Fil-ħarġa tas-sena li għaddiet ta' din ir- rivista deher. artiklu Ewkaristku Internazzjonali li kien sar f'Malta mitt sena ilu, fl-1913. Din is-sena se nkompli nikteb dwar x'kien sar fl-istess Kungress. Nittama li b'dak li se taqraw tintebħu kemm ħadmu ta' qabilna sabiex jagħtu qima u ġieħ lil Ġesti Salvatur fl-Ewkaristija u nitħeġġu Ikoll sabiex aħna stess nimitawhom f'din id-devozzjoni. F'din il-kitba se ngħid xi ħaġa fil-qosor dwar. iċ-ċelebrazzjonijiet solenni tal- Kungress innifsu. Għal dan it-tagħrif inqdejt bil-ktieb li ħareġ fl-1913 L'XXIV CONGRESS £ ' : : EUKARISTICU INTERNAZZIONALI — L-E.T il-Kardinal Domenico Ferrata, F'MALTA (Mit-23 sas-27 ta April 1913) ta' Legat tal-Papa fil-Kungress. Ċirkulari u Ittra Pastorali Fil-15 ta' Marzu 1913 il-Vigarju Ġenerali Mons. Luigi Attard ħareġ Ċirkulari li biha ħeġġeġ lill-Maltin biex jitolbu għas-suċċess tal-Kungress u sabiex minnu joħroġ ħafna ġid. Ordna li fil-knejjes kollha ssir kuljum kwarta adorazzjoni quddiem Ġesti Sagramentat u tingħad talba speċjali qabel il- Barka Sagramentali. Fil-Għid il-Kbir ta' dik is-sena l-fsqof ta' Malta Mons. Pietru Pace ħareġ Ittra Pastorali li fiha rringrazzja lill-Kumitat tal-Kungress u ordna li bħala preparazzjoni, fil-Knisja tal-Ġiżwiti l-Belt issir 'Missjoni' ta' ħmistax-il Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 ġurnata bi prietki kuljum u tliet ijiem ta' Tridu fil-parroċċi kollha ta' Malta. Wera x-xewqa tiegħu li kull familja żżejjen it- twieqi u l-gallariji biex turi l-imħabba tagħha lejn Ġest fl-Ewkaristija. Wasla tal-Kardinal Legat Kien jum li l-Maltin kienu ilhom jistennew li. jasal, meta l-Kardinal Domenico Ferrata jiġi Malta. Dan wasal fit-22 ta' Marzu 1913, u ġie mwassal minn Sqallija mill-frejgata Ingliża ' Hussar'. Eluf ta' nies imlew is-swar ta' madwar il- 5 Port il-Kbir, fuq iż-żewġ Barrakki (ta' Fuq u ta' Isfel) waqt li ħafna dgħajjes ħarġu jilqgħu il-bastiment ħdejn il-breakwater. Il-Kumitat Ġenerali, immexxi mill-Viċi- President tiegħu Monsinjur Angelo Portelli O.P. kienu fejn id-Dwana biex jilqgħu lill- Kardinal. Minn kullimkien beda jinstema' l-għajjat ta' Viva l-Papal Viva l-Kardinal ' Legatl Viva l-għażiża Reliġjon tagħnal — Viva Ġesii Sagramental Il-Kardinal, liebes l-aħmar, beda jwieġeb billi jxejjer idejh. Minn fuq il-Knisja ta' San Filippu tal-Isla, ġew sparati 21 tir. Wara li kien mwassal l-art mil-lanċa mi tal-Armirall u sellem lil dawk li kienu jistennewh, il-Kardinal tela' fuq il- karozza mħejjija għalih miġbuda minn erba' żwiemel Fost iċ-ċapċip tan-nies il- korteo għadda sa fejn il-knisja ta' Sarria, il-Furjana, fejn Monsinjur Pietru Pace, Arċisqof ta' Rodi u Isqof ta' Malta tah merbħa f-isem il-kleru u l-insara kollha ta' Malta. Wara li saru xi diskorsi oħra, bdiet purċissjoni li fiha ħadu sehem l-ordijiiet L-E.T. Mons. L. Hevlen, Isqof ta' Namur, President tal-Kumitat tal-Kungressi Ewkaristiċi. L-E.T. Mons. Pietru Pace, Arċisqof ta' Rodi u Isqof ta' Malta. