MAESTRO DI CAPPELLA FIL-MOSTA (1782-1788) U D-DAQQAQA FIL-PURĊISSJONI TA' ŻMIENU L-ewwel ħjiel tal-Festa Meta d-Delegat Appostoliku Mons. Pietru Dusina żar il-Mosta fl-1575, stqarr li l-knisja ta' l-Assunzjoni ta' Marija kienet wiesgħa u xierqa biżżejjed. Mill-istess rapport jingħata l- ewwel ħjiel ta' kif kienet tiġi ċċelebrata l-festa ta' l-Assunta billi jingħad li r-rettur tagħha, li kien l-istess kappillan tan-Naxxar, ma kellu l-ebda piżijiet, ħlief li f'jum Santa Marija kien obbligat li jqaddes fuq l-altar maġġur ta' din il-knisja.) Meta l-Isqof Tumas Gargallo fired il-Mosta mill-parroċċa tan-Naxxar fis-16 ta' Settembru, 1608, il-festa bdiet tiġi ċċelebrata b'aktar sollennità. Erba' snin wara, fil-Mosta ġiet eretta l-fratellanza tar-Rużarju. Minn snin l-aktar bikrija fit-twaqqif ta' din il- fratellanza kien hemm ħsieb li jkollha statwa tal-Madonna tar-Rużarju, statwa li għalkemm ma nafux min ħadimha u lanqas is-sena ta' meta saret, tixhed ħila artistika ta' l-era Barokka. Din l-istatwa li għadha titgawda sallum kienet l-istess waħda li kienet tintuża fil-purċissjonijiet tal- Madonna tar-Rużarju, taċ-Ċintura, tal- Ward u f'dik tal-festa ta' Santa Marija Assunta qabel ma saret dik preżenti. Matul is-seklu tmintax, il-festa ta' l- Assunta bdiet issir b'mod aktar organizzat. Mir-rapport tal-Viżta Pastorali ta' l-Isqof Mons. Alpheran de Bussan, li kien għamel fil-parroċċa tal-Mosta fl-aħħar ta' Mejju 1744, ma tissemmiex purċissjoni nhar il- festa ta' Santa Marija. Isemmi li kienu jitkantaw l-ewwel u t-tieni Għasar u ssir quddiesa kantata.) Fit-tieni nofs tas-seklu tmintax, il-festi f'Malta ħadu xejra akbar u n-nefqa biex dawn ikunu ċċelebrati kienet waħda kbira. Il-Mosta, b'aktar minn elfejn ruħ popolazzjoni, iċċelebrat il-festa b'mod l- aktar xieraq u ġieli kien mistieden il-Gran Mastru kif fil-fatt ġara fl-1777, meta l-Gran L-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju, xogħol fl- L 1 , injam fl-istil Barokk tas-Seklu Sbatax, Mastru De Rohan kien mistieden għal din il-festa, Il-logħob tan-nar kien daħal ġmielu u s-somma dovuta għalih kienet waħda kbira. Fl- 1776 in-nefqa kienet ta' 10 skudi u 6 tari. Dawn kienu jikkonsistu f'girasoli (irdieden), Soċ, Fil. Nicolċ Isouard — Mosta 1996 71 fontane (gassijiet) u razzi d'aria (bħal bukketti jew stoppini). In-nefqa għaċ-ċelebrazzjoni tal-festa kienet tikkonsisti wkoll fil-mixegħla tal-faċċata tal-knisja, xema' tal-pastilja, weraq biex iżejnu u jfewħu l-knisja u fuq kollox l-attività mużikali.9 Il-Maestri di Cappella ġeneralment f'dan is-seklu kienu jinġabu mill-Kattidral. Il-ħlas mogħti mill-prokuraturi lill-Maestri di Cappella biex dawn ipprovdew il-mużika fil-festa ta' l-Assunta kien wieħed għoli meta mqabbel ma' festi oħra barra l-Mosta. Kważi f'kull amministrazzjoni, l-akbar somma