6 Il-Familja Mangion ħarġet mill-Gudja —l 6 Għaqda bejn il-Familji Diacono u Mangion Żgur li s-Surmast Carlo Diacono kien wieħed mill- aqwa mużiċisti Maltin u dwaru nkitbu kotba sħaħ. Għalhekk mhix intenzjoni tiegħi hawn li nżid ma' dak li nkiteb dwar ħajtu. Biżżejjed għalina ngħidu li studja l-mużika taħt il-magħruf Paolino Vassallo ta' Bormla; sar maestro di cappella ta' diversi parroċċi Maltin, kif ukoll tal-katidrali ta' l-Imdina u l-Belt Valletta; ikkompona numru kbir ta' antifoni li għadhom sal-lum jindaqqu fil-festi parrokkjali; hu l- awtur tal-mużika ta' bosta quddies festivi, kif ukoll funebri; u tiegħu hi l-opra mużikali L-Alpino. Ħafna jafu li twieled fiż-Żejtun nhar it-2 t'Awissu, 1876. Iżda kemm hawn min jaf li kemm missieru, kif ukoll ibnu, kien jisimhom Orazio7 Aktar u aktar, kemm hawn min jaf li dan l-isem Orazio, tant prominenti fil-Familja Diacono, kien ħareġ mill-Gudja2 Naraw kif. l Iż-Żwieġ fil-Gudja ta' Orazio Mangion Nhar is-17 ta' Ġunju 1747, iżżewġu fil-parroċċa tal-Gudja, Joannes Cachia, iben Antonio u Maria, u Theodora Abdilla, bint Joanne u Maria. It-titlu ta' Maestro (mgħallem) quddiem isem missier l- għarusa hu diġa' indikazzjoni li l-familja Gudjana Abdilla kienet tgawdi ċertu rispett fil-parroċċa tagħha. Barra minn hekk, din Theodora kellha ħuha saċerdot, Don Pasquale Abdilla, li ċċelebra ż-żwieġ tagħhom. Nimxu ftit 'il quddiem fis-snin. Din il- koppja Gudjana kellhom, fost ulied oħra, lil Maria Anna, li twieldet fl-1751. Meta għalqet 27 sena Maria Anna Cachia żżewġet fil-Gudja wkoll, lill-Kjeriku Orazio Mangion ta' 40 sena, iben Ġużeppi u Valentia. Id-data taż-żwieġ kienet it-28 t'Awissu 1778, u din id-darba żewwiġhom Dun Nikol Mangion, ħu l-għarus. Privileġġi u Dmirijiet tal-Kjeriċi Miżżewġa F'dan iż-żwieġ nosservaw żewġ ħwejjeġ. L- ewwelnett li barra z-ziju ta' l-għarusa, ħu l-għarus ukoll kien saċerdot. It-tieni, u din l-informazzjoni għandha forsi aktar importanza, li l-għarus innifsu Qegħdin mela nittrattaw żewġ familji li kellhom ċerta stima fil-parroċċa tal- Gudja. Forsi jkun hawn min jistaqsi xi tfisser li dan kjeriku jiżżewweġż Dawn il- kjeriċi miżżewġa, li minnhom kont issib f'kull parroċċa ta' Malta, kienu jgawdu ċertu rispett u ċerta dinjita' (li sfortunata- ment mhux dejjem kienet tixirqilhom) fil- parroċċi tagħhom. Kienet drawwa tal-Maltin ta' ċerta klassi, fosthom il- ħafna nobbli li kien hawn u li l-Ordni tal-Kavallieri żammithom 'il bogħod minnha, li jfittxu karriera mal-Knisja jew ma' l-Inkiżizzjoni. Allura dak iż- żmien kienet użanza komuni li ċerti żgħażagħ subien jirċievu t-Tonsura Kjerikali u l-Ordnijiet Minuri, mingħajr ma jkomplu biex isiru qassisin. Ħafna minnhom, bħalma għamel Orazio Mangion, kienu jiżżewġu u jiffurmaw familja. Kienu allura jissejħu kjeriċi miżżewġa, biex jiddistingwuhom mill-kjeriċi li jkunu fit-triq għas-saċerdozju. Dawn il-kjeriċi miżżewġa kienu jieħdu l-istat kjerikali biex jibdew jiddependu direttament mill-Isqof jew mill- Inkiżitur u mhux aktar mill-Gran Mastru. Dan kienu jagħmluh bl-iskop li l-awtorità ċivili ma jkollha ebda setgħa fuqhom. Per eżempju, kienu jkunu