ĊAJTA ta' ALBERT M. CASSOLA Ittra uffiċjali, xotta: inti mitlub Ji tiġi f'dan l-Uffiċċju eċċetra, eċċetra, nhar il-Ħamis, 22 ta' Diċembru, ħalli tagħti xi tagħrif meħ- tieġ eċċetra, eċċetra. Kien mitlub ukoll jieħu miegħu l-kotba kollha tal-bank. Fit-22 ta' D'ċembru sew, tlitt ijiem qabel il-Milied. U fit-22 ta' Diċembru kien l-Uffiċċju. Laqgħu messaġġier bl-ikbar ħlewwa, tant ti kont tgħid li xi darba kiel il-kirxa miegħu: Is-Sur Qasha f Jekk jogħġbok ġejt inkellem is-Sur Mejlaq. Għandi din l-ittra tiegħu. ĊIttra,., Invit, invit insejħulu hawnhekk, Stedina biex tikxef daqsxen għawarek,'' CLest nikxef kollox, kif għandu jkun. '' ċIva, iva. Ttla' fuq, itla', inwasrlek jien.'' Grazzi Is-sur Qasha dar biex jixref l-ewwel waħda minn tmenin tarġa għolja. €Le, le, mhux minn hemm. Hawn il-lift. UGrazzi, grazzi, tant aħjar għax, skużi, inbati bil-kali'jiet 7 Cfirsaq, mela, ersaq lil hemm li ma mmurx nirfishomlok. Kieku għedtilna, jaħasra,' qalu l-messaġġier qisu l-kap tal-post, ''konna niġuk 'd-dar aħna. Is-sur Qasha għammex għajnejb bit-tlellix tal-buttuni tar-ram ta' l-uniformi tal-messaġġier u wieġeb: ''Persważ. Imma jkollkom ħafna x'tagħmlu, ma ridtx nitilfilkom iż-żmien. Jien għandi żmien x'nitlef kemm irrid; anzi ż-żmien li għandi mhux qiegħed ħlief biex nitilfu. Il-messaġġier ma kienx jaf jitbiss'mx jew le. Sadattant il-lift wasal u s-Sur Qasha daħal għand is-Sur Mejlaq. Dana ma laħaqx rah li ma qamx bħal molla minn fuq il-pultruna u laqgħu bil-qalb kollha u ħadlu b'idejh it-tnejn donnu ma kien bi ħsiebu joħodlu xejn. iżied. Kien jonqsu jgħannqu u jbusu. Malli sama' li s-sur Qasha keku l-inkonvenjent tal-kallijiet (skużi dejjem), newwillu l-pultruna ii kien qiegħed fuqha hu u għalh, is-sur Mejlaq, żamm is-siġġu ftit u xejn sganġrat li soltu jilqa' n-n'es fuqu. Imbagħad ġieblu mħadda għal wara dahru u oħra għal taħt saqajh; anzi staqsieh riedx iżjed, donnu dak l-uffiċċju kien xi dormitorju. €Le, le, għax inħammiġha biż-żarbun l-imħadda,' qallu s-sur Qasha li, barra kollox, induna li jekk hu kellu l-iskużi kallijiet f'riġ- lejh, dik l-imħadda, imqar jekk bla riġlejn, ma kinitx nieqsa mill- kallu (skużi bilħaqq). 6B'daqshekk P'' fisser is-sur Mejlaq, (L-aqwa li toqgħod komdu. Tr'dx oħra iżjed ratba f' EX'jiġifieri, sur Mejlaq, ma tarax f… ' Iżda s-sur Mejlaq għenu jqiegħed riġlejh sew fuq l-imħadda, tbissmlu u staqsieh: ''X'għandek bżonn, Mister Qasha f €Jien xejn,'' wieġeb dan, ''ġe't nara fix nista' naqdi lilek. Hux din il-firma tiegħek f Skużani, taf, imma dmir, dmir tiegħi li ikolli nagħmlu ma' kulħadd. €Ma, jistax