BERTOLDU, ĠAHAN U L-BQIJA Novella tal-Milied ta' PAWLU MIFSUD Meta kien għadu tifel kien jitgħaxxaq jisma' lin-nannu jirrak- untalu 'l-istejjer. L-iżjed il-bċejjeċ jinkitbu ta' Bertoldu, il-ħrejjef a' Esopu u l-praspar ta' Ġaħan. U issa li kiber u sar żagħżugħ t'għoxrin sab li kien għadu jissaħħar jiftakar fihom l-iktar meta jkun bala' xi żewġ drogi u jħossu, għaldaqstant, iktar ferħan u moħħu ħieles mit-toqol tal-ħajja. F'siegħa minn dawn li semmejna, f'lejla qaddisa u ħe:wa għax kienet dik tal-Milied imma waħda ta' swied-il-qa;b għal Ġorġ, ienet ġiet fuqu t-traġedja li se nsemmu. Mikdud iktar minn qatt qabel iż-żagħżugħ kien ried isib il-faraġ u jinsa billi jibla' l-pilloli as-soltu bit-tama li jeħduh 'il bogħod min-niket ta' dan il-wied tad-dmugħ u jdaħħluh f'oħra ta' serħan u ta' għaxqa. Issakkar 'kamartu u nxteħet minn tulu fuq is-sodda rajba. Ommu U - missieru u oħtu kienu kollha l-knisja għall-Quddiesa ta' nofs il-lejl u għalhekk meta wasal id-dar ma'sabx għajr dlam u sikta. Sab ftit ikel imma dak ma kellux aptitu u ħallieh fil-platt kif kien. ien jixtieq xi ħaġa ma jafx x'inhi u, għax ma jafx x'inhi kien iħoss ruħu niexfa u qalbu xebgħana minn kollox. U biex iktar iqeilel il-baħħ ta' ġo fih infexx jidgħi u jaħlef. U mbagħad qabad il-flixkun tad-drogi u rħielha jibla'… tnejn, erbgħa, sitta… lanqas jaf kemm sewwa. Ladarba d-dwejjaq tiegħu kienu kbar kien jeħtieġlu jżid fid-doża. Malli d-drogi bdew jagħmlu tagħhom, Ġorġ ħassu qed jintilef minn sensih bil-qajla l-qajla, ra kollox madwaru jiċċajpar, id-dawl jitbaxxa ftit ftit sakemm intefa u dak kollox. Kien jinsab issa f'dinja oħra. Fid-dinja tal-ħrejjef u tas-sħarijiet fejn kien hemm Bertoldu u Ġaħan u l-bqija. Kulħadd miġbur dawra tond madwaru, kulħadd iħares lejh u jiggustah, kulħadd jifraħ bih u jixtieq iżiegħel bih. Qishom li dawn kienu miftehma li jagħmlulu festa. Għax hu kien l-aqwa u l-egħżeż ħabib li kellhom. Imma hu skanta. iħares lejhom u ilkemm mhux qed jistkerrahhom xi ftit. Dawn x'ix-xjafek riedu mingħandu7 X'ġew jagħmlu hemm ħdejh7 ''Ġorġ…' sama' min isejjaħlu. UMin iridni2'' staqsa mifxul u mħawwad għax stenniehom se jinfexxu jidħku bih u jgħadduh ilkoll biż-żmien. ''Jien, Ġorġ, Ġaħan… Ma għaraftnix7'' qallu. bil-lajma lejh naqra ta' ġuvnott qsajjar u matnazz, wiċċu wiċċ ta' bahnan, maħmuġ u mdellek, qalzietu mraqqgħa mitt naħa, u l-qorq ta' saqajh imkabar u mqatta'. ''Tmissx miegħi, tafx, Ġaħan, għax idejjaqni l-ħmieġ,' qallu jkemmex wiċċu Ġorġ. Vint nadif… wieġbu Ġaħan imfantas kemmxejn. ''L-aktar b'dik il-qoffa xagħar hi għandek qisek… X'qisu7' staqsa lil sħabu fid-daqqa u l-ħin. Ix-xitan… qalu xi tnejn minn taħt l-ilsien waqt li xi oħrajn faqqgħu daħka li kienet aktar qarsa mill ħelwa. 