L-IĦIRSA FIL-FOLKLOR TAGĦNA (12) L-ispirti jeżistu jew mhuwiex minnu dan2 rajna kemm-il darba dwar spirti tajbin li dehru lil xi persuni biex jgħaddulhom messaġġ ta' twiddib jew biex itemmu xi missjoni li ma jkunux laħqu temmewha matul ħaj- jithom. Dehriet oħra kienu ta' saċerdoti jew reliġjużi li jkunu għaddew ħajjithom fi qdusija kbira, u n-nies jib- dew jitolbuhom xi grazzji. Ftit tas-snin ilu sirna nafu bil-mirakli u bil-grazzji kbar li nqalgħu permezz ta' tliet beati Maltin Dun Ġorġ Pre- ca (illum qaddis), Nazju Fal- zon u Adeodata Pisani. Dan l-aħħar iltqajt ma' kitbiet in- teressanti ta' Ġużċ Diacono dwar Nazju Falzon li se nir- rakkontalkom tnejn minn- hom. ż Ċerta Tereża kienet ilha żmien marida u mixħuta f'qiegħ ta' sodda. It-tobba li kienu jikkurawha kienu qat- għu jieshom minnha u kie- nu jafu li jekk tgħix kienet se tibqa' mwaħħla fis-sodda. Darba fost l-oħrajn Dun Franġisk: Falzon, ħajjarha biex tagħmel Tridu lil ħuh Nazju Falzon. Tereża waħħlet relikwa tas-serv t'Alla, qawwiet qal- bha u ppruvat tinżel mis- sodda. U malli kienet fuq saqajha, ġriet lejn it-tieqa u nfexxet tgħajjat, 'Falzunl Falzunif' Niesha telgħu jiġru ħdejha u baqgħu mnixxfin xħin rawha mfejqa. Bagħtu għat-tabib u dan qalilhom, 'Dan miraklu tassewl' Storja oħra dwar il-Beatu Nazju Falzon teħodna lura fis-snin meta hu deher lil mara li kien jisimha Karme- na minn Bormla u li kienet fl-Isptar tal-Blue Sisters tis- tenna li joperawha biex ineħħulha tumur f'rasha. Din il-mara kienet ilha snin miżżewġa bla tfal, u omm ir-raġel kienet tniggiż- ha u ta' spiss issemmilha lil ħut ir-raġel li kienu mimlijin bit-tfal. Darba minnhom kien jum il-Kunċizzjoni u omm ir-raġel qabdet magħ- ha. Tant inkeddet li nfexxet f'dagħdigħa kbira u bdiet tagħti fuq wiċċha. Wara nstab li kellha tumur f'rasha u ttieħdet il-Blue Sisters. Hemm iltaqgħet ma' ma- ra, qariba ta' Nazju Falzon u tatha santa tiegħu. Karmena bdietlu novena u xi tliet ijiem wara dehrilha Nazju Falzon. Qalilha li mill-oper- azzjoni kienet se tfieq u li għad ikollha tifel u qalilha biex issemmih għalih. Minn xi ritratti li wrewha hi għaż- let dak ta' Nazju Falzon u sostniet li kien hu li dehrilha u kellimha billejl. Wara kell- ha tifel, iżda ma semmewhx Nazju. Reġa' dehrilha u fak- karha li t-tifel ma semme- whx għalih. Iżda din id-dar- ba kellu aħbar ħażina: 'Dak it-tifel imutlek,' qalilha. Wa- ra tlett ijiem it-tarbija mietetl Il-fatt li xi kultant il- persuna mejta tiġi magħrufa minn ritratt, tfakkarni fl-is- torja ta' Toni Azzopardi magħruf aktar bħala Ninu Xkora li kont smajtha snin ilu; u jekk miniex sejjer żball kienu aċċennew għaliha f'sensiela televiżiva li kienet saret fuq l-Istazzjon Nazz- jonali. Ninu Xkora kien ġie mgħallaq fl-1908 wara li l- qorti sabitu ħati tal-qtil ta' Ġużeppi Camenzuli li kien l-għarus ta' bintu. L-istorja