IL-KWADRU TAL-BAMBIN ĠESU FUQ L-ALTAR TAL-KUNĊIZZJONI ĠEWWA L-IMQABBA Meta fl-2012 ippubblikajna l-ktieb Sicut Lilium: Devozzjoni u Ritwal tul is-Sekli b'editorija ta' Charles J. Farrugia, ħarġet minjiera ta' informazzjoni dwar l-istorja tal-kult lejn l-Immakulata Kunċizzjoni u l-Madonna tal-Ġilju. Fost l-informazzjoni ġdida, kien hemm dik dwar il-preżenza ta' kwadru żgħir tal- Bambin Ġest li kien fuq l-altar tal-Kunċizzjoni u li ma kienx instab f'dak il-perjodu. Peress li wara l-pubblikazzjoni tal-ktieb dan il-kwadru nstab ħsibna li nippubblikaw din is-silta mill-ktieb kif ukoll ir- ritratt tal-kwadru tal-Bambin Ġesti kkumplimentat bi studju analitiku fuqu minn Dr. Simon Mercieca, l-istudjuż li kien irrefera għal dan il-kwadru fil-ktieb Sicut Lilium. L-istorja ta' dan il-kwadru L-ewwel darba li dan il-kwadru ta' Ġest: Bambin jissemma' hu fit-tieni żjara pastorali, li l-isqof tad- djoċesi Pawlu Alpheran de Bussan (1728-1757) kien għamel fl-Imqabba nhar l-20 ta' Ottubru 1737. L-ewwel żjara ta' dan l-isqof f'din il-lokalità kienet saret fit-26 ta' Mejju 1729. Bħalma għamel fl-ewwel żjara, f'din it-tieni waħda, l-isqof Alpheran iddeskriva kull oġġett li kien hemm fil-knisja tal-Imqabba u anki ta tagħrif dwar id-dħul, li l-knisja u kull altar kellu. Dan il-kwadru nsibuh fuq l-artal imsejjaħ bħala dak ta' Marija Immakulata. L-artal jiġi deskritt bħala tal-ġebel. Il-kwadru prinċipali tiegħu kellu konografija tal-Kunċizzjoni. Dan il-kwadru kien deskritt li qiegħed fi gwarniċ kbir, skulturat u indurat u mqiegħed bejn żewġ kolonni tal-ġebel u huma wkoll kienu skulturati u indurati bid-deheb. Il-kwadru hu deskritt bħala wieħed li jirreferi fil- parti ta' fuq lill-Madonna mnissla mingħajr tebgħa u fil-parti ta' isfel lil Sant'Anna u l-erwieħ tal- purgatorju. Imbagħad fuq il-parti ta' fuq ta' dan l-artal kien hemm pittura żgħira li turi l-Ispirtu s-Santu forma ta' ħamiema. Il-lampier kien tar- ram isfar (aurilaco). Dan il-lampier kien deskritt bħala wieħed kbir u li kien qiegħed jinxegħel kuljum a spejjeż tal-istess altar. Id-devozzjoni lejn il-Kunċizzjoni kienet qiegħda tikber fl-Imqabba tant li kien qiegħed ikun hemm flus biżżejjed biex il-lampier jibda jinżamm mixgħul kuljum. L-isqof kiteb li dan 'l-artal għandu sitt tareni fis-sena għas-servizz tiegħu mħollija minn Bartolomeo Magro fit-testment tal-mejjet nutar Bernardo Azzopardi fuq għalqa li tinsab fin-naħa ta' Bir Ziu u li għandha l-istess isem u li hija posseduta minn Bartolomeo Magro li jiġi n-neputi tal-istess fundatur u Giovanni Paolo Zammit u Giovanni Bonnici u dan l-artal għandu seba' unċi ta' kapital li għandu jieħu b'forma ta' bolla minn Giovanni Zahra u martu Caterina skont l-atti tal- mejjet nutar Giovanni Andrea Madiona skont id- data ta' 6 ta' April 1710.' ' Il-festa fuq l-altar tal- Kunċizzjoni kienet f'dik il-ħabta ssir bl-għasar u quddiesa letta nhar il-Kunċizzjoni. Id-devozzjoni lejn l-Erwieħ tal-Purgatorju kienet qawwija ħafna. Din kellha l-prokuratur tagħha, li kien differenti mill-prokuratur tal-artal. F'din il-ħabta l-prokuratur tas-Sodalità tal-Erwieħ tal-Purgatorju kien ċertu Mauritus Zahra u