Settembru - Ottubru 2000 - Il-Ħuttafa 40 Ħbieb Ħuttaf, Did-darba fuq il-faċċata ta' wara tal-Ħuttafa hemm ritratt tal-Buskettl Min jaf kemm-il darba mortu s'hemm. Imma naħseb li żgur qatt ma rajtu l-Buskett mill-ajru, sakemm ma rajtuhx xi darba mill- ajruplan. Dak ir-ritratt jurina kif jidher il-Buskett minn għajnejn ta' tajra tal-priża meta tkun qed tpassi fl-għoli. Tara dik iċ- ċappa kollha ħdura, tgħidlek inżel u strieħ għad-dell tas- siġar tiegħil Min jaf miskina tajra, wara tant u tant kilometri ta' baħar u baħar u aktar baħar, ara kif tarah ġenna ta' l-art post bħall-Buskett. . Mhux ta' b'xejn li fuq il-Buskett jinġabru mijiet ta' tajr bħal kuċċard, bgħadan u isqra. U mhux ta' b'xejn ħafna minnhom jinżlu biex jistrieħu u jorqdu fih. U mhux ta' b'xejn li ħafna kaċċaturi jistaħbew qalb is- siġar u jisparaw fuq dawn il-povri għasafar… Imma dis-sena, kif taraw f'paġna 3, l-istorja fil- Buskett kienet differenti sew mis-soltu… L-Editur F'dil-ħarġa… ibnil2 Editorjal 2 Aħbarijiet 3 Mid-dinja 4 L-avultuni 5 Gallerija 6 Il-Lampuka 7 appo 7 (00 i SE oils e vviżi 7 l e l i Kompetizzjoni 40 8 Jason Aloisio, Audrev Chetcuti, Norman Chetcuti, Desiree Falzon, PE. k Attività 93 l indirizz: BirdLife Malta, 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Deżertifikazzjoni 10 Tel: 347646 Fax: 343239 email: bimOorbit.net.mt Ittra lill-ġenituri 11 website: www.waldonet.net.mt/birdlife/ Daħħal membru 11 l Materjal mill-Ħuttafa jista' jiġi kkupjat dment li mhux ghal skop kummerċjali u dment li jissemma' isem il-magażin u li tintbaghat kopja tal-materjal lill-BirdLife. Il-Buskett 12 fl Publikazzjoni: BirdLife Malta l Produzzjoni: Victor Falzon Faċċata ta' quddiem: Avultun Abjad (ritratt ta' Joseph Mangion) Faċċata ta' wara: Buskett (ritratt ta' Joe Sultana) Films: Gutenberg Press. Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt is-sittax-il sena. Norganizzaw ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, serati kraft u anke nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażinil-Huttafa kull xaharejn għall- membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt l-attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm2 fis-sena. Il-Ħuttafa 40 - Settembru — Ottubru 2006 AĦ BAR IJ i ET 3 Għall-ewwel darba fl-istorja, dil-ħarifa fil-Buskett ma sarx il- massakru tas-soltul Wara s-snin twal li l-BirdLife ilha titħabat u ; titkellem u tipprotesta u tinsisti u tiġġieled u tittallab, jidher li… Fl-aħħar l-edukazzjoni forsi qiegħda tilħaq lil dawk li jrnexxu lil Maltal twe Fl-aħħar donnhom qegħdin jindunaw li Malta ma tistax tibqa' Malta tal kawbojs li jagħmlu li jridul Fl-aħħar donnhom qegħdin jibdew jistħu mill-pajjiżi li jitkażaw bil-qerda ta' l-għasafar li ssir f'Maltal Fl-aħħar il-pulizija qed titħalla