L-IMNARA: FOLKLOR MINN MALTA IL-VERSI TA' RICHARD TAVLOR FUQ L-INCIDENT TAL-KARNIVAL TAL-1846 Fit-13 ta' Lulju 1843 Sir Patrick Stuart (1777-1855), li kien ġeneral tal-armata Ingliża, sar Gvernatur ta' Malta.' Meta wasal il-Karnival tal-1846, intalab bħas-soltu l-permess biex dan isir fl-erbat ijiem ta' qabel Ras ir-Randan, u biex f'dawk il-ġranet setgħu jintlibsu l-maskri. Fis-sena 1846 Stuart ordna li fil-jum tal-Ħadd ma setgħux jintlibsu l-maskri. B'hekk, il- Karnival tal-Ħadd ma setax isir, bi ksur ta' tradizzjoni popolari li kienet ilha ġejja minn żmien qadim. Il-poplu obda, iżda ma baxxiex rasu għal din in- novità. Beda jdur mat-toroq u jippassiġġa fil-pjazza ta' quddiem il-Palazz tal-Gvernatur b'ħafna annimali, fosthom ħmir u klieb, b'kostumi karnivaleski. Fl-istess pjazza kien hemm iduru nies bil-libsa ta' qassisin Protestanti, u bi ktieb oħxon f'idejhom bil-bixra ta' IL-POEŻIJA TA' RICAHRD TAVLOR Il-protestanti Ingliżi kienu strict Sabbatarians, u għalihom il-Ħadd kienet ġurnata ta' mistrieħ. L-Isqof u l-Gvernatur kienu għalhekk ta' stoffa waħda, u bilfors li kellu kulħadd jaħseb li l-Isqof kien imdaħħal Xi wħud imbagħad niżlu ħdejn il-knisja tal- Ingliżi jagħmlu ħafna storbju waqt li kien hemm funzjoni reliġjuża. Kulħadd kien jaf li l-kap ta' dik il-knisja kien l-Isqof ta' Ġibiltà, ir-Reverendu George Tomlinson, li wara kien iżżewwwġ ma' waħda mill- bniet tal-Gvernatur. sew fl-ordni tal-Gvernatur. Aktar u aktar, kienet ħaġa kurjuża li Stuart ma' kien għamel xejn għal sentejn sħaħ — 1844 u 1845. Difatti, Richard Tavlor, fil-librett li se niddeskrivu kiteb hekk: Min tac l' ordni o Patrick Stuart Li tneħħilna dal costum7 X'int biex tichser it-trattati7 Chif tneħħilna trid dal jum7 Tavlor kien jaf li f'Malta kollha ma kien hemm ħadd aqwa mill- Gvernatur. Mela l-insinwazzjoni tiegħu setgħet tirreferi biss għall- Isqof Tomlinson. Dejjem dakinhar tal-Ħadd, saret filgħaxija ritirata ta' reġiment Brittaniku fil-Pjazza tal-Palazz. Meta l-banda spiċċat iddoqq, gruppi ta' żgħażagħ għamlu għal xi suldati, u kissrulhom xi strumenti mużikali. Il-Gvernatur kien qed jara kollox mill-Palazz, u fis sejjaħ il-Pulizija li kienet taħt il-kmand ta' Frederick Sedlev,2 li kellu uffiċjalment it-titolu ta' Inspector of the Executive Police. Issejħu wkoll żewġ reġimenti bħala rinforz. Xi għoxrin ruħ ġew arrestati u wara lejl fil-ħabs nġiebu quddiem il-Qorti tal-Maġistrati tal-Pulizija Ġudizzjarja (Sedi Kriminali), li kienet għadha taħdem fl-hekk imsejħa Castellania fi Strada Merkanti. Is-seduta kienet ippreseduta minn żewġ Maġistrati: l-Ingliż Charles Harper, u l-Malti Dottor Antonio Zammit. Ma setax jonqos li fuq dak li ġara jinkitbu ħafna versi satiriċi minn Richard