MAĦSUB BIEX JAGHMEL MILL-1983 IS-SENA TA' L-IMPIEGI F'Budget imsejjaħ ta' opportunità u li fih ippja- nata nefqa ta' Lm223.6.- miljuni bil-għan ewlieni li jinħolqu l-impiegi u tor- ħos il-ħajja, il-Ministru tal-Finanzi s-Sur LINO SPITERI ħabbar li minn dak in-nhar stess L-EBDA PREZZ TA' XI PRODOTT MA JISTA' JOGĦLA. Biex jiġi żgurat li dan iseħħ, il- Gvern sejjer joħloq KORP TA' VOLUNTIERI taħt il- Ministeru ta' l-Intern, kif ukoll Tribunali Speċjali sabiex jieħdu ħsieb lil min jikser din il-'freeze'. Il-Ministru tal-Finanzi s-Sur Lino Spiteri jippreżenta l-Budget JIT8L lill-Aġent President WA MA'EA is-Sur Kalċidon Agius. e EBDA TAXXA ĠDIDA e AFFARIJIET ESSENZJALI JORĦSU Suppliment lil-Gżejjer) Fid-diskors tiegħu tal-Budget, il-Ministru tal-Finanzi s-Sur Lino Spiteri fakkar li hawn Malta rridu nġibu l-materja prima kollha li nużaw, l-enerġija, il-makkinarju u saħansitra madwar nofs l-ikel li nikkunsmaw. 'U biex inħallsu għal dan kollu, irridu nbiegħu l-parti l-kbira tal-produzzjoni tagħna lill-barranin, sew jekk qegħdin nitkellmu dwar manifattura, tiswijiet u bini ta' vapuri, kif ukoll dwar turiżmu. Irridu nbiegħu l-produzzjoni tagħna lil pajjiżi oħra mhux biss minħabba l-ħtieġa ta' flejjes barranin biex inħallsu għall- importazzjoni, imma wkoll għax, fiċ-ċokon tagħna, is-suq Malti altru li mhux biżżejjed biex jipprovdi xogħol għall-Maltin. ' Jeħtieġ li kulħadd jidħol daħla fih innifsu u jagħraf li anki meta l-qagħda dinjija tidher ħażina għalina m'għandniex naqtgħu qalbna, imma għandna nfittxu opportunitajiet li jistgħu jiġu sfruttati minn min hu attent u flessibbli u għandu r-rieda li jqum u jirsisti, u mhux jintelaq u jċedi. 1T- Metaf'Malta llum għandna servizzi soċjali hekk estiżi u li jqumu daqstant, hu iktar u iktar essenzjali li l-infieq l-ieħor isir bil-għaqal u l-ekonomija, u li l-ħila tal-pajjiż li jipproduċi dejjem iżjed tikber u tissaħħaħ. Hekk biss jista' jkollna r-riżorsi biex kull minn jaħdem ikun jista' jgħix tajjeb hu u fl-istess ħin jikkontribwixxi għal dawk li ma jaħdmux, bħalma għada pitgħada ħaddieħor irid jikkontribwixxi għalih. ,, ''Fil-qasam ekonomiku żdiedu l-indus- triji, saret enfasi fuq il-biedja, u kiber b'mod mill-iżjed qawwi t-turiżmu. Dan kollu fisser li d-domanda għall-ilma żdiedet ħafna. Il-Gvern żied il-provvista ta' l-ilma l-ewwelnett billi fittex li jagħmel l-aħjar użu possibbli minn dak il-ftit li tatna n-natura. Naddaf il-widien u bena Ilqugħ fihom; bena ġibjuni u ħaffer kemm seta' spieri. Min- ħabba li d-distillaturi li sab meta tela' fl-1971 jaħlu ħafna enerġija, ipprova jħad- Illum diġà saru jew qegħdin isiru l-iżjed triqat ġodda meħtieġa biex it-traffiku minn belt jew villaġġ għall-ieħor jimxi bil- kumdità. Sa tmiem l-1982, per eżempju, tit- lesta l-'Mosta North Peripheral Road' li kell- ha titkompla fl-1983 imma li x-xogħol fuqha ġie mħaffef biex titlesta qabel iż-żmien u bi dimhom mill-inqas possibbli. Meta wasal iż-żmien li jkabbar il-produzzjoni ta' l-ilma b'sistemi artifiċjali, il-Gvern