UĦUD MILL-PILLBOXES LI NSIBU FIL-MELLIEĦA — 3 Kitba ta' Charles Debono Kif jindika t-titlu ta' l-artiklu se nkomplu fejn ħallejna s-sena l- oħra. F'dan it-tielet artiklu, se nsiru nafu fuq iktar pillboxes li hawn fir-raħal tagħna. Il-Mellieħa nistgħu ngħidu li għad fadlilha numru sabiħ ta' strutturi militari, peress li fejn jinsabu għadu ma' ġiex żviluppat. Mela biex ma ntawwalx, niġi mal- ewwel għall-pillboxes li se nitkellmu fuqhom.L- ewwel pillbox li se nitkellmu fuqha hi dik li qiegħda fl-inħawi magħruf bħala 'Id- F'dawn l- inħawi nsibu sensiela ta' pillboxes li kienu jiffurmaw parti mit- tieni difiża jew aħjar il- linja li kellha twaqqaf l- avvanz ta' l-għadu f'każ ta' invażjoni. Din il- pillbox u l-oħrajn li qegħdin f'dawn l- inħawi, huma mibnijin f'linja dritta li tibda mit- Torri l-Aħmar u twassal sa Ras il-Qammieh. Dawn il-pillboxes qegħdin mibnijin fuq l- għoljiet li nsibu f'dawn l-inħawi. Din il-pillbox qiegħda mibnija f'tarf waħda minn dawn l- Il-Pillbox li hemm fl-inħawi ta' 'Id-Dahar'. Din il-Pillbox għandha dehra mill-isbaħ u għadha f'kundizzjoni tajba. Il-Pilibox li hemm fl-inħawi msejħa 'Id-Dahar.. Din tiġ wkoll fit- tieni linja ta' difiża, wara l-ewwel linja li hemm fl-inħawi ta' l- Għadira għoljiet. Fil-fatt din il- pillbox, qiegħda fil- Punent ta' din il-linja ta' difiża, eżattament fl- iktar post imbiegħed ta' l-istess linja, F'din il- pożizzjoni l-pillbox setgħet tħares l-art li qiegħda fil-Majjistral, miċ-Ċirkewwa sa Rdum il-Qawwi. Din il-pillbox għandha l-faċċata tagħha ġejja għan-nofs tond. Inbniet bejn l- 1935-39, u hi mibnija bil-ġebel tal-gagazza. Għandha żewġ toqob tawwalin għal machine- guns u toqba fin-nofs għall-ixkubetta. Fuq ġewwa l-machine guns kienu jitpoġġew fuq żewġ postazzjonijiet tal- konkos u s-suldati li kienu jkunu mal- machine guns, kellhom bank nofs tond tal- konkrit biex joqgħodu bil-qiegħda fuqu. L- istruttura għandha turretta għall- osservazzjoni u l- entratura qiegħda fuq wara li tingħalaq b'bieba tal-ħadid. Din l- istruttura għandha dehra mill-isbaħ u għadha f'kundizzjoni tajba. It-tieni pillbox li se nitkellmu xi ħaġa Dehra ta' l-istess Pilibox minn wara. Pillbox oħra li hemm fil-Wied tal-Ħanżira. Din inbnet ukoll bejn l-1935—39 u qegħda wkoll fit-tieni linja ta' difiża. il-depthpost li hemm fuq ix-xellug tat-telgħa tal-Għadira. Il-beachpost li hemm fil-Bajja tal-Mistra. Dehra minn wara tal-beachpost li qegħda fil-ponta tal-Griebeg. Il-beachpostli hemm l-Aħrax. Din qiegħda hemm biex tiddefendi l-bajja żgħira li hemm ftit 'il bogħod minnha. fuqha, hi dik li qiegħda fiż-żona magħrufa bħala 'Il-Wied ta' l- Għajn'. Din il-pillbox jew aħjar id-Depthpost, tiġi fit-tieni linja ta' difiża, wara l-ewwel linja li qiegħda fil-bajja ta' l-Għadira. Din il- pillbox bħal l-ewwel waħda għandha l- faċċata tagħha ġejja għan-nofs