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 reliġjużi kollha, is- saċerdoti, il-kumitati u nies. barranin li kienu laħqu ġew Malta, u minn l fejn il-knisja ta' Sarria wasslu lill-Kardinal, miexi taħt il-baldakkin, merfugħ min-nobbli Maltin, sal- Konkatidal ta' San Ġwann. It-toroq kollha kienu , — mżejna mill-aħjar. Wara (298 ATA SS A l-funzjoni l-Kardinal ġie Il-kardinali, l-isqfijiet, xi kbarat u l-membri tal-Kumitat Malti li mwassal sal-Palazz tal- ħadu sehem fil-Kungress. Isqof imdawwar mill-istudenti tal-Università. Fl-okkażjoni tal-wasla tal-Kardinal Legat ħadu sehem sitt baned: il- 'Queen's Own' tal-Isla fid-Dwana, id-'Duke of Edinburgh' tal-Birgu taħt Sant' Anġlu, il-'Vilhena' tal-Furjana ħdejn Sarria, Il-'Prince of Wales' tal- Birgu fejn it-tribuna, ''La Vallette' fejn San Ġwann u l-'King's Own' fi Pjazza San Ġorġ. L-Ewwel Laqgħa fir-Rotunda tal-Mosta L-għada fil-għodu l-pellegrini barranin u ħafna Maltin daħlu l-Belt Valletta u żaru l-knejjes li kienu mżejna għall-okkażjoni tal-Kungress. Il- Kardinal Legat laqa' lill-membri tal-Kapitoli, lis-saċerdoti, reliġjużi, sorijiet u lajċi li marru jsellmulu fil-Palazz tal-Isqof. Fis-1.00 p.m. l-Kardinal mar iżur lill-Gvernatur Rundle fil-Palazz tiegħu, il-Belt. Fis-2,30 p.m. il-qniepen tal-Belt taw is-sinjal li ġ kien telaq fi triqtu lejn il- Mosta għall-ewwel laqgħa tal-Kungress. Għadda i mill-Furjana, l-Ħamrun u B Birkirkara. Matul. it-triq kien milqugħ mill-ferħ tan-nies li bdew iwaddbu l-fjuri lejn il-karozza li kien riekeb fuqha, immexxija minn erba' żwiemel. Il-Knisja tal-Mosta, fejn saru l-laqgħat tal-Kungress. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 Meta wasal il-Mosta, il-Banda daqqet l-Innu tal-Papa u wara li daħal għal ftit ħin fid-Domus Curialis, kien imwassal fil-knisja, fost iċ-ċapċip tal-preżenti, sal-altar maġġur mill-Isqof Angelo Portelli, il-Vigarju Ġenerali, fejn qagħad fuq is-sedja tal-presbiterju bejn żewġ kardinali oħra, imdawwar mill-isqfijiet fuq naħa u mill-Kumitat tal-Kungress fuq in-naħa l-oħra. Il-laqgħa bdiet billi Mons. Hevlen, Segretarju Ġenerali tal-Kumitat Internazzjonali, iddikjara l-XXIV Kungress Ewkaristiku Internazzjonali miftuħ b'indirrizz lill-Kardinal Legat u qara telegram mibgħut lill-Qdusija Tiegħu, il-Papa. F'dan it-telegramm il-kongressisti, magħqudin fil-fidi lejn Ġesti Sagramentat, talbuh il-Barka Apostolika fuqhom u fuq il-ħidma tagħhom. Wara li nqrat il-Brevi dwar l-għażla tal-Kardinal Legat, l-istess Kardinal Ferrata għamel diskors tal-ftuħ, diskors twil u mill-isbaħ, mimli kliem ta' tifħir sinċier lill-Kristu Sidna, lill-Vigarju tiegħu, lir-Reliġjon Nisranija, lill- fidi tal-Maltin u lill-kobor tal-istorja ta' Gżiritna. Dan id-diskors ġie milqugħ minn ċapċip fit-tul u għajjat ta' ferħ minn kulħadd. Wara d-diskors tal-Kardinal, kien imiss lill-Isqof ta' Malta Mons. Pietru Pace li jwieġbu u jirringrazzjah. Warajh tkellem il-Vigarju Ġenerali Mons. Portelli, f'isem l-Isqof u l-Kleru kollu ta' Malta, ta meħba lill-kongressisti barranin b'diskors studjat fuq il-ħsieb ta' San Pawl mill-Ittra tiegħu lill- Efesin: ''M'intomx le milqugħa f'dar ħaddieħor, m'inthomx barranin, imma beltin u midħla tad-dar t'Alla'. Biex jilqgħu lill-pellegrini barranin saru mbagħad żewġ diskorsi oħra: wieħed bl-Ingliż minn Dr, Mattei, u ieħor bil-Franċiż minn Mons. Emard, isqof Kanadiż. L-aħħar diskors tal-Laqgħa sar minn Patri Vinċenz