PUBBLIKAZZJONI MAĦRUĠA MIS-SEGRETARJAT TAL-BIEDJA, SAJD U DRITTIJIET TAL-ANNIMALI 2 NISĠET ARTNA GĦEŻIEŻ QARREJJA, Għ. darb'oħra nerġa' nsellmilkom. Waslet ix-xitwa u magħha wasal ukoll iż-żmien mistenni tal-Milied kif ukoll bidu ta' sena ġdida. Għal ħafna dan huwa żmien ta' ferħ, żmien li nqattgħu iktar ħin mal-familja u mal-ħbieb. Il-ħajja bħal donnha tikkalma xi ftit u wieħed ikollu iktar cans jirrifletti fuq il-ġrajjiet li jkun għadda minnhom matul is-sena. Il-rnaġġoranza tan-nies jagħmlu wkoll xi reżoluzzjoni għas-sena l-ġdida, min forsi biex jibda xi ftit eżerċizzju u min forsi biex jagħti iktar sehmu fis-soċjetà b'xi volontarjat. Madankollu, irridu niftakru f'min hu inqas ixxurtjat minna. Sfortunatament dan iż-żmien mhux sabiħ għal kulħadd. Niftakru f'dawk l-anzjani li jinsabu waħidhom u mixtiqin mill-kumpanija u mill-għajnuna, f'dawk it-tfal li huma fil-bżonn u forsi anke neqsin minn xi neċessitajiet bħal ħwejjeġ u xi ftit ġugarelli, f'min hu marid jew għaddej minn xi mument ikrah f'ħajtu u anke l-annimali li jinsabu abbandunati jew f'xi santwarju. L-isbaħ rigal li tista' tagħti f'dan iż-żmien hu li toffri kumpanija jew għajnuna lil min hu fil-bżonn. Apparti li tkun qeci tgħin, il-paċi li wieħed iħoss f'qalbu hija kbira, U hekk għandu jkun l-ispirtu tal-Miliedi Permezz ta' dan l-editorjal nixtieq ukoll ngħaddi messaġġ lil dawk li beħsiebhom jadottaw jew jixtru xi annimal biex jingħata bħala rigal, Dejjem ftakru li annimal huwa ħaġa ħajja li tirrikjedi l-ħin u l-impenn u rridu nkunu lesti noffrulu ħajja xierqa u l-kura kollha meħtieġa għal ħafna snin. Għalhekk aħsbuha darbtejn qabel tagħmlu dan il-pass għaliex sfortunatament ħafna annimali li jinsabu abbandunati kważi kollha xi darba jew oħra kienu ġo familja u għal xi raġuni spiċċaw kemm fit-toroq kif ukoll fis-santwarji Din is-sena kienet l-ewwel sena tiegħi bħala editur. Kien xogħol ġdid għalija iżda bis-saħħa tal-kollegi, tal-kontributuri u tagħkom il-qarrejja stajna nwasslu dejjem pubblikazzjoni li mill-kummenti tagħkom ninsab ċerta li ntlaqgħet tajjeb. Ta' dan nirringrazzjakom mill-qalb. Nixtieq nagħlaq billi nawgura l-Milied it-tajjeb lil kulħadd u sena mimlija risq, hena u saħħa. Tinsewx dejjem tissieħbu magħna fuq il-paġna ta' Facebook 'Nisġet Artna' sabiex dejjem tibagħu aġġornati b'dak kollu li jkun għaddej fi ħdan is-Segretarjat tal-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali. L-ENZIMA PROTEASE mi 15. 06. .: DE. sinrizzzzundeċeniraar 18. c: ,, A 20. NISĠET ARTNA AĠEMENT FI ĦDAN AMBJENT MALTA minn hekk, tajr 8) iii tt i eta tuta 1 jisetieq Għ Afe iĦ CE A KO fi keta il-eMifted u s-dena KOMUU hl NISĠET ARTNA L-ENZIMA PROTEASE FL-GĦALF TAT-TJUR -enzimi huma sustanzi li jiġu miżjuda mal-ikel tal-annimali biex jgħinuhom ikissru l-ikel aħjar u b'hekk, fil-każi ta' dawk l-enzimi li jkissru l-proteini fl-ikel, jagħmlu wkoll anqas ħsara lill-ambjent. Dan għaliex in-nitroġenu fid-demel tal-annimali li jikkawża tniġġis fl- ilma tal-pjan jekk ma jiġix assorbit mill-pjanta meta jinfirex fl-għeliedi, jonaos bl-użu ta' dawn l-enzimi għaliex jgħinu jkissru l-proteini (li fihom dan in-nitroġenu) aħjar. Dawn l-enzimi jinsabu diġà fl-ikel ta' dawn l-annimali imma wieħed jista' jżid aktar minnhom sabiex iżid il-benefiċċju tagħhom. Il-ġisem għandu bżonn il-proteini biex jaħdem sew speċjalment biex jibdel iċ-ċelloli li jmutu u biex jibni l-muskolu. Dan l-istudju jiffoka fuq enzima partikolari li tgħin fid-diġestjoni tal-proteina fl-ikel. Biż-żieda ta' din l-enzima fl-ikel, l-annimal ikun qed jgħix ħajja aħjar, b'anqas mard u b'anqas stress. Annimal kuntent jingħaraf mill-mod ta' kif ikun qiegħed jikber u dan huwa għal qalb ir-raħħal Malti li jagħmel minn kollox biex jara l-annimal kuntent u li jkun qiegħed jikber kif suppost. F'din ir-riċerka ġie investigat l-effett fuq it-tjur meta jiġu mitmugħa ikel li jkun fih il-protease -enzima li tgħin fid-diġestjoni tal-proteina fl-ikel fit-tjur. Din ġiet introdotta fil-ġwież tat-tjur tas- simna tar-razza Ross308 fl-istadju tal-adolexxenza — jiġifieri bejn ir-raba' u s-seba' ġimgħa. Erba' gruppi ta' 80 tajra kull wieħed ġew studjati. It-trobbija tat-tiġieġ saret skont il-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 439/12, Regolamenti Dwar Regoli Minimi Għall-Protezzjoni Tat-Tiġieġ Miżmuma għall-Produzzjoni Tal- Laħam. Meta ġiet analizzata l-informazzjoni kollha, din ir-riċerka wriet li ż-żieda tal-enzima protease wasslet għal żieda fil-piż tat-tjur ta' bejn is-26 u t-33 ġurnata, filwaqt lima kienx hemm differenza bejn il-piżijiet tat-tjur ta' bejn it-33 u s-47 ġurnata meta kkumparat ma' tjur mitmugħa ġwież normali mingħajr iż-żieda tal-protease. Differenza oħra importanti kienet dik fl-imwiet tat-tjur- il-gruppi li ngħataw il-protease fil-ġwież kellhom anqas imwiet meta kumparati ma' dawk li ngħataw ġwież normali (mingħajr protease). Mhux biss. Ir-riżultati wrew ukoll li t-tiġieġ li ġew mitmugħa l-ġwież bil-protease għamlu Ikg laħam għal kull 1.71 kg ta' ġwież li kielu filwaqt li dawk bi ġwież normali kellhom bżonn 1.76 kg ta' ġwież biex jagħmlu Ikg laħam. Apparti minn hekk il-gruppi bil-ġwież bil- protease kellhom total ta' piż aħjar peress li kellhom anqas imwiet u prestazzjoni aħjar, Dan iwassal ukoll għal riżultat ieħor importanti — il-gruppi li ngħataw l-enzima protease ħallew 3.2496 profitt iżjed għall-produttur fuq il-gruppi l-oħra li kielu ġwież normali. Wieħed jista' jikkonkludi li l-enzima protease fil-ġwież ħalliet effett pożittiv fil-prestazzjoni tat- tjur tas-simna u allura fil-profitt tar-razzett. U allura, fl-opinjoni tal-awtur, jekk din l-enzima tiżdied mal-ġwież tkun ta' benefiċċju kemm għat-tjur infushom kif ukoll għar-raħħal, REGOLAMENTI ĠODDA DWAR IŻ-ŻAMMA TAL- KLIEB: DAQSHEKK KLIEB MARBUTIN BI KTAJJEN s-Segretarju Parlamentari għall- Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal- Annimali Clint Camilleri ħabbar regolamenti ġodda dwar iż-żamma tal-klieb, li permezz tagħhom sar illegali li l-klieb jintrabtu bi ktajjen jew b'materjal ieħor bħala mezz primarju ta' żamma tagħhom, L-Onor. Clint Camilleri semma li din il-leġiżlazzjoni sussidjarja ġdida ssegwi konsultazzjonijiet li saru mal-NGOs li jaħdmu favur il-ħarsien tal-annimali u stqarr li din il-leġiżlazzjoni se tiżgura li l-irbit ta' klieb ikun ikkunsidrat bħala trattament illegali f'ċerti każijiet. Waqt konferenza stampa, is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri spjega li din il-leġiżlazzjoni għandha l-għan li telimina kull forma ta' tbatija lill-klieb li jinkludu; e L-irbitjew it-trażżin ta' klieb