il-Huttafa 48 s Marzu - April 2002 L-aħħar darba għedna Happv Birthdav lill- Birdi.ife. Did-darba ngħidu Happv Birthdaw iill- magażin tagħna, għax għalaq 8 snini Kull ħarġa tal-Ħuttata tieħu ħafna xogħol, tafuxi U mhux imbilli taraw lili nippoża fir-ritratt, hemm skoss nies oħrajn li jagħtu daqqa tid biex dal- magażin jaslilkorm kull xaharejn. U dawn kollha nixtieq irringrazzjahom minn qalbi. Grazzi l-ewwelnett lill-membri tal-Kumitat tal-Klabb, li jagħtuni ħafna ideat biex nagħmlu Il-Ħuttafa iktar interessanti. Grazzi lil dawk li jiktbu l-artikli, l-aħbarijiet eċċ għall- magażin. Meta jiktbu nies differenti, il-magażin ikun iktar varjat. Grazzi wkoll lill-fotograti tal-Birdi ife ti jhalluni nuża r-ritratti tagħhori biex inżewwaq u nisebbaħ il-paġni tal-magażin. Grazzi lin-nies li jaħdmu għand Poulton's Print Shop fejn jistampawlna l-magażin. Nirringrazzjahom tal-paċenzja u l- kapaċità li dejjem ilestulna Il-Ħuttafa fil-ħin, anke meta kultant noħdilhom id-disinn ftit tardi Grazzi wkoll lin-nies ta' l-uffiċċju tal-BirdLife, li joħorġulna l-lejbils bl-ndirizzi u jieħdu ħsieb il-bukings. Grazzi wkoll lil grupp voluritiera tal-BirdLife li kull xaharejn jgħinuna nippakkjaw il-magażin bil-lest għall-posta. , Grazzi lin-nies tal-posta li ara x'qatgħa jieħdu kull meta jarawna deħlin b'dawk il-kaxxi kollha għat-timbru u għal- tqassim. U grazzi lilkom li bl-ittri, bit-tpinġija, bil-kummenti sbieħ, bl- , attendenza u bil-fattli intom membri. Għax bis-saħħa tagħkom li l-magażin u l-Klabb jibqgħu ħajjin u b'saħħthom. X'għandna nIGEUTIEW Kien fidill- Kun berdwoċela $ k Victar Falzon Gallerija : ġ Q Editur Kompetizzjoni - kie ' : ANA A jason Aloisio, Audrev Ghetcuti, Norman Chetcuti, Desirċe Falzon, Victor Ħuttafa tas-Se' $; : Falzon, Chris Schembri, Mariangela Schembri Meli, Justin Vassallo FL Indirizz: Birdlife Malta, 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 LG €. Tel: 21347646 Fax: 21343239 email: info birdlifemalta.org Biodiversità 4 i FAO sa Website: www.birdlifemalta.org Bur l Ti (7, email tal-magażin: ilhuttafaO birdlifemalta.org eloe iet il- '—— Bakemmi mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'din il-publikazzjoni jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat dment li mhux għal skopijiet kummeċjali, dment li jissemma' l-isem Il-Ħuttafa u dment li tintbagħat : lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. RE , Publikazzjoni: BirdLife Malta Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Faċċata ta' quddiem: Kappun (ritratt ta' Ravmond Galea) Faċċata ta' wara: Is-Salina (ritratt ta' Joe Sultana) EA l B k LS ku Stampat: Poulton's Print Shop, April 2002 Hajr lil EURONATU. klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' Birdlife Malta għall-membri ta' taħt is-sittax. Norganizzaw ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, serati