ETOMĊB ĠENSNA(48)- KITBA U RIĊERKA RAV MANGION(C) Il-Ħadd 5 ta' Lulju 2020 127 Dr Emanuel Agius jidher f'ritratt tal-Passaport meta kellu 33 sena fl-1944 (c) Arkivju Nazzjonali, Rabat, Malta Spiżjar u wieħed mill-Funda- turi tal-Moviment tal-Espe- ranto f'Malta. Huwa tgħam- med fil-Knisja Parrokkjali ta' San Ġużepp tal-Imsida u ngħata l-ismijiet ta' 'Emma- nuele, Giuseppe, Michele, Giulio'. Emmanuele (jew. aħjar Emanuel kif huwa stess kien urih fil-pubbliku) kien influ- wenzat ferm minn missieru Arcangelo kemm mill-aspett akkademiku u kemm minn dak professjonali. Huwa kien xprunat sa minn ċkunitu biex ifittex it- tagħlim u jisseddaq fl-għar- fien sew xjentifiku sew uma- nistiku. ; Emanuel studja fis-St Paul's School, fil-Belt Valletta (1922-27) u mbagħad fl-Uni- versità ta' Malta (1927-34) mnejn huwa ggradwa fil-Far- maċija (Ph.C.) (1930), fil-Baċ- ċellart. fix-Xjenza (B.Sc.) (1.10.1931), kif ukoll fil-Me- diċina (M.D.) (1.10.1934). Sussegwentement, huwa ssokta bl-istudji tiegħu fl- ' ;Universitajiet ta' Liverpool u ta' Londra mnejn huwa kiseb il-Diploma in Public Health Huwa. dlonk. stabbilixxa lilu nnifsu bħala punt: ta' referenza fil-Batterjoloġija f'art twelidu. Emanuel Agius daħal fis- Servizz Governattiv u dik- ment ingħata pożizzjonijiet importanti fil-qasam tal-Bat- terjoloġija. Huwa kien maħ- tur Uffiċjal Mediku Residenti (1934-36) u, wara li speċjaliz- za fil-Mikrolbioloġija, kien appuntat Assistent Batterjo- logu (1938-51) u Batterjologu Anzjan sakemm huwa rtira mid-Dipartiment Mediku u tas-Saħħa (1952-75) li fih ħa- 'dem għal ftit aktar minn 40 Sadanittant, huwa nħatar .Lettur Proviżjonali fil-Batter- joloġija u fil-Parasitoloġija (1948) sa mill-introduzzjoni tas-suġġett fil-kurrikulu. tal- istudji fl-Alma Mater. Huwa kien immedjata- ment mogħti l-post ta' Lettur b'mod permanenti fl-istess tematika b'effett mid-9 ta' Novemberu 1949. Huwa kien mistieden mill-British Council ta' Malta biex jagħmel żjarat ta' studju f'laboratorji u f'istituti f'Lon- dra, fl-Ingilterra. Huwa serva ta' Aġent Pro- fessur fil-Patoloġija (1949-53) u Lettur fix-Xjenza Ġenerali (1966) fl-Università ta' Malta. Barra minn hekk, huwa kien membru fil-Bord tal-Fakultà kif ukoll fis-Senat meta dawn ħadu deċiżjonijiet importanti li permezz tagħhom il-qasam akkademiku fil-mediċina u fil-kirurġija twessa' u baqa' jaġġorna l-ħin kollu skont l-iżviluppi xjentifiċi, tekniċi u teknoloġiċi. Dr Agius kien fundatur u membru attiv bil-bosta fil- Kumitat tal-British Medical f'liema żmien huwa okkupa għadd ta' karigi uffiċjali (1939-46). Aktard tard, huwa kien Chairman (inkella Presi- dent) għal numru ta' snin (1947-1948, 1955-1956 u 1960- 1961) (1967). Huwa ta' servizz li kien u Viċi-Chairperson Fellow tal-Assoċjazzjoni fl- ewwel laqgħa transnazzjona- lili organizzat f'Malta fl-1969. Dr Agius attenda Kun- gressi tal-Mikrobiologi f'Co- penhagen fl-1947 kif ukoll f'Ruma fl-1953. Huwa ħa se- hem ukoll f'meetings mediċi internazzjonali. Huwa kien il-persuna ew- lieni f'Malta li kien ikun konsultat u afdat mit-tmexxi- ja tas-settur mediku milqut kull meta pajjiżu kellu jħab- bat wiċċu ma' epidemiji