Stenbalit minn raqda twila, U sibt li dak in-nhar, —F'dik l-għodwa tar-rebbie- għa— Kelli nitlaq mid-dar. Ħarist ħarsa lejn marti, U rajt id-dmugħ f'għajnejha; Mill-bogħod ħarist urajja U lmafitha tgħolli idejha; U l-leħen t'ibni ċkejken Smajtu jidwi fil-bogħod, Kull meta jsemmi ismi F'qasma ta' qalb jirtogħod. Ħassejt l-imħabba tikbes: Ma stajtx insib mistrieħ. ''Arġa' dur lura, ' qaltli, Efaddan 'libnek sabiħ. Ara x'ser titlefl Ftakar Fid-dmugħ ta' dawk it-tnejn. ' Waqaft mill-mixi, mħasseb, Sibt ruħi bejn ħaltejn. Użint fuq keffa waħda L-imħabba lejn id-dar, Il-keffa l-oħra għabbejtha Bil-fehma. ta' l-azzar: Il-fehma li fuq Malta L-għadu ma jirfes qatt, L-għadu tal-qerq u l-jasar, L-għadu li f'demmi bgħadt. Imxi 'l quddiem, n sehmek Wettaq għal Malta tiegħek. Għall-ġieħ ta' art twelidek Mal-ħsieb, 'il fuq għajnejja Għollejt u f'qalbi bkejt, Kif stajt ninsa l-imħabba Ta' dawk li d-dar ħallejt 2 U tlabt: Mulej, għallimni Kif nimxi tul it-triq Li mmut għall-ħaqq w għas- sewwa F'dinja ta' mrar w għollieq. Ħassejt sejħa ċċanfarni: Triqtek, imxi 'l quddiem, U ssieħeb fit-taqbida Bla biża'… u bla kliem. Għaddew ix-xhur bħal berqa, Mimlija ġlied u demm, Rajt ħbieb miġruħa jmutu, Rajt ħerba, ħisara w hemm. Għadni niftakar, darba, Qabel ma raxx id-dlam, Minn sema kollu mimli Bi sħab qisu tar-rħam, Niżlu bħal driebes mgħad- Fost ħsejjes u twerdin, ' Fost ġenn, għajat u diwi, Tisfir, tfaqqigħ, tvenvin, Qtajjiet ta' ajruplani, 'Tliet mija kienu ġew, Bħal sħaba ġradi suwed Ħaddem l-egħruq ta' driegħek.' Minn fuq irjusna għaddew. tin-Narf'—Ma'l amar fdaq- infetaħ l-isparar. 'in-Narl in-Narf' Bħal ragħda Ġriet tiin bla waqt mad-dwar. Mill-għoli Imaħna riesqa Bħal tikek fis-smewwiet, Li bdew neżlin u jikbru, Jinħibew bejn xi sħabiet: Kull fejn indawru ħsiebna, Kull fejn il-ħarsa tmur, Bejn roqgħa sħab u ofira 'Tilmaħ il-Mewt iddur. Konna mfawrin bil-qilla, Ma nafx ingħid għaliex Ta' biża' jew ta' lewma Ħsieb wieħed ma għaddiex. Bil-kliem qawwejna qalbna, Kliem mimli tieġġa w nar, użomm sħiħ Uri int Malti Mill-aqwa w mill-aħjar f' F'dik it-taħbila kollha 'Minn fisiebi għadda ħsieb : L-Imgħoddi deher quddiemi Qisu mitbugħ ġo ktieb. Ftakart fil-ħajja hienja, X'ħin jaqa' d-dlam, u jien Nerġa' mix-xogħiol għal dari, Ferħian għalkemm għajjien. Ftakart fl-għajnejn li kienu Jilqgħuni barra t-triq, Sbieħ daqs id-dawl li jixgħel Fis-sema maż-żernieq. L-Imgtioddi qisu f'mera Rajtu fi ħsiebi ħaj: Tfuliti, rajt, imħeġġa, Bla djieq u mingħajr raj. U dellijiet ta' ħbiebi Li ndifnu f'ġuf iż-żmien, Fil-ġenn ta' dik is-siegħa Naħlef li lmaħthom jien. F'kemm trodd salib, żgħu- żili Reġgħiet, ferrieħa, miegħi, Bin-nida ta' l-imħabba Fid-dawl tal-Fakra. tiegħi. Quddiem dik it-theddida 'Tal-Mewt fuq rasi tħuf, F'ibni ftakart, u f'marti, U kollox rajt mitluf, Mitluf iż-żmien li għadda, Mitluf iż-żmien li ġej, il-ħajja għalija ngħalqet, Sabili ma fadal xej'. 