Is-Sibt 22 ta' Lulju 2017 MILL-ISTORJA TAT-TIĠRIJA TAL-VITORJA MINN FOMM IL-QADDIEFA U D-DI addief ieħor li llum nix- Oi li: nlaqqagħkom miegħu hu Wenzu Schembri ( illum m'għadux magħna), twieled f'Bormla iżda għex l- Isla. Lil Wenzu niftakru tajj- eb kemm bħala barklor, kif ukoll bħala membru. tal- ekwipaġġ famuż Senglean tad-dgħajsa tal-Midalji li kienet waqqfet rekord. ta' seba' rebħiet konsekuttivi f'din il-kategorija, u li sal- lum l-ebda ekwipaġġ ieħor ma rnexxielu jikser. Wenzu, li kien magħruf fost sħabu tal-Ponta bħala t- Tobi beda l-karriera tiegħu fil-qdif qabel il-gwerra, u meta l-gvern reġa'. ntroduċa mill-ġdid ir-Regatta Nazzjo- nali fl-1951, huwa kompla fejn kien ħalla qabilha u f'isem l-Isla rebaħ bosta unuri. Wenzu kien dħuli u kellu karattru ċajtier. Il-ħasra hi, li lil Wenzu ma: Iħaqtx għa- miltlu intervista bħalma għa- milt lil bosta qaddiefa oħra ta' żmienu - dejjem nittratjeni sakemm insib il-ħin oppor- tun, iżda dan il-ħin ma sibtu qatt, kif jiddispjċini ngħid ġrali wkoll ma' qaddiefa oħra. Iżda lil Wenzu, peress li jien kont naf tajjeb lil uliedu, Pawlu u Joseph, kont inkel- Imu ta' spiss, l-aktar fi żmien il-provi li kien isegwihom b'interess kbir mill-Ponta. Darba kellimtu dwar il- preparazzjonijiet u t-taħriġ li kienu jagħmlu bid-dgħajsa fiż-żmienu. Illum ddeċidejt li ngħaddilkom nitfa ta' tagħrif dwar dan il-personaġġ li minkejja kien Bormliż, beda u temm il-karriera tiegħu tal- qdif mal-Isla. L-ewwel mis- toqsija tiegħi kienet kemm kien ilu jaqdef ma' l-Isla: 'Naħseb li kont għadni kemm għalaqt il-21 sena meta jien qdift fil-Frejgatina. Din kienet kategorija ġdida ta' opri li ġiet introdotta fir- Regatta Nazzjonali minflok dik tal-Ferilli li kien intilef ħafna l-interess fiha. Jien kont ilni nixtieq li nieħu sehem fit- tiġrija u fl-1936 qtajt xewqti bil-kbir, għax minbarra li ħadt sehem fir-Regatta rbaħt ukoll il-palju ta' l-ewwel. ' Wara l-gwerra int kont mem- bru tal-ekwipaġġ formidabbli tad-dgħajsa tal-Midalji li waqfet rekord ta' seba' snin f'din il-ka- tegorija mill-1951 sal-1957… xi tgħidli għal dan is-suċċess 'Xi tridni ngħidlek. Suċ- Id-dgħajsa tal-Midalji tas-snin 50 ċess kbir li sal-lum għadu ħadd ma laħqu … naħseb li llum diffiċli ħafna li ek- wipaġġ jirnexxielu jirbaħ l- istess kategorija għal: tliet darbiet konsekuttivi, aħseb seba' darbiet, imbagħad tad- dgħajjes tal-Midalji. Tinsiex, biex taqbeż dan ir-rekord, trid. tirbħu tmien darbiet infila. Jien qdift f'tal- Midalji bejn 1952 u l-1958 bħala poppier, sħabi l-oħra kienu Charlie Abela (il- Bormliż) pruwier, Louis Mal- lia irmiġġier u Ġanni Ghiller (it-Torta) bħala parasija jew kif inhu magħruf ukoll not- sier. Fl-1958 l-irmiġġier