Il-Qabar Imqaddes ta' Sidna Ċesiu Kristu kif ikun imżejjen fil-Għid il-Kbir u l-Għejjeda Ewlenija ma' tul is-sena. It-Tieni Sena JANNAR- MARZU, 1956 Għadd 1 2 QARI LI JOĦROĠ KULL TLIET XHUR MILL-KUMMISSARJAT TAL-QABAR TA' KRISTU F'MALTA Mitbugħ fl-EMPIRE PREss, 266, Triq Sam Pawl, Il-Belt. L-OPRA PIJA TAL-QABAR TA' KRISTU L-Opra Pija tal-Qabar ta' Kristu hi Xirka ta' mseħbin li, bi ħsieb wieħed ta' talb u ta' għajnuna ta' flus, jifhmu jgħinu lill-Missjunarji Franġiskani ta' l-Art Imqaddsa għall-ħarsien u kisba tas-Santwarji tal-Fidwa tagħna, kif ukoll għat-tixrid u ż-żamma tal-Fidi Kattolika qalb il-Lhud, il-Misilmin u x-Xiżmatiċi tal-Lvant. Kif u meta nħolqot. Inħolqot, nistgħu ngħidu, mill-bidu tal-Knisja, għax nafu, li xi wħud mill- Appostli ġabru u wasslu flus lill-insara ta' Ġerusalemm. Imma f'sura ta' xir- ka ġiet imsawra biss f'nofs is-seklu XIX bill-ħidma tal-Patrijiet Kummis- sarji ta-Terra Santa u ġiet imwettqa mill-Papa Ljun XIII, li għanija bi kbir ġid tar-ruħ, fis-sena 1894. Għan ewlieni tagħha hu, li: a) tgħin bit-talb, bil-flus u bil-ħidma għaż-żamma, għall-kisba u għall-ħar- sien tas-Santwarji Mqaddsa; b) taħdem kemm tista' għax-xandir tal-Fidi Kattolka qalb l-Infidili, għat- tixrid taċ-ċiviltà, għat-twaqqif ta' opri ta' 'benefiċenza u għall-għaqda bejn l-Insara.; ċ) tgħaqqad Xirka qawwija għal dan il-għan qaddis minn għadd kbir ta' nsara ''ta' rieda tajba'', li jgħinu lill-Missjunarji Franġiskani, li minn 7 sekli ilhom jaħdmu fl-Art Imqaddsa. L-Imseħbin. Imseħbin fl-'Opra Pija''— huma dawk li taw isimhom lill-P. Kummis- sarju tat-Terra Santa flimkien ma' għajnuna ta' flus għall-ħtiġijiet mater- jali tas-Santwarji Mqaddsa, Il-kitba fl-Opra Pija tista' ssir, jew għal sena biss, u l-ħlas ikun ta' xelin (I/-), jew għal dejjem, perpetwu, u l-ħias hu ta' lira sterlina (£1). Jistgħu jinkitbu wkoll il-mejtin. , Zelaturi u Zelatriċi, Huma l-irġiel jew nisa mqabbdin mill-P. Kummissarju sabiex ixerrdu fost l-insara l-Opra Pija, ifehmulhom x'inhi, jiktbuhom fiha, jiġbru l-offer- ti u, flimkien ma' l-ismijiet, jaħsbu jibgħatuhom liil-P. Kummissarju tat- Terra Santa. Ġid tar-ruħ mogħti mill-Papiet lill-Opra Pija tal-Qabar ta' Kristu lil kull Imsie- ħeb. I. Sehem mill-Quddies kollu, mit- talb, sawm, penitenzi, tgħakkis, pel- legrinaġġi u għamil ieħor ta' ħniena li jsir fis-Santwarii ta' l-Art Imqaddsa. Indulġenza Pienarja fil-Milied, fil-Għid il-Kbir u fil-ħin tal-mewt, Indulġenzi oħra Parzjali huma mgħotija għal kull nhar ta' Ġimgħa. 4. lill-Isqfijiet u lill-Qassisin li jħabirku għall-Opra Pija hi mogħtija s-setgħa li jbierku l-Kurċifissi bl-għoti ta' l-Indulġenzi tal-Via Sagra u l-Kur- dun ta' San Franġisk. (Ljun XIII, 26 ta' Ġunju 1804). Aktar minn 30,000 quddiesa fis- sena jqaddsu l-Patrijiet Missjunarji tat-Terra Santa għal dawk miktubin fl-Opra Pija tal-Qabar ta' Kristu. Liz-Zelaturi u z-Zelatriċi. Indulġenza Plenarja speċjali fl-Ist- rina u nhar Santa Marija. (Papa