IŻ-ŻEWĠ QNIEPEN IL-KBAR TAL-KNISJA TAGĦNA JAGĦLQU 100 SENA F'POSTHOM Fiż-żewġ kampnari tal-Knisja Parrokkjali tal-Madonna tas-Sacro. Cuor, Tas-Sliema, illum hemm ħames qniepen. F'dak tal-lemin hemm qanpiena żgħira u l- fustanija. Fil-kampnar tax-xellug, jiġifieri dak ta' l- arloġġ, hemm tlieta li huma waħda żgħira, l-antika ma' l- arloġġ u l-kbira. Sal-1971 in-numru ta' qniepen kien ta' sitta, billi fil-kampnar tal-lemin kien hemm oħra żgħira.) Għotja biex isiru l-qniepen It-tagħrif dwar il-qniepen jibda sena wara li beda l-bini tal-Knisja tagħna, jiġifieri f'Ġunju 1877.0) Il-bini beda tiela', iżda fl-aħħar ġimgħa ta' Ġunju 1878, kif kiteb il- fundatur tal-Knisja, Dun Pawl Vella stess ''i denari erano del tutto esausti'' u għaldaqstant kien hemm il- ħsieb li jitwaqqaf ix-xogħol. Sadattant fil-Kappella proviżorja li waqqaf Dun Pawl — waqt li x-xogħol tal-bini kien miexi — kien jingħad kuljum ir-Rużarju, u t-tfal kienu jitolbu lill-Madonna biex tipprovdi xi somma flus ħalli x-xogħol ma jiqafx. Il- Madonna semgħet talbhom. Fl-ewwel ġimgħa ta' Lulju, waħda sinjura ġiet tfittex lil Dun Pawl, imma billi ma sabitux qalet lill-ħaddiema biex jgħarrfuh li żewġha kien marid u xtaq ikellmu. Dun Pawl mar għandu l-għada stess. Dan kien is-Sur Vinċenz Bondin li għarraf lil Dun Pawl li kellu l-ħsieb li permezz ta' testment iħalli diversi Legati għall-Knisja l- ġdida. Dawn il-Legati kienu Quddiesa kuljum, Eżerċizzi Spiritwali, il-Festa ta' San Vinċenz Ferreri, u ried ukoll li jieħu f'idejh kappella fil-Knisja u li jagħmel ''una campana del costo di mille scudi'. Dak il-ħin stess Dun Pawl qal lis-Sur Bondin li l-ewwel kien hemm bżonn li titlesta l-Knisja, u li ma kienx hemm flus iżjed biex jitkompla x-xogħol. Is-Sur Bondin wieġeb li hu kien lest jgħati minnufih l-elf skud bil-kundizzjoni li malli jitlestew il-kampnari, din is-somma tintuża biex isiru xi qniepen, u ta' dan ried obbligazzjoni min-naħa tal-Kumitat li kien jieħu ħsieb il-bini. Dun Pawl għarraf lill-Kumitat b'din l-offerta, li ġiet aċċettata u l-obbligazzjoni ġiet iffirmata mill-membri kollha. Nhar is-7 ta' Lulju 1878 is-Sur Bondin ta lill- Kaxxier, in-neguzjant A.P. Vella, is-somma ta' 1000 skud fil-preżenza ta' Dun Pawl Vella, is-Sur Ġann Dumink Debono, is-Sur M.A. Borg, is-Sur P.P. Balzan, u tal-konfessur tiegħu Rev. Dun Salvu Zanghi.) Għotja ta' qanpiena Waqt li x-xogħol issokta, fi Frar 1880, l-aħwa Agius irregalaw qanpiena tal-piż ta' qantar u 35 ratal; u Dun Pawl ħallielna miktub li ''si ċ appesa dalla parte laterale destra'' u li ndaqqet l-ewwel darba f'Sibt il-Glorja.9 Jaslu żewġ Qniepen Wasalna f'Ġunju 1881, ix-xahar li fih infetħet u tbierket il-Knisja.) Eżatt ġimgħa qabel, nhar id-19 ta' Ġunju 1881, inġiebu f'festa kbira żewġ qniepen oħra. Dun Pawl ma jgħidilniex min ħallashom, iżda wisq probabbli li saru bl-elf skud li kien ta s-Sur Vinċenz Bondin. Tlett ijiem wara, 22 ta' Ġunju, dawn iż-żewġ qniepen, flimkien ma' l-oħra mill-aħwa Agius, tbierku mill-Vigarju Ġenerali, il-Kan. Kap. Goffredo Xerri, D.D., ġewwa l-Knisja. Nhar il-festa San Ġwann Battista, 24 ta' Ġunju, it-tliet qniepen ittellgħu fil-kampnar tal-lemin fil-preżenza ta' folla kbira ta' nies, iċ-ċapċip u l-għajjat ta' Viva s-Sultana Tagħna. B'hekk dakinhar tal-ftuħ u tat-tberik tal-Knisja (26 ta' Ġunju 1881) kien hemm diġà tliet qniepen fil- kampnari