IL-PALK MALTI JE kulħadd li x-xejra li ba l-Malti minn xi ħamsa u għoxrin sena l-hawn hija kbirz u, għalkemm kbir kien it-tfixkil, il-lmn bdejna naraw li r'iegħa li nżergħet f'dawk iż-żmeni- jiet mhux biss xectlet imma tatna siġar u frott li bihom nin- subu mkabbrin. Dehru kotba ta' poeżija u proża li jixirqil- hom joqocħdu ħdejn kotba mi:bugħa b'ilsna oħrajn bla. mistħija ta' xejn; rajna żgħażagħ li ħassew ii kellhom biex jiftaħru li għandhom ilsien sabiħ li jista' jfisser ħsibijiehom b'kitba mir- quma u armonjuża. Dehret ukoll il-kitba tal- pe:k, imma. hawn jinħtieġ nistqar- ru li għadna ftit lura. Ma jmissux kien hekk għaliex jekk hawn xi kieba li tista' tħajrek biex tidħol għaliha. hija sewwa sew il-kitba. għall-palk: kittieb ta' poeżiji jista' jaqta' qalbu għax jibża' li mhux krlħadd huwa mxengel lejn dik is-sura ta' kitba ; kittieb tal-proża jisra' jwaħħal f'moħħu li mhux sa jsib nies biżżejjed li jħobbu l-qari. Imma min jikteb għall-palk jaf taj- jeb ii l-kitba tiegħu sa tiġi mismugħa minn swali miżgħudin bin-nies. Jaf tajjeb li l-lum li hawn bosta. kumpanniji li huma. għatxana għal kitba. ġdida, ix-xogħol tiegħu jekk ikun tajjeb, malajr jinħataf. Mela den ifisser li l-kitba għall-palk, jekk mhux iżjed minn kitba. oħra, imissha mxiet 'il quddiem daqsha, Imma mhux kull kitba tal-palk jixirqilha dan l-isem, Hemm kumpan- niji li qegħdin iduru għal subgħajhom bħall-qarnita u jfittxu d-dremmi u l-farsi antiki, u hemm oħrajn li sikwit qegħdin isemmgħuna xogħlijiet miktubin ta' malajr u bil-għaġla u li fit- tfassila detferarja tagħhom jistgħu jitqiesu ma' dawk li kienu jmkitbu xi ħamsin sena ilhu, Imħabba f'hekk, in-nies li tmur tisma'. mhux biss qiegħda żżomm ruħha marbuta ma' dik is- sura. ta' kitba qadima, imma x'aktarx ma tifhemx u tmaqdar xogħlijiet li jixirqu liż-żmien tal-lum, Ma. rridux inwaqqgħu fit-tajn dak li nkiteb qabel. Xejn minn dan. lie li deher xogħol Malti għall palk li għadu jin- stame' sabiħ sal-lum. Imma jinħtieġ nifhmuha li fil-mixja tal- letteratura kollox jimxi flimkien u, jekk imxiet il-poeżija u l- proża, id f'id magħhom għandha wkoll timxi l-kitba tal-palk. Dawk li kitbu dari, kieku kienu jgħixu fiż-żmenijiet tagħna, iL-Pank MALTI 25 kienu jkunu l-ewwel nies li jijhunu dil-ħaġa u kienu jagħtuna xoghlijiet li jixirqu l-letieratura Maltija tal-lum. Issib min igħidlek ti huma n-nies li jmexxuk fil-kitba. Jekk iridhoim jiġu jisnmgħuk trid taru x'jogħġobhom u x'ma jogħġob- homxs u mbagħad tagħtihom biss dak li jħobbu huma, Ma għandniex xi ngħidu, dan buwa kollu minnu. Imma mhux sa barra, dridu jkunu wkoll il-kittieba li: b'sabar kbir u b'rieda qawwija, iwarrbt dak li hu hażin u, fit ftit, jerfgħu l-moħħ ii-poplu mill-qiegħa li xi drabi jkun jinsab fuqha. J'ekk jisim- l-lun u jisimgbu għida, jibdew biex widnejhom tidra l- tiewwu u l-qiwwu tal-letteratura tal-lum u jasal żmien metà lia jkunux iridu jatu b'ħaġ'olra, Tal anin iżonmm quddiem għijnejh li kitba tal-palk ħażina tista' ttellef mhux biss dik li hija togħma tal-palk imma wkoll xejriet ia kitba oħru. Għalhekk huwa dmir tal-kittieba tal- lumi di jqumu min-nigħsa ti huma tihu u, b'rieda qawwija ma jilqgħu qat li jiktbu għall-palk xogħlijiet li ma jixirqux lill- kitbu tagħhom f'fergħat oħrejn. Artijiet oħra kellhom it-tfixkil l għundna uhna l-lum, għaddew mill-istess ilma tagħna, imma waslu lejn kellhom jaslu. Dan nistgħu nagħmluh aħna wkoll. Billi uħna ċkejknin, jistu' jkun li jkollna nitħabtu aktar; imma l-uum jew għada naslu. Imma mhux biss il-kitieba jridu jkunu. Jinħtieġ fi jkun hemm min jagħmlilhom il-qalb. Jistgħu jsiru aktar konkorsi molii soru s'issu, Għax ngħiduha kif inhi: konkors isirlek kull miti sena u terġa' u tgħid mhux dejjem jitmexxa tajjeb biżżej- jed biex iħajrek. il-konkorsi jinħtieġ li jsiru ta' sikwit u sewwa u ssir ħidma qaww.ja biex jinġibed interess fuqhom mhux minn in jidhol għall-konkorsi biss: imma minn kulħadd. Ngħajtu aktur biex inbigħu iżjed. U mbagħad baġ'oħru wkoll. Xejn mma hemm li jfixkel xo- għol letterarju iktar milli meta jinqara ħażin. Billi jkun lette- rarju dejjem, fil jew wisq; ikun itqal minn xogħol ieħor u għal- liekk, bejn it-toqol tiegħu u bejn di jinqara ħażin u xi drabi blu ħajja, min jisma' xejn ma jinġibed lejh. Kitba tal-palk tajba (u ma' din ngħoddu r-redio pligs), jinħtieġ li jintelqu f'idejn l-aħjar nies li bil-ħila tagħhom ikunu jistgħu jfissru ħsieb il-kitcieb bis-sengħa kollha u b'dawk l-ilwien li mingħajrhom tiksaħ u iibqa' biered. 26 IL-MALTI Min jaqleb għall-Ma'ti kiwba tal-palk barranija xejn ma għandu għax jaħseb li ma jkunx qed jagħmel xogħol siewi, Ikun qiegħed jagħmel ħidma tassew kbira. Wisq aktar aħjar minn dawk li kull darba jduru mal-lewża u jagħtuna dejjem l-istess ħaġa b'libsu oħra, min juqleb xogħlijiet barranin għall-Malti jkun qiegħed ifchemma bl-ilsien tagħna kif ħasbu mħuħ kbar li taħħrithom id- dinju kollha, Kemm sa ndumu nidħku bil- x'h li binte jew ibnu jridu jitgħarrsu bil-moħbi, u bl- i seftur 2 Dil-qolfa tiele ħa u oħra nieżla j jridu jinqatgħu u u nibdew nimirħu fi ħsibijiet ġodda miktubin għan- nies f'sura sabiha u li ikun tixraq lil-letteratura tal-lum.