16 (il-Ħadd 23 ta' Awwissu 2020 ĠENSNA (55) — Prof. RAV MANGION TORĊA sieru kien miż-Żurrieq u kien Pulizija tad-Dwana filwaqt li ommu mill-istess subbor kienet mara tad-dar. Huwa tgħammed, minn Reverendu Francesco Mallia, l-Arċipri- et, erbat ijiem wara fis-27 ta' Settembru 1899. Huwa ngħa- ta l-ismijiet ta' 'Antonius, Jo- seph, Vincentius, Wenceslaus, Carmelus, Publius'. Antonio attenda fl-Iskola Primarja tal-Gvern kif ukoll fis-Seminarju tal-Arċisqof fl-istess Belt Vilhena. Antonio ta sinjal tal-ispir- tu Nisrani u tal-valuri filan- tropiċi lejn il-komunità u Jejn l-oqsma pubbliċi bla distinz- joni, li kien imżejjen bihom, fl-okkażjoni tal-XXIV Kun- gress Ewkaristiku Internaz- zjonali li kien imniedi Fuq il-Fosos fl-1913. Huwa kellu biss 14-il sena meta kien fdat bil-kompi- tu li mal-intonazzjoni tat- Te Deum b'radd il-ħajr lil Antonio u s-Sinjura Agius f'ritratt meħud għand Joseph Cassar Studio tal-Ħamrun fi żmien iż-żwieġ tagħhom '9 Publio Agius, iben il-Kommendatur Antonio Agius Alla, ixejjer bandiera minn fuq il-quċċata tal-kampnar tal-maqdes ewlieni tal-Furja- na biex il-postijiet tal-qima divina fil-madwar jixxierku flimkien. Antonio xegħel suffarel- li billi b'sogru kbir ixxabbat mit-tieqa ż-żgħira tal-istess kampnar minflok li xejjer bandiera għaliex kien laħaq dalam. Huwa kien dejjem jgħd li l-ewwel tokki kien semagħhom ġejjin mill-knis- ja taa' San Filippu fl-Islà u dlonk daqqew b'leħen għalenija l-qniepen kollha ta' Malta u Għawdex. Antonio sa minn ċkunitu involva Jilu nnifsu b'ħeġġa liema bħalha f'varjetà ta' atti- vitajiet ċivili, reliġjużi, artis- tiċi u kulturali. lis-Sur Tonin', kif kien magħruf b'affezzjoni u b'rispett, kien sinonimu mal-Knisja Arċipretali ta' San Publju li kien iqis it-tieni dar tiegħu. Huwa kien dejjem preżen- ti fl-erba' rkejjen tas-soċjetà ta' madwaru u kien moħħu l- ħin kollu fit-tkattir u fit-titjib tat-tagħlim u tal-edukazzjoni tal-poplu tiegħu. Huwa kien ko-funda- tur taċ-Circolo: Giovanile San Publio fl-1924, kif ukoll Promutur tal-Festi Ċentenarji tal-Qaddis Għażiż fl-1925. Ċertament, Antonio ġibed l-attenzjoni tal-organizzaturi tal-għidien nazzjonali. Huwa ntalab. is-servizzi tiegħu lil hinn mis-Swar u mill-Par- roċċa nativi. Huwa kellu numru sabiħ ta' ħatriet li jkunu jvarjaw minn dik tal-ewwel President Lajk tal-Azzjoni Kattolika fl-1926 għal dik ta' Segretàr- ju fil-Kumitat Organizzattiv tal-Kommemorazzjonijiet Ċentinarji tan-Nawfraġju ta' San Pawl f'Malta fl-1960. Huwa kien: wieħed mill-imseħbin tabilħaqq val- idi u vitali fi ħdan il-Movi- ment Azzjoni Soċjali, il-Car- itas Internationalis, il-Papal Chamber of Malta kif ukoll fl-Orders of Chivalrv. Huwa kien jifforma parti mill-kumitat bl-isem 'Stamp Advisorv Board' kif ukoll tal-Kunsill tal-Pagi dwar it-Trasport Pubbliku. 