Kitba ta' Dun Nicholas J. Doublet Żgur li tqalbet qalb il-Furjaniżi, meta semgħu bir-riforma liturġika li l-Papa San Piju X fittex li jġib permezz tal-Kostituzzjoni Appostolika Divino Afflatu tal-1 ta' Novembru 1911. ir-riforma kellha l-għan $ li tiffaċilita r-reċita tal- Brevjar: billi tneħħi r-ripetizzjonijiet, — terġa' lura għall-użanza antika li s-salterju komplet jiġi ripetut kull ġimgħa u li fil- kalendarju liturġiku tikseb bilanċ bejn il-ġranet ferjali u l-festi tal-qaddisin, li bħalma spiss ġara fl- istorja tal-Knisja faċilment okkupaw wisq spazju matul is-sena liturġika. Għal Piju X dan kien pass importanti biex jagħti ħajja ġdida lil-liturġija, pilastru essenzjali fir-riforma ġenerali li fittex li jġib fil-ħajja tal-Knisja. Madanakollu lill-Furjaniżi, bħalma żgur ġara lil diversi parroċċi oħrajn, din ir-riforma universali laqtithom fil-laħam il-ħaj għaliex messet ħażin il-festa tal-għażiż patrun tagħhom minħabba r-riforma fl-uffiċjatura tal-qaddisin (sabiex tingħata l-importanza ġusta lill-Ħdud u l-ferji). Il-Furjaniżi skoprew li l-festa ta' San Publju, b'effett ta' digriet tal-Kongregazzjoni tar-Riti tal-4 ta' Mejju 1914, kienet ġiet ridotta għal Sekonda. B'konsegwenza ta' dan kienu tilfu d-dritt li jittrasferuha għat-Tieni Ħadd tal-Għid meta t-temp aktar jippermetti ċelebrazzjonijiet akbar kemm ġewwa kif ukoll barra l-knisja. Dan kien dritt li kienu akkwistawh mingħand il-Beatu Piju IX, meta fl-1854, huwa kkonċeda li l-festa ta' dan il-Prinċep, l-Ewwel Isqof u Protettur ta' Malta tkun trasferita għall- Ħadd fuq l-Ottava tal-Għid il-Kbir. fit-13 ta' Jannar 1896, permezz tal-Kardinal Michael Logue (1840-1924), Arċisqof Primat tal-Irlanda, kienu akkwistaw il-privileġġ li din il-festa tiġi ċċelebrata bħala Prima Klassi mill- - si kleru regolari u sekulari tad-djoċesi kollha. Dan kien ifisser li f'kull knisja fid-djoċesi, is-solennità ta' San Publju kienet tiġi ċċelebrata l-Ħadd fuq l-Ottava tal-Għid il-Kbir. Issa bir-riforma, donnu li kien intilef kollox, u l-festa fid-djocesi setgħet tiġi biss iċċelebrata fil-21 ta' Jannar, kif intant tinsab fil-Martiroloġju Ruman. Minkejja dan, il-kleru tal-Furjana. ma kienx wieħed li jaqta' qalbu, tant li l-Arċipriet Franġisk Mallia talab lill-Arċisqof Caruana biex iressaq supplika lill-Kongregazzjoni tar-Riti biex kollox jerġa' jitreġġa' għal bħalma kien qabel id-digriet tal-1914. X'aktarx fl-ispirtu tar-riforma, il- Kongregazzjoni ma kinitx lesta tiddispensa għalxejn b'xejn mir-regola ġenerali, u għalhekk għal din it-talba ta' Mallia wieġbet 'Non expedire'', jiġifieri li t-talba ma ġietx milqugħa. Għalhekk il-Furjaniżi stennew mument aktar opportun, meta xi ħadd seta' jaqbeż għalihom aħjar. Hekk iż-żjara tal-Kardinal Francis Alphonsus Bourne (1861-1934) Arċisqof ta' Westminster, ippreżentat il-mument opportun biex l-Arċipriet Mallia għan-nom tal-kleru u l-poplu Furjaniż, jitolbu lill-Kardinal Bourne stess sabiex iwassal it-talba tagħhom direttament fi ħdan il-Papa Piju XI, elett biss ftit aktar minn xahar qabel, biex kif jesprimi Caruana aktar tard fis-supplika tiegħu: 'perchċ dalla Santità vostra ottenesse per questa Diocesi la ripristinazione Jidher li dan malajr wassal din it-talba għand il-Papa, tant li fil-5 ta' Marzu 1922 seta' jinforma lil Caruana li kien wassal it-talba tal- Arċipriet Mallia għand il-Papa. Ftit aktar minn xahar wara, jiġifieri propju nhar it-8 t'April 1922 insibu li l-Arċisqof Caruana ġa ressaq l-imsemmija supplika lill-Papa fejn ifakkru fid-digrieti li kienu saru fuq din il-festa ta' San Publju, Prinċep, l-Ewwel Isqof u Protettur ta' Malta, mill-predeċessuri tiegħu, u l-mod kif din intlaqtet ħażin fir-riforma mnedija minn Papa Piju X. F'din is-supplika, Mons. Caruana jfakkar lill-Papa li hu stess (jiġifieri l-Papa Piju XI) kien wiegħed lill-Kardinal Bourne ''che ove io (Mauro Caruana) ricoresse