'Ara, ħej, neħilsuha, għidli xi trid2'' qallu ż-żagħżugħ li xejn ma kien qed jieħu gost bil-biċċa. Imma dak il-waqt indaħal ħadd- ieħor u sama' leħen ieħor ikellmu: ''Ġorġ, lil-dan tiħux għalih. Dan żata: kemm tridu imma ma jafx iġib ruħu man-nies. Twieled ħmar u hekk baqa'…' Dak li qabeż fin-nofs kien Bertoldu, wieħed li kellu Isienu jaqi- Igħu tgħidx kemm u rasu ma kenitx qiegħda għall-beritta biss. Naqra ta' żagħżugħ ilvent daqs ir-riħ u għajnejh jibbru qishom iridu jkellmuk il-ħin kollu. U minn barra l-għaqal. dan Bertoldu keriu l-ħila u s-saħħa. Ma kien jaqta' qalbu minn xeln. Malli kien igħid kelma hu l-oħrajn jisktu dlonk u jobdu l-amar tiegħu bia tlaqtiq. U għaldaqstant, malli dan, Ġaħan libet u nħeba wara l-oħrajn għax beża' li ġejja xi xebgħa A.1. ''Ġorġ ta' qalbi…' raġa' Bertoldu. Aħna ilna nafu li int l-aqwa u l-ikbar ħabib tagħna u, allura, ħsibna u rajna li npattulek b'xi mod din l-istima u l-imħabba tiegħek lejna Ikoll. Qed tifhimni Ġorġ hux, x'qed ngħidlek2 Għax ma nafx kif qed narak… ' 'Nifhmek qiegħed, ħabib. Imma għallinqas għidli min int'' qallu Ġorġ itemtem għax il-ħasda kienet qisha għadha fuqu. ''Skużani taf, insejt. Imma dak 'l-imgħarraq ta' Ġaħan fixilni. Tiftakarhom il-bċejjeċ li kont nagħmel hux tassew 2 M'hemmx għalfejn nitkellmu żżejjed hux hekk 27 ''Nafhom ingħid… qallu Ġorġ xi ftit iktar ferħan għax fehem li Bertoldu kien wieħed ll tista' tafda fih. ''Mela, ara, Ġorġ… Issa ħallini nkomplilek għax għandi. xi ngħidlek. Qis li inti tifhimni malajr kemm. jista' jkun biex ma ntawlux il-biċċa. Me;a għandek tkun taf li aħna, il-ħbieb tiegħek, ilna ħafna nkwetati minħabba fik. Narawk dej;em bil-buli u wiċċek imqarras u dejjem nistaqsu 'l xulxin: 'Imma xi ġralu ħabibna Ġorġ2 Kemm kien ikun ferħan dari, meta kien għadu żgħir, u lum dejjem imdejjaq… Sewwa qed ngħid, ħabib2'7 'Ma nistax niċħad… beda jtiegħmha Ġorġ. Bertoldu ħares lejn sħabu u b'xengila ta' rasu wriehom li dak li kienu ħasbu kien kollu minnu. Imbagħad raġa' dar lejn Ġorġ u ssokta jgħidiu: ''Issa aħna ħsibna u rajna li int m'għandekx tibqa' sejjer hekk. Irridu ngħinuk teħles minn dawn id-dwejjaq darba għal dejjem. Naraw sewwa x'tixtieq qalbek, x'jonqsok, u aħna nagħmlu kull ma nistgħu biex nikkuntentawk. lilobna li trid u sa fen ikun possibbli naqduk bil-qalb kollha. Titlobx affarijiet ta' barra minn hawn għax aħna ma nagħmlux mirakli. Imma fejn tidħol ix-xorti u r-risq u x'naf jien… nagħtuk palata sewwa. ' Imma ngħid jien2…' ħabat jistaqsi Ġorġ kurjuż għall-aħħar. tInti ħallini nispiċċa… qatagħlu kliemu Bertoidu waqt li resaq iktar qrib tiegħu. ' Aħna qed nagħmlu dan għax inħobbuk u nirrispettawk,, għax nafu li int iġġibna aktar minn ħaddieħor. għax inzerta wkoll il-Milied u jkun xieraq,, allura, H nagħtuk rigal. Rigal sabiħ li tixtieq qalbek. U biex ma tinfixel xejn, se nagħtuk siegħa, jew ftit iktar, biex tilħaq taħsibha u tara x'l-aktar teħtieġ. X'għandek tassew bżonn biex tgħaddi l-bqija ta' ħajtek ferħan. Qed tifhimni Ġorġ27 Issa naħsibha naqra u nara x'nivvinta biex il-ħaġa nagħmilha sewwa, taf int2' ''Qed titkellem ta' raġel Ġorġ. Hekk