Tavlor, wieħed mill-aqwa kittieba Maltin tas-seklu dsatax, kontemporanju tar-rinomat Ġan Anton Vassallo (1817-1868). Mingħajr telf ta' żmien, Tavlor kiteb u ppubblika librett (150 x 100Omm) bit-titolu: 'IL-CARNIVAL TA' MALTA TAT- TNEIN U GHOXRIN TA' FRAR elf tmien mia u sitta u erbghin' Il-librett ġie stampat fl-ANGLU- MALTIA fis-sena 1846. Fih 33 paġna u jinsab illustrat b'erba' stampi' li fihom juru n-nies imsawtin mill-pulizija, u l-proċess fil-Qorti tal-Maġistrati. Il-versi huma mqassmin f'erba' partijiet li huma dawn: L'AVVIS TAL CARNIVAL IL MASCRI TA NHAR IL HAD IS-SUAT U IL CHEFRIA TAL CONTESTABILI IL KORTI TAL MAĠISTRATI Kif qal fl-introduzzjoni hu ħass, ta' patrijott li kien, li din kienet ġrajja ta' importanza nazzjonali u kien xieraq li tinkiteb bl-ilsien Malti. Biex tinqara sewwa u ma tgħajjix lil min jaqra, hu ħaseb li jiktibha bħala poeżija u jaħrab kemm jista' jkun dawk il-kelmiet tqal bil-Malti li ftit huma dawk li jafuhom. Lezzjoni interessantil Mill-120 strofa li fih il-librett ħsibt li għandi nirriproduċi dawn l-istrofi: 10 Nru 4, Ħarġa Nru 39 T' iskfijiet tal protestanti Libsu ħafna u barra iddur : Iħor libbes ħmar fuk carru Biex jarah il gvernatur… Collha f' dakka kattania Bhala tigri 'l coll bil giuħ… B' dauc il bsaten chiefra taħħom B' herra ħabtu fuk cull ruħ 1 Bħala liuni vittma ghamlu Coll min giebu taħt ideihom … U ghiddmuhom u sautuhom 11 Sa tefhuhom taħt rigleihom. Fis ghal geuua 'l Chistillana Marru imcarcra mal bojjet : Sa biex hem il leil jaddu Kalb il chsiħ u id-dlamijiet. Izda fl'aħħar l'Inghilterra Nittamau illi tismaghna ; U Vittoria il Gran Sultana Tibka dejjem tiekaf magħna. U tneħħilna minn gio 'l Gzira Lil dal chiefer gvernatur : GHax jech jibka zmien tuil mana Collħad minnu jcun maħkur. Il-poeżija ta' Tavlor hi kritika prinċipalment għall-aġir tal- Gvernatur Stuart, li jissemma ħafna drabi b'ismu. Iżda hemm referenzi għal nies oħra li jridu jiġu identifikati. Fosthom hemm l-ispettur riesaq b'żewġ ġendarmi. Dan ma kienx sempliċi spettur, iżda l-Kap tal-Korp tal-Pulizija, li kif għidna qabel kien jismu Frederick Sedlev. Dan kien magħruf bħala 'Malcu'', kif jidher minn dawn iż- żewġ versi fil-Qorti: Kabes Malcu, cap li sbirri Kallu daun ribelli ucoll 11 Fix-xena tal-Pjazza tal-Palazz jidħol ukoll l-ajjutant tal-pulizija, li milli jidher kien Oliver W. St. John, li kellu l-kariga ta' First Adjutant: L-IMNARA: FOLKLOR MINN MALTA Akbdu 'l dac il uiċċ ta… Beda jghajjat bħal disprat L'ajutant tal pulizia : Akbduh fis, ħuduh calzrat 11 Jissemmew ukoll il-Kurunell, li kien aktarx dak iż- żmien il-Markiż Giuseppe De Piro: II ftit nies li chien hem fadal Chienu jġassu il Curunel u l-maġistrati li quddiemhom tressqu l-arrestati: L' aħħar xena ucoll nuricom Bla ma nitlef zmien ta xein ; Tas-sur Harper u is-sur Vella, Zeuġ bniedmin ma tliet ghainein. Fost l-arrestati kien hemm il-liberali editur tal-Malta Mail and United Service Journal5 Ħadu ucoll bla l'ebda ħniena L'editur tal Malta Mail; Kalb is-suat u kalb id-dagha Chellu jghaddi f' habs il-leil. POEZIJA KONTRA L-ARĊIDJAKNU LANZON Fl-istess sena Tavlor ippubblika poeżija oħra ta' 39 strofa fi 12-il paġna bit-titolu ''Id-dispotizmu u l'ingiustizzj fuk Malta imghottijin fil-Parlament bil ħjena.' Fil-paġna ta' qabel dik tat-titolu kien hemm vinjetta bil-litografija (14 x 12.5 cm) li turi lill-Vigarju Ġenerali Lanzon fuq pultruna lest biex jikteb fuq il-mejda li għandu quddiemu.' Fuq il-lemin hemm karikatura ta' raġel li tirrappreżenta lill-Gvernatur Stuart qed jordna lil Lanzon biex jikteb: Icteb, u igdeb tant chem tiflah Kal sir Travu lil Mazzun : Evidentement ''Sir Travu'' huwa Stuart, u l-'Mazzun' hu Lanzon, li għandu salib imdendel fuq sidru biex jidher li hu ekkleżjastiku. Fuq ix-xellug hemm persunaġġ ieħor li donnu għandu ktieb jew kaxxa b'salib fuqha li turi l-Bibbja f'id waħda u baklu f'idu l-leminija. Dan juri li dan hu Isqof, imsejjaħ ''Simpel': Aktarx mela li dan il-persunaġġ hu George Tomlinson, Isqof ta' Ġibiltà. Il-premju li kien jistenna Lanzon kien li jsir Isqof ta' Malta: Tavlor faħħar lil-Lieutenant Colonel Henrv Balneaviss li seta' kien bis-saħħa tiegħu li ma nxteridx id-demm: Fein kalilhom, illi Stuart Ried jgib l' it-truppi f' hin, Biex mil piazza bl'azzarini Izda hu kadim uisk f' Malta, U il Maltin hu jafhom seuua : Raggia 'l ħsieb ta Stuart l'ura, U il Main Guard fis daħħal geuua. Adiat ghajjat bhalu kad : Viva 'l Curunel Balneavis, Viva l'Inghilterra ucoll 11 GHaitu l'aħua ghaitu viva : Leħen uiħed viva il coll 11 B'dawn il-ħames strofi spiċċat it-tieni taqsima. Ż Tcteb, u igdeb tant chem tiflaħ Kal sir Travu lil Mazzun : Dan hu 'l premiu kabes Simpel : Ieteb fisa, jeun li jeun:…sss B MINOS. j U min hu dan l' arcidiacnu 1 Dac li Hankev skih it-tċ : Dac li temghu Greig coll hinll U li uieghdu ucoll il mitra Minn ta iskof tal Maltin 111… Hemm miktub taħt it-titolu tal- opuskolu li ''Din hi it-tieni edizioni, miktub sabiex ioħroġ il-Gvern ta' giddieb u jekk ''Lanzun' ma jgiddbux lill-Gvern bħalu 'Nistampawh fit-tielet ctieb'. Aktarx li meta Tavlor qal ''it-tieni edizzjoni', kien qed jirreferi għall- ktejjeb tal-Karnival bħala l-ewwel edizzjoni, u mhux li dak ta' Lanzon ħareġ darbtejn. Filwaqt li dak tal-Karnival ġie stampat mill- KARIKATURA KONTRA STUART U SĦABU Minbarra żewġ poeżiji ta' Richard Tavlor, il-projbizzjoni tal-Gvernatur Stuart tat lok ukoll għall-pubblikazzjoni ta' litografija mdaqqsa (25 x 33cm) li