l-President miet fil-belt fejn kienet toqgħod u meta, erbat ijiem wara, il- funeral beda triq twila lejn il-kapitali, kienet hemm, tara t-tebut jinġarr 'il bogħod. Kien hemm ħafna li bdew jibku, imma sal-lum diffiċli tgħid jekk dak kienx biki veru jew dmugħ tal-kukkudrilli. Hekk kif kien tfaċċa t-tebut stħajlet li Stojan Kurepa kien il-kapitali dakinhar, jistenna l-katavru jasal, u bħal emmnet li lilu qabiżlu d-dmugħ ukoll. Sa dakinhar kienet diġà ddivorzjat. Alenka kellha ħmistax-il sena, Peter tnax. Missierhom telaqhom bla kliem u bla sliem mingħajr ebda ħjiel ta' fejn seta' mar. Kienet saret taf biss li reġa' żżewweġ u kellu tifel. Proprju ftit jiem qabel miet il-President kienet saret taf ukoll li l-poeżiji tagħha kienu waslu fejn kellhom jaslu u kellhom jiġu ppubblikati. Hi u tħares lejn il-President jinġarr 'il bogħod fuq il-ferrovija l-kaħla stħajlet li issa l-affarijiet kienu se jinbidlu; ma kellhiex ħjiel jekk hux għall-aħjar jew għall-agħar. Forsi Stojan kellu l-istess ħsibijiet fuq in-naħa l-oħra tal-pajjiż. Imma fejn kienet taf wara kollox Wara dakinhar, wara dak il-lejl, qatt ma reġa' kkuntattjaha; anzi, kienet ċerta li nesieha bħalma seta' nesa l-ħafna nisa li ra qabilha u warajha. Jelka mhux żgur kienet isem fil-lista. Forsi lanqas fil-lista ma kienet. Dakinhar tal-funeral tal-President ħasbet fih; anki dakinhar. Stħajlitu bilwieqfa għal sigħat sħaħ, mal- folla, b'għajnejh miksurin, bil-pinna u l-pitazz f'idu, iħares madwaru u jikteb. Jikteb għalxejn, għax ngħiduha kif inhi, min jaf bi Stojan Kurepa llum il-ġurnata ħarġa LXXXVI 2014 Lanqas Jelka ma kienet semgħet bi Stojan Kurepa qabel dakinhar li waqfet quddiem id-Dar tal-Kultura fi triqitha biex taqbad tal-linja għall-fabbrika meta kellha xi ħaġa fuq l-għoxrin sena. Ommha qajmitha xi s-sitta neqsin kwart bħas-soltu. — Jelka, għandek il-kafċ fuq il-mejda u xi galettini. Jien ta' billejl illum, tinsiex. La tiġi mix-xogħol ikollok l-ikel fuq il-mejda. Inti sejra xi mkien wara x-xogħol — Ma naħsibx. Imma Ilum Ivana tagħlaq sninha u forsi nieqfu ftit il-pjazza qabel niġi. — Tieħdu ġelat Kienet imxebbgħa fuq ix-xogħol. Dakinhar għaddiet minn quddiem id-Dar tal-Kultura, ħarset lejn it-tabella tal-avviżi u rat dan l-isem, Stojan Kurepa, ġej mill-kapitali biex jaqra fis-sitta ta' filgħaxija. Stojan Kurepa jaqra l-poeżiji tiegħu fid-Dar tal-Kultura. Kien għadu kemm ħareġ l-aħħar ktieb tiegħu, Lejn id-Dawl, u dik il-lejla kien se jkun qiegħed jaqra xi wħud mill-poeżiji f'din il-ġabra. Għoddha tilfet tal-linja. Dik kienet l-ewwel darba li semgħet bih. U l-aħħar darba li ratu; ħlief li xi kultant kien jidher fuq it-televixin jirċievi xi premju mill-Ministru tal-Kultura jew darba anki mill-President