kien jagħmel il-quddies mill-ġbir li kien jiġbor. Biss l-aktar oġġett ta' devozzjoni f'dan il- perjodu, fuq dan l-artal, kien inkwatru tal-Bambin Ġesti. Dan kien xi ħaġa ġdida fuq dan l-artal u kien tqiegħed riċentement. Dan kien protett bi ħġieġ, xi ħaġa rikka f'dan il-perjodu għaliex normalment kien jinġieb minn Venezja. Kellu numru ta' għotjiet ta' deheb b'ringrazzjament tal-wegħdi milqugħa. Din l-ikona jew pittura kien jieħdu ħsiebha l-prokuraturi tal-Veneranda Lampada,' jiġifieri dawk tal-knisja li f'din il-ħabta kienu l-Kjeriku Pasquale Zammit u Giovanni Schembri. Il-Veneranda Lampada kienet tkun marbuta mal-altar maġġur u fost id-doveri li kellha kien hemm dik tal-festa titulari. Tissejjaħ Veneranda Lampada b'riferenza għal-lampier li kien ikun hemm jixgħel f'nofs il-knisja, li kienet tkun risponsabbli ħalli tara li jinżamm mixgħul. It-tielet żjara tal-Isqof Pawlu Alpheran li saret fl-Imqabba kienet nhar 26 ta' Settembru 1745 wara li kien żar Ħal Kirkop fi żmien il-Kappillan Dun Gio Paolo Zammit. Ir-rendikont taż-żjara ta l-istess deskrizzjoni dwar l-artal, jiġifieri li kien wieħed tal-ġebel u li kellu kollox għall-quddiesa. L-isqof reġa' ta deskrizzjoni tal-kwadru tal-artal u l-prospettiva tiegħu. Reġa' semma l-kwadru ta' Ġesti Bambin u d-devozzjoni kbira li dan il- kwadru kellu lejh għax fih kellu ħafna oġġetti tad- deheb u tal-fidda mdendla, mogħtija b'devozzjoni mill-fidili. Il-prokura tiegħu kienet għada tieħu ħsiebha l-Veneranda Lampada.$ Waqt din iż-żjara pastorali, l-Isqof Alpheran appunta lill-Vigarju tad-Djoċesi, Dun Andrea Gurgion biex jaħtar il-prokuraturi għall-artal tal- Kunċizzjoni. Il-prokuratur tal-artal tal-Kunċizzjoni kien Giovanni Pietro Zammit. L-Isqof Pawlu Alpheran De Bussan għamel l-aħħar żjara pastorali tiegħu ġewwa llmqabba fl-1754. Hu żar l-Imqabba nhar 3 ta' Mejju 1754 wara li kien spiċċa ż-żjara fil-Qrendi. Intlaqa' mill- Kappillan, Dun Giovanni Pawlu Zammit. Inkiteb hekk dwar dan l-artal f'din iż-żjara. Żar l-artal taħt it-titlu tal-Kunċizzjoni tal- Beata Marija Verġni u l-Erwieħ tal-Purgatorju fil-kappellun fuq in-naħa tax-xellug tal-Knisja min-naħa tal-artal maġġur li sab li għandu mejda tal-ġebel imgħottija bl-injam, kompluta b'irħama tar-relikwi u tajba biex fiha isir is-sagrifiċċju tal- quddiesa, imżejjen tajjeb u għandu dak kollu li hu meħtieġ. Il-pittura tiegħu qiegħda ġo gwarniċ kbir tal-ġebel li hu indurat bid-deheb u jinsab bejn żewġ kolonni li huma wkoll skulturati u indurati bid-deheb, (waqt li l-pittura) għandha fil-parti ta' fuq il-Beata Marija Verġni Mnissla mingħajr ħtija u fil-parti t'isfel hemm Sant' Anna u l-Erwieħ tal- Purgatorju u fuqu hemm imqiegħda pittura oħra żgħira li turi l-Ispirtu s-Santu forma ta' ħamiema u fuq l-ixkaffa tal-prima tal-altar hemm pittura oħra żgħira li turi lil Ġest: Bambin bil-gwarniċ tal-injam indurat bid-deheb u protett permezz ta' ħġieġa u mżejjen b'ħafna oġġetti tad-deheb u tal- fidda mogħtija mill-fidili bħala wegħda u din il- pittura jeħdu ħsiebha l-prokuraturi tal-knisja. Il-festa ta' dan l-altar tkun ċelebrata bl-ewwel għasar, quddiesa letta kif kien nnutat fiż-żjajjar