Ta' K. MALLIA, S.J. Ma stajtx mia ngħolliw leħni u naqsam mat-tifħir li l-poplu F'ranċiż ta lill-akbar poeta li kellu sentejn ilu: Paul Claudel. Twieled fis-6 ta' Awissu 1868. Ikkonverta waqt il-quddiesa ta' nofs il-lejl fil-Milied, ġo Notre Dame De Paris, fis-sena 1886- Miet fit-28 ta' Frar 1985. Poeta u dramaturgu mill-aqwa, ikkon- erta hafna nies ta' iseva bhal sma hu Jacques Riviċre. Jiena naf lill-poeta mill-qari tal-kitba tiegħu; inti u taqrah ma tistaz ma tindunaw li f'idejk għandek biċċa xogħol ta' Ġenju li nħall mit- tradizzjonaliżmu u rnexxa fil-triq li sab u li għoġbitu. L-aqwa fost il-poeżiji tiegħu jissemmew: TL'Esprit et L'Kaw', u —Magnifieat', li tagħhom hemm. allużjoni f'dil-poeżija, u. li jagħmlu parti mis-'Cinq Grandes Odes'. Fost id-drammi tie- għu jogħlew ħafna ''Partage de Midi' u U L'Annonce Faite a Marie'' li hi msemmija wkoll f'dil-poeżija. Nistgħu ngħidu li- Paul Claudel. huwa r-ritratt tar-ruħ ta' l-Għoxrin Seklu li, fl-inkwiet tagħha, qiegħda tiġri wara l-ASSOLUT. Għaliex dil-karba li fil-beraħ tidwif 'Tinstema' tielgħa minn tax-xemx il-mitlgħa U mill-għarb2 Wieġbu, dat-tnehid x'inhuwa2 Għalfejn dal-ħars bi ħluq miftuħa — mgħaġġba Quddiem is-Saltna sewda fejn jintilfu Ħajjiet t'eluf u fejn tintefa għal dejjem It-tama msabbra ta' din l-art, imriegħda, Taħt il-ħakma tal-Mewt fl-aħħar tnehida 7 Is-silġ għadu jitlajja fuq il-qċaċet, U taħt il-ħbula fl-oqsma ta' l-egħlieqi, Abjad; bħall-ħjut irqaq t'għanqbuta xiħa, Li ħadmet u werajha nsiet il-brimba, Milquta b'raġġ tax-xemx li l-għajnejn jilmħu F'ħin wieħed huma u jħarsu; u titnikker Ma' Tlugħ-ix-Xemx fil-laqgħa tagħha l-Għodwa : U l-Jum jinsatar ġewwa ċ-ċpar ħafifa. Hu żmien meta bdiet tfiġġ il-margerita, IL-MALTI: Imdiegħsa taħt it-triq jew f'nofs l-egħlieqi, Li ħarġet b'lewnha tħabbur is-Sbuħija, Għadam inmeżża' s-siġar sfaw, mxruba Mill-pesta ta' l-irjieħ, u n-newħa ratba Qed jistennew ta' l-għanja taż-żammara Bejn ix-xoftejn ileqqu tar-Rebbiegħa Li tħabbar ta' miġjitha s-siegħa mbierka. U f'daż-żmien minn quddiemna bla, mistenni Għadda Dell qawwi, Dell ta' ruħ għajjiena Li marret terġa' żżur lis-Saltna l-oħra, Għax ġo dis-Saltna nefqet żmienha kollu; Għax f'waqtha l-aħħar ħolqa tal-katina Tawwala ngħalqet fuq l-inkwina għassiesa Tar-Rieda ta' Ħaddieħor: ta' Min b'kelma Jaħlaq u jsejjaħ lejH. : kelmtu kenniesa Ta' min jinħatar, bħal ta' berqa, l-leħħa, Ġo ħsibijietu mingħajr għira u xeħħa, Stennejtha. l-aħħar sejħa bħalma smajtha Tgħajjatlek darba u mt, żagħżugħ, weġibtha U lħaqt rebbieħ Bibien-id-Dawl li jgħaxxaq, Li jagħtu fuq il-Għerf is-Sewwa ewlieni. U' Min f'maxtura twieled. għal ħajja oħra Welldek. l - Kerha. t-taqbida fejn il-bniedem Jitgħaffeġ taħt tal-qalb u l-moħħ il-ġlieda; Bid-dmugħ ta' ndiema jsellem lill-Imgħoddi : Il-Masġar kollu dlam ta' mħabbiet ħżiena, Idawwar wiċċu 'l bogħod mit-triq tal-'JTiena'', U jimxi mal-Midluk u Mgħallem; Minnu Merfugħ bħad-dgħajsa ta' Noe' mitlufa, F'wiċċ l-ilmijiet; u minn dirgħajHH felħana. Imwieżen, jasal ġewwa l-Port imfittex, U fuq il-Blata samma jilmaħ f'għaqda L-Għarusa ma' l-Għarus f'sahra dejjiema.. Hemm jaqra l-Ġrajja tas-Salib u l-Fidwa, Hemm. jisma' l-Għanja t'Ikln bnina u safja Li 'l-ġsem tagħti l-qawwa u r-ruħ is-saħħa Sabiex flimkien igħixu ħfief fl-imħabba. ELEĠIJA 59 Inti bqajt tħobb; imraħt f'did-dinja sbejħa U erfajt xi weraq mill-Ħolqien, imżewqa Bil-qima u bit-tifħir għal Dak li bagħtek Biex tifraħ bihom, u imliek b'kull xewqa Biex aktar ma tixtieq, fik aktar tikber L-imħabba ta' poeta, li bħal xrara Tinbidel f'ġżmra, imbagħad f'nirien u ddawwal Tal-moħħ il-qawwa : il-ħsibijiet, bil-ħrara Ta tfal għaqlin f'mixegħla bħal tal-kwiekeb B'deħriet ta' l-għaġeb għalenija jwieġbu. Il-monument li bnejt hu kbir u għoli: Tempju żagħżugħ u ħaj, fejn jieqaf kburi Il-ġebel, għani bit-tagħrif minquxa, Xhieda ta' l-ibħra u l-artijiet imbiegħda L'int żort, sabiex iżżonum sħiħa ma' Artek Il-għaqda u l-ftehim bl-għaqal ta' moħħok. Int stess ħażżiżt u bnejt das-Tempju għani: U ġebla wara ġebla għaraft tirqomhom Bħal skultur mgħallem illi ż-żmien ma jarmi: Ma, jitħebbibx ma' l-Għaġla fiergħa u mferrxa. Kull ġebla ta' dat-Tempju tgħid. ġrajjietha, U tgħanni l-għanja int, poeta, tajtha F'għaqda marbuta ma' l-oħrajn biex toħroġ, : Wara xogħol iebes u ta' sabar mimli, Sinfonija mitmuma li taf l-Arti U ssejħilha, bħal ommha. Qed jinstemgħu U jibqgħu jidwu żejn il-għerf tal-bniedem Jibqa', bħal ħolqa, mat-tagħlim. magħqud, L-ikbar Għanjiet H għannejt fi żmienek: l-Għanja Tar-'Ruħ u l-Ilma', u tat-''Tifħir' li jibqgħu Jixegħlu bla jintfew, liż-żmien igħajbu ; Id-dehra tat-''Tħabbira'' fejn ir-rebħa ' Fuq id-dnub iswed toħroġ ħajja u mbissma F'rogħda mill-ġdid ta' tfajjel mejjet, misqi Ħalib il-Ġdiem' minn sider it-Tpattija; U fejn iċ-Ċaħda, u t-Tbatija jdawwlu Il-ħajja ta' missier fid-dar li tħobbu. iL-Manrt Il-ktejba ta' dal-ġebel toħroġ tidwi Bħalma jinfirex leħen il-qanpiena Mill-għoli fuq id-djar u fuq l-imsieraħ; Bħal bikja rqiqa ta' tarbija ġdida; Bħal firxa t'għajn li f'nofs ħawt ilma titla' U twaqga' ħjutha f'boċċi żgħar bajdana. Bħal min, imxabbat fuq g għadira rieġda, Jilmaħ lil-dellu mtenni, hekk fit- 'Tempju, Li int ħallejt warajk sabiex jitpaxxa, Bih kull warrani, tidher xbieha safja : Ix-xbieha tal-Ħolqien fejn għarrex ħsiebek. U inti tibqa' bħalma kont poeta, Għax min poeta kien ma jmutx, u l-bniedem Jibqa' jilqgħu ġo daru u jtih il-merħba Bħalma kien jagħmel meta kien igħix miegħu. Il-poeta rażul: xi drabi lsienu Joħla fi kliemu, drabi xrar li jbeżża'; It-tagħlim tiegħu dejjem ġdid għax jerda' Mill-qalba tal-Ħolqien, igħarrex u jikxet Tagħlim li ma sabux dawk ta' madwaru, Dnbierek il-poeta: u fejn il-leħħa Tas-seher tiegħu ma tolqotx, ma ddawwal, Miskina l-ġemglia.: mill-benniena għall- qaħar Minn taħt għajnejha taħrab is-Sbuħija Li ħalaq Alla bħala oħt għall-bniedem. Għax ħajjet il-poeta mhix ħlief telfa F'taħdita mal-Flolqien, u t-tnejn. jiftiehmu : Arab jitbissem għas-sejħat imlewna Ta' ħaddejn ħelwa ta' wardiet imwarrba; Jew t'awrikarja supperva f'għadira 'D-dehra maqluba għajnejh tberraħlu ħiċmed. Issjjaħ in-Natura lill-Poeta U tgħallmu jixhed dak li hi fi lsienu. Ma ħlejtx żmienek fix-xejn: fakkart lill-bniedem Li għandu jeħles mit-tjassir ta' qalbu. Dwiet l-Għanja tiegħek u għad tibqa' tidwi Issejjaħ għall-Ħelsien u l-ħruġ mid-Dalma Fejn it-Tjassir hu wild ix-Xettru kiefer ELEĠIJA 61 Tad-dnub li kaxkar ġewwa artu Babel Biex jaqdi 'l-Kobor u 'l-Prugħat ħakkiema, 'Taqbeż il-ħeġġa minn ġo kliemek taħraq Li sejħet lejn Ġerusalemm feddejja, Fejn aktar hienja u ħelwa tfur il-ħajja. Quddiem għajnejk iċċarriet il-purtiera Li mill-Qaddis tal-Qaddisin firditek, U għabt id-dehra l'għal snin sħaħ ħakmitek : Inti temmejtha għax ħdimtha kollok sabar, Quddiem għajnejja nilmħek f'Belt-il-Oqbra, Tistenna f'qabrek l-aħħar Ħaqq. Tirtogħod U ttir 'il fuq Talba mimlija Emmna Ha' ssieħeb lill-qanpiena l'għassa tiegħek. Tingħi u titlob il-mistrieħ lill-Ħniena : Sabiħ is-swied il-qalb għad-dell tal-Fidi. U għalkemm 'il bogħod minn fejn hu ġismek rieqed, Meqjum mit-trab li jbusek u li jħaddnek, Ixerred ħsiebi fuq il-għatu tiegħek Il-ward tal-ħajr ħa jfewwħu din l-għamara Fejn rieqed f'ħoġor l-Art u fi ħdan Alla,