Għaqda. Mużikal L-Istatwa tal-Glorjuz Patrijarka San Ġużepp: Din is-sena l-Għaqda Mużikali San Ġużepp ta' Ħal Għaxaq qed tiċċelebra anniversarju speċjali fl-istorja glorjuża sewwa sew il-75 anniversarju mill-wasla ta' l-istatwa tal-Glorjuż Patrijarka San Ġużepp fir-raħal tagħna. L-istatwi preżenti hija t-tieni statwa ta' San Ġużepp li kellha l-knisja. L-oriġini ta' l-ewwel statwa, li hija ta' l-injam u li x'aktarx inħadmet minn xi artist lokali, ftit li xejn nafu dwarha. Probabilment hija xogħol antik ħafna li jeħodna lura lejn-l-aħħar kwart tas- seklu tmintax jew il-bidu tas-seklu dsatax: L-istatwa l-antika intużat għall-aħħar darba fil-purċissjoni ta' l-1932 u Ilum il-ġurnata tinsab f'niċċa fil-każin tagħna. L-1932 kienet sena speċjali ħafna mill-Ġużeppini Għaxqin, għax ġewwa r-raħal ta' Ħal Għaxaq kienet waslet fost ferħ kbir l-istatwa tant għażiża u devota ta' San Ġużepp. Din l-istatwa hija ta' l-injam u nħadmet fil-belt Taljana ta' Milan mid-ditta Fratelli Bertarelli. Ir-rikors biex issir statwa ta' l-injam ġdida tal- Glorjuż Patrijarka San Ġużepp sar fid-9 ta' Novembru 1924 u ġie milqugħ fid-9 ta' Diċembru ta' l-istess sena bil-kundizzjoni li qabel sena bil-kundizzjoni li qabel jibda x-xogħol kellu jiġi ippreżentat abbozz ta' din l-istatwa. Dan ifisser li għaddew 8 snin sħaħ minn meta ntlaqgħet it-talba biex issir statwa ġdida sakemm l-istatwa waslet fir-raħal tagħna u forsi wieħed jistaqsi…imma għalfejn dan id-dewmien kollu. Fil-fatt kien hemm żewġ fatturi li jispjegaw dan id- dewmien. Ix-xewqa tal-Ġużeppini Għaxqin kienet li din l-istatwa tinħadem mill-iskultur bravu Malti s-Surmast Abram Gatt li għex bejn l-1863 u l-1944. Perċ wara li kienu avviċinawh biex jagħmel din il-biċċa xogħol huwa kien irrifjuta li jagħmilha minhabba li n-nies kienu draw jassoċjawh ma' l-istatwa ta' San Ġużepp ta' Bormla. Huwa ħass li kien fl-interess ta' l-Għaxqin stess li hu ma jidħolx għal din il-biċċa xogħol. Tajjeb ngħidu li l-Ġużeppini Għaxqin għandha ħafna xogħlijiet wirt dan l-artist bravu fosthom id-disinji tal-pedestall u t-trofejiet tal-pjazza li saru fl-1905 u fl-1906. Għaldaqstant l-antenati tagħna kienu ddeċidew li jmorru barra minn xtutna u kkummissjonaw lil n-Gużepp Ħal-Għaxaq ħadd inqas mid-ditta Fratelli Bertarelli ta' Milan biex jagħmlu dan ix-xogħol. Din l-ażjenda ġiet imwaqqfa f'Milan fl-1795 u kienet rinomata għall-produzzjoni t'opri sagri għall-knejjes u parroċċi madwar l-Italja kollha fosthom anke fil-Vatikan. Fil-perjodu meta nħadmet. l-istatwa ta' San Ġużepp din l-ażjenda kienet immexxija mill-aħwa Giulio u Luigi Vittoria Bertarelli li kienu artisti u Achille Bertarelli li kien jieħu ħsieb it-tmexxija tal-fabbrika. Din id-ditta baqgħet tipproduċi xogħol ta' kwalità għolja sas-snin sittin tas-seklu l-ieħor. Dan kien