jew stati ta' emerġenza għas-san- ità pubblika minn żmien għal ieħor. Huwa kien is-Superinten- dent. tal-Isolation Hospital għal tliet xhur meta faqqgħet imxija tal-pesta matul dak il-perjodu fl-1935. Inevitabilment, hu kien is-Supretendent Mediku tal- Mater Boni Consilii Emer- gencv Hospital u tal-Birkir- kara Emergencv Hospital fil- kors tat-Tieni Gwerra Dinii- ja. Huwa kien profondament kommess meta l-Gvern wet- taq sforzi biex jiġġieled it-tif- qigħat tat-tifojde fl-1942 u tal-poljo fl-1943. Fl-aħħar u mħux l-anqas, huwa kien involut fit-testjiet tal-laboratorju meta l-istess epidemiji għollew rashom fl- 1944-45. Dr Agius issemma fl-lista tal-persuni li kienu nominati biex- minnhom jintgħażlu l-membri tal-Kunsill tal- Gvern. li kien kostitwit u kompost wara li l-Gvern In- gliż irrevoka l-Ittri Patenti Kostituzzjonali tal-1947 u tri- torna lil Malta taħt il-Kuruna Kolonja fl-1958. . Huwa ngħata kunsider- azzjoni mill-Uffiċċju Kolon- jali f'Londra, l-Ingilterra, u kien trattat bħala Batterjo- logu Anzjan ta' reputazzjoni fid-Dipartiment Mediku u tas-Saħħa u bħala personalità li kienet interessata fl-affari- jiet pubbliċi li kien organizza Brains Trusts u dibattiti fil- British Institute. Madankol- lu, huwa ma ntgħażilx uffiċ- jalment. Dr Agius kien l-awtur ta' diversi pubbliKazzjonijiet u kiteb bosta papers xjentifiċi fuq is-suġġett ta' speċjaliz- zazzjoni. : għu żamm f'kuntatt. Huwa kien mitlub jin- nomina kandidat għall-Prem- ju Nobel għall-mediċina fl- 1953. Huwa għajjex f'moħħu l- idea li jwaqqaf il-Kulleġġ wara li kien ipparteċipa fil-kungressi mondjali u wara li kien bena rabtiet sodi mal-Afrika ta' Fuq. Dr Agius kien ukoll piju- nieru membru attiv fil-Kumi- tat tal-British Culture Asso- ciation u tal-Malta Cultural Institute. Il-kontribut letterarju tie- għu ntgħaraf wara li tabagħ xogħlijiet fil-Journal of. the Malta Universitv Literarv So- cietv, f'The Sundial, f'Il-Mal- ti, kif ukoll f'Leħen il-Malti: Infatti, huwa kiteb artikli . ta' natura storika iżda ħalla warajh ukoll damma ta' poeżiji u drammi qosra. Huwa kkompona versi bl-isem 'Għomor ta' Bnie- dem' fl-1966 li għamlu ħoss, tant, li kellu rispons sabiħ għaliex irċieva għadd ġmielu ta' ittri ta' kongratulazzjoni. Huwa kien saħansitra Chairman tal-Malta: Geo- graphical Societv għal ħafna snin sa mill-1967. Dr Agius kien ultra-Impe- rialist u kien iżomm il-Union Jack fil-Laboratorju person- ali. Oħtu Mav ħadmet bħala Segretarja ma' Strickland House fil-Belt Valletta. Huwa kien soċju fil-Każin Malti (1852) kif ukoll. fl- Union Club u kellu namra kbira għall-qari, għall-kitba kif ukoll għall-vjaġġar. Huwa għex ma' ħutu għożżieba f''Clovermead', f'The Gardens, San Ġiljan, għal ħafna snin. Madankollu, huwa fl- aħħar ta' ħajtu rtira f'Casa Ar- kati, fi Triq il-Kostituzzjoni, il-Mosta, fejn huwa miet għa- żeb fl-età ta' 81 sena. Huwa ndifen fiċ-Ċimiterju tal-Ad- dolorata, f'Raħal Ġdid. Dr Emanuel Agius kien affezzjonament magħruf b'ħafna denominazzjonijiet iżda kien misjub l-aktar bħa- la Il-Mikrobu', b'affezzjoni u b'rispett, iżda l-aktar għaliex kien jippossiedi għerf medi- ku mill-aktar