Sammut, SJ., Rettur tal-Kulleġġ S. Alwiġi, ta' Birkirkara. Il-Ħamis, 24 ta' April, l-Għid tat-Tfal Il-Ħamis fil-għodu kien iddedikat għat-tfal. Fil-Knisja ta' San Publiju, il-Furjana, inġabru t-tfal tal-Belt, tal-Furjana u tal-parroċċi tal-qrib sabiex jassistu għall-quddiesa mil-Legat tal-Papa. Billi ma kienx hemm wisa' għal kulħadd kellhom jitqassmu fil-knejjes ta' Sarria u tal-Patrijiet Kapuċċini. Fil- parroċċi l-oħra l-quddiesa saret fil-knisja tagħhom. L-Isqof Portelli, qabel il- quddiesa għamel diskors qasir. Ħames Isqfijiet barranin għenu lill-Kardinal fit-tqarbin. Wara l-Quddiesa t-tfal marru lejn il-Mall, fejn ġew mogħtija xi ħaġa x'jieklu u waqt li mxew wara l-bandalori tagħhom, resqu lejn il-Belt u għaddew minn Strada Rjali, illum Triq ir-Republika. Il-Kardinal u dawk ta' Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 madwaru raw din ix-xena sabiħa mill-gallarija tal- Casino Maltese. Hawn ta' min jgħid li t-tfal, huma u deħlin il-Belt kantaw bit-taljan, għall-ewwel darba, l-innu 'T'adoriam, Ostia Divina' ta' Mons. Carmelo Psaila u mużika tas-Surmast Ġużeppi Caruana. Mons. Luigi Bignami, Arċisqof ta' Sirakuża, meta sema' dan l-innu, b'għaxqa kbira qal lil ta' madwaru: ''Cosi' si canta in paradisol', bil-Malti: 'Hekk ikantaw fil- Ġenna''. It-toroq imżejna mill-Furjana għall-Belt kienu mimlija bin-nies ferħanin jammiraw lit-tfal Maltin, li min-naħa tagħhom bdew ikantaw u jgħajtu: 'Viva l-Papa', 'Viva l-Kardinal Legat' u ''Viva Ġesti Sagramentat'. Waqt li kienet issir din il-funzjoni, komplew ġejjin il-pellegrini barranin. Mal-vapur 'Tle de France' wasal il-Kardinal Santos v Alma Arċisqof ta' Sivilja, Flimkien ma' 243 Spanjol. Kif niżlu l-art, marru f'purċissjoni lejn il-Konkatidral ta' San Ġwann. Mons, Fedriano Giannini, Arċisqof ta' Bejrut, Delegat Apostoliku tas-Sirja, qaddes l-Isla u l-Kardinal Francicanava f'Birkirkara, Fil-knejjes tal-Belt saru laqgħat għall-pellegrini Ingliżi, Taljani, Franċiżi, Spanjoli, Belġjani, Ġermaniżi u Griegi. Il-Barka Sagramentali tal-baħar minn fuq il-Barrakka ta' Fuq. It-Tieni Laqgħa fil-Mosta It-tieni laqgħa fil-Knisja tal-Mosta mexxiha Mons. Hevlen, Segretarju Permanenti Internazzjonali tal-Kungressi. Attendew għaliha bosta kardinali u isqfijiet, fosthom il-Kardinal Bourne tal-Ingilterra akkumpanjat mid-Duka ta' Norflok. Id-disorsi li saru kien dawn: Mons. Luigi Farrugia tkellem dwar 'L-Ewkaristija u Malta', l-Avukat Giovanni Galea dwar Il-Liturġija tal- Quddiesa', il-Professur Anastasju Cuschieri, O.C. dwar 'Il-Quddiesa Riparatriċi' u l-Kanonku A.F. Levnaud dwar 'Il-Quddiesa fl-Istorja tal- Knisja tal-Afrika'. Fl-istess ħin ta' din il-laqgħa, fil-Belt Valletta kienu qegħdin isiru prietki speċjali f'diversi knejjes. F'San Ġwann ipprietka l-Isqof ta' Pesera, Mons. P.Paolo Tei, O.F.M. Cap. li kien diġa' ġie Malta qabel; fil-knisja ta' San Pawl kien hemm Patri Luigi Attard, O.E.M:; f'dik ta' San Duminku Patri Rużarju Spiteri O.P. u f'San Publiju, il-Furjana Mons. E. Vassallo. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 Dakinhar ukoll sar riċeviment fil-Palazz tal-Isqof u l-Banda 'King's Own' daqqet fi Pjazza San Ġorġ. Fil-Knisja ta'San Duminku saret Adorazzjoni quddiem Ġest Sagramentat u quddiesa fis-siegħa ta' billejl li għaliha attendew 3000 ruħ. Elfejn ruħ oħra semgħu quddiesa oħra fit-tlieta ta' filgħodu bħala għeluq tal-adorazzjoni. 