ifisser li l-Ġużeppini Ghaxqin kellhom jistennew numru ta' snin minn meta ordnaw l-istatwa sakemm beda x-xogħol fuqha minħabba l-lista twila t'ordnijiet li kelha din id-ditta. L-abbozz ġie ppreżentat lill-Kurja nhar id-19 ta' Frar, 1932 u x-xogħol fuqha beda wara li ħareġ id-digriet fid-9 t'April ta' l-istess sena. L-istatwa l-ġdida tal-Glorjuż Patrijarka San Ġużepp waslet Ħal Għaxaq nhar l-Erbgħa 30 ta' Novembru 1932 wara li ftit tal-jiem qabel kienet Għaqda Mużikali-San-Ġużepp Ħal-Għaxaq daħlet fil-port il-kbir wara li telqet mill-port ta' Genova. L-istatwa waslet Ħal Għaxaq min-naħa ta' Bir id-Deheb u kienet magħluqa f'kaxxa ta' l-injam li kienet minduda fuq karettun li kien miġbud minn żiemel abjad li kien tas-Sur Mabbli Borg. Hekk kif l-istatwa waslet fi pjazza San Filippu, infetħet il-kaxxa u minnha ħarġu l-istatwa, li kien imdawra b'lożor bojod. Wara li nkixfet l-istatwa l-ġdida ta' San Ġużepp iddaħlet fil-Bażilika ta' San Filippu Neri. L-istatwa kienet differenti minn kif nafuha Ilum għax meta waslet Ħal Għaxaq kienet mingħajr induratura. San Ġużepp kellu libsa vjola b'disinn ta' lewn vjola aktar skur madwar l-għonq. Il-mantar kien kannella jagħti fl-aħdar, lewn iż-żebbuġa u kellu girlanda tal- ġilju abjad fit-tarf. Il-libsa tal-Bambin kienet ta' lewn bajdani, b'disinn dehbi mad-dawra ta' l-għonq u fit- tarf tal-libsa. Il-Ħadd ta' wara, nhar l-4 ta' Diċembru, l-Għaxqin inġabru fi pjazza San Filippu u t-toroq li jwasslu sal- pjazza ewlenija tar-raħal biex jassistu għall-inżul proċessjonali ta' l-istatwa ta' San Ġużepp mill- Bażilika ta' San Filippu Neri sal-knisja parrokkjali. Hekk kif l-istatwa waslet fil-bieb tal-Bażilika ta' San Filippu Neri, din tbierket mill-Kappillan tar-raħal Dun Nikol Aquilina. Fi tmiem iċ-ċerimonja tat- tberik, l-istatwa tniżżlet fuq l-ispellejn mill-partitarji Ġużeppini fost ferħ u briju kbir, biex b'hekk setgħet tieħu postha fil-knisja minfolk l-istatwa ta' San Ġużepp li kienet tintuża qabel. Il-Kappillan, f'isem il-Konfraternità ta' San Ġużepp, laqa' din l-istatwa fil-knisja. L-istatwa swiet is-soma ta' l-2900 liri taljani filwaqt li l-ispejjeż tat-trasport ta' l-istatwa minn Milan lejn Ħal Għaxaq kienu jammontaw għal 130 liri taljani. Dawn l-ispejjeż kollha tħallsu mill- Għaqda Mużikali San Ġużepp. Fis-6 ta' Frar ta' l-1933 saret żjara minn rappreżentant tal-kurja biex jara din l-istatwa u fil-21 ta' Frar ta' l-1933 inhareġ id-digriet finali li permezz tiegħu din l-istatwa l-ġdida setgħet tiġi esposta għall-kult pubbliku u tintuża waqt il-purċissjoni tal-festa ta' San Ġużepp. Din l-istatwa l-ġdida proċessjonalment għall-ewwel darba mill-knisja parrokkjali nhar il-Ħadd 7 ta' Mejju, 1933, nhar il-festa ta' San Ġużepp, li dak iż-żmien, ta' kull sena, kienet tiġi ċċelebrat fit-tielet Hadd