Dak li jgħid u ma jgħidx ir-Reġistru tal-Konsulti tal-Fratellanza ta' San Gużepp ta' Ħal Kirkop kitba ta' Charles J. Farrugia BA(Hons), PG Dip Rec Mgmt., MA(Melit), MA(Lond) Il-Fratellanza San Ġużepp għandha xorti kbira li tippossjedi numru mdaqqas ta' reġistri li jitfgħu dawl fuq l-ewwel snin tagħha, wara li twaqqfet mill-Kappillan Dun Ġużepp Barbara D.D. Fost l-oħrajn insibu listi tal-fratelli u konsorelli, spejjeż u dħul finanzjarju u anke l-Inventarju tal-opri sagri. Fost l-aktar interessanti minnhom, insibu wkoll ir-reġistru tal-Konsulti Ġenerali, fi kliem ieħor is-Seduta Ġenerali li kienet issir ta' kull sena li kienet issir wara li tgħaddi l-Festa ċċelebrata fl-ewwel Ħadd ta' Awwissu. Kull għaqda hija marbuta bi dmir li darba ta' kull sena tagħmel seduta ġenerali biex jingħata sodisfazzjon lil dawk kollha msieħba. U l-Fratellanza ta' San Ġużepp, sa mis-snin bikrin tagħha ma kinitx eċċezzjonil F'dan l-artiklu mill-pinna tal- Arkivista Nazzjonali Charles Farrugia, naraw li minkejja l-faqar u n-nuqqas t'edukazzjoni li kienu jikkaratterizzaw il-passat, il-Fratelli ewlenin kienu altru milli jimxu mar-regoli u jagħmlu kollox skont l-istatut. Dan ikompli jqarribna aktar lejn l-ipoteżi li dawk li ppatronizzaw sa mill-bidu, lill-Fratellanza ta' San Ġużepp, kienu l-aktar nies edukati u influwenti tar-raħal. Kull min hu. storiku jqis id-dokumenti pritnarji bħala s-sors sagrosant li fuqhom. jikteb l-istorja. Bi storiku nifhem. xi ħadd li għandu kemm il-ħiliet. akkademiċi biex jikteb l-istorja, jiġifieri kwalifiċi f'livell terzjarju fis-suġġett, kif ukoll it- tħaddim tal-professjoni li jiġi minn snin ta' riċerka, studju u kitba. F'dan is- sens forsi t-titlu li għażilt għal dan l-artiklu jistona xi ftit. Għaliex qed inpoġġi quddiemkom l-argument ta' kemm x'jgħid kif ukoll x'ma. jgħidx. ir-reġistru7 Ir-raġuni hi din. L-istoriku mhux kronista. Li wieħed sempliċiment jagħmel transkrizzjoni ta' dokument jew jgħid x'fih hi parti mill-kitba tal-istorja. Il-kronaka għandha tkun il- punt tat-tluq tal-kitba tal-istorja. Il-punt tal-wasla għandu jkun li wieħed jifhem il-kumplessita tas- sitwazzjoni u joħroġ dawk il-karatteristiċi umani li huma l-pedament li fuqhom tinbena kull analiżi storika. L-iskop ta' dan l-artiklu hu tentattiv sabiex nifhmu aħjar l-irwol tal-Fratellanza ta' San Ġużepp ta' Ħal Kirkop fil-ħajja reliġjuża u soċjali tal-Koppin bejn is-snin 1879 u l-1939. Dan minn minuti tal-Konsulti FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Il-qoxra tal-Atti delle Consulte Generali tal-Fratellanza San Ġużepp Il-Manuskritt Ir-Reġistru għandu l-qoxra ta' barra ta' kulur blu u fuq quddiem għandu disinn tond ta' xi 11-il ċentimetru u fuqu hemm. stampa ta' San Ġużepp. bil-Bambin b'ġiljuwa f'idu. Madwar din l-immaġni hemm il- kitba tal-Konfraternità ta' San Ġużepp. Ir-Reġistru fih 55 paġna li minnhom 25 paġna biss fihom xi kitba. Il-qies ta' dan ir-Reġistru huwa ta' 33cm għoli, 22cm wiesgħa u 1.4cm oħxon. Ir-Reġistru jiġbor fih il-'Consulte Generali' tal- Konfraternità ta' San Ġużepp imwaqqfa fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop fis-sena 1878. Il-laqgħat F'din it-taqsima ser nelenkaw x'ġara f'kull konsulta b'enfasi biss fuq dak li fih x'wieħed jogħmod u jixtarr. L-ewwel Konsulta tinsab f'paġna 2 v. u nżammet fit-8 ta' Ġunju tal-1879 u ffirmata mis-Sac. Ir-rapport jibda b'deskrizzjoni tal-post u l-metodu li kienet issir il-laqgħa, u jindika mill-ewwel li l-iskop prinċipali tal-laqgħa kien l-għażla tar-Rettur tal- Fratellanza. Il-laqgħat li għalihom kienu jattendu l-fratelli kienu jsiru fil-knisja. Kienu dejjem jibdew bil- 'Veni Creator'. Il-Kappillan li kien jippresedi l-laqgħa kien jgħajjat żewġ konsulturi (Consultori) u tnejn oħra bħala xhieda (testimoni) għal laqgħa privata. Dan kien konformi mar-regolamenti u statuti tal-Fratellanza. F'din il-laqgħa privata kienu jintgħażlu żewġ ismijiet minn fost il-fratelli sabiex jitpoġġew għat-tellieqa f'elezzjoni sigrieta biex min jirbaħ jinħatar rettur. Wara l-għadd tal-voti l-Kappillan jiddokumenta li bl-akbar ammont ta' voti nħatar Giuseppe Ellul bħala