straordinarju. Ħutu John u Mav preżen- taw portrait tiegħu ta' Rav- mond Pitrċ lill-Fakultà tal- Mediċina u tal-Kirurġija. fl- Università ta' Malta. Huma regalaw il-pittura lill-Profes- sur Frederick Fenech fil-I paċità tiegħu ta' Dekan f'isem l-Iskola Medika fil- preżenza tal-Professur John Rizzo Naudi, Kanċillier tal- istess Alma Mater, u ta' bosta kollegi, ta' ħbieb u ta' ex-stu- denti. ; Il-familjari tiegħu ħasb wkoll ti jagħmlu donazzjoni tal-papers akkademiċi ta' fiu- hom lill-Mużewijiet u. lill- Kumitat tal-Fakultà tal-Medi- ċina u tal-Kirurġija tal-Uni- versità ta' Malta u bis-saħħa t'hekk għenu biex sar katalgu tagħhom qabel ma kienu de- pożitati għar-riċerkaturi u għall-istudjużi (fis-Sezzjoni tal-Arkivju fil-Librerija tal-is- tess Alma Mater. Dr Agius ingħata aktar għarfien speċjalment fost 28 (Il-Ħadd 5 ta' Lulju 2020 A'ħ KHAMRI7MP) IV MANGION(C) TOPĊA Portrait mill-artist Ravmond Pitrċ li jifforma parti mill-Fakultà tal-Mediċina u tal-Kirurġija fl-Iskola Medika tal-Università ta' Malta (c) Il-Fakultà tal-Mediċina u tal-Kirurġija, fl-Università ta' Malta il-ġenerazzjonijiet ta' kollegi u fost il-poplu nġenerali li : ġew warajh billi l-familja im- medjata tiegħu b'ġest nobbli konfermat il-kontribut kbirli huwa kien ta lil art twelidu u li ħareġ ċar mill-ġabra kbira ta' transcipts oriġinali li huwa stampa, minn-kważi 40 lec- ture li huwa ta'u li-baqgħu inediti, u saħansitra mis-sen- siela ta' poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż kif ukoll mid-dram- mi qosra li niseġ matul is- snin; Dr Emanuel: Agius: reġa' tfakkar mill-istoriku mediku l-Professur (Charles. Savo- na-Ventura billi bl-aktar mod awtorevoli xandar. il-Bibli- jografija sħiħa. tiegħu per- mezz ta' pubblikazzjoni bl- appoġġ tal-Fakultà tal-Medi- ċina u tal-Kirurġija tal-Uni- versità ta' Malta. Selezzjoni ta' Pubblikazzjonijiet: 1953: Bis-Saħħa Tiegħek— Ġrajja tal-Mediċina fil-Qosor (Università Rjali ta' Malta); 1963: Ix-Xjenza fil-ħajja ta' kuljum (Dipartiment. tal-In- formazzjoni, Malta); Reġistru Pubbliku, Vallet- ta, Malta, Twelidijiet 6423/ 1911, u Mwiet 5/1994; Arkivju Nazzjonali, Rabat, Malta, Ap- pikazzjoni għall-ħruġ ta' Passaport 28994/1944; Malta Wha's Who. 1964/70, 1987); Gaston Ton- na-Barthet; Maltese Poets of the XX Centurv (Malta Cul- tural Institute, 1968); Pietru P. Savdon, Ġuże, Aquilina, Ward ta' Qari Malti (A.C:Aq- uilina' c Co., Malta, 1972); Michael Galea, Dizzjunarju ta' Kittieba Maltin u Għawdx- in. Il-Bieraħ u LLum (Pubb- likazzjoni Bugelli, 1995); Oli- ver Friggieri, Il-Poeżija Mal- tija — Antoloġija (Malta Uni- versitv Publishers, 1997); Mi- chael J.Schiavone, Louis J. Scerri, Maltese Biographies of the Twentieth Centurv (Pubblikazzjonijiet Indipen- denza, 1997); Karmenu Vas- sallo;.: Vatum : Consortium (Dar ta' San Ġużepp, 1968); 'Portrait of bacteriologist pre- sented to Medical: School, The Times (20:xi.1995); Joe Calleja, Dizzjunarju tal-Misi- djani (Veritas Press, Żabbar 2001); Joseph M.Pirotta, For- tress Colonv: the Final Act 1945-1964. blikazzjonijiet Indipenden- kommunikazzjoni personali (23.1ii.2006); Ms.Ileana Curmi, kommunikazzjoni personali