a mill-bidu tal-kristjaneżmu, S l-Bartisteru minn dejjem kien ta' importanza kbira f'dik li hija għamara ekleżjastika. Fost l-aktar popolari li nsibu fi knejjes antiki huma dawk li jkunu mibnija fuq bażi dekorattiva tal-irħam mgħottija b'kuperċ tal-injam. Wieħed mill- eqdem eżempji ta' dan it-tip huwa dak li nsibu fil-katidral tal-Imdina li sar madwar is-sena 1495 f'Palermo minn Domenico Gaggini,' Tajjeb li ngħidu li fis-seklu dsatax kif ukoll għoxrin, diversi Battisteri bħal dawk ta Birkirkara, Bormla u ż-Żurrieq raw xi tibdil billi neħħewlhom dan il-kuperċ tal-injam u minflok tpoġġiet statwa ta' San Ġwann il-Bartista jgħammed lil Kristu. Nistgħu ngħidu li b'xorti tajba dak li nsibu fil-parroċċa tagħna baqa' dak oriġinali, jiġifieri mgħotti b'kuperċ tal-injam. Sa mill-bidu tat-twaqqif tagħha, il-Parroċċa ta' Ħal Tarxien minn dejjem kienet ħabrieka u għaqlija biex tiżżejjen kif jixraq bħala d-dar t'Alla u tkun waħda minn dawk il-parroċċi li turi sens ta' maturita' artistika. Din il- parroċċa hija mogħnija b'xogħol mill- isbaħ ta' karpinterija tal-era barokka; stil popolari ħafna fis-seklu tmintax. Wara l-proġett tas-sedji tal-kor u dak tal-kaxirezzi tas-sagristija, issa kien imiss li jsir Bartisteru kif jixraq. Il-parruċċani reġgħu ma baqgħux lura milli jqabbdu l-aħjar nies biex jagħmlu dan. Fl-1754 dan il-Battisteru kien lest. Bla dubju dan huwa wieħed mill- isbaħ eżempji ta' għamara ekleżjastika tas-seklu tmintax li nsibu fil-knejjes Maltin u Għawdxin. Ix-xogħol tal-injam kien fdat f'idejn Antonio Farrugia, filwaqt li Saverio Camilleri Il-Battisteru imponenti li tlesta fl-1754. ħadem il-bażi tal-irħam'' li fuqu tpoġġa l-kuperċ imponenti u mirqum, li kif wara kollox titlob is-sengħa tal- karpinterija. Sa issa għadna ma sibnix min kien l-artist li ħażżeż id-disinn tiegħu perċ jista' jkun li dan sar minn Farrugia stess. Il-kuperċ huwa magħmul mill- injam tal-aħmar (soft wood) u miksi b'fuljetta tal-ġewż. Dan huwa mżejjen bi skrolli u mazzetuni tar-rand minquxa fl-injam; kollha tipoloġija tal-era barokka. Panew b'forma ta' medaljun jimla kemm il-faċċata kif ukoll il-ġnub. Ta' min wieħed isemmi li dan it-tip ta' panew kien tipiku ħafna Festa Marija Annunzjata 2017 Il-Battisteru tal-Knisja Parrokkjali fis-seklu tmintax. Fuq il-faċċata ta' quddiem insibu żewġ ġilji li mhumiex simetriċi; karatteristika marbuta mar-rococo fejn is-simetrija bdiet tiġi evitata. Uħud minn din l-iskultura ħija mżewqa b'żebgha kulur id-deheb. Dan jista' jkun li żmien ilu dawn kienu indurati bil-folji tad-deheb bħal ma huma dawk li nsibu fuq il-Bartisteru li hemm fil-Parroċċa ta' San Lawrenz il-Birgu. Ta' min wieħed jinnota x-xebh li jeżisti bejn iż-żewg Battisteri. Pero' jkolli ngħid li huma ftit dawk li jafu li kemm il-faċċata kif ukoll il-ġnub huma mogħnija b'interzjar fin mill- isbaħ b'disinn asimmetriku maħdum bil-fuljetta tal-larinġ (orange wood). Sfortunatament dan ix-xogħol jinsab kważi mgħotti għal kollox minħabba passati ta' verniċ li ngħata matul is- snin. Dan il-Battisteru monumentali għandu forma tassew partikulari. Il-faċċata ta' quddiem tal-kuperċ hija ta' stil li jissejjaħ bomb, jiġifieri li jkun ġejja għat-tond, filwaqt li l-ġnub għalkemm isegwu l-faċċata huma f'għamla ta' konkavi. Din it-tip