pea A, 2- L Ww al numru bi jeg ekwi — Diċembru ri — Kif żgur tafu jekk sifirtu jew rajtu dokumentajri fuq it-televixin, Malta 3 nieqsa ħafna mis-siġar u mill-ħdura. Ma niskantax, wara kollox ngħixu 6 f'pajjiż żgħir ħafna, mimli nies, moqli bix-xemx, nieqes mix-xita, u għandna 1E ħamrija baxxa u fqira. U. Ħa ngħidilkom x'nistenna: nistenna li l-ftit siġar li għandna nieħdu ħsiebhom daqs il-mimmi t'għajnejna. Imma tħares madwarek u x'tara Vjal b'siġar kbar tal-Fiku fuq kull naħa, tmur ġimgħa wara u flokhom issib ringiela arbli tad-dawl. Ġnien publiku mimli siġar kollha weraq u bl-għasafar jgħannu, jorqdu u jbejtu fihom, tmur l-għada u ssib is-siġar imqaxxrin qishom skeletri kważi bla werqa waħda. Pjazza b'siġar tal-Ballut m'għola żewġ sulari, tmur wara ġimgħa u ssibhom nani forma ta' kaxxa. Centre-strip b'ringiela arbuxxelli għoljin tal-Bruk, tmur wara ġimgħa u ssib li ġabuhom forma ta' ċint baxx aħdar, bilkemm tinduna li pjanti. Jien ma nistax nifhem x'inhi dil-gwerra kontra s-siġar. X'inhu dal-ġenn biex inneħħu kull werqa mill-bliet u rħula tagħna2 Ara qis li tiġu għat- taħwila siġar li għandna f'Diċembru, għall-inqas inpattu ftit għas-siġar li qed jinqerdu, hux. F'isem il-Klabb nixtieq lilkom u lill-familja l-Milied it-Tajjeb. Biċċa triq ġdida li qed tinbena fil-Manikata. i Tgħid x'ħa jiġrilha dik il-ħarruba li issa ġiet f'nofs it-triq2 Il-malvizz (song thrush) huwa għasfur komuni tal-ħarifa. Eluf jgħaddu minn Malta kull sena imma eluf minnhom imutu kif jaslu. Il-malvizz huwa popolari ħafna mal- kaċċaturi, u bħas-soltu dil-ħarifa nqatlu eluf ta' mlievez. Għaliex joqtluhom7 Hekk, għall-gost. Ritratt ta' Aron Tanti il-Kontenut Aħbarijiet Aħbarijiet mid-Dinja Il-Venewwa L-Ambjent Urban Attività Avviżi Tellieqa Tajr Paġna Falko il-Kumitati Ċentrali il-Klabb Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il- Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa, u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li l-membri jirċievu d-dar bil-posta. Bħalissa fil- Klabb qegħdin u ssħibja hja BIFALIfe €7 tis-sena. MALTA il-Kuntatt Ta' Xbiex XBX 1120 imejl tal-magażin il-huttafa O birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org VO/0052 OBirdLife Malta, Diċembru 2013 Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop .. ir-riservi naturali tal-Għadira u s-Simar issa, reġgħu miftuħin għall-publiku. Wara sajf ta' nixfa issa, reġa' wasal l-istaġun tax-xita, u ftit ftit l-għadajjar u l-kanali taż-żewġ riservi jerġgħu jimtlew bl-ilma. U bil- ħajjal Il-Ħadd 10.80am sa 4.80pm L-Għadira Sibt u Ħadd 10.80am sa 4.80pm kalf$ Ħeħe, għalja Jl melal g It-total ta' speċi ta' għasafar li dehru Malta issa tela' għal… Kmieni filgħodu l-Ħadd 17 Novembru 2018 tnejn minn sħabna l-bird ringers tal-BirdLife - Joseph Mangion u Caldon Mercieca - kienu qed jirringjaw l-għasafar fil- Buskett meta fix-xibka daħlilhom għasfur żgħir. Mad- daqqa t'għajn kien qisu speċi komuni bħal pitirross, imma, x'ħin ħelsuh mix-xibka u rawlu dak id-denb ikħal naħseb qalbhom kważi