jaqbel tagħmel: kollox bil- għaqal u sewwa għax, nifhem jien, ilek qatigħ ma tagħmel l-affari- jiet sewwa. Xi tgħid, ħabib2 Mela għalissa… saħħa. Nerġgħu narawk minn hawn. u siegħa, siegħa u nofs oħra. Saħħa. ' ''Saħħa…' qalilhom Ġorġ xi ftit imħawwad imma mhux im- dejjaq ħalma kien qabel. U b'Bertoldu miexi quddiem, Ġaħan warajh u l-oħrajn ftit iżjed lura, ħarġu nkiss inkiss 'il barra, lil-hemm, fil-bogħod, fejn kollox igħib u jispiċċa qisu qatt ma kien xejn. Ma kenitx ħaġa ħafifa għal Ġorġ li jaqtagħha u jiddeċiedi f'mu- ment. X'kien li dawn il-ħbieb tiegħu setgħu jagħtuh li kien jagħmlu hieni għall-bqija ta ħajtu7 Għal, ngħidu aħna, erbgħin, ħamsin jew sittin sena oħra2 Kien għadu kemm għalaq għoxrin u ma kenitx ħaġa kbira li kien ilaħħaq it-tmenin bħalma kienu għamlu qablu nannietu. U aflura2 Allura l-aħjar ħaġa kienet li jaħseb għal rasu u jara kif jakkwista xi erba' soldi mhux ħażin. Iħaddimhom bil- għaqal u jżid ill-kemxa sakemm. isir sinjurun.. Jeħlles minnufih mis-salarju li kellu, £30 fix-xahar, koċċ loqom ii kienu jservuh mhux iktar minn ġimgħa tnejn u mbagħad iqanċaċ sakemm jasal xahar ieħor. Jew jisraq mid-dar biex ikompli mal- ħbieb. Dik is-soluzzjoni. Flusl Imma kif2 'Iva, ħsibiha jien, ged- wed Ġorġ waħdu. L-ewwel premju tal-Lotterija Nazzj onali li kellha titla' jumejn oħra. £35,0001 Iva, hekk jitlobhom lil dawk il-ħbieb u benefatturi. Igħinuh jirbaħ dik is-somma u barra bid-daqq. Kemm kien jifraħ x'ħin jisma' l-aħbar tinqara minn fuq ir-Rediffusion: '' Ir-rebbieħ ta' l-ewwel premju ta' £35,000 huwa dak li għandu l-biljett Serje XVZ, Numru 000001, nome de plume 'MV TRUE FRIENDS' li joqgħod Ħal Bjuda, Malta. ' Mur ara kemm ritratti fil-gazzeiti u kemm nies se. jifirħulu u igħiru għalih. U kemm tfajliet se jduru miegħu, kollha bl-imħatra min iżiegħed biħ l-iżjed. Imma hu ma kienx se jħallihom jisolħuh. Ma kienx daqshekk ħmar. Kien jagħżel l-isbaħ waħda fosthom… Imma min kienet l-isbaħ waħda2 Liema kienet dik fosthom li serqitlu qalbu u 'bellhitu għal kollox2 Min kienet7 Kien jisimha Lolita. Tfajla ta' tmintax b'figura t'artista. Statwa ta' mara Rumana nofs ilbies. Xebba li l-ġmiel kien ifur minn kull naħa ta' ġisimha, minn rasha sa saqajha. Kampjun tas-sbuħija. Minn barra biss. Minn ġewwa dlam u kruha. Suppervja u qerq. Imma dak li jgħodd hu dak li l-għajnejn jaraw. Il-wiċċ ħlejju tagħha. Ta' Lolital Miss Universe imqar jekk qatt ma rebħet ebda konkors. Miss Friendshipl Ħbieb kemm trid u kollha sbieħ u twal iktar minnu. Kull wieħed miġnun għaliha, bil-imħatra bejniethom min jiksibha għalih u jmur x'imkien biha biex igawdiha waħdu. Hekk kien jixtieq Ġorġ. Li jkollu lil Lolita. Li tkun tiegħu biss biss. Sa minn meta kien iltaqa' magħha l-ewwel darba l-iskola. Lejl u nhar. Toħroġ miegħu llum u mbagħad tiskartah s-sena kollha. Jiktbilha u mank biss twieġbu. Meta telqet mill- iskola baqa' jsus warajha u jokorbilha imma kollu ta' xejn. Tħares leh u titbissem u ma tagħtix kasu. Tibdlu ma' l-oħrajn. U hu aktar joħlom. Imma issa… għandu mnejn li l-ħolma tiegħu setgħet isseħħ. 