Kronaka tal-Għaqda IL-LAQGĦA ĠENERALI U D-DISKORS PRESIDENZJALI HAR il-Hadd, it-12 ta' Frar, 1950, saret Laqgħa Ġenerali u ħatra tal-Kunsili il-ġdid għas-snin 1950-51. Il-President, Kav. M.D., D.P.H.. fetaħ il-laqgħa b'diskors li fih bejn wieħed u ieħor qal hekk — t'Mill-aħħar darba li kont preżenti għal-laqgħa ta' din ix- xorta għaddew erba' snin li fihom saru bosta ġrajja li għandhom effett kbir fuq il-ħajja tal-Għaqda tagħna; fost dawn, ta' min isemmi l-ewwe.nett il-Kostituzzjoni l-ġdida li tat lill-Ilsien Malti l-post li ħaqqu fil-ħajja tagħna; b'hekk il-Malti tneħħa mill- intrigi lokali, għaliex issa l-qagħda. tiegħu tista' tinbidel biss b'mezz ta' Att tal-Parlament Ingliż; din il-bidla saret bix-xewqa tal-poplu Malti u bil-ħidma ta' xi membri tal-Għaqda. M'ilux- sar fatt ieħor, li għalkemm forsi għadda inosservat, hu wkoll ta' l-aqwa importanza għalina : skond il-Kostituzzjoni l-ġdida fil- Parlament Malti l-membri kienu jistgħu jitkellmu bil-Malti, im- ma d-diskors tagħhom kien ikun reġistrat bil-Malti bi traduz- zjoni bl-Ingliż; billi xi ħadd mill-Għaqda deherlu li dan Kien ħalu ta' żmien u ta' flus. wassal din il-fehma tiegħu f'ras il- għajn: riżultat ta' dan hi l-liġi ta' dan l-aħħar li tgħid li d-dis- korsijiet fil-Parlament Malti jkunu reġistrati bl-ilsien li jsiru, 'Iżda, issokta jgħid il-President, l-Ilsien Malti għad ba- qagħlu xi għedewwa: (1) Dawk li huma kontra tiegħu għax qatt ma qagħdu jaħsbu sewwa xi jfisser l-Ilsien Malti għalina ; (2) u dawk li huma kontra tiegħu bħala prinċipju. Għalhekk. ix-xogħol tagħna ta' kumbattiment għadu meħtieġ, iżda sabiex din il-ħidma jkollha l-frott mixtieq jeħtieġ li l-battalja ssir bid- dinjità; l-aħjar u l-aqwa mezz ta' difiża hi l-kitba bil-Malti — il-kittieba jistgħu u għandhom jitqiesu bħala l-aqwa difensuri ta' lsienna ; dam jitlob minna inkoraġġiment lill-gazzetti u rivisti pubblikati bil-Ma'ti kif ukoll lil-dawk il-perjodiċi li għalkemm il-kitba fikom tidher b'ilsnu oħra, jistgħu jservu ta' ġid għall- iskop tagħna. —Pl-għħarnett. qal il-President, għandi aħbar x'nagħtikom lr1na tistax ma tferraħx il-qalb ta' dawk kollha li jħobbu lill- Għaqda: bil-ġenerożità tas-Sur Ugo Muscat Azzoparmi dal-waqt KRONAKA TAL-GĦAQDA 19 sa tinfetaħ id-Dar tal-Għaqda; is-Sur Muscat Azzopardi sa jħallsilna l-kera, imma billi dan il-pass ġdid li sa nieħdu jtaq- qal il-pis finanzjarju tagħna, jien nagħmel. sejħa, lill-Membri biex igħinu mill-aħjar li jistgħu. Din id- Dar tkunilna ta' ġid kbir billi bis-saħħa tagħha nkunu nistgħu nżidu u nkabbru l-ħidmiet tagħna''. Ir-rapport tas- Segretarju kien :— M U tul issena 1949 saru tmien seduti mniżżlin fir-reġistri tagħha min- Ma' tulhom saru ħwejjeġ ta' fejda li jien se nsemmihom waħda waħda barra minn dawk li għandhom x'jaqsmu mal- fondi finanzjarji li fuqhom se jitkellem il-ħabrieki ħabib tiegħi Victor Apap. L-ewwel diffikultà li ltaqa' magħha l-Kunsill kienet meta sar jaf li hemm propossa tal-Gvern biex tinħatar Kummissjoni biex tirrevedi l-Or- tografija u