il-Kult lejn is-Sultana tal-Qalb ta' Ġesli fil-eżira U ta' Cħhewdex e Kitba ta' Dun Geoffrev G Attard Il-qima lejn il-Madonna fil-gżira ta' Għawdex kienet is-suġġett ta' diversi studji matul iż- żminijiet; biżżejjed ngħidu li ġieli kien hemm min irrefera għall-gżira tat-tliet għoljiet bħala 'il-gżira tal-Madonna' u dan bir-raġun għaliex mhux biss Għawdex għandu ismu marbut mar- rivelazzjoni tal-Madonna f'Ta' Pinu lil Karmni Grima, imma l-Knisja Katidrali kif ukoll ħames knejjes parrokkjali — dawk taż-Żebbuġ, ta' Kerċem, ix-Xagħra, l-Għarb u Għajnsielem huma ddedikati lill-Madonna taħt titli differenti. Dan biex ma nsemmux il-kult qadim lejn l-Immakulata Kunċizzjoni b'rabta mas-santwarju tagħha fil-Qala, kif ukoll l-istess kult fil-Knisja ta' San Franġisk tar-Rabat, Għawdex, il-knisja tal-Madonna. tal-Karmnu fix-Xlendi u diversi santwarji oħra Marjani mxerrdin mal-gżira. Is-Sultana tal-Qalb ta' Ġesu Waħda mid-devozzjonijiet lejn il-Madonna hija dik lejn il-Verġni Marija Sultana tal-Qalb ta' Ġesu. Dwar il-kult lejn il-Qalb ta' Ġesu nkiteb ħafna matul iż-żmien; il-Knisja stess mexxiet 'il quddiem din il-qima u saħanstira teżisti l-Quddiesa Liturġika tal-Qalb ta' Ġesu u l-Uffizzju Divin tas-solennità. Il-qima lejn il-Qalb ta' Marija hija sinonima ma' dan il-kult għalkemm mhux qawwija daqstant. F'Għawdex, minbarra l-Parroċċa tal-Qalb ta' Ġesu mwaqqfa fi żmien l-episkopat tal-Agostinjan Fra Giovanni M. Camilleril, il-Venerabbli Madre Margerita Debrincat flimkien mas-saċerdot qaddis Dun Ġużepp Diaconoż waqqfet il-kongregazzjoni li ġġib l-isem tas-Sorijiet Franġiskani tal-Qalb ta' Ġesu, fundazzjoni purament Għawdxija. Il-Knisja Il-knisja u l-kunvent tas-Sorijiet Franġiskani tal- Qalb ta' Ġesu jinsab f'waħda mill-aktar toroq kummerċjali tar-Rabat t'Għawdex, Triq Palma. Din it-triq hija parallela ma' Triq Santa Marija magħrufa mar-Rabtin bħala 'il-Mandraġġ u t-tnejn li huma jinsabu fuq paralleli mal-Knisja Parrokkjali ta' San Ġorġ li fiha tgħammdet Madre Margerita Debrincat, illum venerabbli.S Il-knisja tal-Madonna tal-Qalb ta' Ġesu għandha rabta kbira u intima ma' Dun Ġużepp Diacono. Fl-1877 dan is-saċerdot kien il-viċi- parroku ta' San Ġorġ u fuq talba tal-Arċipriet Feliċ Refalo sab ruħu jmexxi grupp ta' xebbiet li kienu taħt ir-responsabiltà ta' Karmena Xerri. Dawn iffurmaw 'it-Tnax-il Kewkba' tal-Qalb ta' Ġesu'. Din hija r-raġuni għalfejn is-sorijiet għadhom magħrufin bħala tal-Istilla sal-lum. L-Istatwa L-istatwa tal-Madonna tal-Qalb ta' Ġesu meqjuma f'din il-knisja saret f'Lecce u hija magħrufa bħala l-Madonna tas-Sagru Kwor. Inġabet għall-bidu tas-sena 1885. Tqiegħdet fin-niċċa li tinsab fuq l-altar prinċipali. Il-knisja kienet tbierket u nfetħet nhar is-17 ta' Mejju 1885 u kienet ġiet ikkonsagrata nhar it-18 ta' April 1909.