L-ISQOF MOLINA JŻUR IL-PARROĊĊA TA' BIRKIRKARA FL-1680 Waħda mill-aktar viżti pastorali importanti li nsibu fil-gżejjer tagħna, hija l-viżta pastorali li kien għamel l-Isqof Giacomo Molina fl-1680. Hi viżta tabilħaqq dettaljata li titfa' ħafna dawl fuq l-istorja ekklesjastika ta' dawn il-gżejjer. Permezz ta' din il-viżta nafu kif kienu u x'kellhom ġo fihom il-knejjes parrokkjali u l-knejjes żgħar tad-djoċesi tagħna. Se nieħdu f'idejna din il-viżta pastorali u flimkien se naraw x'sab l-Isqof Molina meta żar il-knisja ta' Birkirkara fl-ewwel snin tas-seklu sbatax. Għal din is-sena se naraw l-ewwel parti ta' din il-viżta, u f'din il-parti naqraw kif l-Isqof jibda biex jgħidilna li din il-knisja, għalkemm iddedikata lill-Assunta hija magħrufa bħala ta' Sant'Elena. i ki ia EM ġ L-Isqof Molina jfakkar li kien il-Papa Urbanu VIII fl-1630 għolla din il-knisja għal ġieh ta' kolleġġjata. Hu jgħid kif il-Prepostu hu l-ewwel dinjità tal-kapitlu flimkien ma' tnax-il kanonku. Hawnhekk l-Isqof ifakkar u jfaħħar lil Dun Filippo Borg il-fundatur ta' din il-kolleġġjata. L-Isqof Molina jgħaddi mbagħad biex isemmi kif fl-Atti tan-Nutar Giorgio Buttigieg tat-8 ta' Marzu 1533 il-Kappillan Pisani flimkien ma' Gulliermu Micallef u Antonio Borg minn Birkirkara ħallew parti mill-proprjetà tagħhom fi Triq San Bartolomeo (2) lil din il-knisja ta' Birkirkara. PROGRAMM MILL-BANDA SANT'ELENA Bħala sinjal ta' apprezzament dawn ġew mogħtija l-prvileġġ li jiġu midfuna f'din il-knisja. Fir-rapport ta' din il-viżta naqraw kif l-Isqof Molina osserva l-armi fil-faċċata ta' din il-knisja li dawn kienu tar-Re ta' Spanja, tal-Gran Mastru Wignacourt, ta' l-Isqof Cagliares, ta' Dun Filippo Borg u ta' Dun Andrea Galea Viċi Parrokku u Ċerimonjier ta' din il-knisja. L-Isqof imbagħad jgħaddi biex jitkellem dwar id-dmirijiet ekklesjastiċi marbuta ma' din il- kolleġġjata fosthom iċ-ċelebrazzjoni tal-quddies, li tmienja minnhom iriodu jitqaddsu skond il-fehma tal-Papa. Huwa jsemmi mbagħad id-dmir tal-kanonċi fir-reċita ta' l-uffizzju divin u tal-quddiesa konventwali. Dmir ieħor marbut maċ-ċelebrazzjoni tal-quddies hija dik li kellha tiġi ċċelebrata fl-artal ta' Sant'Elena għar-ruħ tal-fundatur Dun Filippo Borg. Hu jsemmi wkoll kif il-festa ta' Sant'Elena kienet tiġi ċċelebrata bil-kant tal-Prim Vespri u l-quddiesa ċċelebrata mill-kanoniċi ta' din il-kolleġġjata. F'dan ir-rapport naqraw kif Dun Filippo Borg fl-1594 ġie maħtur kappillan ta' Birkirkara u wara sar l-ewwel prepostu ta' din il-kolleġġjata. Kien ukoll vigarju ġenerali u Dekan tal-Katidral. L-Isqof Molina jfakkar ukoll lil Dun Filippo Borg bħala l-promotur tal-bini tal-knisja ta' Birkirkara u jikteb li din il-knisja hija 'DELLE PIU BELLE DI MALTA'. Permezz ta' dan ir-rapport nafu li l-bini tal-koppla ta' din il-knisja ntemm fl-1656. Wara l-Isqof Molina jtina d-dettalji dwar din il-knisja u jibda mill-artal maġġur u jgħidilna li dan hu ddedikat lill-Marija Assunta filwaqt li l-artali tal-kappelluni kienu ddedikati lill- Madonna tar-Rużarju u lil Sant'Elena. Jgħidilna wkoll li f'din il-knisja kienu mwaqqfa żewġ fratellanzi dik tas-Sagrament, imwaqqfa fl-1575 u l-oħra tal-Madonna tar-Rużarju li kienet tieħu ħsieb l-artal tal-kappellun. B'kollox, il-knisja kellha tmien artali laterali fosthom tlieta ddedikati lill-Marija Assunta. Wieħed minn dawn l-artali kien twaqqaf minn Giovanni Seichel. Meta tkellem dwar l-artal ta' Sant'Elena jgħidu li l-kwadru tal-qaddisa kien xogħol ta' artist tajjeb. Artal ieħor kien iddedikat lil San Pietru u lil San Pawl imwaqqaf minn Pietru Farrugia fl-Atti tan-Nutar Ferdinando Zampa (7) tal-31 ta' Lulju 1623. Artal ieħor kien iddedikat lil San Franġisk iżda kien magħruf bħala tal-Madonna tal-Karmnu filwaqt li l-Isqof isemmi lil Francesco Habela li kien waqqaf l-artal tal-Kunċizzjoni fl-1624. Artal ieħor kien iddedikat lil San Franġisk iżda kien magħruf bħala tal-Madonna tal-Karmnu filwaqt li l-Isqof isemmi lil Francesco Habela li kien waqqaf l-artal tal-Kunċizzjoni fl-1624. Tlett snin wara, jiġifieri fl-1627, Ġanni Borg kien waqqaf artal ieħor tal-Kunċizzjoni. Din id-deskrizzjoni ħafifa, iżda dettaljata ta' l-ewwel knisja parrokkjali ta' Birkirkara hija l- isbaħ xhieda kemm minn dejjem din il-knisja kellha importanza kbira. Sliema 15 ta' April 1994 Tonv Terribile