asbestos, biex ma. jinħaraqx, u mis- saqaf imdendlin għadd ta' lampieri tal-fidda. Fit-tarf tal-għar, ħada t-taraġ li nżilna 'minnu, artal tal- Griegi, ġewwa niċċa, Taħt dal-artal, imwaħħla fl-art, kewkba tal-fidda, kbira kemm wieħed jgħatti b'idejh it- Betlehem — Il-kewkba i tal-fidda, taħt l-artal, ġewwa l-Għar Imqaddes li għandha storja kbira. Imwaħħla mill-Franġis- kani 1717. Misruqa mill- Griegi, 1847. Miġjuba lura, fl-1852. Ħtija tagħha saret il-Gwerra ' ta' Krimea, tar-Russja kontra t-Turkija, l-Ingilterra u Ma' dwar il-kewkba, imden- dlin, ħmistax-il lampier żgħir, tal- fidda, dejjem mixgħula. Ftit 'il ġew- wa, fix-xellug tal-artal, hemm rokna baxxa, tasa' xi sitta min-nies, tinzel fiha bi tliet tarġiet… Fuq ix-xellug, f'dir-rokna, hemm artal tal-Latini, u fuq il-lemin, ħawt tar-rħam, fejn kienet il-maxtura li fiha l-Madonna meddet lil Binha malli twieled u fejn sabuħ ir-rgħajja, meta ġew jarawħ. Wara l-ħawt, hemm purtiera tal-ħarir u warajha, jidher il-blat; dak il-blat imbierek li sama' n-nifs, u niegħi, ta' Ġest 'Tarbija, u leħen il-Madonna tgħannilu biex jorqod.: B'dawn il-ħsibijiet ninzlu għarkub- tejna, inbusu dik l-art għażiża, u ngħidu talba. Imbagħad inqumu u noħorġu barra, u ż-żjara tagħna lil Betlehem, tintemm hekk. Lejla waħda daħal ħalliel fid-dar ta' Ġaħan u Ġaħan staħba ġewwa armarju bil-ħsieb li jaqbeż fuqu u jaqbdu. Il-ħalliel fittex id-dar kollha u ma sab xejn x'jisraq, u fl-aħħar fetaħ l-armarju ħalli jara kienx hemm xi ħaġa. Sab ġewwa fih lil Ġaħan imkebbeb. Il-ħalliel ħareġ is-sikkina, għaj- jinha għal sider Ġaħan u qallu: ''Staħbejt hawn, eh, biex taqbadnif f ċLe', wieġbu Ġaħan bil-biża; ''Staħbejt hawn għax stħajt minnek, billi rajtli l-faqar tad-dar tiegħi f' xX Xi ħbieb ta' Ġahan qalulu darba: ''Ġaħan, il-mara tiegħek kull meta tmur fuq l-għajn taqbat tgħajat u titlewwem man-nisa l-oħra. Għandha tkun li tilfet rasha l Ġaħan għal dan qiegħed idu fuq moħħu u qagħad jaħseb. Wara ftit ħbiebu saqsewħ: ''X'int taħseb, Ġaħan Għadek m'għedtilniex kelma F' Weġibhom Ġaħan: ''Jien naf tajjeb li l-mara tiegħi ma għandhiex ras x'titlef; jekk tilfet xi ħaġa, qiegħed naħseb dil-ħaġa x'tista' tkun F' AHBARIJIET TA' L-ART IMQADDSA Laqgha bejn Husejn u Naser — Billi issa l-Prim Ministru tal-Eġittu, Muhammed Naser u r-Re Husejn tal- Ġordanja għamlu ħbieb, biex dejjem tissaħħah il-għaqda bejn il-Pajjiżi Għarab, ma jdumux ma jiltaqgħu u jitħaddtu fit-tul fuq x'għamla ta' : xogħol għandu jsir għal ħarsien u l- ġid tal-artijiet tagħhom. Zmien il-Kustodju mtawwal — Kien maqtugħ mid-Definitorju Ġe- nerali tal-Ordni Franġiskan f'Ruma, li ż-żmien tar-Rev.mu Patri Kustodju tal-Qabar