TBATIJA U FERH TAL-BIDWI Ħafna jaħsbu li. l-ħajja tal-bidwi kollha ward u żahar, fil-waqt li oħrajn min-nalia l-oħra jistqarru li hi miżgħuda bi tbatija l-iżjed kiefra, mingħajr ebda ħaġa li tista' tfer- jaħ. Imma jien ingħid li sewwa dawn kemm l-olivajn ma jifux u għalhekk ma' jifhmux tajjeb ħajjet il-bidwi: fiha nsibu minn dan u mill-ieħor kif igħidu, għax kull ħelu fih il-morr. M'għandniex xi ngħidu, bil-kelma bidwi jien hawn infisser dak il-bidwi li jalidem ir-raha' li qiegħed imqabhel għandu. Jekk ir-raba' ikun ta' min jaħdmu, dan ma jkunx bidwi fqajjar, ħaddiem li jaqlagħha ta' kull jum u risqha b'għaraq ġbinu, imma l-aqwa għani Ji' jista' bħal kieku xejn iħaddem lil min irid minn floku. Il-bidwi li fuqu jien sa nitkellem igħaddi tlajja ta' għaks u tbatija; iżda xi daqqiet jiġi wkoll xi jferrħu. Kieku kelli nitkellem fuq ix-xogħol kollu li ma' tul is-sena l-bidwi jrid itemm bil-għawġ u l-ħqir kollu li jiltaqa' miegħu u jbiċċirlu qalbu, kieku ma kienx ikun biż-żejjed għajr ktieb , oħxon. Għalliekk nitfa daqqa' ta' għajn fuq fuq biex nuri x'naħseb u għaliex hekk naħseb fuq ħajjet il-bidwi. Dan il-bniedem igħix fost nies li huma bnedmin bħalu : mhux qalb is-sħab kalilani u fuqani n sabiħ u x'naf jien fejn bosta drabi jħobb jiddawwar il-lisieb ta' poċti kollha ħolm ħelu manna; għandna nqisuh ta'. li hu mingħajr ma nnaqsulu u anqas inżidulu: jiġifieri, għandna naqraw f'ħajjet il-bidwi dak li hemm' tassew. U dan biss nistgħu nagħmluh jekk inħarsu lejħ kif inhu ma' dwarna u ntegħmu xi ftit mill-għamil tiegħu. Nafiseb li sa' tiġini tajba għax sewwa sew issa qiegħed nilmaħ wieħed mgħaġġel isuq lejn l-għalqa. Qegfidin fir-rebbiegħa. Mita wieħed igħid hekk ma baqax fejn jasal: ikun qal kollox; għax rebbiegħa għal bosta li ma jalisbux, tfisser kollox ħilewwa, kollox tlellix mill-aqwa bl-ebda ħjel ta' tbatija. Hekk jaħseb 'biss dak il-bniedem li min għalih f'din id-dinja kollox ward. Imma min għandu għajnejh biex jara, jista' jikxef is-sewwa. Dak il-fqajjar ta' bidwi li dari jtiaffef biex jasal fil-lant, jidher ħosbien għall-aħħar; u huwa ħosbien għax jaf bla tmerija ta' xejn li l-għelieqi tiegħu sejrin jatuh x'jagħmel ħafna, iżjed minn li jiflaħ: għalhekk. iħoss jaqta' qalbu. Jafli hi r- rebbigħia, li qorob ħisad is-silla u l-ġbir tal-widna u Ħafna xogħol ieħor. Jaf li s-sena s-silla kollha mgħaseb twal, u trid xogħol għal mewt biex tiġborha: mbagħad la darba naqsu l- bhejjem ma tkun iġġib xejn. Dan isewwidlu qalbu lil-bidwi; ma ngħidx li hu jaħdem għal flus biss: imma l-ħajja trid tkun, hu m'hux anġlu tas-sema u anqas martu b'uliedhom, Min-nafia l-oħra mhagħad, tul dan il-ħin kollu hu għandu għax jifraħ, għalkemm mhux kull sena tkun bħas-sena. sbuħija tar-raba' tiegħu, l-iktar