ma' kwalunkwe oġġett wieqaf bħala mezz permanenti jew primarju ta' żamma ta' kelb, m'għandhiex tapplika għal waqt proċeduri veterinarji jew matul it-trasportazzjoni ta' klieb; s-— L-użuta'kullar inadekwat - L-irbit jew it-trażżin ta' klieb bi kwalunkwe mezz inkluż imma mhux limitat biss għal katina, ħabel, korda, ċinga, taljola jew cable run, iżda ma tinkludix l-użu ta' ċinga addattata meta persuna tmexxi kelb f'post pubbliku, jew waqt servizzi veterinarji jew ta' infurzar kemm mill-veterinarji kif ukoll mill- uffiċjali tal-ħarsien tal-annimali; s- Ambjent/Post inadekwat fejn jinżamm il-kelb li jinkludu fost l-oħrajn: l-art li fuqha jinżammu l-klieb, iċ-ċirkolazzjoni tal-arja, il- livelli ta' trabijiet, it-temperatura, eċċ… b'tali mod li ma jkunux ta' dannu għall-annimali, il-klieb m'għandhomx jinżammu fi dlam permanenti u lanqas mingħajr perjodu xieraq ta' mistrieħ minn dawl artifiċjali. Kull annimal għandu jingħata l-ispazju xieraq għall-bżonnijiet fiżjoloġiċi u eteoloġiċi skont l-esperjenza u t-tagħrif xjentifiku stabbiliti Trasportazzjoni inadekwata — matul it-trasportazzjoni ta' klieb fi kwalunkwe vettura, għandhom jittieħdu l-miżuri ta' protezzjoni u sigurtà neċessarji. Is-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tal-Annimali qal li l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal- Annimali (KAP 439) ma kien ikopri l-ebda leġiżlazzjoni sussidjarja biex tkun irregolata ż-żamma tal-klieb. Għalhekk kien imperattiv li dawn ir-regolamenti ġodda jidħlu fis-seħħ Regolamenti ġodda dwar iż-żamma tal-klieb għaliex dawn issa se jiżguraw li l-ebda individwu ma jorbot, jaqfel, jorbot b'katina jew jirrestrinġi l-kelb ma' kwalunkwe oġġett wieqaf bħala mezz primarju ta' żamma tal-kelb. Barra minn hekk, din il- leġiżlazzjoni sussidjajra ġdida tinkludi regolamenti dwar iż-żona adegwata li fiha jinżamm kelb, u dwar it- trasportazzjoni adegwata tal-klieb. Bħala Segretarju Parlamentari responsabbli mid-Drittijiet tal- Annimali, Clint Camilleri spjega li l-klieb huma ħlejjaq soċjevoli li jeħtieġu interazzjoni ma' nies u/ jew annimali oħra. Għalhekk it- trażżin permanenti jew għal ħin twil jista' jagħmlilhom ħsara fiżika u psikoloġika severa. L-Onor, Clint Camilleri enfasizza li dan il-Gvern dejjem kien u se jibqa' kommess li jħares it-trattament xieraq tal-annimali. Is-Segretarju Parlamentari kkonkluda li mhux biss saru illegali l-irbit u t-trażżin ta' klieb għal perjodi twal, iżda ġew ipprojbiti wkoll kullari inadegwati U ddaħħlu speċifikazzjonijiet ġodda għal kumpartiment ta' kelb biex nassiguraw li l-ebda kelb ma jiġi ristrett fi kwalunkwe ħin b'mod li jikkawżalu tbatija jew ġrieħi 6 NISĠET ARTNA din il-ħarġa ta' Nisġet Artna se FN aġġornament rig it-tnedija ta' miżuri li jaqgħu taħt l-Programm tal-Iżvilupp Rurali għal Malta 2014-2020, it-tip t'għajn finanzjarja li joffru dawn il ux andu jagħmnel kull min hu interessat u eliġibbli biex japplika. ar t'Awwissu 2018 ta' Ġestjoni tal-Programm tal-Iżvilupp Rurali, fi ħdan il- Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza, ħabbret li mill-1 ta' Novembru 2018 se jibdew jintlaqgħu l-applikazzjonijiet għall- għajnuna taħt il-Miżuri 4.2 u 6.4 tal-Programm il-Miżura 4.2 Għajnuna għal investimenti fl-ipproċessar u l-kummerċjalizzazzjoni u/jew l-iżvilupp ta' prodotti agrikoli L-għan ewlieni ta' din il-miżura huwa li tagħti appoġċ U lill-proċessuri sabiex iżidu l-v tti primarji tagħhom jew fil-p biex jiżviluppaw prodotti u s ġodda. Il-baġ ali allok din il-miżura jammonta għal €4.7 miljun. Għaldaqstant, din il-miżura se tagħti appoġġ finanzjarju li PREŻENTAZZJONI LID-DIRETTORAT MILL-ISTUDENTI TAL- ISKOLA PRIMARJA TAL-MOS Wi waħda mill-ħafna żjarat li l-uffiċjali fi ħdan id-Direttorat għall-Ħarsien tal-Annimali komplew jagħmlu fl-iskejjel matul l-aħħar ġimgħat saret preżentazzjoni ħelwa u sinifikanti Din l-għotja li kienet tikkonsist f'ikel tal- tal-iskola annimali, saret mill-Kap 3ca f'isem l-istudenti li jattendu l-iskola primarja tal- Mosta, liema skola tifforma part mill-Kulleġġ Maria Reġina tkopri sa 5096 mill-ispejjeż eliġibbli relatati ma' investimenti tanġibbli jew mhux tanġibbli li jikkonċernaw sar, il-kummerċjalizzaz. u/jew l-iżvilupp ta' prodotti agrikoli li jaqgħu taħt l-Anness l tat-Trattat dwar il-Funzjonament ta' W prodotti tal-qoton. i eliġibbli taħt din il-miżura u gruppi ta' bdiewa, l-ipproċi joni Jnjoni jew proċessuri Fuq is-sit tal-Awtorità ta' Ġestjoni wieħed jista' jsib aktar informazzjoni dwar il-Miżura 4.2 billi jsegwi l-ħolqa hawn taħt: Il-Miżura 6.4 — Għajnuna għall- iżvilupp t'attivitajiet mhux agrikoli Din l-iskema għandha l-għan li tistimula n-negozju rurali, tikkontribwixxi għal żieda fin-numru t'attivitajiet mhux agrikoli li jitwettqu f'żoni rurali u tiżviluppa tall attivitajiet eżistenti, toħloq impjiegi ġodda, iżżid id-dħul finanzjarju tal-popolazzjoni rurali u tnaqqas l-iżbilanċ li jeżist ma' żoni urbani. Il-benefiċjarji taħt ura 6.4 għandhom ikunu va, membri familjari tal-bdiewa u intraprendituri rurali oħra li jridu jiddiversifikaw l-attività ekonomika Dan l-artiklu nkiteb minn ewlenija tagħhom jew jibdew attività dida billi jinvestu f'attivitajiet mhux agrikoli. L-għajnuna massima mogħtija hija ta' 5096 tal-ispejjeż eliġibbli totali marbutin mal-proġett u l-baġit ta' din il-miżura jammonta għal €77 miljun Fuq is-sit tal-Awtorità ta' Ġestjoni wieħed jista' jsib aktar informazzjoni dwar il-Miżura 6.4 billi jsegwi l-ħolqa hawn taħt Ċ i r miżuri oħra Preżentazzjoni lid-Direttorat mill- istudenti tal-iskola primarja tal-Mosta INFETAĦ L-ISTAĠUN GĦALL-INSIB TAL-PLUVIERA U L-MELVIZZ s-Segretarju Parlamentari għall- Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal- Annimali Clint Camilleri ħabbar li mill-20 ta' Ottubru nfetaħ l-istaġun għall-insib tal-pluviera u l-malvizz wara li l-Gvern laqa' r-rakkomandazzjonijiet tal-kumitat ORNIS. L-Onor. Camilleri ħabbar ukoll li wasal fi qbil fil-prinċipju mal-Kummissjoni Ewropea fuq il-parameteri li bih ser ikun qiegħed jiftaħ dan l-istaġun. Il-Perit Camilleri qal li dan sar 'wara laqgħat li għamilna f'dawn l-aħħar ġimgħat fejn flimkien ma' uffiċjali tal-Gvern fi ħdan ir-rappreżentanza permanenti Maltija fi Brussell, kif ukoll ma' uffiċjali mill-Ministeru wasalna għal qbil mal-Kummissjoni Ewropea li effettivament ifisser li fil-prinċipju u kif qiegħda tiġi applikata d-deroga qegħdin nindirizzaw id-dubji serji li kellha l-istess Kummissjoni fis- sottomissjonijiet tagħha meta kienet ikkomunikat il-post reasoned opinion lura fl-2012. Nifhmu li l-Kummissjoni Ewropea kellha l-intenzjoni