ta' Kristu, P. Alfredu Po- lidori O.F.M., ikun imtawwal sas-sajf li ġej. Billi dan il-Patri kien maħtur Kustodju f'Lulju tas-sena 1957, iż- żmien tiegħu. ta' 4 snin kellu jagħlaq f'Lulju ta' din is-sena. Issa ż-żmien tiegħu kien imtawwal sas-sajf tal- 1962 biex jilħaq itemm xi xogħlijiet fl-Art Imqaddsa li kien beda. In-nies li zaru l-Art Imqaddsa — Il-għadd tan-nies li jiġu jżuru l-Art Imqaddsa, u jieħdu ħsiebhom ir- Rhieb Franġiskani ta' Ġerusalem, għiejed dejjem jiżdied. Mill-ewwel ta' Mejju sa l-aħħar ta' Ġunju li għadda marru għadd kbir ta' żawwara Ġeru- salem, u kollha għamlu d-Daħla tagħhom bil-kbir fil-Bażilka tal-Qabar ta' Kristu. Dawn huma: 120 ruħ mill-Olanda; 168: mill-Ġermanja; mililtalja ġew 98 ruħ, u mill-Austrija 124. Minn Libnan ġew 28 u 48 minn Kolumbja. Ġew ukoll 85 Taljani mill-Brażil; 28 ruħ, imħalltin, ġew minn kemm il-nazjon tal-Amerka t'Isfel, u 47 mill-Arġentina. Barra minn dawn il-Franġiskani ħadu ħsieb ta' 240 suldat tal-Ġnus Magħquda li ġew ukoll iżuru l-Art Imqaddsa u xi elfejn oħra li ġew jew weħedhom jew f'ġemgħat żgħar. President tal-Frangiskani ta' Gerusalem — Billi r-Rev.mu P. Kustodju tal-Qabar ta' Kristu f'Lulju dis-sena, ħtieġlu jmur Ruma jaqdi xi xogħlijiet, ħalla minn bdielu lil W.R.P. Injazju Mancini (f) bħala sakemm jarġa' jiġi l-Kustodju. minn Ruma, it-tmexxija ta' kull xorta ta' xogħol tal-Franġiskani f'Ġerusalem tkun f'idejh. Sejba kbira ta' zmien Bar-Kokba — Il-Ġeneral Lhudi Prof. Vigael Xa- din, ma ġemgħa ta' 45 ħaddiema, sab għar in-naħa tal-Baħar il-Mejjet b'kotra kbira ta' għodda ta' żmien it- tixwixa ta' Bar-Kokba kontra r-Ru- mani, fis-sena 138 W.K. S'issa nsabu f'dal-għar għadd ta' borom tat-tisjir, xwabel u skieken, ġarar u bwieqi u mnajjar. Insabu wkoll kotra ta' do- kumenti, jew kitbiet fuq il-ġild u fuq il-papiri (qxur tal-qasab). Jidher li f'dal-għar kienu jgħammru żewġ familji kbar, Il-għar jinsab ġewwa l-wiċċ tal- blat fuq irdum egħmiq, u ħadd ma jista' jitla' fih jekk ma jkunx imħar- reġ sewwa u mdorri jixxabbat. Fuq l-għar, fil-quċċata, jidhru l-fdalijiet ta' kamp tar-Rumani ta' żmien Ha- drijanu. S'issa għadu m'hux magħ- ruf kif ħareġ għażilhom in-nies ta' dak l-għar, jekk mietux bil-ġugħ jew ħarġu u nqabdu. Il-għar għadu m'hux imfittex kollu. (f) Il-W.R.P. Mancini magħruf mill-qarrejja tagħna, għax ġie li qlib- na. bil-Malti u mandarna f'dan il- Qari xi kitbiet sbieħ minn tiegħu. Ara: ''Reġistri ta' Casa Nova'', fil- ħarġa N. 8,. u ''Diwi ta' kliem il- Papa'', u 'It-Twelid ta' Ġesu' fl- Evanġelju tat-Tfulija'', fil-ħarġa N. 4, kollha 1959. —-Mirtiequ li l-imseħbin, PA k bu għar-ruħ għażiża ta'. dawn li ġe ij- jin, li, telqu. minn din id- dinja