imsemmija b'tifħir fil-Konkors) ŻEWĠ VITTMI TAR-RIVOLUZZJONI FRANĊIŻA Tiktiktik…tiktik…kont bil-kemm tisma' min itektek miż- żġieġ. U riiilha x-xwejħa kontessa ssiħi il-qaddejja sabiex tiftali it-tieqa— L-għasfur kien jidħol fil-kamra jittajjar minn fuq siġġu għal ieħor, minn fuq il-mejda għal fuq is-sodda tal-kontessa, li kollha galbu kienet ittawwal driegħha sabiex iżjed tkun tista' tilħaq b'idha l-għasfur, ħalli mbagħad fil-waqt li żżommu magħha: ''Perrv tiegħi, kienet tgħidlu, għax Perrv kienet semmietu, ''wara din il-ħarġa tiegħek fl-eglilieqi, qalb il-lidura, ma għandniex xi ngħidu qabdek l-aptit; jew kilt diġa xi ħaġa' Ma nafx…ma nafx'— fil-waqt li xxengel rasha, ''Jiena. ħsibtlek bħas-soltu għal ftit ħobż bil-ħalib, għal erba' qamħiet, u għal xi frotta wkoll; agħżel: xi trid tiekol il-lum/' U l-għasfur bliallikieku fehemha tassew, kien jogħla għal fuq daqsxejn ta' xkaffa fejn kien isib minn kull ma trid qalbu. Il-kontessa kienet dratu qatigħ lil dan l-imbierek ta' għa- sfur tal-bejta. Fix-xitwa l-istaġun kollu fil-kamra magħha, ipejċaq u jittajjar l-hawn u l-hemm, ma kienx ta' ftit faraġ għaliha, u fis-sajf, bit-twieqi tal-kamra miftuħa beraħ, waħdu kien joħroġ fil-għodu u jerġa l-ura fil-għaxija. Min ma jħobbux għasfur bħal dan7 Il-kontessa ma riedetx fih kemm jesa' ġid il-baħar. Kienet tħobbu, tħobbu għal aħħar. Xi drabi kienet tinsa li hu annimal; kienet trossu magħha, tbusu, u tatih ismijiet bil- bosta għeżież: 'Qalb ta' qalbi, Ħanini', u x'naf jien. Minn banda kellha għalfejn tagħmel dan il-kontessa. Min jiġi minnha ma kellha l-ħadd, armla, xiħa, .għakka bil- kemm ia tilaħ. tqum mis-sodda, kien dan il- għasfur 'biss. li jderrilha xi ftit u jsabbarha. Is-sinjura kienet tridu magħha dejjem. Imqar li kienet tofiroġ darba f'sena fil- -karrozzella, kienet tieħidu magħha ġo qafas magħmul apposta: m'hux għax kienet tibża' li jaħrab, iżda gliax hekk kienet drawwietha. U fejn tieqaf kemm kienu jidħku biha l—''Ma ġara xejn',—kienet tgliid f'qalbha— 'ħalli jidħku kemm iridu'. ''Għadhom, jafiasra, ma jafux li qalb ta' għasfur hija bosta drabi aħjar minn ta' ħafna bnedmin'. U fil-waqt li jerġgħu l-ura (x-xwejlia kontessa terġa taqbad miegħu):—Dik id-dar kbira ta' X; ara dik it-trieq, dik tinfed sewwa glial X''; imbagħad meta kienu jgħaddu minn quddiem xi kastell li f'dawk l-ewwel snin tar-Rivoluzzjoni kien jagħmilha flok ħabs, qatt ma nsiet tgħidlu l-kontessa:—''F'wieħed bħal dan għad 'jeħduni, m'hux għax għamilt xi liaġa ħażina, taf, iżda biss għax inzirtajt ta' dak il-qabil H x-xewwiexa ħalfu li għand- hom jeqirdu. Żejjed li ngħidu, li bħas-sinjuri kollħa franċiżi, is-sinjura Nina, Ħalli tkunu tafu x'jisimha, kienet favur il- imonarkija b'ruiha u ġisimha. Ta' sikwit, avolja xiħa u mingħajr saħħa, kienet tgħanni l-innu tar-re, u Perrv bit-tisfir tiegħu jissieħeb magħha. Kemm kienet tħabbat idejha bil-ferħ x'liin tisimgħu l Kemm kienet tgħidlu iżjed bil-qalb: ''Maħbub tiegħi, qrem- puċu ta' qalbi f' Kienu jiftiehmu wisq dawn it-tnejn, u għalhekk li maż-żmien sarti jinġiebu dan kollu. Darba fis-sajf, meta l-kontessa Nina damet ma niżlet ix- xhur mis-sodda minliabba