PARROĊĊA ARĊIMATRIĊI Festa 2013 Sunett bit-Talj każi Dun Karm Psaila dwar il-Lunzjata Dun Karm Psaila, il-Poeta Nazzjonali tagħna (197l- 1961), bħal bosta poeti Maltin ta' żmienu, beda jikteb l-ewwel versi tiegħu bit-Taljan. Dawn jinsabu miġburin fil-ktieb li jġib l-isem FOGLIE D'ALLORO, ippubblikat fl-1896 mill-editur Alessandro A. Farrugia u stampat għand Giovanni C. Dimech, il-Belt Valletta. Interessanti f'dan il-ktieb huwa l-Prologo tiegħu, fejn Dun Karm fost ħwejjeġ oħra jagħmel żewġ punti li għandhom ċerta relevanza ma' din il-kitba. L-ewwelnett, huwa juri l-għoġba tiegħu għall-poeżija klassika. Jistqarr ċar u tond li jħossu miġnun wara din it-tip ta' poeżija (impazzire della divina arte del canto). Naturalment, dan kien riżultat tal-qari tiegħu ta' xogħlijiet li ħarġu mill- pinen ta' kittieba bħal Dante, Vergilio, Monti, Milton, Shakespeare u oħrajn. It-tieni punt huwa l-istqarrija tal-poeta-saċerdot dwar l-imħabba li kellu lejn il-Kotba Mqaddsa. Mhux il-ħsieb tiegħi li nidħol fid-dettall ta' dak kollu li kiteb Dun Karm f'dan ir-rigward. Għax l-idea ta' din il- kitba hi marbuta biss mas-sunett LAnnunziata li jinsab stampat fil-Ġabra poetika FOGLIE D'ALLORO. Imma rrid ngħid li Psaila mhux l-ewwel darba li wera fil-miftuħ imħabbtu lejn il-Madonna u f'dan il-ktieb minn 37 poeżija nsibu ħamsa minnhom li jittrattaw temi differenti marbutin magħha. Dawn huma kollha kwadri mill-ħajja ta' Ommna Marija. L'Annunzjata Ta' min ifakkar li Dun Karm kellu fih kultura kollha kemm hi Taljana. Tant hu hekk, li għalkemm niseġ numru sabiħ ta' sunetti, dawn kollha għandhom it- timbru tas-suneżt Taljan, jew aħjar Patrarkjan, peress li dan it-tip ta' sunett kien ivvinta il-poeta Francesco Petrarca (1304-1374). Monument sabiħ u maestuż ta' dan il-poeta jinsab fil-belt ta' Arezzo, ftit passi bogħod mill-katidral tal-lokal. Għalhekk, is-sunett LAmmunziata għandu żewġ kwartini u żewġ terzini bir-rima ABAB, ABAB, CDC, EDE. Rigward it-tul tal-versi, dan ivarja minn dak l-endekasillabu, kif aħna mdorrijin naraw fis-sunetti tradizzjonali tagħna. Dun Karm jibni l-ħsieb tiegħu fuq il-Vanġelu ta' San Luqa fejn l-evanġelista jagħti rakkont dettaljat tat-tħabbira ta' Gabriel lil Marija (Kap 1., versi 26-38). Fl-aħħar terzina mbagħad il-poeta jagħmel ir-riflessjonijiet tiegħu. Rigward l-ewwel kwartina, din tlaqqagħna mad- deskrizzjoni li Dun Karm jagħtina dwar l-anġlu Gabriel li jsejjaħlu Cherubin celeste. Dan l-anġlu daħal fid-dinja tagħna b'messaġġ ta' paċi, għax il-Messija kellu jiġi biex jirrikonċilja l-umanità li kienet 'miġġielda' m'Alla wara d-dnub tal-ewwel ġenituri tagħna ġewwa l-Eden. Dun Karm juża diversi aġġettivi biex jiddeskrivi lil Gabriel. Huwa jimmaġinah li deher quddiem it-tfajla Lhudija bi ġwienaħ ilellxu u jkanġu bħall-ilwien tal- qawsalla. Ilbiesu kien