Għaliex għoġobni l-ktieb: Hawn Twieldet u Tibqa' Tħabbat Qalbi' ta' Pawlu Aquilina kitba ta' Dun Nikol Aquilina D. Litt Zgur li Ikoll kemm aħna ngħożżu r-ritratti tal-familja għax jibqgħu jġeddu fina memorja ta' ħajjitna u b'mod misterjuż iġegħluna ngħixu fil-ħsieb dawk it-tifkiriet l-imgħoddija filwaqt li nħossu t-tqanqiliet tar-ruħ ta' żmien ilu. Waqt li kont naqra l-aħħar ktieb ta' Pawlu Aquilina ħassejtni qisni nħares mill-għoli lejn raħal twelidi u nimraħ fuq il-medda wiesgħa ta' kampanja li tħaddan is-Siġġiewi. Iżda bil-mod il-mod, aktar ma komplejt naqra, ħassejt l-awtur jixhet ħarstu mhux biss fuq it-topografija tar-raħal iżda jippenetra wkoll il-ħajja soċjali, reliġjuża rikreattiva ta' ħamsin sena ilu. Tassew li kull raħal, dari aktar mil-lum, kellu ċerta BEN ħalel lej L L l TI u. Ertizja jetri eI 0) 0a 1 identità: il-konfini kienu aktar markati, iżda għadd ta' Qalbi karatteristiċi kienu komuni għal kulħadd u ssibhom kullimkien speċjalment fl-irħula mxerrdin fil-kampanja tagħna. Dan qed ngħidu għax jiżbalja min jaħseb li l-ktieb ta' Aquilina hu ristrett għall-ħajja tas-Siġġiewi u dak li jgħodd għar- raħal ta' San Nikola, ma jgħoddx għall-irħula l-oħra ta' dak iż-żmien. Mill-pinna jew aħjar mill-għajnejn u mill-qalb ta' l-awtur, nifhmu x'ħabb il-kittieb, x'ħass u għaliex jisgħobbih li tlifna ċerti affarijiet. Huma fuq kollox il-valuri aktar minn kull ħaġa oħra li kellna u li sfortunatament intilfu taħt is-sikka taż-żmien u tal-progress. Hekk tbenġlu u xxellfu l-ġabra fil-familja, ir-reliġjożità, l-imħabba lejn l-ambjent, is-solidarjetà bejn il- ġirien u bejn il-parruċċani, is-sens of belonging lejn ir-raħal b'dak kollu li fih, ħaġa li kienet tnissel punto di riferimento għal kull min kien jitwieled u jgħix fir-raħal, il-ħajja ħawtiela, ir- rispett lejn l-awtorità u min-naħa l-oħra, l-awtorità ġenwina li tifttex il-ġid ta' dawk f'idejha mill-Providenza. Interessanti kif Aquilina joħroġ tant tajjeb l-aspett ta' l-awtorità trinitarja li kienet tmexxi r-raħal: l-awtorità ekklesjastika bil-kappillan u l-kleru mogħtija għas-servizz tar-ruħ u tista' tgħid għal kull nitfa' u fettuqa li tinqala' fir-raħal; l-awtorità ċivili fil-persuna tas-surġent li kien inissel biża' reveranzjali minn fejn kien jgħaddi kien jirreferi għalih bħala l-ġustizzja; u fl-aħħar, is-surmast ta' l-iskola flimkien ma' l-għalliema li kellhom f'idejhom it-trasmissjoni Każin Banda San Nikola — Festa 2005 ta' l-edukazzjoni ta' dawk li kienu jattendu l-iskola tar-raħal. Lejn dawn it-tliet rappreżentanti kulħadd kellu stima għax kien jaf li min kien jidħol għal dan ix-xogħol ma kienx ifittex karriera imma li jaqdi d- dover u jkun ta' servizz. Jiżbalja wkoll min jirraġuna li Aquilina fin-nisġa tal-ġrajjiet u d- deskrizzjonijiet li jagħtina jintrebaħ minn xejra pessimista e.g. l-essejs: Il-Pjazza li tlifna; il-Paċi li tlifna; il-Ġmiel li tlifna… Iżda l- pessimista hu dak li jaqta' qalbu, li jara kollox iswed u jitlef il-poeżija tal-ħajja bir-realtajiet tagħha. Għall-kuntrarju Aquilina hu realista għax bħall-fotografu jaf idawwar il-camera tiegħu fuq l-objettiv biex joħroġ il-verità… X'deskrizzjonijiet ħajjin insibu fl-essejs: Meta kien iħabbat il-bieb (p.169), Meta kien joħroġ il-Vjatku (p.161). Niftakru li l-ktieb ta' Aquilina m'huwiex diarv iżda tifkiriet magħġuna f'taħlita ta' esperjenzi ta' ħafna snin u għalhekk spiss insibu paraguni u riflessjonijiet bejn dak li hu fil- preżent, bejn dak li seħħ u r-riżultat tiegħu. Mur għidilna dak iż-żmien kemm kellna naraw bombi bil-bosta akbar u wisq aktar qattiela fis-snin tal-gwerra, bejn l-1940 u l-1943/(p.122). Għaldaqstant ħafna drabi donnha tinstema' u tinħass il-karba jew tnehida profetika ta' wieħed