Ħamsin Sena Saċerdot 8 t'Awwissu 1954-2004 X'inrodd lill-Mulej għal dak kollu li għamel miegħi7 Nieħu l-Kalċi tas-Salvazzjoni u isem il-Mulej insejjaħ Għal Dun Anton Mallia Borg, iben Birkirkara, din is-sena waqt li jrodd ħajr xieraq 'l Alla għal dak kollu li għamel miegħu, ifakkar il-ħamsin sena ta' ħidma pastorali fil-qasam tal-Mulej. Nofs seklu hu ntervall twil ta' snin li soltu jkunu miżgħuda b'diffikultajiet u suċċessi, tamiet sbieħ u diżappunti, ferħat u ġrajja ta' niket, li l-bniedem t'Alla jkollu jaqsam ukoll ma' dawk oħrajn. Is-sejħa għal dan l-istat, ġiet imsejha mill-Papa Wojtvla 'Don u Misterju', għax is-sejħa li titlob tweġiba sinċiera, responsabbli u ġeneruża, tiġi minn Alla nnifsu li triqatu mhux kulħadd jifhimhom u t- twettiq tagħha titlob determinazzjoni, rieda soda u sagrifiċċju. Kemm jistgħu jgħinu l-edukaturi, il-ġenituri u l-għalliema f'dan il-qasam hu fattur importanti. Dan jidher fil-każ u ċ-ċirkostanzi tiegħi. Ħjiel ta' tfuliti u tifkiriet. Imwieled Birkirkara, f'familja normali fost seba' aħwa, iben Angelo u Antonia nee' Borg, fi tfuliti għaddejt bosta ġranet maz-zija Katerin, mart is-Surmast tal-Filarmonika Duke of Connaught's Own, Filippo Ciappara, li kienu l-parrinijiet tal-Magħmudija tiegħi li saret mill-Kanonku Dun Guglielmu Grech Ellul. Kont immur miegħu għar-Rużarju l-Bażilka u kien xi drabi jeħodni miegħu meta l-Banda kienet iddoqq barra Birkirkara. Għamilt ħbieb ma' ħafna bandisti, fosthom Ninu Sultana, illum mimli bil-għomor, Niftakar it-trasferiment tal-Każin mill-Pjazza Sant'Elena għall-Wied. Fi żmien l-Ass. Surmast kien Carmelo Briffa li beda jurini xi lezzjonijiet dwar in-noti u s-solfeġġ. Kont nattendi l- Oratorju San Domenico Savio, fejn kien hemm Gio Maria Debono li kien jakkompanja l-kant tagħna fuq l-armonju fil-kappella waqt is- servizzi liturġiċi. Minħabba s-serjeta' kbira li kienu jiġu ċelebrati ukoll jekk bill-Latin, dawn kienu jsaħħruni u jien u sieħbi Ġużeppi Briffa, li sar Missjunarju fl-Indja u Ilum jinsab qassis djoċesan l-Awstralja, konna nsegwuhom u ta' tfal nimitawhom. Kienu jimpressjonawni bħala tifel, l-Aspiranti MSSP, fi żmien li Dun Mikiel Callus kien Direttur. Bħala boarders kienu joqgħodu l-Oratorju biex ikunu eqreb lejn il-Kulleġġ San Alwiġi fejn kienu jitgħallmu. Niftakar lil Edward Bezzina, (li sar Patri Dumnikan u lil Frank Attard OFM li għen bosta emigranti u morda Maltin fl-Ingilterra). Ġanni Sammut ta' Blata kien organiżża numru ta' tfal bil-qanpiena f'idhom, jgħidu r-Rużarju fit-toroq fil-bidu tal-lejl; lili għażilni biex inkun fosthom. Qatt ma lbist abbati, ukoll wara li fl-Oratorju għamilt l-Ewwel Tqarbina u aktar tard ħadt il-Griżma ta' l-Isqof. Iżda xi katekisti lajċi, fosthom Francesco Scerri u Salvu Schembri u d-direttur ta' wara Dun Wistin Grech, indunaw u teressaw ruħhom fil-formazzjoni tiegħi. Ma kontx dilettant tal-ballun, iżda kont nattendi għal xi dramm li l-Għaqda San Ġinesju kienet tagħmel. Ma kontx nieħu