Tarxien kien għadu ma sarx parroċċa u kien jagħmel parti mill-parroċċa/matriċi ta' Bir Miftuħ. Barra minn hekk Ħal Tarxien kien jissejjaħ ukoll bħala r-Raħal ta' San Ġwann mill-kittieba kollha ta' dak iż-żmien (Bosio, Francisco Balbi di Correggio). It-tifqiegħa ta' kanun li nstemgħet fil-għodwa tal-Ġimgħa 18 ta' Mejju 1565, minn fuq il- Kastell ta' Sant'Anglu kienet sinjal li l-armata Torka kienet dehret fuq ix-xefaq u biex kulħadd jinġabar wara s-swar tal-Isla, il-Birgu u l-Imdina. L-attakk Tork kien ilu mistenni, iżda l-kavallieri ma stennewhx qabel l-aħħar ta' Ġunju. L-irġiel ta' Ħal Tarxien (dawk li kienu bejn is-16 u 65 sena) wara li ħadu lill-familja u l-bhejjem (li setgħu jġorru) u l-frott tal-għelieqi tagħhom għal ġewwa s-swar tal-Isla u tal-Birgu marru biex jingħaqdu mal-Kumpanija tad-Dejma ta' Bir Miftuħ. Din kienet magħmula minn 560 ruh taħt il-Kaptan Fran Anton Gillars. Wieħed jista' jikkalkula li kien hemm 20 minnhom minn Ħal Tarxien. Fid-19 ta' Mejju din il-Kumpanija ġiet ordnata biex tieħu postha fuq is-swar tal-Imdina. Fl-20 ta' Mejju l-Marixxal Couppier ħareġ b'1,200 suldat tal-Infanterija mill-Birgu u l-Kaptan D'Eguaras niżel mill-Imdina bil-kavallerija lejn iż-Żejtun fejn kien hemm it-Torok wara li kienu daħlu u niżlu f'Marsaxlokk jumejn qabel. It-Torok ġrew wara l-Maltin li meta waslu fil-Witja ta' San Anard, fix-xaqliba tal-grigal ta' Ħal Tarxien fejn illum jispiċċaw il-limiti parrokkjali ta' Ħal Tarxien u l-Fgura, saret taqtiegħa kbira u t-Torok tilfu ħafna nies. Il-Maltin rtiraw wara s-swar għax ħasbu li kienet ġejja xi nasba minn naħa tat-Torok. It-Torok ħadu f'idejhom lil Ħal Tarxien, parti mill-Marsa, San Ġwann t'Għuxa u l-Għolja ta' Kordin. Huma okkupaw id-djar kollha speċjalment id-dar tal-Isqof Abela li nbniet fil-1562. Mustafa Baxaċ ordna li Ħal Tarxien isir is-suq u l-maħżen tat-Torok u għalhekk sar bażaar kbir. Ir-raħal ta' Ħal Tarxien imqiegħed kif inhu jista' jintlaħaq kemm minn Marsaxlokk (fejn kien hemm il-flotta tat-Torok) u kemm mill-Marsa (fejn kien hemm il-ħażna tal-ilma). Fuq Kordin (li wara l-1592 sar jagħmel parti minn Ħal Tarxien), it-Torok bnew tliet batteriji b'erbatax-il kanun. Dawn it-tliet batteriji kienu l-iktar li sparaw balal fuq l-Isla u fuq il-Forti San Mikiel. It-Torok mill-ewwel indunaw bis-sit strateġiku ta' Kordin u għalhekk użawh kemm setgħu. Wara l-waqgħa ta' Sant'Iermu, fit-23 ta' Ġunju 1565, il-Kumpanija ta' Bir Miftuħ, li l-irġiel ta' Ħal Tarxien kienu parti minnha, ħarġet mill-Imdina u rnexxielha tidħol il-Birgu fejn ħadet postha fuq is-swar tal-Isla. Huma kienu jgħassu l-pont ta' bejn il-Birgu u l-Isla li kien quddiem il-Knisja ta' Sant'Andrija fil-Birgu. Fis-7 t'Awissu, 1565 it-Torok għamlu attakk kbir fuq l-art u bil-baħar fuq l-Isla u l-Birgu. Tant kien attakk kbir li l-Maltin għal xi ħin kienu qed jitilfu, iżda f'daqqa waħda t-Torok reġgħu lura u daħna kbira telgħet mill-kamp tal-Marsa. Kemm il-Maltin u kif ukoll it-Torok ħasbu li kienet waslet l-għajnuna mwiegħda minn Sqallija. X'kien ġara sewwa/7 Il-kavallerija tal-Maltin Festa Marija Annunzjata 2009 I I 67 tad-Dejma (200 kollox- wieħed jaħseb li 6 minnhom kienu minn Ħal Tarxien) kienet ħarġet mill- Imdina u waslet sal-Marsa għax