IL-BAZILKA TAL-LUNZJATA F'NAZZARETT Hija drawwa ta' din ir-Rivista tLeħen l-Art iImqaddsa'' li tagħti minn żmien għal żmien tagħrif fil- qosor tal-mixi fil-bini ta' din il-bażil- ka, li qiegħda tinbena sewwa. sew fuq il-għar fejn Marija Ssma. ġiet imħab- bra mill-Arkanġlu Gabriel li kellha Il-Kwadru tal-Lunzjata tkun Omm Alla u fejn l-Iben Waħ- dieni tal-Missier Etern tnissel u sar Bniedem. Billi issa ix-xogħol ta' din il-Bażilka wasal biex jintemm, nix- tiequ niġbru t-tagħrif kollu li tajna ma' tul it-tnax-il sena ta' din ir-Ri- vista, biex hekk il-qarrejja tagħna ikollhom quddiem għajnejhom kwad- ru eżatt tax-xogħol kollu li sar, L-istorja tal-bini tal-Bażilka tal- Lunzjata f'Nazzarett tibda f'Mejju 1924, LL-Emm. Tiegħu l-Kardinal Oreste Giorgi kien ġie mqabbad mill- Qdusija Tiegħu l-Papa Piju XI biex, bħala Delegat tiegħu, jikkunsagra ż-żewġ Bażilki ġodda, mibnijin waħ- da fuq l-għolja tat-Tabor, fejn Ġest sebbaħ lilu nnifsu quddiem it-tlitt Appostli maħbubin tiegħu, Pietru, Ġakbu u Ġovanni, u l-oħra fil-ġnien tal-Ġetsemani, fejn Ġest: għamel l-aħħar talb tiegħu qabel ma bata l-ħarxa Passjoni u Mewt. F'diskors li l-Kard. Giorgi kien għamel biex ifakkar il-ġrajja ta' din il-konsagraz- zjoni, huwa ħabbar ix-xewqa li kien urieh l-istess Papa Piju XI li tinbena Bażilka oħra kbira fuq il-Għar tal- Lunzjata. Il-Patrijiet Franġiskni, li għandhom f'idejhom il-ħarsien tas- Santwarji tal-Palestina, laqgħu b'għożża kbira x-xewqa tal-Papa, u, għalkemm kienu neqsin mill-flus, talbu lill-Perit Antonju Barluzzi, taljan, li kien diġa għamel il-pjanti taż-żewġ Bażilki fuq imsemmija, biex iħażżeż huwa ukolj il-mudell tal-Ba- żilka l-ġdida. Għal min ma jafux, il- Perit Antonju Barluzzi, wara grazzja kbira li kien qala' ma' tul żjara li: kien għamel fil-Palestina, qata' li jibqa' igħix hemmhekk biex saħħtu u ħiltu jaħlihom-għall-ġid ta' l-Art Imqaddsa. Ta' perit kbir li kien, imħeġġeġ mhux biss mill-imħabba ta' l-arti, iżda wkoll minn fidi tassew kbira, Anton Barluzzi għamel mudell ta' Bażilka li kien tassew jixraq lil dan. il-kbir. misteru tal-Annunzjaz- z;omi, Il-pjanta ntbagħtet Ruma għall-approvazzjoni. Fl-1989 faqqgħet it-tieni gwerra dinjija, u l-proġett tal-bini tal-Bażil- ka tmewwet għal kollox. Wara li ntemmet din it-tieni gwerra, bdiet il-ġlieda bejn l-Għarab tal-Palestina u l-Lhud, li riedu jibnu fl-Art Imqaddsa Stat Sijonistku, kif kienu ġew im- wiegħda mill-Allijati kemm-il-darba jidħlu sħab u jagħtu sehemhom fil- gwerra. Waslet is-sena, 1954, is-sena li ġiet iddikjarata bħala sena tal-Ma- donna mill-Qdusija Tiegħu l-Papa Piju XII. F'Mejju ta' din is-sena T- Revmu. P. Ġjaċint Faccio, Kostudju ta' lArt Imqaddsa, xandar mad-din- ja din l-aħbar: ''Ferħana nħabbrul- kom id-deċiżżjoni tal-Venerandu Dis- kretorju ta' l-Art Imqaddsa li jagħti bidu għax-xogħlijiet tal-bini tal-Bażil- ka l-ġdida tal-Lunzjata