Rettur. Lejn l-aħħar tal-laqgħa nħatar ukoll Benedetto Chircop bħala Surġent (sargente) tal- istess Fratellanza. Hawn il-kappillan jgħid li ma kienx hemm votazzjoni għaliex kulħadd qabel. Ta' min jgħid li ħatra bħal din turi li l-istruttura tal-Istatut ta' din il-Fratellanza kienet maħsuba bil- għaqal. Dan ġie trattat fid-dettall f'artiklu ta' Dun Jonathan Farrugia fil-programm tal-festa tal-2011. Minn dak l-artiklu joħroġ li l-laqgħa ġenerali kellha ssir kull sena, Ħadd jew żewġt iħdud wara l-Festa ta' San Ġużepp, għalkemm mid-dati tal-laqgħat jidher li dan il-punt ma kienx jiġi osservat. L-istatut jispjega kif fl-ewwel parti tal-laqgħa kienet issir il-laqgħa privata li fiha jiġu nominati l-aktar tliet persuni 'abilie decorate della Fratellanza'' biex minnhom jintgħażel il-Prefett u żewġ assistenti.' L-istess għażla tan-nies turi li proprju kienu jkunu n-nies l-aktar prominenti li jinħatru. Il-ħatra ta' Giuseppe Ellul u Benedetto Chircop f'din l-ewwel laqgħa hi interessanti. Dawn it-tnejn wara baqgħu ma' San Anard meta kien hemm il-qasma tal-partiti, u anke okkupaw karigi oħra ta' prokuri fl-istess parroċċa fis-snin ta' wara.2 Minbarra d-deċiżjonijiet amministrattivi tal- laqgħa, kien hemm tema waħda li ġiet rappurtata. Dan kien il-qbil minn kulħadd li ħadd m'għandu jitħalla jinkiteb fratell meta jimrad jew jixjieħ. F'każi bħal dawn kellha ssir eċċezzjoni biss jekk il-persuna ssir benefattur billi tagħti aktar milli rikjest jew minn dak li tkun ser tieħu lura. Dan ma kien xejn ħlief il- prinċipju bażiku ta' kull polza ta' assigurazzjoni. Peress li l-fratell kien jibbenefika minn ċertu gwadann bħal pereżempju l-għajnuna fl-organizzazzjoni tal-funeral, il-fratelli ma ridux li n-nies jabbużaw mis-sistema u jinkitbu fl-aħħar ta' ħajjithom għall-benefiċċji biss. Din l-ewwel laqgħa ġġiegħelni nirrifletti fuq dawn il-punti. L-ewwel nett l-element demokratiku qawwi Dan kien proċess fis-Seklu Dsatax, meta d-dritt tal- vot kien għadu ħolma għal ħafna. Għalkemm fil- konsulta privata l-Kappillan kien qed jiddiskuti żewġ ismijiet biss, kien hemm l-element elettiv, il-maniġġi għall-kisba ta' ħatriet, u fl-aħħar il-vot sigriet. It- tieni aspett kien dak ta' etika ta' proċedura. Kollox kien jimxi bi proċedura stretta u anke d-deċiżjonijiet jissemmew dejjem marbuta ma' statuti u deċiżjonijiet tal-membri, aktar milli impożizzjoni a bażi ta' awtorità ekkleżjastika jew twemmin. It-tielet ħsieb hu dwar l-element ekonomiku u soċjali tal- Fratellanza. Il-membri kienu jafu jħarsu l-element ta' 'negozju' tal-istess Fratellanza — u allura m'għandniex biss għaqda ta' ħniena soċjali iżda forma ta' polza ta' assigurazzjoni lill-membri. It-tieni Konsulta tinsab f'paġna 2 r. u nżammet fid-9 ta' Mejju tal-1880 u ffirmata mis-Sac. F'din il-laqgħa ssegwi l-istess proċedura ta' qabel. Insibu ftit dettall ġdid fosthom li l-laqgħa privata inizjali kienet saret fis-sagristija u li għaliha kien ikun hemm ukoll ir-Rettur u s-Surġent preżenti. F'din il- laqgħa nħatar Giovanni Cutajar bħala Rettur. It-tielet Konsulta tinsab f'paġna 3 v. u nżammet fit-12 ta' Ġunju tal-1881 u ffirmata mis-Sac. F'din il-laqgħa nħatar Benedetto Spiteri bħala Rettur. Ir-raba' Konsulta tinsab f'paġna 3 r. u nżammet fil-14 ta' Mejju tal-1882 u ffirmata mis-Sac. Il-proċedura kienet bħas-snin ta' qabel u fil-kariga ta' Rettur inħatar Benedetto Cassar. Il-ħames Konsulta tinsab f'paġna 4 v. u nżammet fl-20 ta' Mejju tal-1883 u ffirmata mis-Sac. F'din il-laqgħa nħatar Leonardo Debono bħala Rettur. Hawn insibu kjarifika wkoll li t-terminu tal- ħatra kien mid-data tal-konsulta sa elezzjoni oħra. Is-sitt Konsulta tinsab f'paġna 4 r. u nżammet fit-8 ta' Ġunju tal-1884 u ffirmata mis-Sac. Wieħed jinnota li r-rapporti tal-laqgħa annwali sena wara sena jsiru aktar qosra u l-Kappillan Barbara FESTA SAN ĠUŻEPP HaL KIRKOP 2013 jirraporta biss li l-proċedura kienet l-istess bħal tas- sena ta' qabel u l-isem ta' min inħatar Rettur, li f'dik is-sena kien Ludovico Cutajar' Ma jfissirx li din l-istrettezza ta' kitba kienet xi riflessjoni ta' nuqqas ta' interess mill-membri. Anzi pjuttost jiena nqis dan