preċedenti. Mill-ġbir li jsir fil-knisja u madwar ir- raħal kienu jiġu ċċelebrati fuq dan l-altar quddies għall-Erwieħ tal-Purgatorju. ' Imbagħad, fl-14 ta' Mejju 1754, l-isqof appunta l-prokuraturi kollha tal-knisja. Il-prokuraturi tal- artal tal-Kunċizzjoni kienu Giovanni Zammit u Mauritius Zahra. L-isqof ta' wara Alpheran, Bartolomeo Rull (1758-1769) żar l-Imqabba nhar it-13 ta' Ottubru 1759 wara li kien żar il-parroċċa tas-Siġġiewi. Din id-darba l-viżita tal-knisja Vigarju Ġenerali, Dun Giovanni Maria Azopardi Castelletti. F'din iż-żjara ngħata tagħrif importanti dwar l-artal maġġur dedikat lil Assunta. Ta' kull sena, nhar il-15 ta' Awwissu, kienet tkun iċċelebrata fuq dan l-artal il-festa tal-Assunta, bil-primi vespri, quddiesa kantata bil-prietka u b'purċissjoni li tulha tinħareġ l-immaġini (presumilment statwa) ta' Marija Verġni.'' Dik il-ħabta kienet l-unika purċissjoni tal-Madonna li ssir fil-parroċċa. Imbagħad il-Vigarju għadda biex jitkellem dwar l-artal tal-Kunċizzjoni. L-artal kien nżebagħ biex jidher qisu rħam waqt li fil-kwadru jingħad bi żball, li kien fih l-immaġini ta' Sant'Antnin flok dik ta' Sant'Anna. Żar l-altar taħt it-titlu tal-Kunċizzjoni tal-Beata Marija Verġni u l-Erwieħ tas-Santissimu Purgatorju mwaqqaf fil-kappellun tax-xellug tal-knisja u sabu tal-ġebel u fuqu għandu xkaffa tal-injam u huwa komplut bl-irħama tar-relikwiji u tajjeb biex fuqu jsir is-sagrifiċċju tal-quddiesa, imżejjen tajjeb u għandu dak kollu li jeħtieġ. Il-pittura tiegħu hija mwaħħla ġol-ħajt fi gwarniċ bejn żewġ kolonni mibrumin u skulturati fil-ġebel u indurati bid- deheb. Il-kwadru għandu fil-parti ta' fuq tiegħu l-immaġini tal-Beata Marija Verġni mingħajr Ħtija u fil-parti t'isfel, lil Sant'Antin u l-Erwieħ tas-Santissimu Purgatorju waqt li fuqu hemm tiddomina pittura oħra żgħira ta' forma tonda turi l-Ispirtu s-Santu waqt li fuq l-ixkaffa tal-artal hemm imqiegħda pittura oħra iżgħar bil- gwarniċ indurat bid-deheb u turi lit-tfajjel Ġesu, protetta minn ħġieġa u hija mimlija b'oġġetti ta' eksvoto tad-deheb u tal-fidda mogħtija mill- fidili bħala wegħda u miżmuma mill-prokuraturi tal-knisja u quddiem dan l-artal hemm imdendel lampier bit-tazza taż-żejt magħmul mir-ram isfar u jinżamm mixgħul fil-ġranet tas-soltu, mħallas mill-altar. Imbaghad jgħaddi biex jitkellem dwar dan il- kwadru ta' Ġesti Bambin li kien hemm fuq l-artal u l-amministrazzjoni tiegħu. Ir-Reverendu sinjur fired il-prokuraturi tal- knisja mill-amministrazzjoni tal-imsemmija ikona tat-Tfajjel Ġesti u ordna li titmexxa minn prokuratur speċifiku tagħha u għalhekk għażel bħala prokuratur tal-imsemmija pittura lil Giovanni Schembri bil-fakultajiet opportuni. Il-festa tal-Immakulata Kunċizzjoni ssir nhar it- tmienja ta' Diċembru u titħallas mill-artal li kellu mħolli flus għall-użu tiegħu minn Bartholomeo Magri ta' sitt 'tareni' fis-sena kif stipulat fl-atti tal- mejjet Bernardo Azopardi fuq biċċa art bl-isem ta' Bir Ziu u magħrufa bl-istess isem. Hemm ukoll fuq dan l-altar id-devozzjoni lejn l-Erwieħ tal-Purgatorju u mill-ġbir li jsir kemm fil- knisja u kif ukoll fir-raħal jiġu ċelebrati quddies