Ingħad li Buttigieg ''ma jifridx il-poeżija mill-ħajja u lanqas il-ħajja mill- poeżija''l), kunċett parallel mad-definizzjoni li Drvden ta fuq il-letteratura immaġinattiva0). Il-poeżija ta' Buttigieg hija xbiha tan-natura umana u tipprova tislet il-verità dwar l-umanità. Dan trid twettqu billi titħaddet fuq il-karatteristiċi ġewwiena tan-nies — karatteristiċi li jistgħu jkunu kemm sbieħ u kemm koroh. Hekk jistqarr Buttigieg stess meta jgħid li hu għanna dwar dinja li ra: ''dinja ta' ġmiel imħallat bil-kruha, dinja ta' ferħ imħallat bin-niket) — taħlit li jixhed il- qlubija u t-tama. Kultant Buttigieg ifakkarni fil-ħsieb ta' Robert Bridges: ''The almightv cosmic Will fidgeting in a trap. Buttigieg tlaqqam il-poeta tan-natura jew ta' l-osservazzjoni, imma huwa aktar il-poeta ta' l-esperjenza, ta' moħħ il-bniedem. Għalih il-poeżiji huma esperjenzi speċjali li fl-osservazzjoni tagħhom ħallewlu influwenza sħiħa. Id- dehra tan-natura umana fil-poeżija tiegħu hija istruttiva. It-tagħlim huwa għall- fatti dwar l-umanità, ukoll meta jikteb versi umoristiċi6). L-implikazzjoni hawn hija li l-poeżija tista' tkun forma ta' tagħrif. It-tagħrif jogħġob l-ewwelnett għax hu ppreżentat b'mod pjaċevoli fil-lirika u t-tieni għax hu gost li tkun infurmat. Buttigieg jiddeskrivi lill-bniedem li jara, kif inhu, kif josservah. Dan jagħmlu wkoll meta mhux isawwar xi poeżija. Kittieb jikkomponi siltiet sħaħ skond kif iħares lejn il-ħajja. Hekk l-espressjoni tiegħu tiġi stampa kemmxejn idduplikata tal-proċess ta' ħsibijiet li jkunu daru u tgħarblu ġo moħħu. Il-mezz li jinqeda bih — poeżija jew proża — jiddependi fuq il-perċezzjoni tiegħu lejn l-arti verbali li spiss tlaqqa' 'l-immaġinattiv mar-reali. Imma l-bixriet spiritwali li jagħtu kontinwità lill- kunċetti tiegħu kollha jidhru l-istess hu x'inhu l-mezz ta' espressjoni. Il-ħsieb u l-implikazzjonijiet tal-kuntest jistgħu jinsabu l-istess kemm fil-poeżija kif ukoll f'biċċa proża anki meta l-iskop ewlieni ma jkunx letterarju. Buttigieg il-poeta huwa l-istess bniedem li għal żmien twil kien jikteb il- messaġġ tiegħu bħala president ta' l-Għaqda tal-Mużika ''San Gejtanu'' fil- Programm tal-Banda San Gejtanu (PBSG). Xi elementi li jħaddem il-poeta jitfaċċaw ukoll għand il-president ta' l-Għaqda. Ruħ il-kittieb tkun ġo fih u ssegwih kull meta jinsatar b'xi forma L-aspetti tan-natura umana li jittratta Buttigieg huma tad-dinja ta' madwaru u ta' żmienu. Huma nies komuni u l-ħajja tagħhom m'hijiex tar-rejiet. Fil-poeżiji naraw mara li nqabdet tqila bla ma riedet (Mariella), mara belha mwarrba (Lil Ziti), tilwim bejn il-miżżewġin (Peppi u Peppa), maħbubin jinħabbu (L-Għarus lill-Għarusa), firda tal-mewt (Qatti), in-nies jonxru fil-kerrejjiet (Pjazza Fra Fil-messaġġi tiegħu għall-programmi tal-festa jitkellem dwar l-emigranti6), dawk li jagħmlu kollox għall-flus (PBSG 1967), il-partitarji tal-banda (PBSG 1972). Ir- riflessjoni ta' Buttigieg fuq in-natura umana tieħdu fil-ftuħ ta' l-univers biex il- lirika tiegħu tilħaq kemmxejn dimensjonijiet wiesgħa1. Tant li bħala poeta jħoss il-vantaġġ tiegħu bħala bniedem perċettiv:- bniedem privileġġjat, hekk Alla għamilni; wisq aktar minn kulħadd inħoss l-immensità tas-sema iżraq u hieni, aktar inħoss l-immensità tan-niket. Il-vjaġġ tiegħu li jiftaħ f'wesgħat kbar iġiegħlu jinqata' mill-parrokkjaliżmu ħa jfisser aspett mill-umanità:- Qaddis, il-kelma li ħolqu l-Appostli għall-insara, tfisser bniedem differenti mill-oħrajn għall-imġieba tajba, ħniena u mħabba tiegħu lejn Alla u lejn