ir-rapport bħala parti minn dak li semmejt qabel. In-nuqqas ta' dettall juri li l-Fratellanza ma kinitx għaddejja minn kontroversji partikolari. Ir-rapporti tas-snin ta' wara li juru tul, jaslu meta l-Fratellanza tibda tħabbat wiċċha ma' żminijiet ta' nkwiet. Is-seba' Konsulta tinsab f'paġna 5 v. u nżammet fil-10 ta' Mejju tal-1885 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Benedetto Farrugia bħala Rettur. It-tmien Konsulta tinsab f'paġna 5 r. u nżammet fil-12 ta' Settembru tal-1886 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Santo Agius bħala Rettur. Id-disa' Konsulta tinsab f'paġna 6 v. u nżammet fil-11 ta' Settembru tal-1887 u ffirmata mis-Sac. F'din il-konsulta nsibu ftit aktar dettalji interessanti minn dawk tal-laqgħat ta' qabel. Fost dawn insibu li l-membri kienu jiġu avżati bil-fomm u bid-daqq ta' qniepen għal din il-konsulta (un avviso a voce e colla compana), u li din ma kinitx xi innovazzjoni ta' dik is-sena, iżda anke fis-snin ta' qabel. Hi l-ewwel sena wkoll li ningħataw l-ismijiet tan-nominati għal votazzjoni li f'dik is-sena kienu l-fratelli Paolo Cassar, Giorgio Ellul u Giorgio Pace. Rebaħ din l-elezzjoni u allura nħatar Rettur Paolo Cassar. L-għaxar Konsulta tinsab f'paġna 6 r. u nżammet fid-9 ta' Settembru tal-1888 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Giorgio Ellul bħala Rettur.5 F'din il-laqgħa nsibu wkoll l-ewwel dettal ta' diskussjoni fuq proġett partikolari. Dan kien il-qbil dwar proġett ta' żewġ lanterni tal-fidda. Il-ħdax-il Konsulta tinsab f'paġna 7 v. u nżammet fil-8 ta' Settembru tal-1889 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Giorgio Pace bħala Rettur. Konsulta Ġenerali Straordinarja tinsab f'paġna 7 r. u nżammet fid-19 ta' Jannar tal-1890 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Giuseppe Cassar bħala Rettur' Interessanti li f'dan il-każ mal-isem tar-Rettur il- FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 ġdid insibu marka b'nota fuq isfel tal-paġna u li fiha ningħataw l-ismijiet ta' dawk involuti tal-konsulta privata: Leonardu Debono u Giovanni Cutajar bħala konsulturi privati u bħala xhieda Paolo Cassar u Giorgio Pace (li kien Rettur ukoll) u s-Sargente Giovanni Bartolo. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 8 v. u nżammet fid-9 t'Awwissu tal-1891 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Michele Taliana bħala Rettur. Fl-istess laqgħa l-fratelli vvutaw favur mozzjoni sabiex kull membru li ma jattendix għall-purċissjoni tal-Qaddis Patrun mingħajr raġuni ġusta, jeħel multa ta' żewġ xelini u sitt soldi. Konsulta Ġenerali Straordinarja tinsab f'paġna 8 r. u nżammet fl-24 ta' Jannar tal-1892 u ffirmata mis- Sac. D.D. Giuseppe Barbara Parroco, Presidente u Sac. Ir-rapporttal-konsulta tal-1892 hu wieħed dettaljat għaliex hu ta' Konsulta Ġenerali Straordinarja. Jgħidilna li kien hemm tliet nomini għall-kariga ta' Prokuraturi li kienu Giuseppe Cassar, Ludovico Cutajar u Giorgio Ellul. Ġara li Cassar ġab 29 vot, u Cutajar u Ellul ġabu 2 voti kull wieħed. B'hekk nafu li għal din il-laqgħa kien hemm 33 votant (sakemm ma kienx hemm xi astensjonijiet li r-rapport ma jindikax). Il-Kappillan jirraporta li biex ma jinqalax inkwiet sar vot ieħor bejn iż-żewġ fratelli li ġew pari, u r-riżultat tat-tieni votazzjoni kien 20 vot għal Giuseppe Cassar u 16 għal Giorgio Ellul. B'hekk inħatru Giuseppe Cassar u Ludovico Cutajar. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 9 v. u nżammet fl-14 t'Awwissu tal-1892 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Giuseppe Vassallo bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 9 r. u nżammet fl-24 ta' Settembru tal-1893 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Carmelo Barbara bħala Rettur Fl- istess laqgħa ġiet approvata riżoluzzjoni li tgħid li fejn jikkonċerna l-akkumpanjament ta' fratelli nisa (consorelle) il-Fratellanza kellha tinqasam f'erba' gruppi. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 10 v. u nżammet fl-12 t'Awwissu tal-1894 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Leonardu Debono bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 10 r. u nżammet fil-11 t'Awwissu tal-1895 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Benedetto Taliana bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 11 v. u nżammet fis-27 ta' Settembru tal-1896 u ffirmata mis-Sac. F'din il-konsulta wkoll ningħataw l-ismijiet tat- tliet nominati li kienu Carmelo Camilleri, Giuseppe Debono u Giorgio Ellul b'dan tal-aħħar iġib l-akbar ammont ta' voti u jinħatar Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 11 r. u nżammet fid-9 t'Awwissu tal-1897 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Paolo Agius bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 12 v. u nżammet fl-14 t'Awwissu tal-1898 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Giovanni Asciak bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 12 r. u nżammet fl-14 t'Awwissu tal-1899 u ffirmata mis-Sac. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 13 v. u nżammet fl-14 t'Awwissu tal-1900 u ffirmata mis-Sac. F'din il-konsulta kien hemm żewġ elezzjonijiet. L-ewwel waħda kienet dik solita ta' Rettur li għaliha kien hemm nominati fil-konsulta privata tliet persuni: Giuseppe Vassallo, Giuseppe Grech u Benedetto Farrugia. Rebaħ din l-elezzjoni Giuseppe Vassallo li għalhekk inħatar Rettur. It-tliet nominati għat-tieni elezzjoni li kienet dik ta' Surġent kienu Giuseppe Grima, Michele Cassar u Gio. Dan tal- aħħar intgħażel mill-vot u nħatar. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 13 r. u nżammet fil-11 t'Awwissu tal-1901 u ffirmata mis- Sac. Jinħatar Giovanni Cutajar bħala Rettur. L L L Giovanni Battista Cutajar li fl-1900 nħatar Jinħatar Giuseppe Camilleri bħala surġent tal-Fratellanza ta' San Ġużepp. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 14 v. u nżammet fl-14 ta' Settembru tal-1902 u ffirmata mis-Sac. F'din il-konsulta nħatru Francesco Teuma bħala Rettur u Giuseppe Grima bħala Surġent. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 14 r. u nżammet fid-9 t'Awwissu tal-1903 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Pietro Attard bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 15 v. u nżammet fl-14 t'Awwissu tal-1904 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Andrea Zammit bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 15 r. u nżammet fit-13 t'Awwissu tal-1905 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Michele Taliana bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 16 v. u nżammet fit-12 t'Awwissu tal-1906 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Andrea Asciak bħala Rettur: i Konsulta Ġenerali tinsab f'paġna 16 r. u nżammet fil-11 t'Awwissu tal-1907 u ffirmata mis-Sac. Jinħatar Benedetto Farrugia bħala Rettur. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġni 17 v. sa 18 v. u nżammet fid-9 ta' Awwissu tal-1908 u ffirmata mis- Sac. Din il-laqgħa hi rakkontata b'ċertu dettall fuq żewġ faċċati sħaħ. Ir-rapport jibda billi jgħid li nħatar Carmelo Polidano Taliana bħala Rettur. Jgħid ukoll li peress li Giuseppe Cassar kien irriżenja bħala Prokuratur inħatru Spiridione Bartolo u Carmelo Falzon bħala Prokuraturi.'' Il-qofol tal-laqgħa kienet riżoluzzjoni li sabet qbil unanimu sabiex fil-futur l-ebda Fratellanza oħra ħlief dik ta' San Ġużepp ma tieħu sehem fil-purċissjoni ta' l-istess Qaddis. Ir- riżoluzzjoni tagħti tliet raġunijiet b'dettall għaliex kellu jsir hekk. L-ewwel raġuni kienet li ma kien hemm l-ebda klawsola fl-istatuti tal-Fratellanzi FESTA SAN ĠUŻEPP Hat KIRKOP 2013 rispettivi li tobbligahom jipparteċipaw fil-purċissjoni a' San Ġużepp, u li jekk dawn fil-passat għamlu hekk, dan kien sempliċiment ġest volontarju wara stedina mill-Kappillan. It-tieni argument kien li l-fratellanzi -oħra jippruvaw jirredikolaw il-purċissjoni ta' San Ġużepp b'attendenza miżera, kultant bl-istandard biss jew anke mingħajru. Skont ir-rapport, dan kien qed joħloq 'dosordia e odiosità' qalb il-fratelli. għid ukoll li kull meta l-Fratellanza ta' San Ġużepp ienet tieħu sehem fil-festi l-oħra, dejjem kienet tagħmel dan b'ammont denju ta' fratelli fil-livell