b'suffraġju għalihom. Dan il-kwadru ta' Ġesti Bambin nerġgħu nsibuh jissemma' matul iż-żjajjar tal-isqof Vincenzo Labini kien għamel lill-knisja tal-Imqabba. L-ewwel darba li jissemma' minn dan l-isqof kien matul iż-żjara li saret minn Labini fl-15 ta' Diċembru 1785. Tul din iż-żjara ta' 1785, l-isqof reġa' għażel jew ikkonferma l-prokuraturi tal-altari u fratellanzi. Iż-żewġ prokuraturi tal-Fratellanza tal-Kunċizzjoni jkunu issa Andrea Mallia u Gregorio Zammit. Jidher li l-isqof ma kienx kuntent bil-mod li l-fratellanza kienet qiegħda iżomm dan l-altar għaliex, din id-darba hu jappunta prokuratur differenti għall-altar tal-Kunċizzjoni u dan ikun Dun Lawrenz Zammit. Miegħu hu jkollu wkoll il- prokura ta' Ġesti Bambin. L-isqof Labini reġa' mar l-Imqabba nhar 14 u 15 ta' Novembru 1787. F'din l-isqof isegwi l-prerogattiva tiegħu li jagħżel u jappunta iż-żjara, lill-prokuraturi u jiġu appuntati Mikiel Galea u Antonio Sacco bħala prokuraturi tal-fratellanza tal-Kunċizzjoni waqt li Dun Andrea Magri ġie appuntat il-prokuratur tal-altar tal-Kunċizzjoni u tal-Prokura ta' Ġesti Bambin. '$ Dan il-kwadru jerġa' jissemma fil-ewwel żjara li s-suċċessur ta' Labini, Monsinjur Ferdinando Mattei (1807-1929) għamel fl-Imqabba fl-1811. Tul din iż-żjara, l-isqof għamel xi tibdil fil- kompożizzjoni jew aħjar doveri tal-Fratellanza tal-Kunċizzjoni għaliex jagħti lil din il-fratellanza r-responsabilità biex tieħu ħsieb il-prokura ta' dan il-kwadru ta' Ġest: Bambin. Fi kliem ieħor, din il-Fratellanza kienet qiegħda tkun mgħobbija bil-piż li tagħmel il-festa tal-Milied. Kif kien jiġri dejjem, l-isqof għadda biex jaħtar il-prokuraturi tal-parroċċa fosthom dak tal-Fratellanza tal- Kunċizzjoni. Il-persuna maħtura kienet Paolo Azzopard. Azzopard ħa l-mandat kemm ta' prokuratur tal-Konfraternità tal-Kunċizzjoni u anke tal-prokura ta' Ġesti Bambin li issa kienu ngħaqqdu flimkien. ' Din l-għaqda bejn il-Fratellanza tal-Kunċizzjoni u l-kwadru ta' Ġesti Bambin tibqa' fis-seħħ sal- 1819. Fit-tieni żjara pastorali li l-isqof Ferdinando Mattei għamel fl-Imqabba, li saret nhar 9 ta' Novembru 1819, il-prokura ta' Ġest: Bambin ma baqgħetx aktar parti mill-Konfraternità tal- Kunċizzjoni. Din iż-żjara kienet bdiet fl-1813 iżda kellha titwaqqaf minħabba l-pesta. Tul din iż-żjara, il- knisja l-qadima tal-Assunta ġiet iddedikata lis- seba' duluri tal-Madonna u anke sar kwadru ġdid juri d-Duluri, għall-altar maġġur tagħha. Fuq kollox, ġie magħmul kampnar ġdid u fih kellu jkollu qanpiena. L-isqof għadda wkoll biex jikkonferma lill-prokuraturi. Il-prokuratur tal-Fratellanza tal-Kunċizzjoni reġa' kien Paulo Azzopard. Bħal prokuraturi l-oħra, hu ngħata żmien ta' xahar biex jippreżenta l-kotba tal-infieq u d-dħul tal-fratellanza liddjoċesi.2i Fuq kollox, minn din iż-żjara joħroġ, li l-kappillan ta' dak iż-żmien, Dun Stiefnu Zerafa, kien joqgħod attent li dawk li jintgħażlu bħala prokuraturi jkunu l-ewwel, nies litterati, jiġifieri jafu jiktbu u jaqraw u t-tieni, nies tal-affari tagħhom jew kif kienu jissejħu persuni 'solvibili', jiġifieri ma għandhomx djun u serji fl- amministrazzjoni tal-finanzi.2 Il-kunċett