25 ta' April Fil-25 ta' April, fit-8.00 a.m. il-Kadinal Ferrata telaq mill-Belt Valletta għall-Imdina, biex iqaddes fil-Katidral. Kien milqugħ ir-Rabat fil-knisja ta' Santu Wistin. Hemmhekk il-Markiż Apap Bologna qralu indirizz u ġie meħud fi proċessjoni lejn il-Kattidral taħt baldakkin merfugħ minn sitt nobbli Maltin. Fl-10.30 a.m. beda l-Pontifkal fil-preżenza tal-kardinali l-oħra u għadd kbir ta' isqfijiet. Il-mużika kienet taħt id-direzzjoni ta' Maestro Paolino Vassallo. Wara l-Kardinal kien mistieden għall-pranzu għand il-nobbli Ursola De Piro. Dakinhar ukoll fil-Knisja tal-Griegi, il-Belt Valletta sar Pontifikal mill- Isqof Mons.N. Camer, Rettur tal-Kulleġġ Maronita, tar-Rit Siro-Maronita, li fih inqara l-Vanġelu bil-Malti, skont l-użanza tagħhom. Il-Pellegini Spanjoli kellhom quddiesa fil-knisja ta' Ġieżu. Il-Belġjani u l-Franċiżi ingħaqdu flimkien għall-quddiesa fil-knisja ta San Franġisk fi Triq Irjali. It-Taljani ltaqgħu fil-Knisja tal-Ġiżwiti fi Triq il-Merkanti. Wara sar diskors minn Mons. Lagumina, President tat-Taqsima, dwar ''Id-devozzjoni lejn Ġesti Sagramentat''. Warajh Patri Agostino Gemelli O.F.M. tkellem dwar ''Il-verità tal-Ewkaristija fost l-għorrief'. Il-pellegrini Spanjoli u Portugiżi ltaqgħu fil-knisja 'Ta' Ġieżu' l-Belt Valletta fejn qaddes il-Kardinal Almaraz v Santos li ħadem ħafna biex ikabbar id-devozzjoni lejn il-Kwaranturi u s-Sigħat ta' Adorazzjoni quddiem Ġesii Sagramentat. L-istudenti ltaqgħu fl-Oratorju tal-Konkatidral ta' San Ġwann, taħt it- tmexxija tal-Prof. Mons. Giovanni Maria Pelizzari, Isqof ta' Piacenza. Id- diskorsi saru mill-Prof. Mons. Giovanni Fomosa dwar ''L-Ewkaristija u Malta', mill-istudent tal-Mediċina Giuseppe Inglott dwar 'Moħħ il- bniedem jimtela' bid-dawl Il-purċissjoni tal-aħħar, ħierġa minn Bieb il-Belt. Soċjetà Sant'Andrija — Villa Lija A.D. 1880 tal-grazzja permezz. tal- Ewkaristija' u l-Kjeriku Edmondo: Tabone, li tkellem dwar l-Ewkaristija. Fl-aħħar tkellmu wkoll iż-żewġ Isqfijiet preżenti, Mons. Giorgio Del Rio, Isqof ta' Gerace (Calabria) u Mons. Pelizzari. Fil- laqgħa tal-jum ta' wara a tkellmu Patri Gemelli dwar it-Tribuna, armata fejn illum hemm il-Monument ta' Kristu hu dak La Re, minn fejn il-Kardinal Legat tal-Papa Domenico Ferrata ta Il-verità tal-Ewkaristija l-Benedizzjoni fi tmiem il-Kungress. fost l-għorrief' u l-Kjeriku E. Dandria dwar 'Ix-Xirka tal-Adorazzjoni Riparatriċi'. Il-Pellegrini Ingliżi ltaqgħu fil-Knisja ta' Santu Wistin u pprietka Fr. Banin minn Londra dwar 'L-istorja tal-Ewkaristija fl-Ingilterra'. Fr. Heelev, saċerdot Amerikan tkellem dwar ''Il-Ġibda Nisranija lejn l-Ewkaristija'. Fil-knisja tal-Ġiżwiti ltaqgħu il-pellegini Taljani, taħt il-presidenza ta' Mons. Lagumina. Kellmuhom Mons. Catalanotto dwar Id-devozzjoni lejn is-Santisssimu Sagrament', Patri Gemelli dwar 'il-verità tal-Ewkaristija fost l-għorrief' u Patri Alfonso De Feo, Redentorista, dwar ''Id-devozzjoni lejn Ġesii Sagramentat fil-Belt ta' Napli'. It-Tielet Laqgħa tal-Mosta