Dawk li Ghandhom il-Jedd Fil-Qabar Daż-żmien, barra mill-Kattolki, hemm tliet xorta ta' Insara oħra, li m'humiex Kattolki, li għandhom il- jedd li jagħtu qima fil-Bażilka tal- Qabar ta' Kristu; dawn huma l-Ar- mċni, il-Koptin u l-Griegi. Meta s-saltna tas-Salibijin (Crociati, bit- Taljan), li kienu Kattolki, intemmet minn Ġerusalem, fis-sena 1187, il- knejjes saru ħwejjeġ il-pajjiż. Kien bis-saħħa tar-Re u r-Reġina ta' Napli, Roberto d'Angid u Sanċa t'Aragona, li l-Franġiskani, fis-sena 1831 qalgħu li jistgħu jidħlu jgħam- mru f'Ġerusalem u jqaddsu u jqimu, mal-Insara l-oħra li ma jaqblux ma' Ruma, fil-Qabar ta' Kristu. Maż-żmien il-Franġiskani seħħilhom iġibu taħt idejhom. il-kotra l-kbira tal-Imkejjen Imqaddsa. Fis-seklu V huma weħedhom li kellhom. il-jedd fuq kappella tal-Qabar ta' Kristu, u ta' fuq il-Kalvarju. Din il-qagħda baqgħet hekk bla ma tbiddlet sa kemm il-Palestina waqgħet taħt idejn it-Torok ta' Kostantinopli fis-sena 1517. Il-Qoptin, meta kien isaltan Slimàn fis-sena 1547, qabdu d-daqqa meta l-Franġiskani ta' Ġerusalem u ta' Betlehem kienu marbuta fil-ħabs u bdew iqaddsu fil-Bażilka tal-Qabar ta' Kristu ta' Kristu, u bnew kappella għalihom tmiss mad-dahar tal-kappella tal- Qabar: L-Armeni wkoll ftit wara qal- għu minn għand is-sultan Tork li jagħmlu l-ħafliet, jew funzjonijiet tagħhom, fil-Bażilka. Il-Qassisin Griegi li kienu reġgħu daħlu l-Palestina meta ħaduha t- Torok, billi pajjiżhom il-Greċja kienet ukoll taħt il-ħakma Torka, bdew jit- jitħabtu b'ruħhom u b'ġisimhom biex jieħdu mill-aktar li jistgħu jeddijiet minn tal-Franġiskani. Għall-ewwel, fis-snin ta' bejn l-1620 u l-1630 minn xi mkejjen il-Griegi ħadu l-jeddijiet kollha li kellhom il-Franġiskani, u minn imkejjen oħra ħadulhom ħaf- na. Bl-indaħil tar-Repubblika ta' Ve- nezja u tar-Renju ta' Franza, lil Franġiskani rtaddewlhom xi ftit milli kienu ttieħdulhom. Imma fis-sena 1757 lil Griegi raġa' sseħħilhom li jirkbu r-riħ u l-Franġiskani reġgħu kienu misruqin minn wisq jeddijiet minn dawk li kellhom, li kienu kisbu- hom bi ħlas ta' somom ta' flus kbar, mogħtija lis-sultan ta' Kostantinopli. Imbagħad saret il-Liġi ta' l-istatu quo, jiġifieri li kull ħadd jibaa billi għandu, li għadha sal-lum. MUDIR NAĠELLA ĦNIENA TAL-MADONNA TAL-I4 — Waħda mara mir-Rabat li ma qaltilniex isimha, bagħtet per im- sielet tad-deheb biex jittieħdu Ġeru- salem u jiddendlu mal-wegħdi l-oħra fin-niċċa tad-Duluri li hemm fuq il- Blata Mqaddsa tal-Kalvarju, fil- Bażilka tal-Qabar ta' Kristu, Dawn kbira li qalgħet. Nibagħtuhom mal- ewwel Patri li jkun sejjer Ġerusalem.