jonqos. Bħalma huwa dmir, anzi pjaċir tiegħi, nik- kontribwixxi lejn il-Gvern, lejn il-pajjż. Hux għalhekk ridtni' Hemm min ta ħajtu għall-patrja, x'fiha billi jiena magħti ftit eluf 77 UX'inti tgħid euf7 Le, le, sur Qasha. Lanqas miet. Aħna rirranġaw. Ilum is-sengħa tiegħek m'għadha ġġib xejn… €Is-sengħa tiegħi fl-aqwa tagħha. Dal-mument id-daqqa tagħna, Hawn, ara għall-affari tiegħek. (fli sewwa l-kotba tal-bank. Aqra l-kontijiet li mibgħat. Għodd kemm eluf f'sena waħda. Tħabbel rasek xejn. Anzi stenna, qed nara li f'dik il-kolonna hemm zero nieqes. Ma nafx kif jiena ħadt żball. Dawk mhux 10,000 ir:du jiġu, imma 100,000. U dak għadu mhu xejn. €Sur Qasha, nibża' li tassew qed tieħu żball, imma mhux għax għandek zero inqas, iżda zero iżjed. Trid tnaqqas zero: mhux 10,000 imma 1000 elf lira, Biċċa art illum x'tista' ġġib 77 €Iġġib ingħid, sur Mejlaq. Għandekx xi ħaġa int li trid tbigħha l p, Is-sur Mejlaq ikkonfonda: (Le, le'' laqlaq, (jien is-salarju kulma għandi.'' Imbagħad issokta: ''Insomma;, sur Qasha, jiena żgur li ma stajtx tbigħ biċċa art 100,000 lira.' EMhux hekk, kelli biċċa oħra, ftit 'il bogħod minn dik imma tagħti għall-baħar, ġibitli fuq it-800,000, Avolja ħdejn l-oħra ċkej- kna, daqshekk marret. Imma sa jibnu :ukanda fuqha, lukanda żul minn hemm… Hawn, ara l-irċevuta. ' €Sur Qasha, skużani taf, imma biss biss trid tneħħi tal-bolol, tnaqqas tal-kuntratt… Sa noqgħod inħabbtek tagħmel is-somom. Elf lil hawn, elf il hemm… Jiddispjaċini li ma nistax noffrilek xi mitt lira x'tixrob, għax naf li int impjegat u, ma nifhimx għaliex, ma jħallu- kom taċċettaw xejn… Imma xi ħaġa tixraqlek… Imqar ponċ tar-rum għall-bard.'' €Għadni kemm ħadt it-te. U heater, kif tara, għandi wkoll. 50 IL-MALTI Grazzi l-istess, Imma ħalli mse' jaħ 'il-messaġġier ħalli jġib xi ħaġa lilek EMhux għalija, grazzi. Issa ma nieħu xejn qabel nofs in-nhar. 'Imqar żewġ pastizzi u te mimgħand ta' taħtna. Anzi ħalli niġu għall-business. Mela hawn: dawk il-kotba tal-bank, dan ir-reġistru tiegħ', Dak it-total ta' sena. Qligħ ta' tliet kwarti ta' miljun, barra 59,000 lira interessi… Għodd għal affarik u ara hux sew. Bilħaqq, lanqas kont niżżilthom: hemm xi tlitt elef oħra ta' mezzanin li ridt neħle: minnu, Ħar'ġli minn rasi. Jimporta żż'du daqsxejn: Ħa l-lapes, UGrazzi, għandi l-pinna. Imma mhux hekk, sur Qasha. Inti qed turini dan ir-reġ stru. M'għandekx xi ieħor 7… Ngħidu aħna xi ieħor, taf inti, fejn l-eluf jidhru bħala mijet u l-mij'et bħala għaxriet 7… Ħares, bejnietna, kuħadd hekk jagħmel. UL-affarijiet ta' ħaddieħor ma jimpurtanix minnhom. Qed