IL-MATĊTT QARI LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA) SETTEMBRU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f 1955 IN il-kelma l-luin dlonk tinstama' f'ħalq in-nies. Hawn min tridha u hawn min hu kontriha. Il-partiti politiċi ma jaq- blux bejniethom dwar is-siwi ta' din il-għamla ġdida fil-Gvern ta' Malta bnma milli jidher kulħadd jaqbel li jeħtieġ issir xi tib- dila li ttejjeb il-qagħda tagħna tal-lum. Forsi mhux kulħadċ jaf li din mhix l-ewwel darba li Il-poplu Malti talab għaqda sħiħa iew, kif insejħulha l-lum, integration, ma' nazzjon ieħor. Ilames mitt-sena ilu, fi Żmien ir-Re Alfonsu ta' Aragona, il-poplu tagħna kien talab li Malta tingħaqad mas- saltna li dak: ir-Re kellu fi Sqallija. L-irvell ta' żmien Monroj u l-ġbir għall-fidwa ta' Malta kienu mqanqlin minn fehma ta' integration. Aktar qrib lejna, meta l-Ordni tal-Kavalieri kien fi tiwegħir ikreh, Mikiel Anton. Vassalli, patrijott Malti, kien għa- mel proġett għat-tixtil u għat-tisħiħ ta' l-Ordni li fih ippropona integrazzjoni tan-nazzjon Malti fl-Ordni. Milli jidher il-Gvern Mgliż ta widen għat-talbiet tal-partitli Maltin tant li laqqa' Konferenza biex tistħarreġ il-kwistjoni ti ħatar membri nies mill-aktar magħrufin mill-partiti politiċi kol- lha ta' l-Ingilterra u fl-istess ħin stieden rappreżentanti tal-par- titi Maltin biex isemmgħu leħenhom u jfissru fehemthom. Wara laqgħat f'Londra, il-Konferenza ġiet Malta biex tissokta l-is- tħarriġ tagħha fuq il-post. Il-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti ħija korp kulturali lette- varju u bħala hekk hi qatt ma ndaħlet fi kwistjonijiet politiċi; anqas ma hi biħsiebha tindaħal issa fejn ma jesagħhiex, iżda tri- du nżommu quddiem għajnejna li b-''Għaqda' kienet inħolqot biex tħares id-drittijiet ta' l-Ilsien Malti, u għalhekk għandha d- dmir li tgħasses għal xi deni li jista' jinqala' lil dan l-Ilsien. Il-'Għaqda' jidhrilha u tħaqqaq, li jkun xi jkun id-destin ta' pajjiżna u tkun xi tkun il-qagħda politika tagħna, l-Ilsien Malti għandu jkollu l-post li jistħoqqlu f'dawn il-Gżejjer tagħna u dan għal bosta raġunijiet: l-ewwelnett hemm il-fatt li l-ilsien tagħna jagħżilna bħala nazzjon għalina, għar poplu mingħajr 66 IL-MALTI ilsien tiegħu jonqsu ħaġa mill-aktar meħtieġa biex igħaddi bħala nazzjon. Barra dan, l-ilsien tagħna hu r-rabta li żżomm il-Mal- tin kollha ta' hawn u ta' barra, magħqudin flimkien, bħala aħ- ia wlied omm waħda. L-ilsien tagħna hu meħtieġ għall-isvilupp intellettwali tal- poplu. Poplu li ma għandux ilsien tiegħu biex juri t-tqanqiliet u x-xejriet ta' qalbu u ta' ruħu, qatt ma jista' jfassal xbieha tal- ħajja nazzjonali tiegħu, qatt ma jista' joħroġ sintesi tal-ġenju tiegħu bħala ġens. Alina nafu li l-poplu tagħna beda juri interess kbir fil-ħajja. politika u beda miexi 'l quddiem fit-tagħlim minn meta l-Ilsien Malti rafa' rasu u ma baqax imkasbar, Il-kotra, biex ingħidu hekk, imwiet 'il quddiem id f'id ma' l-Ilsien Malti. Għalhekk hu ta' ħtieġa kbira kemm għall-ġieħ ta' pajjiżna kemm għall-ġid. tal-poplu tagħna h l-Ilsien Malti jibqa' miexi 'l quddiem bla tfixkil u bla għawġ ħalli dak li kiseb in-nazzjon tagħna bis-saħħa ta' l-Ilsien tagħna ma jtirx mar-riħ,