IL-KTIEB TAT-TAĦRIĠ TAL-MALTI QAċwan CQArieti Introduzzjoni l-Malti hu l-lingwa nattiva tagħna, lingwa sabiħa u sinjura ħafna. Minkejja dan bosta studenti kienu u għadhom jaqtgħu qalbhom mis-suġġett, mhux għax il-Malti tqil, iżda għax it-tagħlim offrut hu staġnat wisq (bħala eżempju ta' dan ara Micallef 1995). It-tagħlim tal-Malti għadu marbut ħafna mat-tagħlim bl-amment ta' regoli grammatikali u t-tniżżil ta' noti u eżerċizzji fil-pitazzi. Igerrex lil studenti batuti filwaqt li jħalli maqfula l- kreattività li hemm mistura kemm f'dawn l-istudenti kif ukoll f'oħrajn. € Dan l-artiklu hu bbażat fuq it-teżi ta' l-istess awtriċi ''Analiżi tal-kotba tat-taħriġ tal-Malti li jistgħu jintużaw fil- primarja' (1997) li saret taħt it-tmexxija ta' Dr. Antoinette Camilleri. B. Ed. (bl-Unuri), għadha kemm iggradwat fil-kors imniedi mill-Fakulà ta' l-Edukazzjoni fl- Università ta' Malta. Għalliema fl-iskola primarja tal-Qrendi. Għandha għal qalbha l- mod li bih jiġi ppreżentat it-tagħlim fil-klassijiet. Hemm numru ta' raġunijiet għalfejn it- tagħlim tal-Malti għadu daqstant magħluq. Waħda mir-raġunijiet naħseb hi li l-ktieb tat- taħriġ tal-Malti li fuqu baqgħu jistrieħu l- għalliema tul iż-żminijiet, aktar iva milli le, baqa' jirrifletti l-istil antikwat ta' kontenut grammatikali offrut mill-ewwel kotba tat-taħriġ tal-lingwa ppubblikati madwar is-sena 1824 għall-użu fl-iskejjel primarji. Dak iż-żmien kien maħsub li jekk l-istudenti ma jitgħallmux il-grammatika qatt ma kien ser ikollhom kontroll tajjeb tal-lingwa. Illum hawn biżżejjed xhieda li turi li kelliema nattivi jipproduċu Malti tajjeb bla ma jitgħallmu l-grammatika kif din tiġi mgħallma ta' spiss fil-klassijiet. L- istudenti nattivi jidħlu l-iskola primarja mogħnija diġà b' bagalja lingwistika mimlija mhux ħażin. Għalhekk it-tip ta' ktieb tat-taħriġ tal-Malti li għandhom bżonn irid jippreżentalhom materjal, kemm ta' qari kif ukoll ta' kitba, li jgħin fl-iżvilupp tal-kompetenza tal-lingwa nattiva ta' l-istudenti. Il-kontenut irid iwassal lill-istudenti sabiex jitilqu mill-istudju bl- amment ta' regoli lingwistiċi li diġà japplikaw inkonxjament u jilħqu l-istat ta' riflessjoni konxja dwar il-lingwa li jużaw fil-komunità. Il-kontenut tal-ktieb tat-taħriġ tal-Malti ma jridx iwessa' biss it-tagħrif lingwistiku ta' l- istudenti iżda jrid jieħu ħsieb li jagħti aktar valur lill-istess studenti waqt li jkattar l-aspetti kreattivi barra dawk intellettwali li hemm fit- tfal. L-istess ktieb tat-taħriġ irid ikun organizzat b'tali mod li joffri l-aħjar gwida għall- għalliema sabiex dawn ikunu jistgħu jlaħħqu mal-ħtiġijiet ta' kull individwu involut fil- proċess tat-tagħlim, ħtiġijiet li aktar joktru issa li t-tagħlim qed jingħata perspettiva dejjem iżjed moderna. Illum il-ġurnata tinħass il- ħtieġa ta' ktieb tat-taħriġ tal-Malti li joħloq atmosfera ta' tagħlim fejn l-istudenti jieħdu gost fil-lezzjoni għax din tolqot l-interessi tagħhom u tinvolvihom filwaqt li jsiru sidien tat-tagħrif li jiksbu huma stess. Fl-istess