ma sabetx oppożizzjoni minn ħadd. Il-Maltin ħarqu kollox u qatlu lit-Torok li sabu quddiemhom morda, feruti jew li kienu għassa. Imbagħad wara reġgħu lura lejn l-Imdina u ħallew warajhom ħerba kbira fost it-Torok. Is-suldati Tarxiniżi tqabdu bħall-Maltin l-oħra, l-iktar fuq is-swar tal-Isla. Iġġieldu wkoll in-nisa u t-tfal. Fost ulied Ħal Tarxien (skond l-Kav. R. Bonnici Cali) jissemma Eligio Cassar, li l-Gran Mastru La Valette kien fdalu f'idejh il-ħażniet tal-ikel u ż-żamma tal-indafa fost in-nies tal-ibliet tal-Birgu u tal-Isla. Kemm mietu minn niesna ma nafux, u lanqas ma nafu kemm baqgħu jgħixu fil-Birgu u fl-Isla wara li spiċċa dak l-Assedju. Dawk il-ħafna Tarxiniżi li kellhom ħafna ħsara fl- għelieqi tagħhom x'aktarx baqgħu fl-Isla li kienet l-iktar vojta u mimlija ġonna. Kważi t-Tarxiniżi kollha ma setgħux iħallsu d-dejn li kellhom fuq l-għelieqi jew id-djar tagħhom. Sa sentejn wara, ħafna għelieqi kienu għadhom mitluqa u kellhom jgħaddu ħafna snin qabel ma r-raba beda jagħti wċuħ daqskemm kien jagħti qabel l-Assedju. Is-suldati tas-Sokkors li kienu waslu fis-7 ta' Settembru 1565 bgħatu ħafna minnhom joqogħdu fid-djar vojta li kienu għadhom wieqfa f'Ħal Tarxien. In- nies ta' Ħal Tarxien, li kien baqa' minnhom (wara Assedju bħal dak), kellhom jitqannew b'dawk is-suldati Spanjoli/Sqallin sakemm marru lura lejn pajjiżhom xi għaxar xhur wara. , Għal aktar tagħrif dwar il-ħerba li kien hawn f'Malta wara l-Assedju l-Kbir (1565) wieħed għandu jaqra l-ktieb 'Ħal Luqa' ta' G. Micallef (Malta 1975) F'ħafna mill-mapep ta' Malta li juru l-Assedju l-Kbir, 1565, Ħal Tarxien hu muri bħala Tarcel, Jarxen, Tarsen, Artalcel, Caltaxel. (ara l-kotba Volume IT u Volume II 'A Studv in depth of 143 Maps representing the Great Siege of Malta, 1565, ta' Alb. F'dan l-artiklu juri l-avventuri ta' dan il-Kavallier li kien ġieli jinżel b'xi membri tal-Kavallerija mill-Imdina u jasal sa Ħal Tarxien biex jitkixxef fuq it-Torok għax minn Ħal Tarxien seta' jara l-kamp tal-Marsa u l-batterija ta' Kordin. Għal aktar tagħrif fuq l-Assedju l-Kbir ara fost ħafna oħrajn : Żmien il-Kavallieri f'Malta, 1530-1798' ta' Jos. —Storja ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid (Pawla)' ta' E. B. Vella, pp 106 sa 127,- 1932 fIs-Swar u l-Fortifikazzjonijiet' ta' Vincent Zammit, Kullana Kulturali £9, pp 52 sa 65, 85 sa 134. Programm tal-Festa Santa Liena 2004 - Każin Santa Liena pp 195 sa 201 Wirja Audioviżiva dwar l-Assedju l-Kbir fil-Belt Valletta, oħra fil-Birgu u oħra fl-Imdina 'The Siege of Malta' ta' Francesco Balbi di Correggio' — maqlub għall-Ingliż minn Ernle Bradford -1965 'The Siege of Malta' ta' Francesco Balbi di Correggio' maqlub għall-Ingliż minn Henrv Alexander Balbi, f'Copenhagen, 1961 'L-Ewwel Assedju 1565' ta' Victor Pulis - 1999 Connell pp75 sa 84 - 1967 'Sieges' ta' Eversbv Belfield, pp 9 sa 20, London 1967 Ġrajjiet l-Assedju l-Kbir' ta' K. Bonavia, Malta 1965 Li Storja ta' Malta u Għaudex' ta' G. Faure (1912) Vol. III pp 300 sa 542 Fuljett Parrokkjali ''Tarxien' Ħarġa Settembru — Ottubru 1978, Għadd ff 20, kitba ta' R. Bonnici Cali. Festa Marija Annunzjata 2009 ' ) I 69 Wieħed mill-affreski li juru l-Assedju l-Kbir. Sala tal-Gran Kunsill, il-Palazz, Valletta.