x'għandna2 / editorjal : aħbarijiet ompetizzjoni 62 għandna mid-dinja72 in ġie l-mixja l-ħrejjef Griegi FALKO għali ambjentali attività Falko g djarju berdwoċer 10 Ħbieb Ħuttaf… sriep maltin 10 Dan l-aħħar, waħda tifla qaltli: 'Jien la nikber midd idejk 11 nixtieq insir ambjentalista'' daħħal membru 1 Weġibtha: 'Għalfejn tistenna sa ma tikberż1 Sir ambjentalista issa stess21 Ambjentalist mhijiex professjonil Mhemmx għalfejn tkun kbirt, jew tkun xi professur tan-natura. Xejn minn dan. Kull ma trid biex tikkwalifika huwa li jkollok rispett sħiħ lejn l- annimali, il-pjanti u l-ħabitat tagħhom. Intom il-membri li qed taqraw il-Ħuttafa diġà xi ftit jew wisq ambjentalisti. Kif7 Ħeqq, għax dawk il-Lm2 li ħallastu miżata biex dħaltu membri fil-BirdLife diġà juri li l-ambjent huwa importanti għalikom. Stajtu nfaqtuhom ħelu, ġelati, jew anke tajjartuhom f'essemmessijiet. Imma flok hekk użajtuhom biex tidhlu f'għaqda li tgħallimkom fuq in-natura. Qed taraw għaliex intom ambjentalisti2 U dak diġà pass ċens importanti. Imma dak għadu Level 11 Tridu titilgħu Level 22 Mela issa dak li titgħallmu żżommuhx għalikom. Ambjentalist veru jkellem lill- ħbieb u jgħallimhom jirrispettaw lin-natura, bħalu. Għalhekk meta intom taraw min jaqta' fjura jew iqaċċat zokk jew jirfes nemla jew jaqbad żrinġ jew jaqta' denb ta' gremxula jew jaħraq siġra jew jaqbad arfett jew jonsob pitirross jew jittanta serp jew jaqbad kamalejonti, ippruvaw waqqfuh bil-kelma t- tajba, u spjegawlu għaliex kien qed jagħmel ħażin. Hemmhekk qed tkunu ambjentalisti veru u kavallieri sodi ta' l-ambjenti Mela ħallikom milli tistennew. In-natura għandha bżonn il-kavallieri ILLUMI ——-0 tqAaf Mia AU ii ghin l fa hm ; il-farfett tal-fejġel (swallowtail Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'dal-magażin njirefer għal Birdlife i butterfiv) huwa l-ikbar farfett ta Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat sakemm mhux għal skopijiet kummerċjali, si) Malta. Dari kien komuni, imma f sakemm jissemma' l-isem Il-Ħuttafa u sakemm tintbagħat lill-BirdLife kopja tal-materjal naqas ħafna għax il-pjanti li jiekol ix- ) fejn ġie kkupjat. 71 xagħat tiegħu ħafna nies iqisuhom l Publikazzjoni: BirdLife Malta '( 'ħaxix ħażin'- u jqacċtuhom. B'hekk f Disinn u produzzjoni: Victor Falzon l naqsu wkoll ħafna friefet oħrajn. Faċċata ta' quddiem: farfett tal-fejġel - ritratt ta' Ravmond Galea Stampat: Poulton's Print Shop, Ġunju 2004 Klabb Ħuttaf huwa: t-taqsima ta' BirdLife Malta għall-membri ta' taħt it-tmintax. Norganizzaw ħarġiet l-kampanja, żjarat f'riservi naturali, serati kraft u nagħmlu xogħol: ambjentali. Noħorġu l-magażin il- luttafà kull: Xaharejn għall-membri;:u naghmlu ħendawts u jogħan għal jieqt kaffvifejiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm2 fis-sena. Il-Ħuttafa 62 9 Mejju - Ġunju 2004 ba ġdida' Sibna brimba ġdida għal Maltal Mhijiex xi brimba daqs nitfa, li trid aqla' għajnejk