L-INKWIET TAS-SUR MARTIN Kummiedja ta' Ġ. MARTIN, Raħli minn Għawdex (li jista' jkun tip ta' kull raħli minn Malta). MARIJA, Tifla ta' Martin u għarusa ta' Karlu, seftura tas-Sliema. TEREŻA, Tifla oħra ta' Martin u għarusa ta' Ġużepp, seftura tas-Sliema, KARLU, Mastrudaxxa; membru tal-Partit tas-Sofor. ĠużEPP, Bil-ħanut tax-xorb; membru tal-Partit tal-Ħodor. TABIB, Tabib tar-Raħal; wieħed mill-ħbieb ta' Ġużepp. KARMNU, PAWLU, SURMAST, l s-Surmast ta' l-iskola tar-Raħal, ħabib ta' Karlu. Toni, Pulizija (bil-frank), ħu Karlu. WiĠi, Kandidat ieħor tal-Partit tas-Sofor. FREDU, Ħabib ta' Karlu. Kunun, Il-Ħuttab. ) Ħbieb ta' Ġużepp, żewġ kandidati tal-Partit tal-Ħodor. Fl-għorfa s-sabiħa ta' dar tar-raħal. Imgħammra skond l-istil ta' kamra tal-pranzu tar-raħal li bija l-kamra s-sabiħa li tinżamm magħluqa u tin- fetaħ għat-tberik nhar il-Għid biss u meta jraqqdu xi ħadd għandhom — tabib; kappillan eċċ. Jidhru żewġ xbejbiet fuq tagħhom, libsin tal-festa, jiftħu kxiexen minn żewġ gradenzi waħda ġenb u l-oħra ieħor. MARIJA: Min għandu żaqqu tuġgħu ħallih imut biha. - TEREŻA: Jieħu porga mhux aħjar milli jmut Kemm int qalbek iebsal MARIJA: (Tisfoga fuq qmis ta' taħt bija u titniba) Taf x'qaltli Dovina tal- Kartett hux) Taf x'kellha wiċċ tgħidli hux TEREŻA: X'qaltlek) MARIJA: Qaltli Karlu tiegħek jaf li kont man-nies TEREŻA: X'riedet tgħid il-kiesħaż Mhux kulħadd jaħdem biex jaqla' x'jie- WIĠI, Anotber Vellou Partv candidate. kol Hi ma tagħżaqx ma' missierha, biċċa ta' bidwija li hil Jew jid- hrilha li huma xi gabillotti ħej, għax għandhom l-Għalqa tal-Mejjet tagħhom u xi żewġ irziezet… U ħallejtha b'xejn7 MARIJA: Hallejtha b'xejn7 Mela jiena xi darba ħallejtha b'xejn lil xi ħadd. (Terħi dak li jkollha f'idejba u b'idejba fuq qaddha qisha qed tirripeti x-xena) Dovin, għidtilha, jiena bint il-galantomi. Il-faqar mhux għajb. Kulħadd jaħdem biex igħix, U jiena minn għand is-sinjuri tgħallimt ħafna edukazzjoni. Mia jibqa' r-raħal jibqa' ta' wara l-muntanji bħalek TEREŻA: Daqshekk biss7 U ma qbadthiex qabda minn xagħarha MARIJA: Ma qbadthiex minn xagħarha għal Alla. Imma qbadtha mina idha. Għedtilha: Iftaħ dik l-idl Beżgħet. Qaltli għalfejn7 U int kemm ħadt għalik … Għidelek, iftaħha dik l-idl Fetħitha. Għedtilha: Hares lejn idek u lejn idi, Liema l-isbaħ minnhom lat tifla ta' gabilott u idejk kollha kallijiet tal-imgħażqa. Idi ma messet qatt ma' mgħażqa bħal tiegħek. Biex ma nħarrax idejja s-sinjuri kienu jixtruli l-band cream, Idejja ta' sinjurina, tiegħek ta' bidwijal Għedtilha sewwa/ TEREŻA: Imma daqshekk biss7 MARIJA: Isma', ħej, jaqaw ridtni nonxorha mejta fl-art u mmur il-ħabs għal wiċċek jewż TEREŻA: Ħalli għalija li kieku għajret lili seftura, Kieku mhux daqshekk biss għamiltilha, MARIJA: U jien mhux daqshekk biss għamiltilha. Teneża: (Bil-ħerqal Tajtha xi daqqtejn2 Ċarrattilha l-għonnella2 MARIJA: Ħallini nkompli, trid, għax sa ttellagħhomli, Mela x'nagħmell In- ċarrtilha l-għonnella ta' sitt liri jew iżjed, … għonnella tal-ħarir — biex ikolli nħallasielha mill-flus li faddalt mas-sinjuri, TEREŻA: Mhux int għedt li mhux daqshekk biss2 MARIJA: Mela ħallini nkompli: X'ħin tlaqtilha idha beżgħet minni, tgħidlek ittaptaphieli u kienet ser taqbad u taħrab, Qbadtha minn spallitha. Bil- mod, għedtilha. Għad ma spiċċajtx, Issa tella' d-dublett sa' rkobbtejk, għedtilha. — Twerwret. Id-dublett sa' rkobbti7 staqsietni mwerwra, Mela qed tiġġennen/ Mela jiena xi darba tallajt id-dublett sa rkobbti2 — Għidli ħaġa għedtilha: Jekk is-sinjurini tal-ibliet, it-tfajliet tal- imħallfin, tal-avukati u tobba, itellgħu d-dublett sa rkobbtejhom, biċċa ta' raħlija bħalek jidhirlek li int speċjali — Bdiet tibki. Ma ttellax id-dublett int, intellagħhulek jien, għedtilha … Nugżak lill- Kappillan, qaltli. Ma tridx ittellgħu/ għedtilha, mela ħa ntellagħhulek jienl U hekk għamilt, Toħroġ minn hawn u saba' ħariet, kellha rkob- bitha xiber kallijiet. Imbagħad għedtilha — Issa ħares lejn irkobbtejja. Qed tarahom kemm huma ndaf7 Is-sinjuri li kont seftura magħhom għall- muni nilbes u nitnaddaf, ja maħmuġa li int — tifla ta' gabillott ħejl Issa jiena nugżak lill-kappillani — x'sa tgħidlu, saqsietni bid-dmugħ f'għajnejha — ngħidlu jixtrilek sapunal TEREŻA: Oħt, kollox għamilt sewwa, kien ħaqqha, Imma daqqtejn messek Igħabtomlha biex tneħħilha l-ksuħat li għandha, Ma għedtilhiex xi ħaġa oħra/ MARIJA: Biex ingħidlek kelli ħsieb qabel nitlagha minn idejja ntaptpilha tnejn imma kif kont qed nuriha tkobbti ttendejt li kien hemm Ġanni ta' Duminka qed iħares lejna minn wara ħajt tas-sejjieħ u jiena u hi tlaqna niġru, Dak Ġanni taf x'fih huxi Dawn tar-raħal ħafna skrupli u jnemmsu daqs in-nemes għall-fenek. Jinstama' leħen minn ġewwa — Martin missierhom, igħajjat: Tereżl Tereżi Din ma tweġibx, tidher imgħaddba u tgerger waħedha. MARIJA: Għajtilha Tessvl Il-missier jinstama' jgħid xi ħaġa. Mill-klfem kollu jiftiebem biss. lnħosskom ħadtuli rasil Mhux li tiżżewġu ma ddumuxl Imbag ħad jarġa' jsejjaħ: Marijal Marijal Din lanqas twieġeb. TEREŻA: Għajtilha Marvl Martin jitfaċċa mgħaddab b'idejb fuq ġenbu bħal wieħed li ma jiflaħx iżomm iżjed. MARTIN: Isimgħu wliedi, ommkom, Alla jaħfrilha, Marija u Tereża kienet issejħilkom u jiena ma bi ħsibnix noqgħod nitkessaħ insejħilkom bl- Ingliż. Hawn