LEĦEN IL-MALTI IT-TMINTAX-IL SENA Għadd 209-216.1 (Editorjal tal-PROF. Ġ. L-FAMA għandha l-kapriċċi tagħha. Miljuni ta' Franċiżi għeru u mietu fi Franza tas-seklu dsatax u ħadd ma għadu jaf bihom. U kienu isqfijiet, kardinali, nies ta' l-Istat, ġenerali u nies oħra għoljin li, sakemm damu jgħixu, il-kelma tagħhom kienet qisha amar u l-iċken ċagliqa tagħhom kienet tissemma fil-gazzetti tal-ġurnata. Rimbaud għal fejnhom. kien daqsxejn ta' tifel, u lanqas tgħid tifel ta' manjieri sbieħ, għax kien pastaż, kien maħmuġ u mdewwed, kien viljakk, kien pagan agħar mill- pagani, kien ivvizzjat, stramb għall-aħħar; kien, fi ftit kliem, tifel tad-daqqiet tal-ħarta, tifel minn dawk li tagħmilha magħ- hom, jagħmlulek demmek ilma. U għex ħajja qasira għar miet ta' 37 sena. Imma ħalla isem kbir fil-letteratura, Ħalla mhux biss isem, imma. influwenza letterarja fi Franza u f'artijiet oħra. 1: Issa rrid insewwi dak li għidt. Għidt li l-fama kapriċċuża, tnessi u tfakkar l-ismijiet kif trid hi. Il-Fama hi kapriċċuża sa- kemm il-bniedem hu ħaj, għax ħafna drabi min ħaqqu twarrbu u min ma ħaqqux tgħollih fis-smewwiet u xi drabi hi kapriċċuża wara l-mewt ukoll, imma sa fl-aħħar iż-żmien jagħlibha wil- ġenju, moħbi jew imwarrab, jitla' fil-wiċċ bħalma ż-żejt jitla' f'wiċċ l-ilma kif ingħidu għall-verità. Arthur Rimband kien tifel fenomenu; fenomenu għar bejn. il-ħmistax u d-dsatax-il sena kiteb ix-xogħol li għam- lu famuż fil-letteratura Franċiża. Imma kien tifel li fuq moħħu kellu s-sinjal tal-bewsa tal-Ġenju, Biex tifel sa dsatax-il sena kiteb poeżija li kienet bħall-ħmira għall-poeżija ta' 'poeti oħra, biex meta kien għad għandu 19-il sena ġibed l-attenzjoni ta' 7 Verlaine qabel ma kien jafu u tħabbel miegħu f'zibka ta' vizzji, bil-fors li dat-tfajjel minn Charleville ma kienx tifċl bħat-tfal l. oħra, bil-fors kien tifel ta' ġenju. Jekk il-ġenju kienx id-diżgraz- — 2ja tiegħu hija kustjoni oħra. Jiena ngħid li kien, għar ġagħlu jagħmel. ħafna ħmerijiet, 'ġagħlu jitpastaż, jitberkel, jitqażżeż, jistaħam fil-vizzju. Ġagħlu jagħmel dan kollu, kif wieħed jista' ikun jaf mill-bijografija tiegħu, sa ma kellu 19-il sena, meta su fl-aħħar, donnu mxàbba' mill-arti u mill-ħolm tiegħu bla tem- ma, ħarab mill-Eteropa u mar barra fl-Abbissinja jinnegozja l- ġild u l-iekubetti qisu qatt ma kien kiteb poeżija—aħjar fil-man- jieri u donnu mfejjaq, jekk mhux għal kollox, imfejjaq ħafna mill-ġenn. tal-ġenju ta' żgħożitu. Dan il-poeta li fi tfulitu kellu jaħraq ġo fih in-nar tal-poeżija spiċċa ħajtu ġo sptar b'riġlejh it- Inejn maqtugħin, konvertit bis-saħħa ta' oħtu Vitalie, wara li — kien ċaħad lil Kristu, lill-morali Nisranija. Kemm kienet ġejja mill-qalb jew mill-biża' tal-mewt dik il-konversjoni ma nafux. Nafu biss li oħtu Vitalie taret bil-ferħ meta ħuħa li snin qabel kien għadda biċ-ċajt u żeblaħ lil Verlaine talli dan qallu Ti kien bi ħsiebu jitlaq il-ħajja tal-vizzju, talabħa ssejjaħlu qassis bier iqerr. Dawn il-ftit daqqiet ta' pinna ma jagħtux il-kwadru kollu ta' ħajjet l-awtur tagħna, imma jagħtu tagħrif biżżejjed biex iwteħed jista' jifhem li Rimbaud, tifel pastaż, ivvizzjat, insolenti u raġel fl-aħħar snin ta' ħajtu neguzjant pulit fil-manjieri u ġe- neruż, kien bniedem straordinarju. Kien straordnariju fl-arti tal-kelma miktuba, fil-lehma tal- poeżija. Kien poeta oriġinali. 'Ħajtu kienet traġedja, imma l- agħar traġedja tiegħu, kif naraha jiena hi, li meta sar famuż, meta l-poeżija tiegħu kienet qed tinqara u titfaħħar f'Pariġi, hu ma kien jaf b'xejn—mhur biss li ma kien taf b'xejn imma lan- qas biss ma ried min isemmilu l-poeżija ta' tfulitu. Donnha t-tif- kira ta' dawk l-ambizzjonijiet, ta' dawk l-idijali li ma seħħux, ta' dawk il-viżjonijiet li baqgħu magħluqa fil-moħħ kienet iddej- qu ħafna. Tabilħaqq, bejn Rimbaud, it-tifel tal-ġenju li ħolog jew aħjar saħħaħ il-moviment simbolista fil-poeżija, u Rimbaud in-neguzjant tal-ġlud u ta' l-itkubetti f'Harar, hemm qabża kbi- ra. Hemm dik il-qabża li twaqqaf bħal ħajt bejn l-artist u n-ne- gozjant, bejn l-idijal maħlum will-ġid materjali miksub. Rimbaud it-tifel u Rimbdud ir-raġel kienu mhux biss tbiegħ du sewwa minn xulrin, imma kisruha ma' xulrin u baqgħu sa l-aħħar ma ridux jafu b'xulxin. Id-dinja letterarja aċċettat lil Rimbaud it-tifel, l-awtur ta' Tie Bateau Ivre, Une Saison tin FEnfer, u Les Tlluminations, imma Rimbaud in-neguzjant lil dat- tifel poeta ma aċċettah qatt iżjed f'ħajtu. Ħarbu u twurrab minnu qisu kien il-waħx tiegħu. Biex jaħarbu, tbiegħed mhux biss minn Pariċi. il-Belt tal-Poeti. imma mill-Ewropa; tbiegħed u qata' kull rabta mal-ħbieb ta' tfulitu, mal-ħbieb li kienu jafuh bħala tifel poeta, tbiegħed sa minn l-istess Verlaine. Rimbaud baqa' magħruf mhux għall-ħajja tiegħu mħarbta, għax din kieku ilha li ntesiet bħall-ħajja mħarbta ta' ħafna nies oħra li ż-żmien tafa' t-trab tal-qabar fuq ġisimhom. Baqa' magħruf għat-teorija poetika tiegħu li hu wettaq bil-kitba ta' poeżiji li qabbdu dwal ġodda, ritmi ġodda fit-toroq tal-Muża. It- toroq ġodda ta' Rimbaud kienu jibdew u jaslu naħa oħra minn fejn kienu jibdew it-toroq tal-poeżija klassika, tradizzjonalista ip- personifikata fi żmienu f'Thċodore de Banwille, magħruf ħafna dik il-ħabta, u li Rimband, tifel wiċċu qiegħed, ried iwaqqa' għaċ- ċajt b'poeżija li bagħat lill-istess Banville biex minn fuq igħidlu x'jidhirlu minnhal Rimbaud fisser l-idejiet tiegħu dwar il-poe- żija f'teorija li hu sejjaħ ''La Teorie du Vovant'' (It-Teorija tar- Raj). Biex tifhem it-teorija ta' l-arti tiegħu trid iżżomm qud- diem għajnejk il-ħin kollu li Rimbaud, bħal Nietzsche, kien jara fil-Kristjaneżmu l-għadu tas-sensi u għalhekk ta' l-Arti li tieqaf fuqhom. Kien jirraġuna li l-Morali Nisranija tagħlaq is-sensi ġo qosrithom, toħloq valuri artifiċjali, u tfixkel l-iżvilupp komplut tal-personalità tal-bniedem bil-biża' tal-Liġi t'Alla u tal-Knisja tiegħu. Minn din il-fehma mgħawġa ħareġ il-konklużjoni Hi l-Ii- berazzjoni ta' l-arti mix-xkilijiet li kienu jżommuha magħluqa, kienet titlob iċ-ċaħda tal-Morali Nisranija u ta' kull konvenzjoni soċjali, bħalma huma manjieri puliti u imġieba tajba, u wasal biex ċaħad l-istess lingwa bħala ħaġa konvenzjonali tas-soċjetà, u ried għalhekk iqallbilha sal-morfoloġija u s-sintassi taaħha kif għamlu ħafna poeti simbolisti u anti-tradizzjonalisti. Mela fost kollox kienet teħtieġ il-liberazzjoni tas-sensi. Kien hemm bżonn tiftħilhom. il-bibien magħluqa biex tidħol l-arja tnaddaf l-inibiz- zjonijiet. Tħoss bis-sensi, tiddedika ruħek għas-sensi, tara l-ħajja b'mod simboliku b'tixbihiet meħudin mis-sensi, bla biża', kollox bil-maqlub tal-Morali Nisranija—arti li tkun sfida għall-Morali Nisranija u għall-konvenzjonijiet tas-soċjetà, għal dan ħadem Rimbaud. Idejiet bħal dawn fisser bl-istil tiegħu ħaj u kulurit Nietz- sche f'Das Sprach Zarathustra u f'Ħece Homo, l-aħħar dagħwa li kiteb xahrejn qabel iġġennen. Xebh ieħor ta' Rimbaud ma' dal-kittieb Ġermaniż ta' nisel Pollakk li ma kienx jaħmel il-Ġer- maniżi għax kien jara fihom il-qattiela tal-kultura Ewropea, hu l-wiċċ tost li bih dawn iż-żewġ kittieba. jitħaddtu fuq il-kobor tagħhom infushom, fuq is-superjorità tagħhom bħala artisti għall-kittieba kollha ta' qabilhom. U dak liaħna nsejħu wiċċ tost huma sejħulu liberazzjoni mill-inibizzjoni konvenzjonali tal-mo- destja, mill-ipokrisija tas-soċjetà li ma tħallikx tgħid fuqek in- nifsek dak li tħoss. Minn din it-teorija ż-żewġ kittieba strambi ħarġu teknika letterarja li, meta tinsa li swiet għat-tixrid ta' idejiet ħżiena, ma tistax ma tammirahiex għall-mewġa ta' ritmi ġadda, il-fawra ta' simboliżmu, artistiku intellettwali li daħħlet fil-letteratura Franċiża. It-tnejn anti-tradizzjonalisti, għedewwa bla mistrieħ tal-kit- tieba ta' qabilhom, huma żiedu fil-Isien li kitbu bih setgħat ġod- da ritmiċi u idjografiċi. Biss dak li huma xandru bħala t-teknika tat-teorija tagħhom anti-Kristjana, fih innifsu mhux ħlief libe- tazzjoni ta'. l-istil letterarju mikdud mill-ħafna kittieba ta' qabel, stil ġdid, stil ħaj, li jista' jinqeda bih il-kittieb Nisrani għall-es- pressjoni artistika ta' l-idijali tiegħu. U mħabba f'hekk it-tek- mika taż-żewġ kittieba għandha l-merti kbar tagħha għal dawk li għandhom kultura biżżejjed biex jifirdu l-kontenut mill-forma. Bħala mgħallmin ta' forma ġdida huma jinqatgħu ħafna minn ; fost. kittieba oħra li għax inqas letterarjament arditi minnhom, kif ukoll għax inqas imżejnin bl-immaġinazzjoni tan-nar li jaħ- raq il-ħsieb, baqgħu għal snin imwaħħlin mal-forom mikduda tal-mijiet ta' poeti u prożaturi ta' qabilhom. ' Niftiehkmu ;igħidu x'igħidu dawn iż-żewġ kittieba strambi għalihom infushom bħala ikonoklasti, għalkemm hu tassew li taw lid-dinja teknika ġdida, u qajla ġdida għal kollox, mhux tassew li l-kobor 'stilistiku tat-teknika tagħhom waqqgħet u ġarrfet it- teknika stilistika tal-poeti u prożaturi kbar tradizzjonalisti ta' qabilhom. Dak li poeti bħal Rimbaud u Nietzsche igħidu għali- hom infushom trid tieħdu bħala l-affermazzjoni eżaġerata ta' ar- listi temperamentali. U l-artist temperamentali, ħafna drabi jiżbaħ lil Narċissu innamrat minnu nnifsu u bħalu jispiċċa biex jegħreq fix-xmara ta' l-ilmiet qarrieqa li: jirriflettu x-xbieha tiegħu. : Imma biex nerġgħu nduru. fuq il-poeta Franċiż. Jibqa' min- nu li t-teknika ġdida tiegħu, żviluppata meta kien għadu daqs- xejn. ta' tifel, jiġifieri fil-bluh ta' ħajtu, kellha influwenza kbira fuq il-poeti l-oħra mhux biss ta' Franza imma wkoll ta' l-Italja, tiegħu xtered il-moviment letterarju simbolista. Is-simboli fil- poeżija tiegħu jfawwru bħall-ward tan-narċis għall-ħabta tal-Mi- lied u Rimbaud, vittma tat-teorija tiegħu perikluża li ċaħdet kull ma hu għalina normali u tradizzjonali, biex ikattar il-ward tal- Jantasija, wara li neħħa l-irbit. ta' kull inibizzjoni morali, ħalla s- sensi jġorruh huma lejn. l-immaġni li titwieled waħedha mingħajr wkiel bħall-ħaxix fuq il-blat. Coleridge u De Quincewj kienu jieħdu l-loppju biex jinsew id-dwejjaq tagħhom, u waqt ix-xaħxiħa kie- nu jiġuhom l-isbaħ. tixbihat mill-qiegħ tas-subeonscious tagħ- hom. Bimbaud kien iqajjem il-fantasija tiegħu mhux biex jinsa d-dwejjaq, imma. bil-fehma li jqalleb is-sensi bl-istimulanti bħal- hom u jħallihom jimirħu waliedhom mingħajr l-ebda wkiel sal- qiegħ ta' ruħu u jtellgħu minn hemm l-isbaħ tixbihat, sew sew kif l-għaddasa jtellgħu l-qroll minn qiegħ il-baħtar tropikali. Teorija tal- biżà' li ġġiblek quddiem għajnejk l-għerien fejn jinxaħxħu n-nies disprati jixorbu l-loppju. jew il-ħaxixa biex joħolqu dinja. oħra, dinja mimlija duħħan ta' fantasija mqallba, ta' sensi mxrewxa, dinja li tagħtihom għal ftit żmien ġenna pagana ta' pjaċiri sen- swali, sakemm is-sistema nervuża tagħhom tegħja u lanqas jib- qagħlhom il-ħila jħarbtu lilhom infushom iżjed. Biex tgħallem u toqgħod għal duttrina bħal din irid ikollok il-kuraġġ temperament: tali, għax 1ma nafx nistat ingħidlu stupidu, kuraġġ li tbati l-kon- segwenzi. Rimbaud kiteb fuq hekk: ''It-tbatija hi tal-biża'; hija l-aqwa tortura fina; u l-poeta jeħtieġ jibqa' jkollu l-fiduċja, l-aq- wa saħħa, għax hu jsir Le grand malade, le grand criminel, le grand maudit et le supreme savant'. ''Le grand maudit', frażi tal-biża' għax turi fl-aħħar mill-aħħar x'kien iħoss fih innifsu ħRimbaud, imħabbel f'dottrina mħawwda bħal din. Mhux ta' xejn. Verlaine, ħabib u ammiratur tiegħu, li kien igħix din it-teo- rija miegħu, sejjaħ. lilu nnifsu u lil-ħabibu ''les poetes maudits' —il-poeti misħutin. Rimbaud bil-fors ġarrab tbatija spiritwali kbira li hu fisser simbolikament fil-poema-proża ''Une Saison En Enfer'. Halla lill-letteratura poemi-proża. l-ġmiel tagħhom, friski qishom tfigħ ta' ilma qawwi jbaqbaq minu fawwara fuq muntanja, ibaqbaq u jibjad. bir-ragħwa tat-tifwir. Ma kienz hu li daħħal il-poema- proża. fil-letteratura Franċiża, Kienu kitbu poemi-proża qablu Gerard de Nerval, Alogsius de Bertrand, Gharles Beaudelaire, u Imma kien hu li ta lill-poema-proża l-isbaħ indi- vidwalità poetika tagħha. Kiteb poemi sbieħ, xi drabi twal, xi drabi.qosra, li għandhom mil-leħħa ta' berqa li ddawwal id-dlam ta' madwarha, leħħa, tidwila f'daqqa u għalhekk dawn il-poemi jisimhom wisq tajjeb ''Les Illuminations'. Aqra din: 'J'ai tendu des cordes de clocher à clocher; des guirlandes de fenċtre à ferċ- tre; de chaines d'or d'etoile à etoile, et je danse''—'Jien middejt ħbula minn kampnar għal kampnar; kuruni minn tieqa għal tie- qa; ktajjen tad-deheb minn kewkba għal kewkba, u naqbad niż- fem, u tbaqbiq tar-ruħ imqanqal minn dehra sabiħa mfissra sim- belikament, b'dehriet li ħarġu minn ruħu friski u ġodda, dehriet li, marbutin flimkien, tistħajjilhom ħannieqa ġiżimin li jħallu fwieħa fuq is-sider ta' tfajla fl-imħabba. Kieku wi ħadd isaqsik: ''Trid inti isem kbir fil-letteratura tad-dinja u tgħix il-ħajja ta' Rimbaud f'' trid tkun wisq mogħmi mill-ambizzjoni biex tbigħ moħħok u l-hena tiegħek għal xewqa ta' kobor. Li dan hu minnu jidher ukoll minn kif ġieb ruħu mie- għu nnifsu Rimbaud li ma għandkomx tinsew li kiteb il-poeżija li tagħtu isem fil-letteratura ta' Franza meta kien għadu daqs- xejn ta' tifel. Kif għidtilkom, meta ismu kien qed jissemma mill- letterati ta' Pariġi bl-akbar ammirazzjoni hu lanqas biss kien irid min isemmilu l-poeżija li kien kiteb. U meta difnuh l-ebda letterat ma ħa sehem fil-funeral tiegħu għax lanqas kienu jafu li miet billi hu qatt ma fittex li jarġa' jidħol fil-ħajja letterarja li kien ċaħad u ħarab. Jidher li l-esperiment artistiku li għamel fuqu nnifsu kien ħallielu togħma morra, kien ħallieh spiritwalment immankat. Xort'oħra ma tistax titfisser iċ-ċaħda tal-fama li hu kien fittex meta kienet għadha ma ġitux u li hu taha bis-sieq meta kienet qiegħda tgħajjatlu Pariġi. Kien Rimbaud raġel ħażin minnu nnif- su' Li l-għemil tiegħu kien ta' bniedem eżaltat, ta' artist żbux- lat, ma hemm l-ebda dubju. Dak imma li ma jista' jgħidu ħadd ħlief Alla hu jekk kienx bniedem ħażin għar kien jaf u kien jix- tieq ikun ħażin. L-artist hu bniedem kurjuż. Bħall-filosofi hu jkun bosta drabi vittma tat-teorija tiegħu u Rimbaud tħabbel f'teorija li moħħu ma kienx għadu żviluppat biżżejjed biex jiżinha sewwa. Ma hemm l-ebda dubju li bħala artist hu fittex dak li kien għalih artistikament sabiħ; ma hemm l-ebda dubju li hu fit- tex l-idijal li jaqta' l-għatx, imma kollox kif fehem hu; kollox kif kien igħidlu moħħu. Ħa żball fl-għażla ta' l-idijal u ħaġġar il- verità forsi mingħajr ma kien jaf, bħalma fost il-qaddisin Sawlu haġġar qaddis ieħor mingħajr ma kien jaf x'inhu jagħmel. Il-psikoloġija tal-bniedem hi aktar imħawda mill-baħar fil- maltemp, u hi mħawda mid-demm marid, mill-wirt ta' familja inhux normali kif ma. kenitx normali l-familja ta' ommu. Biss fl- lluminations tinħass qawwija l-għajta għall-Idijal li Rimbaud ina sabx għar ma għarafx ifittex fejn seta' jsibu. Imma mhix ħaġa tassew stramba, jew aħjar, xhieda ta' l-eżistenza ta' dan l- idijal, li l-poetu Franċiż, Paul Claudel ,sar Kattoliku wara li kien qara l-poeżija tat-tifel ġenju ta' Charleville $ jk k ik L-AWRORA' L-Avrora tas-sajf jien għannaqt miegħi. Xejr ma kien henmn jiċċaqlaq quddiem il-palazz. L-ilmijiet mejta. Il-qtajja' tad-deliijiet ma kenux twaribu mit-triq tal-mas- ġar. Imxejt u qajjimt l-irjieħ ħajja u fietla u ħares il-ġawhar u ntrefeħu l-ġwienaħ mingħajr ħoss. U l-ewwel ġrajja fis-sqaq li kien diġà mimli bl-idwal ġodda u mufara, kienet warda li qaltli isimha. den dħakt liċ-ċarċara li għaddiet imħabbla qalb is-siġar taż-żuber: fuq il-quċċata tal-fidda jiena għaraft il-mara, alla. Imbagħad neħħejt wieħed wieħed l-istar, Fil-mogħdija waqt li agħadt inxejjer dirgħajja. Fil-wita fejn jien ħabbart is-ser- dul. Fil-belt il-kbira hija ħarbet qalb l-arloġġi u l-koppli u jiena bħl tallab fuq moll tar-rħam ġrejt warajha biex naqbadha. Fil- għli tat-triq qrib bosk tar-rand dawwartha, bl-istarijiet tagħha mżġbura, u ħassejt xi ftit il-ġisem kbir tagħha. L-awrora u t- tiel waqgħu ġo qiegħ il-bosk. Xħin qomt sibt li kien nofs in-nhar. REGALITA' Għodwa waħda sabiħu, fost poplu qawwi u ħelu, raġel u jara kburin bdew jgħajtu fil-misraħ ''Ja ħbieb tiegħi, jien irrid : hi tkun sultana f' ''Jiena rrid inkun sultana F' U hi kienet tid- € Dil-poeżija u l-oħrajn ta' warajha fi proża ritmika hi maqluba mill- sriġinal ta' À. ħak u tirtogħod. Hu kien qed ikellem lill-ħbieb tiegħu fuq rive- lazzjoni, fuq tiġriba mitmuma. Bil-ħass ħażin kienu jaqgħu wieħed fuq l-ieħor. U ġara li għodwa waħda huma saru kollha slaten. Hemm fejn it-tapizzeriji ta' lewn aħmar dagħmi, reġgħu ntrefgħu fuq id-djar u n-nofs ta' nhar kollu fejn huma resqu min-naħa tal- ġenb tal-ġonna, tal-palm. ŻGĦORIJA Fil-bosk hemm għasfur; l-għanja tiegħu twaqqfek u tħam- marlek wiċċek. Hemm arloġġ li ma jdoqqx. Hemm ċattra, bejta ta' bhejjem bojod. Hemm' kattidral nieżel u għadira tielgħa. Hemm karrozza żgħira mitluqa fil-bosk, jew xi ħadd neżel jiġġerra fis-sqaq imżejjen biż-żagarelli. Hemm tajfa ta' kummidjanti żgħar lebsin il-kostumi, dawga t'għajn fuq il-mogħdija li taqsam ix-xifer tal-bosk. U fl-aħħarnett hemm xi ħadd jiġġerra warajk meta jkollix il-għatx jew il-ġuħ. LEJLA TA' L-INFERN Jiena blajt belgħa semm kif imiss—imbierek għal mitt dar: ba, l-parir li wasalli—imsarni qed jaħarquni. Il-ħiuxija tas-semm qed tgħawwiġli ġismi kollu, tkerrahni u ġġarrafni. Qed immut bil-għatx, qed nifga, ma nistax ngħajjat. Dan l-infern, l-uġigħ etern, Araw in-nar kif qed jitla' l-U jien ġmieli qed ninħaraq l Mur, xitan. li jgħid li n-nar hu moqżież u l-għadab tiegħi belhieni… Biżżej- jed… għiltijiet li joħorġu man-nifs, għarijiet, fwejjaħ ħżiena, mu- żika taċ-ċajt. U taħseb u tgħid li jiena għandi l-verità, li jiena għandi l-ġustizzja: u għandi fehma tajba u qawwija u ninsab lest għall-perfezzjoni… kburija, — Il-ġilda ta' rasi tqarqċet. Ħniena l Mulej, qed nibża'. Jien bil-għatx, iva bil-għatxl Al Iż- żgħorija, il-ħaxix, ix-xitla, l-għadira fuq il-ħaġar, id-dawl tal- qamar meta l-arloġġ kien qed idoqq tnax… ix-xitan fuq l-arloġġ din is-siegħa. Marijal Xbejba Mqaddsal Il-biuha tiegħi twaħ- ħaxni. LILL-WIED TAL-LUNZJATA, GĦAWDEX Kelli nerġa' narak, Wied, fejn jitqeddes Daqsxejn ta' maqdes ma' ġenbejn il-blat; Fejn sarbut ilma jserrep, u b'għanjitu Jagħleb tad-dinja s-sejħa wil-frugħdt. Is-sliem għaliki Minn ġenb għal ieħor, l-għana Jimla, jidwi, fin-nir tas-sema jdub: Tgħanni n-nieviegħa qalb il-qasab; igħannu L-għasafar u l-werżieq qalb il-ħarrub. 7 Kelli nerġa' narak, ġenna ta' ħdura, għaġeb mistur tal-wita u tal-għoljiet: : Minn meta tajtek l-aħħar, mewġa kiefra Għal ftit ma ħakmitnir, ja ħelu Wiedl Tnħsilt bid-dmugħ; b'għaraq il-hemm fuq ġbini Ma kienx fadalli ħlief il-krib u t-talb; TInilift fix-xagħri fejn il-biki jsaltan, Mitlift fid-dlamijiet ta' swied il-qalb. Iżda dik l-Id li minn bejn snien il-ħuta Ħarġet: lil Ġona: wara tlitt-ijiem Riedet tiġbidni lejn id-dawl u l-beraħ, Warrbet minn xfar għajnejja żlieġ it-tmiem, U fi ħdanek ħanin, ja Wied is-Seħer, Riedet titfagħni; mbierka tkun dik l-Ta; — Għax bl-għaġeb ta' sbuħitek, ġewwa qalbi Inħoss l-għana bħal bir, ifur mill-ġdid. Għawdex, 4. ĠORĠ ZAMMIT.