Għaqda Mużikali San Ġużepp Forsi ftit jafu li Ġużepp Cutajar kien kok fil- kċina ta' Chambrav jaħdem taħt chef Ingliż. Jew li Maria Cordina li kienet tgħin lin-nisa tal-fizzjali Ingliżi jieħdu ħsieb it-trabi tagħhom kienu minn Għajnsielem. Ħafna minn dawk li ħadmu fuq il- bini tal-fortifikazzjonijiet ta' Chambrav mal-255 sena ilu kienu minn Għajnsielem. Dawk li assistew lill-infermiera fl-isptar tas-suldati Ingliżi waqt il- gwerra tal-Krimea tal-1855, kienu minn Għajnsielem ukoll. Lanqas irridu ninsew li biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-midrubin li kienu qed jintbagħtu f'Chambrav- fil-bidu tal-Gwerra l-Kbira, madwar elfejn fil- ġimgħa, l-Ingliżi talbu lill-poplu t'Għajnsielem biex jagħti l-għajnuna, u l-Għajnselmiżi kienu pronti u għenu. kif setgħu. Kull familja f'Għajnsielem għandha lista twila ta' antenati li ħadmu f'Chambrav. Fil-fatt, fl-aqwa tiegħu, Chambrav kien jipprovdi xogħolijiet iżjed mill- baħar għan-nies t'Għajnsielem. Matul iż-żminijiet, l-Għajnselmiżi żviluppaw relazzjoni speċjali mas-suldati Ingliżi li kienu jkunu stazzjonati f'Chambrav. Spiss, dawn is-suldati kienu joħorġu mill-fortizza u jaqsmu minn Ta' Passi biex jiġu jieħdu tazza nbid minn għand tat-Tikka jew xi taverna oħra fir-raħal. L-istess kienu jagħmlu iż-żgħażagħ Għajnselmiżi. Dawn kienu jmorru jaraw is-suldati fuq xogħolhom jew waqt il-ħin tar-rikreazzjoni, fejn ġeneralment kienu jsibuhom jilgħabu fil-foss ta' ħdejn il-pont l-logħba tal-futbol li kienet għada ġdida għall-gżiritna. Ħbiberiji iffurmaw u l-attrazzjoni tan-nies ta' Għajnsielem lejn is-suldati Ingliżi kompliet dejjem tikber. Ħafna kienu jkunu l-qlub maqsuma x'ħin dawn is-suldati kienu jirċievu ordni biex jitilqu minn Chambrav u jiġu stazzjonati f'parti oħra tal-Imperu Brittaniku. Maż-żminijiet Chambrav sar għall-poplu ta' Għajnsielem dak il- post li għal perjodi twal ipprovda ħafna għar-raħal tagħna, kemm għall-ekonomija, kif ukoll esperjenzi memorabli għall-Għajnselmiżi, biex imbagħad jispiċċa kollox ħesrem. Minn fortizza mimlija ħajja u attivita' sfrenata, Chambrav kien jispiċċa battal u magħluq, bejn gwerra u oħra. r-raħal seta' jagħmel, il-ħajja kienet tkompli u n-nies kienu jsibu impjieg x'imkien ieħor. Sfortunatament, l-istorja riċenti tal-Fortizza tant għal qalbna ġagħlitna ninsew dawn il-ġrajjiet u fatti li tant għandhom jagħmluna kburin. In-nies tar-raħal spiċċaw jippruvaw ma jħarsux jew ma jaħsbux biex ma jweġġgħux. Fil-fatt iddejjaqna inwaħħlu f'xulxin u naraw ta' min kien it-tort li Chambrav l-ewwel ġie sfigurat u desakrat, imbagħad mitluq għal bosta snin. Issa mingħajr ħadd ma jgħid xejn ir-rabja u l-frustrazzjoni tas-snin tmenin u disgħin qegħda ftit ftit tinbidel f'tama li xi darba din il- Fortizza terġa' tkun integrata lura fir- raħal. Għajnsielem jerġa' jkun kburi b'dak li jkun qed jigri ġo Chambrav. In- nies tar-raħal jerġgħu jibdew isibu impjieg fil-qrib. Inkunu nistgħu mmorru passiġġata sa Chambrav u ngawdu l-isbaħ veduta f'pajjiżna, dik li tant hi għal qalbna. Le, mhumiex reġgħin ġejjin l-Ingliżil