innifsu. Fuq tal-linja qagħdet tipprova timmaġina kif kien jidher dan Kurepa. Kull ġimagħtejn kienu jieħdu ħsieb jibagħtu xi kittieb minn parti oħra tal-pajjiż biex jaqra. Ftit qabel Kurepa kienet marret dil-mara li minkejja li kellha 'l fuq minn ħamsin sew ħadd ma kien sema' biha lanqas. Sa kwarta wara li kienet bdiet Jelka kienet diġà ddejqet tismagħha. Darba oħra kien mar Anto Mladic li kif fetaħ ħalqu, minbarra l-poeżiji, bdiet ħierġa riħa taqsam ta' slijvovica u bilkemm kien jaf x'qed jgħid u jaqra. Ħafna drabi kienet tara sew min ikun sejjer jaqra biex forsi l-librerija ssib xi ħaġa tagħhom u taqraha. Fid-Dar tal-Kultura ma kinux imorru wisq nies tamparha imma kienet tħobb tmur xorta waħda; kienet tħobb tisma' lill-poeti jaqraw avolja dejjem ikunu kbar ħafna. Dejjem tismagħhom sew u timmaġina, timmaġina li xi darba għad taqra bħalhom: tmur fil-bliet il-kbar, fid-djar tal-kultura, fil- libreriji, taqra, titkellem man-nies li jkunu marru jisimgħuha, tismagħhom iċapċpulha. Ma kinitx ferħana wisq taħdem ġo fabbrika; riedet tikteb u tikteb u taqra lin-nies ħa jsiru jafuha mal-pajjiż kollu u forsi xi darba jħalluha toħroġ barra wkoll. Moħħha kien poeżija waħda. Bħall-belt: ix-xmara, id-draguni ħodor fuq wieħed mill-pontijiet, in-nies għaddejjin f'xi waranofsinhar xemxi. Imqar il- magni tal-fabbrika setgħu jkunu poeżija. U kull ġimagħtejn, meta kien jasal il-jum li jiġi xi kittieb fid-Dar tal-Kultura, kien ikollha burdata mhux tas-soltu u l-ġurnata bejn kienet tidher itwal għax kien ikollha seba' mitt sena biex tidħol fis-sala l-kbira għall-qari, u bejn iqsar għax wara x-xogħol kien ikollha fejn tmur flok tmur dritt id-dar u ma tagħmel xejn. Dakinhar, wara x-xogħol, Ivana teħodha ħdejn ix-xmara jieħdu ġelat. Tkellimha fuq Marko, fuq għajnejh kbar, fuq leħnu, u tgħidilha li filgħaxija ħierġa miegħu. Tgħidilha li tħobbu u Jelka titbissem. — Kif tħobbu raġel) — U jien naf'7 Tħobbu hux; tkun tixtiequ l-ġurnata kollha. — U għala tħobbu Hekk, inħobbu. — Imma hu jħobbok2 — Issa Ilejla nkun naf. Daqt jgħajtulu għas-servizz u jkun 'il bogħod. — Fejn se tiltaqgħu — Quddiem il-knisja. — Hawn, fil-pjazza7 Imbagħad U titbissem Ivana xħin tistaqsiha fejn se jeħodha. — Sarli l-ħin, Jelka, irrid immur naħsel xagħri. — Anki jien sarli l-ħin. — Ma' min ħierġa7 — Le, sejra d-Dar tal-Kultura. Daqt narawk ma' xi poetal U jidħqu t-tnejn, u jitgħannqu. Ivana tqum tiġri u taqsam il-pjazza b'kemm timxi. — Sinjuri, insellmilkom u nagħtikom il-lejla t-tajba. Illum ukoll żammejna l-appuntament tagħna ta' kull ħmistax u għandna poeta li ġie biex jaqralna. Għadu kemm ħareġ ġabra oħra ta' poeżiji, Lejn id-Dawl, li kif forsi stajtu rajtu mill-gazzetti, huwa ktieb importanti ħafna mhux