ibl-tekotdinz tal-maħċi bil-vann tal- DLB. tan- u akta taħd ta' Xandit G) (alla Ilum Nostalġija għad-dilettanti tal-baned Awwissu mhux biss ix-xahar ta' Santa Marija iżda wkoll ta' festi oħra bħal San Lawrenz, Sant'Elena, San Bert, San Gejtanu, Stella Maris u s-Salvatur. Insomma, ix-xahar ta' Awwissu huwa x-xahar tal- vaganzi u tax-shut down u l-aqwa xahar tal-festi. U meta wieħed isemmi l-festi, isemmi l-baned. U hawn jidħlu l-marċi u llum nixtieq nirrakkonta l-esperjenzi sbieħ li kelli ta' dawn meta dak il-vann tal-'O.B' (Outside Broadcasting) tar-Rediffusion u aktar tard ta' Xandir Malta kien jersaq lejn il-każin tal-banda biex minn hemm jirrekordja l-marċi l-ġodda tal-festa. Jiena persważ li ħafna mill- qarrejja tiftakruh…. kien vann kbir u goff, kollu ħadid, miżbugħ griż skur bil-kelma Rediffusion mal- ġenb. Aktar tard din tbiddlet għal Xandir Malta. L-antiki tagħna, dilettanti tal-marċi, jiftakruha sewwa din ix-xena festiva u Ilum iħarsu lejha b'nostalġija. Fil-fatt huma ħafna dawk li jistaqsuni x'sar minnhom dawk ir-rekordings tal-marċi u dawk Soċjetà Filarmonika Lourdes Qrendi l-innijiet sbieħ bis-sopran, tenur, baritonu u kor… innijiet twal f'ġieħ il-qaddis jew qaddisa tal-lokal. 'Tħassru, jiena dejjem ngħidilhom pront pront u b'ħasra, 'għax kif tista' żżomm dawk it-tapes kollha' Tafu u tiftakru intom kif kienu t-tapes fl-antik… kbar, wisgħin u tqal. Ma nagħti tort lil ħadd għax biex iżżomm dawk it-tapes kollha trid aktar minn maħżen wieħed; u r-Rediffusion l-ispazju tiegħu kien limitat. Allura l-aħħar rekording iħassar lil ta' qablu. Meta jiena kont nieħu ħsieb dan il-qasam tal- baned, kont tajt istruzzjonijiet biex għall-inqas dawk ir-rekordings tal-innijiet it-twal ma jitħassrux u nżommuhom fil-librerija tat-tapes. Kont inħoss għafsa ta' qalb kbira nara dik il-ħidma kbira u bandistika tisfuma fix-xejn. Aktar u aktar b'dawk il-vuċijiet solisti ta' dawk iż-żminijiet — bħal dik tas- sopran Hilda Tabone (li wara saret Mallia Tabone) u l-baxx Piju Zammit, żewġ vuċijiet tajba u sbieħ li għadhom jidwu f'widnejja. Magħhom, fil-parti l-kbira kien ikun hemm il-Kor tal-Ħamrun, kor b'numru sabiħ ta' tfajliet u ġuvintur immexxija minn Dun Ġużepp Cachia. Insomma, nostalġija sħiħa jew aħjar teżor mużikali u bandistiku li llum naħseb li ntilef. Qed ngħid naħseb li ntilef għax ma nafx x'ġara eżatt wara li tlaqt (jew tellqunit) 4, minn Xandir Malta. Parti mill-festa Insomma, il-ġurnata tar-rekording tal-marċi tal-festa għar-Rediffusion kienet tkun parti mill-festa, imniżżla Il ija għall-post fejn ser isir ir- rekording. Aktarx li dan kien isir fil- l-każin, f'xi sala kbira jew barra għall-apert f'xi bitħa jew ġnien tal-każin. Iżda kien hemm ukoll xi baned (mhux ħafna) li f'dawk iż-żminijiet kienu jagħżlu xi sala kbira tat-tiġijiet jew l-iskola tal-gvern, jekk fil-każin tagħhom ma kienx ikollhom dak l-ispazju meħtieġ. Il-festa ta' barra kienet tibda mir-rekording tal- marċi l-ġodda. Għar-rekording, il-bandisti kienu jattendu kollha. Is-surmast ma kienx jieħu pjaċir jara lil xi ħadd mill-bandisti nieqes. Għall-banda, din hija okkażjoni speċjali, għax ir-rekording ser jisimgħu kulħadd - ir-raħal kollu — għax dan ser jixxandar nhar il-festa (l-Ħadd) fis-sagħtejn ta' wara nofsinhar, fuq ir-Rediffusion. Sakemm kienu jaslu tar-rekording, jiġifieri tal- 'O.B., is-surmast kien japprofitta ruħu minn din l-istennija u jgħaddi dawk il-passaġġi tal-marċi li jkunu joffru xi ftit tad-diffikultà. Naturalment kien jinsisti l-aktar għall-'pjanu' biex il-banda toħroġ l-effetti sbieħ mużikali. Min-naħa l-oħra, huwa kien ukoll javża lil dawk il-bandisti li fejn ma jkunux ċerti ma jdoqqux. Is-surmast kien ukoll jintona l-banda, għalhekk kull mużiċist kien jintona sewwa l-istrument tiegħu. Insomma, serjetà kbira. Min-naħa l-oħra, tal-bar kien iforni l-ixkafef u l-friġġ bil-birra għax kien jaf li f'din l-okkażjoni se jkollu bejgħ ħafna aktar mis-soltu. Għall-barman donnu li għalxejn is-surmast kien javża biex kemm jista' jkun iżommu skiet perfett, għax iċ-ċekċik ta' fliexken u tazez tal-birra mill-bar kien jibqa' hemm, għalkemm xi ftit 'ikkontrollat'. Aktarx li l-ġurnata tar-rekording kienet tkun l-Erbgħa, l-ewwel jum tat-tridu, biex b'hekk fil- festa l-każin ikollu attività x'joffri lill-membri tiegħu. Tinxtegħel il-faċċata tal-każin u malli jasal il-vann tal-'O.B., l-għagħa ta' stennija jieqaf. 'Waslu tar- Dak iż-żmien Joe Vella kien responsabbli mill- 'O.B.'. Miegħu kellu lil Nenu Marmarà, Charlie Cini u l-iżgħar fosthom Jimmv Gafà. Kienu kollha qishom aħwa, għax dejjem flimkien u dejjem jagħmlu l-istess xogħol. Naturalment dawn tal-'O.B. ma kinux responsabbli biss mir-rekordings tal-baned iżda kienu wkoll responsabbli mix-xandiriet diretti li minn żmien għal ieħor kien jagħti r-Rediffusion u aktar tard Xandir Malta. Għall-okkażjoni tal-festa… Wara li jsiru l-preparazzjonijiet għar-rekording, Joe Vella kien jitlob lis-surmast jagħtih prova ħalli jirrekordja. Wara s-surmast imur jismagħha… u malli jgħidlu li kollox sewwa kien jibda r-rekording. Jiena wkoll kont nagħmel prova tal-vuċi għall- preżentazzjoni. Kien ikolli s-sekwenza u l-lista tal- marċi li s-segretarju tal-każin kien jgħaddili dak il-ħin stess, u malli kont ngħid 'Għall-okkażjoni tal- festa eċċ … li tiġi ċċelebrata nhar il-Ħadd eċċ… ' kien jaqa' skiet perfett. Ir-rekording kien jieħu siegħa preċiż u mhux aktar. Ġeneralment kien jibda bl-innu popolari tal- qaddis jew tal-qaddisa tal-lokal u jintemm bl-innu tal-banda. Mal-aħħar battuti tiegħu, il-partitarji kienu jinfexxu bil-goff f'ċapċip u għajjat kbir ta' Wiva l-banda', tant li darba sa musketterija nħarqet warajja u addio 'closing announcement'. Tgħidx kemm tlaqt niġril Insomma… kienu żminijiet sbieħ u llum ta' nostalġija, u li issa żgur qatt ma jista' jkollna bħalhom għax illum il-baned jirrekordjaw fl-istudios privati. Nammetti li llum bħala rekording, b'din it- teknoloġija diġitali tant avvanzata, huwa ħafna u ħafna aħjar. Iżda donnu li l-ħoss tal-baned tal-irħula u l-ibliet tagħna sar qisu l-istess. Tisma' waħda qisek smajthom kollha; m'għadx għandhom dik il-karatteristika li tiddistingwi banda minn oħra. Taqblu2 Għall-inqas din hija l-opinjoni tiegħi. Rediffusion, kulħadd kien jesklama. Minnufih jibdew il-preparazzjonijiet, b'ħeffa iżda b'ċertu galbu. Il-ħaddiema tal-'O.B.' kienu jafu sewwa x'għandhom jagħmlu. Jitniżżlu l-istands u l-mikrofoni kbar u goffi, irkiekel ta' wires, u fl-aħħar il-magni tqal u kbar kollha ħadid għar-rekording. Kienu jitniżżlu żewġ magni għar-rekording biex jekk waħda tmur żmerċ, hemm l-oħra 'stand- ) bv'. Magħhom naturalment it-tapes kbar għar-rekording, kemm jista' jkun tapes Biżż użati mill-inqas jew ġodda. Soċjetà Filarmonika Lourdes Qrendi