f'Nazzarett'', Iva, dalwaqt l-isbaħ u l-akbar bażil- ka tiġi biex tingħaqad mas-Santwar- ji artistiċi, mal-knejjes miġbura, mal- kappelli li l-Franġiskani, ħarriesa tat-teżori tal-fidi nisranija fl-Art Im- qaddsa, għarfu jibnu b'ħeġġa li jixir- qilha kull tifħir, imqawwijin biss mit-tama li huma għandhom fil-Prov- videnza t'Alla…'. U f'dik is-sena marjana, l-Beati- tudni Tiegħu Mons, Albertu Gori, Patrijarka Franġiskan għall-Insara Latini ta' l-Art Imqaddsa, mgħejjun mir-Revmu P. Kustodju, poġġa b'sollennità tassew kbira u fost il- ferħ ta' kollha kemm huma l-insara, l-ewwel ġebla tal-Bażilka. Il-mudell issa ma bux aktar tal-Perit Ant. Barluzzi, li minħabba kritika qawwija ta' l-ewwel proġett, ma ġiex approvat, iżda ta' Perit ieħor taljan, il-Prof. il-proġett il-ġdid huwa msejjes fuq żewġ Knejies fuq xulxin: dik ta' taħt, jew l-hekk imsejħa kripta, li tlaħħaq sewwa sew fl-għoli tagħha mat-tliet Bażilki l-qodma li kien hemm qabel din li qed tinbena, u l- Knisja ta' fuq. Il-Knisja ta' taħt il-kripta, għand- ha bħala għan il-ħarsien tal-għar fejn ġiet imħabbra Marija Ssma. u l-fdal tal-knejjes ta' qabel (pre- biżantina, biżantina: u kruċjata), li huma argument qawwi għal dik li hi tradizzjoni tal-post fein ġiet imħab- ibra l-Madonna. Is-saqaf ta' din il- knisja hu miftuħ fin-nofs f'għamla ta' kewkba kbira, li tifforma l-pavi- ment tal-Knisja ta' fuq. Il-Knisja ta' fuq sejra sservi:. i) biex fiha jiġu ċċelebrati b'sollen- nita' kbira l-festi ta' ma' tul is-sena; u ji) biex issir il-ħidma pastorali tal- Parroċċa tal-kommunita' Kattolka ta' Nazzarett. Ma' dwar il-Bażilka sa jkun hemm misraħ kbir li jifred il-bini tal-Bażilka minn kollu kemm hu l-bini l-ieħor ta' ma' dwarha. Minn dak inhar tat-tqegħid ta' l- ewwel ġebla sal-lum, ix-xogħol tal-bini ' tal-Bażilka ma waqafx. Il-Provvi- denza ħanina t'Alla l-Imbierek għe- net dejjem spiritwalment u materjal- menti il min. qed imexxi x-xogħol kbir tal-Bażilka. Fiha ħadmu u qed jaħdmu għadd kbir ta' nies, u huma ta' kull ġens, u ta' kull din. Mhux biss Għarab u Lhud, iżda ukoll Arme- ni, Taljani, Griegi. Ir-reliġjon tal- ħaddiema hija mħallta. Imma l-għan huwa wieħed: kullħadd qed jaħdem fid-dar ta' l-Omm Twajba, kulħadd qed jaħdem. fid-dar tal-Madonna. U x-xogħol li sar ma kienx xogħol żgħir. Se niġbru fil-qosor ix-xejra ta' dan ix-xogħol biex nistgħu nagħtu ħjiel ċar lill-qarrejja. tagħna, Il- ftehim ma' l-awtoritajiet tal- pajjiż. Is-Santwarji tal-palestina jin- Lhud. Ir-reliġjon uffiċċjali mhix dik tagħna il-Kattolki. Biex tibni knisje biex issewwi knisja, biex iċċaqlaq IL-BAZILKA TAL-LUNZJATA F'NAZZARETT Hija drawwa ta' din ir-Rivista tLeħen l-Art iImqaddsa'' li tagħti minn żmien għal żmien tagħrif fil- qosor tal-mixi fil-bini ta' din il-bażil- ka, li qiegħda tinbena sewwa. sew fuq il-għar fejn Marija Ssma. ġiet imħab- bra mill-Arkanġlu Gabriel li