LEHEN IL-MALTI MAĦRUĠ MILL-'GĦAQDA TAL-MALTI' (UNIVERSITÀ) Is-sur Ġuże ' Aquilina Il-Professur ġdid tal-Malti Mhux bifisiebni nagħmel il-paniġirku ta' ħabibi l-Prof, Ġ. Aqtilina, għax ftit ninqala' għat-tifħir fil-wiċċ, u anqas ma jiena ninqeda b'dil-kitba biex inxandar u ngħarraf ismu ma' kull rokna tal-Gżira, għax Malta żgħira u nafu 'l xulxin tajjeb, imma trid biss, f'ġieh is-sewwa li ma jistax jitmiera, ngħid kelma waħda li tikxef rokna żgħira minn ruħi dan iż- żagħżugħ li f'idejh hu merti x-xogħol tat-tiswir tal-karattru Malti fiż-żgħażagħ li telgħin. Aqwuilina hu żagħżugħ ta' fehmiet kbar u qawwija. jJem- men bis-saħiħa kollha ta' ruħu, u xejn ma jħarrku u xejn ma jqanqlu minn dak li jemmen. Meta twaqqfet l-Għaqda tal- Malti bejn l-istudenti tal-Università fis-sena 1931, hu kien minn tal-ewwel li niżżel ismu u daħial biex jitqabad fit-taq- bidiet tal-Malti. Ma kienux żmienijiet sbieħ għall-Malti. Il- Isien Malti kien miżmum minn dawk li jridu għalihom biss il-qari, l-kotba u l-għerf bħala għajb tal-Gżira, bħala għodda ta' fisara, ta' qerq ta' dnewwa. X'seta' jittama żagħżugħ, miexi fit-triq ta' Avukat, billi jkun kittieb tal-Malti: Ħaġa żgħira li ma seta' jittama xejn, imma mhix ħaġa żgħira jekk inqisu x'seta' jitlef. Żagħżugħ ta' ħila intellettwali aktar minn żgħa- żagħ olira daqsu, riedu jiġbduh mal-qatgħa tal-għedewwa tal- Malti. Beda ġej fuqu Ħafna kliem sabiħ, beda nieżel mill- għoli Ħafna taħijir biex jitlaq il-Malti u jħaddem tiltu f'kitba ta',… ilsna oħra. U Aquilina, 'iben iltim mingħajr l-ebda għajnuna ħilief il-ħniena ta' qrabatu, fil-bidu tal-istudi tiegħu ko t tik $ ji d fl-Università, b'widnejh iżanżnu bil-kliem ħelu ta' nies għolja li l-ħbiberija tagħhom setgħet tkunlu għajn ta' ġid, ma ċa- Ħħadx il-fidi li twieldet miegħu uli kibret miegħu— il-fidi fil- lsien Malti. Dak iż-żmien żewġ toroq kienu miftuħin quddiem iż-żagħżugħ: it-triq imxewwka u mudlama tal-Malti u t-triq imwarrda u mdawwla li tiċħad il-Malti. Kien għalih żmien ta' tiġrib. U biex ia jaqax fit-tiġrib Aquilina sadd widnejh biex ma jismax id-daqq fielu tas-saħħara, għalaq għajnejh biex ma jaarax it-tlellix qarrieqi li ried jiġbdu fi triq oħra, inġa- bar fih in-nifsu biex jisma' l-kelma li kienet ħierġa qawwija minn ruħu: ''Ħobb il-Malti. għax il-Malti Isienek', u kienet din il-kelma bħal sefier li żammu dejjem marbut ma' fehma waħda, tma' twemmin wieħed, Aquilina għażel it-triq imxewwka, bla ma qagħad joqloq, bla ma qagħad jitħasseb. Hekk qaltlu ruħu, u mal-kelma tar-ruħ Ħadd ma jista' jilgħab. it-triq imwiegħra 7: Ma jibżix, għax hemm issejjaħlu ruħu, u r-ruħi ma tqarraqx, It-triq twas- sal fit-telfien 7: Hekk jidher, imma ma jistax jintilef min jimxi bis-sewwa mal-ġibda tar-ruħ. U għalhekk Aquilina ma ntilifx, ma żelaqx, ma ġġarrafx fit-triq li għażel. F'daqqa wafida, meta l-anqas li wielied kien jistenna, il-Malti sebali, u fit-triq mud- lama li fiha dalial iż-żagħżugħ feġġet ix-xemx tiddi, ix-xewk tbiddel f'ward, it-twegħir kollu twitta, u t-triq tal-għajb u tal- mewt saret it-triq tal-ġiefi u tal-ħajja. Dan hu ż-żagħżugħ li għada jrid isawwar il-karattru Malti tat-tfal li telgħin. Aquilina fiabb il-Malti mhux biex jimxi mal- mewġa, iżda biex jisma' minn ruħu, ħabb il-Malti mhux għax hekk kien jaqbel, aktar kien jaqbillu li ma jħobbx il-Malti, ħabb il-Malti mhux għax rah sabiħ, imgħolli fuq pedistalli tad-deheb, imma kien hu li ħadem biex il-Malti jitqiegħed fil- għoli fil- ġieħ li ħaqqu. U issa qiegħed Londra, Nixtequlu li jgħaddi dejjem il-quddiem fit-tagħlim u li ma jdumx ma jerġa' jiġi fostna biex jieħu f'idejh ix-xogħol tat-tagħlim tal-Malti fl-Università.