'ta kontribut mill-iżjed siewi għal numru ta' snin. Huwa kien Rettur tal-Kon- fraternità tas-Sagrament Imqaddes u ta' San Publju fi ħdan. il-Knisja Arċipretali, tal-Furjana, għal 35 sena sħaħ u kellu jirtira biss minħab- ba saħħtu. Huwa kien ukoll Fratell f'dik tal-Madonna tar-Rużarju Huwa xpruna 'l quddiem ġewwa Malta d-devozzjoni lejn il-Madonna li -kienet meqjuma. fis-Santwarju. ta' Valverde fi Sqallija, fl-Italja. Huwa saħansitra ħa l-inizjat- tiva u ġab replika tal-kwadru tagħha u li baqgħet miżmuma Il-Kommendatur Antonio Agius waqt id-dekorazzjoni mill-Arċisqof Mikiel Gonzi fid-29 ta' Settembru 1962 fil-preżenza tal-Arċipriet tal-Furjana Monsinjur Carmelo Xuereb ti Publio Agius, iben il-Kommendatur Antonio Agius Grupp ta' tfal Furjaniżi li ħadu sehem fil-festa liturġika ta' San Publju, li kienet taħbat fil-21 ta' Jannar, fl-1926. L-istatwetta ta' San Publju kien ħadimha'Antonio Agius li jidher bilqiegħda u l-uniku wieħed liebes iċ-ċoff fuq ix-xellug tal-Arċipriet Francesco Mallia. b'għożża kbira fl-Oratorju tal-Fratellanza tas-Santissimu Sagrament u ta' San Publju, fil-Furjana. Barra minn hekk, Anto- 'mio kien President għal tliet darbiet u President Onorarju għal Ħajtu tal-Għaqda Mużi- kali u tal-Banda Vilhena u Fundatur-Membru tal-Flori- ana Civic Committee. Is-Sur Agius kien kolon- na tad-Demokrazija u reffied tad-Duttrina Soċjali tal-Knis- ja. Huwa qatt ma beża' jistqa- tr il-wemen tiegħu fi żmeniji- et kritiċi u turbulenti. Is-Sur Agius kien, fuq kollox, il-promutur ta' pleto- ra ta' xogħlijiet tal-arti kemm fil-knejjes u f'edifiċji storiċi fil-Furjana u lil hinn minnu. Huwa ddisinja l-ħġieġ ikkulurit ta' sitt metri tul li kien manifatturat f'Milan, fl-Italja, u li tqiegħed fit-tieqa ewlenija fil-portiku tal-Knisja Arċipretali. Bla dubju ta' xejn, huwa rrestawra b'mod ġenerali l-istess tempju u l-opri tiegħu wara li ntlaqat, iġġarraf u sof- ra ħsarat kbar matul il-Blitz- kreig (1939-45), speċjalment matul il-bombardamenti u tal-1942. ħabrek kemm kellu setgħa biex jara li d-Dar t'Alla tkun tijabilitata u dekorata kif l-air-raids Huwa kien jixirqilha. Huwa kellu għal qalbu l-aktar il-vetrata tat-tieqa tal-gallarija tal-orgni fil-Knis- ja Arċipretali tiegħu kif ukoll l-istess: prospetti: mlewnin fil-ġnub tal-Parroċċa moħtara lit-Trinità Qaddisa fil-Marsa. Antonio kien ukoll id-dis- injatur tal-artali u tal-kanċell tal-Knisja tal-Kappuċċini fil-Furjana kif ukoll tat-tar- bernaklu tal-artal maġġur fl-istess parroċċa tal-Marsa. Huwa organizza wirja fuq il-ħajja ta' San Publju b'rap- preżentazzjonijiet maħdumin bl-idejn fl-għamla ta' figurini tat-terrakotta fl-1942. Huwa esibixxa mudell tal-Knisja Arċipretali u kopja tal-Vara Titulari tal-Qaddis fil-festa tas-subborg għal bosta snin. Inċidentalment, Anto- nio kien il-mudellatur ta' bosta statwetti tal-Patrun li huwa sawwar bħala repliki ċkejknin għal ħafna famil- ji mill-Furjana u li esponew fit-twieqi tal-abitazzjonijiet tagħhom fit-toroq tas-sub- borg. Huwa kien ukoll il-krea- tur ta' diversi parċmini fosth- om pergamena li huwa ħoloq fl-avveniment taħt il-pa- troċinju tal-Kardinal Corrado Ursi fiċ-Ċelebrazzjonijiet So- lenni tal-Ewwel Ċentinarju tal-Konsagrazzjoni tar-Rotun- da tal-Mosta fis-17 ta' Ottubru 1971. Antonio pinġa sensiela ta' karikaturi kemm dwar tem- atika politika kemm dwar