il- proxxmu, bniedem li jrażżan lilu nnifsu u għalhekk iservi ta' eżempju tajjeb lill-oħrajn. Għalhekk in-nisrani ta' żmien l-Appostli kellu jkun bniedem differenti minn dak fis-soċjetà ta' żmienna maħkuma mill-kefrija, mibegħda u firda. Hu jemmen f'dan il-ftuħ: ''Il-Festa ta' San Gejtanu sservi biex tagħti eżempju lil Malta Kollha'' (PBSG 1980). Dan il-ftuħ tematiku Buttigieg jagħmlu f'bosta mill-messaġġi li kiteb minn sena għal sena. L-egħluq tal-parrokkjaliżmu Ħamruniż kien iwessgħu meta kien jitkellem fuq it-tradizzjonijiet Maltin (PBSG 1969), l-imħabba għall-proxxmu (PBSG 1977), is-sinjifikat veru tal-qaddis (PBSG 1978), il-provvidenza fil-ħsieb tal-patrun (PBSG 1979), il-folklor tal-festi fl-antik (PBSG 1980), il-karità mal- proxxmu u l-paċi (PBSG 1981, 1982). L-istil tal-messaġġi huwa distint minn dak tal-lirika mhux għax wieħed juża l-proża u l-ieħor il-poeżija, imma għaliex l-iskop tal-kitba huwa differenti. Fil-messaġġi l-funzjoni primarja tal-lingwa hija t-trasmissjoni ta' l-informazzjoni — tagħrif siewi mlewwen b'waqtiet emotivi u b'ifilsa mill-kitba ġurnalistika li tressaq is-sensazzjonaliżmu u l-appell imma tqanqal ukoll poteri qawwijin ta' għarfien, immaġinazzjoni u ħila lingwistika fl- interpretazzjoni tal-briju tal-festa. X'uħud minn dawn l-elementi jidhru fil-konxju tal-kittieb anki jekk naraw il- kapaċità deskrittiva tiegħu:- Dari l-festa tar-raħal kienet l-uniku divertiment li kellu l-poplu tar-raħal ma' tulek, ja sena, u għalhekk kulħadd kien jagħmel mill-aħjar li jista' biex iħejji għal din il-festa. Ma kellhomx flus biex jagħmlu l-murtali, u għalhekk kienu jisparaw il-maskli; ma kellhomx flus biex jagħmlu l-pavaljuni tad- drapp u għalhekk kienu jagħmlu l-pavaljuni bil-weraq tal-ħarrub. Il-qiegħa tal-Knisja kienet tal-franka u mhux tar-rħam kif inhi llum u għalhekk kienu wkoll jiksuha bil-weraq tal-ħarrub. Jekk darba f'sena kienu jagħmlu libsa kienu jżanżnuha fil-Festa tal-Patrun. Minn dan kollu twieled folklor sabiħ li hu ta' Malta biss u li jservi ta' seħer għat-turisti li qegħdin imorru jaraw il- festi bil-mijiet. Din l-id konxja tixhed ħila deskrittiva anke jekk ma tlaħħaqx mal-ġmiel essenzjali ta' stanza li taqbad is-seħer ta' xena Għawdxija: Mal-għoljiet tiegħek jiżżerżaq raba' mżewwaq ħbula, ħbula; merħliet bojod dwar il-knisja id-djar ċkejkna ta' l-irħula. (Il-Ballata ta' L-Assedju ta' Għawdex). Uħud mill-messaġġi miktuba mill-Avukat Anton Buttigieg, bħala President tal- Għaqda tal-Mużika San Gejtanu, li ġew pubblikati fil-programmi tal-festa. Mument fil-ġrajja tal-Ħamrun jorbtu ma' l-istorja soċjali, reliġjuża jew folkloristika. Tlaqqigħ bħal dan ġie apprezzat minn G. Vates meta Buttigieg laqqa' l-espressjoni Gappuniża ma' ambjent Mediterranju(d). Il-ftuħ kosmiku jissensel minn ''qalb li tittama tabilħaqq li hemm il-hena ta' dejjem''9), u bħal Wordsworth donnu jrid bil-ġentilezza tiegħu jikkonsla lill-bniedem li qed ibati — There is a comfort in the strength of love. Fil-poeżiji l-lingwa tiegħu hija arti. Bħala poeta Buttigieg juża bosta drabi għodda tradizzjonali. Imma t-tradizzjonalista jista' xorta jitqies bħala innovatur meta joffri l-qadim b'mod ġdid — u jista' wkoll ikun ra xi ħaġa ġdida. Jinqeda bl-ambjent naturali u jdeffislu sentimenti li jagħtuh sens ta' reliġjon. ''Tassew, in-natura hija l-fidi ta' Buttigieg, hija l-interpretu tal-kriżi u ta' l-hena ta' l-eżistenza, ''4D Is-sejħa tan-natura tgħaqqad il-gost mal-verità u għal dan il-għan tiswielu ħafna l-immaġinazzjoni li trid tissussidjalu