Seminarju tema Tereża: ikmenu tlieqin Sema ieħ Semitz, s-Santwarju azzjonali ta' Ġanta lan sux jimlew kull rokna. Fid-19 ta' Frar 1985 il-Karmelitani Tereżjani kienu kburin li jippreżentaw l-Oratorju Pawlu ta' Malta fis-Santwarju. Il-pubbliku attenda bi ħġaru għal dan l-Oratorju, li għalih il-kor, l-orkestra u s-solisti taw eżekuzzjoni meraviljuża li żgur tibqa' f'moħħ dawk li mlew is-Santwarju f'din l-okkażjoni. Kemm kienet sabiħa u imponenti l-istatwa artistika ta' San Pawl li l- Kapitlu ta' B'Kara għoġbu jislef lill-Patrijiet mill-Knisja ċkejkna ta' San Pawl tal-Wied. Barra dan l-Oratorju, jibqgħu mfakkra dawk simili li saru f'ġieħ San Ġwann tas-Salib (1990) u dak ta' Santa Tereża ta' Ġesu. Minbarra ż-żewġ Rock Masses għaż-żgħażagħ li se nsem- mi aktar 'il quddiem, ta' min isemmi wkoll il-pageants li saru maż-żmien. Fit-3 ta' Jannar 1985 sar id-dramm fi tlett atti, Eliżabetta Catez. Dan id-dramm kien ġie ppreżentat b'suċċess fl-Istitut Kattoliku u jitratta l-ħajja tal-Beata Eliżabetta tat-Trinità. Ittella' ieħor bl-isem Il-Milied it-Tajjeb. Kien dramm dwar in-nuqqasijiet ta' żminijietna. F'Marzu tal-1986 sar id-dramm Hu l-Mulej, li jitratta l-qawmien ta' Ġest u ieħor bl-isem Il-Fjur iż-Żgħir dwar il-ħajja ta' S. Tereża tal-Bambin Ġesu. Il- grupp ta' atturi kien ippreżenta b'suċċess kbir L-Aħħar Ikla tal-Mulej jew kif nafuha l-Aħħar Ċena. Din kienet inħadmet ukoll għat-televiżjoni Inħeġġukom biex tagħmlu użu minn dawn il-prodotti: — j' rrekklamati f'dan il-ktieb għax huma kienu ta' għajnuna (- għalina biex jitwassal lilkom b'xejn. joħeħ ILDO sena A LLkLIA: GĦI au g ħoxrin sena mill- ftuħ ta L-Isqof ma' l-anzjani fis-Santwarju żmien ilu. Pageant ieħor kien dwar S. Tereża Benedetta tas-Salib (Edith Stein), illum patruna ta' l- Ewropa. Mis-Santwarju saru diversi trasmissjonijiet fuq il-mezzi tax-xandir, laqgħat ta' kull xorta għal għaqdiet u movimenti, fuq kollox ta' natura reliġjuża. Niftakar, fost l-oħrajn, il-programm Bonġu Malta li, f'xandira diretta tal-Ħadd 16 ta' Marzu 1986, ġiet trasmessa fuq TVM il-quddiesa tad-9.30 a.m. Minkejja l-maltemp u x-xita kontinwa, il-programm baqa' sejjer sat-tlieta ta' wara nofsinhar minn ħdejn is-Santwarju, hekk kif kien ippjanat. Il-programm Forċina fuq Net TV, il-Ħadd 20 ta' Lulju 2001 xandar il-festa tal-Madonna tal-Karmnu. Fl-istess sena fuq One TV f'xandira diretta xxandret il-quddiesa ta' nofs il-lejl tal-Milied u ma nafx kemm-il darba lejlet il-festa fuq l-RTK — programm dirett ukoll b'messaġġi għall-emigranti fl-Awstralja, kif ukoll isiru xandiriet minn żmien għal ieħor fuq Radju Marija bħal per eżempju l-festa ta' Santa Tereża. Fuq firxa ta' ħamsa u għoxrin sena saru diversi attivitajiet u ċerimonji reliġjużi li Ikoll urew kemm il-kumdità li joffri s-Sant- warju ġiet apprezzata minn tant organizzazzjonijiet, għaqdiet u nies li jiffrekwentawh mhux biss mill-inħawi tal-qrib imma xejn inqas minn dawk li joqogħdu 'l bogħod. Ħamsa u għoxrin sena ta' storja li għaliha nroddu ħajr lil Alla għall-ġid kollu li sar matul dan iż-żmien. Iqegħid ta' f Eeail Gebla Il-Patrijiet Karmelitani Tereżjani waslu B'Kara fl-1896. L-inħawi ta' madwar il-Kunvent baqgħu dejjem jikbru u n-nies li jif- frekwentaw il-knisja kompliet dejjem tiżdied. Kien għalhekk li l-Patrijiet ħasbu biex jixtru l-għalqa li kienet biswit il-knisja l-antika ta' San Alfons, magħrufa bħala l-għalqa Ta' l-Inbid, li bi providenza kienet l-unika biċċa art li kien fadal mhux mibnija fi Triq il-Wied. Ftit aktar minn ħamsin sena wara l-ftuħ ta' l-ewwel knisja ta' San Alfons, fil-bidu tas-snin ħam- sin, il-Patrijiet bdew jaħsbu biex jipprovdu għall-bżonnijiet ġodda pastorali u spiritwali tan-nies, li kif għedna, in-numru tagħhom kien qiegħed dejjem jikber. B'kuntratt li sar