il-Banda tal-Patrun Qabel waslu Malta l-Kavallieri tal-Ordni ta' San Ġwann. fl-1530, il-popolazzjoni ta' Malta kienet żgħira, u kontinwament fil-periklu mill-furbani jew pirati li kienu jinżlu jieħdu l-ilma, ħatab, bhejjem u lsiera tista' tgħid mingħajr ma jsibu reżistenza. Minħabba dawn il-perikli ftit kienu jiġu nies barranin lejn artna. Imma meta l-Ordni stabbiliet ruħha hawn, kien hawn ftit aktar sigurtà, diversi vjaġġaturi kienu jżuruna minn żmien għall-ieħor u kienu wkoll jiktbu dwar dak li laqathom fil-gżejjer tagħna. Fost oħrajn, kemm il-viżitaturi, kif ukoll kittieba lokali kienu spiss isemmu s-siġar tal-frott fil-kitbiet tagħhom. Is-siġar li jissemmew ġeneralment kienu bħal dawk li jikbru fl-Italja. Jean Quentin li kiteb l-ewwel deskrizzjoni ta' Malta fl-1536, semma' ġonna bis-siġar tal-palm tat- tamar, żebbuġ, għeneb, tin, bajtar, ħawħ, tuffieħ, lanġas u l-kumplament, waqt li Agius de Soldanis jirreferi partikolarment għal-larinġ li minnu jidher li kien jintbagħat ħafna bħala rigal mill-Granmastri lir- renjanti tal-Ewropa. Larinġ Hemm għadd kbir ta' kittieba oħrajn li jsemmu s-siġar, l-aktar tal-larinġ Malti li kien ilu jitnissel minn żmien l-Għarab. Fi żmien Pinto, fl-1755 varaw l-opra tal-baħar San Giovanni. Meta dan baħħar lejn Marsilja ħattew minn fuqu għadd kbir ta' siġar tal- larinġ imħawlin ġo btieħi li l-Granmastru rregala lir- reġina ta' Franza. Bċejjeċ ta' art kienu jiġu mqabbla għal diversi prodotti, imma minnhom kien ikun hemm ukoll spazji sostanzjali għat-taħwil ta' ħafna siġar tal-larinġ. Ta' min jinnota li, għall-inqas fis-Seklu Ħmistax, fil- kuntratti ta' xi nutara, fosthom Giacomo Zabbara (attiv 1494-1497), kienet tintuża l-kelma ''arbuli', ġejja minn 'alberi' (siġar). Il-kelma Maltija 'arbli' tintuża għax dawn jiġu minn zokk prinċipali ta' siġra dritta. L-Afforestazzjoni u l-Buskett F'diversi postijiet kienu jitħawlu siġar bżonnjużi, bħalma kienu dawk tat-tin u taż-żebbuġ fi Ġnien Fieres, limiti tar-Rabat, fl-1702. Imma l-granmastri kienu jħawlu wkoll siġar biex jistabbilixxu boskijiet Ofasta Ġan Ġorġ AT, artri 20719 il-Kavallieninuis Għaqda Soċjo-Mużikali Anici, Ħal-Qormi A.D. 1988 għall-kaċċa għalihom. L-ewwel granmastru li ġie Malta, L-Isle Adam, kien ħa l-peniżola tal-Isla (magħrufa wkoll bħala Pietralonga) biex tkun riżerva għall-kaċċa. Ma kinetx abitata u setgħet tintlaħaq malajr bil-baħar mill-Birgu. Hemm bena wkoll dar bil-kumditajiet kollha. Warajh gawdewha wkoll granmastri oħrajn. Il-Buskett, limiti tar-Rabat, ukoll sar masġar imdaqqas biex iservi għall-kaċċa; tabilħaqq li l-granmastru La Valette kien miet ftit wara li ħassu ħażin wara li mar il-Buskett għall-kaċċa. Fih tħawlu siġar