kraft u anke nagħmlu xogħol ambjentali. Nohorġu l-magażin Il-Ħuttafa kull xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob ghal waqt l-attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm2 fis-sena. Il-Ħuttafa 49 2 Marzu April 2002 sarsella ħamra Skond l-aktar berdwoċers akkaniti li għandha l- BirdLife, is-Sibt 23 Marzu 2002 kienet l-aqwa ġurnata seawatching fis-snin kollha li ilhom jagħmlu berdwoċing fuq il-baħar. Din hija parti mil-lista ta' x'raw dakinhar sħabna Michael Sammut u Charles Coleiro, wara ġurnata riħ u raxx tal-baħar, bilqiegħda fil-ponta tal-Qammieħ… Qalulna wkoll li wara nofsinhar xi 2000 sarsella ħamra nġabru fil-fliegu u taw spettaklu, għax kull darba li għadda l- vapur t'Għawdex il-borok bdew itiru minn wiċċ il-baħar. Qalulna wkoll li aktar tard ħarġu xi kaċċaturi fuq dingis u qatlu mijiet ta' boroki Il-pulizija ma leħqux ħarġu għalihom fil-ħin, u l-kawbojs skappawl Dawn kienu qed jiksru l-liġi, għax f'Marzu mhux permess kaċċa fuq il-baħar, u wisq inqas fil-fliegul Nhar it-Tnejn 18 Marzu 2002, il-gwardjan tar- riserva ta' l-Għadira Charles Gauci ra xena li s- soltu tara bħalha fid-dokumentarji… Fis-Sam kien miexi mal-mogħdija fir-riserva, x'ħin sema' storbju sħiħ mill-għasafar. Induna li dawn kienu ħsejjes li l-għasafar jagħmlu biex iwissu lil xulxin li hemm xi periklu fil-qrib. Ma damx ma nduna x'kien il-kaġun… Fuq l-ilma ra bagħdan aħmar (marsh harrier) mara tissaqqar wieqfa ftit'il-fuq mill-ilma, tħares fiss 'lisfel. F'daqqa waħda f'wiċċ l-ilma jfiġġ gallozz iswed (moorhen), u fil-pront il-bagħdan niżlet fuqu, ħatfitu minn dahru u reġgħet għaddsitu taħt wiċċ l-ilma. Il- bagħdan niżlet hi wkoll sa żaqgha fl-ilma, u baqgħet iżżomm f'difrejha l-povru gallozz taħt l-ilma sa ma dan għereql Imbagħad it-tajra tal-priża tellgħet il- galiozz mejjet mill-ilma, kaxkritu bi sforz għal fuq ir-ramel u qagħdet tieklu bil-kwieti Xi ġimgħa wara, fir-riserva tas-Simar, berdwoċers raw bagħdan aħmar ieħor jiekol fdalijiet c10 garnija (levantine shearwater) 15--ċiefa (Corv's sheatwater) 8 russett griż (grev heron) - rajniehom viċin immens 634 brajmla t'għajnha bajda (ferruginous duck) 1 sarsella - raġel (common teal) 1 borka oħra - m'għarafnihiex 5 bagħdan aħmar (marsh harrier) 1 seqer tal-ħannieqa (hobbv) 1074 girwiel prim (black-tailed godwit) - probabbli numru rekord għal Malta 30- gawwija prima (vellow-legged guli 1 gawwija rasha sewda (Mediterr, i 5 ċirlewwa tax-xitwa (sand 1 summiena (quail) 18 rundun (co ta' tiġieġa tal-baħar (coot), bia dubju vittma oħra —1—— L mol ta' dawk id-difrejn qishom snanarl pi mTTTTTTT Iva, f'Malta dawn l-affarijiet jiġru wkolll Studju li sar dan l-aħħar fl- Awstralja wera li din l-ispeċi qed tisparixxi mill-ibħra ftit ftit. Hemm diversi theddid għall-dan l- annimal: it-tniġġis tal-baħar, żvilupp max-xtut, traffiku