fil-11 ta' Diċembru 1954, huma xtraw nofs l-għalqa Ta' l-Inbid, skond l-atti tan-Nutar Alexander Grech, il-Furjana. L-għalqa msemmija kienet ta' l-Aħwa Apap Bolo- gna, ulied il-Markiż Paolo Apap Bologna u l-Markiża Marija Tereża, imwielda De Piro d'Amico. In-Nobbli Alexander Apap Bologna, imwieled Ħ'Attard u joqgħod Notabile, deher fil- kuntratt tax-xiri f'ismu u f'isem it-tliet ħutu, żewġ subien u oħtu, imwieldin il-Belt Valletta. Il-ħsieb, għall-bidu, kien li tiġi mkabbra l-knisja l-antika ta' San Alfons, iżda minħabba li n-numru ta' nies li jiffrekwenta l-Kunvent (hekk imsejjaħ min-nies) baqa' jiżdied u l-knisja kienet ilha titkabbar ftit ftit, hekk li bi żjieda ġdida kienet titlef kull stil, il-Patrijiet iddeċidew li jibnu knisja ġdida u spazjuża. Barra minn hekk, kien meħtieġ li l-ministeru ma jiġix imfixkel minħabba t-twaqqigħ tal-knisja. B'dan il-ħsieb, li jinbena Santwarju nazzjonali ġdid, fil-15 ta' Marzu 1958 sar il-kuntratt tax-xiri tat-tieni nofs ta' l-għalqa għand in- Tberik ta' l-Ewwel Ġebla 1965 dŻ żmil. dosu risżifimieli Lkaii. n'berse. ie mid Bamei— b-imboezzmain. Da daroonza, — Ba Pimiam wWdamħm la ABESIIEIM Mea bor ——n—a snkovatmnit', Papa dk Doarħimmniz —Mifeċmat. . ġum'dbi għa Pa-Sial.— fnħn— dmam—. lema larrtu afii PMeizeta— jfeġġ L-ittra tal-25 ta' Marzu 1958 li oħt San- ta Tereża, Ċelina magħrufa fil-Karmelu bħala Swor Ġenoveffa, kienet bagħtitilna mill-Karmelu ta' Lisieux fi Franza u li fiha titlob lil Santa Tereża tbierek is- Santwarju bil-preżenza tagħha. Fl-ittra tagħha tgħid: Jiena nitlob liċ-ċkejkna oħti Qaddisa biex tbierek il-biċċa xogħol li daħlu għaliha l- patrijiet tagħna Karmelitani Tereżjani ta' Malta u biex tagħmel li tinħass il-preżenza tagħha ta' dija sopranaturali fis-Santwarju Nazzjonali li se jiġi ddedikat lilha permezz tat-tħabrik tagħhom. Sr. Ġenoveffa tal-Wiċċ Imqaddes u ta' $. Tereża O.C.D. B'dan l-għan ukoll, inġiebet minn barra l-Urna artistika ta' S. Tereża tal- Bambin Ġesu biex din tkun iċ-ċentru ta' devozzjoni fil-knisja l-ġdida u bdew isiru diversi attivitajiet biex jinġabru l-fondi għall-proġett tant mixtieq. F'dan iż-żmien, kien Provinċjal P. Anġlu Buhagiar, li ħalliena fid-29 ta' Ottubru 2001. Kellu jkun IL-ĦADD 16 TA' MEJJU 1965 (festa ta' San Xmun Stock) li l-bini tas-Santwarju ngħata bidu bit-tqegħid ta' l-ewwel ġebla mill-Arċisqof ta' Malta Mons. Mikiel Gonzi, mgħejjun mill-Professur Mons. Arturo Bonnici u l-Profes- sur Mons. Ġużeppi Sapiano. Ftit qabel it-tqegħid ta' l-ewwel ġebla, il-Prokuratur Ġenerali ta' l-Ordni P. Ewsebju Obezzoni O.C.D. qaddes quddiesa fuq palk armat fil-post magħżul għall-bini tas-Santwarju l-ġdid. It-tqegħid ta' l-ewwel ġebla kien akkumpanjat mill-ferħ ta' tant nies li nġabru fuq il- post, filwaqt li l-kor kanta, 'Il-Mulej jibnilna Dar u jgħasses il-Belt'. Il-Provinċjal ta' dak iż-żmien, P. Lwiġ Pisani, f'diskors li niseġ f'din l-okkażjoni, qal li l-għalqa mimlija ħaxix kienet sejra tinbidel f'post imbierek, mhux biss f'għajnejn il-bned- min, iżda wkoll quddiem Alla li, għat-talb u bl-interċessjoni taċ-ċkejkna imma tassew kbira, Qaddisa Tereża tal-Bambin Ġesu, kien sejjer jilqa' t-talb u s-sagrifiċċji kollha li l-Insara kienu għad iridu joffrulha hemmhekk, għax Alla ried jibda jagħti l-grazzji tiegħu f'dak il-post ikkonsagrat lilu. Preżenti għal din iċ-ċerimonja, fost l-oħrajn, kien hemm ukoll il-Perit u l-Inġinier tal-Knisja. Din l-ewwel ġebla tas-Santwarju llum tinsab fil-Kappella ta' Santa Tereża. Is-Santwarju hu l-ikbar knisja moderna ta' pajjiżna. Il-pjanta tas-Santwarju saret mill-Perit Taljan, il-Professur Giorgio Pacini ta' Ruma, waqt li l-Inġinier kien Andrea Fini. Huwa ddisinjat skond ir-riforma liturġika tal-Konċilju Vatikan it- Tieni u fuq rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni ta' l-Arti Sagra tal-Vatikan. Id-direzzjoni tax-xogħol tal-bini tqiegħdet Mons. Arċisqof jiffirma d-Dedika flimkien mal- parrinijiet is-Sur Spirdione Mizzi u s-Sur Louis Vella. It-tqegħid ta' l-ewwel ġebla tas-Santwarju 16 ta' Mejju 1965 Bdiet purċissjoni mill-knisja ta' San Al- fons għall-għalqa fejn kellu jitla' l-bini tas-Santwarju Mons. Mikiel Gonzi mgħejjun minn Mons. Arturo Bonnici u minn Mons. Ġużeppi Sapiano. L-E.T. Mons. Arċisqof ibierek il-pedamenti tal-bini. Louis Naudi ta' l-Imsida u b'kuntrattur ġie magħżul is-Sur Joe Fenech tal-Blokrete ta' Ħal Lija. L-Imgħallem fuq il-post tal-bini tas-Santwarju kien Manwel Camilleri. Il-ħadid ġie pprovdut mid-ditta The Malta Steel Co. Ltd. tal-Fgura. Is-Santwarju huwa ta' għamla tonda b'dijametru ta' 40 metru. Il-knisja hi mibnija kollha bil-konkrit bħala struttura ewlenija, liema xogħol kien tlesta kollu sa Settembru tal-1975. Imbagħad ingħalaq bil-brikks kulfejn kien għadu miftuħ mad-dawra tal- Knisja kollha, kemm fuq u kemm taħt il-gallarija, kif ukoll il- kappelli ta' Santa Tereża u tal-Madonna tal-Karmnu, li huma 12.5 metru-il waħda. Il-volum vojt tal-Knisja huwa madwar 30,000 metru kubu. Il-presbiterju għandu dijametru ta' 10 metri mad-dawra tonda tiegħu. Is-Santwarju għandu gallarija li tgħaqqad iż-żewġ kap- pelli mad-dħul taż-żewġ bibien. Taħt din il-gallarija, bejn il-bi- bien tad-dħul, hemm spazju għall-ġenituri bit-tfal żgħar, il-crv- ing room li kultant jien ninnota li jkun hemm anki nies anzjani hemm ġew. Dan mhux posthom hemmhekk għax qed jieħdu post ħaddieħor bil-konsegwenza li qiegħed ikun hemm tfal jibku jew jilgħabu fil-knisja bir-riżultat li jtellfu lil ħaddieħor. Is-saqaf tas-Santwarju huwa magħmul f'forma ta' 20 fdewxa li b'sengħa eċċezzjonali jistrieħu fuq ċirku tond u jinġabru dawramejt min-naħa ta' fuq mal-lanterna tas-Santwarju. B'hekk l-għoli tas-Santwarju, jiġifieri meta tqis il-lanterna li tiddomina s-saqaf, huwa ta' 40 metru. Fuq il-lanterna jistrieħ is-salib li ġie mbierek minn Mons. Ġużeppi Mercieca, Vigarju Ġenerali (aktar tard Arċisqof ta' Malta) fil-25 ta' Ottubru 1975. Huwa bierek is-salib ewlieni tal-knisja wara li kien mexxa Quddiesa konċelebrata fil-bini tas-Santwarju u ttella' f'postu dak il-ħin stess fost l-entużjażmu tal-folla tassew kbira li mliet il-wesgħa ta' quddiem tas-Santwarju. Dak in-nhar saret festa sħiħa. Is-Salib ittieħed ħdejn il-Bank tal-Wied u tqiegħed fuq karru u minn hemm imbagħad ġie miġbud minn għadd ta' rġiel dilettanti tal-festa fost briju mill-aqwa sa ma wasal fil-wesgħa ta' qud- diem tas-Santwarju. Mal-ġenb tal-knisja nsibu l-kampnar li jitla' għoli ta' madwar 50 metru 'l fuq mill-art. Il-Provinċjal P. Lwiġ Pisani nhar is-16 ta' Marzu 1975 bierek is-salib ta' fuq il-kampnar u dak in-nhar stess tqiegħed fil-post tiegħu. Dan is-salib kien inbidel wara li kien ġralu l-ħsara u sar ieħor tal-ħadid flimkien mas-saqajn tiegħu u li ttella' u tpoġġa f'Settembru 2004 bil-parteċipazzjoni ta' Paul Borg, Pierre Buhagiar u Kenneth Cauchi fuq il-kamp- nar, kif ukoll Joseph Abela, Francis Borg, Alfred Catania, Valent Xuereb u Edward Schembri li dan ta' l-aħħar flimkien ma' Paul Borg fasslu x-xogħol li ġie maqtugħ fit-Tarzna u għaqqduh. Waqt ix-xogħol tal-ħadid kien ġie avviċinat Kenneth Cauchi u saru diversi proposti għal qniepen ġodda. Ittieħdet id-deċiżjoni Tissaqqaf il-Kappella Madonna tal-Karmnu Is-saqaf u l-kurvaturi ta' taħtu, flim- kien mad-dawra kollha tal-knisja min-naħa ta' barra ġew miżbugħa b'żebgħa apposta biex ma ssiril- homx ħsara mill-ilmijiet tax-xita u fl-istess ħin isebbħu d-dehra tal- Knisja. 