dovuta mill-prokuratur għaċ-ċelebrazzjoni tal-festa kienet għall-mużika. Wara kienu jiġu n-nar u x-xiri tax-xema'. Fit-tieni nofs tas- seklu tmintax, il-mużika fil-festa ta' Marija Assunta kienet f'idejn il-Maestri di Cappella Dun Benigno Zerafa, Francesco Azzopardi, Gaetano Ettore u l-Kan. Giuseppe Debono.6 Wieħed minn dawn l-imsemmija li ma nafu xejn dwar ħajtu u ħidmietu huwa Gaetano Ettore li għalkemm ma jistax jiġi apprezzat għall-kompożizzjoni tiegħu peress li ma nstab xejn dwar dan, xorta nqis li dan is-surmast mużiċista Kataniż jistħoqqlu apprezzament għall-ħidma b'risq il-mużika sagra lokali. Il-knisja fejn ġie mgħammed Gaetano Ettore. Tgħammed fil-knisja ta' San Bjaġju magħrufa bit-titli ta' Sant'Agata Fornatis (La Carcarella) minn Dun Giuseppe Leacota.8' Fi tfulitu, flimkien mal-ġenituri tiegħu, mar Napli biex jistudja l-mużika. Dam hemm madwar erba' snin. Wara t-tluq tiegħu minn Napli mar jgħix f'Ruma għal madwar tliet snin. F'Awissu 1748 telaq minn 72 Soċ. Nicolċ Isouard - Mosta 1996 Protbonotarżus- Apoftolicus , Prior FS. 2 lik ti ni as ar Ħbiebna f3. oh jus nali ilhu gal Mokee un . djigor bivf krud kul B'Ġjunuià fo a-ħogsħizujji (2aġ- xil-pont agħei naf ħegħi lab gera ibkni pie semjior già Lilian d khawr-ogb 82 Ġejiznedai ħiuminonċiż bi wa i Li gen, efa ML, dif ai ab ongjed p. Em recĠAA6j fsehej kibpbe lanċa Aħis gpund uls anklis —- —1—z— Unde pro veritatis delucidarione ; 86 ad partium requifitionemi faċta efk prefens Fides Noftra. fubiċriptione s'8c Sigillo ; quo utimr 'ede munita fuis; die; loco; 86 tempore valitura . — ijlisdie Ż Menfis c jċiċ 1765 —- l-tisizj W/A ċċ din, Pielije w kaffieb U Is-dispensa maħruġa mid-djoċesi ta' Milazzo Soċ. Nicolċ Isouard - Mosta 1996 73 Ruma u mar jgħix fil-belt ta' Milazzo, fejn baqa' jgħix sa Lulju ta' l-1757. Bejn Lulju u Novembru ta' dik is-sena - ix-xahar li fih Ettore ġie jgħix Malta - għamel żjarat qosra f'Katanja u Siracusa. Il-professjoni ta' Ettore kienet il-mużika.0 Minn dak iż-żmien 'il quddiem hu baqa' jgħix Malta bl-istess professjoni. Gaetano Ettore, li kien ukoll magistrato, iżżewweġ lil Maria Rosaria Buzzetta, bint Antonio u Anna fl-10 ta' Frar, 1773, żwieġ li seħħ fil-knisja parrokkjali ta' Porto Salvo fil-Belt.49 Hu kien joqgħod fi Strada Principale qrib il-knisja tal-Karmnu fil-Belt flimkien ma' martu Rosaria, Suor Maria Buzzetta (Bussietta), is-serva Maria Magri, Benedeto u martu Francesca Mamo u binthom Alovsia.10 Lil Gaetano Ettore nsibuh idoqq f'bosta funzjonijiet reliġjużi fosthom dik tal- konsagrazzjoni tal-knisja tal-Monasteru ta' Santa Katerina fil-Belt. Din kienet ġiet ikkonsagrata fil-15 ta' Ġunju, 1783. L-orkestra li ħadet sehem f'din il-funzjoni kienet immexxija minn Don Michel'Anġ Vella u kienet tikkonsisti minn għadd ta' mużiċisti, fosthom Emmanuele