biss għall-poeta nnifsu imma anki għal-letteratura ta' pajjiżna. Minkejja li għadu żagħżugħ diġà kiseb suċċess kbir u dan jagħtina pjaċir għax b'hekk qegħdin naraw futur sabiħ għal-letteratura tagħna. Sinjuri, nilqgħu fostna lil Stojan Kurepa, bin familja tal-ħaddiema, missieru ddefenda lil pajjiżna fl-aħħar gwerra bħala membru tal-partiġjani. Nifirħulu u nawgurawlu. ħarġa LXXXVI 2014 Is-sala mimlija xjuħ: ir-raġel li kien qed jippreżenta, il-mara tiegħu u żewġ nisa xjuħ oħra fuq quddiem, u hi, bilqiegħda fit-tielet filliera. Mill-bqija donnhom inġabru l-pensjonanti, nofshom ex-partiġjani li ġew jisimgħu wild wieħed bħalhom biex jaqra. Kurepa jfiġġ minn bejn il-kwinti, ġuvni twil u magħqud b'xagħru iswed ftit tawwali. Jitla' fuq il-palk, isellem u l-udjenza ssellem lura. Jgħid xi ħaġa fuq il-progress tan-nazzjon bis-saħħa tal-klassi tal- ħaddiema, iqaħqaħ ftit u jibda jaqra l-ewwel poeżija. Sat-tielet waħda x-xjuħ fis-sala magħha jonogħsu jew riqdin. Proprjament lanqas hi mhi impressjonata bil-poeżiji li qara imma għajnejh u leħnu donnhom qegħdin ikellmu lilha. Għajnejh. Leħnu. Tistħajjilhom waħidhom, anki għaliex donnu nduna li hi biss qiegħda tisimgħu. Iktar ma jaqra u jraqqad lil dawk li fis-sala, iktar jidħol fiha u jxejjer idejh u jagħlaq għajnejh u jixħet ħarstu f'angoli differenti; jgħolli u jbaxxi leħnu. Sa ħall il-buttuna tal-għonq tal-qmis u neħħa l-ġlekk skur hu u jaqra. Issa m'għadhiex tagħti kas tal-qari; tħares lejh, lejn wiċċu serju, serju wisq, imma sabiħ, sabiħ ħafna; lejn idejh kbar jaħfnu l-ktieb li qiegħed jaqra minnu, lejn il-poża tiegħu, lejn ġbinu li jidher jixxarrab. L-oħrajn li kienu jmorru d-Dar tal- Kultura kienu jkunu kittieba li ħafna drabi kienu xjuħ jew kważi, jaqraw għalihom infushom, jirċievu l-applawż u mbagħad imorru fil-bottegin jixorbu. Wara li spiċċa qamet iċċapċap u aktarx iċ-ċapċip tagħha qajjem lill-oħrajn u bdew iċapċpu huma wkoll. Issa qed iħares biss lejha u avolja l-oħrajn bdew ħirġin hi tibqa' bilqiegħda fejn kienet, tħares lejh. — Sinjorina, sar il-ħin u jien m'iniex se nkompli naqra. — Skużani. Ridt ngħidlek proset ħafna u nispera li l-ktieb tiegħek jiġi l-librerija tagħna ħalli nkun nista' naqrah. — Ħa, ħu l-kopja tiegħi. Rigal żgħir. Issa mmorru nieħdu xi ħaġa flimkien. Qatt ma ġejt hawn allura int trid tgħidli fejn immorru. Fid-daqsxejn ta' ristorant kannella bil-kafellatte ma kien hemm ħadd ħlief huma t-tnejn. Waqt l-ikel kellimha fuqu, saret taf ħajtu kollha, fejn twieled, min kien missieru, x'kienet tagħmel ommu, fuq ħuh il-kbir imlaħħaq fil-Partit, fuq l-appartament fejn jgħix, fuq x'jispirah u fuq ir-rumanz li qiegħed jikteb. Hi qagħdet tisimgħu u tħares lejh u ġieli lejn il-firma mħażża fuq