Il-Mazza Kapitulari tal-Kolleġġjata Elenjana — 100 sena Fiż-żmien li kien Prepostu tal-Kolleġġjata u Arċipriet ta' Birkirkara il-Kanonku Dun Alfons Borg S.T.D. (1897-1917), kienu qed jitwettqu bosta inizjattivi, kemm fil-knisja Kolleġġjata ta' Sant'Elena, kif ukoll fil-parroċċa. Fost l-oħrajn wieħed isemmi wieħed mit- tentattivi biex issir il-qanpiena l-kbira, li kien sewa ħafna żmien u nkwiet. Kienet saret il-pittura bl-affresk minn Virginio Monti fis-soqfa u t-trollijiet tal-knisja. Kienet ġiet inkurunata x-xbieha mirakoluża tal-Madonna. tal-Ħerba. Kienu saru t-tużell li jintrama fil-festa u l-istatwi proċessjoali tal-Madonna tad-Duluri u dik tal- Erwieħ. Fil-parroċċa kien infetaħ ukoll l-Oratorju għat-tfal subien, fuq inizjattiva tal-Kanonku Dun Mikiel Sammut. Imma dik il-ħabta wkoll, kmieni fis-seklu għoxrin, il-Kapitlu Elenjan kien ħass ix-xewqa li bħal Kapitli oħrajn, kemm f'Malta kif ukoll barra, ikollu d-dritt li jġib il-mazza. Huma ressqu t-talba tagħhom lill-Arċisqof ta' Malta, dak iż-żmien Mons. Pietru Pace li laqa' x-xewqa tagħhom, imma ried li biex tingħażel minn dik tal-Katidral, il-mazza tal-Kapitlu Elenjan ma tkunx imdiehba. Xi tkun u xi tfisser il-mazza Oriġinarjament il-mazza kienet arma tal-ġlied, jew għad-difiża ta' xi ħadd, użata kemm fi gwerra, tornei jew minn gwardji personali ta' xi persunaġġ għoli jew importanti. Minn din l-arma żviluppa wkoll ix-xettru, li naraw f'idejn renjanti, imma ' anke fost l-oħrajn fi xbihat ta' Kristu bħala Sultan jew tal-Madonna, mhux biss meta tkun murija bħala Sultana, iżda wkoll meta murija bħala difensura, bħal fil-każ ta' ċertu tip ta' xbihat tal- Madonna tas-Sokkors (fejn ħafna drabi jintwera bħala bastun jew mazza — clava — tal-injam) jew tal-Għajnuna tal-Insara. Maż-żmien il-mazza saret oġġett ċerimonjali, Kolleġġjata Bażilika Sant'Elena Imperatriċi Awgusta (27) (Ritratt antik ta' mazziera pontifiċji tal-Vatikan) simbolu tal-poter, awtorità jew status ta' xi re, istituzzjoni jew dinjitarju għoli. Aktarx li tinġarr f'purċissjonijiet jew okkażjonijiet formali oħra minn xi uffiċjal li jkollu dmirijiet oħra fil-kariga tiegħu, jew inkella minn uffiċjal maħtur apposta għal dan il-għan, u li allura jissejjaħ mazzier, li jista' jkollu dmirijiet oħra konnessi mal-istess kariga. Il-mazza ċerimonjali tista' tkun tal-injam jew tal-metall u jkollha ħafna tiżjin, kif ukoll armi araldiċi jew simboli oħra konnessi mad-dinjitarju jew uffiċċju li tkun abbinata miegħu. Varjanti tal-mazza huma wkoll il-bastun tad-drum major ta' banda militari jew scouts kif ukoll is-surġentina ta' fratellanza. Aktarx ukoll li tal-istess oriġini hija l-virga tal-kantur. , kif jidhi Wara: Profs. Nisi (kanonku onorarju), Kan. Lawrenz Sammut (tal-Mitħna), Kan