Meta naqraw it-test mill-isbaħ tal-laqgħa ta' maħfra bejn Ġest u l-midinba magħrufa, mill- ewwel nindunaw bi ħjata li hemm fih: il-ġesti tal-mara jidhru bħala l-kawża tal-maħfra li qalgħet — il-ġesti qalgħulha l-maħfra (vv.47a. 44-46); il-parabbola ta' Ġest turi li l-ġesti huma konsegwenza tal-maħfra (vv.47b. 14 $ L-Anr IMQADDSA '$t JANNAR- MARZU 2010 Ġesti kawża tal-maħfra Ġesti konsegwenza tal-maħfra Għalhekk ngħidlek li dnubietha, li kienu ħafna, nħafrulha, għax ħabbet ħafna; 9Issa fil-belt kien hemm midinba magħrufa. Din saret taf li kien qiegħed għall-ikel fid-dar tal-Fariżew; ġiebet vażett ta' l-alabastru biż- żejt ifuħ; ''u marret qagħdet warajh ħdejn riġlejh, tibki u xxarrablu riġlejh bi dmugħha u tixxuttahomlu b'xuxitha; imbagħad bisitlu riġlejh u dilkithomlu biż-żejt ifuħ. HImbagħad dar lejn il-mara u qal lil Xmun: Tbimma min jinħafirlu ftit, ftit iħobb. 1Imma Ġesti qabad u qallu: 'Xmun, għandi ħaġa xi ngħidlek' 'Għid, mgħallem'' qallu dak. '''Tnejn min-nies kellhom id-dejn ma' wieħed li jislef il-flus; wieħed kellu jagħtih ħames mitt dinar u l-ieħor ħamsin. ''Minn fejn iħallsu dejnhom ma kellhomx, u hu ħafrilhom it-tnejn. Min minnhom se jħobbu l-iżjed2' f'Wieġeb Xmun u qal: 'Jidhirli jien li dak li ħafirlu l-iżjed' 'Ħsibtha tajjeb' qallu 'Qiegħed taraha lil din il-mara2 Dħalt għandek, u ilma għal riġlejja ma tajtnix, iżda hi riġlejja xarrbithomli bi dmugħha u xxuttathomli b'xuxitha. ''Bewsa ma tajtnix, iżda hi minn xħin daħlet ma waqfitx tbusli riġlejja. ''Rasi ma dlikthilix biż-żejt, imma hi dilkitli riġlejja b'żejt ifuħ. Ġest. Dar u stedina għal ikla huma ċ-ċirkostanza tal-laqgħa li jirrakkonta Luqa. Wieħed Fariżew jilqa' l-istedina, japprezza l-ospitalità. Ma nafux x'kienet l-okkasjoni, imma rridu nassumu li f'ambjent fejn kienet komuni ħafna li jsiru ikliet għal mistednin speċjali, faċli li Ġesu, protagonist kontemporanju interessanti f'tagħlimu, f'imġibtu, fis-sinjali li jagħmel, jirċievi stedina bħal din. nafu li l-istedina ma kinitx daqstant mill-qalb, għalkemm il-Fariżew ma kienx ostili għal Ġesu. Mara. … midinba … magħrufa Fil-kuntest ta' din l-ikla, jiġri xi ħaġa li taħsadna: tidħol mara hemm ġew u tibqa' sejra lejn Ġesu. Mhux l-iktar li daħlet hemmhekk jissorprendina, imma li tissogra tidħol mara daqstant 'barranija' għal dak l-ambjent, daqstant mhix milqugħa f'dak l-ambjent, tal- Fariżew u tal-istil tal-ħajja tiegħu. Il-mara li daħlet f'dar il-Fariżew, waqt ikla li kien qiegħed jagħti f'ġieħ l-Imgħallem Ġesi, kienet 'midinba magħrufa' (v.37). Tliet frażijiet (mara, midinba, SS518 L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2010 $ 15 magħrufa) li Luqa juża għall-mod ta' ħajja ta' dik It BT A ATO iI setoŻal Dak ISO BE Ji tnin tI It Ko je l LA magħrufa bih u dak li fil- fatt kienet minn ġewwa se jkun indikat iktar tard A e ftila etti G Tidħol b'determinazzjoni kbira malli ssir taf li kien għall-ikel għand il-Fariżew. Iż-żejt prezzjuż li kellha