il-frontispizju tal-ktieb li taha. — Jien nitlaq għada. Issa x'se nagħmlu Matafx x'se twieġeb. Trid tibqa' miegħu. L-ewwel darbali xi ħadd, li ġuvni, ħariġha miegħu. Forsi Jovan, dak li jaħdem fl-istess sezzjoni magħha, jista' jkun interessat fiha. Ġieli tarah iħarsilha waqtli jkunu għaddejjin b'xogħolhom, ġieli 80 Il-MALTI jistaqsiha qratx l-aħħar aħbarijiet fuq il-gazzetta. Imma Jovan jibda jtemtem kull darba li tieqaf tisimgħu u jaqta' fil-qasir. — Immorru għandek 7 — Għandi) — Toqgħod 'il bogħod minn hawn7 — Allura Għada mmur lura. — Għax jien ma noqgħodx għal rasi. — Aħal Kemm ilkom tgħixu flimkien2 Ma nagħmlux mod li miżżewġin/ Noqgħod m'ommi. Ħares lejha għal ftit imbagħad tbissem. — Dażgur. Tgħix mal-mamà, hux hekk7 U l-mamà tkun qiegħda d-dar tistenniek. — Għax illum ta' billejl; dal-ħin xogħol. — Ta' billejl — Il-mamà taħdem l-isptar ġenerali. Isejjaħ lill-waiter u jħallsu. — Mela mmorru fil-lukanda fejn qiegħed. Hawnhekk kollox jorganizzaw tajjeb ħafna: ħallsuli kamra għal lejl biex ma nivvjaġġax fid-dlam. La l-mamà ta' billejl min se jkun jaf fejn kont7 Imxi, m'għandniex wisq bogħod. Dik kienet l-ewwel darba ta' Jelka. Huma u diħlin fil-lukanda qagħdet b'rasha baxxuta. Kien hemm min raha u kien hemm min għarafha. Jelka ma' dan ix-xi ħadd li, ovvja ħafna, mhuwiex minn hawn. Ovvja ħafna li din xi ħaġa ta' ejja ħa mmorru, ta' lejl wieħed: ġie s'hawn u, ma tafx kif jagħmlu daż-żmien' Imbagħad illum il-Ġimgħa u ż-żgħażagħ iħobbu jgawdu fi tmiem il-ġimgħa filgħaxija. Ħallihom igawdu, hawn biżżejjed dwejjaq, billi jieħdu naqra gost flimkien7 Fil-ġenb daqsxejn ta' doċċa, fin-nofs sodda ta' wieħed u speċi ta' gwardarobba mal-ħajt l-ieħor u siġġu wieħed. Imma Jelka mdorrija biċ-ċokon. Hu jinża' l-ġlekk u jixħtu bl-addoċċ fuq is-siġġu, iħoll il-qmis u jdur fuqha. Qiegħda tibża' Jelka u bdiet tirtogħod. — Għadek lanqas għidtli x'jismek. ħarġa LXXXVI 2014 Poġġi. Poġġi fuq is-sodda. — Grazzi. — Mhux aħjar tneħħi l-ġakketta' — Ma nistax indum. — Għala2 — Għidtlek li ma ngħixx għal rasi. — Imma l-mamt ta' billejl. Għandna l-lejl kollu. — Iva imma xi s-sebgħa u nofs tiġi lura. — Sas-sebgħa u nofs tkun id-dar tibżax. Għadhom lanqas l-għaxra. Neħħi l-ġakketta. — Issa x'se nagħmlu — Inti xi trid tagħmel) Emm, jien qatt ma kont f'lukanda. — Allura intom ta' din-naħa fejn tmorru 7 — Forsi ħdejn ix-xmara jew ġieli mmorru nimxu barra l-belt. Jekk taqbad tal-linja tista' tmur fil-foresta. — Fil-foresta tmorru intom Sabiħ fil-foresta. Allura ma tibżgħux li jarakom xi ħadd fil-foresta — X'jiġifieri Quddiemha dak il-poeta li sa ftit ilu kien qed jaqra poeżiji li ma impressjonawhiex wisq, imma issa ħalqu qed imiss lil ħalqha u dirgħajh imdawrin magħha. Tiftakar li ilha barra