B'Tifkira tas-Sur Fons M. Galea — ħabib tat-tfal—G fieluq l-ewwel sena ta' mewtu. Id-dinja xjieħet, qdiemet, għejiet. Wara eluf kbar ta' snin li ilha taħdem, il-inagna tad-dinja donnha tħassret u jaħiteġilha, biex tibqa' tafidem tajjeb, titnaddaf, tissewwa, tiġġedded. Bosta drabi fiż-żmenijiet l-imgħoddija ħabbat rasu l-bniedem u medd idejn biex iħaddem aħjar il-magna tad-dinja, jew biex isewwi xi ħsara li minn għalih kienet saret fiha. Kien hemm min dehirlu li i- bniedem kellu l-jedd fuq il-ħajja ta' bniedem ieħor bħalu u li għal- hekk seta' jħaddmu, jaħqru, joqtlu meta jrid u jogħġbu. Ofirajn dehrilhom li l-jasar kien bħal żrara li tfixkel id-dawran ta' rota; netiliew il-jasar u d-dinja bidlet mixjitha. Kien hemm min qalli l-ġid tad-dinja hu ta'min jaf iħaddmu, u hekk ġara li x'uħud stagħnew bla qjies u offrajn u wisq. oħrajn messhom biss daqs- xejn ta' loqma. ĦHaddietior qal li li l-ġid kollu tad-dinja hu ta' kullfiadu kull wieħed għandu jieħu sehem minn għand l-istat li hu wafidu għandu s-setgħa jqassmu. X'uħud jemmnu li l- bniedem, mogħni minn Allajbid-dehen li jagħżlu mill-bhejjem, għandu l-jedd jaħseb b'moħifiu u juri dak li jaħiseb u ħadd ma jista' jġiegħlu jafiseb dak li ma jaħsebx, jemmen dak li ma jem- menx, irid dak li ma jridx. Oħrajn, bil-maqlub, igħidu li l- bniedem hu bħal rota jew darsa f'rota, skorfina, fus, mradd, xafra li talidem mhux kif trid hi imma kif irid l-imgħallem u l-imgħallem hu l-Istat fil-persuna ta' bniedem wieħed. Hitler ukoll qal li jrid jagħti ħajja ġdida lid-dinja xiħa w marida, u kif qiegħed iġedded id-dinja jafu kullħadd. Il-bniedem ilu jitħabat biex iħaddem il-magna tad-dinja taj- jeb imma s'issa għadu ma sabx it-tarf. Min jaf kieku nerħu d- dinja f'idejn it-tfal timxix aħjar7: Min jaf għandhomx fila it-tfal isibu dik it-triq li fiha qiegħed Alla d-dinja meta ħalaqha u li minnha Ħariġha l-bniedem bla ma seta' jsibha aktarż Id-dinja f'idejn it-tfall Is-Sultan jew Imperatur jew Presi- dent, jew Duce jew Fuehrer jew Caudillo, semmuh li tridu, tifel ta' għaxar snin jew tnax il-sena. il-Prim Ministru, il- Ministri l-oħra, il-membri kollha tal-Parlament, Senaturi u Lordijiet, kollha tfal ta' żmien wieħed. moħħ marid. dinma forsi mhux. Għax it-tfal moħħom u qalbhom aktar siija; is-susa tal-għira għadha ma bdietx ther- rilhom qalbhom, is-semm tal-mibegħda ma jmarrdilħomx ruħ hom, it-tiellix tal-kburija ma jgħammxilhomx għajnejhom. lfob- bu, jifirħu, jidħku. Id-dinja għalihom hi xemx tiddi u tisreġ, li l-baħar ġwejjed jilliegħeb: max-xtajta, hi l-berafi tar-raba' jħaddar, hi l-għana tal-għasafar; id-dinja għat-tfal hi kollha ġiri, qbiż, logħob, dalik, ferħ, imħabba. Dinja tat-tfal ġenna tal-art, Nerħu d-dinja f'idejn it-tfal u. nħalluhom imexxuha kif jafu huma. L-ewwel ma jagħmlu jnetiħu l-Ministeru tal-Gwerra. Il-gwerra għal fejn 7 It-tfal jibżgħu minnha l-gwerra. Għax il-gwerra togtlilhom 'il missierhom, 'l-ommhom. 