magħha fil-vażett ta' l-alabastru, u wkoll il-fatt li kellha l-kuraġġ li tidħol hemm ġew u l-ġesti li Litin GIA qa e ONN x'kienet tassew l-intenzjoni AT l tl KI ata Ġest, biex tagħtih qima, kif Qari o o ZAR QOMT għad-dispozizzjoni tagħha. Dawn il-mezzi użathom mingħajr ma qagħdet LOO OO Ħioianl PM tala to BB talcja offri lilha nfisha. Fil-fatt il-vażett tal-alabastru huwa s-simbolu ta' dak li kienet hi tassew: l-alabastru jħalli jidher il-kontenut li hemm ġewwa fihl Tisfida l-ġudizzji tal-oħrajn, itbaxxa f'riġlejn Ġesti mimdud għall-ikel, u minn warajh tibda xxarrablu eta aa aTjO ixxuttahomlu, tbushom u tidlikhom biż-żejt ifuħ. Imma kull pass li għamlet, kull ġest, kull azzjoni agħha kienu mmirati biss GIE B la JE QB OBita Ga Bl aa jii El e f E NIE għall-mara midinba magħrufa, iċ-ċentru kien biss Ġesu. Il-mara ma tlissen lanqas kelma waħda, imma titkellem ħafna bil-ġesti u bl-imġiba tagħha. Sa tmiem ir-rakkont tibqa' GO IK ċitat determinata sa l-aħħar fl-għotja tagħha u fil- ġesti. Ma tidher l-ebda preokkupazzjoni fuqha: zgur mhix preokkupata li taħbi la dnubha u lanqas l-imħabba tagħha fil- ġesti lejn Ġest. Mhix IO d rjezi oa e II OEzjNI jgħidu l-oħrajn imma mitlufa biss fil-ġesti lejn Ġest. AW Eta G AT tt ġest ta' reverenza kbira lejn Ġesii, tinfexx f'kommozzjoni ta' bikja ONGOGBnieliikte l tla mħabba. Bi dmugħha nieżel iġelben, taħsel riġlejn Ġesu qabel tidlikhomlu biż-żejt PL 92773 0 B Te A a B II JA jaq ma titfixkel bl-emozzjoni IT l Ea o libe tjeztatI tixxotta d-dmugħ minn fuq riġlejn Ġesu. Li mara tneħħi l-velu u tħoll xagħarha fil-pubbliku kien ġest li jġib diżunur kbir lill-mara. Imma hi tħalli r-rikonoxxenza lejn GG i Enti cġti mħabbtu mill-ġdid tieħu s-sopravvent, mingħajr ma pl f te be ftit e ez ja tagħti kas biss li Hu jifhem IET OI ot eleGħ Hi, bid-determinazzjoni li tasal għand Ġesu bil- fe Tj l On lake(ztl uri li l-imġiba tagħha riditha tfisser iktar minn imġiba lejn regola, jew kmandament jew moralità, imma riditha tfisser relazzjoni għal kollox ġdida mal-persuna ta' Ġesu, li fih kienet diġà lemħet lil dak IE leża bat a) Lo billi jaċċettaha kif inhi, bid- dnub u bl-imħabba tagħha. F'Ġesu riedet tagħraf xi taa i Lo B Qotaa jaħ itti qlehi poter Ta ETA IO O Beata o la 4 Lotinilki ea tina bilfors li lil Ġesti kienet iltaqgħet diġà miegħu jew Kant JI G A A semmewhulha u riedet DIEGEG GAR € IT l ita li id-determinazzjoni tagħha, Et Ib b a ATA Lab d IKA i a ħa ifieri Motaeta wkoll fuq Ġesu: punti ai a Voli r-regoli kollha aċċettati mis- soċjetà jiġu BiGklslI mogħtija qal l-ġenb għalih2 Dawk il-ġesti tagħha juruha bħala mara ħielsa għax ġiet meħlusa minn xi ħadd, minn Ġesi, jip B Et Meta b jeħoti salvaha (imqar bi kliemu) gratwitamentl Meta: ma jek ta ont kif laqagħha kkonferma GG G B CI g an hemm f'qalbu għaliha. A. Il-kuntest ta' qabel u ta' wara Tajjeb li ninnutaw li f'Lq 7,18-35, il-kuntest ta' qabel ir-rakkont tagħna huwa LEE B GO jien gal għand Ġwanni l-Battista