Galea, Domenico Debono, Don Calcedonio Farrugia, Don Saverio Farrugia u Fra Decelis. L-ewwel darba li niltaqgħu ma' Gaetano Ettore jieħu ħsieb il-mużika fil-festa titulari ta' Marija Assunta fil-Mosta kien fl-1782. Fil-fatt, f'dik is-sena kien tħallas mat-33 skud u 6 tari għas-servizz mużikali mogħti fl-ewwel għasar, fil-quddiesa kantata u fil-purċissjoni.13 Il-ħlas mogħti lil Ettore kien wieħed baxx meta mqabbel mal-ħlas mogħti lil Dun Benigno Zerafa u s-suċċessur tiegħu Francesco Azzopardi biex mexxew il-mużika fil-festa ta' Marija Assunta fis-snin 1778 u 1779 rispettivament. F'dawk is-sentejn, il-prokuratur nefaq 43 skud u 10 tari fis-sena 1778 filwaqt li fis-sena ta' wara l-infiq għaż-żewġ servizzi mużikali kien ta' 47 skud, 7 tari u Il-il gran. Għall-festa ta' l-1782, l-orgni ta' din il-knisja kien sarlu xi tiswijiet mill-organaro magħruf, Mastru Pietro Santucci. Għal dan ix-xogħol, fit-13 ta' Awissu, Santucci tħallas 15-il skud. Fl-istess ġurnata, sar ħlas ta' skud lill-kuċċier talli ġab lil Santucci u ħadu lura. Kienu ntefqu tliet skudi għall-ikel ta' l-istess Santucci u tal-persuna l-oħra li għenitu fit-tiswija ta' dan l-orgni. Għal dik is-sena, in-nefqa għall-quddiesa kantata u għas-servizz mużikali fil-purċissjoni kienet ta' 40 skud u 10 tari,45) Fil-festa tas-sena ta' wara nerġgħu nsibu l-isem ta' Gaetano Ettore bħala l-Maestro Alive Veh, kien Gjeb ) ko bed pekentasdzzjz jer ka ji a GA Sa Sbiiana fitowe Apr, i ġia Awissu 1786: Ħlas ta' 45 skudi lil Gaetano Ettore, Maestro di Cappella, għas-servizz mużikali ta' dik is-sena. - Arkivju Parrokjali, Mosta: Esito Veneranda Lampada (1776 - 1837) f. 99 74 Soċ. Nicolċ Isouard -— Mosta 1996 di Cappella li rċieva ħlas ta' 36 skud u żewġ tari għall-mużika fil-quddiesa kantata, għosrien u purċissjoni.07) Fl-1785, Gaetano Ettore tħallas 48 skud għall-istess servizzi mużikali bħal dawk tas- sena ta' qabel.'18) F'dik is-sena, jidher li l-ħlasijiet rigward l-attività mużikali ffurmata mill- Maestro di Cappella bdew jogħlew tant li fl-1786, Gaetano Ettore rċieva 45 skud. Dan tikkonfermah l-irċevuta ddatata 15 ta' Awissu 1786 iffirmata mill-istess Ettore. Barra li jissemma bħala Maestro di Cappella jissema wkoll bit-titlu ta' Magistrato.09. Fl-1787, il- ħlas dovut lil Ettore kien wieħed baxx imqabbel mas-snin l-oħra. Dan kien ta' 38 skud u il-iltari. F'dik is-sena, jissemma wkoll ċertu Don Michele (Basso), li tħallas 8 tari għas- servizz tal-kant fil-Matutin,20 L-aħħar sena li jissemma Gaetano Ettore bħala Maestro di Cappella fil-Mosta kienet dik ta' l-1788, meta tħallas 41 skud u tari għall-quddiesa kantata, secondi vespri u għall- mużika waqt il-purċissjoni,21) Bejn l-1789 u l-1791 l-isem tal-Maestro di Cappella mhux imniżżel fir-reġistru ta' l- Esito Veneranda Lampade (1776-1837. Dan il-manuskritt, jinsab