L-GHAĠLA U L-ARTI Iż-żmien li aħna fih hu żmien tal-għaġla, żmien tal-ħeffa f'kollox: fil-vjaġġi, fix-xogħol, fl-arti u, konna sa ngħidu, fil- ħajja wkoll. Vjaġġi li dari jsiru fi ħmistax-il-ġurnata illum isiru f'anqas minn ħmistax-il-siegħia: biċċa xogħol li bl-idejn kie- net trid ix-xhur illum bil-makni tinħadem f'anqas minn jum; ktieb li dari kien jitlob is-snin biex jinkiteb, jin- tabagħ u jixtered, illum issibu miegħek qisu f'ħolma. Il- bniedem sar donnu bla sabar, dejjem imgħaġġel, dejjem ma jlaħħaqx: għalhekk il-ħajja donnha qsaret, u dak li fiż-żme- nijiet l-imgħoddija kien jeqdiem f'mitt sena, illum jista' jeqdiem f'anqas minn mitt jum. Din il-ħieffa u din il-għaġla ġievu tibdil kbir mhux biss fil-ħajja materjali, iżda wkoll fil-ħajja xjentifika u l-iżjed fil- ħajja artistika. Hi hekk kbira din il-għaġla li xi wħud don- nhom jibżgħu li sa kemm jiġu biex imutu huma, ix-xogħii- jiet artistiċi tagħhom ikunu diġà qdiemu, u biex għallinqas l-opri tagħhom imma jmutux qabilhom, ħasbu li jpinġu, jon- qxu u jiktbu xi ħwejjeġ li huma jaħsbu li jkunu jingħoġbu fiż-żmien li għad irid jiġi. Inħoloq hekk dak li f'dawn l-Arti jissejjaħ Futuriżmu. Jarġa', billi bil-ħeffa fil-vjaġġi u l-aktar bil-lieffa tal- komunikazzjonijiet bir-radjo il-'bogħod', nistgħu ngħidu li minn xulxin, saru donnhom pajjiż wieħed, tnisslet ukoll il-fehma u x-xewqa ta' Arti Internazzjonali, jiġifieri ta' Arti — pittura skultura mużika u poeżija li tista' togħġob lil kulħadd fid-dinja u tkun ta' kulħadd. Ħafna żgħażagħ, li dejjem u kullimkien iħobbu l-ġdid u bil-ħeġġa kollha ta' qalb mimlija saħħa u tama jintefgħu għal kull ma turihom il-fantasija, dlonk ħaddnu dawn il- fehmiet, u Hum tara u tisma' ħwejjeġ illi, jekk xi drabi juru xejriet sbieħ u għaqlin f'min jaħdimhom, bosta drabi oħra juru illi l-ġdid fl-Arti ma hux ħaġa oħra lilief thewdin 8ġ tal-moħħ u deħriet fiergħa ta' ġmiel li ma jinsab imkien ħlief fil-fantasija ta' min joħloqhom. Għalhekk fuq din l-arti maħluqa mill-ħajja nervuża u maħruba tal-lum, in-nies ta' nervi qawwijin u ta' qalb soda, ma tkellmux la bi kliem ta' tiffir anqas bi kliem ta' tama sabiħa; bil-maqlub qalu fuqha kliem li juri ċar li huma ma rabtux qalbhom magħha. Erba' kelmiet, li fihom xi ttiegħem, fuq il-Poeżija Moderna li trid tinqata' għalkollox mix-xejra tal-poeżija taż-żmien ta' qabilna, qalhom G. K. Chesterton: ''Dak li trid id-dinja, u dak li d-dinja qiegħida tistenna ma hix Poeżija Moderna jew Poeżija Klassika, jew Poeżija Neo-klassika—iżda Poeżija Tajba'. U fuq l-Arti, l-aktar fuq il-Mużika Internazzjonali, erba' kelmiet il-ġmiel tagħhom xeliet bir-Radjo lill-ħbieb ta' l-Amerika Ottorino Respighi fit-taħdita tiegħu fuq il- Mużika Taljana tal-lum: ''Jiena ma nemminx illi Arti In- ternazzjonali tista' tgħix: l-arti ma tistax titrawwem jekk ma hix ħierġa mill-qiegħ tal-qalb, jekk ma hix il-wirja u t-tifsira ħajja ta' bniedem. U billi l-għelma ewlenija u l-iżjed qawwija ta' kull bniedem hi dik tan-nisel u tal-ġens, l-arti trid tkun b'saħħa l-espressjoni ta' poplu. Tista' mbagħad issir universali, jekk ikollha l-qawwa u s-setgħa li tfisser u ssaħħaħ dawk is-sentimenti li qegħidin fis-sisien tas- sura tal-bniedem u li għalhekk huma wirt tal-ġnus kollha. ' (Ara: Radio Oorriere tal-10 ta' Frar, 1935).