1975 - Waqt it-tlugħ tas-Salib tal-Laterna iħkan u l-Ronsagrazzjoni tas-Dantwarju Wara sbatax-il sena mit-tqegħid ta' l-ewwel ġebla, nhar il- Ġimgħa 9 ta' Lulju 1982, is-Santwarju ta' S. Tereża ġie mbierek u miftuħ mir-Reverendu Provinċjal P. Gabriel Grech waqt qud- diesa konċelebrata solenni fis-sitta ta' filgħaxija. Il-mużika kienet immexxija mill-kor Cantate Domino taż-Żurrieq. Wara l-konċelebrazzjoni sar it-trasport ta' l-istatwa devota tal-Ma- donna tal-Karmnu mill-knisja l-antika, u fid-dħul tal-vara tkantat l-antifona Flos Carmeli tas-Surmast Diacono u wara tkanta t-Te Deum b'ringrazzjament lil Alla. L-għada, is-Sibt 10 ta' Lulju sar it-trasport ta' l-Urna ta' S. Tereża. Fil-5.00 sar korteo mat-toroq ewlenin ta' B'Kara li għadda minn dawn it-toroq: Triq il-Wied, Papa Piju XII, Anġlu Mallia, John Borg, Brared, Anġlu Mallia lejn il-Bank u minn Triq il-Wied sa quddiem is-Santwarju. Fil-korteo ħadu sehem il-kleru u l-poplu, il-kavallieri ta' San Ġwann ta' Ġerusa- lemm, akkumpanjati mill-bov scouts ta' San Ġwann u l-banda Nicolo Isouard tal-Mosta. Malli l-korteo wasal fil-pjazza tas- Santwarju, sar diskors ta' merħba lill-Qaddisa mill-Professur Ġużċ Aquilina. Wara saret Quddiesa konċelebrata solenni mmexxija mill-Arċisqof Mons. Ġużeppi Mercieca. Kanta l-kor ta' l-Imġarr. Billi l-festa tal-Madonna tal-Karmnu kienet fil-qrib ħafna għax kien ippjanat li l-ftuħ tas-Santwarju jorbot ukoll ma' din il- festa — allura l-festi komplew b'ċerta solennità. Hekk l-għada, il-Ħadd 11 ta' Lulju kien sar il-Kungress ta' l-Ordni Sekulari Karmelitan Tereżjan. It-Tnejn kien Jum il-Missjonijiet bis- sehem tal-Patrijiet Ġiżwiti tal-Kulleġġ San Alwiġi. It-Tlieta kien Jum il-Vokazzjonijet bis-sehem tal-Franġiskani Konventwali ta' B'Kara. Imbagħad beda t-Tridu. Fl-ewwel jum ħadu Patrijiet li jsiru qniepen oħra għal mat-tlieta li fl-antik kienu fuq il-knisja ta' San Alfons biex jintużaw għad-daqq tal-ħin. Għal dan l-għan saru ħames qniepen ġodda mid-ditta John Tavlor Bellfounders ta' Loughborough fl-In- gilterra. L-ismijiet ta' dawn il-qniepen huma San Andrija (l-kbira), Maria Carmela, Paulina, Josepha, Joanna u Teresia. It-tberik ta' dawn il-qniepen sar il-Ħadd 5 ta' Settembru 2004 wara l-quddiesa ta' filgħaxija, u tbierku mill-Provinċjal ta' dak iż-żmien P. Alfred Grech O.C.D. Quddiesa li fiha ttellgħu l-offerti Fir-ritratt jidhru l-Perit Naudi u l-Imgħallem Manwel Wara li tbierek, is-salib l-antik ġie mtella' fuq il-kampnar - 1975 4 MiEl- Il-knisja qabel ma ngħalqet dawramejt bil-bricks għall-festi tal-1975. Is-Santwarju fl-1975 meta saret l-ewwel quddiesa konċelebrata Saninzzjju etta nereża; Memo n elexxiinesn sehem il-Karmelitani ta' l-Antika Osservanza. Fit-tieni jum mexxiet il-komunità f'Malta tat-Tereżjani u fit-tielet jum qaddes l-Isqof ta' Għawdex Mons. Nikol Cauchi flimkien mas-saċerdoti djoċesani u mar-reliġjużi. Lejlet il-festa mexxa Mons. Vigarju Carmelo Xuereb u l-festa tmexxiet minn Mons. Isqof Francis Adeodatu Micallef O.C.D. Il-festi ntemmu l- għada t-Tnejn li kien jum ta' Ringrazzjament. Il-Quddiesa ta' filgħaxija saret biex fuq kollox niżżu ħajr lil Alla l-Imbierek ta' l-għajnuna li tana sakemm wasalna f'dan is-Santwarju u biex nirringrazzjaw ukoll lill-benefatturi kollha kemm ħajjin u kemm dawk mejtin. Kif qed insemmu l-ħajjin u l-mejtin, l-ewwel reliġjuż li l-funer- al sar f'dan is-Santwarju kien Patri Vinċens ta' l-Immakulata li miet fil-31 ta' Jannar 1985 li kien għal bosta snin jgħix u jaħdem f'dan il-kunvent. L-ewwel magħmudija saret fit-2 ta' April 1983 immexxija mill-Pirjol P. Ewġenju Camilleri. L L L aBà L l Il-Madonna tal-Karmnu ħierġa għall- Sewwa sew hmistax-il sena wara, matul il-Festi Centinarji tal- qĦħar darba mill-knisja ta' San Alfons Mewt ta' Santa Tereża tal-Bambin Ġesu, saret il-konsagraz- nhar id-9 ta' Lulju 1982. zjoni tas-Santwarju minn Mons. Arċisqof Ġużeppi Mercieca. Ti Nhar