fejn wasalnal mhux biżżejjed li qed naqa' għaċ-ċajt is- TEREŻA: Call her Marvl sejħuli papà quddiem in-niesl U fil-ħwienet x'ħin immur għall-pinta, Tieħu qatra magħna, papà7 igħidli Karmnu tan-Nini, U erħilu kulħadd jinfexx jidħak. U x'ħin jarawni nieħu għalija, joqogħdu jgħiduli li kienu qed jiċċajtaw ta' ħbieb. Imma jiena, wliedi, dan iċ-ċajt qed inħossu kollu hawn (Juri qalbul. Ma niflaħx iżjed għal ilsien in-nies. Issa lbie- raħ għedtuli biex nibda nġagħal lin-nies isejħuli Sur Martin. Uliedi, tridu tarawni naqa' mejjet fl-art bil-mi stħija' Għiduli ħaġa, in-nies ta' tas-Sliema. li kontu magħhom x'għamlulkom biex dawwrulkom raskom hekk) — U ħalli ngħidilkom ħaġ'oħra, uliedi. Qaluli li meta titħaddtu ma' xebbiet oħra qegħdin titkessħu żżellqu xi kelma bl-Ingliż ukoll biex turu ruħkom aħjar minnhom, Għiduli ħaġa, din għallmuhielkom in- nies ta' tas-Sliema wkoll Ġibtuni f'ilsien in-nies u li ma kienx għax qed nistenna li sa ħmistax oħra tkunu żżewwiġtu kieku tlift il-boxxla u bgħattkom it-tnejn għand ix-xjaten. TEREŻA: Papà. Ma jidhirlekx li… MARTIN: (Jaqtgħalba kliema b'għajtal Hallik minn papà. Tarġax issejjaħli txapà, għax infarrak rasi mas-saqaf. Isimgħuni, uliedi. Harsu lejn din il-għorfa. (Juri b'subgħajb madwar il-għorfa). Hawnhekk għexu qabilna tliet ġenerazzjonijiet — tinsewx uliedi li din id-dar għandha aktar minn mitejn sena, Dejjem kienet tal-familja, F'din id-dar ħadd qatt ma sej- jaħ lil missieru 'papà'. (B'għajta ta' wieħed mitluf minn sensibl. U lanqas ma sa nħalli lilkom twaqqgħuni għaċ-ċajt. X'papà, papal F'din id-dar il-missier dejjem sejjħulu 'Tata, missier, ta, L-aktar li nħal- likom tgħiduli Pa-Pa biss, tafux, imma papà le. Araw li ma ssejħulix papà quddiem in-niesl Għax kont nieħu gost nqatta' siegħa l-ħanut mal-ħbieb, mħabba lsien in-nies issa lanqas għadni mmur, TEREŻA: Imma pa… (Tkun ser tgħid papà). MARTIN: (Jerġa' jaqtgħalha kliemballeqaf hemm, Pa biss. Ara żżid magħha, Sa hemm biss, Pa, — papà qatt — Qatt, qegħdinstifhmu7 MARIJA: Għax taf x'jidhrilna aħna … jidhrilna li trid tara mhux x'kont imma x'int, L-għarus tiegħi u ta' Terrv. MARTIN: Tereża ,.. Tereżal MARTIN: () għajjat b'ħanġra daqsiex) Tereeżal … Tereeżal … Qtajtli qalbi. Hux ta' Terrv tridha7 mela Terrv int, Fl-aħħar mill-aħħar, ħmis- tax oħra jiena nkun ħlist minnkom. Jitqanna bikom ħaddieħor, lfimsaħ il-għaraq immasħanl X'kont ser tgħidli, Marija) … MARTIN: Tereżal Tereżal MARIJA: Mari Jibqgħu jgħajjtu bi Marv, bu Marija, sakemm… MARTIN: (Iċedi l-armil Irbaħtu intom. Mela Terrv u inti, ġawhra ta' qalbi, Marv. Mur ġib 'l ommkom, Alla jaħfrilha win-nanna Gerit. (B'leġen iro- niku ta' wieħed imxabba'l Mela beċċun tiegħi Marv. X'kull waħda wkoll, aħjar flok nirrabja nidħak u ngħaddi kollox biċ-ċajt. Imma dem- mi ma jagħtinix. Mela Marv ta' qalbi kont qed tgħidli… MARIJA: Papà, kont qed ngħidlek … MARTIN: Pa, pa biss … għall-inqas nofs tirbħu intom u nofs nirbaħ jien. Kollox intom le. Jiena għadni ħaj, fl-aħħar mill- aħħar. MARTIN: Pa, għedtlek , Wara li jdumu ftit jgħajtu l-wieħed pa u l-oħra papà bu jċedi. MARTIN: Irbaħtu din ukoll. Ħudu kollox, uliedi. Hudu l-biċċa l-oħra ta' missierkom ukoll — sejħuli papà. IB'/eħen ta' wieħed mgħaddab, għal tliet darbiet) Papà … Papà … Papa le, le, dil-kelma ma nidraha qatt u għalija spiċċat dik il-pinta nbid ta' kull filgħaxija għand Kalanġ tal-Fenek għax qatt ma jkolli l-ħila narġa' nidħol il-ħanut tiegħu iżjed. MARIJA: Kont qed ingħidlek, papà, tara mhux x'kont imma x'int illum. L- għarajjes tagħna illum saru nies importanti. It-tnejn telgħu fil-Gvern u dalwaqt jibdew jikkmandaw lil Malta, Ma jidhirlekx li l-għarusa ta' raġel li tela' fil-Gvern għandha d-dritt tibda ssejjaħ lil missierha papà7 TEREŻA: U li inti issa għandek id-dritt tibda tissejjaħ is-sur Martin7 MARTIN: L-għarajjes tagħkom huma tfal mir-raħal. Wieħed mastrudaxxa u l-ieħor bil-ħanut. Telgħu fil-Gvern u issa saru jikkmandaw lil Malta, kif qed tgħidu. Imma, għiduli uliedi, m'għadux veru li intom ulied Martin u l-għarus tiegħek Tereż huwa t-tifel ta' Ġamri tar-Rewrew u tiegħek Marija t-tifel ta' Lonzu tax-Xatt7 Allura għax telgħu fil-Gvern, ngħid jiena, ma għadhomx li kienu Hemm bżonn ninsew x'konna, Santa Marija2 MARIJA: Il-box-/riend tiegħi taf x'kien igħidli, papà7 MARTIN: Il-bojfrent, bintiż Dan x'ikun, għoġol, nagħġa, ħmar jew xkora patata, għax jiena f'dan nifhem. TEREŻA: Bov-friend bl-lagliż. MAnrin: Uitlagħlul U mela int ma tafx li missierek ma jafx bl-lagliżo Għalfejn qed titkessaħ miegħi wkollż Mhux biżżejjed li qed titkes saħ mal-barranin/ MARIJA: Bov- friend bl-Ingliż tfisser, kif nibda ngħidlek, il-ħabib. MARTIN: (Imwerwerl X'qed tgħid, binti Mela qed titlef rasekż Ma tafx li int għarusa/ U x'isir minni u minnek jekk jisma' l-għarus tiegħek li jkellek ħabib; , MARIJA: U fejn sejjer b'rasek, papà. MARTIN: Imma x'inhu sewwa għidli bovfrent7 għax ġibtuli għajnejja wara widnejja, MARIJA: Fejn naf, biex ma tiddejjaqx ikollok bov tifel, mhux tifel żgħir tafx, ġuvni, ngħidu aħna grazzjuz li toħroġ miegħu. MARTIN: (rodd is-slalebl U din il-moda ġdida tgħallimtuha minn għand is- sinjuri ta' tas-Sliema wkoll, binti TEREŻA: Biex qed tistagħġeb papà7 Is-sinjurina Nellie tas-Sinjura Briffa li kont magħhom kellha bov-friend ukoll. Il-papà