l-Grammatka tal-Malti. Għalkemm il-Membri maħturin mill- Gvern kienu kollha Membri Akkademiċi tal-Għaqda, iżda huma kienu ġew imsejħin fil-kwalità tagħhom personal, Kieku din il-Kummissjoni laħ- qet bdiet xogħolha kien ikun prinċipju tassew ikreb u sfavorevoli għall- Għaqda tagħna. Għalhekk mela ħadna l-prekawzjonijiet kollha u l-passi meħtieġa u rnexxielna nipperswadu lill-Gvern biex iħassar dan il-ħsieb tiegħu. Ħaġa oħra importanżi kienet dik tal-Kongress tal-Malti li ilu ħafna jberren moħħ il-kapurjuni tal-Għaqda. Dar il-proġett kien raġa' ġie stud- jat u kienu ġa ttieħdu l-passi biex isir ma' tul is-sena 1949. iżda wara ġie deċiż għal diversi raġunijiet li jsir il-1950 f'egħluq it-30 sena mit-twaqqif tal-Għaqda, kommemorazzjoni aktar addattata. Rigward il- laqgħat akkademiċi li kienu jsiru kultant u li l-aħħar waħda saret 'il fuq minn sena ilu, ġie maħsub u deċiż li f'dawn iż-żmeni- jiet li għandna r-Rediffusion, tkun wisq iżjed ħaġa xierqa u ta' propa- ganda għalina jekk flok isiru bejnietna quddiem laqgħat ta' ftit nies, isiru minn fuq ir-Rediffusion u għalhekk fl-aħħar ċirkulam Nru, TI Hi uitbagħtet lill-Membri ttietidu l-passi meħtieġa biex issir waħda ma ddumx. Ma' tul d'u l-aħħar sena u aktarx qabel ukoll inħasset il-ħtieġa ti ħarra mis-Segretarju tal-Għaqda, jinħatar Segretarju għall-Propaganda lima jkollux siġġu fil-Kunsilli, u li xogħlu jkun biss li l-ħwejjeġ impor- tanti li fil-Kunsill jiġu mxandra fil-pubbliku b'mezz tal-ġurnali u tar-Rediffusion. S'issa, ngħiduh b'sugħba, ebda membru ma sata' jaqdi- na għalkemm aħna nħossu li din hija ħaġa vitali għall-Għaqda tagħna. Ma' tul is-sena l-Kunsill ħatar bħala Membri Akkademiċi lill-Prof. Serafin Zarb, 0.B.E., 8.Th.M., S.S.D., O.P., u lir-Rev. Ħatar ukoll bħala Membru korrispondent tal-Għaqda fil-Kanada lis-Sur Ġorġ Bonavia. Ħaġa importanti ferm li saret ma' tul 'din is-sena bija dik li tolqot il-coppright, iew jeddijiet tal-kittieba, Dina hija ħaġa diffiċli biex timxi regolarment għax qatt qabel ma ħadu ħsiebha u biex din il-għada ħażina —li mħabba fiha l-awturi jiġu injorati u mċaħħdin minn dak il-kumpens 20) IL-MALTI zzata ilha minn żmien tammetti—tin- zjoni qawwija bejn il-Għaqda u l-Men- finanzjarju li d-dinja kollha qata' għal kollox teħtieġ koopet bri tagħha u viċi-versa, Xi progress sar imma għadna lura ħafna għax il-Membri mhumiex ta' fehma waħda. Id-Direzzjoni tar-Rediffusion ammettiet il-prinċipju, imma jeħtieġ li l-Membri kollha jżommu jebes għax jekk ftit iċiedu jkunu qegħdin joqtlu l-jeddijiet ta' l-oħrajn. Ma' tul din is-sena saret laqgħa akkademika speċjali meta kien hawn f'Malta għal ftit żmien il-poeta-ġurnalista wisq magħruf John Pudnev. Event sabiħ li ġara wkoll ma' tul din is-sena huwa li l-Midalja Ġużà Muscat Azzopardi ġiet mogħtija lill-President tagħna, it-Tabib Galea, ġieh li minnu għandna sehem aħna wkoll. Nipprofitta ruħi minn din l-okkaż- żjoni biex nerġa' nifraħlu. Għal min ma jafx, il-Gvern ħatar ''Kumitat Konsultattir' biex jagħtih il-pariri meħtieġa