biex taraha, imma brimba kbira u irrigata bl-isfar, iswed u fidda li , jgħidulek: Arani u ammiranil L-interess beda f'Ottubru 2003, meta Charles Gauci sab waħda fir-riserva ta' l-Għadira, imxattba ma' għanqbuta ħdejn vaska żgħira bl-ilma. Mill-ewwel għedna Ojj, din mhix l-Arġjope (Argiope lobata) as-soltul Bdejna ninvestigaw… Victor Falzon (l- editur ;-) ħadilha partita ritratti u ħarat il- kotba u l-internet biex jara x'setgħet Z kienet. L-iktar waħda li sab tixbaħha i kienet l-Argiope trifasciata, speċi li qatt ma ġiet rekordjata f'Malta. Sadattant Alex Casha sab koċċ brimb oħrajn mill-istess speċi anke fir-riserva tas-Simarl Anzi dawn kienu qed ibidu… 4. Hawnhekk daħħalna lill-ħabib tagħna David Dandria, espert tal-brimb. David kompla jagħmel riċerka u bagħat jistaqsi ill-aqwa esperti tal-brimb li hawn fid- 1 dinja. Fl-aħħar waslet il-konferma: iva, 7 kienet tassew l-Argiope trifasciata - il- Brimba Rrigata (Banded Argiope). Għadna ma nafux l-ispeċi kollha ta' a brimb f'Malta. Għalhekk żommu dejjem i għajnejkom miftuħin. U jekk għandkom i kamera, użawhal It- tweġibiet ta' dit-tisliba ssibuhom kollha f'dil- ħarġa stess tal-Ħuttafa: Ħafifa immens, anke l-paġna tajniekomi Ir-rebbieħ nibagħtulu sett kartolini ta' l-għasafar. Tqasqsux il-magażin - ibagħtu t-tweġibiet fuġ karta Ġdida għal Malta (p3) ::2-Lil Fineus kienu jiklulu l-ikel (p7) 3 Fejn il-Falko raw astun-iswed (p8) Qed isebbaħ il-faċċata (p1) Ħadulu r-rix minn rasu (p4) Niżlu l-Għadira f'April (p10) :- 7. Qatlet 92,000 ruħ fl-18151 (9). l l l — Ġans għandkom sa 31 Lulju 2004. Ir-rebbieħ ta' Komp 62 huwa JESMAR DALLI mill-Ħamrun. Prosit Jesmar, il-kartolini daqt ikunu għandek. karta (p riċiklata Fuq karozza tal-linja fil-Kamerun, mara Niġerjana nqabdet iġġorr 266 pappagall griż ibbalzmat u 597 rix aħmar tal- Bannerman's turaco, għasfur tari ħafna. Ir-rix tat-turaco jintuża biex jiżżejnu bih xi kapijiet ta' tribujiet fin-Niġerja. Jeżistu diversi speċi ta' turaco, u l-Bannerman's turaco huwa speċi li minnhom baqa' biss xi 5000 fid-dinja, u kollha jgħixu fil-foresti tropikali tal-Kamerun. Kull għasfur ikollu biss xi 10 rixiet ħomor f'rasu, jiġifieri biex dik il-mara kellha dak ir-rix kollu, biffors inqabdu mas-60 jew 70 għasfur M Dik il-mara tista' teħel sa sena ħabs u multa ta' iktar minn Lm7000. il-Kamerun huwa wieħed mill-160 pajjiż li ffirmaw is-CITES. Is-CITES huwa ftehim li jikkontrolla l-bejgħ u traffikar ta' annimali rari jew partijiet minnhom. Malta wkoll iffirmatu dal-ftehim. Bannerman's Turaco għasfur rari L-Amażon tkompli tiċkien Fis-sentejn 2001-2002, il-foresta i Amażon tilfet medda ta' 24,600km' - biċċa foresta daqs Sqallijal L-Amażon hija l-ikbar ġungla tad- dinja, fejn jgħixu miljuni ta' pjanti, annimali, u anke tribujiet ta' nies. L- esperti jgħidu li l-Amażon hija d-dar ta' 3094 ta' l-ispeċi kollha ta' flora u fawna tad-dinja. l Ħafna mill-Amażon qiegħda fil- Brażil. Imma l-gvern Brażiljan flok ma hu kburi bl-Amażon, iktar donnu għandu ġenn biex ifittex jaqtagħha kollha. Għaliex2 Dejjem l-istess raġuni: għall-flusl Ħafna jaħsbu:li l-qerda ta' l- Amażon issir għall-injam. Mhux veru, fil-fatt is-siġar spiss jaħarquhom. ll- qerda tal-foresta qed issir biex jikxfu l-art ħalli fiha jrabbu baqar, u baqar u iktar baqar. lilum hemm 175.