huwa-tal-Eranġiskani u fil hemm-artal il-dak—-ma-àinbieb4ehom Dak-àr l- u firqi4-ra-a- SantaLiena; tal-bronż; bieb—hisH—Hi— ha ila iHH—1 l dak—H tħaddea4s-Salib—4arad-aħħa SG kkrieHA l-dar HHH BR edizja i l ĠġnG a Imbagħad—titla'—mina—ġewwa bir, Għal-hekk-issa—ġejt mimn—feja tlaqt, FAR WA qat A l ' g h k Liena. titlalt-taraċ-tal-fuq--tiġi-fil-kuri- Faiigħaji—ma—tat. Hekk bil-ħsieb, dorna dawra—qasira ditril-mudlam mma—tibda—tara—ħajta Ħal-Bażilka tal-Qabar-ta'-Kristi-it-rat dawl Fibqa'—miexi—iż—ara—bieb—kbir, fis-qistid—kollox: Tal-x'ma-rajniex-biss jagħtl-għal-ġewwa—bitħa,-iċċangata—bil ħaż pind ilsilmaġ Re at SAT Bra't'dalbelz fiid l bieb i minħabba l-għaġlaż Is-Sagrestija tal- A tijiet IL-PARABBLI TAL-EVANĠELJU Min qara darba f'ħajtu mqar faċċata waħda tal-Evanġelju jew daħal imqar darba l-Knisja jisma t-tifsir tal-Evan- ġelju, aktarx li jaf bil-kelma ''parab- bla''. U din hi kelma li ġie li ngħiduha wkoll fit-taħdit tagħna ta' kull jum. Hekk ġie li ngħidu: ''Ġejj b'ħafna pa- rabblil U b'dan irridu nfissru kliem li bih irridu naħbu l-verità, kliem li juri ħaġa b'oħra, kliem li ma jfisserx dak li għandna f'moħħna. Imma ma nistgħux ngħidu li Kristu bil-parabbli tiegħu ried jaħbi l-verità u juri ħaġa b'oħra. Mela xinhi l-parabbla tal-Evanġelju Ngħi- duh fi ftit kliem. Il-parabbla hi rakkont ivventat, iżda meħud mill-ħajja, biex wieħed aktar ifiehem xi tagħlim tqil biex wieħed jifhmu. Ġesu Kristu tana ħafna tagħlim fuq il-Knisja li kien sa jwaqqaf u li kellha tkun. il-bieb tal- ġenna. Dan kien tagħlim tqil li l-poplu ma kienx jista' jifhem malajr. Għalhekk Kristu kien jinqeda b'ħafna tixbihat biex ifiehem lill-poplu dak li ma kienx jifhem kieku kellmu ċar. Nieħdu eżem- pju. Il-Lhud kienu jafu li huma kienu l-poplu ta' Alla, il-poplu magħżul minn Alla. Is-saltna tas-smewwiet, minn għa- lihom, kienet għalihom biss. Biżżejjed tkun Lhudi, min-nisel Abraham, biex tidħol fis-saltna tas-sema. Jekk issa Kristu ġie jxandar is-saltna ta' Alla, li kienet il-Knisja bħala triq għall-ġenna, huma setgħu jaħsbu li biżżejjed għali- hom li jidħlu fil-Knisja biex jiksbu s-saltna tas-smewwiet. Kristu jrid ineħ- ħilhom dil-fehma. Kif2 Permezz ta' pa- rabbla; permezz ta' rakkont li mhux ve- ru, imma li donnu veru. Igħidilhom: Is- saltna tas-smewwiet tixbah lil wieħed sajjied li jitfa x-xibka l-baħar u jaqbad qabda ħut. Jiġbed ix-xibka l-art, jagħ- żel il-ħut; it-tajjeb jitfgħu ġol-qfief għal bejgħ; il-ħażin jarmih. Rakkont bħal dan malajr jifhmuh, u għalhekk malajr setgħu jifhmu li mhux kull min jidħol fil-Knisja jsalva żgur. Mela l-parabbla hi mezz popolari ta' tagħlim. S. Ġrolmu, li għadda ħafna snin fil-Palestina; jgħid li s-Sorjani mdorrijin idaħħlu l-parabbli huma u jit- ħaddtu, biex dak li wieħed ma jistagħx jifhmu mill-ewwel jifhmu permezz ta' tixbiha. Kif kienu dawn il-parabbli tas- Sorjani S. Ġrolmu ma qalilniex. Imma