ta' wara l-Għid il-Kbir. F'dik l-istess ġurnata kienu żżanżnu wkoll il-pedestall ta' taħt l-istatwa li nħadem ir-Rabat u kif ukoll ir-raġġieri ta' San Ġużepp u l-Bambin u l-bastun tal-ġilju t'idejn San Ġużepp li nħadmu f'Bormla u li huma lkoll tal-fidda. Fin-naħa ta' ġewwa. tal-pedestall insibu l-annu 1934 li probabilment jindika li għalkemm il-pedestall inħadem u żżanżan fil-festa ta' l-1933, ix-xogħol fuq l-induratura tal-pedestall tlesta għall-festa tas-sena ta' wara. Il-Ġużeppini mill-ewwel hasbu biex kemm jista' jkun malajr ikomplu jsebbħu din l-istatwa. Ix-xewqa tagħhom kienet jinduraw l-istatwa, li jagħmlu sett t'erba' vażuni bil-fjuretti tal-fidda uli jagħmlu bradella u bankun ġdid li jikkumplimentaw il-pedestall. L-ewwel xogħol li sar kien fuq il-vażuni tal-fidda u fil-att dawn tlestew qabel il-festa ta' l-1936. Il- benefatturi ta' dawn l-erba' gastri tal-fidda bil-ward tal-ganutell kienu Antonio Galea u Antonio Zahra, Giorgio: Caruana u Emanuele Dalli, Gaetano u Giovanni Desira u Vincenzo u Benedetto Borg. Id- disinn ta' dawn il-vażuni tal-fidda kien sar mill-iskultur Carmelo Tonna li kien mir-Rabat. Ġara iżda li fil-frattemp, sewwa sew fl-1935 il-Kurja ħarġet il- Concilium Regionale Melitense. Skond il-professur Olandiż Jeremv Boissevain li għamel aktar minn 40 sena jistudja u janalizza l-ħajja soċjo-reliġjiuża Maltija, l-għan ta' dawn. ir-regolamenti kien Għaqda-Mużikali-San-Ġużepp Ħal-Għaxaq cono ġżat dici (żto) Can. biex inaqqas il-mod ta' kif jiġu ċċelebrati l-festi sekondarji. Dawn ir-regolamenti fost affarijiet oħra kienu jistipulaw li l-opri sagri li jsiru għall-festi sekondarji riedu jkunu anqas sbieħ u jiswew anqas flus minn dawk li jsiru għall-festi titulari. Għaldaqstant il-Kurja kienet ordnat li biex dawn il-gastri jintramaw ma' l-istatwa ta' San Ġużepp riedu jsiru erbgħa oħra ta' pregju u ta' valur ikbar għal ma' l-istatwa ta' Santa Marija. Minnufih beda x-xogħol fuq dawn il-gastri l-ġodda u x-xogħol kien diġà lest sa l-aħħar ta' l-1936. Dawn l-erba' gastri tħallsu waħda mill-Kumitat u s-soċi ta' l-Għaqda Mużikali San Ġużepp,oħra minn Gaetano Desira u Gregorv Scicluna, oħra minn Vincenzo Borg u Emmanuele Dalli u oħra minn Benedetto Borg u Giuseppe Caruana. Fil-11 ta' Jannar, 1937 sar ir-rikors il-Kurja biex dawn it-tmien gastri jkunu jistgħu jintużaw fil-festi tal-qaddisin li jsiru f'Ħal Għaxaq u d-digriet ħareġ fit-3 ta' Marzu, 1937 u għaldaqstant dawn il-gastri ntużaw għall-ewwel darba fil-festi ta' l-1937. F'dik l-istess sena ġew żgraffjati u ndurati l-libsa ta' San Ġużepp u tal-Bambin. Dan ix-xogħol mil- isbaħ sar fil-Belt Valletta, f'ħanut li kien jinsab fi Triq San Kristofru. Ix-xewqa tal-Ġużeppini kienet li jsiru bradella u bankun ġodda wkoll, imma dan kien diffiċli ħafna li jsir minhabba r-regolamenti