għal dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-Ilsien Malti. Lilna bagħat jitlobna biex naħtru żewġ' Membri ħalli joqogħdu f'dan il-Kumitat, u l-Kunsill ħatar lis-Sinjuri Ninu Cremona u Ivo Mus- cat-Azzopardi. Il-Kunsill iddeċieda wkoll li jistampa n-novelli kollha ta' Sir Temi Zammit. Din l-istampa se tkun sussidjata mill-Gvern. Biex dan il-pro- ġett jista' jsir kellna qabelxejn nixtru l-coppright tagħhom mingħand il- familja Zammit; għalhekk il-Kunsill iddeċieda li jakkwista l-copprigħt tal-kitba kollha bil-Malti ta' Sir Temi Zammis bil-prezz ta' £50. Il-Kun- sill jaf li dawn il-kotba meta joħorġu jidħlu bħala test fl-iskejjel u għal- hekk nittamaw li jħallu qligħ sewwa lill-Għaqda. Il-Kunsill, fil-laqgħa tiegħu Nru. 85, reġa' qajjem il-kwistjoni tad- dimissjoni tas-Sur Ġuże Chetcuti minn Segretarju, kwistjoni li kienet idata lilu fl-aħħar laqgħa ġenerali. Il-Kunsill wara li studja l-kwistjoni minn kull naħa qata' li d-dimissjoni t: ur Ġużċ Chetcuti minn Segre- tarju tal-Kunsill tal-Għaqda għandha tiġi interpretata li timplika wkoll id-dimissjoni tiegħu minn Membru tal-Kumitat. Ħaġa oħra li ġrat ma' tul l-aħħar sena hija li t-Tabib Galea, bħala editur ta' ĊIl-Malti', irċieva ittra minn għand il-Gvern rigward il-Kum- missjoni maħtura hiex temenda i-Liġi ta' l-Istampa. Il-Kunsill ħalla f'idejn it-Tabib Galea t-tweġiba meħtieġa, 'Ta' min isemmi wkoll il-fatt illi l-Għaqda għall-ħabta tal-Milied kienet irċeviet biljett minn għand l-ex-Gvernatur ta' Malta Sir Fran- c's Douglas u s-Sinjura tiegħu li bih xtegulna Milied tajjeb u sena ġdida ta' ġid. Dan juri kemm Sir Francis kien japprezza l-ħidma tagħna għall- llsien Malti u aħna weġibnieh kif jixraq. L-aktar ħuġa importanti li ġrat ma' tul is-sena hija bla dubju xejn li fl-aħħar irnexxielna nsibu dar żgħira li fiha niftħu, wara 30 sena ħajja, id-Dar tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti. Naħseb li kulħadd qara ċ-Ċirkulari Nru, Il u ma hemmx għalfejn inżid kliem iżjed. Il-kera ta' £20 fis-sena se jħallsu s-Sur Hugh Muscat-Azzo rdi, u l-Għaqda issa tixtieq li min jista' jgħin billi jagħti kontribuzzjonijiet ta' KRONAKA TAL-GĦAQDA 21 £1 fis-sena. għall-ispejjeż meħtieġa. biex din id-Dar tinżamm kif jixraq. S'issa aċċettaw dawn is-Sinjuri: it-Tabib Galea, Ninu Cremona, Patri Akkursju Xerri, Karmenu Vassallo, Marju Agius, Godfrev Zarb 'Adami, Prof, Patri Pawl Tabone, Vladimir Darmanin, Ivo Muscat Azzopardi, Dun Frans Camilleri, it-Tabib R. Briffa, Ġuże Diacono, P.L., Dr. Anton Buttigieg, Ġuże Chetcuti u Proi, E. Coleiro. Iżjed ma. ikollna iżjed tikber il-ħidma tal-Għaqda u aktar tikber ir- rivista tagħna 'Il-Maki'. IL-KUNSILL IL-ĠDID GĦAS-SNIN 1950-51 Il-Kunsill il-ġdid ġie iffurmat hekk :— doni Onorarji: Prot. Dr, Ġ. Aquilina, B.B., LL.D. Pr ; il-W. O.G. is- bu Ġino. Musent Azzopardi; Rev. Mons, K. Psaila, D.Litt. ir-Rev. Viċi-President Onorarju: Rev. Mons, P. Galea, J.U.D. D.P.H. jċi ident: Sur A. Cremona. J. Busuttil; Dr, A. Buttigieg, B.D., LI.D.; ir-Rev, F. Camilleri; il-Wisq