Informazzjoni dwar it-Tieni Gwerra Dinji ija l-'Black Qut' kien ġie ordnat qabel rna bdiet il- gwerra mal-Italja, fi żmien li diġa' kellna gwerra mal- Ġerrnanja. Għall-bidu tal-gwerra beda l-curfew, li fih ma' ċertu ħin filgħaxijiet, il-pajżana kollha riedu jkunu f ġewwa u filgħodu rna joħorġux barra qabel ċertu ħin. Il- ħinijiet kienu jinbidlu skond l-istaġuni, Il-maskri tal-gass tqassmu għall-bidu tal-1940, jiġifieri qabel rnal-Italja ddikjarat il-gwerra, avolja l-gwerra F proprja għalina kienet għadha ma bdietx. Apparti mill- iskejjel kien hemm bħal vannijiet kbar li kienu jduru $ l-ibliet u l-irħula. Dawn il-vannijiet kien ikun hemm f ghadd ta' għalliema, ħafna minnhom spetturi tas-Sanita', kif ukoll membri tal-Korp tal-Pulizija. Dawn kienu għamlu kors speċjali ta' taħriġ fl-użu tal-maskri kontra l-gass. Kienu jgħallmu lin-nies kif jużawhorn f'każ ta' attakk bil-gass. Wara li kienu jlibbsu l-rnaskri lit-tfal u 'l-kbar kienu jġegħluhom jidħlu fil-vann fejn ikun hemm doża mhux qawwija ta' gass. Fis-7 ta' Frar 1941 bdiet dik li ġiet imsejħa l-Ġimgħa tal-Gass. Matul dik il-ġimgħa kull persuna riedet iġġorr magħha kull fejn tmur il-rnaskra tal-gass li kienet ingħatat. Hon, (Arthur) Neville Chamberlain (1869- 1940) kien Prim Ministru tal-Ingilterra bejn l-1937 u l-1940. Kien hu li għamel sforzi kbar biex tinżamm il-paċi u ma tfaqqax il-gwerra. Madanakollu ħafna jsostnu li l-politika tiegħu ta' paċi a 'kwalunkwe kost saħħet bis-sħiħ id Hitler, id-dittatur Ġermaniż u fil-fatt kien il- kaġun li l-gwerra faqqgħet bi ħruxija l-kbira meta l-Ġermanja kienet armata sa snienha u setgħet tagħmel l-arja waqt li l-Ingilterra ftit li xejn kienet imħejjija, Benito Mussolini, id-dittatur Taljan ddikjara l-gwerra kontra l-Alleati mill-gallarija ta' Palazzo Venezia ġewwa Ruma fl-10 ta' Ġunju E 20 sena ta' Pubblikazzjonijiet Annwal 2010 Din il-bomba oriġinali li farrket parti mill-kampnar tal-lemin tar-Rotunda Protezzjoni kontra l- periklu tal-gas Il-gwerra kellha tibda f'nofs il-lejl ta' bejn l-10 u l-11 ta' Ġunju. Id-dikjarazzjoni tiegħu ntlaqgħet b'entużjażmu kbir mill-folol miġbura fil-pjazza ta' quddiern il-Palazz. L-ewwel ħbit mill-ajru sar fis-6.50 minuta ta' filgħodu tal-11 ta' Ġunju. F'dan l-attakk intlaqtu l-ajrudrom ta' Ħal Far, il-Fortizza ta' Bengħajsa u Birżebbuġa, iżda l-ħsarat kienu żgħar. Fit-8.15am, għaxar ajruplani Taljani daħlu fi ħbit ieħor u waddbu bombi li ġew fuq Kordin, fuq il-Bieb tal-Bombi tal-Pieta' u Sa Maison. Iġġarrfu xi djar u mietu xi nics fosthom mara minn tal- Pieta' - Antonia Farrugia - li jista' jkun kienet l-ewwel vittrna tal-gwerra. Mietu wkoll suldati tar-Roval Malta Artillerv (l-RMA kif kienu magħrufa) fuq kanun f'Sant'lermu. L-attakk dam b'kollox għoxrin minuta. Siegħa wara reġa' kellna attakk ieħor iżda l-ajruplani rna daħlux fuq Malta. Matul l-ewwel jum tal-gwerra, is-sirena daqqet b'kollox tmien darbiet. Il-Hambshires waslu Malta fit-23 ta' Frar 1941. Humu kienu stazzjonati l-Gudja, iż-Żurrieq u Ħal Safi. Dan ir- riġiment kellu f'idejh il-ħarsien