tagħmel xogħolha sew. Bl-għajnuna tal- berdwoċers tal-BirdLife, il-pulizija setgħet iddawwar u tindokra l-Buskett ; b'tali mod li kien impossibli li jidħol kaċcatur wieħed jispara f'dan is- d santwarju tant importanti. Bil-pulizija ġol-Buskett filgħodu u filgħaxija, u ta anke bl-armata bil-lejl, il-kawbojs ċedew u ħallew il-kuċċard, il-bgħadan, f d l-astuni, l-isqra, il-kwakk, il-qerd in-naħal u tant u tant iktar għasafar jorqdu fil-kwiet u fil-paċi biex l-għada jkomplu l-passa tagħhom lejn l-Afrika. Iva, ħbiebi Għat-tieni darba, fir-riserva tas-Simar reġa' bejjet ir-Russett tas- Siġar. Għaxar snin ilu, is-Simar kien post kollu ħmieġ, skart u ġrieden, b'kanal jinten pesta għaddej minn ġo nofsu. Xi membri tal-BirdLife raw li bi ftit ħsieb, skoss flus u ħafna xogħol, dan il-post seta' jsir riserva naturali tal- ġenni ; Għalhekk il-BirdLife bdiet , taħdem fuq din l-idea, u lum is-Simar sar ġenna ta' l-art għan-natura. , Speċjalment għall- ; għasaftarl Minn mindu s- Simar sar riserva naturali, skoss għasafar bdew jinġibdu lejn dan il-post, u anke bdew ibejtu. Fost dawn hemm il-Gallozz Iswed (moor- hen), il-Bagħal tal-Qasab (reed warbler) u r-Russett tas- Siġar (little bittern). Dan ta' l- . aħħar qatt ma kien magħrufli ' bejjet qabel f'Malta, għax ma kienx hawn ambjent tajjeb għalihi Imma jidher li issa hawni rieġa' ' bejjeti ir- Russetti Settembru - Ottubru 2000 - il-Ħuttafa 40 Ħajja ġdida fl-Angola każi f Fl-Angola (fl-Afrika) l-gwerra qatlet mhux biss nies, imma eluf ta' annimali bħal iljunfanti, rinoċeronti u antilopi. Ħafna minn dawn l-annimali spiċċaw mill-Angola. Il-gwerra issa kważi spiċċat, u l-gvern irid jerġa' jsebbaħ l-Angola bl-annimali li kienu jgħixu hemm qabel. Għalhekk l-Afrika t'Isfel tat numru ta' iljunfanti lill-Angola. Dawn l-iljunfanti ġew f'ajruplan daqsxiex, u issa ntelqu f'park kbir jismu Kissama. Se jinġiebu aktar annimali bħal bufli, ħippopotami. Ma' dawn l-annimali se jkun hemm TA għassa stretta ħafna. Aħna nisperaw li dawn l- annimali jsibu xorti aħjar minn ta' qabilhom, u li l-ħajja selvaġġa fl- Angola terġa' tieħu r-ruħ. il-Ġappun ul- balieni llum-il ġurnata, il-pajjiżi tad-dinja kważi kollha waqfu jikkaċċjaw il-balieni. imma mhux il-Ġappuni Il-Ġappuniżi għadhom iffissati bil-qtil tal-balieni, u għadhom joqtlu balieni minke (minke whale). Huma jgħidu li qed jagħmlu dan biex jistudjawhom, imma naturalment ħadd ma jemminhom, għax kswl kulħadd jaf li l-laħam : jinbiegħ fuq is-suql Issa l- Ġappun iddeċieda li jibda joqtol ukoll balieni ta' Brvde (Brvde's whale) u gabdolli (sperm whale). Ħadd ma ħa pjaċir b'dil- biċċa xogħol. L-IStati Uniti fil-fatt iddeċidiet li ma : tħallix lill-Ġappun jistad għal ħut fl-ibħra tagħha. Tgħid il-Ġappun jisma' did-darba, jew jibqa' jwebbes rasu2 Sadattant