VA AM f/, SIGN I (Ċj) Ir-Rikors għall-Istatwa ta' San Ġilj an u l- Grajj iet Marbuta Miegħu Madwar sena ilu, ftit xhur qabel il-festa ta' San Ġiljan, waqt li kont qiegħed l-Arkivju tal-Kurja nfittex numru ta' rikorsi għal proġett ieħor, f'waħda mill-paġni tal-volum 112 tas-suppliki laqtuli ħarsti l-kelmiet 'Santo Titolare'. Peress li f'Malta n-numru ta' parroċċi ddedikati lill- qaddisin irġiel huwa limitat ħafna qrajt ir-rikors fuq fuq biex nara għal liema qaddis kien qed jirreferi u hemm sibt li quddiemi kelli dokument li s'issa għadu qatt ma ġie ppubblikat: ir-rikors għall-vara ta' San Ġiljan għall-parroċċa li ġġib ismu. Mill-ewwel ġieni l-ħsieb li nikteb xi ħaġa dwar dan f'din il-pubblikazzjoni, peress li hija waħda li għandha wisq għal qalbha l-istorja ta' dan il-lokal. Għaldaqstant kellimt lill-W.R. Kappillan u lis-Sur Niki Papagiorcopulo b'din l-iskoperta u qbilna li dan għandu joħroġ fil-ktieb tal-festa tal- 2018, meta l-parroċċa qiegħda tiċċelebra l-125 mill-miġja ta' din l-istatwa artistika u maħbuba. Il-kontenut tar-rikors Id-dokument fih biss żewġ paġni u sfortunatament ma jagħtix ħafna dettalji. Apparti l-formalitajiet tas-soltu r-rikors fih biss żewġ punti. Fl-ewwel punt il-Kappillan Dun Ġużepp Xerri jsemmi li persuna devota tal-qaddis titulari tar-raħal ordnat statwa tal-qaddis li kienet se tħallas hi bil-ħsieb li tirregalaha lill-parroċċa. It-tieni punt iwassal it-talba tal- kappillan biex ikun jista' jaċċetta din id-donazzjoni. Il-kappillan ħaseb li l-aħjar ħaġa tkun li tinġieb l-awtorizzazzjoni mill-Isqof għal din l-għotja sabiex ma jinqalgħux problemi. Fl-aħħar insibu nota li din it-talba ġiet preżentata fil-Kurja nhar l-24 ta' Ottubru 1892, imbagħad nota miktuba fil-ġenb fl-ewwel paġna tinfurmana li l-għada stess il-permess ingħata mill-Isqof. Hemm miktub li dan ħareġ mill-Palazz Veskovili li jinsab fil-Belt. Xi dettalji u nuqqas ta' oħrajn mir-rikors L-ewwel kurżità li tista' tiġbed l-attenzjoni tagħna hija l-mod kif jissejjaħ L-Annwal tal-Knisja l-Antika . ta' San Ġiljan Ospitalier Lafist 2XAA Dik is-sena l-Isqof ta' Malta kien Mons. Pietru Pace, li ismu ma jissemma' mkien f'dan ir-rikors. Ġeneralment l-isem tal-individwu kien jitpoġġa wara l-kelma Monsignor. Hawn għal xi raġuni tħalla barra. Ma nimmaġinax li l-kappillan li kiteb ir-rikors ma kienx jafisem l-Isqofl Wara kollox dan kien l-istess wieħed li sena qabel kien għolla lil San Ġiljan minn viċi-parroċċa għall-parroċċa. Ta' min nagħmlu wkoll kjarfika żgħira għalfejn l-Isqof hawn — kif ukoll fir-rikorsi kollha sal-1944 — jingħata titlu doppju ''Arcivescovo Vescovo'. Malta saret Arċidjoċesi Metropolita fl-1944 grazzi għall-ħidma ta' Mons. Mikiel Gonzi. Sa dik is-sena t-titlu uffiċjali tar-ragħaj tad-Djoċesi kien ' Episcopus/ Vescovo/Isqof'. Mill-1944 'il hawn it-titlu uffiċjali nbidel għal 'Archiepiscopus/Arcivescovo/Arċisqof'. Iżda