ġab na, U li nieshom. jietiequna niftakru fihom fiisi talb. tagħna. DINĠLI — Il-Kappillan, . (gerita: Galea; Familja Spiteri; Famil- ja :Muscat;: Familja Abela;: Familja Abela; Salvatore: 'Saliba;: Familja Pawlu Bugeja; Ġużeppi u 'Felicita 'Grixti;-Familja' Gauċi, Marija, : An- tonja'u' Kelinu Schembri; pu ĦAMRUN -— Manwel; Lukrezja, Saċ;'Manwel;: Cataj Vincenzo: Rode- mas; Carmelo'u Ruġġieru Casha, Bernardo u Assunta Simler; Ġużeppe Michelina' Xerri, 'Carmelo, 'Rożatja, Franċesċo:: Grech, Ġużeppe Xerri, Ġużeppe Mercieca; Michelina: Misċat, Ġużeppa; : Cristina; Ġovanni: Suda, Carmelo' Grċeh, Edwardu. Sammiut, Conċetta'' Borġ; Manwela: :- Spiteri, Emilja Galea, Manwela: Borg; Vin- cenzo,: viLudgarda, pa Galea, Ġsiżebpe Camilleri; l LUQA — Rootir Cariċiaz Ġużċzz pa Caruana, Carmela Caruana, An- dru Garunna; sMiibhela Caruana, Gia- como: Caruana, :: Lorenzo :- Cassar, Marianna (Cassar, Marianna 'Debat- tista. ' Marianna ' Spiteri: Ġużeppe Spiteri, Salvu Spiteri, Margarita Cas- sar, Rożina' Mifsud, : Andrea' Spiteri Maria Antonia pipi Maria Kotbreti: Spiteri; 'B ġett '(San Bastjan) ' — eisittiċio Ġużċppe, Catarina; Ġużeppe;' Ġorġ, 'Ċarmelo u Mikiel Asciak, Ġorġ Camil- leri, Carmelo 'Apap, (Cetta: Ġovanni u Ġużi Sammut, ' Anna, Calċedonju, Francesco u Salvu Grech; Ġużeppe u Ġovanni Montebello, 'Mananni, As- sunta, Formosa, Rożarja: u Swieppi jissipAt: QRENDI ġia Marirose, Żawin, Ġuża Farrugia, Antonio. u. Speranza U a ii jegpl (Ġużeppe Busuttil oiedi L 8 ŻURRIEQ — Carmela' U Kelisa Farruġia, Carmel; ' Vincenza ' Vella, Ġovanni u Ġużeppi Abdilla, Ġovanna u Francesco Camilleri, Alessandro u Catarina 'Falżon;' Ġużeppi Caruana, Ġużeppa 'i Grezzja Camilleri; ' TARXIEEN : —Ġużeppe; Salvatore; Carmela .u Gorġ: Paċe; Carmela Vas- sallo, : Enrico : Vassallo, Gabriele; Gejtanu, 'Anġilkina, Carmelo u Pawla Grixti, ' Carmelo 'u EZ Una Carmelo' Cassar;3) Wi ŻABBAR — Grazzja u Grezzju Bugeja, Famija Abe;a, Marija Cuta- jar, Ġovanni u Alfredo Cutajar, Charles u Domenika Pool, Ġorġa Inskip, Cata Zerafa, Ġużeppe Cachia, Familja Boncalais, Familja Bonnici, Ġanni u Pawlina Vella, Familja Cuta- jar, Familja Bonnici. GĦARB GĦAWDEX — Salvu Galea Luiġi Grech, Maria Grech, Victor Grech Bajjada, Margerita M'z- zi Ġużeppi Mizzi, Lonza Mizzi, Car- mela Mizzi, Luiġi Mizzi, Feliċ Mizzi, Maria Mizzi, Ġuseppe Cauchi Maurizju Cauchi, Ġennaro Cauchi, Nichola Portelli, Marianna Debrin- cat, Salvu Asciak, Giovanni Mejlaq, Anġelica Portelli, C. Katarina Mizzi, Pawlu Mizzi, Annunzjata Mercieca, Rożalja Michelangelo, Ġużeppa An- ge.a Mizzi, Maria u Micheangelo Mi- calef. Michela u Ġużeppa Cassar, Michelangelo u Marianna Mizzi, Ġio- vanni