tgħidilna li meta ġriet l-aħ- bar li aktarx Ninu Xkora kien indifen ħaj, in-nies in- siet il-ħtija tiegħu u bdiet taħseb fih fit-talb tagħha u titolbu xi grazzja. Kien hemm ħafna nies li kienu jmorru ċ-ċimiterju tal- ħabs u jqiegħdu fjuri u żejt fuq il-qabar tiegħu u jgħad- du ftit tal-ħin jitolbu għal ruħu. Ġara iżda, li jum fost l-oħrajn, waħda mara bi flix- kun żejt marret l-għassa tar- Raħal il-Ġdid u talbet lill- kuntistabbli jgħidilha fejn hu ċ-ċimiterju tal-iġġustizz- jati għax ġabet iż-żejt biex jinxtegħel fuq il-qabar ta' Toni Azzopardi. Il-kuntis- tabbli qalilha li aktarx li f'dak il-ħin iċ-ċimiterju jkun magħluq, iżda la l-post kien fil-qrib huwa ħajjarha biex tmur u tiċċekkja. Meta waslet sabet li l-bieb taċ-ċimiterju kien magħluq, iżda dak il-ħin tfaċċa raġel u meta qaltlu x'marret tagħ- mel hemm ħadilha ż-żejt minn idejha u taha x'tifhem li hu kien se jagħmel dak li talbitu. Reġgħet marret l- għassa u qalet lill-kuntistab- bli li għalkemm il-bieb kien magħluq, fetħilha raġel u ħadilha ż-żejt. Il-kuntistabbli kollu kon- fuż ħares lejn il-mara u tħas- seb, wara wrieha xi ritratti ta' xi rġiel iġġustizzjati u f'wieħed minnhom għarfet lil Toni Azzopardi. KUNTATT MAL-ISPIRTI Nafu li l-bniedem, sa mill- ħolqien tiegħu dejjem em- men li meta jmut ma jintem- mx iżda jibda vjaġġ ieħor li jwasslu xi mkien ieħor — f'ħajja oħra. Aħna l-Insara li nemmnu fi Kristu, u li f'ħaj- jitna nimxu skont il-kman- damenti tiegħu, nemmnu li meta mmutu mmorru ngawduh għall-eternità. Nemmnu wkoll li l-bnie- dem li ma jimxix skont ir-rieda Tiegħu jitlef ruħul Iżda hawnhekk wieħed ma jridx jinsa li l-ġudizzju ta' kull wieħed minna jagħmlu Alla u mhux il-bniedem, u li l-imħabba Tiegħu għalina hi B'danakollu, aħna bħala bnedmin, irrispettivament mit-twemmin tagħna, meta jmut xi ħadd għażiż għalina nibdew nitolbu għalih għax nemmnu li wara din il-ħajja hemm ħajja oħra li ma tin- temm qatt, dik eterna, issa jekk tkunx waħda ta' tgaw- dija jew tbatija, din tidde- pendi skont kif aħna ngħixu ħajjitna tul il-vjaġġ tagħna fuq din l-art. Peress li meta mmutu ruħna ssir spirtu, hawn ħaf- na li jemmnu li din ir-ruħ tista' tidher biex tgħaddi messaġġ ta' twiddib (ngħidu aħna biex wieħed ibiddel ħajtu) jew xi messaġġ ieħor. Sfortunatament issib persu- ni li jkunu qegħdin jilagħbu man-nar meta dawn jippru- vaw: jagħmlu kuntatt mal- ispirti tal-għeżież tiegħu permezz tal-Medium — bni- edem li jgħid li jista' jikko- munika ma' erwieħ jew spirti tal-mejtin. Issib oħrajn li jirrikorru għand. l-ispiritwalisti biex jgħinuhom jagħmlu kuntatt .mal-mejtin — u hawn ukoll ikunu: qegħdin : jiżbaljaw ħafna għax il-Knisja tgħal- limna biex inħalluhom jis- trieħu fil-paċi. Persuna mnik- kta minn xi mewt għall-għar- rieda ta' ommha jew mis- sierha, u tkun tixtieq issir taf jekk qabel ma mietu riedux