eżenti milli jħallsu t-taxxi; ma kienux joqogħdu għassa fuq ix-xtut għall-għadu Tork; f'każ ta' xi ksur tal-liġi, kienu jidhru quddiem il-Qorti ta' l-Isqof, u mhux tal- Gran Mastru; saħansitra kienu wkoll jixtru l-qamħ bi prezz orħos minn ħaddieħorl Hu ċar li sitwazzjoni inġusta bħal din kienet il-kawża ta' ħafna inkwiet bejn l-awtoritajiet ċivili u dawk ekkleżjastiċi. Meta l-Isqof kien jagħmel il-viżta pastorali fil- parroċċa, dawn il-kjeriċi miżżewġa kienu jidhru quddiemu individwalment, wara s-saċerdoti u l- kjeriċi l-oħra u kien mistenni minnhom li jippreżentawlu ċ-ċertifikati tat-Tonsura u l-Ordnijiet li jkunu rċevew. Kellhom naturalment ċerti obbligi wkoll, fosthom li jagħtu servizz reliġjuż fil-knejjes parrokkjali tagħhom, aktar mil-lajċi. Hekk kellhom id-dmir li jieħdu sehem fil-purċissjonijiet u f'xi akkumpanjamenti oħrajn. Fuq kollox l-Isqof kien ġustament jistenna minnhom li jkunu Nsara eżemplari fil-parroċċi tagħhom. Iżda sfortunatament dan mhux dejjem kien il-każ, u l- imġiba ta' xi wħud minnhom kienet titfa' dell ikrah fuq l-istat kjerikali b'mod ġenerali. It-Twelid ta' Catharina Mangion Inkomplu issa bl-istorja tal-kjeriku miżżewweġ Orazio Mangion, li ftit wara li żżewweġ lil Maria Anna Cachia fil-Gudja, mar joqgħod f'Ħal Għaxaq, fejn twelidlu Joannes, b'Dun Mikiel Mangion jagħmilha ta' parrinu. Fl-1780 twelditilhom tifla li semmewha Theodora, għal omm ommha, iżda t-tieni isem li tawha kien Valentia, għal omm missierha. Il- parrina kienet zijitha, Katarina Mangion, oħt missierha. Wara Theodora, kellhom tfal oħra, fosthom Valentia, Catharina, Giovanni u Salvatore (1). Għal xi raġuni jew oħra, Orazio Mangion u martu Maria Anna rritornaw mill-ġdid lejn il-Gudja, fejn fis- 16 t'Awissu 1791, twelditilhom tifla oħra li semmew Catharina. Minn din it-tifla Gudjana, Catharina Mangion, hu mnissel direttament il-famuż Carlo Diacono. Kien Dun Ġużepp Camilleri li għammed liċ-ċkejkna Catharina, li ngħatat ukoll l-ismijiet ta' Imperia u Margarita. Il-parrinu kien Salvatore Cachia minn Ħal Għaxaq (2). Mill-ġdid naraw rabta intima bejn dawn iż-żewġ parroċċi ddedikati lit-Tlugħ fis- Sema tal-Verġni Imbierka. Dun Nikol Mangion, iz- ziju taċ-ċkejkna Catharina Mangion, miet f'Ħal Għaxaq nhar il-15 ta' Mejju 1796, fl-għomor ta' 62 sena. Kien erba' snin akbar minn ħuh Orazio, li kien twieled fl-1738. In-Negozju tal-Qoton Inħallu ftit il-parroċċi tal-Gudja u ta' Ħal Għaxaq u mmorru fiż-Żejtun, fejn fil-bidu tas-seklu 19 kien joqgħod is-Sur Gio Batta Diacono, negozjant kbir tal- qoton, miżżewweġ lil Francesca, imwielda Busuttil, min-Nadur, Għawdex. Probabbilment li Gio Batta Diacono mar joqgħod fiż-Żejtun minħabba l-iskuna għall-ġarr tal-qoton, li aktarx kienet tidħol fid-Daħla ta' Marsaxlokk, viċin iż-Żejtun. Il-Familja Diacono kienet imlaqqma 'Tad-Dispaċċ' (Despatch), għax dan kien l-isem ta' l-iskuna li kellhom. Wara li tweldulha numru sew ta' tfal, Francesca Diacono mietet fiż-Żejtun fl-għomor ta' 35 sena, fis-sena 1811 u ħalliet l-isfortunat żewġha, Gio Batta Diacono, li kien imħabbat ħafna bin-negozju tal-qoton li kien jesporta barra minn Malta, jara