editorjal Aħbarijiet Tisliba X'għandna mid-dinja2 X'se Naraw2 Attività Dak l-ilma kollul klsa ET fP 601 et Daħħal membru Meta kont ta' mparkom kienet tiġi n-nanna b'idejha moħbijin wara daharha u tgħidli: 'isa Vic, iftaħ ħalqek u għalaq għainejki' Jien kont fil-pront nobdi, u wara ftit intiegħem xi pastina tal-lewż li tkun poġġietli f'ħalq. Mmmi x'togħma tajbal Dejjem b'xi sorpriża kienet in-nanna :-) In-natura wkoll mimlija sorpriżi. Imma għas-sorpriżi tan-natura irridu nagħmlu EŻATT IL-KONTRA ta' li kienet tgħidli n-nannal Għax biex ingawdu n-natura Maltija rridu niftħu għajnejna sew u nżommu ħalqna magħluq. Għaliex2 Għajnejna miftuħin: għax ħafna drabi n-natura ta' pajjiżna hija fiċ- ċokon, u trid tfittex biex tinduna biha. F'Malta m'għandniex annimali kbar, bħall-bufli u ż-żebri li ssemmilna Alison f'paġnati. Imma għandna per eżempju ħafna insetti u ħafna brimb. L-insetti mhumiex kollha kbar u kuluriti bħall-friefet, anzi ħafna minnhom huma żgħar u trid tfittex qalb il-fjuri u taħt il-weraq biex tarahom. Jekk ikollna lenti apposta (jgħidulha loupe) naraw meravilji li ma konniex nobsru li jeżistu, bħal-likeni li titkbilna dwarhom Denise (p.8). Dawn mill-viċin taħsibhom xi ħaġa minn dinja oħral Ħalqna magħluq: għax inqas ma nagħmlu storbju, iktar hemm ċans naraw u nisimgħu annimali bħaż-żanżarell u l-gamiema li jkellimna dwarhom Jason (p.5). L-annimali jitgerrxu minna l-bnedmin, u kif jarawna jew jisimgħuna ġejjin jisparixxu. Imma jekk inżommu l-kwiet forsi nersqu bla ma jindunaw bina fil-pront. U b'hekk ingawduhom aħjar. U bil-mod, inti Ejja Mexxi, jda kiesaħ. hija għasfur komuni tal-ġonna, Jekk Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin jirreferi għal BirdLife ma. tarahiex, probabbli se ( Malta, Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat sakemm mhux għal skopijiet kummerċjali, tismagħha għax meta tkun eċitata l sakemm jissemma' l-isem Il-Ħuttafa u tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie tibda sejra Cxxx-ċxxx-ċxxxi Ħafna f kkupjat. drabi ssibhom koppja flimkien, raġel J Publikazzjoni: BirdLife Malta, Ġunju 2005 F'dar-ritratt jidhru t-tnejn fuq I- Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Tgħid x'qiegħda tgħidlu K. Ritratt tal-faċċata: Victor Falzon til żewġha7 :-) Qoxra ta' wara: Victor Falzon Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima' ta' BirdLife Malta għall-membri. ta' taħt it-18. Norganizzaw ħarġiet fil- kampanja, żjarat f'riservi naturali, u nagħmlu xogħol-ambjentali. Noħorġu l-magażin il-Ħuttafa kull kw). xaharejn għall-membri; u nagħmlu ħendawts u logħob. għal waqt xi attivitajiet: Sħubija fi Klabb Ħuttaf Ħuttaf/ hija Lm3 fis-sena. il-Ħuttafa 68 9 Mejju — Ġunju 2005 3 ila 6111 dl € Bafoj ju Lola TP IP fa FT ot Ko fe tal-golf. Fl-Armier se jibnu belt sħiħa b'1500 binja. Xi (B te fol lo TP € Tat ot Me LAT tagħhom biss. F'Ta' Ċenċ iridu korsa tal-golf : Kulħadd d-donnu jrid: biċċa: kbira. minn. dil-pizza żgħiral Miskina Malta tagħ Ritratt sabiħ meħud l-Għadira minn Edward Bonavia fil-21 Mejju 2005. Fir-ritratt jidhru russett griż u paletta. Ir-russett griż (grev heron - Ardea cinerea) huwa għasfur komuni tal-passa, u spiss jidhru qtajja' għaddejjin itiru bil-lajma. il-paletta (Eurasian spoonbill - Platalea leucorodia) hija ħafna iktar rari, imma dawn 1 Araw ukoll paġna 12 l-aħħar snin xi wahdiet bdew jitfaċċaw kull sena u GĦ B . l 2 jinżlu f'postijiet bħall-Għadira. Iktar tard, din l-istess paletta marret iżżur ukoll ir-riserva tas-Simar. Ħeqq, żewġ ristoranti aħjar minn wieħedi premju Desirċe Falzon It-tweġibiet ta' din it-tisliba ssibuhom kollha f'dil- ħarġa tal-Ħuttafa. Ibagħtulna t-tweġibiet fuq karta jew skenjaw l-istampa u ibagħtuhielna bl-imejl - tqattgħux il-magażin. Ċans sat-30 Ġunju 2005. Ir-rebbieħ jirċievi l-ktieb Għasafar Madwarna. Mimdudin 1 il-Milkv Wav hija din (paġ.4) 3 Din lenti biex tkabbarlek affarijiet żgħar (p.2) 4. Il-woodpecker reġa' nstab f'dan l-istat (p.4) 8 Sensiela ġdida minn Oliver Cardona (p.7) 11 Iridu korsa tal- fil-Baħrija (p.3) 12 Minħabba f'dan għad jinqalgħu l-gwerer (p.10) 13 Dan l-aħħar niżlet l-Għadira u s-Simar (p.3) 14 Ftitilu dal-pajjiż żied 9 Ramsar Sites (p.4) 16 Parti mil-likena hija (p.6) 17 Posttal-ġenn fit-Tanżanija (p.11) 1 Wieħed mill-erbivori ta' Ngorongoro (p.11) 2 Isem il-gamiema bil-Latin (p.5) 5 Din pinġihielna Gilbert Cassar (p.7) 6 Websajt fuq l-annimali (p.11) 7 Fit-30 Lulju l-Falko sejrin Ta' (p.8) 9 Fuq il-faċċata ta' dil-ħarġa (p.1) 10 Biċċa minn isem il-bufula sewda bl-Ingliż (p.2) 15 Tajra kbira Afrikana, tip ta' pitarra (p.11) karta. £9. riċiklata IO e EB gia il-zdlAI mill-inqas 30 biljun pjaneta oħra. Min jaf kemm minnhom għandhom xi tip ta' ħajja fuqhom. Tgħid veru li m'aħniex weħidna fl-universl Galassja hija massa kbira ta' kwiekeb u pjaneti. Tafu x'jgħidulha l-Milkv Wav bil- Malti2 Jgħidulha Triq Sant'Annal Iċ-Ċina għadha kemm iddikjarat 9 r) Ramsar Sites ġodda. Ramsar Sites huma nħawi niedja (wetlands) bħal għadajjar, bwar, widien, xmajjar, xtut eċċ. Postijiet bħal dawn tgħix fihom ħafna natura, għax fejn hemm l-ilma hemm il-ħajja. Meta post isir Ramsar Site il-gvern ta' dak il-pajjiż jagħtih protezzjoni speċjali. B'din iż-żieda, iċ-Ċina issa għandha 30 Ramsar Site (area totali ta' 3 miljun ettaru). Fid-dinja issa hawn b'kollox 1438 Ramsar Sites, u tnejn minnhom qegħdin f'Malta: ir-riservi ta' l-Għadira u s-Simarl a 2 L Kien mitluf u reġa' nstabl Kienu ħasbu li nqered mid-dinja. U issa reġgħu rawhi Huwa wieħed