MATTI xi 'QARI LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA: )- ĠUNJU , TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f l 1959 pa l-aħħar, f'nofs ix-xahar tal-Qalb ta'. Ġest, il-Kumitat f Għristus Ber' wettaq l-ewtoel funzjoni, pubblika billi ġabar x'uħud mill-aqwa nies tal-Gżira fit- teatru ta' l-Università ħalli jagħmlu. tifkira. solenni lill-poeta. Malti Monsinjur Dun Karm Psaila f'għeluq il-ħamsa u sittin sena mill-ewwel Quddiesa tiegħu, Kienet okkażjoni ta' ġieh u qima u fl-istess ħin ta' għożża, mogħtijin minn kull klassi tal-poplu lill- bniedem li ħadem. biex imeszi 'l-quddiem l-ilsien tagħna. Ħadii sehem, ewlieni f dik il- llejla ta'. ġieh il-qassisin. u t-tfal ta' l-iskola; ta' l-ewwel organizzaw iċ-ċerimonja ta' ġieħ lil-Dun Karm, tat-tieni ġabru bejn ethom biex għamlu bust tiegħu ħalli jitqiegħed. fil-Bibljoteka. Dan il-fatt fih innifsu għandu tifsira kbira għax jixhed li. l-ilsien tagħna għandu sisten. sħaħ biex joqgħod fuqhom issa u 'l quddiem. Il-Kleru jirrappreżenta. l-Knisja li timxi dejjem mal-ħaqq u mas-sewwa u t-tfal huma l-ġenerazzjoni futura bix-xewqat, bix-xejriet u bir-ridiet tagħha Jekk dawn iż-żewġt ishma tal-ġens Malti arew qima lejn Dun Karm huma ma jistgħux jistmerru l-ideal tiegħu u l-kawża ta' kburitu, it-tnejn huma l-ilsien Malti. Għalhekk' dik id-dimos- tazzjoni afina jqisuha bħala rahan ta' rieda tajba lejn il-Malti fiż-żmien li ġej. Il- Membri Akkademiċi tal-Għaqda. tal-Kittieba. tal- Malti issieħbu bil-qalb kollha fl-ġieħ mogħti lil-Dun Karm mhux biss għax hu għal bosta żmien kien wieħed minnhom fil-'Għaqda'' u mbagħad laħaq President u issa għadu Onorarju tagħhom, imma għax raw b'għajnejhom li x-xogħol tagħhom mhix ħidma fiergħa imma xogħol ta' fejda li s-sini: tiegħu kulma imur qiegħed aktar isir magħruf u apprezzat. Bla' dubju l-ħidma ta'-Dun Karm. għall-ilsien' Malti u r-rabta tiegħu: mal-' Għaqda'' kisbulu dan' il-ġieħ bħalma qabel kienu ġibulu untufi oħrajn. Għalhekk aħna tal-'Għaqda' ħassejna sodisfazzjon kbir b'dik. il-teirja' ta' qima: lejn il-President. Onorarju: tagħna: għax dehrilna li xi ftit minn dak il-ġieħ indirettament jaqa' fuq. il- tGħaqda'' 'li dejjem. għenet, onorat u għolliet lil-dan il-persunaġġ 34 —— IL-MAnri għażiż tagħha. Bħala qassis Dun Karm hu xempju ta' qdusija, — iżda fost il-Kleru Malti hemm bħalu mijiet, imma bħala poeta Malti Dun Karm qiegħed fil-quċċata u tela' hemm bil-ħila tiegħu fl-arti poetika, bid-don tal-magħżulin li-sgħiru f'saltniet il- poeżija'', bil-ħidma tiegħu għall-ġid ta' l-ilsien Malti u nist- qarruh b'wiċċna minn quddiem, bil-għajnuna li dejjem sab mill- Membri tal-'Għaqda' u minn dawk li jħobbu l-ilsien Malti. — In-numru ta' dawk li jħobbu l-Ma'ti qiegħed dejjem joktor ti jiżdied u fuq kolloz huma ma għadhomx aktar joqogħdu lura. Dari minħabba preġudizzi u injoranza t 'il-għedewwa tagħhom, il-ħbieb tal-Malti kienu jimnu bil-qajla, iżda l-lum ħarġu fil- beraħ u xandru ma' kullimkien ir-rieda tagħhom li jitqabdu għall-jeddijiet ta' Isienna u li