il-balieni għadhom qed jispiċċaw ċapep laħam fil-platti fir- ristoranti ta' Tokvol Arbli fil-Veneżwela Fil-Veneżwela hemm park naturali jism Canaima. Dan huwa parti mill-foresta ta' l- Amażon, u li fih hemm waħda mill-ogħla water- falls tad-dinja (l-Angel Falls). F'dal-park jgħixu mhux biss annimali u siġar bir-rimi, imma anke xi tribujiet ta' Indios. Dan l-aħħar, kumpanija ta' l- enerġija ħolmot li tgħaddi triq u arbli tad-dawl dritt minn ġo nofs dal- park. L-Indios irrabjaw ħafna b'dil- biċċa xogħol, għax qalu li dan l- indħil fl-art tagħhom se jirvina l- ħajja li huma mdorrijin jgħixu. Fil-fatt ftit tal-ġranet ilu, dawn l- indios waqqgħu partita minn dawn l-arbli u kissruhomi L-Unjoni Ewropea u l-annimali Kif ħafna minnkom jafu jekk taqraw il- Ħuttafa (ara Ħ24 u Ħ39), miljuni ta' annimali jsofru uġigħ u torturi kbar fil-laboratorji ii jagħmlu i-kożmetiċi. Biex jaraw jekk xi lipstik jew ajxedow huwiex velenuż, ix-xjenzati jittestjawh fuq annimali bħal hemsters, fniek, xadini eċċ. Dawn it-testijiet huma kattivi ħafna, u l-annimali kollha jmutu mewta twila u kiefra. Ħafna nies ma jafux b'dawn l-esperimenti, għax it-testijiet isiru fil-magħluq. L-Unjoni Ewropea (għaqda ta' 15-il pajjiż) qed taħseb biex taqta' kompletament l-esperimenti fuq l-annimali mill-pajiżi membri tagħha, u taqta' anke x-xiri ta' prodotti u kimiċi li jkunu ġew ittestjati fuq l-annimali. L-UE ħa imexxi wkoll riċerka biex isibu mezz kif jittestjaw il-prodotti bla ; ġ ma jużaw annimali. Il-Ħuttafu 40: Settembru — Ottubru 2000 Nittrumbjaw fuq… F'din il-ħarġa se nitkellmu dwar familja ta' tajr tal-priża li ma jikkaċċjawx annimali oħrajn, imma li jieklu l-karkassi - jiġifieri iġsma mejtin ta' annimali, u fdalijiet tal-laħam li jħallu warajhom il-predaturi. Qed nirreferi għall-avultuni (velżures). L-avultuni huma tajr li jħobb il- beraħ, bħal per eżempju deżerti u steppa. Dan huwa importanti għalihom biex ikunu jistgħu jilmħu xi annimal li jkun miet, ħalli jinżlu jieklu l-fdalijiet tiegħu. L-avultuni huma speċjalizzati biex jagħmlu dan. Għandhom ġwienaħ twal u wesgħin biex jissaqqru fl-għoli għal sigħat twal, minn fejn josservaw l-ambjent ta' taħthom. Munqarhom huwa kbir u mgħawweġ 'l isfel biex iqattgħu l- laħam u l-ġlud. Ħafna drabi rashom tkun bla rix. Dan għaliex l-avultuni jħobbu jdeffsu rashom fit-tiċrit ta' l-annimal mejjet għall- fdalijiet tal-laħam. Kieku jkollhom ir-rix ma' rashom, dan malair jitħammġilhom. L-avultuni spiss jgħixu fi qtajja', u jistgħu jkunu qtajja' kbar ħafna fejn ikun hemm l-ikel. F'Malta m'għandniex ambjent tajjeb għall-avultuni, għax Malta żgħira u m'hawnx wesgħat kbar. Imma fil-ħarifa tpassi minn fuq Malta speċi waħda ta' avultun. Dan huwa l-avultun abjad. L- avultun abjad huwa tajra kbira, bi ġwienaħ twal u