sa dak iż-żmien, mill-1847 meta ħa t-tmun tal-Knisja f'Malta f'idejh l-Isqof Publio Maria Dei Conti Sant, l-Isqof ta' Malta beda jkollu wkoll l-onorifiċenza ta' Arċisqof titulari ta' Rhodi. Din il-belt antika, bħal ħafna oħrajn, waqfet milli tkun arċidjoċesi minħabba n-numru ta' Nsara ċkien wisq u ngħaqdet ma' waħda mid-djoċesijiet tal-Greċja. It-titlu onorifiku, iżda, baqa' hemm u minn dik is- sena beda jingħata lill-Isqof ta' Malta u baqa' għal kważi mitt sena sakemm Malta saret Arċidjoċesi. ĦA V EG A law Feeillizz Ż teeċesoltitiezaj Ċeċresezzzjf TA i KUŻZ jk fta MAL A fjeeż DecePtm's W Ġlonizcar jjiemiw del L PderiettiŻ00i Ġurretfu Pesttw Parswes sal F'dċlzapia l Ġ detto) Ċecjen Gasinlati bat lhi A ji PL-GODMEP EL — Taw V eċebizioa L skrniżi Ġen f Gha domna fa terrriet Luwitar tab N dar FFT a rizzi F'dmerrakeie ha : SETT Ai għ ga a Fiss TlRGGM illi L ; Ir-rikors għall-vara ta' San Ġiljan għall-parroċċa li ġġib ismu, ippreżentat lill-Kurja Veskovili mill-Kjeriku Ġiljan Zammit nhar l-24 ta' Ottubru 1892. Mill-wasla tal-Vara Titulari 19 (1893-2018) Punt interessanti ieħor hu kif l-interess għal statwa titulari donnu nibet mill-ewwel, sena biss wara li San Ġijan sar parroċċa. Dan ma kienx il-każ ta' ħafna parroċċi oħra li spiss kellhom jistennew ħafna snin biex ikollhom l-istatwa tal-patrun tagħhom. Milli nistgħu nifhmu l-ħidma tal-ewwel kappillan Dun Ġużepp Xerri kienet indispensabbli biex din ix- xewqa nibtet u saret realtà fi żmien daqshekk qasir. Li hu kien imdaħħal fil-ħsieb ta' din id-donazzjoni joħroġ ċar mill-fatt li Dun Ġużepp huwa wkoll wieħed mill-firmatarji tal- kuntratt' li sar ħamest ijiem qabel dan ir-rikors. Jinħass ħafna n-nuqqas ta' dettalji importanti f'dan id-dokument, bħalma huma isem il- benefattur u isem l-artist li kellu jagħmel l-istatwa. B'xorti tajba dawn jinsabu fil-kuntratt li sar quddiem in-nutar Michele Luigi Casolani. Meta mqabbel ma' rikorsi oħra għall- manifattura ta' statwi dan in-nuqqas jispikka xi ftit għax ġeneralment xi ħadd minn dawn jissemma, u s-soltu dak li jissemma jkun il-benefatturż. Interessanti wkoll huwa l-mod kif il-kappillan jirreferi għall-qaddis li tiegħu din l-istatwa li kellha ssir: Xerri jsejjaħlu 'Santo Titolare di questa Parrocchia'. L-isem ta' San Ġiljan jissemma biss fl-ewwel parti fejn il-kappillan jgħid li hu ''Parroco del Villaggio San Giuliano'. Tajjeb infakkru li l-knisja l-antika sa mill-bidu tal-eżistenza tagħha lejn is-sena 1590 kienet iddedikata lil San Ġiljan u kien grazzi għaliha li r-raħal li żviluppa madwarha ħa isem il-qaddis. Iżda, għal xi snin (1855-1894) il-knisja nbidlilha t-titular minn dak l-antik ta' San Ġiljan għal dak ta' Antonio Falzon li juri lill-Madonna Assunta b'San Ġiljan u San Pawl għarkupptejhom taħtha. Dan ma jfissirx li ma baqax jitqies bħala l-patrun tal-lokal, imma donnu ma kienx jitqies bħala t-titular u l-patrun