ta' familja kif espress f'dan il-kwadru Dan it-tagħrif miż-żjajjar pastorali jikkonferma li dan il-kwadru żgħir ta' Ġesti Bambin ġie impitter fil-bidu tas-seklu tmintax, iġifieri fi żmien meta l-familja kienet fiċ-ċentru ta' dibattitu politiku importanti fid-dinja Ewropea. Bħalma hu l-każ illum, il-kunċett ta' familja kien qed ikun diskuss fl- intimità tagħha, iġifieri dwar x'kien dak l-element li jagħmel familja. Kien hemm żewġ movimenti prinċipali fil-knisja. L-ewwel wieħed kien iħares lejn il-familja bħala l-post għar-riproduzzjoni L-ieħor aktar modern bħal li hija mibnija fuq l-imħabba. Ma dawn iż-żewġ elementi bdew jissemgħu ideat aktar radikali mmexxija mill-ħsieb Illuministi Franċiż fejn tnaqqsa l-importanza tal- kunċett tal-familja bħala l-post naturali għas-sess jew l-imħabba bejn il-koppji. Iż-żewġ pożizzjoni tal-knisja bdew dejjem aktar jidhru tradizzjonali u konservattiv. Min-naħa l-oħra tkun l-idea moderna tal-familja bħala ċ-ċentru tal-imabbħa li ser jerbaħ fid-dinja kattolika. Storikament, l-element li kien jagħmel il- familja kienet il-ħajja sesswali tal-koppja. Matul is-seklu sbatax u l-bidu tas-seklu tmintax, dan l-element beda jinbidel. Dak li jagħmel iż-żwieġ u l-ħajja miżżewġa ma baqax biss l-attività sesswali tal-koppja iżda miegħu ddaħħal kunċett ieħor, dak tal-imħabba bejn il-koppja. Fl-ewwel kunċett, l-emfasi kien fuq il-reproduzzjoni umana, iġifieri fuq kemm il-koppja kienet kapaċi ġġib tfal fid- dinja. Fil-fatt, il-kelma żwieġ, fil-lingwa Latina, Matrimonium, kienet tispjega dan il-fatt tajjeb għaliex b'din il-kelma kien qed jinftiehem l-istat ta' meta xebba tkun tista' ssir omm. Dan il-kunċett jibda jidher bħala wieħed konservattiv fis-seklu sbatax. Dak ibbażat fuq l-imħabba jsir il-kunċett progressiv u madwaru ser tinbena l-ħajja miżżewġa fil-familja wara ż-żwieġ. Fi kliem ieħor, l-istrutturi tal-familja kienu fi proċess ta' evoluzzjoni. Din tkun ir-risposta għal pożizzjoni aktar radikali ta' dawk li bdew jinnegaw il-bżonn tal-imħabba jew l-għaqda dejjiema fiż-żwieġ. Fi kliem ieħor il-knisja Kattolika fl-Ewropa bdiet tagħti definizzjoni differenti tal-familja u tas-sesswalità, li ftit jew wisq hija dik li għandha llum. Iżda dawn iż-żewġ pożizzjonijiet ma kinux faċli sakemm intlaħqu. Dan il-kwadru kkummissjonat għall-knisja tal-Imqabba juri l-viżjoni konservattiva, iġifieri tal-ħajja miżżewġa maħsuba primarjament bħala struttura għar-riproduzzjoni umana aktar milli bħala istituzzjoni ta' mħabba. Dan jispjega għala dan il-kwadru beda jkun assoċjat ma' wegħdi minn ommijiet tqal biex ikollhom ħlas feliċi jew ma' ommi biex ikunu fekondi. Kien żmien ta' meta r-rata tal-imwiet fost l-ommijiet tqal kienet għolja u r-rata f'Malta kienet waħda għolja ħafna u nofs in-nisa tqal kienu jmutu minħabba l-ħlas. Għalhekk wieħed jifhem l-importanza li beda jassumi dan il- kwadru u l-wegħdi li beda jirċievi matul is-snin. In fatti, it-toqob li fih huma indikazzjoni ċara tal- ġojjelli u ktajjen tad-deheb u l-fidda li kien ingħata matul is-snin tas-seklu tmintax. Iżda anki l-ikonografija tiegħu hija ta' interess partikolari. Din ukoll tidħol fid-dominju