Għaliex Inħobb l-Ilsien Malti 7 Nistħajjel lil-xi Ħadd jistaqsini: ''Qħaliex inti: wkoll tħobb l-ilsien Malti 7' It-tweġiba tiegħi hi l-iktar waħda ħia- fita: Jiena nħobb l-ilsien Malti għax hu Ilsieni, Li kieku ma nħobbux ma jkunx jistħoqqli nirfes fuq art twelidi, għax bħalma kiteb il-'De Armicis': 'Min imaqdar ilsienu huwa għadu ta' pajjiżu'. Inħobbu mela għax jiena wild dawn il-gżejjer imbierka, imqegħdin mn'Alla n-nifsu f'nofs baħar tan-nir, imsaħħinin bix-xemx, imfawrin bil-fidura u b'kull ġmiel. Inħobbu, gliax dan l-ilsien ħariġli minn fom- ni ma' l-ewwel tnehida u bih tlabt għar-rkubbtejja għall- ewwel darba quddiem ix-xbiha ta' Ġest Msallab. Infiobbu, għax bih nifhem u nfiehem afħijar lil dawk li jiena ngħal- lem; inħobbu, għax bih naqra fil-qlub imfawrin bis-sogħiba u bl-imħabba u nwieġeb fis-skiet tal-Kunfessjonarju għal mistoqsijiet li jsaħiħru. Inħobbu l-ilsien Malti, għax meta naqrah: miktub u mirqum tajjeb, inħossu felu daqs il-għasel tas-sagħtar ta' l-aħrax tal-Mellieħa. Inħobbu mela mhux għal xi pulitka bla togħma, imma għax ifakkarni f'Ġestt ta' Nazareth li, meta, b'xuxtu twila żbul id-deheb, mitfugħa tperper maż- żiffa fuq 'spallejh għoljin; flimkien ma' sħabu, kien igħaddi mit-triqat tal-Galilija u tal Lhudija, kien igħallem, ifarraġ, ifejjaq, jirxoxta l-mejtin bi Isien li jixbah lil-tagħna. ''Talida qumi' u ''Effetah' huma xhieda li tibqa' maħżuża b'ittri tad-deheb fl-aqwa ktieb li qatt sata' jinkiteb—il-Vanġelu —, xhieda li tiswa daqs daqqa ta' sejf li jaqta' minn żewġ naliiet f'qalb dawk kollha li jiddieħku bina meta ngħidu kliem bħal dan. Inħobbu l-Malti, għax hu dak il-isien li San Pawl sata' jifhem meta l-Maltin taqgħuh fuq ir- rdumijiet tal-Mistra u daru bih u bi sħabu miegħu li ħelsu mill-għarqa bejn il-gżejjer ta' Selmun u Selmunett, u li bih huma, il-Maltin, setgħu jifhmu 'l dak Missierna meta għar- rafhom bil-bxara t-tajba, bit-twemmin ġdid nisrani u huma talbu dlonk il-Magħmudija. Inħobbu wkoll mela għall-qedem tiegħu, għax l-istorja ma taf tgħidilna xejn fuq in-nisel tiegħu u lanqas ma taf tgħidilna kif u meta daħal fil-gżejjer tagħna. Inħobbu l-Lsien Malti, imma mhux bħala mafkar tal-fuħħar jew tal-ġebel li, mal-mixja taż-żmenijiet, jitherra u jitmermer; iżda nħobbu u nqimu bħala mafkar tad-deheb safi tal-Persja li, kull ma jgħaddi ż-żmien, iktar jirfina u jleqq u jgħabbex il-għajnejn ta' min jinnamra minnu. Għalhekk inħobbu bħiala waħda mill-ommijiet ta' ilsna oħra li ħarġu jew ħadu minnu, L-In- gliżi stess u l-Ġermaniżi kienu għadhom ma jitkellmux bi lsienhom meta l-ilsien malti kellu diġa xagħru abjad qotna; wisq inqas ma kienx hemm. il-Isien taljan, franċiż, spanjol u oħrajn bħalhom, għax dawn għadhom kif twieldu l-bieraħ. Inħobbu l-Malti għax bih, daqs elfejn sena qabel il-miġja ta' Kristu, minn dawn il-gżejjer xtered il-għerf tas-sengħa tal-bini fil-Greċja u ġewwa Ruma ti minn hemm imbagħad irawwem mad-dinja kollha. Dan