mill- iktar woodpeckers kbar u spettakolari tad-dinja u jgħidulu Ivorv-billed Woodpecker Campe- pħilus principalis. Kien jgħix f'foresti max-xmajjar fix-xlokk ta' l-iStati Uniti. Meta l-bniedem qered dawn il-foresti, l-Ivorvbill inqered magħhom. L-aħħar li deher kien fl-1944, u għalhekk l- ornitoloġi (nies li jistudjaw l- għasafar) għamlulu salib u ddikjarawh estint. Imma dan l-aħħar fl-istat ta' Arkansas mhux talli lemħuh, imma ffilmjawh ukolll karta. €. riċiklata Il-Ħuttafa 68: Mejju — Ġunju 2005 kaċċamodżieża,com Ċertu John Lockwood, kaċċatur minn Texas, ħareġ b'idea verament moqżieża. X'għamel2 Qabbad vidjo-kamera mar-rajfil tal-kaċċa, ikkonnettjahom: it-tnejn mal-kompjuter u tellagħhom fuq websajt. U issa qed joffri servizz lin-nies biex jikkaċċjaw ċriev u ħanżir selvaġġ 'mill-kumdità ta' darhom''l Dan jagħmluh billi jidħlu fil-websajt tiegħu, fejn (bi ħlas, naturalment) jixegħlu l-vidjo-kamera li għandu mqabbda mar-rajfil. imbagħad joqogħdu jistennew quddiem il-kompjuter, u jekk tgħadd ċerva minn quddiem il-kamera, titfaċċa fuq l-iskrin tal-kompjuter, jagħfsu l-kibord u r-rajfil jispara veru u joqtol liċ-ċerval Anke min-naħa l-oħra tad-dinjal Temmnuhom dawn l-affarijiet7 Insomma, eżempju ieħor ta' nies bla qalb li jippruvaw isiru sinjuri mill-moħqrija jew mill-qtil ta' l-annimali. Ftit ilu f'West Sussex (Ingilterra) raġel weħel 3 xhur ħabs u multa ta' Lm3000 talli ġelied is-sriedaq/ Il-pulizija rrejdjawlu d-dar u qabduh iġelled is-sriedaq. Sabulu serduq diġà mejjet mill- ġrieħi li kellu, u 15 oħra feruti. Disa' rġiel li kienu qed jaraw il-ġlied u jagħmlu l-imħatri weħlu xalata multi bejniethom. Fir-Renju Unit, il-ġiled bis-sriedaq ilu 150 sena kontra l-liġi. F'Malta wkoll il-ġlied tas-sriedaq huwa illegali, imma xorta għad hawn min iġelled sriedaq u klieb għall-imħatri. U meta (rari) jinqabad xi ħadd, jeħel xi ħmerija. Il-Ħuttata 68 : Mejju — Ġunju 2005 Jason Aloisio. jgħidilna: k Mill-bidu ta' Ġunju sa nofs Lulju ftit li xejn jidhru għasafar ħlief dawk li jbejtu. U ngħiduha kif inhi, is- sħana ma tħallilekx aptit biex toħroġ iddur fil-kampanja forsi tara rixa. Biss mawra għall-frisk tal-Buskett taf tlaqqgħek ma' żewġ għasafar interessanti… if naraw u nagħrfu xi għasafar li jkunu magħna f'daż-żmien LI iż-Żanżarell tat-Tikki il-Gamiema Issa ii l-istaġun tal-kaċċa ngħalaq, il-ftit gamiem li jitfaċċa iktar għandu ċans li ma jinqatilx, u forsi jħallina narawh. Il-Buskett jiġbidhom bħal kalamita, u xi par jittanta jbejjet. Il-gamiema hija ftit iżgħar u irqaq mill- ħamiema u ttir iktar bil-ħatfa minnu. Il- ġwienaħ huma oranġjo fil-kannella b'daqqiet suwed. Rasha u sidirha ċari fil-griż. Jekk tara waħda ttir minn siġra, jolqtok denbha miftuħ qisu mrewħa, abjad fit-tarf, faxx iswed