Dan l-aħħar ġew f'idejja xi reġistri tal-klassijiet u log books tal-iskola antiki. Malli ttawwalt fihom indunajt li dawn fihom minjiera ta' informazzjoni dwar l-iskejjel tal-Mellieħa u l-edukazzjoni ta' aktar min-nofs seklu ilu. Fil-bidu tal-gwerra, fl-1939, fil-Mellieħa kien hawn tliet skejjel differenti, waħda għaż-żgħar (Infant School), oħra għas-subien u oħra għall- bniet. L-iskola tas-subien kienet maqsuma fi tnejn. Uħud mis-subien kienu jitgħallmu fil-bini fejn illum jinsab il-każin tal-Labour filwaqt li l-bqija kienu jmorru jitgħallmu f'erba' kmamar fi Triq Dun Franġisk Żahra. L-iskola tal-bniet kienet fejn illum hemm iċ-Ċentru Parrokkjali. L-iskola kienet bla ħlas imma l-ġenituri riedu jħallsu għall-kotba u affarijiet oħra li l-istudenti kienu jużaw għat-tagħlim bħal pitazzi, lapsijiet, pinen u basktijiet. Iżda jekk xi ġenituri kienu jagħtu provi biżżejjed li ma kellhomx flus biex imantnu lill-uliedhom, anke dawn l-affarijiet kienu jiġu pprovduti b'xejn mill-istat. L-iskola ma kinitx obbligatorja. Imma la darba l-ġenituri kienu jiktbu lill-uliedhom fi skola, dawn kellhom jibqgħu jattendu sakemm jgħaddu mill-eżami tal-aħħar inkella sakemm jagħlqu l-erbatax-il sena. uż. ia MO. qet Hfenqe kt ċ 2 hela. ħanmeehn Mebb Il-logbook tal-iskola Fis-sena skolastika li senitkellmu dwarha, l-iskola fetħet fil-15 ta' Settembru 1941. Fil-/ogbook, li fih kien jinżamm rendikont ta' dak li kien jiġri l-iskola, insibu li: September 15, 1941 — school re-opened with the usual religious ceremonv. Matul dik is-sena skolastika, it-tfal kellhom dawn il-vaganzi : Tal- Qaddisin kollha (1 u 2 ta' Novembru), Kunċizzjoni (8 ta' Diċembru), Il-Milied (25 ta' Diċembru) l-1 ta' Jannar, l-Epifanija (6 ta' Jannar), San Pawl (10 ta' Frar), Il-Karnival (16, 17 u 18 ta' Frar, 1942), San Ġużepp (19 ta' Marzu), l-Għid il-Kbir (1-8 ta' April, 1942), Empire Dav (24 ta' Mejju), San Ġwann (24 ta' Ġunju) u l-Imnarja (29 ta' Ġunju). F'xi ġranet, l-iskola ma fetħitx minħabba l-attakki tal-Ġermaniżi u jista' jkun li t-tfal ħadu pjaċir b'dawn il-vaganzi mhux mistennijal Għalhekk insibu li fid-9, 23 u 26 ta' Marzu, 1942, kien hemm air raid all dav u fl-14 ta' April, 1942 prolonged air raid u għalhekk l-iskola baqgħet magħluqa. Fil-1ogbook insibu wkoll li: Ħafna nies li kienu telqu mill-Kottonera u bliet oħra fejn l-attakki kienu ta' periklu spiċċaw ifittxu kenn fil-Mellieħa u allura l-awtoritajiet iddeċidew li għal ftit żmien, dawn ir-refuġjati joqogħdu fl-iskola tas-subien. U l-għalliema u t-tfal spiċċaw imorru kollha fl-iskola tal-Bniet, kulħadd skont liema ġurnata jmissu. Is- subien spiċċaw jidħlu l-iskola s-Sibt biex ipattu għal dawk il-ġranet li bdew jitilfu fost il-ġimgħal L-aħħar ġurnata tal-iskola kienet fil-15 ta' Lulju 1942 meta imbagħad bdew il-btajjel tas-sajf. IL-MELLIEĦA l Għalliema fil-Mellieħa 1941-1942 Minn din il-lista ta' għalliema u l-klassijiet wieħed jinnota xi affarijiet interessanti. L-ewwel nett l-għalliema kienu jingħataw grad skont il- kwalifikazzjonijiet li kien ikollhom. Xi għalliema kienu jieħdu ħsieb żewġ klassijiet differenti. Xi studenti kienu jattendu tlettax-il siegħa biss fil-ġimgħa jiġifieri nofs il-ħin tal-oħrajn, grupp filgħodu u ieħor wara nofsinhar. B'hekk xi għalliema kienu jingħataw żewġ klassijiet differenti, waħda filgħodu u waħda filgħaxija. Interessanti li l-għalliema kienu jżommu żewġ L-ewwel wieħed kien ikun fih l-attendenza biss. L-ieħor, barra l-attendenza (jiġifieri l-attendenza kienet issir