28 Is-Sibt 5 ta' Novembru 2016 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA siltiet mill-intervista li kont għamilt lill-ħabib tiegħi Anton Cassar; ex- president tal-club tal-Marsa dwar is-sehem tiegħu fir- Regatta Nazzjonali. Inkom- plu fejn ħallejna l-ġimgħa l-oħra… Il-Malti jgħid li 'il-para- guni huma oddjużi', iżda jien ma naqbilx ma dan il- proverbju għax nemmen, ' jekk il-paragun tagħmlu konxenzjożament dan iqegħdek f'postok. fis'- l-oħra ħadt xi Anton, peresslittiftakar tajjeb it-tigrijiet ta' wara l-gwerra, tas-snin 50 u 60 se nagħmillek tliet mistoqsijiet … kif. tippa- raguna ż-żewġ żminijiet2 … taħseb li t-tiġrijiet ta' dawk iż- żminijiet kienu isbaħ, u l-pika u r-rivalità fost il-qaddiefa ri- vali kienet aktar tinħass waqt kull tiġrija2 …. l-atmosfera fil-Port Il-Kbir kienet għadha eċċitanti u brijuża daqs kemm ' kienet qabel il-gwerra… 'Iva … kien żmien fejn dan kollu li semmejt kif jid- her u jinħass sewwa f'kull edizzjoni tar-Regatta dwar l-atmosfera fil-Port il- Kbir waqt ir-Regatta kienet sabiħa wisq … iżda kif jiġri dejjem, meta naqsu l-bar- klori l-affarijiet inbidlu u ntilfu l-prinċipji … il-flus ; daħlu f'kollox.' Fiż-żmien li int kont presi- dent tal-club tal-Marsa kontu tagħtu flus lill-qaddiefa2 'Iva … fi żmieni konna diġà bdejna nagħtu flus … niftakar il-kaxxier li kellna, — Spiru Xerri, li kien jaħdem it-tarzna, qalli li: biex nagħmlu sistema ta' ħlas, u lill-qaddiefa ngħidulhom kemm huwa l-ħlas min jiġi l-ewwel, it-tieni u t-tielet — u dawn il-flus li konna nagħtuhom, kienu flus bar- ra l-flus tal-palju. 'Il-Marsa kellha diversi problemi, iżda kellhawaħda li ma nafx jekk kinitx teżisti l-Isla, Bormla, Marsamxettu l-Birgu … 'Aħna l-Menqa kellna skall kbir; u meta l-gvern ħa nofs il-Menqa biex fiha jagħmel il-faħam, l-iskall tagħna fejn kellna l-maħżen tar-Regatta spiċċa, u ma kellniex minn fejn inniżżlu d-dgħajjes …7 Bħala qaddiefa — kif tippara- guna l-barklori mad-dilettanti , li għandna l-lum 7 'Fiż-żmieni. il-qaddie- fa tal-Marsa kienu kollha barklori il-qaddiefa tal-lum: jaqbdu l-moqdief għat-tiġrija, iżda qabel le, xogħlhom kien bid-dgħajsa l-ġurnata kollha … dari nif- takar lil -Ġuġġa, lil Balda- kiniet, l-aħwa Camillieri u oħrajn — kollha barklori …' Kif taf fi żmienna għandna tużżana qaddiefa, illum jir- reġistraw ma' distrett u sena, sentejn wara. jirreġistrawlek ma' distrett ieħor … ma taħsibx li b'din is-sistema, ir-Regatta qed titlef is-sabih tagħha2 to għidli xi trid tagħmel … illum: il-qad- diefa jmorru mad-distrett li kapaċi jħallas : il-qaddiefa kollha. jagħmluha …: ma tistax twaqqafhom … ovvja- ment dak id-distrett li jkollu l-aktar flus ikun jista' jarma aħjar u b'ċans kbir li jirbaħ ix-Shield. ''Anke l-ispejjeż biex tib- ni dgħajsa żdiedu .. bejn wieħed u ieħor fl-1988 dgħajsa kienet tqum Lm600, illum tiswa l-eluf … u sin- tendi l-opri żgħar ukoll …' Anton, fiż-żmien li int kont president tal-club. tal-Marsa, x'relazzjoni kellek mal-bennej- ja tad-dgħajjes7 'Neriku ma ġiex fi żmieni, iżda llum magħruf bħala l-bennej tad-dgħajjes u l-opri tal-Marsa, iżda fi żmieni kien hemm Ġużeppi Cassar (Bengala) li kien joqgħod ir-Raħal Ġdid iżda l-maħżen tiegħu kien f'Bormla u Pule … ġieli li mort man-nies tagħna għandu, u niftakar, li meta konna nordnaw. dgħajsa ġdida wieħed minn sħabi jgħidu — Ġuż, id-dgħajsa tiegħek se ġġerri ma' ta' Pulċ .. Ovvjament kien jgħidlu hekk biex jagħmlilna waħda aħjar … L-ewwel club li kellhom kien taħt fejn illum hemm: il-Lo- hombus … wara mortu f'post ieħor — ħafna dilettanti jqisuh bħala l-isbaħ club tar-Regatta. Iva… sewwa qed tgħid. Illum il-club: Marsi. jin- sab ħdejn tal-Patata, barra d-dgħajjes, Frejgatini u Kaj- jikki, hu mgħammar ukoll b'tagħmir għat-training fi- żiku tal-qaddiefa. 