li tmexxi bil-kawża kontra Malta li kieku Malta applikat id-deroga skont il-parametri li kienu jiġu applikati fis-snin l-imgħoddija; Is-Segretarju Parlamentari sostna li dan ifisser illi kieku l-Gvern Malti ma kienx proattiv U ma marx Brussell sabiex nitkellmu, nikkonvinċu, U nindirizzaw numru ta' kwistjonijiet li kellha l-Kummissjoni fuq din id- deroga potenzjalment l-insib f'Malta kien se jieqaf darba għal dejjem u kien isir biss xi ħaġa tal-passat. Il-ħidma ta' dan il-Gvern dawret dan kollu. L-insib f'Malta baqagħlu futur. Huwa spjega li dan il-Gvern kif ħabbar sa mill-bidu nett, qiegħed jirrispetta d-deċiżjoni tal-Qrati Ewropej li ħarġet lura f'Lulju 2018 rigward l-insib tal-għana u għaldaqstant bdew id-diskussjonijiet mal-Kummissjoni Ewropea biex il-prinċipji tas-sentenza li ngħatat u l-kunsiderazzjonijiet li kellha l-Kummissjoni jkunu diskussi qabel ma nkunu qegħdin napplikaw għal deroga għall-istagun tal-insib għall- Pluviera u l-Malvizz. L-Onor. Clint Camilleri stqarr li 'dawn id-diskussjonijiet ħallew il-frott meħtieġ, u dan għaliex wasalna għal qbil dwar numru ta' prinċipji partikolarment dwar is-selettività, it-trasparenza, deroga limitata fl-iskop tagħha, kif ukoll l-infurzar. Fhimna l-argumenti mressqa dwar is-selettività fejn l-għan ewlieni huwa li dan l-istaġun tal-insib jinqabdu biss il-Pluviera u l-Malvizz' Għal dan il-għan: . tkabbru l-malji tax-xibka minn minimu ta' 3OmMm għal 45mm, anke kif rakkomandat mill- s- kellhom jitgħattew jew jitneħħew ix-xbieki qabel in-nassab jitlaq minn fuq il-post u fi kwalunkwe ħin li l-insib mhux permess. Camilleri spjega kif apparti dan 'naqqasna l-ammont ta' mnasab bin- nofs billi ppermettejna li nassab jista' juża stazzjon wieħed minflok tnejn. Kull stazzjon jista' jkollu sa massimu ta' żewġ imnasab: Qegħdin indaħħlu wkoll kwota nazzjonali ta' 5000 malvizz.u 700 pluviera'' Għall-ewwel darba wkoll ġew ippubblikati l-postijiet tal-imnasab li hemm reġistrati għal dan l-istaġun u qegħdin pubbliċi fuq il-website tad-WBRU għall-konsum pubbliku filwaqt li rrispettajna l-protezzjoni privata tan-nassab. Is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri sostna li 'apparti dan, hekk kif għamilna f'dawn l-aħħar ġimgħat ser inkomplu bi djalogu miftuħ mal-Kummissjoni Ewropea'' Biex ikun indirizzat l-aspett ta' infurzar, intlaħaq ftehim illi matul dan l-istaġun ser ikun hemm aktar riżorsi li qegħdin jiġu allokati għall-infurzar u dawn imqassmin skont żoni differenti hekk kif deskritti fi proċeduri li daħħalna fil-liġi. Is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri temm jgħid li 'emminna li bi sforz raġunat nistgħu naslu, fejn permezz ta' dawn id-diskussjonijiet il-Gvern wera u qiegħed juri b'mod ċar ir-rieda li jsostni l-prattika tal-insib perċġ b'mod sostenibbli. Dawn il-parametri qegħdin hemm biex jiġu osservati u għaldaqstant qegħdin nesiġu dwar il-konformità ma' dawn il-miżuri li qegħdin nieħdu'' Infetaħ l-istaġun tal-insib NISĠET ARTNA XOGĦOL U PRATTIĊI FIL-ĠONNA FIX-XITWA F' l-ġardinar irid jagħti prijorità lill-fatturi u lill- ambjent xitwi. Dejjem jagħmel ġid li l-ġardinar ifassal programm ta' wċuħ li jirnexxu fil-ġnien jew inkella fl-għalqa tiegħu u jkabbar ħxejjex jew siġar li huma mdorrijin fl-ambjent li jsawwar il- karatteristiċi tal-ġonna Maltin. Qabel it-taħwil jew iż-żrigħ fil-ħamrija, huwa importanti li jittieħed kampjun tal-ħamrija u jkun analizzat għal diversi karatteristiċi tal-ħamrija: Fosthom insibu n-nutrijenti maġġuri bħall- fosfat, in-nitrat u l-putassa barra nutrijenti minuri bħall-ħadid:u oħrajn sabiex il-ħamrija jkollha dawk in-nutrijenti li jittieħdu mill-pjanti. Il-ġardinar irid ikun jaf il-valur pH tal-ħamrija u meta dan ikun inqas minn 7, il-ħamrija tkun aċiduża waqt li 'l fuq minn 7 tkun alkalina. Fil-każ tal-ħamrija f'Malta, il-maġġor parti tal- għelieqi u l-ġonna għandhom ħafna ġir li jagħmluha alkalina u qrib ħafna lejn il-valur pH ta' 8.2, li jgħodd ħafna għall-kromb bħall-pastarda, il-ġidra, il- kaboċċa kif ukoll il-kappar. Tajjeb li l-ġardinar ikun jaf kemm hija fonda l-ħamrija, kemm hu fond is-saff passiv u s-saff attiv, waqt li kull ħamrija trid ikollha l-ħumus li jkattar il-fertilità tal-ħamrija. Fix-xitwa, wieħed jista' jiżra' l-patata fejn din il-pjanta għandha bżonn il-fusfat fil- ħamrija qabel iż-żrigħ. ma għandekx taqbeż 17-il kilo fosfat fis-sena bħala għalf lill- ħamrija. L-aħjar żmien li tferrex il-fosfat qabel iż-żrigħ tal-patata jkun ta' 20 jum. Fix-xitwa billi t-temperatura hija baxxa u l-iljieli itwal mill-jiem, in-nebbieta tal- patata trid anke 25 jum, fejn imbagħad tkabbar tliet weraq bħala l-ewwel stadju tal-iżvilupp, it-tieni stadju jkun ta' ħames weraq, it-tielet ikun ta' seba' weraq u r-raba' stadju jkun ta' disa' weraq. Issa bejn l-ewwel stadju u t-tielet, il-ġardinar għandu jagħlef bin-nitrat sabiex tikber il-faxxina tal-patata u hawn wieħed jista' jsaqqi bil-qtar u m'għandux jaqbeż 17-il kilo tan-nitrat f'tomna raba' matul is- sena. Fl-aħħar stadji tal-iżvilupp tal-weraq il-ġardinar għandu jitma' bil-putassa biex l-għeruq tal-patata jħaxxnu l-frott. Meta t-temperatura tkun anqas minn 16-il grad celsius u l-umdità tkun aktar minn 6536, jibda jinfirex il-mard tal-ġlata li hija moffa li tista' tkun trattata b'xi funguċida bħall-kupru mħallat mal-ġir, jew inkella l-kubrit tal-ilma sabiex dawn jipprevedu l-infestazzjoni tal-mard tal-moffa. Il-pjanta trid ukoll traċċi tal-ħadid speċjalment meta l-ħamrija tkun għolja fil-ġir. Il-kromb jitkabbar ħafna fir-raba' matul ix-xitwa u din il- familja tħobb ħamrija alkalina fejn il-ġardinat jista' jagħżel li jħawwel il-kromb wara xi wiċċ tas-silla jew inkella wara wiċċ tal-ful, fażola, piżelli u oħrajn tal-familja leguminoża. Il-pastard għandu stadji differenti ta' żvilupp u jirrikjedi l-fosfat qabel it-taħwil u d-doża għandha: tkun konformi mal-bżonn tal-ħamrija. Malli tiftaħ il-ħames weraq tagħha, il-pjanta tirnexxi aktar jekk tingħalef ftit nitrat u aktar putassa fir-Razju ta' N7 kos- P 7 kos-K IOkgs f'tomna raba'. Il-kromb jattakkah il-farfett l-abjad fejn mill-bajd isfar taħt il-werqa joħroġ dudu isfar li jgerrem il-werqa. Meta jfaqqas id-dudu mill-bajd u jkun għadu ta' ftit sigħat, jista' jingħata l-għalf tal-Baci/lus thuringiensis kurstakili jgħaqqad l-imsaren tad-dwied. Insett ieħor li qed jagħti fastidju serju lix-xitel żgħir tal-kromb hija ħanfusa ta' lewn iswed li tleqa u li bħala familja tal-ħanfus tista' tinqatel bil- Bacillus thuringiensis tenebrionis li jaħdem fuq l-imsaren tal-insett Dan il-BT jintuża bħala kontroll bijoloġiku, imma