kellha Il-Kwadru tal-Lunzjata tkun Omm Alla u fejn l-Iben Waħ- dieni tal-Missier Etern tnissel u sar Bniedem. Billi issa ix-xogħol ta' din il-Bażilka wasal biex jintemm, nix- tiequ niġbru t-tagħrif kollu li tajna ma' tul it-tnax-il sena ta' din ir-Ri- vista, biex hekk il-qarrejja tagħna ikollhom quddiem għajnejhom kwad- ru eżatt tax-xogħol kollu li sar, L-istorja tal-bini tal-Bażilka tal- Lunzjata f'Nazzarett tibda f'Mejju 1924, LL-Emm. Tiegħu l-Kardinal Oreste Giorgi kien ġie mqabbad mill- Qdusija Tiegħu l-Papa Piju XI biex, bħala Delegat tiegħu, jikkunsagra ż-żewġ Bażilki ġodda, mibnijin waħ- da fuq l-għolja tat-Tabor, fejn Ġest sebbaħ lilu nnifsu quddiem it-tlitt Appostli maħbubin tiegħu, Pietru, Ġakbu u Ġovanni, u l-oħra fil-ġnien tal-Ġetsemani, fejn Ġest: għamel l-aħħar talb tiegħu qabel ma bata l-ħarxa Passjoni u Mewt. F'diskors li l-Kard. Giorgi kien għamel biex ifakkar il-ġrajja ta' din il-konsagraz- zjoni, huwa ħabbar ix-xewqa li kien urieh l-istess Papa Piju XI li tinbena Bażilka oħra kbira fuq il-Għar tal- Lunzjata. Il-Patrijiet Franġiskni, li għandhom f'idejhom il-ħarsien tas- Santwarji tal-Palestina, laqgħu b'għożża kbira x-xewqa tal-Papa, u, għalkemm kienu neqsin mill-flus, talbu lill-Perit Antonju Barluzzi, taljan, li kien diġa għamel il-pjanti taż-żewġ Bażilki fuq imsemmija, biex iħażżeż huwa ukolj il-mudell tal-Ba- żilka l-ġdida. Għal min ma jafux, il- Perit Antonju Barluzzi, wara grazzja kbira li kien qala' ma' tul żjara li: kien għamel fil-Palestina, qata' li jibqa' igħix hemmhekk biex saħħtu u ħiltu jaħlihom-għall-ġid ta' l-Art Imqaddsa. Ta' perit kbir li kien, imħeġġeġ mhux biss mill-imħabba ta' l-arti, iżda wkoll minn fidi tassew kbira, Anton Barluzzi għamel mudell ta' Bażilka li kien tassew jixraq lil dan. il-kbir. misteru tal-Annunzjaz- z;omi, Il-pjanta ntbagħtet Ruma għall-approvazzjoni. Fl-1989 faqqgħet it-tieni gwerra dinjija, u l-proġett tal-bini tal-Bażil- ka tmewwet għal kollox. Wara li ntemmet din it-tieni gwerra, bdiet il-ġlieda bejn l-Għarab tal-Palestina u l-Lhud, li riedu jibnu fl-Art Imqaddsa Stat Sijonistku, kif kienu ġew im- wiegħda mill-Allijati kemm-il-darba jidħlu sħab u jagħtu sehemhom fil- gwerra. Waslet is-sena, 1954, is-sena li ġiet iddikjarata bħala sena tal-Ma- donna mill-Qdusija Tiegħu l-Papa Piju XII. F'Mejju ta' din is-sena T- Revmu. P. Ġjaċint Faccio, Kostudju ta' lArt Imqaddsa, xandar mad-din- ja din l-aħbar: ''Ferħana nħabbrul- kom id-deċiżżjoni tal-Venerandu Dis- kretorju ta' l-Art Imqaddsa li jagħti bidu għax-xogħlijiet tal-bini tal-Bażil- ka l-ġdida tal-Lunzjata f'Nazzarett'', Iva, dalwaqt l-isbaħ u l-akbar bażil- ka tiġi biex tingħaqad mas-Santwar- ji artistiċi, mal-knejjes miġbura, mal- kappelli li l-Franġiskani, ħarriesa tat-teżori tal-fidi nisranija fl-Art Im- qaddsa, għarfu jibnu b'ħeġġa li jixir- qilha kull tifħir, imqawwijin biss