taż-żnuber, ħarrub, ċipress u bajtar tax-xewk lejn il-wied. Il-kastell ta' Verdala tal-Buskett inbena bħala residenza tal-granmastru fil- kampanja bil-faċilitajiet għall-kaċċa, imma madwaru tkabbru bosta siġar tal-frott biex ikunu hemm, lesti għal mal-pranzijiet tiegħu. Fl-1692-1693 tħawlu tat-tin, lanġas, għajnbaqar, kaki u oħrajn. Ħafna mis-siġar inxtraw mill-ġonna privati tas-Siġġiewi, Ħaż-Żebbuġ u Ħ'Attard. Ftit wara nxtraw ukoll aktar minn ħamsin siġra tal- larinġ minn diversi rħula. Fil-bitħa tal-palazz tal-Belt Valletta tħawlu wkoll siġar tal-larinġ. Madankollu, fis-Seklu Tmintax, bosta siġar, ukoll tal-frott, kienu nqatgħu għall-ħatab jew twarrbu biex jagħmlu l-wisa' għall-kultivazzjoni tal-qoton għall- industrija, li dak iż-żmien kienet qed tirrendi aktar profitti fl-Ewropa. Siġar kienu spiss jitqaċċtu biex jagħmlu spazju għall-bini, bħalma fost l-oħrajn, kien sar fin-Naxxar fl-1781 biex jitkabbar iċ-ċimiterju. Aktar ġonna u siġar Antoine de Paule, qabel ma laħaq granmastru, diġà kien bena palazz bi ġnien kbir f'Ħ'Attard li aħna nafuh bħala l-ġnien ta' San Anton. Fil-ġnien tħawlu ħafna siġar, fosthom ir-riħan, oljandru doppju, żnuber, ballut, ċipress, żebbuġ, rand, speċi tal-fikus, Jacaranda u oħrajn, flimkien ma' ħafna siġar tal-larinġ u l-lumi. Il-ġnien tal-granmastru Lascaris li jħares fuq il-Port il-Kbir, (ħdejn Victoria Gate), kien fih bosta siġar kemm tal-frott kif ukoll dekorattivi, fosthom tal- lumi, larinġ u ċipress. Hawn ta' min isemmi li l-balliju De Poincv, fis-Seklu Sbatax, skont kif hemm min jgħid, kien introduċa s-siġra tal-punsjetta (Christmas Ikompli f'paġna 81 aa Q l-i ż- l Għ (3 l ih g UŻEEEJ FI TEJJ EIl-d-) Il-Banda tal-Patrun Ikompli minn paġna 79 Jlower) mill-Karibew, u l-botaniċi semmewha għalih (Poinsiettia). Għall-bini tal-galeri u bastimenti Meta l-Ordni bagħtet kummissjoni f'Malta fl- 1525 biex tara jekk Malta kinetx addattata għalihom, fir-rapport inkiteb li s-siġar kienu tant skarsi li l-injam kien jinbiegħ bl-użin. In-nies li kienu jgħixu f'Malta kienu jiġbru kull laqxa njam biex ikebbsu n-nar minbarra li kienu jiġbru wkoll ix-xewk, il-bagħar tal-bhejjem niexef u bċejjeċ ta' siġar imkissrin jew mejtin. Il-kavallieri kellhom it-tarzna tagħhom fejn kienu jibnu bċejjeċ tal-baħar ta' kull xorta. F'dawk iż-żminijiet għal dak ix-xogħol kienu jużaw kwantità kbira ta' njam. Biex jibnu biċċa tal-baħar kien ikollhom jimpurtaw mill-Ewropa injam ta' diversi speċi ta' siġar, għax għal kull parti tal-bastiment kien ikollhom jużaw injam differenti apposta, skont is-saħħa u l-pożizzjoni li jrid jieħu fl-istruttura sħiħa, prinċipalment minn speċi ta' siġar li f'Malta ma kinux jinstabu, fosthom siġar