Dawk il-Ġarar tal-Brandv Ta' J.E. BusurTIL (Minn La Petite Casque' ta' de Muupassanl.j ĠiNI d-dvernar waqqaf iż-żiemel biswit ir-razzett ta' Gerit, niżel minn fuqu u wara li ħabbat darbtejn il-bieb instemgħet Gerit tgħajjat minn ġewwa — ''Min hemm jiftaħ u jibqa' die- hel'. Ġanni rabat iż-żiemel mir-riedni mal-ħabbata tal-bieb, fetaħ u baqa' dieħel. ''Bonġu, mamina Ġerit', qallha Ġanni, u mamma Gerit — għax hekk kienet magħrufa f'dawk l-inħawi — kif lemħet lil Ganni staqsietu x'kien li ħadu hemm. Ġanni kien ilu bil-ħsieb li jikseb mingħand Gerit ir-razzett tagħha bir-raba' ta' madwaru u qallha x'kien li ħadu hemm. 'Ma nagħmlu xejn Gann'', qaltlu Gerit u tqaxxar il-pa- tata baqgħet bħalma kienet qabel ma daħal Ġanni. ''Għalxejn tgħidli, Ġann; jien f'dan ir-razzett twelidt u hawn irrid im- mut'. Gerit kienet tgħodd xi ħaġa 'l fuq mis-sittin, kienet xebba u għalkemra ftit xierfa fiż-żmien, kienet għadha fuq tagħha ġmielha. tsanni ħabat ser jibdel is-suġġett. ''M'intix ħażin mamma Gerit niżżu ħajr l-Ala' (Ma nilmentax ', wieġbet Gerit, iżda kultant jaqbadni dak l-imgħarraq ta' ra- mattiżmu u taf int, issa ili biċċa sewwa li qlibtu n-nofs qantar'. 'Tibża' xejn, paċenzja, xi trid tagħmel ', wieġeb Ġanni u poġ- ġa bil-qiegħda kultant iżerżaq xi kelma 'l-hawn u 'l hemm u kif kien se jqum biex jitlaq; ''Mamma Gerit inti żgur milli gbidtli li ma tridx tbigħli r-razzett u r-raba' 9 Isma', inħallsek tajjeb jew ara x'nagħmlu, ara togħġbokx l-affari ; int tbigħli kollox u fl-istess ħin 'ikun tiegħek. Gerit issa waqfet mit- tqax- xir tal-patata, waqqfet widnejha u b'ħarsa li tfisser, riedet taf mingħand Ġanni x'ried igħid. 'Ismagħni, jien nagħtik mitt frank fix-xahar sakemm iddum ħajja, biss irridek tiktibli li r- razzett u r-raba' jsiru tiegħi wara mewtek. Taf int int ma għandek ħadd min jirtek ħlief xi żewġ neputijiet li qatt ħadd minnhom ma nipurtah minnek u la jafu jekk int ħajja u anqas mejta''. ''Sewwa qed tgħid, qabżet Gerit, ''Qatt ħadd minn- hom ma ' mpurtak minni. Għalhekk mela, ara'', kompla Ġan- ni, (xi tgħid. togħġbok l-atfari2' DAWK IL-ĠARAR TAL-BRANDV 79 Mamma Gerit qagħdet taħsibha ftit. Xammet li hemm xi logħba fin-nofs. ''Ma nafx, Ġann, naħsibha''. ''Tajjeb, aħsib- ha'. ''Naħsibha, ħallini narak minn hawn u ġimgħa oħra u mik tweġiba''. 'Saħħa, Gerit, nerġgħu nitħaddtu'', u telaq hieni lejn id-dverna. Ġerit għamlet il-lejl ittalla' u tniżżel fuq kliem Ġanni u kif sebaħ telqet għal għand in-nutar biex tieħu parir. In-nutar ma qalihiex le, iżda qallha li mitt frank kienu ftit. ''Itolbu mitejn, Ġanni jista' jħallas', qallha n-nutar u la jrid ir-razzett mhux sejjer ma jċedix. U mbagħad int jaqbillek taħkem dik is-somma fix-xahar ; int għadek f'saħħtek sewwa. Dawk għalik mirbuħa. l-jiem għaddew bħal leħħa, Ġanni reġa' mar għand Gerit kif f'iehmu. Gerit talbet lil-Ġanni mitejn u ħamsin frank fix-xahar u Ġanni li għall-ewwel raha qarsa, baxxa rasu — marru għand in-nutar u sar il-ftehim li Gerit tħalli kull ma kellha, il-ġid kol- lu, wara mewtha lil Ġanni il-dvernar bil-patt li jibagħtilha l-250 f'ank fix-xahar tul ħajjitha u li tibqa' tgawdi r-razzett u r-raba' bla ma jindaħlilha ħadd. Gerit kienet ġmielha ddaħħal dik is-renta u ġie li qalet, ''La mmut jien, imut kulħadd'. Ġanni ruill-banda l-oħra kien hieni li wara mewtha jiret dak ir-raba' u l-ġid kollu. iżda l-bużillis kien meta se jiret dan il-ġid. Għaddiet sena mindu sar dan il-kuntratt bejn Gerit u Ġan- ni. Ġanni dejjem kien puntwal fil-ħlas. Għaddiet sena oħra u hawn Ġanni rama bħal jiddejjaq jiżborża dawk il-flejjes. Pa- ċenzja, min jikriha jrid joqgħod għaliha. Darba Ġanni stieden iil Gerit għal ikla fid-dverna — u wara li ndafret sewwa, Ġanni fetaħ flixkun brandv u qallha: Minn dan il-brandv żgur qatt na doqt kemm għandek għomor. Dan għandu għaxar snin fid- dugħ'. Ma nixrobx'', qaltlu Gerit, ''iżied minn belgħa kafċ. Jien qatt ma xrobt f'għomri', Iżda meta dduq minn dan, bqa' żgur li tgħix għoxrin sena oħra majli għandek' U b'ċaj- aa minn hawn u oħra minn hemm, Ġanni waqqa' lil Gerit fid- dnub, xorbot mill-brandv li għoġobha tabilħaqq. ''Nibagħtlek ġarra minnu', qallba, u hekk għamel, Għoġobha l-brandv lil Gerit. Minn ġarra ġiet oħra u fl- aħħar spiċċat biex kienet tixrob minn dan il-brandv daqs l-ilma. X'ma tixrobx, dak kien għaliha aqwa mill-balzmu. Wara xi żmien tixrob minn dan il-brandv Gerit beda jonqosha aptit l-ikel; bdiet tħoss l-isturdamenti, iżda l-leblieba għall-brandv baqgħet u Ġanni qatt ma naqas li joħdilha dik il-ġarra mal-flus. 80 : IL-MAnti Għodwa waħda Ġanni mar bil-flus tas-soltu u bil-ġarra tal- brandv u x'ħin ħabbat ma wieġbu ħadd. Fetaħ u daħal fir-raz- zett U jsib lil Gerit mixħuta kobba fl-art, kiesħa silġ, imħaddna mar-ġarra, tal-brandv, Kif sar l-iżbarr fuq il-katavru ta' mamma Gerit, it-tobba iddikjaraw li kellha fwiedha maħruqin bl-ispirtu. Tabib qal lil sieħbu, ''Kienet tgħix għoxrin sena oħra li kieku ma tathiex għax-xorb''. '