sentejn qabel 4 pesjana biex tti X-neħ ħiemt r-rbit-tal-priġinier, Fil-bidu tas-sajf tas-sena 70 Ves- — (Elħawġa, oħra, il-Prof Sapdonjgħidilna kif-ġrat il-ħerba tal-bolt-u ihtuġ tal-Fompju Hi Ġorisajem, fid-9 i-Awiżsu tas-seha WE. KELMTEJN FUQ MEWT ĠESU Il-Mewt għażiża ta' Sidna Ġest, ġrat f'Ġerusalem, il-belt il-kbira tal- Art Imqaddsa. Għalhekk il-qarrej- 'ja tagħna jkunu jistennew li niktbu xi ħaġa fuq il-ġrajja, tal-imrar li kellu jgħaddi. minnha Sidna sa kemm Ruħu nfirdet minn Ġismu, għas-saħħa tagħna l-midinbin. FIL-ĠETSEMNI Ġesti għamel l-ikla tal-Għid ġew- wa 'għorfa, qrib id-dejr tal-Qassis il-Kbir tal-Lhud, fin-naħa l-aktar għolja tal-belt, li jgħidulha, Sijon. L-ikla. kienet iddum sejra ħafna, għal hekk Ġest u l-ħdax-l Appostlu (għax Ġuda kien. telaq qabel) ħarġu minn hemm għal ħabta. ta'. nofs il- lejl. Aktarx li. ġibdu min-nofs. il- belt u ħarġu mill-Bieb tal-Fuħħa- rin (ara. l-mappa. ta' Ġerusaiem li ġibna s-sena. l-oħra) għal wied ta' Kidron. Mill-wied telgħu ftit 'il fuq fejn kien hemm għalqa, bis-si- ġar taż-żejtun, jgħidulha Ġetsemni, Hemmekk hemm għar. (Ġewwa fih Ġesu: ħalla tmienja mill-Appostli u ħareġ barra uu ħa miegħu lit-tlieta l- oħra: lil San. Pietru u liż-żewġt aħwa, San Ġakbu u San Ġwann. Lil Ġesti dak il-ħin qabdu biża' kbir, Biża' li jaqa' fuq kull bnie- dem qawwi sħiħ meta jkun jaf li il Blata tal-Agonija, ġewwa l-Bażilka tal-Ġetsemni, ġa. jmut, u sa jmut bla ħtija. U ibarra, minn hekk, Ġesà kien. jaf li sa jaqa' taħt idejn l-eqqell għedew- wa tiegħu, di sa jagħmlulu mill- agħarr, u dan quddiem ommu l- għażiża u quddiem ħafna ħbieb, u kotra. ta' nies li: kienu jittamaw minnu l-ħelsien u l-hena tagħhom. Għal hekk warrab naqra u xteħet igħa'rkubtejh u baxxa wiċċu fl-art u beda jokrob u jgħid bi lsien. tie- għu: ''Abba, biegħed minni din is- siegħa. Imma m'hux kif irrid jien, kif trid-int.' —Tiiet darbiet mar fuq l-Appostli u sabhom: reqdin. Imma għandu jkun li għad li kienu Knisja mibnija mill-Franġiskani mimdudin, ma kienux reqdin it- tlieta. Xi wieħed donnu li kien imsenbah u sama' l-kliem ta' Ġest, għax kieku ħadd ma semgħu, kie- ku ma kienux jiktbuh. Ftit: wara, mill-bieb tat-Tempju, jew Ħakel, quddiem il-Ġetsemni sewwa, dehru: ħerġin ħafna nies. Kien Ġuda mal-għassiesa u l-ħad- diema. tal-qassisin u s-suldati Ru- mani, ġejjin jaqbdu lil Ġest. Dawn niżlu t-taraġ tal-blat għal-ġewwa l- wied u telgħu n-naħa tal-Ġetsemni. Ġesti rahom u mar qajjem lil Ap- postli, biex ma jmorrux, bans, isib- hom reqdin. Dawk daħlu l-għalqa u daru ma' Ġesti. Ġuda res u qallu dik il-kelma. ekwiv amtek, Rabbil'' San Pietru silet is-sej ma Ġesti menghu. Qallu: ''Rodd sejfek f'għantu, għax min iħareb, ħarebl'' Jiġifieri: min jagħmel gwerra mal-oħrajn, l-oħrajn jagħ- mlu gwerra miegħu. U dawk im- bagħad rabtu lil Ġest: u ħaduh. post, fejn n imsawwat Ċesu.,, Aktarx li reġgħu daħlu bih fit- Tempju, minn fejn kienu ħarġu, Xi mkien hemm. ressqu lil-Ġesti għal ftit quddiem Ħanan, li qabel kien Qassis il-Kbir u tniżżel. Imbagħad ressquh quddiem Jusef Kajafa, il- Qassis il-Kbir ta' dak iż-żmien u l- miġimigħa tal-kbarat, jiġifieri s- Sanhedrin.. Ġib quddiem għajnejk lill-Qassis il-Kbir, u lil Ġest: il-qaddej ewlie- ni t'Alla u l-Iben waħdieni t'Alla, kif kienu