-miljun baqra fil-Brażil bissl U ngħid jien dal- baqar kollha x'iriduhom2 Biex jagħmluhom ħambergersi karta Ki riċiklata Dawn kienu l-membri li ġabru flus għall-maratona Grazzi ħafna; ħblebi : i MusċatAzzopardi Maria 22.25 E as i L-imejl sar popolari immens, u tagħmlu tajjeb titgħallmu tużawh għax 16507777 għadtiġu bżonnu żgur. 15,00 Ħa nibdew nagħmlu servejs ħfief magħkom il-membri biex niġbru tagħrif kr dwar in-natura li taraw madwarkom. Dawn ħa jkunu mistoqsijiet sempliċi, 74140 imma ħa jkunu BISS għal min jista' jwieġeb bl-imejl. It-tweġibiet 710.05 tagħkom niġbruhom, ngħaqqduhom u r-riżultat nibdew nagħtuhulkom i f'ħarġa ohra tal-Ħuttafa. Din mhix kompetizzjoni, imma studju żgħirl 10.00 Il-mistoqsija ta' did-darba hija din: 710. nee Għandek għasafar tal-bejt ibejtu 6.00 bħalissa fil-ventilaturi tad-dar tiegħek2 5.80 GR ibghat għidilna: 5.00 1.IVAjewLE. Jekk iva, kemm għandek ġo bejtiet dis-sena2 5.00 3. F'liema raħal/belt toqgħod2 4.15 A. X'iismek u x'kunjomok2 4007 40: IMPORTANTI 8:00 Biex tara hemmx bejtiet fil- 230. ventilaturi ara ma jfettillekx tan TITLA' TITTAWWAL FIHOMI 2.07 Osserva minn isfel - jekk tara 7:2.00. għasafar deħlin u ħerġin ġo 72.00 ventilatur, jew tisma' tpespis u Żo0 tħaxwix, probabbli hemm 2.00 bejta. 2.00… Jekk hemm xi ventilaturi li 2.00 ma tistax tarahom, TMURX 2007: TIXXABBAT minn xi tieqa jew 1.00. minn fuq il-bejt. Ma jimpurtax 1.00 jekk ma tistax tosserva l- $d0 l ventilaturi kollhal Ibgħat it-tweġibiet tiegħek lil tromba 6 birdlifemaita.org- Eklissi tax-xemx…speċi ta'l Ir-ritratt fuq ix-xellug ittieħed minn tromba fit-8 Ġunju 2004 f'12.15pm. ir- ritratt luri x-xemx b'tikka sewda fin-naħa f'isfel. Dik it-tikka, kif forsi tafu, kienet il-pjaneta Venus (jew Venere), li dakinhar għaddiet proprju b bejn id- dinja tagħna u x-xemx, u għalhekk għal xi 6 sigħat dehret bħal s tikka sewda għaddejia minn quddiem ix-xemx. Dal- ; fenomenu jidher mid-dinja tagħna qisu kull 120 B sena. L-aħħar darba kien fis-sena 1882. Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, l-Ingliżi użaw mal-250,000 ħamiema biex iwasslu messaġġi militari minn post għal ieħor. Fost dan il-ħamiem, 32 minnhom anke ngħataw midalja (Dickin Medal), l-ogħla unur li annimal jista' jieħu għall-qlubijal il-ħamiem kien jintuża biex jevitaw li jibagħtu messaġġi bir-radju, li faċli kienu jinstemgħu mill-Ġermaniżi. karta £3 riċiklata Dawn tal- Klabb ħa joqogħdu jissendikawina jewżi 6 Il-Ħuttafa 629 Mejju — Ġunju 2004 Waqt li jikbru, l-insetti jgħaddu minn proċess jgħidulu metamorfosi. Hemm 2 tipi ta' metamorfosi: metamorfosi inkompleta u metamorfosi sħiħa. Din fiha 3 fażijiet - bajda, ninfa u adult. Iż-żgħir ikun qisu l-adult perċ jkun ħafna iżgħar u ma jkollux ġwienaħ. Biex jikber, dan l-insett irid ibiddel il-ġilda. Dan isir billi ġilda ġdida tifforma taħt, waqt li l-ġilda l-qadima tirtab u tinqasam u l-insett joħroġ. Dan il-proċess isir iktar minn darba, u kull darba l-insett jikber ftit u jsir iktar jixbaħ lill-adutt. Fl- aħħar tibdila, joħroġ mill-qoxra bil-gwienaħ iffurmati, u jkun sar adult. Fost l-insetti li jagħmlu metamorfosi inkompleta hemm il-ġurati u l- mazzarelli. Il-mazzarell jagħmel il-fażijiet kollha tan-ninfa taħt l-ilma, ħlief l-aħħar waħda. Metamorfosi sħiħa Din fiha erba' fażijiet - bajda, xagħat, fosdqa u adult. Ix-xagħat ma jkun jixbaħ xejn lill-adult, u lanqas biss ikun qisu insett. Dan jiekol ħafna u jikber malajr. Dan ukoll biex jikber irid ibiddel il-ġilda ħafna drabi, perċ dejjem jibqa' l-istess forma. Meta x-xagħat jikber biżżejjed, isib post u jifforma l-fosdqa. Il- fosdqa ma tikolx u ma timxix. Go fiha ssir bidla sħiħa, fejn ix-xagħat jinbidel f'insett adult. Wara xi żmien, il-fosdqa tinqasam u joħroġ l- adult. L-insett ikun għadu artab u l-ġwienaħ imkemmxin, perċ wara ftit sigħat, il-ġilda tibbies u l-gwienaħ ikunu nfetħu u stiraw sew. Fost insetti li jagħmlu metamorfosi sħiħa hemm il-friefet, in-naħal u l- ħanfus. L-adulti jvarjaw ħafna kemm jgħixu. Hemm speċi li jgħixu sagħtejn biss, oħrajn jgħixu sentejn. qanfud kvle attard 10 ;- Ż karta € riċiklata il-Ħuttafa 62 9 Mejju - Ġunju 2004 nisimgħ me mom g ċ-ċief… ika rak tela a jgħidulhom HARPIES. Anke din l-ajkla jgħidulha HARPV. Tgħix l-Amerka t'Isfel u tiekol..xadinil Iċ-ċief huwa tajr qisu gawwi li jgħix ħajtu fuq il- baħar. Fir-rebbiegħa jbid f'ħofor fl-irdum u fil-blat, u bil-lejl jidħol jitma' lill-fellus tiegħu. Fid-dlam iċ-ċief jagħrfu lil xulxin billi jgħajtu. Wieħed mill-postijiet f'Malta fejn ibejjet iċ-ċief huwa fl-irdum ħdejn Għar Ħasan. Għalhekk aħna sejrin.s'hemm ħalli nisimgħuh. Tiġi21 Data: It-Tlieta 6 Lulju 2004 Niltaqgħu: 7.30pm Post: fil-parking ħdejn Għar Ħasan Età: kulħadd (ġenituri merħba - membri taħt it-8 snin għandhom ikunu akkumpanjati) il-Ħarpini Il-ħarpini (harpies) kien kreaturi nisa minn sidirhom 'il fuq u għasafar mis-sider 'lisfel. Hemm ħafna verżjonijiet ta' kemm kienu u kif kienu jidhru. Xi rakkonti jgħidu li kienu żewġ tfajliet sbieħ jisimhom Aillo u Okipete, imma ħafna jagħtuhom apparenza kerha, li kienu kreaturi distruttivi immens, maħmuġin ħafna u kienu jniġġsu kullimkienl L-aktar ħrafa magħrufa dwarhom kien meta kienu jisirqu l-ikel ta' Fineus, poeta agħma. Dawn kienu jistennew l- ikel jisserva, u malli Fineus kien ikun se jibda jiekol, jibdew iwerżqu sakemm jaħtfulu l-ikel minn fuq il-mejda. Darba Fineus iltaqa' ma' Jason' u l-Argonawti, grupp ta' rġiel eroj. Fineus qalilhom bil- problema u l-għada l-Argonawti staħbew qrib sakemm wasal ħin li