d (4700007410R ha KRISTUFLETTRA/ LIL-EĦUD (2) L-Ittra lil-Lhud hi waħda mill-kitbiet tat-Testment il-Ġdid li turi struttura u tematika oriġinali, għalkemm hi assoċjata mal-epistolarju ta' San Pawl. Rajna diġà li hemm problema dwar l-awtur tal-Ittra, kif ukoll ma tantx għandna dettalji ċari dwar id-datazzjoni u d-destinatarji tagħha. Imiss issa li naraw l-istruttura li tipprovdi l-qafas ta' din l-Ittra biex 42 $ L-Anr IMQADDSA $ APRIL - ĠUNJU 2010 imbagħad neżaminaw xi temi partikulari, u l-aktar dik li hi marbuta mas-saċerdozju ta' Kristu li jissostitwixxi s-saċerdozju tal-Patt il-qadim. L-istudjużi normalment iqisu li l-Ittra lil-Lhud fiha żewġ taqsimiet ewlenin, jiġifieri parti dottrinali (1,1 — 10,18) u parti parenetika jew morali (10,19-— 13,25). Imma dan il-mod mhux dejjem eżatt għax fil-fatt l-awtur mhux l-ewwel darba li jħallat espożizzjonijiet dottrinali ma' eżortazzjonijiet morali (2,l-4; 3,7—-4,16; 5,11 6,12), hekk li jibni rabta intima bejn il-fidi u l-esperjenza Kristjana. Hemm ukoll mod ieħor kif tiġi maqsuma din l-Ittra, u dan jista' jgħinna fl-espożizzjoni tagħna, jiġifieri: 1) il-kelma ta' Alla (1,1 4,13); 2) is-saċerdozju ta' Kristu (4,4 — 10,8); 3) il-ħajja tan-Nisrani (10,19 — 13,25). L-aħħar metodu ta' kif wieħed jista' jistudja l-Ittra lil-Lhud hu billi jaqsamha f'ħames sezzjonijiet, wara l-prologu li fih l-awtur jitkellem dwar kif Alla kellimna f'dan l-aħħar żmien fil- persuna ta' Kristu Ibnu (1,l-4). (1) L-ewwel taqsima (1,5 — 2,18) tiżviluppa r-relazzjoni ta' Kristu ma' Alla, billi tipprova tiddefinixxi l-Isem ta' Kristu (1,5-4), kif ukoll f'relazzjoni mal-bnedmin (2,5-18) billi l-awtur jinqeda b'paragun bejn l-anġli u Kristu. Dan l-iżvilupp iwassal għall-affermazzjoni tas- saċerdozju ta' Kristu (2,17). (2) It-tieni taqsima (3,1 — 5,10) tindika r-realizzazzjoni fi Kristu L-ART IMQADDSA $ APRIL - ĠUNJU 2010 $ 43 taż-żewġ aspetti fundamentali ta' kull saċerdozju: Kristu jiġi ddikjarat bħala qassis il-kbir quddiem Alla (3,1-6), u hu solidali mal-bnedmin (4,15 — 5,10); il-pożizzjoni tiegħu nistgħu nqabbluha ma' dik ta' Mosċ (3,2) u ta' Aaron (5,4). Fl-istess ħin l-awtur jinserixxi eżortazzjoni twila dwar il-fedeltà tan-Nisrani (3,7 4,14). (3) It-tielet taqsima (5,11 — 10,39) tesprimi d-duttrina tal-Ittra fil- milja tagħha, għaliex tqiegħed għad-dawl elementi speċifiċi tas- saċerdozju ta' Kristu. Kristu hu IET o i EVA ti oa (a C (7,1-28); is-sagrifiċċju personali tiegħu hu għal kollox differenti mis-sagrifiċċji tar-riti antiki u hu jiftaħ it-triq lejn is-santwarju KOSKC SEN it dnifizin iet verament il-maħfra ta' dnubietna bit-tixrid ta' demmu (10,1-18). Dan is-sagrifiċċju tiegħu mela LG na Et doża al f B saċerdozju tat-Testment il-Qadim, LI BA Tal eta o (CB IT lo Ta to IB ji e A A aspetti fundmentali tal-ħajja spiritwali: il-fidi, fuq l-eżempji tal-missirijiet tal-qedem (11, l- 40), u l-ħtieġa tal-perseveranza (PA — 13,18) tippreżenta kwadru tal-eżistenza tan-Nisrani billi tistieden lill-fidili biex jimpenjaw ruħhom b'deċiżjoni fil-mixja lejn IE eto Is-saċerdozju ta' Kristu fl-Ittra lil-Lhud: elementi fundamentali L-Ittra lil-Lhud hi l-unika kitba dottrinali fit-Testment il-Ġdid li MAS T'ART IMQADDSA $$ APRILZ ĠUNJU 2010) ippreżenta t-tema tas-saċerdozju a' Kristu fil-kuntest tal-misteru IEOR A po IlE għal Kristu l-isem ta' saċerdot u ta' GELSOI oTAE jat Konteb bene tatni -Ittra għandha importanza kbira biex turi r-rabta ta' kontinwità imma fl-istess ħin ta' rottura li hemm, bejn il-kult tat-Testment il-Qadim (riti u sagrifiċċji, saċerdozju, santwarju ta' Alla