Fost il-familji li għexu f'Birkirkara fis-seklu dsatax insibu dik ta' Ġanni Grech u Carmela mwielda Ellul, li tnejn minn uliedhom saru Saċerdoti. Binhom Alfred daħal mal-Ordni Dumnikan bl-isem ta' Patri Ġjaċint. Guglielmu (William) sar Saċerdot Djoċesan u kien ukoll Kanonku tal-Kolleġġjata Elenjana.' Patri Ġjaċint Grech Ellul Patri Ġjaċint twieled f'Birkirkara fis-7 ta' Marzu 1865. Fis-sena 1881 ingħaqad mal-Ordni Dumnikan u kien ordnat Saċerdot fil-15 ta' Diċembru 1887. Fl-1888 inħatar Lettur, u għal 23 sena għallem lill-istudenti tal-Ordni, l-ewwel fi Sqallija u mbagħad f'Malta. Iżda minbarra t-tagħlim, Patri Ġjaċint Wettaq ukoll il-ministeru pastorali b'mod partikulari permezz tal-konfessjonarju u tal-predikazzjoni.Ż Insibu li nhar il-festa ta' Santa Elena tal-1897 filgħodu, kien għamel il-paniġierku fil-Kolleġġjata Elenjana' Ta' min ifakkar li dik il-ħabta dan il-paniġierku filgħodu kien isir bit-Taljan. Ħidma f'Tas-Sliema Għal diversi. snin, kif sejrin naraw, Patri Gjaċint Grech Ellul wettaq ukoll Ħidma f'Tas-Sliema. Dan billi għal madwar dsatax- il sena kien membru tal-komunità tal-patrijiet Dumnikani li kienet tieħu ħsieb il-knisja ta' Ġesiti Nazzarenu fix-xatt ta' Tigne, li ġiet fdata l Fsadni M., O.P., Dumnikani Maltin Magħrufa 1450-2003, Malta 2003, p. 152… 2 Ibid. 3 Tagħrif miġbur mis-santa tal-mewt tiegħu. ' CHE GON DOTTRINA AD UMILTA' DISPOSATA IN MALTA B IN SIGILIA .INSEGNO' TEOLOGICHE DISCIPLINE FU ELOQUENTE SUL PERGAMO ASSIDUO AL: CONFESSIONALI E TRA IL-COMPIANTO DEI MISERI DA LUT GENEROSAMENTE CONFORTATI Il-8 APRILE 1981 PASQUA DI RESURREZIONE A' 66 ANNI SI ADDORMENVO' NEL SIGNORE $ Malta Tagħna, 23.1V.1910. $ Ir-Rużarju, 1912 p.223. Fil-Kapitlu Provinċjali tal-1912, Patri Gjaċint inħatar Rettur tas- Santwarju ta' Ġesti Nazzarenu u Vigarju (Superjur) tal-komunità tal- patrijiet Dumnikani. Dwar din il- ħatra, gazzetta lokali ikkummentat hekk: Din id-darba in-nies ta' Tas- Sliema għamlu akkwist bil-miġja tas- Superjur il-ġdid tan-Nazzarenu, il-Patri. Majjistru Ġjaċintu Grech Ellul 7 Minkejja l-fatt li fl-1912 il-patrijiet Dumnikani kienu ilhom biss madwar tliet snin f'Tas-Sliema, insibu li f'din is-sena diġà kellhom il-ħsieb li jkabbru kemm il-knisja u l-kunvent' u Patri Ġjaċint beda mill-ewwel jiġbor il-fondi għal dan il-proġett. Fl-1913 il-Kunsill Provinċjali aċċetta- l-proposta li tinbena knisja ġdida minflok dik ta' Ġesti Nazzarenu, u Patri Ġjaċint kompla jħabrek għall-ġbir tal-fondi fis-snin ta' wara, biex jitwettaq dan il-proġett. Iżda barra minn hekk, fl-1914 għamel talba lill-Gvern Kolonjali biex ikun jista' jixtri