Waqt ftit riċerka l-Biblijoteka dwar suġġett totalment differenti minn dan li ser nikteb fuqu hawnhekk, iltqajt ma' kwistjoni li nqalgħet fil- Knisja Parrokkjali tagħna ż-Żwieten bħal daż- żmien mitt sena. U qed ngħid li ltqajt magħha l-Biblijoteka, għax fortunatament għalina spiċċat b'ittri ta' botta u risposta fuq ġurnal ta' dak iż-żmien, biex hekk qed insiru nafu biha aħna wkoll li qed ngħixu ċentinarju 'il bogħod. Il- ġurnal Malta Tagħna kien aktarx l-iżjed wieħed popolari mal-poplu ta' dak iż-żmien. Kellu rappurtaġġ tajjeb ta' aħbarijiet li jinteressaw anke internazzjonali. Kien jagħti spazju wkoll lill-qarrejja biex juru fehmithom dwar diversi suġġetti permezz ta' ittri lill-Editur li kienu jiġu ppubblikati. Diversi drabi l-kontributuri tal- ittri kienu jinħbew wara Nom-de-Plume, laqam biex jostru l-vera identita' tagħhom. Biss xorta waħda kien jirnexxielhom iwasslu l-messaġġ, kif ser naraw f'dal-każ. Nimmaġina li ħafna minnkom smajtu bil- Munita taż-Żejtun li kienet saret fis-snin tletin tas-seklu l-ieħor biex ittaffi l-problema ta' nuqqas ta' bqija meta skarsat il-munita tat-tliet ħabbiet. (1) Erba' snin ilu, sirna konxji dwar dil-Munita unika f'Malta, meta l-Kummissjoni Proġett tar-Restawr tal-Linef, ħarġet diversi muniti minn dawn imsemmija, għall-bejgħ, bil- qliegħ imur kollu b'risq ir-restawr tal-linef tal- Korsija (2). Din kienet tassew idea tajba, kemm għax serviet ta' fund raising għal dal-proġett meħtieġ, kif ukoll għax tat opportunita lil diversi Żwieten li xtraw dil-munita, li jkollna parti oħra mill-istorja parrokkjali ta' Beltna f'idejna. Jidher li dawn is-siġġijiet tal-Knisja Parrokkjali kienu ftit jew wisq ta' problema għaż-Żwieten u Wkoll għall-amministrazzjoni tal-Parroċċa, iġifieri l-Arċipriet u l-Kleru. Sibt b'kollox ħames ittri: erba' miktuba bejn Settembru tal- 1916, u oħra tliet snin wara, f'Novembru tal- 1919. Ma neskludix,, li kien hemm oħrajn qabel għax il-kwistjoni jidher li kienet ilha għaddejja permezz tal- pinna. Mill-ittra datata 23 ta' Settembru 1916 u ffirmata minn VOX, wieħed malajr jieħu idea ċara tal-kwistjoni kollha x'kienet. Il-korrispondent jistaqsi kif jista' jkun l-Arċipriet ma jinkwetax meta jara dik id-diżordni kollha li kien qed ikun hemm fil-Knisja Parrokkjali f'nhar ta'xogħol, fi kliem ieħor matul il-ġimgħa. Jiddeskrivi s-sitwazzjoni 'dauc in-nisa kegħdin cocca..ħafna irġiel min fuk ircoppa uaħda…oħrajn mal pilastri, u oħrajn jarau fein ipoggiu' VOX itenni li din id-diżordni kienet tinsab fiż-Żejtun biss u ma jsibx raġuni għala l-poplu li ma jistax iħallas għandu jiġi mċaħħad minn siġġu. Ifakkar lill-Arċipriet, li dak iż-żmien kien Dun Lawrenz Degabriele (3), illi huwa kien għamel kundizzjoni lil dawk li rebħu l-offerta biex iqassmu s-siġġijiet, li għandhom jitħallew tmenin siġġu għall-foqra. jidher li dil-kundizzjoni ma kinitx qed tiġi rrispettata. Isostni li bid-deċiżjoni li l-offerta tingħata lil ċerti persuni, (li nibqgħu ma nafux min huma), il-Knisja qed titlef mid-dħul għax fejn huma offrew tmenin lira, offerti simili f'parroċċi oħra jmorru b'mitejn lira. Ittra oħra ffirmata minn VOX ġiet