Fineus iiekol. Malli ħarġu l-ħarpini, l-Argonawti ħarġu jiġġildulhom, imma ma setgħux għax il- ħarpini taru 'l fuq. Għalhekk żewġ Argonawti jisimhom Żete u Kallas, li kienu aħwa bil-ġwienaħ, taru għal gamiema e), Ġ L-aħwa għamlu patt mal- bufula Cf f- ħarpini li ma joqtluhomx, biss dawn dvlan AMAN ien kellhom jieqfu jisirqu l-ikel ta' Fineus. il- bellotti 10 e ħarpini aċċettaw, ħarbu u ma reġgħux ig f ii resqu 'l hemm iktar. ĠU 7 £B B'hekk Fineus seta' jiekol fil-kwietl ih A 6 eni Sean Caruana Webster / Ni gabdoli sekond imba ' - mark borg 9 taa f'Mhux l-istess Jason tal-Kumitat ta' Klabb Ħuttafl ti KERHA KM Ħbieb Falkunil X'nies f'dal-pajjiż ukolil Mela dan l-aħħar nisma' wieħed jitkellem ma' qassis. Beda jgħidlu kif dax- xahar dejjem qed jieħu nofs ta' nhar leave, u fuq kemm hu sabiħ tqum kmieni u tmur għall-kaċċal Imma mid-dehra dakinhar kien maħruq għax għamel xi tliet sigħat u ma għaddielu xejn (ħallih ħa jaħli l-leave). Allura biex qisu jiġbor ġieħu, lill-qassis kompla jgħidlu: Imbagħad biex inkun tajt tir, kien hemm tal-bejt u tgħidx kemm tajthom. Ħraqt ċinturin fuqhom. Ħe-hel' Kliemu eżatt danl U l-qassis sfortunatament daħaqlu. Ħbieb, jeħtieġ naħdmu ħa nqaċċtu dis-sitwazzjoni patetika minn Malta. Komplu edukaw lil sħabkom l- iskola u aħdmu magħna daqs qatt qabel. Ejjew l- attivitajiet ħa titgħallmu intom ukoll. Ara ma taqtgħux qalbkom għal mument. Hawn xjuħ fostna ilhom iktar minn 40 sena jitħabtu, u llum dawn jaraw bidla kbira fil-mod kif jaħsbuha ħafna nies. Jien ili 10 snin naħdem għall-BirdLife, u tibdil ftit għadni rajt. imma ċert li sa 30 sena oħra l-affarijiet ikunu nbidlu sew- BASTA nibqa' nitħabatl Tgħid intom tkunu għadkom titħabtu magħna dak iż-żmien7i Saħħiet : leji fuq kemmuna 1-2 mejju 2004 : Najt ħajk b'differenza - najt ħajk fuq Kemmunat najt ħajk 2-3 april 04 Dan in-najt ħajk ħadna lejn in- nofsinhar ta' Malta. Iltqajna s-Saqqajja — u wara li xtrajna xi ħaġa ħa jkollna x'innaqqru mat- triq, bdejna mexjin fil-kampanja u mal- kosta tal-punent ta' Malta. Domna mexjin mhux ħażin sakemm fl-aħħar wasalna ħdejn Ħaġar Qim. Ikkampjajna ħdejn it-torri li hemm fil-qrib, u rqadna għax kulħadd kien għajjien wara mixja bħal dik. Filgħodu qomna bl-għana ta' l-għasafar :-)u t-tiri tal-kaċċaturi :-( Intfajna bilqiegħda bit-trombi f-idejna biex nagħmlu ftit berdwoċing u rajna diversi għasafar fosthom Ħuttaf, runduni u għasafar żgħar bħal buċaqq tax-xitwa u bufula sewda. Rajna wkoll xi gawwi prim jittajjar fuq il-baħar, diversi kud inaqqi qalb il-ħaxix tax-xagħri, u daaquqa tat-toppu. Din raha wkoll kaċċatur, li xejn ma mpurtah li hija tajra protetta, għax taha hames tiri, imma li fortunatament ma laqathiex. Wara l-berdwoċing tlaqna lejn iż-Żurrieq. Fit-triq għaddejna minn ħdejn Wied Babu, fejn waqafna nammiraw spanjulett li nqala' minn taħtna u għamel xi ħin itir viċin tagħna.Miż-Żurrieq qbadna tal-linja. X'ħin wasalna Kemmuna, imxejna lejn ir-ringing