x'jagħmel b'dawk it- tfal kollha għadhom jitrabbewl Sadattant mid-dar li kellu qabel f'Ħal Bisbut (parti miż-Żejtun), hu kien mar joqgħod mal-familja fil-post fejn illum hemm il- Banda Beland. Fis-sala kbira tal-billiard, għadna sal- lum naraw l-inizjali kbar ta' ismijiet Gio Batta Diacono u Francesca Busuttil impittra fis-soffitt sabiħ. Iż-Żwieġ ta' Gio Batta Diacono u Gio Batta fittex sieħba oħra biex tgħinu fit-trobbija ta' wliedu minn Francesca … u tkompli żżidlu magħhoml U mn'Alla, għax kieku m'għamlitx hekk, Carlo Diacono ma kienx jitwieled. Għajnejn Gio Batta waqgħu fuq il-Gudjana Catharina Mangionli — meta mietet Francesca Diacono, kienet fl-isbaħ taż- żgħożija tagħha: kellha biss 20 sena, filwaqt li Gio Batta kellu 40. Sadattant Catharina Mangion kienet marret mill-ġdid f'Ħal Għaxaq, fejn iżżewġet lil Gio Batta nhar l-20 ta' Jannar 1812 (3). Fit-28 ta' Jannar 1815, miet f'Ħal Għaxaq il-kjeriku Orazio Mangion, fl-età ta' 77 sena, u fit-18 t'Ottubru 1818 mietet martu Maria Anna fl-għomor ta' 67 sena. Cha mnn ma fii Ark 7, f Dj għ qis mr Klieb, beati ah hm web tn Piena Dei Bne0 Pina ir Di Temm Bum ja em, Apk —— Dlaabizenini Mma tii -mmifnenz, foset, beefir bAq F'sena, Plċahkatu, Frħizħr, Mmmbiż ħatetiàv Pb fama ikum a, pere fifiq ge Alla, ef MsePembla mm biz fatt Snemnmen tieni A Burton, Arkivju Parrokkjali Żejtun. Reġistrazzjoni tal-Magħmudija ta' Gio. Batta Diacono, iben Horatio, nhar il-15 ta' Settembru, 1874, Sadattant Gio Batta Diacono kien ħa lil martu Catharina, imwielda Mangion, fiż-Żejtun, fejn isem il-Gudjan Orazio baqa' jintiret fil-familja Diacono. Naraw kif fl-1813, Catharina welldet liċ-ċkejkna Francesca li, ovvjament, ingħatat l-isem għall-ewwel mara ta' Gio Batta. Iżda Catharina ma nsietx lill- mejjet missierha Orazio. Wara t-twelid ta' xi tfal oħra, fl-20 ta' Novembru 1826, kellha tifel li din id- darba semmiet Orazio (4). Kellu jkun il-missier tal- famuż Carlo Diaconol Gio Batta mhux negozjant tal-qoton biss kien; kellu wkoll imħabba kbira għall- mużika. Kien hu li ġab il-mużiċist Taljan Mro. Michelino Deferraris fiż-Żejtun, fejn fl-1832 kienet diġà teżisti orkestra (5) taħt ir-responsabbiltà ta' Gio Batta Diacono. Għaddew is-snin u bil-ħidma ta' Mro. Michelino Deferraris, din l-orkestra nbidlet f'banda fl-1860 taħt id-direzzjoni ta' Mro. Kien il-bidu tal-banda li minnha żviluppat il-Banda Beland fiż-Żejtun. TAL ba ilu jil i. LAW ħar jdfpoijiku 1. ma ima a TAL mili mmħeż u Arkivju Parrokkjali Żejtun. Reġistrazzjoni tal-Magħmudija fiż-Żejtun ta' Horatio Diacono, missier Carlo. Katarina semmiet lil binha hekk għal missierha li ħareġ mill-Gudja. ba bianzizamgismiti firma Dj) bran VEBŻL Maemmjirià birkż —Ailf ikamiiheq 4 AAAedia ful kponntetjall iembzom l-E rikk Pħbj snin klemirà, kiebkap jikber fl Babi B Damia' (BED, bl-mablu Ferħ a b efa ta ab bEA Qazep Feb kem FZLT ien ħerelti, diem iix-xejja dnmafib b bemkei L Mea Fi 73 ifiemti Is bits bkabb dan Arkivju Parrokkjali Żejtun. Reġistrazzjoni taż-żwieġ ta' Horatio Diacono u Franc. Saveria Darmanin nhar l-24 ta' Ġunju, 1773. Orazio jiżżewweġ lil Gio Batta miet fiż-Żejtun nhar it-8 