(I) Innu lill- Ħamrun Astratt: F'kull belt u raħal f'Malta dejjem issib min jesprimi mħabbtu lejn art twelidu permezz tal-arti. Minn dawn l- artisti, il- Ħamrun ukoll għandu kemm-il wieħed minnhom biex jiftaħar. Għaldaqstant, kellu twelid modest, kiber u żviluppa f'daqqa. F'kull artiklu ser ninkludi wkoll xi tagħrif żgħir fuq l- awtur u l-kompożitur tal-innu fl-isfond stroriku li fih ikun intiseġ. Kliem muftieħ: Ħamrun, Innu lill-Ħamrun, Dun Frans Camilleri, Mro. Anthonv Chircop, Universitv of Malta Junior College, Għaqda Każini tal-Banda, Għaqda tal-Mużika San Gejtanu (Ħamrun), Soċjetà Mużikali San Ġużepp (Ħamrun). Sote Fl-1981 kien tnieda konkors għall-aħjar innu l lill-Ħamrun fl-okkażjoni tal-festi ċentinarju tal- Ġemrta— Tunu Lu Ħamtwn — pusika. ke ( parroċċa. L-innu żżanżan proprju fil-jiem ta' TA ie ta — fl-BrġOSAÀL dawn il-festi ċentinarji, li bdew fil-15 ta' i: 4 : 4 : Novembru u laħqu l-qofol tagħhom fis-6 ta' a 7 żel Diċembru. Fil-programm ta' attivitajiet li kienu lirt-FfdH ft'à im Tea H i tħejjew għal dan il-ġublew insibu li, il-Ħadd 20 : ta' Novembru, il-banda 'San Gużepp' laqgħet fi sem FE H da Fi l il-wasla tar-relikwja ta' San Gejtanu fil-Blata l- i. 7 ż- a $ e Bajda minfejn kellu jibda l-korteo bl-innu eg ; I L-A — 'Xerrdu l- Ferħ' u l-Innu lill-Ħamrun. L-istess ta €oRU L banda kienet daqqet ukoll fid-dħul tal-korteo WŻu di i H $ A i d d - - minn quddiem il-knisja u wara daqqet marċi brijużi mat-toroq ewlenin tal-Ħamrun. L-istess għamlet il-banda 'San Gejtanu' nhar il-Ħadd 6 kw - —— - mt FR ta' Diċembru billi daqqet fuq iz-zuntier mal- ħruġ u waqt il-purċissjoni bir-relikwja u l- (Lu £ f fi: f Hi Hi H ifh f- al Ka istatwa ta' San Gejtanu. Hija wkoll temmet il- - programm tagħha bl-Innu lill-Ħamrun u l-innu Minn tagħrif li ksibna mill-programm g g żl lg tal-festa ta' San Gejtanu 1982 jirriżulta li, l- Mi f L. : istess innu kien indaqq mbagħad miż-żewġ : l l baned f'daqqa Ħamruniżi fil-festa ta' San WHArE i 1 ka ĦĦH 4 ea j Gejtanu ta' dik is-sena. L-istess Innu lill- Ħamrun kien deher ukoll fil-programm tal- festa ta' San Gejtanu 1988, paġna 45. L-awtur tal-versi: Dun Frans Camilleri twieled il-Marsa fl-1919. Studja fis- Seminarju tal-Furjana u l-Università ta' Malta. Sena wara nħatar direttur spiritwali tal-banda 'San Gejtanu', kariga li żamm għal għomru. Għallem il-Malti fil-Kulleġġ San Alwiġi u s-Seminarju (1944-64). Okkupa diversi karigi bħala segretarju u editur. Kiteb mal-500 innu għal parroċċi, skejjel, għaqdiet reliġjużi u lajċi — innijiet ispirati mill-ħajja Maltija kemm reliġjuża, soċjali u edukattiva, imqanqla b'mod speċjali mill-imħabba u l-qima li kellu lejn il-Madonna u l-qaddisin. Għadd ta' poeżiji u esejs