li kienet marida, Perrv ma ħareġ xejn mill-kamra. Sakemm is-sinjura damet marida, Perrv ma semma' 'leħnu qatt. Iż-żmien kollu għaddieh fuq il-ħadida tas- sodda fejn ras il-kontessa, iwarrab biss x'ħin jilmaħi xi dub- biena jew xi nemusa toqrob lejn is-sodda; l-ikel kienet tnewwi- lulu wkoll il-kontessa. Imbagħad meta din fieqet u niżlet mill- friex, ħaġa tal-għaġeb, il-għasfur, bi filewwa iktar minn. qabel, saffar kemm felaħ. Donnu ried ifissrilha: ''Nifraħlek li qiegħed nerġa' narak qawwija u sħiħa.'—U s-sinjura, biex turih li fehmitu, weġbitu: ''Grazzi, grazzi''. Kien ix-xahar t'Awissu ta' 1788. Fil-kwartier fejn kienet tgħammar is-sinjura Nina ma kienx fadal filief id-dar tagħha li fiha is-suldati repubblikani ma marrux jaqilbu ta' taħt fuq, u jarrestaw lil-min jidhrilhom. Għax tgħid, sa fl-afiliar hawn waslu wkoll. Għalxejn il-kontessa kienet qaltilhom minn qabel li ma kellha xejn moħbi, riedu b'saħħa jiflu kollox, kien x'kien, u kien fejn kien. Fethu armarji, skassaw sniedaq, sa- kemm waslu biex ibattlu l-imtierali ukoll. Sa fl-aħħar kienu sejrin u kollox, meta s-surġent dar fuq is-suldati, u b'lefien goff qallhom: ''Kif sejrin. b'idkom f'idkom. . .l-inqas tistħiu 7'— PXi tridna nagħmlu 7: Ma baqax x'ma rajniex, u b'dan kollu… UGħiduli''—qatgħalhom fil-qasir—''Hemm bżonn ta' provi bosta biex wieħed jinduna li din il-mara hija aristokratka sa għarqubha, u waħda minn dawk li fi żmienha kasbru m'hux ftit lill-fqar 2 Wiċċha m'hux l-isbali xhieda Ħarsu lejh sewwal' U min- għajr ma qagħdu jaħsbu darbtejn is-suldati nxeħtu fuqha b'herra liema bħalha, bħallikieku kienet xi ġolf, Xi swielha lill-kontessa li qagħdet tfissrilhom kemm kienet tliobbhom lill-fqar, kemm żewġha ħadem għalihom meta kien għadu ħaj. ''Staqsu għalija lil-ġara'' issoktat 'u taraw x'jgħidul- kom''. Iżda dan kien kollu kliem żejjed, għax la darba hi kienet ta' demm għioli, la darba hi kienet tħaddan il-ħakma tas- sultan, bil-fors li driegħha intrefa darba jew oħira biex isawwat lill-ħaddiem, Hekk kienu jafisbuha r-republikani, u ż-zmien biex titħallas ta' għamilha issa wasal. Etba' suldati quddiem, erb'oħra wara, u x-xiħa kontessa miexja f'nofshom. Mat-trieq nies olira ssiefibu magħha. Iridu jew ma jridux, jifilħu jew ma jifilħux, kollha jkollhom jimxu. Minn kull fejn igħaddu, għajjat, suttar, kliem ħażin. Il-kontessa ftit jew xejn taf x'inhu isir ma' dwarha. Tmut gliaxja sejra, jekk ma jfittxux jaslu fejn għandhom jaslu. ''Fadal xejn bo- għod kienet sikwit issaqsi lis-suldati, ''Le.., erba' passi…, agħmel kuraġġ, dal-waqt naslu…' M'għandniex xi ngħidu dawk l-erba' passi kienu għaxar mili, li wara siegħa, tnejn, tlieta, spiċċaw biex imxewhom ukoll. Waslu quddiem diwan kollu twieqi minn barra, daħlu ġewwa, qasmu bitħa, telgħu ma' taraġ, sakemm tfeġġu f'kurritur mudlam, Sa dan il-waqt lfieq, biki, twerżiq, ma lieda xejn, Lill-kontessa Nina u lil żewġ nisa olira qegħduhom ġo' kamra għalihom, u lir-rġiel ġo olira. ' Tifla ta' m'hux aktar minn tnax il-sena, x'ħin ratha iżjed taqa' milli timtedd fuq is-sodda, marret b'ġirja fuq Nina. iĠiralek xi Ħaġa f'' staqsietha, ''Ma tiflalix, nann 7..,7 