Ftit wara. li l-Patri Lettur Nikol Ma- gro laħaq Kummissarju tat-Terra San- ta, darba waħda bagħat għalija; jiena mort il-Kummisserija u hemmiekk fl- Uffiċju tiegħu, insib li kien hemm miġ- mugħa tliet Patrijiet (u hu erbgħa): Kien stedinhom, bħal ma. stieden lili, biex: ngħaqqdu naqra. ta' kumitat, ħalli flimkien noħorġu Rivista, li hu Ma. niftakarx. jekk ir-Rivista kel- lex toħroġ kull xahar jew kull xahrejn jew kull tliet xhur. Naf biss li jien wegħedt lil Patri Nikol li kelli niktiblu. artiklu għal kull ħarġa. Patri Gwidu Schembri, li-ma kienx ilu wisq li raġa' Malta. minn Gerusalem, qal li barra milli jikteb hu, kellu jitlob lil wieħed fizzjal Ingliż ħabib tiegħu, li jaf sewwa l-Palestina, li jiktiblu xi ħaġa wkoll għar-Rivista, u hu jaġlibha bil-Malti. Smajthom jgħidu wkoll H. kellhom c jitolbu lill-Mons. Dun Karm Psaila : biex jikteb xi poeżija għar-Rivista U jien għedtilhom li billi s-Sur Karmenu Vassallo kien ħabib tiegħi, kelli nitol- bu jiktbilna xi ħaġa għar-Rivista hu- wa. wkoll. Meta damu jitħaddtu ħaf- vna, u għal dak il-ħin għamilna bħal haqra ta' pian, żewġ Patrijiet (Patri — Gwidu u Patri Alessju, jekk niftakar sewwa) ħarġu biex imorru fl-istampe- : rijiet, biex jaraw kemm kienet sa tkun in-nefqa ta' kull ħarġa. ; Imma sa hawnekk wasalna, għax wara. deher li kull ma ngħażef donnu kien sar suf. Kull meta kont immur il-Belt u nsaqsi lil Patri Nikol meta sa tibda toħroġ ir-Rivista. dejjem ' kien jibda. jlaqlaq u fiżloali bil-kliem u qatt ma tani tweġiba sħiħa. Aktarx li kol- lox kien sa iibqa' għaddei mar-riħ. Imma jien, għandi nkun, għandi fija xi. seher, Drabi nwaddab ħaġa. kif ġie ġie u nolqot fejn għandi nolqot, bla ħsiebl-' Meta kont żgħir, darba, ġewwa għalqa Ta' Bordin, qrib Ħaż- Żebbuġ, waddabt ġebla u waqqajt għasfur tal-bejt mill-airu. U darba oħra, kont żgħir ukoll, waddabt landa tas-sardin imgħattna għal ħuttafa hi u ttir, u waqqajtha wkolll U darba, meta kbirt u kont naħdem l-Uffiċju tal-'Progress', għedt kelma lill-avu- kat John Bugeja (wara li kont ili nsus warajh ħafna u dejjem jiżloq;)'u fuq dik il-kelma beda joħroġ ''Il-Berqa'' bl-Ortografija tal-''Għaqda''. U hekk ukoll b'kelma megħuda kif ġie ġie, ilqatt lil Patri Nikol u ġiegħeltu jibda joħroġ ir-Rivista. Mela, darba waħda kont il-Belt u għaddeit nara lil Patri Nikol, u bħal ma, dari, saqsejtu meta sa tibda toħroġ ir-Rivista. Hu beda jlaqlaq, bħal ma dari wkoll, b'sebaħ u dalam ii Ġwanni u Martin. Fl-aħħar għedtlu, bil-qajl; donni qiegħed inkellem lili n-nifsi: 'Is-santa Marijal Li kont jien bħa- lek, mhux Rivista biss ħriġt, imma qlibt Malta ta' taħt fuqi' Ftit jiem wara. rġajt mort, u malli rani ħatafni. Qalli: ''Ir-Rivista sa noħorġuha. Noħorġuha jien u int. Testi li għandek tillestil'' ''Hekk kif, f'daqqa waħda7'' saqsejtu jien. We- ġibni: ''Qagħadt naħseb. fil-għaxija fuq il-kelma li għedtli int u qtajt li noħorġuhal Ma nafx x'xahar kien, imma aktarx ji kien Novembru. Jien għedtlu li noħorġu l-ewwel għadd għal bidu ta' Jannar. Ftehemna kull wieħed x'kel- Jna' niktbu; Patri) Nikol bagħat iġib ftit ritratti minn Ġerusalem, biex nagħmluhom blocks, raddejna salib