$ Knejjes oħra Fil-Knisja Parrokkjali u Matriċi Arċipretali ta' Santa Margerita Verġni u Martri t'Antjokja f'Ta' Sannat f'Għawdex, insibu l-altar tal-Madonna Sultana tal-Qalb ta' Ġesu. Dan twaqqaf fis- sena 1886 minflok dak tal-Assunta, kif insibu miktub fil-ktieb tal-istorja tal-parroċċa. Il- kwadru juri lill-Madonna timmanifesta lil Binha Ġesu. Fis-Santwarju tal-Qalb ta' Ġesu fil-Fontana, wieħed isib l-inkwadru tas-Sultana tal-Qalb ta' Ġesu li jifforma sett flimkien ma' dak ta' San Ġużepp u li huma wieħed fuq kull naħa tal-kwadru titulari. Dawn huma t-tnejn xogħol taż-Żebbuġi Lazzru Pisani.8 F'Ta' Sannat Fil-Knisja ta' Sant'Antnin fl-Imġarr ta' Għawdex u li jieħdu ħsiebha l-Patrijiet Franġiskani Minuri msejħa ġieli Osservanti imma l-aktar magħrufa f'pajjiżna bħala ta' Ġesu jew 'ta' Ġieżu' nsibu wkoll xogħol artistiku li jitratta dan is-suġġett. L-aktar xogħol awtorevoli dwar din il-knisja huwa l-ktieb tal-istoriku Patri Ġorġ Aquilina. Aquilina jagħmel riferenza għall-istatwa tal- Qalb ta' Ġesu u dik tal-Qalb ta' Marija li huma xogħol tad-ditta Fratelli Bertarelli ta' Milan. F'Ta' Sannat Konklużjoni It-tifkira liturġika tal-Madonna Sultana tal-Qalb ta' Ġesu tiġi ċċelebrata nhar il-31 ta' Mejju. Fost il-promoturi ewlenin ta' din id-devozzjoni nsibu lill-istess Patrijiet Franġiskani kif ukoll lil Jules Chevalier, saċerdot f'Issoudun fi Franza. Iċ-ċentru ta' din il-qima fil-gżejjer tagħna tibqa' l-Knisja tas-Sacro Cour li nsibu f'Tas-Sliema fejn ta' kull sena ssir festa sabiħa ad unur dan it-titlu għażiż Marjan. L-Imġarr Joseph Bezzina, Fontana U Ġrajjietha(Storja ta' Għawdex — 1), Gaulitana, 1986. 2 Charles Cini/Joseph Bezzina, Victoria. $ http://www.stgeorge.org.mt/news details, asp2NewsID-2254. aċċessjata nhar il-Ġimgħa 23 ta' Jannar 2015. Terrible, Teżori fil-Knejjes Maltin. Fontana Għawdex, Pubblikazzjonijiet Indipendenza; 5 Charles Cini/Joseph Bezzina, Victoria. 7 Joseph Bezzina, Sannat Fi Ġrajjiet Għawdex (Gozo Press; 1989) 438. 8 Joseph Bezzina, Fontana U Ġrajjietha(Storja ta' Għawdex — 1), Gaulitana, 1986, 45. 9 Ġorġ Aquilina, Il-Franġiskani f'Għajnsielem (TAU; Malta 2000) 48. Patri Ġorġ Aquilina ġabar l-istudji kollha dwar il-Franġiskani f'Malta fil-ktieb arċivoluminuż Il- Franġiskani Maltin (Ta' Ġieżu). Mill-1482c sal-Konċilju Vatikan II- 1965c (Klabb Kotba Maltin; Malta, 2011). 48, Gżira Road, Gżira, Malta Email: jesmondv0Ogmail.com Tel: 4356 2131 7137 Mob:-356 9944 3460 ITE Għ iU GAR le