wil-mamà kienu jafu bih. Qatt ma qalulha xejn. U huma nies tal-Knisja, tafx. Aħjar minna wkoll, Għax jitqarbnu kull ġimgħa. X'kull waħda, din x'fiha, li jkollok bov-friendi Mhux kullħadd irid ikollu ma' min igħid kelma' Waħdek, xogħol biss, tiekol qalbek MARTIN: (/ronikul Mela inti kellek bojfrent, Tereż£, ġawhra ta' qalbif TEREŻA: Kelli u ma jiddispjaċinix daqs kemm kien kien gustuż, MARTIN: Huxl U int Marija7 MARIJA: Mela jiena agħar minn ħaddieħor jew agħar mina oħti. Jiena wkoll kelli bov friend. MARTIN: Tajjeb wisq … qed tagħtuni gost ta' mitt skud, U l-għarajjes tagħkom, l-imsejknin għarajjes li ser jibdew jikkmandaw lil Malta u 'l Għawdex, jafu b'dan2 MARIJA U TEREŻA: Ara ma toħroġlokx xi kelma. Għax li ma ġiex id-diskors lanqas lilek ma konna nuru, Teneża: (Għal oħtbal Dil-ħmar tlablab wisq. MARTIN: Uliedi, qed nara li aħna n-nies tar-raħal konna lura wisq. Intom mindu dħaltu sefturi man-nies ta' tas-Sliema sirtu fini u puliti wisq. Isimgħuni daqsxejn kif kienu jaħsbuha n-nisa ta' dari … Isimgħuni, wliedi u ara tgħidu xi kelma qabel nieqaf jiena. MARIJA: In-nies ta' darif ,.. dari miet… Illum id-dinja tbiddlet… Mela aħna għandna nibqgħu bħan-nisa ta' dari… biċċa ta' qlugħ ta' għon- nella ma tħalli lil ħadd jara min ikun warajk u dublett ikaxkar sa saqajhom … Baqaxl Id-dinja titbiddel u aħna nibqgħu fejn konna' MARTIN: Hekk taħsbu, hux uliedi Aħsbu kif tridu imma jekk tħalluni, ser ngħidilkom kif konna naħsbuha t-raħal dari u kif għadhom jaħsbuha ħafna sal-lum, dawk li għad ma sarux puliti bħalkom. Ġibu siġġu kull waħda u oqogħdu fejni ftit. (agħmlu bekk) Isimgħuni: Meta kelli ħamsa u għoxrin sena rajt 'l ommkom l-ewwel darba, Kienet sejra l-knisja. Ġmiel ta' xebba. Tbigħ is-saħħa. Mill-ewwel inġbidt lejha. Hi wara li ttendiet li kont qed inħares lejha bdiet tħares lejja wkoll. Imma ommha, in-nanna Gerit, Alla jaħfrilha, irtendiet. U ma stajtx inkellimha wiċċ- imb-wiċċ. MARIJA: Miskin … TEREŻA: Illum mhux hekk… MARTIN: Naf, naf li llum mhux hekk. X'nagħmel/ Kellimt lil Ġanna tal- Bubun, il-ħuttaba, għidtilha jekk twassalli ħotba lil Toni ta' Dovik għal bintu u ż-żwieġ jimexxi nagħtiha ħamest gwwieq. Ġimgħa wara l-ħuttaba qalli li kellmitli lil ommha. Din għall-ewwel qagħdet taħ- sibha u sa fl-aħħar qaltli li kollox sew. U bdejt immur għandhom. Qatt ma ħallewni waħdi magħha. Dejjem bl-għassa tan-Nanna Gerit. Qatt ma fdatni minuta avolja ħadd ma kien jista' jgħid aqqal min ismi, Wara xi żmien għamilna l-partit, Jiena tajtha ċ-ċurkett u hija tatni l- maktur. Imma qatt ma ħriġna waħedna … dejjem flimkien taħt għaj- nejn in-nanna Gerit, TEREŻA: Hi xi dwejjaql Mur għidilhom hekk lis-sinjurini ta' tas-Sliema … l-aktar meta tibda tagħmel is-sħana u kulħadd joħroġ jippassiġġa Għar id-Dud. MARTIN: Imbagħad wara xi żmien iżżewwiġna … kellna tieġ sabiħ. Imma wara t-tieġ damet tlitt ijiem ma ġiet toqgħod miegħi … lWara ftitl U issa kif triduni, uliedi, nieħu gost meta nisma' lilkom tgħiduli bil-boj- frent, wil-ħafna ksuħat ta' papà, Sur Martin u x'naf jiena/ Uliedi, intom ma tixbhu xejn lil ommkom .., tbiddiltu … bil-kemm nista' nemmen li intom tiegħi … Li kieku ommkom ma mitetx żgħira u ħal- lietni nħabbat wiċċi magħkom waħdi, kieku bħal issa… MARIJA: (Taqtagħlu kliemu) Miskina l-mamà … MARTIN: (Jitlagħlu. Iqum minn fuq is-siġġu u jgħajjatl X'mamà mamal Kieku bħal issa qiegħda tismagħkom u tista' tqum mill-qabar kienet toħroġ għalikom u tħabbatkom tas ma' rasi… Marija u Tereża bħal jaħbtu jibżgħu minnu, jitwarrbu. MARTIN: likomplil Imma issa li hemm hemm. Jiena llum jaqbilli li ma naqlax inkwiet biex tistgħu tiżżewġu … Marija tbuslu idu. Martin juriba idu mċappsa bil-lipstick. Wara ftit donnu qag ħad jaħsibha x'igħidilba… MARTIN: Marija, għandek tkun illum ċappast ħafna tadam maż-żejt ma' xufftejk) Tereża taqbad tidħak. MARIJA: (Mgħaddba għax oħta qed tidħak bibal Papà, int lil Tereża xuff- tejha ma rajthomlhiex Tiegħi biss jidherf Ara kif xufftejha kollha lip- stick bħal tiegħi. MARTIN: (Mg ħaddabl Ejjew 'l hawn. (Jersqu lejb imbażżgħal Rajthom xuff- tejn Tereża wkoll. Tallajtuhomli, U ara sa titilfuli l-paċenzja, (Waqt li jgħid bekk jaqbadhom minn xuxithom u jħabbathom ras ma' ras. Marija u Tereża iwerżqu. Jitlaqhom u jkun ser joħroġ. X'ħin jasal fejn il-bieb jerġa' lura u jgħidilhom) Issa li hemm hemm. Issa ma jaqbelx inħassar festi jew nagħti sodisfazzjon lin-nies għax naħbat agħar. Illum jaqbel lili u lilkom li żwieġ tagħkom iseħħ. Lilkom biex tieħdu l-istat tagħkom u jiena biex neħles minnkom. Mina hawn u ftit ieħor jaslu l-għarajjes tagħkom. (Lil Marija) X'ħin hu MARIJA: Dalwaqt il-ħdax… TEREŻA: Hi, x'waħda din, dalwaqt jaslu… MARTIN: Il-ħin dieħel, L-għarajjes tagħkom bil-mistednin ftit ieħor jkunu Marija and Tereża sbriek. Lestu l-mejda — Qis li ma tagħmlux xi xenata li tista' tħassar l-għemusija għax dik tkun l-akbar disgrazzja tiegħi … qassmu l-mis- tednin ta' Marija naħa u ta' Tereża oħra, għax Alla jbierek l-għarajjes tagħkom wil-mistednin lanqas huma tal-istess partit u qis li ma tin- bxux lil xulxin … biex iseħħ il-partit u wara ħmistax oħra k'Alla jrid titilquli minn hawn ħa noqgħod waħdi … Jiena sejjer fil-kċina nieħu ħsieb il-borma (Jożroġl. TEREŻA: X'kull waħda, illum il-papà għamilhielna, Kemm baqa' lural MARIJA: U