Mikiel Sammut — promutur tal-Oratorju li kien ingħata l-pussess xahrejn qabel, u l-kanonku onorarju Vincenz Cassar. Pietru-Pawl Charbon (dawn it-tnejn kienu aħwa), Kan. Alfons Borg S.T.D. (dawn it-tnejn kienu aħwa wkoll), Kan. Injazju Gatt. Q Programm Festa 2013 BIRK, (i II IŻ Mazza għall-Koleġġjata Elenjana Il-Mazza Kapitulari tal-Kolleġġjata Sant'Elena ngħatat bi Breve tal-Papa Piju X, li nħareġ fit-30 ta' Mejju 1912. Din tintuża collegiater, jiġifieri meta jkun jiffunzjona bħala Kapitlu u mhux minn kanonku waħdu. Għal dan il-għan, il-membri kapitulari jridu jkunu għallanqas tlieta. Id-deċiżjoni li ssir il-mazza tal-fidda li għadha tintuża sal-lum, ittieħdet mill-Kapitlu ta' Birkirkara nhar l-ewwel ta' April tas-sena 1913, wara li kienu approvati d-disinni, li jinkludu x-xbieha ta' Santa Liena fuq nett u fl-erba' faċċati hemm armi araldiċi, dik tal-istess kapitlu, tal-Papa Piju X li kkonċediha, tal-Isqof Pietru Pace u tal-Art Imqaddsa. Ix-xogħol fil-fidda sar għand id-Ditta G. £ C. Busuttil, li dak i-ż-żmien kienu fin-numru 276 Triq San Pawl, il-Belt. Dak iż-żmien kienet swiet 62 Lira Sterlina. Jidher li din il-mazza kapitulari żżanżnet għall-festa ta' Santa Liena ta' dik is-sena. Fis- 7 ta' Awwissu, il-Kapitulari kienu nġabru fl-Oratorju, li kien inbena tliet snin qabel, biex jieħdu ritratt flimkien bil-mazza l-ġdida (ara ritratt). Huma inkludew fl-isfond ir-ritratti tal- fundaturi, Dun Filippu u Dun Perin ġ Borg, kif ukoll kwadru ta' Santa Liena. Fuq il-ġenb tax-xellug hemm l-ewwel mazzier Piju Gauci mlaqqam Tas-Sbatax, liebes l-ilbies iddisinjat apposta u bil-mazza fuq spalltu. u l-funzjoni tal-Mazzier Wara l-ewwel mazzier tal- Kolleġġjata Elenjana Piju Gauci, safejn nafu, kien hawn dawn il- mazziera li ġejjin f'dawn l-aħħar mitt sena: Indri Borg, Carmelo Micallef, Frans Micallef, Anthonv Pisani u Joe Debono. Dan tal-aħħar li hu l-mazzier attwali, ilu f'din il-kariga mill-1961, jiġifieri issa aktar minn ħamsin sena. Il-mazzier jieħu sehem fiċ- ċelebrazzjonijiet kollha li fihom jiffunzjona — l-Kapitlu ' fil-knisja Kolleġġjata Elenjana sew fuq il- presbiterju, kif ukoll fil-kor: quddies, uffiċċju divin l-aktar meta kantat, purċissjonijiet inklużi dawk ta' transulazzjoni, pussessi, meta jimxi wkoll quddiem il-Kapitlu meta jitilgħu għall-insedjament fl-Awla Kapitulari u l-bqija. Jakkumpanja wkoll lill-Kapitlu meta dan ikun (Il nazzier ippreċedi l-Kapitlu Elenjan fil-festa ta Marija Awżiljatriċi fl-Oratorju — snin 30 —40 tas-seklu li għadda) mistieden jiffunzjona f'lokalitajiet Kolleġġjata Bażilika Sant'Elena Imperatriċi Awgusta (29) oħra, ngħidu aħna f'okkażjonijiet speċjali ħalihom. Jimxi wkoll quddiem il-Kapitlu fl- akkumpanjament ta' funerali. Sa fis-snin ebgħin