liż A Fi żmien l-Assedju Ix-xemx kienet għadha kemm niżlet, u d-dlamijiet bdew isewdu lir-rħula wil-bliet. F'għorfa ta' razzett żewġt irġiel wieħed ftit xwejjaħ u ' l-ieħor żagħżugħ kienu bil-qiegħda fuq borġ ġebel. Quddiem il-ftuħ tal-għorfa kien hemm żewġ sefturi bix-xwabel misluta lesti b'ex jilqgħu lura minn ried jidħol ġewwa. Iż-żewġt irġiel tal-għorfa kienu missier u iben ta' demm qadim nobbli Kastellan H għall-mijiet ta' snin għexu: Malta. It-tnejn kienu sofor mewt, lewn li jaqta' ħafna ma' lewn l-ilbiesi tagħhom aħmar u dehbi. B'għajnejhom ċassi f'wiċċ xulxin, it-tnejn riedu jitkellmu iżda ma' setgħux. Fl-aħħar wara ħafna żmien il-missier kiebi ' fetaħ ħalqu W qal. ''Ibni, iż-żmien wasal li għandna ninfirdu. Min hawn u jumejn oħra x-xwieni Torok għandhom iniżżlu 'l Dragut u niesu f'din il-gżira w jien sejjer nilqagħhom; il-pa- lazz w l-qbiela tiegħi jsiru tiegħek jekk ma niltaqgħux iżjed. Saħħa, ibni. Il-kavalieri qatlu l missieri u jien nobgħodhom u nitlob vendetta minnhom. Selli għal ħbiebi l-Maltin, Anton; selli għal kullħadd u għidilhom li jien qed niġġieled kontra l-uċuħ foloz tal-kavalieri li għakksu dejjem il Maltin. Int m'għadekx tifel u għalhekk agħżel 'il min trid, it-Torok jew il kavalieri, Anton mimli bid-dwejjaq, b'rasu lejn l-art iżda b'kelma soda; qal:—''Missier, tassew kollu kemm hu li l-kavalieri ma jistgħux għalina iżda jekk jirbaħ il-mislem x'isir: minna 7 Huma joħdulna xbejbietna fi djarhom, u jġorru lilna ilsiera fuq ix-xwieni. Il-għaqda tal-Maltin tisfa mejta, u x-xewqa tiegħi li l-quddiem Malta għad ikollha l-qima ta' nazzjon ittir mar-riħ. ' Siket Anton u ħemda waqgħet fl-għorta. Il-missier, isfar bl-għaraq sħajjen fuq wiċċu, b'ħarsa xettika iżda li tagħder u li tixtieq dak li qal ibnu jsir, resaq lejn Anton u ħaddnu miegħu. Kemm bews u biki xterdu dak il-ħin l Iż-żmien kien daħal sewwa mindu. t-Torok niżlu f'Malta. Sant Jiermu fit-23 ta Ġunju waqa' u t-taqbid għal Sant'Anġlu ħrax. Fl-ewwel ta' Lulju Anton ntgħażel bħala Kapt tat-tkix- xifa, D.k il-lejla stess Anton, kellu jitkixxef il-ħidma tat-Torok bejn l-Imdina u Sant'Anġlu. 118 Il-qamar kien imgħotti minn sħab ħafif,u żiffa ħelwa sajfija fewġet ma' wiċċ Anton li liebes ta' Tork kien qrsu gremxula titkaxkar mas-sodda niexfa tal-wied. Wara siegħa mixi Anton waqaf u strieħ taħt ħarruba. Wara ftit il-qamar ħareġ wiċċu mis-sħab u wera dell ta' raġel fuq żiemel. Anton kif ra hekk ħass bħal dehxa, qabad il-qaws taħt dirgħajh, u tkaxkar minn taħt il-ħarruba biex jara min hu. Fuq blata maħruġa 'l barra fuq il-wied raġel xwejjaħ sabiħ xuxtu bajda silġ, riekeb fuq żiemel iswed-tuta, kien qiegħed iħares u jissamma' lejn il-wied. Anton ħares ċass lejh, ħass bħal tagħfisa fil qalb, u ħaseb. Isfar mewt Anton refa' l-qaws u ħa l-mira bil-mod fuq sieq ix-xellugija ta' quddiem taż-Żiemel qisu għadu ma jafx x'jagħmel. Fl-aħħar instemgħet tvenvina, iż-żiemel milqut għotor, waqa' ġol-wied u miegħu r-rikkieb. Il- wied iġġenġel bil-ħoss w Anton ġera lejn ix-xwejjaħ, qabadlu wiċċu u biesu għal ħafna drabi. Ix- xwejjaħ wara ftit żmien fetaħ għajnejh, għarfu u sejjaħlu ''Anton'. Anton imbikki qal: 4 Aħfirli, missier u missieru wieġbu ''Għamilt dmirek… It- Torok ifaħħru… ħafna… lilkom'.. Dawn kienu l-aħħar kliem bejn il-missier u l-iben. Din kienet l-aħħar laqgħa bejniethom - Ix-xewqa ta' Anton wara r-rebħa ma seħetx għax il-Maltin, bħala ġens misħut minn AHa, dejjem imrobbi isir ta' ġnus kbar, minn twelidu ma ħasibx qatt għalli ġej. Il-Maltin imlew żaqqhom bix-xorb u bit-tifħir tal-kavalieri. Il-Maltin ta' dak iż-żmien bħala rebbieħa ma talbux art kbira li tasa' lilhom, lil uliedhom u lil nieshom li ġejjin. Wara ftit żmien tar-rebħa tat-8 tas-Settembru l-kavalieri għakksu iżjed il-Maltin. Din hi 1 ġrajja tal-ġnus ilsiera.