mhux int ilsienek twil) TEREŻA: Ilsienek twil int. Dan x'għandu x'jaqsam2 MARIJA: X'ridt tgħidlu bil-bov-friend) Ma tafx in-nies tar-raħal kemm huma skruplużiż TEREŻA: Ma għandekx xi tgħid7 Mela int ma ftaħartx bil-bov friend tiegħek ukoll) MARIJA: Imma int semmejtu l-ewwel, ja paċpaċa li int. TEREŻA: Paċpaċa int. Ara ma ngħidlekxi It-tnejn dejjem jisħnu għal xulxin — leħenhom jogħla sa twerżiqa. MARIJA: Trid titfa' l-ħtija fuqi, ja paċpaċa7 TEREŻA: Paċpaċa int għax lanqas taf xi tkun qed tgħid. MARIJA: Jiena għandi għaqal biex nixtrik u nbigħek. Għalhekk mas-sinjuri dejjem kont stmata, mhux bħalekl TEREŻA: Stmata ħej. Għalhekk mhux fil-kċina waħdek dejjem kont tiekol, MARIJA: Jiena mas-sinjuri qatt ma ħadt kunfidenza. M'iniex wiċċi tostl - TEREŻA: Àjma min qed jitkellemi Qed tgħid hekk għax għajjura. Lili s- sinjur kien iżommni niekol fil-mejda mas-sinjura, MARIJA: Għas-sabiħ wiċċekl TEREŻA: Xi trid tgħid bih dan il-kliemż lIdejba f'wiċċba). MARIJA: Nerġa' ngħidlek, għas-sabiħ wiċċekl Teneża: lIdejha ponnijiet ma' wiċċ Marija) Għidli xi trid tfisser, qed in- għidlek għax sa niggranfak. MARIJA: Trid taf7 Mela ħalli ngħidlekl (Kif tgħidilba bekk taqbadha minn xagħarba. L-oħra taqbadha minn xagħarha wkoll. Twerżiq kbir. Jiġi jiġri missierbom bil-bastun f'idu.) MARTIN: Sa tisktu, ja żewġ imġienenl Dalwaqt jiġu l-għarajjes tagħkom u jekk isimu jafu x'żewġ angli fikom, kemm tinħabbu, kemm intom bil- għaqal, nibża' li jisfratta kollox u tibqgħuli ma' wiċċi. (Lil Marija Żgur inti bdejtha dix-xenatal Taf għax ma nagħtikomx xebgħa bastun Marija u Tereża jitilqu 'l xulxin, jirranġaw xagħarhom u ħwejjiġhom jitnaddfu u jlestu għall-għarajjes, sektin. Martin jarġa' joħroġ jonfoħ Joqogħdu bi kwiethom sa kemm… MARIJA: lat dejjem tobgħodni … anki missieri ma jaħmilnix … lili biss ra… TEREŻA: Oqgħod, ja mikduda, MARIJA: Kulħadd bil-preferenzi. Anki fid-dota jiena mort l-agħar. TEREŻA: Ara ma ngħidlekx, It-tomna raba' tas-Sinet li ħadt int aħjar minn tiegħi… MARIJA: It-tomna raba' ta' Marzena li ħadt jiena fiha blat, Jien għandi mniex ingerger. TEREŻA: Imma tiegħek fiha iżjed minn tomna. MARIJA: Tomna biss fiha … tomna biss, taf… TEREŻA: Fiha iżjed… MARIJA: Ħallina minnek. Jien mort l-agħar… TEREŻA: Kif mort l-agħarż Mort l-agħar jiena. MARIJA: Għid fiex mort l-agħar, Idumu jgħajjtu hekk wiċċ imb-wiċċ. Imieru lil xulxin sakemm jer- ġgħu jaqbdu f'xagħar xulxin. Twerżiq. MARTIN: (Jgħajjat minn ġewwal Ja xjaten li intom, sa tisktu … jekk tin- ħaraqli l-patata mħabba fikom noqtolkom it-tnejn… Marija u Tereża jinfirdu minn xulxin. Għal darba oħra jirranġaw xa- għarhom u jerġgħu jaqbdu jiffaċendjaw sakemm tarġa' taqbad… TeREŻA: Dejjem tiġbed lejk. Kollox trid għalik. Il-farda tan-nanna Gerit mhux int ħadcha/ MARIJA: Wid-dublett ta' miet lembuba tan-nanna Gerit min ħadu2 TEREŻA: Ajma ħej. Sa nilbes id-dublett ta' mitt lembuda u mmur nippas- siġġa Għar id-Dud bih, arani. Dak x'jiswa MARIJA: Mela ma jiswiexi Dak antikità, Mur biegħu biex tara x'iddaħħal tiegħu. TenReŻA: U ħallina minnek… MARIJA: U żgur, ma sibtx xi tgħid issa, Iċ-ċappetti taz-zija Żabberta min ħadhom2 jfEREŻA: Antikalja, Għax ma tgħidlix min ħa l-imsielet taz-zija Marinton MARIJA: Ħadthom jiena, Ma jiswewx ħabba. TEREŻA: Kemm int ta' sebgħek f'ħalqekl MARIJA: Daqskemm int ta' sebgħek f'ħalqek int. Il-polka tan-nannu min ħadhaż TEREŻA: Għax ma ssaqsix min ħa ċ-ċintill tan-nannu u dak il-ġmiel ta' ġarikor/ MARIJA: Kiesħa, Taf x'imissek tgħid, min ħa l-ġisirana tal-mamà — dik tiswa ħafna flus. TEREŻA: Il-ġiżirina, jekk jogħġbok, ħadtha jiena u dik mhix ġejja minn tal-mamà imma xtrajtha jien bi flusi. MARIJA: Giddiebal TEREŻA: Giddieba int u min igħid li ma intix MARIJA: Iva eh, jiena giddieba7 Mela ħalli nuriktfiniex giddieba, Jerġgħu jaqbdu f'xagħar xulxin. Twerżiq. Jiġi jiġri jonfoħ missier- hom bl-imrewħa tal-kenur f'idejh. Jagħtibom daqqtejn kull waħda fuq il-warrani. Imbagħad b' xagħar rashom f'idejh it-tnejn b'leħen mgħaddab għal darb'oħra jgħidilhom. MARTIN: Demonji — Ma għedtilkomx li l-għarajjes tagħkom dalwaqt jaslu Ma tafux toqogħdu bi kwietkom għal ftit7 (/itlaqilhom xagħarhom). Isimgħuni, uliedi, jekk dan iż-żwieġ jisfratta jiena nsiefer jew mmur naqbeż minn x'imkien … Jekk dan iż-żwieġ jisfratta ma ssibux raġel ieħor li jeħodkom, Tafu kemm siefru rġiel dis-sena7 …Ma ssaqsunix/ TEREŻA: Old rubbish. c. Ħgħidilkom jien … Dawn l-aħħar snien siefru iaqokenm hawn nies Għawdex kollu … hekk qalli Mastru Karm … U taf x'qalli Mastru Karm ukoll) … qalli li dalwaqt jasal iż-żmien li għal kull ġuvni jkun hawn sitt xebbiet… Jekk dan iż-żwieġ jisfratta tibqgħu ma' wiċċi … u jiena mbagħad ma nafx x'isir minni… Taħbita fil-bieb. Il-bniet jirranġaw ruħhom malajr — fuq xogħolbom qisu ma ġara xejn. Martin imur jiftaħ, MARTIN: (Lil Tereża) Tereża, ġie Ġużepp. ĠużEpP: Ġejna kmieni għandu jkun … MARTIN: Uressaq lil Tereża li tagħmel ta' bir-ruħba qed tistħi) Hawn Ġużepp, Tereża, ilha tistenniek. Jaħasra tħobbok wisq. Imma baqgħet mistħija ħafna avolja għamlitha man-nies … Ġużepp: (Jieħu id Tereża f'idejh. Jagħfasbiela, imbagħad isaqsibal Kun- tentaf ,.. Kollox jasal hux, Tereżż Ilni bi ħsiebek ħames snin. Kemm domt Malta man-nies kont narak ftit wisq, ftit meta kont tiġi tara lil missierek. Issa sa fl-aħħar