ra kif dan jista' jsir bl-iżjed mod ekonomikament effiċjenti. Beda għalhekk żewġ proġetti: dak tal-puri- fikazzjoni ta' l-ilma tad-dranaġġ, li qiegħed isir f'Wied il-Għajn, u dak tal-bdil ta' l-ilma mielaħ f'ilma ħelu permezz tal-proċess 'Reverse Osmosis', li qiegħed isir f'Għar Lapsi u l-Marsa. L-ewwel proġett jipprovdi ilma għat-tisqija. U tar-Reverse Osmosis' jagħtina ilma għax-xorb. spiża inqas. ''Għas-sena 1983, waqt li se jsir xogħol fuq tkomplija ta' triqat ġodda, bħalma hi l-bv-pass' ta' San Pawl il-Baħar, il-Minis- teru tax-Xogħlijiet se jagħti enfasi fuq it- titjib ta' triqat eżistenti. DRANAĠĠ Ikompli jiġi mwassal id-dranaġġ għal għadd ta' nħawi f'Malta u tingħata wkoll attenzjoni partikolari lil Għawdex. B'kollox se nestendu d-dranaġġ b'madwar 16,000 metru. Fost ix-xogol li se jsir hemm bini ta' 'pumping stations' il-Mellieħa, Haż-Żebbuġ u x-Xagħra, Għawdex; immodernizzar u tkabbir ta' 'pumping stations' f'Marsaskala, ENERĠIJA ''L-estensjoni tal-Power Station' tal- Marsa mhux biss se tkabbar il-provvista ta' l-elettriku, ħaġa li jeħtieġ li ssir minħabba ż-żieda fid-domanda, partikolarment mis- settur industrijali. Barra minn hekk, billi l- 'Power Station' mhux se jibqa' jiddependi biss fuq iż-żejt imma se jibda juża wkoll il-faħam, se nkunu nistgħu nipproduċu l-enerġija b'mod irħas u ma nibqgħux nid- dependu fuq tip wieħed ta' fuel. ''Proġett ieħor jinvolvi estensjoni oħra Birżebbuġa, Ħad-Dingli, l-Għammieri, Tal- Ħandaq, il-Gżira, Ħal Għaxaq u Marsam- xett, kif ukoll f'Għawdex. ''Barra minn hekk se nwettqu skemi f'diversi nħawi, bħaż-Żurrieq, iż-Żejtun, il- Mellieħa, il-Marsa u Ħal Qormi, biex intejbu d-dranaġġ f'dawn l-inħawi minħabba l-iżvi- lupp kbir li sar fihom u madwar. kbira tal-'Power Station' billi se jinxtara 'boiler' li jagħti bejn 60 u 65 MW u li jkun jaħdem bil-faħam. Ma' dan il-'boiler' jiġi nstallat it-tielet 'turbine' li kien inġab minn Palermo. B'din l-estensjoni fuq terz ta' l-enerġija li jagħti l-Power Station' tkun tista' tiġi mill-faħam, li hu irħas miż-żejt. B'hekk inkomplu nnaqqsu d-dipendenza fuq iż-żejt u barra minn hekk Malta tkun tista' tnaqqas l-infiq ta' flus barranin b'effett tajjeb fuq il-bilanċ tal-pagamenti u fuq il- livell tal-prezzijiet. 'iIl-poplu llum fil-qasam tas-Saħħa huwa mhux biss moqdi b'xejn, imma f'livell li, minkejja ċ-ċokon tagħna, jikkompara taj- jeb ħafna ma' dak li nsibu f'pajjiżi kbar u avvanzati. ''Fl-isptarijiet, se tkompli tingħata enfasi fuq il-kwalità tas-servizzi biex dawn dejjem jitjiebu iżjed. 'Biex jissaħħu l-kuntatti aktar diretti mal-poplu, il-Gvern estenda s-servizzi tal- 'general practitioners' mill-polikliniċi b'tali mod li issa l-pubbliku jista' jsib tobba matul il-ġurnata mit-Tnejn sal-Ġimgħa wkoll. is-servizz se jkompli. Estendejna wkoll il- 'Familv Welfare Clinics', fejn jingħataw pariri kemm fuq l-ippjanar tal-familja kif ukoll fuq is-saħħa tal-mara. Sabiex ninko- raġġixxu l-poplu li jirrikorri aktar fil-poli- kliniċi, qegħdin issa nagħtu servizz ta' l-'out patients' fil-maternità u ġinekoloġija, kif ukoll għad-dijabetiċi. Għalhekk pazjenti ta' din ix-xorta ma jkollhomx għalfejn imorru fl-isptar b'riżultat li l-'out patients' l-oħra li jkollhom bżonn imorru l-Isptar San Luqa jinqdew aktar malajr. Barra minn hekk, issa li t-tilqim kontra ċertu mard hu obbliga- torju, għall-konvenjenza ta' kulħadd dan qed isir ukoll fil-polikliniċi. 