Festa Marija Annunzjata 2018 ta' Ħal Tarxien a qabel il-Konċilju S tal-1965, il-pulptu kien wieħed mill-ewlenin f'dik li hija għamara ekkleżjastika. Meta nagħtu ħarsa lejn uħud mill-parroċċi naraw kif kull pulptu jaqdi l-istess funzjoni pero jvarja fl-għamla u disinn għax jiddependi min kien l-artist li sawru kif ukoll iż-żmien li fih inħadem. Uħud minn dawn il-pulpti għadhom jintużaw sal-ġurnata tal-lum filwaqt li oħrajn sfortunatament tneħħew minħabba l-bidla fil-liturġija. F'dan l-artiklu ser nagħtu ħarsa lejn il-pulptu tal-parroċċa tagħna li bla dubju huwa wieħed mill-isbaħ eżempji ta' għamara ekkleżjastika li nsibu fil-knejjes tagħna. Oriġinarjament il-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien kellha żewġ gallariji tal-ġebel; waħda fuq kull naħa tal-ewwel pilastru faċċata tal-artal maġġur. Dawn kienu tneħħew waqt it-tibdil strutturali li kien għaddej fil-knisja u allura nħass il-bżonn li jiġi kkummissjonat pulptu ġdid maħdum fl-injam. Bħalma dejjem għamlu missirijietna, dawn qabbdu l-aħjar artisti biex iżejnu t-tempju tagħhom. Din id-darba l-għażla waqgħet fuq l-aħwa Sqallin Cosimo u Giuseppe Scolaro. l Kif jidher mill-atti notarili, fid-9 ta' Frar tal-1769 dawn tħallsu s-somma ta' ħamsa u sebgħin skud għax-xogħol tal-iskultura li kellha ssir kollha fl-injam. Il-kuntratt ġie ffirmat quddiem in-Nutar Francesco Glison, fejn Dun Vittorio Bianco ħallas lill-aħwa s-somma msemmija. Il-ħlas sar f'isem il-prokuraturi Angelo Zammit u Ignazio Caruana. Il-pulptu jsegwi l-idjoma tal-Barokk tardiv jew kif inhu magħruf Rococo, kif wara kollox kien l-aktar stil popolari lejn l-aħħar nofs tas-seklu tmintax. Dan l-istil kien popolari ħafna fl-għamara domestika Franċiża. Dan ra t-twelid tiegħu fil-bidu tas-seklu tmintax fejn il-linja arkitettonika ġiet sfruttata b'kurvaturi u skultura magħmula minn tipi differenti ta' weraq, frott u elementi oħrajn dekorattivi. L-għamara Barokka bikrija kienet tkun imżejna b'mazzettuni ta' weraq tar-rand filwaqt li t-tipoloġija l-ġdida kienet titlob li dawn jiġu mżewqa b'weraq ta' forma aktar partikolari kif ukoll b'sensiela ta' fjuri u frott biex b'hekk jagħtu aktar sens ta' dinamiżmu. L-aħwa Scolaro ma baqgħux lura minn dan u kif jixhed tajjeb, il-pulptu huwa manifest ta' dan l-istil hekk elaborat u sabiħ li kif ngħidu, jpaxxi l-għajnejn. Tajjeb li ngħidu li allura Malta ma kinetx daqshekk lura f'dak li hu kuntest artistiku għax kienet qed issegwi x-xena artistika li kienet għadha fl-eqqel tagħha fi Kopja tal-kuntratt li ġie ffirmat quddiem in-Nutar Francesco Glison ġewwa Bormla fid-9 ta' Frar fis-sena 1769 fejn juri li x-xogħol ġie kkumissjonat lill-aħwa Sqallin Giuseppe u Cosimo Scolaro Ritratt li juri l-pulptu fil-korsija tal-knisja parrokjali ta' Ħal Tarxien qabel tneħħa fis-snin sebgħin. bliet kbar Ewropej. Il-fatt li l-aħwa Scolaro kienu Sqallin għen biex l-artisti jkunu jafu x'kien għaddej barra minn xtutna u l-infuwenza fl-istil tkun aktar f'saħħitha. minnhom ma