ta' parti mill-ajrudrom fl-inħawi ta' Ħal-Safi kif ukoll il-kosta tan-nofsinhar kollu. Minħabba f'hekk ir-riġiment jingħad li l-aktar wieħed li laqqat bombi fuqu fl-Arrnata Ingliża kollha. Il-Hampshires telqu minn Malta fit-30 ta' Marzu 1943 fi triqthom għall-Eġittu. F'Malta tilfu 12-il ruħ rnejta u 27 rnidruba. Il-ħbit rnill-ajruplani Taljani kien indara sewwa mill- popolazzjoni minħabha li xejn ma kienu ħorox. Infatti ħafna drabi l-ajruplani Taljani kienu jaslu sa Malta u jixħtu l-bombi l-baħar. It-Taljani baqgħu jiġu Malta sa nofs Marzu 1942 meta b'kollox kienu għamlu 1787 ħbit mill-ajru. Ix-xeltrijiet fil-blat l-ewwel li bdew jitħaffru kien fit- Tarzna fl-1939. Fl-1940 bdew dawk tat-Tlitt Ibliet u ma' ġenb l-ajrudromi. L-ewwel attakk tal-Ġerrnaniżi kien fis-16 ta' Jannar 1941 meta xi 32 Junker 88 li kienu ajruplani Ġerrnaniżi li jġorru l-bombi ħabtu għal HMS Illustrious, HMS b'kuraġġ li għaġġibna u werwirna. Fil-ħbit, li dam sejjer madwar sagħtejn n saru ħsarat kbar. Ġewwa l-Isla biss mijiet ta' djar sfaw imfarrka. Ħafna djar oħra ġġarrfu fil-Birgu u f'Bormla. Għadd ta' kerrijiet fi Triq Zekka l-Belt waqgħu meta ġġarraf fuqhom ajruplan Ġerrnaniż milqut. L-SS Essex li kien qiegħed iħott fil- Port il-Kbir iddobba żewġ 'direct hits'. F'dan l-attakk tilfu ħajjithom 57 pajżan, il-biċċa l-kbira minnhom mill-Birgu u l-Isla, waqt li 29 oħra sfaw midruba serjament. L-ajruplani kollha tal-għadu li ntlaqtu waqgħu l-baħar u lanqas bdot wieħed ma ttieħed priġunier. Wara dan l-ewwel attakk aħrax, il-Belt, il-Birgu, Bormla u l-Isla reġgħu ġew evakwati. m A TA l KN OI ffe Il-battalja naval ta' Jutland ġrat fil- IT MAN si ien 31 ta' Mejju 1916. Il-Flotta Ingliża taħt l-Ammirall Sir J.R. Jellicoe u l-flotta Ġerrnaniża taht il-kmand tal- Ammirall R. Scheer tqabbdu l-battalja li hi meqjusa bħala waħda mill-akbar battalji navali tad-dinja. F'din il- battalja bosta Maltin u Għawdxin tilfu ħajjithom mal-battleship Queen Marv u l-ceruisers Black Prince, Defence u mad-destrovers Shark u bċejjeċ Ingliżi oħra. Mill-inqas tletin ruħ tilfu ħajjithom meta daħlu jistkennu fis-sagristija tal-Knisja ta' San Lawrenz fil-Birgu, Ħafna mit-teżori tal-knisja ġarrbu ħsarat kbar jew inqerdu għal kollox f'dak il-ħbit. April 1942: F'Londra ntqal li mas-6,000 tunellati ta' bombi nxteħtu fuq Malta f'dan ix-xahar. Pajżana biss mietu mat-300 minbarra mijiet ta' midruba gravi. F'dan l-istess xahar kien tħabbar uffiċjalment li 101 ajruplan tal-għadu sfaw meqruda mill-kanuni waqt li 54 oħra twaqqgħu mill-ajruplani tar-Roval Air Force. Sa tmiem l-1942 hu kkalkulat li aktar minn 14,000 tunellata ta' bombi ntefghu fuq Malta -— medja ta' ftit inqas minn 100 tunellata għal kull mil kwadru. Matul il-gwerra s-sirena tal-air raids indaqqet 3215-il darba. Pajżana Maltin mietu 1468 minn popolazzjoni ta' 270,000 — bejn wieħed u iehor persuna għal kull mitejn ruħ. L-Alleati tilfu 568 waqt li l-għadu tilef 1,129 ajruplan fuq Malta. Ftit inqas minn 40,000 biċċa bini bejn djar, irziezet, skejjel u knejjes ġarrbu ħsarat kbar jew