il-logħba tal-ballun. Huwa wettaq ħidma sfiqa biex tinġieb il-Qanpiena l-Kbira bit-tonalità ġusta u mixtieqa tal-Knisja Arċipreta- li li nħadmet mill-Premjata Funderija ta' Carmelo Capez- zato ta' Napli fl-Italja. Anzi: huwa flimkien mal-Benefattur Manwel Cas- sar, mal-Arċipriet Dun Anton Debono u ma' Dun Manwel Buhagiar, personalment trat- ta bis-serjetà mal-fabbrikan- ti biex ikun aċċertat li n-noti konċernati jkunu jaqblu mal- kunċert skont ir-rieda tal-Fur- janiżi ġaladarba kienet ip- pruvata bl-istrumenti. Huwa mabbozza li tpoġġiet fuq il-karrozza tal-Arċisqof Ġużeppi Mer- cieca li kienet fost l-aħħar esekuzzjonijiet. — maġistrali fil-kurrikulum. twil u vast li ħalla warajh. Antonio: Agius kien l-awtur mhux biss ta' artikli u sunetti fil-ġurnali iżda ta' monografiji storiċi u ekkleż- jastiċi, partikularment dwar il-Persunaġġ li tant kellu devozzjoni lejh. Il-Ħadd 23 ta' Awwissu 2020 /17 Il-Kommendatur Antonio Agius flimkien mal-prim kuġin tiegħu miż-Żurrieq Brother Louis Camilleri tal-Kulleġġ De La Salle li l-kawża għall-beatifikazzjoni tiegħu nfetħet fl-2019 Huwa niseġ l-Innu San Publju Martri' fl-14 ta' April 1941 li l-versi tassew popo- lari tiegħu baqgħu jitkantaw sal-lum, filwaqt li ppubblika l-ktejjeb 'Is-Subborg tal-Fur- jana u l-Parroċċa Tiegħu ħames snin wara fl-1946 li wkoll issokta jkun referenza prinċipali fost ir-riċerkaturi. Huwa stampa. l-istudju storjografiku u apoloġeti- ku 'L-Ewwel Isqof ta' Malta' fl-1978 li huwa sejjes fuq it- tagħlim uniku u fuq il-viż- joni singulari li abbraċċja sa mill-bankijiet tal-iskola. Antonio kkontesta l-elez- zjonijiet ġenerali f'isem il-Partit Nazzjonalista wara li ntalab minn Dr Giorgio Borg Olivier li dak iż-żmien kien il-Prim Ministru. Huwa ma kienx elett ukoll jekk kiseb ammont tajjeb ta' preferenzi. spiċċa r-raba' wieħed fil-lista tal-kandidati sħabu b'1,283 vot. Is-Sur Agius serva ta' Manager ma' Muscat's Garage fil-Gżira u kien Armv Assis- tant Chief Clerk mar-Roval Armv Ordnance Corps wara l-Isptar Ċentrali (ftit wara l-Kwartieri Ġenerali tal-Pu- lizija) fil-Furjana. Huwa ħadem ukoll bħala ġurnalista freelance u kien interessat bil-bosta f'ħidmiet u f'attivitajiet karitattevoli li għalihom kien imsemmi. Huwa kien nominat mem- bru tas-Società Historica Mel- itense e Catanese u ngħata Qdusija Tiegħu l-Papa Ġwan- ni XXII datata 18 ta' Lulju 1962 li rċieva waqt investitura li saret mill-Arċisqof Mikiel Gonzi fil-preżenza tal-Arċi- priet tal-Furjana Monsinjur 18 i Il-Ħadd 23 ta' Awwissu 2020 TOPRĊA tal-Gran Mastru Antonio Manoel de Vilhena, li kien ittieħed meta s-Sur Tonin kien President tal-Banda ta' belt twelidu Carmelo Xuereb fil-Palazz Arċiveskovili fil-Belt Valletta fis-29 ta' Settembru 1962. Huwa nħatar Kommenda- tur tal-Ordnijiet Kavalleres- ki ta' Sant'Agata ta' Paternċ fid-19 ta' Mejju 1968 u ta' San Ġorġ ta' Carinthia fit-30. ta' Awwissu 1975. Huwa kien ammess bħala Membru tal-Unur fl-Unione Cavalleresca Europea fil-25 ta' Novembru 1973. ġ Fl-aħħar nett, huwa tħadd- an bħala Soċju mill-Kamra Pontifiċja Maltija kif ukoll