tad- dgħajjes u vapuri, xbiek tas-sajd eċċ. Żviluppi ta' portijiet u proġetti ta' tħammil tal-qiegħ qed jeqirdu l-ħabitati ta' dan l- annimal, għax proġetti bħal dawn idardru l-ilma u joqtlu firxiet sħaħ ta' posidonja (alka), li hija l-ikel tad-dugong. Bdil fil-klima ukoll jaffettwa s-saħħa tal- posidonja. Helene Marsh, ix-xjenzat li għamlet dan l-istudju qalet li d- dugong diġà sparixxa jew sar rari f'postijiet bħall-gżira Mauritius, Sri Lanka, partijiet tal- Filippini u partijiet tal-Vietnam u Cambodia. F'inħawi oħrajn, il- popolazzjonijiet ta' dan l-annimal naqsu ħafna, partikolarment fl- Dan ifisser li meta jonqos dan l- Afrika tal-Lvant. annimal, huwa sinjal li l-baħar Il-preżenza tad-dugong huwa qiegħed fl-inkwiet. sinjal li l-baħar ikun b'saħħtu. Mela isimgħu. din… 'Kontu tobsru li d-dugong kien il-kaġun tal-ħafna hrejjt u leġġendi dwari is- sireni, dawk il-ħlejjaq fantastiċi nofshom bniedem u nofshom ħuta lil-baħħara..- ta' dari kienu jgħidu li jataw2 Mela xhiexi , ; Tgħiduli d-dugong ma tantx għandu l-forma tal-Littie Mermaid ta' Walt Disnev, daqs kemm hu sminl-Veru. Naħseb li kien jiġri hu li l-baħħara kienu jaraw xi dugong jgħum b'rasu barra mill-ilma u. mill-bogħod. kienu jaħsbuh bniedem, imbagħad jogħdos u kienu jarawlu dak id-derib sabiħ. Ħeqg, tinsewx li qed insemmu żmien. meta ma kinux jeżistu trombi u teleskopji. u bejn għax. ix-xemx u l-għeja kienet tħeddel l-imħuħ ta' l-imsejknin baħħara, l-immaġinazzjoni kienet tiġri bihom. U erħilhom joħolmut Madankollu; ix-xjenzati xorta waħda jikklassifikaw id-dugong. u l-kuġini tagħhom il-manati (manatee Trichechus sp.) fi grupp jismu Sirenja/ Dejjem tgħal l-iktar mastru tal-waħx li qatt mexa fuq l-arti Issa hemm idea ġdidat d ii id dinożawru ma kien predetur xejni Mid-dehra mhux na klen jiekol annimali i jagħmlu lead ani per eżempju, Għall iex qed jaħsbu hekk7. —. pt L-ewwelnett saqajh iktar kienu tajbin għall-mixi f sul ini għali ġi il-Ħuttafa 49 2 Marzu - April 2002 Kun berdwoċeri Pariri siewja biex tgawdi l-għasafar Biex wieħed jagħmel berdwoċing Malta m'hemmx għalfejn xi Ibies partikolari. Ibies kamuflax mhux neċessarju - anzi dat-tip ta' lbies aktarx ikun adattat għall-ġungli, u tispiċċa iktar tkun tispikka jekk tilbsu, ladarba Malta ġungli m'għandniexli Min-naħa l-oħra m'għandniex nilbsu ħwejjeġ b'kuluri jgħajtu - ftakru ii l-għasafar jaraw bil-kulur iktar minnal Importanti wkoll li nilbsu komdu skond l-istaġun tas-sena. Fis-sajf l-inqas problema: importanti beritta u nuċċali tax- Xemx. Fix-xitwa u fil-ħarifa (u spiss anke fir-rebbiegħa) mod ieħor. Dejjem ilbsu tajjeb, speċjalment filgħodu kmieni, qabel jidlam u meta jkun ir-riħ, u b'mod aktar speċjali jekk tmorru berdwoċing mal-baħar. L-aħjar protezzjoni kontra r-riħ u l- kesħa hu li tilbes diversi saffi ta' ħwejjeġ u mhux oġġett wieħed oħxon. importanti