ħin l- għalliema għandhom ikunu offruti linji kif jistgħu jużaw il-ktieb tat-taħriġ biex isiru gwidi aktar milli trasmettituri tal-fatti,u b'hekk ikunu kapaċi jistimolaw lill-istudenti jfittxu aktar li jitgħallmu. Waħedha tiġi l-mistoqsija jekk il-ktieb tat- taħriġ tal-Malti użat preżentement fil-klassi primarja hux it-tip ta' ktieb ta' taħriġ tant meħtieġ. Kemm-il darba jinstema' t-tgergir mill-għalliema dwar xi ktieb tat-taħriġ partikolari. Ta' spiss tinstema' ukoll ir- riżoluzzjoni ta' xi għalliema żgħażagħ li jwarrbu għal kollox il-ktieb tat-taħriġ u jistrieħu biss fuq l-inventiva tagħhom. Wara ftit taż- żmien malajr jiġu bejn ħaltejn x'materjal ġdid jaqbdu jippreżentaw lill-istudenti. Dan kollu aktarx jiġri minħabba li ftit huma dawk l-għalliema li huma konxji tal-valur li għandu l-ktieb tat-taħriġ u x' jistgħu jagħmlu biex jisfruttaw aħjar il-kontenut ta' ġo fih. Mhux tort tagħhom jekk kultant ma jiġġudikawx tajjeb wisq ktieb tat-taħriġ, inkella jibqgħu jużaw ktieb tat-taħriġ inadattat. S'issa ma kien hawn l-ebda għodda li permezz taghha kull min hu interessat fl-edukazzjoni tat-tfal seta' janalizza l-effettività tal-materjal edukattiv ippreżentat lit-tfal fil-klassi. It-teżi li minnha hu meħud dan l-artiklu tipprova timla dan in-nuqqas. Il-valur tal-ktieb tat-taħriġ tal-Malti ull xogħol għandu l-għodda tieghu: s'issa l-kotba huma l-għodda prinċipali ta' l-għalliem. Dawn jiġu f'kull għamla, daqs u mimlija b'diversi tipi ta' kontenut; jipprovdu l-materjal li l-għalliema jieħdu minnu sabiex jorganizzaw ix-xogħol fil- klassijiet tagħhom; u kapaċi joffru kors ta' studju għal kwalunkwe tifel u tifla fil-klassi fuq kull suġġett li hawn taħt il-kappa tax-xemx. Dan qaluh żmien ilu Kamm u Tavlor (1966:9), U reġa' sostnih Allwright (1981) li qal li l- ktieb tat-taħriġ ma jista' jkollu l-ebda sostitut fil-klassi minħabba l-vantaġġi li joffri kemm lill-għalliema kif ukoll lill-istudenti. Ktieb tat-taħriġ xieraq jikkonsisti f'materjal interessanti u li jolqot l-għajn. Minn taqsima għall-oħra kapaċi jipprovdi skema gradata ta' elementi lingwistiċi li juru x'għandu jiġi mgħallem kif ukoll jagħti taqsira ta' x'sar qabel sabiex l-istudenti jkunu jistgħu jirrevedu punti grammatikali u funzjonali tal-lingwa u jaraw x'verament fehmu u fejn għandhom bżonn jaħdmu iżjed. L-istess ktieb jista' jippreżenta lill-istudenti ammont sistematiku ta' vokabularju ġdid u jagħtihom l-opportunità li jistħarrġuh barra l-ħitan tal-klassi. Barra minn hekk jagħti nifs lill-għalliema minħabba li ma jibqgħux ikollhom ifittxu jew jippjanaw materjal oriġinali l-ħin kollu huma. ' Min-naħa l-oħra l-ktieb tat-taħriġ jista' jkollu influwenza negattiva fuq it- tagħlim minħabba d-diversi raġunijiet msemmija minn O'Neill (1982). Dan l- awtur isostni li ktieb tat-taħriġ jista' joffri kontenut li jikkonċentra biss fuq l- introduzzjoni ta' elementi lingwistiċi ġodda mkejla minn ammont ta' eżerċizzji kkontrollati. Għalliema li jistrieħu fuq dawn it-tip ta' kotba tat-taħriġ maż- żmien jitilfu