fin-nofs u griż minn ġewwa. Għandha għajta kwieta u ħelwa: tur… tur… turr. l (Għasafar Madwarna p 28) Jekk ghandek l-internet, idħol fil-websajt tal-BirdLife www.birdlifemalta.org, klikkja KLABB ĦUTTAF, imbagħad klikkja t-tabella X'SE NARAW7 u ssib mhux biss iktar ritratti ta' dawn iż-żewġ għasafar, imma tista' anke tisma' l-ħoss li jagħmlu. Grazzi kbira lil Denis Cachia, li jieħu ħsieb il-websajt tal-BirdLife, u li ħolailna dan is-servizz. Kull sena ftit pari jbejtu fil-Buskett. Dan l- għasfur fih daqs għasfur tal-bejt u żgur ma jolqtokx bil-kuluri tiegħu għax huwa griż ċar minn fuq, iktar ċar minn taħt, u bit-tikek fuq sidru. Joqgħod fuq zokk jew wajer tad-dawl fil-għoli minn fejn itir u jogħla biex jaqbad l- insetti mill-ajru, imbagħad jerġa' pront imur lura fejn kien. Ġieli jieqaf jissegqer għal ftit sekondi qabel jerġa' jinżel. Minħabba d-daqs tal-ġwienaħ, meta jtir forsi taħsbu ftit ikbar milli fil-fatt hu. L-għajta tiegħu tixbaħ liz- zekzik ta' pitirross. (Għasafar Madwarna p 44) L-istampi t'hawn fuq meħudin mill-ktieb Għasafar Madwarna. Il-BirdLife ħarġet dal-ktieb apposta għal min irid jibda l-berdwoċing minn età żgħira. Jekk għad m'għandekx… x'qed tistenna'2 Ċemplilna fuq 21347646 u ordna wieħed. Fih tagħrif sempliċi fuq 100 għasfur, u bil-kulur minn qoxra sa qoxra. karta €). riċiklata Il-Ħuttata 68 - Mejju Ġunju 2005 Kellna ngħollu ftit il-miżatal Allavolja l- Klabb jitmexxa mill-voluntiera, xorta jiswa l-flus biex tmexxih. Il-miżata kienet ilha is ħames snin bil-Lm2, u f'hames snin l- f'pilliezisteji parking fa' G affarijiet għolew koċċ - posta, karti, tsiekisilleflefsl stampar tal-magażin eċċ. il-miżata issa ji qiegħda Lm3. Għadna kemm ħriġna poster ġdid mis- 4 sensiela Ħieles, Ħaj u Sabiħi Poster kbir, bil-kulur u b'għasfur ġdid (russett tas- siġar). Bħas-soltu dal-poster nibagħtuh lil min iġedded il-miżata fil-Klabb. Min ilu membru, min jaf x'sett posters għaqqadi Ġieli meta tħares lejn zokk ta' siġra jew ma' l- art fuq xi bejt jew ħajt umdu tara qisu ħaxix ħiereġ minnu jew tbajja ċari jew ħodor. X'ikunu dawn2 Dawk ngħidulhom likeni. l Il-likeni mhumiex organiżmu wieħed, bħal meta tara pjanta jew bebbuxu. Likeni huma għaqda bejn ' żewġ forom ta' ħajja: tip ta' fungu u tip ta' alga. b; Dawn iż-żewġ organiżmi ma tantx jgħixu mifrudin, :. għalhekk jgħixu flimkien għax għandhom bżonn , til xulxin - din it-tip ta' 'ħbiberija' tissejjaħ id assoċjazzjoni simbjotika. Il-likena tikkonsisti f'satf 2 ħjut tal-fungu mwaħħla maz-zokk jew ġebel, u b à ċelloli ta' l-alga taħt dan is-saff ta' ħjut. : Il-fungu jipproteġi l-alga mill-effetti ambjentali, bħal raġġi tax-xemx u sħana. L-alga tpatti billi tipproduċi nutrimenti għall-fungu. Interessanti huxl Hija xi ħaġa straordinarja