twaqqa' għaċ-ċajt lil Stuart u l-kompliċi tiegħu u fl-istess ħin tagħti l-messaġġ popolari u patrijottiku kontra l-imġiba tagħhom. It-titolu ta' din il-litografija hu T-TIENI JUM TAL CARNIVAL, u matul il-qiegħ tal-folja hemm dawn il-versi: Is-signur SEMPEL u il Karghi l cbir Uis-signur EMME T'acbar tliet hmirll.. Ajma dix-xena xinhi Sabihal Dal hmar ghal Gzira jibka bir-riha…. Bla dubju ta' xejn dawn il-versi kitibhom Tavlor u aktarx li l-karikatura ġiet ispirata minnu. Iżda l-istampa mhijiex iffirmata u għalhekk ma nafux min kien il-litografu li għamilha. Anglo Maltese Press, dan il-ktejjeb ta' Lanzon ma fih ebda isem ta' stampatur fil-paġna tat-titolu.'0 Il-gideb tal-Gvern li semma Tavlor jiġbor fih dak li qal Stuart, kif ukoll dak li ntqal fil-Parlament Ingliż f'Awwissu 1846: uX' ghamel Stuart ( ragel ħajjen ) Biex jġatti id-dnub fil ħin 1 Kal li ghamel mux minn zniedu, Bil cunsens tal kassisin. Geuua 'l camra minn tal membri Tau seu l'aħħar pinzellata : Seu fit-tlieta minn ta Auuissu Fukna ħleu dich il giurnata. Tommaso Madiona (1803-1861) Giovanni Schranz (1794-1882), il-familja Brocktorff, u Giovanni Farrugia (1797-1861) li tiegħu nafu biss xi żewġ litografiji.'2 Ix-xena hi fi Strada Reale, il-Belt Valletta, ħdejn Piazza Tesoreria, quddiem il-Clarence Hotel li kienet fin-numru 249 Strada Reale (ħdejn il-Casino Maltese).'' Fuq il-lemin, il-karikatura turi lil Stuart merfugħ fil-għoli, iħares lejn dak li qed jiġri b'teleskopju. Qed iżommuh tliet persuni, 'l-akbar tliet hmir', jiġifieri 10 Nru 4, Ħarġa Nru 39 Kienu biss ftit mill-membri tal-Parlament Ingliż, fosthom prinċipalment Joseph Hume (1777-1855), li ddefendew lill- Maltin: Chif dal gvern ( hem Hume kalilhom ) Jichser jigi 'l pattijiet 7 Fein dil Gzira mal Brettania B' giurament chellha 'l uegidiet 11 Tavlor spiċċa biex qal li kien meħtieġ li l-Maltin kollha jagħmlu petizzjoni li fiha jingħadu l-wegħdiet li kienu ġew imwiegħda, barra li turi b'liema mod il- Gvernaturi kienu jaħqru lill-Maltin. SEMPEL (l-Isqof Tomlinson), KARGHA (l-Arċidjaknu Lanzon), u EMME (Frederick Sedlev),'£ imdawwar b'ħafna pulizjotti li hu kien jikkmanda. L-ewwel tnejn jistgħu jiġu identifikati mill-kliem ta' Tavlor stess, iżda l-laqam ta' Sedlev ma jidher imkien għalkemm hemm ħafna kundanni tiegħu fil- versi ta' Tavlor bħala Kmandant tal-Pulizija. Il-ħarsa ta' Stuart hi diretta preċiż lejn ir-ras tal-ħmar li qiegħda fil-karru, li skont l-ewwel vers tal- L-IMNARA: FOLKLOR MINN MALTA ewwel strofa hi ritratt ta' Stuart, imlaqqam ''Travu''. Il-karru hu mmexxi minn żiemel, u barra mill-kuċċier hemm żewġ persuni ħdejn ir-ras ta' ħmar b'kopja tal-ġurnal Malti L'UNIONE. Forsi wieħed minnhom hu Tavlor stess li fil-versi tiegħu tant saħaq fuq l-għaqda tal-Maltin kontra l-moħqrija. Ħdejn il-karru Ġużċ Cassar Pullicino kien kiteb bijografija fuq Tavlor u x-xogħlijiet tiegħu.'