r-raġuni.2) Il-poeżija f'idejh issir illustrazzjoni tan-natura umana. Il-gost tal-qarrej huwa li jara din in-natura kif għarbilha l-poeta b'lingwa espressiva. In-natura umana li jpoġġilna quddiemna hija dik li fl-essenza tagħha kull osservatur bil- għaqal diġà jaf biha, għalkemm il-mod ta' preżentazzjoni forsi qatt ma jkun ġarrbu — donnha toqrob lejn dak li Keats f'waħda mill-ittri tiegħu sejjaħ ''kważi tifkira''. Il-poeta jidher b'maħżen ta' partikularitajiet li permezz tagħhom jiżvela l-ġeneralitajiet li minnhom il-qarrej jasal għall-għarfien dwar in-natura umana in ġenerali. Minn dan il-proċess jitwieled il-valur istruttiv. Lill-Banda ''San Gejtanu'', Ħamrun, sunett li Buttigieg sawwar fil-5 ta' Lulju 1956 fl-okkażjoni ta' egħluq il-50 sena ta' għomorha, jiġbor fih ħafna mill- elementi li qed nirreferi għalihom hawn. Ir-referenza għall-poeta leġġendarju pre- Omeriku torbot f'relazzjoni klassika l-banda Ħamruniża. Is-similarità fil- paralleliżmu tal-ħila ta' Orpheus, li kien isaħħar il-bhejjem slavaġ bil-mużika tiegħu, mas-sengħa tal-bandisti Ħamruniżi toħroġ il-metafora ta' tindif fost il- moralità tal-partitarji f'isem l-ispirtu ċiviku u patrijottiku li jixraq lill-poplu ċivilizzat. Fil-qalba ta' din l-immaġinazzjoni msejsa fuq il-perċezzjoni tas- sinjifikat simboliku tal-banda titfaċċa t-tagħlima. Il-ftuħ storiko-reliġjuż jikxef tradizzjoni marbuta mal-mitoloġija biex festa ta' post tgħaqqad lill-poplu f'wieħed ħa jimxi lejn it-tajjeb u s-sabiħ. Ħsieb universali li fl-għaqda jinsab il- progress soċjali u morali. Il-banda taqdi l-funzjoni ta' sacer interpresque deorum (kif Orazju sejjaħ lil Orpheus) għaliex l-arpa tal-poeta tinfexx iddoqq l-għarfien tan-natura umana li tista' tbaxxi lilha nnifisha għal degradazzjoni f'mumenti ta' briju u xalar goff. Dan huwa ħsieb magħruf mill-qarrej. Il-poeta jillustrah aktar milli jiżvelah. Il-kważi tifkira tas-sunett hija ppreżentata b'mod effettiv u konvinċenti sabiex il- qarrej isaħħaħ l-għarfien tal-verità u jġedded is-sustanza ta' dik il-verità fl- ottimiżmu tal-poeta — attitudni li tavviċina lejn it-tama ta' soċjetà aħjar. Meta nilmħu li ħaġa li konna nafu qiegħda preżentata b'mod ġdid, kif imħaddma mill- poeta, nikkombinaw l-għarfien mas-sens ta' penetrazzjoni ħa nifhmu aktar. Jidher li Buttigieg huwa poeta (fis-sens ta' ħallieq) għal bosta nies f'kull żmien. Il-filosofija morali (u forsi matura) tiegħu tappella l-aktar għal x'uħud, il- ġibda tiegħu għas-sens ta' natura għal xi oħrajn, il-mistiċiżmu tiegħu għal xi ftit, it-tiftix fil-qalb umana għal ħafna u l-modulazzjonijiet tal-kitba tiegħu x'aktarx li għal kulħadd. Fil-qosor nistgħu ngħidu li kien bniedem jikteb għall-bnedmin għax ma kellu ebda delużjoni li l-affezzjonijiet bażiċi umani kienu jinħassu biss minn min kien raffinat. ''Anton Buttigieg: Poeta Romantiku'' f'Studji Kritiċi Letterarji G. Aquilina (Lux Press, Ħamrun 1969), p. 146. . ''Kelmtejn ta' Qabef' f'L-Għajna tas-Sittin A. Buttigieg (KKM, Malta 1974) p. 8. . Kummentarju għal Nru. 41 minn P. Serracino Inglott f'Linji Ġodda (KKM, Malta 1973). . Ġublew tad-Deheb 1906-1956 (G. Muscat, Valletta 1956) p. 13. ''Anton Buttigieg: Il-Lirika tal-Misteru Moħbi fil-Ħlejjaq'' Friggieri f Il-Malti l-ewwel u t-tieni ktieb 1986, p. 5. . ''Preface'' G. Vates f'Il-Muża bil-Kimono (Union Press, Malta 1968) p. 3. .. ''Anton Buttigieg: In-Natura Tħaddan Kollox'' fIr-Ruħ fil-Kelma O. Friggieri (KKM, Malta 1973).p. ''Anton Buttigieg: Poeta Liriku'' Ġ. Zammit f Qasba mar-Riħ (Freedom Press, Malta 1967) p. i.