minn filgħodu u tħossha maħmuġa xi ftit, l-aktar wara x-xogħol fil-fabbrika. — Nista' nitolbok xi ħaġa — Bħal) — Tridx noqogħdu naqraw il-poeżiji — Jelka… hux Jelka għidtli jismek7 — Ili naqra minn xħin ġejt. U taħseb li l-poeti bil-poeżija biss jgħixu7 Eh7 Issa jmissna niktbu l-poeżija mhux naqrawha. U taf xiex 7 Se niktbuha flimkien, f'din is-sodda ara. — Għax jien ili barra minn filgħodu, lanqas kelli ħin immur sad-dar qabel ġejt għall-qari tiegħek u, taf int… Dik kienet l-ewwel darba ta' Jelka. Kollox ġara meta lanqas kienet timmaġina. Kienet taħseb li kien se jkun Jovan l-ewwel raġel li jħobbha avolja dak kien jibda jtemtem jekk isib ruħu waħdu magħha. Kienet ċerta anzi li jasal Ġunju u Jovan kien se jagħmel il-kuraġġ u jitlobha tmur il-foresta miegħu biex jiġbru l-faqqiegħ u kif ikunu hemm tħossha għajjiena bil-mixi u jinżlu fuq il-ħaxix taħt is-siġar u mbagħad tersaq lejh, tmiss miegħu, tmissu u jkollu jeħodha mbagħad. Daqs kemm kienet semgħetha drabi oħra din l-istorjal Imma minflok kellu jkun żagħżugħ li ma tafux, li ratu biss għal ftit sigħat, li kellu jeħodha fl-għeluq ta' kamra ta' lukanda mkittfa u jagħmilha tiegħu. Għal ftit tal-ħin. Ħasbet li l-esperjenza kienet se tkun isbaħ. Forsi Jovan, bil-biża' tiegħu, kien jagħmilha isbaħ. Mhux li ddejqet, imma ħassitha stramba, nieqsa minn xi ħaġa li ma kinitx taf x'inhi. U kontra kulma kienet tistenna, dar-raġel ħadha mingħajr ma kienet għamlet ftit fwieħa fuqha, jew ftit lipstick. U l-ħwejjeġ ta' fuqha u ta' taħt kienu dawk li tilbes ta' kuljum. Xejn speċjali. U waqt li hu beda jsefsef xi ħaġa f'widintha, li wara kollox lanqas setgħet tifhem, hi baqgħet kwieta u f'waqtiet minnhom ħasbet li se tibki. Imma żammet. Fil-kwiet li waqa' f'daqqa tista' tisma' t-tektik irqiq ħafna tal-arloġġ mal- polz jinħakk ma' xagħarha. It-tnejn li huma jħarsu lejn id-dlam sakemm fl- aħħar tibla' r-riq u taqla' dak li riedet tgħidlu meta kienu għadhom imdawrin bil-kannella bil-kafellatte: — Għandi xi ħaġa x'ngħidlek. — Le, mhux għalissa. — Tajjeb. — Jien ukoll nikteb il-poeżiji. Il-poeta jħoll driegħu minn magħha, jittewweb u jqum bilqiegħda b'dahru lejha. — Hawn jagħmlu kafċ tgħid bħalissa' — Għad m' għandix ktieb imma nixtieq ħafna. — Tgħid ninżel isfel forsi jagħmlu kafċ2 Int trid — Imma naf ħafna minnhom bl-amment. — Ħa nara jagħmlux. — Trid ngħidhomlok2 Trid tismagħni ngħid il-poeżiji tiegħi2 Għamilt ġurnata fuq il-ferrovija u issa donnu qed jaqbadni n-ngħas. Imma tista' tibqa' jekk trid. — Trid immur inġiblek kafċ2 ħarġa LXXXVI 2014 — Mhix idea ħażina. Ħa, ilbes. Hiu ġġib f'moħħha l-ewwel versi tal-aħħar poeżija li kitbet tilbes il-ħwejjeġ li newlilha u tħosshom kisħin ma' ġisimha li għadu kif inbidel. Hu jitla' jserraħ dahru mat-tistiera tas-sodda u jqabbad sigarett. Kienet taħseb li, fuq il-ħaxix frisk taħt is-siġar tal-foresta, kienet se tibqa' mgħannqa ma' Jovan sa ma jsir il-ħin li jkollhom jimxu lura qabel jinqabdu fid-dlam. Hekk kienet taħseb li se jiġri. Kienet taħseb li Jovan ma kienx jasal iħalliha titlaq u jibqgħu jitnikkru tant li mbagħad ikollhom jiġruha lejn tarf il-foresta, hekk id f'id bħalma kienu jiġru lura mill-iskola. U kienet taħseb li Jovan ma jkunx irid iħalliha titlaq u jibqa' jitlobha, jinsisti li jerġgħu, imma x-xemx tkun waslet biex tinżel u jkollhom, kontra qalbhom, jitilqu. Tħares lejn it-taraġ li jagħti għal isfel u tisma' biss is-skiet ġej minn kullimkien. Flok tinżel titlob il-kafċ tpoġġi fuq l-ewwel tarġa ħalli taħseb. Imbagħad f'daqqa waħda tibda tixtieq titlaq lejn id-dar imma fil-kamra ħalliet il-basket li tieħu magħha għax-xogħol. Min ħabbni ma ħabbnix; min ħadli l-lejl ħallieli biss id-dlam. — Ma jagħmlux kafċ dal-ħin. — M'hemmx x'tagħmel. Tista' terġa' tinża' mela. — Ilbieraħ ktibt waħda fuq tal-linja: Nimxi mas-siġar imma s-siġar iduru mal-kantunieri griżi, b'geddumhom mal-art. Niftaħ għajnejja jien u miexja ħdejhom, ħa nara kif iħarsu lejja. U ara, għajnejhom kollha dmugħ: qed jibku s-siġar jonkella għajnejhom inkisru kif kisru mal-fabbrika u rawni nħares lejhom. Stojan Kurepa, mimdud fuq is-sodda, mikxuf għalkollox, iħares lejha, jitbissem. — Allura se tibqa' bilwieqfa hemmhekk7 — Għoġbitek2 — Ejja hawn, x'int tagħmel bilwieqfa hemm2 — Imma għoġbitek7 Allura l-poeta jtawwal idu u jiġbidha lejh, jegħlibha għal fuqu u jagħfasha miegħu. — Għoġbitek2 — M' għoġbitekx7 — Ħażina/ U Jelka tibqa' siekta hi u tħoss idejh tilgħin u niżlin magħha. Min ħabbni ma ħabbnix; min ħadli l-lejl ħallieli biss id-dlam. Min ħabbni ma ħabbnix; tajtu l-poeżija u ħbieha taħt l-imħadda. — Ħadt għalik7 Għala staqsejtni għoġbitnix jew le jekk m'intix b'saħħtek biżżejjed biex tisma' l-verità fuq il-poeżiji tiegħek — Forsi aħna ma naqblux. — Qbilna ħafna anzi. Jew ta' qabli kien aħjar minni — Ma kien hemm ħadd qablek. Jien ma mmurx ma' rġiel. Għidtlek li qatt ma mort f'lukandi u qatt ma mort ma' rġiel. — Imma miegħi ġejt. — U allura' Ħsibtek differenti. — Issa għala qiegħda tibki Inti mara sabiħa, grazzjuża u kif stajt nara kellek bżonnha din tal-lejla. Biex ngħidlek id-dritt, jekk huwa veru li jien l-ewwel wieħed inħossni onorat. Imma issa aħjar norqdu. — Għalhekk għidtlek li aħjar immur. Għad fadal ħafna u għad għandna x'nagħmlu jien u int. — Allura veru m'għoġbitekx il-poeżija tiegħi7 — Għala2 — Għax il-poeżija tiegħek, qalb ta' qalbi, hija poeżija borgiża. Int tikteb poeżiji li m'għandhomx jinkitbu aktar hawnhekk. Mhux veru li l-fabbriki jbikku