwann, Casal : Bisqallin, Casal Biżbud, Casal Tmin, ilkoll jiffurmaw parti minn dak li huwa ż-Żejtun tal-lum. Il-Parroċċa ta' Santa Katarina kellha kosta twila mhux ħażin, minn fejn illum hemm il-Fortizza tar-Rikażli sal-Bajja ta' San Ġorġ f'Birżebbuġa. ik l-erba' mitt sena minn meta tnisslet l-ewwel Dettall mill-mappa ta' Malta li turi l-konfini tal-parroċċi fil-bidu tas-seklu 17, Jean Boisseau (fl-1637-1658) — iEw9) Permezz ta' riċerka li għamel il-Professur Godfrev Wettinger, illum għandna dokument importanti ħafna, li jitfa' dawl fuq il-popolazzjoni tal-Parroċċa ta' Santa Katarina fl-1419, ftit anqas minn 600 sena ilu. Dan id-dokument jikkonsisti f'lista ta' ismijiet ta' rġiel li kienu jservu fil-Milizia jew id-dejma. L-irġiel li kellhom aktar minn 16-il sena u anqas minn 65 kellhom iservu fid-dejma bilfors, dan biex iħarsu d-difiża tal-gżejjer. L-irġiel fl-inħawi tal-Parroċċa ta' Santa Katarina, barra t-tħaris tal-kosta matul ix-Xlokk ta' Malta, kellhom responsabbiltà wkoll li jħarsu il Castello Amaris, jew il-Kastell Sant Anġlu. L-ismijiet tal-irġiel f'din il-lista huma miġburin taħt isem kull raħal. Hekk li taħt Casal Zabbar hemm 18-ir raġel waqt li taħt Casal Axiak hemm 28, Casal Temim hemm imniżżla 10 irġiel, taħt Casal Pascualinu hemm 14-ir raġel, waqt li taħt Casal Johanni et Buzubudi hemm 40. B'hekk jidher li l-akbar ammont ta' residenti kienu jgħixu fl-inħawi ta' Casal Ġwann u Biżbud, filwaqt li Casal Axiak jidher li kien hemm nies joqogħdu fih aktar minn Casal Zabbar. Jidher ukoll li l-popolazzjoni fl-inħawi taż-Żejtun tal-lum kienet ta' madwar 300 ruħ. Dan joħroġ minn kalkoli li għamel il- Profs Wettinger stess. Dokument ieħor importanti huwa r-Rollo tal-Isqof Senatore de Mello li fih jiġbor tagħrif dwar iż-żjara pastorali li kien għamel fl-1436 bħala isqof ta' Malta. Dan huwa l-eqdem dokument li nstab s'issa li jagħmel referenza għall-ewwel għaxar parroċċi ta' Malta, waħda minnhom tkun il-Cappella Sancta Caterina. Dan mhux dokument li permezz tiegħu twaqqfu l-ewwel għaxar — parroċċi, iżda l-eqdem dokument li nstab s'issa li fih hemm referenza għal dawn il-parroċċi. B'hekk jista' jkun li dawn il-parroċċi kienu jeżistu bosta snin qabel. Il-knisja parrokkjali ta' Santa Katarina fejn kienetŻ Il-knisja parrokkjali fi żmien iż-żjara pastorali tal-Isqof de Mello kienet fl-istess post fejn illum hemm il-Knisja : l-Qadima ta' Santa Katarina (San Girgor), iżda l-knisja kienet ferm iżgħar minn dik li naraw illum. Il-post fejn hemm il-knisja u l-inħawi ta' madwarha kienu magħrufa bħala l-Prebenda tal-Kantur. Dan għaliex id- dħul minn din l-art kien imur għall-Kantur tal-Kapitlu tal-Katidral tal-Imdina. Fil-fatt il-Knisja l-Qadima: ta' Santa Katarina għadha taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-7 Kapitlu tal-Katidral sal-ġurnata. tal-lum. Fis-sagristija Stemmi tal-Kanturi li hemm mal-ħitan tas-sagristija tal-Knisja l-Qadima wara l-artal maġġur tal-istess knisja hemm impittra fuq il-ħajt l-istemmi tal-kanturi tal-katidral. Din il-knisja hija mibnija fuq l-ogħla art li hawn fix-Xlokk ta' Malta u li hija madwar 60 metru 'l fuq mill-wiċċ tal-baħar. Għalhekk il-pożizzjoni tagħha hija meqjusa bħala waħda strateġika, tant li minn fuq il-bejt tagħha kienu jintbagħtu sinjali lill-Imdina f'każ ta' xi attakk jew żbark tal-għadu mal-kosta tax-Xlokk. Il-Knisja l-Qadima fil-bidu tas-seklu 20 tidher