issa quddiem xulxin. Qassis qiegħed fuq tron għoli, lie- bes sabiħ, imkabbar, u mdawwar bil-ħbieb; u l-Iben t'Alla wieqaf fl- art, marbut bil-ħbula, kiebi u mdawwar bl-egħdewwa. Il-qad- dej qarrieq t'Alla u l-Iben emin t'Alla quddiem xulxinl Imbagħad ġrat l-aqwa ġrajja tal-Laqgħa. jafa qam u rafa' idejh it-tnejn għan- naħa ta' Ġesii, kif kien fl-art qud- diemu u qallu: ''Nħallfek. b'Alla Għ tgħidilna… jekk intix il- Ġesti iwieġbu u wieġbu aktar milli red. Q UGħedtu l U ngħid- lek ukoll li lili għad tarani fuq il- KEMM BATA ĊESU' FIL-PASSJONI. Xbieha tal-Ġisem ta' Kristu fil-Qabar kif għadha tidher fil-Liżar li fih keffnu Jusef t'Arima (it-tbajja bojod: ħruq fil-Li hawn jew minn hemm. Lemin tal-Qawwa t'Alla, ġej fuq is- sħab tas-sema l'' Il-Qassis il-Kbir, daqs kemm kien imkabbar, anqas biss qal lil Ġesu jfisser ruħu. 'Qatta' l-libsa ta' fuqu u għajjat li Ġest kien qal eresija. U l-miġimgħa qatgħet li kien ħati tal-mewt. Għal hekk telqu lil Ġesti f'idejn il-qaddejja li qagħdu minn dak il-ħin sa fil-għodu jgħaddu ż żmien bih: waqa', Jgħidlek: Jien sa naqla' rewwixita biċx' neħles bniedem mill- mewt7 Għal hekk l-ewwel amar 4i jagħtu s-swat lil Ġesti u: wara jo- ħorġu banra mis- sur tal-belt u jsal- ibuh. It-tistib: kien: l-agħarr xorta ta' mewt li kienet tingħata fi żmien Ru- ma. Kienet il-mewt li tingħata lil- lsiera li jagħmlu xi deni lil sjiedhom u lil ħallelin li jinqabdu jisirqu fit- Kappella tal-Franġiskani Fuq il-Blata tal-Kalvarju. Fil-għodu. malli sebaħ, il-miġim- għa tas-Sanhedrin reġgħet iltaqgħet u billi huma ma kellhomx jedd joq- tlu nies, bagħtu lil Ġesu għand Pi- latu, il-Ħakem tal-Lhudija, biex jaqtagħhielu għal mewt. Pilatu ma riedx jindaħal, u ried jeħles minn Imma l- Lhud baqgħu jrossuh u sa fl-aħħar trieqat, Lill-imsejken kienu jorbtuh iew isammruh, inkella jorbtuh u isammruh f'daqqa ma' għuda wieq- ta'u jħalluh hemm imut bil-ġugħ u l-għatx u l-ksieħ jew is-sħana,: kif tkun, xitwa jew sajf. Nafu li Ġesti kien imsammar, għax dan kitbu ċar fl-Evanġelju tiegħu San Ġwann, IL-MEWT U T-TAGĦLIM Ġesti dam ma' dwar tliet siegħat imsallab u mbagħad miet. Il-kot- ra u x-xorta ta' wġiegħ li ġarrab Ġest ma' tul dal-ħin, uġiegħ fisiku u morali, jiġifieri fir-ruħ u fil-ġisem, qajla nistgħu. nifhmuh. Biss ġib quddiem għajnejk kif għal sidna Ġest, il-miżjien qaleb f'daqqa, mill- ogħla tas-sebħ, waqt li daħal jgħal- iem ġewwa t-Tempju, għal qiegħ nett tal-għajb, bil-mewt fuq is-salib. Lil Ġest: tawh il-mewt iż-żewġ awtoritajiet . kostitwiti' ta' dak iż- żmien, l-awtorità Reliġjuża u l-aw- torità. ċivili. Il-Qassis il-Kbir tal- Lhud, daqs kemm. kien jaħseb li hu nfallibbli, daqshekk ieħor żbal- ja, għax fl-Isem' t'Alla bagħat għal imewt lil Iben: Waħdani t'Alla. U Pilatu, għad li kien jaf sewwa li Ġesti ma kellux ħtija, kif hu stqarr kemm il-darba, bagħtu għal mewt ibħala. ħati, għax deherlu li hekk jaqbel, biex jingħoġob mal-Lhud. 'Mill-mewt ta' Ġest: jidher kemm tista' tkun qarrieqa dik li jgħidulha Ġustizzja tal-bnedmin. aa—wkolll-qabel-ma-Ġesir-xatidar-is- H ftit-wara—xandar-Ġest—mal-ibliet ħata lill-ġens l-hudi biex-hejk—1—l Ħillel-ma kienx mill-Palestina, A IT Il-Pajriiarki U ŻEWANSA, tid , : b Ehud Kanali iġeNŻi fhed- B'ti-odusii b'iagħii eLhad ki iben Ri za