arkivjat fil-knisja parrokkjali tal-Mosta. Fl-1789 u l-1790, il-ħlas lill-Maestro di Cappella kien ta' 40 skudu 42 skud u 10 tari rispettivament,22) Gaetano Ettore miet fis-17 ta' Marzu, 1790 fl-għomor ta' 58 sena u ġie midfun fil-knisja tal-Karmnu fil-Belt, qrib id-dar fejn kien jgħix,€5 Id-Daqqaqa fil-Purċissjoni fl Żmien Ettore Bla dubju, wieħed mill-akbar interessi li tqajjem il-festa esterna huwa d-daqq waqt il- purċissjoni. Żgur li matul is-seklu tmintax, l-attività mużikali fil-festi esterni kienet daħlet sewwa, b'mod partikulari fit-tieni nofs ta' dak is-seklu. Dan jidher ċar f'bosta purċissjonijiet fosthom dawk ta' Ħaż-Żebbuġ, iż-Żurrieq u tas-Santissimu Sagrament u San Ġużepp fir- Rabat. Fil-fatt, fil-festa tas-Santissimu Sagrament fir-Rabat id-daqqaqa bdew jinġiebu fi żmien il-prokuratur Mastru Giuseppe Sapiano (1786-88). Dawn tħallsu 4 skudi u 10 tari, l- ewwel ħjiel ta' daqqaqa jew forma ta' xi banda żgħira (il bogħod minn kif nafuha ffurmata u organizzata l-banda tallum) li kienu jdoqqu f'bosta purċissjonijiet madwar Malta. Dawn id-daqqaqa ma kellhomx x'jaqsmu mal-mużiċisti u kantanti li kienu jkunu diretti mill- Maestro di Cappella li kienu wkoll idoqqu fl-attività interna kif ukoll esterna.29 Id-daqqaqa kienu jkunu dawk tat-tromba, fifra u tnabar u dawn ġeneralment kienu jinġabu mill-Belt. Il-ħlas dovut lilhom kien ikun wieħed separat minn dak mogħti lill-Maestro di Cappella. Fil-festa ta' Marija Assunta fil-Mosta jissemmew ukoll dawn id-daqqaqa. Fis-snin tmenin tas-seklu tmintax ġa konna nsibu dawn id-daqqaqa fil-purċissjoni ta' l-Assunta. Interessanti l-fatt li dawn id-daqqaqa kienu jakkumpanjaw fil-purċissjoni quddiem l-istatwa kif fil-fatt insibu fil-ħlasijiet ta' l-1783 — 'Piii alli suonatori nella processione inanzi alla statua della Maddonna,'25: L-istatwa msemmija kienet dik tal-Madonna tar-Rużarju li kienet tintuża f'bosta purċissjonijiet kif rajna qabel. Fis-sena ta' wara, fir-reġistru tal-ħlasijiet Esito Veneranda Lampade (1776-1857) il- prokuratur ma jikteb xejn rigward kemm kienu dawn id-daqqaqa. Dawn tħallsu 3 skudi.27 L-istess jingħad għas-snin 1782 u 1783. Il-ħlas kien ta' 3 skudi u żewġ tari u 3 skudi u 9 tari rispettivament.29. Fl-1784 ma jissemma xejn rigward id-daqqaqa fil-purċissjoni. Fil-purċissjoni ta' l-1785, jissemmew erba' daqqaqa ta' stumenti tan-nifs. Dawn akkumpanjaw fil-purċissjoni quddiem l-istatwa u tħallsu 2 skudi u 8 tari,29) Għall-festa ta' l-1786 insibu żewġ ħlasijiet separati għad-daqqaqa li ħadu sehem fil-purċissjoni. Soċ. Nicolċ Isouard - Mosta 1996 75 10 tari ngħataw lid-daqqaqa tat-tnabar u 2 skudi u 4 tari lil erba' daqqaqa ta' l-istrumenti tan-nifs.690 Fl-1787, insibu ħlas ta' 10 tari lid-daqqaqa tat-tnabar.8) Fl-aħħar sena li Gaetano Ettore kien Maestro di Cappella