Kitba ta' Lino Cignelli ofm Kristu fl-Evanġelju tas. San Mattew, appostlu U evanġelista, hu l-ewwel awtur (uman) li niltaqgħu miegħu fit-Testment il-Ġdid. Jekk noqogħdu għal dak li tgħid it-tradizzjoni, Mattew kien Ihudi-kristjan li kiteb (direttament) għall-insara li kienu ikkonvertew mir- reliġjon Lhudija. Minn hawn nifhmu, fost affarijiet oħrajn, l-insistenza tiegħu dwar ir- relazzjoni li tgħaddi bejn it- TĠu t-TQ. Għal Mattew, bejn it-TQ u t-TĠ hemm fl- istess ħin kontinwità u pro- gress: il-Ġdid hu, b'mod defi- nittiv, il-milja tal-perfezzjoni tal-Qadim, fil-maturità sħiħa tiegħu (Mt 5,17ss; cfr. Għaldaq- stant, kif tassew jgħid Ġesu, 'henjin għajnejkom, għax qegħdin jaraw; henjin wid- nejkom, għax qegħdin jisimgħu' (Mt 13,168). L-intenzjoni ta' Mattew, kif inhi dik ta' l-evanġelisti l- oħrajn, mhix tant informatti- va, imma pjuttost formattiva, missjunarja: hu jrid iwassal- na għand Kristu (Mt 4,19; 13,47; 28,195; cfr Ġw 20,31), li hu dejjem preżenti u jaħdem fostna (18,20; 28,20; cfr. Hu jridna 'nagħrafu lil ĠesU, nisimgħu lil Ġesu, nimxu wara Ġesu, għaliex Hu biss jista' jaqta' l- għatx ta' dak il-ferħ li għalih aħna ġejna maħluqin', u jof- frina hekk 'l-akbar servizz' f'kull livell (Madre Teresa ta' Calcutta). Aħna jeħtiġilna nilqgħu 'dan il-messaġġ evanġeliku hekk għoli' (San Ċirillu ta' Dan hu dmirna U fl-interess tagħna: ħadd aktar ma jista' jgħidilna U jagħtina aktar minn Ġesu, ''il- Kristu, l-Iben ta' Alla l-ħaj' (Mt 16,16), il-Feddej u l- Imgħallem uniku tal-bned- min (1,21; 23,8.10). Ġesu ma għandux alternattivi vali- di: jew inkunu miegħu inkella naslu għal falliment u rovina eternal (12,30; 22,7.13). U meta nilqgħu l-Evanġelju bil- fidi li aħna niltaqgħu miegħu u nagħmlu esperjenza tiegħu, kif ifakkarna Sant'Ambroġ (De viduis 10,61). 'L-Evanġelju hu l- mera biex naraw U nisimgħu lil Ġesu. Meta naqrah jiena nerġa' ngħixu' u nkun salvat minnu, jiġifieri meħlus u mgħolli lejn id-divin. Ejjew nagħmlu tagħna t- tweġiba ta' fidi tal-Qaddis ta' Assisi. Franġisku, wara li sema' test minn San Mattew (10,7-10), 'mall-ewwel imte- la' bil-ferħ ta' l-Ispirtu s-Santu U għajjat: Dan hu li rrid, dan hu li nitlob, dan hu li nixtieq nagħmel b'qalbi kollhaf' Din hi r-raġuni għaliex il-Fqajjar sar sinjal ċar ta' l-istorja tas- salvazzjoni, aktar mill-univer- sitajiet tejoloġiċi ta' żmienu. Mattew irid jgħallimna fil- qosor tliet veritajiet funda- mentali: l. Min hu Ġesu. X'għamel Ġesu għalina. (ll. It-tweġiba li rridu nagħtu għas-sejħa deċiżiva ta' Ġesu. L-ewwel verità jgħallimhielna permezz ta' ismijiet u titli li jagħti lil Ġesu, it-tieni waħda permezz ta' l-azzjonijiet li bihom salvana, it-tielet waħda permezz tad-diversi tweġibiet tan-nies ta' żmienu għas-sejħa tiegħu. I. Min hu Ġesu7 Mattew jgħarrafhulna permezz ta' diversi ismijiet U titli: huma ismijiet u titli li L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 juruna identità doppja, hekk imsejħa tedndrika (divina- umana). Ġesu hu fl-istess ħin bniedem u Alla, 'Bin il- bniedem' u 'Bin Alla', hu