l-Erbgħa 9 ta' Lulju 1997, l-Arċisqof ta' Malta mexxa konċelebrazzjoni solenni li matulha dilek biż-żejt imqaddes l-artal tas-Santwarju. Madwar il-knisja ġew imwaħħlin erba' slaleb moderni, li jirrappreżentaw l-erba' evanġelisti, disinn ta' Frank Portelli. Bħala parti mir-rit tal-konsagrazzjoni anki dawn ġew midlukin biż-żejt imqaddes, tnejn mill-Provinċjal P. Mario Borg u tnejn mill-Pirjol P. Manwel Schembri, kif iddelega Mons. Arċisqof. i Il-korteo mmexxi minn Mons. Isqof Mawra mas-Ċantwarju Adeodato Micallef O.C.D. Il-Presbiterju Ma jistax jonqos li hekk kif tidħol fis-Santwarju, jolqtok minnufih l-artal ta' fuq il-presbiterju, magħmul minn biokka waħda ta' rħam ta' Carrara, ta' madwar tlettax-il tunnellata. L-artal jidher imħażżem b'liżar, biex ifakkarna fil-mewt u l-qawmien ta' Ġesu, iċ-ċentru tal-fidi tagħna, u kif ifisser l-artal fit-tradizzjoni nisranija tal-Lvant. Quddiem hemm imnaqgxa l-arma tal-Karmelu Tereżjan, b'ward li jidher f'riġlejn l-arma u li jfakkruna fil-Qaddisa titulari tas- Santwarju S. Tereża tal-Bambin Ġesu, il-Qaddisa tal-Ward. Huwa nħadem mill-marmista Ronnie Pisani, fuq disinn ta' Frank Portelli. Fl-20 ta' Settembru 1994 tqaddset fuqu l-ewwel quddiesa. Dan l-artal ġie kkonsagrat minn Mons. Arċisqof Ġużeppi Mercieca dak in-nhar li saret il-konsagrazzjoni tas- Santwarju fid-9 ta' Lulju 1997. L-ambone, flimkien maż-żewġ mensoli fil-ġnub, saru fl-1986 minn Paul Azzopardi Woodworks ta' B'Kara. Fit-23 ta' No Ġublen, Karmelitan, 2007 vembru 1986 ġie inawgurat it-tabernaklu, magħmul mill-bronż u li jissimbolizza d-dinja, parti minn disinn sħiħ għal-lapside tal-presbiterju, disinni tas-Sur Frank Portelli. Il-presbiterju tas-Santwarju hu mżejjen b'irħam sabiħ fuq sfond abjad li ġie ordnat mill-koperattiva Logomarsini ta' Carrara. L-art hija miksija bl-irħam Calacatta Vagli Luci, waqt li s-sedja tal-President hi magħmula mill-Onice Verde mdawwar bl-irħam Rosa Portogallo. Imbagħad minn taħt is-sedja joħroġ tapit Rosso Rubino li jasal sa l-artal. Ix-xogħol tat-tqegħid sar mill-marmista Ronnie Pisani u tlesta fi żmien xahar fl-1996. Ta' min jinnota l-kapaċità ta' kif ikun imżejjen dan il-presbiterju minn Brother David Borg li b'konċidenza din is-sena qiegħed ifakkar il-ħamsa u għoxrin sena ta' l- għotja tiegħu kollu kemm hu lill-Ordni Karmelitan Tereżjan. di A/ esgħa tas-Ċantwarju Is-Santwarju jesa' mal-1000 ruħ bilqiegħda bil- kumdità, għalkemm jesa' ħafna iżjed, kif naraw meta jiżdiedu s-siġġijiet f'xi attivitajiet fuq skala kbira, u meta l-knisja tkun tassew mimlija fil-festi ta' matul is-sena, bħal dawk tal-lejl tal-Milied u l-Vġili ta' l-Għid. L-eluf ta' nies li jesa' s-Santwarju dehret ukoll, ngħidu aħna, fiż-żewġ Quddisiet Rock li saru għaż-żgħażagħ, l-ewwel waħda fl-Għid tal- 1983 u l-ewwel darba li qatt saret Quddiesa ta' din ix-xorta f'pajjiżna. Barra minn hekk, għandha tiżdied aktar il-kapaċità tal-postijiet fil-gallarija, skond disinn imħejji mill-Professur Pacini nnifsu. Is-saqaf minn ġewwa Il-paviment tal-Knisja tqiegħed fl-1997, b'tapit li jgħaddi min-nofs tal-knisja, disinn ta' Frank Portelli. Il-knisja bil-presbiterju u l-kappelli kienu nksew b'sound-absorbant apposta mifrux dawramejt mal- ħitan biex jissokta jtejjeb l-akwistika u jagħti dehra moderna lill-knisja. Kienu nħadmu għoxrin tieqa kbira ta' madwar is-saqaf li huma 4 metri u nofs għolja u 3 metri u nofs wiesgħa fil-qiegħ tagħhom, u għoxrin tieqa oħra korrespondenti fil-lanterna, li huma 3 metri u nofs għolja u nofs metru wiesgħa fil-qiegħ — tagħhom. Inħadmu wkoll 26 tieqa li jduru dawramejt mal-gal- larija fuq disinn ta' Frank Portelli, kull waħda wiesgħa mat-3 metri u għolja kwart ta' metru. Dawn it-twieqi huma kollha tal-ħadid galvanizzat,u nħadmu mill-Patri- jiet stess. Xogħol