in- bidel u minfloku daħal Fred- die Fiteni (Sapuna) u l-palju konna tlifnieh għax daħlu fuqna tal-Kalkara. ' Xi kemm-il siegħa kontu tit- ħarrġu fil-ġimgħa Wenz 'Madwar siegħa żgur - konna nibdew wara l-festa ta' San Lawrenz u nieħdu tliet qadfiet kuljum wara nżul ix-xemx. Għall-ewwel konna nittrenjaw qrib il-Pon- ta u konna nieħdu triq qasira mill-Floating Dock sal-Ponta u ġieli mid-dwana sal-Ponta li f'dak iż-żmien kienet tkun mimlija partitarji. Imbagħad għall-aħħar ta'Awwissu konna nibdew nieħdu t-triq, darbtejn kuljum u sħabna jirreġistraw il-ħin ta' kull qadfa. 'Kien żmien sabiħ kemm għalina bħala qaddiefa. li konna naqdfu għal gost u biex nirbħu l-palju għal belt- na kif ukoll għall-partitarji li fil-maġġoranza. tagħhom, ir- Regatta Nazzjonali kienet l- isport favorit tagħhhom. Jien waqaft mill-qdif ta' 55 sena, iżda xorta bqajt naħdem bid- dgħajsa. ' Fiż-żmien li għamilt dawn l-intervisti, u anke snin wara, b'mod speċjali fil-bidu tas- snin 80 meta jien ippubblikat l-ewwel ktieb dwar l-Istorja tat-Tiġrija tal-Vitorja ( 1900- 1938), ta' kull filgħaxija kont immur id-dwana, bil-ħsieb biex waqt li nkun qed inseg- wi l-provi, nieħu wkoll l-op- portunità u nkellem xi dilet- tanti dwar ir-Regatta u l-organizzazzjoni tagħha. Kellimt diversi, fosthom lil ċertu Duminku Grech mill- Belt li minn kliemu mill-ew- wel intbaħt li kien jinsab diżappuntat ħafna għall- partitarji Beltin li fi żmienu kienu jsegwu l-aħħar provi fil-Port ta' Marsamxett u li (fiż-żmien li kellimtu) ma baqgħux isegwuhom fil-Port il-Kbir: F'ħin minnhom qalli: 'Jien ilni nsegwi dawn it- tiġrijiet tad-dgħajjes għal dawn l-aħħar 30 sena u qatt ma rat lid-distrett tagħna daqshekk batut. Ħasra li dis- trett bħal Marsamxett/ Val- letta li skond l-istorja tiegħu kien wieħed mill-aqwa dis- tretti tar-Regatta biex issa wasal f'estremità li lanqas qed isib qaddiefa biżżejjed biex jarma l-opri tiegħu. 'Fejn huma ż-żagħżagħ Beltin li kienu jinżlu Mar- samxett u jikkumpanjaw lill- qaddiefa tagħna — sal-Port Kbir biex jissapportjawhom fil-provi fil-kanal2. 'Ħares madwarna … id- dwana mimlija bil-partitarji ta' Bormla, tal-Marsa u tal- Birgu u tagħna waħdiet. Sa ftit tas-snin ilu kien ikun hawn mijiet ta' dilettanti Bel- tin, … illum ma naħsibx li hawn tużżana. Imma x'taħsebli hija r-raġuni 4: forsi għax għadkom ma rbaħtux ix-Shield2 'Hekk naħseb …. għidli, min jimmaġina li distrett L-ORIZZONT bħal Marsamxett - dħalna fis- snin 80 u għadu qed jistenna li jirbaħ ix-Shield għall- ewwel darba. :'Marsamxett: għandhom storja kbira f'dawn it-tiġrijiet — fl-imgħoddi kienu aqwa mill-Isla, Bormla u l-Birgu, u minkejja dan kollu, għadhom ma rebħux ix-Shield imqar darba waħda … ma titwem- minx …7 Kien hemm snin li konna viċin ħafna li nirbħuha u ma rnexxilniex … ma nafx, forsi minħabba n-nuqqas tar-rebħ tax-Shield naqas ħafna s- sapport, iżda jista' jkun ukoll, li peress illum il-qaddiefa tagħna kissru t-tradizzjoni, u ddeċidew li minflok baqgħu jittrenjaw fil-Port ta' Mar- samxett niżlu fil-Port il-Kbir. 