Is-sinjura Nina ma weġbitha xejn. Bejn bil-għejja tal-mixi: u tat-taħiwid ta' moħfiha, għajnha kienet. diġa' marret biha, Ix-xiħa li ma kellhiex żewġha minn min tinfired, ulied lil min tfalli bla omm, dellet l-istess ħsebijiet u Ħolmot bħal ma jofilom kullħadd. Ratu jtektek b'munqaru u jobrox b'dufrejh iż-żġieġ tat- tieqa. Ratu lil Perrv tagħha jittajjar quddiem it-tieqa tal-bitlia, ipejċaq fuk is-siġra biswitha, jistenna lil min jiftaħilu…għalxejn. Min jaf x'jalisebl Min jaf x'jgħid f'qalbul Miskin Perrvl Min sejjer issa jsalilinu aktar fix-xitwa, u jisqih il-ħalib7 Isim- għu x'isaffar bi swied il-qalb, isimgħu. Dak Hadd ħliefu; dak hu, hu żgur. Inltasdet, qamet bil-qegħda fuq is- sodda, u fuq xifer it- stieqa tilmaħ lill għasfur ta' qalbha. Għal l-ewwel ma riedetx temmen lil għajnejha. Biex iżjed tkun ċerta qamet fuq riġlejha u marret talit it-tieqa ssejjafilu: . fSabiħi tiegħi, qrempuċu ta' qalbi…' Perrv tar għal fuqha. laqgħietu fi jidanha, In-nisa l-oħra tal-kamra stagħġbu b'kull ma raw. Sakemm kienu ilhom hemm ġew, qatt .ma jafu li ebda għasfur ġie ħdejhom. Ma setgħux jifhmu kif dak l-għasfur li ġie l-għada tal-wasla tax-xiħa jafha hekk tajjeb. Imma s-sinjura Nina, trid ittir bil-ferħ, fissritilhom kollox: kif rabbietu ċkejken ta' nofs il-Ibies, kemm damet tissabbar bih tgħallmu joħroġ u. jidħol walidu fil-gaġġa x'ħin tgħidlu, kif draw lil xulxin… U kullħadd feraħ bil-għasfur, għax fih sabu issa min iderrilhom mill-biża' li kienu fih. Kullħadd dar ma l-għasfur, u kullħadd ried jarah sewwa u jmissu, F'daqqa walida lelten ta ''hawn kif l bagħat lil kullħadd imkienu. Kien l-għassies tal-kamra, li malli nduna bil-għasfur f'idejn il-kontessa mar ċomb fuqha. ''Ħallihuli' laqgħetlu. minn qabel. ''Ma għandi lil ħadd ħliefu. Kieku taf kemm jaf, ġie jfittixni hawn, jaħasra l' Għal l-ewwel l-għassies ħaseb li dik ix-xiħa tilfet rasha. Wara fehem li l-kontessa riedet titmasħar bih. Hu x'inhu, qal bejnu u bejn ruħu, ma għandhiex iżżomm dawk il-pulċi- nellati fil-kamra. jersaq pass ieħor il-quddiem, jixliet idu fuq tax-xiħa, jieħu l-għasfur, u jsabbtu ma' l-art. Ratu x-xilia Nina lil Perrv ta' qalbha maqtul fl-art qud- diemha. Żewġ demgħat qabżu minn fuq ħaddejha. Għaj- tniejha iċċassaw, ħmaru, donnha minnhom ippruvat tixħet in-nar tal-qilla. Bdiet tirtgħod, u. għajnejha għadhom miblugħa u ħomor fuq ir-raġel quddiemha. Imbagħad, fil-waqt li b'sa- bagħha l-kbir turi l-qattiel ta' Perrv, għajta ta' ''qalb ħazina' ħarġet minn fommha, u waqgħet fl-art, mejta fuq il-maħbub tagħha. — L i Hekk ir-rivoluzzjonarji franċiżi ħelsu ħafif ħafif mill-kontessa Nina u minn. Perrv. tagħha li xejn anqas minnha ma kien aħrax għal monarkija. , ĦSIBIJIET ZGĦAR IT-TALB It-talb bħall-użin. Qiegħed pis ġo keffa, u itfa' għabra dqiq ġo l-oħra. Il-miżien ma jitħarrekx. Itfa' għabra oħra, u jarġa' ma jitħarrekx, u. hekk aktarx għal bosta drabi. Iżda fl-aħħar jasal Bin illi d-dqig jagħleb u l-miżien jaqleb. Hekk it-talb. Titiob darba ti ma taqlax: titlob darb'oħra u tarġa' ma taqlax, u hekk għandu mnejn għal bosta drabi ofira. Iżda fl-aħħar tiġi siegħa mita l-qawwa tat-talb tirbaħ, u l-grazzja tinżel,