Din it-tama ġejja mill-fatt li fl-aħħar il-Forti Chambrav qiegħed f'idejn nies li qed jippruvaw isalvaw li jistgħu mill-ħerba li sabu. Fil-fatt fl-2004 l-avukat Dr. Michael Caruana u l-familja tiegħu xtraw il-Forti Chambrav mingħand il-Gvern ta' Malta u mingħand azzjonisti oħrajn. Dawn immedjatament bdew ix- xogħol biex l-istrutturi li sabu jitlestew u jittranġaw biex ikunu jistgħu jinbiegħu. Ix-xogħol mexa ġmielu u d-differenza tidher. Dr. Caruana li twieled fir- Rabat, Għawdex fit-23 ta' Mejju 1958, attenda De La Salle College, fil-Kottonera, Malta. Hu studja l-liġi fl-Universita' ta' Malta u gradwa fl-1986. Kien il- President tal-Gozo Chamber of Commerce għal erba' snin bejn 2003 u 2007. Dr. Caruana ilu President tal- Leone Band Club u tal-Leone Philharmonic Societv mill-1988. Jien kelli x-xorti li niltaqa ma' Dr. Caruana fl-uffiċċju tiegħu propjament f'Chambrav u tkellimna ħafna fuq il-proġett. Il-familja tiegħek hi ħafna rispettata fir-raħal tagħna. X'inhi r-relazzjoni tiegħek man-nies ta' Għajnsielem2 M'Għajnsielem għandna 'amor propio' jiġifieri n-nies jirrispettawna u aħna nirrispettawhom ħafna. Bosta nies minn Għajnsielem huma klijenti tagħna. Ħafna ġew fejnna, u fejn stajna ngħinu aħna dejjem għennihom. Anke bħala istituzzjonijiet. Hemm rabta mal-Knisja. Is-settur tan-negozju u l-ħwienet li hawn Għajnsielem kienu klijenti regolari tagħna, allura hemm ħafna rispett reċiproku. Minhekk barra l-fatt li aħna konna importaturi u ħafna minn Għajnsielem kienu jaħdmu fuq id-dgħajjes, sirna nafuhom sewwa fuq bażi individwali. Minn żmien l-antik konna ngħixu x-xatt. Konna ninżlu hawn fl-10:30, il-11:00 ta' filgħodu biex iħottu d-dgħajjes u ngħabbu l-materjal fuq it-trakkijiet tagħna. Ir-rapport m'Għajnsielem, max- xatt u ma' dawn l-inħawi, huwa rapport antik. Nafu l-individwi, nafu lill- poplu. Maż-żmien bnejna relazzjoni sabiħa man-nies t'Għajnsielem. Filfatt jiena sibt ħafna għajnuna fuq dan il-proġett, minn nies t'Għajnsielem u apprezzajt ħafna l-informazzjoni li ngħatajt. Hawn nies li jiġu hawn jirrakkontawlek l-istejjer ta' x' kien jiġri hawn f'Chambrav, li hija storja sabiħa ħafna. Għandek pjanijiet li xi darba tiġi tgħix f'Għajnsielem2 Hemm il-possibilta', għax jien dan il-post jogħġobni, llum innamrajt miegħu. Qed nagħmlu proġett mill- isbaħ li mhux biss jagħti prestiġju lilna li nvestejna fih, iżda jagħti prestiġju wkoll lir-raħal sabiħ t'Għajnsielem. Kif beda l-involviment tagħkom f'Chambrav2 Qabel ma beda l-involviment tagħna il-proġett kien diġà għaddej minn investituri oħra. Qabilna kien hemm ħafna kaptana u l-proġett ma setax jitwassal sat-tmiem tiegħu. Il-proġett kien wieqafl Jiena sirt naf li kien hemm interess minn naħa tal-investituri lokali li riedu jbiegħu u hemmhekk jiena bdejt nitkellem u nara kif wieħed jista' jagħmel sabiex jekk ikun possibli, nixtru dan il-proġett. Naturalment ridt nara l-pożizzjoni ta' kulħadd x'inhi. Kont lest li ninnegozja b'kondizzjoni waħda. Biex nixtri, irid joħrog kulħaddi Jiena qed nitkellem f'isem il-familja Caruana - jiena u