'Dan it-tagħmir kien tagħhulhom Frankie Grima, li kien qaddief mal-Marsau mal-Belt.' F'nofs is-snin 70. iltqajt ma' Żaren Delceppo minn Bormla - qaddief veteran li fis-snin 30 kien wieħed mill- protagonisti — tas-suċċessi Bormliżi fir-Regatta Naz- zjonali. Lil Żaren kont il- tqajt miegħu f'ras it-taraġ ta' Strada Buongiorno Ilum Triq Mattv Grima: Fl-ew- wel mistoqsija tiegħi tlabtu jgħidli x'kienu jgħidu x-xjuħ Bormliżi dwar is-sehem tagħhom fir-Regatta. L-ORIZZONT MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DILETTANTI (15) hekk: 'Jien niftakar lil missieri jgħid li Bormla minn dej- jem kienet armata tajjeb u li fid-daħla ta' dan is-seklu (is-seklu 20) l-ekwipaġġi tagħna kienu l-aħjar qad- diefa li kien hawn fil-Port. ''Madankollu, meta missieri kien jgħid hekk, ma naħsibx li hu pprova jnaqqas xi mertu liż-żewġ distretti ġirien tagħna l-Isla u l-Birgu. għax dawn ukoll kellhom ekwipaġġi tajba. 'Nismagħhom: jgħidu li fir-rekords tad-Dwana hemm imniżżel: li dawn iż-żewġ distretti: rebħu diversi paljijiet — fl-istess epoka u għalhekk biex rebħuhom bilfors. kellhom f'konfrontazzjoni diretta mal-ekwipaġġi tagħna, u ma' dak tad-distrett ta' Marsamxett li kien ippikkat ħafna magħna …' Xi ħadd qalli li fis-snin 30 int qdift fil-Kajjikki Fancu … jgħidu li dawn il-Kajjiki kienu ħfief ħafna …veru2… 'lva … meta kont għadni żagħżugħ qdift fil-Kajjikki t-Twal, li kif għedt int kienu magħrufin bħala l-Kajjikki 'Fancv' għax kienu ħfief daqs dgħajsa tal-Midalji. 'Diżgrazzjatament dawn il-Kajjikkillumm'għadhomx jeżistu. Tagħna kienu tkissru fil-gwerra u jingħad li tad- distretti l-oħra: messithom l-istess xorti. 'Dawn il-Kajjikki kienu Tiġrija tal-Frejgatini fis-snin 50 l-opri sbieħ ħafna- kienu jixbħu ħafna lid-dgħajsa tal- Midalji - ħfief bħalha, twal madwar 18-il pied, iżda l-warrani tagħhom kien jingħalaq bħal ta' Frejga- tina. 'L-ekwipaġġ tagħhom kien ikun ta' erba' qad- diefa, bl-ewwel tliet qad- diefa jaqdfu bilqiegħda u r-raba' wieħed: jaqdef bil- wieqfa għalkemm minn fuq il-moll taħsbu li qed'jaqdef għarkubbtejh. Sħabi li kienu qadfu miegħi fil-Kajjikk Sant'Elija kienu ħija Leli, Wiġi Grima. (il-Paċok) u Wiġi Scicluna (il-Muna). Imma int qdift ukoll fl-opri l-kbar … hux hekk2 /Iva … fis-snin tletin jien qdift kemm f'tal-Midalji kif ukoll f'ta' bl-Erbgħa u kel- Ina suċċessi wkoll. 'Dak iż-żmien niftakar li Bormla rebħet il-paljijiet kollha u konna għamilna festi kbar. 'It-tiġrijiet tal-lum huma sbieħ, iżda naċċertak li ta' tfuliti kienu isbaħ u ak- tar akkaniti. Dak iż-żmien ma kienx hemm ix-Shield. Kulħadd kien jaqdef għal palju tal-korsa, u għal ftit xelini li kienu jingħataw bħala premju. 'Għalina l-unur ta Bormla kien jiġi l-ewwel, u ħaġa oħra, il-qaddiefa koll- ha kienu jkunu Bormliżi … ħadd ma kien jieħu xejni ikompli f'ħarġa oħra