minn tiegħu ġew ippubblikati f'antoloġiji u rivisti. Bħala fotografu kien magħruf għar-ritratti li jaqbdu l- ambjent lokali u l-pajsaġġ Malti. Miet fl-1990. Il-versi tal-Innu lill-Ħamrun dehru għall-ewwel INNU LILL-ĦAMRUN darba fil-fuljett tal-festa 1973 maħruġ mill- ia uffiċċju parrokkjali. tal-Ħamrun. L-innu hu A a ant ig miktub fl-istil tipiku tiegħu. Lilek għażlu l-Mexxejja ta' Malta innijiet popolari jridu jkun sempliċi, kemm fit- prefla għolja tas-serFai kaw tifsir tal-ħsibijiet kif ukoll il-għażla tal-kelma li finċbtulu rebħu qawwiet Napuljun. trid tkun ukoll popolari. Huwa jżid jgħid li, PE abejha a Ai mingħajr dawn il-kwalitajiet, 'innu diffiċli biex L mgb kI eT- jindaqq u jitkanta għax ma jkun hemmx ir-ruħ, thor. lilu bħala wiisdak ma jkun hemmx spontaneità.' Fl-ewwel żewġ A A kd Mon l-tagħha strofi jagħtina deskrizzjoni topografika tal- Nagħtuk ġieħ ilkoli kbur.m. Ħamrun u s-sehem importanti tiegħu fi żmien l- ki ET aa jġeielN, imblokk tal-Franċiżi (1798). Dejr l-Iljuni kien Kif għallimna l-Imqaddes Gejtanu, intuża bħala kwartier ġenerali tal-Assemblea Miss;er tagħna maħbub u ħanin. Maltija, filwaqt li, il-kanuni mill-fortizza ta' fuq Art imbierka fejn ħadmu bla heda L L , Il-qalbiena li inti kennint: l-għolja ta' Braxja ħarbtu u rebħu qawwiet Kbar u żgħażagħ, magħrufa u b;a isem L - . ka ka - Li b'ħidmithom stagħnejt u żejjint. Fir-ritornell Dun Frans jindirizza lill- Insellmulek, Art twelidna, eċċ. Ħamrun bħala Art twelidna u Omm li tajtna l- isem tiegħek bl-istess mod kif Dun Karm isejjaħ lil Malta fl-Innu Nazzjonali. Il-poeta mbagħad imur biex jitlobha tiġbor lill-uliedha fi ħsieb wieħed magħqudin, dak li jfaħħruha u jagħtuha ġieħ b'għemilhom. Fiż-żewġ strofi l-oħra, hu jsejjaħ lill- Ħamrun bħala l-Art it-tama fl-ħniena ta' Alla ma' min hu dgħajjef, u l-Art imbierka li fiha kulħadd jaħdem biex jaraha tistgħana u tiżżejjen. L-innu għandu mużika ta' Mro. Patri Albert Borg O.S.A. Twieled il-Belt fl- 1919 minn Salvu u Emanwela, imwielda Bonaci. Sar saċerdot fl-eqqel tal- Gwerra. F'Malta, studja l-pjanu u l-armonija għand l-aqwa surmastrijiet. Laħaq maestro di cappella taż-żewġ katidrali tal-Belt u l-Imdina fl-1945 u dam f'dan is-servizz sal-1992. Idderieġa għadd ta' kunċerti u oratorji importanti fit- Teatru Manoel u r-Radio Citv Opera House. Għallem il-kant fis-Seminarju Maġġuri tar-Rabat bejn l-1952-63 fejn kien imexxi wkoll il-kor. Fost l- istudenti tiegħu nsibu lil Dun Ġużepp Cachia. Ikkompona diversi xogħlijiet sagri. Miet fl- 2012 fl-età avvanzata ta' 92 sena. L-Innu lill-Ħamrun fih introduzzjoni, strofa u ritornell. Fl-introduzzjoni, immarkata Mosso ed energico, l-istess motiv qasir tal-bidu jiġi ripetut għal diversi