ż-żewġ ħuti l-oħra. L-unika ħaġa u l-akbar problema li kellna kienet li aħna writna proġett li kellu passat kontroversjali ħafna li sfortunatament ma kienx jagħmel ġid għall- istess proġett. Meta bdejna ninnegozjaw mal-gvern, li kien il- propjetarju t'hawnhekk, aħna ridna naslu f'arranġament differenti minn dak li kien hemm qabel. Fosthom kien hemm, iċ-ċens sal-2090, kienet klawsola li aħna ma stajniex naċċettaw. Sar negozjati mall-gvern u l-gvern aċċetta li fejn jidħlu l-propjetajiet residenzjali u l-lukanda, iċ-ċens nkunu nistgħu nifduh, allura jiġi 'full ownership' tal-individwu li qed jixtri. Min qed jixtri llum m' għandux ċens. L-unika ċens li hemm hu fuq l-postijiet li huma storiċi, l-barracks tal-kavallieri, il-polverista, il- bakerv u s-swar. Dawk huma strutturi storiċi u hemmhekk mal- gvern, irrangajna li dawk il-postijiet jibqgħu biċ-ċens u propjetà tal- gvern, Per nistgħu ' nużawhom aħna sal-2090. Għamilna distinzjoni bejn dak li huwa storiku, li aħna rridu nippreservawh bħala nazzjon, u l-propjetajiet residenżjali u l-lukanda. Kemm nbidlet ħajtek wara li dħalt għall-isfida li tieħu ħsieb dan il-proġett tant kbir u tant ikkomplikat7 Ħajti nbidlet ħafna. Nista' ngħid, jien qatt ma kelli f'moħħi li nidħol għal proġett ta' dan il-kalibru. Nammetti li meta dħalt għalih ma kontx qed nara d-dimensjoni kbira li fih. Effettivament meta tidħol fih, id-dimensjoni tiegħu hija tant kbira u tant komplikata li jekk trid tagħmel biċċa xogħol tajba, trid tidħol fid-dettalji biex isserraħ moħħok li kollox qed jsir kif suppost. Dan ix-xogħol irriżulta aktar iebes milli stennejtu2 L-ewwel impressjoni kienet 'u iwa, dan proġett ta' sentejn jew tlett snin u jgħaddi kollox'. Ma rrealizzajniex il-kobor ta' dan il-post. Minħabba raġunijiet finanzjarji ma stajniex nagħmluh f'daqqa għalhekk kellna naqsmuh fi tlett fażijiet. Għamilna l-ewwel Fażi. X'ħin lestejniha, bdejna nbiegħu u bl-investiment li beda dieħel morna għat-tieni Fażi. Bdejna nbiegħu mit-tieni Fażi, u issa jekk Alla jrid immorru għat-tielet Fażi. Dak hu l-mod ta' kif imxejna għaliex aħna finanzjarjament ridna naraw li nkunu qegħdin sewwa. X'inhu l-aktar frustranti, tiġri wara l-kuntratturi biex jintlaħqu l-iskadenzi jew tfittex xerrejja potenzjali għall-proprjetajiet2 L-aktar frustranti l-ħaddiema, il-kuntratturi. U l-isfortuna f'Għawdex, it-'time frames' ma jeżistu għal ħadd u dik hija l-akbar problema għaliex ix- xerrejja ssibhom. Jekk inti tagħtihom prodott, jiġu u jixtru. Pero la darba il-barranin iġġibhom hawn u tikkommetti ruħek li f'ċertu żmien jitlesta, u minħabba fil-ħaddiema ma jitlestiex, meta jiġu lura, ma tantx jieħdu pjaċir, għax inti ma tkunx żammejt kelmtek. Din hija kultura żbaljata. Żgur li fit-tielet Fażi se naħdmu differenti milli ħdimna s'issa. It-tielet Fażi trid tinħadem bil-kuntratturi u dawn iridu jidħlu b'responsabilita' biex jagħmluh fil-ħin u bil-multi. Jekk Għawdex ma hawnx min hu kapaċi jaħdem hekk, ikollna naraw minn fejn se nġibuhom. żiiL. Kemm-il unit għandkom lesti2 S'issa lestejna 65 unit fl-ewwel