ENĊIKLIKA FUQ L-ART IMQADDSA (Jaqbad mal-għadd ta' Jannar - Marzu, p. 2) Hi. — IL-FRANĠISKANI Għax huwa sewwasew f'Nazaret li wieħed jagħraf it-tifsir: tal-qagħda tal-Patrijiet Minuri fl-Ari Imqadd- sa. Għalkemm is-Santwarju ta' Na- zaret ma waqax f'idejn il-Franġis- kani sa mill-bidunett, nafu li kien wieħed mis-Santwarji li l-Franġiska. ni kienu jżuru fil-pellegrinaġġi tagħ- hom, għax kien il-post fejn il-Verb Etern sar Bniedem. F'dawk iż-żme- nijiet il-patrijiet kien għad m'għan- dhemx kunvent fejn jgħammru, Il- qagħda tagħhom xejn u wisq stab- bili tibda fis-seklu sittax, meta ġie lilhom mogħti l-permess li jibnu knisja u dar ċkejkna. Imma kien għal ftit żmien. Fis-sena 1620 daħlu f'Nazaret għal kollox, bil ħila tal- Kustodju Patri Tumas Obicini minn Novara, li xtara l-post u bagħat xi reliġjużi joqgħodu hemm, Malajr il-patrijiet bdew ix-xogħol tagħhom, jiffunzjonaw fil-knisja u jaħsbu għas- salvazzjoni ta' l-erwieħ. Issa l-Kus- todja kabbret il-għan tax-xogħlijiet tagħha: il-kisba ta' wieħed mis- santwarji ewlenin ta' l-Art Imqadd. ;sa. Kienet ġrajja glorjuża, li fetħet it-triq biex ikun hemm aktar għaq- da u żvilupp mas-santwarji l-oħra, ftit jew xejn importanti, tal-Gali- lea, bħalma kienu dawk ta' Vaffja, Seforis, Najm, Kana, it-Tabor, Ti- berijade, Tabqgħa, Kafarnahum u oħrajn, Ukoll wara din is-sistemazzjoni definittiva tal-Franġiskani, il-ħidma fis-Santwarju ta' Nazaret ma mxietx dejjem fil-paċi, għax matul is-sekli XVII u XVIII mhux darba u tnejn ir-reliġjużi kellhom jaħarbu, għax ġew ippersegwitati, iċċarċar d- demm, u djarhom ġew misruqa, maħruqa u imħollija ħerba. Nazaret ma ġietx abbandunata, In- sibu li f'ċertu żmien, biex il qagħda tagħhom ikun aktar fiż-żgur, is-Su- perjuri tal-Patrijiet ġew magħżula mill-awtoritajiet ċivili bħala rap- preżentanti tagħhom f'Nazaret u fl- inħawi ta' madwarha. M'għandniex xi ngħidu li meta fis. seklu XIX il-qagħda politika tjie- bet, kemm is-Santwarju u kemm il- patrijiet ta' Nazaret ħadu r-ruħ u setgħu jaħdmu b'aktar ħelsien; minu Nazaret xterdet mal-Galilea kollha tal jiem tal-lum xejra ta' ħajja kat- tolika, F'Nazaret insibu miġbura kull xorta ta' ħidma Franġiskana fl- Art Imqaddsa. IL-ĦARSIEN U L-IŻVILUPP TAS-SANTWARJU Kif il-Franġiskani kisbu l-post, bnew knisja ġdida li ġiet imbierka fl-1632; biż-żmien din iġġarrfet u minflokha nbniet oħra li ġiet mit- tuħa fl-1730; din ġiet imkabbra ħaf- na fl-1877. Ix-xewqa tal-Patrijiet kienet iżda għadha ma ġietx maq- tugħa: huma riedu jibnu Bażilika vera fuq il-post fejn twettqet l-ak- bar ġrajja tas-salvazzjoni tagħna — l-Inkarnazzjoni tal-Verb magħmul Bniedem, Għalhekk kif intemmet l- ewwel gwerra dinjija, intħaseb biex isir xi ħaġa, Meta fl-1924 il-Papa Piju XI ġie mgħarraf b'din l-aħbar, Ċwera l-għoġba kbira ta' qalbu u għamel ħila lil min kien se jibda dan ix-xogħol, Għaddew tletin sena oħra qabel ma fis-sena 1954, l-ewwel ċentinarju tal-proklamazzjoni tad-domma tat- Tnissil bla Tebgħa ta' Marija SS.ma deher li l-ħolma kienet waslet biex titwettaq, Għal darb'oħra nqalgħu diffikultajiet ġodida: fl-1959 imgħaża bidu għax-xogħol fuq disinn magħ- mr) mill-perit Giovanni Muzio u Dehra ta' Nazaret qabel ma nbniet il-pazuka llum, wara għaxar snin, stajna nas- sistu għall-konsagrazzjoni ta' dan il- Tempju tassew kbir u sabiħ. L-ISPIRITWALITA' LI QED k TIXXANDAR MINN DAN IS-SANTWARJU Il-ġebel li bih jinbnew is-Santwar- ji m'għandu l-ebda tifsir għat-tjie- ba u d-devozzjoni nisranija, kemm- il-darba 'ma jgħinx biex jinżamm ħaj l-ispirtu ta' talb u ta' tjieba. u dan bi nhar u bil-lejl, kif jitlob ċerimonjal miktub għal tapposta għal Nazaret mill-Kustodju Patri Tumas Obicini. Nieħu pjaċir infak- karkom kif fil-pellegrinaġġ tiegħu ta' l-1964 il-Papa Pawlu VI xandar disa tal-Familja ta' Nazaret nistgħu nieħdu tliet tagħlimiet: ta' skiet, ta' ħajja familjari u ta' xogħol, tagħlimiet dawn li joħorġu minn dik l-ispiritwalità li tpoġġielna quddiem għajnejna Nazaret, li ċistedinma sa- biex nilbsu ħajja tassew interjuri fix-xogħol u fl-għemil tagħna. U mal-qima tas-Santwarju ngħaq- det f'Nazaret sa mill-bidu l-għajnu- Il-pellegrin Ver- niero li kiteb fis-sena 1635 igħid li fl-istess kunvent tal-patrijiet sab bħal speċi ta' lukanda żgħira, Fl- 1800 ġie mibni ospizju ġdid; dejjem imkabbar u mtejjeb ġie mibni mill- ġdid fl-1897; illum dan l-ospizju hu magħruf mill-pellegrini kollha bl- isem ġdid ta' Casu Nova. F'Nazaret ma setgħetx tonqos is- sejħa missjunarja ta' l-Art Imqad- dsa. Nazaret hija ċentru ta' ħidma pastorali u parrokkjali. Din il-ħid- ma, mibdija fis-seklu XVII kibret bil-bosta minħabba ċ-ċirkustanzi fa- vorevoli tas-seklu li għadda. Tllum insibu ħafna fondazzjonijiet ta' ko- munitajiet kattoliċi tassew numeru- żi, biex ma nsemmux il-ħafna par- 7 roċċi ta' rit Latin fl-inħawi ta' Na- zaret, bħal ma ngħidu dik ta' Vaf- Mużejdel, Kana, Tiberijade, Safed, u oħrajn. Mal-ħidma għall-erwieħ, ukoll ; jekk ta' riti oħra u b'rispett tassew kbir lejhom, insibu xogħol ieħor m'xtieq mill-Knisja, li huwa l-għaq. da ta' l-aħwa mifrudin, speċjalment tal-Griegi, Insibu wkoll f'Nazaret ħidma kbira soċjali li nbdiet sa mill- ewwel snin tad-daħla tal-Patrijiet Franġiskani fis-Santwarju. Fl-Istatu- ta Pro Terra Sancta, magħmula fil- — Kapitlu Ġenerali ta' Toledo fl-1645 7 hemm maħsub għall-skola ta' tfal ukoll għall-belt ta' Nazaret; din l- iskola għadha: ħajja sal-lum u tiż- bor fiha l-biċċa l-kbira taż-żagħżagħ. Dan l-ispirtu ta' lejaltà lejn il-Mis- sjoni ta' l-Art Imqaddsa ġie kkon- fermat fl-okkażjoni tal-konsagraz- zjoni tal-Bażilika ta' l-Annunzjaz. zjoni, għax l-Eminenza Tiegħu l- Kardinal Garrone fl-istess jum tal- Fl konsagrazzjoni