ukoll li tilbsu xi bamuża jew beritta. Evitaw ilbies li jħaxwex - il-kwiet importanti fil- berdwoċing. Tajjeb li tilbsu żarbun woterpruf għax ħafna drabi l-ħaxix ikun imxarrab (u mhux biss meta tkun għamlet ix-xita) u jekk ixxarrbu saqajkom tiksħu xorta waħda, anke jekk tkunu libsin tunnellata ħwejjeġ. U berdwoċing waqt li tterter bil-bard ma fih'gost ta' xejni Tajjeb ukoll jekk iż-żarbun ikollu qiegħ ftit oħxon biex ma tweġġgħux jekk timxu fuq il-ġebel; u li jkollu r- raded (grooves) biex ma tiżolqux fuq l-imħarbat — ftakru li l- berdwoċers ma tantx iżommu mat- toroq bit-tarmakl Michael Sammut Ronald Sultana ('Tip ta' kokka) Ġemel Ċikonja Abel John Cassar 9 Ftit tas-snin ilu xi ħadd ipprova jerġa' jqajjem il-kultivazzjoni tas-siġar K taż-żebbuġ għaż-żejt u l-frott. L-idea ntgħoġbot u f'dawn l-aħħar tliet snin f'pajjiżna tħawlu eluf ta' siġar taż-żebbuġ. Mhix idea ħażina tafux, għax is- ; siġra taż-żebbuġ hi siġra tipika tal-Mediterran u jixraq li f'Malta tkun iktar komuni. S'issa fis-selvaġġ għadha pjuttost skarsa. Jidher perċ li fl-antik l-industrija taż-żebbuġ f'Malta kienet imqabbda sew, f kemm għax instabu diversi mgħasar taż-żebbuġ antikissmi, kif ukoll mill- ismijiet ta' rħula bħal Birżebbuġa, Ħaż-Żebbuġ, iż-Żejtun u ż-Żebbuġ i (Għawdex) Is-siġra taż-żebbuġ tħaddar is-sena kollha u tiflaħ sew għan-nixfa tas- sajf. Għandha weraq iebes biex ma titlifx ilma minnu. Bħal dan iż-żmien tas-sena toħroġ ħafna bukketti ta' fjuri żgħar bojod. Minnhom jiżviluppa l- frott, li hu ż-żebbuġ li żgur kulħadd jaf kif ikun. Din is-siġra tgħix mijiet ta' snin u z-zokk, aktar ma jgħaddi ż-żmien fuqu, aktar jeħxien, jinbaram u jitħaffer. 4 Jeżistu diversi varjetajiet ta' siġar taż-żebbuġ. Waħda minnhom, li tagħmel frott kbir u tajjeb għall-għasir, tissejjaħ żajtun. Is-siġra selvaġġa għandha weraq żgħir u l-friegħi ikunu xewwikin. Il-frott ukoll ikun żgħir ħafna j ujkollu togħma morra. L-imsaġar taż-żebbuġ tassew ikun fihom x'tara. Fir-rebbiegħa l-art ta' taħthom timtela b' varjetà sħiħa ta' fjuri slavaġ. U fix-xitwa l-frott tagħhom ki ' jiġbed lejh ħafna speċi ta' għasafar. L-isturnell żgur li ssibu minn ta' quddiem Miz-zokk mibrum u mħaffer nindunaw għax għas-siġar taż-żebbuġ jinġibed bħal kalamita. Bis-saħħa tiegħu min kemm din hija siġra mgħobbija biż- 47 jaf kemm jinbtu siġar ġodda għax wara li jiekol il-frotta huwa jarmi l-għadma żmien. Għandħa mijiet ta' snin, u xorta. (iż-żerriegħa). Jekk din taqa' f'art tajba, għandha mnejn tiżviluppa f'siġra tħaddar u tagħmel il-frotti — għra. Kompetizzjoni Uq Norman (Froggv) Chetcuti CI mm mm umu Cl Pranzu għaż-żrinġijieti 9 EJ Żewġ żrinġijiet imġewħini Għinuhom isibu l- f Si ikel li għandhom madwarhom. Tridu ssibu: : 8 friefet 2 mazzarelli (ħelikoptersi) :1 xagħat 1 ħanfusa ta' l-ilma Ħudu fotokopja ta' l-istampa, immarkaw l- affarijiet u