L-ORIZZONT MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA l-aħħar kitba tiegħi tkellimt fuq il- problema ta' qaddiefa li qed tolqot ħażin lil xi distretti. Jien nifta- kar fiż-żmien meta d-distretti kienu jipparteċipaw b'żewġ opri f'kull kor- sa — dak iż-żmien ma kienx hawn problemi ta' qaddiefa. Kif aċċennajt f'kitba oħra, ħafna mill-qaddiefa kienu jkunu mil-lokal tagħhom, u xi wħud minnhom kienu jkunu jirreġistraw għal perjodu ta' snin. Kien żmien meta r-Regatta kienet popolari ħafna għax kull korsa kienet akkanita u r-rivalità fost l-ekwipaġġi kienet għadha ħajja, fejn l-eċċitament waqt l-andament ta' kull korsa kien jibqa' sa l-aħħar qadfa. Meta fil-bidu tas-snin 90 l-organizzaturi tar-Regat- ta ddeċiedew li kull distrett jibda jipparteċipa b'opra waħda minflok bi tnejn bi skuża li l-kanal ma kienx jiflaħ 12-il opra, ir-Regatta bdiet titlef il-popolarità tagħha li minn dejjem kellha man-nies tal-port. Naħseb li din id-deċiżjoni tat id- daqqa tal-mewt lil bosta qaddiefa li kienu entużjasti ħafna li jagħtu sehm- hom lil-lokalità tagħhom fir-Regatta. Kienet diċiżjoni: żbaljata għax tellfet iċ-ċans li ħafna qaddiefa żgħażagħ li jsibu posthom fid-dgħajsa. Ħafna huma tal-fehma li din id- deċiżjoni ikkawżat bruda u apatija kbira fost id-dilettanti, u minħabba f'hekk in-nies ma bdietx tattendi. Meta ġiet introdotta x-Shield taż- Żgħar kien hemm il-ħsieb li din issir għal żgħażagħ taħt it-18-il sena (U/18) u Wara, minħabba nuqqas ta' konkorrenza saret U/21. Meta Ekumitati distrettwali bdew jilmentaw li m'humiex qegħdin isibu qaddiefa żgħażagħ għollew l-età għal 23 u s-sena l-oħra erġajna żidna l-età għal 25, u ħaġa ta' l-iskantament bqaj- na nsejħu din il-kategorija taż-żgħar, imbagħad wara saret magħrufa bħala 'Reserve' u aktar tard Kategorija B. Niftakar li meta ġiet introdotta t-Tiġrija ta' Jum il-Ħelsien (31 ta' Marzu) kien hemm il-ħsieb li fiha jieħdu sehem qaddiefa ġodda. L-għan ewlieni li saret din it-tiġrija kien li kull kumitat distrettwali jħajjar liż- żgħażagħ mil-lokalbiexjipparteċipaw f'dawn it-tiġrijiet tradizzjonali. Iżda x'ġara, ftit snin wara, daħlet il-pika fost il-qaddiefa u l-kumitati distrett- wali bdew jarmaw l-opri tagħhom bl- aħjar qaddiefa li kellhom u nsew l- iskop ewlieni ta' din it-tiġrija. Il-ħasra hi, li llum ninsabu f'sit- wazzjoni fejn numru żgħir ta' qad- diefa jiddominaw ir-Regatta. Fejn imorru dawn il-qaddiefa tintrebaħ ix- Shield u għalhekk spiċċa dak l-en- tużjażmu fost id-dilettanti li jinżlu ja- raw u jsegwi dawn l-imberkin provi. Fejn huma dawk l-eluf ta' nies, li f'Jum il-Vitorja, fejn minn kmieni wara nofs in-nhar kienu jimlew kull rokna tas-swar li jagħti għall-Port u jdawru l-Kanal bid-dgħajjes u bil- Frejgatini mimlijin bin-nies7 Fejn hu t-tixjir tal-bnadar u l-briju kbir li kienu joħolqu d-dilettanti tad-distret- ti rivali waqt