jsegwux is-simetrija li b'hekk tkompli ssaħħaħ l-idjoma tal-Barokk tardiv. Il-biċċa ta' fuq hija maqsuma b'għadd ta' pilastri mżejna b'girlandi ta' fjuri u weraq, waqt li raġġi mirquma tajjeb fl-injam u l-istemma tal-Madonna jokkupaw il-parti ċentrali. Il-pulptu huwa elevat fuq erba' saqajn massivi magħmula minn skrolli mżejna b'għadd ta' weraq U fjuri, filwaqt li skultura mill-ifjen tokkupa l-ispazji ċentrali ta' kull faċċata fejn uħud Ta' min jinnota xebh kbir bejn il-pulptu tal-parroċċa tagħna u dak li nsibu fil-kattidral Il-pulptu tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien metropolitan tal-Imdina li kien ġie kkummissjonat tliet snin biss qabel dak ta' Ħal Tarxien. Dak tal-Imdina huwa disinn ta' Francesco Zahra, artist rinomat tas-seklu tmintax li nistgħu ngħidu li għandna x-xorti li fil-parroċċa nsibu diversi xogħlijiet li ħarġu minn idejn l-istess l-artist.5 Sa issa għadu qatt ma nstab min seta' kien li ħażżeż id-disinn tal-pulptu perċ mhux ta' min wieħed jeskludi l-fatt li setgħu kienu l-aħwa Scolaro stess li ħolqu d-disinn. Mal-medda tas-snin il-pulptu ta diversi tibdiliet. Oriġinarjament kien sar mingħajr saqaf, perċ kif juru l-kontijiet tal-parroċċa, fis-sena 1792 ċertu Petruzzo Micallef tħallas skud għal xi ħadid biex ikun ta' sapport għas-saqaf il-ġdid tal-pulptu, filwaqt li żewġ skudi ġew imħallsa għal xi xogħol ieħor relatat mal-proġett.' Tibdil ieħor sar fis-sena 1793 meta t-taraġ li kien hemm fil-pilastru ġie mbarrat bil-ġebel u għalhekk kellu jsir taraġ ġdid biex ikun hemm aċċess għal fuq il-pulptu. Ċertu mastrudaxxa Allesandro ġie mħallas is-somma ta' ħames skudi biex jillostra t-taraġ Partijiet mill-iskultura minquxa fl-injam li biba hu mżejjen il-pulptu. Ta' min wieħed jinnota l-ħlewwa u d-delikatezza fix-xogħol tal-iskultura. il-ġdid. Ir-raġuni għalfejn dan it-taraġ ingħalaq mhix magħrufa. Bħalma naraw f'kull knisja, kull pulptu jkun imżejjen bix-xbieha tal-kurċifiss. Fis-sena 1873 l-istatwarju Karlu Darmanin ġie mqabbad biex jaħdem wieħed ġdid u b'hekk jieħu post dak li kien hemm qablu li sa issa sfortunatament għadna ma nafux x'sar minnu.$ L-aħħar intervent li sar fuq il-pulptu kien fis-sena 1926 meta l-iskultur Manwel Buhagiar ġie mħallas is-somma ta' għoxrin lira għall-proġett ta' taraġ ġdid. Seba' liri tħallsu għal xi bronż li kellu jservi ta' poġġaman għal dan it-taraġ. Ta' min wieħed iħeġġeġu anke jagħmel talba biex dan jiġi rrestawrat u jerġa' jsib postu lura fil-korsija tal-knisja parrokkjali tagħna. Ikun pass għaqli li jerġa' jibda jitgawda mill-poplu Tarxiniż u minn dawk li għandhom għal qalbhom dan il-wirt hekk importanti fl-għamara ekkleżjastika. ' Iż-żewġ aħwa kienu wħud mill-aqwa artisti li kien hawn fuq il-gżira. Dawn kienu ġa ġew fdati jaħdmu l-għamara tas-sagristija ta' Ħaż Żebbuġ u dik ta' San Pawl Nawfragu fil-Belt Valletta. J./D. Micallef (2000) Tżież sekli ta' Għamara Maltija. Pġ. Pġ. (2013) Il-Pulptu tal-knisja tagħna. Ħarġa speċjali tal-festa 2013. Pġ.9