$ Hu semma t-tliet libretti ta' Tavlor fuq il-Karnival tal-1846, jiġifieri ż-żewġ libretti li semmejna hawn fuq u t-tielet wieħed ''Il-Mitra jew il-Lixka ta' l-Imzazen'. Minn din tal-aħħar hu għażel tliet strofi biex juri kemm Tavlor kien iħobb lil pajjiżu u lill-Maltin. Difatti, Tavlor ikkundanna bl-aħrax il-ksur tal-wegħdiet li kienu saru mill-Ingliżi lill-Maltin, li beda mill-bidu nett meta Sir Alexander Ball, li Tavlor isejjaħlu 'traditur', qered il-kunsill, jiġifieri l-Consiglio Popolare, li tiegħu l-Maltin kienu poġġew bħala President lill-istess Ball fl-imblokk kontra l-Franċiżi. Cassar Pullicino spiċċa biex qal fuq Tavlor li, meta tgħid li għandek tgħid fuqu, issib li jifdal fih qalb taħraq bl-imħabba lejn Malta art twelidu li fuqha ħaseb, dwarha kiteb, u lilha ħolom sabiħa fid-dawl ġdid ta' żmien fil-bogħod li għadu ma żernagx. Min kien Tavlor7 Twieled f'Bormla fil-25 ta' Marzu 1818. Beda t-tagħlim meta kellu disa' snin għax qabel ma ried jaf b'xejn. Daħal is-Seminarju, hemm tliet Maltin juru LA VOCE DEL POPOLO u IL MEDITERRANEO. 5 Quddiem il-karru hemm parodija tal-bandisti tar-reġiment li daqqew fil-pjazza, bl- istrumenti f'idejhom li ġew imkissrin mill-Maltin. Qed jidderiġihom tifel Malti. Dan kollu apparti dettalji oħra żgħar bħall-ħanut ta' SATT (sic) ħdejn il-lukanda. Beda jsiefer, imbagħad ġie lura Malta u tħajjar jibda jikteb xi taqbil u xi kurunelli bil- Malti. Għalhekk intefa' għall-ġurnaliżmu u ppubblika ħafna ġurnali. Wara ħafna avventuri amorużi fl-Eġittu, ġie lura Malta u żżewweġ lil Carmela Triganza. Kien jagħti l-lezzjonijiet tat-Taljan, l-Ingliż, il-Franċiż, u l-Latin.'' Kien iħoss għall-fqir u għaż-żgħir u kien iħobb l-annimali. Sar magħruf ħafna bħala kittieb tal- Malti. Kien patrijott bla biża' u ħadha l-aktar kontra l-qarrieqa u infami ''Kamarilla' ta' dawk li kienu jduru dejjem ma' kull Gvernatur. Kien baqa' ddiżappuntat ukoll mill-Maltin infushom: Inħabbel rasi Noħroġ mill-but Patrijott nibqa' Miet ta' madwar ħamsin sena. 10 Nru 4, Ħarġa Nru 39 Patrick Stuart twieled fl-1777, it-tieni tifel ta' Lord Blantvre. Daħal fl-armata fl-1793 u laħaq Kurunell. Sar Ġeneral fl-1851, tliet snin wara li spiċċa minn Gvernatur ta' Malta. Hu kien Skoċċiż. Fl-1810 żżewweġ lil Catherine Henrietta Rodnev u kellhom sitt subien u sitt ibniet. Sedlev ġie maħtur f'din il-kariga fl-4 ta' Novembru 1844 u spiċċa fil-31 ta' Diċembru 1849. Kien joqgħod fin- numru 10 Strada Stretta, il-Belt Valletta. Meta kien għadu Acting Inspector, iżda fl-1848 kellu residenza fin-numru 10 Strada Mezzodi'. Fl-1 ta' Jannar 1850 