id-dħul tad-dgħajjes tagħhom fil-kanal jew waqt il-korsa2 Ħasra, illum kollox spiċċa, u dan kol- lu hu tort ta' deċiżjonijiet żbaljati li ttieħdu snin ilu u llum diffiċli li treġġa' l-arloġġ lura. Meta fis-snin 90 jien kelli laqgħa mal-Kummissjoni Regatta, kont issuġġerejt għadd ta' suġġerimenti li fil-fehma tiegħi ħassejt li (għal dak iż- żmien) kienu validi ħafna, u jekk jiġu attwati ssir ħafna titjib fl-organiz- zazzjoni tar-Regatta. Issuġġerejt li l-kanal jingħalaq matul Awwissu u t-taħriġ tad- dgħajjes isir fil-viċinanza ta' kull dub tar-Regatta bħalma kien isir fl- imgħoddi, u b'hekk jerġa' jqajjem l-entużjażmu fost id-dilettanti, u r- Regatta terġa' ssir popolari mal-pop- lu tagħna. Issuġġerejt ukoll li l-punti ta' kull korsa jkunu l-istess. Biex ikun hemm aktar kompettività u telimina kull tbassir li normalment isir qabel kull Regatta. Li jsiru studju dwar sistema ġdida ta' Heats, fejn waqt li jingħata d-dritt li kull distrett jipparteċipa b'opra. waħda f'kull korsa, jiżdiedu żewġ opri oħra f'kull kategorija bis- sistema ta' l-aħjar ħin miksub fi tlie- laq li jsiru jumejn qabel ir-Regatta : taħt is-sorveljanza ta' ġurija serja u membri tal-kumitati distrettwali. Il-ħsieb wara din is-sistema (dak iż-żmien bi tmien opri f'kull korsa ) kien li terġa' tqanqal entużjażmu ġdid fost żgħażagħ ta' kull lokal, it- tiġrijiet isiru aktar akkaniti, u tgħin ħafna li jkun hemm bilanċ fost id-dis- tretti, parteċipanti. Issuġġerejt ukoll li l-gvern għandu jgħin finanzjarjament lid-distretti tar- Regatta bħalma jagħmel f'kull 'Sport' ieħor. Kif aċċennajt qabel, il-manuten- zjoni tal-opri tirrekjedi spejjeż enormi u l-ebda distrett m'hu f'qagħda tajba : biżżejjed biex jiffinanzja opri ġodda li jiswew eluf ta' liri. Ovvjament minn meta saru dawn is-suġġerimenti, li fil-fehma tiegħi Il-Ħamis 24 ta' Awwissu 2017 MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (52) Bormla jirbħu l-palju tat-tiġrija fil-kategorija 'Open' tad-dgħajjes 'B' tal-Pass fl-2005 għadhom validi ħafna anke fi żmienna, ma sar xejn għajr biss xi: rtokk żgħir. Sintendi drabi oħra kotl- na tkellimna fuq titjib fl-organizzaz- zjoni tar-Regatta, issa li l-organiz- zazzjoni tar-Regatta mid-Dwana kienet għaddiet f'idejn il-Kultura, wara l-KMS u issa f'idejn L-Għaqda tar-Regatta. Niftakar li saru bosta suġġerimenti oħra dwar Regatti oħra fosthom tiġrijiet tat-tfal, iżda fejn għandha x'taqsam ir-Regatta Nazzjonali tat-8 ta' Settembru ssuġġerejt li f'kull ediz- zjoni terġa' tibda ssir il-Ġostra fil- viċinanza tad-Dwana — tradizzjoni oħra antika li minn dejjem kienet sinonima mat-tiġrijiet tad-dgħajjes li kienu jsiru fil-portijiet tagħna. Fortunatament il-lum kull club tar- Regatta huwa attrezzat b'żewġ setti- jiet ta' opri tat-tiġrija. Ovvjament, xi wħud minnhom ikollhom bżonn ta' manutenzjoni, xi wħud jinbidlu f'oħ- rajn