waqfitilhomil Għax dan ma kien pitirross xejn imma F'jamma Kahla (Red-flanked Bluetail Tarsiger cvanurus). Il-Fjamma Kahla tgħix in-naħa ta' fuq tar- Russja u rari ħafna tersaq lejn l-Ewropa tal-Punent, ahseb uaralejn il-Mediterran. Għal Malta dan kien għasfur ġdid F'Malta d-Danaws (African Monarch jew Plain Tiger Butterfiv) huwa rari imma kultant ipassu numru minnhom f minn pajjiżna. Fit-tieni ġimgħa, ta' Novembru għaddew mijiet (jekk mhux eluf) minnhom, u kull min iħobb in- natura għoxa jarawhom Għalkemm hawnhekk nagħtukom l-aħbar tal-għasfur il- għal kollox. ġdid, kull każ ta' speċi ġdida jkun għad iridu jistudjawh Wara li rringjawh u ħadulu xi ritratti, ir-ringers gruppta'esperti tal-BirdLifeli jissejjaħ Rarities Committee, naturalment reġghu ħelsuh, kif isir dejjem. imbagħad jiddeċiedu jaċċettawhx jew le. Naturalment każ ċar u ovvju bħal dan ma tantx hemm dubju dwaru. Prosit Joe u Caldon, il-Milied wasal kmieni għalikomi Ħafna minnhom kienu Ajkli Bojod (short-toed eagle) u l-bqija kienu Ajkli tal-Kalzetti (booted eagle) u xi Ajkli tat- Tikek (lesser spotted eagle). Kif jiġri kull meta, f'pajjiżna jitfaċċa tajr kbir jew rari, xi kaċċaturi qabadhom ferħ ta' ġenn u bdew jisparaw fuq l-ajkli, avolja għasafar protetti. Peress li beda jidlam l-ajkli bdew jinżlu fis-siġar biex jorqdu, u dak il-lejl nies tal- BirdLife għamlu kemm felhu għassa f'dawn il-postijiet, peress li xi kaċċaturi anke jisparaw fuq għasafar reqdin fis-siġari Sa l-għada n-numru ta' ajkli li kompla, t-triq jen l-Afrika kien ħafna inqas minn 50 :( żi il S SIKA B ri l- Il-Ħuttafa 119 : Diċembru 2013 : p4. Eżattament f'Il-Ħuttafa 86 ta' Mejju-Ġunju js. l-smil Xi snin ilu konna ħabbarna f'Il-Ħuttafa li x-Xemxija, kienu se jinbnew blokok ta' appartamenti li kienu ħa jirvinaw id-dehra tal-bajja helwa, tal-Mistra. Dak il-proġett kien weħel minħabba permessi. Imma issa, l-permessi ħarġu (bi ftit tibdil u tnaqqis) u għalhekk ħa jinbnew sitt blokkijiet enormi (total ta' 750 flett) fil-quċċata tal-għoljal Ħa jirvinaw għal dejjem l-għolja tax- Xemxija u l-veduta madwarha, u se jżidu mat-traffiku, mat-trabijiet u mal-istorbju. Prosit għalina. ĊAR A Ż Bħall-iljunfanti, ir-rinoċeronti wkoll qed jerġgħu jinqatlu bl-addoċċ fl-Afrika. Joqtluhom il-kaċċaturi biex jeħdulhom il-qarn ta' fuq imniħirhom. Dal-qarn ibigħuh f'pajjiżi bħall-Vjetnam u ċ-Ċina, fejn jaħsbu li fih valur mediċinali (ma fih xejn fil-fatti) u fejn jiswa iktar mid-deheb Il-pajjiżi Afrikani suppost li jipproteġu r-rinoċeronti imma spiss ma jkollhomx flus biex iħallsu gwardjani. B'xorti tajba fir-riserva naturali ta' Madikwe (li kbira darbtejn daqs Malta) fl-Afrika t'Isfel, fondazzjoni sinjura tat il-flus biex jitħarreġ tim ta' gwardjani armati biex jgħassu r-rinoċeronti. Bis-saħħa ta' dawn l-għassiesa, issa ilu 200 jum ma jinqatel rinoċeront f'Madikwe. Ftit ilu fin-Nepal xjenzati kkalkulaw li fil-pajjiż hemm total ta' xi 200 tigra. Mhux numru kbir, imma n-naturalisti xorta ferħu ħafna għax dan kien fil-fatt Ftit ġimgħat ilu fil-baħar ħdejn