barra minn hekk il-ġardinar jista' juża' żejt imħallat bis-sapun likwidu li jimblokka l-pori tal-insetti żgħar. Fis-suq jeżistu diversi tipi ta' insettiċidi li jistgħu jintużaw biex joqtlu l-insetti għedewwa u hawn wieħed irid iħares l-interessi tal- insetti benefiċjali bħan-naħal, in- nannakola, il-ħelikopter u oħrajn. Qarabagħli Ħxejjex oħra bħall-karrotti jridu wkoll ilma tajjeb anke biex jagħmel togħma tajba fejn il- karrotti jistgħu jittieklu nejjin mal- insalata, kif ukoll spinaċi, ħass, indivja u oħrajn. Kollha jridu ħamrija nadifa minn ħaxix salvaġġ kif ukoll iridu ħamrija sinjura bin-nutrijenti. Biex dawn il-ħxejjex itejbu t-togħma u anke jirreżistu l-mard, ireġġi l-fatt li l-ħamrija jkollha demel naturali tal-bhejjem. Id-demel naturali jżomm il-ħamrija sħuna kif ċertu nematodi, li huma insetti parassiti żgħar fuq il-pjanti, flok jinfexxew jieklu l-għeruq tal-ħxejjex, dawn imorru fuq id-demel. Ħafna drabi ssib ġardinara li jħawlu ħwawar fil-ġnub tal-ġnien sabiex jattiraw insetti benefiċjali li jieklu l-insetti għedewwa. Dawn il- ħwawar ivarjaw minn coriander, lavander, nagħniegħ, merqtux, eċċ li mal-basal u t-tewm jitilqu l-irwejjaħ li jdejqu l-insetti, Bħala mard ta' moffa li tagħmel ħsara lill-uċuħ insibu dik griża u oħra bajda imma bid-doża ta' mgħarfa baking powder ma'10 litri ilma, tista' tintuża bħala duwa għall-mard. Fil-qasam tal-imsaġar tal- frott, il-ġardinar għandu ħafna xogħol bħaż-żbir tas-siġar tal- frott wara li jinqata' ż-żebbuġ, larinġ, kaki u oħrajn. Importanti li l-ġardinar ikun prudenti meta juża l-imqass jew xi għodda fiż-żabra għaliex faċli li jixxerred il-mard tal-batterji u tal-moffa, Wieħed għandu joqgħod attent li jisterilizza bejn l-imqass taż- żabra bejn siġra u oħra waqt li biċċiet tas-siġar li huma morda għandhom jinħarqu. Illum saret moda li dawk li jkabbru xi siġar taż-żebbuġ, dwieli, larinġ u oħrajn ikabbru l-maħlut bejn ir- raddi tas-siġar li jkun magħmul minn taħlita ta' xgħir u ġulbiena Waat li madwar is-siġar għandu jkun hemm għażqa ħafifa, bejn ir-raddi l-maħlut jista' jinżamm bi qtugħ ta' spiss: Grass cutter għandu postu fil-ġonna sabiex il-wiċċ fuq il-ħamrija jkattar l-mikrorganiżmi li jagħmlu l-ġid kif ukoll il-ventilazzjoni tal-ħamrija żżomm attività bijoloġika tal- ħamrija ħajja: Fix-xitwa, wara ż-żabra, il-ġardinar irid jieħu ħsieb tal- mard bħall-me/l dqiqi, botrvtis, peronospora' u oħrajn u meta s-siġar ikunu reqdin bexxa b'xi funguċida tnaqqas l-ispori tal- mofof minn fuq is-siġar. Taħlit ta' kubru mal-ġir jintuża ħafna fi Franza waqt li dan l-aħħar sar popolari l-użu tas-sugu tal- ħurrieq fuq il-mell daiqi. Fl-aħħar tax-xitwa, speċjalment għal Marzu, jista' jidher xi dubbien tal-frott li jista' faċilment jinqabad b'xi nassa bħall-flixkun tal-ilma mimli b'litru ilma li jkun fih xi 10 grammi laħam midħun bil-liquidizer. Id- dubbien ifittex il-laħam qabel il-frott u għalhekk il-ġardinar għandu jfittex metodi sempliċi li ma jinvolvux xi kimika mingħajr bżonn. Ukoll kontra baqq jew afidi, wieħed jista' juża taħlita ta' sapun, żejt f'xi pompa mimlija bl-ilma mdardar b'xi basal fejn anke r-riħa qawwija ta' dawn it- tliet prodotti mhux biss iddejjaa xi speċi ta' insetti imma wkoll titboa l-ispori tal-ġisem tagħhom bil-konsegwenza li ma jiħdux nifs. Billi l-bidla tal-klima qiegħda taħkem il-Mediterran, il-ġardinar Bużbież Dan l-artiklu nkiteb minn jagħmel tajjeb jekk jinvesti f'xi xibka rqiqa li biha jipprevedi l-insetti li jidħlu u jagħmlu ħsara fuq il-pjanti. Naturalment, fix-xitwa ma għandux ikun hemm ilma żejjed fl-għeruq li jħassarhom. Min isaqqi b'xi timer, irid jaħseb tliet sigħat qabel jidlam u ma jkunx hemm tisaija bid-drips biex b'hekk wieħed jevita l-mard tal-għeruq Fil-każ li jidher xi forma ta' mard tal-virus, wieħed ma għandux itawwal iż-żmien biex jaħraq il-pjanti li jkunu infettati bil-virus. Ħafna drabi l-virus jinġarr minn insett, għalhekk il-ġardinar għandu jaħdem biex ma jkunx hemm infestazzjonijiet tal-insetti għedewwa. Nagħtu dejjem merħba lill- insetti benefiċjali Kaboċċi NISĠET ARTNA MALTA TIPPUBBLIKA L-EWWEL NOTIFIKA TAL-KONTROLLI DWAR L-IMPLIMENTAZZJONI TAL-PROTOKOLL TA' NAGOVA l-Protokoll ta' Nagova dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji huwa ftehim supplimentari għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika tal-1993 u għandu l-għan li jippromwovi il-asim ekwu u ġust tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta' riżorsi ġenetiċi, inkluż b'aċċess xieraq għal riżorsi ġenetiċi u trasferiment ta' teknoloġiji rilevanti, u partikolarment bħala sapport għall-konservazzjoni tal-istess riżorsi ġenetiċi. Il-Protokoll daħal fis-seħħ fit-12 t'Ottubru 2014, u sal-lum ġie tratifikat 11) mill-196 Partijiet Kontraenti għall-Konvenzjoni Il-Protokoll ta' Nagova huwa applikabbli fl-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha permezz tar-Regolament (UE) Nru 51/2014 tal-Parlament Ewropew u tal- Kunsill li hu effettiv mid-data tad- dħul fis-seħħ tal-Protokoll innifsu. L-implimentazzjoni taż-żewġ strumenti legali hija rregolata f'Malta permezz tal-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 54911, li tibni fuq ir-rekwiżiti tal- Artikoli 36 u 37 tal-Avviż Legali 311 tal-2006, hija applikabbli għall-utenti ta' riżorsi ġenetiċi li jwettqu riċerka u / iew żvilupp fuq riżorsi ġenetiċi jew id-derivati tagħhom u teħtieġ li dawn ifittxu l-kunsens tal-Istat għall-ġbir tar- riżorsi ġenetiċi rispettivi u biex jidħlu fi ftehimiet biex jaqsmu l-benefiċċji miksuba minn din l-utilizzazzjoni, speċjalment meta dan ikun immirat lejn l-iżvilupp ta' prodotti kummerċjali ġodda Erba' snin wara d-dħul fis-seħħ tal-Protokoll ta' Nagova, il-Ġermanja ppubblikat l-ewwel rapport dwar l-użu ta' riżorsi ġenetiċi permezz tal-Clearing House għall-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji (ABS) billi ħarġet notifika tal-kontrolli dwar riċerka fuq nemel mill-Afrika t'isfel Dan kien segwit malajr min- notifika tal-kontrolli minn Malta u l-Qatar. Il-Clearing House huwa sit elettroniku bl-għan li jkun repożitorju globali ta' informazzjoni li jgħin biex jipprovdi ċertezza legali u trasparenza fil-kuntest tal-Protokoll ta' Nagova dwar l-Aċċess għal Riżorsi Ġenetiċi u l-Qsim Ġust u Ekwu tal-Benefiċċji li jirriżultaw mill-Utilizzazzjoni tagħhom Parti mir-rwol tal-Clearing House hija li tippermetti lill-pajjiżi jimmonitorjaw kif jintużaw ir-riżorsi ġenetiċi tul il-katina tal-valur għal riċerka kummerċjali jew mhux kummerċjali, u dan huwa partikolarment utli meta r-riżorsi ġenetiċi jkunu telqu mill-pajjiż