mit-tama li huma għandhom fil-Prov- videnza t'Alla…'. U f'dik is-sena marjana, l-Beati- tudni Tiegħu Mons, Albertu Gori, Patrijarka Franġiskan għall-Insara Latini ta' l-Art Imqaddsa, mgħejjun mir-Revmu P. Kustodju, poġġa b'sollennità tassew kbira u fost il- ferħ ta' kollha kemm huma l-insara, l-ewwel ġebla tal-Bażilka. Il-mudell issa ma bux aktar tal-Perit Ant. Barluzzi, li minħabba kritika qawwija ta' l-ewwel proġett, ma ġiex approvat, iżda ta' Perit ieħor taljan, il-Prof. il-proġett il-ġdid huwa msejjes fuq żewġ Knejies fuq xulxin: dik ta' taħt, jew l-hekk imsejħa kripta, li tlaħħaq sewwa sew fl-għoli tagħha mat-tliet Bażilki l-qodma li kien hemm qabel din li qed tinbena, u l- Knisja ta' fuq. Il-Knisja ta' taħt il-kripta, għand- ha bħala għan il-ħarsien tal-għar fejn ġiet imħabbra Marija Ssma. u l-fdal tal-knejjes ta' qabel (pre- biżantina, biżantina: u kruċjata), li huma argument qawwi għal dik li hi tradizzjoni tal-post fein ġiet imħab- ibra l-Madonna. Is-saqaf ta' din il- knisja hu miftuħ fin-nofs f'għamla ta' kewkba kbira, li tifforma l-pavi- ment tal-Knisja ta' fuq. Il-Knisja ta' fuq sejra sservi:. i) biex fiha jiġu ċċelebrati b'sollen- nita' kbira l-festi ta' ma' tul is-sena; u ji) biex issir il-ħidma pastorali tal- Parroċċa tal-kommunita' Kattolka ta' Nazzarett. Ma' dwar il-Bażilka sa jkun hemm misraħ kbir li jifred il-bini tal-Bażilka minn kollu kemm hu l-bini l-ieħor ta' ma' dwarha. Minn dak inhar tat-tqegħid ta' l- ewwel ġebla sal-lum, ix-xogħol tal-bini ' tal-Bażilka ma waqafx. Il-Provvi- denza ħanina t'Alla l-Imbierek għe- net dejjem spiritwalment u materjal- menti il min. qed imexxi x-xogħol kbir tal-Bażilka. Fiha ħadmu u qed jaħdmu għadd kbir ta' nies, u huma ta' kull ġens, u ta' kull din. Mhux biss Għarab u Lhud, iżda ukoll Arme- ni, Taljani, Griegi. Ir-reliġjon tal- ħaddiema hija mħallta. Imma l-għan huwa wieħed: kullħadd qed jaħdem fid-dar ta' l-Omm Twajba, kulħadd qed jaħdem. fid-dar tal-Madonna. U x-xogħol li sar ma kienx xogħol żgħir. Se niġbru fil-qosor ix-xejra ta' dan ix-xogħol biex nistgħu nagħtu ħjiel ċar lill-qarrejja. tagħna, Il- ftehim ma' l-awtoritajiet tal- pajjiż. Is-Santwarji tal-palestina jin- Lhud. Ir-reliġjon uffiċċjali mhix dik tagħna il-Kattolki. Biex tibni knisje biex issewwi knisja, biex iċċaqlaq ġebla trid ħafna permessi. F'Nazza- rett sejra tinbena bażika kbira, forsi l-akbar waħda li hemm fl-Art Imqad- dsa. Mhux biss irid jingħoġob il-mu- dell, imma jrid jitħares il-pjan rego- latorju tal-belt ta' Nazzarett. Bl- għajnuna t'Alla, wara ħafna ġiri 'l keta u 'l hemm, intlaħaq ftehim fuq il-proġett tal- Bażilka. Il-ftehim mal-Unions tal-ħaddiema. Ħafna xogħol ma setax isir mill-ħad- diema tal-post. Il-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa xtaqet li tħaddem l-aktar l-Insara, biex tkun tista' tgħinhom Il-Bażilka tal-Lunzjata finanzjarjament: riedet ukoll li jkunu min ikunu l-ħaddiema, li ma jsirx xogħol mhar ta' Ħadd. U dan il- ftehim intlaħaq ukoll għax kien hemm rieda tajba miż-żewġ naħat, Il-ftehim: fuq il-flus. Kif sejrin joħorġu mill-pajjiżi fejn kienu qegħ- din jinġabru, u kif sejrin jidħlu fil- Palestina, u bliema kambju kienu sejrin jiġu mibdulin. Wara taħdidiet fit-tul, saru l-arranġamenti kollha meħtieġa, u ma nqala' ebda inċident. L-għażla tal-Periti. Bħala Perit barrani, Ġovanni Muzio ma setax imexxi hu persunalment il-bini. Kel- lu jintagħżel rappresentant tiegħu minn Israel, il-Perit Lhudi I. M. Lewkovie. Miegħu ħadem u qed jaħdem il-Perit Franġiskan P. Bene- ditt Antoniucci. Dan biex ma nsem- mux ħlief tnejn mill-periti li mexxew b'għaqal u b'sengħa x-xogħol li sar s'issa fil-Bażilka, £ Ix-Xogħol materjali, Ġiet imneħ- ħija kwantita' kbira ta' mazkan u ta' ġebel li nġabar mill-ħatt ta' bini ta' ħafna djar qodma u ta' ħitan li kienu jagħmlu sehem mill-knejjes . qodma li nihnew ma' tul iż-żmien fuq l-għar tal-Madonna. 'Twettew għol- jiet li flokhom kellhom jintefgħu s- sisien tal-Bażilka l-ġdida. Ġew mir- fuda kwantita' kbira ta' ħitan li minħabba l-importanza storika u arkeoloġika tagħhom ma setgħux jiġu mgħottija. Ġew mirduma ħafna ħofor kbar li kienu tħaffru biex isiru l-iska- vi arkeoloġiki li setgħu kellhom x'im- portanza storika, u li issa ma kienx ħemm. iktar bżonnhom, Fl-aħħarnett ix-xogħol tal-bini. Għal min għandu l-iċken idea tax- xogħol tal-bini, jaf x'jġib miegħu dan ix-xogħol. Issa tridu tqisu li Bażilka tad-daqs li qed timbena f'Nazzarett, mhux xi bini ċkejken, B'rieda ta' l-azzar, il-periti ġagħlu lin-nies jaħdmu tassew bil-għaqal, hekk li xejn ma ntrema u xejn ma ntilef ma' tul il-jiem tax-xogħol. Issa l-bini tal-Bażilka tlesta. Fit-2 ta' Lulju li għadda, festa taż-Żjara tal-Madonna lil S. Eliżabetta, kien imtella' fuq il-quċċata tal-koppla, li hija għolja madwar 68 jarda, is-Salib kbir indurat. Din il-biċċa xogħol kellha diffikultajiet ikbar. Is-Salib hu tqil, il-koppla hi għolja, il-bini tal- knisja wiesa' ħafna, hekk li ma setgħet tintuża ebda biċċa għodda moderna biex jittella' hemm fuq. Imma b'sabar tal-għaġeb, is-Salib tqiegħed fuq il- quċċata, u meta kien f'postu deher bħala ħolqa tal-għaġeb li tgħaqqad il- maesta' kollha tal-koppla. Wieħed ma jridx jinsa li l-koppla ma kenitx mib- nija kif sa issa nbnew, tista' tgħid il- koppli kollha ta' kull bini tad-dinja; imma ntuża sistema għal kollox ġdid. Il-koppla nbiet isfel biċċa biċċa, im- bagħad ittellgħet u tqiegħdet f'postha. Kif tlestiet ġiet miksija kollha kemm hi bir-ram. Fuq il-frontispizju tqiegħdet statwa kbira tal-'Pieta'', xogħol sabiħ ta' l-iskultur taljan Galvanoni. Fil-faċ- ċata tqiegħdu erba' evanġelisti u ibejniethom żewġ bassorilievi li jirrap- presentaw lill-Arkanglu Gabriel u lill-Madonna. Il-koxox tal-bibien ewlenija ġew miksija bi