IL-BNIEDEM GEJ MIX-XADINA2 Hija waħda mill-mistoqsijiet li dan l-aħħar tant ġabet taħwid fl-ir- jus. Patri Gwidu Schembri O.F.M., għalhekk, kien ġie mitlub biex jikteb artiklu fil-'Pastor'' fuq dan is-suġ- ġett għax, kif qalilna hu. stess, t'hemm ħafna taħwid fl-irjus, u aħna, ministri t'Alla, ma jaqblilniex nib- qgħu f'dan it-taħwid'' (1). It-taħwid sar fl-irjus tas-saċerdoti, iżda wisq iżjed sar fl-irjus tan-nies mhux im- kissrin fil-ħwejjeġ t'Alla bħas-saċer- doti. Bħalma għamel P. Gwidu, hekk ukoll jien nittama li b'dan l-artiklu qasir niċċara l-idejat tal- qarrejja. Fil-Kitba Mqaddsa nsibu li Alla ħalaq il-bniedem mit-tajn ta' l-art u nefaħlu n-nifs tal-ħajja f'wiċċu, u sar il-bniedem ħlejqa ħajja (2). L- Knisja dejjem għallmet li Alla saw- war lil Adam mit-tajn. Ix-xjenza, iżda, qiegħda turina (i l-bniedem ġej mill-annimal. Il-moħħ tal-bniedem jibda jhewden: il-bnie- dem jew ġej mit-trab, jew ġej mix- xadina; jew il-Kitba Mqaddsa qiegħ- da tiżbalja, jew ix-xjenza; ma hemmx x'tagħżel: waħda jew l-oħra. Fl-imgħoddi l-Knisja kienet ta' fehma waħdanija, iżda fi żmenijietna minħabba x-xjenza qisha qiegħda tbiddel fehmetha: ma tiċħadtx i jista' jkun li l-bniedem ġej mill- annimal u mhux mit-trab. Fi kliem ieħor, il-Knisja tara li hemm raġuni- jiet biex wieħed iżomm li l-bniedem ġej mit-trab, kif ukoll hemm raġuni- jiet li jġagħlu lill-bniedem jemmen li ġej mill-annimal. Għalhekk dawn iż-żewġ fehmiet ma jmorrux kontra — t-tagħlim tal-Knisja (3). Jekk in-Nisrani jista' jżomm waħda minn dawn il-fehmiet li jrid hu, jibqa' l-fatt li jew il-Kitbta Mqaddsa qiegħda tiżbalja, għax- tgħid li Adam ġej mit-trab; jew ix- xjenza, li tgħid li l-bniedem ġej mill- annimal, Il-Knisja qiegħda tiżbalja li ma tikkundannax il-fehma tax- xjenza, għax dak li tgħid il-Kitba Mqaddsa qatt ma jista' jaqbel mal- fehma tax-xjenza. Iżda xejn minu dan; il-Kitba Mqaddsa u x-xjenza jaqblu bejniethom. Jekk hu minnu li l-bniedem ġej mill-annimal, il- Kelma t'Alla ma tkunx qalet kelma. b'oħra li l-bniedem ġej mit-tajn. B'hekk lanqas ma nistgħu ngħidu li l-Knisja qiegħda tiżbalja għax ma. tiċħadx il-fehma tax-xjenza. Iżda, kif nistgħu nqabblu l-Kelma t'Alla max-xjenza P Il-Knisja tgħallimna li l-bniedem magħmul minn ġisem u ruħ. Ir-ruħ hi li lik tagħmilni bniedem u b'hekk ma nibqax annimal, bħalma hu l-kelb u ż-żiemel. Dan tgħidulna l-Kelma t'Alla fil-ktieb tal-Ġenes:: 'tejjew noħolqu l-bniedem xbieha uv xebh taħna'' (4); ''Alla ħalaq il- bniedem mit-tajn ta' l-art u. nefaħlu n-nifs tal-ħajja f'wiċċu'' (5). Fit- twettiq tal-ħolqien Alla ma nefaħx fl-ebda ħlejqa ħlief fil-bniedem, għax- lilu biss ried jagħti r-ruħ spiritwali, u għalhekk qatt ma tmut. Li kieku ma hemmx ir-ruħ spiritwali, il-bnie- dem u l-annimal xorta waħda, għax il-ġisem tat-tnejn hu xorta waħda, Mela dak li jintqal fuq ġisem l-anni- mal joqgħod għal ġisem il-bniedem. Dan narawh fil-kamp tal-Mediċina fejn l-istudju u t-taħriġ għall-fejqan ta' ġisem il-bniedem isir dejjem fuq l-annimal. Dan għidnieh biex niġu għat- — tagħrif li jagħtuna x-xjenza tal-B'jo- loġija u l-Fisika fuq ġisem il-bniedem u ġisem l-annimal. Il-Bijoloġija tgħidilna li l-ġisem mhux għajr nisġa