fl- istess waqt 'iben' u 'sid' David (Mt 1,1; 21,15s; 22,42- 45). Minn hawn tiġi t- traxxendenza tal-persuna tiegħu u l-istagħġib tal- bnedmin quddiemu, qud- diem il-kliem u l-għemejjel tiegħu (7,28; 8,27; 12,41s; 13,16s; 15,31; 27,54). Ġesu hu persunaġġ inkomparab- bli, uniku: ġej minn dinja oħra u jitkellem u jaħdem b'mod differenti minn kull bniedem ieħor (22,23ss; 26,525.64; cfr. Ġw 7,46; 9,32s; 15,22.24). Ismijiet u titli divini: Ġesu (isem li jfisser Jaħweh isalva: Mt 1,21), Għimmanv-HI (Alla magħna: 1,23), Iben ta' Alla (16,16; 6,63), Mulej (Kvrios — Jaħweh: 7,21s; 22,43-45), Mħallef (7,2 1ss; 24s), Għarus (9,15; 22 u 25). Nikkonċentraw l-attenzjoni fuq it-titlu 'Għimmanu-EI/Alla magħna'. Dan hu proprju ta' San Mattew hu U mimli sa ruħ ommu brrivelazzjoni. L- Għimmanb-kI hu l-ħajta tad- deheb li tgħaddi mill-ewwel Evanġelju mill-bidu sat-tmiem (1,23 tingħaqad ma' 28,20), u jimla' kollox bid-dawl, bil- qawwa U bil-ħlewwa infinita. Ġesu — jikkummenta Ġwanni Pawlu Il — hu Alla-magħna, Alla li jrid jaqsam ix-xorti tal- bniedem u jipparteċipa fid- destin tiegħu' (Varcare la soglia della speranza, Mondadori, 1994, p. 68). Hu Alla li jinżel u li jogħdos fid- dinja tagħna mwaqqa', li hu solidali magħna f'kollox: fil- ħażin li hu tagħna biex jeħlisna minnu, u fit-tajjeb li hu tiegħu biex jikkomu- nikahulna (Mr 8,16s; 11,27ss; 25,35ss). Ngħidulu aħna wkoll flimkien ma' Rosmini: 'ĠesU, veru Bniedem, agħmilna bniedem verul Ġesu, veru Alla, agħtini sehem mid-divinità tiegħek'. Titli umani rigward Ġesu bħala Kristu/Messija: iben David (Mt 1,1; 9,27), bin il- bniedem (8,20; 9,6), Kristu (1,1; 16,16.20s), qaddej tal- Mulej/ta' Jaħweh (8,165; 12,17-21; 20,28). Nieqfu fuq it-titlu ta' 'bin il-bniedem'. Dan hu l-mod li bih normal- ment Ġesu storiku isejjaħ lilu nnifsu. 'Għal kważi tmenin darba fl-Evanġelji, Ġesu jin- dika lilu nnifsu bħala Bin il- bniedem, espressjoni li tisħaq fl-istess ħin dwar l- oriġini divina (cfr. Dan 7,13ss) u l-kundizzjoni umana tal-Messija'. B'mod aktar eżatt, dan it-titlu jirrive- lalna n-natura umana ta' Ġesu, li mill-banda l-waħda għadha tista' tbati, hi dgħajfa u tkun imġarrba bħan-natura tagħna (Mt 4, l- 11; 8,20; 26,37-44), imma mill-banda l-oħra hi diġà meħuda mill-Iben ta' Alla u għalhekk imżejna b'qawwiet divini (8,27; 14,25-33) u diġà imħejjija biex tidħol fil-glorja tas-sema (12,40; 16,27s; 26,641), għal dik il-glorja li tidher għal ftit waqtiet fit-tra- sfigurazzjoni fuq it-Tabor u li toħroġ fil-beraħ b'mod defi- nittiv bil-qawmien mill-Qabar (17,2-9; 28,9ss; cfr. Ġesu irxuxtat hu 'l- bniedem il-ġdid' u definittiv (Ef 4,24), hu l-'bniedem per- fett' (Gaudium et spes 22), il-bniedem tal-bnedmin' X'għamel Ġesu għalina TJ Mattew jurina x'għamel Ġesu għalina billi jirreferi bil- miftuħ id-'duttrina' u l- 'għemejjel ta' Kristu' (Mt 7,28; 11,2). It-tagħlim u l- għemejjel, li tagħhom il- Misteru ta' l-Għid jimmarka l- quċċata (16,21; 17,22s; 20,18s; 26-28), huma l-atti- vità essenzjali li biha Ġesu jwettaq il-missjoni salvifika