tal-familja u ta' kif din l-istess familja kienet mifhuma fil-bidu tas-seklu tmintax. Il-kambjament li sar tal-kunċett taż-żwieġ ser ibiddel ukoll din id-definizzjoni tal- familja u magħha tinbidel ir-rappreżentazzajoni ikonografika. Fuq livell soċjali, dan il-kambjament fil- kunċett ta' x'ifisser żwieġ nisrani, iseħħ fi żmien meta l-kunċett tal-familja ma baqgħax dak ta' waħda estiża, iġifieri magħmula mill-missier, l-omm u t-tfal, miz-zijiet, in-neputijiet u n-nanniet, iżda saret waħda aktar ristretta magħmula biss mill-missier u l-omm u t-tfal tagħhom. L-imħabba fil-ħajja miżżewġa tibda tkun assoċjata biss mal- ġenituri u t-tfal tagħhom. Din tal-aħħar bdiet tissejjaħ il-familja nukleari. Fi Franza, il-familja estiża ġiet mogħtija interpretazzjoni bibblika. Nafu li omm Kristu kellha kuġina, Eliżabetta u b'hekk it-tifel ta' Marija u dak ta' Eliżabetta, iġifieri, San Gwann il-Battista, kienu sekonda kuġini. Iżda f'dan il- perjodu kienu saħansitra jitqiesu daqs kuġini. It- tradizzjoni kattolika tagħti aktar kuġini lil Kristu. San Guda tad-Dew hu meqjus bħala Kuġin ta' Kristu waqt li Ġakbu u mogħti bħala kuġin u hemm minn saħansitra jqiesu bħala hu Kristu. Iżda Gwanni hu l-uniku tifel li fuq livell bibliku jista' jitqies bħala kuġin ta' Kristu. Meta t-teoloġi Franċiżi kienu jitkellmu dwar il-familja mqaddsa fl-aħħar tas-seklu sbatax, din dejjem kienet tingħata bħala magħmula, minn Marija, Ġużeppi, Kristu u Ġwanni l-Battista. Fi kliem ieħor, il-kunċett ta' familja ta' Kristu kien qed jirrifletti dak tas-soċjetà tas-seklu sbatax, magħmula mill-ġenituri, l-ulied u l-qraba. Zakkarija u Eliżabetta ma kinux ikunu inklużi għal fatt li peress li dawn kellhom l-Ġwanni fi xjuħithom, kienu qed ikunu mitqiesha li mietu ftit wara t-twelid tal-Battista u għalhekk qatt ma' jidhru fir-rappreżentazzjoni sagra. L-istess kien qed jiġri lil San Ġużepp li kien mitqies ukoll kbir meta kellu lil Kristu. B'hekk ħafna mill-kwadri ta' 'l hekk imsejħa sagra rappreżentazzjoni fihom biss lil Madonna, il-bambin u lil San Gwann Battista. L-istoriku Franċiż, Jean-Louis. Flandrin jispjega li dan hu l-kunċett ta' familja mogħti fl- edizzjonijiet kollha ta' Fureiċre, li ħarġu bejn 1690 u 1732, u fl-ewwel ħames edizzjonijiet tad- Dictionnaire de Trċvoux li ġie ppubblikat bejn 1704 u 1752 jew fl-ewwel żewġ edizzjonijiet tal- dizzjunarju tal-Academija. Ikun fit-tieni nofs tas-seklu tmintax, li l-figura ta' San Gwann il-Battista titneħħa minn din il- kompożizzjoni tal-familja mqaddsa. B'hekk id- Dictionnaire de Trevoux tal-1771, u dawk tal- Akkademija ta' 1740, 1762, 1798 u 1835, ikompli jispjega Flandrin, jiddeskrivu lill-familja Mqaddsa bħala 'a picture representing Our Lord, the Virgin, Saint Joseph and sometimes Saint John'. A Holv Familv, a picture representing the Holv Familv, sometimes with Saint John'$ Flandrin ikompli juri li llum, fid-dizzjunarju Franċiż The Petit Robert Dictionarv, l-immaġini ta' San Gwann Battista tneħħiet għalkollox mid- deskrizzjoni tal-familja mqaddsa. Flandrin jaħseb li dan seħħ minħabba xi problema teoloġika li kienet inqalet. Fil-verità dan it-tibdil jirrifletti biss