granit aħmar ta' Franza, wara li ġew skolpiti mill- magħruf skultur taljan Turelli fuq mudell tal-Prof, Maioechi. Il-pavi- ment ta' l-irħam qiegħed f'postir wkoll, Ma' dwaru tpoġġiet kanċellata tal-ħadid li tifred il-knisja ta' fuq minn dik tal-kripta, Jonqos biss il- ħġieġ istorjat tat-twieqi, li qegħdin jinħadmu mill-kbira artista awstrija- ka Lvdia. ġebla trid ħafna permessi. F'Nazza- rett sejra tinbena bażika kbira, forsi l-akbar waħda li hemm fl-Art Imqad- dsa. Mhux biss irid jingħoġob il-mu- dell, imma jrid jitħares il-pjan rego- latorju tal-belt ta' Nazzarett. Bl- għajnuna t'Alla, wara ħafna ġiri 'l keta u 'l hemm, intlaħaq ftehim fuq il-proġett tal- Bażilka. Il-ftehim mal-Unions tal-ħaddiema. Ħafna xogħol ma setax isir mill-ħad- diema tal-post. Il-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa xtaqet li tħaddem l-aktar l-Insara, biex tkun tista' tgħinhom Il-Bażilka tal-Lunzjata finanzjarjament: riedet ukoll li jkunu min ikunu l-ħaddiema, li ma jsirx xogħol mhar ta' Ħadd. U dan il- ftehim intlaħaq ukoll għax kien hemm rieda tajba miż-żewġ naħat, Il-ftehim: fuq il-flus. Kif sejrin joħorġu mill-pajjiżi fejn kienu qegħ- din jinġabru, u kif sejrin jidħlu fil- Palestina, u bliema kambju kienu sejrin jiġu mibdulin. Wara taħdidiet fit-tul, saru l-arranġamenti kollha meħtieġa, u ma nqala' ebda inċident. L-għażla tal-Periti. Bħala Perit barrani, Ġovanni Muzio ma setax imexxi hu persunalment il-bini. Kel- lu jintagħżel rappresentant tiegħu minn Israel, il-Perit Lhudi I. M. Lewkovie. Miegħu ħadem u qed jaħdem il-Perit Franġiskan P. Bene- ditt Antoniucci. Dan biex ma nsem- mux ħlief tnejn mill-periti li mexxew b'għaqal u b'sengħa x-xogħol li sar s'issa fil-Bażilka, £ Ix-Xogħol materjali, Ġiet imneħ- ħija kwantita' kbira ta' mazkan u ta' ġebel li nġabar mill-ħatt ta' bini ta' ħafna djar qodma u ta' ħitan li kienu jagħmlu sehem mill-knejjes . qodma li nihnew ma' tul iż-żmien fuq l-għar tal-Madonna. 'Twettew għol- jiet li flokhom kellhom jintefgħu s- sisien tal-Bażilka l-ġdida. Ġew mir- fuda kwantita' kbira ta' ħitan li minħabba l-importanza storika u arkeoloġika tagħhom ma setgħux jiġu mgħottija. Ġew mirduma ħafna ħofor kbar li kienu tħaffru biex isiru l-iska- vi arkeoloġiki li setgħu kellhom x'im- portanza storika, u li issa ma kienx ħemm. iktar bżonnhom, Fl-aħħarnett ix-xogħol tal-bini. Għal min għandu l-iċken idea tax- xogħol tal-bini, jaf x'jġib miegħu dan ix-xogħol. Issa tridu tqisu li Bażilka tad-daqs li qed timbena f'Nazzarett, mhux xi bini ċkejken, B'rieda ta' l-azzar, il-periti ġagħlu lin-nies jaħdmu tassew bil-għaqal, hekk li xejn ma ntrema u xejn ma ntilef ma' tul il-jiem tax-xogħol. Issa l-bini tal-Bażilka tlesta. Fit-2 ta' Lulju li għadda, festa taż-Żjara tal-Madonna lil S. Eliżabetta, kien imtella' fuq il-quċċata tal-koppla, li hija għolja madwar 68 jarda, is-Salib kbir indurat. Din