tond. Inbniet bejn l-1935-39 u hija mibnija bil-ġebel tal- gagazza. Din il-pillbox qiegħda mibnija fuq platform. Għandha żewġ toqbiet tawwalin għall-machine guns u fuq ġewwa għandha żewġ bankijiet nofs tond tal-konkos. Għandha ukoll turretta għall- osservazzjoni u l-bokka port qiegħed fuq wara. It-tielet pillbox li se nitkellmu fuqha hi, tinsab ukoll qiegħda fil- Wied ta' l-Għajn. Peress li qiegħda fit-tieni linja ta' difiża, allura taqa' taħt il-kategorija ta' depthpost. Din il- pillbox minn barra tidher baxxa ħafna. Tikkonsisti minn żewġ toqbiet tawwalin għal machine guns, u turretta fuq is-saqaf fin- nofs. Il-bokkaport tagħha qiegħed fuq wara u jingħalaq bi bwejba tal-ħadid. istruttura hija mibnija bil-ġebel tal-gagazza u nbniet bejn 1935-1939. Ir-raba' pillbox li se nittrattaw xi ħaġa fuqha, hi dik li qiegħda fuq ix-xellug tat-telgħa tal-Għadira. hemm biex tipproteġi t- triq li twassal sar-raħal. Din taqa' taħtt il- kategorija ta' Depth post, fi ftit kliem parti t- tieni linja ta' difiża, u tiġi fl-istess linja tat- tnejn ta' qabel, li tkellimna fuqhom. Il- pillbox inbniet bejn l- 1935-39, jiġifieri ma' l- ewwel grupp. Bħal dan il-mudell, m'hawnx aktar fil-Mellieħa. Għandha toqba waħda għal machine-gun u toqob oħrajn għall- osservazzjoni. Il-ħames pillbox li se ngħidu xi ħaġa fuqha hi dik li qiegħda fil-Ponta tal-Grebeġ. Din taqa' taħt il-kategorija ta' beachpost. L-istruttura nbniet bejn l-1935-39 u qiegħda miksija bil- ġebel tal-gagazza. Għandha turretta ta' l- osservazzjoni, kif ukoll kmajra żgħira għas- searchlight, peress li tinsab ħdejn il-baħar. Bħala difiża fuq in-naħa ta' quddiem, għandha tliet toqbiet għall- machine guns u fuq ġewwa għandha bankijiet tal-konkrit biex is-suldati, jkunu jistgħu joqgħodu bil- qiegħda. Fuq wara għandha bukkaport, li kien jingħalaq b'żewġ bwejbiet tal-ħadid. Is- suldati minn hemm kienu jidħlu. Minħabba li kien ittieħed il-blat tat-tarf għall- breakwater, bi żmien ċediet parti minn din il- pillbox. Is-sitt Pillbox li se nitkellmu fuqha hi dik li qiegħda fil-Bajja tal- Mistra. Din il-Beachpost inbniet bejn il-1935-39 u għandha għamla Il-pillbox li hemm f'Ta' Qassisu. Din inbniet mill-ġebla tal-franka. tawwalija u għandha turetta fin-nofs. Għandha wkoll żewġ toqob għall-machine guns. Fuq in-naħa tax- xellug għandha bukka port li jingħalaq b'żewġ . bwejbiet tal-ħadid. Dawk il-pillboxes li ma kienux jiġu miksijab' ġebel tal- gagazza, kienu jiġu miżbugħa camouflage. L-ewwel kienu jingħataw passata żebgħa isfar ċar u wara jagħmlu linji mgħawwġin biex jiġu jixbħu l-ħitan tas- sejjieħ. Kien isir hekk billi kienu jkunu qalb ir- raba'. Is-seba' pillbox li se nitkellmu xi ħaġa fuqha hi dik ta' l-Aħrax. Din il-pillbox, jew aħjar beachpost għax qiegħda ħdejn il-baħar, għandha forma ta' kaxxa, b'turetta fuq is-saqaf fin-nofs u nbniet bejn