SFIQA kienet marret għandu u l-magħmudija tiegħu qanqlitha tersaq lejn Ġestż EE waħda mill-midinbin li jirreferi għalihom 7,34 bħala ħbieb ta' Ġest, u għalhekk ħassitha maħfura Iii A JI JA TA Be IONA tagħna (8,1-3) wkoll jisdb stat Bez i On ġew meħlusa mill-ispirti ħżiena u mard, li kienu jakkumpanjaw lil Ġesu fil- ministeru tiegħu. Jista' jkun kienet waħda minnhom2 Opri tal-Liġi jew fidi f'Ġesu għall- maħfra tad-dnubietż Jidher li Luqa jiffoka fuq io iet eko EG tA ETA bħala konsegwenza tal- intiz B eR A ĊIa Ġesu jilqa' lil Midinba L-episodju ta' Pietru u Kornelju f'Atti 10,1-11,18 (miktub ukoll minn Luqa) huwa ċar ħafna fuq l-idea tal-indiema u konverżjoni. Mhumiex l-atti jew ġesti li jiksbu l-maħfra, -indiema u l-konverżjoni: hija biss il-fidi f'Ġesti. Kornelju huwa deskritt bħala bniedem pagan imma li kien jagħmel ħafna atti tajbin u ta' min ifaħħarhom. Huwa deskritt hekk f'10,2: 'Dan ir-raġel, flimkien mal-familja tiegħu ollha, kien bniedem sewwa u kellu l-biża' ta' Alla; kien jagħmel ħafna opri ta' karità mal-poplu u kien dejjem jitlob il Alla' Safrattant, meta Luqa 18 4 L-Anr IMQADDSA '$t JANNAR- MARZU 2010 jerġa' jirrakkonta dik il-ġrajja, jdaħħal element ġdid u jgħid: f'10,33: 'Għalhekk jien malajr bgħatt għalik (għal Pietru); u int għamilt sewwa li ġejt. Issa aħna qegħdin hawn ilkoll quddiem Alla, biex nisimgħu dak kollu li l-Mulej iridek tgħidilna' F'11,14: 'hu jgħidlek kliem li bih issalva, int u l-familja tiegħek kollha' F'Atti 10,43, Pietru jiddikjara li: 'Il-profeti kollha jixhdu għalih (għal Ġesti) u jgħidu li kull min jemmen fih jaqla' l-maħfra tad-dnubiet bis-saħħa ta' ismu' Mhux il-fatt li kien bniedem sewwa u kellu l-biża' ta' Alla; li kien jagħmel ħafna opri ta' karità mal-poplu u kien dejjem jitlob lil Alla; mhux l-opri u l-ġesti, imma l-fidi f'Ġesli ġabu l-maħfra u l-indiema f'Kornelju u l-familja kollha tiegħu. Mhux il-ġesti tal-mara, qawwija kemm kienu qawwija, qalgħulha l-maħfra, imma l-fidi fil-maħfra tiegħul Ġesti ma jlissen l-ebda kelma. Għalkemm għajnejn dawk kollha li kienu hemm kienu fuqu, hu ma jitkellimx, jibqa' kalm ħafna. Imma kien qiegħed jagħti ħafna kas dak li kienet qed tagħmel, għax il-ġesti tagħha kienu jfissru ħafna: lilha, midinba magħrufa, kien ħalliha tersaq lejh u tmissu; mhux biss ma kienx imbuttaha 'l bogħod Il-Midinba taħsel saqajn Ġesti minnu jew waqqafha, imma lanqas fittex li jiġġustifika dak li kienet qed tagħmel. Ir-reazzjoni ta' Xmun (u naturalment ta' kull min kien hemm ġew) kienet ta' skandlu, mhux tant għall-imġiba tagħha (kienet midinba magħrufa, x'tistennal) imma ta' Ġesuil Il-mod kif kien qiegħed iġib ruħu hu, kien żgur sinjal li ma kienx profeta, għax kieku kien jinduna x'mara kienetl Imma kien hemm bżonn tkun profeta biex tinduna u tkun taf li kienet L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2010 $ 19 midinba, la kienet magħrufa bħala hekkż Imma ridt tkun profeta tassew biex tinduna li dak li kienet qed