poġġa l-ewwel ġebla ta' dar għax-xjuħ fuq il-għolja fejn hemm is-Santwarju tal-Madonma tal- Biża'. U ma ninsewx insemmu kif f'Nazaret ġew imwaqqfa skejjel ta' tagħlim speċjalizzat għall-Istudju ta' l-Arkeoloġija Biblika u Paleo- kristjana, qasam għammiel ta' tfit- tix, kif jixhdu l-ħafna pubblikazzjo. nijiet. magħmula mill-Professuri tagħna ta' l-Istudju Bibliku tal-kun. vent tal-Flaġellazzjoni. Bħalma wieħed jista' jara l-inaw- gurazzjoni solenni tal-Bażilika ta' l-Annunzjazzjoni ma kenitx xi fun- zjoni sempliċi ta' għeluq ta' ġrajja meħuda għaliha weħedha fost tant xogħol ieħor tal-Kustodja; imma ġebla ġdida fil-bini spiritwali li għandu l-egħruq tiegħu fi tradizzjo- ni ta' sekli ta' l-Art Imqaddsa Fran. ġiskana, U billi t-tifħir ta' l-imgħoddi jkol-. lu tifsir biss jekk jagħti tagħlima liż-żmien li ġej nixtieq inkellimkom biex infehemkom it-tifsir li għandu jkollha l-Art Imqaddsa llum għali- na l-Franġiskani, B $ jk IU. — L-GĦAN TA' L-ART IMQADDSA GĦALL- FRANĠISKANI TAL-LUM Dan il-għan huwa mfisser wisq tajjeb bi kliem meqjus mill-Kosti. tuzzjonijiet, li ġew pubblikati bħa- la prova fi Frar ta' din is-sena: Barra minn dan din il-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa tkompli żżejjen b'għana spiritwali s-sejħa missjunar- ja ta' l-Ordni. Meta hija xxerred id-devozzjoni lejn il-Verb magħmul Bniedem, hija, tkun qed tħabbar il- misteri tal-ħajja, passjoni, mewt u qawmien mill-imwiet ta' Kristu; tagħti xhieda ta' ħajja Franġiskana, u tgħin il-ħidma ekumenika tal- Knisja. Barra minn dan l-Ordni tagħna tħares l-Artijiet Imqaddsa tal-Fidwa biex tgħin lill-fidili, Tiċ- ċelebra l-liturġija mqaddsa f'dawk il-postijiet u f'ħafna pajjiżi oħra tal-Lvant Qarib, taħdem biex tgħin lill-fidili u lill-pellegrini, tassisti bl- għajnuna tagħha lill-insara tar-riti Orjentali, tfittex li tqarreb l-għaq- da sħiħa tal-knejjes mifruda, u twieżen lil dawk li qegħdin ifittxu t-triq li tista' twassalhom għand Qabel kollox il-Kustodja ta' l-Art tħares fl-Ordni il- Imqaddsa trid Il-Bażilka valuri spiritwali tagħha. L-istess Kostituzzjonijiet igħidu li ''il-Pat- rijiet ta' l-Ordni, li jmorru jaħdmu fil-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa, għandkom ikunu konvinti li l-Arti- jiet Imqaddsa jgħinu tassew biex wieħed iqawwi s-sejħa tiegħu Fran- ġiskana billi t-tagħlim tal-Verb magħmul Bniedem għandu jkollu post tassew sabiħ fl-ispiritwalità Franġiskana' (KK. U dan li qegħdin ngħidu għall-mis- sjunarji ta' l-Art Imqaddsa, irridu ngħiduh għall-Ordni kollu. L-Ordni għandu f'idejh il-ħarsien ta' l-Art Imqaddsa; dan għandu jfakkarna fit-tjieba lejn il-Verb magħmul Bniedem, devozzjoni din li ġiet fdata f'idejna mill-Qdusija Tiegħu l-Papa Piju VI f'diskors ii għamel fil-Kapitlu Ġenerali, meta qal: ''Ulied San Franġisk, uru biċ- ċar lill-għedewwa tal-Knisja li jix- luha