a' Iżrael) u l-kult tat-Testment il-Ġdid inawgurat fid-demm ta' IESOai Ma' l-ewwel daqqa t'għajn, il- persuna u l-ħidma ta' Ġesti ma antx jidhru li huma marbutin juntiita ibid PAĊE TONT a' realtà reliġjuża. Ġesti ma kienx jappartjeni għal xi klassi saċerdotali (hu kien mit-tribl ta' Ġuda u mhux minn dik talevi), Me e e ala saċerdot. Il-mewt tiegħu fuq il- Kalvarju esternament ma tidhirx IMO Bad sax ei ATI o ot Gmiel Għal din ir-raġuni, biex il- karattru sagrifikali tal-passjoni Le Ga a B vot l IA) (al ET bon taZal sħiħ, hu neċessarju li nagħmlu superament doppju: mill-banda l-waħda, irridu noħorġu mill- interpretazzjoni dejqa ta' kunċetti pet rAZJon tl Ba tazzi dab Tege tat Lhud, u mill-banda l-oħra rridu nagħrfu, 'l hemm mill-apparenzi, IO KO a a tla JET tliat B ikel ka di ER i gnieħ Dan il-pass it-tradizzjoni EE ET EEI pjojIT CT (i tIB Ga a ee o ka eto ie Qaddej ta' Alla f'Isaija 53, u meta Lo do fo U On B To ċelebrazzjoni sagrifikali tal-ħaruf LIE Ga IB a aa jie ox e lot o ata bejn iż-żewġ realtajiet biex hekk imbagħad jitkellem dwar is-superjorità tas- saċerdozju ta' Kristu, billi jagħmel riferimenti għar- riti antiki u s-sagrifiċċji ta' annimali fit-Tempju ta' Ġerusalemm, li għalina pl i gbin een lo Hu fi Kristu glorifikat, bħala riżultat tal-passjoni p a jn iaċigie JAG ETA ġieni (EORI Tela a (ora i Gej Kristu hu l-Iben ta' Alla u hu wkoll ħuna. Kristu glorifikat jiżgura lill-bnedmin li huma jistgħu jaslu għand Alla; għaldaqstant hu jsir il-qassis il-kbir. Is-saċerdozju tiegħu jissupera s-saċerdozju ta' Aaron (5,4-5). Fil-kumment eżeġetiku tas-Salm 110 l-awtur juri li Alla ried joħloq saċerdozju fuq linji ġodda fil-każ ta' Kristu: mhux saċerdozju marbut mad-dixxendenza Levitika tas-saċerdozju Lhudi, imma saċerdozju 'skont l-ordni ta' Melkisedek' (7,1-28). Il-mewt u l-glorifikazzjoni ta' Kristu jikkostitwixxu sagrifiċċju veru; mhux DK gi i loan sagrifiċċju li jissostitwixxi s-sagrifiċċji l-oħrajn kollha i Tal ata B an is-sagrifiċċji qatt ma setgħu jippurifikaw lill-bnedmin mid-dnub (9,9; 10,1-4). Il-mewt ta' Kristu hi offerta personali perfetta (9,14) li permezz tagħha l-bnedmin ila i Beta ta Dato) GE tI O jon nt4 Bil-mewt tiegħu Kristu sar saċerdot etern li ġej mis-sema (9,24) u wettaq il-maħfra tad- fi a o ija billi waqqaf Patt il-ġdid u EB Flotta IG ENISA 13,20). Id-demm ta' Kristu ila ċi itti ZONE Alla fis-santwarju veru GUSOJA Għaldaqstant nistgħu Oi Bee (1) Kristu bħala qassis il-kbir jA to Ta EN I —75,10) (2) Kristu bħala qassis il-kbir skont l-ordni ta' Melkisedek (7,1-28) (3) Kristu bħala qassis li joffri lilu nnifsu b'sagrifiċċju L u i ta ala jani IIIa ia G mita salib (9,11-23) (4) Kristu li jidħol fis- santwarju veru tas-smewwiet bl-uniku sagrifiċċju tal- ubbidjenza tiegħu lejn ir-rieda tal-Missier (9,24 — IUSTJA Ejja mal-Franġiskani. LU SIE fo Ta a o ET Ta iI fo II ITE Iz AT IA tal-Ħaber', kif inhuma magħrufin il-Franġiskani fl-Art Imqaddsa, jgħinuk tagħmel pellegrinaġġ li ma tinsiehx. Jgħinuk tgħix il-paġni ta' l-Evanġelju fuq l-istess postijiet li seħħu, b'differenza. (€) 1 a o o o lo A Te storja u monumenti ta' arkeoloġija li huma stess ħarġuhom għad-dawl. lu Et SE F'Malta l-Kummissarjat ta' l-Art Imqaddsa joffrilek dan is-servizz professjonali bil-pellegrinaġġi lejn l-Art Qaddisa li l-Papa Pawlu VI 46 ee L-ART IMQADDSA $ APRIL- ĠUNJU 2010 pellegrinaġġi l-art imqaddsa mal-franġiskani 19 April- 27 April 16 Mejju - 24 Mejju 30 Mejju - 7 Ġunju 18 Lulju - 26 Lulju 1 Awwissu - 9 Awwissu 29 Awwissu - 6 Settembru KARTI TAT ul) LA (o ko ATT L-ART IMQADDSA $ APRIL- ĠUNJU 2010 $ 47