drabi, u li permezz tiegħu tagħtina ħjiel tal-mużika li tkun ġejja warajha. Fl-istrofa, il-melodija tinqasam f'żewġ partijiet li jikkorrespondu tajjeb mal-ewwel żewġ strofi tal-poeżija. Wieħed jinnota li, fit-tieni parti tal-istrofa, il-mużika donnha tieħu wisq minn innijiet erojċi simili fosthom, l-Innu Nazzjonali Franċiż, fejn hemm il-kliem, Lilek għażlu l-Mexxejja ta' Malta, l Dar l-Iljuni, fit-tarf tal-Ħamrun. Qabbel il-melodija ta' dawn iż-żewġt ivrus ma' dawk ta' La Marseillaise: Aux armes, citovens, / Formez vos bataillons. Fir-ritornell, il- mużika tnaqqas xi ftit mill-ġirja tagħha biex tikseb ton aktar maestuż. Hawn ukoll, il-melodija tinqasam f'żewġ taqsimiet daqsinsew biex jagħmlu tajjeb għaż-żewġ strofi li nsibu fih. Hawnhekk, l- innu jieħu żvolta ġdida, megħjun ukoll minn qalba fit-tonalità, u akkumpanjament xi ftit jew wisq marzjali ħalli jagħti impressjoni aktar drammatika f'mixjietu. L-innu jilħaq il-qofol tiegħu fit-tieni parti tal-melodija bil-kant ta', Infaħħruk u, bl-għemil tagħna / nagħtuk ġieħ ilkoll kburin. Il-klajmaks hija xiħaġa mistennija f'innu popolari li hu ntiż biex jitkanta bla tbatija mill-popolin. ' Innijiet, Lux Press, Ħamrun (1948). L-arranġatur: Mro. Twannv Chircop, ħu Oreste, it-Tenur ta' fama mondjali, twieled il-Ħamrun fl-1929: minn Giovanni u Fortunata, imwielda Panzavecchia. Tgħallem idoqq ħafna strumenti differenti. Hawn Malta tgħallem għand Mro. Għamel żmien idoqq fid-dance bands flimkien ma' ħutu tewmin f'riċevimenti varji u swali tal-ballu. Aktar tard, daħal idoqq mal-banda tal-Forzi Armati u ma' diversi orkestri. Ħa kors ta' surmast fir-Roval Militarv School of Music minfejn kiseb it-titlu ta' Militarv Bandmaster mill-War Office. Fl-istess żmien ukoll, kiseb diploma mill-skola militari rjali tal-mużika. Mal-wasla tiegħu lura Malta fl-1970, inħatar surmast tal-banda tal-R.M.A. Għal xi żmien kien ukoll surmast tal-banda 'San Ġużepp'. Idderieġa darbtejn l-orkestra għall-Eurovision Song Contest. Għal snin twal, għallem fl-iskola tal-mużika tal-Gvern. Kien kompożitur u arranġatur ta' kull tip ta' mużika klassika/popolari, b'uħud minnhom jiġu ippubblikati barra minn Malta. Miet fl-2006 fl-età ta' 76 sena. L-arranġament tal-Innu lill-Ħamrun għall-banda jġib id-data tat-2 ta' Novembru tal-1981, li jfisser li, tlesta erbat ijiem biss qabel ma ndaqq għall-ewwel darba fil-pubbliku. Chircop żied xi skwilli u passaġġi qosra f'forma ta' skajjel fuq l-istrumenti tal-injam. Dan minbarra l-ħafna waqtiet fanfarreski ġejjin min-naħa tal-kurunetti b'dak il-ħoss maestuż tagħhom. Fl-ewwel parti tal-innu niseġ ukoll il-kontro-melodija. Żied ukoll, koda li ma kenitx fl-oriġinal għal tmiem mill-aktar imponenti.