Fażi, 85 unit fit-tieni Fażi u mbagħad it-tielet Fażi se jkun hemm bejn 160 u 170 unit. X' perċentwali tal-proprjetajiet ġew mibjugħa s'issa7 Fl-ewwel Fażi hemm mibjugħa qisu xi 7070 u xi 2576 mit-tieni Fażi. Dan il-perċentwali huwa skond l-aspettattivi inizjali tiegħek2 Bħala investiment qed jattira nies ta' ċertu prominenza. Aħna qagħdna attenti li l-prezzijiet invarjawhom. Ridna nibdew minn prezzijiet li anke l-Maltin ikunu jilħquhom. Nemmnu li l-prezzijiet li ħrigna bihom huma raġonevoli meta wieħed iqabbilhom mal-proġetti kollha li hawn ġo Malta u Għawdex. Pero ridna naraw li jkollna xelta sħiħa ta' prezzijiet biex wieħed ikollu mnejn jagħżel, u skont is-saħħa finanzjarja tiegħu ikun jista' jinvesti hawnhekk. Għaqda Mużikali San Ġużepp X'kien l-impatt tar-riċessjoni fuq il-bejgħ2 Affetwatna minn ċertu swieq. L-akbar daqqa li ħa s-suq tal-propjeta' kien mill-Ingilterra. Minn naħa l-oħra infetħu swieq ġodda. Hija kwistjoni ta' kemm int kapaci tikkumerċjalizza u tattira swieq ġodda. Jiena kuntent ħafna. Għandna żewġt iswieq li ma tantx jissemmew. L-aktar li xtraw huma mill-Iżvezja u mill-Afrika t'Isfel. Aħna kburin ħafna li naraw dawn in-nies jiġu jinvestu hawn. Dawn in-nies iħossuhom 'safe' hawn. Għan-nies tal-Afrika t'Isfel, il-problema hija l-kriminalita' li hemm f'pajjiżhom. Meta jiġu hawn u jaraw pajjiż bħal Għawdex, tant sabiħ, kultura li tmur lura 7000 sena, se jixtru parti minn fortizza storika ta' żmien il-kavallieri… Jiġu hawn jaraw iċ-ċwievet fil-bibien, għalihom hija ħaga li tiġbidhom. Jgħidulek 'għada pitgħada għad niġu nirtiraw hawn'. Metajaraw li hawn din il-kumdita' u post sabiħ, għalihom hija xi ħaga rreżistibli. Ma jsibu l-ebda diffikulta li jinvestu hawnhekk. Kif huwa rreklamat dan il-proġett fis-suq lokali u dak internazzjonali7 Bażikament aħna s'issa dejjem użajna l-aġenti tal- propjeta'. Nagħtu l-opportunita lill-aġenti kollha. Ħallejna lil kulħadd jista' jbiegħ. Perd hemm 'estate agents' li qegħdin iffukati u jispeċċjalizzaw fi swieq bħalma huma l-Afrika t'Isfel, l-Iżvezja u swieq ġodda oħra. Naħseb li dawn qed jirnexxilhom u qed iġibu r-riżultati. It-Tieni Fażi kważi lesta. X'hemm ippjanat għat-Tielet Fażi2 Hija l-aktar waħda impenjattiva għaliex hemm għandna l-lukanda. Aħna nemmnu li lukanda ġewwa Chambrav għandha tkun 'boutique hotel', fis-sens li jkolla minn 80 sa 100 kamra u ta' livell għoli ferm, u li se tiġi maġenb il-barracks tal-kavallieri. Irridu naraw li l-faċilitajiet li se jkollha l-lukanda jkunu ta' ċertu livell u hawnhekk il-lukanda mhux biss se taħdem għall-barranin u t-turisti, imma taħdem ukoll għar-residenti. Dak kollu li nistgħu nagħmlu fil-lukanda (spa, gvm, etc.) kollu jista' jintuża mir- residenti ta' Chambrav. Din ġiet sitwazzjoni li jirbaħ kulħadd; l-investitur, il-management tal-lukanda u anke r-residenti. Ir-residenti hawn se jsibuha faċli li ftit metri 'l bogħod mid-dar għandhom indoor pool, spa, gvm etc. Din hija l-idea ta' integrazzjoni bejn il- lukanda u r-residenti ta' Chambrav. Kif hi mibnija fuq ġewwa il-Barracks tal- Kavallieri