biz- ZOkk twil u dritt għall-arbli u partijiet oħra tal-qlugħ. Galeri u xwieni li jkunu għamlu żmienhom kienu jiżżarmaw u l-injam kollu jiġi riċiklat u jintuża f'xogħlijiet oħra, sakemm fl-aħħar, injam li ma kellux aktar użu fil-bini tal-bastiment kien jispiċċa ħatab għall-ħruq jew biex minnu jsir faħam tal-kannol. Il-Qtugħ ta' siġar kontrollat Il-kavallieri kienu jiġu minn partijiet differenti tal- Ewropa, fejn kien ikollhom bosta artijiet bil-foresti li minnhom kienu jistgħu jaqtgħu njam addattat għall-bini tax-xwieni u l-galeri, l-aktar mill-Ewropa t'isfel, fosthom Sqallija u Sardenja. F'ċerti postijiet kienu jħawlu eluf ta' ġandar (frott jew żerriegħa tal- ballut) għall-afforestazzjoni biex ikollhom x'jaqtgħu 'il quddiem. Iżda l-qtugħ tas-siġar kien kontrollat mill-pajjiżi kollha, u għalih kellhom jitħallsu liċenzji u permessi. It-Teżor tal-Ordni f'Malta kien joħroġ permessi għall-bini u tiswijiet ta' kull xorta ta' opra, kemm jekk mitluba mill-kavallieri kif ukoll minn mastrudaxxi lokali, sakemm dawn jipprovdu dettalji u provi ta' mnejn kien ġej l-injam. Ir-re ta' Franza kien jagħti permess lill-Ordni biex tieħu siġar mill-ħafna artijiet tagħha hemmhekk. It-Teżor f'Malta kien ikollu ħafna talbiet u joħroġ permessi biex jinqatgħu siġar minn diversi nħawi tal- Ewropa. Ukoll is-siġar ta' Malta u Għawdex kienu protetti mill-Ordni. Il-gvernatur t'Għawdex ma kienx jista' jaqta' siġar, kemm jekk għalih, kif ukoll jekk għal ħaddieħor. Fl-Assedju l-Kbir Is-siġar f'Malta kienu involuti f'sitwazzjonijiet varji matul l-Assedju l-Kbir tal-1565. L-aktar użu komuni kien li jitqattgħu għan-nar, imma t-Torok tista' tgħid li qatgħu is-siġar kollha li sabu taħt idejhom biex jixħtuhom fil-foss, imħallta ma' ħafna ġebel biex jippruvaw jibnu passaġġ jew pjattaforma li fuqha kienu jistgħu jgħaddu għal fuq is-sur. Minħabba n-nuqqas ta' ħatab waqt dak l-assedju, il-granmastru ordna li l-ġonna kollha jitneħħew, inkluż il-ġnien tiegħu stess li kien fih erba' ċawsliet, żewġ palmiet u ħafna larinġ. Raġuni oħra kienet li bosta siġar kienu fixklu d-dehra ta' quddiem is-swar. Ta' min iżid li meta fl-1715 ġriet ix-xniegħa li t-Torok kienu qed iħejju attakk fuq Malta, il-kavallieri bdew iħejju għal dak li jista' jinqala'. Minbarra l-preparamenti li wieħed soltu jistenna, kien hemm ħaġa oħra li ma tantx smajna biha. Inqatgħu għadd kbir ta' siġar u nxteħtu l-baħar mifruxin max-xtajta jew qrib kemm jista' jkun tal-art. L-iskop kien li dawn ifixklu sewwa lit-Torok jekk dawn jittantaw jinżlu l-art u fl-istess ħin jagħtu aktar ħin lid-difensuri jżommuhom lura. Ofosta Ġan Ġorġ JeTartri 2012 Għaqda Soċjo-Mużikali Anici, Ħal Qormi A.D. 1988 f 0 l-i 3 Ż 3 ħi 8)