SILTA MILL-'KUMMIEDJA DIVINA' TA' DANTE ALIGHIERI IL-ĠRAJJA TAL-KONTI UGOLINO (L-INFERN; Kanti, XXXII v, 124139 u XXXI v. 1-90) DAĦLA. — Dante, imsieħeb mill-mexxej tiegħu Virġilju, kien qiegħed iżur id-disa' ċirku ta' l-Infern. Hu kien jinsab fuq bħajra. nġazzata, imsejħa Koċitu, li kienet imdewda b'erwieħ mitlufa, imdeffsin sa għonqhom fiha, hekk li minn barra wie- ħed ma kienx jista' jilmaħ ħlief irjus. Kienu għadhom kemm temmu laqgħa ma' wieħed mitluf, meta tibda l-ġrajja li sejrin insemmu. (L-INFERN: Kanti, xxxi 9. I8d-139 u xxxin v. l-90) Konn'ilna li tlaqnieh dak il-mitluf, X'ħin nilmaħ tnejn ġo ħofra, hekk inġazzati, Li r-ras ta' wieħed kienet għata għal l-oħra, U kif tibilgħu l-ħobż, minħabba l-ġuħ, Hekk il-fuqan kien snienu jħaddem fl-ieħor Hemm fejn il-moħħ igħaqqad miegħu l-għonq: M'hux b'anqas saħna Tidew darba qaxxar L-ingħas ta' Menalippu, miawwar bl-għadab, Minn dan li kien igerrem il-qorriegħa, ''Int, li bl-imġiba ta' ħruxija fuqek, 'Turi mibegħda għal min qiegħed tgiddem ; Għidli l-għaliex'', qbiżt ngħidlu, ''bi ftehim, Li jekk qiegħed titniehed għax jistħoqqlok, Kif inkun naf min int u l-ħtija tiegħu, Nerġa' naqbeż għalik fid-dinja l-oħra, Jekk dan li bih nitkellem ma, jinxifx.'' U l-midneb għolla ħalqu 'l fuq minn dik L-ikla ta' bhima, mesaħ minnu x-xagħ'r 'Tar-ras, li kien ħassarha mill-warrani, U beda jgħid: ''Int tridni mela ntenni - Il-weġgħa mingħajr jies, li tifni 'l qalbi, Bl-anqas ħsieb biss, qabel ma mmur nikxifha. 'Ma'jekk dil-ġrajja għandha tkun żerriegħa, Li tnissel għajb fuq il-qarrieq ta' taħti, Ser tisma' u tara kliem u dmugħ flimkien, Jiena ma nafx min int, lanqas kif stajt Tinżel hawn isfel; imma Fjorentin Tidher tassew, meta nisimgħek tħaqqaq. Kun af jien kont il-konti Ugolino U l-arċisqof Ruggieri dan ta' fejni: Ingħarrfek issa għax ninsab ħdejh daqshekk, Kif, bil-ħżunija u l-qerq ta' ħsebijietu, Qgħadt fuq il-kelma tiegħu, biex inqbadt U wara kont maqtul, m'hemmx għalfejn ngħidlek. 'Ma dak li, naħseb jien. ma stajtx tkun tafu, Kemm kienet, jiġifieri, ħarxa mewti, Infehmek, ħalli tara ħaqarnix. Toqba ċkejkuna ġewwa l-qafas tiegħi, Li l-laqam qala' minn tal-ġuh għalija U għadu jkun meħtieġ għall-qfil t'oħrajn, Kienet urietni, mill-ftuħ tagħha għal barra, Mhux darba l-qamar, meta ħolma kerha Niżlet tqatta' l-istar tal-ġejjien tiegħi, Hu deh'rli fiha bħala sid u mgħallem, Li qed ibarri l-libb u l-frieħ lejn l-għolja, Li taħbi 'l Lukka mill-għajnejn Piżana, Bi klieb irqaq, xammiema u fuqanin. Gwalandi, ma' Sismondi u Lanfranki, Qiegħed minn ta' quddiem għal dit-tbarrija, Wara ġiri qasir, rajthom għajew Il-missier u l-ulied u bi snien jaqtgħu Stħajjilt il-kliem iċċarrat lil laħamhom. Kif l-għada kelli nqum qabel is-sebħ, Smajt 'l uliedi, li kelli msakkra miegħi, Jibku fir-rqad u