'Imma ngħid jien,'' ħaseb Ġorġ, 'dan Bertoidu u Ġaħan u l-bqija, dawn x'jifhmu fl-imħabba2 X'jafu fuq it-tfajliet2' Jista' jipprova u jara x'jgħidulu. Forsi din kienet l-eħfef ħaġa għalihom. Li jiksbulu lit-tfajla ta' qalbu. jirnexxuha kien lest jibdilha mal-flus. Mal-£35,000. tal-Lotierija Nazzjonali. X'jiswew il-flus ħdejn il-ġmiel2 Anġlu bħal dikl Ma satax jaqla' rigal tal-Milied aħjar u isbaħ minn dak… żgur. U la qed insemmu l-Milied ma tistax qisu ma tiftakarx naqra fih. Fil-presepju, fil-grotta ta' Bejlem, fil-persuni l-oħra, il-Ma- donna u San Ġużepp, il-baqra u l-ħmara, u r-rgħajja bil-merħlie' tagħhom, u l-kewkba tiddi fis-sema u l-anġli neżlin ikantaw mill- għoli. Tiftakar kollox… imma l-iktar fil-Bambin… U Ġorġ ftakar… fl-ewwel Bambin ċkejken tax-xemgħa li kienet tatu Swor Anġelika meta kien imur l-iskola naqra ta' tifel. Ftakar fil-Bambin imdaqqas, liebes il-ħwejjeġ, li kien qala' minn għand Dun Franġisk, il-Kappillan, talli kien għamel il-priedka tal-Milied. Għaxar snin ilu. Kien tgħallimha bl-amment u meta wasal il-waqt tala' fuq il-pulptu u rħielha jiftaħ idejh u jgħajjat ħalli l-ġemgħa kbira tisimgħu u tieħu gost bih. U l-Bambin l-ieħor. Dak ili kellhom il-Mużew, kbir u sabiħ, qisu tal-laħam, u x'ħin tħarislu taħsbu qed ikellmek. Kienu joħorġuh dejjem lejlet il-Milied bil-lejl u jduru t-toroq tar-raħal bih. L-ewwel jimxu t-tfal bil-fanali jixgħelu, kollha karti kkuluriti u bil-kliem fuqhom Gloria in excelsis Deo'; imbagħad fin-nofs il-Bambin fil-maxtura, merfugħ minn erba' subien imdaqqsa, hu u tlieta oħra. U wara jimxi l-kor tat-tfal l-oħra. Ikantaw mal-vjolini u l-orgnl- jiet. Igħajtu biex jimlew il-beraħ ta' barra. 'O lejl tas-Skiet, Lejl tal-Milied'' jew inkella ''Adeste Fideles, leati triumphantes…' Imma l-iktar waħda li kienet togħġbu kienet dik li kien jafha kul- ħadd. Saħansitra n-nies ta' bla skola kienu jkantawha… UNinni da tibkix iżjed Ninni Ġesu Bambin Ħallih għalina l-biki Għax aħna l-midinbin. ' Aħna l-midinbin. U dak il-kliem fakkar lil Ġorġ fil-jiem safjin ta' tfulitu. Dejjem il-knisja, dejjem id-dar, jew il-Mużew. Dejjem miċ- bur u dejjem ferħan se jtir. Ftakar fil-Milidijiet ta' dari u ħass qalbu maħkuma minn nostatġi;a qalila li siltitlu d-dmugħ jaħraq minn għajnejh li xarrablu ħaddejh. Dmugħ ta' ndiema perfetta għad- dnubiet kollha tiegħu… sess, dagħa, logħob, xorb, għira. Blugħat ta' żgħożija bia Igiem. Ħtijietu u ħtijiet ħaddieħor. Ta' sħabu l-oħra li kienu qabbduh in-niżla, it-triq tad-dwejjaq, tad-disprament, tad- drogi, tal-mewt, tat-telfien… Dawn it-tifkiriet kienu għal Ġorġ wisq oħla mix-xewqa għall- premju ta' £35,000 u mill-oħra għat-tfajla sbejħa Lolita. Il-Bambin tal-Milied minn dejjem kien jisraqlu qalbu. U issa kien iħossu jħares lejh, jitbissimlu u jistiednu jersaq qrib. UTrid tiġi ħdejja Ġorġ7 Għal kollox 27 sama' leħen ħlejju jkellmu u jgħidlu. TInżi tridni lili għax jien issa… taf x'irrid ngħidlek2 7 UNaf…' raġa' qallu dak il-leħen qaddis. 