South Carolina fl-Istati Uniti sabu speċi ġdida ta' kurazza (hammerhead shark). żieda ta' 6390 fuq l-aħħar darba li għoddewhom (fl-2009). Bħalissa l-'WWF qed tagħmel sforzi biex sas-sena 2022 in-numru ta' tigri fid-dinja jirdoppja. Tgħid jirnexxielha2 Tixbaħ lil speċi oħra imma x-xewka ta' dahar din il- ħuta fiha inqas irkiekel. Ma jafux hix komuni, imma probabbli hija rari għax is-sajjieda jistadulha għax-sharkfins. Il-kumpanija Google u kumpanija oħra ħa jonfqu €300 miljun biex jibnu sitt impjanti fl-Istati Uniti biex jipproduċu enerġija mix-xemx. Dawn l-impjanti bejniethom ħa jipproduċu biżżejjed elettriku għal 17,000 dar. Peress li mix- xemx, din tkun enerġija nadifa u bla tniġġis. Il-gvern tal-Guvana jrid jibni sensiela ta' digi (dams) fuq ix-xmara Mazaruni u jgħarraq medda kbira ta' foresta tropikali. Dawn il-foresti huma ġenna tal- art għan-natura - xadini, ġagwar, pappagalli, orkidi u eluf ta' speċi oħra - u fihom jgħixu wkoll komunitajiet ta' nies indiġeni li jiddependu għal kollox mill- foresta. RD- Il-Worid Wildlife Fund hija għaqda dinjija li tiġbor flus biex tgħin proġetti biex jitħarsu ħabitati, annimali u pjanti madwar id-dinja. Anke r-riserva tagħna tal-Għadira saret bl-għajnuna tal-WWFI Il-Ħuttafa 119 : Diċembru 2013 : p5 X'nista' nara tgħid7 jikteb Jason Alois Venawwa Northern Lapwin Vanellus vanellus Fid-dehra tagħha l-Venewwa B'xorti ħażina t-tibdiliet li żgur li ma tħabbtekx biex seħħu fl-agrikoltura f'dawn tagħrafha, għax il-pjumi li joħorġu l-aħħar tletin sena minn rasha jtuha dehra mill-aktar laqtuha ħażin ħafna, partikulari. Anke t-titjira mmewġa u għalkemm mhix xi tagħha, fuq ġwienaħ wisgħin u għasfur rari, in-numri pjuttost tondi, hi unika għal dan tagħha naqsu sew. l-għasfur. Fl-Ewropa l-Venewwa: Fix-xitwa tinġabar fi ssibha tirgħa u tbejjet fir-raba' qtajjiet kbar. F'pajjiżna maħdum mill-bdiewa, ambjent tidher tard fil-ħarifa. komuni ħafna fil-kontinent tagħna B'xorti ħażina, dan Tiekol kull xorta ta' dud u insetti, l-għasfur sabiħ ma l-aktar matul il-lejl u speċjalment jgawdix protezzjoni meta d-dlam ikun miksur mid- u hu mfittex ħafna dawl tal-qamar. mill-kaċċaturi. t-tpinġija meħuda mill-ktieb apposta għat-tfal. Dal-ktieb jis il-BirdLife jew billi żżur ir-risel Kif rajna l-aħħar darba, l-iktar ambjent komuni fil-Gżejjer Maltin huwa l-għelieqi. It-tieni l-iktar ambjent komuni ukoll ħolqu l-bniedem, u dan huwa l-ambjent urban. L-urban huwa l-ambjent fejn ngħixu aħna l-bnedmin. Fil-mappa huwa l-area kkulurita, u hemm ċappa mhux ħażin huxi Dan għaliex f'Malta jgħixu kważi nofs miljun ruħ (4 miljun turist ieħor kull senal). Minħabba f'hekk ħafna nies jgħixu f'geġwiġija ta' bini u ftit jaraw beraħ u ħdura. Huwa ħażin li għajnejna u moħħna ma nserrħuhomx xi ftit mill-bini, traffiku u storbju. Flimkien mal-bini fil-mappa daħħalna wkoll postijiet oħra ta' żvilupp: industrija u fabriki, barrieri, inħawi ta' divertiment u villeġġatura, portijiet, l-ajruport u toroq. Flimkien dawn jgħattu 3094 ta' pajjiżna. Għalkemml-urbanhuwal-ambjent