it-titolu tiegħu sar ta' Superintendent minflok Inspector. Il-Gvernatur Le Marchant tah il-pensjoni fil-31 ta' Diċembru 1858 għaliex kien sar imdejjen ġmielu. Charles Harper ma kellux lawrja iżda gawda diversi karigi governattivi. Fl-1 t'Awwissu 1826 sar supretendent tal- istamperija tal-Gvern, u kien ukoll editur tal-Gazzetta tal-Gvern. Sar Maġistrat fl-1 ta' Lulju 1839, irtira fid-9 ta' Ġunju 1865 u kkommetta suwiċidju fl-24 ta' Novembru 1874. Ħafna kritika kienet waqgħet fuq is-sentenzi tiegħu. Hu kien imwieled fil-15 t'Awwissu 1790. Dr Antonio Zammit twieled fis-27 t'April 1793, sar LL.D. fl-1818 u ħa l-ġurament ta' avukat fil-11 ta' Jannar 1819. Sar Maġistrat fl-1 ta' Jannar 1829 u miet fit-2 ta' Jannar 1872. Meta ġew l-Ingliżi, il-Qrati kollha kellhom is-sedi tagħhom fil-Castellania. Il-Qrati Ċivili kienu ttieħdu fl-Auberge d'Auvergne fi Strada Reale wara li Sir Thomas Maitland kien għamel ħafna riformi, iżda l-Qrati Kriminali marru hemm biss fl-1853 (ara Albert Dawn l-istampi juru: 1) il-ġemgħa ta' nies quddiem il-ħajt li miegħu kienet twaħħlet l-ordni ta' Stuart; 2) Il-protesta tal-Maltin fil-Pjazza tal-Palazz kontra dik l-ordni, bir-reġimenti armati ħdejn il-Main Guard; 3) Il-pulizija qed jisfrattaw, isawtu, u jarrestaw il-Maltin bir-reġiment iħares fin-naħa tax-xellug; 4) Ix-xena fl-awla tal-Qorti tal-Maġistrati fejn qed issir il-kawża kontra l-arrestati. Il-Malta Mail bdiet toħroġ fl-1842 u waslet sal-1856, b'kollox numri 1 — 156. Kien jistampaha u joħroġha Edward Goodenough, 301-302 Strada San Paolo, il-Belt Valletta. Fl-1922 l-uffiċċju tal-Inspector General of Police ġie abolit u fil-15 ta' Novembru 1822 Balneavis ġie maħtur fil- post il-ġdid ta' Deputv Inspector General of Police. Fl-1 ta' Frar 1832 hu rtira, l-uffiċċju tiegħu ġie abolit, u floku sar l-uffiċċju ta' Maġistrat tal-Pulizija Eżekuttiva. Iżda bejn it- 12 ta' Novembru 1831 u t-22 ta' Mejju 1835 kien assistent temporanju tal-Gvernatur. Fil-15 ta' Diċembru 1846 sar Major General. L-Arċidjaknu Lanzon kien joqgħod fin-numru 5 Strada Vescovo, il-Belt Valletta, flimkien ma' Don Giuseppe, u Francesco Lanzon. Hu kien imexxi d-Djoċesi ta' Malta fl- L-IMNARA: FOLKLOR MINN MALTA aħħar snin tal-Isqof Francesco Saverio Caruana li kien marid. Jirriżulta minn dokumenti uffiċjali li l-ordni ta' Stuart kienet ħarġet bl-approvazzjoni tiegħu. Għalhekk l-attakki ta' Tavlor kontra tiegħu. Meta kellu 82 sena, marid u fqir, il-Gvernatur Richard More O'Ferrall (1847-1851) irrakkomanda li tingħatalu pensjoni bħala rikompensa (R. Mifsud Bonnici, Dizzjunarju Bijo- Biblijografiku Nazzjonali, Malta, 1960, p.307). Aktarx Tavlor ta dan il-laqam lil Stuart mill-proverbju: Kulħadd jaħbi t-travu tiegħu u jara t-traba