li ħarġet il-Kurja fl-1935. Xghoti mill Kurja Vescov, ta Halta — fil 5 ta' larmu, 1937 Qans P, Galoa Vio, Gen, Vara tradusjoni bil Malti ta'kopja ta ħikors w Digriet mikbuba bil Iingwa Tnljana, Illum 17 ta Gunju, 1961, Quod Attastor, icola Aquilina Parroċa Presentat. il-dit huwa d-disinn li kien sar mis-Sur Carmelo Tonna f'Awwissu ta' l-1933 li nżamm b'tant għożża mis- Soċjetà tagħna. Jingħad li f'dawk iż-żminijiet kien sar attentat li jsiru bradella u bankun ġdid li jkunu jistgħu jintużaw fiż-żewġ festi imma dan il-pjan baqa' qatt ma twettaq. Fl-1968 kien sar rikors lill-Kurja biex jinżebgħu mill-ġdid il-karneġġjun ta' l-idejn u r-riġlejn ta' San Ġużepp u l-Bambin. Dan ix-xogħol sar mill-artist Raphael Bonnic Cali li kien minn Ħal Tarxien. Waqt li kien għaddej dan ix-xogħol kienet tnaddfet ukoll l-induratura kollha ta' l-istatwa. Fil-bidu tal- Millenju l-ġdid wara l-inawgurazzjoni ta' 'Il-Meravilja' reġgħet bdiet tħeġġeġ f'qalb il-Ġużeppini x-xewqa li tagħmel dik il-bradella u l-bankun li l-antenati tagħna kienu ġew imċaħħda milli jagħmlu fil-passat. Insibu li sa mill-2001 saru diversi attentati biex dan il-proġett jitwettaq u fl-2003, kienet nibtet l-idea waqt diskussjonijiet li kienu saru mal- Għaqda-Mużikali-San-Ġużepp Ħal-Għaxaq Twli Rikors ta' Gxesorio Sożoluna li joqghod Zm1 ixtaq. 7IL m-rikorrenti f' imem Antonio Galea, inżenio Zahra, Giorgio Caruana, Fisamulo MllL, Gaetano Desiza w Giovanni, Vincenza w Benodatto, ahwa Borg, jixtieq jghamel donazjoni 1111 Konfraternita ta San Giuseppe maqia fil Knisja Parrokjali ta' Hal Axiak erbeha vammi tal-fidda bil vard tal-par tellu taghhom, sibiex iservu ta' ornament 1111 l-istatus ta 5, Giuseppe fil festa tal-Pażrocinju tieghu 11 kull sena tipi celebrata fi Tal Aeinku TIN -f' Ammi w f dsez il-Kunttat v is-Sooji tas- Cireolo Ħusdonja 'San Guserpa' ta il ixak, ta Gas- tano Dasira, Vincenzo w Lenodotto, ahwa Borg, 'hmamelo Dalli w Giuseppe Caruana, jixtieq jemael donazjoni lill jrroccja ta lial Axiak, erba vasuni tal-fidda ta rwegju v tamlu: akbar minn ta dawk imsemmija fi' ahhar paragrafu, ukoll bil ward tal-garubellu artifiojali taghhom, onbiex iservu ta' Orm.zent 1311 l-istatus ta 3, Tarla Assunta fil fonta tal-plorfusa Assunzjoni taghha; IIL -vasun minn kull knliata jin- aghab ezobit fil Furja Vescovili, U bil grazja, sea, Bc0. Gromorio Seżoluna, żajtu, illuw 11 ta Ja Prezentat minn iloraqe Cilia — Allus 12 ta'Jannar, 1937. uttigiez All. jawżorissaw 1- l, Eeworenżu Kapillan 11 jaccetta f' isem 11 inisja; Parrokjali l-erba' vasuni tal-fidda ddonnti gahll l-istatwa ta fan- ta laria mio-Ciroolo Insicals ''Gan Giuneppe' ta' Hal ixiak w minn diverni benefatturi, 1 isibu l-monoprama tal-B.T, aria; u il Jkokuratur tal-Konfratemita ta 'San Giuneppe' ta l-istonm fahal Ii jscontta