ibagħtuhielna (indirizz paġna 2). Jew inkella immarkawhom dritt fuq il-magażin, skenjaw l-istampa u ibagħtuhielna jpeg bl-email (paġna 2). Tqasqsux il-magażin għax titilful Ċans għandkom sa 20 Mejju 2002. Min jirbaħ jingħata sett kartolini ta' l-għasafar. Bed ii Ix Ir-rebbieħa ta' Kompetizzjoni 48 hija Christine Galea l TAL mill-Mosta. Christine se tirċievi bil-posta l-kartolini li 1 // ċ 8 Il-Ħuttafa 49 s Marzu - April 2002 Matthew Borġ Cardona Dawn huma bħalissa l-ewwel 10 fit-tellieqa għall-Ħuttafa tas-Sena 2002:. Renċ Dalli 35 Il-Ħuttafa tas-Sena hija speċi ta' tellieqa li ddum sejra sena, fejn fiha l-membri jtellgħu punti skond kemm ikunu attivi fil-Klabb. Fl-Alpi hemm jgħixu mas-700 lupult Xi. rgħajja ma tantx jil huma kuntenti għa ll pulċinell huna kuntent il-pulċinell (common froghopper Philaenus. joqtlulhom xi spumarius)huwa insett żgħir ħafna li jifforma parti mill-: nagħġa. Imma t-tort grupp ta' insetti li jismu Homoptera, li jinkludi fih il- tal-bniedem stess l werżieq ta' bi nhar. qered u għadu i Il-puiċinettl ma jikbirx iktar minn 5mm. jeqred ħafna mill- Ġeneralment ikun kannella jew aħdar. Dan l-insett priża naturali tal- jiekol biss is-sugu tal-pjanti permezz ta' ħalq apposta lupu… li jkun għamla ta' pajp irqiq, qisu labra ta' siringa. Dawn l-insetti jaqbżu distanzi twal. In-nisa jbidu l-bajd ġoz-zkuk tal-pjanti u ġieli jipproteġuhom b'materjal qisu sapun. Meta ż-żgħar ifaqqsu u joħorġu miz-zokk jibnu qisha massa ragħwa, li bl-Ingliż jgħidulha cuckoo spit. Din ir- ragħwa jagħmluha minn ftit ilma - l-insett jonfoħ l-arja fl-ilma minn tubu fuq il-warrani ta' ġismu sa ma l-ilma jsir qisu foam. Biex din ir-ragħwa ddum ħafna, l-insett iżidilha sustanzi apposta - din l-operazzjoni ddum xi nofs siegħal Meta titlesta ż-żgħar jidħlu jgħixu fiha - din il-moħba tipproteġihom mix-xemx qawwija u anke mill-predaturi. Fil-fatt xi predaturi żgħar jinqabdu f'din il-massa bżieżaq irqaq u jibqgħu mwaħħlin magħha sa ma jmutu. Imma hawn għasafar li tgħallmu kif joħorġu l-frieħ tal-pulċinell minn ġol-moħba tagħhom u jikluhom. Iż-żgħar tal-pulċinell jibqgħu f'din id-'dar' sa ma jsiru adulti, jiġifieri minn 30 sa 100 ġurnata. Iż-żmien li jieħdu jiddependi mit-temperatura. il-frieħ jibnu massa Lela Ga III bla it) bżieżaq ta' l-arja fl-ilma: Il-Ħuttafa 49 2 Marzu - April 2002 Ħbieb Falkunil Ftit taż-żmien ilu erġajna ltqajna aħna tal-kumitat tal-Falko. Fl-aħħar laqgħa li kellna kuli wieħed minna ħa kariga speċjali: min jieħu ħsieb jorganizza l-attivitajiet, min jikteb il-minuti (noti) tal-laqgħat, min jikteb għall-Ħuttafa u min xogħlu ser ikun li jiġi l-attivitajiet u jkun leader. Hemm ukoll min se jkun qed jibni webpejġ - IVA, se nibnu paġna bir-ritratti ta' l-attivitajiet tagħna għal ġol-websajt tal-BirdLife. Insomma għaddejjin naħdmu sod għalikom - jonqos biss li jkun hemm dejjem