li jixtieq li l-affarijiet għaddew għall-aħjar. Imnalla li qabel il-gwerra kont għext għaxar snin ta' paċi fl-isbaħ żmien tat-tfulija, għax dan hu għalija l-isbaħ żmien ta' faraġ u hena li għadni u nibqa' ngħożż tul il-bqija ta' ħajti. Kemm għandna ngħożżuha l-paċil (p.78) Ma ninsewx li Aquilina għadda ħafna snin bħala edukatur u għalhekk hi fin-natura tiegħu li jara l-iżball u jagħmel ħiltu biex jikkoreġih. Mhux biss, imma bħala teacher tal-Malti għal ħafna snin Aquilina hu tassew mgħallem tal-kelma Maltija. Il-ħila tiegħu tidher fl-għażla preċiża tal-kelma u fil-binja tal-ħsieb. Dan jidher ċar l-aktar fid-deskrizzjonijiet kemm ta' ġrajjiet kif ukoll ta' kwadri u ta' karattri li minnhom insibu ħafna. Għal dan Aquilina jinqeda bil-vokabolarju vast li jħaddan speċjalment vokabolarju fejn tidħol is-sengħa tal-biedja jew il-ħajja tal-kampanja. Huma dawn l-elementi li jagħmlu l-istil ta' Aquilina stil melodjuż qisek qed i tisma' n-noti ħelwin tal-kitarra jew tal-flejguta f'xi lejla sajfija fil- misraħ tar-raħal. Il-ktieb kollu hu mimli xeni jew ritratti ħelwin ta' ħaddiema fil- 1 barriera, fl-għalqa, fis-sajd… nies li jaqilgħu l-għajxien tagħhom bl- għaraq ta' ġbinhom fil-habitat sempliċi tagħhom: il-knisja, ix- xogħol, il-familja. Aquilina hu l- bniedem li jissaħħar wara l-ġmiel FT milli Ritratt Rav Sant Każin Banda San Nikola — Festa 2005 għax huwa sensittiv għal dak kollu li hemm u li jseħħ madwaru. Kemm iħobb juża n- nom seħerll Għalih seħer ifisser ammirazzjoni, għożża, rispett, sagralità. B'sengħa kbira Aquilina juri apprezzament ta' dak li hu sempliċi, ġenwin: Ta' Zoll, ta' Keċisu, il-Putes, ta' Paċpaċ ma jfissru xejn għal min qatt ma ji sema' bihom iżda huma karattri tipi li nsibuhom f'kull raħal u , At f'kull soċjetà (p.55). Ngħidu ita' Għa: wkoll li minkejja dawn il- (fitratt: Rav Sant) limitazzjonijiet ambjentali u kulturali, kien hemm nies li refgħu rashom 'il fuq u għamlu unur lilhom u saħansitra lil pajjiżna. Ma nistgħux ma nsemmux lil Patri Delia, Karmenu Vassallo, Karmenu u Salvu Messaġġ: Il-ktieb: Hawn Twieldet u Tibqa' Tħabbat Qalbi, jinxtara mill-Kunsill Lokali ppubblikat dan l-aħħar mill-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi, fih ġabra ta' ritratti li huma rari ħafna għax fosthom hemm xi wħud tassew qodma u miġbura minn kollezzjonijiet privati. Ta' min jgħożżhom. Iżda barra minn hekk il-ktieb għandu ċanfira għalina li ma għarafniex nibżgħu biżżejjed għall-isbaħ wirt li għandna: il-ġmiel ta' l-ambjent li kellna u li ħafna tlifnieh. Din hi l-fehma ta' Aquilina li jilmenta mill-impatt ambjentali negattiv (p.99). Jista' jsir ħafna titjib, baqgħalna ħafna x'nikkonservaw u nsalvaw. Kull bniedem, fil-qasam tiegħu, huwa protagonista; jekk jaqdi dmiru sewwa jkun qed jikkontribwixxi għall-ġid u l-progress tas-Soċjetà. Ħafna drabi l-istoriċi kienu jħarsu lejn il- faxx ta' fuq tas-Soċjetà donnu min hu bil-kappell jew bix-xettru biss għandu dritt li jibqa' jissemma. Aquilina jrid juri li fuq kollox il-faxx ta' fuq hu bħal ponta ċkejkna li tidher ta' iceberg; imma taħt hemm massa enormi li għalkemm ma tidhirx tfisser u ssarraf ħafna. Għaldaqstant għalkemm ħafna mill-personaġġi u l-karattri tal-ktieb ma nafuhomx u, ħlief għal nieshom isimhom intilef dlonk wara li dfinniehom, bla ħadd ma joħlom li jagħmlilhom xi mafkar iżda l-frott ta' ħidmiethom jibqa' jinħass għal dejjem. Il-ktieb ta' Aquilina huwa b'tifkira ta' dawn in-nies bla isem iżda ġieħhom jibqa' għal dejjem; ad perpetuam rei memoriam. Filwaqt li nirringrazzjaw lil dawk kollha li fur d ia i illiże nm eTi ta korii ini ri e raj Ti nappellaw lill-qarrejja sabiex jagħmlu użu mis-servizzi u l-prodotti reklamati. Każin Banda San Nikola — Festa 2005