tal-oriġini. Dwar din is-sistema, Dr Cristiana Pasca Palmer, Segretarja Eżekuttiv tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika u l-Assistent Segretarju Generali tan-Nazzjonijiet Uniti, qalet: 'Is-sistema ta' monitoraġġ hija parti ewlenija tal-Protokoll ta' Nagova, u ninsab kuntenta ħafna li se tiġi użata. Li tkun tista' ssegwi l-użu ta' riżorsi ġenetiċi huwa kruċjali biex tinħoloq fiduċja bejn l-utenti u l-fornituri ta' riżorsi ġenetiċi. Il-Clearing House hija karatteristika unika ta' dan il-ftehim internazzjonali u tipprovdi għodda importanti biex ikun hemm konnessjoni bejn l-utenti u l-fornituri ta' riżorsi ġenetiċi/' Dan l-artiklu nkiteb minn in-notifiki tal-kontrolli kkomunikati mill-Ġermanja u minn Malta jimmarkaw ukoll għall-ewwel darba li l-funzjonijiet tal-interoperabilità ntużaw biex awtomatikament tiġi ppubblikata informazzjoni fuq il-Clearing House. F'dan il-każ, l-informazzjoni ppubblikata fuq is-sit elettroniku tas-sistema DECLARE tal- Unjoni Ewropea li jippermetti lill-utenti tar-riżorsi ġenetiċi biex jissottomettu d-dikjarazzjonijiet rneħtieġa mil-liġi Ewropea, ġiet awtomatikament trasferita u ppubblikata fuq il-Clearing House tal-ABS. L-użu ta' mekkaniżmi ta' interoperabbiltà bħall-interface tal-programmazzjoni tal-applikazzjoni tal-Clearing House tal-ABS huwa mod prattiku u effiċjenti għall- Partijiet fil-Protokoll ta' Nagova biex il-pubblikazzjoni tal-informazzjoni ssir awtomatikament fuq il-Clearing House Pajjiżi oħra wkoll issieħbu fil- Protokoll ta' Nagova reċentement, dan wara ratifiki mill-Afganistan, l-Awstrija, ir-Repubblika Ċentru- Afrikana u l-Palau. Dan iġib in-numru totali ta' ratifiki għal II. Skont Dr Pasca Palmer: 'Dawn ir-ratifiki riċenti juru li l-implimentazzjoni tal-Protokoll qed tieħu spinta. Aktar ma jipparteċipaw pajjiżi, aktar jista' l-Protokoll ta' Nagova jilħaq l-għan tiegħu li jikkontribwixxi għall-konservazzjoni u l-użu sostenibbli tal-bijodiversità permezz ta' aċċess għal riżorsi ġenetiċi u qsim tal-benefiċċji' Is-Sur Sharlo Camilleri preżenti waqt il-laqgħa Hiah-Level Segment tal-Konvenzjoni dwar il-Bijodiversità tan-Nazzjonijiet Uniti 2016 Daħħalna regolamenti biex fost l-oħrajn sar illegali l-irbit ta' klieb bi ktajjen iffirmajna f'pajjiżna l-ewwel pjan t'azzjoni reġjonali għas-sajd artiġjanali fil-Mediterran u l-Baħar l-Iswed SMALL-BCALE FISHERIES DATA $ SMALL-SERLE FISWERIES MANAĠEMEJS RES 7 -SWALL- m' VALUE, l-applikazzjonijiet lddedikajna €2 miljun għar-reġistru nazzjonali biex jiġu rranġati u ta' prodotti agri- jinbnew mill-ġdid alimentari tradizzjonali toroq rurali f'Għawdex ta' Malta u Għawdex. Għal sena oħra Nedejna skema ngħaqadna mas- ġdida ta' €900,000 sajjieda għat-tberik sabiex jitqassmu tad-dgħajjes qabel l-frott, il-ħaxix u il-ftuħ tal-istaġun l-ħalib fl-iskejjel Fil-ftuħ tal-istaġun tal-ħsad ħabbarna li 9096 tal-għeneb se jmur għall- inbejjed ta' kwalità TNEDIJA TAL-4w NAZZJONALI TA' PRODOTTI AGRI-ALIMENTARI 1 n- 14, NISĠET ARTNA XOGĦOL FUQ WIDIEN MIS-SEZZJONI TAL-VALLEV MANAGEMENT FI ĦDAN l-pajsaġġ tal-Gżejjer Maltin huwa aridu, u fin-nuqqas ta' xmajjar kbar il-widien huma l-uniku ambjent viżibbli tal-ilma ħelu. Il-widien mhumiex biss element kruċjali tax-xenarju Malti, imma jservu wkoll diversi funzjonijiet importanti. Huma jipprovdu ilma għall-pjan, jiffurmaw kanali naturali li jtaffu mill- għargħar u jħaddnu bosta abitati li huma importanti għall-bijodiversità tal-gżejjer. Barra minn hekk, bosta widien huma importanti għall-attivitajiet rikreattivi u huma marbutin ma' diversi tradizzjonijiet storiċi u reliġjużi kif jixhdu l-ismijiet tagħhom bħall-Wied ta' San Ġorġ f'San Ġiljan, il-Wied ta' Santa Katerina fil-Għargħur, u l-Wied tal-Lunzjata fix-Xlendi. Il-Wied tal- Lunzjata huwa wkoll imżejjen minn kappella medjevali msemmija wara l-Annunzjata. Madankollu, minkejja l-importanza tagħhom, ħafna mil-widien jinstabu f'kundizzjoni li mhijiex xierqa. Snin twal ta' urbanizzazzjoni u tibdil tat- topografija kkontribwixxew għal numru ta' impatti negattivi fil-widien. Dawn jinkludu żieda tal-inċidenza ta' għargħar, proliferazzjoni ta' flora u fawna invażiva u/jew mhix indiġena u akkumulazzjoni ta' materjal, fost oħrajn. Meta tiġi indirizzata ħsara fil- widien, id-deċiżjonijiet għandhom jittieħdu b'mod infurmat, wara li jiġu meqjusa l-impatti kollha tal- interventi meħtieġa. L-immaniġġjar tal-widien għandu jkun iggwidat minn pjanijiet li jqisu s-sistema kollha tal-wied u jinkludu approċċ integrat li jqis il-karatteristiċi ambjentali, soċjali u ekonomiċi ta' din ir-riżorsa ambjentali Bħala parti mill-proġett nazzjonali LIFE IP RBMP immexxi mill-Aġenzija tal-Enerġija u l-Ilma, Ambjent Malta hija responsabli li tiżviluppa numru ta' pjanijiet ħolistiċi u gwidi tekniċi għall- immaniġġjar tal-widien fil-Ġżejjer Maltin. Dan il-proġett jinkludi wkoll l-identifikazzjoni u l-immappjar tas-servizzi ambjentali li jagħtuna l-widien sabiex jiġu kkonservati u protetti. Dan il-proġett huwa kofinanzjat mill-Unjoni Ewropea taħt il-Program LIFE bħala parti mil- LIFE 16-IPE MT 008: Optimising the Implementation of the 2nd REBMP in the Malta River Basin District. Ambjent Malta qiegħda wkoll twettaq numru ta' interventi ta' manutenzjoni u restawr f'bosta widien f'Malta. Matul din is-sena tneħħa materjal u skart min 13-il wied differenti, fosthom Wied is- Sewda, Wied iċ-Ċawsli, Triq il-Wied U Wied il-Kbir f'Ħal Qormi; Wied Qirda u Wied Baqqiegħa f'Ħaż- Żebbuġ; Wied Ħesri fis-Siġġiewi; Wied Rini fil-limiti tar-Rabat u l-Baħrija; Wied Qannotta ġewwa Burmarrad; Wied il-Għasel fil-limiti tan-Naxxar; Wied il-Mistra f'San Pawl il-Baħar, Wied Blandun fil- Fgura u l-Kanal tal-Marsa. Dawn ix-xogħlijiet jinvolvu t-tneħħija ta' materjal mormi fil-widien bħal plastik, għamara u fajjenza u t-tneħħija u miżuri ta' kontroll ta' pjanti invażivi bħall-qasba l-kbira, is-siġar tar-riġnu u l-akaċja. 