tas-seklu li għadda, ma kinitx xi ħaġa rari li l-Kapitlu kien jieħu sehem ukoll meta msejjaħ anke fil-funerali ta' : membri tal-parroċċa. Anke għaliex kienu jsiru bil-mixi mid-dar ta' dak li jkun, jew mill-knisja ta' San Pawl tal-Wied jekk xi ħadd kien imut barra r-raħal u jinġieb bil- : karru jew bil-hearse. Dan meta d-dfin kien : għadu jsir fil-kripta tal-knisja. F'dawn il- każi, bħas-soltu, il-mazza kienet tinġarr : dejjem fuq l-ispalla, bħalma jsir fil- ' purċissjonijiet. Meta kien ikun funeral ta' xi persunaġġ importanti jew ta' xi kapitulari, fil-ħruġ 7 mill-knisja l-mazza kienet tinżamm fuq l-ispalla. Waqt li telgħin lura għall-knisja, il-mazza kienet tinżamm fuq l-idejn. Il- mazza kapitulari tinżamm fuq l-idejn ukoll meta l-mazzier jimxi quddiem il-kapitlu nhar il-Ġimgħa l-Kbira, għaċ-ċerimonja tal-bews tas-Salib. Il-mazzierikolluwkolll-inkarigu li jwassallill-kapitulari kollha l-avviżiu l-korrispondenza Q A ji BIRK IRKARA li jinħarġu mill-Kanċillier għal-laqgħat tal-Kapitlu li jkunu se jsiru, imbagħad jagħti lill- istess Kanċillier iċ-ċedola li huma jkunu ffirmaw. Iwassal ukoll lil konkorrent magħżul l-avviż tal-ħatra tiegħu fil-Kapitlu Elenjan. Waqt is-seduti kapitulari il-mazzier joqgħod qrib ta' fejn tkun qed issir il-laqgħa peress li jista' jkun meħtieġ is-servizz tiegħu. Hawn Malta hija konswetudni li l-mazza kapitulari tinġarr fuq l-ispalla tax-xellug. Iżda mhux kullimkien hekk. Hekk ngħidu aħna, il-mazziera Papali jerfgħu l-mazza fuq l-ispalla tal-lemin. Hekk ipitter ukoll il-mazzier Papali, il-pittur Taljan Filippo Venuti, fil-koppla tal-kappella ta' San Ġużepp fil-Bażilka tagħna, fejn juri lill-Papa Piju IX jiddikjara lil San Ġużepp bħala patrun universali tal-Knisja Kattolika. Imma meta l-pittur Karkariż Ġużeppi Briffa, fil-bidu tal-karriera tiegħu, mhux wisq snin wara l-għoti tal-mazza lill-Kapitlu Elenjan, kien pitter xena simili, dik tad-dikjarazzjoni mill-istess Papa tad-Domma tal-Immakulata, wera l-mazzier jerfa' l-mazza fuq l-ispalla tax- xellug. Briffa libbes ukoll lill-istess mazzier simili ħafna għall-mod kif jilbes il-mazzier ta' Birkirkara u dak l-ispeċi ta' pum in-naħa t-isfel tal-mazza hu simili għal dak tal-mazza ta' Birkirkara wkoll. : Forsi ma niżbaljax anqas meta ngħid li għall-figura tal-istess mazzier, Briffa pitter lil Piju Gauci, l-ewwel mazzier tal-Kolleġġjata Elenjana. Hemm xebh tal-figura fil-pittura mar- ritratt tal-mazzier ta' meta żżanżnet il-mazza, xi għaxar snin qabel. U Briffa kien magħruf li jpitter l-uċuh ta' nies kontemporanji f'xogħlijiet bħal dawn, kif hemm fil-figuri tal-pendenti tal-koppla tal-istess kappella tal-Kunċizzjoni fil-Bażilka, fost l-oħrajn. c-mail: info Gcallejasecondstep:com www.callejasecondstep.ċom