l- 1939-42. Għandha żewġ sulari u biex titla' fuq kellha sellum fin-nofs. Fit-tieni sular għandha erba' toqbiet rettangulari għall- machine guns. Fil-ħajt tax-xellug tal-lemin u ta' wara, fiż-żewġ sulari hemm żewġ toqbiet żgħar għall-ixkubbetti, filwaqt Ji fuq wara hemm bukka port li jingħalaq b'bieba tal- ħadid, Fuq il-ħajt tal- faċċata, kważi fin-nofs, għandha toqba xi ftit kbira, u ftit 'il fuqminnha hemm toqba żgħira. Ta' l-ewwel jista' jkun li kienet għal xi kanun żgħir. Fuq il- lemin tagħha hemm kmajra żgħira għas- searchlight u l- ġenerejter. Fiż-żewġ kantunieri tal-faċċata, din il-beachpost għandha żewġ toqbiet, minfejn kien joħroġ id- dawl tas-searchlight. Il- pillboxes jew aħjar il- beach posts li ma kinux jiġu miksija bil-ġebel tal-gagazza u li iżda kienu jkunu ħdejn il- baħar, ġeneralment kienu jinżebgħu kulur il-blat. It-tmin pillbox li se ngħidu xi ħaġa fuqha, hi dik li qiegħda f'Ta' Qassisu. Il-materjal li ntuża biex inbniet din il-binja, hu xi ftit differenti mill-oħrajn li semmejna qabel, għax Il-beachpost li hemm f'Ras il-Miġnuna. Viċinha hemm postazzjoni ta' kanun ta' kontra il-baħar. hi mibnija mill-istess materjal. Din inbniet bejn l-1939-42 u għandha għamla rettangolari. Il-pillbox qiegħda mibnija fuq platform tal-konkos u għandha toqba xi ftitdejqa u tawwalija. Din kienet tintuża kemm biex titpoġġa xi xkubetta, kif ukoll biex jittawlu. Fuq il-ħajt ta' wara fiż-żewġ kantunieri, hemm l- istess tip ta' toqba bħal tal-faċċata u fuq ix- xellug hemm il-bokka port minn fejn kienu jidħlu. Apparti li għandha l-kmajra tas- searchlight, li qiegħda tmiss mal-kantuniera tax-xellug ta' l-istess pillbox, għandha wkoll turetta żgħira fin-nofs, fuq is-saqaf. It-turetta għandha tliet toqbiet għall-osservazzjoni, filwaqt li l-kmajra tas- searchlight, għandha żewġ toqbiet kwadri, fiż-żewġ kantunieri tal- faċċata u bwejba żgħira fuq wara. L-aħħar pillbox li se nitkellmu fuqha hi dik li qiegħda fil-post imsejjah 'Ras il- Miġnuna'. Din taqa' taħt il-kategorija ta' beachpost u qiegħda hemm biex tiddefendi l- kosta li hemm quddiemha. Il-faċċata ta' l-istruttura ġej għan- nofs tond, filwaqt li wara għandu forma ta' 'L'. Il-beachpost għandha żewġ toqbiet tawwalin għall-machine guns u bokka port fuq wara. Ftit 'il fuq minnha, fuq in-naħa tax- xellug, hemm il-kmajra tas-searchlight. Din il- beachpost hi xi ftit differenti mill-oħrajn, għax ftit 'il bogħod minnha, l-istess fuq ix- xellug, imma ftit 'lisfel, hemm postazzjoni tal- kanun, biex jiddefendi l- 'istess inħawi, mill-ħbit mill-baħar. Dawn id-disa' Pillboxes li tajna titwila lejhom huma fost il- fdalijiet tat-tieni gwerra li nsibu madwar ir- raħal tagħna. Irridu Ikoll nifhmu li dawn il- binjiet huma parti mill- istorja tagħna, u parti mill-wirt storiku tal- Mellieħa. B'hekk irridu nibżgħu għalihom u ngħozzuhom.