jħabirku bie: iġibuh aktar 'il qud- diem kif jixraqlu f'din l-art tiegħu. DISKORS Mis-S.T. Onorevo'i, il-Professur A, J, MAMO, O.B.E., Q.0., B.A., L LD. Pres'dent tal-Qorti fl-okkażioni ta' Lejla ta' ġieh lill-Monsinjur Dun Karm Psaila Eċċellenza Reverendissima, Sinjuri, — Il-lela aħna ltqajna f'din is-sala sabiħa tal-ogħla ċentru ta' tagħlim biex nagħtu ġ'eh lill-Monsinjur Psaila f'għeluq il-ħamsa u sittin sena tas-Saċerdozju tiegħu. Kienet idea sabiħa ta' ''Christus Rex'' — l-Għaqda tal-- Kleru Dijoċesan Malti — li organizza din 's-Serata ta' qima lill- Poeta-Qassis li bil-kitba tiegħu matul medda twil ta' snin għamel ġid u ġieh lill-Knisja u lill-Art Twelidu; u jiena nħorsni kburi u' xxurtjat li ġejt mistieden biex nagħmel il-kelm'ejn tal-bidu. Ser ikunu kelmtejn biss u mhux diskors twil, għax aħna lkoll bla sabar biex nisimgħu jinqara dak li kiteb huwa, F'Dun Karm Psaila aħna nqimu l-Poeta Nazzjonali tagħna, l-akbar u l-aqwa fost il-kittieba tal-poeżija f'ilsien Art Twelidna. Kien hemm żmien twil bil-bosta'meta l-ilsieh Malti kien fqajjar u miċħud ġo daru. Tl-lum dak iż-żmien, f'ħajjiet Alla, għadda u kważi ntesa. Ma kenitx l-għira jew il-m'begħda ta' ilsna oħra barranin li ġagħlet lil Dun Karm jikteb bil-Malti. Huwa fehem — kif tajjeb igħidilna l-Professur Aquilina — illi l-kotra l-kbira tal- poplu, anki b t-tixrid b'kollox tat-tagħlim, qatt ma, setgħet tkun taf biżżejjed bl-Isna barranin biex tkun tista' tifhem u tgawdi l-poeżia miktuba b'dawk l-ilsna. Xewqa tiegħu kienet li jagħti f'ideżn il-kotra kitba xierqa, għolja u ta' fejda. Huwa r'ed illi l-poeżija tiġri ma' il-ibliet u Tlirħula u tidħol f'kull dar biex iddewwaq is-sbuħia u l-ħlewwa tagħha. Għalhekk għanna bl-ilsien Malti u ġibilna teżor ta' poeżija mfissra. b'reqqa ta' kliem u maħduma b'sengħa li jagħmluh kittieb kbir. Hu għanna dak kollu di huwa sabiħ u tajjeb : il-ġmiel tan- natura, l-imħabba ta' għajrna, il-ġibda lejn Artna, il-kobor t'Alla, Safja daqs l-ilma ta' nixx'egħa nadifa; Ħe'wa daqs l-għana tal-għasafar fis-siġar; Imżewqa daqs l-ilwien tal-ward fil-ġonna; Imkebbsa daqs in-nar ta' l-imħabba; Fejjieda daqs it-tagħlim tas-Sewwa, il-poeżija ta' Dun Karm Psaila ma tmut qatt. Anki jekk ''fuq ġbinu s-sikka taż-żmien issa ħarbxet ir-radda tax-xjuħija'', il-kitba tiegħu tibqa' żagħżugħha u tgħix, għax kif kiteb hu s:ess: ''l-għanja ma tmutx : Kif iddoqq arpa meta swaba' mħarrġa. 7: J'ġru bis-sengħa fuq il-ħjut annuna, Hekk il-poeta jgħanni Meta, tmiss l-Id t'Alla : : Ħabbàr tas-Sewwa, Mera tas-Sbuħija, Kelmtu mis-sema, u mis-sema tnissel La jixjieħ u la jmut''. 86 IL-MALTI Lil Dun Karm il-lejla. ser jiġi mogħti bust li fil-ħsieb. tal- Għaqda għad jtqiegħed f'post pubbliku bħala monument b'tif- kira tiegħu. Iżda aktar milli fil-bronż sieket, it-tifkira ta' Dun Karm tibqa' tgħix fil-qalba tal-qalb tal-poplu Malti u tfawwar man-nożi sbieħ ta' l-Innu Malti kull meta, bil-kliem l tana hu, popiu magħqud nitolbu 'l Alla biex iħares u jseddaq ''lil din l-Art ħelwa, l-Omm li tatna l-ħajja '.