li poġġiet l-interessi tagħha ti ta' Nazaret. ħwejjeġ oħra — ta' tagħlim, ta' kul- tura, ta' prattika u' mhux fi Kristu — li kemm San Franġisk, il-qaddis li ġie msejjaħ ''Vir catholicus et to- tus aposto'/icus', kemm uliedu li ġew wara, huma tassew xhieda tal-''pri- mat f'kull ħaġa' (Kol, I, 18) tas- saltna li l-Knisja tistqarr u tiċċele- bra f'ġieħ Sidna Ġesu Kristu''. Din id-devozzjoni lejn il-Verb magħmul Bniedem imxerrda fl-Ord. ni mill-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa għandha tagħti lil din l-istess Kus- todja milja ta' xhieda evanġelikar, li għandha tiġi murija b'mod par- din igħixu u jaħdmu fl-Art Im- Għalhekk — ikomplu jwissu l- istess. Kostituzzjonijiet Ġenerali jgħixu skond il-Vanġelu Mqaddes, b'mod li jkunu xhieda għall-bned- min kollha, imma fuq kollox għall- pellegrini, f'dik l-istess art li min- nha ħareġ għall-ewwel darba l-mes- saġġ tas-salvazzjoni.' B'dan il-mod il-ħarsien ta' l-Artijiet Imqaddsa — xogħol tassew qaddis fdat f'idejna mill-Knisja — ma jisfax biss xo- għol materjali, imma jiżviluppa ru- ħu f'wirja ta' fidi u ta' ħeġġa spi- ritwali. Dan ikun jidher speċjal- ment fil-qima liturġika, u ta' tjieba li bihom nagħtu ħajja lill-artijiet imqaddsa; bl-għajnuna spiritwali u materjali li nagħtu lill-pellegrini, 'i biha nkabbru u nirrealizzaw l-im- ħabba universali fost l-aħwa tal- franċeskaniżmu; bl-eżempju ta' ħaj- ja tassew evanġelika, imwettqa fix- xogħlijiet l-aktar baxxi moqdija f'dan is-servizz. Imma jkun żball kbir kieku kell- na ngħidu li l-qagħda tagħna fl-Art Imqaddsa hija aktar bħala Għassie- sa tas-Santwarji milli bħala Appos- tli tal-Vanġelu. Il-Kustodja ta' l- Art Imqaddsa twieldet qabel kollox biex tkun Provinċja Missjunarja : CĦidma missjunarja speċjalment fost il-Mawmettani, li fosthom l-is- tess Patrijarka Missierna ried imur bħala missjunarju, imkebbes mix- xewqa tas-salvazzjoni ta' l-erwieħ u mix-xewqa tal-martirju' (KK, GG. Il-frott ta' din il-ħidma missju- narja tiġi mseddqa u mkabbra bix- xogħol pastorali li għadu sejjer sal- lum, speċjalment fil-parroċċi u fl- għaqdiet insara u jkun tassew skond l-ispirtu ta' l-Ordni tagħna jekk in-' komplu dan ix-xogħol billi nhejju 'l dawk li jridu jmorru jaħdmu bit- tagħrif sewwa ta' l-ilsna, u bi thej- jija pastorali, ukoll jekk tkun tek- nika, kif 'jitolbu ż-żmenijiet 'tal- lum, Għan ieħor tal-ħidma tagħna għandu jkun il-ħidma ekumenika mad-diversi knejjes Insara, li ċerta- ment għalina l-Art Imqaddsa toffri l-aħjar okkażjoni, Din il-ħidma ta' xejra pastorali hija ħafna adattata għal żmenijietna, Taqbel ma' l-is- pirtu tal-Konċilju Vatikan II, u spe. ċjalment maż-żjara li l-Qdusija Tie- għu l-Papa għamel lill-pajjiżi tal- Lvant Nofsani u b'mod partikulari lill-Art Imqaddsa. Kull sforz magħ- mul b'ċerta prudenza u mnebbaħ minn dan il-għan huwa kkunsidrat