kif żewġ organiżmi ; sempliċi bħal dawn jirnexxielhom jgħixu flimkien f'relazzjoni hekk kumplessal F'Malta għandna mal- 4 200 speċi ta' likeni. k Importanti li dan it-tagħrif iżżommuh għax ftit , xhur oħra ser norganizzaw attività (ħa nħalluha AMAR ; , mA fi sorpriża għalissa ) u żgur tiġu bżonnu' karta £2) riċiklata Il-Ħuttafa 68 : Mejju - Ġunju 2005 7 ċikonja bajda tvrone vella 10 Oliver Cardona jibda jagħtina ftit pariri siewja fuq kif ngħixu ta' ambjentalisti vera. qerd. in naħal kurt bugeja 12 7 ċiefa danica borg 10 buċaqq tax-xitwa stefan montebello 10 Ibagħtulna t-tpinġijiet naturali tagħkomi (mhux ta' pets u annimali domestiċi). Tinsewx isimkom, l- età u isem l-annimal jew pjanta. kelb il-baħar clavton żammit 10 llum min m'għandux kompjuter7 U bir-rata ta' kif qed jiżviluppaw, kompjuter ma jdumx ma jiqdiem u nkunu rridu ieħor aħjar minnu. Ġieli ħsibtu fejn jispiċċa l-kompjuter l-antik7 Jekkma noqogħdux attenti, se nispiċċaw negħrqu taħt muntanja oħra tas-silikon. Qabel niddeċiedu biex napgrejdjaw, irridu naraw x'nistgħu nerġgħu nużaw mill-kompjuter l-antik, per eżempju l-kibord, il-maws jew il- moniter. Forsi flok nibdlu kompjuter sħiħ, nibdlu biss is-CPU, u b'hekk niffrankaw ħafna skart (u ħafna flus). Kull min għandu printer, jaf kemm jinħlew malajr il-kartriġis. Fiok narmuhom u nixtru oħrajn, nistgħu mmorru nerġgħu nimlewhom. B'hekk nevitaw li kull darba narmu l-kartriġ tal- plastik li jkun għadu perfettament tajjeb. Jekk se tixtru moniter ġdid, ixtruh TFT (miċ- ċatti) flok CRT (dawk il-goffi l-antiki) għax it-TET jaħlu ferm anqas dawl. U tkun idea tajba jekk nissettjaw il-power settings biex jekk ninsew il- kompjuter mixgħul, il-moniter u l-hard-disks jintfew weħidhom, per eżempju wara 20 minuta, u b'hekk niffrankaw l-eletriku u ż-żejt li juntuża biex nipproduċuh. kellna passa tassew sabihal Dehru għasafar sbieħ bħal paletti, fjamingi u monakell imperjali. Apparti hekk, ae MLSeJ)) Ngħid għalija, dawk il-ħamest ijiem li kont Kemmuna. Dik il-gżira ġenna ta' l-art għal min japprezza l-ambjent naturali. U peress li ftit hemm postijiet bis-siġar, l-għasafar għandhom tendenza jinġabru f'dawk il postijiet. Fis- siġar l-għasafar iktar isibu insett x'inaqqru, jew imqar ftit tad-dell fejn jistrieħu. Wied l-Aħmar huwa wieħed minn dawn il- postijiet. Bis-saħħa tal-voluntiera tal-BirdLife u b'għajnuna minn xi sponsors, irnexxielna nieħdu ħsiebu sew dal-wied. Is-siġar iż-żgħar insaqquhom regolari, u fejn mietu xi siġar ħawwilna oħrajn. La jikbru dawn is-siġar minn hawn u 10 sena oħra, il- post ikun fih għaxqa aktar milli diġà hul Aħna tal- Falko morna kemm-il darba ngħinu: insewwu l-ħitan tas-sejjieh, insaqqsu, inħawlu. Kemm domt Kemmuna rajt varjetà sabiħa tassew. Tajr