jixhduh Ħaġar Qim u l-Im- najdra f'Malta u l-Ġgantija f'Għawdex; jixhduh ukoll l-egħrien ta' Ħal Saflieni u fuq kollox il-Maqdes ta' Ħal Tarxien; jgħi- duh tl-aħħarnett l-aqwa għorrief f'din is-sengħa, barranin u Maltin, fosthom il-mibki Sir Temi Zammit fil-Ktieb tiegħu U Prehistoric Malta, the Tarxien Temples' li għal għerfu kien magħruf u mfaħħar minn kulħadd. Inħobbu wkoll ilsieni għax nara li l-ġnus kollha tad- dinja jħobbu 'l tagħhom u qatt ma waslu biex imaqdruh, iże- bilħiuh, u jarmuh bħala gods għadam imlaqqat li ma jkunx tajjeb għajr biex jaqdi fil-kċejjen, fil-ħwienet, fit-triqat, f'xatt il-baħar, bla ma jista' jidħol qatt fl-iskejjel, fis-swali, fil-qrati u fit-tijatri, imma dan mhux biżżejjed. Irrid inħobbu wkoll il-Isien tagħna għax hu jagħmilna nazzjon li, għalkemm ċkejken fid- daqs, hu kbir fil-ġrajjiet tiegħu. Il-lsien malti, il-kelina mal- tija riedet tkun li ħarġet qawwija mill-qlub tan-nisa maltin u tax-xbejbiet għarajjes li ħeġġet lil żwieġhom, lil uliedhom u lill-maħibubin tagħhom sabiex jiġġieldu bil-ħirara u ma jib- żgħux u ma jerġgħux lura quddiem il-qilla tat-Torok misħutin u kefrin. Bil-Isien malti stħajjiltni nismagħhom lil dawk is- Suldati qalbiena, iwiegħdu għalenija, li jċarċru demmhom għal Alla u għall Arthom u jaħilfu li jibqgħu hemm fuq is. swar ta' Sant'Jiermu u Sant'Anġlu sakemm jiksbu tr-Rebħia, U l-jum mixtieq wasal, u, fil-waqt li l-għadu ħarab imwerwer fuq ix-xwieni tiegħu, il-għajta Maltija ''Rebħa' bdiet iżżarżar minn fuq il-għoli tas-swar u, li għalkemm għaddew ma' dwar 400 sena, donni għadni nismagħha l-lum tidwi qaw- wija f'widnejja. Donni qiegħed nara lil Missirijietna, fil- waqt li jixxottaw id-dintigħ sħun li ġelben minn għajnejhom bil-ferħ, jibdew jiżżu ħajr bi lsienna lil-Mulej u lil-Ommu Mqaddsa tal-fielsien u tar-Rebħa, Inħobbu fl-aħħarnett il-Lsien Malti għax, għalkemm ma' tul iż-żmenijiet il-gżejjer tagħna raw lil kull ġens u semgħu ħafna ilsna, ilsienna baqa' ħaj, għalkemm ftit marradi. Xejn ma jimporta, għax il-lum qiegħed narah imfawwar bis-saħifia, għax iż-żgħażagħ tal-lum qegħdin jagħtuh demmhom il-bnin u jduru miegħu jgħassulu u jinxteħitu fi ħidanu, jissieltu ma' l-għadu, henjin. Inħobbu għax b'inkejja ta' l-egħdewwa tiegħu, sewwa sew kif hemm fil-'Il-Malti', qiegħed jissieħeb ma' ilsna olira ta' kull ġens u jsemma' lefinu safi u ħelu ma' l-erbat irjieħ tad-dinja mill-qalba ta' l-akbar Imperu li bħalu qatt ma deher u lanqas għad jidher, Kif mela ma nħobbux jien ukoll ilsieni 7: Oh, imħabbtek iġġagħlni naħdem għalik biex ttarak tikber u tissaħiħaħi iktar u tirbaħ dejjem. Tkun maħbub b'imħabba safja u aktar qawwija minn dik li tixgħel fil-qalb ta' l-imsejken baħħari li, wara żmien twil, igħannaq ma' fidanu lil-martu ulil-uliedu. Infiobbok, ja Isien art twelidi, B'imħabba li qatt ma tintemm, int tibqa' ħabibi mill-akbar, Egħżeż minnek ma jkunx hemm, Qatt ma kien hemm gwerra tujba, jew paċi ħażina, Franklin.