'Il fuq min 1,000 metru kubu ta' skart u 60 tunnellata ta' materjal ġie mneħħi minn dawn il-widien: Barra minn hekk, f'Wied il-Kbir, f'Wied is-Sewda, f'Wied iċ-Ċawsli u f'Wied Ħesri, ġew imħawla 1,300 siġra u arbuxell biex jieħdu post l-ispeċi invażi maalugħa. Speċijiet imħawla jinkludu s-siġar tal-vireg, fraxxnu, ulmu u anżalor. Dawn il-pjanti ġew imħawla bil- kollaborazzjoni tal-Uffiċċju tal- President u l-Kunsilli Lokali ta' Ħal Qormi u tas-Siġġiewi IFFIRMAT L-EWWEL PJAN TA' AZZJONI REGJONALI GĦAS-SAJD ARTIĠJANALI FIL-MEDITERRAN U L-BAĦAR L-ISWED quddiem biex jiġi mħares dan is-settur tant importanti għal pajjiżna u kien proprju fis-sena 2013 li taħt Gvern Laburista ġie mniedi l-ewwel simpożju għal dan is-settur f'Malta. Kien ukoll f'Malta li s-sena l-oħra ospitajna u ġie ffirmat l-MEDFISHAEVER. Waqt il-konferenza stampa, il-Kummissarju Ewropew għall- Affarijiet Marittimi u s-Sajd, Karmenu Vella stqarr li 'għal bosta snin, is-Sajd artiġjanali iffirmat l-ewwel pjan ta' azzjoni reġjonali għas- kien imsejjes fuq il-komunitajiet sajd artiġjanali fil-Mediterran u l-Baħar l-Iswed kostali tagħna fid-diversità rikka 'Settembru li għadda dan is-sett ta' azzjoni li għadu kif tal-kulturi tagħna. Mingħajrhom, diversi Ministri responsabbli ġie ffirmat jenfasizza l-bżonn ta' l-isforzi tagħna biex inżommu mis-settur tas-sajd iltaqgħu aktar riċerka, data management, l-istokkijiet tal-ħut b'saħħithom ġewwa l-Mużew Nazzjonali value chain, parteċipazzjoni u siguri jkunu għalxejn. Nilqa' bi tal-Arkeoloġija fil-Belt Valletta tas-settur fil-proċess tad- pjaċir il-Pjan ta' Azzjoni Reġjonali għall-konferenza dwar is-Sajd deċiżjonijiet, xogħol deċenti, rwol tagħna għas-Sajd Artiġjanali Artiġjanali sostenibbli fil- tan-nisa, klima u ambjent. għall-Mediterran u l-Baħar Mediterran u l-Baħar l-Iswed, l-Iswed, pjan li permezz tiegħu Waqt konferenza stampa, is- Is-Segretarju Parlamentari se jibda x-xogħol tagħna biex Segretarju Parlamentari għall- Camilleri qal li 'l-oġġettiv ta' insostnu l-għajxien tal-iżgħar u Agrikoltura, Sajd u Drittijiet dan il-pjan ta' azzjoni huwa l-iżjed sajd vulnerabbli għall-10 tal-Annimali Clint Camilleri qal li li malajr kemm jista' jkun jiġu snin li ġejjin. Ix-xogħol fejn din 'hija ġurnata importanti fejn identifikati l-karatteristiċi ta' nittrasformaw il-kliem fuq karta għall-ewwel darba għadu kif ġie dan is-settur ta' sajd artiġjanali f'azzjoni jibda issa'' ffirmat l-ewwel pjan ta' azzjoni fil-Baħar Mediterran u fil-Baħar reġjonali għas-sajd artiġjanali fil- l-Iswed b'enfasi fuq l-importanza Il-Mediterran huwa baħar Mediterran u fil-Baħar l-Iswed.' soċjoekonomika ta' dan is-settur' partikolari mdawwar b'pajjiżi kemm Ewropej kif ukoll Afrikani Is-Segretarju Parlamentari Il-Perit Camilleri sostna li u sajjieda artiġjanali minn dawn għas-Sajd Clint Camilleri spjega li Malta dejjem kienet minn ta' il-pajjiżi kollha qegħdin kollha jistadu fl-istess baħar għall-istess speċi. Dawn il-pajjiżi magħqudin £ Mediterranean) jaħdmu flimkien $ biex jiġbru d-data meħtieġa £ abbażi ta' liema jiġu mfassla s regolamenti biex iħarsu dan wis-settur. Is-Segretarju Parlamentari għas-Sajd Clint Camilleri temm jgħid li Malta tilgħab rwol importanti f'din l-organizzazzjoni u fil-fatt kien għalhekk li bosta laqgħat importanti li jikkonċernaw dan is-settur ġew organizzati hawn Malta. Iffirmat l-ewwel pjan ta' azzjoni reġjonali għas- sajd artiġjanali fil-Mediterran u l-Baħar l-Iswed NISĠET ARTNA IL-KAPPELLA TAL-PROVIDENZA, s-Siġġiewi, Belt Ferdinard F; triq lejn l-inħawi ta' Għar Lapsi mhux il-bogħod mid-Dar tal-Providenza, tinsab kappella msejħa wkoll tal-Providenza Is-Siġġiewi huwa magħruf bħala Belt Ferdinard għax il-Gran Mastru Ġermaniż Ferdinard von Hompesch (1744-1805) li kien -aħħar Gran Mastru li saltan fuq Malta bejn l-1797 u l-1798, u kien -uniku Gran Mastru Ġermaniż f'Malta, wara talba minn Don Salvatore Curso f'isem is-Siġġiwin fit-30 ta' Diċembru, 1797 ta t-titlu ta' belt lil din il-lokalità Il-Kappella tal-Providenza tinsab fejn qabel kien hemm raħal antik Ħal Kbir li flimkien ma tliet irħula oħra ġew magħquda u minn hawn ħareġ is-Siġġiewi Din il-kappella bdiet tinbena f'Novembru tal-1750 u kienet ġiet ikkonsagrata fl-1753. Il- kwadru titulari li hemm illum, huwa xogħol il-Pittur Sqalli minn Palermo Giuseppe Velasqueza (1750-1827). Dan il-kwadru kien sar fl-1804 u minn hawn il-kappella bdiet tissejja Providenza Fl-1815. din il-kappella ntlaqtet minn sajjetta u ġarrbet xi ħsarat. Biex tissewwa l-ħsara, inbena portiku li huwa meqjus bħala wieħed mill-isbaħ li nsibu f'pajjiżna. F'din il-kappella nsibu Dan l-artiklu nkiteb minn d Bartoli għadd ta' pitturi oħra bħal dik ta' San Kożma u San Damjan, il-Konverżjoni ta' San Pa Ħarba tal-Familja Maaddsa lejn l-Eġittu, l-Assunta u San Filep. Il-Konnessjoni mal-Ħarba tal- Familja Mqaddsa tmur lura fl-1575 meta waqt iż-żjara ta' Monsinjur Dusina kien sab knisja ddedi lill-Madonna fil-Ħarba tagħha fl- Eġittu f'dak li kien Ħal Kbir. Interessanti li f'din il-kappella nsibu balla ta' kanun Tork li tinsab fil-ġenb tal-altar maġġur. Din hija tifkira ta' madwar 560 raġel mis- Siġġiewi li kienu parti mid-difiża tas-swar tal-Birgu fl-Assedju l-Kbir tal-1565 FORZA MAĠĠURI 'din it-taqsima ta' Nisġet Artna, se nagħtu ħarsa lejn il- proċess tal-Forza Maġġuri u x'użu jistgħu jagħmlu minnu l-bdiewa u l-benefiċjarji l-oħra tal-għajnuna mogħtija mill-Fondi tal-Politika Agrikola Komuni (PAK) tal-Unjoni Ewropea. Qabel kollox, huwa importanti li wieħed jifhem sew xi tfisser Forza Maġġuri. Il-liġijiet relevanti tal-Unjoni Ewropea jispjegaw il-Forza Maġġuri bħala ħaġa jew ċirkustanza li wieħed ma setax jipprevedi u li l-konsegwenzi tagħha ma setgħux ikunu evitati b'azzjoni raġonevoli. Biex nispjegaw aħjar dan il-kunċett se naraw ftit eżempji ta' każijiet fejn għandha ssir talba ta' Forza Maġġuri, Dawn jinkludu mewt tal-persuna li għandha obbligu jew kuntratt marbut mal-għajnuna finanzjarja li qed tibbenefika minnha, jew imwiet ta' annimali jew uċuħ minħabba xi mard li ma setax jiġi previst minn qabel u li magħhom kienet marbuta l-għajnuna finanzjarja. Każ ieħor ta' Forza Maġġuri jista' jinvolvi sitwazzjoni ta' nixfa jew avvenimenti klimatiċi oħra li ma jippermettux lill- benefiċjarji jwettqu bis-sħiħ l-obbligi tagħhom, jew li jkunu jeħtieġu eżenzjoni minn xi obbligu speċifiku sabiex jiġu evitati sanzjonijiet meta jsiru l-kontrolli fuq is-sit mill-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA). Fil-passat, tali talbiet ta' Forza Maġġuri rriżultaw f'eżenzjoni għal kull min kellu l-istess obbligu, mhux biss għal dawk li għamlu t-talba. F'dawn l-aħħar snin l-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA) bdiet timplimenta proċess ġdid li jiffaċilita l-mod kif il-bdiewa jistgħu jagħmlu talbiet ta' Forza Maġġuri meta meħtieġ. Bidwi li jixtieq jagħmel tali talba, għandu jniżżel il-formola rilevanti mis-sit tal-ARPA (https://agriculture.gov. mt/en/arpa/Documents/2017/ applicationForms/Force62O0 Majeure962Orequests9620 -252OFinal.paf), jimlieha U jissottomettiha sa mhux aktar tard minn 15-il ġurnata mid-data ta' meta ġrat iċ-ċirkustanza li wasslet għat-talba fil-Front Office tal- ARPA li jinsab ġewwa l-Pitkalija; Ta' Qali. Din l-applikazzjoni tiġi evalwata mis-Sezzjoni rilevanti