Antonio, u Teresa Cassar, Michele Mercieca, Marija Agius, Mar- ianna Micallef, Salvu u Geswarda Vella, Ġorġ, Ġużeppe u Marija Cal- leja, Toni u Ġużeppi Tabone. SANNAT — Rożina u Ġovanni Mercieca, Dolores Xerri, Carmelo u Carmela Portelli, Ġużeppi, Marija, Franċesco Spiteri, Paul, Francesco Musca', Lorenzo Sciberras, Antonio Farrugia, Carmelo Curmi, Francesco u Kelinu Debrincat, Antonio Rosa Sacco, Ġużeppa, Lwiġi, Dun Ġwann, Dun Ġammari u Ġużeppi, Antonio, Mercieca, Carmelo Cini, Francesco Cassar, Michele u Marianna Azzo- pardi, Salvu, Roża u Mikiel Caruana, Ġużeppi, Ġovanna Cheteuti, Ġużeppe Galea, Carmelo Mercieca, Fortunato u Vittorja Galea, Lwiġi, Ġużeppi, Marianna, Anġelo, Carmelo, Ġużep- pa; Roża, Mikelanġ Vella, Miehele u Ġużeppa Grima, Michele, Rożina, Mercieca, Familja Buttigieg, Familja Muscat, Familja Buġeja, Familja Buttigieg, Salvatore u Ġużeppa Spi- teri, Familja Cremona, Michele u Rożina Mercieca, Familja Buttigieg, Ġużeppa u Ġużeppi Muscat, Familja Bugeja, Carmelo Farrugia, Salvu Buttigieg, Salvu u Ġużeppa Spiteri, Familja Cremona, Familja Spiteri, Familja Muscat, Familja Spiteri, Ġużeppi u Roża Muscat, Familja Bugeja. Min-naħa tagħna niżguraw qrabat- hom li l-erwieħ ta' dawn. il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu. —-Mirtiequ li l-imseħbin, PA k bu għar-ruħ għażiża ta'. dawn li ġe ij- jin, li, telqu. minn din id- dinja ġab na, U li nieshom. jietiequna niftakru fihom fiisi talb. tagħna. DINĠLI — Il-Kappillan, . (gerita: Galea; Familja Spiteri; Famil- ja :Muscat;: Familja Abela;: Familja Abela; Salvatore: 'Saliba;: Familja Pawlu Bugeja; Ġużeppi u 'Felicita 'Grixti;-Familja' Gauċi, Marija, : An- tonja'u' Kelinu Schembri; pu ĦAMRUN -— Manwel; Lukrezja, Saċ;'Manwel;: Cataj Vincenzo: Rode- mas; Carmelo'u Ruġġieru Casha, Bernardo u Assunta Simler; Ġużeppe Michelina' Xerri, 'Carmelo, 'Rożatja, Franċesċo:: Grech, Ġużeppe Xerri, Ġużeppe Mercieca; Michelina: Misċat, Ġużeppa; : Cristina; Ġovanni: Suda, Carmelo' Grċeh, Edwardu. Sammiut, Conċetta'' Borġ; Manwela: :- Spiteri, Emilja Galea, Manwela: Borg; Vin- cenzo,: viLudgarda, pa Galea, Ġsiżebpe Camilleri; l LUQA — Rootir Cariċiaz Ġużċzz pa Caruana, Carmela Caruana, An- dru Garunna; sMiibhela Caruana, Gia- como: Caruana, :: Lorenzo :- Cassar, Marianna (Cassar, Marianna 'Debat- tista. ' Marianna ' Spiteri: Ġużeppe Spiteri, Salvu Spiteri, Margarita Cas- sar, Rożina' Mifsud, : Andrea' Spiteri Maria Antonia pipi Maria Kotbreti: Spiteri; 'B ġett '(San Bastjan) ' — eisittiċio Ġużċppe, Catarina; Ġużeppe;' Ġorġ, 'Ċarmelo u Mikiel Asciak, Ġorġ Camil- leri, Carmelo 'Apap, (Cetta: Ġovanni u Ġużi Sammut, ' Anna, Calċedonju, Francesco u