'Bir-riformi kbar li twettqu fl-edukaz- . zjoni dan il-qasam ġie modernizzat u mfas- sal skond id-daqs u l-ħtiġijiet ta' l-iżvilupp tal-pajjiż. Il-programm ta' l-1983 ikompli jimplimenta l-benefiċċji ta' dawn ir-riformi. Permezz tal-Liċejiet il-Ġodda kif ukoll ta' l-iskema Apprendist Skular, ħafna ħad- diema f'dipartimenti tal-Gvern, Korpi Para- statali u industriji privati, sejrin ikollhom livell ogħla ta' edukazzjoni. Dan ikun ta' benefiċċju dirett għall-ħaddiema nfushom u għall-ekonomija. Terġa', permezz ta' hekk, 'il quddiem ikun hemm iżjed ħad- diema li jkunu kwalifikati biex jiġu nominati bħala ħaddiema-studenti taħt l-iskema li daħħal il-Gvern li issa anki dawk li oppo- newha qegħdin dejjem jagħrfu iżjed il- merti tagħha. 'Fil-Liċejiet il-Ġodda, fejn diġà jeżistu l-aħjar faċilitajiet edukattivi u sportivi, it- tagħlim ikompli jiġi msaħħaħ billi fid-Dipar- timent tal-Matematika sejjer jiżdied l-istud- ju tal-Computer Science', materja mill- iżjed rilevanti għal Malta moderna. ''Fl-edukazzjoni teknika, is-sistema ta' l-Extended Skills Training' se tiġi msaħħa billi jitwaqqfu żewġ ċentri oħra — 'Indus- trial Design Centre' il-Belt, u l-'Precision Tool-Making Centre' il-Marsa. 'Fil-Kindergartens se nkomplu nip- provdu spazju u tagħmir għat-tfal ta' erba' snin. Fl-iskejjel primarji, is-sistema ta' eża- mijiet li daħħalna mit-tielet klassi 'l fuq tkompli tiġi mtejba biex jintgħażlu l-aħjar tfal fl-istess waqt li nipprovdu edukazzjoni addettata għat-tfal l-oħra. Se jiżdiedu l-faċi- litajiet biex tingħata edukazzjoni speċjali lit- tfal inkapaċitati, kemm f'każi serji u kemm f'dawk ħfief. Għal dan il-għan, barra li nfet- ħet skola ġdida fil-Wardija għat-tfal resi- denti fit-tramuntana ta' Malta, se titkabbar l-iskola tal-Pietà, u jinfetħu aktar klassijiet fl-iskejjel primarji Il-Gvernijiet tal-Ħaddiema għand- hom tradizzjoni twila ta' ħidma kbira fil- qasam tad-djar. Jekk niftakru fl-ewwel Gvern tal-Ħaddiema, dak ta' l-1947, dan wettaq waħda mill-ġrajjiet storiċi ewlenin tas-seklu tagħna meta, minkejja l-ħerba ta' REĠISTRU TA' L-ARTIJIET Ir-Reġistru ta' l-Artijiet, li qabel kien jagħmel parti mid-Dipartiment ta' l-Art, fl- Estimi għas-sena li ġejja għandu vot għalih. Dan id-Dipartiment ġdid twaqqaf biex jin- troduċi sistema ta' reġistrazzjoni ta' pro- prjetà direttament marbuta ma' l-art inni- fisha u biex iwarrab gradatament is-sis- tema li hemm fir-Reġistru Pubbliku fejn it- trasferimenti ta' l-art u l-ħolqien ta' l-ipoteki jiġu reġistrati f'isem il-partijiet. Din is-sena bdiet ir-reġistrazzjoni ta' l-artijiet f'erbatax- wara