direttamente al Trono della Santità Vostra, facendo menzione dell intervento di S. Emza, la Santità Vostra farebbe si che detta supplica venisse L-Arċisqof Caruana, iben denn ta' dan is- subborg, ħa l-prekawzjonijiet meħtieġa biex is-supplika tiegħu issa tiġi verament milqugħa kif kien ġa wiegħed il-Papa nnifsu. Għalhekk din l-ittra, miktuba b'kaligrafija mill-isbaħ kif jixraq lil supplika li kellha titwassal direttament f'idejn il-Papa, Caruana bagħatha flimkien ma' ittra oħra indirizzata lis-Segretarju tal-Istat il- Kardinal Pietro Gasparri (1852-1934), li fiha Caruana jitlob lil Gasparri sabiex iqiegħed l-ittra allegata direttament f'idejn il-Papa'. Fl-Arkivju tas-Segreterija tal-Istat (ġewwa l-Vatikan) insibu minuta ta' ittra oħra li permezz tagħha l-Kardinal Gasparri, nhar il 25 t'April 1922 iwieġeb għall-ittra ta' Mons. Caruana. F'din l-ittra, Gasparri jwiegħed lil Caruana li l-Papa lest jikkunsidra t-talba tiegħu u jitolbu jesponi mill-ġdid lill-Kongregazzjoni tar-Riti t-talba tiegħu ''con le nuove ragioni che egli puċ addure, insieme con il parere favorevole del Il-faxxiklu fl-arkivju tas- Sacra Congregazione degli Affari Ecclesiastici Straordinari jagħlaq hawn, peress li naturalment il-kompetenza rigward id-deċiżjoni finali fuq din il-kwistjoni kienet f'idejn il-Kongregazzjoni tar-Riti. Imma din l-aħħar raġuni mogħtija minn Caruana, tikxef l-importanza ta' din il-ġrajja, waħda li tmur lil hinn minn sempliċi enfasi fuq data ta' festa meta wieħed jaqraha fil-kuntest politiku li fih kienet tinsab Malta li fl-1921 ingħatat l-ewwel Kostituzzjoni mill-Gvern Ingliż. F'din iċ-ċirkustanza kien ta' dispjaċir kbir għall-Isqfijie' li jaraw li t-talba tal- Assemblea Nazzjonali li r-Reliġjon Kattolika tkun iddikjarata bħala r-reliġjon tal-Gvern ta' Malta, ma ġietx milqugħa u li għalhekk din ma kinitx ġiet inkluża f'din il-Kostituzzjoni (1921). Huwa f'kuntest immarkat minn tensjonijiet bħal dawn bejn il-Knisja u l-Istat, li wieħed għandu jaqra l-enfasi li l-Isqfijiet kienu jfittxu li jagħmlu f'kull okkażjoni fuq l-identità kattolika tal-poplu tagħna. Kif jistqarr l-istess Mons. Caruana f'din it-talba tiegħu, festi bħal din ta' San Publju kienu joffru l-okkażjoni sabiex f'mument fejn l-identità nazzjonali tal-poplu tagħna kienet qed tiġi magħġuna, l-istess poplu jiġi mfakkar li din l-identità ma setgħetx tiġi Arċisqof Mauro CARUANA-Isqof Giovanni M. CAMILLERI, Ittra Pastorali 8 ta' Mejju 1921. mifruda mill-istess identità Kattolika tiegħu u mit-tradizzjoni appostolika li sawritu u għamlitu dak li hu. Dan kollu seħħ f'mument fejn il- qiegħa politiko-reliġjuża kienet għad trid tisħon tassew. Mid-dokumentazzjoni preżenti fis- Segreterija tal-Istat u fil-Kurja Arċiveskovili ta' Malta' mhux ċar x' kienet id-deċiżjoni finali tal- Kongregazzjoni tar-Riti. Nittamaw li fil-ġejjieni tinstab iżjed informazzjoni li tgħinna niċċaraw definittivament kif intemmet din il-ġrajja ta' interess nazzjonali. $ Arċisqof Mauro CARUANA, Corrispondenza 1922, vol. xxiv, fasc. 24, Festa di San Publio: Id- dokumentazzjoni f'dan il-faxxiklu tieqaf fl-istess punt tal-faxxiklu korrispondenti fl-AA.EES.SS, jiġifieri bl- ittra ta' Mons. Caruana lill-Kongregazzjoni tar-Riti f'Mejju 1922. Allegata hemm l-ittra li l-prokuratur ta' Caruana ġewwa Ruma, il-Kav. Giuseppe Sebastiani, kien bagħatlu fit-18 ta' Novembru 1920, jinfurmah bid-deċiżjoni oriġinali 'non expedire'. Hemm ukoll —minuta' mill-Kungress (tal-Kongregazzjoni tar-Riti) tat-2 ta' Ġunju (mingħajr senal li tgħid li l-uffiċjatura ta' San Publju tista' tiġi ċċelebrata s-Sibt lejlet it-tieni Ħadd tal-Għid, b'dan il-mod tippreċedi s-Solennità esterna ċċelebrata fil-jum tal-Ħadd. GĦħal Kull xogħol ta'…… Kisi, Gupsurn, Bdil ta' Soqfa, Restawr ta djar, Tibjid, Iġiegħid ta' Madurn, IGna u Elettriku Joffri wkoll Servizz ta Rimi ta' SKart Goff u bdil ta' Katusi