ta' ċelluli ħajjin. Min-naħa l-oħra jekk bħala studjużi tal-Fisika nagħm- lu l-analisi ta' ġisem il-bniedem in- sibu li hu magħmul minn minerali (trab), li b'kollox jiswew żewġ soldi, u tmenin fil-mija ilma. Għalhekk, jekk bħala studjuż tal-Fisika naqbad annimal f'idejja, nurih lil min ikun quddiemi u. ngħidlu: dan trab, jien inkun qiegħed ngħid kelma b'oħra Jekk hu tabilħaqq li l-bniedem ġej mix-xadin, il-Kitba Mqaddsa tiżbal- ja, meta tgħid li Alla qabad it-tajn, waqt li qabad annimal It-teorija ta' l-evoluzzjoniżmu taq- bel ħafna mat-tagħlim Bibliku. Alla għax għandu moħħ bla qies, perfet- tissimu, jagħmel kollox bil-qies; ma għandux ħela; ma jagħmilx bla bżonn. L-għorrief tal-Knisja għal- : hekk huma kollha ta' fehma waħda li Alla jekk jista' jagħmel miraklu wieħed, ma jagħmilx tnejn; jekk jista' jagħmel miraklu żgħir, na jagħmilx wieħed akbar. Biex nit- tehmu aħjar, jekk jista' jinqeda b'dgħajsa, ma jinqediex b'vapur. Tant hu hekk, li kieku nemmnu 'i t-tajn kien tabilħaqq tajn, Alla qa- bad it-tain, jiġifieri qabad xi ħaġa, u din ix-Xi ħaġa ħalaqha bniedem. Mela ma ħalaqx ġisem il-bniedem mix-xejn, xejn, Fil-kas tagħna jista' — Wieħed iżomm li Alla, ġaladarba ried ' li ġisem il-bniedem ikun bħal dak ta' — l-annimal, ma kienx hemm għalfejn — li joħloq ġisem ieħor għal Adam. minn lewn id-dinja li kien ikun miraklu akbar li kieku Alla qabad it-tajn u nefaħlu, milli qabad anni- mal u nefaħlu, biex isir bniedem. Iżżomm waħda jew l-oħra mill- fehmiet, jibqa' l-fatt li Alla qabad it-tajn jew ix-xadin u nefaħlu. Mela kemm lil wieħed jew kemm lill-ieħor tah xi ħaġa li ma kellux: tah nifl- sejH. U għalhekk minn xadin jew trab sar Adam, sar il-bniedem, ji jiġbor fih ix-xbieha t'Alla. Tibqa' mela dejjem id-differenza bejn l-an- nimal u l-bniedem, għalkemm għand- hom. l-istess għamla ta' ġisem. Kulħadd jaqbel ma' dan li għidna s'issa, iżda xi wħud jeħduha mal- Knisja, għax dan issa qiegħda tgħidu. Fl-imgħoddi dejjem għallmet li t-trab għandu jfisser trab u mhux annimal. Ix-xjenza kienet li ġagħlet lill-Knisja tbiddel it-tagħlim tagħha. Fi kliem ieħor ix-xjenza uriet li l-Knisja ma għarfitx tagħti tifsir sewwa. tal-Kelma t'Alla, għalkemm hi biss għandha l-jedd u d-dmir 'i tfisser il-Kitba Mqaddsa. Jekk it-teorija ta' l-evoluzzjoniżmu ħadet xejra kbira fis-seklu għoxrin, dan ma kien xejn ġdid għall-Knisja. Mill-ewwel żmenijiet tal-Knisja ġa kienu jiddiskutu jekk it-trab ifissirx trab jew ħaġ'oħra. Tertuljanu, li għex 150 sena wara Kristu jagħti xhieda ta' dan. Dan juri ċar ji l-Knisja ma kinetx qiegħda tistenna l-għaref tas-seklu għoxrin biex inebbaħha li t-tajn jista' jfisser xi ħaġa oħra. Minni kliem Tertuljanu wieħed jista' jintebaħ li t-tajn seta' jfisser laħam, għalhekk annimal: quod et limus, et caro sermo, quod et terra tune''. X'qalilha ġdid 'ill- Knisja l-għaref tas-seklu għoxrin' Għaliex mela l-Knisja ma għallmi- tux l-evoluzzjoniżmu bħala teorija li ma tmurx kontra t-tagħlim tagħ- ha' Il-Knisja dejjem għallmet li l-bniedem ġej mit-tajn kif hemm ill- Kitba Mqaddsa. Dan għamlitu biex tnaqqas it-taħwid ta' l-imħuħ. Hemm żewġ kwalitajiet ta' teoriji fuq l-evoluzzjoniżmu: ''l-evoluzzjoniżmu