sehem fuq il-palk. Ta tifel, kont nogħxa bis-sehem divertenti li jġiblek id-daħq ta' Gejtu Francalanza u Leli Baldacchino. Niftakar ukoll atturi veterani bħal Guzeppi Mallia u lil Guzeppi Galea. Drammi serji saru wkoll meta fuq il-palk issieħbu wkoll membri ta' l-Azzjoni Kattolika Ġuvintur li tagħhom Dun Wistin Grech kien maħtur Assistant Ekklesjastiku. llħaqt is-seminaristi ta' l-aħħar sena residenti l-Oratorju qabel iqaddsu (1942-43); aħna t-tfal konna ħaġa waħda magħhom, fosthom Mons Isqof Emanuel Ġerada, Nunzju Appostoliku rtirat, li kien isejjaħli f'rokna tal-grawnd u jkompli jurini xi ħaġa ta' l-iskola. Billi kien żmien il-gwerra u l-lezzjonijiet fis-Seminarju tal-Furjana, fejn bi tbatija rnexxieli nidħol, (wara li l-iskejjel primarji kellhom inaqqsu l-lezzjonijiet jew isibu kenn f'postijiet ċkejkna). Barra nuqqasijiet ta' kotba tas- sillabu, it-tagħlim kien ikun imfixkel minħabba l-attakk u ħlisniha b'wiċċ il-ġid, iħaqniha bil- mixi lejn Birkirkara. Niftakar ukoll lill-Maġġur Scalpello li kellu ibnu Patri Franġiskan ta' Ġieżu, wara l-bieb tal-Knisja ta' Sarria l-Furjana, jwissina li ninġabru malajr id-dar, billi kien hemm biża' serju li l-vapur Talbot, mimli sa snienu b'qamħ u balal u splussivi daħal il-port nofsu mgħarraq. Magħżul Katekista. Id-Direttur Grech meta bdejt nitfarfar u kont diġa fis-Seminarju, għażilni biex ngħallem id- Duttrina lit-tfal iżgħar minni. Niftakar ukoll lir-Rettur tas-Seminarju Dun Ġwann Mifsud joqgħod fil-kamra ta' fuq is-sagristija ta' l-Oratorju. F'Birkirkara kienet ġiet il-Missjoni l-Kbira u għal xi raġuni li ma niftakarx kont dħalt fil-Museum ta' Sqaq Nannuwa (1944). Hawn komplejt bħala katekista u bdejt nattendi kuljum siegħa ta' tagħlim adattat għall-kbar mogħti minn lajċi ppreparati tajjeb. Nistqarr bla ebda ħabi li dan fetaħli triq siewja għat-tagħlim għoli fit-tħejijja għas-Saċerdozju. Barra l-membri antiki li tant kienu jimpressjonawni minħabba l-qdusija u d- dedikazzjoni tagħhom, kienu jattendu diversi seminaristi jħejju ruħhom għas-saċerdozju. Kien ikolli ħafna kuntatt magħhom fil-qasam, waqt il-vaganzi u xi ħarġa magħhom ma naqsitx. Is- Superjur tal-post, għażilni biex insir Soċju fil- 1947, dik l-istess sena li fiha tlift l-għażiż missieri, daqqa ta' ħarta bla mistennija għall-familja tiegħi. Nippreferi li niskot dwar is-support li sibt f'din id-disgrazzja li minħabba fiha kelli niddawwar ma' nidħol fis-Seminarju Maġġuri. Niftakar li dik il-ħabta kien miet is-Seminarista Karkariż Leli Borg (1948) wara li daħal mill-passiġġata ta' kuljum. Jien dħalt boarder f'Jannar 1949 fit-tielet sena ta' l-istudji filosofiċi. Fil-Maggiore komplejt l-istudju tal-Lingwi u l-Filosofija Skolastika taħt Professur ta' fama P.Bernard Kapuċċin. Kont nattendi ma' sħabi għal-lectures tas-Soċjoloġija, Kateketika u Kant Gregorjan u Polifoniku. Fil-formazzjoni Spiritwali, inkluża fir-rutina tal-post kellna d-direzzjoni spiritwali ta' P.Paolo Attard u ta' P. Robbie