WEGĦDA MIKSURA Kien waqt l-'Ave Marija' f'dik il-ħmura ta' swied il-qalb li tagħmel ix-xemx f'inżulha, xbejba tafilija, b'xuxitha nofsha mafilula u mħabbla u b'għajnejn miksura u mdemmgħa, minn fuq quċċata ta' għolja, kienet tħares fil-bogħod, għal fuq ix- xefaq safrani, fejn vapur kbir b'daħina li qatt ma taqta', kien sejjer jieħu għal ġewwa l-Ivant. Fuq dak il-vapur kien hemm il-maħbub ta' qalbha li telaq għall-Awstralja. L-imgħoddi bil-hena tiegħu u li ġej bl-imrar u l-bafiħi li sa jħalli warjh Ġanni, kollox għaddej minn moll- ha b'daqqiet ta' ferħ. u olirajn ta' dwejjaq. Fuq kollox l-ali- ħar laqgħa ta' l-bieraħ fil-għaxija u l-ħiwejjeġ sbieħ li qalu bejniethom: Ġanni ħallieha mhux le biex jefiles minnha, imma għax kien iħobbha; hu ried isiefer biex ifaddal xi erba' liabbiet, jirtabat magħha u jgħixu fil-hena. Kemm kien fielu dac il- kliem li ħareġ minn fommhom l Marija ta' xebba miġbura li hi, twissih biex ikun żagħżugħ għaqli, biex jalirab il-ħbieb fiżiena u joqgħod dejjem miġbur; u fuk kollox li ma jinsiex it- talb li mdorri jgħid, u t-talb, lill-Madonna ta' Pinu, li tant kien iħobb. U Ġanni bil-ħlewwa u s-sabar iwiegħed kollox u fuq kollox imħabbtu, għax kien tassew jaf iħobb. Imma tara l-vapur qiegħed igħib, miksi bid-dlam li nieżel fuqu u minnit- fih tarfa' l-maktur tagħha kollu dmugħ u xxejjer bħalha l-afifiar tislima. Imbagħad donnha milquta minn xi dawl mis- sema, tinxeħet għar-rkobbtejha fl-art u tagħmel wegħda lill-Ma- donna ta' Pinu,li ta' kull jum meta tkun tista' tmur iżżurha. Qamet minn hemm mifnija bl-għeja u d-dwejjaq u niżlet għad-dar tagħha ttalla' u tniżżel ġo moħlha dak li għadda minn għaliha. Imma barra mid-dwejjaq tal-firda Marija kellha dieqa akbar: il-biża' li anqas il-wegħda li għamlet ma setgħiet tneli- ftilha l-fisieb li Ġanni għandu jqarraq biha. Kienet taf tajjeb, minn dak li jgħidu, x'ħażen hemm barra; kienet taf b'ħafna ġrajja ta'. rgiel twajba bħalu, li meta messew dik l-art qalbu għal kollox. Mnejn kienet gejja l-marda Marija, imrobbija qalb il-widien u n-ngħaġ tagħha, ma kinetx taf tgħid, imma min għandu ftit tad-dehen ma jridx wisq biex jintebah. Ġanni ma' l-ewwel art li kien jaqbad kien dejjem igħarrafha. Fl-aħħar, wara xahrejn wasal u bil-għajnuna t'Alla qabad ix-xogħol, u beda jaqla' l-flus ġmielu. X'ferħ. min- naħa ta' Mari meta saret taf b'dant Dal-waqt jiġi k'Alla jrid…, j'Alla l-Madonna tgħinu, iżżommu qawwi u sħiħ u tlarrbu mit-tiġrif l—Dam għal bosta xhur jitkbilha, u hi bi kbira firara twieġbu. Imma darba waħda l-ittra ma waslitx bħal dari (l-ittri kienu jaslu kull ħmistax); qalbha għamlet tikk: Hawn aħna dak li kont