Rev. Kan. D.; ; Wisq Rev. Patri Prov, Ġ. Delia, 8.J.; is-Sur Ivo Muscat Azzopardi, P.DL.; is-Sur Karmenu Vassallo ; Patri Akkursju Xerri, O.F.M.; il-Wisq Rev. Patri Prof, S.M. Zarb, O.P.,O.B.E., S.Th.Mm., 8.8.D. MEMBRI AKKADEMIĊI TAL-'GĦAQDA TAL-KITTIEBA TAL-MALTT' M. Cassar Pullicino Ġ, 22 IL-MALTI Ghetcuti Ġużċ. Diacono Ġużċ, P.L. Tillul Mercer Ġużà. Farrugia Rev. Kan, Ġammari, Karmenu, D.D, Galea Dr. Ġużċ. B.A. Galea Mons. P., J.G.D (att Ġużċ, Mallia Ġużi. Mejlak Patri Ġ., 8.7 Mejlak Marv. Porsella Flores Ġ, Ropa Laurent (Pariġi). George (Kanada). IF naħsbu li l-Membri ġa jafu, 'Tl-Għaqda'' ġiet mistiedna biex il-Membri tagħha, fosthom il-kittieba, jibagħtu xi kotba bil-Malti lill- Bibljoteka Ambrosjana ta' Milan, li fetħet Ċentru Lingwistiku ma' ġenb il-Bibljoteka biex, malli jkunu lesti t-tiswi- jiet ' meħtieġa ġewwa dan il-bini qadim li sofra xi ħsarat mill- gwerra, dan iċ-ċentru jifforma sehem tal-Bibljoteka stess fejn għandha tinfetaħ sala speċjali għalih, Għalhekk. dawk kollha li jixtiequ jibagħtu xi kotba bil-Malti fuq il-Dsien Malti jew xi pubblikazzjonijiet letterarji tagħhom jibagħtuhom lill-Uffiċjal Inkarigat tal-Propaganda. tal-''Għaqda''. is-Sur Ivo Muscat Azzopardi, P.L,, Triq id-Dejqa, Nru, 47. KRONAKA TAL-GĦAQDA 23 il-Belt Valletta, u dan imbagħad jaħseb jibgħathom lid-Direttur tas-Sala Linguistica'' tal-Bibljoteka Ambrosjana, Milan, Biex wieħed ikollu xi ħjiel storiku ta' l-oriġini u żvilupp ta' din il-Bibljoteka sa nġibu hawn taħt xi noti storiċi tagħha. IS-SALA TAL-LINGWISTIKA TAL-BIBLJOTEKA AMBROSJANA il-Bibljoteka Ambrosjana ta' Milan fetħet Sala tal-Lingwi- stika, fejn wieħed jista' jmur jistudja u jagħmel ir-riċerki lin- 'Din ll istituzzjoni li ndaħal għaliha, b'ħeġġa u ħrara kbira, b'ħidma umli u daqshekk ieħor bla interess personali, wieħed mill-istudjużi ta' l-ilsna moderni, Dr, Erminio Turecotti, illi fil- waqt li kellu l-appoġġ ta' l-awtorità tal-bibljoteka qadima ta' Milan, dar ukoll fuq djar ta' l-istampa u pubblikazzjonijiet, uni- versitajiet, bibljoteki, banek, istituti ta' kultura ta' pajjiżi oħra sabiex dawna jgħmuh f'din l-impriża u b'hekk tinħoloq għal din il-bibljoteka ġabra ta' kotba u ta' rivisti barranin — mezz sħiħ sabiex titwettaq relazzjoni ta' bejn aħwa għal dik li hija ħidma letterarja, filoloġika u xjentifika fost in-nazzjonijiet wara l-irwiefen ħorox tal-gwerra. Din is-sejħa kellha minnufih twe- ġiba sabiħa, u, għalhekk, dan l-ewwel pass li ttieħed mill-pro- motur Turcotti mexa 'l quddiem u sal-lum għamel biċċa triq sewwa sabiex jasal fl-iskop tiegħu b'mod li, f'qasir żmien, il- bibljoteka mtliet b'għadd kbir ta' kotba li waslu minn kull banda tal-kontinenti tad-dinja, tant li sala waħda ma tkunx biżżejjed biex tasagħhom kollha. Nistgħu ngħidu li s'issa wieġbu mal-33 nazzjon li bagħtu b'xejn opri kbar u mill- isbaħ, miktubin b'27 ilsien, mill-Ir landa sa New Zealand, mill-Istati Uniti ta' l-Ame- rika sar -Russja, u miċ-Ċina sal-Brażil, L-istudjużi kollha ta' l-ilsna u ta' letteraturi