l-gwerra, waqqa' l-Mandraġġ u floku bena flats moderni għall-ħaddiema. Iżjed riċenti, bejn Ġunju ta' l-1971 u Diċembru li ġej, se jkunu nbnew b'kollox 5,555 flats u djar. Ikunu tqassmu wkoll 5,424 'plot'. il qasam tar-reġistrazzjoni fuq bażi obbligatorja f'każ ta' trasferiment minn Lulju 'l hawn u fuq bażi volontarja jekk it- trasferiment sar qabel dik id-data. Fis-sena 1983 se tkompli l-espansjoni tax-xogħol tar-reġistrazzjoni, u possibbilment tiddaħ- ħal f'Għawdex. Il-ħsieb hu li fl-inqas żmien possibbli s-sistema tieħu postha u tagħti kontribut siewi permezz ta' simplifikazzjoni ta' trasferimenti u tagħrif bla dewmien dwar proprjetà. FOND TA' ASSIKURAZZJONI 'Il-Ministeru issa qed jagħmel it-thejji- jiet neċessarji ħalli s-sena d-dieħla jitwaq- qaf Fond ta' Assikurazzjoni biex jipproteġi l-policv holders' lokali f'każ li xi kumpan- nija ta' l-assikurazzjoni ssib ruħha f'pożiz- zjoni li ma tistax tħallas dak li jkollha tagħti fuq 'claims' li jsirulha fuq il-poloz li toħroġ. ''Dan il-Fond mhux se jitwaqqaf biex jara jekk il-kuntratti ta' l-assikuraturi humiex tajbin jew biex juri lil min jieħu 'policv' x'inhuma d-drittijiet tiegħu. L-iskop tal-Fond huwa li jiżgura li l-'policv holders' jieħdu xorta waħda dak li jistħoqqilhom jekk tfalli l-kumpanija li jassiguraw ruħhom magħha. 'Fl-estimi ta' l-1982 deher għall-ewwel darba l-Vot tal-'Computer Centre'. Dan iċ- Ċentru twaqqaf bil-ħsieb li jinġabru f'post wieħed is-servizzi tal-Computer' għad- Dipartimenti tal-Gvern, il-banek kummerċ- jali u l-Korpi Parastatali. Iċ-Ċentru diġà bdew jagħmlu użu minnu d-Dipartiment tat-Taxxi Interni, l-Uffiċċju ta' l-Istatistika, id-Dipartiment tal-Biedja u Sajd, it-Teżor u l-Mid-Med Bank. ''Sa l-aħħar ta' din is-sena huwa maħ- sub li jitlesta x-xogħol konness mal-Kotba tax-Xogħol, il-HHousehold Budgetarv Sur- vev' u kontroll ta' l-istock tal-mediċini tad- Dipartiment tas-Saħħa. ''Għas-sena d-dieħla, hu ppjanat li dipartir.enti oħra tal-Gvern, fosthom l-Uf- fiċċju Elettorali, id-Dipartimenti tas-Servizzi Soċjali u ta' l-Ilma, kif ukoll Korpi Parastatali bħall-Enemalta u t-Telemalta, se jibdew jin- Infakkar hawnhekk li xi kumpaniji li kienu joffru poloz ta' assikurazzjoni fuq il- ħajja f'Malta ma baqgħux jagħmlu dan billi ma ridux jaċċettaw il-mizuri li daħħal il- Gvern biex, bħalma jsir f'pajjiżi oħra, iħares kif jixraq l-interess tal-'policv holders'. Barranin oħra baqgħu joffru dan is-servizz f'Malta. Barra minn hekk, mis- sena li ġejja, il-kumpanija lokali Middle Sea Insurance mistennija tibda toffri lill-pub- bliku poloz ta' assikurazzjoni fuq il-ħajja. B'hekk parti mill-flus li joħorġu barra minn Malta fuq poloz ta' l-assikurazzjoni fuq il- ħajja, jibqgħu f'pajjiżna għall-benefiċċju tagħna lkoll. qdew bis-servizzi li joffri dan iċ-Ċentru. Se jsiru wkoll sistemi ġodda ħalli jibdew jin- qdew il-Bank tal-Gvern, il-Bank of Valletta u l-Lombard Bank 'Il-Computer Centre' se jkompli jwet- taq il-programm ta' taħriġ fuq il-'Com- puters' u jagħti servizzi oħra ta' studju u riċerka f'din il-linja lid-Dipartimenti tal- Gvern u Korpi Parastatali. 