ta' 25. L-aħħar raġuni kienet torbot ma' preċedenza. Hi drawwa li fil-purċissjonijiet l-aħħar fratellanza i timxi (voldieri qrib il-vara tal-qaddis) hi l-eqdem waħda. Peress li skont ir-rapport, it-tliet fratellanzi waqqfu kanonikament fl-istess data — 1878, ma kienx ġust li ta' San Ġużepp timxi quddiem u b'hekk kun maqtugħa mill-kumplament tal-fratelli tagħha li jerfgħu l-istatwa. Hawn. ir-rapport jidħol f'ċertu dettall li jista' jidher ftit esaġerat iżda wieħed ftit jista' jgħid jekk l-affarijiet imsemmija kinux iseħħu tassew, jew ftit imkabbra. Isemmi li l-fratelli l-oħra kienu jħaffu l-pass u peress li dawk taħt il-vara ma setgħux jagħmlu dan minħabba l-piż, kien jinħoloq spazju (li xi snin kien anke ta' madwar mitt pass) bejn il-fratelli u l-istatwa u dan l-ispazju jimtela b'nies iparlaw u jpejpu s-sigarri. Id-deċiżjoni finali kienet li jsir rikors fil-kurja sabiex il-Fratellanzi tas-Sagrament u tar-Rużarju ma jieħdu sehem qatt aktar fil-purċissjoni ta' San Ġużepp. Għalkemm din l-aħħar raġuni tidher ftit minfuħa żżejjed, kull min hu midħla tad-dinamika ta' purċissjoni ta' dan it-tip jaf li dawn l-attitudnijiet huma realtà li wieħed irid ikun midħla sew tal-mistier sabiex ixomm. Il-kwistjoni ta' rfiegħ, preċedenzi u ħinijiet ta' purċissjonijiet huma wħud li jinqalgħu kważi f'kull lokal f'xi żmien jew ieħor. Sal-lum hemm diskrepanza dwar dan minn lokal għall-ieħor. F'post bħaż-Żurrieq il-partit sekondarju joħroġ il-vara tal-Karmnu bil- fratellanza tagħha biss. Mhux l-istess isir fl-Imqabba fejn fil-festa tal-Madonna tal-Ġilju jipparteċipaw it- tliet fratellanzi tal-post. Minkejja dan, mhux l-ewwel darba li fil-passat inqalgħu litiġji bħal dawk previsti fir-riżoluzzjoni tal-Koppin. L-istruttura ta' purċissjoni u l-element ta' preċedenza huma ritwali li ħafna drabi joħolqu tensjoni u kwistjonijiet. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġni 18 v. u FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Dr Giuseppe Bartolo, Prokuratur tal- Fratellanza u President tas-Soċjetà Ġużeppina fiż-żminijiet diffiċli ta' wara l-mewt tal-Kappillan Barbara u tal-Konċilju Reġjonali tal-1935. Huwa wkoll il-Benefattur tal-Velumeral u t-Terħa tal-Artal Maġġur. nżammet fid-8 t'Awwissu tal-1909 u ffirmata mis- Sac. Jinħatar Giorgio Ellul bħala Rettur. F'dan il-punt insibu waqfa ta' rakkonti ta' din il- laqgħa annwali. In-nuqqas hu għal perjodu ta' bejn l-1909 u l-1931.2 Konsulta Ġenerali tinsab f'paġni 18 v. u 18 r. u nżammet f'Marzu tal-1932 u ffirmata mir-Rev. Din hi l-ewwel konsulta li ssir taħt it-treġija tal- kappillan il-ġdid Francesco Xuereb. Iż-żmien tad- deheb għall-Fratellanza ta' San Ġużepp kien għadda. Xuereb wera mill-ewwel li kien ser jimxi b'id tal- ħadid mal-fratelli ta' San Ġużepp. Il-kappillan jibda billi jgħid li fil-bidu ma tkellem xejn u ħalla lil Salvatore Spiteri bħala Segretarju jmexxi hu. Iżda meta ra l-livell baxx ta' ġlied u tgħajjir marbut ma' kwistjoni ta' rfiegħ ta' mejtin wara l-każi li kien hemm ta' Angelo Vella (ta' Ballal), kellu jintervjeni.5 Isemmi li kien hemm insulti, dagħa u kull ħaġa oħra li twaqqa' s-serjetà ta' din il- laqgħa. Xuereb għamel diskors iebes fejn qal li l-fratelli kellhom nuqqas ta' rispett, kulħadd ried li tgħaddi tiegħu u li darba oħra kien ser jispjegalhom l-istatut biex forsi jġibu ruħhom aħjar. Jgħid li kulħadd daħal ġo qoxortu, anzi s-Segretarju Spiteri ċapċaplu. Dan l-atteġġjament jistona mal- . andament tal-laqgħat kollha li saru fid- diċennji ta' qabel meta qatt ma kien hemm rappurtat xejn li jħammar wiċċ dawk preżenti. Hu probabbli li f'din il-laqgħa kien hemm kemm it-tensjoni għal fatt li kien qed imexxi kappillan li kien jidher li mhux ser iwieżen l-istess Fratellanza, kif ukoll il-każ tal-irfiegħ ta' Angelo Vella li qajjem ferment fi ħdan il-fratelli. Din is-seduta kienet issejħet minn Spiridione Bartolo u Salvatore Spiteri. Ir-raġuni kienet li l-kappillan Xuereb ma riedx li velumeral u xi opri oħra tal-knisja jinħarġu minn hemm u jinżammu għand il-benefattur. għamel donazzjoni ta' dan il-velumeral u allura ma kellu xejn tiegħu. Stieden lill-istess Bartolo