n-nies. Anzi, il-fabbriki, għażiża tiegħi, huma l-progress ta' dal-pajjiż. Min jaħseb li l-fabbriki jbikku n-nies qiegħed jagħmel żball kbir u mhuwiex jara l-verità. Qiegħed jigdeb. U din tal-griż neħħiha minn moħħok. Aħna lejn id-dawl irridu nħarsu u lin-nies id-dawl irridu nagħtuhom. — Jien naħdem ġo fabbrika. Tmien sigħat sħaħ mit-Tnejn sal-Ġimgħa. Jien naf xi tfisser il-fabbrika. Int toqgħod iddur 'l hemm u 'l hawn u tiġri fil-lukandi u torqod ma' dik u mal-oħra ħalli tikteb il-poeżiji li jriduk tikteb imma jien, jien naħdem ġo fabbrikal — Int taħdem għan-nazzjon, għall-progress. — Imma jien nixtieq naħdem għan-nazzjon b'mod ieħor. — Mela tibqax tikteb fuq siġar jibku u fabbriki griżil Ibdel id-diska u ibda għix il-mument li qegħdin ngħixu fih. Min ħabbni ma ħabbnix; min ħadli l-lejl ħallieli biss id-dlam. Min ħabbni ma ħabbnix; tajtu l-poeżija u ħbieha taħt l-imħadda. Min ħabbni ma ħabbnix; ħadli ħwejġi, ħadli ħalqi ħa jaħarqu. ħarġa LXXXVI 2014 Saqajha saru juġgħuha ħafna. Dejjem twaħħal f' dakinhar. Dejjem tgħid li ilhom juġgħuha minn dakinhar li mhux wisq snin wara l-funeral tal-President, flimkien ma' ħafna oħrajn ħarġet fit-triq tgħajjat b'kemm kellha ħanġra flimkien mal-poeti l-oħrajn u l-massa ta' madwarhom u mbagħad, minn imkien, beda ġej il-gass tad-dmugħ u bdew jinstemgħu l-balal ivenvnu u kellha tiġri ssib fejn tistkenn. Hi u tiġri lwiet siegha u waqgħet u waqt li kienet fl-art intlaqtet b'xi ħaġa iebsa u ma felħitx tqum. Kien hemm raġel li ġabarha u ġarrha imma fil-konfużjoni m'għarfitx min kien u qatt ma saret tafu. Issa, wara li daret nofs id-dinja taqra l-poeżiji tagħha — anki dawk il-griżi — irtirat. Darba fis- sena taqbad ajruplan u tmur tisma' lill-poeti żgħar f'pajjiżi oħrajn, u magħha ġġorr basket aħdar ċar mimli kotba stampati bl-irħis. Anki jekk ikun l-eqqel tas-sajf torbot maktur ma' rasha u ddur b'dal-basket magħha tfittex lill-poeti. Tliet snin ilu, hi u tirritorna lejn darha, ftit 'il barra mill-belt fejn twieldet u trabbiet u rabbiet, sabet nofs tużżana ġurnalisti għadhom żgħar jistennew quddiem il-bieb tad-dar. Mgħobbija bil-basktijiet tal-plastik mimlijin ħxejjex waqfet tħares lejhom, hekk kif kollha kemm kienu ġrew lejha bil-mikrofni u l-kameras ippuntati lejha. — X'ġara7 — Ġejna nitolbuk l-ewwel reazzjoni tiegħek. — Reazzjoni2 Jelka tħares lejhom b'nifisha maqtugħ bil-ġarr u bit-telgħa lejn darha. — Miet il-papa' — Le, x'miet il-papal — Xi skandlu ieħor tal-gvern7 Issa drajna. — Sinjura Krizman, għadha kif ħarġet l-aħbar li rbaħt il-Premju Nobel. Għadek ma smajtx — Jista' xi ħadd iwassalli xi basket imqar sal-bieb Qtajt nifsi tielgħa u saqajja juġgħuni. — Sinjura Krizman, x'inhi r-reazzjoni tiegħek għal din l-aħbar2 — Qalb