station tal-BirdLife f'Wied l-Aħmar, biex intellgħu t-tined qabel nibdew mexjin. Hawnhekk rajna xena impressjonanti ta' astun iswed jittajjar fil-baxx fuq ix-xagħra, xena li bil-kaċċa li ssir Malta u Għawdex ma tarahiex malajr. Wasalna r-ringing station, ikkampjajna u tkellimna mar-ringers sakem imbagħad bdejna l-mixja iagħna madwar din il-gżira. Bejn li Kemmuna mhix kbira u bejn biż-żiffa ti kien hemm, ma tantx għajjejna u wara raqda qomna kmieni naraw lir-ringers jirringjaw. Fost l-għasafar rajniehom jirringjaw kien hemm diversi għasafar żgħar jgħidulhom bekkafiki, kif ukoll kaċċamendula u anke malvizz. Sadattant għamilna wkoli dacsxejn berdwoċing tal-ġenn, fejn minbarra qtajja' ta' ħuttaf, ħawwief u rundun erġajna rajna l-astun iswed tal-ġurnata ta' qabel jissaqqar fit-thermals (arja sħuna tielgħa mill-art), flimkien ma' kuċċarda. karta. €3) riċiklata Vulkan jifforma meta blat maħlul (magma) jiżbroffa fuq wiċċ id-dinja. Fiċ-ċentru tal-pjaneta hemm temperatura għolja ħafna (xi 6O00:C - daqs wiċċ ix-xemx). Il- magma jitla' fil-wiċċ minn ġo xquq fil-qoxra tad-dinja. Meta jiżbroffa vulkan toħroġ mhux biss il-magna (jew lava), imma wkoll trab, irmied, spiss ħolqu diżastri kbar. Meta żbroffat il-muntajna Tambora fil- Indonesja fl-1815, mietu 92,000 ruħl Iktar viċin tagħna nsibu l- Vesuvio (ħdejn Napoli fl-Italja), li kines- il-bliet. Pompeili u Herculaneum fi żmien ir-Rumani. Mhijiex biss il-lava li hi perikoluża, imma anke s-sħab ta' gass u rmied li joħorġu minn vulkan. Dan is-sħab 1 (pvroclastic. cloud) ikollu ' biedja. F'xi postijiet bhal Lanzarote, aħbar dieħla issa jali li se tiżbrofi temperatura għolja biżżejjed biex joqtol nies u annimali li jinbelgħu minnu. Huwa perikoluż ukoll għax jimxi b'ħeffa kbira, anke sa 100km fis-siegħal Il-vulkani jistgħu jkollhom ukoll effetti fuq il-klima. Dan għaliex it- trabijiet u l-gassijiet li joħorġu iistgħu jirriflettu r-raġġi tax-xemx u jwaqqgħu t-temperatura tad-dinja. Fil-fatt, wara l-iżbroff ta' Tambora tal-1815 kienet għamlet il-borra fis- tajjeb tagħhomi Il-ħamrija li tifforma madwar. il-vulkani hija fertili immens, u l-madwar ta' ħafna vulkani għalhekk jintuża għall- in-nies jużaw il-blat tal-vulkan għall- bini, u f'xi postijiet, bħal lceland, is- sħana tal-vulkani tintuża biex elisabetħ Gonrad jipproduċu l-elettrika. ; ħemm l-ilma maħżun fil-blat fejn It- temperatura tkun għolja ħafna, jiġri li l-ima jisħon waħdu, isir fwar u jifforma l-giżers. Il-bniedem tgħallem kif jikkontrolla dan il-fwar u jġiegħlu jħaddem il-pawer fejn kien s- se jiżbroffa vulkan, imma bl-użu ta' satelliti u teknoloġiji ġodda, ix-xjenzati llum għandhom mezzi ħafna aħjar biex jindunaw meta l-attività ta' vulkan tkun qed iżżid. Bis-saħħa t'hekk qed jiġu evitati ħafna mwiet. Minkejja dan, il-vulkani jibqgħu jfakkruna li l-forzi tan-natura huma barra mill-kontroll tal-bniedem; aħna nistgħu biss nippruvaw nifhmuhom, u forsi nilqgħulhom