tal-bniedem, bi ftit ħsieb u kura nistgħu nħajru ħafna natura żżur l-ambjent fejn ngħixu aħna, fosthom għasafar, rettili, insetti u pjanti. M l-iktar pajjiż mibni fl-Unjoni Ewropea. Warajna tiġi l-Olanda bi 1396. Il-medja tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea hija ta' 426 biss. Uterz tad-djar huma vojtal Ħafna rħula tant kibru li daħlu f'xulxin. Hawn fuq jidhru partijiet minn Birkirkara, Ħal Lija, Ħal Balzan u San Ġwann li saru kważi ħaġa waħda. Sraħwila l-Foresta, Is-siġar f'Foresta 2000 qed jikbru, l-aħwal Jekk dix-xitwa, tagħmel ftit xita sew, mis-sajf li ġej ħafna, minnhom ikunu jistgħu jkomplu jikbru weħidhom bla bżonn li nsaqquhom. Imma, ħafna oħrajn għadhom żgħar wisq biex ifendu għal rashom. U kif nagħmlu kull sena, aħna tal-Klabb ha mmorru nżidu ftit iktar siġar u arbuxxelli żgħar. e U kifinkunu hemm, imbaghad induru dawra, mal-post flimkien 5 dis mar- rejnġer tal-Foresta. Qis li narawkomi l wa spiss jinżlu eluf fa ta' sturnell --— mi Dakinhar il inqassmu fa l-istiker l 9 Klabb Ħuttaf numru u 11. wiN a B, a Il-Ħadd 15 Diċembru 2018 Niltaqgħu Ħdejn ir-riserva, tal- l Għadira, l Ħin Fid-9am l Nispiċċaw Xi 11.30am ġ MWA Ġibu X'tieklu u x'tixorbu, 1) żarbun tal-mixi i Merhba Ħ' Membri' u l-familja, ġejt berdw g u Ibist kamuflax biex ma nagħtix fl-għajn. tMembri taħt it-8 snin irid jiġi magħhom xi ħadd kbir (18-r). Dan il-colouring book ta' 40 paġna għalik jekk iġġedded il-miżata fi Klabb Ħuttaf, jew tidħol membru (jekk għadek m'intix). Dinja Niskopru Waħda n-Natura ma' Klabb Ħuttaf Il-Ħuttafa 119 - Diċembru 2013 : p6 ġa le fjura tal-aħħar darba7 veru l-fjuri jixxiebħu, u dak għax huma t-tnejn fil-familja tal-lellux. Għax il-weraq tiegħi tikka jdellek. Le, x'jiġifieri maħmuġl Dak għax il-weraq jipproduċi żejt b'riħa qawwija. Hawn min togħġbu u hawn min iddejqu. Inti x'taħseb7 Iż-żejt tiegħi ilu eluf tas-snin jintuża minnkom il- bnedmin għal xi kura jew ieħor. Ma tantx għandi sinifiteti jien. Kif tara anka fl-imħarbat u qalb it-terrapien nikber tajjeb. Spiss jiġu ħaddiema jħanxruna mill-ġnub tat-toroq. Jgħidu qed inaddful X'affarijiet dawnl Iva nagħmel fjuri bir-rimi u nipprovdi ikel għal ħafna insetti. Le, il-ħarifa żmieni, u fil-fatt daqt nerfa' għax qed jiffriska. Saħħa lilek. d Ina ma nagħmlu xi praspura, rasl jgħix l- li jbid dan l-għasfur huma daqs piżellit ġ mla ħ Bufula F'Malta dehru iktar minn 40 speċi ta' buful, vjolini u bekkafiki. Uħud komuni, oħrajn rarissmi. Dawn it-tmienja huma fost l-iktar komuni, u erbgħa minnhom fil-fatt jgħixu magħna s-sena kollha. Laudi o Ti TIN fe ali foresti, imma hemm dawk li jippreferu l-makkja, ix-xagħri, il-qasab, anke ġonna tan-nies. Basta jsibu x'inaqqru u fejn jistaħbew. k 7, $ dm $ si Ritratti ta' isa ża Aron Tanti (1, 2, 3, 4), Nick Galea (5, 6, 8) u Victor Falzon (7) Fis-6 Ottubru 2013 ħames Leaders tal-Falko għamlu tellieqa kontra l-ħin biex jaraw kemm kapaċi jilmħu għasafar f'ġurnata. Il-mira: 50 speċil Tgħidilna iktar Tellieqa Tajr Kien għadu kemm beda jbexbex x'ħin wasalna / kellna