sabiex jattendi għas-seduta iżda dan wieġeb b'ittra datata 12 ta' Frar 1933 minn Ħal Luqa li ma setax jattendi għaliex kien qed jistenna l-Professur Xuereb. Fl-istess ittra qal li ma kellux xi jżid dwar il-kwistjoni għaliex l-uniku kundizzjoni li għamel kienet li l-velumeral jintuża fil-Festa ta' San Ġużepp biss. It-talba kienet saret mill-missier, Spiridione, iżda l-venumeral kien ġie regalat minn ibnu t-Tabib. Jidher ċar li l-kappillan kien imħejji sa snienu għal din il-laqgħa. Jidher ukoll li meta l-kappillan kien jikteb il-minuti kien jara li jibni każ tajjeb sabiex l-azzjoni tiegħu ssib l-approvazzjoni tal-ġenerazzjonijiet futuri. Hu jiddefendi l-aġir tiegħu billi jikkwota ċ-Ċirkolari 297 tat-13 ta' Lulju 1932 artiklu 10 u jsemmi wkoll li kien tkellem dwar il-każ mal-Vigarju Ġenerali. Isemmi diversi oġġetti li skont hu ma kinux ġew protetti fosthom terħa ħamra, gandlieri ndurati migrufa u fjuretti tal-ganutell li kienu qed jikluhom il-ġrieden. Il-laqgħa spiċċat bit-ton iebes tal-kappillan u t-tgergir ta' Salvatore Spiteri li wieħed mill-fratelli kien ittradixxa l-fratellanza. Ir-Rettur Francesco Ellul staqsa jekk jistax isir velumeral ieħor ġdid. Il- kappillan wieġeb 'Tistgħu tagħmlu anke aktar minn wieħed, iżda mhux biex jidħlu ġol-knisja, mhux ser nagħmlu karnival, jitlibbes velumeral wieħed fil-festa ta' San Ġużepp, u ma jkunx għajr dak regalat minn Dr Bartolo'. Konsulta Ġenerali tinsab f'paġni 20 r. u 21r. u nżammet fit-22 t'Ottubru tal-1933 u ffirmata mir- Rev. Fr. Xuereb, Pres. £ Segr. Il-laqgħat taħt Xuereb kienu jkunu kuluriti ferm. Beda din il-laqgħa b'qari u spjega tal-istatut għaliex kiteb li ħadd mis-36 ruħ li kien hemm ma kien jaf x'fihom. Saru l-konsulti privati tas-soltu mar-Rettur Francesco Ellul, Giuseppe Attard, Paolo Vassallo u saret l-għażla tan-nominati għall-elezzjoni li kienu Leonardo Cassar, Andrea Zammit u Giuseppe Grech. Cassar ma aċċettax in-nomina u għalhekk sar it-tieni nkontru privat. Post Cassar ħadu Carmelo Polidano. Hawn il-kappillan kiteb li nnota li Giuseppe Attard twaqqaf milli jieħu sehem fil-konsulta privata minn Spiridione Bartolo. Diffiċli li wieħed jgħid min kellu raġun bejn il- kappillan Xuereb u l-fratelli ta' San Ġużepp. Probabbli kellhom ftit raġun it-tnejn. Il-kitba, iżda, tindika biċ- ċar li Xuereb kien minfuħ bih innifsu u jimxi b'id tal-ħadid. Kif wieħed jobsor, il-Koppin kienu jħossu Fi żmien il-parrokkat ta' Dun Ġużepp Inguanez, l-affarijiet għall- Fratellanza reġgħu tjiebu u fih il-Fratelli Ġużeppini sabu għajnuna u rieda tajba. li f'pajjiżhom l-aħħar kelma kellha tkun tagħhom. Dawn ukoll huma karatteristiċi tipiċi ta' fejn ikun hemm diżgwid bejn kappillani u l-abitanti. Ħafna drabi aktar milli l-argument, tkun l-attitudni li tkun waħda riġida u li ma tħallix lok li ż-żewġ naħat jifhmu lil xulxin. Wara din il-konsulta tat-22 t'Ottubru 1933 hemm in-nota Rilette e corrette il 26 Ott 1933 u rapport bl- istess data li jinsab f'paġna 21 r. u 22 r. Fl-istess data tas-26 t'Ottubru 1933 u f'paġna 22 r. hemm ukoll Seduta Ġenerali li tibqa' sejra sa paġna 23 r. u mhix iffirmata. Seduta lI tinsab f'paġni 23 r. sa 24 v. u nżammet fil-14 Dom. di Maggio 1937 u ffirmata minn Dr. Giuseppe Inguanez, Vic. Din kienet l-ewwel laqgħa mmexxija mill-kappillan Inguanez li ffirma bħala Vigarju Kurat tal-Knisja. Ma jissemmew l-ebda dettalji ta' ħatriet f'karigi, u l-qofol kien votazzjoni sabiex il-Fratellanza ta' San Ġużepp tieħu sehem fil-festa ta' Corpus bl-istess solennità li tagħmel fil-festi ta' San Ġużepp u San Leonardu, peress li Corpus kien festa prima klassi. Il-kappillan kien strett bħal ta' qablu, iżda l-metodi tiegħu kienu ferm aktar kalmi u prudenti. Jgħid li kien hemm xi fratell li kien iebes fi kliemu iżda dan ġie korrett minnu u kkalma. FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Seduta Il tinsab f'paġni 24 v. sa 24 r. u nżammet fil-11 Dom. di Luglio 1938 u ffirmata minn Parr. It-tieni laqgħa taħt Inguanez kienet ukoll kalma u produttiva. Ġiet diskussa l-problema dejjem tikber tal-irfiegħ tal-mejtin. Dan peress li l-fratelli kienu jġorru l-mejjet bla