fil-Mosta, id-daqqaqa li akkumpanjaw fil-purċissjoni tħallsu skud u 6 tari. 69 Għalkemm fil-kontijiet ta' dik is- sena ma jissemmewx il-kwalità ta' strumenti wieħed jista' jqabbel il-ħlas mogħti fl-1788 ma' dak ta' l-1790. Fl-1790, jissemmew żewġ daqqaqa tat-tnabar u daqqaq tal-fifra li tħallsu skud u 3 tari- 'per due tamburlini e una fifra,'63 L-akbar ħlas mogħti lid-daqqaqa fil-purċissjoni fis-snin tmenin kien fl-1789. Dawn il-ħlasijiet juru biċ-ċar kemm għandha storja twila l-mużika fil-purċissjoni tal- festa ta' Marija Assunta, festa li l-Mostin tant għandhom għal qalbhom. Noti u Riferenzi 2: BorgJoseph, Il-Festa ta' Santa Marija matul iż-Żminijiet, (Programm tal-festa maħruġ mis-Soċjetà Filarmonika Nicolċ Isouard, Mosta fl-okkażjoni tal-15-il Anniversarju mill-Inkurunazzjoni) A.C.M. Misc. D'Anastas Noel Francesco Azopardi (1748-1809) - Maestro di Cappella fil-Mosta, (Programm tal-festa maħruġ mill-Banda Filarmonika Nicolċ Isouard, Mosta 1995). Cappella fil-Mosta ppubblikata fil-programm tal-festa maħruġ mill-Każin tal-Banda Filarmonika Santa Marija, Mosta 1994. Din il-lista hija kkumpilata minn Dun Salv Magro. p.75 7 L-uniku xogħol miktub minnu hija Alma Redemptoris. Dan il-manuskritt jinsab fl-arkivju parrokkjali ta' Bormla u ma jġib l-ebda data ta' meta ġie kompost. L-ismijiet mogħtija mill-parrinu Antonio De Amato (Kataniż) kienu Gaetano u Agatino. Il-knisja ta' San Bjaġju, magħrufa wkoll taħt it-titlu ta' Sant'Agata Fornatis - La Carcarella - tinsab tiddomina l-pjazza ta' Stesicoro, Katanja. 12 Tagħrif mibgħut lili minn Sr M. Aloisia Bajada f'isem il-Madre Badessa tal-Monasteru ta' Santa Katerina fil-Belt fis-7 ta' Frar, 1995. 76 Soċ. 24 D'Anastas Noel, L-Attività Mużikali fil-Festi ta' l-Arċikontraternità tas-SS. Sagrament fir-Rabat matul is-Seklu 18. (Programm tal-festa maħruġ fl-okkażjoni tal-festi ta' Corpus Christi u San Pawl, Rabat 1996, L-ewwel parti.) Dwar iż-Żurrieq ara Anthonv Mangion u Karmenu Zerafa, Santa Katerina, Il-Festa u s-Soċjetà Mużikali tagħha fiż-Żurrieq (1989). Dwar l-attività mużikali f'Ħaż-Żebbuġ, mistenni jkun ippubblikat materjal interessanti minn Dun Salv Caruana. Dun Ġwann Azzopardi, Mons. Dun Alwiġ Deguara, Saviour Dimech, Dun Salv Magro, Tonv Terribile, Ravmond Saliba u Charlie Schembri. B'riferenza għall-artiklu Francesco Azopardi (1748-1809), Maestro di Cappella fil-Mosta: Ħajtu u Ħidmietu, ippubblikat minn Noel D'Anastas fil-programm tal-festa tas-sena l-oħra: irid jingħad f'paġna 91 fit-tielet paragrafu li fiż-żmien li Azopardi kien Napli kien hemm Francesco Di Salvo, Malti ieħor, li kien qiegħed jistudja l-mużika fl-istess belt. Dan kien dam madwar tliet snin. Bi żvista, din ġiet ippubblikata li Francesco Azopardi dam ftit aktar minn tliet snin jistudja l-mużika f'Napli. Soċ. Nicolċ Isouard - Mosta 1996 77