ĦARSA LEJN IL-QNIEPEN TAL-KNISJA ARĊIPRETALI TA' SAN PUBLJU Il-qniepen tal-Knisja Arċipretali ta' San Publju jġibuli nostalġija kbira. Niftakarni minn tfuliti mmur għal din il-festa ndoqq dawn il-qniepen u wara ta' tifel li kont ma kontx inkun nista' norqod bl- eċċitament. Jista' jkun li dan l-effett kien jiġi billi din il-festa tiftaħ l-istaġun tal-festi. Kienet ukoll taħbat fi żmien l-eżamijiet ta' nofs is-sena skolastika li kienet tkun sitwazzjoni bħall-frotta pprojbita t'Adam. Kienet x'kienet ir-raġuni, il-karatteristika u storja unika li għandhom dawn il-qniepen hija dik li tiġbidni lejhom illum. Fil-kampnari Ilum jeżistu sitt qniepen: il-qanpiena l-kbira tinsab għaliha fil-kampnar tat-tramuntana u hija l-aktar riċenti għax saret lejn nofs is-seklu għoxrin, filwaqt li l-ħamsa l-oħra jinsabu fil-kampnar l-ieħor. Dawn ta' l-aħħar saru kollha fis-seklu dsatax u sejrin niffukaw fuqhom f'dan l-istudju. Dawn il-qniepen ma sarux kollha f'salt, imma tista' tgħid saru waħda waħda. Din kienet l-użanza antika; dik li l-qniepen kienu jiġu ordnati fuq bażi ta' daqs u piż u mhux intonazzjoni mużikali. L-ideja li jiġi ordnat 'sett' kienet għadha fil-bidu tagħha. Il-fatti juru li l-ewwel każ ta' sett kien għall-Knisja tal-Karmnu l-Belt meta l-fondituri aħwa Franġisku u Ġwakkin Tirgance fondew sett ta' erba' fis-sena 1791. l Wieħed forsi bir-raġun jargumenta li qabel din is-sena nsibu sett ta' tliet qniepen fondut fl-1619 għall-arloġġ ta' San Ġwann. Dan żgur li ma jistax jitqies bħala l-ewwel sett għax il-kummissjoni saret għall-qniepen ta' l-arloġġ jiġifieri bilfors kellhom isiru tliet qniepen f'salt biex fuqhom jindaqqu l-kwarti u s-sigħat. L-eqdem ħjiel ta' xi qniepen fil-Floriana jeħduna lura sew fiż-żmien; proprju fis-sena 1756 meta l-prokuraturi tal-Knisja kkunsinnaw lill-Aloisju Bouchut il-fonditur ta' l-Ordni ta' San Ġwann żewġ qniepen maqsuma li bejniethom kienu jiżnu 210 ratal. Ir-raġuni ta' din il-biċċa xogħol kienet biex Bouchut ifondi qanpiena jew qniepen oħra ġodda għall- knisja. ' Kienet x'kienet id-deċiżjoni jidher li Bouchut gatt ma wasal biex qeda lill-Furjaniżu tant li laħaq miet u l-qniepen mixquqa baqgħu fil-funderija. Wara mewtu f'Marzu ta' l-1766 Giovanna l- armla tiegħu, raddet dawn il-qniepen lura lill-prokuraturi. Dan kollu jidher f'kuntratt datat 8 ta' Jannar tas-sena 1772 quddiem in-Nutar Fortunat Tramblett.. Dawn il-qniepen miksura ngħataw lill-aħwa Trigance, suċċessuri ta' Bouchut fil-Funderija ta' l-Ordni biex ifondu qanpiena ta' madwar 5 qnatar. Ma' dawn huma żiedu qanpiena miksura oħra ta' 142 ratal, kif ukoll 148 skud, 1 tari u 2 grani. Il-flus xorta ma servewx għax il-knisja kellha tissellef 100 skud mingħand ċertu Ġwakkin Locano għall-dan il-għan. X'sar minn din il-qanpiena ta' 5 qnatar li għamlu l-aħwa Trigance ma nafux. ' F'kuntratt ieħor datat 30 ta' Settembru 1795 quddiem in-Nutar Silvestru Saverju Buttigieg it-teżorier tal-Kolleġġjata ta' San Pawl Nawfragu tal-Belt fil-kapaċità ta' prokuratur tal-Knisja ta' San Publju, laqa' għandu qanpiena ġdida ta' 9 qnatar u 87 ratal li swiet lill-Furjaniżi s-somma ta' 1,087 skud, 8 tariu 8 grani. Il-kuntratt jisħaq iswed fuq l-abjad li l-fondaturi Trigance kellhom jagħmlu tajjeb għall-kwalunkwe difett li tal-Belt liema kundizzjoni jidher li ma ġietx issodisfata għax