'Ma leħen kbir widdibni: 'Li ġej ma tafx xinhu, Għax Alla s-sid: tal-Ħajja It-tmun imexxih Hu. L-hena wid-dwejjaq tiegħ Kollox qiegħed f'idejh; ek, Xħin jaħkem id-dlam fuqek Fittex id-dawl t'għajnejh. ' Ħoss kbir qajjimni f'daqqa Minn dawn il-ħisebijiet, U sibna ruħna mdawra F'dalina ta' trabijiet, Tisfira wara l-oħra, Borabi f'kotra neżlin, Bħax-xita bl-għama mwaddba Mill-għoli mitluqin. Fil-ħajta dawl li baqa' Dehru jleqqu w jilmaw, Il-lewn tal-fidda ħadu Huma w neżlin 'il kaw Tregħid, ħsejjesli jkexkxu, Qirda madwarna w ħsara, L-art donnha trid tinfetaħ, Ħajjitna mdendla f xagħira. Rajt qabda ajruplani Jitqabdu fuqna sew, Egħfiered kbar imġewntia bBil-waħx l-ajru jimlew. Ħassejna qalbna ttaqtaq, Mhux bil-biża' jew bl-hemm, 'Ma b'ħeġġa li r-ruħ timla B'kilba ta' ġlied u demm. B'rieda mill-isħaħ ħdimna llkoll, flimkien, id f'id: Minn ħalq il-kanun tagħna Nar ħareġ, u ħadid. Kienet għajta ta' qilla, Ta' sfida w ta' mibegħda: Kannni jfaqqgħu w jagħtu Kull ħin, kull waqt, bla heda. Kohob ta' duħħan abjad Qishom tajjar miftuħ, Dehru fl-ikħal tas-sema Fejn kien is-sħab maqtugħ. Kif fuq il-priża jinżel Seqer bil-ġuħ, għatxien Għad-demm tad-debħa tiegħu, Ħekk, kiefer u ħajjien, Inxetiet l-għadu fuqna, Jofroq bil-ħeffa l-berafi, Jinħeba w jerġa' jfiġġ. 'Pkarwit ta' makni jagħtu, Twerdin fil-bogħod, fil-qrib, Tħoss demmek jiksaħ miegħek, Miblugħ f'dak it-tiġrib. Ma' kull bomba li taqa' Tgħaddi tregħida bard, Timla bit-tisfir l-ajru, Bil-biża' tiksi l-art. imsaħħa taħt il-fehma Li nżommu dejjem stiħ, U, la hemm bżonn, immutu F'kawża ta' ħaqq u gieħ, La ġenn u lanqas biża', La ħjiel ta' xi twerwir, Ma mewwet fina s-sejlia Li jitlob minna d-dmir. Dak kien jum kbir għalina, Tliet mija kienu ġew: L-imwiet fl-azzar moħbija Ħsarat u ġuħ ħallew. Sħabi bla sabar kollha Ħadmu kemm felħu w taw, Fuq fommhom isem Malta Issieltu w isparaw. Żagħżugħ mibrum u mimli, Biża' qatt m'għanel bih, B'għamilu 'l kulħadd ħeġġeġ, Ħabrek u ħadem sħiħ, Xħin bomba li ġiet qribna Firditna minn xulxin, Fi sħab ta' trab u għabra Ġejna f'daqqa mkeffnin. Maqtugħ f'dik it-tkexkixa 'Ta' bejn il-mewt u l-ħajja, Ma smajtx il-krib u l-biki Li kien ġej minn urajja. 