Editorjal L-Għaqdiet, l-Għaqda, u dawn il-kitbiet Ir-rata li biha tinbidel il-lingwa tista'tiġi mqabbla mar-rata li biha jinbidlu s-soċjetà, il-politika, l-ekonomija, u ħafna fatturi oħrajn li jsawru l-kuntest usa' tagħha. Għalhekk, qabel ma nagħti l-isfond immedjat tal-kitbiet f'din l-antoloġija, nixtieq nagħti l-kuntesti usa' minnu, billi l-ewwel ngħaddi xi riflessjonijiet dwar il-ħidma tal-għaqdiet 'tal-Malti' (biex nuża tikketta popolari), imbagħad ngħaddi xi riflessjonijiet dwar il-ħidma tal-Għaqda tagħna. Dwar ħidmet l-għaqdiet Nistgħu ngħidu li f'dawn l-aħħar ftit deċennji l-idea ta' 'djalogu' ddominat id- diskors dwar l-irwoli ta' għaqdiet differenti li jaħdmu fl-istess qasam. Biss, spiss jiġri li d-definizzjoni popolari tal-kelma 'djalogu' ma tkunx dejjem preċiża, minħabba li ssib min jaħseb li biex ikun hemm djalogu jrid ikun hemm żewġ fronti opposti. David Bohm josserva kif il-prefiss fi 'djalogu' mhux 'di-' (tnejn) imma 'dia-' (bejn), u għalhekk: għadd 33 LXXXIII 1 F'dan is-sens, l-atti produttivi u kreattivita' kullgħaqda huma -'kolla' lijżommu x-xena lokali 'tal-Malti' magħquda fi stampa waħda. F'dawn l-atti ta' skambju, anke jekk ikunu inkonxji, għaqdiet b'kariżmi differenti jkunu qed jipparteċipaw fi djalogu bejniethom. Id-differenzi bejn l-għaqdiet, għalhekk, m'għandhomx għax ibeżżgħuna, imma għandhom jiġu ċċelebrati minħabba l-potenzjal ta' djalogu li jirrappreżentaw. Bħala attivisti fl-għaqdiet rispettivi tagħna m'għandniex naħsbu fina nfusna bħala biċċiet mill-istess ħaġa, imma bħala partijiet differenti minn xi ħaġa akbar u isbaħ minnha. Kif jispjega Bohm, id-differenza hija essenzjali sabiex nagħrfu naħdmu flimkien f'ambjent san: Meta nħares lejn ix-xena lokali 'tal-Malti' ma narax bċejjeċ li ma jingħaqdux flimkien, iżda partijiet differenti b'kariżmidifferentilijaħdmuflimkien bħal mekkaniżmi kumplimentari f'arloġġ: fostna hawn min jaħdem biex itejjeb il-qagħda statutorja tal-Malti, jew il-qagħda tal-Malti djalettali. Hawn min jaħdem sabiex iġib 'ilquddiem il-qagħda tal-kittieba tal-Malti, il-poeżija, jew it-traduzzjoni. Imbagħad hemm l-għaqda tagħna, li taħdem primarjament l-Università, speċjalment fost l-istudenti. Dwar ħidmet l-Għaqda Għalkemm bħala Għaqda naħdmu primarjament fl-Università, dejjem kien ta' pjaċir għalina linikkollaboraw ma' entitajietu persuni oħra lijavviċinawna,u nħarsu lejn dawn l-opportunitajiet bħala mezz biex niddiversifikaw l-udjenzi tal-Għaqda. Minħabba li l-Għaqda mhix biss tal-istudenti tal-Malti, imma tal-Malti, naħdmu wkoll ma'persuni minn oqsma li mhux neċessarjament marbuta mal-Malti, F'dan is-sens, il-ħidma tal-Għaqda hija interdixxiplinarja. U sabiex tkun interdixxiplinarja, trid l-ewwel u qabel kollox tkun dixxiplinarja, jiġifieri: 2 Leħen il-Malti Jekk irridu li l-Malti jinfilsa ruħu f'oqsma ġodda u jikseb is-simpatija ta' udjenzi oħra, irridu nagħmlu sforz sabiex nifhmu d-dixxiplini li qed nimmiraw li nħaddmu l-Malti fihom. Id-diversifikazzjoni fil-kollaborazzjonijiettal-Għaqda tfisser ukoll diversifikazzjoni fil-proċessi li nħaddmu, bir-riżultat li anke dak li nipproduċu jkun iddiversifikat u jappella għal interessi differenti. Ngħidu aħna, tul Taħżiż (programm tal-Aġenzija Żgħażagħ b'kordinazzjoni tal-Għaqda u l-Fondazzjoni AWL) inħarrġu lil kittieba żgħażagħ b'modi mhux konvenzjonali. Dan it-taħriġ eventwalment jissarraf f'pubblikazzjonijiet ta' natura 'informali' li mhux neċessarjament ikunu f'għamla ta' ktieb. Permezz tal-inizjattiva Riżma Poeżiji (idea tal-Insite b'kollaborazzjoni mal-Għaqda) fuq l-internet jittellgħu xogħlijiet li jirriflettu l-qagħda emerġenti ta' studenti li għadhom fi stadju bikri fil-kitba kreattiva tagħhom. Sabiex inkomplu noffru lill-membri tagħna diversità ta' pubblikazzjonijiet, f'Leħen il-Malti, imbagħad, nippubblikaw kitbiet li l-Bord Editorjali jkun deherlu li laħqu ċerta maturità artistika jew akkademika, denja ta' format aktar 'formali' Dwar din il-pubblikazzjoni