Sehem il-Banda fl-Ewwel : Snin tal-Belt Bvlandt (1797-1997) ejtun isir Belt Mitejn sena ilu, jiġifieri fit-30 ta' Diċembru, 1797, il-Gran Mastru Ferdinando Hompesch għolla liż- Zejtun għad-dinjita' ta' Belt, wara t- talba li saritlu minn Dun Giacomo Tortella, vigarju-kurat tal-parroċċa, f'isem il-kleru u l-poplu taż-Żejtun, nhar il-25 ta' Novembru, 1797, Festa ta' Santa Katarina. Hompesch ta liż- Żejtun it-titlu onorarju ta' 'Citta' Bvlandt' għal kunjom żitu Isabella, li wara l-mewt bikrija ta' ommu, kienet saret għalih qisha t-tieni omm. Dik is-sena saret festa akbar minn tas- soltu nhar Santa Katerina, għaliex iż- Żwieten riedu jagħtu merħba li kienet tixraq lis-Sultan ta' Malta, li kien qiegħed iżur għall-ewwel darba lir- raħal tagħhom. Importanza tal- Kif wieħed jistenna, l-aħbar tal-għoti tat-titlu ta' Belt ġiet milqugħa b'ferħ kbir miż-Żwieten, aktar u aktar peress li Ħaż-Żabbar, raħal viċin iż-Żejtun, kien diġa' ġie mgħolli mill-istess Gran Mastru għat-titlu ta' Belt ftit ġimgħat qabel. Kemm il-prokuraturi Zwieten kienu kburin bit-titlu ġdid jixhduh il-kitba tagħhom. Hekk, per eżemju, niżżel biss ftit jiem wara, il- prokuratur tas-Sodalita' ta' San Gużepp, f' Jannar, 1798: ''Introito di varie limosine ed altro appartenenti Kitba tal-Kan. Għalhekk ġew organizzati fiż- Zejtun ċelebrazzjonijiet biex jikkommemoraw din. il-ġrajja ismijiet tal-prokuraturi, etc. Wieħed minn dawn ir-reġistri tal-Veneranda Lampada hu Manuskritt Nru. 273, li hu importanti ferm għall-perijodu li qegħdin nittrattaw f'dan l-istudju. Kitbu fih diversi saċerdoti prokuraturi via eVĊUN. fu ua kon a fusien żina KA ira : għu etl x' Jpevveva 4 bra puavt perli. vii Mi Dokument li jirreferi ghall-festa li saret b'ringrazzjament li ż-Zejtun LT Ta mportanti fl-Istorja taż-Zejtun. Forsi wieħed jistaqsi, 'Imma mnejn nafu x'ġara) Għandna xi tagħrif bil-miktub li jgħidilna x'sar, jekk sar xi ħaġa7 It-tweġiba għal dawn il-mistoqsijiet hi 'iva'. Fil-knisja Parrokjali taż- Zejtun jeżisti Arkivju, li jiġbor madwar l-400 manuskritt (kotba jew reġistri miktubin bl-idejn) u li fih minjiera ta informazzjoni dwar il- knisja taż-Zejtun u l-festi tagħha. L- aktar importanti fosthom huma dawk tal-Veneranda Lampada Ji fihom id- dħuf (introito) u l-ħruġ (esito), kif imniżżla mill-prokuraturi tal-knisja. Mill-'Esito' l-istoriku jsir jaf x'sar, ineta sar; minn min, kemm tħallas, tal-knisja, iżda aħna sa nibdew b'dak li niżżlu l-prokuraturi Dun Frangisk Tabone u Mattia Zammit. Festi li fakkru t-Titlu ta' Belt Nhar l-14 ta' Jannar, 1798,eżattament ġimgħatejn wara l-għoti tat-titlu ta' Belt liż-Zejtun il-prokuraturi niżżlu: 'Per tre tozzine di Soffarelli per la festa per ringrazziamento d'aver avuto il titolo di Citta' Bvladt (sic) questa terra Zeitun …. scudi 3' Pittura allegorika li tinsab fis-sala ewlenija tal-Każin Beland li turi lill-Granmastru Hompesch JI e (Ez € Ko a Te To o LE 22 o To o JI o TIT E ol- Din il-pittura hi xogħol il-pittur Paul Camilleri Cauchi u ġiet irregalata mis-Sur Mose' Cassar. Hawn għandna ndikazzjoni ċara li saret festa, li kienet ukoll tinkludi xi logħob tan-nar, bħala ringrazzjament għall-ġieh li ġie mogħti liż-Zejtun. Ftit aktar 'l isfel il- prokuraturi jgħidu kemm nefqu ''Per un rotolo di polvere (sic) e tre quarti per li mortaletti'. mela nafu wkoll kemm qamu il-polvri u l-murtalettil Fl-istess kuntest naqraw x'ħallsu l- prokuraturi (aktar minn 24 skud, li ma kenitx somma żgħira) għall-mużika tal-Vespri, Te Deum u Tantum Ergo 'con quattro voci e pieni di