Minn' Ġerusalem għal Betlehem, dari, jekk tmur bil-mixi, kont tasal qisek f'siegħa, u jekk tmur bil-kar- rozza, f'għaxar minuti jew inax. Għax it-tul tat-triq kien qisu ħamest imjiel. It-triq tal-lum, li saret wara l-ġlieda tal-Lhud u l-Għarab (jew tal-Għarab u l-Lhud, għax ma tafx min bdieha; u dik ma kenitx gwerra, imma ġieda, kiefra u waħxija) hi twila xi daqs l-oħradarbtejn b'qatiegħ tliegħi u nżieli u dawrien. Għal hekk biex tasal Betlehem minn Ġerusalem, trid xi nofs siegħa bil- karozza, u bil-mixi ma jaqbelx tmur. Imma hemm karozzi tal-linja, tajbin u rħas, u jitilqu waħda wara l-oħra Il-ħlas hu tliett igrux biex tmur, u daqs hekk ieħor biex tiġi. Girx huwa tliet karnijiet .ta' Malta. .Mela, tmur' Betlehem minn Ġerusalem, u tiġi, jagħmlu di sa ' rbajja sew; għoxrin mil, bil-karozza, b'xelin u tliet soldi, irħis. Fil-Milied, il-karozzi ta' Betlehem, minn Ġerusalem, ikunu mimlijin daqs balla bin-nies, Bil-qegħda u bil- wieqfa. Irġiel u nisa l-aktar, u xi Nies għorba, u nies tal- pajjiż. Min liebes hekk, u min liebes hekk. Patrijiet u sorijiet ta' kull ġins, u qassisin, tgħidx kemm, M'hemmx għaliex issaqsi fejn sejrin: sejrin Betlehem, biex iżuru l-Għar Imqad- des li fih twieled Ġest, u jgħidu hemm. xi talba, għaliehom u għal qrabathom u ħbiebhom, u jħossu xi ftit minn dak il-ferħ u l-hena li ħas- sewhom ir-rgħajja, li raw it-Tarbija Mqaddsa l-ewwel nies. Il-karozzi ġejjin u sejrin; ijħottu, u jitilqu, u n-nies dejjem jiżdiedu. Jidħlu l-Bażilka, ijżuru l-Għar Im- Dehra ta' Bet-. lehem. Tidher it-triq li jitilgħu l-karozzi minnha sa qrib il-Bażil- ka. Il-Għar Im- qaddes jinsab taħt l-art bejn dawk. iż-żewġ kanpnari li jid- hru fir-ritratt. IĠGĠOĠOSSSSSSSSST qaddes, u joħorġu barra fil-misraħ, l-aktar jekk ikun it-tjieb, Jitgħax- xqu. bil-ġmiel tas-Siġra l-Immejla, kif tkun mixgħula bid-dwal imżewqa, tal-elettriku, hemm, quddiem il-Bazil- ka. Jaqraw il-kliem ilellex fuqha: MERĦEBA. KULL GĦAM W-AN- TOM B'ĦAJR, bil-Għarbi; u l-ieħor bl-Ingliż: WELCOME: . Jew ijmorru l-kappella tal-Ħalib, hemm wara, ftit bgħid mill-Bażilka. Barra tkun ir-reżħa, imma meta tkun timxi 'l hawn u 'l hemm, u tgħaġġel, taħmil- ha u ma tħosshiex, Ikun hemm ukoll ħafna: Pulizija Ġordanija. Somor, żgħażagħ, lebsin pulit u sbieħ. Hemm, weqfin tnejn- tnejn jitħaddtu jew ijħarsu, għalli jista' jkun. Il-funzjoni tal-Milied ma ssirx ġew- wa. l-Bażilka. Issir fil-knisja tal- Parroċċa ta' Betlehem, il-knisja ta' santa Ka'arina. M'hux fil-Bażilka, tesagħhom il-koll: Lejliet: il-Milied; kif jidħol il-lejl, tkun mimlija bin- nies, bil-qegħda u weqfin, ijħarsu u jitħaddtu minn. taħt il-lsien, Kull imkien mimli, fin-nofs u mal-ħitan, u ma jidhrux ħlief irjus; kull fejn tħares tara r-rjus; mgħottija. jew mikxufa; fratas jew bix-xagħar. Im- ma l-aktar li jagħtu fil-għajn ir-rjus mgħottija bi star abjad, tan-nisa li għadhom jilbsu xjuħ Betlehmija, Betlehem — FEJN SARET IL-ĠRAJJA. Il-Għar Imqaddes ta' Betlehem, fejn: twieled Ġest. Ritratt meħud. bil-lejl, bid-dawl artifiċjali. Hemm ħadd ma jagħmel festa. Għaliex f Għan-nuqqas ta' ftehim tal- Insara, li hu ikraħ, u ta' għajb, qud- quddiem il-Misilmin. Imma l-knisja ta' santa Katarina kbira ġmielha, u sabiħa wkoll, u qriba lejn il-Għar. Kienet mibnija l-ewwel mis-Salibijin, u wara l-Franġiskani ħattewha u bnew- ha akbar milli kienet, għax l-Insara ta' Betlehem żdiedu, u ma baqgħetx fuq id-drawwa l-qadima, ħa' jgħidu