ippublikata fil-ħarġa tal-21 t'Ottubru 1916. F'din l-ittra, filwaqt li jsostni l-punti bażiċi li jelenka f'dik preċedenti, huwa jiddefendi ruħu billi jgħid li meta qraw l-ittra ta' qabel, kien hemm min qal li dan qed jikkritika għax irid jieħu l-offerta tas- siġġijiet hu. Isostni li din id-deċiżjoni tal-ħlas għas-siġġijiet qed tnaqqas id-dħul tal-Knisja, Gtegda Bands Żijlun Dock Sala Ħalina XM 9 2075 kiż anke għall-fatt li fil-ġbir: waqt l-offerti, wieħed biss kultant għadu jitfa' xi ħaġa fis- satla. F'din l-ittra, VOX joħroġ żewġ punti oħra: is- siġġijiet kienu saru minn flus il-poplu u s-siġġijiet kienu taħt monopolju ta' tnejn min-nies għal snin sħaħ. A Jitlob lill-Arċipriet L-Arċipriet Żejtuni Dun Lawrenz Derabriela biex Degabriele li żżeffen f' din il- jieħu azzjoni u kwistjoni li nħolqot mitt sena ilu. jsolvi l-problema u ma jagħtix kas ta' dawk li jgħidulu '.ħallihom jictbu..: VOX jagħlaq din l-ittra billi jhedded li ser jibqa' jikteb fil-gazzetta sakemm l-Arċipriet ma jagħtix kas aktar ta' min kien qed jgħawwih u jħenn għal dawk li kienu jisimgħu l-quddies ta' kuljum. Fil-ħarġa tal-Malta Tagħna tal-4 ta'Novembru 1916, tiġi ppubblikata ittra oħra b'risposta lil VOX u ffirmata C.D.B.D. Dal-korrispondent joħodha kontra VOX qatta' bla ħabel għax isostni li kien qed jattakka lill-Arċipriet u mhux ħaġa sewwa li jintmessu l-Ministri tas-Sinjur. Jgħid ukoll li l-opinjonijiet favur u kontra s-sehem tal- Arċipriet f'dil-kwistjoni tas-siġġijiet, kienu qed jiġu diskussi anke min-nies li jattendu d-Domus. C.D.B.D. jagħlaq l-ittra billi jisfida lil VOX jiffirma ismu ħalli jara l-veru interess tiegħu f'dil- kwistjoni kollha li nqalgħet. Ġimgħa wara eżatt, fil-11 ta'Novembru 1916, insibu ppubblikata ittra oħra ta' VOX b'risposta għal dak li kien kiteb C.D.B.D. Isostni li b'dak li qed jikteb b'ebda mod ma qed jattakka lill-Arċipriet Degabriele, kif isostni C.D.B.D. Jakkużah li qed jgħid hekk biex joħroġ mill-veru suġġett tal-kwistjoni kollha. VOX jaqbel li l-Arċipriet '..hua guejjed u jibka siechet'' għax meta jara dawk l-irġiel kollha jserrħu mal-artali, mal-ħitan kollha dik Gasde Bandu Àijkaw Fa Senka Ħetuina LA. tal-Knisja u l-korsija tkun vojta, jibqa' ma jgħid xejn. wkoll diversi abbużi li B qed isiru minn dawk li ħadu l-offerta tat- tqassim tas-siġġijiet, fosthom li jagħtu kemm iridu, kif iridu u. x'ħin jaqblilhom. VOX jagħlaq din l-ittra billi jisfida lil C.D.B.D biex jitkellem jekk kiteb xi ħaġa li mhux minnha. T'interess hija n-nota li tinsab fi imiem Wieħed mis-siġġijiet din' l-ittra, fejn id- li jitkellem dwarhom Direzzjoni tal-ġurnal dan l-artiklu tikteb li minħabba li dil-kwistjoni tidher li qed titwal, ser ikollhom jaqtgħu l-fil u jwaqfu l-korrispondenza, anke jekk din kienet qed tiġi ppubblikata bi ħlas. Id-Direzzjoni tappella li min ikun irid ikompli jwassal fehmtu fuq das-suġġett, jista' jagħmel suppliment fl-istess ġurnal. Jgħaddu tliet snin u taħt it-titlu INSERZIONI BIL ĦLAS, fil-15 ta'Novembru 1919. tiġi ppubblikata ittra oħra ffirmata minn VUĊI TA CULHATT. Dal-korrispondent jibda billi jikteb li fl-aħħar żminijiet, fiż-Żejtun kien qed