Wara l-Laqgħa ta' Dun Abbondju Ta' Dun PAWL Ni kurienav issa l-ħamsa u għoxrin. qarrejja tiegħi kif kellu jolqtu 'l-imsejken (Ditn Abbondju) dak li ntqal. Il-waħx ta' dawk l-uċuh koroh u ta' dak il-kliem mill-ugħar, it-tehdida ta' set- għan magħruf b'wieħed li ma jheddidx ta' xejn, sura ta' ħajja ħiemda, li kienet swietlu daqshekk snin ta' taħbil il-moħħ u sabar, imgerfxa f'l tara. kif toħroġ: da b'beffa. ġo xulxin f Malli wasal ħd ruħal, daħħal bil-g minn qabel f'idu; aqqa waħda u twegħira li minnha ma kontx wn iL-ħsebijiet kollha kienu qegħdin iżanżnu ras-Dun Abbondju. ejn il-bieb tad-dar tiegħu, li kienet f'tarf ir- ħaġla fit-toqba l-muftieħ, li kien qed iżomm fetaħ, daħal, raġa' għalaq sewwa; u, fuq ix- xwiek ii jsib ruħu ma' xi ħadd li 1na keilux biża' fih, sejjaħ min- nufih: Perpetwa, kellha tkun żgur Perpetwa, kif jinte qaddejja tħobb u n kif kien jaħbat, ta u ġġagħlu fil-waqt jegħdin jiżdiedu, 1 erbgħin, u baqgħet 1 kienu ressqulħa, sabet kelb li jridha Ċ(iejja'', wieġ jagħder tagħha, li kienu minn jum għal ieħor mindu kienet għaddiet iż-żmien sinodali tal- Perpetwa f' jimxi lejn il-għorfa, fejn din iex thejji l-mejda għal fil-għaxija. Kienet bub kulħadd, il-qaddejja ta' Dun Abbondju : ja. tonqosx, li kienet taf toqgħod jew tamar, ħder fil-waqt it-treddin u t-therwil ta' sidha xebbu, għax kienet ċaħdet il-ħotbiet kollha kif kienet tgħid hi, jew għax ma kienet qatt : kif kienu jgħidu l-ħbieb tagħha, et, tqiegħed fuq il-mejda żgħira, fejn dari, il-flixkun ta' l-inbid li kien l-aktar għal qab Dun Abbondju, u telqet qajla qajla: immu kienet għadha ma rifsetx il-għatba tal- għorfa, li hu ma kienx daħal fiha, b'mixja hekk imxekkla. b'ħar- su hekk imbażżgħa, b'wiċċ hekk imbergħen, li ma kinux jin- ħtieġu l-għajnejn imħarrġa ta' Perpetwa biex tikxef ma' l-ewwel ħarsa li kien ġralu xi ħaġa tabilħaqq barranija. ''Il-ħniena l X'għandek, sinjur 27 C'Nejn, xejn 7, wieġeb Dun Abbondju, jinxteħet fil-ħin, jon- oħ kemm jiflaħ, fuq il-pultruna tiegħu, ĊKif xejn 2 Trid tbellagħha Hli9 Tmkerrab hekk kif int7 Xi haġa kbira ġrat. WARA L-LAQGĦA MAL-BRAVI 75 Oh, f'ġieh is-semal Meta ngħid xejn. jew hu xejn, jew xi ħaġa li ma nistax ingħid.'' ĊTii ma tistax tgħid anqas lili' Min jieħu ħsieb saħħtek2 Min jagħtik xi parir7' UAjmal Iskot. u la thejji xem aktar; agħtini tazza mill- inbid tiegħi. €TU int trid tihqa' żżomm miegħi li m'għandek xejn f'' qalet Perpetwa, timla fil-ħin it-tazza u tgħażżiżha b'idha, bħalkieku ma tridx tagħtihielu ħlief bi ħlas ta' l-istqarrija li kienet misten- nija, Ġib 'l- hawn, ġib 'l-hawn'', qal Dun Abbondju, jaħtfilha t-tazza. ETrid mela li jien inkun imġiegħla nistaqsi 'l-hawn u 'l hemm xi ġralu s-sinjur tiegħif' qalet Perpetwa, wieqfa qud- diemu, b'idejha maqlubin fua ġenbejha u minkbejha mixħutin 'il quddiem, tħares fil-ħin ċass lejh, qisha trid tixroblu minn għaj- nejh dak li kien qed jaħbilha, 'F'ġieh is-sema l-a titkessaħx, la tagħmilx għaġeb: hemm fin-nofs. hemm fin-nofs il-ħajja L' ' Il-ħajja 777 fIl-ħajja 7. 