tal-knisja dmentli l-kwadru titulari kien tal-Assunta. Forsi għalhekk Xerri jirreferi għall-qaddis bħala 'titolare di questa parrocchia' u mhux 'titolare della chiesa' jew 'santo patrono', għax il-qaddis kellu l-isem tat-territorju li kien għadu kemm sar parroċċa, imma mhux eżattament tal- knisja parrokkjali. Ir-rieda li San Ġiljan ikun titular u patrun il-kjeriku Ġiljan Zammit, li ppreżenta r-rikors lill-Kurja Veskovili għan- bla riservi tidher ukoll fil-fatt li nom tal-Kappillan Xerri. Sena wara, Dun Ġiljan Zammit ġie ordnat saċerdot mill-Isqof Pietru Pace (23.12.1893), u aktar tard sar it-tieni Kappillan ta' San Ġiljan (1897). sena wara l-miġja tal-istatwa, L-Annwal tal-Knisja l-Antika ta' San Ġiljan Ospitalier il-kwadru titulari l-antik ġie restawrat u tkabbar u reġa' ħa postu wara l-artal maġġur tal-knisja. Ir-rikors jagħti wkoll l-impressjoni li l-kappillan ma xtagx li jieħu deċiżjoni mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-isqof, għalhekk jitlob li jkun jista' jilqa' l-offerta tal-persuna li ordnat l-istatwa. L-idea li nieħdu mal-ewwel daqqa t'għajn hija li l-inizjattiva kienet tal-benefattur u Xerri kien qed jimxi bil-kawtela qabel jaċċetta. Kurżità oħra hi li dan twassal il-Kurja mill-Kjeriku Ġiljan Zammit u mhux mill-kappillan innifsu, bħalma s-soltu jsir. L-aħħar punt li nistgħu noħorġu tirrigwarda n-noti miżjuda li nsibu f'dan ir-rikors. L-ewwel waħda fiha d-data meta dan ġie ppreżentat — l-24 ta' Ottubru 1892 — u l-oħra d-data ta' meta l-Isqof ta l-permess mixtieq — il-25 ta' Ottubru 1892. Li huwa kurjuż hu li s-soltu jkun hemm il-firma tal-kanċillier tal-Kurja mad-data ta' meta r-rikors ġie ppreżentat, imma f'dan il-każ ma hemm xejn. Kultant ukoll ma kienx ikun l-Isqof'li jiffirma l-għoti tal-permess imma l-vigarju tiegħu. F'dan il-każ naraw il-firma b'żewġ 'P' li hija dik qasira tal-Isqof innifsu. Ir-rikors jidher li f'24 siegħa mar mill-Kurja tal-Furjana sal-Palazz tal-Isqof fil- Belt Valletta fejn dan qrah u ffirmah. Dettalji mill-kuntratt li jikkumplimentaw l-istampa Il-kuntratt għall-vara ġie ppubblikat fil-ktieb San Ġiljan. Mitt sena parroċċa 1891-1991 għalhekk mhux il-każ li hawn nidħlu f'wisq dettalji dwaru. Il-punti li se nagħtuhom daqqa t'għajn huma dawk li b'xi mod jagħtu stampa aktar ċara lil dan ir-rikors li qed nippubblikaw hawn. L-ewwel punt jirrigwarda d-data ta' meta sar il- kuntratt: 19 ta' Ottubru 1892, jiġifieri ħamest ijiem qabel ma sar ir-rikors. Fost l-ismijiet tan-nies li marru jagħmlu l-kuntratt li jagħti n-nutar jissemma l-Kappillan Xerri. Dan jikkonferma dak li għedt ftit qabel li l-kappillan kellu sehem importanti fil- manifattura ta' din l-istatwa u ma kienx biss attur passiv bħalma jista' jagħti l-impressjoni r-rikors. Li kieku kien hekk u l-inizjattiva kienet biss tal- benefattur ma kienx ikun hemm bżonn li hu jkun preżenti għall-kuntratt li