Ljun XIII, 26 ta' Ġunju 1894). LEHEN L-ART IMQADDSA QARI MAĦRUĠ MILL-KUMMISSARJAT TAL-QABAR TA' KRISTU F'MALTA X'FIH DAN IL-GĦADD L-Isem Imqaddes ta' Ġest l L-EwweL TAQSIMA — DAWL B Fejn kien jgħammed San Ġwann San Pawl f'Ġerusalem u f'Malta L-Esseni d his Għid il-Bxara… EŻ Ġerusalem fi żmien Kristu Il-ħaqq tal-Qadi Għarbi Ir-Tieni TAQSIMA — IMĦABBA Il-Missjoni Qopta tal-Franġiskani Żewġ Kelmiet liż-Żgħar … ġa Leġġenda tal-Milied Ġiżimin Aħmar Għaxa mal-Għarab Aħbarijiet ta' Barra Aħbarijiet ta' Malta Direzzjoni: W. R. P. Nikola Magro, O.F.M., Kummissarju tat-Terra Santa. Amministrazzjoni: R. P. Valentin Cardona, O.F.M., Viċi Kummissarju, Kummisserija tat-Terra Santa, Kunvent ta' Ġieżu, Il-Belt. It-Tieni Sena JANNAR - MARZU, 1956 Għadd 1 Ż a fis / LISEM IMQADDES TA' ĠESU Ġest Ġest/: U mal-kelmiet imqaddsa, il-qtajja ta' l-anġli mwieżna fuq is- sħab abjad qotna taħbi rasha bejn il-ġwienaħ u b'wiċċha fl-art twieġeb: ''Qad- dis. Qaddisl': L-Isem ta' Ġest li wasal fl-art tagħna l-bnedmin mill- fomm ta' l-Anġlu t'Alla hu l-isem li jogħla fuq kull isem ieħor. San Pawl Mis- sierna, imnebbaħ minn Ruħ il-Qodos u b'qalbu tbaqbaq bl-imħabba, stqarr li għall-Isem ta' Ġest kulħadd jinżel għarkupptejh f'telfa ta' l-ogħla qima. Kull ilsien ilissnu u jistqarru għal dejjem. Minn dik id-Dar ċkejkna u fqajra ta' Nazareth, fejn dewa ħelu l-Isem Im- qaddes tal-Feddej tagħna, dan l-Isem xiered ma' l-erbat irjieħ tad-dinja. U n-nies lissnet l-Isem Imbierek u tgħaxxqet. Il-qlub ħabbtu b'tama ġdida. Fih stennew Qawmien kbir, bidu ta' ħajja eqdes u itjeb. L-Isem ta'-Ġesti qawwa l-qlub tal-Martri qalbiena li, jitkagħwġu ma' l-art mitluqa fl-għadajjar tad-dmija, mietu bl-Isem ta' Ġesu jitliegħeb fuq xofftej- hom. L-Isem ta' Ġesti saħħaħ il-fehma tal-Virġni li, bojod bla dell ta' żina, terrqu bla waqgħu, it-triqat tal-ħajja mimlija hemm u ħtija. L-Isem ta' Ġesk hu s-saħħa ta' kulħadd, kull min iħares lejh jimtela b'saħħa barranija, u qalbu tisħon bin-nar ta' l-Imħabba. Ħabbitu l-kotra l-Isem ta' Ġest, iżda minn ta' quddiemnett jiġi s-Serafin t'Assisi li stqarr fit-Testment tiegħu, li ried jaraH dejjem imweġġaħ u miqjum. U din l-imħabba ma mietitx miegħu, ma niżlitx miegħu fil-qabar u ntesiet, iżda ' baqgħet ħajja. Xeħitha l-Qaddis, bħala wirt għażiż, fil-qalb ta' wliedu, u min- nisel għall-ieħor il-Patrijiet tagħna kienu l-Appostli qalbiena ta' l-Isem ta' Ġest. U dak li fost l-oħrajn rabat, aktar mill-qrib, ismu ma' l-Isem ta' Ġest, kien Bennardin minn. Siena, il-qaddis li qabbad id-dinja ta' żmienu u taż-żmini- jiet kollha bin-nar ta' l-imħabba lejn dak l-Isem Divin. Miegħu jidher qud- diemna, id-dixxiplu tiegħu Ġwanni minn Cabistrano li bl-Isem ta' Ġesu mpinġi fuq bandiera, mexxa l-qawwiet Insara kontra t-Torok. U meta l-Mislem, mir- buħ taħt is-swar ta' Belgrade, ħares 'il fuq, ra tperper rebbieħa u kburija, il-7 bandiera ta' l-Isem Imqaddes. Ħabbewh u xerrduh ma' kullimkien lil dan