FIT-13 TA' NOVEMBRU 1980 KIEN: L-450 SENA MILL-WASLA TAL-GRAN L'ISLE ADAM FL-IMDINA Għaddew 450 sena minn mindu, il-Kava'lieri ta' l-Ordni ta' San Ġwann ġew għall-ewwel darba fil-Gżejjer tagħna. Damu snin twal jirren- jaw u wara li telqu l-preżenza tagħhom għadha tinħass. Ku'fejn iddawwar wiċċek issib dak li ħallew warajhom il-Kavallieri. Għamlu ġid kbir lil Malta. ferm ikbar minn Malta, ma għandhomx nofs il-wirt li ħallewlna dawn in- nies ta' nobilta', kultura, arti u qlubija li għaliha jibqgħu jissemmew fl-istorja. minn Fr. PATRICK G. ABELA, EE: L'Isle Adam irnexxielu li jak- kwista l-Gżejjer Maltin min- għand l-Imperatur Karlu V ii iffirma l-att tal-konċessjoni biex jagħti lill-Kavallieri l-Gżejjer tagħna, nhar l-24 ta' Marzu, 1530. Kien is-26 ta' Ottubru ta' l-is- tess sena meta l-flotta ta' l-Or- dni dehret dieħla fl-ibħra tagħh- na. Il-karakka li fuqha kien hemm il-Granmastru L'Isie Adam kienet is-Sant Anna taħt il-kmand tal-Kavallier Ingliż Sir William Weston. Marru mill-ewwel il-Birgu u minn hemm baqgħu sejrin għall-Kas- tel Sant'Anġlu, li kien proprjeta' privata u ma tantx kien f'kun- dizzjoni tajba. solennement fil-Belt ta' l-Imdina, nhar il-Hadd, 13 ta' Hawn fuq jidher taht il-Baldakkin, im- dawwar bil-kbarat tal-Belt kif gie. mpitter mill-pittur Dan. il-kwadru jinsab fil-Palazz Presidenzjali ta' San Anton. Dħul solenni fl-Imdina Kien meħtieġ li l-Granmastru jiċ- ħu l-pussess uffiċjali ta' Malta. Nhar it-13 ta' Novembru: 15830, il-Gran- mastru L'Isle Adam, imdawwar bil- Kavallieri u l-kumplament tas-seg- witu tiegħu telaq minn Kastel Sant' Anġlu, biex jitla' għall-Belt kapitali ta' Malta li dak iż-żmien kienet l-Imdina. Kif wasal fuq is-Saqqajja baqa' sejjer fil-knisja ta' Santu Wis- tin u hemm neħħa minn fuqu l-uni- formi militari u flokha libes l-ilbies maġistrali. Il-patrijiet u l-kleru mxew quddiem fil-bidu tal-purċissjoni, li telqet lejn il-bieb ta' Il-Granmastru kien taħt baldakkin merfugħ mill- Ġurati ta' l-istess Belt. Minn fuq is- swar ta' l-Imdina ġew sparati t-tiri ta'- merħba. lill-ħakkiem ġdid ta' Malta. Il-bieb ta' l-Imdina kien magħluq, u malli wasal il-Granmas- tru ħabbat biex jiftħulu. Hawn wieħed mill-Ġurati f'isem il- poplu talab il-Granmastru biex dan iħares id-drittijiet tal-Maltin, u l-pri- vileġġi li minn dejjem kienu jgawdu. Huwa poġġa jdejh fuq sidru u b'mod l-aktar solenni ħalef dak li minnu ġie mitlub. Wara Ji sar il-ġurament, il-Granmastru ġie mogħti żewġ in- fietaħ tal-fidda bħala ċerimonja sim- bolika li turi li minn issa 'l quddiem huwa sar il-kap tal-Belt. Wara dan, il-Prim Ġurat qara l-indirizz ta' misr- ħba u spiċċa fost iċ-ċapċip tal-folia li kienet preżenti għal din l-okkaż- joni. Malli spiċċat din iċ-ċerimonja kul- ħadd baqa' sejjer fil-Knisja Kattid- rali u hemm. saret quddiesa solenni mill-Vigarju ta' l-Isqof. Din il-funz- joni reliġjuża spiċċat billi tkanta l-In- nu ta' Ringrazzjament. Mill-Kattid- ral, il-Granmastru L'Isle Adam baqa' sejjer Palazzo Falzon (il-lum in-Nor- man House) għand il-Viċi Ammiral tal-Flotta, Mikiel Falzon, fejn sar il-pranzu ta' l-okkażjoni. L-aħħar snin ta' L'Isle Adam Il-Granmastru L'Isle Adam, mill- ewwel ħaseb biex isaħħaħ id-difiża ta' Malta. L-ewwel biċċa xogħol kienet li jirranġa Kastel Sant'Anġiu u baqa' sejjer anke jdur is-swar tal- Belt. Kien xogħol iebes imma hu determinat ' li Malta ippreparata. Beda jiġbor u jsejjaħ lura: dawk il- kien jekk. jinqala' l-għadu, tkun Kavallieri li kienu għadhom imxer- rda wara t-telfa ta' Rodi, biex b'hekk Il-ħidma kienet kbira u siewja, u fil- ftit snin li daru stess tkun f'postha. tiegħu Granmastru f'Malta, għamel ġid kbir. dam bħala Iż-żmien u l-inkwiet li kellu beda jagħmel tiegħu. Fil-21 ta' Awissu 1534, L'Isle Adam miet fil-kunvent tal-Patrijiet Fran- ġiskani Minuri tar-Rabat, fejn hu wara li kien ħallas minn butu biex jiġi rranġat il-kunvent, żamm għash żewġt ikmamar. Qalbu wkoll hija midfuna fl-istess knisja tal-Patrijiet Il-kwadru famus tal-pittur Antoine de Favrav, fejn juri l-Gran Mastru Phillipe Villiers de L'Isla Adam, dieħel biex jieħu l-pussess tiegħu bħala kap tal-Gżira, kien suġġett ta' erba' bolli li ħarġet l-Amministrazzjoni Postali ta' Malta. Dawn il-bolli ħarġu fl-1938, 1943, 1948 u 1953. rispetivament. Il-valur kien dejjem dak tat-2jd. Franġiskani. Il-ġisem tiegħu ġis dni fil-Belt il-Ġdida, Valletta, il- midfun fil-kappella. ta' Sant'Anna lil-: ġisem tiegħu ġie trasportat u mqie- Kastell ta' Sant'Anġlu. Meta kienet għed fil-Kripta ta' l-istess knisja. lesta l-Knisja Konventwali ta' l-Or- NOTA :— Dan l-artiklu huwa silta minn kitba li dehret fil-ġurnal ''Il-Ħajja' dak- inhar ta' l-anniversarju, cioe' fit-13 ta' Novembru, 1980. Ghal dawn il-Festi se jiġi mzanzan set ġdid ta' pavaljuni artistici fit-Triq il-Kbira.