L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 tiegħu, li teħles u li ġġib 'il quddiem lill-bniedem, u li biha juri ruħu bħala l-Messija imwiegħed fit-TQ (11,2-6) u l- ħabbrdr li jġib is-Saltna tas- smewwiet tta' Alla) fid-dinja (5-7; 8ss; 12,28; 28, 18ss). Ġesu jagħti tagħlim traxxendenti, divin, imnissel minn għajn waħda, U li hu kollu superjuri għal dak tat-TQ (Mt 5-7; 22,33), u hu dejjem attwali u validu (24,35; 28,19s). Mhux biss hu tagħlim superjuri imma, almenu xi drabi, ma jaqbilx ma' dak tal-'kittieba', tal- 'fariżej u s-sadduċej' (7,29; 15,12-14; 16,11s; 22,23ss). Ġesu jgħidilna li issa 'wieħed hu l-imgħallem u l-mexxej tagħkom: Kristu' (23,8.10). Din hi affermazzjoni għal kol- lox leġittima. Jirrakkontaw li Napuljun, wara li sema' paġna ta' l-Evanġelju, kien stagħġeb u qal: 'Jiena li naf lill-bnedmin ngħid li dawn mhumiex kliem ta' bniedemi' (cfr. 'L-għemejjel ta' Kristu' (Mt 11,2) huma mirakli, fejqan (fir-ruħ u fil-ġisem) u eżorċi- smi (4,235; 8,14-17; 9,2-8.35). B'dawn l-għemejjel, sinjal ta' l-omnipotenza u l-ħniena divina tiegħu, Ġesu jerġa' jġib fid-dinja 's-Saltna ta' Alla' (9,35; 12,28), u hekk il-pjane- ta tagħna, minn infern ta' l- art tista' ssir ġenna ta' l-art (1,23; 4,11). It-tweġiba li rridu nagħtu għas-sejħa ta' ĠesU Hi tweġiba ta' nies li jemmnu tassew, bħal Marija u Ġużeppi (Mt 1s), il-maġl (2,11), Ġwanni l-Battista (3, l- 15), Mattew innifsu (9,9), Pietru u l-appostli l-oħrajn ħlief Ġuda l-Iskarjota (4, 18- 22; 10, 1-5), il-foqra fl-ispirtu (5,3; 11,5), il-morda u l- midinbin umli (9,10-13; 11,5s), in-nisa twajba (27,55s; 28,1-10). Dawkli jimxu wara Ġesu huma x'ak- tarx nies foqra, li s-soċjetà twarrabhom, dawk li għandhom bżonn ta' kollox u li ma jistgħu jagħtu xejn (4,24; 15,30; 21,14). Hu ma ġiex għal dawk li huma 'f'saħħithom', għall-'ġusti', imma għall-'morda' u għall- 'midinbin' (9,125). Hu biss dak li jagħraf ix-xejn tiegħu li jista' jimxi wara Ġesu. Huma ta' min jevitahom, għax huma diżastrużi, it- tweġibiet ta' dawk li jemmnu b'nofs kedda u ta' dawklli ma jemmnux. Jemmnu b'nofs kedda dawk li jilqgħu lil Ġesu kif jafu huma, bir- riservi u l-kundizzjonijiet (Mt 7,21ss; 8,19-22; 22,9-14; 24g), bil-kalkoli xi ftit jew wisq egoisti, biex jinqdew bir-reliġjon flok jaqdu lir- reliġjon. Il-mudell u l-patrun tagħhom hu Ġuda, traditur u iddisprat (10,4; 26,24; 27,3- 5). Huma bla fidi dawk li jiċħdu lil Ġesu minħabba l- ħażen tagħhom u b'mod ostinat, kif jagħmlu xi politiċi ta' żmienu (2,3ss; 14,1-12; 26,11-26), l-anzjani u l-qas- sisin il-kbar (16,21; 21,23.45s; 26,3s) u l-aktar il- kittieba u l-fariżej, l-intel- lettwalil (9,3.11; 12,14.38-45; 15,1-14; 16,21; 23, 13ss). Imma ċ-ċaħda ta' Ġesu ma tikkwalifika lil ħadd, anzi hi l- akbar inġustizzja u l-akbar assurdità ta' l-istorja. Wieħed jiċħad lid-diżonest u lill-bniedem ħażin, u mhux lil-onest u l-benefattur: u min hu aktar onest u bene- fattur minn Ġesu7 It-tweġiba tagħna, issa, lil liema waħda minn dawn it- tlieta tixbaħ7 L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002