l-intonazzjoni ta' dawn iż-żewġ qniepen hija ferm distinta minn xulxin. Ġustament il-Furjaniżi ma qagħdux iħaqquha ma' Ġulju għax għamlilhom qanpiena li kellha tkun il-prekursur ta' karriera brillanti li wasslitu biex għamel isem f'Malta fit-tfondija ta' qniepen melodjużi. F'bosta kitbiet tissemma qanpiena kbira ġdida li tħallset minn benefattur Furjaniż bl-isem ta' Gejtanu Mangion. Il-qanpiena tfondiet mill-fonditur John Warner ta' Londra pero' ma jidhrix li din serviet wisq. Fl-1878 seħħ pass importanti ħafna fil-kamponoloġija lokali; dik li l-poplu ma kienx għadu injorant u jordna l-qniepen bl-addoċċ. Minn benefiċċju ta' Gejtanu Mangion il-Furjaniżi ordnaw qanpiena oħra mingħand Gulju. Ma nafux jekk dan il- benefiċċju kenux flus kontanti jew il-bronz tal-qanpiena li fonda Warner u li kienet issa mixquqa. Il-Furjaniżi rabtu lil Gulju li din il-qanpiena kellu jkollha intonazzjoni li mużikalment u akustikament tikkumplimenta l-qanpiena li'kien għadu kif għamlilhom is-sena ta' qabel. Biss ta' min wieħed ifakkar li f'din l-epoka Cauchi kien għadu fil-bidu tal-karriera tiegħu. Għad li kien fonditur kapaċissmu, il-fatti juru li f'dan iż-żmien huwa kien qiegħed jesperimenta f'dan il-mestier. $ Il-qanpiena li Gulju għamel għall-Furjaniżi f'din is-sena ġiet tiżen fuq 28 qantar u ħarġet b'intonazzjoni kważi identika bħal dik li kien għadu kif lesta s-sena ta' qabel. Kif kienu ftehmu fil-kuntratt, il-Furjaniżi irriservaw id- dritt li jirrifjutaw il-qanpiena. Gulju ma kellux triq oħra għajr li jagħmel oħra biex tiġi mużikalment kumplimentari kif kien il-ftehim. Il-qanpiena rrifjutata li ma kellha xejn ħażin għajrli ma kenitx mużikalment kumplimentari ma' seħbitha malajr sabet sehma. Kif ġriet ix-xniegħa li l-Furjaniżi ma riduhiex, il-Qriema ta' San Ġorġ talbu l-Gulju biex ibigħhlelhom tale quale bl-iskrizzjonijiet u d-dekorazzjoni kollha li kienu jappartejenu biss għall-Floriana. 7 Intant f'kuntratt datat 14 ta' Marzu 1879 quddiem in-Nutar Ludovik Zarb, l-Arċipriet tal- Floriana, u Gulju Cauchi ċedew kull dritt li kellhom fuq il- qanpiena lill-prokuratur ta' San Ġorġ Ħal Qormi. $ Gulju ta r-risposta s-sena ta' wara fl-1879 meta għamel qanpiena iżgħar minn dik li spiċċat Ħal Qormi. Din il- qanpiena l-ġdida ġiet tiżen fuq l-20 qantar u l-intonazzjoni tagħha ikkumplimentat mużikalment dik tal-1877. L- intonazzjoni tagħha ġiet bejn weħed u ieħor ton 'l fuq minn din ta' l-aħħar,u għadha tintuża sal-lum għar-reċta ta' l-Anġelus tliet darbiet kuljum. Xogħol Gulju ngħoġob mill-Furjaniżi u kienu pronti ordnawlu qanpeina oħra iżgħar fl-1880 u possibilment dik 'Tal-Vjatku' li l-annu fuqha ma jidhrix sew għax l-aħħar numru huwa mittiekel. Dawn illum jinsabu fil-kampnar tan-nofsinhar waħda maġenb iż-żgħira fil-ħnejja ta' wara u l-oħra tħares lejn Balzunetta rispettivament. Għalkemm il-qniepen Furjaniżi ma jiffurmawx sett, huwa żgur li bejniethom jiffurmaw skala mużikali li tagħlaq bil-qanpiena l-kbira li saret fl-1954. Inkunu qegħdin ngħixu f'illużjoni meta naħsbu li xogħol Gulju kien impekkabbli. $ Biss min-naħa l-oħra r-reputazzjoni tajba li għamel, u li għadu jgawdi aktar minn mitt sena wara mewtu hija xhieda verament u tabilħaqq mistħoqqa għax ħadem ħafna għaliha. Din dejjem qegħdin insostnuha meta wieħed janalizza xogħlu minn punto di vista lokali.