raġuni Rajna l-ewwel Buċaqq tax-Xitwa, Foresta 2000. Qbiżna mill-karozza bix-xewqa J imbagħad Kuda, Buċaqq tas-Silla. Rajn wkoll li naraw xi buqrajq kmieni kmieni, imma x-xorti Merill jiekol fix-xagħri, u Bufula Ħamra. ma kinitx magħna. Biex tgħaxxaq beda tiela') X'ħin tlaqna għall-Buskett kien fadlilna biss sħab iswed tuta. Fuq arblu tad-dawl rajna żewġ I żewġ speċi biex nilħqu l-isfida. Il-masġar li hemm Spanjuletti u rajna Anne il-Buskett jiġbed lejh ieħor jissaqqar. fiċkbomijn kai ALAN a LMapt l varjetà ta' għasafar. S aa f kI MħAWWAA 1 Pitirross (6.45am F) 2: Bufula tal-Għollieq (6.50am F) 3: Bufula Sewda (6.50am F) 4. 5 Ta' San Martin (7.00am F) 6 Spanjulett (7.05am F) Agrett Abjad (7.10am F/G) Inżilna. l-Għadira gi Wasal Russett Griż (7.10am F/G) kl għana dil, xi raj PA Tiġieġa tal-Baħar (7/10am PIO) L bba f'hekk tal-Ħannieqajaqbad 10 Ħuttafa (7.20am F) ma rajniex għasafar l-insetti mill-ajru. daqs kemm xtaqna, Tlajna 491 Kollna għax dawn fix-xita jidħlu jistkennu. ħeġġa ħarisna u ttrumbjajna lejn is- sema u s-siġar għall- Għajjenin imma kuntenti fi tmiem l-attività, it- tim jippużaw bil-flokk speċjali tal-okkażjoni. 17 Swejda Ċara (8.05am G) 18 Pispisella tad-Dabra (8.05am G) 19 Gamiema tal-Kullar (8.10am G) għasafar tal-plajja, fosthom Pispisella tad-Dabra, Girwiel u xi Monakell inaqqru d-dud mit-tajn. Għad-9am wasalna s-Simar. S'issa konna rajna 22 speċi biss, ix-xita kienet għadha nieżla u kważi qtajna qalbna li ntellgħu 50 speċi. Imma t-temp fetaħ, l-għasafar bdew ħerġin u għamilna l-kuraġġ. Ħadna ħafna gost bi Vjolin tal-Faxx, għasfur rari mis-Siberia. Għasfur ieħor speċjali kien Russett Abjad li qgħadna ngawduh jaqbad il-Bużaqq. Il-lista telgħet għal 39 u issa konna kunfidenti li nilħqu n-numru maġikul Mis-Simar morna l-Qawra, fejn rajna koċċ gawwi jistrieħ fuq il-bagi u xi bgħadan deħlin l-art. aħħar speċi. Konna viċin ħafna l-linja tat-tmiem u l-ħin kien għaddej. U fl-aħħar, wara 12-il siegħa berdwoċing, l-għasfur li għaqqdilna l-50 kien Bies. Kumbinazzjoni l-Bies huwa l-logo tal- Falko u li Ikoll kellna stampat fuq il-flokkl Tassew fraħna li kien irnexxielna. lħaqna l-isfida, urejna li f'Malta wkoll hawn varjetà sabiħa x'tara, 32 Bufula tal-Imrewħa (10.00am S) 20 Monakella Prima (8.25am G) u wrejna kemm. il- 33 Zakak tad-Dell (10.05am S) berdwoċing jista' jkun 34. Vjolin Safrani (10.10am S) passatemp eċitanti u. 35 Vjolin tax-Xitwa (10.10am $) mimli sorpriżi. Vjolin tal-Faxx (10.20am S) Din kienet l-ewwel 37 Bagħdan Aħmar (12.25pm Q) bird-race li qatt saret ' 38 Alwetta (12.50pm Q) Malta imma mhix se 39 Gawwija Rasha Kannella (1.30pm Q) tkun l-aħħar. Is-sena 40 Kuċċarda (3.00pm CL) d-dieħla nagħmlu —44 Imbagħad ħadna ġelat imma kważi waqqajnieh x'ħin rajna qatgħa Rsieset Griżi jduru fil-baxx fuqnal Ħrabna għaċ-Chadwick Lakes, fejn żidna erba' speċi oħra, fosthom Fjamma, għasfur tal-passa vera sabiħ. Issa ftit kien fadlilna biex nilħqu l-50 u ħsibnieha sew fejn jaqbel immorru. Iddeċidejna fuq l-Imtaħleb u Miġra l-Ferħa, għax għedna hemm tkun l-ewwel art li jsibu l-għasafar tal-passa li jkunu deħlin minn fuq il-baħar. 