żgur tagħmilha waħda mill-istrutturi l-aktar impressjonanti f'Għawdex. X'inhuma l-pjanijiet tiegħek għal din il-binja2 Il-Barracks huma l-ġawhra ta' hawn, li tagħmel lil Chambrav Chambrav allura rridu nagħtuhom l-importanza tagħhom u irridu noqogħdu attenti kif jiġu utillizzati. L-ewwelnett hemm l-impenn u l-obligu li għandna mal-gvern u t-tieni hemm il- fatt li din hija binja storika li rridu nippreservawha bl-isbaħ u l-aħjar mod possibbli. L-isfortuna hija li l-art oriġinali tagħha m'għadhiex hemm. Fi żmien l-Inglizi (qaluli nies minn Għajnsielem) kienu qalgħu ċ-ċangatura biex jagħmlu l-madum. Aħna qabbadna espert biex jagħmlilna rapport kif wieħed jagħmel ir-restawr tagħha u kif se nutillizawha bl-aħjar mod possibbli. L-idea għandha tkun li jkun hemm żona kummerċjali vicin tal-lukanda biex jekk jista' jkun l-aspett kummerċjali jkun kollu flimkien. Ġewwa l-barracks tal-kavallieri qed naraw 'fine dinning restaurants', faċilitajiet ta' konferenzi u 'designer boutiques' li jkunu ta' kalibru. Għar-restawr ta' din il-binja ser nagħmlu minn kollox biex l-istorja ta' Chambrav npoġġuha fuq il-livell li jixraqilha. Tħoss pressjoni mil-fatt li inti ġejt afdat f'idejk biċċa mill-istorja ta' pajjiżna2 Chambrav huwa xi ħaġa li rridu nibżgħu għaliha u li rridu niżviluppawha b'maturita' kbira jiġifieri mhux kemm se niżviluppaw imma kif se niżviluppaw. Wieħed irid joqgħod ħafna attent kif l-element storiku żżewqu mal-ħajja moderna. L-aktar ħaġa diffiċli li sibna u li ridna naħdmu ħafna fuqha kienet illi għandna l-element storiku $ li rridu nippreservawh għax nemmnu li għandna nipreservawh. Mhux kwistjoni kemm se nbiegħu. Li tbiegħ huwa sabiħ. In-negozzju huwa parti mill-kumpless kollu. Pero nemmen li l-aktar ħaġa importanti hi li aħna rridu nħallu monument warajna; l-element storiku ta' Chambrav huwa element uniku. Ngħid għalija, l-istorja taffaxxinani hawnhekk, kull angolu fih il-valur tiegħu. X'ser ikunu l-prezzijiet għall-propjetajiet tat- tielet Fażi2 Aħna bdejna mill-€175,000 biex inżommu prezzijiet li jista' jilħaqhom anke l-investitur lokali. Naħseb li l-prezzijiet jogħlew xi ftit. Nemmen li la darba li l-proġett kollu jkun lest il-prezzijiet hawnhekk jisplodu. Jissemma' li ser jkun hemm pjazza prinċipali u ġonna tal-Mediterran. Tista' tiddiskrivi dawn kif u fejn ser ikunu2 Nixtiequ nagħtu ħafna kulur. F'Chambrav s'issa jidher ħafna ġebel. Jekk tħares lejh minn Nadur, tgħid 'Marelli hemmhekk kif inhu2 Kollu ġebell Kollox ġo xulxini Kollu ffullatti' Meta wieħed jiġi hawn jirrealizza li mhux hekki L-isfortuna hi li ħafna nies minn barra ma jafux hawn ġew kif inhu. Aħna nemmnu fil-'landscaping'. Jekk wieħed idur fl-ewwel Fażi, wieħed jinduna kemm ħdimna fuq il- 'landscaping'. Għandu jkun hawn ħafna siġar. F'kull post li nsib jiena nħawwel u nkabbar is-sigar. Iffissajt fuq hekkl Użajna ħafna tipi ta' siġar li jifilħu għar-riħ. Użajna ħafna palm. Il-palma hija siġra sabiħa li tikber u l-għeruq tagħha ma jagħmlux ħsara. Meta tistenna li tibda l-ħidma fuq it-Tielet Fażi2 Mal-MEPA ftit