moderni, u. b'mod speċjali, dawk kollha li jgħallmu, ikollhom il-vantaġġ li jmorru fis-sala tal-Lingwistika tal-Bibljoteka Ambrosjana, fejn jistgħu minn hemm jissellfu kotba u rivisti mill-iktar moderni li wieħed qajla jista' jsib band'oħra, It-tTeen-Age Times — ''Vouth in the News', ta' Lulju, 1949, ħareġ fuq hekk sejħa taħt it-titlu ''Books Wanted''. fejn qal illi l-magħrufa Bibljoteka Ambrosjana f'Milan, għandha bżonn l-għajnuna taż-żgħażagħ (minn 18 sa 19-il sena), Dr, Tureotti, li jidher għall-Bibljoteka jitlob IL-MALTI lit-tfal, subien u bniet, biex jibagħtu kotba dwar pajjiżhom b'ilsien art twelidhom , Din is-sejħa hija biċċa mill-pjan ta' l-iskop tiegħu, li jiġifieri jarġa' jwaqqaf u jġib il-Bibljoteka fl-istat ta' ġieh u kobor bħalma kienet qabel il-gwerra. Ma' tul il-gwerra inqerdu mat-80.000 ktieb ta' valur liema bħalu, barra l-ħsara kbira li sofra l-istess bini. Dr, Turcotti fisser ruħu illi l-bibljoteki kbar ta' p: : oħra jistgħu bl-istess mod ikollhom is-Sala tal-Lingwistika u jżommu relazzjoni u kor- rispondenza maċ-Ċentru Lingwistiku tal-Bibljoteka Ambrosjana ta' Milan, Fuq dak li fisser Dr, Turcotti aħna jidhrilna wkoll li hawn Malta, jekk u meta l-Bibljoteka tagħna hawn Malta għad tikber, kif nittamaw li 'l quddiem għad tikber, bħala ċentru tal-Libreriji Ċirkolanti, għandha tinfetaħ Sala tal-Lingwistika issa li l-istudji tal-lingwistika daħal fost l-istudjużi ta' l-ilsna semitiċi u romanzi, Nittamaw ukoll illi fid-Dar tal- Għaqda li sa niftħu tkun tinżamm librerija għaliha li jkun fiha biss kotba u manuskritti ta' kittieba Maltin, h jinteressaw lill-istudjużi Maltin u barranin tal-Lingwistika. Fuq is-Sala tal-Lingwistika tal-Bibljoteka Ambrosjana tkellem ukoll II Nuovo Corriere della Sera'' tas-7 ta' Novembru, 1947, li taħt it-titlu ''Un centro linguistico istituito all Ambrosjana', igħid fi ftit kliem dan li ġej: —Kulħadd jaf, għax saħansitra naqraw fil-Promessi Sposi', hemm fejn Alessandro Manzoni jġibilna quddiem għajnejna l-figura tal-Kardinal Fede- rieo Borromeo, illi fil-waqt li waqqaf mat-300 sena ilu l-Bibljoteka Ambro- sjana, illi. bħala b'bljoteka nazzjonali kienet l-ewwel waħda fl-Ewropa, ħaseb mhux biss biex jipprovdiha b'ħafna kotba stampati u manuskritti, imma wkoll biex jibgħat tmienja min-nies ta' l-iskola u mħarrġin fil-valur tal-kotba. eċċ.. sabiex ifittxu u jiksbu kotba u manuskritti fl-Italja, fi Franza, ti Spanja, fil-Ġermanja, fi F'jandra, fil-Greċja, u saħansitra fil- Liban u f'Ġerusalemm u b'hekk irnexxieli, mhux biss li jiġbor ħażna kbira ta' dawn il-kotba u manuskritti, li jibqgħu jibgħatulu m'in- hom. Ordna wkoll lill-b'bljotekarju biex iżomm dejjem korrispondenza ma' nies għorrief ta' l-Ewropa, u b'hekk ikollu informazzjonijiet dwar l-istat tax-xjenzi u avviż fuq l-aħjar kotba ti joħorġu u l-mezz li jiksibhom. Huwa ħatar grupp ta' f'dottori''. u 'l wieħed minnhom tah l-inkariku li jagħti ruħu għall-istudju ta' l-Ilsna Orjentali. Ordna lilkoll biex iżommu Tabta ta' ħbiberija bejn l-istudenti