Jekk jiena nitkellem bħala Franġiskan Konventwali, f'kun- venti tagħna jinstabu kwadri ta' Bonaventura Stellini, missjunar -ju qaddis fil-Mesopotamja. Fil- Qala t'Għawdex hemm San Kerrew. Għalhekk, il-mistoqsija toħroġ weħidha. X'differenza tgħaddi bċjn dawn it-tlieta l- ġodda u dawk ta' żminijiet oħra Id-differenza mhijiex fil-ħajja qaddisa tagħhom. Setgħu kienu qaddisin iżjed minn dawn tal- lum. Imma dawn ta' issa ġew iddikjarati uffiċjalment mill- Papa, filwaqt li l-oħrajn ma għandhomx qima ħlief mill- Ordni tagħhom jew mill-belt jew raħal li fihom huma jkunu twieldu. Tat-tlieta li saru mill- Papa, aħna nistgħu niċċelebraw l-festa f'ġieħhom f'ġurnata stabbilita mill-Papa stess. Tal-ħafna l-oħrajn, dan ma nistgħux nagħmluh. Il-Knisja universali dwarhom ma ppronunzjatx ruħha. Il-kawża tagħhom kemm-il darba ma tkun bdiet qatt. Għalhekk, ma jsiru qatt beati jew qaddisin. San Ġużepp ''il-qaddis', jew ta'- Il-Beatu Bonaventura De Caro FRANĠISKAN QADDIS MIS-SIĠĠIEWI Fid-9 ta' Mejju 2001, il-Papa Ġwanni Pawlu II iddikjara bħala Beati lil Dun Ġorg Preca, Nazju Falzon u Swor Maria Adeodata Pisani. Qatt ma kien hawn Maltin li kellhom ix-xorti li l-Knisja Universali tagħrafhom bħala ''Beati'. Jiena kelli ruxxmata ta' kitbiet, u ta' programmi fuq radju u televiżjoni fuq dawn it-tliet beati. Imma ġustament kien hemm min għamilli mistoqsija f'ġurnali lokali: Għaliex lil dawn it-tlieta qegħdin insejħulhom L-EWWEL TLIET BEATI, met nafu li hawn bosta oħrajn f'Malta u Għawdex, li huma meqjumin bħala beati, u xi drabi bħala qaddisin, mill-poplu Malti7 Jekk nitkellmu fuq Malta, il- kawża, minbarra ta' dawn ta' l- aħħar, bdiet biss għal Adelaide Cini, Mons. De Piro, Madre Margerita De Brincat, Dun Nazzaren Camilleri (Salesjan), u Ewgenju Borġ. Ta' oħrajn, il- kawża tal-qdusija għandha mnejn tibda. Imma ma hux probabbli li tibda dwar dawk li għexu mijiet ta' snin ilu. QADDISIN MIS-SIĠĠIEWI Is-Siġġiewi wkoll kellu n-nies qaddisin tiegħu. Ġejt mitlub biex naghti ftit taghrif dwar Fra Bonaventura Decaro, li kien fratell ta' ħajja qaddisa. Hu ħaddan il-ħajja kkonsagrata fost il-Franġiskani Minuri, magħrufa fostna bħala Ta' Ġieżh. Jiena nnifsi ma kont naf xejn fuq dan il-fratell. Hawn tant Maltin li dwarhom ma naf xejn, għalkemm bi ftit riċerka t-tagħrif jinkiseb kważi dwar kulħadd. Jiena fittixt l-għajnuna tal-ħabib ui tiegħi P. Ġorġ Aquilina O.F.M. Hu wrieni l-materjal li għandu, u wassalli tagħrif li kien inkiteb snin ilu minn P. Ġorġ Scerri. Dan il-Franġiskan, li ħalla xi pubblikazzjonijiet ta' storja, miet fl-1942. Għalhekk, il-materjal li għandi f'idejja żgur li ilu li nkiteb iżjed minn sittin sena. Ghal 'kemm, kif jgħid Scerri stess, kien hemm diversi li kitbu dwar dan il-Franġiskan, id-datazzjonijiet dwar ħajtu huma neqsin. Żgur li hu għex fis-seklu sittax. Huma ġrajjiet li jeħduna 'l bogħod sa żmien l-Assedju l-Kbir. Fost l-Ordnijiet Franġiskani ta' l-imgħoddi, kien hemm fergħat differenti. Minbarra l-Ordni tiegħi li hu dak tal-Konventwali, kien hemm l-Osservanti, ir- Riformati, il-Kapuċċini, u oħrajn iżjed ċkejknin. Fiż-żmien ta' Bonaventura De Caro, f'Malta kien hawn biss il-Konventwali u l-Osservanti. L-isem ta' Bonaventura ma kienx jingħata jekk mhux lil xi wieħed li jidħol f'kunvent. Għalhekk, dan il-Franġiskan tas- Siġġiewi twieled b'isem ieħor li b'tiftix fir-reġistri tal-parroċċa għandu mnejn jinstab x'kien. Bonaventura daħal