ta' Diċembru 1849, fl-għomor ta' 78 sena (6). Fl-1860, Orazio Diàcono kien għadu ġuvni, għax iżżewweġ kbir fl- età. Fil-fatt hu diġa' kellu 47 sena meta żżewweġ lis- Sinjura Francesca Saveria Darmanin fiż-Żejtun nhar it-22 ta' Ġunju 1873 (7). Iżżewwiġha fil-knisja ta' l- Ispirtu s-Santu u żewwiġhom il-kappillan Dun Ġann Mari Tabone. Omm l-għarusa kienet is-Sinjura Carolina, imwielda De Domenico. Carolina, taħbat proprju n-nanna tas-Surmast Carlo Diacono. Il- barka taż-żwieġ tahielhom Dun Pietru Pawl Cachia Abela, saċerdot li għamel isem fl-Istorja tal-Knisja Maltija: kien diplomatiku, kappillan, benefattur tal- knisja parrokkjali u rappreżentant tal-kleru fil- Kunsill tal-Gvern. Nhar il-15 ta' Settembru 1874, twieled Gio Batta, iben Orazio, li allura semmieh għal missieru (8). Interessanti l-fattli l-Familja Diacono kienet toqgħod fil-parti taż-Żejtun magħrufa bħala el Guiedi (Il- Gwiedi). Tajjeb li nfakkru li dan l-isem hu l-plural ta' l-isem Gudia, li jfisser post fl-għoli. Forsi ftit jafu li dan hu isem komuni fil-Gżejjer Maltin. Dan ifisser ukoll li l-Familja ta' Orazio Diacono fl-1874 kienet għadha ma bdietx toqgħod fid-dar illum immarkata bil-bust ta' Carlo Diacono, viċin is-Salib kbir fil- pjazza llum magħrufa bħala Misraħ Girgor Bonici. Nhar it-2 t'Awissu 1876, twieled Carolus Diacono, għal darb' oħra ex Guiedi (9). Snin wara, l-Arċipriet Dun Lawrenz Degabriele niżżel nota marġinali li tgħid li dan Carolus iżżewweġ lil Maria Stella Cannataci fis-17 ta' Novembru 1908. Il-lista taż- Żwieten tas-sena 1879 tgħidilna li f'din is-sena Orazio Diacono kien diġa' joqgħod bil-familja f'Casa 18, Piazza Maggiore. Fil-lista tal-1883 għandna ħaġa kurjuża: ħdejn isem iċ-ċkejken Carlo, li allura kellu 6 snin, il-kappillan niżżel in coro. Tgħid dan ifisser li Carlo kien diġa' membru ta' xi kor tat-tfal fil-knisja parrokkjali2 Ta' min jgħid li t-tifel li tweldilhom nhar it-8 ta' Marzu 1910, is-Surmast Carlo Diacono u martu Maria Stella semmewh Orazio. Meta kiber dan Orazio Diacono sar perit u kien hu li ħejja l-pjanta tal-Bini Parrokkjali taż-Żejtun, viċin l-Oratorju. Kellu jkun il-kjeriku Orazio Mangion, li fl-1778 iżżewweġ fil-Gudja lill-Gudjana Maria Anna Cachia u sar in-nannu tal-mużiċista Orazio Diacono - missier Carlo — li ta bidu għal sensiela ta' rġiel magħrufa fil-qasam tal-mużika, in-negozju u l-arti. Din it-taħlita ta' familji mill-Gudja, Ħal Għaxaq u ż- Żejtun ħalliet frott li għadu jitgawda fi żminijietna. L-isem Carlo Diacono, bin Orazio, ser jibqa' għal dejjem imnaqqax fil-qlub tal-Maltin kollha li jħobbu l-mużika, li l-aktar titgawda fil-festi titulari ta' ħafna mill-parroċċi tagħna. Status Animarum Għaxaq, 1802 A.P. Għaxaq, Lib. A.P. Żejtun, Lib. Pietru Pawl Castagna, 'Storja ta' Malta u Għawdex', Vol., p. 248 P.S. L-aħħar biċċtejn xogħol tas-Surmast Carlo Diacono li ndaqqu fil-parroċċa tagħna kienu fis-sena 2000 meta fakkarna ċ-Ċinkwantenarju mid-Definizzjoni tad- Domma ta' l-Assunta. Fit-30 ta' Ottubru waqt l- Akkademja ndaqqet 'Tra le Braccia' u fit-31 ta' Ottubru ndaqqet il-quddiesa hekk imsejħa 'tat-Trombi' bħala għeluq ta' dawn il-festi.