fadal biex jiddeċiedu fuq it-tielet Fażi. Qed nissopponi li sal-aħħar ta' din is-sena jkun hemm id-deċiżjonijiet. Mhux biss mill-outline imma anke mill-pjanti finali. Kif ikun hemm id-deċiżjonijiet fil-pjanti finali aħna nibdew il-proġett. Sadanittant, it- tieni Fażi daqt tkun lesta. Kif inlestu hemm, nibdew ir-restawr tal-entratura l-antika. Se tiġi sabiħa ħafna. Wara nibdew ir-restawr anke fuq il-barracks tal- kavallieri. Nittamaw li sal-aħħar tas-sena inkunu lesti minn dak ix-xogħol ħalli mbagħad inkunu nistgħu nibdew it-tielet Fażi. X'inhuma l-pjanijiet għall-polverista u dik iż-żona ta' madwarha7 Il-polverista hija unika, hija monument ieħor t'Għawdex, mhux ta' Chambrav biss. Naturalment lil Chambrav tagħtih il-valur bħalma Chambrav jagħti valur lil Għajnsielem. L-aktar ħaġa importanti hija li nippreservawha u naraw li l-konsenturi li hemm jitwaqqfu u jintrabat il-blat. Dak qed jitkellmu fuqu l-periti teknici u jaraw x'inhu l-aħjar metodu. Wieħed issa jrid ikompli kif il-MEPA tagħtina l-permess fuq it-tielet Fażi mbagħad jibdew is-'soundings' tal-blat. Irridu naraw x'hemm u m'hemmx biex aħna norbtu l-polverista sħiħa. Sar ukoll studju ġeoloġiku apposta biex naraw x'hemm ġol-blat. Hemm ukoll x-ravs li ttieħdu mis-satellita li swewlna ħafna flus biex isir studju tal-blat u tal-istruttura u jekk hemmx flieli fil- blat. Irridu ngħamlu 'samplings' tal-blat biex naraw x'tip ta' blat hemm. Qed nikkalkulaw li biex norbtuha hemm il-fuq minn żewġ miljun ewro investiment. Il-polverista għandha tiġi restawrata u wżata. Jekk ikollok post bħal dak u ma jintużax, ħażin. Jekk ħa jieħu ħsiebha kulħadd, dik tispiċċa li ma jieħu ħsiebha ħadd. Jiena nemmen li hemm tista' tkun 'champagne bar' jew xi ħaġa speċjali u partikulari, fejn bniedem imur hemm, u jgħid ''jiena se ngħaddi sagħtejn hemm' Lussul Ġenna tal-artl Hemmhekk xi ħaġa hekk trid issirl L-akbar assi tal-proġett huma l-veduti li jħalluk bla nifs. X'tip ta' kummenti jkollok minn xerrejja prospettivi fuq dawn il-veduti2 Kelma waħda, jiġġennul Il-barranin jimpressjonaw ruħhom li hawn dan il-post li ħadd ma jaf bihu b'din il-meravilja madwaru. U mhux biss il-veduta minn naħa tal-fliegu. Għandek il-veduti tax-Xatt l-Aħmar — bellezzal Jiġġennu dawnl Il-barranin jitgħaxqu x'ħin jaraw il-knejjes tagħna. Hawn naturalment l-ewwel Għajnsielem li jolqothom. Min jixtri jgħidlek 'jien ma rridx fuq il-pool, jiena rrid nara l-knisja t'Għajnsielem. Dik li x'ħin inqum hija meravilja, struttura arkitettonika mill-isbaħl Jien dik irrid nara.' Dak li għalina mhu xejn, għall-barranin jista' jkun ħafna u dan tgħallimtu bl-esperjenza, għax meta tismagħhom jikkummentaw, jibdew jitħaddtu bħat- tfal. Jiġġennu. Xi tgħid li hija l-ħaġa li l-iżjed li tħajjar lil dak li jkun li jixtri, l-veduti jew il-fatt li tkun qed tixtri biċċa mill-istorja Naħseb li l-aktar hija l-istorja - naturalment komplimentata bil-veduta. L-istorja, għaliex illum ma tixtrix l-istorjal L-ebda gvern ma jċedi l-istorja Ilum Għaqda Mużikali San Ġużepp il-ġurnata. Perd hawn mhux lili nbiegħ. Qed