Fl-istess jum saret it-tielet laqgħa Ġenerali tal-Kungress fil-Knisja tal-Mosta. Kif semmejt qabel, il-pellegrini tal-pajjiżi differenti kellhom il-laqgħat tagħhom fil-Belt u ħafna isqfijiet attendew għall-Pontifikal fil- Katidral tal-Imdina. Għalhekk mis-sagħtejn ta' wara nofs inhar 'il quddiem numru kbir ta' karozzini bdew iġorru mill-Belt lil dawk li kellhom jieħdu sehem f'din l-aħħar laqgħa tal-Mosta. Mons Hevlen reġa' ppresieda l-laqgħa, li għaliha attendew Il-kardinali Bourne u Almarez v Santos. Kien hemm ukoll id-Duka ta' Norfolk flimkien mal-Kaptan J. Kontino Theuma Castelletti. Wara t-talba kulħadd qam bil-wieqfa u nqara t-telegramm tal-Papa, tweġiba għal dak li kien bagħtlu l-Kardinal Legat. Kien jgħid hekk: Ruma, 24 ta' April, 1913.h 'Lill Kard. Il-Papa Re Piju X, b'qalb ta' missier jilqa' l-eku tal-leħen kollu mħeġġeġ Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 ta' tant ulied, illi, fil-waqt li dawru lejh il-ħsibijiet ta' mħabbithom, bdew f'dik l-istorika Gżira, glorjuża għall-ġrajjiet glorjuża tagħha, iċ-ċerimonji kbar Ewkaristiċi u magħhom magħquda bi ħsieb wieħed ta' qima quddiem ir- rebħ ta' Ġesti Sagrzatai, jitlob 'l Alla biex isaltan fuq kulħadd bl-imħabba tiegħu u jibgħat fil-wisa' kollha l-mitluba barka apostolika lil kull wieħed mill-kongressisti u fuq kollox lilek Em.mu Kardinal Legat, lill-Kardinali l-oħra, lill-Arċisqfijiet, u lill-Isqfijiet li huma hemm, Barka ħabbara tal- għeżież grazzi tas-sema. Ma setax jonqos iċ-ċapċip kbir u l-għajjat ta' 'Viva l-Papa' mill-poplu li laqa' dan it-telegramm. Id-diskors ewlieni din id-darba għamlu l-Kardinal Bourne dwar 'L-Ewkaristija u l-familja'. iżda qabel feraħ bi kliem mill-isbaħ lill-Isqof Pietru Pace għall-kuraġġ li kellu fit-tħejjija tiegħu u feraħlu għas- suċċess li kiseb. It-tieni kelliemi kien l-Avukat Arturo Mercieca, li tkellem dwar 'L-Ewkaristija u t-Tfal'. Tkellmu ukoll Patri Gemelli dwar 'L-ewkaristija u Lourdes' u t-Tabib Gian Felice Inglott fuq is-suġġett: 'L-Ewkaristija fl-aħħar siegħa qalila tal- ħajja', jew 'L-Ewkaristija bħala Vjatku'. Dawn id-diskorsi ġew milqugħa b'ċapċip kbir u ħafna kienu dawk li marru jifirħu lill-kelliema. Dak inhar stess fil-knejjes tal-Belt Valletta komplew isiru l-laqgħat għall- pellegrini barranin. Fit-8.00 p.m. fil-Konkatidral ta' San Ġwann ipprietka l-Eċċ, Tieghu Mons. Schiro', mill-Greċja, Arċisqof ta' Neocesarea, li kien diġa' magħruf ħafna f'Malta. Tkellem dwar ''Kristu huwa l-Iben ta' Alla l-ħaj'. 25 ta' April 1913 F'dan il-jum, filgħodu, saru diversi quddies fi knejjes differenti f'Malta: Fil-Konkatidral ta' San Ġwann qaddes il-Kardinal Francinava, f'San Pawl l-Isqof ta' Malta Mons. P. Pace għall-istudenti tal-Università, fil-knisja tal- Portu Salvu l-Kardinal Laudli, fil-knisja tal-Ġiżwiti, Mons. Giuseppe Schiro, Arċisqof ta' Neocesarea, l-Isla l-Kardinal Almaras v Santos, is-Siggiewi Mons. Berti, Isqof ta' Umbria, iż-Żurrieq Mons. Bartolomeo Lugemini, isqof ta' Girgenti u Palermo u l-Mosta l-Kardinal Bourne u ħafna isqfijiet oħra. Għeluq tal-Laqgħat il-Kbar Din il-laqgħa saret fil-11 a.m. fir-Rotunda tal-Mosta u attendew għaliha l-Kardinal Legat u tliet Kardinali oħra: Lualdi, Nava u