1 ji 1505. sena snini escl Xi xogħlijiet medji' u 'kbar' ta' Mro Antonio Miruzzi Din is-sena hija waħda speċjali għad-dinja bandistika Maltija peress li fiha qed niċċelebraw għeluq il-150 sena mit-twelid ta' wieħed mill-kompożituri lokali l- aktar prolifiċi u versatili. Dan huwa Mro Antonio Miruzzi (1867 — 1944); li twieled il-Furjana u miet il-Ħamrun. Għal dawn l-aħħar snin, fil-ktieb tal-festa titulari Lijana kelli x-xorti li nikteb mhux ħażin dwaru u ħidmietu bħala surmast direttur ta'għadd tħ kbir ta' baned fosthom, il-Banda Papa Piju X. Permezz tal-kitba annwali tiegħi wkoll, qed inlaqqagħkom mal-kapolavur illi ħalla lil din is-Soċjetà mużikali — l-Innu So- lenni lil Ġesti Salvatur. Għadaqstant, ħassejt li, għal din is-sena speċjali tkun ħaġa tassew xierqa jekk nikteb dan l-artiklu tal-anniversarju fuq xi xogħlijiet medji'u 'kbar'li ħarġu kotrana mill-pinna inimitabbli tiegħu. FTCL FLCM FNCM LTCL LMusLCM LMusTCL Qabelxejn: Xogħol jissejjaħ 'medju'jew 'kbir' meta jiskorri ċertu ammont ta' battuti u jinħtieġlu jin- qasam f'numru ta' movimenti, żgħar jew kbar. mhux qed nitkellmu fuq sempliċi innu popolari ta' erbgħa u għoxrin battuta kollox bħalma hu l-każ tal- Innu Banda Sant' Andrija (Luqa), jew l-Innu lil Santa Marija (Għaxaq), jew inkella O del Cielo Regina (Mosta/Żurrieq). Xogħlijiet ta' dan id-daqs jissejħu iżgħar' minħabba ovvjament il-qosor tagħhom. Hemm imbagħad, xogħlijiet ta' daqs 'medju'li jtulu bejn għaxar sa ħmistax-il minuta. Dawn jinkludu s- sinfonia, u li minnhom Miruzzi kiteb kemm-il waħda. Soċjetà Mużikali San Pio X- A.D. 1905- Festa tas-Salvatur 2017 — Ħal Lija Iżda, qabel ma niġu biex nagħtu lista tagħhom u ngħidu kelma fuq uħud minnhom, tajjeb li wieħed jifhem x'inkunu qegħdin infissru b'din il-kelma ta' nisel Taljan. Sinfonia: Kelma oħra għal sinfonia tista' tkun 'overtura; dik li: bl-Ingliż insejħulha overture. Din tkun biċċa mużika miktuba biex tin- daqq: qabel ma' jitla' s- siparju għal xi opra, ballett, oratorju, jew xi esekuzzjoni vokali oħra kbira. L-overtura Taljana kienu jsibuha b'dan l- isem għax il-kelma fiha nnifisha tfisser 'daqq fl-assjem. Kien Alessandro: Scarlatti, kompożitur ċelebri Taljan tas-seklu sbatax, li beda jħaddimha: għall-ewwel: darba. fl-opri tiegħu. Is-sinfonia kienet tikkonsisti f'biċċa mużika fi tliet taqsimiet u b'tempijiet differenti biex jikkun- trastaw ma' xulxin. Illum il-ġurnata, b'overtura nifhmu wkoll dik l-introduzzjoni orkestrali ta' ftit minuti qabel tibda xi operetta, jew inkella kum- miedja, jew film mużikali, u li fiha jindaqqu truf mit- temi ewlenin. Dan jgħin lill-ispettatur biex jidħol aktar malajr fl-atmosfera tal-ispettaklu li-ser ikun qed jiżvolġi quddiemu. — Hemm imbagħad, il-concert overture li hija forma oħra ta' overtura li rat il-bidu tagħha fis-seklu dsatax minn kompożituri Romantiċi. Dan it-tip ta' xogħol huwa wieħed. indipendenti u bl-ebda mod m'għandu xi forma ta' konnessjoni mal-opra. Ġeneralment, ikun f'moviment wieħed ta' mużika programmatika u