ta' linja hija tipika ta' dak li jissejjah Barokk tardiv jew inkella Rococo fejn il-linja dritta tiġi sfruttata biex tagħti dehra aktar pompuża. $ Hawnhekk ta' min isemmi u jgħid li l-linja u l-istil kienu tassew kontempotanji għal dak iż-żmien u b'hekk wieħed jinnota li Malta kienet qed issegwi dak li kien qed jiġri fi bliet kbar Ewropej. Il-bażi tal-irħam tikkumplimenta l-kuperċ u b'hekk l-artist għamel mera ta' dawk il-linji u kurvaturi li jsebbħu ix-xogħol tal-injam. Tidher evidenti li fuq in-naħa ta' quddiem tal-bażi xi darba kien hemm arma li tista' tkun tal-benefattur ta' min ħallsu, jiġifieri tal-kappillan Dun Ċirillu Formosa li dak iż-żmien kien kappillan tal-istess parroċċa. ' Il-kontijiet juru li għoxrin sena wara li tlesta, tħallset is-somma ta' erba' skudi, tmien tari u għaxar grani għal għaxar biċċiet ġilda bajda u xi tip ta' kurdiċella k fi Ix-xogħol fl-interzjar li jdawwar il-panewwijiet tal-battisteru. Dan instab fil-kontijiet fejn ċertu mastrudaxxa Alessio u l-lavrant tiegħu tħallsu ħames skudi u għaxar tari ta' xi xogħol li kienu wettqu fuq il-Battisteru' Dettall mill-kontijiet tal-paroċċa li juru s-somma mħallsa għall-kuperċ. wieħed għadu jara li fuq din in-niċċa hemm kwadru li juri il-magħmudija ta' Kristu; suġġett sinonimu mal- magħmudija. Skudu u għaxar tari tħallsu biex inxtraw tliet mija u ħamsin musmar tar-ram biex iżejjnu l-kuperċ tal-injam minn ġewwa. $ Ma nafux jekk kienx ser jinkesa għal l-ewwel darba jew inkella kellu jinbidel dak li kien hemm qabel minħabba xi raġunijiet oħra. Infatti ta' min isemmi li dik is-sena setgħu saru xi alterazzjonijiet fil-kuperċ tal-injam. 'Ecclesżastical Furniture, Antigue Furniture in Malta, Valletta: Fondazzjoni Patrimonju Mali. l Wiehed mill-kontijiet juri li Antonio Farrugia thallas is-somma ta' seba' skudi u sitt tati għall- kuperc tal-injam. Antonio Farrugia ħadem diversi xogħolijiet għall-paroċċa tagħna, fosthom iż-żewg gandelabri kbar li jinsabu fil-kor tal-knisja tagħna. Kontijiet juru li fit-23 ta' Mejju tal- 1754 Farrugia tħallas għaxar skudi għal dawn iż-żewg gandilabri. 3 Fil-ħdax ta' Mejju 1754, Saverio Camillri gie mħallas is-somma ta' għaxar skudi għax-xogħol tal-fonti maħdum fl-irħam. À Fis-6 ta' April 1754, tħallas tari biex jinkera xi njam għal ġurnata li Dan il-Battisteru hekk monumentali sfortunatament illum m'għadux jintuża u dan jinsab fejn il-bieb tal-ġenb tan-naħa tax-xellug quddiem in-niċċa tal-Kunċizzjoni wara li kien tneħħa minn wara l-bieb prinċipali biex issir in-niċċa tal-Madonna tar-Rużarju. Nittama li dan l-artiklu qasir iqajjem aktar interess filwaqt li jħeġġeġ lill-parruċċani biex dan il-ġojjel sieket li nsibu fil-parroċċa tagħna jiġi rrestwrat mill-aktar fis possibbli biex jerġa' jieħu lura l-ġmiel li kellu għexieren ta' snin ilu. kellu jittieħed l-Isla biex fuqu tinġarr il-blokka tal-irħam li minnu kellha tinħadem il-bazi tal-irħam. $ F'April tas-sena 1754, Mikiel Bonnici tħallas tari u tmien grani biex jinkrew ħbula u njam biex jintuzaw għall-ġarr tal-fonti maħdum fl- irham mill-Isla għal Ħal Tarxien, (APT, Libro Introito ed Esito Ven.da Lampade 1734-1764, p.172). 6 Dan l-istil ra t-twelid tiegħu fil-belt ta' Pariġi lejn il-bidu tas-seklu tmintax, 626 Triq il-Belt Valletta Għar lo; 19065986 51