sar bejn min se jħallas u Il-Kappillan Dun Ġużepp Xerri D.D., il-moħħ wara l-kummissjoni tal-Vara Titulari ta' San min se jagħmel ix-xogħol. Ġiljan Ospitalier. Hawn insibu l-ismijiet taż-żewġ persunaġġi importanti li r-rikors ma jsemmix: il- benefattur Salvatore Mattei msejjaħ ' benestante' u l-istatwarju Karlu Darmanin. Fir-rikors Mill-wasla tal-VaraTitulari ————— 21 (1893-2018) Mattei huwa deskritt bħala 'una persona devota del Santo Titolare di questa Parrocchia'; hawn naqraw li kien mill-Belt u residenti fil-Belt. Ir-rabta li kellu ma' San Ġiljan tidher fl- aħħar paragrafu fejn naqraw li l-kuntratt sar 'nella casa di villeggiatura del Signor Mattei posta in San Giuliano Strada Reale numero trenta sei'. Mela Mattei kien wieħed minn dawk il-Maltin għonja li matul is-sena kienu joqogħdu f'darhom, imbagħad fis-sajf imorru għall-villeġġjatura f'San Ġiljan. Nammetti li nsibha diffiċli nifhem kif persuna mill-Belt setgħet kienet devota ta' qaddis li l-għarfien dwaru huwa limitat għal-lokalità li ġġib ismu u għall-kappella waħda oħra f'Malta'. Aktar naħseb li matul ix-xhur tas-sajf tas-sena 1892, l-ewwel sajf tal-parroċċa, il-kappillan ħajru jidħol għall-ispiża tal-istatwa titulari peress li kellu l-mezzi. L-għażla ta' Darmanin ma fihiex wisq x'tifhem: hu kien l-istatwarju fil-kartapesta per eċċellenza f'dawk is-snin; min ried statwa sabiħa kellu jmur għand Darmanin u għand ħadd aktar. X'kuntatt seta' kellu Darmanin ma' Xerri jew ma' Mattei mhux magħruf. Nimmaġina li ħa pjaċir b'din il-kummissjoni peress li d-dar li fiha kien jgħix f'Senglea qabel ma żżewweġ u mar joqgħod il-Hamrun kienet tefgħa ta' ġebla bogħod mill-knisja ta' San Ġiljan li nsibu f'dik il-belt, u għalhekk żgur li kien midħla tagħha, speċjalment għal- lezzjonijiet tal-katekiżmu li kienu jsiru fiha lit-tfal qabel infetaħ iċ-ċentru tal-Museum. Il-kuntratt jgħidilna li l-għażla ta' Darmanin kienet miftehma bejn Mattei u Xerri — prova oħra tar-rwol li kellu l-kappillan f'dan kollu. Apparti minn hekk jissemma wkoll li l-istatwa kellha ssir 'a tenore del modello già preparato', jiġifieri meta sar il-kuntratt l-abbozz ta' din l-istatwa kien ġa sar. Dan huwa dik l-istatwetta tal-qaddis li tinsab f'waħda mill-vetrini fil-knisja parrokkjali l-antika u li huwa ffirmat minn Darmanin stess. La l-abbozz kien ġa lest, ifisser li l-ħsieb, id-diskussjonijiet u x-xogħol fuq dan il- proġett kien ġa ilu ftit li beda. Diskrepanza żgħira, imma importanti, bejn il- kuntratt u r-rikors toħroġ rigward x'kien eżattament dak li ried jagħti Mattei. Ir-rikors jgħid li Mattei £ informa lill-kappillan li kien ordna statwa bil-ħsieb. Dettall mill-abbozz/mudell għall-istatwa li jirregalaha lill-knisja; il-kuntratt mill-banda l-oħra. titulari ta' San Ġiljan li Carlo Darmanin jgħid li Mattei kien offra lill-knisja parrokkjali l-flus ħejja fl-1892. biex takkwista statwa