wasalna … ħmistax oħra ntejjġu. Ferħana Tereża) Teneża: (Titbissimlu grixtija grixtija u minn taħt ilsien tgħidlu mħejmal Kuntenta ħafna… Imma. Ġużerp: Hemm xi imma, Tereż) Mhux biżżejjed taqtaqtli qalbi sa għeddi ivaf … Ma għadekx bil-ħsieb ts' xi Malti hux7 (Bid-daħka). TEREŻA: Tridx tmurl Ġuż, mela aħna tal-istess drawwiet tal-Maltin. Jiena lilek ħabbejt, lilek biss. Imma qalbi sewda għax ser ikolli nħalli lil papà … u lil oħti Marija… ma tafx, ħajjw ġdida … ħsebijiet ġodda c Meta tiżżewweġ toħroġ mid-dar għal kollox. Ġużepp: U la tinkwetax, Aħna mhux fejn missierek ser inkunu noqogħdu2 MARTIN: Dak il-post tal-pjazza imbiegħed imma aħjar minn dak li hawn fejni. Ma qbiltux fuq il-kera7 Ġużepp: Xi qbilna… tawh tigal ta' ħamsin lira u ħadhuli … mhux għax ma kontx raġel nagħtih ħamsin lira rigal imma ma ridtux jiskappriċ- ċani. MARTIN (to Tereża): Tereża, here's Gużepp. Happv, Tereża2 TEREŻA: Get along with vou, Ġuż. Ġużepp: Now don't vou worrv. MARTIN: (Rassenjatl Tkun magħmula l-volontà t'Alla … (Lil Tereża) Mur agħti daqqa ta' għajn dak il-għaġin u l-patata… Teneża: (Tożroġ. Hi u ħierġa tħares lura lejn Ġużepp. Tarab dabru lejha u bil-mod tgħid lil Marija) Inkedd; tiegħek mhux mgħaġġel jiġi jarak. Marija tgħaqqad il-ponn minn taħt u Tereża titlaq 'il barra. Imma dak il-ħin tinstama' taħbita oħra fuq in-naħa l-oħra tal-bieb. MARTIN: Wasal Karlu, Għaddi, għaddi, Marija, wasal l-għarus tiegħek ukoll. Issa aħna Ikoll. Issa familja waħda. Marija tmur tifraħ bih. Tgħidlu jgħaddi. Karlu imma, waqt li qed iżommilba idha f'idu, iħares ċass lejn in-naħa l-oħra… lejn Ġużepp. Minn naħa l-oħra Ġużepp iħares lejb ċass ukoll, Jidher li ma kinux qed jistennew lil xulxin. Sa dal-ħin terġa' tkun daħlet Tereża li tmur in-naħa tal-għarus tagħha, MARTIN: (Mi/xull Tħarsux hekk bl-ikrah lejn xulxin, qiskom sa tibilgħu wieħed lil ieħor, TEREŻA: Mela ma għidtulhomx li l-partit kien ser isir tat-tnejn f'daqqa MARIJA: Papà, x'għamiltilna2 MARTIN: Uliedi, ma għedtilhom xejn. ILil Karlu) Int oqgħod bil-qiegħda hawn. ILil Ġużeppl u int hawn. Int, Tereża, oqgħod fejn Ġużepp u inti, Marija fejn Karlu, (lqaħqaħ griżmejh bħal wieħed li qed ibati jfisser x'għamel) Le, ma għidtilhomx li kont ser inlaqqagħhom flimkien. Meta kellimt lil Karlu rajtu li lil Ġużepp ma jistax jarah b'għajnejh. IĠużepp jaħbat ser iqum bil-ponn imgħaqqad. Tereża tniżżlu bil-qiegb- da) Meta lil Karlu semmejtlu lil Ġużepp tajt li lanqas ried biss jisma' bih. (L-istess Karlu jaħbat ser iqum għal Ġużepp imma Marija tniżżlu bil-qiegħda) Isimgħuni, uliedi. La tisħnuw għal xulxin, Jekk hawn xi ħadd ħati ta' din il-laqgħa tagħkom bla ħsieb huwa jiena, Tafu għax laqqajtkom hawnż Laqqajtkom għax ma rridx biss naħseb li ż-żewġ uliedi li dejjem trabbew fl-imħabba ta' xulxin, waħda ma tgħaddix mingħajr l-oħra, meta jiżżewġu jibdew jobogħdu lil xulxin. Kif għidt jiena, Marija li jekk tixtri biċċa ċikulata ma tinżlilhiex jekk ma tagħ- tix biċċa minnha lil oħtha u Tereża jekk tixtri ratal qubbajt fil-festa tar-raħal kienet tieħu ratal ieħor lil oħtha daqs kemm tħobbha, meta jiżżewġu ser jitilfu din l-imħabba u flok jinħabbu jibdew jobogħdu lil xulxin … Għax nafuha aħna, jekk ir-raġel tal-waħda ma jkunx jaħ- mel lir-raġel tal-oħra jibda l-inkwiet fil-familja u dan ma ridtux jiena Marija clenches ber fist and Tereża goes out. U meta jkun hemm il-frott, meta Tereża 'kk Alla jrid ikollha għaxart itfal bħal ommha u Marija għaxra oħra, dawn it-tfal meta jgħad- du fejn xulxin jibdew iħarsu bl-ikreh lejn xulxin ukoll Imbagħad din il-mibegħda kollha għalfejn7 Għax intom kandidati ta' żewġ partiti wieħed kontra l-ieħorż Il-Partit tas-Sofor huwa kontra l-Partit tal- Hodor. Imma ż-żewġ xbejbiet ta' Martin ma humiex kontra xulxin, U mela għaliex żwieghom għandhom ikunu kontra xulxinf … Għalhekk laqqajtkom hawn flimkien mingħajr ma għedtilkom. Issa jekk għamilt ħażin jew tajjeb għiduli intom … Għal ftit jaqa' skiet kbir, sakemm Karlu iqum minn postu u joffri idu lil Ġużepp. Dan jagħfasbielu. Jitgħannqu bħal żewġ ħbieb, Tereża u Marija imqanqlin jitgħannqu flimkien. Martin jimsaħ id-dmugħ, Jin- stama' taħbit minn żewġ bibien mnejn daħlu Karlu u Ġużepp. Marija u Tereża jmorru jiftħu, kulħadd in-naħa tiegħu, Mill-bieb mnejn daħal Karlu jidħlu wieħed wara l-ieħor, ħuh, pulizija bil-frank, is-surmast ta' l-iskola, Fredu, u Wiġi kandidat ieħor tal-Partit tas-Sofor u mill- bieb mnejn ikun daħal Ġużepp jidħlu t-tabib tar-raħal, Pawlu u Karm- nu, żewġ kandidati oħra mill-Partit tal-Hodor. Martin ferħan jeħdilhom b'idhom wieħed wieħed. Imma milli jidher, il-ħbieb tal-wieħed ma kinux jistennew lil ħbieb tal-ieħor. Barra s-surmast wit-tabib tar- raħal li jmorru jifirħu b'xulxin l-oħrajn jibqgħu ssummati jħarsu lejn xulxin donnhom iridu jaħbtu wieħed għall-ieħor. Skiet imbarazzanti. Tereża u Marija iħarsu lejn xulxin mifxula, ma jafux x'jaqbdu jagħmlu sakemm… MARIJA: (Tgħid lil missierba mifxul ukolll Jaqaw din biċċa oħra tiegħek MARTIN: U qaħqaħ griżmu u jgħid) Biċċa oħra tiegħi għall-ġid ta' kulħadd, U mhux minn rasi, tafux. Ridt nagħmlilkog … ridt nagħmlilkom … x'kelma qalli l-kappillan… (B'sebgħu fuq nagħsul Iwa, ridt nagħmlil- kom sorpriża … Lill-Kappillan għedtlu kemm kont inkwitat għax ulie- di kienu ser jieħdu żewġ ġuvintur