8() Sena fil-Parroċċa il-Vara ta' Samta Venera Festa 1999 Ma' l-ewwel daqqa ta' għajn li wieħed jagħti lejn il-vara titulari ta' Santa Venera, mill-ewwel jinduna bil- kapaċita' kbira li kellu l- istatwarju li ħadimha. Minkejja diversi sforzi biex jinstab aktar tagħrif dwar il- vara titulari, sfortunatament ma rriżulta xejn iżjed għajr dak li kien kiteb Patri Patrick Abela, Karmelitan fil-ħarġa i tal-Programm tal-Festa 1966. Għaldaqstant bhal kull kitba oħra minn dik is-sena 'l hawn — danl-artiklu huwa bbażat fuq 8 din l-informazzjoni. Dan l- artiku jibbaża wkoll fuq l- opinjoni ta' Kav. Camilleri Cauchi, is-Sur Renzo Gnci, u s-Sur Martin Gatt, ilkoll midħla sew tal-vari, li kienu ġew avviċċinati minni meta fl-1994 il-Vara kienet għalqet 75 sena. Riedu Vara Ġdida Il-patrijiet Karmelitani ġew f'Santa Venera fl-1912 u ma damx wisq milli dan l-ordni reliġjuż ikollu l-ewwel parroċċa tiegħu. Fil-fatt Santa Venera saret parroċċa fl-1918. Il-patrijiet kienu diġa' qed iħabblu rashom dwar vara li tixraq lil Santa Venera. Mhux għax ma kienx hemm waħda, iżda raw li din il-vara, għalkemm kienet artistika u sabiħa, kienet żgħira wisq biex biha tkun tista' ssir il-purċissjoni - aktar u aktar issa li Santa Venera kienet saret parroċċa. Il-patrijiet iddeċidew li kellu jinstab mezz li bih ikollhom statwa għall- purċissjoni li kellhom jibdew jagħmlu fil-festa. Kien il-benefattur Thomas Dalli magħruf dak iż-żmien bħala 'Majsf' li daħal għal din il-biċċa xogħol u hu beda jaħseb biex isib skultur sabiex jagħmel l-istatwa. Xbejba tippriedka 'l Alla wieħed - hekk insibu li l-istatwarju ħadem il-Vara. Fil-ħajja tagħha '/enera kienet ħalliet kollox warajha biex tgħallem lill-foqra u tippriedkalhom min kien Alla. Bla dubbju li dan il-fattur ispira l-istatwarju kif kellu jaħdem il-Vara. L-istatwa ġiet maħduma f'Ħal Qormi għand Karmenu Mallia. Dan kien tgħallem ma' Karlu Darmanin u kien xtara mingħandu l-forom li kien juża biex jaħdem fuqhom. Wisq probabbli li l-forma li nħadmet fuqha l-istatwa ta' Santa Venera kienet xi waħda minn ta' Darmanin stess. Ix-xogħol għand Karmenu Mallia sewa s-somma ta' £36. Minn Ħal Qormi l-istatwa ġiet meħuda l-Belt għand Franġisku Coleiro biex jinduraha u meta kienet lesta, l-ispiża kienet ta' £35.10s. Biex l-istatwa tkun lesta minn kollox kien jonqos li jsiru l-kuruna u r-raġġiera li għandha f'rasha u l-palma u s-salib li għandha f'idejha. Dawn ġew maħduma għand Manwel Borg minn Birkirkara, li għax-xogħol tiegħu talab is-somma ta' £17. B'kollox biex saret l-istatwa lil Thomas Dalli swietlu £115.10:0d. Waqt li kienet qed tinħadem l-istatwa, il-patrijiet ħasbu biex malli tkun lesta jkollhom pedistall u bradella għaliha. Huma tkellmu mal-patrijiet Karmelitani tal-Belt u dawn tawhom bħala rigal il-pedistall u l-bradella li qabel kienu jservu għall-istatwa ta' l-Anġlu Kustodju ta' l-istess knisja. Meta l-istatwa kienet lesta minn kollox ittieħdet f'maħżen fi Triq Ħal Qormi, fejn wara li sar it-tberik minn P. Ġwann Azzopardi, għaddiet proċessjonalment għall-ewwel darba minn Triq Irjali, Triq Sta. Venera, għall-knisja parrokkjali. L-ewwel darba li saret purċissjoni b'din l-istatwa mill-knisja parrokkjali, kienet is-sena 1919 li ħabtet ukoll l-ewwel festa li saret ta' Santa Venera wara ftit xhur li kienet ilha parroċċa. Għaddew is-snin u l-vara ta' Santa Venera baqgħet tiġi meqjuma b'mod partikulari fil-ġranet tal-festa b'dik il-qagħda maċstuża fil-knisja ċkejkna tagħha, iżda tempju mill-isbaħ u ġawhra ta' raħalna. Fis-6 ta' Marzu 1984 il-Vara beda jsirilha xi restawr. Dan ir-restawr sar għand is-Sur Manwel Zammit miż-Żejtun. Bħalma jiġri f'diversi rħula oħra, meta jsir xogħol bħal dan, ir-restawr tal-vara qajjem xi ftit tal- polemika. Hekk ġara wkoll f' Santa Venera, kien hemm min ma għogbux għal kollox ix-xogħol li sar. Mar-restawr saru wkoll xi opri oħra ġodda u dawn kienu l-kuruna, il-palma, id-dijadema kif ukoll sett ta' fjuretti. Fl-1985 sar restawr fuq il-pedistal tal-varà. Ix-xogħol tal-injam inħadem mis-Sur Michael Zerafa minn Santa Venera, l-iskultura mis-Sur Camil- leri ta' Hal Luqa, fil-waqt li dak ta' l-induratura sar mis-Sur Publius Magro mill-Furjana. Dan ix-xogħol ta' restawr - kemm tal-vara kif ukoll tal-Pedistal - nistgħu ngħidu li kien suċċess u sar fuq l-inizjattiva ta' Patri Joseph Falzon O.C. (ex-Kappillan) u Patri Pierre Tumas Gatt O.C. (ex-Pirjol) li bl-għajnuna u l-inkuraġġiment ta' diversi Vendriżi seta' jsir minkejja diffikultajiet li ġabet magħha r-restawr tal-vara. Fis-sena 1993 ingħataw banju tad-deheb il-kuruna u d-dijadema, il- palma bit-tliet kuruni u s-salib tal-vara. Dan ix-xogħol sar minn J. Attard Jewellers - Santa Venera u kien pass ieħor 'il quddiem biex il-vara titulari tkompli tkun l-ammirazzjoni ta' tant Vendriżi u ta' dawk li jiġu jżuruha. L-aħħar opra li saret għal mal-Vara kienu sett ta' erba' forcini li żżanżnu ghall-festa ta' 1994. Dan is-sett ġie rregalat mis-Sur Joe Cilia minn Santa Venera. Ix-xogħol fuq l-inturnjar ta' l-ijam inħadem Ħal-Luqa filwaqt li dak l-ibbanjar tal-fidda sar mill-kumpanija Cutajar tal-Hamrun. Nagħlaq billi minn dawn il-paġni nsellem u nirringrazzja lil kull min b'xi mod għen biex il-vara ta' Santa Venera nżammet fi stat tajjeb, kif ukoll lil dawk li ħadmu jew ħallsu għal dawn l-opri kollha li saru biex il-vara baqgħet iżżid fis-sbuħija u r-rikkezza tagħha. Referenzi Programmi tal-Festa 1966 u 1989