L-Għajn il-Kbira - Festa 2011 ji quod Sbaretia M 0 l WA p BOAPAMAR tA , , Lattit hi ag Ġ / su junbrdmder u f, LA prdtb9, fl VZ disċili / p 4 Il-Mitt Sena mit-Twaqqif tal-Parroċċa tal-Fontana aħseb li kull persuna fil-gżira Għawdxija tħoss xi ftit jew wisq rabta lejn ir-raħal u l-parroċċa li tkun trabbiet fihom. Din ir-rabta tfisser interess f'dak li wieħed isib fir-raħal tiegħu, interess fil- knisja u l-paroċċa li jkun beda ħajtu fiha u x'aktarx il-post fejn wieħed ikun qatta' l-isbaħ mumenti ta' ħajtu. Għalhekk ma jistax jonqos li wieħed iħares ftit lura lejn il-passat tal-parroċċa tagħna sabiex jitfa' ftit dawl fuq il-bidu tagħha. L-iskop tiegħi mhux li nagħmel lezzjoni tal-istorja, iżda sabiex nagħti xhieda, tifkira u ġieħ lill- fundaturi tal-parroċċa tal-Fontana. B'hekk, aħna Ilum il-ġurnata, inħossuna aktar marbutin mal-parroċċa tagħna u nkunu poplu b'identità u passat. Il-bidu tal-parroċċa… Bla dubju ta' xejn l-inħawi tal-Fontana kienu minn ta' l-ewwel li ġew użati mill- antenati tagħna. Raġuni sempliċi għal dan hu l-fatt li fl-inħawi tal-Fontana nsibu waħda mill-eqdem għejun ta' ilma ġieri li fl-ibgħad żminijiet kien ifisser il-bidu tal- ħajja. Bidu ta' ħajja kemm għall-agrikoltura, trobbija t'annimali u fl-istess ħin għan-nies tal-lokal li kienu kemm bdiewa u fl-istess waqt sajjieda. Dan kollu wassal għat- twaqqif tal-ewwel abitazzjonijiet fl-inħawi tal-għajn il-Kbira illum magħrufa bħala l-Fontana. Mal-medda taż-żmien bdew jitferrxu d-djar minn madwar l-Għajn il-Kbira, lejn Wied Siekel, Għajn Tuta' lejn Triq l-Isptar, Triq il-Għajn u f'Ta' Mulejja. Sakemm fi żmien aktar riċenti nsibu t-toroq tal- L-Għajn il-Kbira - Festa 2011 MITT SENA PARROĊĊA Kappillan Hili, ta' Santa Duminka u dik tal-Qalb ta' Ġesu. Illum il-ġurnata il-Parroċċa tal-Fontana tħaddan fiha b'kollox tlettax-il triq li fihom hemm ftit inqas minn erba' mitt residenza b'popolazzjoni ta' 846 persuna. Bżonnijiet reliġjużi… Skont dokumenti antiki li jmorru lura għal żmien il-Kavallieri jidher ċar li sas-seklu sittax fl-inħawi tal- Fontana kienet teżisti kappella antika ddedikata lil Santa Liena, omm l-Imperatur Ruman Kostantinu. Din kienet ġiet mibnija minn ċerta familja Refalo. Sfortunatament, bħalma kien ġara f'partiiet oħra tal-Gżejjer Maltin, din il-kappella ġiet ipprofanata (tneħħa s-sagrament) fi Frar tal-1575 mill-Viżitatur Apostoliku Monsinjur Pietro Dusina. L-istess sehem kien mess lil ħafna kappelli oħra minħabba l-istat ħażin li kienu jinsabu fihom Ħtija tal-faqar u ż-żminijiet diffiċli li kienu għaddejjin minnhom missirijietna. U minn dakinhar m'għandniex iktar ħjiel tagħha. Għalkemm il-Fontana kienet imdaqqsa sew sa tmiem is-seklu dsatax, xorta ma kien hemm ebda knisja jew kappella fil-qalba tal-lokalità biex il-poplu jkun jista' jinqeda bil-kumdità għall- bżonnijiet spiritwali. Kien għalhekk li n-nies tal- Fontana kienu jattendu fl-eqreb knejjes bħal dik tal- patrijiet Agostinjani, ta' San Ġorġ jew il-Katidral. Il- poplu tal-Fontana qatt ma ħolom li jkollu kappella tiegħu għax kien fqir wisq. Kien għal dan in-nuqqas li xi bdiewa ddeċidew li jibnu niċċa fil-kantuniera bejn Triq il-Għajn u Triq l-Isptar (illum faċċata tal-knisja preżenti) u poġġew fiha statwa tas-Salvatur. Quddiem il-qasam tal- Mulej,naħseb li dehrilhom kien xieraq li titpoġġa xbieha tal-Mulej. Kien għalhekk u għad-devozzjoni li kellhom in-nies lejn din in-niċċa li tkebbset f'qalb in-nies tal-Fontana x-xrara sabiex tinbena kappella fil-qrib. Iżda la kien hemm