tal-qaddis. Għal darb'oħra dan isaħħaħ l-ipoteżi li l-moħħ wara din il-kummissjoni kien il-kappillan u mhux Mattei nnifsu kif jagħti l-impressjoni r-rikors. Il- knisja riedet statwa u għalhekk kellu jinstab min iħallasha, u l-kappillan sab benestant li kien imur villeġġjatura hemm fix-xhur tas-sajf u kkonvinċih jagħtih il-flus meħtieġa. Jekk l-ammont kien magħruf, ifisser li l-istatwarju ġa kien ta l-istima tiegħu, mela jista' jkun li Xerri kien ġa kellem lil Darmanin qabel u talab l-ammot (£26) lil Mattei. Possibbiltà oħra hi li Xerri kellem lil Mattei biex iħallas l-istatwa u mbagħad marru flimkien ikellmu lil Darmanin li tahom l-istima u Mattei aċċetta. dajsi 2/F d-—---—— l-Annwal tal-Knisja l-Antika ta' San Ġiljan Ospitalier Xi dettalji oħra dwar l-istatwa li joħorġu mill-kuntratt huma li Darmanin kellu jimxi mal- istruzzjonijiet li jtih xi ħadd li jifhem imqabbad minn Xerri u Mattei, li kellha tkun twila sitt piedi u li l-għażla tal-kuluri u tal-induratura kellha tkun mill-ifejn. Mid-dettalji li hemm nifhmu li l-induratur ma kienx Darmanin innifsu, imma xi ħaddieħor li kellu jkun imqabbad minn Xerri u Mattei. Hija ħasra li dan mhux magħruf. L-aħħar punt fil-kuntratt jgħid li Darmanin kellu jitħallas minn Mattei meta l-istatwa tkun lesta minn kollox, tingħoġob u tingħata lill-kappillan sal-1 ta' Awwissu 1893. It-13 ta' Awwissu 1893 L-istatwa ta' San Ġiljan iddaħħlet fil- knisja parrokkjali l-antika nhar it-13 ta' Awwissu, jiġifieri 13-il jum tard skont l-indikazzjonijiet fil-kuntratt. Din ma jidhirx li kienet xi ħaġa mhux tas-soltu'; għandi nifhem li l-kappillani kienu jagħtu dati pjuttosti kmieni biex ikun spazju għal naqra tratteniment f'każ ta' bżonn u jevitaw li tasal il-festa u l-istatwa ma tkunx hemm. Il-festa dik is-sena ħabtet fis-27 ta' Awwissu, għalhekk l-istatwa waslet kmieni biżżejjed. Insibu żewġ noti fil-ġurnal La Gazzetta di Malta li jagħtu xi ħjiel dwar l-istatwa qabel ma din ittieħdet fil-knisja'. L-ewwel nota ġejja minn tlett ijiem wara li sar il- kuntratt, jumejn qabel ma sar ir-rikors. F'dan l-avviż iddatat 22 ta' Ottubru 1892 jingħad li sar magħruf bi pjaċir kbir li s-Sur Mattei, villeġġjant għal ħafna snin f'San Ġiljan, ħareġ bl-idea li jirregala statwa lill-knisja ta' dak ir-raħal u li din kellha tinħadem mill-aħwa Darmanin. L-artikolista jkompli jgħid li dan l-att ta' min ifaħħru jixhed ir-rabta li kellu għal ħafna snin Mattei ma' dan ir-raħal u li dawk kollha li jgħixu fir-raħal se jkunu Ritratt ieħor tal-vara titulari meħud fl-aħħar tas-Seklu XIX, hekk kif ħarġet minn idejn Carlo Darmanin, u bl- ewwel induratura tagħha. Differenza li mill-ewwel tolqot l-għajn tinsab fil-lewn tal-kurazza u tad-dublett. grati ħafna lejh. tal-aħħar kien abjad. Ninnutawli hawn il-kappillan ma ssemma mkien. Li hu żgur huli b'dan l-avviż l-awtoritajiet tal-Kurja saru jafu li kien hemm statwa qed tinħadem