mill-aħjar, ma ssibx bħalhom jekk iddur Għawdex kollu, imma mbagħad ħej, ma jaħmlux lil xulxin qishom kelb u qattus. Il-Kappillan, qalli, għandi ħasba. Ismagħni, Martin … Qalli laqqa' l-għarajjes ta' uliedek fil-ġumata tal-partit ma' xulxin mingħajr ma jkunu jafu wieħed bl-ieħor … agħmel partit wieħed… u stieden tlieta mill-ħbieb tagħhom għall-festa … bla preferenzi, biex ħadd ma jkollu xi jgħid; dik ġumata ta' ferħ u żgur jagħmlu ħbieb. Jekk ma jagħmlux, mela lix-xebbiet tiegħek ma jħobbuhomx biżżejjed, U mexxiet, għax araw Ġużepp u Karlu ħadu b'id xulxin u jiena ferħan ħafna. Biex ħadd ma jkollu xi jgħid stedint tnejn tal-iskola wkoll — lis-Surmast mal-ħbieb ta' Karlu u lit-tabib mal-ħbieb ta' Ġużepp. Issa ' għiduli intom għamiltx tajjeb jew le. Ġużepp u Karlu jeħduha wieħed b'id u l-ieħor b'oħra, sinjal li l- ħasba tiegħu mexxiet. TABIB: U lill-Kappillan ma stedintux, Martin2 Imma taf x'qalli, Qalli, Martin, li kont nista' ninqasam fi tnejn kieku nofsi kont mmur mal-ħbieb ta' Karlu win-nofs l-ieħor mal- ħbieb ta' Ġużeppi. Imma billi ma nistax ninqasam l-aħjar ma niġix. — U din x'fiha, għedtlu, Sur Kappillan' Ser joqogħdu jaraw KARLU: Sewwa għedtlu. Dal-biża' għalfejn7 Ġużepp: Tassew. Dal-kappillan x'ħaseb li aħna, tgħid7 MARTIN: Mela wliedi, tafu x'qalliż Hareġ kaxxa sulfarini bħal din mill-but. Qalli qed tara din is-sulfarina7 (Martin jagħmel dak li jgħid) Arani, mela, Qabbad sulfarina, Qalli rajt kif ħareġ in-nar malli s-sulfarina messet mal-kubritf — Rajt, sut kappillan, għedtlu. Qalli Martin, hekk ukoll il-partiti joħroġ in-nar minnhom malli jmissu ma' xulxin, jew xi ħadd imiss magħhom. Jiena nibża' minn-nar. Għandi suttana ġdida ma tridx naħtaqha … Xi trid tgħid bih dal-kliem, sur Kappillan saqsejtu — Mattin, qalli, il-bniet tiegħek ser jieħdu żewġ ġuvintur ma hawnx bħalhom ir-raħal kollu, imma għall-pulitka joqtlu … jisħnu wisqu jekk togħġob lil wieħed tiksirha mal-ieħor. KARLU: Ara, Martin kliem il-kappillan ma għoġobni xejn. Dak li qal hu ma jgħoddx għall-partit tas-Sofor … il-partit tagħna partit tal-irġiel … (Kif igħid bekk sħabu, Fredu u Wiġi jinqalgħu lejn in-naħa tiegħu, igħidu: Sewwa qed igħid — Il-partit tas-Sofor partit tal-galantomi eċċ.) Ġużepp: (Jisħonl Isma' jiena ma għandix ħajta f'ilsieni … jekk qed tgħid li l-partit tal-Hodor mhux partit tal-galantomi, ngħidlek li ma intix galantom int u lanqas niesek … Sħabu, Pawlu u Karmnu jersqu lejn in-naħa tiegħu u l-erbgħa jħarsu bl-ikreb lejn xulxin… ĠUŻEPP: Certainiv. MARTIN: Jaħasra, x'għamilt b'idejjal … dik kienet ċajta … ċajta tal- kappillan . .. ċajta biss …lIsa, surmast, tabib, jaħasta, għidu kelma . għall-ġid ,.. tħalluhomx iħassru festi… SuRMAST: (Lil Karlu) Aħna ser nitbellhu, jew7 Illum waqt il-ġliedż Jiena biex nieħu qatra ġejt mhux biex nismagħkom titlewmu7 Isa, Karl, ħallina minn dan… Tasis: (Lil Ġużeppl: Iva narrak imbierek, jiena ġejt ferħan li ser nieħu qatra u int ser tagħmel dix-xenata7 Isa, erġgħu ħudu b'idejn xulxin. KARLU: Mhux dak il-kiesaħ beda2 TEREŻA: Bdejt int u jekk jogħġbok lill-għarus tiegħi tgħidlux kiesaħ, MARIJA: Għax ma ssikketx ilsienek, ja ħmara li int. Mhux l-għarus tiegħek beda) MARTIN: (jonfoħ u jgħajjat) Uliedi, ser tħassru kollox … Ilt-tabib wis- surmast ifittxu jberrduhom waqt li l-oħrajn jibqgħu jħarsu lejn xulxin donnhom iridu jieklu wieħed lil ieħor) TeReŻA: Lili tgħid ħmara/ Lili, ja kiesħa, Ejja ħa nurik jiniex ħmara… IKif tgħid bekk tmur taqbad f'xuxet oħtba… Martin jagħti fuq rasu jgħajjat, lfirduhom … ser tħassru kollox … Karlu u Ġużepp jżommu kull wieħed l-għarusa tiegħu. Għal ftit taqa' sikta kbira. Imbagħad…l MARTIN: (B'leħen miksur) Ara x'kelli nara llum . q. u dan mħabba daqsxejn ta' ċajta … din l-imgħarrqa politka … Karlu, Ġużepp, f'ġieħ Alla, ejjew ħudu b'id xulxin … ejjew … uliedi, għidulhom jieħdu b'id xulxin. Agħmluhom paċi… SURMAST: (/ressaq lil Marija lejn Karlu waqt li t-tabib iressaq lil Tereża ħdejn Ġużeppllnti Tereża, aqbad b'idejn Ġużepp u inti, Marija, b'idejn Karlu. (Karlu u Ġużepp jersqu lejn xulxin u bi tbissima jerġgħu jieħdu b'id xulxin). KARLU: Kienet ċajta… Ġużepp: Ċajta biss… MARTIN: Ċajta tal-kappillan … SURMAST: … Prosit, hekk sewwa… TABIB: Isbaħ mill-paċi ma hemmx fid-dinja… MARTIN: Marija… Tereża, morru ġewwa ġibu qatra lill-ħbieb… Joħroġu… Toni: (Waqt li l-oħrajn jitkellmu bejniethom) Mur għidilna, Pawl, kemm kellek tikber meta konna għadna mmottu l-iskola tal-Gvera flimkien Il-pulitka għamlitek nies… Pawlu: (Imfantas) Mela jien kont ħanżir, Toni2 Tont: U fhimtni ħażin' Issa int bħal Koli ta' Xafrin7 Dak jirgħa n-nagħaġ beda u jirgħa n-nagħaġ għadu. lat tħallat ruħek miegħu/ PAWLU: Mela moħħ ta' kulħadd xorta, Ton7 Toni: Hekk mhux. PAWLU: Il-bniedem ħadd ma jkun jaf x'għandu jgħaddi minn għalih. Fejn qatt għaddieli minn rasi li għad irrid nibda nikkmanda lil Malta u Għawdex… Toni: Bi ħsiebek tagħmel xi ħaġa sabiħa għar-raħal) PAWLU: Jiena … u mela le … lill-kappillan ġa wegħedtu li nwaħħallu żewġ fanali quddiem iz-zuntier… niftħulu triq għan naħa ta' Għajn Siġar … u nwaħħlu erba' fanali mal-ħitan … għax tkun għaddej bil- lejl lanqas tara taħlef… KARMNU: ILi jkun qed jissemma) E, insejt tgħidlu li sa nqabbdu ħafna nies jaħdmu … kemm Alla ħalaq ,,. biex ħadti ma jgerger… FREDU: … Imma