jitħallsu. Sakemm id-dfin kien isir fil-knisja, dan ma kienx problema. Iżda meta d-dfin beda jsir fiċ-ċimiterju ta' San Nikola fil-parroċċa, id- distanza ħolqot problema. Il-kappillan ma joqgħodx idur mal-lewża u jgħid li l-ħeġġa reliġjuża kienet naqset sew (u dan fl-19381).5 Wieħed mill-fratelli ħareġ bl-idea li jsir karru u li l-ispiża titħallas mit-tliet fratellanzi. Din l-idea iżda twaqqgħet għaliex kien hemm il-kwistjoni ta' fejn ser jintrefa u minn ser jikkordina meta jkun hemm bżonnu. Fl-aħħar tal-laqgħa nħatar fratell li kien għadu kif sar membru biex jieħu l-kariga ta' Sargente — Giuseppe Falzon. L-aħħar entratura: Seduta III tinsab f'paġni 24 r. sa 25 v. u nżammet fil-3: Dom. di Agosto 1939 u ffirmata minn Parr. Din hi l-aħħar laqgħa li nsibu elenkata f'dan il- manuskritt ta' konsulti. Hawn sar tentattiv biex jinħatar xi ħadd minflok Dr Giuseppe Bartolo M.D. li minħabba li ma kienx għadu joqgħod Ħal Kirkop ma kienx faċli għalih li jjaħħaq mal-ħafna xogħol li kellu. Il-kappillan isejjaħ lil Bartolo 'zelante'. Jgħid ukoll li ma kienx faċli li wieħed isib sostitut għaliex ħafna mill-fratelli ma kinux jafu jiktbu u din il-kwalità kienet rikjesta minn kull Prokuratur skont id-deċiżjonijiet tal-Konċilju Reġjonali. Intlaħaq kompromess li l-kappillan iżomm ir-reġistri anke biex jinfeda d-defiċit li kien inħoloq sabiex il-fratellanza tħallas l-induratura tal-gandlieri tal-altar maġġur. B'dan l-arranġament Dr Bartolo baqa' Prokuratur tal-istess Fratellanza. Sar qbil ukoll li l-kappillan jinsisti dwar dħul ta' flus mingħand l-Avukat Pier Frendo minn flus li kien ħalla l-Kappillan Barbara għall-festa ta' San Ġużepp. Konklużjoni L-analiżi ta' dan ir-Reġistru toffri dawl ġdid dwar l-operat tal-Fratellanza ta' San Ġużepp ġewwa l-parroċċa ta' Ħal Kirkop. Semmejt diversi elementi li joħorġu ċari. Hemm l-element amministrattiv tal-Fratellanza, b'operat skont regoli stabbiliti, b'dokumentazzjoni ta' dan l-operat, kif ukoll b'element qawwi ta' proċess elettiv u demokratiku. Hemm imbagħad it-tensjoni ma taqta' xejn bejn il- Kappillan li qed jippresiedi u jipprova jżomm kontroll, u l-fratelli li jħossu li ġo raħalhom l-aħħar kelma għandha tkun tagħhom. Il-konflitt ma jinħoloqx meta FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 l-Kappillan jiġbed l-istess ħabel tagħhom u minħabba f'hekk it-terminu ta' Barbara ma joħloq ebda nkwiet. Iżda taħt kappillani oħra, jibda l-mewġ. Hemm ukoll l-aspett tal-mexxejja. Dawk li kienu stabbiliti fir- raħal, litterati u bid-dritt tal-vot ħafna drabi kienu jmexxu dawn l-għaqdiet. Jidher ukoll li l-ambizzjoni għal kariga, ħafna drabi kienet tkun akbar minn xi affiljazzjoni oħra ta' twemmin ta' festa. Għalhekk naraw ukoll ċertu mobilità ta' nies minn Fratellanza għall-oħra basta dawn jieħdu kariga ta' tmexxija. Din l-analiżi qasira tkompli ġġegħilni: nemmen kemm hemm. bżonn li dokumenti simili jkunu preservati f'arkivji aċċessibli sabiex wieħed ikun jista' jistudja l-operat tal-fratellanzi. Sar diġà xi xogħol ta' dan it-tip. Jonqos issa li wieħed jintensifika l-ħidma sabiex inkunu nistgħu nagħmlu tqabbil bejn fratellanza u oħra mhux biss ġol-istess raħal iżda wkoll fuq bażi reġjonali u nazzjonali. Radd il-ħajr Nixtieq inrodd ħajr lis-Sur Anthonv. Bonello li ħadem kemm fuq l-elenkar tal-lista tal-laqgħat kif ukoll fuq il-qari tal-provi. L-istess apprezzament imur għas-Sur Angelo Schembri li nsista miegħi biex nagħmel dan l-istudju minkejja l-eżitazzjoni tiegħi frott ta' diversi impenji oħra. Noti u Referenzi 1), Farrugia, 'Ħarsa lejn l-ewwel statut tal-Fratellanza ta' San Ġużepp', fil-Programm tal-Festa ta' San Ġużepp, Ħal Kirkop, 2011, pp. 52-58. 