strumenti' (sic), lill-maestro di Cappella taż- Zejtun, Pietro Paolo Buġeja. Veru li ħdejn dan in-notament ma tissemmiex il-Festa tat-Titlu, iżda hu mniżżel mill-ewwel taħt l-informazzjoni ta' qabel u sar fl-istess ġurnata. Kienet teżisti xi forma ta' banda fiż-Zejtun, jew x'imkien ieħor f'Malta,ji ħadet sehem f'din il-festa7 Banda nhar il-Festa tal- 1801 u Wara S' issa l-aktar indikazzjoni qadima dwar is-sehem ta' banda fiż-Żejtun li sibt jien, tirreferi għall-Festa ta' Santa Katarina tas-sena 1801, jiġifieri biss erba' snin wara l-għoti tat-Titlu ta' Citta' Bvlandt. Ma rridux ninsew li bejn l-1798 u l-1800 ma setgħux isiru festi mill-Maltin minħabba r- rewwixta kontra l-Franċiżi. Kien żmien ta' traġedji kbar, li fih eluf ta' Maltin tilfu ħajjithom fil-ġlied ma' l- għadu jew bil-mard u l-ġuħ li kien hawn. Fit-28 ta' Novembru, 1801, il- prokuratur tal-Festa kien Dun Vincenzo Borġ. Fl-istess manuskritt (3), il-prokuratur niżżel li ħallas 10 skudi 'per una Banda per la processione'' ta' Santa Katarina, u s- sena ta' wara (1802), ħallas 7 skudi 'Per banda di strumenti da fiato'. Probabbli li tfisser li l- banda kienet tikkumpanja fil- purċissjoni. Dun Vincens ukoll għamilha ċara li l-banda ma kienetx tikkonsisti fi strumenti tal-korda, iżda fi strumenti tan-nifs. Barra minn hekk, il-ħlas li għamel għall-mużika fil- knisja nhar il-Festa ta' Santa Katarina hu mnizzel f'post ieħor. Mela hawnhekk għandna nformazzjoni ġdida: li din il-banda daqqet, mhux biss nhar il-Festa, iżda lejlietha wkoll. Is-somma pjuttost għolja ta' 19 il- skud tkompli tikkomfermalna kemm hu veru li fis-sena 1803 il-banda tat żewġ servizzi konnessi mal-Festa ta' Santa Katarina. Tgħid f'dik is-sena il- banda imxiet fil-purċissjoni (5) Banda qabel l-1860 Inħallu issa s-snin igerrbu. F'manuskritt ieħor tal-Veneranda Lampada taż-Żejtun, insibu mniżżel il-ħlas li l-prokuratur għamel lil ''Michelangelo Spiteri incaricato per li fuochi artificiali in sussidio (7) della banda'' (6) għall- Festa tal-1855. Il- ħlas sar nhar it-28 ta' Novembru. U fid-9 ta' Diċembru, 1857, il- prokuratur mill-ġdid ħallas lil Michelangelo Spiteri scudi dieci per saldi di fuochi artificiali e della banda' (7). Mela għandna xhieda indiskutibbli li xi forma ta' banda f'xi snin, jekk mhux kull sena, ħadet sehem fil-Festa ta' Santa Katarina fiż- Ke DiLS Caħarite Festa ta' Santa Katarina, EN IE Gelati ej Zejtun ħafna snin qabel it-twaqqif uffiċjali tal-Banda Beland, li skond ma nafu ma sarx qabel l-1860 (8). Kienet allura din xi banda Zejtunija, jew kienet tinkera minn xi mkien ieħor7 Ma nagħmlux mod li kienet hi li aktar tard żviluppat fil-Banda Beland Mhux faċli li twieġeb għal dawn il- mistoqsijiet, għaliex it-tagħrif li għandna hu skars wisq. Biss għall- inqas issa nafu fiċ-ċert li xi banda ilha tagħti sehem fil-Festa ta' Santa Katarina għal mhux anqas minn mitejn sena. Jista' jkun li din il-banda kienet tikkonsisti fi grupp ta' mużiċisti li kienu jinkrew biex jallegraw f'okkazjonijiet partikulari (9). Qabel nofs is-seklu dsatax organizazzjoni serja u preċiża ta' każini ma kienx hawn Kienet x'kienet il-forma ta' din il-banda, ma jidhirx li l-mużika fil-festa kienet titħalla għal ġewwa l-knisja biss. Forsi 'l quddiem għad niskopru aktar tagħrif fuq dan is-suggett. (5) Nafu li almenu sas-sena 1804, żewġ baned akkumpanjaw fil- purċissjoni ta' Kristu Rxoxt, fil-Birgu. Ara Joseph S. Grima, p.IX, Introd, 'L- Istorja tal-Każini tal-Baned f'Malta u Għawdex', Voll (1997). (8) Charles Debono, ''Istorja … opus cit.