niftakar ukoll, Kont rbaħt 20,000 lira u tliet mija oħra l-Casino, Dawk jidhlu P' €Li rbaħt ma jgħoddx,., U lanqas li tlift… €L; tirbaħ free… Iss 1. Ma nafx għaliex. Mhux flus li jkunu daħlu dawkP' Insomma, inti tista' tniżżilhom għalija. Jiena nħallas irrid. Nieħu p'aċir. Dmir tiegħi. ' Fuq li rbaħt xejn, sur Qasha, Aħna mhux qegħdin biex inqax- xhu n-nies. Qalbek rajtha, Hekk imorru l-affarijiet. Inti tfittex li tnaqqasii.u jiena nara li nistqarriek sa l-inqas sold. Dak kuwa l-ispirtu di għandu jkun hemm bejn l-assessur u l-kontribwent. '' Is-sur Mejlaq tb'ssem bil-ħlewwa. €Jekk issibli xi żball, sur Mejlaq, ma jkunx ġej m'nni, Waħ- ħalni l-multa u ara li ma 'naqqsulix ħabba. '' Galamtom bħalek. Jien qed nagħmej biss id-dover ta' ċittadin, Għandi nħallas, inħallas, Nifhem li int ma tridx tagħfasni u niżżikħajr mimn qalbi, imma d-dover dover… €Jien hekk ma' kulħadd, sur Qasha. Is-sold nibżagħiu għalih dak li jkun, Għax naf kemm għaraq tad-demm biex taqilgħu. USewwa, Issa għ'dli xi rrid inħallas ħalli nagħtik ċekk. M'hemmx għaġla. Dak imbagħad nibagħtulek il-kont bil-mod. Mhux sa niġru warajk. Jiena li għandi mirhan, inbigħu.' fGħallinqas, sur Mejlaq, għidli tħallasx xi ċnus, għandekx xi spejeż tat-tobba, ħalli nnaqqaslek li mista',,, M'intix tbati b'riġlejk, hux tassew f €La, grazzi, qiegħed komdu ħafna.'' Konna qed ngħidu għandekx xi ċnus, xi mediċini, xi tobba… €Ċnus xi nħallas għandi kieku, imma erħ'lhom, Tobba, insom- ma, il-kiropodista. Imma ħallina minn dan. Agħmilli l-kont u ibgħathuli, please. Hemm żmien, hemm żm'en, thank ou. Għandi pjaċir mill-konoxxenza, sur Mejlaq. fTant ieħor, sur Qasha. Sorru li qgħadt inġibek hawn, Attent, ara ma twaġġax riġlejk. Ħalli ngħinek tqum. M'hemmx għalfejn, grazzi. Inqum waħdi. ċĦalli nwasslek s'isfel. fTiċċaqlaq xejn. Is-sur Mejlaq qam u mar jagħfas il-buttun biex italla' l-lift: Żgur m'hemmx jgħalfejn inwasslek s'isfel, sur Qasha f' €Grazzi l-istess. Għan-niżla kull qaddis igħin. Imbagħad bil- lift €Bjlħaqq, il-kotba tal-bank ħadthom, sur Qasha, u l-karti tiegħek F' B EŻommhom kemm hemm bżonn, taf'' Jiena innutajt li kelli ninnota. ' tIvaħ Lamqas rajtek. ċIva, iva, tur Qasha, waqt li konna nitħaddtu. Illum għandna prattika kbira. €Mela grazzi mill-ġdid u l-Mil'ed it-ta'jeb.' 'Lilek ukoll, U lill-familja kollha. €Mela l-familja. tiegħi tafha, sur Mejlaq F' €Le, le, m'għandix il-pjaċir. Imma xorta n'xtiqilha kull ġid… Is-sur Qasha għalaq il-bieba tal-lift, għafas il-buttun ħalli jinżel. Skoss qawwi u s-sur Qasha qam b'sabta mis-sodda. Ħolma bħal dik kien għadu qatt ma ħolomha,