il-biċċa xogħol kellha diffikultajiet ikbar. Is-Salib hu tqil, il-koppla hi għolja, il-bini tal- knisja wiesa' ħafna, hekk li ma setgħet tintuża ebda biċċa għodda moderna biex jittella' hemm fuq. Imma b'sabar tal-għaġeb, is-Salib tqiegħed fuq il- quċċata, u meta kien f'postu deher bħala ħolqa tal-għaġeb li tgħaqqad il- maesta' kollha tal-koppla. Wieħed ma jridx jinsa li l-koppla ma kenitx mib- nija kif sa issa nbnew, tista' tgħid il- koppli kollha ta' kull bini tad-dinja; imma ntuża sistema għal kollox ġdid. Il-koppla nbiet isfel biċċa biċċa, im- bagħad ittellgħet u tqiegħdet f'postha. Kif tlestiet ġiet miksija kollha kemm hi bir-ram. Fuq il-frontispizju tqiegħdet statwa kbira tal-'Pieta'', xogħol sabiħ ta' l-iskultur taljan Galvanoni. Fil-faċ- ċata tqiegħdu erba' evanġelisti u ibejniethom żewġ bassorilievi li jirrap- presentaw lill-Arkanglu Gabriel u lill-Madonna. Il-koxox tal-bibien ewlenija ġew miksija bi granit aħmar ta' Franza, wara li ġew skolpiti mill- magħruf skultur taljan Turelli fuq mudell tal-Prof, Maioechi. Il-pavi- ment ta' l-irħam qiegħed f'postir wkoll, Ma' dwaru tpoġġiet kanċellata tal-ħadid li tifred il-knisja ta' fuq minn dik tal-kripta, Jonqos biss il- ħġieġ istorjat tat-twieqi, li qegħdin jinħadmu mill-kbira artista awstrija- ka Lvdia. Hekk. ix-xogħol li ġie ppreżentat bħala sempliċi xewqa fl-1924 u li ' għadda minn tant ġrajjiet. ta' niket, : 31 Alla din il-Bażilka famuża u jidde-: biki u sagrifiċċji ntemm. Jonqos biss li tiġi mxandra d-data meta rappre- żentant ieħor tal-Qdusija Tiegħu l- Papa jmur Nazzarett biex jikkonsagra dikaha lil wieħed mill-aqwa misteri tar-Reliġjon tagħna: IL-MISTERU TAL-LUNZJATA, J'alla ma jdumx ma jasal dak il-jum biex. hekk il- pellegrini li jmorru Nazzarett biex iżuru l-għar tal-Madonna, isaħħu l-fidi f'dan il-misteru. 1 jibqgħu edifi- kati bix-xogħol kbir li qegħdin jagħ- miu l-Franġiskani ġewwa l-Art In- qaddsa. , DRIECU II-MIJILET CI IGTODITA LET LPENERLANAREE IL-FIVIXVJ erba: Ħija u erbal-mils-oħr. alla il-erba'-mija-oħta—ta' l-alla tal-imgħar u kif rahom. tal-irugħa; U lif rahom: -Bar;-U jien inqie- għed l-ieħor fuq il-ħatab, bla-ma-nkeb- Alla tiegħi AiA—tiegħi eċsbot 1lil-keqlħadd iin-għoġbet-lil-kulħadd, UI 3 tal-Barl-qabdu i ġ U l SIS qabdu l-gen- tus-l-tahom il-profeta 1 Elija;a-fil-ħin intkom. ti itelbu- e A. Jla- intkom—titel, Alla ji . b'għajnejkeom-—i ġh ta kud semgħux leħenhom, u ebda aħbar-ma itlhom— is-sett: m—MIS-SEMA: għajnejkom sċtgħar ta'— dak Alla BTI għandkom ghandkom d żieġe ID-Eliha ġer il hla KA l je tnax-il-ġebla; raġa' waqqaf artal, ħaffer ħanek ma' dwaru, firex fuqu l-ħatab, u debaħ il-gendus, u qattgħu u: saqqfu fuq il-ħatab. Wara dan, qabbadhom jim- lewlu erba' qolol ilma, iferrgħuhom fuq laħam il-gendus u l-ħatab, u ried- hom: għat-tieni u għat-tielet darba jerġgħu jferrgħu l-ilma, sa mtliet il- ħofra ta' ma' dwar