Darmanin żewġ Ġiżwiti ta' fibra, li kienu jsejħu diversi kelliema biex jagħtu irtir spiritwali mensili. Fil-kors tat-Tejoloġija fl-Alma Mater, l-Universita' l-Qadima ta' Strada San Paolo, fejn konna mmorru kull filgħodu kellna professuri ta' fama fosthom PP Savdon, li tana traduzzjoni litterali u letterarja tal-Bibbja mill-ilsna oriġinali, u Prof Serafin M.Zarb O.P. Is-sena akkademika kienet tintemm b'Akkademja preseduta mill-Arċisqof M.Gonzi, meta wara diskors mill-Prefett ta' l- Istudji Mons. Gius. Lupi, Professur ieħor tal-Liturġija, kienu jingħataw prizes ta' kotba lill-aħjar studenti. Ma kinitx tonqos l-eżekuzzjoni ta' mużika taħt id-direzzjoni ta' Mro. Rettur Mons. Albert Pantalleresco sab il-Patrun tiegħu. F'Ġunju 1954 saret l-aħħar emja fejn ħallietli wkoll tifkira bħala student. Fix-xahrejn ta' wara, kont iddedikat għat- jjijiet għas-saċerdozju viż.ordinazzjoni, l-ewwel quddiesa u laqgħa mal-poplu li fostu kelli dem bħala qassis, missjoni li ddedikajat ħajti għaliha. .8 t'Awwissu 1954 Flimkien ma' żewġ ordinandi oħra, Carmelo Catania (Naxxar) u Gabriele Valente (Karmelitan), ejt ordnat saċerdot minn Mons. Arċisqof Mikiel Gonżi, Assistieni l-Konfessur tiegħi il-Kan. Il-Membri tal-Qasam tal-Museum ferħu ħafna u offrewli bħala rigal kummentarju tal- otba kollha tal-Bibbja bħala rikordju u biex ikun f'idejja bħala tħejjija meta nattendi fil-qasam ħall-Assenjatur, fejn bqajt immur u afdawli f'idejja t-tagħlim tad-Dommatika. Sħabi s-saċerdoti l-Kanonċi ta' Birkirkara laqgħuni ħafna fosthom u bdew jassenjawli wkoll xi ħidmiet fosthom l-ġuddiesa ta' kuljum skond orarju fiss, kif ukoll il-kariga ta' Kanċillier u Kappillan tal-Kor, karigi kienu tbattlu meta l-Kan. Dun Karm Sciberras ġie nominat Kappillan ta' Ħal Balzan. Kont attendi r-reċita tal-kor kuljum u wara li temmejt xi xogħol klerikali urġenti l-Imsida skond ordni a' l-Arċisqof fi żmien il-Kappillan Dun Innoċenz Żammit, applikajt biex inkun għalliem. 'Sehmi fil-Kapitlu Elenjan Wara sentejn mill-ordinazzjoni f'Marzu 1956 inħtart flimkien ma' erba' oħra b'vot sigriet, Kanonku effettiv tal-Kolleġjata. Il-poplu kollu, inklużi l-baned għamlulna festa tassew sabiħa, wara bosta snin li kien ilu ma jsir kanonku. Qdejna dan l-obbligu għal diversi snin konsekuttivi fil-funzjonijiet kollha kapitulari ukoll meta l-Kapitlu Elenjan kien ikun mistieden biex imexxi attivitajiet ta' festi f'parroċċi oħra ta' Malta. Kien wasal it-turn tiegħi (wara l-mewt tal-Kan. Carmelo Pirotta) li nilħaq jien id-Dekan tal-Kapitlu. Kont diġa' ġejt assenjat diversi karigi oħra fosthom dik ta' Prokoratur tal-Bażilika wara l-mewt mhix mistennija tad-Dekan Vinċ. Saliba, ħidma tassew impenjattiva meta kien hemm pendenti xogħol ta' restawr tal-pittura, faċċata tal-Bażilika, qniepen u installazzjoni eletrika ġdida, il-P.A. svstem u ħidmiet li għalihom ma kontx ittrenjat. Għalliem F'Settembru 1955 wara li ngħatali l-permess meħtieġ bdejt ngħallem fi skola statali