ta' pajjiżi oħra, u żied mal-Bibljoteka. stabbiliment ta' l-istampa ta' Ilsna Orjentali-Lhudi, Kaldew, Għarbi. Persjan u Armen. L-iskop ċar ta' dan il-bniedem kb'r u letterat kien li jwettaq ir-rab- tiet ta' ħbiberija bejn l-istudjużi tal-pajjiżi ċivilizzati u biex dawn igħarrfu l) xulxin bil-frott tal-ħidma tagħhom. Għal dan l-skop din l-istituzzjoni dejjem baqgħet taħdem u dejjem baqgħet sħiħa fil-fehma tagħha, iżżid fil- prestiġju u fama tagħha mad-dinja kollha. L-isħab ikrah u kiefer tal-gwerra għal xi żmien kifsu d-dawl hekk sa- hiħ ta' din l-istituzzjoni qadima u firdu l-familja tan-nazzjonijiet, iżda, fl-istess ħin ġagħlu mbagħad lil-dawn in-nazzjonijiet jifhmu l-bżonn kbir KRONAKA TAL-GĦAQDA 25 l wieħed jgħaqqad b'iżjed saħħa r-rabtiet ta' bejniethom billi jħalltu l-idejiet bejn nies ta' razza differenti, il-għaliex b'dan il-mod biss li wieħed jista' jasal f'dak l-ideal hekk għoli li jgħaqqad lin-nies tad-dinja f'familja waħda bħal aħwa, il-qirda stess tal-fondazzjoni glorjuża ta' Federik Borromeo wriet wisq iżjed il-bżonn li wieħed itemm dawk l-iskopijiet li kellu f'moħħu dak il-Qaddis Fundatur ta' dik l-istituzzjoni — illi jiġifieri jikbru u jissaħħu r-rabtiet tal-ħbiberija. intellettwali fost in-nies tad-dinja billi jinbagħtu lil-xulxin kotba ta' diversi ilsna. Għalhekk inħoloq ma' ġenb il-Bibljoteka l-qadima Ambrosjana Ċentru speċjali tal-Lingwistika. u wieħed mill-aqwa studjużi ħabrieka ta' l-ilsna moderni, Dr. Erminio Furcotti, indaħal Biex jibda x-xogħol ta' dan il- proġett. Flimkien mal-Prefett tal-Bibljoteka Ambrosjana, Mons, Giovan- ri Galbati, bagħat jistieden lill-istudjużi sabiex igħinu lil dan iċ-Ċentru 1 ġdid billi jibagħtu dawk il-pubblikazzjonijiet li bihom din il-Fergħa tal- Bibljoteka Ambrosjana tista' tkun iċ-ċentru xieraq ta' studji u riċerki, Din l-istedina rnexxiet aktar milli wieħed sata' jistenna. Universitajiet, libre- riji pubbliċi u privati, istituti ta' studji kulturali u kittieba mad-dinja kollha wieġbu u komplew iwieġbu għal din is-sejħa b'mod l-aktar utieq. L-ixkafef tas-Sala tal-''Conservator'' issa tarahom mimlijin b'numru kbir ta' kotba ikkatalogati mhux biss skond in-nazzjonijiet, iżda wkoll skond is-suġġett jew argument sabiex jistennew li jitqiegħdu fis-Sala Borromeo li bħaliesa qiegħda tissewwa mill-ħsarat li sarulha. Il-bombi tal-gwerra mill-ajru ikkaġunaw ħsarat kbar lill-bini tal-Bib- lioteka u lill-Gallerija ta' l-Arti, u xi swali storiċi ġew meqrudin għalkol- lox, fil-waqt li oħrajn sofrew ħsarat kbar. Bħala biċċa xogħol materjali u ta' rikostruzzjoni spiritwali li sa jkol- iha preċedenza fuq xogħlijiet oħra twaqqfet is-Sala tal-Lingwistika li sa tkun għal kotba u rivisti li għandhom ikollhom importanza fil-kamp tal- lingwi, tal-filoloġija, ta' l-istorja u tal-letteratura. Il-Bibljoteka l-qadima Ambrosjana li twaqqfet kif semmejna minn Federiku Borromeo fl-1609 tgħodd mal-35,000 manuskritt antik, fosthom ġabra prezzjuża ta' MMS Għarbin-Islamitiċi, 2,500 Incunabili, u 500,000 kotba stampati.