'Ma xfiin stejqint, u ħilti Għamilt u mxejt xi ftit, Feġġet quddiemi dehra Ta' dmija w ta' tiċrit. Il-Malti żà Hemm kien fl-aħħar ta' ħajtu Imxarrab fid-demm sħuna, Dak iż-żagħżugħ qalbieni Imqabhad mal-kannn Teta' f'għajnejja ħarstu Xħin Ħassni fejnu rsaqt, U tniehed l-aħħar kelma: 'Be mmut kif tlabt n-staqt'. il-lejl kien qiegħed joqrob, U d-dlam iroxx mad-dwar, Bħalkieku biex ikeffen Dil-ġrajja ġewwa star, il-ħsejjes naqsu u mietu, Mill-ġiied donnhom xebgħana, Rita ta' polvri baqgħet. lddur bla hedu magħna. U dak iż-żagħżuglħi rajtu fir raqda tal-mistrieħ, Kellu fuq fommu sieket Tbissima ta' rebbieħ. Dak kien jum kbir għalina: 'Tliet mija kienu ġew; Kemm minnhom reġgħu lura' Emmnuni, ma nafx sew, Naf: meta s sebħ tal-għada Xtered fuq il-ħolqien, Kisef dehriet li jwaħiħixu Ta' ħerba kullimkien. Ħerba fl-egħlieqi, r-raba', Ħerba fl-irħula w bliet, Ħerba fid-djar, ġo l-oqsma, Fejn l-id tal-mewt għaddiet. Ħsiebi mar f'marti w f'ibni, U qbadt lejn dari t-triq, Bħal qtigħ ta' qalb qabadni, Ħassejtni fuq ix-xwiek. Ma bżajtx xħin vajt fuq wiċċi il-Mewt bil-minġel f'idha, Bi ħisieb mir rieda mħarrax liqajt dik it-theddida; ima rebaħni l-biża' W rajtu jitwal il-ħin, Xħin kont lejn dari sejjer, Kull siegħa rajtha snin. F'kull triq mnejn kont in- għaddi, Dehriet ta' ħasra rajt, Ħambha, taħwid u għagħa, ilħna ta' niket smajt: F'amilji sħaħ imwerwra Ti sfaw bla kenn n lbies, M'għandhomx fejn jasħtu ras- hom, Donnhom tilfu kull jies, Nisa jqandlu b'uliedhom, Mitluqa w imqattgħin, L-irġiel jaħdmu u jġorru, Kulliadd, kif jista', jgħin. Fejn kien hemm djar u bini il-lum sar borġ ta' walix, Il-ġid li l-missier faddal B'għajnejh iżjed ma rahx, Smajt min jisħiet lill-għadu, U rajt uċuh magħdura, Kulħadd b'ferħ ta' ġenn fuqu, Il-qalb fl-uġigħ magħsura, Fl-għajnejn rajt qilla w għia- ab, Ħlifta' mibegħda w ġenn, Smajt min bi kliemu jsabbar, Rajt min b'għamilu jħenn. Imma kemm tlabt bil-ħerqa, U 'l Alla ħajr iżżejt, Xħin wara dik il-'mixja' Riġlejja d-dar middejt, W erġajt rajt it-tbissima, W għajnejn b'leħifiiet ta' xrar, U l-ferħ ġarrabt u l-hena Li ssibhom biss fid-dar. Smajt leħen pri, ċkejken isejjaħ ismi: Rajtu jiemabbat miegħi U b'daħika jgħidli: 'Ħal' Fil-pront jagħtini bewsa, Għajnejh tbissmu ħelwin, Għannaqni miegħu w biesni Il-bewsa taċ-ċkejknin. F'dal-waqt ta' mħabba,emm- nuni, Insejt il-ħasra u d-dmugħ, Insejt, għal ftit, il-ġrajja Kif miet dak iż-żagħżugħ. Xtaqt b'saħħti w b'ħilti tol lha Li jfiġġ fuq Malta ż-żmien Tal-Paċi li ġġib magħha Il-Għaqda wil-Ħelsien. Ġużż OĦETCUTI