jittalbuni l-ħobż. —Iebes tassew, jekk għad m'intix tingħafas. X'ħin tagħraf dak li kien jeħber lil qalbi; U jekk m'intx tibki, biex imdorri tibki — Kienu mqajmin u riesaq kien il-ħin, Li jitwasslilna l-ikel għall-għixien ; U, mħabba l-ħolma, konna Ikoll imħassba, Smajthom isammru, mbagħad, il-bieb ta' taħt 'Tat-torri li jkexkixni; u, bla tajt x'jifhmu, Ħarist lejn wiċċ it-tfal, biex nieħu ħsiebhom. Jiena ma bkejtx : ibbist daqshekk minn ġewwal Iżd'huma kiehu jibku, u ż-żgħir Anselmu Tiegħi qalli: 'Dik ħarstek, pal X'qed tħoss9' Ukoll, ma ħriġt xejn dmugħ, lanqas tweġiba Ma tajt tul dak il-jum u l-lejl ta' wara, Sakemm. ix-xemx ħarġet mill-ġdid fid-dinja, 'Ma: kif merżuq ħafif daħal idawwal Il-ħabs tat-tbatijiet u lmaħt, imherwel, Minn erba' wċuh ix-xbieha tiegħi nnifsi, Giddimt bil-qsim ta' qalb idejja t-tnejn. U huma, minn għalihom: ridt nitrejjaq, Qamu malajr mnejn kienu mixħutin U ''Missier', għajtu, ''inħossu uġigħ anqas, Jekk taqbad tiekol minna: inti laħħamt Dawn l-iġsma msejkna. inti, jistħoqq. tqaxxarhom. Hedejt għalhekk. biex aktar ma jweġġgħux, Dal-jum u l-ieħor bqajna siekta lkoll. —EĦħħI art ħażina, għax ma nftaħtx u blajtnaż— Mar-raba' jum, imbagħ'd. li konna fih, Gaddu nxteħet għal mejjet ġo saqajja U qal: ''Missier, għajnuna għalija m'hemmx7' Hawnhekk ta l-aħħar nifs. Kif qed tarani, Hekk rajt lit-tlieta Voħra jaqgħu mejta, Wieħed wieħed, mal-ħames u s-sitt jum. Nieqes mid-dawl, tajtha li nteftef qalbhom ; Għaddew jumejn u kont għadni nsejħilhom 'Ma l-ġuħ, fl-aħħar, deh'r aqwa mill-uġigħ. ' Kif kien temm dawn il-kliem, b'għajnejh imgħawġa, Qabad mill-ġdid bi snienu r-ras imsejkna, Di daħlu fl-għadam b'saħħa daqs ta' kelb. Ahl Piża, nieqa t'għajb għall-ġnus imgħaddba Tal-pajjiż sbejjaħ fejn tinstema' s-Si, La l-bliet ta' qribek -rotob biex jgħakksuk, Ha tqum Kaprarama' Gorgona għalik ; U jxekklu, it-tnejn flimkien, l-Arnu minn ħalqha, Hekk li din. tgħarraq fik lil kull maħluq. Għax jekk il-konti Ugolino nxela Li qarraq bik, għax reħa kien xi braġ, Ma. kienx imissek taħqar hekk 'l uliedu. Kien ħelishom mill-ħtija ż-żmien żagħżugħ, Żagħżugħa Tebe, lil Brigata u 'l Ugo U t-tnejn l-oħra, li ssemmi 'l fuq il-għanja. Lil MAvnici GAMBIN, li kiteb fuqha f'Leħen il-Malti 182-184. Bomba tal-għaġeb, wild din l-aħħar gwerra, Sultana kbira ta' tiġrif u dnewwa: Int b'għerf u ħila kemm: ukoll bil-herra Tfarrakt fuq min le ried is-sliem bis-sewwa. Bomba qawwija int ta' qirda kbira, Kif juri fdal l-ilbliet ta' Hiroshima F'dinja ġa wisq fqira, Mill-hena u sliem, ħadd ma jagħtik tislima l Bomba tal-biża, kullimkien magħrufa Għas-setgħa tiegħek fost il-ġnus kotrana: ; Tħallix. qawwietek tkun f'theddid mitlufa, Jew għodda fost xi ġnus għall-ġlied. għatxana l Bomba atomika, inti ġa misħuta Jekk tkun darb'oħra fuq in-nies mizħutal