KIF SARU L-INNIJIET — VTA' FILGĦODU, 'TA' FILGĦAXIJA, UTA' MEJJU U 'TA' GUNJU JEW TAL- QALB TA' ĠESU Ta' Dun KARM IEN ix-xahar ta' Awissu tas-sena 1916, żmien il-Gwerra l-Kbira, u jiena kont qiegħed ingħaddi ftit ġranet mill-btaj- jel tas-sajf mal-Patrijiet ta' San Franġisk fil- kunvent tagħhom, fil-Parroċċa ta' San Pawl-il-Baħar. Għodwa waħdu — kien il-Ħadd — wara l-quddiesa kantata, ħeġt, kif kont imdorri nagħmel, fit-triq quddiem il-knisja, fejn konna niltaqgħu xi erbat iħbieb u ngħidu xi ħliqa għad-dell ta' dar biswit il-kunvent, xħin nilmaħ lil Mons. Ferris, li kien kap- pillap tas-suldati u kien iqaddsilhom Għajn Toffieħa, ġej bi ktieb ċkejken f'idu, u kif resaq le'ja qalli: Dun Karm, jiena ġej minn (għajn Toffieħa, fejn mort inqaddes is-suldati; oh kielu taf, Dun Kawm, kif igħaxxquni meta jkantaw dawk l-innijiet tagħhom. hekk sbieħ fil-kliem. u hekk ħelwin fil-mużika ' U kif qalli hekk, fetaħ il-ktieb li kellu f'idu, qegħedhuli quddiemi u, fil-waqt li jiena qrujt xi Baġa, issokta jgħidli: Kieku inti tikteb xi ftit innijiet bil-malti li jkunu /istgħu jitkantaw mill-poplu fil-knejjes, f'xi proċessjonijiet jew xi bnadi oħra, ma tkunx ħaġa sabiħa li tista' tagħmel ġid bla tarf, billi n-nies jitgħalhnu jfaħħru ' i Alla kif jixraq u kif imiss 7 Jiena weġibt : (għandek raġun biex tbigħ, Mons. ; imma x'jiswa li jiena nikteb xi innijiet, u nikteb l-aħ'ar li nista', biex t'imu jkunux agħar minn ta' ħaddiehor. jekk imbagħad ma jkol- niex min iqegħedhom f'mużiha li tixraq' U, jekk issir il-mużika, min igħallimhom lill-poplu, biex kulħadd ikun jista' jkantahom 7 Din il-ħaġa tista' ssir biss bi ftehim mal-Gvern, biex l-innijiet jidħlu fl- iskejjel ta' Malta kollha, u hekk titla' ġenerazzjoni li tkun taf tkanta dawk l-innijiet u bil-mod il-mod dawn jidħlu . Wkoll fil-knejjes. l — Hewwa qiegħed tgħid. qalli; fetaħ idejh bħal min jara tisfalu fix-xejn tara sabiħa, u t-taħdita waqfet hemmhekk, Għadda ż-żmien, kellna l-kostituzzjoni. u fl-1927, Mons. Ferris kien Ministru ta' l-Edukazzjoni. U ġurnata waħda kif kont għaddej mill-pjazza tal-Belt, nibnħu ġej fuqi, bil-pass ak- tarx imgħaġġel, u sejjabli: T'Mons.l0— Jiena waqaft, ħarist f'wiċċu, u għidtlu: Naf x'sa tgħidli. — ''Xinhui' qalli—$a tgħidli fuq dawk l-innijiet li sem- mejna darba San Pawl-il-Baħar. — Dan. qalli, kil sata' jiġi f'rasek wara daqshekk snin' — Gihux jiena, għidtlu. baġu tajba u sabiħa ma ninsiħiex mahtji Kollox sewwa, issokta; mela issa nistgħu nagħmlu xi haġa : — Nistgħu, ghax issu l-iskejjeż huma f'idejk, u t-tfal-kolllii jkunu jistgħu jitgħallmu dawk l-innijiet li nagħmlu għalihom. U biex juġbel nibdew 2 — Jiena. kont nibda b'innu ta' filgħodu u ieħor ta' filgħa- xija; l-wieħed jitkanta qabel jibda t-tagħlim filgħodu, u l-ieħor qjubel ma joħorġu t-tfal mill-iskejjel wara nofs in-nhar, — 'Tajjeb ħafna: u għall-mużika min taħseb li jista jin- daħal 2 i — Naħseb li s-Surmast Ġużeppi Cauruana,. dak li kiteb il- mużika ta' l-innu ewkaristiku ' T'Adoriam Ostia