għal din il-parroċċa l-ġdida, u jista' jkun għalhekk li l-kappillan ħass li kellu jagħmel ir-rikors (jew forsi ġie mġiegħel minn ta' fuqu…7) biex ma jinqalgħux problemi 'l quddiem, bħalma jgħid hu stess fit-tieni punt tar-rikors. Dan forsi jispjega wkoll għala ma ħadux hu l-Kurja, imma bagħatu mal-Kjeriku JIS LS Mill-wasla tal-Varalituai-—-———-——m mm 23 Ninnutaw li n-nota fil-ġurnal taqbel mal-verżjoni kif preżentata fir-rikors, għalhekk naħseb li l-kappillan fehem li kien jaqbillu jżomm ma' kif inkiteb fil-gazzetta ħalli ma jidhirx daqshekk l-irwol attiv tiegħu. It-tieni aħbar ġejja mis-27 ta' Lulju 1893, ftit ġranet qabel ma l-istatwa ttieħdet f'postha. Minn dan nifhmu li kienet lesta u li kienet aċċessibbli għan-nies biex jarawha. Jgħid ukoll li huwa akkwist kbir mhux biss għall-parroċċa imma wkoll għall-kult kattoliku ta' Malta meta l-arti toffri oġġetti ta' venerazzjoni li jirrappreżentaw mudelli ta' virtà nisranija. Notevoli ħafna wkoll f'din in-nota huwa l-apprezzament li jagħmel l-awtur tal-ħarsa fuq wiċċ il-qaddis: jgħid li fiha tinġabar l-istorja traġika kollha ta' delitti u sagrifiċċji li hu kellu jgħaddi minnha wara li ltaqa' maċ-ċerv li hemm taħtu. Għal darb'oħra jfaħħar lill-artist li għamilha u jgħid kemm huwa sewwa meta artist bħal Darmanin jitħalla joħroġ il-kunċett kif iħoss hu l-aħjar bla indħil ta' kif għandu jaħdem. Dan jikkuntrasta ma' dak li hemm fil-kuntratt fejn jingħad li kellu jsegwi l-istruzzjonijiet li kellu jagħtih xi ħadd kompetenti mqabbad mill-kappillan u mill-benefattur. Il-Kappillan Xerri jissemma fl-aħħar ta' din in-nota fejn jiġi mfaħħar bħala kappillan li ħadd ma jista' jixxebbah miegħu; jingħad li ta sehemu għall-eżekuzzjoni ta' din l-istatwa l-istess kif dejjem ħadem bis-sħiħ biex jagħti lill-parroċċa ġdida imma fqira tiegħu dak kollu li kien meħtieġ għall-kult. Għal darb'oħra din nistgħu neħduha bħala prova li l-ħsieb wara dan kollu kien il-kappillan innifsu, li kien konxju ta x'kien jonqosha l-parroċċa l-ġdida u kien determinat li dak li kien nieqes b'xi mod jew ieħor kellu jasal. Il-ġurnal L'Ordine jagħtina mbagħad ftit dettalji dwar il-miġja tal-istatwa fil-knisja nhar it- 13 ta' Awwissu 1893. In-nota ġejja mill-ħarġa tal-għada. Fiha naqraw li din iddaħħlet fil- knisja meta kien ġa sar ħafna ħin, fost l-entużjażmu tal-abitanti tar-raħal. Iċ-ċelebrazzjoni tissejjaħ 'festa' biex tixhed il-ferħ li kien hemm fl-arja. Fil-kitba jiġu rringrazzjati l-istatwarju magħruf għall-ġmiel ta' xogħlu, u l-benefattur li rregala din l-istatwa. Imbagħad hemm nota li l-festa kienet se ssir fis-27 ta' Awwissu u li għaliha kien qed jaħdem bis-sħiħ id- Djaknu Ġiljan Zammit — dan huwa l-istess kjeriku li kien wassal ir-rikors fil-Kurja — jidher li bejn Ottubru u Awwissu ġie ordnat djaknu. Fl-aħħar nett insibu għal darb'oħra eloġju għall-kappillan u anke d-dettall importanti li l-istatwa