primarja barta l-Parroċċa, fejn domt ħmistax-il sena sakemm bdiet l-iskola sekondarja għal kulħadd. Ma kellix ir-rwol ta' Spiritual Counsellor, li fi żmieni kienu Mons. Mattew Chircop, Dun Gius. Borg Micallef u fis- Sekondarja il-Kan Dun Pawl Gauci. Kont fdat biex ngħallem is-suġġetti kollha inkluża l-edukazzjoni reliġjuża. Veru li l-preżenza ta' qassis għalliem fi skola jkollha riperkussjonijiet sbieħ fost l-istudenti. Għadni ngħożż il-kummenti għamilli l-Isqof Fiordelli ta' Prato fi żjara li għamel fl-iskola tal-Ħamrun. Li tkun għalliem mhux dejjem iħalli sodisfazzjonijiet immedjati ta' suċċessi miksuba, imma meta għalliem ikun motivat, kapaċi jilħaq l-aspettattivi tal-missjoni tiegħu, ir-riżultati jinħassu il-quddiem. Użajt il-kelma missjoni. Meta flimkien ma' għalliema oħrajn għaddejna kors f'St. Michael Training College, tgħallimna ad nauseam li teach- ing is a vocation. Is-Sibtijiet filgħaxija u l-ewwel Ġimgħa tax-xahar kienu jkunu dedikati għall-Qrar. Bdejna l- ewwel nisimgħu l-qrar tat-tfal li kienu jikkonkorru sriebet sħaħ kull Sibt; imbagħad wara snin t' aġġornament ulterjuri tat-Tejoloġija Morali, dehert quddiem bord ta' tliet eżaminaturi tal-Qrar tal-penintenti sess maskil. Fil- 1960, il-fakulta' ġiet estiża għall-qrar tan-nisa. Qatt ma kont viċi- rokku formali, Iżda konna nissuplixxu skond il-ħtieġa kemm fi tqarbin privat kif ukoll ssistenza lill-moribondi, speċjalment lil dawk ta' l-akwata tagħna. Membri ta' Assoċjazzjonijiet L-Għaqdiet ta' l-Appostolat kienu fl-aqwa tagħhom mhux biss fis-sittinijet meta l-atmosfera alta ma kinitx kwieta. Sa minn Novembru 1955, bl-indħil ta' Salvinu Spiteri (trejdjunjonista fama), għażluni bħala Chaplain taż-Żgħażagħ Ħaddiema Nsara ta' Birkirkara, imwaqqaf minn ns. Mill-metodu ta' dan il-Moviment tgħallimt ħafna. Ħdimt id f'id ma lajk dedikat għall-formazzjoni ta' lajċi (Emanuel Bugeja) li jinfiltraw fl-ambjenti ta' xogħol u divertiment. Il-metodu formation through action, kien il-pediment tas-sistema li ironikament ejħula l-universita' tal-ħaddiema. il-kuntatti li kellna ma' diversi ġuvintur, li uħud minnhom ilum jokkupaw karigi għolja fis-servizz ċivili u fid-diplomazija, immaturaw lid-diriġenti tagħna u kellna kliem ta' tifħir kemm mill-Presidenti Internazzjonali bħal Pat Keegan u Romeo Malone u mill-istess fundatur Cardijn fiż-żjara qatt minsija li għamel Malta. Xejn anqas mill-assistant iegħu il-Kan Marcel Ulvembrock. Iż-żgħażagħ li magħhom kellna kuntatt ma kienux lesti li ċievu biss, iżda li jagħtu ħinhom, l-enerġija, flushom u mħabbithom. Dan jidher mill-premises 7 lifl-1962, bdew jibnu għalihom f'post ċentrali l-Wied, ħalli jservi għall-edukazzjoni u rikreazzjoni agħhom. L-ewwel ġebla tbierket mill- Mons. Isqof E. Galea u kemm l-Isfqijiet E. Gerada u l- Arċisqof M.Gonzi nteressaw ruħhom u żaru dan il-post. Difatti f'dan il-post li sejjaħnielu 'Mater et Magistra', kienu jsiru korsijiet tal-Bibbja miftuħin għall-parruċċani