xi ftitl Dawra bil- lanċa Ħa mmorru dawra bil-lanċa miċ- Ċirkewwa sa taħt l-irdum ta' Ta' Ċenċ. Niġu lura fid-dlam. Għal aktar dettalji ċemplu lil Justin (mob 79440104) Bil-lejl għaċ-ċief Ħa niltaqgħu s-Sibt, naqsmu għal Għawdex, u nimxu sa Ta' Ċenċ fejn filgħaxija jidħol iċ-ċief lejn il-bejtiet. Norqdu barra, u ninżlu lura Malta 'l għada l-Ħadd. Niltaqgħu 3pm Bieb il-Belt, jew 4pm iċ- Ċirkewwa jew 5pm l-iMġarr (Għawdex) Ġibu: basket tad-dahar, sanblokk, beritta, ima, ikel, sleeping bag (jew kutra) u flus għall-vapur. Miri ġej iċempel lill-BirdLife (21347646) jew lil Justin (mob 79440104) Età: Falko (13-r) Xo ħol u xalarl Ħa mmorru nagħtu daqqa t'id fil-proġett Foresta 2000, imbagħad nagħmlu barbikju f'xatt il-baħar. Awwissu 2004 Niltaqgħu 5pm Bieb il-Belt jew 6.15pm l-Għadira ħdejn ir- rixtellu tar-riserva karta £9 riċiklata Il-Ħuttafa 629 Mejju - Ġunju 2004 F'Malta għandna erba' speċi ta' sriep. Dawn huma 3. il-lifgħa /eopard snake Marzu huwa xahar li kull berdwoċer jistenna. Kellna passa qawwija ta' borok mit-8-12 tax-xahar, b'aktar minn 8000 borka, l-aktar silfjuni, palettuni u sarsell aħmar u passa iżgħar (l-aktar sarsell aħmar) fl-aħħar ġimgħa. Tlett imragen damu iktar minn gimgħa fuq Kemmuna, filwaqt li ċ-ċief u l- garni kompla jiżdied fuq il-baħar. Beda wkoll it- tajr tal-priża, b'ħafna bgħadan ħomor u spanjuletti, li dehru f'numri kbar fit-30 tax-xahar. il-bagħdan abjad u l-astun iswed dehru f'numri akbar mis-soltu. B'xorti tajba l-għasafar ta' l-għana bilkemm inħassu u għalhekk ħafna ħelsuha mix- xbieki tan-nassabal Dehret ukoll aktar mis-soltu r-reġina tal-ħuttaf, waqt li rsieset u agretti dehru f'numri żgħar. L-Għadira baqgħu xi blonġuni żgħar u blonġuni sekondi, imbiddlin u lesti għall- bejta, u żdiedu l-għasafar tal-plajja u tfaċċa l- ewwel monakell. Fis-Simar niżlu 2 brajmliet ħomor u damu xi jiem hemm. Barra l-għasafar komuni tal-passa, bħall-isfar u l-vjolin ħadrani, kellna wkoll għasafar rari bħall-kuda ramlija, vjolin bajdani, pispisella bajda u anke xi ftit gamiem tal-kullar. Kellna wkoll passa żgħira ta' durrajs, daqquq tat-toppu u rożinjoli. Is-sriep jaqbdu l-priża tagħhom b'żewġ metodi: jew jitkebbu mal-vittma u jagħsruha sa ma tifga, jew inkella jigdmuha u jivvelenawha. B'xorti tajba għalina l-Maltin, is-sriep li jgħixu Malta mhumiex kbar biżżejjed biex jitkebbu magħna u jifgawnal L-itwal li jikber huwa s-serp iswed, li kultant ileħħaq 15Oċm. Barra minn hekk, ġismu ma jiħxienx iktar minn pajp tat-tisqija. Sriep bħal anakondi, pituni u boas ma narawx fil-kampanja Maltija. Għalhekk serrħu raskoml F'April il-passa tkun fl-aqwa tagħha u impossibli nsemmi kollox. Xi ġranet dehru qtajjiet kbar ta' qerd in-naħal u magħhom numri iżgħar ta' tajr isfar u daġquq tat-toppu. Wasiu wkoll ħafna buċaqq tas-silla, żanżarelli suwed u warajhom żanżarelli tal-kullar. Dawn ta' l-aħħar, flimkien mal-vjolin safrani, spikkaw ferm fid-19 tax-xahar. Fuq