darbtejnl) kien jinkludi wkoll rapporti li l-inspectors u s-surmast kienu jagħmlu meta jżuru l-klassi, l-iskema tax- xogħol li l-għalliem kien beħsiebu jwettaq matul is-sena u fuq in-naħa ta' wara tal-ktieb, ix-xogħol li sar matul is-sena. Ħafna minn dawn ir-reġistri huma imżewqa b'kaligrafija li aktar tixbaħ xi biċċa arti. F'xi reġistri għad baqa' l-karta xuga biex il- linka tiġi xxuttata u ma tiċċallasx. Ħaġa oħra tal-iskantament huwa n-numru kbir ta' studenti f'kull klassi, xi kultant anke erbgħinl Ta' min isemmi li fil-gwerra kien hawn nuqqas kbir ta' għalliema, minħabba li ħafna minnhom spiċċaw infermiera, Protection Officers, u Inspectors of Special Constables. Lezzjonijiet Barra l-Aritmetika, il-Malti l-Ingliż u r-Reliġjon, it-tfal kien ikollhom lezzjonijiet oħra. Is-subien kellhom l-Istorja ta' Malta (Neolitiċi, Feniċi, Kartaġiniżi, Rumani), Ġeografija, Nature Studv (The Rabbit, The Compass, Strange Birds, Animals with Backbones), Mużika u Phvsical Education. Il-bniet kellhom il-House Craft Hvgiene li kien jinkludi fost l-oħrajn kif iżżomm lilek innifsek nadif, kif tnaddaf id-dar, timsaħ ir-ram, kif tieħu ħsieb it- trabi, kif tnaddaf ferita, kif tgħalli, taħsel u tagħsar l-ħwejjeġ, kif issajjar u mitt ħaġa oħra. Ma tistax tiċħad li l-għalliema ma kinux jippreparaw lill-bniet għall-ħajja miżżewġal Suġġetti oħra kienu l-mużika u l-kant (Ring or Roses, Buttercups, Mulberrv Bush) u Needlework (garning on stockings, attaching buttons, repairing sheets, bookbinding.) Kotba li kienu jintuzaw Fir-reġistri jissemmew il-kotba li kienu jintużaw fil-klassijiet. MALTI Ġabra ta' Ward, Tagħlim fuq il-Kitba Maltija ta' Cremona, Ġabra ta' Kitba ta' Temi Żammit RELIĠJON - r-Reliġjon Mgħallma liż-Żgħar, It-Tagħlim Nisrani ta' Farrugia. STORJA Ġrajjet Malta u n-Nies Tagħha. ĠEOGRAFIJA — Tagħlim fuq id-Dinja ta' C. Midglev Interessanti li fuq wara tar-reġistru ta' Miss Francesca Zammit hemm l-ammont tal-kotba tat- tfal li kellha fil-klassi. X'aktarx li dawn huma l-kotba li l-iskola kienet tipprovdi lil dawk it-tfal foqra biex jitgħallmu minn fuqhom minħabba li l-ġenituri tagħhom ma kinux jifilħu jħallsu għalihom. Il-kotba kienu xi kultant jiġu mgħoddija lil l IL-MELLIEĦA skejjel oħra. Fil-/ogbook insibu li: Dan juri li mhux il-kotba kollha kienu jinxtraw mill-istudenti imma xi uħud minnhom kienu jingħataw mill-istat u dawn kienu jiġu mgħoddija minn skola għal oħra skont il-bżonn. Laqmijiet Fir-reġistri, xi għalliema, barra l-ismijiet u l-indirizz tal-istudenti, kienu wkoll iniżżlu l-laqmijiet tal-familja tat-tfal. Dawn huma xi laqmijiet: Ir-reġistru ta' waħda mill-għalliema Ta' Kaxxi, tal-Bjank, ta' Żatat, ta' Pappagallu, iċ-Ċombu, ta' Peswella, tas-Sienja, tas-Sajma, ta' Qorqa, tat-Tnalja, tal-Bieżla, ta' Ġanni ta' Grezzju, tal-Bajtar, tal-Forn, taż-Żuqi, tal-Iskarpan, taż- Żebbu ġi, tal-Ħixwi, ta' Stellini, tal-Qargħa, ta' Palal, ta' Peppina, ta' Mattew, tas-Suttani, ta' Ġgejna, tal- Mitħna, tal-Pajpaj, tat-Trux, tal-Buqu, taz-Zikkin, tal-Ingliż, l-Aħrax, taż-Żabbari, il-Maċċ, ta' Xorxra, it-Truppa, ta' Lippu, iż-Żgħajjar, ta' Karmnu tal- Għadira, tal-Gamblu, il-Bużna, tal-Penċ, il-Lotti, ta' Piżellu, tal-Mallun, ta' Kejli, tal-Pwales, tas-Sewda, ta' Randa, in-Neqni, il-Makakux, tat-Terremota, il- Grillu, tal-Blaj, ta' Ngħaġ, ta' Lonza, ta' Ġużeppa, ta' Karabott, tal-Ħaruf, ta' Ruman, tas-Saħħar, tan-Naħlu, ta' Nixxef, ta' Randa, iz-Zomblu, tal- Valiġġa, tal-Papru, ta' Żbajjeb, ta' Spiru u mill- Manikata