inqerdu, L-Isptar ta' Bugeja nfetaħ ftit wara l-11 ta' Ġunju 1940. L-isptar kien wieħed minn għadd ta' sptarijiet ta' emerġenzna li kienu tħejjew minħabba li kien hawn biża' li n-nurnru ta' midruba kien se jkun kbir ħafna. Naturalment ma kienx akbar minħabba li providenzjalment il-Ġermaniżi ħabtu tard għalina meta diġa' kellna ghadd kbir ta' xeltrijiet fil-blat. Kieku huma ġew flok it-Taljani fil-bidu tal-gwerra, kieku dak il-biża' tal-awtoritajiet ma kienx ikun għalxejn. L-edukazzjoni sofriet ħafna matul il-gwerra. Bosta skejjel ingħalqu, oħrajn inbidlu fi mħażen għall-affarijiet tal-ikel, waqt li oħrajn użawhom biex iqegħdu fihom l-evakwati. Fid-19 ta' Jannar 1941 liskejjel kollha tal-Gvern kienu ngħalqu għal ħmistax-il ġurnata u l-għalliema tqiegħdu għad-disposizzjoni tal-'Protection Officers'. It-Trasport Pubbliku wkoll intlaqat bl-aħrax-fi żmien il-gwerra, Fit-3 ta' Lulju 1940 il-bejgħ tal-petrol għall-karozzi privati kien miżmum. Kienu intitolati għal razzjon limitat ta' petrol it-tobba, l-inġiniera tal- gvern u spetturi anzjani tas- Sanita'. Għalkemm il-petrol kien ikkontrollat, it-trasport publiku ma waqafx, ukoll jekk kien imnaqqas ħafna u mxekkel b'bosta regolamenti. Fl-14 ta' Lulju 1940 l-karozzi privati kienu projbiti fit- toroq. F'dan iż-żmien reġgħu bdew jidhru l-omnibusijiet u l-karozzini bħala mezz ta' trasport pubbliku. Dawn l-affarijiet kienu razzjonati: ħobż, ħalib, zokkor, butir, żejt, ross, għaġin, pitrolju, sigaretti, sulfarini, suf, ġwież tal-annimali, siment u affarijiet oħrajn. Dak li ma kienx razzjonat, kont tista' tixtrih wara li toqgħod fil- kju għal sigħat sħaħ. Ċerti razzjonijiet bdew fis-7 ta ' April 1941. Mussolini miet fit-28 ta' April 1945. Huwa, flimkien. ma' Clara Petracci li magħha kien igħix, miet meta qabduh il-Partiġjani Taljani u ffuċillawhom flimkien f'Dongo ħdejn Como, l-Italja ta' Fuq. Ir-Re Gorġ VI wasal Malta għal żjara qasira ħafna fuq l-HMS Aurora fl-20 ta' Ġunju 1943 għal xi l-10am. Ir-Re żar l-ewwel it-Tarzna, imbagħad it-Tlitt Ibliet. Fost postijiet oħra huwa għadda minn Raħal Ġdid, il-Marsa, il-Ħarnrun u Birkirkara. Il-rnawra tiegħu ħadet madwar tmien sigħat. It-George Cross ingħata lil Malta fil-15 ta' April 1942. Il- preżentazzjoni uffiċjali saret mill-Gvernatur Dobbie lill-Prim Imħallef ta' Malta Sir George Borg fit-13 ta' Settembru tal-istess sena. Il-Ġermanja ċediet fis-7 ta' Mejju 1945 meta fil-Kwartier Ġenerali ta' Eisenhower, il-Kmandant Suprem tal-Qawwiet Alleati fl-Ewropa (1943-45) kienet iffirmata mill-kapitolazzjoni inkondizzjonata tal-Ġermanja. B'hekk il-gwerra fl-Ewropa ntemmet wara ftit inqas minn 6 snin ta' ġlied aħrax li fiha mietu miljuni ta' nies. Il-gwerra baqgħet sejra għal xi xhur fil-Paċifiku, meta mbagħad wara 2 attakki bil-bomba atomika KT 20 sena ta' Pubblikazzjonijiet mill-Amerikani fuq 2 ibliet Ġappuniżi, Hiroshima u Nagasaki, il-Ġappuniżi ċedew u t-Tieni Gwerra Dinija ntemmet uffiċjalment fit-2 ta' Settembru 1945. L-Uffiċċju Prinċipali tal-Informazzjoni li kien iwassal it-tagħrif lill-poplu kien jinsab