maqtugħa waħedha u fil-għoli. Wara l-Assedju l-Kbir tal-1565 saru diversi mapep li kienu ddokumentaw l-assedju, iżda l-akbar biċċa xogħol li saret sabiex tiddokumenta dan l-avveniment storiku b'mod viżwali, kienu s-sensiela ta' pitturi fuq il-ħitan tas- Sala tat-Tron fil-Palazz tal-Granmastru l-Belt Valletta. F'waħda minn dawn il-pitturi jidher l-inżul tal-flotta Torka fil- Bajja ta' Marsaxlokk. Fuq il-parti ta' fuq tal-istess pittura tidher ix-xbieha ta' Santa Katarina bħala waħda mill- qaddisin protetriċi ta' Malta. Iżda ta' interess għalina huwa l-mod kif il-Cappella Santa Caterina qed tidher fuq Pittura ta' Perez Aleccio u li fiha tidher Santa Katarina u l-inżul fil-bajja ta' Marsaxlokk. din il-mappa, fejn jidher ċar li l-knisja parrokkjali tinsab maqtugħa 'l barra mill-inħawi residenzjali. Jidher ukoll li 'Caterina', kif inhu mmarkat ir-raħal, kien post ċentrali għax-Xlokk ta' Malta għaliex minnu qed joħorġu sitt triqat f'għamla ta' stilla. jintuża bħala referenza għall-mapep oħrajn anke fil- bidu tas-seklu sbatax. Hekk insemmu l-mappa li għamel Anton Francesco Lucini fl-1631, fejn fiha għal darb' oħra l-knisja parrokkjali tidher maqtugħa 'l barra mill- kumplament tal-bini. Mhux biss, iżda fuq din il-mappa jidhru wkoll l-irħajla ta' Biżbud u Ġwann, għalkemm il- post fejn qegħdin immarkati mhux daqstant korretti Fl-1575, għaxar snin wara l-Assedju l-Kbir, saret żjara pastorali oħra u li tagħha għandna dokumentazzjoni dettaljata ħafna. Din kienet saret mill-Inkwiżitur u Delegat Appostoliku Mons. Pietru Dusina. Hu beda ż-żjara tiegħu fil-Cappella Sancta Caterina fis-7 ta' Frar tal- 1575. Sab il-knisja parrokkjali mibnija sabiħa, spazjuża u mbajda friska. Ħa nota tal-qima lejn Santa Katarina b'mod speċjali tal-pellegrinaġġi li kienu jsiru nhar ta' Dettall mill-mappa ta' Anton Francesco Lucini Irrimarka li l-knisja kienet imbiegħda mill-eqreb irħajla madwar nofs mil. Fl-istess knisja kien hemm kappella privata ddedikata lil San Mark u San Ġakbu, proprjetà ta' Ġulinu Bonici u li wkoll kellu kappella privata oħra f'ċimiterju maġenb il-knisja. F'din iż-żjara pastorali Mons Dusina żar diversi knejjes oħra li kienu fil-Cappella Sancta Caterina. e. Santa Marija ta' Tlugħ is-Sema (Ħal Bisqallin) Santa Marija ta' Tlugħ is-Sema (Ħal Biżbud) San Ġwann (Ħal Ġwann) Santa Marija (Ħal Għaxaq) San Ġakbu (Ħaż-Żabbar) Madonna tal-Grazzja (Ħaż-Żabbar) Marija Annunzjata (Ħaż-Żabbar) San Ġorġ (Birżebbuġa) San Tumas tal-Lippija San Ġwann Battista fil-Bidnija San Nikola taż-Żonqor L-aħħar dokument li ser inħarsu lejh u li jiddokumenta avveniment storiku ieħor li din id-darba seħħ ftit xhur biss qabel it-twaqqif tal-Parroċċa tal- Madonna tal-Grazzja hija mappa ta' Aloisio Gili li saret ftit wara l-Aħħar Ħbit tat-Torok li seħħ fl-1614. Din il- mappa tiddokumenta fid-dettall dan il-ħbit li nafu li fih iż-Żwieten kienu l-protagonisti. F'din il-mappa għal darb'oħra jidhru l-irħajla li kienu jiffurmaw il-Cappella Sancta Caterina, kif ukoll numru ta' knejjes li kien hemm fl-istess inħawi. Dettall mill-mappa ta' Aloisio Gili Għalkemm li wara l-1616, il-konfini tal-Cappella Sancta Caterina ċċekknu minħabba t-twaqqif ta' parroċċa ġdida, insibu numru ta' mapep li saru wara din id-data li xorta baqgħu juru l-konfini oriġinali. Dan minħabba l-fatt li diversi cartografi kienu jikkuppjaw id-dettalji minn mapep oħrajn u ma jaġġornawx ruħhom.