tibdil fil-kunċett ta' familja u kif din kienet bdiet jitqies fl-Ewropa. B'hekk kif Franza tibda, fit-tieni nofs tas-seklu tmintax tikkontrolla t-twelid, iġifieri l-familji bdew jikkontrollaw kemm jagħmlu jew iġibu tfal, magħhom beda jinbidel il-kunċett tal- familja u minn waħda estiża, isir waħda nukleari. Dan il- mudell jerbaħ fuq il-mudell l-ieħor. Dawn il-mudelli narawhom jiġu riprodotti fil-pittura. Pitturi qodma ġew spirati minn dan il-kunċetti ta' teoloġija Franċiża għal kif juru l-familja mqaddsa. Għalhekk f'ħafna mill-pittur ta' qabel is-seklu dsatax, insibu il-preżenza ta' San Gwann il-Battista ma' dik ta' tfajjel Kristu. Mit-tieni nofs tas-seklu tmintax, il-preżenza ta' San Gwann il-Battista tibda tonqos sew u minflok naraw l-kompożizzjoni tal-familja rrappreżentata kif nifhmuha llum, iġifieri, minn San Gużepp, bħala missieru, il-Madonna bħala l-omm u Ġesu ppreżentat bħala t-tfajjel jew tarbija. F'dan tal-Imqabba kompożizzjoni interessanti li tirrifletti dan il- kunċett qadim ta' familja estiża. il-kwadru naraw huma tnejn, Ġest u kuġinuh San Gwann il-Battista. F'dan il-kwadru, il-figura ta' ommu hija nieqsa. Dan seta' jsir mingħajr l-ebda problemi teoloġiċi għaliex dan il-kwadru tqiegħed fuq artal iddedikat lill-Madonna. Għalhekk minn ikkummissjoni dan il-kwadru seta' jħalli barra din il-figura u jitlob rappreżentazzjoni (anki jekk kopja ta' kwadru ieħor) li turi lit-tarbija Ġest fil-qofol tal-kwadru. B'hekk fi kwadru ta' daqs żgħir, Kristu seta' jkun fiċ-ċentru tiegħu. Il-fatt li fil-ħafna mill-kompożizzjoni tas-sagra familja, San Gużepp hu nieqes u San Gwann il- Battista narawh ma' Ġesti u l-Madonna biss, dan kien isir biex tkun aktar aċċentwat il-fatt li l-Madonna kienet safja kemm qabel u wara t-twelid ta' Kristu. Fi kliem ieħor dan jirrifletti l-importanza sesswali li kienet tingħata f'din il- ħabta lil kunċett taż-żwieġ. Il-preżenza ta' raġel kienet issaħħaħ l-kunċett tan-natura sesswali tal-ħajja miżżewġa kif spjegajt fil-bidu ta' dan l-istudju. Meta dan il-kunċett jinbidel, u l-imħabba tibda tkun emfasizzata fiż-żwieġ nisrani, tiddaħħal il-figura ta' San Gużepp biex ikun emfażizzat li l-familja trid missier u anki omm. Ikun f'dan il- perjodu li d-devozzjoni lejn San Gużepp kiber qatiegħ. F'dan il-kwadru, it-tarbija Ġest hija mogħti bħala sultan. Dan għaliex hu mqiegħed fuq imħadda ħamra li hija s-simbolu tar-regalja tas- slaten. Kuruni u xettri tas-slaten kienu jitqiegħdu fuq imħadded tal-bellus aħmar bil-ġnieġel tad- deheb. L-artista penġa lil San Gwann qed ibus idejn Kristu. Dan hu rifless ieħor ta' regalja passata. L-id tas-slaten kienet tiġu mbewsa (bħalma kien isir mal-isqfijiet) mis-sudditti tagħhom. Dan ikompli jsaħħaħ it-teoloġija Kattolika kif espressa fi Franza matul dan il-perjodu. Franza kienet tħaddan is- sistema monarkika magħrufa bħala dik tal-Liġi Salika (Lex Salica). Fost numru ta' affarijiet, din il-liġi kienet tirregolarizza l-wirt fost il-familji nobbli. Is-sistema kienet tissejjaħ suċċessjoni agnatika jew kif inhi magħrufa bl-Ingliż bħala agnatic succession, iġifieri il-monarkija setgħet tgħaddi biss għand l-ewwel wild