mhux is-Sorjani biss; aħna l-Maltin ukoll, bla ma nafu, ndaħħlu sikwit il- parabbli aħna u nitħaddtu. Mur fuq iz- zuntier tal-Knisja nhar ta' Ħadd wara l-barka. Hemm qatgħa nies imdawwrin ma' wieħed li jidhirlu jaf aktar minn- hom. Qiegħed ikellimhom fuq il-Gvern, fuq il-gwerra, fuq il-politka jew ħwej- jeġ. Ma tantx jistgħu jifhmu. Imbagħad igħidilhom: ''Ara, Żepp, nagħtu kas int għandek għalqa, tħallas il-qbiela tagħ- ha. Dejjem tħallas, u sidha ma għan- dux xi jgħid minnek. Issa jkun hemm wieħed li jaqbillu li l-għalqa tkun f'idejh; imur għand is-sid, igħid kontra tiegħek, igħolli fuqek u jeħodlok l-għal- qa. Xi tgħid, Żepp2' Mhix irġulija, iwieġbu Żeppi. Żeppi fehimha l-istorja, u permezz tagħha fehem dak li qabel ' ma setagħx jifhem. L-istejjer tagħna li jibdew b'Nagħtu kas jixbhu l-parabbli tal-Evanġelju. Kristu seta qal: ''Nagħ- tu kas ikun hemm ' wieħed sajjied… u r-raġel ta' fuq iz-zuntier seta qal: ''Dak li għamel il-Gvern, jew dak li għamel Hitier jew Stalin, jew Nàser jixbah lil wieħed li kellu għalqa… Minn dan nitgħallmu ħafna fuq il-pa- rabbli tal-Evanġelju. Nitgħallmu Jl l-parabbla mhix storja vera, imma stor- ja ivventata; għalhekk il-parabbli tal- Evanġelju huma stejjer ivventati. Għal- kemm ivventati, f'dawn l-istejjer ma hemm l-ebda qerq, l-ebda gideb. Min igħid storja u jibdieha b'Nagħtu kas u la jrid jigdeb u anqas iqarraq, imma ju- ri biss dak li jġri qalb il-bnedmin. Hekk ukoll Kristu fl-Evanġelju. Il-parabbla hi mezz popolari ta' tagħlim. In-nies ta tagħlim qatt ma jfittxu li jfiehmu wie- ħed lil ieħor b'Nagħtu kas. U Kristu li kien igħallem lil nies mingħajr l-ebda tagħlim inqeda b'dan il-mezz popolari biex ifehimhom it-tagħlim għoli tar-re- liġjon il-ġdida. Xi drabi meta ngħidu xi storja ta' Nagħtu kas indaħħlu xi xnie- xel li ma jfissru xejn, imma jservu biss biex nagħtu aktar ħajja lir-rakkont. Hekk ukoll fil-parabbli ta' Kristu għandna xi xniexel li ma jfissru xejn, imma jservu biex jagħtu ħajja lir-rak- kont. Nieħdu l-parabbla tal-iben il-ħali. X'ifissru ċ-ċurkett, is-sandli, il-libsa l-ġdida li l-missier ta lilibnuż Xejn. Im- ma qegħdin hemm biex juruna x-xena aktar ħajja. Mela l-parabbli tal-Evanġelju huma rakkonti qosra, mhumiex veri, imma meħudin mill-ħajja, biex ifiehmu per- mezz ta' xebh xi tagħlim għoli tar-reliġ- jon. U nistgħu nxebbhuhom mar-rak- konti taghma li jibdew b'Nagħtu kas. QWIEL TAL-PALESTINA Ħalasna minn el-ħarb, u motna fis-salama, jiġifieri : Bil-Malti għandna qawl jixbah lil dan: u mitna. fil-paċi. ħar kollu u għereqna fil-port. Xart il-qalfe, terk il-kalfe. plament:. bib ta' bil-ħaqq. Sadiq imħassar, għadu mfassar. du ddikjarat. Ifisser: Min jagħmillek il-komplamenti, ibża' minnu, għax ma ikunx ħa- Ħlisna mill-gwerra, Għaddejna l-ba- Il-ħabib tas-sew ma jagħmilx kom- Jiġifieri: Ħabib li jtellfek, huwa għa- Għax aktar jagħmillek deni nkella ġid.