wesgħin u b'denb għamla ta' feles. L-adult ikun abjad silġ bil-pinen suwed fuq il-ġwienaħ (ara wkoll ritratt p1), u ras u għonq safranin. Il-ferħ ikun kannella b'xi daqqiet kafellatte. L-avultun abjad huwa wieħed minn erba' speċi ta' avultuni li jgħixu fl-Ewropa, u kollha huma rari. F'Malta avultuni bojod jidhru biss xi wieħed jew tnejn fis-sena, u ġieli ma jidher xejn ukolll Dan l- għasfur narawh ġeneralment f'Settembu u Ottubru, jissaqqar ma' tajr tal-priża ieħor. Ta' min jgħid li ftit snin ilu deher f'Malta avultun tarissmu - dan kien l-avultun prim (gri/fon vulture,, li huwa għasfur enormi u spettakolari - l-avultun abjad jidher nanu ħdejhl Bħas-soltu xi kaċċaturi kawbojs Maltin għażlu li 'japprezzaw' dan l-għasfur billi joqtluh u jibbalzmawh. biex joqogħdu jarawh jiġbor it-trab f'xi vetrinal Fil-fatt dan l-imsejken avultun prim inqatel minn speed- boat ħdejn Filfla u min qatlu tgħidx kemm ħa ritratti miegħu mejjet, bħallikieku għamel xi bravural Biex taraw fejn twassal l- injoranzal L-avultun abjad faċli tagħriu mid-denb magħmul feles. Settembru - Ottubru 200 Il-Huttafa 40 ĊIRLEWWA TAX-XITWA Oliver Saliba (12) Pinġu fuq karta bajda, mhux ikbar minn din il-paġna, b'linka sewda u mhux bil-kulur. Tinsewx isimkom, l-età tagħkom u isem l-annimal jew pjanta. Agħmlu hekk, u t-tpinġija tagħkom tidher fil-magażin. Tpinġux annimali domestiċi għall-Ħuttafa, bħal klieb, qtates eċċ. Kull tpinġija li nġibu tieħu 3 punti fil-Huttafa tas-Sena 2000. Il-Ħuitafa 40 : Settembru - Ottubru 2000 Il-lampuka hija U ħuta tal-passa, bħat-tonn u l-pixxispad. Tqatta' parti mis-sena fl-Oċejan Atlantiku, u l-parti l-oħra Sa. fil-Mediterran. L-ewwel ma jpassi hu l-ħut iż-żgħir u warajh ipassi l- ħut il-kbir. Bl-Ingliż il-lampuka jgħidulha corvphean jew dolpbir-fisb. Il-lampuka tikber sa metru u ġieli anke iktar. Iktar ma tikber, iktar rasha ma tibqax ippuntata, imma ssir wieqfa. Il-lampuka għandha kulur sabiħ ħafna, blu fin-naħa tad-dahar u isfar sabiħ in- naħa taż-żaqq. Naturalment, biex tapprezza dawn il-kuluri trid tara l-lampuka fil-baħar, għax meta tinqabad u tittella' l-art, dawn l-ilwien jintilfu. il-lampuka tinġabar fi qtajja' kbar u tikkaċċja ħut ieħor iżgħar minnha. Mhix ħuta li tgħix fil-fond, u tħobb iżżomm taħt id-dgħajjes u l-vapuri għad-dell u biex tistaħba minn predaturi bħad-dentil. Il-Ħuttafa tas-Sena Dawn huma l-10 membri li bħalissa qegħdin fuq quddiem fil-Ħuttafa tas-Sena 2000 Nispera li baqa' backnumbers tal- Ħuttafal Ahjar inħaffefl Jirgen daħħal 20 membru fil Arthur Briffa 046 S Klabb f'temp ta' xaharejn. Darren Dalli Ċ Kellna serata interessanti nhar it-30 Ġunju. Konna iktar minn 50 ruħ. Kulħadd :- lagħab u tgħallem u rebaħ u feraħ u daħaq u kiel u xorob. Is-suġġett tas-serata kienet ix-xemx. Bil- logħob rajna kemm