Mob: 74834177 85, K. Galea Street, B'Kara L/o Mrieħel Waqgħet jew Waqqgħuha2 Bejn Storja u Leġġenda Storja magħrufa dwar il-Knisja ta' Santa Marija ta' Birkirkara tgħid kif din, f'xi żmien wara li nbniet, saritilha ħsara apposta li wasslet biex jaqa' s-saqaf tagħha u tagħmel 120 sena f'dan l-istat. L-istorja ssemmi speċifikament lill-Kanonċi, li jingħad, li saddew l-imwieżeb li minnhom jgħaddi l-ilma tax-xita, biex it-toqol tiegħu jifqa' is-saqaf tal-knisja. Għal ħafna nies u għal ħafna snin, din l-istorja kienet meqjusa bħala fatt stabbilit u bħala parti integrali mill-storja ta' din il-knisja. L-għan ta' dan l-artiklu hu li nippruvaw naraw l-oriġini ta' din l-istorja, x'jista' hemm veru fiha u x'inhi il-verità storika u xjentifika. Il-knisja preżenti bdiet tinbenaf'xiżmien qrib l-1615, bl-aħħar biċċa xogħol ikun il- kampnar li tlesta sal-1679. Id-dekorazzjoni interna baqgħet sejra anke fis-seklu 18, allavolja sa mill-1716, ġa kienu bdew jinġabru l-flus għall-bini ta' knisja ġdida, dik eventwalment iddedikata lil Santa Elena'. Ix-xogħol fuq il-knisja l-ġdida beda fl-1724 u meta kien kważi tlesta fl-1745, dak kollu li seta' jittieħed inġarr għall-knisja l-ġdida u l-Knisja ta' Santa Marija intelqet għal kollox. Hawn jibda żmien ta' abbandun kważi totali li kellu effett devastanti fuq il-knisja. Fil-Viżti Pastorali tal-Isqfijiet wara l-1745 (Mons. Paolo Alpheran de Bussan fl-1747, Mons. Bartolome Rull fl- 1758, u Mons. Vincenzo Labini fl-1781) qatt ma tissemma xi ħsara strutturali fil-knisja. L-ewwel konferma ta' ħsara viżibbli fil-bini jagħtiha Mons. Labini fit-tieni Viżta Pastorali tiegħu fl-1783. Naqraw li kien talab lill-Prokuartur isib perit biex jagħmel rapport fi żmien xahrejn dwar il- kundizzjoni tagħha minħabba li kienet fil-periklu li taqa: Fl-1787, reġa' żarha u ra li t-troll kien fil-periklu li jaqa. Għalhekk ordna li jiġu mbarrati l-bibien u t-twieqi tal-knisja. It-troll innifsu u l-koppla mbagħad waqgħu bejn l-1830 u l-1856. Dan jikkonferma li anke jekk l-istorja hija vera, dan l-att ma kienx sar biex tinsab skuża u tinbena knisja ġdida. Ma kien hemm l-ebda ħtieġa għal dan għax il-knisja ta' Sant' Elena ġa kien ilha tintuża 38 sena u s-saqaf innifsu waqa' fis-seklu ta' wara. Awtur li jixħet ftit iktar dawl fuq din l-istorja u jipprova jpoġġiha f'kuntest storiku huwa E. B. Vella fil-ktieb magħruf 'Storja ta' Birkirkara bil-Kolleġġjata Tagħha'. Hu jikkonferma (jikteb 1 SALu Xuereb, Ph., Birkirkara Storja, Kolleġġjata, Knejjes Filjali, 2005, PEG Ltd, San Ġwann, paġna 309 2 Knisja Kolleġġjata Santa Elenea Inperatriċi Awgusta, Kummissjoni Programm tal-Festa, 2000, paġna 129 3 Vella, E.B., Storja ta' Birkirkara bil-Kolleġġjata Tagħha, Malta, 1934, paġna 266 fl-1934) li dan kien għajdut antik ħafna u jagħti interpretazzjoni interessanti dwar minn fejn setgħet ġiet din id-diċerija'. Jikteblifl-1761 inqala'argumentserju bejn il-Kapitlu u l-membri tal-Konfraternità tar-Rużarju fuq min minnhom. kellu id-dritt li: jagħżel il-Prokuraturi tal- Konfraternità. Il-Konfraternità akkużat lill-Kapitlu li fost oħrajn, kien ħa s-setgħa fuq il-knisja l-ġdida bla dritt għax ma kien ikkontribuwixxa xejn għall-bini. Għalhekk $ talbu biex il-Kapitlu jerġa' jintbagħat lura fil-Knisja ta' Santa Marija. Din kienet kwistjoni serja ħafna li saħansitra spiċċat Ruma, u ssolviet biss bl-intervent tal-Gran Mastru u tal-Isqof. Dan seta' kien il-kuntest storiku li fih twieldet din l-istorja, u l-ħsara setgħet saret biex il-Kaptilu bl-ebda mod ma jkun jista' jerġa' jintbagħat lura fiha. Vella ma jeskludix li dan l-għajdut għandu għerq qawwi ta'verità fih' allavolja x'ġara sewwa sew ma nistgħu qatt inkunu nafu fi żgur. Min-naħa l-oħra nafu li f'bini abbandunat hija ħaġa normali li jiżviluppaw problemi strutturali, u jekk miegħu inżidu t-tagħrif ġeoloġiku li għandha dwar l-art li fuqha nbniet il- knisja, mhix ħaġa. tal-iskantament li s-saqaf waqa, bl-intervent tal-Kanonċi jew mingħajru. Biss tajjeb li ngħidu li l-ħsara li naraw illum għandha oriġini differenti, in parti ġeologika, u in parti minn żbalji li saru fir-rikostruzzjoni tal- knisja wara l-19698. PAO IN 4 Ibid., paġna 267-268