tal-Knisja tagħna. Tliet Qniepen oħra F'manuskritt miżmum fl-Arkivju Provinċjali tal-Patrijiet Franġiskani Minuri, il-Belt, fost affarijiet oħra nsibu inventarju taħt it-titlu ''Utensili di Chiesa portati alla Sliema ed offerte dei benefattori dal 13 Nov. 1881, u f'dan l-inventarju ħdejn in-numru 145 insibu ''Una campana di rotoli 780, raccolta da Pietro Paolo Balzan £407.0 Fl-1890 mal-Qniepen li ġa kien hemm żiedu tnejn oħra billi nhar il-Ħadd, 17 ta' Awissu 1890, ittellgħu fil- kampnar tal-Knisja tagħna żewġ Qniepen ġodda li nħadmu mill-magħruf Ġulju Cauchi ta' Bormla.6) Min ħallas għal dawn il-Qniepen7 Fl-Atti tan-Nutar Francesco Saverio Micallef Vella tat-23 t'Awissu 1890 nsibu li s-Sur Ġużeppi Sultana, benestant, iben il-mejjet Ġużeppi, imwieled in-Nadur t'Għawdex u joqgħod Tas- Sliema irregala ''alla Chiesa del Sacro Cuore de Gesi annessa al Venerando Convento dei Rev. Padri Minori della Sliema, due campane di bronzo'. Waħda minnhom tiżen ''quintali trenta e rotoli 68, u l-oħra quintali diecinove e rotoli 76'. Fl-istess Atti ta' donazzjoni jingħad espressament li dawn il-qniepen inħadmu minn Mastru Ġuljanu Cauchi b'ordni u 'spejjeż ta' Ġużeppi Sultana.) Minn dak li hemm miktub f'dan l-Att jidher biċ-ċar li ż- żewġ Qniepen li ttellgħu fil-kampnar nhar is-17 t' Awissu 1890 kienu dawk irregalati minn Ġużepp Sultana fit-23 t'Awissu 1890. Dan jissaħħaħ mill-fatt li mit-tiftix li għamilna ma jirriżultax li wara s-17 t' Awissu 1890 saru xi Qniepen oħra għall-Knisja tagħna, la minn Ġulju Cauchi u l-anqas minn xi fundatur ieħor. L-għotja ta' Ġużeppi Sultana saret b'żewġ kundizzjonijiet: L-ewwel li bil-qanpiena l-kbira kellha titħabbar, kwarta qabel toħroġ, il-Quddiesa mħollija minnu fl-Atti tal-istess Nutar ta' l-14 ta' Frar 1889; u t- tieni, li bil-qanpiena l-kbira kellhom jindaqqu l-Pater Noster, it-Tmienja ta' filgħodu, Nofsinhar, u l-Ave Maria u t-tieni Ave Maria. Din id-donazzjoni ġiet aċċettata mill-Baruni Ġużeppi Depiro Gourgion fil- kariga tiegħu ta' Sindku Appostoliku tal-Kunvent tal- Patrijiet Minuri ta' Tas-Sliema.0) Liema huma dawn il-Qniepen7 Fil-kampnar tax-xellug hemm il-qanpiena l-kbira, li fuqha jinsab minqux ''Maria Josepha Benedicta Sumptibus Joseph Sultana Mro. Fil-kampnar tal-lemin imbagħad hemm il-qanpiena msejħa l-Fustanija li fuqha jinsab minqux ''Joanna Francesca Antonia Sumptibus Joseph Sultana 1889 Mro. Juliano Cauchi Fecit Malta Cospicua''.4) Dawn huma mingħajr dubju l-qniepen li ngħataw lill-Knisja tagħna minn Ġużeppi Sultana fit-23 t'Awissu 1890. B'hekk issa fil-kampnari tal-Knisja tagħna kellna sitt qniepen u baqgħu sitta sal-1971. Dawn is-sitt qniepen inqalgħu minn posthom fis-snin tletin ta' dan is-seklu, meta nħattet il-faċċata l-qadima tal-Knisja biex tinbena l-ġdida, dik li hemm illum, u ttawlet il-Korsija b'żewġ Kappelli ġodda. Ix-xogħol-li nbeda fi Frar 1934 aktarx li tlesta nhar is-16 ta' Novembru 19836, il-jum li fih tqiegħdet l-aħħar ġebla tal- kampnar.(2), Insibu wkoll li meta f'din iċ-ċirkostanza tniżżlu l- qniepen, ittieħdet l-okkażjoni biex jiċċekken l-ilsien tal- qanpiena l-kbira. Dan sar billi l-ilsien kien wisq akbar milli huwa llum u minħabba f'hekk Patri Feliċ Grima OFM dejjem kien jibża' li tista' tiġri xi ħsara. Ix-Xewqa għal Qniepen oħra Qabel l-aħħar Gwerra nibtet ix-xewqa għall-qniepen oħra, u bdew jiġbru biex jagħmlu żewġ qniepen ġodda. Waħda kellha tkun akbar mill-kbira ta' Ilum u kellha tkun tiżen madwar 54 qantar, u l-oħra kellha ssir minflok 'l-antika''.M) Ta' min isemmi li f'testment li għamlet is- Sinjura Maria Grillet fil-31 ta' Lulju 1930 ħalliet is- somma ta' £150 biex issir qanpiena ġdida u li kellha titqiegħed ma' dawk li ġa kien hemm fil-kampnari.