'Bħal fi snin oħra, għalkemm b'iżjed importanza minħabba l-isfond ekonomiku preżenti, l-akbar parti ta' l-infiq kapitali li qiegħed jipproponi l-Gvern għall-1983 se ''Il-programm ta' riklamazzjoni ta' art mogħxa f'Għar Lapsi, l-Imtaħleb, il-Magħ- tab u l-Manikata jservu biex l-ammont ta' art li tista' tiġi wżata għall-biedja u l-anni- mali tikber u jkunu jistgħu jiġu miġbuda iżjed nies biex jaħdmu l-art u jipproduċu l-ikel għall-poplu. 'Dan igħin mhux biss biex jinħolqu impiegi imma wkoll biex niffrankaw mill- importazzjoni ta' l-ikel. Meta nqisu li Malta tkun għall-investiment produttiv. In fatti, min-nefqa totali ta' Lm41.1 miljun, Lm28 miljun, jew iżjed minn żewġ terzi se jintefqu fuq investimenti ta' dix-xorta. tixtri minn barra madwar nofs l-ikel ikkun- smat hawnhekk, żieda fil-produzzjoni lokali tkun ta' ġid kbir għall-pajjiż. 'Il-qasam tal-Biedja l-Gvern Soċjalista jfittex li jgħinu kontinwament u, barra l-għajnuna diretta lill-bdiewa, dan il-qasam gawda mix-xogħlijiet infrastrutturali li għamel u qiegħed jagħmel il-Gvern, fost- hom biex itejjeb l-irrigazzjoni, iżid il-prov- vista ta' l-ilma u jwassal l-elettriku u triqat għall-irziezet. f AĠGARAT/ MIJU NL IWIMOET II TURIŻMU ''Is-settur turistiku wkoll ibbenefika u jkompli jibbenefika mill-proġetti infrastrut- turali tal-Gvern u l-miljuni ta' liri li marru u jmorru f'dan il-qasam. Barra l-ilma u l-ener- ġija, trid tissemma n-'network' ta' triqat li fetaħ u bena l-Gvern li bihom l-inħawi turis- tiċi jistgħu jintlaħqu dejjem aħjar, kif ukoll il-bini ta' mitjar kbir ġdid, titjib fl-ajruport u l-espansjoni fit-telekomunikazzjonijiet flim- kien mat-twaqqif ta' l-AirMalta. TELEKOMUNIKAZZJONIJIET 'Tul is-snin il-Gvern Soċjalista ta atten- zjoni qawwija għall-iżvilupp tat-Telekomu- nikazzjonijiet billi estenda b'mod massiv is- servizz tat-telefon f'Malta u Għawdex, għaqqad lil Malta bit-telefon ma' għadd ta' pajjiżi ewlenin bis-sistema tad-'direct dial- ling' u daħħal, immodernizza u kabbar is- sistema tat-telex biex b'hekk Malta tista' taqbad malajr u bl-iżjed mod effiċjenti mal- bqija tad-dinja. ''Għalkemm sar ħafna xogħol, għad baqa' iżjed xi jsir. Għax kulma jmur, billi l-livell tal-għixien tiela' dejjem, in-numru ta' nies li jridu s-servizz tat-telefon qiegħed jiżdied. 'Mieħed mill-Voti li dejjem jieħu sehem għoli mill-infiq kapitali huwa dak ta' l-Iżvilupp ta' l-Industriji. Il-parti li jwettaq Gvern Soċjalista hawnhekk fiha tliet aspetti: Irid jagħmel investiment f'oqsma fejn il-privat ma jersaqx, jew għax kbar wisq għalih jew għax, waqt li huma attivita- jiet meħtieġa biex l-ekonomija tikber u tiddiversifika, il-privat jippreferi attivi- tajiet li jirrendu iżjed malajr. U barra minn hekk, Gvern Soċjalista jin- vesti f'intrapriżi fl-interess dirett tal- poplu biex tassew ikun hawn ekono- mija mħallta u l-poplu jkollu sehem dirett fil-mezzi tal-produzzjoni. e Irid jara