aktarx jieħu l-forma Sonata u al- lura jkun maqsum fi tliet sezzjonijiet. Fost xogħlijiet ewlenin ta' dan it-tip insibu The Hebrides jew Fingal's Cave ta' Mendelssohn, Carnival Overture ta' Dvoràk, 1812 u Romeo and Juliet it-tnejn xogħol: ta' Tchaikovskv, u Cockaigne tal-kompożitur. Ingliż, Elgar. ' 4 Ż — Sinfoniji: Dawn huma wħud mis-sinfoniji (plural ta' sinfonia) tiegħu: La Penseuse (Overture); Il barbiere di Siviglia (Rossini); La Panserisi; Lorna; u Ogni princi- pio ċ forte. Minn tiegħu għandna wkoll, is-Sinfonia no. 3 in Do minore. Fuq il-frontispizju tal-manuskritt insibu l-firma u d-data ta' Luglio 1902 ta' meta Miruzzi L-Ewwel Anniversarju Ġemellaġġ Festa S.Salvatur f'Militello lesta: mill-kitba tagħha. In-numru tlieta wara l-kelma Sinfonia jfisser li kien hemm tnejn oħra qabilha li ħarġu mill-pinna tiegħu. Sinfonia. kitibha fl- 18927 meta; kien għadu jistudja l-Italja. Dan kien l- ewwel suċċess fil-karriera mużikali tiegħu bħala kompożitur, u għad li mhux xi xogħol: twil, poġġielu futur sabiħ. Liema kienet din is-Sinfonia ħadd ma. jista' jgħid illum, u tista' faċilment tkun waħda minn dawn li qedin insemmu. Iżda, biex inkomplu fuq is-sinfonia t'hawn fuq, l-Andante tal-bidu jservi ta' introduzzjoni għall- Allegro Giusto li jiġi wara, f'temp hekk imsejjaħ, Tagliato, jew A Cappella, fejn kull battuta tirċievi żewġ minimi. L-arranġament tagħha għall- banda jinkludi ħafna u ħafna strumenti fosthom, it- terzino, żewġ obwejiet, trombone di canto (trumbun kantabbli), żewġ fagotti, u basso fagotto (kontra-fa- gott) li wħud minnhom mhux soltu insibuhom f'- banda Maltija. Xogħol ieħor minn tiegħu jġib l-isem ta' Sinfonia 'Omaggio a Verdi' in Fa Maggiore li, kif jixhed l- istess isem, Miruzzi kellu affinità, jew affezzjoni, sejħilhali trid, lejn dan il-ġgant tal-opra Taljana. Din is-sinfonia aktarx li inkitbet fl-istess perjodu tal-oħra peress li, l-arranġament jinkludi xi strumenti milli : għadhomx jindaqqu; jew inkella semmejna hawn fuq, anki jekk, in-nomenklatura tagħhom f'dan il-każ hija waħda pjuttost żgħira. Anki bħala tul, ix-xogħol huwa iqsar mill-oħra, u dawn jixhduh l-ammont ta' battuti. It-temp tagħha, immarkat Allegretto Assai Moderato, jżomm l-istess ġirja l-ħin kollu, ħlief għal Piċ Mosso fl-aħħar għaxar battuti. U peress li, it-temp hu xi ftit wisq imċaqlaq, ikun aħjar jekk is-6/8 jitħabbat in due. Innijiet solenni: Minn dawn l-innijiet solenni ta' Miruzzi nafu bi tlieta żgur li għadhom jindaqqu sal- ġurnata tal-lum. Minbarra l-Innu Solenni lil Ġesu Salvatur għall- banda Lijana, insibu wkoll l-Innu Solenni 'Alla Beata Maria Vergine' għas-Soċjetà Filarmonika Nicolo Isouard tal-Mosta, u: l-Innu Solenni San Gejtanu (1901) għas- Soċjetà Mużikali San Ġużepp tal- Ħamrun. Iżda, hemm. innijiet oħrajn minn tiegħu li għadna ma nafux: jekk humiex qabelxejn żgħar jew kbar, jew jekk Fost dawn insemmu l- Innu —Maria Vergine del Mare' għas-Società Filarmonica l Cava- lieri di Malta ta' Tas-Sliema, fuq — versi tas-Saċerdot Dun Pawl