Kwalità, Faqar, Assunzjonijiet Ma nafx hux b'kumbinazzjoni li tpoġġejt hawn wara ekonomista. L-aħħar kelma li qal kienet 'restructure or die'. Nixtieq nitkellem dwar restructuring mhux tas-sistema ekonomika iżda tas-sisterna soċjali. Se nikkonċentra l-aktar fuq in-nisa għaliex meta dħalt hawnhekk rajt li hawn biss erba' nisa li qegħdin jirrappreżentaw nofs il-popolazzjoni ta' Malta, meta nofs il-votanti huma nisa, u għax meta tkun: waslet l-elezzjoni jappellaw għall-vot tagħna. Minkejja t- tibdil fil-liġi tal-familja u l-bini ta' strutturi għall-ugwaljanza, fir-realtà ma naħsibx li akkwistajna daqskemm naħsbu u se nsemmi ftit eżempji. Is-soċjetà tagħna għadha strutturata fuq il-premessa jew l-assunzjoni li d- dar hemm xi mara; tista' tkun omm, tista' tkun oħt, tista' tkun xi nanna, li qiegħda tieħu ħsieb it-tfal, qiegħda tieħu ħsieb persuni anzjani, persuni li għaddejjin minn xi kriżi, persuni morda li ma jistgħux jitħallew waħedhom id- dar. Dik l-assunzjoni m'għadhiex valida għar-realtà ta' Ilum. Nisimgħu min jitkellem dwar li n-nisa għandhom jagħtu kontribut ekonomiku, kontribut fil- politika u kontribut f'kull qasam tas-soċjetà. Fir-realtà ħafna nisa ma jistgħux jagħtuh. Għalhekk għandu jkun hemm ristrutturazzjoni tas-soċjetà fejn l-irġiel għandhom jagħtu kontribut iktar fid-dar, fejn jitnaqqas l-iżbilanċ bejn l-isfera domestika u l-isfera pubblika biex għallinqas naraw rappreżentanza xierqa fiż- żewġ sferi u kull waħda tingħata importanza adegwata. Għax wara kollox meta tispiċċa mix-xogħol trid tmur id-dar, id-dar trid issib il-mistrieħ. Hemm ħtiġijiet li tfittixhom u jingħataw biss fid-dar. Hawnhekk nagħmel riferenza għal dak li ntqal dwar edukazzjoni u anki dwar is-soċjetà. Se nispiċċaw u qegħdin jispiċċaw ħafna nies weħedhom, emarġinati minħabba li għalkemm PAULINE MICELI hija għalliema tax-xjenza f'Junior Lvceum. Bejn l-1976 u l-1988 ħadmet fil-qasam tax-xandir pubbliku bi produzzjonijiet edukattivi, immirati partikolarment għan-nisa, u wara fit-taqsima tax-xandir għall-iskejjel. Artikolista regolari li tittratta aspetti soċjali tal-ħajja Maltija. Ix-xogħol tagħha Maria-Eva (SKS, 1991), hu msejjes fuq intervisti ma' nisa Maltin. Hija wkoll kittieba ta' letteratura għat-tfal u għall-kbar. L-Avventuri ta' Heliks (Bugelli, 1990), u Il-Kewkba ta' Debra u Stejjer Oħra (SKS, 1993) huma pubblikazzjonijiet għat-tfal. F'dawn l-aħhar snin kienet rebbieħa ta' kompetizzjonijiet tal-kitba ta' l-istejjer imnedija mill-Għaqda Bibljotekarja Maltija. Imwielda Ħaż-Żabbar fl-1949. Miżżewġa lil Charles, għandhom bint waħda Vanessa, u joqogħdu n-Naxxar. materjalment għandhom il-flus, appoġġ psikoloġiku u emozzjonali m'humiex qegħdin isibu. U dan m'hux tort tagħna n-nisa. Filwaqt li nitkellmu dwar l-attività ekonomika u nħeġġu lin-nisa biex joħorġu jaħdmu, jien naraha inkwetanti, l-aktar meta għandek direttorat u struttura tal-gvern li suppost tiggarantixxi l-ugwaljanza fuq il-postijiet tax- xogħol, li qegħdin jiġu impjegati ħafna u ħafna nisa part-timers. Fl-iskejjel minflok segretarji, minflok clerks bħala ħaddiema regolari full-timers u li huma kwalifikati u għandhom l-esperjenza, qed jiġu impjegati l-istess nisa, li għax għandhom il-familja u għax ħafna huma kostretti li joħorġu jaħdmu b'erba' sigħat kuljum b'kundizzjonijiet ta' xejn ħlief li jitħallsu bis-siegħa. La vaganzi, la sick leave, la benefiċċji oħrajn li jitħallsu ħaddiema regolari. M'aħniex qegħdin napplikaw il-prinċipju ta' job sharing meta dan jista' jiġi faċilment applikat u qegħdin allura nagħtu lok għal ħafna esplojtazzjoni. Din ma nafx kif nistgħu nniżżluha u kif jista' xi ħadd, biex jagħmel il-bilanċ ekonomiku, jisfrutta u jesplojtja l-ħaddiema nisa b'dan il-mod. Ir-realtà minn naħa ta' min huwa wage earner hi