min jieħu hu l-inizjattiva u wisq anqas ma kellhom il-mezzi finanazjarji biex jibdew iwettqu xewqithom. Fl-aħħar iżda, il-providenza ta' Alla qanqlet tliet persuni biex ikomplu jħeġġu din ix-xrara. Kien Dun Ġużepp Grima, l-viċi parrokku fil-parroċċa ta' San Ġorġ, li ħa l-ewwel pass biex tinbena knisja. Dan kellem lil ċerta Grezja Grima u hi wegħditu li kienet ser tgħinu f'din il-missjoni. Anke ċertu Dun Alfonz Hili interessa ruħu fi-bini tal-knisja fil-Fontana. Kien għalhekk li f'nofs is-sena tal-1891, ġew imsejħa s-sajjieda tal-Fontana u għamlu laqgħa magħhom li fiha ġie deċiż li jitolbu lill-Isqof t'Għawdex, Monsinjur Ġwanni Maria Camilleri , ħalli jagħtihom permess jibdew jaħsbu għall-bini ta' knisja fil- Fontana. Tqegħid tal-ewwel ġebla… Il-ġrajja tal-bini tal-knisja tal-Fontana, bħal ta' ħafna parroċċi oħra, hi magħġuna b'ħafna diffikultajiet fosthom dwar l-għażla tal-post fejn kellha tinbena il-knisja. Fl-aħħar l-għażla kienet li l-knisja jtellgħuha quddiem in-niċċa tas-Salvatur fil-qasam imsejjaħ ta' Mulejja fejn l-istess għelieqi ġew mogħtija lill-knisja bħala donazzjoni min- nobbli Vinċenza dei Marchesi Apap, mart in-nobbli Giuseppe dei Marchesi Delicata. Sadattant, Dun Ġużepp, Dun Alfonz u Grezzja ma kinux waqfu mument mill-ħidma tagħhom. Għamlu diversi ġabriet mhux biss fil-Fontana iżda wkoll fir-Rabat u f'xi rħula. Dlonk tħejjew il-pjanti u l- permessi meħtieġa sabiex jibda x-xogħol u l-poplu tal-Fontana kellu seba' mitt sena li jara l-binja tielgħa. Irġiel u nisa, xjuħ u tfal meddew għonqhom għax-xogħol. Il-pedamenti ma damux ma laħqu l-wiċċ u nhar il-Ħadd, 29 ta' Jannar 1893, sar it-tqegħid tal-ewwel ġebla. Dakinhar taċ-ċerimonja tat-tqegħid tal-ewwel ġebla, l-Isqof Ġwanni Maria Camilleri stqarr pubblikament li xtaq li jiddedika dan is-santwarju lill-Qalb ta' Ġesu u appella lil kulħadd ħalli jagħti sehmu biex f'qasir żmien jitla'tempju monumentali lill-Qalb ta'Ġesu. Kien biss tnax -il sena wara, jiġifieri nhar id-29 ta' Jannar 1905 li saret il- konsagrazzjoni tal-knisja mill-Isqof Ġwanni Maria Camilleri. Nhar it-30 ta' Diċembru 1908, l-istess Isqof Camilleri ħareġ digriet li bih iddikjara l-knisja tal-Qalb ta' Ġesu bħala viċi-parroċċa b'Dun Ġużepp HIili jiġi maħtur bħala l-ewwel viċendarju (dak li jieħu ħsiebha). Talba għall-parroċċa… It- twaqqif ta' viċi-parroċċa u l-miġja tal-vara (f'Mejju tal-1907 mill-Italja) għenu sabiex tikber id-devozzjoni lejn il-Qalb ta' Ġesu u jsaħħu l-ħajja spiritwali fl-inħawi. U mhux ta' dawk l-inħawi biss. Kienu ħafna l-Għawdxin u magħhom xi Maltin li bdew ta' sikwit jinżlu b'devozzjoni fil-knisja tal-Fontana. U meta mill-1905 bdew isiru d-disa' ġimgħat ta' qabel il-festa tal-Qalb ta' Ġesu, kont tara serbut ta' nies nieżel u tiela' fil-ġimgħat kollha. Fl-istess żmien inxtraw xi opri oħra bħall istatwa ta' San Indrija, pulptu tal-ġewż, orgni ġdid, l-art tal-knisja inksiet bil-mużajk u saru wkoll żewġ konfessjonarji. Il-moħħ u l-qalb ta' kulma kien qed isir kien Dun Ġużepp Hili li ħadem u stinka kemm felaħ sabiex il-għan tiegħu iseħħ. Meta saret it- talba sabiex il-Fontana ssir parroċċa, il-Papa Piju X bagħat lill Monsinjur Pietro La Fontaine sabiex jistħarreġ sewwa l-qagħda. Wara ħafna diffikultajiet fuq il-konfini tal-parroċċa, sar qbil li l-Fontana ssir parroċċa u nhar it-Tnejn, 27 ta' Marzu 1911, Mons Isqof Ġwanni Maria Camilleri waqqaf uffiċjalment il-Parroċċa tal-Fontana bl-ewwel kappillan tagħha Dun Ġużepp HIli. Ref: Fontana u Ġrajjietha ta' Joseph Bezzina.