22 Bekkaċċ (9.05am $) 23 Blonġun Żgħir (9.15am $) 24 Sarsella (9.45am S) 28 Bufula tal-Qasab (9.55am S) 29 Blonġun Sekond (9.55am S) 30 Qerd in-Naħal (10.00am S) oħral Il-Qawra Għamilna ftit seawatching. S Hawn ħadna pizzal A L-Għadira F z Foresta 2000 G- Għadira S 2 Is-Simar Q- Qawra CL: Chadwick Lake: M: L-Imtaħleb MF z Miġra Ferħa B - Buskett . is-Simar Żewġ speċi rari… u t-temp fetaħl Ħawwiefa (3.10pm CL) Ġaħġaħ (3.10pm CL) Buċaqq tas-Silla (3.35pm M) 47 Buċaqq tax-Xitwa (3.50pm MF) Bufula Ħamra (4.05pm MF) A 49 Seqer tal-Ħannieqa (4.30pm B) Ittawwalna s-Salini imma ma rajna xejn ġdid. .L-Imtaħleb Żidna xi għasafar tax-xagħri. EĠ Chadwick Lakes Żidna erba' speċi. Miġra l-Ferħa Iktar għasafar tax-xagħri. ANFIGTIT 50 Bies (5.20pm B) Il-Fiddien rajna xi isqra. Din it-tellieqa saret fl- okkażjoni ta' EuroBirdwatch — 2013. Il-EuroBirdwatch issir kull sena madwar l-Ewropa biex tqajjem interess fl- 8 għasafar u l-berdwoċing. Il-Buskett Għaqqadna l-50 —.U spiċċajnal Il-Ħuttafa 119 - Diċembru 2013 :-p9 Minn Malta sal-eqreb xatt fl-Afrika ta' Fuq hemm 340km baħar. Ga GA Min ġie l-attività ta' Kemmuna f'Ottubru kellu ċ-ċans jara ftit ringing. Dakinhar ġew irringjati biss biss mal-mitt pittirross mir-ringers fir-ringing station li għandha l-BirdLife fuq Kemmuna. Ir-ringing importanti għax jgħinna nagħmlu riċerka u studju tal-għasafar. Wara li jinqabad Ħbieb, Allavolja għadha ma bdietx kesħa, l-għasafar żgħar bħal pittirrossi, kapineri u fjammi jafu li ġejja x-xitwa u għalhekk diġà qed jpassu mill-Ewropa għall-Afrika biex jiffrankaw il- ksieħ tax-xitwa. Uħud jibqgħu Malta għax-xitwa imma l-maġġoranza jaqsmu l-baħar u jmorru jqattgħu x-xitwa l-Afrika ta' Fuq. Xi għasafar anke jaqsmu d-deżert Saħaral Malta importanti ħafna għall-għasafar tal- passa għax hawn ikollhom iċ-ċans jieqfu biex jistrieħu u jieklu ħalli jrabbu biżżejjed enerġija għat-triq twila fuq il-baħar li jkun għad fadlilhom sa ma jaslu l-Afrika. f'xibka apposta, l-għasfur jagħmlulu ċurkett ma' siequ bl-indirizz tal-BirdLife Malta u numru uniku. Iċ-ċurkett ikun ħafif ħafna ħalli ma jdejjaqx lill-għasfur, u jvarja fid-daqs skont il-ħxuna ta' siequ. Imbagħad ikejlulu l-ġewnaħ u jiżnuh. Ġieli l-istess għasfur jerġa' jinqabad wara ftit jiem u r-ringer jinnota li l-għasfur ikun żdied fil-piż (anke b'xi 10g, li għal għasfur żgħir huma ħafna). Dan ifisser li jkun sab x'jiekol, u ħafna drabi jkun lest biex ikompli jpassi. Importanti li jżid fil-piż għax waqt li jkun qed jaqsam ibħra u deżert mhux se jkollu fejn jieqaf jieħu snackl Permezz tar-ringing skoprejna li l-għasafer li jaslu Malta fil-passa jiġu l-iktar mill-Ewropa Ċentrali u mil-Lvant. Per eżempju dil-ħarifa f'Malta nqabad bekkafikk li kien irringjat fir- Republika Ċeka, u żewġ ħuttafiet waħda mis- Slovenja u l-oħra mid-Danimarka. Dawn kellhom ċurkett bil-pajjiż ta' fejn ġew irringjati u n-numru uniku tagħhom. Nisperaw li narawkom l-attività li jmiss. tnalja speċjali l-l