Kemmuna rringjaw numru sabiħ ta' kaċċamendul u kokk. It-23 tax-xahar ġab ħafna qamiem, kwakk, irsieset griżi eċċ. Fis-Simar wasal il-buful tas-simar, u anke l- ewwel buful tal-qasab lest biex ibejjet. Qatgħa qerd in-naħal damet diversi ġranet fir-riserva. L- Għadira niżlu għadd ta' agretti bojod u 16-il russett aħmar trid seba' għajnejn biex tarahom. Fis-Salini, berdwoċer ixxurtjat ra arpa togħdos għall-hutl Il-bagħdan aħmar kompla jidher kważi kuljum, darba minnhom f'qatgħa ta' 120. Biss il- kbir kien għadu ġej: fis 26 tax-xahar tant daħal kuċċard li lanqas jagħtuk ċans tgħoddu. Kien hemm A min ra 'l fuq minn 1000 l k waħda f'sagħtejni ż f, gamiema Dan huwa ferħ ta' serp iswed, li kien qiegħed imkebbeb ma' fergħa tax-xorbett, jixxemmex: u jistenna xi ġurat. Il-ferħ ma jkunx iswed, imma griż ħadrani. B'xortina wkoll li s-sriep Maltin mhumiex velenużi. Biex inkun eżatt, it-teleskopu għandu tikka velenu fuq wara ta' ħalqu, imma dal-velenu huwa fiakk ħafna, u kapaċi joqtol biss annimali żgħar bħal gremxul. Barra minn hekk, sriep bħal kobra, rattlesnakes eċċ fil-kampanja Maltija m'għandniex. Għalhekk serrħu raskomi Mela jekk f'xi jum sajfi tkunu b'xortikom tajba li taraw serp jixxemmex fuq xi ċint, neħħu l-ħafna ħmerijiet li daħħlulkom f'moħħkom, u flok toqogħdu titwerwru mill-babaw osservaw bil-kwiet dawn il- mirakli tan-natural U jekk ikollkom biċċa kamera araw jirnexxilkomx tiħdulu ritratt. Imma ersqulu bil-mod ħafna, għax jekk jinduna bikom jisparixxil karta €) riċiklata l u ii irdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta - ibgħat ċekk (pagabbli lil BirdLife Malta) jew 29 bolla tas-7ċ Tista' tissieħeb onlajn mill-websajt tal-BirdLife fuq www.birdlifemalta.org u tikklikkja JOIN NOW d ħ eik mm rd il-Ħuttafa 62 9 Mejju — Ġunju 2004 miti 1 i il —w— Għandek bżonn kartuna tal-bajd e feltpens 7 imqass 7 pipe cleaners e (jekk trid) par għajnejn jiċċaqalqu Kif tagħmel 1 Mill-kartuna tal-bajd, aqta' madwar il-post ta' bajda waħda. 2: B'imqass taqqab 8 toqbiet żgħar (4 fuq kull naħa) fil-parti l-wiesgħa. 3: Daħħal pipe cleaner f'kull waħda mit-toqob biex tagħmel is-saqajn. Pinġiwiċċ u żejjen kif tixtieq. 5 Pinġi żewġ għajnejn jew (jekk għandek) waħħal par li jkollhom il-ħabba tiċċaqlaq. 6 3 pitazzi stiker bil-kulur Għandek bżonn kartuna tal-bajd 2 feltpens 9 imqass 7 (jekk trid) par għajnejn jiċċaqalqu Kif tagħmel 1 Mill-kartuna tal-bajd, aqta' madwar il-post ta' 3 bajdiet. Aqlibhom wiċċhom 'l isfel. 2 Minn tat-truf, aqta' biċċa minn kull waħda biex jiġu qishom ġwienaħ ta' farfett il-lejl. 3: Żidl-għajnejn u l-ħajq u jekk trid tista' tiżbogħ il- farfett il-lejl tiegħek iswed. Agħmel toqba fir-ras. punti fil-Ħuttafa tas-Sena Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fil-Klabb… Tihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha… Imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess… Data tat-żwelid Tqattax il-Magażin — nu fotokopja'