divina''. jista' jaqdina sewwi. — Tajjeb wisq; imma jien ma nafux, lil-Caruana; tista' tarah int . lm DIL — Narah jien, għidtlu; u nfridna, Biex ma ntawwalx, jiena sibt lil Ġużeppi Caruana, fissirtlu ħsieb tal-Ministru, u sar il-ftehim li jiena nikteb il-versi u hu jikteb. il-mużika. kemm jista' jkun tagħti għall-widna, biex it- ifal jitgħallmuha malajr: u hekk ħarġu l-ewwel żewġ innijiet— VTa' Filgħodu ' u ''Ta' Filgħaxija '. Il-Ministru tgħaxxaq biħċin,u imħaj'at għal xi oħrajn qalli : ssu nibqgħu b'dawn 2 Le. għidtlu; issa niktbu wieħed lill-Madonna għax-xahar ta' Mejju: u fi żmien qasir ħareġ it-tielet innu; L-Innu ta' Mejju ' li l-ħlewwa tiegħu saħħret lil Mons. Ferris, li bil-ħrara kollha tennieli: Issa nibqgħu b'dawn' Le, weġibtu; issa wieħed lil Qalb ta' Ġesti. biex jitkanta fix- xahar ta' Ġunju. U hekk ħareġ ir-raba' innu, dak Hi għadu jinsama' kudimkien fix-xahar tal- Qalb ta' Ġesti u f'ħafna. ħab- iet oħra. Lill-Ministru għoġbu fuq li għoġbu, u biex iduq u jtie- għem sewwa l-ħlewwa ta dawn l-innijiet, talab lis-Surmast Ġużeppi Caruana li jhejji daqsxejn ta' kunċert bil-kant ta' tfal . magħżulin mill-iskejjel u ta' nies tal-professjoni, akkumpanjati minn orkestra żgħira. Is-Sur Caruana ntafa' bil-ħeġġa kollha għal din il-biċċa xogħol; għażel tfal mill-iskejjel tal-Kottoniera, tal-Florjana, ta' Tas-Sliema u tal-Belt, harriġhom tajjeb, u l-kunċert sar fl-Iskola ta' Sant'Jiermu—illum jaħasra ħerba—b'xi mija u ħamsin ieħen ta. tfal, bniet u subien, 1a' xi erba' tal-professjoni. Kull min kien mistieden u sama' l-mużika ta' dawk l-inni-' jiet, mużika li tmur dritt fil-qalb, itgħaxxaq, u ina. satax jispiċċa l-ferħ u ċ-ċapċip ta' l-idejn lis-Surmast Caruana, Mons. Ferris kien barra minnu n-nifsu bil-ferħ, ghax ra li x-xewqa tiegħu, imwielda fis-sikta ta' Għajn Toffieħa kienet issa mitmuma aktarx f'sura isbaħ mili hu sata' qatt jistenna, Biex ifisser dan il-ferħ tiegħu, Mons. Ferris kitibli ittra fejn iżża ħajr lili u lil Ġużeppi Caruana, minn kulma konna għamil- ni biex inwettqu x-xewqa tiegħu, ittra li turi t-tqanqil ta' qalb li hu kellu fil-waqt ii kien qiegħed jiktibha. Għajb, jaħasra, :i-waru ftit taż-żmien dawk l-innijiet inqat- ghu mill-iskejjel Ji għalihom kienu miktuba. Ewwilla kienu jtel- lfu ż-żmien lit-tfal2 Ma naħsebx, għaliex ftit minuti mgħoddija f'titħir u. tàib l-Alla qabel wieħed jibda x-xogħol tiegħu u wara ii jtemmu, 1na jistax jissejjaħ telf ta' żmien. Iżda dun il-għażb mma kienx għal dejjem : u dawk kollha li kienu ħabbew lil dawn l-innijiet, itgħaxxqu mhux ftit meta, dawn il-ġranet waslet l-uħbar illi Mr. J, Brennan, id-Direttur ta' l-Edukazzjoni, qiegħed tħabrek biex il-kant ta' dawn l-inni- jiet jarġa' jidħol fl-iskejjel kollha. Oli' inħobbuha dejjem lil, Malta. tagħna u nħobbuhom lill- tiwejjeġ sbieħ tagħha l A IL-GĦOLJA Wieqfa, u rashu, bajda, sabiħa. bitbewwes fis-sema. ma sħaba li tgħannaqha bil-ħlewwa… li tħajrek tmur ħdejha, Mima xħin tixħet riġlejk fuq il-għolja. tagħraf kemm tiswa tbatija l-imħabba…