o1e fo EM sieq l-għasfur. Ħarġa wahda… żewġ riservil Hekk hul Ħa nżuru ż-żewġ riservi tal-BirdLife WI fl-istess ġurnatal Dawn huma l-Għadira u s-Simar, ekosistemi uniċi u importanti għall- għasafar. Billi fihom l-għadajjar, jiġbdu ħafna speċi t'għasafar. Ħa nibdew mill-Għadira Is-Simar u wara ftit berdwoċing hemmhekk nimxu nature reserve lejn Għajn Żejtuna, l-Imġiebaħ u l-Mistra. Tinstema' triq twila imma tinkwetawx, aħna nieqfu spiss biex nitpaxxew bil-ġmiel ta' xi għasfur jew bil-pajsaġġ li f'dawn l-inħawi sabiħ ħafna. Minn hemm imbagħad niġbdu Jekk qrajtu l-artiklu f'paġna 8 L forsi tgħidu min jaf kemm ħa tkun twila l-lista Għadira tal-għasafar. Mod wieħed hemm biex tkunu nature reserve tafu: ejjew il-ħarġal Data il-Ġimgħa 13 Diċembru 2013 Niltaqgħu 9am quddiem ir-riserva tal-Għadira Nispiċċaw 4pm fir-riserva tas-Simar (fix-Xemxija) Ġibu ikel u xorb : żarbun tajjeb għall-mixi : tromba : kamera Età Falko 134 Ta' min niltaqgħu ftit fil-vaganzi tal-Milied. F'dak iż-żmien il-Buskett ikun mimli għasafar. Pitirrossi, mlievez, kapineri u vjolini kull fejn tħares u dawn ma joqogħdux kwieti, u speċjalment filgħodu l-arja tkun mimlija għanal Ħa jkollna ċ-ċans ukoll nosservaw ftit ringing li jsir minn ringers liċenzjati. Wara nimxu ftit lejn l-inħawi ta' Ħad-Dingli ngawdu l-veduta. sorpriża, tal-Falko 41. ħa jġibu ftit A kejk tal-Mil.. Data Il-Ġimgħa 27 Diċembru 2013 KU Ħin 9am sa xi Ipm BA Niltaqgħu u nispiċċaw fit-Tinda tal-Buskett Ġibu ikel u xorb : żarbun tajjeb għall-mixi : tromba : kamera Meta morna Kemmuna… Nhar is-Sibt 26 Ottubru iltqajna fis-7.80am għall-attività tant mistennija ta' Kemmuna. Għalija kienet esperjenza, eċitanti għax qatt ma kont ghadni mort Kemmuna. Rajna ghasafar differenti li kienu qed ipassu minn fuqna, fosthom spanjulett, mlievez u sturnell. Fl- osservatorju tal-BirdLife rajna ghasafar bħal pitirross, buċaqq tax- xitwa u fjamma li xi ringers kienu qed jaghmlulhom ċurkett żgħir u jeħdulhom kejl tal-gewnaħ u l-piż. Wara, rħejnielha għal mixja mad- dawra ta' Kemmuna, fejn osservajna gmiel ta' natura li rari taraha, fil-ħajja ta' kuljum. Dħalna ġol-Batterija ta' Santa Marija li tinsab f'tarf minnhom tal-gżira u stajna naraw il-veduta ferm aħjar. Għal xi 5pm qbadna d-dgħajsa lura lejn Malta, u waqt il-vjaġġ gawdejna, ftit il-Blue Lagoon u rajna ħafna daħliet ta' gherien li hemm mad-dawra ta' Kemmuna. Kienet gurnata ferm interessanti li għenitni napprezza aktar is-sbuhija ta' pajjizi u nitgħallem dwar l-għasafar li jpassu mill-gżejjer Maltin. Inħeġġiġkom tattendu l-attivitajiet Falko. Jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko dejjem ċempel 99214143/ 27 99809190 jew ibgħat imejl lil falkoblm£gmail.com. x'peċluqa til l-għidu li fuqu kien San Pawl inkalja f'dawn l-inħawi. Fil-verità ħadd ma jaf fejn. Il-blat fil-wiċċ ta' Selmunett kważi kollu Qawwi ta' Fuq, imma f'xi nħawi jidhru s-saffi ta' taħt. Hawnhekk tidher żurżieqa tat-Tafal. Għalkemm ngħidulhom il-Gżejjer Selmunett (jew il-Gżejjer ta' San Pawl), fil-verità dawn il-'gżejjer