isfar, kokk, bqaraq, daqquq ikħal, merilli u anke kuda ramlijal Fuq kollox, sparar ta' kaċċaturi ma smajt xejn (ħlief xi tirl minn Għawdex) għax Kemmuna hija kollha kemm hi santwariju ta' l- għasafarl Issa wasal is-sajf u l-għasafar f'Malta jonqsu hafna. imma dan iż-żmien nistgħu nużawh biex inżidu dak ii nafu fuq l-għasafar (kif ser nagħmlu fi- attività ta' Għawdex), u ngawdi dawk l-ispeċi li jbejtu fil-gżejjer. Narakom l-attivitajietl Justin huwa bird tinger mal-BirdLife, u wiehed minn dawk li jmorru Kemmuna fir-rebbiegha biex jgħinu fil-proġett Piccole Dan huwa studju ta' kull sena fuq l-għasafar tal- passa. l kerta Cġ riċiklata : naqbdu tal-linja lura d-dar. Żgħażagħ BirdLife Malta Kamp Għawdex Ħa nitilgħu s'Għawdex u noqogħdu x-Xagħra għand seħibna Mario Gauci. Fil-ħemda ta' dak ir-raħal antik nistrieħu wara l-eżamijiet (min ikun lestiehomb) u nitkellmu bejnietna fuq x'rajna fil-passa li għaddiet. Filgħaxija, meta jkun aktar frisk, immorru mixja fil-wied tar-Ramla. Ninżlu lura Malta l-għada s-Sibt wara nofsinhar. Data: Ġimgħa-Sibt 17-18 Ġunju 2005 Niltaqgħu: il-Belt 6 3.30pm jew iċ-Ċirkewwa G 4.15pm Min jixtieq jiġi jċempel lil Matthew Borg Cardona Se nimxu mir-Rabat sa Wied iż-Żurrieq (sagħtejn u nofs kollox), u norqdu max-xatt. Filgħodu ngħumu ftit, imbagħad Data Erbgħa-Ħamis 29-30 Ġunju 2005 Niltaqgħu:il-Belt fejn tal-ħalib € 8pm jew il-venda tar-Rabat 0. Kogħol fil-Foresta : BBQ Għal darb'ohra talbuna mmorru sal-Foresta 2000 biex nagħtu daqqa t'id fix-xogħol tat-tisqija tas-siġar. Wara ninżlu l-bajja ta' l-Għadira, fejn ngħumu għuma u nagħmlu barbikju. Trasport se jkun hemm ghal wara għal min ikollu bżonn (basta tavżawnal) ġ Data: il-Ħadd 3 Lulju 2005 Niltaqgħu: il-Belt ħdejn tal-ħalib € apm. jew l-Ghadira G 5.15pm Età: Falko 134 Bil-ieji ia Ta' Ġenċ Niltaqghu s-Sibt, naqsmu għal Ghawdex u nimxuha sa l- irdum ta' Ta' Ċenċ. Hemm filgħaxija tidħol kwantità ta' ċief lejn il-bejtiet, u aħna mmorru nisimgħuhom. Norqdu barra, u ninżlu lura Malta l-għada l-Ħadd. Data: Sibt-Ħadd 30-31 Lulju 2005 Niltaqgħu: il-Belt ħdejn tal-ħalib €. jew iċ-Ċirkewwa 04pm.——TTOSTID jew l-iMġarr C. 5pm Ġibu: basket tad-dahar, sanblokk, beritta, ilma, ikel, sleeping bag (jew kutra) u flus għall-vapur. Min jixtieq jiġi jċempel lil Justin Vassallo (79440104) Età: Falko 134 Ftit ilu l-President Amerikan George W Bush lil wieħed kaċċatur tah dan il-parir: 'Ftakar: huma l-għasafar li suppost isofru, mhux il-kaċċaturi Mur obsor, Mister Presidenti Il-Ħuttata 68: Mejju —- Ġunju 2005 0.000126 fwar 90.01716 xmajjar u għadajjar 0.62590 taħt l-art 2.1590 silġ u glaciers Id-dinja tagħna hija i-unika mid-disa' pjaneti tas-Sistema . Solari tagħna fejn nafu li teżisti — l-ħajja. Ir-raġuni prinċipali hija l- preżenza