aktar u aktar minnkom li jattendu :-) Fix-xaharejn li ġejjin m'hemmx daqshekk attivitajiet, u r-raġuni tifhmuha daqsi jekk mhux aktar minni: l-imberkin eżamijiet. Studjaw għax importanti ħalli tmorru tajjeb, imbagħad ejjew l-attivitajiet tas-sajf. X'orsijiet, ta' Għal das-sajf qed nippreparawlkom ħafna attivitajiet għall- ġi moħħok2 Kont qed gosti ta' kulħadd. Ser nibdew bil-kbir. Kampl Iva, jumejn sħaħ tohlomi fuq Kemmuna… ngħumu u nixxemmxu… Narakoml Dal-kamp se jkun l-iktar biex nieħdu pjaċir flimkien, ngħumu, nixxemmxu u nirrilassaw wara l-eżamijiet. Naturalment kif inkunu hemm insibu wkoll xi ħin biex ngħinu ftit fi Proġett Wied l-Aħmar. Wied l-Aħmar huwa l- wied prinċipali ta' Kemmuna, u parti minn dan il-wied qiegħda f'idejn il- BirdLife, li qed tipprova tagħmlu iktar. interessanti għan-natura u għall- għasafar billi tħawwel aktar siġar indiġeni. Is-siġar iżidu l-kenn u l-ikel għall-għasafar. Aħna nkunu nistgħu ngħinu billi niranġaw xi ħitan tas- sejjieħ u anke fit-tisqija tas-siġar. Ħarġa A- 28 April 2002 'Ħarġa B-01 Mejju 2002 Prezz: Żgħar- Lm1.25 Ħlas isir dakinhar stess tal-ħarġa Età: Etajiet kollha Ħin u post: Aktar dettalji lil min jibbukkja. :Ibbukkjaw: Ċemplu lill-BirdLife (tel 21347646 Tnejn- Ġimgħa Jam-1pm ). Ċans sa 26 April 2002 : Ġibu magħkom: ikel, xorb, beritta, nowtbuk, lapes, basket tad-dahar u (jekk għandkom) tromba u gajd. Iġġibux: radjijiet, blalen eċċ - mhijiex xalatal Data: 28 - 30 Ġunju 2002 Ċemplu l-uffiċċju tal-BirdLife biex tibbukkjaw. Iktar dettallji lil-min jibbukiqa. Għall-bejgħ Kamera tar-ritratti Canon AE1 SLA second hand. Magħha lenti Canon 70-210mm zoom. Kundizzjoni tajba. Prezz b'kollox Lm80. Ċemplu 21436335 Għeżież ġenituri, Nixtiequ li għal dil-ħarġa biss ma jiġix aktar minn ġenitu wieħed minn kull familja. Dan nagħmluh biex inħallu aktar post għall-membri stess, peress li n-numru jkun limitat. Membri ta' taħt it-8 snin irid jiġi xi ħadd kbir (14-, magħhom. Grazzi ħafnal : Hemm tliet tipi prinċipali ta' biodiversità: Diversità ġenetika, jiġifieri l-varietà fil-ġeni ereditarji bejn popolazzjonijiet differenti ta' organiżmi, u anke differenzi bejn membri ta' l-istess popolazzjoni. Diversità ta' speċi, jiġifieri n-numru differenti ta' speċi f'ċertu post. Fid-dinja s'issa ġew studjati 1.7 miljun speċi ta' annimali u pjanti, imma jaħsbu li n- numru totali ta' speċi fid-dinja huwa eqreb it-12.5 milljun, u probabbli iktar Diversità ta' l-ekosistemi tirreferi għall-varjetà ta' ekosistemi li jeżistu fuq il-pjaneta: deżerti, foresti, steppi, ibħra, xtut, ġungli, xagħri, għadajjar, bwar, għerien, irdum, għaram eċċ Għaliex biodiversità7 Għalina l-bnedmin, il- biodiversità hija s-sors kollu ta' l-ikel li nieklu, u anke ta' ħafna mediċini. Madankollu, xorta waħda ftit ħafna mill- biodiversità nużaw: per eżempju nofs hija importanti l- bbażat