TA' MIN KULTANT JIFTAKAR Ta' Wallace Ph. Lill-Maltin mitwielda wara l-1940. Ma nafx jekk kienx April jew kienx Ottubru, naf biss li l-jum kien twil, qarib il-għabex, u jien kont miexi biex inberred tasi minn jum ta' qari tqil, ta' studju iebes, mit-triq ta' Ħaż-Żabbar għal ġo Ħal-Qormi: X'ħin fil-wita wsalt qabel nieħu n-niżla sejħet b'tinwiħa mad-dwar is-sirena li ġġiegħlek taħrab qabel jaqa' l-bini. Jien f'leħħet berqa ħsibt li nibqa' għaddej; jekk kenn neħtieġ, nistkenn ma' zokk ta' siġra; għax f'dak il-beraħ biss xi tir tistenna tal-għadu li kien sar is-sid tas-sema mhux tfigħ ta' bomb' ġo l-egħlieqi mferrxa. Dak kien iż-żmien li l-ġuħ kien fl-aqwa tiegħu; l-egħfiered għaddejjin konna drajniehom; kif drajna wkoll ix-xeħħa fl-isparar għax ma kienx fadal biex nisparaw fl-ajru; u jekk kien baqa' ajruplani tagħna ma kellniex għalf biżżejjed biex jitilgħu. X'ħin wasalt hemm fejn tibda sew in-niżla kont qisni xi sultan li jista' jħares għal fuq il-firxa t'artijietu, kburil Ħal Qormi, l-Marsa, l-Port il-Kbir, il-Belt. Ħemda fuq l-art… twerdin, twerdin fis-sema, - bl-egħxieren bdew għaddejja minn fuq rasi IL-MALTI il-junkers Ġermaniżi fl-aqwa tagħhom bil-ħalfa illi jfarrku dak li baqa' fil-Port il-Kbir, fejn kienet ġriet il-kelma li dieħel convov, jerġa' jagħti n-nifs lill-Gżira li kulħadd imwerwer stenna minn ħin għal ieħor tgħajjat: 'S'hawn wasaltl' Waħidhom kienu l-Junkers; kont tistħajjel liż-żgħażagħ sbieħ ta' fuqhom ferħanin għax kollox tagħhom; kull ma jridu jagħmlu; kif iridu jtiru, fl-għoli jew fil-baxx, slaten tas-sema bdew jogħdsu w jitilgħu, bħal żgħażagħ ferħanin li qed jiftaħru bis-sengħa tagħhom sew fil-qbiż ġol-baħar. U taħt saqajja bdiet titriegħed Malta bit-tunnellati tqal ta' ħadid jikwi mitfugħ ġo żaqqha. Dħaħen, dħaħen telgħu, suwed u bojod, fl-aħħar tal-ħamrija. Ma' kull tregħida qisek tħoss il-weġgħa ġol-għadam tiegħek qrib l-inżul fil-qabar. 'Mma f'daqqa waħda s-sema fuq il-Port imtela sħajbiet żgħar għax ftaħna n-nar. Xi wieħed li kien nieżel ħadha f'wiċċu u baqa', baqa', nieżel; ieħor qabad; kulħadd imħarbat; u fuq is-sħab dehret miġemgħa ta' Spitfirest Waqqfu n-nar u niżlu kollha għal Junkers iddisprati — Zalzett, zalzett għamluhom, ħerba sħiħa. M'għajjatx bil-ferh, ma rasi kburi rfajt: IĊ-ĊAĦDA TA' żgħożiti kienet tiswa, għalxejn le kienet, beda kien il-bidu… U llum li f'għomri kelli daqs min kellu il-morr u l-ħelu, nemmen dak il-waqt kien l-aqwa wieħed f'ħajti, il-quċċatal L-ebda waqt ieħor dak il-waqt ma jisboq. Niżżik ħajr, Mulej għalih, niżżik ħajr