tagħhom ukoll hija s-sistema kollha tad-dawl tal-knisja li jinxtegħel minn bord- pjanta ċentrali fis-sagristija. Dehra ġenerali tas-Santwarju - 2006 Hawn ta' min isemmi dawk li ħadmu bis-sħiħ f'dan ix-xogħol, jiġifieri P. Eliżew u ħuh Charlie Parascandolo, flimkien ma' P. Alessandru Pace. Il-ħġieġ tat-twieqi huwa ta' materjal plastiku li ma jinkisirx, imlewwen b'kuluri diversi u trasparenti għad-dawl sabiex jagħti dehra tassew moderna lil dan it-tempju. L-għażla tal-kuluri tħalliet f'idejn is-Sur Frank Portelli. Fl-1986 saru t-turġien ta' l-irħam li jagħtu għall-gallerija. Kif qed insemmu l-gallarija wieħed ma jridx jinsa jsemmi l-aħħar proġett ġdid li sar f'din il-knisja li huwa l-orgni li tbierek fil-funzjoni ta' Sibt il-Għid 2006. Wara tfittxija intensiva, l-attenzjoni tal-Patrijiet waqgħet fuq id-Ditta Ahlborn. Din id-ditta tagħmel diversi strumenti mużikali ta' din ix-xorta. Dak magħżul kien l-aħħar mudell ORGANUM Ill li ta' din id-ditta hu l-akbar wieħed. Dan l-orgni, kif jidher huwa magħmul minn tliet tastieri u pedaliera. Għandu komplessivament 190 reġistru li jipproduċu ħoss polifoniku ta' 640 nota. Il-pedaliera għandha 32 nota. Barra l-ispeakers interni tiegħu, għandu 6 speakers ta' 200 amp- il wieħed biex jipproduċu l-ħoss kemm jista' jkun qrib u bħal dak ta' l-orgni tal-pajpijiet li bid-daqq tiegħu jsebbaħ il-liturġija. Is-Santwarju ta' S. Tereża huwa mfittex għas-servizz tal-Qrar li joffru l-patrijiet tal-Kunvent. Kien għalhekk li anki hawn, il-Patrijiet ħasbu biex jagħmlu konfessjonarji ġodda li joffru l-kumdità u l-privatezza li jitlob dan is-Sagrament. Id-disinn tagħhom sar mis-Sur Frank Portelli u x-xogħol tagħhom fl-injam inħadem minn Charles Debono tal-Mellieħa. Mal-ġnub tas-Santwarju nsibu wkoll l-istatwi taż-żewġ fundaturi ta' l-Ordni Karmelitan Tereżjan, li nġiebu mill-knisja l-antika. L-istatwa ta' Santa Tereża ta' Avila saret minn Wistin Camilleri ta' Għawdex, waqt li 'l fuq minn ħamsin sena ilu saret ukoll l-istatwa ta' San Ġwann tas-Salib minn Ġlormu Dingli ta' l-Imqabba. Ma' dawn irridu nżidu l-istatwa tal-Bambin ta' Praga, li l-Patrijiet Tereżjani xerrdu bosta d-devozzjoni lejh madwar id-dinja. Fil-knisja nsibu wkoll l-istatwi tad-Duluri u ta' l-Ecce Homo, flimkien mal-Via Sagra antika u artistika. d: Kappelti ta' Santa NET u tal-TMadema tal-Kummnu L-ewwel kappella li niltaqgħu magħha hija l-KAPPELLA TA' SANTA TEREŻA, fejn tinsab meqjuma l-Urna tal-Qaddisa. L-Urna tal-bronż inħadmet f'Milan fl-1960 u fiha nsibu x- xbieha devota ta' S. Tereża tal-Bambin Ġesu fil-waqt tal-mewt tagħha, maħduma f'Ruma mill-artist Salvatore Placenti fl- 1997. Fiha huma miżmuma relikwi mill-għadam tal-Qaddisa, mogħtijin mis-Sorijiet ta' Lisieux, li taw ukoll lis-Santwarju l-velu l-iswed u d-drapp biex tinħiet il-libsa kannella tagħha. Lapida kommemorattiva li tfakkar Il-kappa bajda ingħatat ġentilment mis-Sorijiet Tereżjani li il-miġja tar-Relikwi ta' Santa Tereża jinsabu fil-monasteru ta' S. Margerita, Bormla. Ir-rakkmu u l-ħjata saru minn P. Martin Borg u Leonora Pace. Fl-1 ta' Marzu x-xbieha għażiża ta' Santa Tereża li kienet inħadmet mis-Sorijiet Sagramentini ta' Monza, inħakmet minn nirien u l-istatwa tax-xama' nqerdet għal kollox u ma kienx baqa' minnha ħlief il-korp tal-kurċifiss, li Ilum ġie indurat mill- ġdid u jinstab f'id il-Qaddisa. Id-devoti Maltin u Għawdxin għenu bi ħġarhom biex mill-aktar fis tiġi rrestawrata l-Urna tal-bronż u ssir l-istatwa l-ġdida ta' Santa Tereża, li hi wkoll tax-xama' bħal dik oriġinali. Hija din ix-xbieha li lqajna IMMA tal-Qaddisa kif tinsab fl-urna fostna fil-Festi Centinarji tal-Mewt tal-Qaddisa fl-1997, u li: tagħha Ilum mill-1997. f'dik l-okkażjoni ġiet meħuda fil-bażilika tal-Karmnu fil-Belt Valletta, u fil-knejjes