hija importanti x-xemx għalina, kemm hija l-qofol tal-ħajja fid-dinja. Bil-logħob ukoll tgħallimna kemm tista' tkun ta' ħsara x-xemx jekk noqogħdu wisq fir- raġġi tagħha. Imbagħad kellna ħotdogs u drinks. Kulħadd jomgħod, jibla' u jbekbeki Grazzi, bħal dejjem, lill-ħafna leaders li għenu biex is-serata tkun suċċess. ħarġa ħlief 1 u 3. Kullbacknumber jiswa' Backrimbers tal-Ħuttafa baqa' minn ta' kull 25ċ (30ċ bil-posta). Ċemplu 347646 Settembru - Ottubru 2000 - Il-Ħuttafa 40 Bż-DdDdlol-mzjrddrrct P-DOLHIMMDIMNJ JIE Araw kemm insetti jirnexxilkom issibu moħbijin qalb dal-ħafna ittri. B'kollox imsomma hemm 20 annimal, u biex ngħinukom ġibnilkom il-lista sħiħa hawn taħt, u lestejnilkom l-ewwel insett ukoll. Tistgħu timxu mimdudin, weqfin, imxattrin, 'il quddiem u lural Ara taqgħulll ASSALTIN MQASS Ibagħtu kopja tat-taħbila lesta (jekk tqasqsu l- magażin titilfu mill-ewwel), sat-Tlieta 31 Ottubru 2000. Tinsewx isimkom eċċ. Indirizz tal-BirdLife f'p2. Min jittella' fost it-tajbin jirbaħ ktieb dwar in- natura. Ir-rebbieħa ta' KOMPETIZZJONI 39 hija Sara Amin mill-iMsida. Sara mitluba tmur iċ-ċentru tal-BirdLife (Tnejn sal-Ġimgħa 9am-12) f'Ta' Xbiex, tieħu magħha l-membership card, biex tiġbor il-premju. Mostru fil-Funtana… Sur Editur, Fil-ġnien 4 l għandna vaska - kbira u funtana ' €—— — , żgħira mwaħħla Jmm mal-ħajt. Fl-ilma mdardar tal-funtana sibt eluf ta' kreaturi żgħar bħal ma hu muri fl-istampa. X'tip ta' kreatura hi din7 Marżepp mhixi Dejjem tiegħek, Ħ'Attard Għażiż Rvan, Mhux talli taf tosserva, imma Milli jidiner tat kif tieħu nota sew ta' annimal, bil-kaj eċċ. Issa niġu għall-annimal misterjuż. Nafħseb dan huwa ferħ ta' nemusa tad-djar, Rqan. in-nemus iħobb l-ilma qiegħed, jekk il- funtana ma tantx tħaddmuha, mela. huwa. post ideali fejn in-nemus ibidl Jien sibtiek stampa minn ktieb ta' kif tkun iarva ta' nemusa tad-djar. Innota ii l-frieħ tan-nemusa tad-dar iħobbu joqogħdu . fas mdendlin rashom 'l isfel taħt wiċċ l-ilma. L-Editur —U ieħor fil-baħariii Għażiż Editur, Nixtieq l-ewwel ngħidlek prosit għall-magażin fl- Ħuttafa. It-tieni nixtieq ngħidlek xi ħaġa li ġralna dan l-aħħar f'Għar Lapsi. Waqt li konna qegħdin ngħumu, kien hemm sajjied u qabbad il-magna tiegħu ġol-bajja. Barra li kien hemm riħa qawwija ta' pitrolju, fil-wiċċ ta' l-ilma kien hemm il-pitrolju u l-baħar kien kollu kuluri. Barra li kien hemm in-nies u ħafna tfal żgħar, mur ara l-ħut li joqogħdu fil-baħar stessi Jien nixtieq insaqsi jekk hemmx xi liġi jew regola biex iwaqqfu jew jgħidu lis-sajjieda biex iqabbdu i- magni tagħhom barra mill-bajja. Għażiża Alison, Ħal Kirkop Grazzi tal-kummenti sbieħ u skużani li domt ftit ma ġibtiek l-ittra tiegħek. Imma kif taf, spazju fil-magażin ma tantx ikollna… Dak is-sajjied kien qed jikser il-liġi jekk kien qed juża pitrolju flok petrol (jew diesel) biex iħaddem il-magna. Jekk kien qed jarmi pitrolju fil-baħar, dak ukoll huwa ksur tal-liġi. Dwar li kien qed iqabbad magna fil-bajja, ma jidhirlix li din hija illegali, sakemm ma kienx qed ikun ta' periklu dirett għan-nies. L-Editur ' Għadira, here we. 