maskili. Dan kien ifisser li f'każ li s-sultan ma jkollux tfal jew tfal subien, il-monarkija kienet tgħaddi għand ħuh. B'hekk it-tifel il-kbir ta' ħuh, u f'każ li ħuh ma jkollux, jew ma hemmx tfal subien, l-ewwel kuġin maskili tal-Re, kien jieħu t-tron. Għalhekk il-kunċett ta' kuġin kien importanti fi Franza. Kien jingħata importanza kbira. Kif rajna San Gwann il- Battista kien l-uniku kuġin li b'mod ċar jissemma' fil-Bibbja. Fi Franza dan il-kuġin kien magħruf bħala ''cousin germain', għaliex kien il-kuġin il- kbir tar-re, bħalma San Gwann Battista kien il- kuġin il-kbir ta' Kristu. Element ieħor marbut mal-istorja tas-sesswalità hija dik tal-figura tal-anġli jew kif inhuma magħrufa bħala puttini. L-anġli huma ppreżentati bħala ras u ġwienaħ biss mingħajr ġisem. Dan jirrifletti l-kunċetti sesswali f'dik il-ħabta. It-tfal kienu mitqiesha li ma għandhomx sesswalità u għalhekk ma kienx hemm problema li wieħed ipinġi l-organi sesswali tagħhom, speċjalment dawk maskili. Iżda forsi hawn għandna l-ewwel indikazzjoni lejn dan il-kambjament li qed isir. F'dan il-kwadru, dawn l-uċuħ tal-anġli ma jindikawx sess waqt li ma hemm l-ebda referenza viżiva għall-organi sesswali. Il-fatt li ma għandhomx ġisem sar b'mod espliċitu għaliex f'din il-forma, l-artist mhux biss kien qed jippreżenta stil ta' kif kienu qed jitpenġew l-anġli iżda dan l-istil kien qed jirrappreżenta ħsieb teoloġiku. Matul is-seklu sbatax u l-bidu tas-seklu tmintax, l-iskola Franċiża tat-teoloġija, magħrufa bħal Gallikana, kienet temfasizza l-fatt li l-anġli huma asesswali, iġifieri ma għandhomx sess, ma għandhomx bżonn jagħmlu s-sess għaliex huma spiriti mingħajr bżonn ta' riproduzzjoni. Għalhekk kull indikazzjoni sesswali hija mneħħija fil-forma antropomorfika tagħhom. Ir-Revoluzzjoni Franċiża tkisser dawn. il- kunċetti kollha. Din ir-revoluzzjoni twassal biex Malta tinfatam mill-kultura Franċiża li kienet tant importanti f'pajjiżna u b'hekk kwadri bħal dawn ispirati minn kultura Franċiża, anki jekk ta' matriċi kattolika, jitilfu l-importanza tagħhom waqt li s-simboliżmu tagħhom ma jibqax jinftiehem. In- nies ma jibqgħux jidentifikaw rwieħhom magħhom. B'hekk ma jibqgħux attwali u dan jispjega għala jitwarrbu u posthom ittieħed minn kwadri jew opri oħra. Fuq kollox, matul il-perjodu Ingliż, tibda tkun affermata f'Malta kunċett ieħor tal-familja, dik ibbażata fuq l-imħabba marbuta ma' ħafna wlied. Dan il-kunċett jilħaq il-qofol tiegħu fl- epoka Vittorjana. Iżda l-istorja ta' dan il-kwadru turi li dawn l-influwenzi ġodda ġa bdew jinħassu ħafna qabel mar-Reġina Vittorja telgħet fuq it- tron tagħha. Il-fatt li l-isqof Mattei intervjena fuq l-amministrazzjoni ta' dan il-kwadru fl-1819, iġifieri dsatax-il sena wara t-tmiem tal-ħakma Franċiża, jikkonferma t-tibdil li kien qed jinħass f'pajjiżna minn din l-epoka ġdida li kienet ġiet fuqna. SOLER Squstizzzzz 0 Triq San Bażilju, Mqabba (Wara l-Knisja) Nispeċjalizzaw f'kull kwalità ta' għaġina, ravjul, pastizzi, eċċ… Dawn l-affarijiet issibhom kemm imsajrin kif ukoll tal-friża. Ikollna wkoll soft drinks, ġelati, sigaretti, eċċ… Naċċettaw ordnijiet għall-parties.