l-interess li jipprovdu lill-istudenti eżempji ta' lingwa misluta mill- komunità lingwistika tagħhom. L-istess ktieb ġeneralment isegwi tifsila monotona ta' preżentazzjoni lingwistika li ma tantx tvarja minn taqsima għall- oħra. Forsi l-għalliema u l-istudenti jkunu jistgħu jużawh faċilment hekk, iżda din ir-rutina li ssir sekwenza riġida twassal biss biex it-tfal, imxebba' sal-ponta ta' mneħirhom mit-tagħlim xott offrut, inkella morda bin-ngħas ta' l-apatija li jaqgħu fih, jibdew iqisu lill-ktieb bħala piż żejjed li jridu jġorru ta' kuljum fil- baskett ta' l-iskola. Mill-banda l-oħra, ir-rutina offruta minn dan it-tip ta' ktieb tat-taħriġ tagħti lit-tfal sens ta' sigurtà: jafu eżatt fejn huma u għandhom iċ-ċertezza li jekk jaħdmu t-taħriġ mogħti tajjeb, kapaċi jaħdmu l-istess taħriġ ippreżentat fil-karta ta' l-eżami. Ġeneralment il-kotba tat-taħriġ tal-primarja kollha jintroduċu l-ewwel komponenti ġodda tal-lingwa, imbagħad jagħtu eżerċizzji li jikkumbinaw it- tagħlim il-ġdid ma' dak li diġà jafu t-tfal. Il-ħiliet tat-taħdit u s-smigħ huma mogħtija post tant limitat li jsiru ineżistenti hekk kif l-eżerċizzji tal-ktieb jiġu eżawriti. Dejjem jekk ikunu mħollija, għalliema li mhux sodisfatti bil-ktieb tat-taħriġ impost fuqhom għall-użu fil-klassi, jistgħu jfittxu qalb in-numru ta' kotba tat-taħriġ li jiġu ppubblikati minn żmien għal żmien. L-iskop ta' dawn il- pubblikazzjonijiet hu li jintużaw mit-tfal li jattendu l-iskejjel primarji d-dar bħala reviżjoni ta' dak li jseħħ fil-klassi inkella fil-klassi stess bħala rinforz tal-kontenut li jinstab fil-ktieb tat- taħriġ propju, kultant bid-differenza eeIt-tagħlim ktieb tat-taħriġ tagħhom għax mal-kotba tajbin hawn anke dawk li mhumiex adattati. Ftit huma l-awturi li huma wkoll edukaturi li jinteressaw irwieħhom fit-tibdil kontinwu li jseħħ fil-qasam edukattiv sabiex il-materjal li jippubblikaw bħala għajnuna għall-għalliema jimxi pari passu ma' dan. Awturi oħra kapaċi jieħdu biss is-sillabu bħala gwida għat-tifsil tal- kontenut tal-kotba. Minħabba li dan jiffoka l- iżjed fuq elementi grammatikali, dawn l-awturi jispiċċaw biex ikomplu jipproduċu taħriġ grammatikali fuq ieħor. Xi wħud, illimitati mill-ispiża involuta fil-produzzjoni ta' kotba tat-taħriġ verament stimulanti għat-tfal, jaqgħu fuq il-produzzjoni ta' kotba li ta' min iwarrabhom. Għalhekk tkun idea tajba jekk, waqt il-proċess tal-produzzjoni u f'ħin il- għażla, jintużaw il-kriterji magħżula minn Christoforou (1994) bħala gwida. Dan jagħti ħames punti differenti iżda ewlenin li għandhom jitqiesu li huma l-istudent, il- kurrikulu u s-sillabu tal-lingwa mitgħallma, il- metodoloġija, il-kontenut lingwistiku u l- kontenut edukattiv fl-evalwazzjoni tal-ktieb tat-taħriġ użat. Dawn il-punti huma żviluppati f'tip ta' formula li faċilment tista' tintuża minn kull għalliem sabiex tiġi deċiża l-validità tal- ktieb tat-taħriġ analizzat u l-ammont ta' utilità li jista' jkollu għall-użu fil-klassi primarja. Il-formula ta' l-analiżi in li ġejja hija l-formula