Vella D.D. Dan l-innu kien iżżanżan f'- lejlet il-festa ta' Stella Maris fit-23 ta' Awwissu 1902.1 Hemm ukoll l- Innu'A Maria Vergine con voci puerili' li kien tiefluqġ mill-Banda Konti Ruġġieru fil-festa tan-Naxxar fl- L-Ewwel Anniversarju Ġemellaġġ Festa S.Salvatur f'Militello Wieħed ma jistax jgħid jekk, dan huwiex l-ist- ess wieħed li jġib l-isem bil-Malti ta''Innu lill-Verġni Mbierka' li kien jindaqq f'lejlet'u nhar il-festa ta' Santa Marija ġo Ħ'Attard mill-banda msemmija bejn l-1926 u l-1936. F'dan tal-aħħar kienu jkantaw kor tat-tfal bniet u tenur filwaqt li, il-versi tiegħu huma tal-Kav. G. Muscat Azzopardi: Skont Mifsud Ma- trenzaċ wkoll, Miruzzi kien kiteb l-Innu Solenni Sant'Andrea għall-banda Luqija li ġġib l-istess isem, liema xogħol nemmen li għad isib id-dawl u jibda jindaqq ukoll: Innu ieħor minn ta' Miruzzi ta' xejra solenni huwa 'Gesu sul Tabor' peress li għandu mill-istess dimen- sjoni ta' innijiet simili. L-innu huwa miktub għall- banda u kor S.A.T.B7 Għad mhux magħruf x'kienet l-okkażjoni li għaliha nkiteb, imma ma naħsibx li għall-banda Lijana peress li lil din diġà kien irre- galalha wieħed iddedikat lil Ġesu Salvatur. 'Gesu Sul Tabor jiġi f'diversi taqsimiet fosthom, l-Allegro Mod- erato li fih nsibu t-tema ewlenija li fuqha tista' tgħid idur ix-xogħol kollu bħalma nsibu fil-forma Rondob. Infatti, din tidher mhux anqas minn ħames darbiet, darbtejn wara xuxlin wara l-Maestoso: tal-bidu, darb'oħra lejn in-nofs, ukoll wara l-istess passaġġ im- markat Maestoso, u darbtejn oħra wara xulxin qabel il-Finale. Bejn it-tliet dehriet tal-Al- legro: Moderato: nsibu ' żewġ passaġġi oħra kuntrastanti tal-An- dante Sostenuto u l-Andante rispet- tivament. Xogħol ieħor minn tiegħu f'vena tassew differenti hija l-Cavatina . nell'Opera 'Attila' Variata per Clari- netto Sib għal klarinett solo u banda. Dan ix-xogħol iġib id-data tat-28 ta' Ġunju 1895 u nkiteb meta l-kompożitur kien Tuneż. Ta' min jgħid hawnhekk li, għal xi żmien, Miruzzi kien jgħix (jew ġej u sejjer) it-Tuneżija biex jidderieġi l-banda (Filarmonica) Melitensis La Valette li kien waqqaf hu stess fuq talba tal- Maltin li kienu jgħixu hemmhekk. Ix-xogħol huwa bbażat fuq silta meħuda mill-opra Attila ta' Giu- ' seppe Verdi, opra fi prologu u tlitt atti fuq librett ta'Temistocle Solera. Analiżi qasira: Wara introduzzjoni mill-banda, jidħol mill-ewwel il-klarinett solo b'kadenza qasira li twassalna għall-Andante li fih nisimgħu l-kavatina - arja operistika ta' natura qasira u sempliċi. Il-klarinett jagħlaqha permezz tat-tieni kadenzalli fiha jibda juri l-kapaċitajiet tekniċi tiegħu. Minn hemm 'il qud- diem, it-temp jaqleb minn 6/8 għal 4/4 u tibda l- ewwel fażi tal-A/legro Moderato. li. twassalna għat-tielet kadenza' pjuttost twila li titlob ħafna ħeffa mingħand is-solist. Ix-xogħol jissokta bit-tieni varjazzjoni li, min-naħa tagħha twassalna għar-raba' u l-aħħar kadenza li fiha l-klarinettist jurina safejn tista'twassal il-ħeffa tal-għaġeb tiegħu. Minn hemm