Almaras. Mons. Hevlen ippresieda l-laqgħa li fiha tkellem Patri Antonio Keanza S.J. edutur Soċjetà Sant'Andrija — Villa Lija A.D. 1880 tar-rivista 'Civiltà Cattolica', flok l-Isqof Mons. Zorn de Bulach, dwar 'iIt- talb għall-konverżjoni tal-Lvant'. Warajh tkellem id-Dekan Mons. Giuseppe Farrugia, Vigarju tal-Isqof ta' Għawdex, li ttratta dwar ' Iż-żjara ta' filgħaxija u s-Siegħa Qaddisa tal-Adorazzjoni'. Wara dan il-Maġistrat Giuseppe Cremona tkellem dwar ''Il-ġid li l-Ewkaristija tagħmel fis-soċjetà 7. Imbagħad il-Kanonku Abbati Desgranges, il-President tal-Ġuvintur Insara ;'Jeunesse Chatoligue' ta' Franza, għamel diskors dwar is-'Soċjetà li toqgħod taħt il-mant ta' Ġesii Sagramentat u l-ġid li taqla' mill-altar, tron ta' sidha, tal-Feddej tagħha, ta' Missierha'. Tkellem ukoll il-Kardinal Spanjol Almaras v Santos u faħħar it-tieba Nisranija tal-Poplu Malti li wera fil- Kungress. Għalaq l-aħħar laqgħa l-Legat tal-Papa Kardinal Ferrata u beda d-diskors tiegħu b'dan il-kliem: ' Il-Kungress tagħna għoddu spiċċa. F'dil-Gżira, li tilqa' lil kulħadd bil-qalb u li tisirqek bil-ġmiel tagħha. aħna għaddejna jiem tassew sbieħ u ħelwin li ma ninsew qatt, li kienu wkoll ta' ġid mill-aqwa għar-ruħ u għar-reliġjon tagħna.' Irringrazzja lil dawk kollha li ħadmu fil- Kungress u stieden lil kulħadd, Maltin u barranin, biex jieħdu sehem fil- purċissjoni li kellha ssir fl-għeluq tal-Kungress. Fl-aħħar ta' din il-laqgħa l-Isqof ta' Malta Mons. Pace offra kalċi tad- deheb lill-Kardinal Legat. Dan il-kalċi kien tal-Isqof Malti Casolani u Ilum jinsab fit-teżor tal-Arċi-Bażilika tas-Salvatur tal-Lateran f'Ruma. Il-Barka Sagramentali fuq il-Baħar Din saret is-Sibt filgħaxija, lejlet għeluq il-Kungress. Madwar is-swar tal- Port il-Kbir, madwar 120.,00 ruħ kienu qed jistennew din il-ġrajja speċjali. Fil-5.00 p.m. bdiet ħierġa l-purċissjoni mill-Konkatidral ta' San Ġwann li fiha ħadu sehem 200 fratell tal-Knisja ta' San Duminku, numru kbir ta' saċerdoti u reliġjużi u l-Kapitlu tal-Katidral. Il-Kardinal Legat ġarr is-Santissimu Sagrament, mexa taħt il-baldakkin merfugħ minn membri tal-Kumitat tal- Kungress. Fil-Port il-Kbir, taħt il-Barrakka ta' Fuq, kien hemm numru kbir ta' dgħajjes u laneċ. Malli s-Sagrament twassal fuq tribuna mibnija apposta fuq il-Barrakka ta' Fuq, kor ta' madwar 800 żagħżugħ u żagħżugħa fil-Ponta tal- Isla, instema' jkanta 'O Salutaris Hostia' u t-'Tantum ergo''. Meta l-Kardinal Legat bierek il-baħar u lil Malta kollha, instemgħu is-sfafar tal-laneċ u tal- bastimenti, u l-qniepen tal-parroċċi madwar il-Port daqqew flimkien biex isellmu lil Ġest. Waqt li x-xemx bdiet nieżla fix-xefaq tal-Punent ta' Malta, il-purċissjoni reġgħet lura lejn San Ġwann. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 Jum Tmiem il-Kungress Filgħodu Sebaħ il-jum tal-Ħadd, is-27 ta' April 1913, il-jum li fih kellu jintemm il-XXIV. Kungress Ewkaristiku Internazzjonali f'Malta. Filgħodu sar Pontifikal solenni fil-Konkatidral ta' San Ġwann mill-Kardinal Legat, l-Em. Tiegħu Domenico Ferrata, li fih ħadu sehem erba' Kardinali oħra, 30 isqof, u ħafna personalitajiet, fosthom id-Duka ta' Norfolk. Il-Pontifikal intemm bil- Barka Apostolika mogħtija