'Tnti taf tajeb li, kull darba li għidtli xi ħaġa bla ħabi, bej- nietna, jien qatt ma. COfA għalikt bħal meta… Perpetwa ntebħet li k'enet qabdet triq ħażina, għalhekk biddlet malajr. Cemjmrj, qalet b'leħen imqanqal u li jqannal fjiena kont dejjem miġhuda lejk; u, iekk issa rrid naf. hu għall- ħrera. għax kont kieku rrid ingħinek, nagħtik xi parir tafjeb. inserrħek…'' Il-biċċa. hi. li Dun Abbondiu kellu aktarx daqshekk ħajra li ifarfar mis-sieriet tieħu tal-kedda. daqs kemm kellha Per- petwa li tkun tafn; għalhekk. ware li kien laqa', ierħi dejjem aktar, għas-salti ġodda u dejjem aktar irossu tagħha wara li oktar minn darba sagħalha taħlifln li ma titniffesx, fl-aħħar. b'ħafna tlaalia. mhux għajr jieqaf, b'ħafna msefken jien. tgħarr- filho bil-biċċa ta' min jitħassarha. Meta ġie għall-isem tal-biża' ta' dak 'i bagħat (lill-ħravi), kien meħtieġ li Perpetwa. tagħmillu ħalfn ġdida u aqwa u Dun Abħondijn, kif lissen dak l-isem inxteħet fuq daħar is-siġġu, jieħu nifs qawwi, igħolli idejh, bħal 76 IL-MALTI wieħed li f'waqt wieħed qed jamar u jitlob bil-ħniena, u jgħid: t'P'ġieħ is-sema F' ji jeċ minn tiegħul' għajtet Perpetwa, ''Oh x'raġel ħażinl Oh kif irid jirkeb lil-kulħaddt Oh xi bniedem mingħajr biża' t'Alla LU fTrid tiskot2: Jew trid tkun il-ħsara tiegħi għal kollox) — — TOhl aħna hawn weħidna ii ħadd ma jismagħna. Imma kif ser tagħmel. ja msejken sidi2' UMh,ara'', qal Dun Abbondju b'leħen imbaqbaq, ''ara x'pa- riri sbieħ taf tagħtini dinl Tiġi tistaqsini kif ser tagħmel, kif ser nagħmel; qisha li kienet hi fit-taħwida, u kien imiss lili li noħ- roġha minnha''. 'Tmma l Jiena kieku kelli l-parir tiegħi dgħajjef x'nagħtik ; imma mbagħad…… u Imma mħagħad, nisimgħu, 'Tl-parir tiegħi kien li, billi knolħadd igħid li l-arċsiqof tagħ- na hu reġel qaddis, u bniedem li jżomm iebes, u li ma għandu biża' minn ħadd. u li meta jista' jġagħal joqgħod b'għaqlu lil xi wieħed minn dawk li jidhrilhom H jistgħu għal kulħadd biex jieqaf ma' xi kappillan, jogħxa; jiena kont ingħid. u ngħid li int ETPrid tiskot7 Trid tiskot9: Dawn huma pariri ta' min jagħ- tihom lil bniedem imsejken2 Meta jkun messni tir f'dahri, Alla jħares ikun l-arċisqof li jneħħihuli97 UEhl it-tiri ma jintefgħux bħal kosbor; u ħażin li kieku dawn il-klieb kellhom jigdmu kull darba li jinbħul U jien dej- jem rait li lil min jaf juri snienu. um iġagħal min iġiblu qima, jagħtrh qima : u fuqhekk sewsew għaliex int ma trid qatt tħaq- qigha ma' ħadd. wasalna sa hawn li kulħadd ġej, aħfirli, biex… ''Tiena niskot dalwaqt; imma b'dan kollu ma imerih ħadd li, meta d-dinja tintebaħ l wieħed. dejjem, f'kull għawġ li jil- taqa' miegħu, hu mhejji hiex iniżżel il…… ETrid tiskot): Ħu issa l-ħin li tgħid dawn il-ħmerijiet7' 'Biżżeljed: taħsibha da'-lejl; imma. issa la tibdiex minnek tagħmel ħsara. lilek innifsek, tħassar saħħtek; kul dal-bukkun.'' FNaħaeh jien, wieġeb igorr, Dun Abbondju, ''bans; jien naħseb. jien għandi naħseb'. U qam. itenni jgħid: Ma rrid In-Ponżija Tircni 77 nieħu xejn. xejn : ħajra oħra għandi ; nafu jien ukoll li jmiss lili naħseb. Immal kellha tiġri sewsew lili. ' VItfa' għallanqas 'l isfe; dil-qatra oħra'', qalet Perpetwa, tfarra'. fTnt taf li dan iqegħedlek dejjem l-istonku. ' UBhl għalhekk trid ieħor, trid ieħor, trid ieħor 1' U jgħid hekk, qabad id-dawl, u, igorr dejjem: ''Ħaġa ta' xejn lil raġel bħalil u kif tmur għada/' u tgemgim ieħor jix- xiebaħ, irħielha biex jitla' fl-għorfa. Kif wasal fuq l-għatba, dar lura lejn Perpetwa. qiegħed sebgħu fuq ħalqu, u jitkellem bil-lajma u jagħmel saħħa fuq kliemu, qal: ''F'ġieh is-sema f u għab,