Tereżjani ta' Ta' Xbiex u Bormla u aktar tard fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann. Nhar id-19 ta' Ottubru 1997, fil-Ġurnata ddedikata lill-Mis- sjonijiet, S.Tereża tal-Bambin Ġesu ġiet iddikjarata bħala t-tielet mara Duttur tal-Knisja. Kien għalhekk li fl-Urna rrestawrata, tqiegħed ukoll il-berettin tad-dottorat biex ifakkar l-għoti ta' dan it-titlu mill-Papa Ġwanni Pawlu II. Għall-istess okkażjoni, fl-istess xahar (19 ta' Ottubru), l- istatwa tal-Madonna tat-Tbissima, miġjuba minn Lisieux, MSEAR . B ġiet imqiegħda u mbierka fuq il-pedestall tagħha 'l fuq mill- mija tas-metkwi bi Thai ki Urna tal-Qaddisa. ' Is-sena ta' wara (1998) sar il-bażi ta' l-irħam li fuqu tistrieħ l-Urna, xogħol ta' Ronnie Pisani fuq disinn ta' Frank Portelli. Il-qafas tal-ħadid sar minn Paul Borg u Edward Schembri u bħal dak tal-Madonna tal-Karmnu, ġie mfassal b'mod li jista' jerfa' l-bażi kollha u jitmexxa. Ta' min jinnota wkoll li fil-Kappella jinsabu relikwi oħra wkoll ta' Santa Tereża: ħdejn l-Urna nsibu brikk mill-infermerija li fiha mietet Santa Tereża u mal-ġenb l-ieħor jinsabu mdendla l-parimenti sagri li l-Qaddisa kienet tieħu ħsiebhom meta kienet taqdi l-uffiċċju ta' sagristana fl-istess monasteru ta' Lisieux. Ta' min isemmi l-bieb il-kbir tal-ħadid li minnu toħroġ il-purċissjoni tal-Madonna tal-Karmnu. Bħal dak tal-kappella tal-Madonna, huwa jaf- figura tema importanti fl-ispiritwalità ta' Santa Tereża, jiġifieri jirrappreżenta x-xita ta' ward li Santa Tereża wiegħdet li titfa' mis-Sema fuq id-devoti kollha tagħha. Il-bieb l-ieħor li jagħti għall-pjazza ta' Triq in-Naxxar jaffigura l-voka- zzjoni ewlenija tal-Qaddisa li tkun l-imħabba fil-qalb tal-Knisja. Dawn iż-żewġ bibien ġew imfaħħra għall-ħila artistika tagħhom f'opra hekk kbira tal-ħadid, fosthom mill-Professur Is-Santwarju mżejjen għall-festa tagħha Giorgio Pacini. meta saret Duttur tal-Knisja Ottubru 1997 Id-devozzjoni lejn Santa Tereża hija popolari u mxerrda ħafna f'pajjiżna, bħalma hi mad-dinja kollha. Il-messaġġ tagħha tat-Triq iċ-Ċkejkna tat-Tfulija Spiritwali sab eku fil-ħajja spiritwali ta' tant nies. Ma jonqsux dawk l-ommijiet li, bħalma jsir lill-Madonna tal-Karmnu, jippreżentaw lil uliedhom iż- żgħar lil din il-Qaddisa tagħna. Id-devozzjoni lejha qatt ma kienet nieqsa u dan iġibni għall-ħsieb ta' meta fid-9 ta' filgħaxija tat-Tnejn 21 ta' Lulju 2003 daħlu trijonfalment f'dan is-Santwarju r-relikwi ta' Santa Tereża tal-Bambin Ġesu li tassew kien mument sabiħ bl-entużjażmu kollu tal-folla li kien ilu jinbena tul il-pellegrinaġġ li kien beda mill-venda tal-karozzi ta' B'Kara tul Triq il-Wied kollha bis-sehem ta' ħafna għaqdiet. Kif daħlu kien hemm atmosfera li ma tistax tiddeskrivi permezz ta' kant, daqq ta' qniepen u b'xita ta' ward nieżla mil-lanterna. Kif kont tħares lejn wiċċ in-nies kont tilmaħ uħud bid-dmugħ f'għajnejhom, b'nies imissu t-trabi tagħhom ma' dawn ir-relikwi, xjuħ u żgħażagħ jibqgħu b'għajnejhom ċassi lejhom min b'silenzju u min ilissen xi talb. Kienet xiehda oħra ta' l-imħabba kbira l-Maltin u Għawdxin għandhom lejn din il-Qaddisa tal-Ward. Fil-KAPPELLA TAL-MADONNA TAL-KARMNU nsibu l-istat- wa devota tal-Madonna tal-Karmnu li nħadmet f'Lecce, u li tinġarr fil-festa esterna li ssir f'ġieħha fit-tielet Ħadd ta' Lulju. Hija saret fil-bidu tas-seklu għoxrin fuq disinn ta' Arturo Galdes (1861-1934), li ddisinja wkoll il-bradella. Fuq in-naħa tal-lemin tal-Madonna nsibu lil San Xmun Stock qiegħed jirċievi l-Labtu Mqaddes, u fuq ix-xellug Santa Tereża l-Kbira, fundatriċi tal-Karmelu Tereżjan, qiegħda toffri qalbha mixgħula bl-imħabba lil Ġesti Bambin. Din il-vara hi forsi Wactittlugħ tal-arieen l-isbaħ waħda fost il-vari tal-Karmnu f'Malta għal dik li hi fil-kampnar 2004. dispożizzjoni