ta' l-ilma. Fid-dinja tagħna biss jinsab l-ilma forma. ta' likwidu. Kważi tliet kwarti ta' wiċċ id- dinja huwa mgħotti bl-ilma: Imma sfortunatament inqas minn 180 minnu huwa tajjeb għax-xorb. Il-bqija jew mielaħ, iffriżat jew imniġġes. X'inhuma l-problemi prinċipali relatati ma' l-ilma Bażikament huma tnejn: kwantità u l-kwalitàl Mhux talli inqas minn 166 ta' l-ilma huwa tajjeb għax-xorb, imma lanqas m'hu mqassam indaqs fid-dinja. Hemm artijiet li dejjem bl-għargħar, oħrajn mejtin għal qatral Din hija probiema Kbira anke politika. is-sistemi naturali ta' l- ilma ma jimxux skond il-fruntieri. ta' pajjiżi li holoq il-bniedem. Per eżempju, xmara taf tgħaddi minn diversi stati, reġjuni u pajjiżi. Dawk il-pajjiżi li fihom tibda x- xmara għandhom poter kbir fuq kemm ilma jasal f'reġjuni oħra. Jekk ngħidu aħna pajjiż jibni diga (dam) fuq xmara, din tnaqqas ħafna l-ammontta' ilma li se jasal f'postijiet oħra. Diversi esperti jbassru li l-ikbar gwerer fil-futur għad ikunu minħabba l-ilmal Diġà l-problemi ta' l-ilma qed jikkumplikaw is-sitwazzjoni politika fil-Lvant Nofsani. Ħafna mix-xmajjar, għadajjar u ħażniet oħra ta' l-ilma tant iħammġu b'kimiċi u tniġġis ieħor li m'għadhomx tajbin għall-użu mill-bniedem, jekk mhux b'tisfija speċjali li tiswa spejjeż kbar. Dawn il-probiemi jkomplu / jisserjaw iktar ma jgħaddi ż- żmien u iktar ma tkompli tikber Biex naħlu inqas… ' Nagħlqu l-vit ta' l-ilma sew. il-popolazzjoni tad-dinja. Ghalkemm it-teknoloġija tal-lum tista' tgħin ftit, per eżempju b'impjanti tar-reverse osmosis, dawn kollha jinvolvu spejjeż kbar u l-użu tagħhom huwa limitat. Ir- reverse osmosis, per eżempju, juża ħafna ħafna enerġija, u din Għalhekk importanti li Ikoll ; kemm aħna-nagħmlu l-parti j tagħna, żgħira kemm hi żghira, I biex nibżghu għall-ilma (araw il- i kaxxa t'isfel għal ftit pariri) Forsi j taħsbu li ma jiswa xejn ħdejn il- problemi li semmejna, imma li kellu kulħadd jagħmel il-parti l tieghu, flimkien ) differenza kbira. nagħmlu Ma nħallux il-vit miftuħ waqt li naħslu snienna. Fejn nistgħu nieħdu xawer flok-banju. Jekk nieħdu banju ma nimlewhx sax-xfar. Ma nifflaxxjawx għal xejn b'xejn. Nimlew tazza b'kemm ilma għandna bżonn (rniiż nimlewha kollha mbagħad narmu nofshal) karta £g riċiklata Il-Ħuttafa 68: Mejju Ġunju 2005 Janet Gerardi ddur dawra ma' l- internet u ssibilna websajts interessanti fuq in-natura. Vahooligansl Animals hija websajt għat-tfal mimlija tagħrif fuq l-annimali. Is-sajt imqassma f'sitt a N I' partijiet: mammiferi, ħut, insetti, mn A we AAĦA, IM) għasafar, amfibji u rettili. w d bosta JIME hemm lista twila ta' annimali li tista' ik u FE. tikklikkjahom għal ritratti u tagħrif Pm fuqhom. Hemm ukoll fact file b'iktar l: tagħrif fuq kull wieħed minn dawn il- ena wi L gruppi. e / I Peress li hija sajt Amerikana, vahooligans.vahoo.