2 Iż-żewġ persuni kienu influwenti fir-raħal. Ellul kien iben familja stabilita fil-komunità u kellu ħuh qassis. Fl-eqqel tal- ġlied mal-Kappillan Barbara, Giuseppe Ellul u ħuh Pietru Pawl kienu prokuraturi tal-fratellanzi tar-Rużarju u tas-Sagrament rispettivament. L-istess Ellul jieħu f'idejh il-prokura tal-knisja meta din ittieħdet minn idejn il-Kappillan Barbara wara akkużi li qed jgħaddi xi dħul mir-renti lill-Fratellanza ta' San Ġużepp. Ħajr ta' dan it-tagħrif supplimentari kemm f'din ir-referenza kif ukoll f'oħrajn aktar l-isfel li ġew mingħand is-Sur Angelo Schembri. Fi Frar tas-sena 2012 iddiskutejt, dan l-argument mal- istoriku Dr Simon Mercieca 0 proprja rreferejna għalkemm l-element demokratiku fl-istituzzjonijiet tal-Knisja Kattolika kien qawwi f'sezzjonijiet bħall-fratellanzi li kellhom livell qawwi ta' awtonomija kemm f'termini ta' deċiżjonijiet, żamma ta' operat u spazju għal tradizzjonijiet u ritwali diversi. Dan l-ispirtu jidher li fl-aħħar seklu tnaqqas b'ideat ta' ċentraliżazzjoni u attentat biex ir-ritwal jiġi omoġeniku bejn raħal u ieħor u għaqda u oħra. Eżempju klassiku ta' dan kienet ir-riforma għal festi li kienet qed tissemma sal-2012 u li tant ġabet kritika. 4 Cutajar kien Għaxqi miżżewweġ Ħal Kirkop. Kien jaħdem ta' mastrudaxxa f'dar maġenb il-post li llum hu l-Każin ta' San Ġużepp u wkoll kien reġistrat bħala votant. 5 Ellul li kien imlaqqam 'taż-Żibri' kien kera dar biex fiha nfetah l-ewwel Casino San Giuseppe u kien ukoll votant. 7 Cassar kien ukoll votant u flimkien ma' martu Katarina ż. benefattur kbir tal-Fratellanza ta' San Ġużepp. sena li ħa l-ħatra beda jkun hu li jiffirma t-talbiet għal armar estern lid-Dipartiment tax-Xogħlijiet, liema dokumenti huma maħżuna fl-Arkivju Nazzjonali. Dan juri rabta qawwija bejn il-Fratellanza u l-festa esterna, anke qabel ma twaqqfu l-istess każini. Dun Mikiel Barbara kien wieħed mill-aktar ulied denji ta' Ħal Kirkop. Minbarra li kellu l-vot kienu ukoll ġej minn familja ta' benefatturi tal-Fratellanza u wkoll inħatar kemm għalliem tal-Latin u d-Dommatika fis-Seminarju kif ukoll Monsinjur tal- Katidral tal-Imdina. Dan huwa ħu Dun Mikiel imsemmi f'referenza 8. Dwar Giovanni Battista Cutajar ksibt din l-informazzjoni wkoll mingħand Angelo Schembri: Giovanni Battista Cutajar flimkien ma' missieru Ludovico ħadem l-ewwel armar estern li kien hemm f'Ħal Kirkop għall-Festa ta' San Ġużepp. Kien wieħed mill-attivisti kbar tal-Partit u l-Fratellanza. Missieru kien Għaxqi u ommu Koppija. Jingħad li snin wara l-ħatra li kellu fil-Fratellanza kellu xi, jgħid ma' mal-Kappillan Barbara fuq l-għażla tas-suġġett għall-pittura tal-Artal ta' San Ġużepp u dan wassal sabiex hu qaleb il-lejaltà tiegħu lejn il-partit ta' San Anard u hemm ukoll ħadem l-armar estern. L-impenn tiegħu lejn il-partit ta' San Anard komplieh wara li emigra lejn il-Kanada fejn kiteb ktieb fuq il-ħajja ta' San Anard. Lura Malta kompla bl-impenn tiegħu fil-partit ta' San Anard fil- qasam teatrali u drammaturgu. Spiridione Bartolo kien magħruf f'Ħal Kirkop għalkemm x'aktarx li kien minn Ħaż Żebbuġ. Hu kien jgħin fil-ħidma fil-parroċċa u okkupa l-kariga ta' President tal-Każin ta' San Ġużepp bejn l-1918 u l-1923. Wara ħa postu ibnu t-Tabib Giuseppe Bartolo. It-tnejn tilfu ħajjithom f'attakki mill-għadu fil-Gwerra. 12 Fl-istess reġistru, f'paġna 18 v. hemm nota li tgħid 'Dall Jidher li dan kien Żurrieqi miżżewweġ lil ċerta Anni. Filwaqt li hu kien fratell tas-Sagrament iż-Żurrieq (probabli għaliex f'raħlu kien attivist ta' Santa Katarina), martu kienet akkanita għal San Ġużepp. Jidher li dan Angelo fit-3 ta' Jannar 1932 mar isegwi t-tlugħ tal-qanpiena l-kbira l-ġdida fl-Imqabba, u fit-triq lura qabdet ix-xita. Bit-tixriba li ħa, Vella ħa ċmajra u miet f'qasir żmien. Peress li martu riedet tidfnu bil-muzzetta blu kellha tħallas il-multa prevista għal min jinkiteb għall-benefiċċji li toffri l-għaqda. Jidher li din l-istorja għandha bażi ta' verità. Il-ġurnata tat-tlugħ tal- qanpiena hi dokumentata li kienet bix-xita. Dwar dan ara C. Lia, '1932:- Żewġ qniepen ġodda għall-Knisja Parrokkjali tal- Imqabba' fil-Programm tal-Festa ta' Santa Marija, Mqabba, 1995. F'paġna 49 Lia tikteb li x-xogħol ma tlestiex dakinhar u l-Malta tal-għada 4 ta' Jannar qalet li dan kien causa dell cattivo tempo'. 16 Ara artiklu dwar il-Konċilju tal-awtur Joe Flask f'din l-istess pubblikazzjoni, paġna 229. Banka tal-Lottu Nc137 Il-Prop. Daniel Muscat jawgura l-Festa t-Tajba lill-Koppin kollha Pjazza tal-Knisja, Ħal Kirkop Tel: 2164 1874 FESTA SAN ĠUŻEPP Hat KIRKOP 2013