tagħmel il-mara kien sinjal ta' bidla tassew kbira, ta' akkoljenza ta' dak li kien qed jagħmel Alla magħha, ta' bniedma li tassew għarfet min kien tassew Ġest. Dak li lissen biss bejnu u bejn ruħu Xmun u ta' madwaru: 'Dan, li kien profeta, kien ikun jaf min hi u x'mara hi din li qiegħda tmissu; kien ikun jaf, għax hi midinbal' (v.39) huwa mod ironiku ħafna li juża Luqa. Ma kellux bżonn ikun profeta biex ikun jaf min hiu x'mara hi, imma ried ikun tassew profeta biex jinduna x'kien hemm tassew f'qalbha, u min tassew kienet, mara mhux aktar midinba imma niedma, ħielsa u mfejqal Għax kien tassew profeta, Ġesti kien qiegħed jara mara li ħakmet il-grazzja u l-imħabba ta' Alla; ħaddieħor kien qiegħed jara biss il-mara ta' qabel, il-mara li għamel minnha ħaddieħor. Luqa, fis-suspetti ta' Xmun, qiegħed jagħmel ħaġa oħra: iqajjem suspett ieħor fina li naqraw il-ġrajja miktuba ispirata, mistoqsija fundamentali — min hu tassew dan Ġestiż Xmun jara li mhux profeta; il-mara tara fih ferm iktar minn hekk; aħna nħarsu minn barra x-xena u nibdew naqbdu ħjiel li wkoll huwa iktar minn hekk. Aktar tard, fil-v.49, dawk preżenti għall- ġrajja jistaqsu: 'Dan min hu biex jaħfer id- dnubiet ukoll2' Inħallu l-mistoqsija mdendla għal issa, għax se ningħataw tweġiba fl- aħħarl Bidla fil-punt ta' l-attenzjoni: Xmun Wara deskrizzjoni fina tal-ġesti tal-mara, Luqa jitfa' l-ispotlight xi mkien ieħor. Qisu jħalliha ftit fil-ġenb biex jiffoka fuq angolu ieħor, fuq persuna/i oħra. Fiċ- ċentru jiġi Ġesti ma' Xmun il-Fariżew. Tiġri xi ħaġa oħra, li fil-fatt tokkupa l-bqija (u l-parti l-kbira tar-rakkont): s'issa Ġesti kien sieket, u Xmun tkellem miegħu nnifsu. Issa Ġest jibda jitkellem u jitħaddet ma' Xmun. Il-mara kienet spontanja fil-ġesti tagħha; Xmun huwa donnu riservat ħafna; iktar qisu josserva u jiġbed il-konklużjonijiet f'qalbu. Kien baqa' skandalizzat mhux l-aktar bl-imġiba tal- mara imma bil-mod kif Ġesti ma ndunax min kienet dik il- Imma ħsibijietu ma qasamhomx ma' Ġesu ('l-Fariżew li stiednu qal bejnu u bejn ruħu' - v.39). ċar x'qiegħed jagħmel l-evanġelista bejn il- mara u Xmun: il-mara tintlaħaq fil-ġewwieni tagħha għax taqsam ma' Ġesu dak li kienet tħoss u kien hemm f'qalbha għalih mingħajr ma' Ġest hemm għalfejn jgħid xejn; Xmun ma jintlaħaqx jekk mhux b'parabbola (mekkaniżmu ta' ħsieb u ġudizzju fuq sitwazzjoni maħluqa f'forma letterarja enigmatika) għax hu jibqa' magħluq fih innifsu fi ħsibijietu u fil-ġudizzji tiegħu, u minħabba f'hekk lanqas il-grazzja ta' Alla fil- konverżjoni tal-mara midinba magħrufa li ra sseħħ quddiemu ma tista' tinfdu. Xmun jingħalaq għall-grazzja ta' Ġesti imma Ġesii ma jridx jingħalaq għal Xmun. U jieħu l-inizjattiva hul Issa Ġest jidħol fi ħsibijietu u jindirizzahom b'parabbola: forma letterarja ta' tagħlim imħaddem ħafna mill- imgħallmin Lhud, forma li se tgħinu l-ewwelnett jifhem. Imma fil-fatt biss li Ġesti jagħti kasu, u jindirizzah