nibża' F' Madankollu, billi kienet għadha tistenna, ma qatgħetx qalbha. Imma meta l-ittri ma gewx iżjed, qalbha nqasmet tnejn. ''Hawn huma l-wegħidi li għamilli, il-kliem ta' mħabba li qalli l… Min jaf ma' min iltaqa' 7: Hux ma' xi nies fiżiena 7… Kienet bdiet taqta' jesha, imma ftakret fil-wegħda u minnufih qalbha xegħilet mill-ġdid bit-tama. ''Le, il-Madon- na ma tħallinix; hi l-Omm t'Alla li jista' kollox, u għalhekk sgur tarġa' ġġibhuli'' U ta' kull fil-għaxija kienet tibqa' titlob aktar bil-ħeġġa u bil-ħrara, f'rokna ta' dik il-knisja żgħira, mdawla b'żewġ xamgħat u bi tliet lampieri, titlob f'dak is- skiet qabri miksur biss bit-tpespis ta' xuiftejha, bil-leħġa qaw- wija li daqqiet kienet toħroġilha minn qalbha. U kif kien fialliha Ġanni 7 Dana, malli dara l-art bil-ħażen tagħha u għamel il-libieb, ma damx sa dawwar il-boxxla. Huwa kien ħaruf wisk għaqli għal idejn dawc il-Ipup. Tagħlim nis- rani kien jaf wisq ftit biex ikun jista' jżomm sħiħ għal l-egħ- dewwa, bħal skoll f'nofs ta' baħar qawwi; u għalhekk dawn ma ridux wisq biex jagħilbuh, Tgħallem malajr jist- mell il-ħajja nisranija u kull ma għandu x'jaqsam magħha; u l-qdusija taż-żwieġ kienet saret għalih ħaġa bla tifsir. Għo- dos fil-ħama ta' cull fiażen, bi kbira ħsara ta' ruħu u ta' gismu. Darba waħida wakt li kien sejjer bil-lejl għall-ħanut tat- tbaħirid, laqtitu karozza hu u jaqsam it-trieq, u ħaduh l-isptar, Hemm dam żmien twil mingħajr ma sata' jfieq. Dwejjaq kbar kienu jgħammdulu qalbu bħal sħab kbir xitwi. Ħadd mill-ħbieb ma kien imur jarah. Sikwit kien igħaddi minn moħħu dak iż-żmien li għadda f'raħlu iż-żgħir bin-nies twajba tiegħu, dik il-knisja sabiħa bid-daqq lielu tagħha li ta' kull fil-għodu u fil-għaxija kienet tgħajjatlu għal-ħdanha, dik l-omm u dak il-missier li tant ħabbewh u bkewh, u fost l-oħrajn dik il-ħelwa ħlejqa, dak ix-xagħar qastni, dawk l-għajnejn suwed u dawk ix-xufftejn u wardiet fiomor lewn il-qroll. Meta kien jiftakar f'dawn il-ħilewwiet kollha u jqabbilhom mal-ħajja ħażina li għadda kemm kien ilu hawn, qalbu timtela bl-akbar imrar. Kien it-talb ta' dik ix-xbejba li kien qed iżommu ħaj. Dak it-talb wasal saħansitra biex igibu mill-ġdid għas-sewwa. Għodwa walida, meta Ġanni kien jinsab wisk iżjed im- dejjaq minn qabel, jiġi l-qaddej iħlabbarlu li ġie wieħed jarah. Kien Dun Gejt, Kappillan tal-Maltin ta' hemm. — Dan, malli sama' bil-biċċa ta' Ġanni, malajr Ħaseb li dak kien il-waqt biex jara jġibux għalli kien. U t-tir ma marlux żmerċ. Għal- kemm Ġanni xejn ma kien jaħimlu lil-Dun Gejt, forsi talli dan kien iwissih u jfittex li jbiegħdu mill-ħażen, u min jaf kemm laħaq għajru li l-qassisin huma l-agħar nies tad-dinja, uli m'għandhomx iżjed il-ħila jidħku bih bħalma kienu jagħmlu meta kien Malta, imma din id-darba huwa kien jinsab wisq magħfus u mdejjaq biex iżomm sħili għall-kliem ta' biża', imma ta' mħabba, ta' dan il-qassis twajjeb, u għalhekk qagħad għal kulma dan qallu. Qarr qrara sewwa u ma nisiex isemmi dawk l-ittri fiżiena li bosta drabi bagħat: lil libiebu tar-raħal u li bihom kien qed jaqlibhom kollha. U hekk il-qalb ta' Ġanni reġgħet tbiddlet u xtaqet il-ħiajja sabifia tar-raħal tiegħu. L-ewwel Ħaġa li għamel wara dan, għarraf lil tad-dar u ma nisiex ix-xebba li kien reġa' beda jħobb bħal qabel. Tista' tafiseb il-ferħ li din ħasset għal din l-aħbar li għal sitt-snin sħaħ. kienet ilha tixtieq. Hi ħafritlu ta' kollox u tatu l-kelma li l-imħabba tagħha għalih qatt ma kienet naqset. Malli fieq, Ġanni telaq bil-ftit ta' gid li kien fadallu għal artu. Meta mar jieħu l-barka minn għand Dun Gejt, dana tah ittra lil qassis ieħor Malti, ħabib tiegħu, u kien fiha dawn il-kelmiet. Għażiż Dun Lawrenz, Nertiilek f'idejk dan iż-żagħżugħ, li -hu wieħed mill-ftit ngħaġ li nstabu, fost ħafna li ntilfu. Ħu fisiebu, li d-drawwiet fiżiena ta' qabel ma jarġgħux jirkbuh u jafifnuh bħal qabel. Mill-Maltin li jiġu hawn ma sibtx wieħed li ma jiġrilux bħalu. U dan taf għaliex 7: Għax il-Maltin mhumiex imrawma kif għandu jkun fit-tagħlim nisrani. Il-ħażen t'hawnekk ma jsibx x'jil- qagħlu fihom u għalhekk malajr jirbafihom. Għandkom tifhmu. ha li sakemm il-Maltin jibqgħu isiefru għandkom iżżommuhom bħallikieku qegħdin jgħixu diġa qalb il-ħżiena, u għalhekk tfittxu tgħallmuhom sew fit-twemmin nisrani, bħal ma jagħmlu l-insara t'hawn ti ta' artijiet olira. Ftakru li d-dinja m'għandhiex li kienet, u aħna, wisq aktar il-qassisin li għandna hekk toqol kbir fuk spallejna, għandna nimxu maż-żmenijiet. Dan kollu biex infiehmek il-biċċa, li int forsi minn hemm ma tistax tagħraf sewwa bħali, li ninsab ġo fiha. Għal lum xejn iżjed. Biss narġa' ngħidlek tieħu ħsieb dan iż-żagħżugħ. Inselli għalik, Ħabibek, Dun Gejt. Ġanni b'din l-ittra miegħu, mimli bil-ferħ u b'rieda tajba li jsewwi għall-ħażen likien għamel, telaq lejn artu, biex min hemm ma jitħarrikx iżjed, Wara xalirejn għierusija iżżewweġ ma' Mari u għax maglħiha fil-hena l-bqija ta' ħajtu u patta għal dak iż-żmien li qagħad mifrud minnha. X'INHI L-ĦAJJA7 (maqluba mill-Ingliż mill-Prof. Hi ġrajja f'tliet kotba, u dan hu l-werrej: L-imgħoddi, li hu, u dak l'għadu gej; Mill-ewwel mefilusa, mal-genb warrabnieh : It-tieni quddiemna sikwit naqraw fih: It-tielet u l-aħiliar ma nafu xejn x'fih, Għax sakkru l-Mulej u żamm għandu muftieħ.