li jipprovdi l-kundizzjonijiet meħtieġa biex min irid jinvesti jsib il- faċilitajiet li jrid. Għal dan il-għan is-settur pubbliku jibni jew jestendi fabbriki li mbagħad jinkrew lill-inves- tituri. ''Se jsir infiq għat-tkomplija ta' esten- sjonijiet ta' fabbriki li se jespandu u b'hekk jimpjegaw iżjed nies, u għat-tkomplija tal- Funderija, li hi meħtieġa biex niżviluppaw sewwa l-industriji tal-metall u li mistennija tibda taħdem is-sena li ġejja. 'Is-sena li ġejja se noħorġu Lm5 mil- juni oħra ħalli x-xogħol fuq it-Tarzna l-ġdida — li se tkun tista' tibni vapuri anki ta' 120,000 tunnellata, kif ukoll 'rigs' taż-żejt u tagħmir ieħor kbir — ikun jista' jitħaffef. ''Dan ifisser mhux biss li numru kbir ta' ħaddiema għandhom ix-xogħol issa, imma t-Tarzna tkompli tipprovdi xogħol għall- futur. Fuq kollox dan huwa xogħol li tabil- ħaqq jissimbolizza lil Malta ġdida. Malta, li llum mhux talli m'għadhiex tiddependi fuq l-infiq militari ta' ħakkiema barranin li ħallewha seftura għal mijiet ta' snin, imma nisslet tant fiduċja fiha. IL-PORT IL-KBIR ''Il-Port il-Kbir kellu ħafna spazju li mhux qiegħed jintuża jew mhux jintuża tajjeb biżżejjed. Il-Gvern ilu jwettaq pro- gramm ta' żvilupp ta' l-ispazju u l-faċilitajiet tal-Port u din is-sena, il-programm se IL-PROĠETT TAL-PORT TA' MARSAXLOKK 'Dan il-proġett irid iwassal biex jagħmel minn Malta ċentru ewlieni tat-trasbord u b'hekk jipprovdi impiegi permanenti għan- nies tagħna. Sadattant, waqt li qiegħed jinbena,jipprovdi ħafna xogħol ukoll. SILO GHAL HAŻNA 'Qegħdin nivvutaw ukoll somma ta' Lm1.5 miljun biex inkabbru l-faċilitajiet TA' QMUH għall-ħażna tal-qmuħ. ''Mid-dettalji ta' l-infiq propost għall- 1983, joħroġ li b'kollox se nonfqu Lm223.6 miljuni. Dan l-infiq irid jiġi finanzjat u matul is-sena jrid isir kull sforz biex jinġabru kemm jista' jkun flus għal dan il-għan. ''Id-dħul lokali se niġbruh minn erba' sorsi ewlenin. Dawn huma t-Taxxa fuq id- Dħul, id-Dazju u t-Taxxa tas-Sisa, il-kontri- buzzjonijiet tas-Sigurtà Nazzjonali u l-profitti tal-Bank Ċentrali. Minn dawn jiġi tliet kwarti tad-dħul ordinarju tal-Gvern. 'Se jkun hemm ġbir iżjed effiċjenti tat- Taxxa fuq id-Dħul biex ma nħallux arretrati SERVIZZI SOĊJALI jitilgħu u għassa akbar għal min jipprova jevadi t-taxxa. — 'Din it-taxxa daħħalha l-ewwel Gvern tal-Partit tal-Haddiema u kien il-Gvern Soċjalista li dejjem fittex li jtejjibha u jħaddimha b'ġustizzja. Imqabbla ma' ħafna postijiet oħra għandna rati raġonevoli ħafna. ''Barra dawn l-erba' sorsi ta' dħul ewlenin li semmejt hemm sorsi oħra; bħal liċenzi u ħlasijiet simili u mill-investimenti li l-Gvern għandu f'isem il-poplu. Hemm ukoll għotjiet u self b'imgħax baxx minn pajjiżi barranin. 