iqum ftit tal-partit. Ma jispeċifikax dwar xiex iżda wieħed malajr jasal għall-konklużjoni li qed jikteb dwar il-festa sekondarja tal-Madonna tad-Duttrina (4) li kienet issir min-nies tar-raħal t'isfel u bdiet dejjem tikber f'rivalita' mhux eċċessiva ma' dik tal-Patruna Santa Katarina V.M. VUCI TA CULHATT jinqeda b'dal-fatt biex jgħid li minflok ma jinħlew fil-piki, ż-Żwieten għandhom jingħaqdu biex isolvu l-problema tas-siġġijiet. Jissuġġerixxi lill-Arċipriet li l-Offerta għandha tiġġedded kull sena jew almenu sentejn u jagħmel appell biex il-popolazzjoni tiġi stmata ta' nies għax kulħadd kien jaf it-tbatija li qed ikun hemm fil-ġranet tax-xogħol. Din l-ittra Il-Knisja Arċipretali armata għall-Festa titulari u jidhru s-siġġijiet li llum inbidlu għall-bankijiet. twassalna għall-konklużjoni li f'temp ta' tliet snin ma kien sar assolutament xejn biex jissolva l-inkonvenjent għall-Poplu Żejtuni. Jidher ukoll li s-siġġijiet kienu għadhom jinsabu taħt il- monopolju li kienu qabel. Mhux magħruf għala kwistjoni bħal din damet tkarkar daqstant u lanqas jekkissolvietx. Jekkissolvietparzjalment, forsi gawdew minnha l-foqra, iżda s-siġġijiet baqgħu żgur bil-flus, tant li kien għalhekk li saret il-Munita taż-Żejtun fuq inizjattiva tal- Prokuratur tal-Parroċċa Dun Spir Grixti. Minn dawn il-muniti tal-aluminju, Giovanni Critien għamel sitt elef bl-isem ZEITUN fuqhom. Dawn il-muniti damu jintużaw madwar ħames snin meta skont l-għidut, l-Awtoritajiet Ċivili talbu lill-Parroċċa Żejtunija biex tiġborhom lura peressli kienu qed jintużaw anke barra r-raħal minflok munita ta' tliet ħabbiet. Każijiet bħal dan li għadni kemm ktibt dwaru, min jaf kemm hemm iżjed fl-istorja tal-Parroċċa matul mijiet ta' snin. B'riċerka minn diversi sorsi bħall-Arkivju Parrokkjali, il-Biblijoteka jew l-Arkivji Nazzjonali, naslu biex kultant infarfru ftit trab minn fuq l-istorja għanja ta' Beltna u nitgħarfu bil-ħajja ta' missirijietna fiż- żmien tal-imgħoddi. L-ewwel ittra misjuba u miktuba minn VOX Informazzjoni miksuba mill-fuljett kommemorattiv li ġie ppublikat fl-okkażjoni tal- bejgħ tal-Munita taż-Żejtun mill-Kummissjoni Proġett tar-Restawr tal-Linef fl-2011. Mat-tlestija tar-restawr tal-linef l-antiki tal- korsija, nħadmu wkoll tnejn kbar ġodda għall- Kappelluni tal-Kurċifiss u tar-Rużarju minn Brian Grech fl-2014 u fl-2015. L-Arċipriet Dun Lawrenz Degabriele (1852- 1932) inħatar bħala Arċipriet taż-Żejtun fl- 1897. Qabel serva wkoll bħala Prokuratur tal- Knisja Arċipretali u kien magħruf għall-imħabba speċjali li kellu lejn il-foqra. 4, Bil-Konċilju Reġjonali li tlaqqa' f'Malta fl- 1935, il-Festa tal-Madonna tad-Duttrina, bħal diversi festi sekondarji oħrajn li ma kellhomx ħafna għeruq fost il-poplu, spiċċat sfumat fix- xejn. Festi sekondarji oħra li spiċċaw kienu tad- Duttrina f'Birkirkara u n-Naxxar, San Ġużepp fis-Siġġiewi u l-Għargħur u San Alwiġi f'Hal Lija. Informazzjoni miksuba mill-fuljett kommemorattiv li ġie ppublikat fl-okkażjoni tal- bejgħ tal-Munita taż-Żejtun mill-Kummissjoni Proġett tar-Restawr tal-Linef fl-2011. GGegdi Bands Àżikaw Taha Senks Ħeknina XAMA 9 205 żiż