'come' Il-Ħuttafa 40 7 Settembru -— Ottubru 20060 X'qed tiskantal Ma tafx li aħna tajr ta' l-ilma2 Skond l-Ambjent l-Għasfurl Veru li Malta daqs nitfa, imma veru wkoll li f'Malta għandna ħafna ħabitati differenti. Ħabitat huwa tip ta' ambjent. Għandna xagħri, għandna makkja, għandna widien, bosk (speċi ta'l), xtut, għoljiet, irdum eċċ. U l-għasafar jinfirxu f'dawn il-ħabitati skond l-ambjent li jippreferu. Per eżempju m'intix se ssib ċiefa rieqda fis-siġar taż-żnuber tal-Busketti Jew xi pitirross jogħdos fir-riserva ta' l-Għadiral U proprju dwar das-suġġet se jkollna taħdita bis-slajds. Jekk tixtiequ titgħallmu iktar dwar dan, ejjew araw u isimgħu Skond l-Ambjent, l-Għasfuri Data: Il-Ġimgħa 13 Ottubru 2000 Post: Skola Primarja Furjana Ħin: 6pm-7pm Dħul: B'xejn 4 Età: Ħuttaf kollhal Età: Ħuttaf kollhal Data: Il-Ħadd 12 Novembru 2000: SE nżuru r-riserva ta' l- Niltaqgħu: Venda ta' l-Għadira Għadira u l-inħawi taċ- Ħin: 8.30am Cumnija, ii hija x-xagħra fuq Lura: Nofsinhar in-naħa ta' wara tar-riserva. Eijew u tieħdu gosti Hekk hul Sejrin inħawlu s-siġar, nies. Kif tafu, f'Kemmuna l-BirdLife qiegħda tieħu ħsieb biċċa minn Wied l- Aħmar, biex fih tistudja l-għasafar bir- ringing eċċ. F'għalqa mitluqa ġo parti minn dal-wied se nħawlu xi siġar indiġeni. B'hekk il-post mhux biss jisbieħ, imma jiġbed lejh iktar natura bħal insetti u għasafar. Għalhekk jekk tħossu li tistgħu, ejjew agħtu daqqa t'id u uru li verament tħobbu n-natura. Data: Il-Ħadd 22 Ottubru 2000 Min huwa interessat għandu jċempel lil BirdLife fuq 347646 għal aktar dettalji (Mon-Fri 9am-12) Tgħid xi darba din għad tkun Maltija7 ' ġ e Iniawi b'riskju tal deżerfifikazz zjoni X'iiġi f'moħħkom meta tisimgħu l- kelma desertification7 Forsi . taħsbu f'deżerti mimlijin ramel, b'ħafna sħana fejn xita ma tinżel kważi qatt. Allura tiskantaw xi naqra jekk ngħidilkom li d- deżertifikazzjoni hija diżgrazzja li tista' tolqot lil Malta wkolll X'inhi deżertifikazzjoni7 Deżertifikazzjoni hija meta art ghammiela tibda ftit ftit tilef il- produttività tagħha sa ma ssir art fqira, kif tkun f'deżert. Dan jista' jiġri f'ħafna postijiet, speċjalment fejn hemm klima pjuttost niexfa, inkluż Malta. X'jiġri f'postijiet milqutin minn dal- proċess7 Meta tinżel ix-xita ma jkunx hemm ħxejjex u xita biex iżommu lura l-ilma, allura l-ilma ma jilħaqx jinfiltra fil-ħamrija, u jaħrab mill-ewwel lejn il- baħar. Bjar u għejun jinxfu u t-ftit pjanti li jkun hemm imutu għax bla ilma. Biex tkompli