tal-ARPA li abbażi tagħha tgħaddi r-rakkomandazzjoni tagħha dwar jekk għandhiex tiġi aċċettata jew le mill-Bord tal-Forza Maġġuri. Biex tittejjeb it-trasparenza fil- proċess u sabiex il-bdiewa jew il-benefiċjarji li għamlu t-talba jkollhom l-opportunità jispjegaw sew ir-raġunijiet warajha U possibilment jippreżentaw evidenza ulterjuri, l-ARPA qed timplimenta sistema ta' appuntamenti ma' kull min daħħal applikazzjoni għall-Forza Maġġuri. Dan ifisser li fejn qabel il-Bord kien jibbaża d-deċiżjonijiet finali tiegħu fuq l-applikazzjoni mdaħħla u fuq ir-rakkomandazzjoni tas-Sezzjoni rilevanti, issa qed tingħata opportunità oħra lill-bidwi biex ikompli jtejjeb l-argumenti tiegħu, u biex b'hekk jiġi eliminat ir-riskju li jittieħdu deċiżjonijiet inġusti minħabba nuqqas ta' informazzjoni jew interpretazzjoni ħażina. Dan l-artiklu nkiteb minn Malcolm Vassallo Għal aktar informazzjoni rigward il-proċess ta' Forza Maġġuri u dwar kif wieħed jista' jagħmel użu minnu tista' ċċempel il-Front Office tal-Aġenzija fuq 2292 6148 jew tibgħat email lill-Aġenzija (arpa mesdciżgov,mt), Sottomissjoni ta' Talbiet għal Każijiet ta' Forza Maġġuri għandhom isiru fi żmien 15-il ġumata minn meta ġrat iċ-ċirkustanza, fil-Front Office tal-ARPA NISĠET ARTNA €2 MILJUN BIEX JIĠU RRANĠATI U JINBNEW MILL-ĠDID TOROQ RURALI F'GĦAWDEX s-Segretarju Parlamentari għall- Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali Clint Camilleri żar fost l-oħrajn ir-raħal Ta' Sannat f'Għawdex fejn kienu qegħdin isiru x-xogħlijiet fi Triq Bardan, waħda mis-16-il triq rurali f'Għawdex li ġew imtejba għall-benefiċċju tas- settur agrikolu u l-komunitajiet rurali. F'Malta u f'Għawdex qed isiru total ta' 61 triq rurali li jammontaw 'il fuq minn €Il-il miljun. Dawn huma parti miż- żewġ miżuri li tħabbru ftit tax- xhur ilu, waħda biex jinbnew it-toroq rurali u l-oħra biex jiġu rranġati l-ħitan tas-sejjieħ. Is-Segretarju Parlamentari semma kif permezz ta' dawn il- fondi qegħdin igawdu numru ta' Kunsilli Lokali fosthom lokalitajiet Għawdxin li huma Ta' Sannat, in- Nadur, ix-Xagħra, Kerċem, l-Għarb u ż-Żebbuġ. It-toroq u l-passaggi rurali li qegħdin isiru huma: Ta' Sannat: Triq Bardan; In-Nadur: Triq Binġemma, Triq ta' Xurdin u Triq Inżul il-Franċiżi; Ix-Xagħra: Triq tar-Ramla (tal- għejjun), Triq Għajn Wajtar, Triq Għajn Meddew, Triq tal-Wied tal-Għeżien, Triq ta' Garaffa u Triq Sruġ; iż-Żebbuġ: Triq Wied l-Infern u Triq Wied l-Abjad; Kerċem: Triq l-Għadira; L-Għarb: Triq Wied il-Knisja u t-Triq bejn Triq it-Trux u San Dimitri, L-Onor. Camilleri qal li 'l fuq minn 1,000 bidwi mistennija jibbenifikaw minn dan it-titjib fl-aċċess ta' toroq rurali madwar il-gżejjet tagħna biex b'hekk ikunu jistgħu jtejbu l-attivitajiet tagħhom kif ukoll iżidu l-effiċjenza. Il-Perit Camilleri spjega kif Triq Bardan hija waħda mit-toroq rurali li huma ffinanzjati mill-fondi tal-Unjoni Ewropea u tal-Gvern Malti, u li jaqgħu taħt il-Programm għall- Iżvilupp Rurali għal Malta 2014- 2020 u qal li l-għan tal-miżura 4.3 huwa li tingħata għajnuna sabiex Kunsilli Lokali u entitajiet oħra jkunu jistgħu jimplimentaw — TĦ proġetti li permezz tagħhom jitjieb l-aċċess attivitajiet oħra agrikoli għar-raba' u Għaldaastant, qegħdin inkomplu nibnu fuq il-progress li sar fl-aħħar snin, sabiex numru ta' toroq li jagħtu aċċess għal diversi għelieqi f'Malta u Għawdex jerġgħu jinbnew jew jiġu rranġati skont il-bżonn. L-Onor. Camilleri stqarr b'sodisfazzjon li għalhekk jajnuna li se din il-miżura, parti kbira mill-bdiewa u mir-raħħala Maltin u Għawdxin, se jkunu qed igawdu mit-titjib fl-aċċ biex b'hekk ikunu jistgħu jt l-attivitajiet tagħhom kif ukol iżidu l-effiċjenza. Is-Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura Camilleri qal ukoll li ladarba jitlesta t-tarmak se jibdew jiġu rranġati minnufih il-ħitan tas-sejjieħ. Fil-fatt l-għan prinċipali tal-miżura 4.4 huwa li tipprovdi għajnuna għal investimenti li jinkludu r-restawr tal-ħabitats u l-pajsaġġi, il- konservazzjoni tal-ħamrija u l-immaniġġjar tal-ilma. Camiller spjega li d-domanda qawwija mill- bdie Maltin u Għawdxin sabiex jingħataw għajnuna finanzjarja biex jibnu jew jirrestawraw ħitan tas-sejjieħ qiegħda tkun indirizzata permezz ta' din il- miżura. Clint Camilleri spjega li permezz tal-interventi li se jsiru taħt din il-miżura se jkun qed jibbenefika s-settur agrikolu lokali kollu. Il-Perit Camilleri qal li l-mira tal-Gvern hi li jkompli jkun dak li jintervjeni b'mod li jtejjeb il- kundizzjonijiet, l-infrastruttura u l-opportunitajiet li għandhom il-bdiewa li jwettqu l-attività tagħhom b'mod li jilħaq l-aspirazzjonijiet u x-xewqat tagħhom, kif ukoll il-miri tal- Politika Agrikola Komuni: kompla jgħid li fost affarijiet oħra dan ifisser li rridu ngħinu lill-bidwi jkollu aċċess aħjar għar-raba',u li jtejjeb il-kontribut tal-għelieqi tiegħu għaż-żamma tal-ħamrija u l-bijodiversità Is-Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura Clint Camilleri qal ukoll li biex is-settur agrikolu jkun aktar sostenibbli rridu naraw l-introduzzjoni ta' aktar metodi innovattivi u moderni Dan huwa l-għan tal-Gvern u proprju r-raġuni għall-bżonn li nkunu proattivi u n u spinta 'l quddiem sabiex nimplimentaw infrastruttura adegwata għall- Na u r-raħħala Maltin u NISĠET ARTNA IL-JUM IDDEDIKAT GĦALL-ĦARSIEN TAL-ANNIMALI har il-Ħadd 7 t'Ottubru id- Direttorat kien impenjat sabiex ittellgħet attività ddedikata għall- ħarsien tal-annimali f'paj L-esperiment, li din l-attività mmirata għall-familja kollha din is-sena ssir fil-Petting Farm f'Ta' Qali minflok fil-kumpless tal-Għammieri, intlaqa' tajjeb mill-pubbliku inġenerali u mill-għaqdiet volontarji li ħadu sehem, L-attendenza tal-pubbliku kienet waħda numeruża, Kull min attenda kellu l-opportunità li jiltaqa' ma' numru sabiħ ta' għaddiet volontarji li jaħdmu fil-qasam tal- annimali, id-Direttorat offra wkoll servizzi ta' pariri b'xejn min-numru ta veterinarji li kienu preżenti fl-istand tal- Waqt l-istess attività uffiċjali midl-Direttorat komplew jintensifikaw il-ħidma sabiex aktar klieb u atates li preżentament jinsabu fil-Kumpless tal-Għammieri jiġu addottati mill-pubbliku. Kif għamel fl-aħħar xhur il-poplu Malt kompla jikkonkorri fejn kienu diversi dawk l-individwi li offrew li jaddottaw SNNIMAI. iu Għawdxi intlaqgħet tajjeb ukoll iż-żona għad-diskussjoni fejn matul il-ġurnata ġew trattati diversi temi b'numru ta' mistiedna ġew U djasmu l-esperjenzi tagħhom. Fost it-temi diskussi kien hemm dawk tal-effett terapewtiku li annimal jista' jkollu fuq il-bniedem, il-ħidma li jwettqu l-klieb fil-Korp