ta' qalbi, jimporta tgħinni ftit'2 Imma tista' tagħtina kumment fuq il-premju li għadek kemm irbaħt7 Id-dinja kollha qiegħda tagħraf il-kobor tiegħek issa. Sinjura Krizman, l-aħbar ħarġet xi siegħa ilu. — Siegħa ilu kont għadni s-suq, kif triduni nkun naf7 Nirringrazzjakom li ġejtu tgħiduli imma napprezza aktar jekk twassluli l-basktijiet sad-dar. Quddiem il-bieb tad-dar, bil-basktijiet mimlijin ħxejjex, il-ġurnalisti ma jħalluhiex tidħol. Tridu tafu kif qiegħda nħossni7 — Jekk jogħġbok, Sinjura Krizman. — Intom kollha għadkom żgħar. Hawn xi ħadd minnkom qara l-poeżiji ta' Stojan Kurepa7 — Sinjura Krizman, ir-reazzjoni għar-rebħ tiegħek jekk jogħġbok. — Fhimt, ħadd minnkom ma qrah. Ir-reazzjoni tiegħi … — Jekk jogħġbok. — Jekk xi ħadd minnkom isir jaf bih għidulu jikkuntattjani. Ili nistennieh ħafna u ħafna snin. Issa, ħudu paċenzja ħa nidħol għax għandi bżonn nistrieħ ftit. Mas-sitta ta' filgħodu Jelka tqum tiġri mis-sodda, maħsuda. Avolja l-purtieri magħluqin dieħel id-dawl minn barra. Il-poeta rieqed fil-fond maġenbha. Tiġbor malajr ħwejjiġha minn mal-art, tilbes. Sa siegħa oħra ommha tasal id-dar u għad hemm l-ikel tal-bieraħ fuq il-mejda tal-kċina. Tqajjem lill-poeta li jqum b'nofs qalb. Fid-disgħa, fil-pjazza, taħt il-monument tal-poeta. — Fid-disgħa. X'ħin hu — Is-sitta u ftit. U nġib il-poeżiji miegħi. Imma fid-disgħa, taħt il-monument tal-poeta ma jitfaċċa ebda poeta. Stenniet nofs siegħa, siegħa, u anki aktar. Imbagħad ġriet lejn il-lukanda tistaqsi għalih imma qalulha li ħareġ. Ġriet kemm felħetlejn l-istazzjon tal-ferrovija u qagħdet hemm, tittama li ssibu għadu sejjer. Ħadet xi tlieta kafċ, rat ix-xemx nieżla u marret lura d-dar. Minn Stokkolma lejn Pariġi. L-ajruport waqqfuha ħamsa min-nies jifirħulha, tnejn qalulha li qrawha bl-Ingliż, wieħed bit-Taljan u tnejn oħra bil-Franċiż. Minn Pariġi għal Montpellier. Minn Montpellier għal Sċte. Qabel tidħol fil-lukanda torbot maktur ma' rasha u lix-xiħa b'wiċċ ruxxan li hemm wara l-bank tgħidilha li hi Jacqueline Delmas, ibbukkjat kamra għal ġimgħa. Fil- kamra hemm sodda fin-nofs u doċċa. Kollox spartan, bħalma kienu l-kmamar tal-lukandi f'pajjiżha meta kienet għadha żgħira. Nifisha maqtugħ u saqajha juġgħuha, timtedd fuq is-sodda bil-ħwejjeġ b'kollox, kemm tneħħi l-maktur. Issa torqod ftit, tinħasel u tilbes u torbot il-maktur. Taqbad il-basket mimli kotba stampati bl-irħis u terħilha lejn iċ-ċentru tal-belt, lejn il-pjazza fejn darba fis- sena jiltaqgħu l-poeti jaqraw għal ġimgħa sħiħa. Ikunu hemm, jixorbu l-inbid l-aħmar, ipejpu u jiddiskutu. U hi se tmur fuqhom, tistaqsihom qatt qrawx il- poeżiji ta' Stojan Kurepa, jgħidulha le u tagħtihom kopja kull wieħed: Stojan Kurepa, Il-Poeżiji Miġbura.