fuq tliet speċi ta' ħaxix: ir-ross, il-qamħ u l-qamħirrumi Din hija sitwazzjoni perikoluża immens, għax allaħares xi waħda minn dawn l-ispeċi timrad jew tinbidel, għax toqtol lid-dinja bil-ġuħl Għalhekk ħafna huma l-istudji li qegħdin isiru biex jistudjaw speċi oħrajn għall-potenzjal sustanzjuż tagħhom. U fejn ifittex il-bniedem għal speċi ġodda7 Qalb il-biodiversitàl Ix- xjenzati għadhom ifittxu pjanta li minnha jistgħu jiżviluppaw mediċina kontra l- AIDS u l-kanċer. Min jaf din il-pjanta, jekk teżisti, inqerditx diġà taħt il-gafef li qed jiċċattjaw il-foresti tropikalil2 Hawn pajjiżi li jiddependu mill- biodiversità anke għall-ekonomija tagħhom, għax għandhom it-turiżmu ibbażat fuq in-natura. Pajjiżi bħall- Kenva u Tanzania jiġbdu lejhom miljuni ta' turisti, li jmorru biex iżuru l-parks famużi li għandhom dawn l-artijiet. Jagħmlu sew jibżgħu għall-biodiversità dawn il-pajjiżit Imma jidher li l-biodiversità hija mhedda serjament. Il-kaċċa u l- kollezzjoni, per eżempju, qed iwasslu għall-qerda ta' eluf ta' speċi ta' annimali u pjanti, minn balieni sa orkidi. Theddida oħra kbira hija l-qerda ta' l-ambjent: tqaċċit u ħruq ta' foresti, bini ta' toroq u djar u fabriki, tniġġis tal-baħar, tnixxif ta' bwar, xmajjar u widien. Bit- tniġġis qegħdin ukoll insaħħnu t- temperatura ta' l-arja, u din qed tbiddel u tfaqqar ħafna mill-ambienti differenti tad-dinja. Meta tonqos il-varjetà ta' ekosistemi, tonqos il-varjetà ta' l-ispeċi. Jidher li t-tort huwa kważi kollu tagħna l-bnedmin. Aħna sirna kapaċi nbiddlu wiċċ id-dinja. Imma jekk irridu aħna wkoll kapaċi nwaqqfu din il-ħsara. Kull speċi għandha d-dritt għall- ħajja ħielsa, b'saħħitha u dinjituża fl- ambjent naturali tagħha. Dan ma jgħoddx biss għal dawk l-ispeċi li jaqdu lilna, imma jgħodd għall-ispeċi kollha. Hemm bżonn li nagħmlu sforz ġenwin biex nibżgħu għall-varjetà ta' ħajja ii hawn fuq il-pjaneta, qabel neqirdu lilha u lilna nfusna magħha. Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta - ibgħat ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew 34 bolla tas-6ċ Daqshekk ġabru l-membri qalbenin l eta għall-Mixja Maratona li għamilna f'Marzu. Renċ Dalli Bis-somma sabiħa li ġbartu diġà hemm flus biżżejjed biex nixtru teleskopju — għar-riserva tas-Simari Grazzi lil kulħaddi e Tliet pitazzi e stiker bil-kulur e 8 punti fil-Huttafa tas-Sena Grazzi wkoll lill-ħbieb tagħna Felix Gerardi, Janet Gerardi, lan Mifsud u Victoria Depasquale talli saqu magħna bil-karozzi tagħhom tul il-mixja kollha u għenuna f'kull ma ġejna bżonn. Ħajjar ħbieb,aħwa u kuġini jidħlu fi Klabb Ħuttaf, agħtihom kopja ta' dil- formola biex jimlewha, ilma isfel nett id-dettalji tiegħek stess, u ibghat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mal-Lm2 tal-membru l-ġdid. i Membership number Tqattax il-magażin — ħu fotokopjal' Fil-Pajja tas-Sal