tal-figuri ewlenin bil-Madonna liebsa l-libsa Karmelitana. L-istatwa tal-Madonna ġiet irrestawrata fl- 1997 mir-restawturi Twannv Spagnol u Brian Caruana miż-Żejtun, waqt li l-induratura tad-disinn tal-libsa saret minn David Mer- cieca ta' Ħal Tarxien. Il-pedestall tal-vara li oriġinarjament sar minn Emanuel Vella fl-1921, ġie indurat minn John Pace ta' Mar- saxlokk (u sewa Lm2750). Saru wkoll żewġ dijademi ġodda tal-fidda għall-figuri ta' Santa Tereża u San Xmun, xogħol il-Cutajar Silver Works tal-Ħamrun. Fl-1998 saret ir-raġġiera tal-fidda, ikbar minn dik ta' qabel u mżejna wkoll bid-dawl elettriku. Il-ġilju tal-fidda f'idejn Santa Tereża ta' Ġest ngħata mill-Patrijiet Tereżjani ta' Bormla meta l-istatwa ttieħdet hemm fl-2001 fl-okkażjoni tas-750 sena mill- Tberik ta' sett ta' qniepen ġodda għall-kampnar għoti tal-Labtu tal-Karmnu. mill-P. Provinċjal Alfred Grech 2004 In-niċċa maestuża tal-Madonna saret fl-1996 fuq disinn ta' Frank Portelli u x-xogħol ta' l-injam inħadem minn Charlie Debono mill- Mellieħa. L-ispejjeż tħallsu mill-benefatturi Emanwel u Helen Borg minn B'Kara. Il-bażi tal- ħadid li sservi biex tintrefa' n-niċċa nħadmet b'sengħa għaqlija minn Paul Borg u Edward Schembri, li ħadmuh b'xejn huma wkoll (din l- opra ġiet tiswa Lm12,100 inkluż injam, ħadid, ħġieġ u kanen ta' l-istainless steel). Il-bażi tal- ħadid jagħmilha faċli li n-niċċa tkun tista' titmexxa lura meta fil-kappella tal-Madonna jintrama l-Artal tar-Repożizzjoni fil-festi ta' l- Għid (magħmul fl-1983, disinn u xogħol ta' P. Alessandru Pace) u l-Presepju għall-festi tal- L-Orgni l-ġdid 2006 Milied (armat l-ewwel darba fil-knisja fl-1982, xogħol is-Sur Leonard Farrugia). Fil-jiem tal-festa naraw il-bankun li ġie rrestawrat mill-iskultur Joseph Agius, waqt li l-lostru ngħata minn Vince Xuereb. Ingawdu wkoll il-pavaljun tal-bellus blu li jintrama wara l-vara u li kien sar fl-1986 fuq disinn ta' P. Alessandru Pace. Għeluq Jalla s-Santwarju jkompli fl-aqwa servizz lill-poplu Malti. Ikollna tassew nammettu li Santa Tereża tal-Bambin Ġesu qiegħda l-ħin kollu titfa' mis-Sema xita ta' ward fuqna u fuq dawk kollha li jif- frekwentaw dan is-Santwarju. Fuq kollox grazzi tmur lill-Patrijiet għas-servizz pastorali tagħhom li aħna bħala l-poplu ta' Alla niġu bżonn iċ-ċelebrazzjoni tas-Sagramenti mingħandhom, kemm dawk ta' ferħ kif ukoll dawk ta' niket. Fil-Festa fuq kollox niżżu ħajr lill-Madonna, Omm il-Karmelu u Oħt speċjali tal-Karmelitani kollha fl-ispirtu, tal-grazzji kbar li dejjem ixxerred fuqna. Ħalli jkun għalina l-Labtu Mqaddes tifkira u xiehda qawwija ta' dmirijietna bħala wlied u aħwa speċjali ta' Omm Alla. Dan il-ferħ intern fl- għaqda tagħna ma' Marija u permezz tagħha ma' Binha Ġesu, għandna nuruh bis-sehem tagħna fiċ-ċelebrazzjonijiet li jsiru fil-knisja u fil-briju ferrieħi u tradizzjonali tal-festi esterni li nagħmlu f'ġieħ l-Omm tagħna Marija. Il-Q.T. il-Papa Ġwanni Pawlu II onorana meta għadda minn ħdejn is-Santwarju fiż-żewġ żjajjar li għamel f'Malta. Fis-27 ta' Mejju 1990 għadda minn Triq il-Wied fi triqtu lejn San Ġiljan għal-laqgħa ma' l-Intel- lettwali, waqt li fit-8 ta' Mejju 2001 fi triqtu lejn il-Palazz il-Belt għadda min-naħa ta' Triq in-Naxxar. Il-Prijuri tal-Kunvent ta' S. Tereża matul is-snin Eġidju Cuschieri 19.04.1948 P. Anġlu Darmanin 05.11.1901 : Wistin Borg. Tarċisju Licari 03.07.1957 . Ġwann Leone 05.05.1963 . P. Anġlu Darmanin 23.04.1918 . P. Lawrenz Mifsud 14.05.1909 P. Eliżew Caruana 15.04.1910 P. Albert M. Giacomotto: 01.05.1912 DeENPOSĦEONH Ewġenju Camilleri 05.04.1978 . Ewġenju Camilleri 27.04.1990 : Manwel Schembri 03.02.1997 . : P. Anġeliku Buttigieg 05.06.1931 . P. Ġerard Deidun 08.05.1933 : P. Anġeliku Buttigieg 04.05.1936 . P. Eġidju Cuschieri 21.06.1939