ta' l-analiżi D tal-ktieb tat-taħriġ tal-Malti li jista' jintuża fil-klassijiet ta' l-iskejjel primarji. ta' xi innovazzjoni 'lhemm u 'l hawn. Din l-opportunità li għandhom l- għalliema sabiex jippruvaw isibu dejjem il-ktieb tat-taħriġ li joffri l- aħjar vantaġġi lill-istudenti tagħhom hi mogħtija importanza minn Kamm u Tavlor (1966:10) li mhux biss jiddeskrivuha bħala: tal-Malti għadu marbut ħafna ma' tagħlim li jgerrex lil Informazzjoni dwar il-ktieb tat-taħriġ a. Titlu tal-ktieb tat-taħriġ: c. Data tal-pubblikazzjoni: d. Numru ta' paġni: e. Is-sena skolastika maħruġ għaliha : Nota: Fit-taqsimiet li ġejjin immarka 1 għal mhux relevanti, 2 għal ftit, 3 għal moderat, 4 għal livell mistenni jew 5 għal użu estensiv. Iżda jispjegaw il-konsegwenzi li jista' jkollha t-tneħħija ta' l-għażla kif jidher ċar mill-kumplament ta' l- filwaqt li jħalli maqfula l- kreattività li hemm mistura fihom' Hawn numru kunsiderevoli ta' kotba tat-taħriġ tal-Malti għall-użu fil-klassi primarja, kif tixhed riċerka li saret minn Borg u Camilleri (ed. L-għalliema jridu joqogħdu b'seba' għajnejn huma u jagħżlu l- L-istudent a. Il-kontenut hu intellettwali ta' l-istudent. xieraq għall-eta' u l-kapaċita' 12345 b. Il-kontenut joffri taħriġ tematiku li jistrieħ fuq l-interessi), 5 3/4 5 ta' l-istudent. c. Il-kontenut jirrifletti l-kultura Maltija ta' l-istudent. istess kwotazzjoni: taj ai joffri l-opportunita' lill-istudent juri x'diġa' 12345 e. L-istudent għandu l-opportunita' jkun parteċipant attiv 12345 fil-proċess tat-tagħlim. Kummenti dwar din it-taqsima: Il-kurrikulum u s-sillabu j. L-għalliem għandu ċ-ċans jagħraf fejn hemm bżonn ta')1 2 3 4 5 għajnuna individwali jew ripetizzjoni ta' ħidma dwar xi a. Il-kontenut jaqbel ma' l-għanijiet tal-kurrikulum. 12345 aspett lingwistiku. b. Il-kontenut jirrifletti t-twassil ta' l-oqsma lingwistiċi kif 1 5 3/4 8 Kummenti dwar din it-taqsima: mitluba u mqassma fis-sillabu. i Kummenti dwar din it-taqsima: i l '4. Il-metodoloġija / (5. Il-kontenut lingwistiku Ja. Tingħata introduzzjoni addattata għall-kontenut u l- 12845 a. L-użu frekwenti ta' taħriġ jiffoka fuq il-funzjonijiet tal- 12345 iskopijiet li jridu jintlaħqu bil-ħidma tat-taħriġ. / lingwa mpoġġija f' sitwazzjonijiet komunikattivi. b. L-għanv/ijet ta' kull taħriġ huma speċifikati. 12345) lb.llfunzjonijiet tal-lingwa huma gradati skond it-toqol 18ġġB tagħhom. c. Huma mogħtija kummenti li jservu bħala gwida lill- a għalliem dwar kif għandu jiġi applikat it-taħriġ waqt il-j1 2 3/4 5 c. Jingħata taħriġ li jsaħħaħ il-ħila tas-smigħ. 12345 lezzjoni. d. Jingħata materjal supplimentari (eżempju cassettes). (123/45 d. Jintuża materjal awtentiku. 12345 e. Jingħata taħriġ li jħajjar il-produzzjoni tal-lingwa), 3 345 ( Hemm varjeta' fl-istil ta' l-attivitajiet. 12345 spontanja mill-istudent. f. It-tul ta' l-attivitajiet ippreżentati ma jxekkilx l-istudent. /1 234 5 f. Jingħata taħriġ li jsaħħaħ il-ħiliet differenti tal-qari. 12345 g. il-kumplessita' strutturali ta' l-attivitajiet hi addattata 12345 g. Jingħata varjeta' ta' qari. 12345 għall-istudent. h. Tingħata l-opportunita' biex l-istudent jaħdem f'pari u fi ita iet h. Jingħata taħriġ li jsaħħaħ il-ħiliet differenti tal-kitba. 