għan-noa w bil-kunsens ta l-istens l-vksuni l-ohra tal- fidda ddomti ghall l-istatwa ta'San Giuseppe minn Antonio Galea w ohrajn w IL igibu l-uonograma ta l-istoss Qaddis, cioa l-kuruna w z-xettru, ħ' dan li kem JATI Kappillan w komm 1111 Bokuratur jin- rimulta a pjena soddisfazjon tashhom 1f'l-ispejjes għall vammi Ku Mwla jiegHek. Prokuratur tal-Pritallenzi ta' San Guzepp, QOpeuza, ħa IA ijeg NB Apupo b Mllin jbkidbia Kappillan Fr. Martin Micallef li jsir rikors waħdieni lill-Kurja biex il-knisja ta' Ħal Għaxaq tiġi msebbħa b'żewġ opri ġodda li huma l-induratura tal-Madonna u l-bankun u bradella għall-istatwa ta' San Ġużepp. Fl-2005 inbidel il-Kapillan u nħatar il-wisq maħbub il-Kanonku Dun Mario Said, fi żmien ftit xhur minn meta ħa l-pussess, rregala lill-poplu Għaxqi żewġ opri mill-isbaħ: ir-restawr u l-induratura tal-Madonna u l-bradella ta' l-istatwa ta' San Ġużepp Il-Kurja ta' l-Arċisqof, 278/2005 Furjana VLT 16, Malta. Nilqgħu t-talba tar-Reverendu Kappillan rikorrent fit-termini tar- relazzjoni tal-Kummissjoni Arti Sagra, tas-Segretarju Amministrattiv u ' tad-Delegat għall-Parroċċi, dati 15 ta' Settembru 2007, 28 ta' Novembru 2005, u 29 t'Ottubru 2005 rispettivament. Mogħti mill-Kurja Arċiveskovili ta' Malta, Furjana, illum 18 ta' Settembru 2007. (fi) 8 Annetto Depasquale Isqof tit. ta' Aradi Vigarju Ġenerali ' EA, Kanċillier Sa Għal kull xorta ta' rigali u affarijiet tad-dar bi PREZZIJIET MODERATI 198, St. Marv Street, Għaxaq. GF FJosjih biex ma nsemmux opri u proġetti oħra li qegħdin isiru fil-Knisja Parrokkjali. Ir-rikors biex jibda x-xogħol fuq il-bradella u l-bankun ta' l-istatwa ta' San Ġużepp sar fit-28 ta' Settembru 2005 u l-approvazzjoni finali mill-Kurja nħarġet fit-18 ta' Settembru 2007 wara li ġew esebiti d-disinn tal-bradella u l-bankun li huma d-disinn oriġinali li kien sar mis-sur Carmelo Tonna fl-1933 u kif ukoll l-abbozzi tal-panewijiet tal-bronz. Għaldaqstant fl-okkażjoni tal-Ġublew tad- Djamanti minn meta ġiet imżanżna l-istatwa devota u artistika tal-Glorjuż Patrijarka San Ġużepp, il- Fratellanza ta' San Ġużepp ser iżżanżan din il- bradella u l-bankun li żgur ser jikkumplimentaw bil- kbir l-istatwa ta' dan il-qaddis. Fil-passat, l-Għaqda Mużikali San Ġużepp dejjem ħadet ħsieb li tiċċelebra kif jixraq dan l-anniversarju u nsibu li kemm fl-1958 u kif ukoll fl-1983 saru festi speċjali biex tiġi mfakkra din il-ġrajja storika. Bir-raġun kollu, il-Ġużeppini Għaxqin jinsabu ħerqana biex fl-2008 niċċelebraw festi kbar oħra, biex infakkru kif jixraq dawn l-avvenimenti, festi li ngħata l-bidu uffiċjali tagħhom nhar il-Ġimgħa 30 ta' Novembru, 2007, permezz ta' pellegrinaġġ li sar mit- toroq tar-raħal bl-istatwa tal-Glorjuż Patrijarka San Ġużepp. Triq il-Bwar, Għaxaq Għal kull xorta ta' affarijiet bl-irħis