mitigat'' li hawn tkellimna fuqu, u li jista' jżommu n-nisrani; u hemm fl-evoluzzjoniżmu atew' li jqis lill- bniedem bħala annimal żvillupat bis- saħħa tiegħu nnifsu, u li Alla ma tefa ebda ruħ spiritwali fih biex isir bniedem. Ħafna ma jaslux jifhmu dawn l-irqaqat, u wisq iżjed il-bie- raħ, meta ħafna kienu bla tagħlim; għalhekk x'kien ikun jiswa li l-Knis- ja tgerfex moħħ il-fidilf Iżda l-aqwa raġuni mhux hawn qiegħda. Hemm bżonn nifhmuha darba għal dejjem li l-Kotba Mqaddsa qegħdin hemm biex juru l-ġrajjiet tal-fidwa tal-bniedem; jgħallmu lill- bniedem kif jikseb 'l Alla bħala l-għan ewlieni ta' ħajtu. Il-Kotba Mqaddsa, għalhekk, m'humiex hemm biex jgħallmu x-xjenzi naturali. Dan ngħiduh ukoll għall-Knisja li l-għan tagħha kien dejjem wieħed: il-fidwa, il-ħajja spiritwali ta' kull bniedem. Għalhekk id-dommi tagħha qatt ma jmissu l-materjal, it-temporal, li hu oġġett tal-istudju tax-xjenzi natu- rali, Id-domma tal-Knisja qiegħed filli temmen li Alla ħalaq il-bniedem bħalma ħalaq kollox, u li fil-ġisem tal-bniedem Alla nefaħ, jiġifieri tah ruħ spiritwali; b'hekk ma jkunx annimal iżda xbieha t'Alla. Il-mod kif ġie magħmul ġisem il-bniedem, il-Knisja ma jimpurtahiex. Dan imiss lix-xjenza li tfittex u tgħarbel. Tant hu hekk, li t-tagħrif fuq l-evoluzzjo- niżmu mhux ser jgħin xejn lir-ruħ għall-kisba tas-sema. Kulħadd jifhem li dan l-għerf kollu mhux ser ikun ta' rahan għall-bniedem biex jersaq iżjed lejn Alla. Nafu jew ma nafux l-mod kif ġie magħmul ġisem Adam, fejn konna bqajna fit-triq tal-qdu- sija. Alla ma ħalaqniex biex inkunu għorrief, iżda ġejna hawn biex in- kunu l-ewwel u qabel kollox qaddi- sin. Li kieku l-għerf kien biżżejjed għall-glorja tal-ġenna, l-Appostlu tal-Ġnus ma kienx jikteb lill-Korin- tin: ''naħqar lil ġismi u njassru, biex ma jiġrix li, wara ħi nkun xandart l-Evanġelju lill-oħrajn, jien inkun imwarrab'' (8). Għalhekk x'siwi ser ikun dan l-għerf kollu għar-ruħ Nisranijaf' Dan it-tagħrif ser iqanqal u jħeġġeġ lir-ruħ biex iżjed tħobb 'l Alla' Għandha, mela, raġun il-Knisja tħalli dawn il-kwist- jonijiet għall-katedra u għall-kotba, u ma tgħallimhomx fil-katekiżmu v minn fuq l-ambone. ; Wara kollox ix-xjenza tatna provi biżżejjed biex nammettu li l-bniedem ġej mill-annimal' Nagħlqu bil-kliem ta' Patri Gwidu: ''Hawn ta' min jiftakar ukoll li t-teorija evoluzzjo- nistika, għalkemm hi aċċettata kważi minn kulħadd, illum qed titlef mill-popolarità. tagħha billi għandha ħafna punti debboli. Wie- ħed minn dawn il-punti hu dan: għaliex l-evoluzzjoniżmu sar (fil-każ li sar) fil-perijodu primordjali u ma baqax isir s'issa, almenu fil-kreaturi inferjuri li mhux biss mhumiex jiż- viluppaw ruħhom aktar, imma ħafna minnhom qed jgħibu f'' (9). Evoluzzjoniżmu, Poliġeniżmu u d-dnub oriġinali fil-Pastor, 1968, Nru. 6, p. 4. (9) GUIDO SCHEMBRI, O.F.M., Evo- luzzjoniżmu, Poliġeniżmu u d-dnub oriġinali, fil-Pastor, 1968, Nru. 6, p. 8. ETIL-TAS-L-ISTORJA żmien Kustedju—ta'-l-Art-Imqaddsa; kO Atġ Korfu: Reat. DI SppjAR. 4 : : ida ; $ iael : l-ġi fil-Bażilka t—KRimvent—tal-Qabar—tal biex agħtil-merħla f'Ġerusalemm; bħala-Imperatar Kattolku, Hil-Pran- ż i f 3 a MAP : k : a sighat, p —il-Majestà Apes-