(15) Patri Feliċ Grima OFM medd għonqu għax-xogħol biex jiġbor il-flus meħtieġa għaż-żewġ qniepen. Kienet inġabret is-somma ta' £300 li tqiegħdu fil-'Banco di Roma''. Iżda bejn li ma laħqux inġabru flus biżżejjed u bejn li dak il-Bank kien falla, il-qniepen ma sarux.(9) Hekk baqgħu sitt qniepen fil-kampnari tal-Knisja P. Alessandru Azzopardi OFM ma' waħda mill-qniepen il-kbar. tagħna sal-1971. Ġara li nhar il-Ħadd 25 ta' Lulju 1971 fid-8.45a.m., waqt li kienet tindaqq mota għall- Quddiesa Kantata, waqgħet waħda mill-qniepen iż- żgħar, dik li kien hemm fil-kampnar tal-lemin.17) Fuq din il-qanpiena hemm miktub hekk ''Mro. Dil- qanpiena baqgħet fil-kampnar sa l-1981, meta tniżżlet għall-Wirja li saret fl-okkażjoni tal-Festi Ċentinarji tal- Ftuħ tal-Knisja u tal-Miġja tal-Patrijiet Minuri, u wara baqgħet isfel. 8) Illum tinsab fuq 'stand' bejn il-Kappelli ta' San Baskalu San Franġisk, ħdejn il-Kurċifiss il-kbir. Meta l-Qniepen damu żmien twil siekta kważi għal kollox Qabel il-Festa Titulari ta' l-1987, il-qniepen ingħataw iż- żejt. Qrib l-aħħar ta' Lulju għalhekk il-qniepen waqgħu f'sikta minħabba l-manutenzjoni li kienet qed issirilhom, minn xi nies miż-Żurrieq. Fl-Avviżi tal-Parroċċa (l-8 Awissu) il-parruċċani ġew infurmati li kien qed isir xogħol ta' manutenzjoni fuq il-qniepen. Minħabba f'hekk il-qniepen setgħu jindaqqu biss minn fuq. Għalhekk spiċċa d-daqq regolari ta' kuljum tagħhom, u bdew jindaqqu biss f'xi festi. Is-skiet tal-qniepen ħoloq vojt kbir fil-ħajja tal-Parroċċa. mis-Sur P.P: Balzan. Din il-qanpiena hija magħrufa -bħala-'l- Das-skiet inkiser f'Ġunju 1988. Insibu li fis-27 ta' Ġunju ; nl Iċ Maltese 18.81890 i i à : à : Malta, Mercantile Ma -8-1890. 1988 sar pal xogħol fuq il-qniepen mill-ħaddiema. L- 9. Atti tan-Nutar Francesco Micallef Vella, 23 t'Awissu 1890. għada, lejlet l-Imnarja, tkompla x-xogħol, li tlesta dak 10. Ibid. inhar stess u ''filgħaxija ndaqqet mota minn isfef',(8) 11. Tagħrif mogħti lili minn P. Ġużepp Vella OFM. Tagħrif mogħti lill-awtur minn P. Marjanu Vella OFM fl-1 Ġunju 3. Tagħrif mogħti lill-awtur minn P. Marjanu Vella OFM fl-1 Lulju 5. A(rkivju) K(urja) A(rċiveskovili) Atti Ċivili (1879—1882) £.62 R. 1975. P. Ġużepp Vella OFM ''Id-Devozzjoni lejn il-Madonna tas-Sacro 7. A(rkivju) P(rovinċjali) P(atrijiet) M(inuri) V(alletta) Atti Cuot' fil-ktieb ''Il-Madonna u Tas-Sliema'' (1988), p.66. Oriġinali, Sliema, Vol. Tagħrif mogħti lill-awtur minn P. Marjanu Vella OFM fl-1 Lulju p.25, hija ż-żgħira fost it-tlieta l-kbar. Inħadmet l-Isla fl-1812 mill- 1975. aħwa fundituri Ferdinandu u Bastjan Lotta għall-Knisja ta' Santa 17. Ara Kronaka tal-Knisja Parrokkjali 1969—1985, p.14. Marija ta Ġesi, il-Belt, fejn damet sas-sena 1886. Inbiegħet lill- 18. Tagħrif mogħti lili minn Patri Ġużepp Vella OFM. Knisja tal-Madonna tas-Sacro Cuor, Sliema, għal £40 li tħallsu 19. Tagħrif fil-pussess ta' l-Awtur. ed tinkera għall kull okkażżjonijiet ta' Parties Booking mill-Uffiċċju Parrokkjali Tel. TA' L-IBRAĠĠ ROAD, ST.