l-Isem. għażiż, Bennardin. minn Feltve, Ġakbu mill-Marche, Mattew minn Agri- gento u qtajja' ta' oħrajn. — Ħabb dan l-Isem l-Ordni kollu, u ħabbewh u għadhom iħobbuh fuq kul- ħadd ir-rhieb ta' l-Art Imqaddsa li għall-ġieħ tiegħu qegħdin ibatu u jaħdmu biex żommu kif jixraq il-Postijiet Għeżież li min jaf kemm-il darba semgħu, jidwi fi ħdanhom dan l-Isem Imbierek. Kemm demml kemm swatl kemm żeblihl kollox għall-ogħla ġieħ ta' l-Isem Imqaddes. Id-demm li ħammat it- triqat ta' l-Art Imqaddsa, kien demm li ħareġ mill-ġriehi tal-Missjunarji qal- biena li mietu biex iħarsu u jżommu bla mittiefes l-Isem tal-Feddej. L-Isem ta' Ġesil L-Isem tas-sliem u l-faraġ, ix-xemx tat-tama, il-qawwa fil-hemm. Ġesil L-Isem għasli li jinsab miktub b'ittri tan-nirien fuq il-qalb ta': kull Franġiskan. ''Ġeshl. Isem ta' faraġ, Ż Il-balzmu tas-serħan, Isem miktub: bil-ħġejjeġ, ; Fil-qalb tal-Franġiskan. ' ; Nhar il-Milied, 1655. FEJN KIEN JGĦAMMED. SAN ĠWANN uq ix-xatt tax-xmara tal-Ġurdan, rbat imjiel 'il fuq mill-Baħar il- , fix-Xerq tal-belt imsemmija co, jew Ariha, jinsab l-imkien fejn a waħda, għal ħabta ta' Jannar, Ġwann il-Għammiedi ħareġ jgħal- m lil Lhud u jhejjihom għall-Miġja l-Messija. Dan l-imkien jinsab 'il wa, —fix-xori tal-Lhudija — xori ef u mikwi mix-xemx qalila tal-- lestina' Imma fuq iż-żewġ xtut -xmara tal-Ġurdan, li l-ilma tiegħu andu bidu mit-tidwib tas-silġ li s- na. kollha jbajjad fuq Ġebel ix-Xiħ, w Ħermon, iħaddru siġar sbieħ, sfieq dellija, miżgħuda bil-għasafar jgħan- li bihom ix-xmara tistħajjilha xi srq mill-Ġenna tal-Art, / mimdud lak il-barr niexef, għatxàn u mielaħ. — Jekk immorru f'dan l-imkien, inku- mu qegħdin xi erba'-mitt jarda taħt il-wiċċ tal-Baħar Mediterran, għalhekk sħana li hemm tifilġek; u l-ilma tal- Ġurdan tistħajlu jistiednek biex tixte- — ħet fih, tgħum għuma, u tieħu hena u saħħa u ħajja ġodda. Hawnhekk għa- ġ 1 San Ġwann biex jiġbed in-nies lejh bie jgħallimhom. U n-nies ġew bil-kot- ra, sew biex jaraw dan il-bniedem tal- — għaġeb u sew biex jissaffew minn dnu- 'biethom u jithejjew għall-wasla tal- Messija. Iżda jum fost l-oħrajn, minn bejn il- ġemgħa resaq ukoll Ġesti lejn San Ġwann biex Huwa wkoll jitgħammed minnu; u bħal ma n-nies thejjew biex jisimgħu l-Kelma ta' Melkut is-Sema, uwa. jithejja wkoll biex jibda isam- ma' din il-Kelma. Ġesti talab lil San wann biex jgħammdu, imma dan għall-ewwel ma riedx; imma fl-aħħar kellu jgħammdu. U kif kien Ġesu tie- mill-ilma, stama' leħen mis-sema jgħajjat u jgħid: li tgħaxxaqt bikl Minn dak il-ħin twaqqaf is-Sagra- ment tal-Magħmudija, u l-ilma, tal- Ġurdan baqa' magħdud bħala Ilma Mqaddes, li jaħfer id-dnubiet. Minn dik inhar, mal-ġmiel tas-siġar u l-ħlew- wa tad-dell tagħhom u l-bruda tal-ilma tax-xmara, żdiedet. il-qdusija. ta' 'dak l-imkien, u l-qima għalieh fost dawk kollha li ħaddnu t-Tagħlim ta' Ġest. U għalhekk, sa mill-ewwel żmenijiet tal-Insara, eluf ta' nies bdew iżuru dan l-imkien Imqaddes, u hekk ukoll