Il-Monakell huma aaħsafar tal-plajja jew tax-xtut (waders). Dawn jinstabu l-aktar fejn ikun hemm l-ilma bħal fir-Riserva Naturali ta' l-Għadira, is-Salina u anke fil-bajjiet u x-xtut ta' madwar il-kosta. Karatteristika tagħhom hija s-sinjal fuq ir-rix Li jidher meta jtiru. Anke l-għajta tagħhom hija mportanti biex jin- għarfu minn xulxin. Saqajn dawn l- agħsafar huma kemmxejn twal biex ikunu jistgħu jimxu fit-tajn u fix-xifer ta' l-għadajjar sabiex ifittxu l-ikel. Dan l-ikel jikkonsisti f'dud, ħniex żgħar, bebbux u arzell żgħar Li jsibu qalb it- tajn jew max-xifer ta' l-ilma. Dawn l-agħsafar ibejtu f'diversi partijiet ta' l-Ewropa, iżda f'Malta niltaqgħu magħhom fl-istaġuni tal-passa. Xi ftit jidhru wkoll fix-xitwa u fis-sajf. Fost il-monakell Li niltaqgħu magħhom f'dawn il-gżejjer nsibu L-Monakella (Little Ringed Plover), il-Monakella Prima (Ringed Plover) u l-Monakella ta' Saqajha Suwed (Kentish Plover) Li jixxiebħu xi ftit ma' xulxin. IL-MONAKELLA (Charadrius dubius) Fir-rebbiegħa, il-Monakella tpassi mill- bidu ta' Marzu sa l-aħħar ta' Mejju u fil-ħarifa niltaqgħu magħha bejn l-aħħar ta' Lulju sal-bidu ta' Novembru. Xi kultant ipassu fi qtajjiet ta' xi tletin-il waħda. Il-Monakella hija twila 15cm u tixbaħ ħafna lill-Monakella Prima, iżda hija iżgħar minnha. Minn fuq, il- Monakella hija kannella ċar. Minn taħt hija bajda silġ. Hija għandha dawra b- bajda f'forma ta' kullar u faxx abjad fuq ir-ras minn quddiem. Madwar sidirha għandha Ħannieqa sewda Li tidjieq għal wara l-għonq. Il-parti ta' quddiem tar- ras hija bajda minbarra dabra sewda madwar u taħt l-għajn b'faxx iswed irqiq minn quddiem. Il-Monakella Prima wkoll għandha dan il-faxx, iżda l-Monakella għandha faxx ieħor abjad fuq dan. Is-saqajn huma sofor ċari, u mhux oranġjo bħal tal-Monakella Prima, iżda xorta IL- MONAKELL waħda dawn jistgħu jidhru suwed meta jkunu mċappsa bitr Il-munqar tal- Monakella hi ju mill-viċin wieħed sta' jinno u isfar madwar l- aħajnejn. Għalkemm imbaċċa għasfur fuq ruħu. Is-saqajn oranġjo tal-Monakella Prima jgħinu biex din tingħaraf mill-Monakella, iżda wieħed irid joqgħod attent għax kultant d jidhru suwed meta jkunu mċappsa bit- Karatteristika oħra tal-Monakella Prima hija l-faxx abjad irqiq Li n għandha fuq il-àwienaħ, Li jidher jispikka meta din ittir b'titjira maħaġàla. Id-dahar huwa kannella u wkoll aħandha faxx wiesgħa iswed minn naħa sa naħa tas-sider, Wiċċha huwa wkoll ab Il-munqar hu oranġjo bil-ponta sewda. Il-Monakella Prima tiġri ħafna fuq it-tajn u tieqaf għal xi waqt biex issib l-ikel, Infatti hija karatteristika ta' dan l-għasfur Li i ġirjiet żgħar, b'waqfiet kultant meta jitbaxxa biex jiġbor l-ikel. L-aħajta tagħha hija wkoll differenti minn tal-Monakella. ieqgħa tpassi minn nofs Marzu sa nofs Ġunju u fil-ħarifa tpassi minn nofs Lulju sa l-aħħar ta' Novembru. Din mhix komuni daqs il-Monakella u l-aktar Li tħobb tpassi f'waħdiet jew fi qtajja' żaħar. IL-MONAKELLA TA' SAQAJHA SUWED (Charadrius alexandrinus) L-aktar Monakella skarsa u Li tidher f'numru żgħir hija L-Monakella ta' Saqajha Suwed. u tixbaħ ukoll lill-Monakella, iżda m'għandhiex il-Ħannieqa madwar sidirha; minflok, għandha forma ta' dbabar żaħar suwed fuq kull naħa tas-sider. Minbarra hekk, il-faxx iswed Li jgħatti l-għajnejn huwa idjaq. Hi għandha dabra sewda fil-ġnub Ħdejn l-ispalel tal-ġwienaħ. Il-munqar u s-saqajn huma suwed, Minn fuq hija aktar ċara mill-Monakelli l-ofira, u bħall-Monakella Prima għandha faxx irqiq abjad fuq kull ġewnaħ min- naħa ta' fuq. Il-ġirja hi aktar mgħaġġla minn tal-Monakella Prima, Il-ġnub tad-denb huma bojod filwaqt Li tal-Monakelli l-oħra huma xi ftit aktar skuri, Din il-Monakella ta' saqajha Suwed hija inqas imbaċċa mill-Monakelli l-oħra. Fi żmien il-bejta ras ir-raġel tkun kannella fl-aħmar. L-aħajta hija differenti minn ta' l-ofirajn. Din tpassi minn Marzu sa Mejju u mill- aħħar ta' Lulju sa nofs Ottubru. Il- Monakella ta' Saqajha Suwed għandha mnejn tbejjet f'Malta peress Li hi għasfur Li nsibuh ibejjet fil-pajjiżi kollha ta' madwar il-Mediterran. Ir-Riserva Naturali ta' l-Għadira hi post idejali aħal dan l-għasfur. Il-friegħ ta' l-ewwel sena, ta' dawn il- tliet speċi ta' Monakell ikunu jixxiebħu ħafna, u mhux faċli biex wieħed jaqfirafhom jekk ma jarahomx mill-v jew inkella jkun jaf l-a ta tagħhor Il-kulur tas-saqajn u dak il-faxx irqiq abjad fuq il-ġwienaħ huma l-aktar importanti meta tkun qed tosserva dawn l-agħsafar. Skond il-Liġi dawn l-agħsafar huma mħarsin iżda sfortunatament aħad hawn xi kaċċaturi Li xorta waħda joqtluhom għall- gost jew inkella biex iżidu l-kollezzjoni ta' agħsafar ibbalzmati. 2 saqajha suwed