niita. huma mgħottija bil-lidura bħal issa, mita ward is-silla donnu jħammar ibħra ta' ħdura u ż-żiffa, mita tinħass, tmewweġ il-qamħ li għadu jikher fl-aħijar tiegħu,—il-bidwi jitgħaxxaq b'dan kollu għalkemm, daqqiet l-anqas jaf biex. Huwa jifraħ mita jara dan, imma t-tfixkil li jaqsamlu l-mixi tiegħu fil-ħajja jmewwitlu dan il-ferħ, jew għall-anqas iħallatulu bl-imrar. Hekk jiġrilu fil-ħinijiet kollha: . tas-sena. Fil-ħarifa jara li għad irid igħaddi ħafna żmien qabel ma jlaqqat xi ħaġa x'jaħżen ir-razzett: jara kollox niexef, ħla ħajja; u jitkexkex b'din il-wirja kerha. Għax il-bidwi jaf jagħraf ukoll sbuliija minn kruha, jaf jifraħ b'dak li hu tajjeb u jagħli b'dak li hu ikraħ u waħxi, ta' swied il-qalb. U fis-sajf7 Fis-sajf jum xogħol għal bidwi jkun jaf x'inhu biss min joqgħod. minn fil-għodu kmieni sa ma' jidlam jaħdem mingħajr ma jehda u jitħabat aktarx taħt xemx tisreġ u tgħammex l-għajnejn bid-dija u ttalla d-demm fl-irjus bis- sħana tagħha Fis-sajf xofftejn il-bidwi, għalkemm: xierfin fiafna, mħabba. fis-sħana u fil-għabra jitqatthu u jinqasinu. imma hawn ukoll hu jara l-ġid li l-ħedma tiegħu ma tul is-sena, tkun swietlu: jara l-ħalel tal- qamħ imħejjijin għad-dries. Jil-. raħ bil-bhejjem li jċagalqu qajl qajl kemm kemm jitħarku, u jisfiqu t-terħa. Jifraħ mita jinduna li l-mitbna u l-għarma huma kbar ħafna u b'qalbu mfawwra bil-ħajr iħażżeż salib fuqhom biex Alla jkattarhom u jbierikhom. U jithenna mita fil-qilla tax-xitwa waqt it-tvenviu tar-riħ u tkarwit tar-ragħad hu jinsab imħaxken fil-kenn tat-tiben, qrih il-matmura, ħdejn barmil tin u bettija mbid u ikel ieħor, imdawwar bl-għajjat daħikieni ta' wliedu u bit-tbissim ta martu. Imma fost dan il-ferħ xi ħsieb ikraħi iħawwadlu moħħu: jista' ikun li għad jasal xi żmien ta' għaks u ta' faqar kbir. U jaf ukoll li jekk ma' jħabrikx ma' jkollu xejn xi jwegħedu għas- sena li ġejja. B'dan il-ħsieb f'rasu jbakkar fil-għodu, jisma' quddiesa bħal ħalliel, mita jista', u mbagħad jitlaq għax jaf li għandu ħafna nqix u taqxir u ħart; għalkemm qatta ħafna mis- sajf jagħżaq u jdemmel ir-raba. Jiddejjaq xi ftit mita jaħseb li jkollu joħroġ, fuq qalbu jew mhux, f'dak il-bard u l-kesħa kmienija li qegħdin jagħmlu tagħhom sħiħ. Minnufih hawn ukoll jaqbżu f'moħħu ħisiebijiet li jfarrġuh: ma' jaħdemx għalih biss, imma għal dawk li jħobb, huma min huma. Dan il-ħsieb itaffilu t-tbatija li jkun qiegħed iġarrab. Mita, fl-aħħarnett, jinġabar fih in-nifsu u jaħseb għal ftit żmien, huwa jintebaħ li ħajtu hija ħajja ta' xogħol u ta' tbatija u ta' faqar ħafna drabi, imma ma' jonqosx minnha l-hena, u li biha jista' jagħmel lafna ġid lil artu: ħajja li tixbaħ l-ewle- nija tal-misserijiet fil-qedem. Jien ukoll hekk naħseb.