'Li għadda nsieh. Jogħġbok tiġi miegħi jew le2' 'Niġi, mela le…'' ħatfu Ġorġ fil-kelma. Żomm sewwa. U wieħed, tnejn, tlieta… Tlaqna. ' Daqs ħames minuti wara kienu waslu lura d-dar mill-knisja missier U omm Ġorġ flimkien ma' binthom, Catherine. Il-Quddiesa ta' nofs il-lejl kienet spiċċat. L-arloġġ tal-ħajt daqq is-sagħtejn neqsin kwart huma u jirfsu il-għatba għal ġewwa. Fid-dar ma kien hemm Ħoss ta' xejn u t-tlieta ti kienu ħasbu li Ġorġ tagħhom kien għadu barra, jixxala u jitbahrad mal-ħbieb. Jiġri ma' dik u ma' l-oħra. Jaħli l-lejl tal-Milied fix-xorb u fil-logħob. Ta' żagħżugħ modern li kien, iben is-seklu tal-ġenn u tall-progress. ''Mamà, naħseb li Ġorġ hawn qiegħed. Ara 'd-dawl fuq,' qalet Catherine lil ommha. 'Ġorġ, Ġorġ… sejjaħ il-missier minn isfel. U mbagħad ra li għalxejn u gerger waħdu. ''Min jaf, jaħasra, kif inhu mejjet bil- għeja… x'raqda rieqed. ' 'Mur ara jridx jieħu xi ħaġa, Kate… qalet l-omm lill-bint. Il- ħsieb ta' binha inikktillha qalbha u jimlielha rasha. Katie telgħet fuq. Tetket il-bieb tal-karnra, fetħet u daħlet. Quddiemha 'lemħet lil ħuha mitluq, minxur bla saħħa, qisu bla ħajja. Resqet tgħarrixlu u tkellmu. Ċaqilqitu. Imma Ġorġ la tħarrek u lanqas kellimha. Ħarset madwarha mifxula u mbikkma. Minn fuq it-tapit taħt saqajha ġabret naqra ta' flixkun. Flixkun tal-pilloli, vojt. Ħasbet u rat u fehmet dlonk. Ħarġet tiġri mill-kamra, twerżaq u tgħajjat. Tibki u tixher. 'Ġorġ tagħna miet…'' Missierha u ommha telgħu jiġru bla nifs u x'ħin raw lil binhom f'dik is-sura ntelqu t-tnejn fl-art bil-ħass ħażin. Ftit ħin ieħor u kienu waslu l-kappillan u t-tabib. Kollu ta' xejn. Bħalma kien kollu ta' xejn dak li kienu fasslu f'moħħhom Bertoldu, Ġaħan u l-bqija għall-ħabib tal-qalb tagħhom Ġorġ: Meta ġew lura xi siegħa jew iktar wara biex jaraw x'kien jixtieq minnhom ma setgħu jarawh imkien. Fittxew ef naħa u baqgħu ma sabuhx. Ma setgħux jemmnu jew jistħajlu x'kien ġara. Ma setgħux iniżżluha li l-ikbar ħabib tagħhom kellu l-ħila jitlaqhom u jħallihom bħall-Erbgħa fost il-ġimgħa, qisu kien annimal, skużi l-espressjoni. 'lwa, allura, mank saħħa… ' beda jgerger Ġaħan. 'U inti taf x'inqalagħlu,' qallu mdaħdaħ Bertoldu. ''Biifors li kellu xii ħaġa ta' malajr biex ma qagħadx jistenniena. Xi ħaġa aħjar minn dik li stajna nagħtuh aħna għax kieku ma kienx jiċċaqlaq minn hawn. Mhux hekk. l-aħwa2'7 Hekk hu… wieġbuh ilkoll f'daqqa 'l-oħrajn waqt li bil-qalb it-tajba dawru denbhom għan-naħa l-oħra, minn fejn kienu ġew, u mxew wara Bertoldu lil-hemm, 'il-bogħod, lil fein kollox kien igħib u jispiċċa qisu qatt ma kien xejn. Hekk hu tabilħaqq. Ġorġ kien telaq lil hemm, lejn dik in-naħa 'l bogħod 'il bogħod fejn kollox jiibqa' sabiħ u ħlejju għal dejjem ta' dejjem.