iebsa. Jiena wage earner, u kien xokk għalija meta rrealizzajt li b'paga waħda familja ma tistax tgħix. Jiġifieri lum min ma jaħdimx it-tnejn, il-mara u r-raġel, ir-raġel irid jaħdem part-time job. Jista' jkun li l-paga tiegħi u ta' żewġi flimkien ma tammontax għal paga waħda, ma nsemmix ta' professur għax hawnhekk hawn ħafna professuri. Imbagħad ikun xokk akbar meta tmur tieħu servizz ta' speċjalista jew anke ta' plumber biex insemmi l-iskali kollha u jiċċarġjaw qisu għalihom żjieda ta' Lm2 iktar, għal servizz ta' ftit minuti, m'hi xejn. Meta tikkalkola r- rata li jitħallsu bis-siegħa ħafna impjegati, u r-rati li jitħallsu huma ma ssib ebda paragun. U għalija dan se jġib faqar ġdid u diġà beda jġib faqar ġdid għaliex minflok ma ntejbu l-kwalità tan-nies u l-kwalità tal-ħajja qegħdin biss inkabbru l-istrain, u mbagħad nakkużaw in-nies li huma materjalisti. Fil-fatt mit-tfal li nara l-iskola l-aktar fejn jiġu skola tal-gvern, Junior Lvceum, fejn tara tfal li ġejjin minn familji l-aktar li huma ħaddiema komuni, hemmhekk tara li l- kwalità tan-nies għadha fqira. Qegħdin nassumu ħafna affarijiet, qegħdin nassumu li l-ġenituri tagħhom jistgħu jew iridu jixtrulhom il-kotba. Tara tfal biż-żraben imqattgħa, tfal b'uniformi li m'hix daqshekk preżentabbli, tfalli lanqas il-korteżija bażika ma jafu, taf li lanqas biss kapaċi jesprimu ruħhom fl- iktar affarijiet sempliċi. Din għalija hija xi ħaġa li m'hijiex aċċettabbli għaż- żminijiet ta' Ilum. Hawnhekk diġà tkellmu edukaturi oħrajn qabli fejn enfasizzaw l-importanza li ngħallmuhom: l-iskills. It-teachers għandhom jiġu ttrenjati:u għandu jkun hemm re-training programmes għat-teachers biex l-iskills jingħataw f'kull qasam tat-tagħlim. It-tfal għandhom jingħataw iktar minn hekk. Dawn l-iskills huma essenzjali, perċ hemm ir-realtà ta' l-eżamijiet li l-ebda teacher ma tista' taħrab minnha għax għandek studenti li jridu jidħlu f'korsijiet l- Università u ma jistgħux jaħarbu mill-fatt li 'l dawn jitolbuhom iċ-ċertifikati. Ma nistgħux lanqas naħarbu mill-fatt li jekk inti għandek kwalifiki tal-karta, ċertifikati iktar minn ħaddieħor, inti se tingħażel u tingħata iktar preferenza fl- għażla. Dik hija l-meritokrazija li nitkellmu dwarha Ilum. Nixtieq nara l-kontroll tagħna stess fuq ħajjitna u din hija xi ħaġa li tolqtot ħafna l-kwistjoni tagħna n-nisa. Il-mara stess għandu jkollha kontroll fuq ġisimha. Ma nidħlux fil-kwistjonijiet morali hawnhekk, perċ f'Malta ma tistax tmur tieħu parir dwar kontraċezzjoni u ppjanar tal-familja addattat għalik minn aġenziji li m'humiex tal-Knisja. Inħoss li dan huwa nuqqas speċjalment meta qegħdin nitkellmu dwar soċjetà pluralista, soċjetà iktar sekulari, soċjetà fejn inti libera li tħaddan kwalunkwe twemmin reliġjuż li trid. Narah nuqqas ukoll fl-iskejjel tagħna speċjalment fl-iskejjel ta' l-istat li meta qegħdin nitkellmu dwar primarv health care u prevenzjoni kontra l-mard it-tfal fil-primarja m'humiex diġà mrawwmin fl-isports, m'humiex diġà qed jingħataw edukazzjoni fiżika tajba. Imbagħad jaslu fis-sekondarji u joħorġu barra mis-sekondarji ma jafux jimxu, ma jafux jiċċaqilqu, bi problemi ta' obesità u problemi oħrajn fis-saħħa. Nagħlaq fuq iż-żgħażagħ li semma ħaddieħor għax jiena wkoll għandi tfajla żagħżugħa. Lit-tfal għandna nagħtuhom il-bażi ta' dixxiplini differenti ta' sport. Drama fl-iskejjel ma teżisti mkien u nħoss li hija wkoll importanti kif tkellem dwarha xi ħadd. Jekk aħna.ma nrawmux dawn l-affarijiet fiż-żgħar u ma nagħtuhomx importanza mill-primarja u jibqgħu telgħin biha s-sekondarja, kif nistgħu nippretendu li ta' 16, 17-il sena se jmorru jipprattikaw sport jew se jmorru jieħdu sehem fid-drama jew se jipparteċipaw f'kull qasam tal-ħajja. Wisq inqas nistennew li jkollna rappreżentanza xierqa.