tal-Pulizija, fit-Taasima tad-Dwana, fil-Protezzjoni Ċivili kif ukoll fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin. Ingħatat informazzjoni minn rappreżentanti ta' għaddiet lokali li jaħdmu fil-qasam tal- Ħarsien tal-Annimali f'pajjiżna kif ukoll kellna numru ta' għalliema li tkellmu fuq iż-żjarat li uffiċjali tad-Direttorat jagħmlu b'mod regolari fl-iskejjel madwar Malta u Għawdex u x'effetti pożittivi dawn iż-żjarat qed iħallu fuq it-tfal tagħna Waqt din l-attività, li nfetħet mid-Direttur is-Sur Noel Montebello, assistejna wkoll għall-quddiesa kif ukoll għat-tberik tal-annimali. Ma naqsitx żona ddedikata għat-tfal kif ukoll fuq palk armat apposta għall- okkażjoni ttellgħet varjetà għall-familja kollha fejn spikkat fost l-oħrajn il- parteċipazzjoni ta' kantanti u żeffiena bravi kif ukoll intlaqa' tajjeb il-karattru popolari mat-tfal Fonzu l-Fenek. Ix- xow li taw il-klieb tal-pulizija kien ukoll mument ħelu li ntlaqa' tajjeb minn dawk preżenti Din l-attività fuq kollox fissret ukoll li dawk kollha li attendew setgħu japprezzaw aktar il-ħidma kontinwa u bla waqfien li qed issir f'pajjiżna minn dawk kollha involuti fil-qasam tal-ħarsien tal-annimali. id-Direttorat jinsab determinat li fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin ikompli jaħdem sabiex ikompli jinforma u jeduka biex jibqa' jasal b'saħħtu l-messaġġ li flimkien nistgħu nkomplu nagħmlu differenza anke fejn jidħol il-ħarsien tal-annimali f'pajjiżna. Dan l-artiklu nkiteb minn Divertiment għall-familja kollha Stand tal-adozzjoni tal-annimali Wieħed mill-klieb għall-adozzjoni waqt l-attività tal-animal awareness dav Wirja tal-klieb tal-pulizija VETERINARJI B'XEJN - TITWETTAQ WEGĦDA ELETTORALI OĦRA ka Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali nieda s-servizzi veterinarji b'xejn lill- NGOs u s-santwarji tal-annimali. L-Onorevoli Clint Camilleri qal li 'qegħdin inwettqu wegħda elettorali oħra bil-għan li tkun provduta assistenza veterinarja b'xejn lill-organizzazzjonijiet volontarji li huma attivi f'dan il- qasam. Miżura li għaliha fil-Baġit 2018 kienu allokati €80,000.' Is-Segretarju Parlamentari qal li fil-preżent hemm Il-il NGO jieħdu ħsieb l-annimali li jinkludu atates, klieb u żwiemel-3 NGOs tal-klieb, 5 tal-qtates, 2 taż- żwiemel u 1 tal-qtates u l-klieb. Bejniethom qegħdin jieħdu ħsieb 1,097 li jinqasmu kif ġej— 245 kelb, 829 qattus u 23 żiemel Il-Perit Camilleri spjega li se jkunu qegħdin jingħataw €40 għal kull kelb jew qattus u €160 għal kull żiemel u li l-NGOs u s-santwarji se jibbenefikaw mill-ammont sħiħ mingħajr ma joħorġu spejjeż amministrattivi żejda. Barra minn hekk, dan il- metodu ta' allokar ta' fondi huwa iżjed faċli, jieħu inqas ħin u huwa akkontabbli. Il-Fondi jistgħu joħorġu immedjatament ladarba l-informazzjoni provduta mis-santwarji tal-annimali tkun ivverifikata u ċċertifikata li hija korretta. B'hekk jiġi eliminat ukoll kull tip ta' abbuż li jista' jkun hemm Is-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tal-Annimali Clint Camilleri qal li l-NGOs se jiġu allokati somma globali skont kemm għandhom annimali u dan se jkun ivverifikat mad- database tal-microchip. Fil-fatt din id-distribuzzjoni ta' fondi tqieset ukoll ġusta u raġonevoli mill-NGOs. Din is-sistema ma tinkludix piż amministrattiv jew burokratiku żejjed minħabba li l-ebda metodu u kumpless ta' ġbir ta' dokumentazzjoni ulterjuri mill-NGOs ma huwa meħtieġ. L-Onor. Camilleri stqarr li kulħadd jaf kemm il-ħarsien tal- annimali huwa prijorità għal dan il-Gvern u qed naħdmu ħafna anki bil-għajnuna tal-Animal Welfare sabiex inkomplu ntejbu s-sitwazzjoni. Huwa rringrazzja lid-Direttur u lill-ħaddiema għall- ħidma bla waqfien tagħhom kif ukoll lill-Għaqdiet Mhux Governattivi tax-xogħol siewi li jagħmlu għall-ħarsien tal- annimali. Il-baija tal-fondi se jiġu utilizzati permezz tal-Isptar Veterinarju APH għall-għoti ta' proċeduri dijanjostiċi aktar kumplessi, operazzjonijiet u dħul fl-isptar/kura kritika intensiva. Dan huwa servizz li l-uniku sptar tal-annimali jista' jipprovdi għall-pazjenti li se jiġu riferuti mill-veterinarji tal-NGOs sakemm il-fondi jiġu eżawriti. Servizzi veterinarji b'xejn lill-NGOs H; tfal kif int kom vaganzi tas-sajf sbieħ mimlija logħob u divertiment. sħuna xi mkien fit- lejn l-art, l-artiklu nkiteb minn oll mortu sa fejn il-t Il-Borra ..Tista' tinżel f'Malta' nperatura tajba sabiex tinż: a dik ta' taħt O CC. fżin ineit għat ejn insibu at x, jekk jkun hemm arja Għaċ-ċkejknin Primarja/Sekondarja Riċetti TA' ANTON B DOUGALL p 1 DINA TAL-ĦOS e 30Ogsuet (xaħam tal-kilwa) s- 12XOgdqiqplain e 18Ogfrak tal-ħobż (ħobż tat- toast niexef abjad jew ismar mingħajr il-qoxra u mfarrak) Ingredjenti Ċ e GOgkonfettura mqattgħa s- 18Ogzokkor ismar e. GOtinamqadda s- ZOmlilma s- Bg(ħwawar imħallta) mixed s- Meraquoxra ta' lumija s- Meraquqoxra ta' larinġa e. Nofsflixkun guinness jew lacto s- 30Ogħalib Agħmel taħlita tal-ingredjenti A u żid il-frak tal-ħobż. Ħallat flimkien taħlita A, B, Ċ, D u agħmel ħofra fin-nofs. Ħokk il-qxur tal-larinġa u tal-lumija u ħallat l-ingredjenti E flimkien. Wara dan ħallat l-ingredjenti kollha, għatti bl-istretch and seal, sarvetta u poġġi fil-friġġ għal 24 siegħa jew aktar. Idealment il-pudina tibda tissajjar minn filgħodu. Ipprepara l-iskutelli midluka u imla bit-taħlita sa fuq nett. Poġġi biċċa stretch and seal u dawwar l-iskutella sewwa bih ħalli ma jidħolx ilma. Poġġi sarvetta fil-wiċċ u orbotha mal-iskutella bi spaga. Issa tella' l-ponot tas-sarvetta u agħmel għodda kbira fil-wiċċ. Għalli ġo borma bil-misħun. L-iskutella trid tkun mgħarrqa u l-misħun dejjem irid ikun jagħli. e 450g għal 4 sigħat s- 900Og għal6 sigħat s- 180Og għal 8 sigħat Tista' wkoll issajjar ġo pressure cooker. Meta tkun lesta neħħi mill-ilma. Poġġi fuq platt u neħħi l-għoqda imma ħalli s-sarvetta sakemm tiksaħ. Neħħi s-sarvetta, imsaħ sewwa l-iskutella u ħalli l-istretch and seal. Erġa' orbot sarvetta nadifa u ħalliha hemm sakemm tiġi biex tużaha. Meta tiġi biex tużaha trid terġa' ssaħħan. Il-Pudina tal-Milied tisserva sħuna bil-Brandv sauce magħha. Qatt m'għandek isservi l-pudina kiesħa. Pudina tajba tista' tinżamm anki għal sena jekk tinżamm f'ambjent xott. Dan huwa ferm tajjeb, u importanti li jisserva mal-pudina tal- Milied. Tista' tuża' kemm Brandv kif u':oll Rum skur. .- 30Oml ħalib Dewweb il-cornflour bi ftit ħalib. Għalli l-kumplament tal-ħalib, taz-zokkor u tal-vanilla. Meta jagħli żid il-cornflour. Għalli u ħawwad, Neħħi minn fuq in-nar. Żid il-butir, ir-Rum jew il- Brandv. Servi sħun mal-Pudina tal-Milied.