MINN FUQ IL-BARRAKKA Madwari, tista' tgħid, kollox għadu jinsab midfun f'ngħa- sa fielwa u ħafifa, Fejnha dik il-fieġġa tal-port 7 Sebaħi m'hux ħażin imma għad hemm ħemda kbira ma' kullimkien. Tielgħa, iżda, naqra naqra x-xemx. Ġa tidher tgħolli rasha minn fuq il- baħtar is-sultana tal-ħolqien. Tielgħal Tielgħal U wara ftit lewn il-ward id-dija tagħha timla s-sħab QLLjj. Dun Kanm, il-Għodwa. Xi ġmiell Issa lejn kull fejn tħares tarah jieħu l-ħajja u tħossu jimlielek qalbek bi ħlewwa kbira. Il-baħar, qisu żġieġa tlellex tafit il-bewsa tax-xemx, jibqa' sejjer, fil-bogħod il-bogħod sa kemm l-għajn tarah donnu jsir ħaġa waħda mas- sema sbejjaħ tassew fil-kħula tiegħu. Imbagħad xi naqra ta' sħaba żgħira, mitlufa minn sħabha, tgħaddi ta' kull tant minn quddiem ix-xemx donnu biex lilha ssellem u tqim. issa beda x-xogħol fuq ġifen Ingliż qawwi u setgħan li jinsab quddiem il-fortizza tar-Rikażli li kienet mibnija mill-Ka- valieri ta'iSan Ġwann biex, flimkien ma' Sant'Jermu, tħares id- daħla tal-port mill-għadu. Kollox ħaj, kollox jġitħarrekt X'ingħidu mbagħiad għal dawk l-ilsna ta' art li, ħerġin għal ġol-baħar, jagħmlu bejniethom datiliet kbar, sbieħ, fondi u kennijin. In-naħa tar-Rinella, bajja ċkejkna u kwieta, għad ma ssaffiex l-ajru minn xi ftit taċ-ċpar. Imma jidhru dawk l-antenni tal-wireless donnhom iridu jilħqu s-sema b'tulhom, donnhom iridu jindukraw dak l-ilsien ta' art ħiereġ bejn ir-Rinella u l-Kalkara msebbafi bl-isptar ta' Bigi — dan, għall-flotta Ingliża, wirt ta' żmien il-Kavalieri li minn Rodi kienu nġabru f'Malta, gżira ċkejkna fid-daqs imma kbira fl-istorja. Fid-daħila tal-Kalkara bosta dgħajjes—nistħajjel l-ebda wafida bħall-otira fil-lewn —jidhru jitbennu fuq wiċċ l-ilma. Imbagħad toħroġ il barra għal ġo nofs il-port il-fortizza ta' Sant'Anġlu mdawra bi swar għoljin fejn l-inqas ġebla hija għalina għażiża għax fiadet sehem fir-rebħa ta' l-Insara fuq il-Misilmin. Tbiddlu ż-żmenijiet u fuq l-istess swar fejn erba' mitt sena ilu kienet tinsab imwaqqfa l-bandiera tal-Kavalieri hum naraw tperper bandiera otira li, fi kliem l-ogħla poeta Malti, WTa' Gżiritna' hija żgur 'wens u ġieħ'. Dux KARM, Lill-Bandiera Ingliża. it-tlitt ibliet, li jagħmlu bħal ngħala tma' dwar id-daħla tat-Tarżna u li jaqbżu fil-għajn għal kif donnhom ħuġġieġa wafida l-qċaċet tad-djar, tistħajjilhom telgħin minn ġor-ragħwa ta' l-ilma l-istess kif telgħet Ċiterċa. Il-koppli u l-kampnari tal-knejjes imwaqqfa f'dawn l-ibliet imżejna b'ismijiet li jiddu fl-istorja ta' l-imgħoddi, għad ma jidhrux tajjeb biż-żejjed minħabba ftit kemm kemm taċ-ċpar. Hekk ukoll wieħed għad l-anqas jista' jilmaħ dawk it-twieqi u gallarijiet miżbugħin aħidar igħajjat. Laneċ żgħar, miżbugħin iswed, jaqsmu, mingħajr ma jagħtu wisq fil-għajn, mix-xatt tal-Belt li ħadet isimha mill- Qrammastru La Valette li bnieha, għax-xtut l-ewwel ta' l-Isla u wara ta' San Lawrenz u minn hemm jerġgħu lura għal minn fejn kienu ġew. Imbagħad f'nofs id-daħla tat-Tarzna nilmaħ. marbut ma' l-ankra bastiment ċkejken abjad biċ- ċumnija safra li jgħaxxaq bl-indafa tiegħu. Sabiħia wkoll il-fortizza ta' San Mikiel b'dik il-gardjola tal-ġebel f'rasha sewwa, il-lum imżejna bil-ħdura tas-siġar, u b'għadd ta' dgħajjes u frejgatini miġbudin fuq il-plajja ta' madwarha. mill-beraħi f'ħin wieħed stejqer nifs ħelu ta' fewġa, - Ġ. DELIA, 5.J., Qatra ta' Nida. u ftit wara nilmaħ dgħajsa tifrex il-qlugħ bajdani milqut mid-dija tax-xemx u minn biswit il-ponta ta' l-Isla taħt ir-rażan tat-tmun, għal xejrt-ir-riħi, Dun Kanm, Il-Ġerrejja u Jien hija ħelu taqbad triqtha. Fid-dafila tal-Franċiżi, il ġewwa sew, tidher biċċa mit- Tarzna fejn bosta ħaddiema Maltin jaqilgħu l-ħobża ta' kull jum u, taħit il-għolja ta' Kordin, tara fuq wiċċ l-ilma baċin kbir li jimla kull fejn ikun b'tulu, Il ġewwa nett, imbagħad, tidher, iżda m'hux kollha, il- Marsa fejn il-baħar huwa aktarx dejjem fommu sieket. Kemm hu sabifi il-portl. Kemm tassew għandna x'nit- tafiru bihl Issa fl-aħjar jasal f'widnejja d-daqq tal-qampiena tal- Knisja ta' Liesse li tinsab ix-xatt tal-Belt sew sew quddiem is-suq tal-ħut fejn igħidulu ''fuq il-Ġgant'. Jiena minn fuq il-ħadid tal-gallarija tal-Barrakka ma nistax nara filief il-koppla ta' din il-knisja ċkejkna li bl-istorja tagħha u bil-ġrajja li għan- dha. ta' Iżmelja u t-tliet Kavalieri hija frott ta' żmien l-Ordni Ġerosolmitan. F'daqqa watida tiskot il-qampiena…… 'ma f'widnejja jibqa' jidwi leħinha li kien fakkarni f'bosta ħsebijiet tal-ħajja u għal- hekk, taħt it-toqol ta' dawk il-fisebijiet, għadni nħoss li rrid ngħidilha doqq, o qanpiena, sabar 'l imdejjaq, lil min dineb, ħniena, serħi lill-għajjiena. Bnirra, Fl-Ave Marija.