għal wiċċna u qbadna x-xogħol. Il-Bambin mill-ewwel wera li r-Ri- vista riedha, għax ir-ritratti minn Ġe- — tusalem waslulna malajr, m'ħux bħal ma dari, li kull ma tibgħat iġġib idum ma jasal ħafna xhur. Nikol għażel xi ritratti u ħadhom il-Progress biex jagħmilhom blocks, u kif kienu lesti, morna bihom u bil-kitba li kel- Ina l-'Empire Press'. Kien xi nofs Diċembru 1954. Saqsejna lil Dun Bianco jekk kienx jista' jlaħħqilna l- ewwel għadd sal-bidu ta' Jannar, kien żmien il-Milied, li fih ikunu maħ- nuqin bix-xogħol, Saqsejnieh jekk jil- ħaqx sal-15 tax-xahar, u qalilna iva. U ftehemna hekk, billi mill-ewwel sal- ħmistax tax-xahar ma hemmx żmien U: hekk, ftit bis-saħħa tiegħi, u ħaf- na. bis-saħħa ta' Patri Nikol, ħareġ tajjeb jew ħażin, bi 28 faċċata, l-ew- wel għadd tar-Rivista. Minn' dak iż-żmien 'il hawn għad- dew sentejn, u dan il-għadd huwa l- ewwel għadd tat-tielet sena. — Jien mill-ewwel qalbi ħebritni li dir-Rivista kellha tmur tajjeb u trabbi l-egħruq. Imma. għal dan, kont naħseb, li trid mill-anqas erba' snin, ħalli n-nies til- ħaq tagħrafha, Iżda, ħaġa li għaġ- ġbet lili wkoll, ir-Rivista qabdet sew- —Wa, m'hux -mar-raba' jew il-ħames sena, kif kont naħseb jien, imma mat- Tieni senal: Sas-sena li għaddiet, jiġi- fieri t-tieni. sena, kellna mseħbin li 'jħallsu (għax hemm oħrajn li ma. jħal- Isux; bħal kappellani, superjuri u be- à Biex tneħħi l-ħanqa — għaddewlek. ' Qalilna li ma setax, billi dak iż-żmien ': DUWA TAL-FELLAHIN a Jekk tieħu xi fiħ u ilħesiaq biex imurlek, agħmel dan: ħu tliet ajja tewm, kissirhom ftit u qegħdhom f'borma nadifa. u ftit xaħam tal-ħanżir u qegħdhom itektku fuq nar bagħti. għaddihom: minn mesfa (passatur) u qabel ma torqod fil-għaxija, idlek saqajk bihom u kebbibhom f'xi ħaġa tas-suf, nefatturi kbar tal-Qabar ta' Kristu) — ftit anqas minn disa' mijal Disa' mitt imsieħeb mat-tieni sena, m'hux ħażin. M'hux talli m'hux: ħa- żin, talli jien naħseb li huwa record. Ma, naħsibx li ġewwa Malta hawn, jew qatt kien hawn Rivista li jkollha disa' mitt imsieħeb l jħallsu. Ir-Rivisti li hawn Malta jimxu aktarx bis-sussidji bit-tisfiq tal-wiċċ u talb għal flus, u xi ftit bir-reklami. Tagħna m'hix hekk. Ħadd ma. jissusidjaha, Lil ħadd ma titlob flus. Reklami fiha ma jidhrux. Mela x'fiha din ir-Rivista aktar mil- li fihom. l-oħrajn: Ma nafx sewwa, imma 'aktarx li fiha żewġ ħwejjeġ: li min jaħdem fiha; jaf xogħlu, u dan ix-xogħol jaħdmu. bil-qalb. — Jiġifieri fiha l-ħila u l-imħabba, Għal hekk li niktbu fiha jkun qasir u ċar, biex ma ndejjqu l-ħadd, u kollox minnu, biex il-qarrejja meta jitkellmu fuq li qraw, ikunu fuq is-sod. Minn 28: faċċata żednieha sa 32, U minn ħames stampi — żednieha sa tnax, u l-ħlas tagħha ħal- — lejnieh bħal ma kien qabel. ' Għax: aħna il-għan tagħna ma huwiex il-flus: Il-għan: tagħna huwa li l-qarrejja jagħirfu l-Art Imqaddsa: tal-Palestina, fejn twieled, għex u miet għalina Sid- na Ġest Kristu u jagħarfu wkoll ix- xogħol li r-Rħieb Franġiskani jagħ-' miu hemm, għal qima u s-sebħ t'Alla. u l-ġieħ u l-fejda tal-Knisja Kattolka. Ixħet magħhom ftit ilma Meta. jsiru sew, Sa fil-għodu r-riħ u l-ħanqa jkunu