'Din id-deċiżjoni ġabet magħha apatija kbira fost id- dilettanti tagħna : jekk verament nixtiequ li xi darba nirbħu x-Shield hemm bżonn li l-partitarji u d-dilettanti Beltin jingħaqdu, u ngħinu lill-kumitat tad-distrett tagħ- na biex jarma d-dgħajjes tagħna b'qaddiefa li kapaċi jirbħu x-Shield.' Dilettant ieħor Beltili ltqa- jtmiegħu u kellimtu dwar se- hem Marsamxett fir-Regatta Nazzjonali kien Leli Zammit — anzjan ta' madwar 80 sena. Niftakar: konna d-dwana nsegwu l-provi flimkien ma' numru kbir ta' dilettanti u partitarji Ġirbin u Bormliżi u kliemna waqa' fuq it-tiġrijiet ta' qabel il-gwerra. Dar fuqiu minn taħt l-ilsien qalli: 1… U mhux bilfors li fit- tiġrijiet ikun hemm pika kbi- ra bejna u d-distretti tal-Kot- tonera. ' Qabel il-gwerra mhux il-festi u t-tiġrijiet tad- dgħajjes biss kellna … aħna li twelidna madwar il-Port il- Kbir, dawn it-tiġrijiet minn dejjem kienu għal qalbna u konna nistennewhom minn sena għal oħra. Dawn it- tiġrijiet huma parti mill-folk- lor tagħnal Sfortunatament, illum, minħabba ħafna raġunijiet, il-popolarità tar-Regatta naq- set ħafna, iżda naċċertak li din id-drawwa ma' tispiċċa qatt mill-port… tista' tinqala' xi kriżi u forsi tieqaf għal xi snin, jew tkompli tonqos l- attendenza, iżda maż-żmien din id-drawwa terġa' tieħu r-ruħ mill-ġdid. 'Jien u dawk kollha tam- pari niftakru t-Tiġrija tal-Vi- torja fl-aqwa tagħha, iżda ara ma taħsibx li ma kienx hemm żmien meta l-istess tiġrija jew distretti kbar ma għad- dewx minn xi kriżi li kkawżat nuqqas ta' interess jew apatija kbira fost il-parti- tarji tagħhom, b'riskju kbir li d-distrett ma. jibqax jip- parteċipa fir-Regatta. 'Nieħdu d-distrett tagħna ta' Marsamxett … sa nofs l-għoxrinjiet kien distrett qawwi, impikat mal-Isla fil- Ferilli u ma' Bormla u l-Birgu fid-dgħajjes fis-snin ta' wara għadda Marsamxett għadda minn kriżi kbira u l- partitarji tilfu l-interess — rari rnexxielhom jirbħu xi palju .. iżda x'ġara2 … meta f'nofs it-tletinijiet Marsamxett reġ- għu beda jissaħħu u bdew juru progress, inqalgħet il- gwerra u waqaf kollox. 'Bormla wkoll ġralhom l- istess … għamlu żmien jid- dominaw. tista' tgħid f'kull korsa u fl-aħħar tas-snin 30 waqgħu lura. Iżda meta wara l-gwerra reġgħu armaw mill- ġdid, illum qegħdin jiddom- inaw kull edizzjoni … hekk għadd terġa' tqum it-Tiġrija tal-Vitorja u nittama li ż-żmien għadd: jagħtini ra- ġun'