abjad daqs is-silġ. It-tieni kwartina titkellem dwar il-Madonna, it-tfajla magħżula minn Alla — e/etta dal ciel- biex tkun Omm il-Feddej. Gabriel sellmilha b'tant qima u b'reverenza, waqt li stenna ħerqan it-tweġiba tagħha. Fl-ewwel terzina mbagħad tasal din it-tweġiba tant mistennija mill-umanità. Si faccia 1 Ħa jsir minni skont il-messaġġ li wassaltli, tlissen Marija lill-anġlu. F'dak il-mument għażiż għalina lkoll, fil-ġuf safi tat-tfajla Lhudija inkarnat it-Tieni Persuna tat-Trinità Qaddisa. Hawn jinsab il-qofol taż-żjara ta' Gabriel ġewwa Nazaret; hawn hu l-qofol tal-misteru tal-Inkarnazzjoni li nsibuh żvelat ukoll fis-sunett sabiħ li l-istess poeta niseġ b'ilsienna; qed nirreferi għas-sunett Bjuda. Mhux ta' b'xejn fl-aħħar strofa jew terzina Dun Karm jesprimi l-għaġeb tiegħu għall-kobor tal-kelma Fiaż li ħarġet minn fomm Marija. Huwa jsejħilha gran parola. Għax kien proprju permezz ta' dik il-Fiaż li l-Ħallieq seta' jwettaq il-wegħda li kien għamel ġewwa l-Eden wara l-waqgħa ta' Adam u Eva. Il-poeta jsejjaħ l-aċċettazzjoni tal-Madonna għall-istedina ta' Gabriel: 'omaġġ denn' lill-Mulej. Issa l-umanità setgħet tinħall mill-ktajjen tal- jasar u tintrefa 'l fuq mit-trab tal-art għall-wirt tas-Sema. Irrid ngħid li l-istess ħsieb li jinsab f'dan is-sunett, Dun Karm esprimih ukoll fil-poeżija bil-Malti Angelus. Infakkar ukoll fl-innu ta' Ferħ li l-poeta nisġu fis-6 ta' Jannar 1936 bil-għan li dan jibda jitkanta waqt il- purċissjoni tal-Lunzjata li ssir fil-parroċċa tagħna. Dan l-Innu, immużikat minn Mro. Joseph Casapinta li għamel żmien maestro di cappella tal-parroċċa tagħna, għadu jitkanta sal-lum fil-jiem tan-Novena. Kelma tal-Aħħar Dun Karm kellu ġibda speċjali lejn il-Madonna, anke taħt it-titlu tal-Lunzjata. Tgħid għax ommu kien jisimha Lunzjat2 Min jafl Aħna t-Tarxiniżi barra l-Benu ta' Ferħ li semmejt aktar 'il fuq u li dwaru ktibt fil-ħarġa ta' dan il-Fuljett tas- sena 2010, għandna għax inkunu kburin bl-importanza li l-Poeta Nazzjonali ta fil-versi tiegħu lill-Misteru tal-Inkarnazzjoni, li fil-fehma tiegħi huwa l-qofol tar- Redenzjoni tagħna l-bnedmin. Tajjeb li wieħed ifakkar ukoll li l-ewwel poeżija bil-Malti li ħarġet mill-pinna ta' dan il-poeta kienet dedikata lill-Madonna. Dan jikkonferma l-imħabba li Dun Karm kellu lejn Marija. Poeti oħrajn Maltin u barranin urew l-imħabba tagħhom lejn din l-Omm fil-versi li ħallewlna. Insemmi lil Patri Anastasju Cuschieri O.Carm magħruf bħala Il-Poeta tal-Madonna. Reċentement ġie f'idejja wkoll ktieb tal- poeta Charles Mifsud Imx-Nisġa tal-Għanja (2006) li jħaddan Ġabra sabiħa ta' poeżiji kollha Marjani. Semmejt lil dawn it-tnejn bħala eżempju ta' żewġ eri. differenti. Bħalhom kien hemm oħrajn. Għax Marija sabet post fil-qlub ta' tant bnedmin f'kull qasam tal- ħajja. Il-Mithna Ta' Car: Luqa LQA 1521