ġiet imbierka mill-vigarju ġenerali tal-Isqof. Għeluq Il-ġrajja tal-istatwa titulari ta' San Ġiljan naturalment ma waqfitx mal-wasla tagħha fil- knisja parrokkjali l-antika. Meta tlestliet il-knisja l-ġdida din ġiet traslata solennement mill-knisja l-qadima u ħadet postha fil-ġdida. Naturalment ma naqsux l-okkażjonijiet straordinarji meta l-istatwa reġgħet lura lejn l-ewwel dar tagħha, fosthom fiċ-ċentinarju tal-parroċċa fl-1991 u meta l-istatwa għalqet 120 sena fl-2013. Barra minn hekk l-imħabba lejn din ix-xbieha tidher fin-numru ta' restawri u interventi ta' induratura li saru fuqha qd-ZXZ-— l-Annwal tal-Knisja l-Antika . ta' San Ġiljan Ospitalier Lafist 2XAA tul is-snin. L-anniversarju ta' din is-sena qiegħed jgħaqqad flimkien dawn iż-żewġ punti għax l-istatwa għadha kemm ġiet restawrata b'mod mill-aqwa mill-kumpanija Atelier del Restauro u se tkun inawgurata proprju nhar it-13 ta' Awwissu fil-knisja parrokkjali l-antika fejn kienet daħlet 125 sena ilu. Appendiċi Traskrizzjoni tar-rikors għall-vara ta' San Ġiljan Ref Supp. JIS LS Mill-wasla tal-VaraTitulari ————————— 25 EU f (1893-2018) Traduzzjoni Lill-Eċċellenza Tiegħu Reverendissima Monsinjur Arċisqof Isqof ta' Malta Rikors umli tas- saċerdot Dun Ġużepp Xerri Kappillan tar-raħal San Ġiljan Jesponi bil-qima illi persuna devota tal-Qaddis titulari ta' din il-Parroċċa tatni l-aħbar li ordnat statwa a spejjeż tagħha tal-istess Qaddis biex imbagħad tirregalaha lill-Knisja Parrokkjali; illi l-istess persuna talbet lili sabiex naċċetta f'isem il-Knisja l-għotja hawn fuq imsemmija li għaliha ma għandu jkun hemm ebda diffikultà jekk jingħata l-permess mill- Eċċellenza Tiegħek Reverendissima li jien hawn qiegħed nitlob bil-qima kollha sabiex isir skont ix-xewqa tad-donatur. Nitlob il-barka tiegħek Preżentat mill-Kjeriku Ġiljan Zammit illum 24 ta' Ottubru 1892 Jista' jsir Mogħti fil-Palazz tal-Isqof Valletta, illum 25 ta' Ottubru 1892 P.P. Arċisqof Isqof 2 Każ partikulari huwa r-rikors biex issir l-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju fiż-Żurrieq, li kelli x-xorti nippubblika sena ilu. Din l-istatwa ukoll saret minn Karlu Darmanin, li fir-rikors ma jissemmiex, iżda l-benefattur Michelangelo Camilleri jissemma. 3 Qed nirreferi għall-kappella antika ta' San Ġiljan li tinsab fil-Belt Senglea, li minn dejjem kienet popolari ħafna mas-Sengleani, iżda milli jidher mhux daqstant minħabba l-patrun tagħha milli għall-fatt li hija l-aktar knisja ċentrali li hemm fil-belt. 1 Każ simili hi l-istatwa titulari ta' Santa Marija tal-Imqabba, li skont il-kuntratt kellha tasal l-Imqabba sal- aħħar ta' Lulju 1836 imma waslet fl-14 ta' Awwissu. Iż-Żurrieq damu jistennew 15-il senal $ Ħajr lis-Sur Niki Papagiorcopulo talli għaddieli dawn is-siltiet, flimkien ma' silta oħra mill-ġurnal L'Ordine. L-Annwal tal-Knisja l-Antika . ta' San Ġiljan Ospitalier Lafist VA