dax-xogħol kollu, ngħid jien, kif ser tagħmluh jekk il- Gvern mhux f'idejkom2 WIĠI: Sewwa qed tgħidlu. PAWLU: Ara x'qallek, elezzjoni oħra aħna nirbħuha, KARMNU: Darb'oħra ma nitilfuhiex il-pultruna tal-bellus li hemm f'dik id- dar sabiħa, Ġużepp: We were just joking. KARMNU: U dik id-dar fejn jiltaqgħu tal-Gvern x'jgħidulha bħal issa7 Għidilna int Mast, SURMAST: (Ikun medbi jitkellem ma' oħrajnl Lili qed tgħid2 KARMNU: Iva, lilek Mast, X'jgħidulha dik il-kamra fejn jiltaqgħu biex jitħaddtu kulħadd jgħid tiegħu SURMAST: Emminni ma nafx għal xiex trid tgħid. llsejjaħ lit-tabibl Dott, ara Karmnu tagħna jrid isaqsik xi ħaġa… ma nistax naqbad x'inhi, KARMNU: U dik, tabib, dik, għorfa bħal kamra kbira kbira fejn jiltaqgħu dawk li jikkmandaw lil Malta, Għawdex u Kemmuna… SURMAST: Karm, żid Kemmunett u Filfla biex tkun semmejt kollox. TAsIs: Naf għalfejn qed jgħid. Għall-Assemblea Leġislativa, KARMNU: X'kelma twila … il-kliem tal-iskola twil wisq… It-tabib itaptaplu fuq spalltu u hu wis-surmast joqogħdu jitħaddtu bejniethom … PawLu: (Lil Tonil-Taf x'qed ingħid, Ton. Lil Karmnu fraħrlu talli tala' fil-Gvern u lili lanqas kelma, Tont: Ara taħseb li ma ridtx nifraħlek ukoll, taf… għalija jien bniedem tas-servizz, 'ġejt hawn biex nikkompanja 'l ħija Karlu u għada għall- uniformi bħas-soltu … wil-Bambin jeħlisna mill-politika. Issa jiena rrid minnkom … Kos, jaqbadni d-daħk x'ħin niftakar li konna l-iskola flimkien; min jaf kemm morna l-għalqa u ġrejna għall-bejtiet tal-għasa- far u issa meta narakom ser ikolli nsellmilkom. KARMNU: Mhux għalija, Ton, imma meta tarana sellmilna għax jekk ikun hemm xi ħadd ieħor li ma jsellimx ma nkunux nistgħu nagħmlu favuri PAWLU: Sewwa qallek Karmnu, sellem, biex ma nagħtu 'l ħadd xi jgħid… Toni: U mela ma asellemx, Lilkom nagħrafkom minn mil bogħod, imma qaluli li hemm erbgħin minnkom … dawn biex tagħrafhom kollha trid twaħħlilhom medalja… Fnepu: Taf li għoġbitni l-idea ta' Toni. L-ewwel ħaġa li nagħmlu malli nitilgħu fil-Gvern ngħaddu liġi biex kull min jikkmanda 'l Malta u Għawdex jibda jġib il-medalja … PAWLU: Medalja sabiħa… KARMNU: Medalja tad-deheb… FREDU: U le tal-fidda biżżejjed… Nibżgħu għall-kaxxa ta' Malta, l-aħwal basta medalja … KARMNU: Hares, ħuti, in-nies mhux midalji trid imma x-xogħol… ħobż KARtu: (Li jersaq fuqhom jissamma' ma' Ġużepp) Min għamel xogħol daqs il-Gvem tas-Sofor/ … Ġużepp: Tal-Hodor għamel iżjed… KARLU: Min fetaħ il-ġibjun7 Ġużepp: Min bena skejjel l-aktarż KARLU: Min fetaħ il-latrina tat-Tokk7 Ġużepp: Il-partit tal-Hodorl KARLU: Mhux veru. Qed ngħidlek fetaħha l-Partit tas-Sofor. Jibqgħu sa ftit ieħor imieru lil xulxin, wieħed igħid tas-Sofjor, l- ieħor tal-Ħodor sa ma jibdew iferfru idejhom f'wiċċ xulxin… Ġużepp: Issa telagħli, Intom is-Sofor taf x'intom7 qabda nies ma temmnu b'xejn .:. KARLU: U intom, intom taf x'intom … qabda nies faċċoli … faċċoli… Ġużepp u Karlu jkunu ser jaħbtu għal xulxin. lferrquhom is-surmast u t-tabib waqt li l-oħrajn joqogħdu jħarsu donnhom jistennew jaraw xi taqtigħa. Dal-ħin jidhru deħlin minn ġol-kċina Martin, Marija u Tereża bil-gabarre mimli xorb u ħelu għall-għarajjes wil-mistednin. It-tfajliet jinfexxu jwerżqu, bil-gabarrċ ser jaqa' minn idejhom. MARTIN: (Lit-tfall Ħsiebkom f'dak il-gabarrċ … għamilt ħafna spejjeż għal xejn … ser tħassru kollox… Niżżlu dak il-gabarrċ fuq il-mejda 2.4. tażżnu l-għarajjes tagħkom feroċi li għandkom għax ma niflaħx iżjed għal dawn ix-xenati … (jagħmlu bekk — Kulħadd jiskot. Wara bawsal Issa ħalluni nitkellem … Isimgħuni, uliedi, Ġużepp u Karlu u intom surmast u tabib araw jiniex qed ngħidilkom sewwa — ILil Karlu u Ġużeppl Ejjew 'l hawn (Jagħmlu bekk) Intom tridu tiżżewġu lil uliedi) lInkwitat għax ma jitkellmux, igħajjat) Tridu, jew le) Jagħmlu Ġużepp: The Green Partv. Kollox sewwa, Issa Ġużepp u Karlu isimgħuni, Tereża u Marija qatt ma kellhom xi jgħidu f'għomorhom ħlief illum mħabba fikom. Mill-bqija tfajliet kwieti ssemmix, tal-knisja, tal-ġabra. jinħabbu ma jgħaddux waħda mingħajr l-oħra. (Lil Ġużeppl Jiena naf kemm tħobbha lil Tereż. Għidli s-seww, Lil Tereż trid taraha qalbha sewda mħabba fik) Ġużepp: Le ma rridx. MARTIN: (Lil Karlu) lat lil Marija ma tħobbhiex anqas milli Ġużepp iħobb lil Tereża. Mhux hekk7 KARLU: Inħobbha daqs ruħi l-għażiża. MARTIN: Mela lin-nisa tagħkom tkunu triduhom isellmu lil xulxin u jmoru għand xulxin, mhux hekk) KARLU U Ġużepp: U melale… MARTIN: (Jaqbad id il-wieħed u l-ieħor) Mela agħmlu paċi. Sa tieħdu lill- aħwa. Qisu li tgħixu bħal aħwa. TABIB: Raġel tas-sens is-sur Martin. MARTIN: Isaw Ġużepp u Karlu, agħfsu id xulxin … Jagħmlu bekk. KARLU: Kienet ċajta… Ġużepp: Ċajta biss… MARTIN: U issa nixorbu qatra bis-saħħa tal-għarajjes. Kulħadd jersaq fuq il-mejda u jieħu tazza xorb. Igħidu flimkien: Bis-saħħa tal-għarajjes xħin ikunu qed jerġgju jqiegħdu t-tazzi bat- tala, tinstema' taħbita fuq il-bieb, Martin imur jiftaħ, MARTIN: Issa aħna lkoll. Hawn Kurun il-ħuttab … (Ġużepp u Karlu jmorru jifirħu bib) Ara Kurun … X'hemm Kurun … KURUN: Martin stedintni għall-qatta mal-għarajjes. Mhux hekk kien jixraq Il-ħuttab jorbot u ġejt biex norbotkom ,.. MARIJA: LLil missierha — innervjatal Papà, lilna ma għedtilna xejn b'dan7 Ġużepp: No, l certainlv don't, KARLU AND ĠUŻEPP: Sure, TEREŻA: lInnervjata bħalha) Kollox la antika, MARTIN: Ma għedtilkom xejn … ridt nagħmlilkom … x'inhi l-kelma li qalli l-kappillan ,,.llżabbat sebgħu fuq nagħsul… sibtha… surpri- ża … Ridt nagħmlilkom surpriża. Għedt Marija u Tereża il-ħwejjeġ kollha tan-nanna għoġbuhom … kullma sabu fis-senduq … id-dublett ta' mitt lembuba … il-farda … il-kulċ … ix-xinilja tas-suf … iċ- ċulqana … kullma ħalliet warajha. .. Għedt mela żgur li jogħġbuhom ukoll l-usanzi tan-nanna, Illum Kuruna ser jorbotkom kif il-ħuttab rabat lin-nanna man-nannu u lili ma' ommkom, Alla jaħfrilha. U hekk, uliedi, illum ser nerġgħu mmorru għall-antik … L-antiki nies tajba, Gużepp: Jiena l-antiki jogħġbuni ħafna. In-nies tal-lum ksuħat għandhom wisq, Pawlu u Karnmu jgħidu kliem li juru li jaqblu, KARLU: Taf li lili dawn id-drawwiet tal-antiki jogħġbuni wkolll Id-dar għad għandna d-dublett tat-tieġ li żżewġet bih il-bużnanna u sidrija tan- nannu bil-buttuni lanġasin, ma hix sabiħa bil-ftit. SURMAST: Jiena dilettant tal-antik, xi darba ħallini narahom, TABIB: Kemm kienu jilbsu isbaħ mill-lum l-antiki, Jien għandi mużew sħiħ id-dar, Fnepu: (Lil Martin) Aħna ser nieħdu qatra tal-għarajjes jew le7 MARTIN: Isa, Kurun fittex orbothom… Kunun: Hawn jien arani … (Lil Martin) qiegħed erba' siġġijiet tnejn tnejn fejn xulxin fejn il-ħajt. Martin jagħmel hekk. Igħinub x'uħud mill-oħrajn. Kunun: ILill-għarajjes) Int Karlu u Marija oqogħdu din-naħa; Tereża u Ġużepp din in-naħa. lWara li qagħad iħares lejħom jitgħaxxaq bihom) Xi ġmiel ta' xebbiet u ġuvintur. Karlu, jekk iddur ir-taħal kollu ma ssibx tifla oħra bħal Marija tiegħek. (Lil Ġużeppl U xi ngħidu għal Tereża tiegħek Ġużepp. (Idur fuq Martin) Ħabib, għandek tassew biex tifraħ li għandek żewġ xebbiet bħal dawn … qronfol tar-raħal tagħna ::. U fejnu ma jinix narah7 Fejnu, Martin2 Kunun: Qed infirtex gabarrċ u f'dal-gabarrċ żewġ ċrieket tad-deheb biex norbtu l-għarajjes wir-riżq wil-barka. MARTIN: Għal kollox ħsibtlek … Arani sa nġiblek kollox … (Jidħol ġew- wa jġib gabarrà b'żewġ ċrieket fih. Imur quddiem l-għarajjes) Ġużepp, int iċ-ċurkett tiegħek ġibtu/ Ġużepp: Mela le. Niġu għall-partit bla ċurkett … MARTIN: Ixħtu fil-gabarrċ fejn dan, iċ-ċurkett ta' Tereża. (Jagħmel bekkl MARTIN: (Lil Karlu): U int, Karl, lil Marija ma xtrajtilhiex xi ċurkett ukoll) KARLU: U mela le, Hawa hu (/ixħtu fil-gabarrċl. MARTIN: (Lil Kurunl Hawn il-gabarrċ biċ-ċrieket. Fittex orbot, Kurun … fittex orbot… Kuxun: (Bil-gabarrċ f'idul Kemm inħossni ferħan … żewġ ġuvinturu xebbiet bħal dawn fejn ser issib… ILil Ġużepp u Tereża) Agħtuni idejkom ħalli ngħaqqadkom … Hekk, sewwa ħafna … u issa ċ-ċrie- ket … ħa naraw sewwa lidaħħal iċ-ċurkett l-ewwel f'sebgħa Ġużepp u mbagħad f'sebgħa Tereża) … Jidħlu tal-qjies. (Lil Karlu u Marijal U issa intom agħtuni idejkom ħalli ngħaqqad lilkom ukoll… sewwa ħafna — wiċ-ċrieket … tal-qjies … jiġukom sewwa kollha… Jalla intom ukoll tkunu sewwa ma' xulxin sakemm jogħġob 'l Alla … sal- mewt … lMartin jidher jimsaħ id-dmugħ. Kurun jittendi. lgħidlu) Mar- tin, illum nifirħu mal-għarajjes … ħallik mil-biki,.. MARTIN: Ħallini, Kurun, xħin niftakar li ser nitlef żewġ ġawhrizt bħal dawk; l-għaxqa ta' ħajti wil-bastun ta' xjuħiti…. Tereża u Marija jħarsu lejn xulxin minn taħt 'il taħt, Kunun: Alla jsabbar, Martin. (Lill-mistednin) X'qegħdin tagħmlu tħarsu biss2 … lJersqu lejn il-mejda) Middu idejkom l-aħwa, mela dan il- ħelu, u dan ix-xorb għalxejn/ Martin u x'uħud igħinub iqassam ix-xorb, Kliem ta' xewqat sbieħ bħal ' Bis-saħħa tal-għarajjes, Alla jgħaddihom 'il quddiem …7 Wara x-xorb is-surmast wit-tabib jersqu fuq l-għarajjes, jeħdulhom b'idejhom, isellmu lil Martin u jitilqu. Bħalhom jagħmlu l-mistednin kollba… Kurun l-aħħar li jitlaq. Kunun: (Hu u ħiereġl Jekk Alla jrid, ma ndumx ma nerġa' nduq il-biskut- tini tagħkom … taħt sena oħra…u għal għaxar darbiet bħal ommkom :-: Alla jgħaddikom 'il quddiem. Saħħal (Joħroġ wara li kulħadd ikun qallu saħħa, jwieġeb) Grazzi ħafna tafl…. Ġużepp: Naturallv. Saħħa. (Goes out after evervone bas said 'saħħa' to bim.) Ġużepp: Issa, Martin, aħna ftehimna li mmorru sa Ta' Pinu … ma tiġix magħna2 MARTIN: Mhux illum. Minn joqgħod mal-kċina/ Meta ttejġu u jkun kollox sew, KARLU: U ejja, Martin. Tieħu gost fil-karrozza. MARTIN: Mhux illum. Imma ħmistax oħra, jekk Alla jrid, niġi Ta' Pinu magħkom biex nirringrazzja lill-Madonna, MARIJA: (Tindiebes mal-għarus tagħha) Kemm inħossni ferħana. Teneża: (Lil-Ġużepp) Dalwaqt inkunu ta' xulxin, L-għarajjes jitgħannqu. Fit-tagħniqa waqt li it-tnejn iħarsu lejn missierhom Tereża ssejjaħ lil Ġużepp Joev u Marija lill-għarus tagħha Charlie… L-għarajjes biex ikomplu ċ-ċajta waqt li jgħannquhom isej- kulhom Terrv u Marv. MARTIN: Bħu xi ksuħat… Ġużepp: Ċajta… KARLU: Ċajta biss… Jinfexxu jidħku. Imbagħad joħroġu 'l barra lambranzetta… MARTIN: (X'ħin isib ruħu waħdu, b'għajnejb merfugħa lejn is-sema, s- swaba' ta' idejh imdaħħla ġo xulxin bħal min qed jitlob bl-akbar ħerqa jgħid) -San Nikola tal-Venturi, Patri Bernard qalli li inti twassal iż- żwieġ tax-xebbiet … Ismagħni sewwa, San Nikola, jekk sa ħmistax oħra ma jinqala' xejn wiż-żwieġ jimexxi, u jien neħles miż-żewġ xjaten li għandi, jiena nixgħellek xemgħa kuljum għal xahar u nsumlek ħobż u ilma għal xahrejn… Jinżel is-Siparju.