bħala Sieħeb mill-Moviment tal-Caritas ta' art twelidu. Antonio Agius ingħaqad fiż-żwieġ ma' Maria Cassar fil-Knisja Arċipretali ta' San Publju, fil-Furjana, nhar it- 18. ta' Awwissu 1938, u kell- hom tmien ulied: Emilv, Paul, Anna, Doreen, Frankie, Pub- lius, Josette u Rosette. An- tonio u Marv kellhom bħala ċelebrant taż-żwieġ tagħhom lil Dun Ġorġ Preca, l-ewwel qaddis kanonizzat Malti. Antonio kien ħabib tal-qa- Ib tal-Fundatur. tas-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija li min- naħa tiegħu għammidlu wkoll lill-ewwel żewġ uliedhom Emilv u Paul. Huma kienu residenti fi Triq Sant'Anna, fil-Furjana iżda kienu evak- wati minn hemmhekk biex isir il-proġett tal-loġoġ u daħ- lu fl-appartament n.1, Triq is- Suq, fil-Furjana, fl-1955. Il-Kommendatur Antonio Agius miet fl-età venerabb- li ta' 87 sena fl-appartament tiegħu fil-Furjana fejn għex mill-1955 għal iżjed minn tle- tin sena. Mewtu tħabbret permezz tat-trepassjoni. li: ndaqqet bil-qanpiena l-kbira li huwa stess kien ħawtel qatigħ biex tinġieb fil-Furjana. Huwa ndifen fil-qabar Il-Kommendatur Antonio Agius, magħruf affezzjonament bħala ''s-Sur Tonin' (c) Publio Agius, iben il-Kommendatur Antonio Agius tal-familja fiċ-Ċimiterju tal-Addolorata, f'Tal-Ħorr, f'Raħal Ġdid. Huwa b'rikon- oxximent u bi gratitudni ssemmiet triq għal ġieħu fil-Furjana mill-Kumitat għall-Ismijiet tat-Toroq, presedut mill-Professur Oli- ver Friggieri, fl-1989. Selezzjoni ta' Pubblikazz- jonijiet: 1935: S.Publiu Mar- tri L-Ewwel. Isqof ta' Malta u d-Devozioni lejh fil-Gżira ta' Malta (Lux Press, Malta) 1946: Is-Subborg tal-Furja- na u l-Parroċċa Tiegħu (Dar ta' San Ġużepp, Santa Venera); 1959: Tagħrif fil-Qosor dwar. il-Qanpiena l-Kbira tal-Knisja Arċipretali tal-Fur- jana (Dar .ta' S. Ġużepp, il-Ħamrun) 1960: San Publju Martri — B'Tifkira tal-Festi Ċentinarji 1978: Ġabra ta' Tagħrif mill-Kotba Mqaddsa mit-Tra- dizzjonijiet u minn Kitba ta' Storiċi Għorrief Approvati, mill- Knisja dwar San Publju Mar- tri — L-Ewwel Isqof ta' Malta (Stamperija Nazzjonali, Mal- ta) Reġistru Pubbliku, Val- letta, Malta, Twelidijiet 4781/1899; Żwiġijiet 984/1938; Imwiet. 2196/1987; Knisja Arċipretali, San Publju, Furja- na, Reġistru tal-Magħmudiji- et, Volum 5, paġna 33; Robbie Mifsud Bonnici, Dizzjunarju Bio-Bibljografiku : Nazzjon- ali (Dipartiment ta' l-Infor- mazzjoni, 1960), Michael Ga- lea, Dizzjunarju ta' Kittieba Maltin u Għawdxin Il-Bier- aħ u Llum (Pubblikazzjoni Bugelli, 1995); Emanuel S. Tonna, Final Focus on Flo- riana (Progress Press, 1979); Gazzetta. tal-Gvern, Notifika- zzjoni tal-Gvern 485/1989, paġna 3609, id., 25 ta' Awwis- su 1989 u 528/1989, 15. ta' Ot- tubru 1989, paġna 4110; Mi- chael J.Schiavone, Dictionarv of Maltese Biographies, Vol.l A-F (Pubblikazzjonijiet In- dipendenza, 2009); Id., L-Elez- zjonijiet f'Pajjiżna Fl-Isfond Storiku (1800-2013: (Pubb- likazzjonijiet Indipendenza, 2013) Albert Ganado/Antonio Espinosa Rodriguez, An En- evdopedia of Artists with a Malta Connection (Fondazz- joni Patrimonju Malti, 2018); Publius Agius 17.viii.2020.