11 Parti sostanzjali mill-infieq rikorrenti tmur fuq ħlasijiet ta' pensjonijiet lil dawk li qabel kienu impjegati mal-Gvern — b'kollox 7,220; u lir-romol ta' ex-impjegati li mietu — 1,060 oħra. — b'kollox Lm7.65 miljun. L-infiq rikorrenti fil-qasam soċjali hu massiv. Benefiċċji taħt l-iskema tas-Sigurtà Nazzjonali mistennija jilħqu Lm48.7 miljun fl-1983 — Lm0.64 miljun iżjed mis-sena ta' qabel. L-infieq tal-Ministeru tax-Xogħol u Servizzi Soċjali mistenni jilħaq kważi Lm31 miljun. Il-parti l-kbira ta' dan i-infieq, fuq Lm18 miljun tirrappreżenta l-kontribuzzjoni ta' l-Istat taħt l-iskema tas-Sigurtà Nazzjonali, waqt li madwar Lm10 miljuni oħra jitħallsu f'servizzi soċjali, bħalma huma pensjonijiet tax-xjuħ kontributorji, għajnuna soċjali u l-bonus annwali lil dawk li jgawdu dawn il-benefiċċji. Il-kontribuzzjonijiet taħt l-iskema tas-Sigurtà Nazzjonali mistennija jlaħħqu Lm55.1 miljun. Minn dan l-ammont il-Gvern stess joħroġ Lm23.27 miljun, jiġifieri Lm4.9 miljun għall-impjegati tiegħu u Lm18.37 miljun bħala kontribuzzjoni ta' l-Istat skond l-iskema. Dan ifisser li madwar 4270 mill-kontribuzzjonijiet taħt is-Sigurtà Nazzjonali joħ- roġhom il-Gvern stess. Il-Gvern fil-fatt joħroġ iżjed minn hekk — Meta nqisu l-kontribuzzjonijiet kollha u nistmaw kemm jitħallsu benefiċċji u l-ispejjes ta' l-Iskema Nazzjonali tas-Saħħa, is-sena li ġejja nsibu li se jkun hemm żbilanċ ta' Lm9.25 miljun, li bħas-sena l-oħra, il-Gvern sejjer jagħmel tajjeb għalih mid-dħul tiegħu. sr FLUS IL-MALTIN KEMM JISTA' JKUN JIBQGĦU MALTA Irridu nkabbru l-qligħ ta' flus minn barra, u jeħtieġ li naraw li dak li nistgħu niffrankaw, niffrankawh. U rridu wkoll ma nħallux joħorġu flejjes barra minn Malta bla ħtieġa. e Billi nużaw faħam flok żejt, nibdew nif- frankaw flus barranin u ma nħallux l-ispejjeż ta' l-enerġija fil-produzzjoni jogħlew meta jogħla ż-żejt. B'hekk indi- rettament ngħinu wkoll l-impiegi. e Billi nkomplu fejn nistgħu nużaw pro- dotti lokali flok dawk importati, niffran- kaw ukoll flus barranin u noħolqu l-impiegi. MĦJ biex ma nħallux flus imorru barra bla ħtieġa, b'effett minnufih m'aħniex se nħallu min jagħmel investimenti finanzjarji barra minn Malta. Jiġifieri l-'allowance' ta' Lm500 r-ras li konna daħħalna fl-1972, se nneħħuha. 'B'din l-'allowance' madwar Lm3 miljun fis-sena qegħdin jiġu investiti barra. Apparti li dawn il-flus joħorġu mir-riżervi tal-pajjiż. Apparti li min jinvesti fi flejjes bar- ranin qiegħed jesponi ruħu għaċ-ċaqliq fir- rati tal-kambju. Apparti li Ilum il-banek iħal- Isu mgħax bis-sitta fil-mija. Issa qegħdin nagħtu l-opportunità lil min irid jinvesti biex jinvesti b'imgħax relatat mal-livelli ta' barra bla ma jieħu sogru tal-kambju. Il- bonds ta' l-AirMalta, b'imgħax ta' 10.596 u 1296 kien l-ewwel eżempju. It-tneħħija ta' l-'allowance' ta' Lm500 fis-sena għandha tinftiehem f'dan il-kontest. ''Fl-istess ħin irrid ingħid illi li Special Repatriation Deposit Scheme se tkompli u r-rata ta' l-imgħax se tinżamm fil-livell ta' 99. 