xi propjetà kontigwa mal-knisja biex ikun jista' jitwettaq dan il-proġett. Din it-talba ntlaqgħet mill- Gvern f'Ġunju tal-1916./' Fl-1917 Patri Ġjaċint waqaf kumitat biex jieħu ħsieb il-bini u l-ġbir tal-fondi.'' Ix- xogħol fuq il-bini tal-knisja l-ġdida, li kellha tiġi ddedikata lill-Madonna ta' Pompej, inbeda. Iżda bilkemm laħaq tlesta l-kappellun tal-kor meta x-xogħol waqaf għalkollox 9 Scerri D. Il-Knisja ta' Ġesit Nazzarenu Tas-Sliema (1993) p. 4. 19 Scerri D. Op.cit. p.S; Malta Tagħna 16. IX.1914, 3.X.1914. l A(rkivju) N(azzjonali) M(alta), Petitions 1914 No. 92. O' aż SEMMI Jfesta KM ib minħabba nuqqas ta' fondi. Jidher li Patri Ġjaċint spiċċa mill-kariga ta' Vigarju fl-1917.1 Iżda reġa' kellu din il-kariga bejn l-1924-1927, u l-1927-1930.5 Patri Ġjaċint Grech Ellul O.P. miet f'Ħadd il-Għid il- Kbir, 5 ta' April 1931, fl-età ta' 66 sena u l-funeral tiegħu sar fil-knisja ta' Ġesti Nazzarenu f'Tas-Sliema.'6 Guglielmo Grech Ellul twieled f'Birkirkara fid- 19 t'Awwissu 1867 u ġie mgħammed fil-Kolleġġjata Elenjana l-għada 20 ta' Awwissu minn Dun Filippu Grech. Dun Guglielmu kien ġie ordnat Saċerdot mill- Arċisqof Pietru Pace fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann fit-23 ta' Diċembru 1893. Huwa ċċelebra l-ewwel 11) quddiesa solenni tiegħu fil-Kolleġġjata Elenjana fis-7 79 U MĦABBTU LEJN DAN IT-TEMPJU ta' Jannar 1894. Il-mużika f'din il-quddiesa kienet taħt NMEA kiri kw jsbġ id-direzzjoni tas-Surmast Anton Nani, u d-diskors tal- KERMI mal okkażjoni sar minn ħuh, Patri Ġjaċint Grech Ellul O.P… 2 Ail-Biżjazi (LU bina m) Erba' snin wara, fl-14 ta' Marzu 4 7 1898, Dun Guglielmu Grech Ellul ħa l-pussess ta' Kanonku tal-Kolleġġjata Elenjana. Bħala saċerdot, Dun Guglielmu kien iwettaq. il- ministeru pastorali, iżda b'mod partikulari: permezz tal-konfessjonarju' — Minbarra f'Birkirkara, kien ukoll iwettaq il-ministeru pastorali fil-parroċċa ta' San Ġiljan 2 5 Fsadni M. O.P., Id-Dumnikani f'Malta Matul il-Gwerra 1939-1945, KKM 1977 pp. 76,77. 4 Malta Tagħna 10.11.1917. 5 Fsadni M. O.P., Dumnikani Maltin Magħrufa p. 153. 6 Tbid., p. 153 u tagħrif miġbur mis-santa tal-mewt. U Tagħrif miġbur mill-Arkivju tal-Parroċċa S. Elena ta' Birkirkara mgħoddi minn Philip Xuereb, Novembru 2013. $ A(rkivju) K(urja) A(rċiveskovili) CATALOGUS ORDINATORUM 1889:1902 p.59. 