Kien ilu ħafna jgħid li jrid isiefer. Qalbu kienet tix- xennaq xħin kien jisma' min jitkellem fuq il-witat u x- xagħri ta' l-artijiet ta' barra—jew inkella fuq l-ibliet kbar-- it-toroq bla tarf imdawla bi dwal imżewqa. Għalih is-safar kien ħolma, l-artijiet ta' barra kien idonnihom ġenna. Is-safarl din il kelma għalih kienet setier: malli jisma' 'l xiħadd ilissinha qalbu kienet tħabbat iktar imgħaġġla; f'moħħu kienu jidhru artijiet imbiegħda—geġwiġija ta' nies ta' kull lewn, ta' kull ġens u ta' kull ilsien. Lejl u nhar is-safar fi ħisiebu—moħħu dejjem ihewden fil-bogħod. Kont narah xi darba jagħżaq, raġel mibni b'saffejn, wiċċ samrani b'żewġ għajnejn suwed tuta jibbru: xbiha ta' saħħa u ta' hena; minn tagħna kemm tridu, l-għaxqa t'ommu u ta' missieru kif ukoll tax-xbejbiet kollha. tar-raħal. 'Ma ndumux hawn', kien jgħidli, 'u hawn—bhawn m 'hawn xejn; tmur hemmhekk tista' xi darba tiġi nies. Mela hawnl kull min mar kullħadd ġieb ugitejn miegħu. Issa hemm Ġużepp ta' Kanġu ma ġiebx flus kemm jasa' ġildu' jew in- kella Wiġi ta' l-Iswed x'jonqsu7 Minn hawn kien sa jfaddal biex jixtri dak ir-raba'' Le, le, hawn m'hawn xejn; issa la waħħalt f'rasi li mmur, immur imqar kieku naf x'naf Għaddew xahar, tnejn, tlieta; dejjem l-istess: is-safar tiela' u s-safar nieżel. Taħbit minn hawn, taħbit minn hemm: issa għand l-aġent tal-vapuri, issa għand it-tabib għall-vista—kollox jagħmiel bil- fierqa, ferħan sa jtir għax fl-aħħar sa jsiefer. Ommu l-ħin kollu ddur bih: issa ġġiblu l-ħwejjeġ minn għand il-ħajjat, issa tgħaddilu l-ħwejjeġ, dejjem ma dwaru m'għan- dhiex qalb, m'għandhiex sabar twarrab minn mnejnu. lssa titniehed tnehida minn qiegħ qalbha, issa demgħa sħuna ġġelben minn fuq ħaddejha. 'Ħsebijiet wieħed fl-ietior kienu dejjem għaddejjin minn moħha. Daqqa tiftakar kemm ben- nitu, kemm kienet titgħaxxaq bih tarah rieqed ġon-nieqa tax- xkora; daqqa tistħajlu għadu tifel ċkejken, wiċċu mfaqqa', dejjem imdendel ma' djulha. Kienet tiftakar kemm ferħet meta tqarben l-ewwel darba, meta libes l-ewwel qalziet twil, meta kien taha l-ewwel uqitejn li daħħal. Siekta, kelma li kelma tna tlissinx il-ħin kollu. Moħha mhux fli qed tagħmel iżda fisebijietha mtajra, jew aħjar, miġbura fuq ħaġa waħda, jitbiegħdu biex jiġbru u jlaqqtu mill-irkejjen tal- sħajja l-im- għoddija il-ġrajjiet kollha ta' binha, ''Min jaf nerġax narab' tgħid bejnha u bejn ruħha 'u jien sirt xiħa; sa nibqa' ħajja sa ma jiġi'; u f'daqqa waħida fisebijietha jduru u tistħajlu mar u ġie mill-ġdid—għani u ferħan, Wasal il-jum meta kellu jitlaq; minn filgħodu kmieni ħbie- bu nġabru biex jagħtuh til-vjieġġ it-tajjeb'. Daru kollha mie- għu l-għorfa ta' fuq. Kien fihom tassew x'tara: Pawlu bil- qiegħda fin-nofs, il-ġlekk imqammat miegħu, il-kappell f'idu u l-oħrajn ma' dwaru bl-imħatra min igħajjat l-aktar biex iwissih. Issa wafida tgħidlu biex jiftakar dejjem fil-Bambin, issa l-ieħor li jidhirlu li jaf ħafna għax darba kien mar sa Marsilja, isefsiflu f'widintu biex joqgħod attent ma' min jagħmilha: kollha jridu jgħidulu kelma għall-aħjar qabel imur. Pawlu jkompli ma' kulħadd b'dik il-ħlewwa żorra tal-bdiewa tagħna. Il-ħila don- nha. naqsitu dak il-ħin—għajnejh, is-soltu dejjem ileqqu kienu miksura. Jiena dħalt fejnu —taptaptlu fuq spalltu u ħadtlu b'idu. L-għafsa ta' dik l-id ħarxa u felħana u l-ħarsa li tafa' ' fuqi kienu jfissru ħafna. Ommu bisitu, u missieru qallu: €Mur ibni, il-Bambin ibierkek.' Għafsa ta' id; ħarsa—bewsa; u żewġt iqlub iħabbtu tafibita waħda u l-imħabba jew in- niket tal-waħda jitħalltu ma' ta' l-oħra u jsiru ħaġa waħda 1 Il-karozza waslet wara l-bieb. It-twieqi tal-ġirien tbexx- qu u minn warajhom u minn wara l-purtieri n-nisa kurjuża kienu qed jgħarrxu u jpaċpċu minn taħt ilsien. Oħrajn ħarġu barra fit-triq, xagħarhom imħabbel u trabi smajrin fi ħidanhom. Pawlu bies għal darba oħra 'l ommu—u żewġ bagalji daqs- hiex f'idu, intafa' ġol-karozza. Tut-tut; sħaba trab u l-karozza għabet fil-bogħod. Il-ħbieb u l-qraba nġabru lejn djarhom; it-twieqi ngħalqu bil-mod il-mod; in-nisa kurjuża warrbu mit-triq u minn wara l-purtieri, fil-waqt li Pawlu kien qie- għed dejjem iktar jitbiegħed minn dar ommu—jofilom ġid, riżq u għana fl-artijiet ta' xewqatu. A. QALLEJA (Student tal-Letteratura) AĦFER, MULEJI Imma għakkes il-ħidma ta' dawk kollha li ma jemmnux f'Malta. Għakkishom, Mulej, u xerridhom, u itfa' quddiem iż-żgħażagħ il-bandiera tar-Rebħa, għal ġieħ ta' Malta ġdida, imkabbra. biha nfisha, meħlusa mill-għajb ta' min taha bis-sieq.