nipprova niġbor u nsalva li nista', u naħseb li vera qed nagħmel l-affarijiet bis-serjeta'. Aħna rridu nagħmlu proġett li jagħmel sens. Proġett li jissalvagwardja l-istorja, jissalvagwardja l-interessi tal-pajjiż, u naturalment l-aspett kummerċjali tiegħu rridu narawh ukoll għax bil-flus trid tagħmilhom dawn l-affarijiet. L-ispejjes tar-restawr huma ħafna kbar, Perd ma niddejjaqx għax dak hu li se nħallu lil ta' warajna. Fuq in-naħa tax-Xatt l-Aħmar il-Kavallieri ħasbu għal 'Sallv Port' b'taraġ, li jwassal għal dan il-ħruġ min ġewwa l-Fortizza. Hemm ħsieb li dan jitnaddaf u jitranġa biex jkun jista jintuża bħala ħruġ, alternattiv għan-naħa tax-Xatt l-Aħmar2 Ival Naturalment se jkun 'monitored exit' għax ma tistax tħallih waħdu. Perd aħna se nużawh żgur. Jekk inti tara fuq in-naħħa tax-xatt hemm sallv port, skoprejtu jien waqt li konna qed naħdmu, naddafniha, u ġiet sabiħa ħafna. Tinżel minn fuq minn fejn kien waqa' is-sur. Sfortunatament ingħalqet biċċa minnha. Issa l-biċċa li baqa' tinżel minna u tiġi fuq is-sur li nbena mill-ġdid. Hemm xi pjanijiet sabiex it-triq li tinsab ħdejn l-fortifikazzjoni fuq in-naħa tax-Xatt l-Aħmar titranġa7 Għandu jkun hemm diskussjonijiet mal-gvern biex ikun hemm aċċess sew, mhux biss għan-nies tagħna imma anke għan-nies t'Għajnsielem. Issa aħna parti integrali mill-kommunita' t'Għajnsielem. Nixtieq li jkun hemm passaġġ jew triq tajba li tkun faċli għan- nies sabiex jinżlu għax-Xatt l-Aħmar. Meta taħseb li tkunu tistgħu tibdew ir-restawr tal-fortifikazzjonijiet7 Il-polverista trid tigi restawrata qabel it-tielet Fażi. Ma tistax tibni imbagħad torbot. Hemm irridu nqattgħu l-blat u ninżlu ftit l-isfel imbagħad nagħmlu 'vertical piling' u 'horizontal piling'. Biex il-polverista u s-swar norbtuhom ma' ġewwa. L-bqija tas-swar m'hemmx ħsarat kbar u ser nagħmluhom wara. Meta dan il-proġett jitlesta se jinħolqu impjiegi2 Chambrav għandu jkun il-pulmun ekonomiku t'Għawdex jiġifieri l-mod kif aħna qed niżviluppawh, rridu li jkollu impatt kbir fuq il-ħajja ekonomika u soċjali t'Għawdex u nemmnu fih għax illum diġà qed naraw in-nies li qed jiġu jinvestu ġo dan il-kumpless, nies tat-tajjeb, nies rispettati ħafna fis-soċjetajiet u fid- dinja fejn jgħixu huma. Meta jkollok proġett bħal dan li jkun ta' ċertu kalibru u b'investiment dieħel minn barra, allura lill-pajjiż jgħinu ħafna. Dan il-proġett żgur li se jagħmel ħafna ġid għall- kommunita' t'Għajnsielem, għax hawn se jinħolqu impjiegi u dak jagħmel ħafna ġid għal-lokalita'. Biss biss trid ħafna nies għall-lukanda. Nikkonsidra li mill-inqas ikun hawn mall-mitejn impjieg. L-aktar li jistgħu jgawdu minnhom huma n-nies t' Għajnsielem. Jekk għandi nagħżel, se nagħżel l-aktar nies fil-qrib. Ma jien se niddiskrimina ma' ħadd imma rrid inkun ġust man-nies t'Għajnsielem, hekk jixraql Liema partijiet tal-Forti se jkunu aċċessibbli għal min mhux residenti2 Ma rridux nagħlqu l-aċċessibilita' għan-nies. Pero minn naħa l-oħra rridu noqogħdu attenti li ż-żoni residenzjali nagħtuhom lir-residenti. Ma nistgħux inħallu lil kulħadd