għad- hom jagħmlu sal-lum, iżuru bil-qima u bl-indiema l-imkien għażiż fejn dar- ba San Ġwann għammed lil Ġest. Il-lum, dawk li jmorru mawra. sal- Art Imqaddsa, meta jmorru jżuru 'l Ġurdan, jitilqu minn Ġerusalem għal Ariħa (jew, Ġerko). Hemmhekk il- Franġiskani għandhom knisja żgħira u naqra ta' dar ħelwin manna, imdaw- rin bis-siġar, Għalhekk in-nies isaqsu għall-Franġiskani u jitolbuhom lil xi ħadd li jista' jwassalhom sal-Ġurdan, biex jaraw in-naħa fejn tgħammed . Ġest. F'dik id-dar hemm tlieta min- nies: Patri Franġisk, Fra Ġużepp u wieħed qaddej Għarbi, Mislem, jismu Ħamdàn. U wieħed minn dawn it- tlieta jmur iwassal lin-nies sax-Xmara Maaddsa. Malli jibdew joqorbu lejn il-Ġurdan, jilmħu 'l hawn u 'l hemm tifkiriet qod- ma. Jaraw il-Kunvent qadim tal-Grie- gi, imsemmi Deir Mar-Juħanna, jiġi- fieri, Kunvent ta' San Ġwann. Hemm jinsab wieħed Raħeb Grieg, qasir u oħ- xon, li malli jara n-nies jersaq lejhom u jibda ifissrilhom li dak id-Dejr inbċ- na fis-seklu Ħamsa, jiġifieri, xi erba' mitt sena,wara li Kristu kien fid-dinja. ''Tbni l-Maħbub int, Jgħidilhom ukoll li hemm kien jinsab il-għarix li fih kien jgħaddi l-lejl San Ġwann fiż-żmien li kien ixandar it- Tewba, u jurihom ukoll il-ftit li baqa' fid-Dejr mill-ġmiel u l-kobor tal-qedem. Minn hemm ukoll jidher bini msemmi Qasr el-Jeħud, fejn jingħad li l-Lhud qasmu x-xmara meta daħlu l-Palesti- na, wara li ħarġu mill Imba- għad in-nies jibqgħu sejrin 'l isfel, sal- imkien li fih San Ġwann għammed lil Ġesu, Din-naħa r-Rħieb Franġiskani tal- artal tista' tinżel għal ġewwa x-xmara minn taraġ li għamlu hemm ir-Rħieb għal daqshekk, u tirkeb fuq dgħajsa bis-Salib tal-Art Imqaddsa, u tagħmel dawra fuq ix-xmara. Hawn fl-antik ħafna, kienu jiġu l- Katakumeni biex jitgħammdu f'dak l- ilma n-nifsu li fih kien tgħammed Ġesu. U għadu jinsab miktub f'kotba qodma li Nhar il-Ħammiem, jiġifieri fis-sitta Jannar, xtut ix-xmara kienu jkunu miżgħuda bl-Insarà. Dawn għall-ew- wel kienu jimxu wara xulxin, bħala IL-POST FEJN TGĦAMMED ĊESU' Ċemgħat ta' Nsara li marru jżuru l-Ġurdan fl-aħħar Ħamis ta' Ottubru. jidher il-baldakkin li taħtu jinsab l-artal u fl-ilma tidher id-dgħajsa bir-Rħieb Franġiskani. Qabar ta' 'Kristu. xtraw biċċa art u f'nofsha bnew naqra ta' knisja u dar żgħira b'tifkira ta' din il-Ġrajja għa- żiża, U fuq xatt ix-xmara sewwa bnew artal imdawwar b'erba kolonni u mgħotti b'baldakkin tas-siment, biex il-qassisin li imorru hemm ikollhom fejn iqaddsu, Minn quddiem dan l- ġilwa, ma' xatt ix-xmara, bl-Isqof magħhom, jgħannu għana ta' tifħir 'l Alla, u wara li jitgħammdu l-Kataku- meni, l-Insara kollha kienu jinżlu fl- : ilma milfufa f'liżar abiad, ii mbagħad wara, kienu jerfgħuh biex jinqdew bih bħala kefen meta jmutu. Wara kienu jirkbu dgħaisa u imorru fuq ix-xmara jduru mna' salib kbir imħawwel fin- nofs tagħha, li kien juri n-naħa sewwa fejn tgħammed l-Imgħallem tagħhom Ġest. Kif ma nqatgħu qatt l-Insara mill- Palestina hekk