li jaqbel ħafna mal-ħidma ta' l-Ord. ni tagħna. Max-xogħol li semmejna jeħtieġ li tingħaqad il-ħidma ta' xejra soċ- jali, xogħol li aħna diġa qegħdin nagħmlu fl-iskejjel, fl-opri ta' għaj- nuna karitatevoli, biex ngħollu spe- ċjalment il-livell morali, kulturali u soċjali tal-popolazzjoni li qegħdin ngħixu fostha, id f'id ma' l-awtori- tajiet lokali kemm ekkleżjastiċi kif ukoll politiċi u amministrattivi. Din il-ħidma, barra li tkompli tradizzjo. ni tajba u qadima, hija ta' attwa- lità kbira fi żmenijietna; u hi meħ- tieġa u mixtieqa fl-ambjent fejn qed inwettquha. B'dan il-mod inkunu qegħdin naqdu b'fedeltà kbira l-mis- sjoni tagħna ta' karità, ta' mħabba u paċi proprju kif għallimna s-Se- rafiku Missierna, meta għamel il- vjaġġ tiegħu missjunarju fil-Lvant. Fi żmenijietna nħolqot fil-Kusto- dja ħidma ġdida, li kienet għal xi żmien xi ftit ittraskurata, irridu ngħidu t-tagħlim ta' l-istudji bibli- ċi, kemm dawk ta' xejra biblika kif ukoll dawk ta' xejra arkeoloġika, li għandhom bħala ċentru tagħhom l- ju tagħna bibliku, magħqud ma' l-Università Antonjana ta' Ru- ma. Biex inkomplu nkabbru l-ħid- ma tagħna, kif jitolbu l-ħtiġijiet tal lum, f'dan iċ-ċentru tagħna kultu- rali żidna, mal-kors akkademiku ta' epeċjalizzazzjoni, korsijiet oħra ta' aġġornamenti bibliċi pastorali. B'hekk l-Art Imqaddsa, li qiegħda tmexxi dawn l-istudji, qiegħda toġ- roġ is-sehem tagħha biex tiġi stud- jata aħjar il-kelma t'Alla, M'għan- dux importanza. inqas fil qasam ta' l-istudju, l-Istitut għall-Istudji Or-, jentali tal-Kajr, imwaqqaf fl-1948. Ukoll dan l-Istitut qed jiġi organiz- zat aħjar biex jieħu xejra impor- tanti, TWISSIJIET TA' L-AĦĦAR Din il-kitba li tħażżet fl-okkażjoni tas-750 sena mill-mawra .tal-Missier tagħna San Franġisk fil-Lvant u fl- Art Imqaddsa u tal-Konsagrazzjoni tal-Bażilika l-ġdida ta' l-Annunzjaz- zjoni f'Nazaret tingħalaq bi twissi- ja, li nixtiequ li tiġi milqugħa b'sin. ċerità u b'serjetà mill-Ordni kollu. Din. it-twissija noħduha mill-ġdid mill-Kostituzzjonijiet Ġenerali tagħ- na: Fost il-Missjonijiet imbagħad li fihom qegħdin jaħdmu u jibqgħu jaħdmu b'ħeġġa l-patrijiet tagħna, għandna nħobbu b'mod partikulari dik il-missjoni li, sa mill-bidu tagħ- ha, kienet provinċja missjunarja u li sa minn ħafna sekli, b'ordni tal- Knisja, ġiet mogħtija lill-Ordni, u saret il-Kustodja ta' l-Art Imqadd- sa. Hija tfakkarna fl-imħabba li s- Serafiku Missierna ġieb lill-Postijiet tal-Fidwa u lejn l-art li Kristu u l-Imqaddsa Ommu qaddsu bil-ħajja tagħhom fiha'' (KK, 66:18: 19P Il-Kappella fejn il-Madonna ġiet imħabbra. L-istima li minnha jitkellmu l- Kostituzzjonijiet tagħna għandha titfisser b'imħabba partikulari għal din il-missjoni, li tiġbor fiha ċerti xejriet ta' vokazzjoni Franġiskana, u hija espressjoni ta' ħajja u ta' ħidma, mhux le ta' parti waħda, imma ta' l-Ordni