kollha, seminats, irtiri mensili, laqgħat tal-katekisti, u diversi attivitajiet tal-Kunsill Pastorali Parrokjali. Il-missjoni ta' chaplain taż-ŻĦN kienet timplika diversi obbligi li taħt it-tmexxija taċ-chap- lains nazzjonali, bħal Fr. Jos. Orr, Prof. Renato Cirillo, Dun Benjamin Tonna u oħrajn; tajna kontribut siewi lil dawk afdati fil-kura tagħna. Ir-riżultati ta' ħidma ta' din ix-xorta nippreferi li jitħallew għal ta' warajna, meta jitbiddlu l-gosti u l-metodi ta' l-Appostolat, Iżda xejn anqas l- urġenza tat-tagħlim soċjali tal-Knisja, li fil-laqgħat metodiċi taż-ŻĦN, dejjem ingħatalu postu l- metodu xieraq. Sa fejn naf jien, u sa kemm stajna, dejjem żammejna 'il bogħod mill-politika partiġġjana li fis-sittinijiet kienet x'aktarx fattur li tifred. Il-Moviment ŻĦN dejjem żamm l-identita' :-tiegħu bħala Moviment taż-Żgħażagħ u għaż-Żgħażagħ. Papa Piju XII kien għamel diskors importanti f'rallv internazzjonali f'nofs il-ħamsinijiet. Kein kellimhom bl-istil tiegħu I) intom L żgħażagħ ii) intom ħaddiema iii) intom insara. Il-ħidma tal-Parroċċa kienet ikkoordinata mill-Kunsill Pastorali Parrokjali taħt il-presidenza tal-Prepostu; fih inħtart chairman tal-Kummissjoni Kateketika bl-obbligu li nirrapreżenta l- kummissjoni f'dik nazzjonali waqt il-laqgħat mensili fl-Istitut Kattoliku. Bqajt f'din il-kariga matul il-ħidma pastorali ta' erba' Preposti, li huma Emmle Vella li fi żmienu trabbejt, Ignazju Sciberras Psaila, Anton Vella Prepostu-Arċipriet għal 16-il sena, fl-Arċipretura ta' Mons Gius Mifsud Bonniċi u fil-preżent, dik tal-Prepostu Dun Anton Cassar. Tul dawn il-ħamsin sena ħdimt u skond is- saħħa, beħsiebni bl-għajnuna t'Alla nkompli. Biex il-kontribut tiegħi ikun aktar fejjiedi, bqajt sa fejn kien possibli nżomm ruħi aġġornat fl-istudji teoloġiċi u segwejt korsijiet adegwati. Għeluq Naf li ma mnexxejtx f'kollox, naħsbu bix-xiber tagħna bosta attivitajiet setgħu saru aħjar b'riżultati aqwa, jekk b'xi mod ma Iħaqtx l-aspettattivi ta' kulħadd, ma nibżax u lanqas nistħi nitlob skuża, inħossni grat li f'ħajti kelli kuntatti mal-Beatu Dun Ġorġ Preca u ta' tant persuni li ħallew din id-dinja b'sinjali ta' qdusija, fosthom il-Ven Isqof E. Galea, l-Ex Sup Ġenerali Eugenio Borg, il-Primarju tal-MUSEUM, Francis Camilleri (soċju dejjem bi tbissima fuq wiċċu li ħallieli Dun Anton Mallia Borg (l-ewwel mix-xellug) quddiem wieħed mill-kumitati tal-passat tal-Banda Duke of Connought's Own tifkira sabiħa dwar l-użu tat-teaching aids fit-tagħlim), Mons. Salv. Grima u tant oħrajn inklużi surmastrijiet li kelli fl-iskejjel fejn kont għalliem. Inħossni rikonoxxenti lejn dawk kollha li tawni eżempju tajjeb u tawni pariri siewja, dawk kollha li għenuni fil-mard tiegħi fosthom membri tal-familja, biex bl-għajnuna t'Alla wara nofs seklu ta' tlugħ u nżul, wasalt s'hawn. — Għalhekk huma flokhom il-kliem: inrodd lill-Mulej għal dak kollu li tani7 Nibqa ngħix għaliH il-jiem kollha ta' ħajti. AUTO RADIOSUPERB SALES ġ SERVICES