L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2010 $ 21 b'mod tal-mestier tiegħu, IB Ea importanti għal Ġesu, anke hu għandu bżonn is- salvazzjoni tiegħu, u lest Bil tar Ko B sitwazzjoni u ċ-ċirkostanzi tiegħu. Il-parabbola hija forma ta' storja maħluqa G EIT EA ONE (mhux xi rakkont ta' fatt storiku), meħuda mill- ħajja ta' kuljum, imma li għandha l-għan speċifiku Jia total jieħu pożizzjoni, jagħmel fat VA O Zo f la ħitan ini la ge GO tt bo i B ga che imma li l-parabbola trid theżheżi Ġudizzju li jinbet pori ġo teL Di to sinċier tal-kuxjenza. IO G GG e a i og id-dejn sħiħ ta' żewġ GOnmi sel fist debintI ma kellhomx minn fejn. Id-deċiżjoni tiegħu hija ppreżentata bħala fatt, mingħajr xi kunsiderazzjoni ta' mertu jew ġudizzju dwar xi wieħed mid- debituri: somom differenti maħfura lit-tnejn. Imma r-rikonoxximent, il- gratitudni għal dik il- maħfra miż-żewġ debituri tiddependi għal kollox pl a To kull wieħed mit-tnejn pl BONO tat jon lj ma kellix minn fejn; ma għamilt xejn jien biex jpiolittiia Ka tel je esdNt jet f i ipali tab kollox hu inizjattiva tal-qalb ema i o to one tiela kredituri Min sema' l-parabbola, -aktar Xmun, jikkonkludi ma' Ġesu li l-għażla tal- kreditur li jaħfer liż-żewġ GOD it o o fazi eb God -ebda kondizzjoni imposta jew murija mid- debituri, mhix għal kollox paradossali. Li Xmun IG E QIB ritratti -akbar somma jħobb iktar TOO ta i ET jrid iwassal għalih lis- semmiegħa tiegħu. Il-qalb kbira tas-sid tlett i fada tI L ħobbu iktar u tassew. L-applikazzjoni LE DIO CI Interrogat minn Ġesti dwar il-parabbola, Xmun iwieġeb piano sl kos itini onEI mhux biss l-għarfien f'dak li ip ti io IB Are fa a' l-intelliġenza tiegħu f'illi II i ATA VŻOM Xmun jirrappreżenta lil nifta Ott Alla: min jaqraha ma jridx biss jikseb tagħrif ġdid ietbezj tii G ħej ta lata parabbola oħra, ġrajja oħra fil-ħajja ta' Ġesti, imma wkoll irid jgħarbel il-ħajja iegħu stess. L-istorja, il- aż Got EĦBI a ċIEej Eta ilu: fl-istorja, fil-parabbola, fil-ġrajja jaqra l-istorja u ORA Ta EVA TO i EL Ġesu jikkonferma SA of itla Xmun dwar il-parabbola: Manali /tte anti la TA Xmun u qal: 'Jidhirli jien JIE i A Ta 'Ħsibtha tajjeb; qallu Ġest''. Issa Ġest jista' iljan Tota is-sitwazzjoni tal-mara (ull ħeba tigi vgl ata Miri Nie el hemm ġol-vażett minn ġewwa), u li fuqha kien (fee ita a ER tai zAjI fuq Ġest ('ma jistax ikun profeta') u fuq il-mara stess ('mara midinba bħalha'). IA On BI EN jgħarbel is-sitwazzjoni ta' jj o aa II fire (loo i EZAA LEO INI deċiżjonil IR itoe logħataa JE IO jiġbed l-attenzjoni għal dak li għaddej fil-qlub ta' dawk preżenti hemm ġod-dar ta' Xmun, u dawk preżenti (uli an end iba fee KE B tai ji lejn Ġesu u lejn Alla, Xmun mistieden 'idur' lejn il-qalb LI G o Id IG EN es traotii A ata A G għal 'tikkonverti' … con- NON G tela Oil Ġest jdur lejn il-mara lil dawk preżenti u lilna ..) jdur lejha wkoll (billi IA BG talent ntgjat jaraha): 'Qiegħed taraha lil din il-mara'' (v.44) Ried jgħidlu: 'Qed tara b'liema