tgħaqqadha, din l-art nieqsa mill-ħdura tkompli tbiddel ukoll il-klima tal-post (vvicroclimate), tant li jibda jasal inqas sħab tax-xita hemmi Ċirku vizzjuż tal-biża'. X'jikkawża d-deżertifikazzjoni7 Il-kawżi jistgħu jkunu kemm naturali kif ukoll umani. Wieħed mill- ħatja ewlenin huwa r-ragħa żejjed, jiġifieri meta jkollok wisq mogħoż u ngħaġ jirgħu l-art. Dawn mhux biss jieklu kollox, imma ma jħallu xejn ġdid jikber. Kawża oħra hija drawwiet tal- biedja ħżiena li jnaqssu l-fertilità tal- ħamrija u jagħmluha ħafna iktar faċli li tintilef. Il-qtugħ eċċessiv tas-siġar ukoll huwa kawża prinċipali. Ħafna nħawi madwar il-Mediterran darba kienu foresti mimlijin ħajja. Ilum huma wesgħat blat mikxuf bla farka ħamrijal Problema oħra hija dik ta' metodi ħżiena ta' tisqija li jwasslu biex il- ħamrija ssir mielha ħafna u ma jkunux jistgħu jikbru pjanti. Hemm ukoll kawżiet naturali, per eżempju tibdil fil-klima, bħal nixfa twila iktar mis-soltu. U anke hawn irridu niftakru li jista' jkun li l-bniedem qed jikkawża bdil fil-klima wkoll, speċjalment bil-g/obal warning. Semmejna kawżi diretti iżda fil- verità s-sitwazzjoni spiss tkun iktar ikkumplikata. il-faqar huwa kawża indiretta. F'pajjiżi fqar in-nies m'għandhomx għażla ħlief li jippruvaw jieħdu kemm jistgħu mill-art, anke jekk qed jagħmlulha l-ħsara. Jekk tkun bil- ġuħ m'intix se toqgħod tinkwieta fuq il-ħsara lill-art X'inhuma l-effetti2 L-effetti tad-deżertifikazzjoni huma kbar. It-telf ta' l-ilma u ħamrija naturalment jaffettwaw il-biedja. L- ammont ta' produttività agrikola tonqos b'minn 10-5096l Madwar 6126 ta' l-art agrikola f'postijiet bi klima niexfa huma milqutin mid-deżertifikazzjoni. Minn dawn, madwar 12-il miljun ettaru (qisu d-daqs tal-Greċja) ta' art agrikola jintilfu k1:/7 sena minħabba d- deżertifikazzjoni. Aħsbu ftit kemm inqas filusgħall- bdiewa, kemm inqas ikel għalina. Qed tindunaw kif kull ma nagħmlu lin-natura fl-aħħar mill- aħħar jaffettwa lilna72 X'jista' jsir7 F'ħafna każijiet huwa diffiċli immens biex terġa' ġġib l-art fi stat produttiv, tuża kemm tuża fertilizzantil L-aħjar metodu huwa dejjem li tevita l-kawżi mill-bidu, mhux li tipprova ssewwi waral Il-ħsara li għamel il-bniedem irid jipprova jsewwiha l-bniedem ukolil - Qis li ġġib ġkA40 7 Settembru - Ottubru: — 8 lit-tifel jidhert N ġ Ħuttaf u inti tieħu… (e) Tliet pitazzi (el Stiker bil-kulur (e) 8 punti fil-Ħuttafa tas-Sena Ħajjar ħbieb, aħwa u kuġini jidħlu fi Klabb Ħuttaf, agħtihom kop a; ta' dil-formola biex jimlewha, imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess, u ibgħathomina, flimkien mal-Lm2 tal-membru l-ġdid. Life Malta), postal order jew 34 bolla tas-6ċ Dettalji Eu FHIIL- tal- Indirizz aż kg ti Ni ġ ALI Data tat-twelid Telefon :8 Tqattax il-magażin - ħu fotokopjal