imbagħad, għall-aħħar passaġġ mimli semikromi arpeġġjati u skajjel kromatiċi fuq il-klarinett għall- akkumpanjament leġġer min-naħa tal-banda. Ix- xogħol jagħlaq ħesrem b'żewġ battuti tal-aħħar bil-banda fl-unisonu. Tiegħu wkoll għandna l-/stabat Mater in Re mi- 'nore, din id-darba komposta għall-orkestra. Ma : setax jonqos li, bħala kompożitur prolifiku Miruzzi ma jiktibx ukoll xogħlijiet sagri. Fost dawn insemmu biss, ir-Responsorji għall-Ġimgħa.Mqaddsa, Vexilla Regis, Sette Parole, u Ultima Parola. L-Istabat Mater fiha. seba' movimenti, imma: l-ewwel tnejn biss lTifkira tas-Surmast A. Miruzzi; In-Nazzjon Tagħna, 26 ta'Jannar, 1972. 2 Din id-data tqajjem ħafna dubji għal fatt'li, hu diġà kien ħa f'idejh xi baned Maltin fosthom, 'La Vincitrice' (Isla) u għandhom isem, u l-bqija innumerati biss: Ma jistax jonqos li, l-Istabat Mater ma tkunx miżgħuda b'passaġġi mill-aktar melodjużi li jagħrfu jmissu l-ħsus l-aktar profondi tal-bniedem. Ta' min jgħid hawnhekk li, ħafna mill-marċi funebri li kiteb Miruzzi, kitibhom fi żmien l-Ewwel Gwerra meta ħafna mis-suldati li mietu fil-gwerra ta' Gallipoli u d- Dardanelli kienu jindifnu fiċ-ċimiterju ta; Braxja, ftit 'il barra mill-Ħamrun. Il-funerali tagħhom għall- akkumpanjament ta' baned militari kienu jmissulu l- qalb mużikali tiegħu u eventwalment ispirawh sabiex jikteb madwar 14-il marċ funebri li għadhom jindaqqu sal-ġurnata tal-lum. Sa sena qabel ma miet fit-23 ta' Ottubru 1944, Miruzzi kien beda jaħdem fuq opra li kellha tkun l- apiċe tiegħu bħala kompożitur prolifiku u mill-aktar versatili. Il-festa t-tajba lil-Lijani kollha. Aktar artikli mill-istess awtur dwar ħajjet u ħidmet is-surmast Antonio Miruzzi, jinsabu fuq OAROU0M (https://www.um.edu.mt/librarv/oar/) 'Leone' (Victoria, Għawdex). Kien ukoll, Maestro Istruttore fi ħdan is-Soċjetà Filarmonika Nazzjonali 'La Valette: Kien mill-Belt Valletta. Kien bit-tħabrik tiegħu li nbniet il-knisja tal-Madonna tas-Sacro Cuor, Sliema. ' Il-gazzetta Risorgimento tal-25 tal-1902 kienet ġabet li dil-Banda żanżnet innu ġdid lill-Madonna mill-pinna ta'Mro. Miruzzi:'. A. Miruzzi ..:(14-il profil ta' mużiċisti Għawdxin, Maltin u Barranin ta' Grazio Anton Grech, pġ.24.) $ Minn artiklu ta' Carmel Mallia li jġib l-isem ta' Storja tal-Innijiet. 5 Joseph Mifsud Matrenza kien l-istorjogarifu ewlieni tas-Soċjetà Ġużeppina Ħamruniża li kellha bosta okkażjonijiet li titkellem mal-kompożitur ġ ; k dwar il-ħajja mużikali tiegħu: 7 (SJoprani, (Ajlti, (Tjenuri, u (Bjaxxi: Dawn huma l-vuċijiet li niltaqgħu magħhom f'kor magħmul min-nisa u rġiel. $ Kompożizzjoni li fiha t-tema ewlenija tirrepeti ruħha diversi drabi f'disinn maħsub. l-taqsimiet l-oħra joffru kuntrast. $ Kadenza aktarx tkun b'ħafna noti qosra mhux akkumpanjati li dari kienet tintuża biex tagħlaq xi arja operistika. Oriġinarjament, kienet tindaqq jew titkanta spirtu pront. Ġieli wkoll, kienet tkun imħejjija minn qabel permezz tal-kitba. Soċjetà Mużikali San Pio X- A.D. 1905- Festa tas-Salvatur 201 7. Ħal Lija