libertà imlietni OJ B ħoniilojoċ tagħha2 Tagħraf minn fejn setgħet ġabitha dik il-libertà2 Tagħraf li, bħad- Goal effet għaliha għadek kemm Mt bo o din il-mara tħossha tant maħbuba minn min diġà ħafrilha ħafna2' DE i Ża SON Eta i a A AE (wieħed li jinterpreta) jet Oz tlett FO Ea B Go Eta CI punti B ii la E asal at l-awtur. Imma fuq kollox issa jista' jfisser, fid- dawl tal-parabbola (min minnhom iħobbu l-iktarż .: dak li ħafirlu l-aktarl), ir-raġuni fil-fond fil-fond għala għamlet dak kollu li Liotin GBe Ko Ilo zj qiegħdha qalbha issal Jekk il-ġesti tagħha flimkien huma sinjal ċar u jgħajjat al-gratitudni lejn Ġesu KA tittie zi ot ċBII wrieha, allura huma sinjali risk gio ita gn tiKepittjot mill-ġdid, imma wkoll li issa hi stess tista' tilqa' lil GG Ste a ljoj tl aqagħha lura ġo qalbu. Issa hi ħadet post Xmun: hu lil Ġesti daħħlu biss f'daru imma ma laqgħux kif ellu jilqgħu; hi, l-mara midinba magħrufa, saret il-vera hostess ta' Ġesti ġo fiha u f'ħajjitha, u ta' dak kollu li itti Betta Din kienet il-bidla KE Neal Ġesi: issa tista' thobbu Fir-rakkont ta' Kornelju, If o o Siti stat net data ċuman- MEWT BI6OQ LS B ja B l a o a a ta ot te Ka lo daal u kiel mal-pagani, jistqarru: ''Mela Alla lill-pagani wkoll tahom l-indiema li twassal għall- JATI EL U JI a BA Oi Oi ezz iet vit bil-fidi' — hija d-dikjarazzjoni ta' Pietru quddiem il-Knisja ta' Ġersualemm fis-Sinodu, B Var l TO i l A BT SGD I qegħdin jiġu diskussil Xmun stieden lil Ġesti għandu (EE e i għandu Ġest laqa' mill-ġdid għandu lill-mara Il-mara tilqa' bil-qalb l-istedina ta' Ġesti u terġa' jntiiivbċl lura għandu b'ħafna gratitudni Xmun ma jagħrafx biżżejjed l-imħabba ta' Il-mara midinba tagħraf tajjeb l-imħabba (EA ji eint u ma kienx host kif kellu jkun tiegħu BG a ER ħu BEI ETT jitgħallem minnu x'jiġifieri tkun host li ma jafx tajjeb x'jiġifieri tkun host hostess ta' Ġesu li laqagħha għandu u għallimha ispii BOE) e Xmun fil-mara ra d-dnub — il-vażett minn barra biss; ZI ET Z -rtTitEa l-alabastru tal-vażett — il-ġesti-sinjal tal-gratitudni lejn il-maħfra li taha. Il-verbi (aphiċntai u aphietai) huma fil-passiv (teoloġiku): huwa Alla wara l-azzjoni tal-maħfra. U Alla xejn ma jżommu milli jaħfrilha permezz ta' dak li 'ġie jfittex u jsib lill- jertta A TI B ħ l-tKate i l At l L Ta dnubiet— biex dnub din il-mara jinħafru permezz tal-fidi fih, għax hu jiddikjara dnubietha maħfura2 Dak li 'mhux profeta' … għax hu ikbar minn hekk, IE TA l ta IT iii ia EB KI Tilqa' lil Ġesti mhux biss billi toffrilu d-dar imma f f EA A Ala IE jagħmel għalikl Tagħtih mhux xi ħaġa, IE kin A f e ib ojf l-maħfra u l-ħniena huma mxebbha mal-ġuf (bil-Lhudi jelkii iAR Ste isa A Ia ptiob te i je e lo fa ISO a e EE 4 joikor g iet bi eikenta l-imħabba. DK ta G BG A QoJI l-ispazju fil-ġuf tal-ħniena ta' Ġesu, OO TE a biss fid-dar tiegħu imma f'qalbu wkoll. Il-maħfra u l-indiema jfissru mhux IET BONO NG għena C li tħalli lil ĠESU jibdilhom fik fi mħabba tiegħu. ħ