jiġi jagħmel 'picnic' hawn barra u jkollna storbju. Sakemm in-nies jiġu hawn ġew, jippassiġġaw u ma jdejqu lil ħadd, mhux se tkun problema. Tixtieq li Forti Chambrav eventwalment issir attrazzjoni turistika2 Minnu nnifsu Chambrav diġà attrazzjoni turistika. Hemm affarijiet li se jiġu restawrati u se jintużaw. Għalhekk għidtlek li jrid ikun il-pulmun ekonomiku t'Għawdex. Apparti li huma binjiet storiċi, l-polverista hija sabiħa u l-bakerv u l-barracks tal-kavallieri dawn huma kollha sbieħ. L-isfortuna hija li ta' qabli kissru dawk il-lapidi kollha. Nixtieq insib post fejn dawn il- lapidi niġborhom kollha. Nagħmel kamra kbira fejn nagħmilhom hemm u nagħmel xemgħa kbira fin-nofs li tixgħel il-ħin kollu. Tkun kamra ta' riflessjoni. Trid toqgħod attent li ma tagħmilhomx mar-residenti għax ikun hawn min jiddejjaq, pero hija parti mill-istorja ta' Chambrav. Dik xi ħaġa oħra li tista' tkun attrazzjoni kbira għat-turisti, speċjalment dawk mir-Renju Unit. Politikanti spiss jitkellmu dwar it-tkabbir sostenibbli. Minn hu fin-negozju jaf kemm ikun 'kwiet' Għawdex fix-xitwa u jixtieq li ssir xi ħaġa. X'taħseb dwar dan2 Irridu nsibu bilanċ. Naraw xi żvilupp għandu bżonn il-pajjiż u m'hemmx għalfejn naqbżu dak l-ammont. Irridu nqisu dak li jrid isir fil-konfront tas-soċjeta' tagħna. Jekk qegħdin tletin elf ruħ m'għandniex għalfejn naħsbu li qisna qegħdin Singapore. Irridu nibżgħu għall-pajjiz. Ċerti proġetti jridu jsiru bilgħaqal, ma jridx ikun żvilupp li jagħmel ħsara l'ambjent sabiħ li għandna. Minn naħa l-oħra, Għawdex m'għandux bżonn il-kwantitajiet ta' turisti. Għandna mmorru għat-turist it-tajjeb, dak li jġib il-flus. Immorru għat-turist li jagħmel sens, turist li verament jixraqlu Għawdex. Il-kwantitajiet ipoġġu stress fuq l-infrastruttura tagħna. Biex inġibu dak it- turist hemm xi affarijiet li jridu jsiru. L-infrastruttura tal-pajjiż trid titranġa. Għall-grazzja t'Alla bdejna. Il-pajjiż irridu nżommuh nadif u jinżamm fi stat tajjeb. Ladarba nieħdu ħsieb dawn, imbagħad nibdew nattiraw it-turisti li hemm bżonn. Pero rridu nagħtuhom servizz tajjeb. Jekk tippretendi li jiġi turist sinjur u trid li jonfoq, trid tagħtih is-servizz. Għawdex nistgħu nagħmluha. Għawdex huwa żgħir m'għandniex affarijiet kbar. Pero jekk nużaw is-sens, nistgħu nagħmlu ħafna aħjar. L-importanti hu li nkunu nafu fejn irridu naslu. Jekk nafu d-destinazzjoni, mela ejja nippreparaw it-triq biex naslu hemm. U jekk kulħadd jagħmel il-parti tiegħu, privat, gvern, kulħadd, allura naslu fejn għandna naslu u jkollna l-aħjar prodott. Kellhom raġun il-kavallieri li riedu jibnu belt ġdida hawnhekk ġewwa Chambraw. Bl-istess mod kif f'Malta kien hemm l-Imdina u bnew il-belt il-ġdida Valletta, l-istess riedu jagħmlu Għawdex fejn kien hawn iċ- Ċittadella, li kienet il-belt l-antika, huma riedu belt ġdida ġewwa Għajnsielem. Ir-raġuni kient strateġika, biex ikollhom il-belt li tipproteġi l-port u l-fliegu. Kienet tagħmel ħafna sens għalihom. Għalhekk riedu jibnu din il-belt. Sfortunatament il-kavallieri bdew tard jibnu lil Chambraw…