huma magħqudin b'medda art li tinstab fil-baxx ħafna. Fil-fatt (sakemm ma jkunxu baħar imqalleb) faċli timxi minn naħa għall-oħra bla ma xxarrab saqajk. Għalhekk nistgħu nqisuhom gżira waħda. Selmunett fiha inqas minn 900m tul u l-iktar parti wiesgħa hija biss xi 200m. Hija gżira żgħira imma b'natura interessanti. Minbarra li hija Sit Natura 2000, Selmunett ilha mill-1993 riserva naturali, b'diversi restrizzjonijiet fuq l-attivitajiet li jistgħu jsiru hemmhekk. Kif tistgħu timmaġinaw, il-flora ta' din il-gżira kapaċi tadatta sew għall-ħajja max-xatt, għax kull parti ta' Selmunett hija influwenzata ħafna mill-baħar li jdawwarha. Dan l-ambjent mhu faċli xejn għall-ħajja — pjanta taf filli ssib ruħha taħt il- Il-Gżejjer Selmunett Lea d fej To baħarufilli barra mill- ilma, spiss miksija bil-raxx mielaħ, b'irjieħ qawwijin fuq bażi regolari, u ma ii ninsewx ukoll in-nixfa qawwija tas-sajf. Minkejja dawn id- diffikultajiet, fuq din il-medda art żgħira nsibu veġetazzjoni interessanti li tinkludi diversi speċi endemiċi jew rari. Insibu per eżempju l-Limonju ta' Zerafa, speċi mhedda, il-Limonju ta' Malta, ix-Xebb u l-Bebuna tal-Baħar. Insibu wkoll ix- Xewk tal-Gaġġa (ukoll speċi mhedda u li ftit fadal minnha fil-pajjiż) u l-Papocci ta' Malta. Il-fawna ta' Selmunett ukoll trid tkun kapaċi tgħix f'kundizzjonijiet xejn faċli, u għalhekk insibu diversi speċi ta' invertebrati li huma adattati għall-ħajja f'ambjenti diffiċli, fosthom diversi speċi ta' bebbux, ħanfus u ħnieżer l-art, tal-Baħar (Maltese Sea Chamomile) hija endemika. ST u ali EL EN lta hemm biss 83 metru. fosthom speċi endemiċi. Sa ftit snin ilu, kienet tinstab ukoll popolazzjoni ta' fenek selvaġġ fuq Selmunett, imma din inqerdet kaġun ta' mard. Forsi l-iktar annimal magħruf ta' dil- ġżira hija l-Gremxula ta' Selmunett. Proprjament hija l-istess speċi bħalma naraw tiġri fil-ġonna tagħna, imma l-gremxul ta' Selmunett huwa razza b'ilwien kemmxejn differenti, u tinsab hemmhekk biss. X'aktarx li minħabba li Selmunett ilha maqtugħa mill-bqija ta' Malta, il-gremxul li kienu fuqha ftit ftit evolvew b'mod differenti u ffurmaw sottospeċi partikolari. Illum hemm dubju serju dwar jekk il-Gremxula ta' Selmunett għadhiex fil-fatt teżisti. Dan għaliex, sfortunatament, fuq piss ji Selmunett wasal ukoll annimal ieħor li għamel ħafna ħsara, kemm lill-gremxul kif ukoll lil speċi oħra ta' natura. Qed nitkellem fuq il-Far, annimal li jiekol minn kollox u li l-popolazzjoni tiegħu kapaċi tikber ħafna f'qasir żmien. Ftit snin ilu beda programm biex jinqerdu l-firien minn fuq Selmunett, imma minkejja li l-proġett ħalla riżultati tajjeb, xorta jibqa' ħafna xogħol x'isir. Tkun tassew ħasra li kellna nitilfu din il-ġawhra żgħira ta' natura fil-Gżejjer Maltinl Natura 2000 hija sensiela ta' postijiet madwar l-Ewropa fejn in-natura hija protetta. Hemm iktar minn 26,000 sit Natura 2000, u bejniethom koretteġja (e; à is endarju 8014 7 tal-BirdLife Għall-bejgh €2.50 miċ-Ċentru tal-BirdLife f'Ta' Xbiex jew mir-riservi tal-Għadira u s-Simar