'il ħuthom il- kbar u forsi lilhom ukoll; il-gwerra ma tħallihomx jiġru barra, jaqbżu u jilagħbu kemm iridu; il-gwerra toħdilhom il-ħelu u anqas ikel ma tħallihom jieklu kemm iridu u milli jridu. U mbagħad x'sa jirbħu bil-gwerra': Artijiet: Fejn jiġru u jilagħ- bu għandhom biżżejjed. Ġid 7: X'jagħmlu bih7 iIr-regħba ma tagħmilx bihom. Qawważ Imma l-qawwa tiġi mis-sliem tal-ftehim ti mhux mill-qtil tal-gwerra. U t-tfal li jliobbu t- tfal ta' pajjiżi oħra, ma jridux jisirqulhom arthom biex ma jkollhomx: fejn jilagħbu, u anqas ma jridu jelidulhom ġidhom biex ma jkollhomx aktar lielu w ikel kemm iridu. Il-gwerra hi bint il-għira, u l-għira hi l-wirt tal-bniedem. imħassar. Ħa jistaħam fid-demm ta' lintu r-raġel għajjur; ħa jitqabdu u jit- qatlu dawk li banqu f'qalbhom kull ħass ta' mħabba lejn ħuthom, ulied Ħallieq wieħed. Imma f'dinja tat-tfal ma jkunx hemm gwerra għax ma jktirix hemm għira. L-imħabba wefiidha tkun in-nifs tal-ħajja tagħhom. Imma t-tfal ukoll xi drabi jiġġieldu. Ma jkunx ġlied ta' għira u anqas ta' mibegħda. Ma jkunx ġlied ta' regliba u lanqas ta' kburija. ikun ġlied ta' pika bejn tfal ta' belt jew raħal u tfal ta' belt jew ralial ieħor; pika aktarx fil-logħob li ma ġġibx magħha u la tixrid ta' demm u l-anqas tiġrif ta' bliek. Għalhekk flok Ministru tal-Gwerra jkun hemm Ministru tal-Glied. Jekk il-Ministeru tal-Gwerra jagħilaq, ikollhom jagħalqu wkoll il-fabbriki kollha tal-għodda tal-gwerra. U l-Gvern tat- tfal jagħinilhom fabbriki ta' ħwejjeġ tal-logħob. Flok balal jinħadmu blalen u boċċi; flok ajruplani li jġorru magħhom mewt u lierba jibdew isiru ajruplani żgħar li jogħlew biss ftit ixbar mill-art biex it-tfal jilagħbu bihom; dawk il-wesgħat kbar kbar ii minnhom itiru l-ajruplani jsiru btieħi għal-logħob tat- tfal; flok tankijiet jitbandlu u jżaqżqu żwiemel tal-għuda jiġru bir-roti; flok kanuni u azzarini sfafar u trumbetti. U dawk ilgħerien mudlama u niedja, mħaffrin ġol-blat taħt l-art, li fihom it-tfal min jaf kemm il-siegħa u kemm il-lejl għaddew mimdudin fuq biċċa għuda u ftit tiben, isiru l-ħabs tal-ħatjin kontra l-paċi tad-dinja. Jekk il-bniedem ma jridx gwerra, jerħi d-dinja f'idejn it-tfal. Xejn ma jiswew Versailles u Gjenċve. Xejn ma jiswa l-itebim fisq karta mejta. Mhux. tassew li t-thejjija għall-gwerra tbiegħ- ed il-gwerra. L-angas ma jeqred il-gwerra l-Ordni Ġdid li Hitler irid iġib fid-dinja. Minn l-ewwel gwerra bejn iż-żewġ aħwa Kain u Abel sa kemm idum. il-bniedem fuq l-art il- gwerer ma jaqtgħu qatt għax il-gwerra hi bint il-għira, bint il-mibegħda, bint ir-regħba, bint it-taħsir kollu ta' qalb il-bnie- dem. Fejjaq il-qalb minn dan il-mard u gwerer ma jkunux iżjed. Qrib it-tabib u Ħafifa d-duwa, ''Tgħalimu minni qal it-Tabib u l-Imgħallem: ''imxu warajja, agħmlu li ngħidilkom u jkollkom is-sliem. hnma kemm isibha bi tqila l-bniedem jimxi wara l-Imgħallem, Jekk ma hemmx jies ta' fejqan ta' qalb il-bniedem ii ma jridx jisma' kelmet it-Tabib, triq waħda oħra jibqalna miftulta biex nistgħallu s-sliem fid-dinja. Nintelqu f'idejn it-tfal, In- Ħalluhom imexxuna huma. Noqogħdu għal-liġijiet tagħhom. it-tfal qalbhom imhix imħassra. Jekk it-tfal ma jafux jagħmlu opri kbar, anqas ma jafu jagħmlu lisara kbira. Jekk ma jafux jibnu dak il-bini tal-għaġeb, żina tal-bliet tagħna, anqas ma jafu jġarrfuh. Jekk moħħhom ma jlaħħaqx mal-għerf tal-liġijiet so- ċjali u internazzjonali tal-lum, jasal għall-inqas biex jifhem li l-liġi, kbira iew żgħira, jaħtieġ tħarisha bir-reqqa. Inħallu t- tfal imexxu d-dinja huma jekk irridu s-sliem Alla ħalaq dinja sabiħa, imma l-bniedem fassarha, għarraqha, għamilha xagħri ta' dbejjeb iglajjtu u jridu jibilgħu 'l xulxin. It-tfal biss għandhom fila jnaddfuha, isewwuha, ibiddluha u jagħmluha sabiħa kif ħialaqira Alla.