l-artal. U hawn Elija, jerfa' għajnejh lejn is-sema, u jgħid: Issa inti, Mulei,Alla ta' Abram, ta' Iżaak u ta' Toraeli, uri setegħtek, ħalli kulħadd jifimha, l Inti biss Alla ta' Israel, u jien il- qaddej tiegħek, u kull ma għamilt għamiltu biex noqgħod għal dak li Inti ridt minni. Ismagħn, Mulej, ismagħni, ħalli dawn in-nies idaħ- ħluha f'moħhom li Inti biss Alla, u li Inti erġajt irbaħt qalbhom, U hawn dlonk niżel in-nar mis-sema, ħaraq il-gendus, u l-ħatab, u l-ġebel, u t-trab, u nixxef l-ilma tal-ħofra ta' ma' dwar. U dik il-miġemgħa ,ta' nies, kemm tara b'għajne k, inxteħtu b'wiċċhom fl-art, igħajtu: 'Alla ta' Elija hu l-Mulej, u ħadd għajru 7. Fuq hekk Elija ġagħalhom jaħbtu għal dawk il-Qassisin ta' Baal u ta' l-allat tal- frugħa l-oħrajn, u joqtluhom, u ma jħallux ebda wieħed minnhom ħaj; u n-nies karkruhom sax-xatt ix- xmara Qison, u hemm qerduhom sa l-anqas wieħed. Imbagħad Elija baqa' tiela' sal- quċċata tal-għolja: tal-Karmelu, u hemm fuq, inxteħet fl-art b'wiċċu bejn irkobbtejh jitlob: f'ġabra kbira. U f'xi ħin, bagħad il-qaddej tiegħu jgħarrex in-naħa tal-baħar jara jil- maħx xi ħaġa; u x'ħin qallu li ma ra Xejn, raġa' bagħtu sitt darbiet oħra u mas-seba' darba wieġbu li lemaħ nitfa ta' sħaba tielgħa mill-baħar, Fuq hekk, Elija bagħtu jwiddeb lis- sultan Akaab li bilġri jitlaq lejn il- ġnien. li kellu fir-raħal ta' Ġiżra, qabel ma tilħqu x-xita. Akaab rikeb u telaq bla telf ta' żmien, U fil-ħin, is-sema swied u nkesa bis-sħab, U r-riħ venven, u x-xita niżlet bil- qliel fuq l-art. U Ġiżabela, mart Akaab, kif żewġha semmielha fuq dak li għadda minn għalihom il-Qassisin ta' Basal, siblet hekk għal Elija, li ħalfet ħalfa li tneħħilu ħajtu. Kif waslitlu din ix-xiegħa, daqs kemm baża' Elija telaq jiġri għal għonq. it-triq, u sab ruħu f'xagħri, u hemm nxteħet bil-qiegħda fl-art u talab 'l Alla jiċ- bru miegħu. U mtedd għad-dell tas- siġar tax-xatar, u raqad. Imbagħad, ħass min itaptaplu, u stembaħ, u ħares ma' dwaru, u jsib ma' ġenbu ħobża u żir ilma u l-profeta trejjaq; u xorob, u reġgħet għajnu marret bih. Iżda, l-Anġlu tiAlla ħarrku mill-ġdid, u qallu: ''Tsa, qum u kul, għax baqalek x'timxi biċċa sew- wa'. U Eli'a qam u kiel u xorob; u mwettaq b'dan l-ikel, mexa erbgħin jum u erbgħin lejl, sa ma wasal qrib l-għolja tal-Horeb, u nġabar f'għar mnejn imbagħad Alla reġa' semm- agħlu leħnu u riedu jasal sa Damasku. Ġnien id-dwieli ta' Nabot, Kien hemm raġel jismu Nabot fir- raħal ta' Ġiżra, li kellu qasam bid- dwieli jmiss mal-ġnien tas-sultan Akaab. Issa dan is-sultan fettillu jrid jixtri dan il-qasam biex. jinfdu ma' ġnienu, u talab lil dan Nabot biex ibegħhulu jew ibiddilulu ma' , ieħor wisq isbaħ minn tiegħu. sid il-qasam ma riedx jisma' b'dan il- bejgħ jew bdil; u s-sultan għamel il- buri, ingabar id-dar, u nxteħet fuq il-friex wiċċu mal-ħajt, u la ried jie- kol u l-anqas jixrob,