fi kmamar tal-Uffiċċju ta' Raħal Ġdid bħal ċentri oħra li kien hemm f'xi bliet oħra ta' Malta kien fergħa mhux uffiċjali tal-Uffiċju Principali tal-Informazzjoni. Mussolini miet fit-28 ta' April 1945. Huwa, flimkien ma' Clara Petracci li magħha kien jgħix, miet meta qabduh il-Partiġjani Taljani u ffuċillawhorn flimkien f'Dongo ħdejn Como, l-Italja ta' Fuq. Ir-Re Gorġ VI wasal Malta għal żjara qasira ħafna fuq l-H.MS A Mara £1-20 ta' Ġunju 1943 għal xi l-10 a.m. Ir-Re żar l-ewwel it-Tarzna u mbagħad it-Tlitt Ibliet. Fost postijiet oħra huwa g ħadda minn Raħal Ġdid, il-Marsa, il-ĦaMrun u Birkirkara. Il-rnawra tiegħu ħadet biss madwar tmien sigħat. IL-George Cross ingħata lil Malta fil-15 ta' April 1942. Il-preżentazzjoni uffiċjall mill-Gvernatur Dobbie lill-Prim Imħallef ta' Malta Sir George Borg fit-13 ta' Settembru tal-istess sena. Il-Ġermanja ċediet fis-7 ta' Mejju 1945 meta fil-Kwartier Ġenerali ta' Eisenhower, il-Kmandant Suprem tal-Qawwiet Alleati fl-Ewropa (1943-45) kienet iffirmata mill-kapitolazzjoni inkondizzjonata tal-Ġermanja. B'hekk il-gwerra fl-Ewropa ntemmet wara ftit inqas minn 6 snin ta' ġlied aħrax li fih mietu miljuni ta' nies. Il-gwerra baqgħet sejra għal xi xhur fil-Paċifiku, meta mbagħad wara 2 attiakki bil-bomba atomika mill- Amerikani fuq 2 ibliet Ġappuniżi, Hiroshima u Nagasaki, il-Ġappuniżi ċedew u t-Tieni Gwerra Dinija ntemmet uffiċjalment fit-2 ta' Settembru 1945. It-Victorv Kitchens bdew għall-bidu ta' l-1942. F'dawn il-kċejjen kien isir tisjir ta' minestri, għaġin, stuffat tal-laħam, balbuljati, patata u ikel ieħor irħis. L-iskop priuċipali tat-twaqqif ta' dawn il-kċejjen kien biex il-familji ma jikkunsmawx faħam, sulfarini u pitrolju biex isajru. Il-kċejjen kienu mmexxija minn Maltin kemm bħala koki u kemm bħala distributuri. Biex tieħu l-ikel kont trid turi biljett. Biljett wieħed għal persuna waħda kien jintitolak għal porzjon wieħed. Barra l-impjegati regolari kien hemm ċerti nisa ta' familji tajba magħrufa bħala ladv visitors. Ix-xogħol ta' dawn in-nisa kien li jagħmlu żjajjar għall-għarrieda biex jispezzjonaw l-indafa, l-ikel u l-porzjonijiet tal-ikel. Il-Convov ta' Santa Marija: F'Awwissu tal-1942 Malta kienet waslet fl-aħħar. Kien baqa' provizjon għal ħmistax-il ġurnata oħra biss. Wara konna litteralment immutu bil-ġuħ. Kien għalhekk li l vapur tal- merkanzija mgħobbija bl-ikel, żejt u ħwejjeġ oħra telqu lejn Malta rngħassa tajjeb minn bċejjeċ tal-gwerra. Il-Ġermaniżi kienu jafu biżżejjed l-importanza tal-convov għalina u għas-suldati u ħalfu li ma jħalluhx jasal. U kien għoddhom irnexxielhoml Disgħa mill-bastimenti tat-tagħbija sfaw mgħarrqa, magħhom l-aircraft carrier HMS Eagle. Mill-ħamsa li waslu, erbgħa kienu milquta u ttanker Ohio daħal bil-ħniena mwieżen minn żewġ destrovers. Mhux ta' b'xejn li l-wasla tal-convov fl-14 u l-15 ta' Awwissu mtlaqgħet b'ferħ kbir u daqq tal-baned u b'talb ta' ringrazzjament 'l Alla u 'l Ommna Marija li għaliha baqa' msemmi dan il-convov storiku. Fi żmien il-gwerra kien hawn Malta 11-il reġiment Ingliż.