kollu. Għalhekk kulħadd għandu jaħdem b'dan il- għan. Is-Superjuri ta' l-Ordni, b'sens ta' responsabbiltà, iħossu li għandhom jaħdmu biex jagħrblu sewwa l-kwistjonijiet kollha, inter- ni u esterni, tal-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa, u li jfittxu jħolluhom kif u kemm jistgħu, Imma mbagħad huwa dmir ta' kull provinċja u ta' kull reliġjuż li jħossu li l-problemi ta' l-Art Im- qaddsa huma wkoll il-problemi tagħhom. Għalhekk kull provinċja u kull reliġjuż għandhom iħossu d- dimir li jgħinu dawk il-ħidmiet u dawk l-istituzzjonijiet. li għandhom bħala għan l-għajnuna spiritwali u materjali tal-Kustodja… Għandhom jaslu jifhmu wkoll il-għan spiritwa- li ta' din il-Kustodja fi ħdan l-Ord- ni b'vantaġġ kbir tal-benefatturi. Għalhekk mal-propaganda li għan- dhom jagħmlu biex jiġbru l-flus, għandhom jgħaqqdu ħidma ta' ap- postolat, ta' tjieba u ta' tagħlim li jkollu bħala ċentru lil Kristu u l- misteri tal-ħajja tiegħu fuq din l-art. Imma fuq kollox qegħdin infittxu li l-Kustodja jkollha għad-dispożiz- zjoni tagħha persunal udattat, tant meħtieġ illum bħalma kien fl-im- għoddi. Għalhekk il-Kostituzzjoni- jiet tagħna jilqgħu dan l-appell tal- Kustodja u jistiednu lil: ''Kull pro- vinċja biex ikollha dejjem xi reliġ- już jew tnejn fil-Kustodja ta' l-Art Imqaddsa, bħala pledge tat-tjieba tagħha lejn il-Verb magħmul Bnie dem, u li dawn ir-reliġjużi jibqgħu jaħdmu fil-Kustodja għallinqas għal erba' snin'' (KK. GG, Art, 149). fl-Art Imqaddsa, kif kienet xewqa tal-Missier Serafiku tagħna, u kif ġie ta' l-Ordni jintgħażlu dejjem l-aħ- jar u dawk li jistgħu b'ħeffa jwett- qu d-dmirijiet, li mhumiex ċkejk. nin (kulturali, pastorali, soċjali, missjunarji u ekumeniċi) li għali- 'hom jiġu msejħa. Ir-reliġjużi mbagħad tal-Kustodja għandhom ifittxu jagħmlu ħilithom billi jkunu veri aħwa ta' dawn il- missjunarji ġodda, biex b'hekk jit- wettqu aħjar it-twissijiet li jagħtu l-Kostituzzjonijiet tagħna, ''Ir-reli- ġjużi kollha, ikkonsagrati 'l Alla bl- istess Regula, ikunu tassew familja waħda. Għalhekk, għalkemm m'hu. miex ulied ta' l-istess nazzjon u ma għandhomx l-istess kultura u draw- wiet, għandhom ifittxu li jkunu qalb waħda magħqudin bir-rabta tal-pa- ċi'' (KK. ĠG. Ħalli ngħalqu din l-ittra bil-kliem li l-qatt minsi Papa Ġovanni XXIII tenna lill-Ordni tagħna: ''Imqanq- lin mill-eżempji sbieħ ta' misseri- jietkom, li mhux darba u tnejn, għal din il-kawża qaddisa, taw demmhom u ħajjithom, ir-reliżjużi għandhom jaħsbu kemm hija kbira din l-opra u kemm ġid għad tista' tagħmel ukoll illum fil-Knisja''. B'dawn il-ħsebijiet u b'dawn ix- xewqat, insellmulkom bħala aħwa u minn qalbna intukom il-Barka tagħ- na serafika. Assisi, Santa Marija ta' l-Anġli, festa. tar-Serafiku Missierna San Franġisk, 4 ta' Ottubru, 1969, P. KOSTANTINU KOSER, O.F. M. Mlinistru Ġeneral,