ke Sikoli il-Iaara ha PA Paulilu praghrna uf Qalbna Tagħrif fuq il-Vara ta' San Publju Kif jaf kulħadd, il-vara ta' San Publio ħadimha Vincenzo Dimech madwar l-1811. Din l-istatwa kienet ġiet ikkommissjonata mill- Arċipriet tal-Parroċċa ta' San Pawl tal-Belt peress li dak iż-żmien il-knisja ta' San Publju kienet għadha Viċi Parroċċa. Meta ġiet biex tinħadem il-vara, kien hemm bżonn l-injam. Biex jissupplixxi dan il-materjal, daħal kummerċjant Furjaniż li kien magħruf bil- laqam 'Tal-Miżwet'. Skont tagħrif li għandna, dan kien iġib il-merkanzija mill-Greċja u għat- traġitt kien juża s-servizz ta' xini li kien proprjetà tal-kummerċjanti COTROS. Dawn Cotros kienu jużaw l-istess xini biex iġibu l-inbid mill-Greċja wkoll. Pittura ta' dan ix-xini għadha teżisti u hija proprjetà tal-familja Dacoutros. Skont xi dokumenti, il-vara bdiet tinħadem f'remissa li kellu Vincenzo Dimech ġewwa l-Belt u wara, tkomliet fil-Furjana fil-post li jinsab fi Triq San Publju kantuniera ma' Triq Il-Miratur. Dan il-post illum huwa okkupat minn Cafeteria magħrufa. Minn informazzjoni li kien tani l-Furjaniż Salvu Maggi (twieled 1904 u miet 1974) u li jiġi missier Ġorġ, volontier li jgħin fil-knisja Arċipretali tagħna, il-vara damet għal ħafna żmien, mogħtija l-ġibs biss u mqiegħda fuq par strippi ħdejn il-bieb li minnu nitilgħu għal fuq il-gallarija tal-orgni u l-kampnar. L-ewwel dekorazzjoni li saret fuq il-vara kienet tikkonsisti f'żebgħa, induratura u rożuni mal- kappa. Wara xi żmien, jiġifieri għall-ħabta tal-1890, reġgħet ġiet indurata u din id-darba sarilha l-iżgraffir, xogħol li sar minn Antonio Gauci ġewwa Triq San Pawl (wara s-Suq) fil-Belt Valletta. Dan it-tagħrif fuq l-iżgraffir jiena ġibtu mingħand Pawlinu Bugeja (miet 1988) li kien wieħed mill-imgħallmin tiegħi. Missier Pawlinu, li huwa wkoll kien induratur, tgħallem u ħadem ma' Antonio Gauci. Wara l-mewt ta' Antonio, dan missier Pawlinu wiret (mingħand Antonio) diversi disinni fosthom dawk tal-vara tagħna u l-għodda tal-induratura. Fl-1925, li allura kienet is-sena ċentinarja tal- Martirju ta' San Publju, l-artist magħruf Bormliż Abraham Gatt għamel l-ewwel intervent żgħir ta' restawr. Wara ftit ta' żmien ieħor, wiċċ San Publio kien reġa' ġie mpitter minn Giuseppe Cali, artist rinomat ieħor. Dan it-tagħrif ksibtu fl-1990/91meta kont qiegħed nagħmel ir-restawr fuq il-vara. Fi-żmien it-Tieni Gwerra Dinjija huwa fatt magħruf li partijiet kbar mill-knisja tagħna ġġarrfu u l-vara sofriet ħsarat kbar ukoll. Dakinhar stess li l-knisja ntlaqtet (28 ta' April 1942), l-istatwa ta' San Publju, kif kienet, bil-ħsara b'kollox, ittieħdet fil-knisja Arċipretali tan-Naxxar fejn baqgħet sakemm għadda l-konflitt. Ma' tmiem il-gwerra nġiebet lura lejn il-Furjana u bdiet tissewwa minn diversi artisti. Il-pedistall ġie fdat f'idejn l-artist Furjaniż Ignatio Cefai. Nazju, kif kien magħruf, reġa għaqqad il-figuri tal-Basso Riliev li kienu nstabu, reġa' mmudella l-figuri ta' San Pawl u ta' San Publju li jinsabu fuq wara tal-pedistall u xi biċċiet żgħar oħra. Dawn id-dettalji ġew innotati meta braxt l-induratura fl-aħħar restawr tal-1990/91. Il-ħsara li saret fl-injam tal-iljun ta' mal-vara ssewwiet mil-iskultur Rabti Pawlu Tonna, filwaqt li idejn l-anġli għamilhom Carmelo Buhagiar (miet 1989) mir-Raħal il-Ġdid. Fl-1990-1991 kien inħass il-bżonn li jerġa' jsir restawr ieħor fuq il-vara. Il-kummissjoni maħtura biex tieħu ħsieb dan il-proġett iddeċidiet li x-xogħol jingħata lili. Il-ħidma saret hawn fil- Drug Sikili il-Vara la B Pidliżuu peraghra d VA Qala Furjana stess. Il-kappella ta' San Ġużepp fil-knisja Arċipretali tagħna ġiet ikkonvertita fi studio fejn fiha sar ix-xogħol fuq il-figura ta' San Publju filwaqt li l-interventi fuq il-pedistall u l-anġli saru fil-ħanut tiegħi, fil-Furjana wkoll. Ir-restawr kien jirrikjedi wkoll il-bdil ta' xi njam li kellu l-ħsara bħalma kien il-każ fuq l-anġli, xogħol li għamel Salvu Bugeja (miet 2010) ġewwa daru f'Tas-Sliema, filwaqt li l-Furjaniż Charlie Camilleri ħadem fuq il-bdil ta' partijiet mil-blata tal-vara. Furjaniż ieħor, Tonv Bugeja kien responsabbli miċ- ċagliq (armar / żarmar) tal-istatwa u l-manifattura ta' kavallett, oġġett li jkun fuq ġewwa tal-pedistall u li fuqu tistrieħ il-vara. Ix-xogħol tal-lostru tal- bradella u l-bankun ingħata lil Joseph Zammit li huwa residenti fil-Furjana. Din il-bradella u l-bankun inħadmu fl-1900 mill-aħwa Furjaniżi Pawlu u Carmelo Balzan lokalment magħrufin bħala 'Tal-Ġummar'. Fl-1993 saret niċċa ġdida għall-vara. Din inħadmet fuq disinn u xogħol skultorju ta' Salvu Bugeja. Il-karpenterija nħadmet minn Mastru Ġużeppi Galea ta' Ħal-Luqa. L-aħħar opra ġdida li saret b'konnessjoni mal- vara, imma saret biex tibdel xi ħaġa li kienet ilha teżisti sa mill-1925, kienu sett ta' erba' fjuretti tal-ganutell li s-Sinjura Catherine Balzan ħadmet fl-2006. Artisti li ħadmu fin-niċċa ta' San Publju fejn dan l-aħħar daħlu jistriħu fil-ħajja ta'dejjem '1. disinjatur u skultur li miet nhar it-28 ta' Awwissu 2010 f'età ta' 90 sena. j mastrudaxxa li ħadem j ma' Ġużeppi Galea li miet nhar it-2 ta' Settembru 2009 f'età ta' 65.