jgħaddulha xi messaġġ jew kellhomx xi xewqa mhix mitmuma, jirrikorru għand dawn in-nies biex jagħmlu kuntatt magħhom u jistaq- suhom fejn jinsabu jew x'jix- tiequ minnhom. Jekk dan il-kuntatt isirx realment ma nafx għax jien qatt ma kelli kuntatt ma' dawn il-persuni, iżda ġieli qrajt li dan is-senrice (laqgħat jew seduti tal-ispiritwalisti) isir. f'diversi pajjiżi oħra madwar id-dinja, u xi kul- tant huma mċajprin b'ħafna għajdut, fosthom, li l-ilħna li jinstemgħu ġieli ma jkunux tal-persuni mejtin. Hawn min jemmen li per- suna mejta tista' tidher lil persuna oħra (qariba jew ħabiba) biex tgħinha ssolvi d-diffikultajiet tagħha jew tfieq minn xi trawma li tkun għaddejja minnha. Sintendi mhux kulħadd jemmen dan, għax hawn min jem- men li l-bniedem meta jmut jispiċċa għal dejjem. Iżdawaqtli aħna għandna naċċettaw il-fatt li t-twem- min tagħna f'dawn id-deh- riet hu biss opinjoni person- ali, għan-Nisrani bħalna li nemmnu f'Alla, nemmnu wkoll, li Hu jista' jippermet- tihom jekk permezz tagħ- hom ikun se jinkiseb xi ġid spiritwali jew xi fejqan. Dan it-twemmin mid- dehra għamel impatt ukoll f'imħuħ ta' xi wħud mill- produtturi. ċinematografiċi u diretturi televiżivi meta f'dawn l-aħħar snin rajna diversi films u sensiliet dwar spirti tajbin li jidhru lill-qrabathom u lil sħabhom u jgħinuhom fil-ġlieda tagħ- hom kontra spirti ħżiena li jkunu qegħdin jippersegwi- tawhom. Jien aċċennajt li l-ispirti ħżiena jistgħu wkoll jippos- sessaw djar jew bini ieħor u jwerwru lill-abitanti. Barra minn Malta, l-aktar fl-Ingil- terra, u dawn huma doku- mentati, hemm nies li min- għalija jissejħu Psikiki, li jiġu mistiedna fid-dar u fil- preżenza tal-membri tal- familja jippruvaw jagħmlu kuntatt mal-ispirtu tal-mej- jet u jistaqsuhom: xi jridu minnhom u għaliex baqgħu jidhru fid-dar. . Jgħidu li dawn in-nies għandhom l-abbiltà li jaraw u jħossu l-preżenza tal-ispir- ti u jgħidulek jekk il-post hux ippossessat minn xi spirtu jew le. L-Ingliżi jem- mnu ħafna f'dawn in-nies u għandhom fiduċja kbira fi- hom li jsolvulhom dawn il- misterji. Definizzjoni ta' persuni, studji u kliem ieħor assoċjat ma' kuntatt tal-ispirti: Psiki- ku hu l-bniedem li għandu x'jaqsam ma' proċessi feno- menili li ma jaqgħux taħt il- liġijiet naturali. Riċerka Psi- kika hi studju u tfittxija ta' spjega għall-fenomenu psi- kiku bħalma hi t-telepatija. Spiritwaliżmu — twemmin li wieħed jirċievi jew jista' jirċievi messaġġi mingħand il-mejtin. Medium — hu l- bniedem li jgħid li jista' jik- komunika ma' erwieħ jew spirti. tal-mejtin, f'kelma waħda'jgħid xi jsir jaf min- għandhom lil ħaddieħor. Hemm ħafna aktar tagħrif x'ngħaddilkom imma għal- lum nieqaf hawn… Inkompli darba oħra — Ġużċ Diacono —Joseph Serracino — Il-ħa- res fil-Folklor Malti — Joseph Serracino — (re- cordings ta' intervisti fl-Ar- kivji Radju Kottoner)