li jridu n-nies, In-nies dejjem ġejjin; u jidħlu fil- knisja, u jiżdiedu, u'jirtassu biex ja- raw xi ħaġa. Din ir-rassa ta' nies kollha, u hemm xi siġġijiet; siġġijiet sbieħ, battala quddiem il-Presbiterju. Iwa, imma dawk dal-waqt jimtlew; għax dawk jinsabu hekk biex joqogħ- du fuqhom il-Konslijiet li dalwaqt jaslu minn Ġerusalem għal quddiesa l-kbira imżejna' bi lbies ilellex, u si- dirhom miksi bil-medalji 'al-fidda u tad-deheb. Fil-kor jibda l-matutin, imkan'a mir-Rħieb Franġiskani u l-Kjierki tagħhom. Fuq tronn sabiħ bil-qegħ- da, l-Patrijarka, imdawwar bil kanonki tiegħu, li għandu l-akbar se- hem: fiċ-ċerimonja. Ma' nofs il-lejl tibda l-quddiesa l-kbira, u malli l-Patrijarka jkanta. l-Glorja, tixgħel kewba kbira fil-għoli, imdendla mas- saqaf tal-knisja, u fuq l-artal jinkixef ħlewwa ta' Bambin. Bambin mim- dud fuq marqad tad-deheb, rasu mitkija fuq imħadda tal-ħarir abjad, imbissem, u fuq wiċċu dehra. tal- Betlehem — FEJN ISSIR IT-TIFKIRA. tal-Knisja ta' Santa Katarina, qrib il-Għar. ta' Betlehem, waqt il-Quddiesa ta' Nofs il-lejl tal-Milied. L-artal il-Kbir ġenna. Dan hu l-aqwa ħin, Din hi l-aqwa siegħa. Glorjal Glorja u Par. Sebħ u Sliema, fl-art u s-Sena, u kull imkien l Jgħaddi ftit tal-ħin u 'ibda miexja l-purċissjoni. Minn fuq l-artal il-kbir għal ġewwa l-knisja. Minn ġewwa l- knisja għal kjostru; mill-kjostru. għal mimxiet tad-Dejr, Mill-mimxist, għal Bażilka, u mill-Bażilka għal ġewwa l-Għar. Ġewwa l-Għar ma hemmx wisq wisa', għal hekk ftit jis- tgħu jidħlu nies. Il-Patrijarka, u ta' ma' dwaru, u l-kbarat biss. Kull ħadd jixtieq jidħol, imma ma jistax Il-Patrijarka jmidd il-Bambin taħt l-artal, fuq il-kewkba tal-fidda, u d-djaknu jkan'a l-Evanġelu, Jieħdu l-Bambin minn taħ' l-artal jqegħduh ġewwa l-maxtura, u l-purċissjoni tar- ġa' lura mnejn ġiet, Imbagħad, fl-artal tal-Franġiskani, fil-Għar, jibda l-quddies. Quddiesa wara l-oħra. Issa kull ħadd jista' jidħol, jisma' l-quddies u jitqarben, jekk irid. U hekk ikollu tifkira: li sama' l-quddies u tqarben f'lejl il- Milied fil-Għar ta' Betlehem. Tifkira li ma tintesa qatt. Darba waħda, kif daħal id-dar Ġaħan, fil-għaxija, ra lil mara bil- geddum. Kellimha, ċaqalqet rasha u ma weġbitux, Iwa x'għandek il- lejla F'' saqsieha, ''Jewilla ma tiflaħx F' ċIrridek tagħtini l-flus biex nixtri libsa ġdida f weġbitu l-mara. €Kif' raġa Ġaħan, ''Trid libsa ġdida oħra' M'ilekx li għamilt waħda'' Il-libsa li għamilt l-aħħar issa lbistha għaxar darbiet, Jekk narġa' nilbisha, in-nies tal-ħàra jaħsbu li m'ghandix libsa oħra x'nilbes, Trid ittini l-flus biex nixtri oħra. Din li għandi nistħi nilbisha F' CLel Flus ma nagħtikx'', raġa Gaħan, ''Ara x'nagħmlu. għada nġib il-ħaddiema ijħottulna d-dar u jibnuhelna fi triq oħra, fen in-nies ma rawkx b'din il-libsa. Hekk tkun tista' terġa' tibda tilbisha hemmhekk, Darba Ġaħan ġie mix-xogħol ft't bikri, u billi kien it-tiieb, ix-xemx fietla u r-raba jħaddar, ħareġ idur dawra qrib ir-raħal sa kemm il-mara sajjar il-ħubbejża. iżommlu idu. Kellu tifel ta' xi seba snin, u ħadu miegħu wkoll, Kif kienu mexjin, ġewwa għalqa rawjżewġt iħmir weqfin, ħada kienu sbieħ, u waqaf iħares lejhom. Wara ftit saqsa lit-tifel: ħmar kbir u ħmar żgħir. Ġaħan għoxa fuqhom, daqs kemm tgħidli x'għażla hemm bejn il-ħmar il-kbir u l-ħmar iż-żgħir P' gi 'L-istess għażla li hemm bejni u bejnek'', minn idu biex jibqgħu sejrin. wieġbu t-ifel, u ġibdu