Salvu Grech; Ġużeppe u Ġovanni Montebello, 'Mananni, As- sunta, Formosa, Rożarja: u Swieppi jissipAt: QRENDI ġia Marirose, Żawin, Ġuża Farrugia, Antonio. u. Speranza U a ii jegpl (Ġużeppe Busuttil oiedi L 8 ŻURRIEQ — Carmela' U Kelisa Farruġia, Carmel; ' Vincenza ' Vella, Ġovanni u Ġużeppi Abdilla, Ġovanna u Francesco Camilleri, Alessandro u Catarina 'Falżon;' Ġużeppi Caruana, Ġużeppa 'i Grezzja Camilleri; ' TARXIEEN : —Ġużeppe; Salvatore; Carmela .u Gorġ: Paċe; Carmela Vas- sallo, : Enrico : Vassallo, Gabriele; Gejtanu, 'Anġilkina, Carmelo u Pawla Grixti, ' Carmelo 'u EZ Una Carmelo' Cassar;3) Wi ŻABBAR — Grazzja u Grezzju Bugeja, Famija Abe;a, Marija Cuta- jar, Ġovanni u Alfredo Cutajar, Charles u Domenika Pool, Ġorġa Inskip, Cata Zerafa, Ġużeppe Cachia, Familja Boncalais, Familja Bonnici, Ġanni u Pawlina Vella, Familja Cuta- jar, Familja Bonnici. GĦARB GĦAWDEX — Salvu Galea Luiġi Grech, Maria Grech, Victor Grech Bajjada, Margerita M'z- zi Ġużeppi Mizzi, Lonza Mizzi, Car- mela Mizzi, Luiġi Mizzi, Feliċ Mizzi, Maria Mizzi, Ġuseppe Cauchi Maurizju Cauchi, Ġennaro Cauchi, Nichola Portelli, Marianna Debrin- cat, Salvu Asciak, Giovanni Mejlaq, Anġelica Portelli, C. Katarina Mizzi, Pawlu Mizzi, Annunzjata Mercieca, Rożalja Michelangelo, Ġużeppa An- ge.a Mizzi, Maria u Micheangelo Mi- calef. Michela u Ġużeppa Cassar, Michelangelo u Marianna Mizzi, Ġio- vanni Antonio, u Teresa Cassar, Michele Mercieca, Marija Agius, Mar- ianna Micallef, Salvu u Geswarda Vella, Ġorġ, Ġużeppe u Marija Cal- leja, Toni u Ġużeppi Tabone. SANNAT — Rożina u Ġovanni Mercieca, Dolores Xerri, Carmelo u Carmela Portelli, Ġużeppi, Marija, Franċesco Spiteri, Paul, Francesco Musca', Lorenzo Sciberras, Antonio Farrugia, Carmelo Curmi, Francesco u Kelinu Debrincat, Antonio Rosa Sacco, Ġużeppa, Lwiġi, Dun Ġwann, Dun Ġammari u Ġużeppi, Antonio, Mercieca, Carmelo Cini, Francesco Cassar, Michele u Marianna Azzo- pardi, Salvu, Roża u Mikiel Caruana, Ġużeppi, Ġovanna Cheteuti, Ġużeppe Galea, Carmelo Mercieca, Fortunato u Vittorja Galea, Lwiġi, Ġużeppi, Marianna, Anġelo, Carmelo, Ġużep- pa; Roża, Mikelanġ Vella, Miehele u Ġużeppa Grima, Michele, Rożina, Mercieca, Familja Buttigieg, Familja Muscat, Familja Buġeja, Familja Buttigieg, Salvatore u Ġużeppa Spi- teri, Familja Cremona, Michele u Rożina Mercieca, Familja Buttigieg, Ġużeppa u Ġużeppi Muscat, Familja Bugeja, Carmelo Farrugia, Salvu Buttigieg, Salvu u Ġużeppa Spiteri, Familja Cremona, Familja Spiteri, Familja Muscat, Familja Spiteri, Ġużeppi u Roża Muscat, Familja Bugeja. Min-naħa tagħna niżguraw qrabat- hom li l-erwieħ ta' dawn. il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu.