L-Ewwel Vara Titulari ta' San Pietru Xi kultant ikun hemm min jaħseb li l- festa ta' San Pietru f'Birżebbuġa bdiet issir sa mit-twaqqif tal- Parroċċa fl-1913, imma dan mhux minnu, għax proprju meta twaqqfet il- Parroċċa din kienet iddedikata lil Marija Addolorata. Il-festa tad- Duluri baqgħet issir sas- sena 1936. Kien sewwa sew fl-1937 meta t- titular inbidel għal dak li għandna llum, jiġifieri dak ta' San Pietru Appostlu fil-Ktajjen. Minn dak inhar 'l quddiem baqgħet tiġi ċċelebrata l-festa ta' San Pietru, għalkemm hawnhekk irridu nsemmu li fil-bidu ma kienx hemm il-vara titulari. Minflok kien hemm kwadru bix- xbieha ta' San Pietru li kien jintrama fil-Knisja Parrokjali l-ġdida, li sa dak iż-żmien kienu bdew jintużaw xi partijiet biss minnha, bħal ngħidu aħna l- kappelluni usa taħt il- presbiterju. Għalkemm il-poplu xtaq li jkollu l-vara titulari, issa dik ta' San Pietru, ma tantx kienet ħaġa ħafifa li jsir dan meta nqisu li f'dak iż- żmien kien iżjed meħtieġ li jitkompla l-bini tal- knisja li kienet teħtieġ spejjeż kbar. F'dawn iż- żminijiet li qegħdin insemmu l-Parroċċa kienet fdata f'idejn il- Kappillan Dun Anġ Fenech, li hadem bis- sħiħ biex tinbena l- knisja. Meta kien qiegħed iseħħ dan kollu, fir-raħal ta' Birżebbuġa tfaċċa benefattur li kien ċertu Karmenu Axiaq bil-laqam 'ta' Seqra', li kien miż-Żurrieq imma għamel xi żmien joqgħod f'Birżebbuġa. Peress li dan Karmenu Tagħlaq 50 sena kellu lil ħutu joqogħdu hawn, xi drabi kien jiġi jżurhom, u wara xi żmien imbagħad mar joqgħod San Pawl il- Baħar fejn kien bin- negozju tal-lukandi. Dan Karmenu kellu wkoll lukanda f'Birżebbuġa li kienet in-naħa ta' San Ġorġ, li baqgħet magħrufa bħala 'ta' Dawwdal'. Issa ġara li dan Karmenu, wara li kien Dan huwa l-abbozz tal-vara ta' San Pietru li kien ħallas għalih Carmelo Axiaq. ilu jisma' min-nies tar- raħal kemm. kienu jixtiequ li jkollhom statwa ta' San Pietru, qatagħha li jħallas għal statwa hu. Għalhekk mar isib lill-Kappillan Fenech u qallu li xtaq jagħmel vara ta' San Pietru. Il-Kappillan għall-ewwel ma xtaqx li ssir il-vara u offra lil Karmenu sabiex itih il- flus u bihom ikompli l- bini tal-knisja. Iżda Karmenu ma xtaqx li jsir hekk u wara bosta laqgħat ma' l- Awtoritajiet tal-Knisja, ingħata l-permess biex issir din il-vara. L-ewwel ma sar kien l-abbozz ta' kif xtaqu li ssir din il-vara. Hawn nixtiequ nirringrazzjaw lis-Sinjorina Peppina Grima, li tiġi n-neputija ta' Karmenu Axiaq, li tatna dan it-tagħrif u li għadha żżomm b'għożża kbira dan l- abbozz tal-vara. Għal xi żmien dan l-abbozz kien jitqiegħed fuq mejda f'nofs il-knisja, sabiex il-poplu jkun jista' jarah u n-nies jagħtu xi suġġerimenti fuq kif jixtiequ li jsir. Fl-aħħar intgħażlet ditta Taljana minn Ruma biex taħdem il-vara. Dak iż-żmien Karmenu Axiaq kien ħallas is-somma ta' Lm300 għaliha. Iż-żmien issa kien qorob biex tasal il-vara, FULJETT BIRŻEBBUĠA FESTA '97 u dan kien jinħass mill- għidut tan-nies li kienu qegħdin jistennew il- wasla tal-vara bil-ħerqa. Il-jum li fih kellha sseħħ din il-ġrajja mportanti kellu jkun id-29 ta' Diċembru, 1947. Min xtaq jara l-vara qabel ma waslet fir-raħal seta' jmur fl-Oratorju ta' San Ġwann, il-Belt, fejn kienet damet xi jumejn. Meta sebaħ il-jum tad- 29 ta' Diċembru, xi rġiel li kienu midħla tal- knisja, erħewlha lejn il- Belt fuq trakk misluf mis-Sur Anġlu Galea, magħruf aħjar bħala s- 'SurAnġ', biex iġibu din l-istess vara. Mill-Belt bdiet it-triq lejn Birżebbuġa fejn il- vara twasslet sa San Ġorġ, fejn illum jinsab l- 'AI Fresco'. Hawnhekk il-vara ntlaqgħet minn dawk preżenti u kif ukoll mill-Banda Santa Katerina taż-Żurrieq. Minn hemm il-vara, akkumpanjata mill- Banda u mill-poplu li issa deher iżjed ferħan, twasslet lejn il-Knisja Parrokjali. Tul it-triq li kienet twassal sal-Knisja kont tista tara diversi rġiel li bdew jerfgħu naqra kull wieħed, waqt li t-tfal kienu ferħana jaqbżu għad-daqq tal- marċi ferrieħa. Ma naqasx ukoll il-ħruq tas- sufarelli. Il-bradella flimkien mal-pedestall li fuqhom kienet tqiegħdet il-vara ta' San Pietru kienu Dan huwa ritratt meħud meta waslet il-vara ta' San Pietru f'Diċembru 1947. L FULJETT BIRŻEBBUĠA FESTA '97 jintużaw għall-vara tad- Duluri. Tajjeb insemmu wkoll li dan il-pedestall oriġinarjament kien ta' Santa Marija tal-Gudja. Maż-żmien kien sar pedestall ġdid maħdum mis-Sur Carmelo Tonna tar-Rabat. Kif waslet fuq iz-zuntier, kien hemm preżenti l-Kappillan Dun Anġ Fenech u l-Isqof Emmanuel Galea, li dan ta' ' l-aħħar kien mistieden biex ibierek din il-vara tirulari ta' San Pietru. B'hekk intemmet din il-ġrajja li seħħet sewwa sew 50 sena ilu. Minn Awissu tas-sena ta' wara, 1948, bdiet issir il- festa ta' San Pietru b'din il-vara l-ġdida. Kellhom jgħaddu tnax-il sena, meta fl-1959 kienet saret vara oħra ta' San Pietru li allura hija bil-wisq akbar u isbaħ, imma żgur li l-vara ta' 'San Pietru ż-żgħir', kif baqgħet magħrufa, din l- ewwel vara titulari tibqa' miżmuma b'għożża mill-poplu ta' Birżebbuġa. Din l-istatwa ġiet restawrata mis-Sur Joe Caruana. VIVA SAN PIETRU Mill-Għaqda Storja u Kultura Birżebbuġa