ċom/content/animals 1 ħafna mill-annimali huma speċi li ssib f'dak il-kontinent, uħud li żgur qatt ma smajtu bihom. X'inhi Nutria2 Fejn tgħix l-Ensatina2 Huwa l- ikbar enċiklopedija tad-dinjal mpiibrana ċ ġidi 9 3 pitazzi e stiker bil-kulur e 15-il punt fil-Ħuttafattiva Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidhlu fi Klabb Ħuttaf… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Ibgħat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mat-Lm3 tal-membru l-ġdid. isem u kunjom isem u kunjom indirizz 0 fdox jowube — UIZEBELL-JI xejjiebi Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta, imma ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew inkella 43 bolla tas-7ċ (jekk self-adhesive tant aħjarl). karta £ġ. riċiklata Hekk hu: Nġoroti kie elu 2.5 miljun sena ilu, wara żmien twil bla ma jiżbroffa, il-vulkan sfronda, u ħalla ħofra 1 (jgħidulha kaldera) wiesgħa xi 20km, fonda 600m u mdawra ċirku tond bl-għoljiet. Ilum, minbarra li joffri xenarju mill-isbaħ, Ngorongoro huwa litteralment amfiteatru naturali ta' l-annimali. Peress li fih ukoll ilma ħelu s-sena kollha (lussu rari fl-Afrika) elufta' annimali jgħixu hawn permanentement, u f'ċertu żmien tas-sena jingħaqdu magħhom annimali tal-passa. Ngorongoro huwa mini-ekosistemi fejn insibu annimali ta' ħafna speċi ta' din-naħa ta' l-Afrika. L-iktar numerużi huma l-erbivori (li jieklu pjanti biss) bħall-iljunfanti, bufli, żebri, gnu, għażżiela (gazelles) u ippopotami. Ma jonqsux il-predaturi li festa bħal din ma jitilfuhiexl Fost dawn insibu l- jeni (hvenas) u r-re tas-savanna nnifsu: l-iljunt U x'ingħidu għall-għasafar7 Eluf ta' fjamingi jiksu wiċċ l-ilma, ngħam (ostriches) jiġru kullimkien u xi karattri strambi wkoll, bħall-kori (tip ta' pitarra). Hawnhekk huwa wkoll wieħed mill-aħħar postijiet fl-Afrika fejn għadu jgħix ir-rinoċeront. Ngorongoro Crater, u miegħu medda artkbira l madwaru, huma protetti u flimkien jiffurmaw l- iNgorongoro Conservation Area. Dan ifisser li mhux l-annimali biss protetti, imma anke t- tribujiet tal-post. B'hekk jistgħu jibqgħu jgħixu fil- paċi bla periklu li xi ħadd joħdilhom arthom. Tgħid )dilaleii jgħid dal- bniedem żaqqieq/1 Din mhix sempliċi stampa ta' raġel ħa jiekol pizzal Dik il- pizza għandha forma speċjali. L-istampa trid tagħti messaġġ għall-ambjent naturali ta' pajjiżna. B.V s L-1 o 11 KA f'sentenza xierqa u iktbuha fil-vojt ħalli l-messaġġ ambjentali jasal aħj ii Jekk tridu ibagħtulna l- ġ li tkunu vvintajtu, Imbagħad aħna nagħżlu uħud minnhom u nġibuhom fil- i f i ja o fo il-magażin - biżżejjed tibagħtu s-sentenza miktuba fuq karta jew b'imejl. Basta mac tibagħtu isimkom, età u minn fejn intom.