f'għajn ħaddieħor. Sir Frederick Hankev, G.C.M.G., twieled fl-1784 u miet fit-12 ta' Marzu 1865. Kien is-Segretarju Privat tal-Gvernatur Sir Thomas Maitland, u meta f'Corfi fit-18 ta' Novembru 1818 saret l-ewwel investitura tal-Order of St. Michael and St. George, Hankev mill-ewwel sar membtu, kif ukoll Segretarju tal-Ordni, li tagħha spiċċa biex sar Grand Cross. kien jgħaddi iktar żmien f'Corfu milli f'Malta, u Hankev kien qisu Gvernatur de facto ta' Malta. Sar Chief Secretarv to Government fit-12 t'April 1824 wara l-mewt ta' Maitland fis-17 ta' Jannar. Ma kien xejn popolari u, fuq rakkomandazzjoni tal- Kummissjoni Rjali tal-1836, kellu jirtira fit-2 t'Ottubru 1837. Hu kellu salarju ta' £1,500 fis-senal Wara li kien okkupa diversi karigi oħra. Spiċċa fl-1 ta' Settembru 1846, kważi seba' xhur wara l-inċidenti tal-Karnival. (ara Judge Robert Ganado — A historv of the Government Departments from 1815 and lawvers from 1666) The Anglo-Maltese Press kienet diġà teżisti u taħdem fl- indirizz 24 Strada Reale, il-Belt Valletta, fl-1843. Kienet tippubblika l-ġurnal Osservatore Maltese (1842-1846) ta' Camillo Mapei, u warajh D. Giuseppe Zammit. Fl-1876 kienet taħdem fin-numru 209 Sda Reale, Valletta. Hansard — Commons Sitting 3 ta' Awwissu 1846. Il-Clarence Hotel kienet ta' Madame Goubau, lukanda magħrufa sa madwar l-1825. Kellha prezzijiet fissi għall-pranzu u għaċ-ċena, b'ħafna nbejjed tajbin. Kien hemm banjijiet kesħin u sħan il-ħinijiet kollha. Naħseb li Tavlor issellef mill-kelma simple bl-Ingliż biex laqqam lil Tomlinson 'Sempel'. Lil Lanzon sejjaħlu 'Kargha' (illum qargħa) fis-sens ta' bniedem injorant. Lil Sediev laqqmu 'Emme' mill-ewwel ittra tal-kelma mdejjen. Il Mediterraneo kien ġurnal fondat fl-1838 minn Carlo Cicognani Cappelli u Tommaso Zauli Sajani, u dam joħroġ sal- 1871. Tal-Unione ħarġu 133 ħarġa fis-snin 1845 u 1846. Ġ. Fl-artiklu tiegħu Cassar Pullicino kien stampa (p. 148) waħda mill-illustrazzjonijiet tal-ktejjeb fuq il-Karnival hawn fuq imsemmi. Skont Gużċ Cassar Pullicino (Kitba u Kittieba tal-Malti, 1964, p.114) isem missieru fil-fidi batteżimali tniżżel bħala Josephus, iżda fl-Att tal-Mewt numru 560/1868 tar-Reġistru Pubbliku missieru ġie rreġistrat bħala l-mejjet Riccardo Tavlor (Estratt uffiċjali maħruġ fl-20 ta' Marzu 2002). Ftit snin wara li daħal f'Malta l-ġuri kriminali, ħareġ ktieb fuq dan bl-isem ta' I/ giurato istruito. Iżda interessanti ħafna l-isem ta' min stampah: LONDRA: dai Torchi di RICCARDO TAVLOR, Red Lion Court, Fleet Street. Ġie stampat Londra għaliex ma kienx għad hawn il-liġi tal-istampa libera7 Allura missier Richard kien stampatur f'Londra7 Nota: L-illustrazzjonijiet huma kollha mill-kollezzjoni ta' Albert Ganado.