nsibu tar-Roċċ u ta' Meżjettu. Ħafna minn dawn il-laqmijiet għadhom jeżistu sa llum. Sa ftit tas-snin ilu, aktar kien faċli li ssaqsi għal xi ħadd bil-laqam milli bl-iseml Biex l-għalliema niżżlu l-laqmijiet saħansitra fir-reġistru juri l-importanza li l-laqmijiet kellhom fil-Mellieħa dak iż-żmien. Kunjomijiet Fir-reġistri tiltaqa' wkoll ma' xi kunjomijiet li IL-MELLIEĦA mhux komuni ssibhom il-Mellieħa. Uħud huma: Patt, Stokes, Privitera, Fiteni, Hart, Balzan, Piscopo, Giordimaina, Wickmann, Mintoff, Sapiano, Tamford, Dalli, Holver, u Trapani. Xi kunjomijiet jidhru Ingliżi, forsi xi mara Melleħija miżżewġa lil xi barrani jew ta' xi familji tas-servizzi Ingliżi filwaqt oħrajn jistgħu jkunu ta' refuġjati li sabu kenn il-Mellieħa. Barra klassijiet kbar, il-qilla tal-Ġermaniżi u turrun xogħol, l-għalliema kienu jħabbtu wiċċhom ukoll mal-inspections tal-klassijiet. Fl-ewwel paġni tar-reġistri ssib ir-rapporti dwar dawn l-inspections. Il-kapijiet tal-iskola wkoll jidħlu fil-klassi u jgħarblu x-xogħol li kien isir. Xi drabi kienu jagħmlu xi lezzjonijiet huma stess. Is-surmast kien ukoll jikkummenta dwar ix- xogħol tat-tfal u anke tal-għalliema: ' Books are well keptand up to date. Xi kummenti oħra huma: 'Tested class in Maltese reading' jew 'Corrected a dictation.. Iżda mid-dehra, dawn l-inspections ma kinux biżżejjed għax kienu jiġu nies mid-Dipartiment tal- Edukazzjoni biex jaraw kif inhu sejjer it-tagħlim fil- Mellieħa. Il-Milo — kien jingħata lil tfal dgħajfa u foqra. Trid tammira l-kuraġġ u l-vokazzjoni ta' dawn l-inspectors li fil-qilla tal-gwerra kienu jiġu l-Mellieħa biex jispezzjonaw il-klassijiet imma mill-banda l-oħra, ma naħsibx li l-għalliema u l-istudenti kienu jieħdu pjaċir bihoml Il-Logbook Il-logbook jagħti aktar ħjiel dwar il-ħajja fl- Eżempju: Ta' min ifakkar li dak iż-żmien ma kienx hawn katusi tad-drenaġġ imma l-ħmieġ kollu kien jinġabar ġo fossa u din kull tant żmien kienet timtela u kien ikollha bżonn titbattal. Il-logbook juri wkoll x'affarijiet l-iskola kienet tirċievi: Dawn aktarx kienu jitqassmu lill-istudenti. Fil- kas tal-Milo, dan kien jingħata lil tfal foqra u marradija. Il-1ogbook kien juri l-infiq tal-iskola u x'manutenzjoni kien hemm bżonn ssir: F'dan il-ktieb, is-surmast kien iniżżel ukoll meta xi ħadd mill-istaff ma kienx jattendi skola eż: Xi tfal kienu jiġu skużati milli jattendu l-iskola minħabba l-gwerra: Il-logbook jagħti informazzjoni wkoll dwar l-ammont ta' studenti fl-iskola kif ukoll dwar xi ċirkustanzi li kienu jħallu effett fuq ir-rutina normali tal-edukazzjoni: Il-gwerra wkoll tissemma fil-/ogbook: Konklużjoni Dan l-artiklu ta titwila lejn l-edukazzjoni fil- Mellieħa fl-eqqel tat-Tieni Gwerra Dinjija. Jagħti ħjiel ta' kemm l-edukazzjoni f'Malta marret 'il quddiem u kemm it-tfal tal-lum ma jonqoshom xejn. Illum hawn ħafna aktar għarfien dwar kemm l-edukazzjoni hi importanti. Perċ, ta' min jammira dawk l-għalliema li fi żmien tant diffiċli komplew jagħtu s-servizz tagħhom minkejja l-klassijiet kbar, il-ġuħ, il-faqar, in-nuqqas ta' riżorsi, l-attakki mill- ajru u l-mard (u l-inspections kontinwil) Debono Charles (2014) — Wartime Mellieħa Volume 2, AkM Printing, Qala Class Registers Mellieħa Girls/Bovs/Infants, Sept 194l- Julv1942 Ideali għal riċevimenti tal-Magħmudijiet, tal-Praċett, tal-Griżma, tal-Engagements u għal kull attività soċjali oħra. Għal aktar informazzjoni avviċinaw lill-membri tal-Kumitat, jew ċemplu fuq in-numri tat-telefown: 21 523467 u 21 520536