12345 gruppi. i. Jingħata taħriġ li jsawwar ġeneri differenti ta' kitba. 12345 i. L-istudent għandu ċans jaħdem waħdu biex jagħraf il- i. Ji ża fi ji 9 ' ili fi Iivell tiegħu. 12345 l- Jingħata taħriġ li jintegra l-erba' ħiliet tal-lingwa 12345 leg flimkien. 5 k. It-tagħlim. tal-grammatika hu marbut ma' kuntestl12345 ' Ħ lingwistiku kif użat fil-komunita' ta' l-istudent. 6: l-konienuii eċitati x I. It-taħriġ grammatikali jagħti ċans lill-istudent iħaddem j1 2 3 4 5 a. Il-kontenut joffri taħriġ li jista' jinħadem minn kull 12345 rasu. student fi klassi fejn hemm studenti b'abbiltajiet lingwistiċi differenti. m.il-kwantita' ta' strutturi ppreżentata hi addattata. L b. Il-kontenut ikattar ir-rispett lejn it-tipi differenti ta'jj 2 394 5 n. L-istrutturi lingwistiċi. huma gradati skond. il- 12345 abbiltajiet. kumplessita' tagħhom. l L , c. Il-kontenut joffri opportunitajiet lil kull student jagħraf/4 2 8:45 o. Tingħata l-opportunita' ta' ripetizzjoni u reviżjoni ta'/4 7 34 5 min hu bħala ċittadin Malti kif ukoll ċittadin tad-dinja. strutturi f'taqsimiet differenti tal-ktieb. 3 Kummenti dwar din it-taqsima: p.Noti grammatikali huma mogħtija għall-użu ta' l-4 5345 għalliem. ' q. Il-vokabularju hu ppreżentat f'kuntest. —r, L-ammont ta' vokabularju ppreżentat hu addattat. s. Il-vokabularju mogħti jirrappreżenta t-tibdil teknoloġiku 4 5 3/4 8 u soċjali u l-iżvilupp tal-lingwa. t. L-introduzzjoni ta' vokabularju ġdid hi gradata skond it- 12345 raiet Konklużjoni u. Tingħata l-opportunita ta' ripetizzjoni u reviżjoni ta'/4 5 345 onkiuzjoni vokabularju f'taqsimiet differenti tal-ktieb. Kummenti dwar din it-taqsima: l-ħolqien ta' din il-formula ġej mill-fatt li l-għalliema kellhom bżonn xi ħaġa f'idejhom li tgħinhom jagħżlu dejjem l-aħjar materjal edukattiv li jwassal għall- iżvilupp sħiħ ta' l-istudenti fil-klassijiet tagħhom. Minkejja li l-għan prinċipali ta' din il-formula hu li sservi bħala gwida għall-għalliema kollha fl-għażla u fl- evalwazzjoni tal-ktieb tat-taħriġ tal-Malti, din l-istess formula tista' tintuża wkoll mill-awturi prospettivi kollha tal-kotba tat-taħriġ tal-Malti. Dawn jistgħu jieħdu idea mill- formula ta' x'inhuma dawk il-fatturi li għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni u jinkludu fil-waqt tal- produzzjoni tal-kontenut tal-ktieb tat-taħriġ. B'hekk nispera li jasal iż-żmien meta l-istudenti jingħataw materjal li jgħinhom ikattru t-tagħlim tagħhom, materjal li jinkludi fih dak kollu li jkun verament jixirqilhom. Borg, A., u Camilleri, A. (ed.) (1994). Biblijografija tal- ktieb Malti għat- tfal. L-Istitut tal- Lingwistika: Università ta' Malta. Workshop 16: Kunsill ta' l- Ewropa. Grammatika pedagogika tal- Malti forma ta' sillabu spirall: studju sinkroniku tal-verb. Dissertazzjoni fil- Fakultà ta' l- Edukazzjoni, Università ta' Malta.