Tendenzjalment inħobb naħseb li xogħol letterarju aħjar jitħalla waħdu, mingħajr daħliet, mingħajr 'manwali' ta' kif għandu jinqara u x'għandu jiġi apprezzat fih. Dan il-ħsieb esprimewh oħrajn qabli; Immanuel Mifsud josserva li ġeneralment 'l-introduzzjonijiet isiru meta jkollok ġabra ta' awtur li ħalliena, jew edizzjoni tax- xogħlijiet miġbura'Minħabbalif'din ir-rivista m'hawnxxogħol letterarju waħdieni, imma xogħlijiet individwali differenti ħafna minn xulxin, nixtieq noffri sfond żgħir li jiġborhom flimkien. F'din il-pubblikazzjoni għandkom issibu xogħlijiet kemm ta'kittieba stabbiliti, kif ukoll ta' dawk emerġenti, imma li Ikoll jerfgħu fihom potenzjal qawwi ta' figurazzjoni u stil. Infatti, minn madwar 30 kitba (minn 130 sottomissjoni), kważi nofshom huma ta' kittieba li ġew magħżula għall-ewwel darba. Għal din ir-rivista, kif jafu l-membri u l-udjenzi tagħna, issir sejħa pubblika darba fis-sena. U la ssir sejħa pubblika, għal raġunijiet prattiċi jkollha ssir għażla, li hija diffiċli għal min jibqa' barra daqskemm hi diffiċli għal min ikollu jagħmilha, f'dan il-każ il-Bord Editorjali. Għalhekk, ma nistax ma nirringrazzjax lill-membri tal-Bord tar-responsabbiltajiet għadd 34 LXXXIV 3 li refgħu volontarjament, daqskemm ma nistax ma nirringrazzjax lil kull min issottometta u fehem il-pożizzjoni tagħna. Il-kriterji għas-sottomissjoni, imnebbħa minn kriterji simili mħaddma minn istituzzjonijiet barranin, jaf jidhru bħala tfettiq żejjed, imma mhux l-ewwel darba sibniehom utli sabiex nimxu b'mod ġust ma' kulħadd fil-proċess tal-għażla. Anke l-isfnud differenti tal-membri tal-Bordikomplu jagħmlu l-proċess ġust għal dawkli jissottomettu, billi dawn ma jkunux iġġudikati fuq kriterju wieħed, Il-lista ta' kontributuri fl-aħħar tal-pubblikazzjoni hija xhieda tat-taħlita sana ta' kittieba b'esperjenzi differenti ħafna minn xulxin, filwaqt li l-kitbiet bejn dan l-editorjal u l-lista tal-aħħar nittama li hija xhieda biżżejjed tal- kwalità li ħabrikna għaliha. Personalment nippreferikom, bħala qarrejja, li taqraw mill-ewwel il-kitbiet infushom, milli tidħlu għalihom wara li nkun tajt rendikont tagħhom minn qabel. Biss, hemm tliet punti li nixtieq nagħmel referenza ċkejkna għalihom minħabba n-natura partikulari tal-kitbiet li jittrattaw. L-ewwel: wara assenza ta' sentejn reġa' għandna traduzzjoni; din id-darba ta' xogħol l-awtriċi magħrufa Anais Nin u mit-traduttur Kevin Saliba. Ir-reqqa ta'Saliba mhix biss fit-traduzzjoni, imma wkoll fil-kisba tal-permess għall-pubblikazzjoni mill-Fondazzjoni Anais Nin innifisha, t-tieni: hemm imbagħad xogħlijiet ta' natura kritika li jittrattaw kitbiet u suġġetti topiċi. B'sodisfazzjon ngħid li din is-sena għandna żewġ studji ta' natura lingwistika; dan ifakkarna li l-Leħen mhux rivista letterarja, u nittama li'l quddiem ikollna aktar kontribuzzjonijiet f'dan il-qasam. t-tielet: fl-aħħar nett, għas-sezzjoni speċjali ta' din is-sena għandna dramm ta' John F. Marks, Il-'Lingua Nostra.' Dan grazzi għal Arnold Cassola, in-neputi ta' Marks, li qiegħed jagħtina wkoll sfond bażiku għal dan id-dramm. Fis-snin reċenti l-komponenttal-kitba għat-teatru kien nieqes għalkollox minn din il-pubblikazzjoni, u din is-sezzjoni għandha tagħmel tajjeb għal dan. Għalkemm Il-'Lingua Nostra' huwa xogħol li nkiteb ħafna snin ilu, huwa daqstant ieħor topiku. Nagħlaq billi f'isem sħabi tal-Bord nixtiqilkom il-qari t-tajjeb, u kif għamel l-editur ta' qabel, nawgura lill-edituri futuri sabiex il-Leħen ikompli jservi 'ta' tarġa biex awturi oħra jsibu leħinhom u jiksru l-vuċi tagħhom maż-żmien' (Psaila 1). Jalla l-partijiet li għaqqdu flimkien Briffa u Bonnici 85 sena ilu jibqgħu jiffunzjonaw permezz ta' djalogu san li jġib 'il quddiem ir-riċerka u l-kreattività. Kit Azzopardi Editur Ġenerali 08-10-15 4 Leħen il-Malti Intervista minn Kit Azzopardi. littlerock. littlerock, 2015. Editorjal — ilħnet il-Leħen. Leħen il-Malti 33 (2014): l-4. għadd 34 LXXXIV 5