Taħriġ fil-qari għal- livell sekondarju CQadano Gallġa Ħafna drabi jiġri li l-għalliema jirnexxilhom jgħallmu t-teknika ta' kif taqra, iżda min-naħa l-oħra ma jiżviluppawx l-aspett ta' qari kritiku u analitiku fl-istudenti. Ir-riżultat ikun li l-istudenti jaqraw u jifhmu silta ta' qari b'mod superfiċjali u bla wisq attenzjoni għad-dettalji u ghal dak li jkun qed jiġi implikatlil hinn mill-kelma stampata. Mir-riċerka tiegħi (1997) sibt li, per eżempju, l-istudenti jsibu diffikultà biex jiddiskriminaw bejn tip ta' informazzjoni u oħra, biex jirriproduċu silta fi kliemhom, u għandhom nuqqas ta' esperjenza dwar dak li qed iseħħ fl-ambjent ta' madwarhom li allura jitfagħhom lura meta jiġu biex jifhmu mbagħad nagħti xi ideat għal eże xni fil-qari ta' l-istudenti. imenti prattiċi x jgħola l-livell wel sengħid TESTI TA i aw, u JIRET TA IiI eej għalliema jgħallmu t- teknika ta' kif taqra, iżda ma jiżviluppawx l- aspett ta' qari kritiku u analitiku (Bl-Unuri), M.Ed. għandu esperjenza twila u varja fit-tagħlim tal-Malti fil-livell sekondarju. Bħalissa huwa għalliem tal-Malti fil-livell avvanzat fl-iskola Għolja Giovanni Curmi. Biex l-istudenti jagħrfu l-idea prinċipali fis- 6 Sib frażijiet mis-silta li juru x'tip ta' karattru kellu X. 6 Aħseb dwar frażijiet oħra barra mis-silta li jiddeskrivu l-istess karatteristiċi. 0 Agħżel il-frażi ewlenija fis-silta/f'kull paragrafu Biex jiżviluppaw l-għarfien bejn is-sentenzi 0 Aqra s-sentenzi li ġejjin li agħmel sinjal taħt is-suġġett u l-verb prinċipali. 6 Għalxiex qed jirreferu l-kliem b'sinjal taħthom2 0 Aqsam sentenza twila fi frażijiet iżgħar li Ikoll jagħmlu sens fihom infushom. Biex jiżviluppaw ħila fl-għażla tat-temi u fl- organizazzjoni tas-silta 0 Sib is-sentenza li ma taqbilx mal- kumplament tal-paragrafu. 0 Agħti sett ta' sentenzi mħawdin biex l- istudenti jorganizzaw b' mod li jagħmel sens. 0 Agħti tabella biex timtela bl-informazzjoni meħudha mis-silta skond fatti, raġunijiet, kawżi, xewqat eċċ. 6 Agħti numru, eż. mill-1 sa 10, lil kull idea skond is-sens loġiku tagħhom Biex jiżviluppaw il-ħila ta' l-iskimming 6 Agħti diversi siltiet qosra biex l-istudenti jissuġġerixxu titlu għal kull silta. 6 L-istudenti jaqraw is-silta fuq fuq u jwieġbu mistoqsijiet dwar veru/mhux veru/possibbli/ iva/le eċċ. u mbagħad iqabblu l-għażliet tagħhom ma' l-artiklu oriġinali. 6 L-istudenti jingħataw numru ta' kliem relatati mas-silta tal-qari u huma jridu jantiċipaw dwar xiex inhi s-silta. Biex jiżviluppaw il-ħila ta' l-iscanning 0 Wara l-qari ta' silta ddettaljata, l-għalliem jitlob informazzjoni sepċifika, ngħidu aħna dwar ikel, prezzijiet, ħinijiet eċċ. 06 Bl-użu ta' avviżi klassifikati mill-gazzetti ssegwi l-istess proċedura bħal ta' qabel din. 0 Qabbel l-informazzjoni minn kolonna A ma' kolonna B. 0 L-istudenti jingħataw indiċi biex ifittxu informazzjoni speċifika. Biex jiżviluppaw ħila lessikali 6 Mis-silta sib sinonimi, antonomi, iponomi u kliem ieħor li b'xi mod jista' jkun relatat. 6 Sib il-kliem tekniku. Xi kliem ieħor nistgħu nużaw minfloku. 6 Sib il-kliem li fih prefissi jew suffissi. X' użu għadhom dawn2 0 Kif tinbidel it-tifsira ta' l-istess kelma użata f' kuntesti differenti2 Ħila fil-fehem ta' l-argumentazzjoni 6 Mis-silta sib il-frażijiet li huma favur/kontra il-kwistjoni. 6 Imla dijagramma skond l-informazzjoni mogħtija fis-silta, ngħidu aħna ta' ċifri li jsostnu jew iwaqqgħu l-argument. 6 Qabbel aspetti tat-temi varji fis-silta. 6 Sib il-konġunzjonijiet użati għall-effett partikolari, bħal 'għaliex','b'hekk', 'minħabba f'hekk', eċċ. Biex jevalwaw il-qari b' mod kritiku 6 Liema nomi, verbi, aġġettivi jintużaw biex jħallu effett partikolari X'sinonimi oħra setgħu intużaw, iżda li kienu jħallu togħma differenti fuq il-qarrej. 0 Minn liema frażijiet nindunaw li l-kittieb għandu opinjonijiet partikulari dwar is- suġġett'2 6 Liema strutturi jindikaw is-suġġettivita tal- kittieb 0 Identifika l-użu idjomatiku u proverbjali tal- lingwa fis-silta u għid ma' liema oqsma huwa normalment assoċjat. 0 L-istudenti jaqraw żewġ artikli dwar l-istess inċident minn gazzetti differenti biex l- istudenti jqabblu l-interpretazzjonijiet varji. 0 L-istudenti jisimgħu intervista, u mbagħad jaqraw rapport tagħha miktub biex jidentifikaw id-differenzi. 6 L-istudenti jqabblu l-informazzjoni mogħtija ma' l-istamp jew ritratti provduti jew ippubblikati biex jaraw xi qbil jew kontradizzjoni jista' jkun hemm. Dawn huma x'uħud mis-suġġerimenti li wieħed jista' jikkunsidra biex jegħleb il- problemi fil-qari ta' testi bil-Malti. Calleja G. (1997) Stħarriġ dwar il- kompetenza fl-element ta' għarfien fil-qari ta' testi bil-Malti fil-livell sekondarju. Teżi ta' l-M.Ed., l-Universita ta' Malta.