ukoll id-drawwa li jmotru jżuru l-Ġurdan qatt ma nqat- għet. Ġie żmien li dawk il-Għarab 'i igħidulhom Bedu kienu jaħbtu għall- Insara huma u sejrin u jisirqulhom li jkollhom, imma ta' dana sabu tarf ' billi bdew jistennew lil xulxin f'Ġeru- salem u minn hemm jitilqu l-koll ġliba waħda li kienet tkun ta' bosta eluf. Hekk, meta l-Għarab jaraw dik il-kot- ra ta' nies, ma kienx ikollhom ir-riħ li jaħbtu għalihom fit-triq. Il-lum ma hemm ebda biża' li l- Għarab jaħbtu għall-Insara. Mhux talli dan, talli malli jkunu jafu li hemm in-nies fuq xatt ix-xmara, imorru jbiegħulhom: kwież żgħar biex jimlew- hom bl-ilma tal-Ġurdan u jeħduhom magħhom lejn pajjiżhom, biex jitbellu b'dak l-ilma meta jkunu morda jew jgħammdu bih lil uliedhom. Fis-sitta ta' Jannar, nhar il-Ħam- miem, għadhom sal-lum jinżlu qatiegħ Insara lejn ix-xmara tal-Ġurdan. Jin- żlu minn Ġerusalem, min-Nàblus, minn Betleħem, minn Ramalla u minn Ari- ħa. Imma l-aktar li imorru nies l- aħħar Ħamis ta' Ottubru, meta jinżlu hemm ir-Rħieb Franġiskani tal-Qabar ta' Kristu u jagħmlu hemm ''Ħafla'' jew festa, sabiħa. Isir bellegrinaġġ kbir u imorru miegħu taifa kbira ta' Nsara mill-bliet kollha tal-arib. F'dan il-bellegrinaċġ ikun hemm ir-Reveren- dissmu Patri Kustodiu tar-Rħieb ta' Ġieżu ta' Ġerusalem flimkien mal-kba- rat ta' ma' dwaru. Dan iqaddes qud- diesa kbira bil-kant tar-Rħieb u tat- tfal fuq l-artal ta' xatt ix-xmara, dak li semmejna l-ewwel. Wara li jkunu qaddsu, il-Ministri, jirkbu d-dgħajsa, jitbiegħdu ftit mix-xatt u fejn kull ħadd jista' jismagħhom, iġeddu l- wegħdiet tal-Magħmudija, flimkien mal-ġemgħat tan-nies li jkunu hemm. Wara dan in-nies jinġemgħu ġemgħa ġemgħa ta' qraba u ħbieb, joqogħdu bil-qegħda jieklu li jkunu ġiebu magħ- hom, jixorbu, u jithennew bid-dell tas- siġar, bir-rwieħ tax-xmara u bil-għana tal-ġlejjeb ta' għasafar, Imbagħad kull ħadd imur idur. Jew f'Wadi Ħarrar, fejn hemm bosta tifki- riet għeżież, bħal l-Għar fejn kienet tgħammar Santa Marija l-Masrija, wa- ra li biddlet ħajjitha b'tewba ta' dnu- bietha, xi elf u ħames mitt sena ilu; jew lejn Ġebel Mar-Eljas, minn fejn Sant'Elija kien meħud is-sema; u min imur jara l-Għar ta' Seprafas, fejn jingħad li kien jgħammar San Ġwann. L-imkien fejn tgħammed Ġesti huwa għażiż ukoll għall-Griegi Xiżmatki u saħansitra għall-Misilmin. Ħafna mill- Griegi, meta iixjieħu sewwa u joqorbu għall-mewt, jiġu hawn rekbin fuq xi ħmara u jinħaslu fl-ilma tal-Ġurdan, biex iindafu minn dnubiethom, ħalli meta jmutu, imorru safjin quddiem Alla. Hekk ukoll il-Misilmin. meta żaqqhom tegħlibhom u jieklu l-laħam tal-ħanżir iew fixorbu l-inbid, li huwa ħràm għalihom, imorru fis jinħaslu fl- ilma tal-Ġurdàn, ħalli iinsfew mill-ħti- ia tagħhom QWIEL TAL-PALESTINA Ħali baddu jastarih, x'hu ma jxuf jaqul: Imlih. Jiġifieri: dak li jrid jgħix bis-sliema, kull ma jara jgħid li hu sewwa; ma joqgħodx imaqdar u f'kollox isib xi nuqqas. It-tmaqdir iġiegħel li l-bniedem jinbagħad.