mill-Kardinal Legat. Wara l-Pontifikal li spiċċa fil-11.00 a.m., il-Kardinal kien meħud fil-Palazz tal-Isqof fost il-ferħ ta' folol kbar ta' nies. Fl-istess jum fil-għodu saru Pontifikali oħrajn minn Isqfijiet barranin fil- Furjana, l-Birgu, l-Imqabba u l-Imsida, fejn 200 tifel u tifla rċevew l-ewwel Tqarbina. Il-qofol tal-Kungress kien għadu ġej. Dan kellu jintemm b'purċissjoni solenni bis-Santissmu Sagrament mill-Konkatidral ta' San Ġwann għall- Furjana, fejn kellha tingħata l-Barka Sagramentali. Folol kbar ta' nies bdew jersqu lejn il-Belt biex jassistu għal din il-purċissjoni, li bħalha la qatt kienet saret u l-anqas għadha saret sal-lum. Il-purċissjoni bdiet ħierġa fit-3.30 p.m. Fil-bidu mxew il-Bovs' Brigade u membri tal-Pulizija fuq iż-żwiemel. Wara dawn kien hemm it-tfal tal-Istitut St. Patrick ta' Tas-Sliema u soċjetajiet oħra. Ħadu sehem iktar minn 4,146 fratell minn Malta kollha, membri ta' aktar minn 100 Konfraternità, erbgħa erbgħa, 323 patri mill-Ordnijiet Reliġjużi ta' Malta, membri tal-Gvern, seminaristi, u madwar 500 saċerdot, mill-parroċċi, Kapitoli u Kappillani ta' Malta u Għawdex, Monsinjuri u Prelati barranin, 36 isqof, u fl-aħħar il- Kardinal Legat bis-Sagrament Imqaddes. Il-baldakkin kien merfugħ minn nobbli Maltin. Erba' nobbli Ingliżi refgħu l-umbrella. Wara s-Sagrament imxew erba' Kardinali, il-Kumitat tal-Kungress, ġemgħa akkademiċi, pellegrini barranin Franċiżi, Taljani, Spanjoli u Portugiżi (b'kollox 6890) u madwar 3000 Malti. Il-purċissjoni damet ħierġa mill-Konkatidral ta' San Ġwann sagħtejn u għaddiet minn dawn it-toroq: Triq Merkanti, Triq San Duminku, Triq Irjali (illum Triq ir-Republika), u waqfet fil-knejjes ta' San Duminku u ta' San Franġisk ta' Putirjal, fejn ingħatat il- Barka Sagramentali. Meta l-baldakkin ħareġ minn Bieb il-Belt, il-purċissjoni għaddiet min- nofs ix-Xagħra tal-Furjana, lejn Balzunetta, minn Triq l-Argotti għall-knisja ta' Sarria u Triq Sant Anna u dritt għat-Tribuna li kienet armata fejn illum hemm il-Monument ta' Kristu Re. Kien stmat li matul it-triq kien hemm 100,000 ruħ jaraw il-purċissjoni għaddejja. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 Tant kien temp sabiħ, li x-xemgħa ta' fuq it-Tribuna baqa' jixgħel. Meta ntemmet il-purċissjoni, tkanta it-Te Deum u ngħatat il-Barka Sagramentali. Malli spiċċat il-funzjoni, żewġ saċerdoti, wieħed Malti u ieħor Taljan, bdew jgħajtu bil-ferħ: (Viva Ġesi Sagramentat, Viva l-Papa, Viva l-Kardinali, Viva l-Barranin aħwa tagħna', u ġew milqugħa minn ċapċip kbir u għajjat mill-folla. Is-Sagrament ittieħed mill-Kardinal fil-Knisja ta' San Publiju, fejn reġgħet ingħatat il-Barka Sagramentali. Il-folla kompliet il-festa. Daħlet il-Belt u kompliet tkanta innijiet ta' tifħir lil Ġest Ewkaristija. Xtaqet tagħti tislima xierqa lill-Kardinal Legat, iżda dan daħal il-Belt minn Bieb ix-Xatt. Dakinhar il-Belt kien fiha għaxqa, bid- dwal taż-żejt, xema' u l-elettriku, speċjalmeent fit-toroq li minnhom kienet għaddiet il-purċissjoni. Din il-mixegħla ma kinetx biss fil-Belt, għaliex minn fuq il-Barrakka ta' Fuq, Malta kienet tidher ħuġġieġa waħda u minn fuq Bieb-il Belt kont tista' tilmaħ l-irħula kollha bil-mixegħla li kienet tiddi tal- kampnari u l-koppli tal-knejjes tagħhom. F'dak il-jum Malta kollha riedet turi d-dawl tal-fidi u l-ħeġġa tal-imħabba li kienet tiddi f'qalbha lejn is- Sultan tal-glorja, lejn Ġesti fl-Ewkaristija. 