ġodda. Ftit tax-xhur ilu smajna li l-gvern kien se jagħti donazzjoni ta' flus lil kull clabb tar-Regatta biex jordnaw dgħajsa oħra. Smajt diversi kummen- ti dwar din l-għotjal Ħafna huma tal- fehma, li s-somma mhix biżżejjed biex tinbena dgħajsa ġdida, u li jkun aħjar kieku l-gvern iżid. is-somma sostanzjalment, u minflok dgħajsa tinbena Ferilla jew Kajjikk tat-Tiġrija tat-tip 'Fancv' (żewġ opri antiki li kienu jieħdu sehem fit-tiġrijiet ta' qa- bel il-gwerra) u b'hekk: tiżdied kate- gorija oħra ta' opri tradizzjonali Mal- tin fir-Regatta Nazzjonali. Rigward il-qisien ta' dawn l-opri, wieħed jista' jsibhom fil-Biblijoteka Nazzjonali tal- Belt. Nimmaġina li hawn isib min jgħid — tiġrija oħra jonqosna biex ngħaddu xi ħames sigħat fix-xemx insegwu r- Regatta, meta kulħadd qed jilmenta li l-ħin bejn kull tiġrija, minkejja l-ftit progress li sar f'dawn l-aħħar sentejn, għadu twil ħafna u l-ispettatiri qegħdin jiddejqu b'dan id-dewmien kollu. Fil-fatt, din: hi waħda mir-ra- ġunijiet li n-nies naqset drastikament : fiż-żewġ Regatti: Nazzjonali, u jekk ma jsirx xi ħaġa mmedjatament min- naħa ta' l-organizzazzjoni se jkomplu jonqsu. Din is-sena jien segwejt ir-Regatta ta' Jum il-Ħelsien mill-Gardjola tal- Isla — fil-fehma tiegħi l-aħjar post fil- port minn fejn wieħed jista' jsegwi kull tiġrija mill-bidu tat-tmiem tagħha, u s'intendi jkollok panorama sabiħa tal-kanal u tal-ispettaturi li jkunu qegħdin isegwu dawn it- tiġrijiet. Fil-Gardjola ma konniex aktar minn 80 dilettant u fil-Ponta ma kienx hemm aktar minn 500 partitarju … meta sa ftit tas-snin ilu, meta l-Isla : kienet qed tiddomina dawn it-tiġrijiet kien ikun hemm triplu jekk mhux ak- tar. Imbagħad jekk wieħed jagħti ħarsa lejn xatt il-Belt …. bla dubju ta' xejn joħroġ diżappuntat ħafnal In-nies naqset u naqset ħafna, u ni- skanta mhux ftit meta fuq it-tele- viżjoni nisma' minn jgħid li kien hemm in-nies. Min jgħid hekk jew għadu. żgħir ħafna allura, inkella ma jiftakarx żminijiet oħra, meta l-Port il-Kbir kien ikun mimli daqs bajda bin-nies fuq l-art u l-baħar - meta f'kull kate- gorija sal-1990 kull distrett kien jipparteċipa b'żewġ opri, u li r-Regat- ta Nazzjonali ma kinitx tieħu aktar : minn sagħtejn u nofs, waqt li llum tieħu: d-doppju jekk mhux aktar — iżda mia ninsewx li f'dak iż-żmien fir- Regatta kienu jsiru ħames tiġrijiet u llum ssiru għaxra. Fattur ieħor li kompla jnaqqas in- nies, apparti d-dewmien bejn kull korsa u oħra, hi li fit-8 ta' Settembru qed isiru diversi dixxiplini sportivi oħrajn, u għalhekk jien ma neħodiex bi kbira, li xi partitarji jew dilettanti, jagħżlu li jmorru jaraw logħba foot- ball jew waterpolo minflok ir-Regatta — l-ewwelnett minħabba t-tbassir li . jsir qabel kull Regatta, u t-tieni nett għaliex jaf, li aktar tard fil-għaxija, f'xi ħin jew ieħor se jara l-aħjar siltiet minnha fuq it-televiżjoni …