11 Wieħed mill-fatturi importanti din is-sena kien kif irnexxielna nrażżnu ż-żieda fil- prezzijiet u nnaqqsu r-rata ta' inflazzjoni b'mod drastiku, ħaġa li ftit pajjiżi irnexxielhom jagħmlu. Fil-fatt, l-indiċi tal-prezzijiet, li fl-1981 kien żdied bi 12 fil-mija, fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena tela' 6 fil-mija biss — rata tassew inkuraġġanti meta wieħed iqabbilha ma' dik ta' għadd ta' pajjiżi li għandhom mezzi ta' kontroll ferm akbar minn tagħna fuq il-prezzijiet. Minkejja li l-esportazzjoni ma żdiditx u li kellna nuqqas fit-turiżmu, il-bilanċ tal- pagamenti xorta baqa' b'saħħtu. Dan huwa fattur li fil-qagħda ekonomika li tinsab fiha llum id-dinja, ftit mill-pajjiżi li ma jesportawx iż-żejt jistgħu jiftaħru bih. Fil-fatt aħna kellna bilanċ favorevoli ta' Lm10.9 miljun fil-Kont Kurrentiu żieda fir-riżervi ta' Lm17.6 miljun biex sa l-aħħar ta' Settembru laħqu total ta' Lm490.1 miljun. Il-Ministru tal-Finanzi s-Sur Lino Spiteri għalaq id-diskors tiegħu tal-Budget kif ġej:- 'Dan il-budget li għandi l-privileġġ li nressaq quddiem ir-rappre- żentanti tal-poplu hu Budget li se jiġi diskuss ħafna. Jista' jkun hemm min isejjaħlu Budget ta' awsterità billi għafast u sħaqt dwar il-ħtieġa ta' għaqal u ekonomija, u billi ma ħabbartx żidiet fil-pagi, bonus u benefiċċji soċjali. Jien ma naqbilx li dan hu Budget ta' awsterità. Awsterità tagħ- milha meta fil-verità taqta' minn dak li jkollok, meta tmur lura minn fejn tkun wasalt. Jew meta l-iżjed l-iżjed, tibqa' fejn int. Aħna ma se nagħmlu xejn minn dan. 'Immorru lura kieku, bla ma nfittxu triqat oħra, niżvalutaw il-lira Maltija bl-effett ħażin li dan ikollu fuq il-prezzijiet, fuq il-livell tal-għixien u l-iżjed fuq il-livell tal-għixien tal-klassi tal-ħaddiema. Hi ħaġa ironika li meta, sa ftit ilu, kien hawn min igħid li għandna l-iktar pagi baxxi fl-Ewropa, issa jrid effettivament inaqqas il-pagi tal-Maltin permezz ta' żvalutazzjoni. Aħna la se mmorru lura. U lanqas se nibqgħu fejn aħna. Mhux talli ma ngħidx li dan Budget ta' awsterità. Jien ngħid, bil- konvinzjoni kollha, li dan hu Budget ta' Opportunità. Opportunità li nagħmlu mis-sena li ġejja s-Sena ta' l-Impiegi billi nwettqu proġetti serji li jagħtu riżultat tajjeb u għat-tul. Opportunità li ngħollu l-livell tal- għixien billi nbaxxu l-prezzijiet. Opportunità li nsiru iżjed kompetittivi mingħajr ma nweġġgħu lilna nfusna. Opportunità li noħorġu nissieltu għal iżjed impiegi, għal iżjed ġid, għal ħajja aħjar, fis-swieq internaz- zjonali, armati b'miżuri serji u dejjiema, mhux b'ċagliq artifiċjali u tal- mument. '' B'dan il-Budget il-Gvern Soċjalista qiegħed jagħti lill-poplu l-oppor- tunità li dak li kiseb iżommu uli jimxi 'l quddiem biex jirbaħ dejjem iżjed u jwettaq bl-iktar mod serju u effettiv l-oġġettivi ekonomiċi u soċjali ta' tkabbir tal-ġid nazzjonali u ta' tqassim ġust ta' dan il-ġid biex jogħla iktar il-livell tal-għixien ta' kulħadd. Il-Gvern bl-iżjed mod ċar, bl-ikbar responsabbiltà, qiegħed juri triq. Lis-setturi kollha ta' l-ekonomija. Lill-klassijiet kollha tas-Soċjetà. Nafu li l-poplu Malti għandu l-interess, għandu l-għaqal, għandu l-ħila, li jaħtaf l-opportunità li qiegħed jagħtih il-Gvern Soċjalista bil-Budget għas-sena deċisiva li deħlin fiha. ' Stamperija tal-Gvern