'il għada t-Tnejn, permezz tal-ferrovija, mill-Belt Valletta telaq pellegrinaġġ ta' Maltin u barranin lejn is-Saqqajja, minn fejn imxew lejn il-Knisja Parrokkjali ta' San Pawl mal-Isqfijiet S. Liete de Vasconcellos, Giuseppe Imard u l-Vigarju Ġenerali Mons. Angelo Portelli O.P., fejn dan tal-aħħar għamel dikors li fih wera li l-Appostlu San Pawl hemmhekk kien żera' ż-żerriegħa tal-fidi, u minn hemm kibret u xterdet mal-Gżira kollha. Mons. Emard iċċelebra l-Quddiesa. Il-Kardinal Legat Imur Għawdċx L-għada t-Tlieta, l-Kardinal Legat mar Għawdex, għaliex kien xieraq li din id-Djoċesi tieħu sehem ukoll fil-Kungress. Kien milqugħ b'ferħ kbir mill- Isqof ta' Għawdex, Mons. Giovanni Camilleri O.S.A. u l-poplu tal-Gżira. Fost għajjat ta' 'Evviva' tela' l-Katidral, fejn kanta Te Deum, Tantum ergo u ta l-Barka Sagramentali. Wara niżel fejn il-Kappella Ta' Sabina, u berikha sabiex fiha tibda ssir l-adorazzjoni perpetwa. Sebaħ l-għada, l-Erbgħa, 30 ta' April, u l-Kardinal Legat b'għafsa ta' qalb kellu jħalli l-Malta. Mill-Palazz tal-Isqof tal-Belt niżel id-Dwana fost folla kbira li baqgħet miexja miegħu sax-Xatt. Wara li kulħadd xtaqlu l-vjaġġ it- tajjeb, rikeb fuq il-lanċa tad-Dwana li wasslitu sal-vapur HMS Hussar tan- Navv Ingliża. Soċjetà Sant'Andrija — Villa Lija A.D. 1880 Xi ntqal Dwar is-Suċċess tal-Kungress Fl-aħħar nistgħu nagħmlu mistoqsija: Irnexxa xejn dan il-Kungress Internazzjonali li sar f'Malta fl-19137 It-tweġiba nsibuha minn dak li ntqal jew inkiteb dwaru mitt sena ilu. Il-gazzetta tal-Vatikan 'Osservatore Romano' kitbet: 'Kungressi oħrajn setgħu jiftaħru aktar minn dan ta' Malta bil-kobor tal-post fejn ġew miġbura u bil-għadd ta' nies li ħadu sehem fihom. Iżda ebda wieħed minnhom ma kellu dan: li l-popolazzjoni kollha ta' fejn sar, ħadet sehem kollha kemm hi, bil-ħeġġa kollha tagħha ' Il-Kan. G. Sansica, Segretarju tal-Isqof Raiti qal; 'Malta, ġawhra tal- Mediterran, hija art ta' vera mħabba Nisranija u l-Kungress Ewkaristiku li sar fiha hu veru trijonf mill-aqwa ta' din l-imħabba. ' Il-gazzetta 'La Croix' ta' Pariġi kitbet: ''Malta, f'dal-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali wriet lid-dinja kollha l-ħeġġa qawwija ta' poplu magħqud lejn l-Ewkaristija. Lord Clifford qal : 'Il-ħeġġa u t-tieba tal-Maltin kienu f'dal Kungress aktar milli stajt naħseb, u jibqgħu f'moħħi għal dejjem'. L-Isqof Giuseppe Medardo Emard, ta' Vallevfield, il-Kanada, qal: 'Fil- wirja tal-fidi u fil-ħeġġa tal-poplu, dal-Kungress ta' Malta għadda lil dawk kollha li saru f'nazzjonijiet kbar u aktarx ma jsirx ieħor bħalu'. Il-Kardinal Bourne ħalla miktub: 'Inħalli Malta b'tifkira li ma tintemm qatt fuq il-Kungress Ewkaristiku: id-devozzjoni lejn is-Santissmu Sagrament hekk sħiħa fil-poplu kollu. Diffiċli ssibha f'art oħra. Hemm ħwejjeġ li biex tifhimhom trid tarahom, u meta tkun rajthom, ma tinsiehom qatt. Nitlob il-barka ta' Alla fuq Malta, fuq is-saċerdoti tagħha, fuq il-poplu kollu fidil tagħha. ' '