fost l- Osservanti. Hu kien fratell reliġjuż. Imbagħad hu telaq minn Malta, mar fi Sqallija u għadda għar-riforma Franġiskana tar- Riformati. LIL KULĦADD Bonaventura kien meqjum ħafna għall-ħajja qaddisa tiegħu. Ħafna kienu qed imorru biex iqanqluh biex jitlob għalihom. Kien hemm dawk li, tul hajtu, bdew jgħidu li kienu qed jaqilgħu mirakli bl-interċessjoni tiegħu. Hu ntgħażel Gwardjan, jiġifieri Superjur Lokali, tal-kunvent ta' Sant'Anna ta' Giuliana. Ma riedx jaċċetta; imma mbagħad qagħad ghall-ubbidjenza. Minkejja l-fatt li kien s-superjur tal-kunvent, hu kien verament għas-servizz ta' kulħadd. Kien jagħmel anki l-uffiċji l-iżjed baxxi tal-kunvent. Bħala Franġiskan, hu kien jgħix ħajja fqira ħafna. Il-vot tal-faqar kien għażiż ħafna għalih. Kien jagħmel ħiltu biex il-faqar jiġi osservat anki fil-komunità tiegħu. Xejn ma kien jinkedd għall-fatt li l-ilbies tiegħu kien fqir ħafna u kollu mraqqa'. ĦAJJA TA' ĊAĦDA Bonaventura kien konvint li ma I IL-BEATI MALTIN hix ħaġa hafifa li jgħix il-vot tal- kastità. Għalhekk, kien jgħakkes ħafna lil ġismu. Kien isum ta' sikwit. Bħal San Franġisk missieru, hu kien isum ir-randan għal seba' darbiet matul is-sena. Kien jorqod ftit, u dejjem fuq xi tavla. Ħajja ta' għażż ma kienx jaf xi tfisser. Għalhekk, dejjem kienu jarawh jara' x'jagħmel l- ewwelnett fil-kunvent stes. Kien isajjar, jaħdem fil-ġnien, u kien jieħu ħsieb ukoll tal-foresta li kien hemm qrib il-kunvent. Ġie li kien jgħaddi l-lejl jitlob. Meta kien jagħtih in-ngħas, kien jara kif iżomm ruħu mqajjem billi jdoqq strument magħmul minnu stess u b'kant lill-Ma- donna. Għalkemm kien fi Sqallija, hu kien iħobb ikanta xi innijiet li kien jaf bil-Malti quddiem Ġesti Sagramentat u l- Madonna. SERVIZZ MAL-MORDA Fra Bonaventura kien jagħmel minn kollox biex jgħin lill- morda u lill-foqra. Hu kien jagħtihom dak li sata' jiddisponi minnu. Meta xi reliġjuż minn kunvent ieħor kien jgħaddi xi ġurnata f'dak il-kunvent tiegħu, hu kien juri kemm kien kuntent bil-preżenza tiegħu, u għalhekk kien jagħtih kull ma seta' jkollu bżonn. Lill-ħajja tiegħu ħafna kienu jiġġudikawha sempliċi ħafna. Kienu jarawh donnu qed jitkellem ma' l-annimali, u huma kienu jfittxuh għaliex draw jistennew xiħaġa mingħandu. : Franġiskan. IĊĊAPPAS BIL-PESTA L-aħħar snin tal-ħajja tiegħu, Fra Bonaventura għaddiehom fil- kunvent ta' San Vito Girgenti (qrib Agrigento tal-lum). Meta mar hemm, il-kunvent kien għadu qed jinbena. Is-sena 1576 kienet dik li fiha l-flaġell tal- pesta kien fl-aqwa tiegħu. Hu ntlaqat mill-pesta; imma ġarrab kollox b'sabar kbir. Lilu amministrawlu l-aħħar sagramenti. Hu miet fis-27 ta' ottubru 1576 il-mewta tal- qaddisin. Il-post tal-mewt tiegħu kien Sant'Anna di Giuliana. Id- difna tiegħu kienet fil-knisja ta' dan il-kunvent. Billi ż-żmien li miet fih kien wieħed ikrah ħafna, il-mewt tiegħu ma tatx fil-għajn. Imma, iżjed tard, tagħrif dwar ħajtu nkiteb minn xi storiċi magħrufin. Ismu daħal fil-martirjoloġju Lilu jsemmuh storiċi lokali magħrufin bħalma huma Ġian Franġisk Abela, P. Pelagio Mifsud Piscopo, Ġann-Anton Ciantar, Achille Ferres u Francesco Caruana Dingli. Il-kittieba kollha jsemmu li kien hawn bosta li ddikjaraw li saru mirakli magħhom bl- interċessjoni tiegħu. Abela, l- ewwel storiku ta' Malta, fl-1647, isejjaħlu 'Beatu' (p.550), Il- kittieba Taljani jsejħulu sempliċement 'Malti'. Imma l- Mal tin jgħidu li hu kien mis- Siġġiewi.