21 Tagħrif miġbur mis-santa tal-mewt. 2: Tagħrif fil-pussess tal-awtur. Kolleġġjata Bażilika Sant Elena I'ĠINUTJZ MAN MA NTTIILAB PAN Di AĊET JISN prokuratur tal-altar tal-Madonna tal-Karmnu fil-Kolleġġjata Elenjana. Bħala prokuratur nafu biċ-ċert li kien ħa ħsieb li jsiru tliet affarijiet b'rabta mal-artal u l-kappella fejn jinsab: 1. Ħa ħsieb li jsir ir-restawr tal-kwadru titulari tal-istess kappella.2 2. Bit-tħabrik tiegħu fl-1928 saret iz-zokklatura tal-irħam tal-istess kappella. Fl-1932, fl-okkażjoni tal-festa titulari ta' Sant'Elena, iżżanżan il-ventartal tal-fidda tal-artal, xogħol tad-ditta Angelo Ronchi ta' Milan 26 kl Il-Fratellanza tal-Madonna tal-Erwieħ u l-Festa Tagħha Fl-1805, kienet twaqqfet il-Fratellanza tal-Madonna tal-Karmnu f'Birkirkara.7 Iżda fl- 1904, wara l-miġja tal-Patrijiet Karmelitani Skalzi fil-knisja ta' San Alfons fil-Wied, din il- fratellanza kienet ġiet ittrasferita hemmhekk $ Minflokha fil-Kolleġġjata Elenjana twaqqfet il-Fratellanza tal-Madonna tal-Erwieħ, u nhar il-Ħadd 11 ta' Novembru 1906, saret għall- ewwel darba l-festa tal-Madonna taħt dan it-titlu. F'din l-okkażjoni kienu żżanżnu l-istatwa, il-bradella u l-bankun tagħha 7 Din il-festa kompliet issir fis-snin ta' wara u fl-1914, il-prokuratur tagħha kien il- Kanonku Dun Guglielmu Grech Ellul. It-Terz' Ordni Franġiskan Il-Kanonku Grech Ellul kien ukoll id-Direttur tat-Terz' Ordni Franġiskan li kien twaqqaf fil-Kolleġġjata ta' Birkirkara fl-1835. Fl-1926 meta Dun Guglielmu kien Direttur dan it-Terz' Ordni fakkar b'solennità kbira is-seba' ċentinarju tal-mewt ta' San Franġisk t' Assisi (1226- 24 Tagħrif mogħti lili minn Philip Xuereb. 35 Ara l-iskrizzjoni bil-Latin li hemm fl-istess kappella. 26 Leħen is-Sewwa 13. 3 Vella E.B., Storja ta' Birkirkara bil-Kolleġġjata Tagħha (1934) p. 498. Malta Tagħna, 10.X1.1906, 17.X1.1906. 1926) b'funzjonijiet fil-Kolleġġjata. Sar Tridu, u fil-funzjonijiet ta' lejlet u nhar il-festa li saret fil-21 ta' Novembru, kien iffunzjona l-Kan. F'din l-okkażjoni kien hemm il-mixegħla u l-logħob tan-nar u l-Banda Sant'Elena esegwiet programm mużikali.l Għal din l-okkażjoni kienet inġabet ukoll l-istatwa ta' San Franġisk li Ilum tinsab miżmuma f'niċċa fis-sagristija tan-nofs. Dun Guglielmu kien ukoll benefattur tal-Knisja Kolleġġjata Elenjana. Fl-1934, meta kien għadu ħaj, ħallas minn butu għall-iċċangjar bl-irħam tal-kuridur li hemm wara l-kor. B'tifkira ta' din l-għotja, fl-istesss kuridur hemm il-kwadru ritratt tiegħu, u skrizzjoni li tfakkar din l-għotja tiegħu f'nofs l-istess paviment. Il-Kanonku Guglielmu Grech Ellul miet nhar il-21 ta' Ġunju 1934 fl-età ta' 66 sena. $ jl L-Anġlu tal-Paċi, Marzu 1927 pp. 63,64 32 Ara l-imsemmija skrizzjoni. IE Qeg o UB EA Idħol sa ġewwa u itla' sal-Awla Kapitulari u mużew. l IE Bella Pl o L To 1 CT ae L To U f 10 JIE MEL Anke jekk m'intix mir-Raħal