Programm tal-Festa 201 V Il-Konvoj ta' Santa Marija Operation Pedestal Awwissu 1942 Baqa' magħruf mal-Maltin bħala 'il-konvov ta' Santa Marija'. F'għeluq il-75 sena minn din il-ġrajja, SAVIO D. BORG jagħti ħarsa lejn l-istorja ta' dan il-konvov u għaliex f'Awwissu 1942 il-poplu Malti stenna b'tant ħerqa l-wasla tiegħu. Bejn l-1940 u l-1944, kien hemm 17-il konvoj bid-destinazzjoni tagħhom tkun Malta. Mhux kollha kellhom tmiem mixtieq; xi wħud sfaw mgħarrqa, oħrajn irnexxielhom iwasslu l-provisti tant meħtieġa. Bla dubju ta' xejn, l-aktar konvoj li jibqa' mnaqqax fl-istorja ta' ġensna, huwa dak li daħal f'Awwissu 1942. Riżultat ta' dan, il-Maltin dejjem emmnu li t-talb u l-interċessjoni tal-Verġni Mqaddsa Santa Marija salvaw il-gżejjer Maltin mill-madmad tal-għadu. Mad-dikjarazzjoni tal-Italja li daħlet fi gwerra kontra l-Alleati fl-10 ta' Ġunju 1940, Malta bdiet tħoss l-effetti tat- Tieni Gwerra Dinjija li kienet bdiet f'Settembru 1939, mal-invażjoni tal- Polonja mill-Ġermanja Nażista. Fil- kontinent, il-gwerra kienet qed tinfirex b'mod mill-aktar mgħaġġel. L-għada ej stess tad-dikjarazzjoni, nhar il-11 ta' l Ġunju 1940, Malta esperjenzat l-ewwel attakk mill-ajru fuq l-inħawi tal-Belt Valletta li ħalla wkoll l-ewwel vittmi. Tiġrif ikkawżat mill-attakki mill-ajru L-attakki mill-ajru komplew dejjem jiżdiedu fin-numru u fil-qawwa u bil-mod il-mod Malta spiċċat assedjata mill-forzi Ġermaniżi u Taljani. Il-ħajja tal-poplu Malti bdiet kulma jmur dejjem teħżien u s-sitwazzjoni ġenerali kienet diffiċli. Ewlenin fost il-problemi li t-tmexxija Ingliża bdiet tħabbat wiċċha magħhom konsegwenza tal-attakki mill-ajru, kienu l-iskarsezza fl-oġġetti tal-ikel u l-fjuwil. L-ewwel xhur tal-1942, kienu fost l-agħar xhur tal- gwerra; attakki kontinwi mill-ajru li ħallew ħsarat kbar fl-infrastruttura, diversi bini mġarraf fosthom diversi knejjes, imwiet ta' ċivili, mard, nuqqas ta' ikel u nuqqas ta' munizzjon. Il-ħajja fil-gżejjer Maltin kienet qed issir dejjem aktar miżerabbli. Fit-tmexxija Ingliża kienet tinħass ċerta għejja wkoll. Infatti f'Mejju 1942, il-Gvernatur Dobbie ġie mibdul u minfloku nħatar bħala Gvernatur Lord Gort. Għal Malta iżda, kien April 1942 l-agħar xahar fit-Tieni Gwerra Dinjija. Biss biss, f' April twaddbu fuq din il-gżira 6,700 tunellata ta' bombi; it-tripplu tax-xahar ta' qabelu sitt. — ri-nessaġġ mibgħut lill-Gvernatur ta' Malta darbiet aktar minn Frar. F'April saret ħsara jew twaqqgħu mir-Re George VI SI 'il fuq minn 11,000 binja. Fil- 15 ta' April 1942, mill-Palazz Buckingham ntbagħat messaġġ maħsub biex iqawwi l-moral u jsaħħaħ it-tama fil-poplu. Fil-messaġġ miktub b'idejh stess, ir-Re George VI informa lill-Maltin li kien qiegħed jirregalalhom il-George Cross bħala unur għad-devozzjoni u l-qlubija li wrew, li qal se tibqa' mfakkra għal żmien twil. Fuq il-medalja tal-George Cross li Il-Gvernatur, Lord Gart, jippreżenta l-George Cross lill-Prim Imħallef, ġiet ippreżentanta ħames xhur Sir George Borg, f'isem il-poplu Malti. Iċ-ċerimonja saret fil-Pjazza wara, il-kliem mistħoqq For tal-Palazz nhar it-13 ta' Settembru, 1942 Galantrv, għall-glubija. Il-baħar Mediterran kien arena ta' gwerra; kemm fuq ix-xaqliba tal-kontinent Ewropew kif ukoll in-naħa ta' fuq tal-Afrika. Il-gżejjer Maltin kienu ta' ostakolu għall-forzi Ġermaniżi u Taljani. Malta kienet weħidha f'nofs il-Mediterran, assedjata. Il-ħajja fil-gżejjer Maltin kompliet sejra għall-agħar waqt li fost il-gvern kolonjali kien hemm għarfien li l-għadu għandu pjani għall-invażjoni ta' Malta. F'Lulju, 1942, fil-Gran Brittanja, beda jitħejja pjan sigriet sabiex f'Malta jintbagħat konvoj mgħobbi bi provisti ta' ikel u munizzjon. Dan il-konvoj kien jikkonsisti minn 78 bastiment, 14 minnhom tal- merkanzija u tanker wieħed, l-Ohio, mgħobbi bil-fjuwil. Kien importanti ħafna li din il-missjoni tkun suċċess. Malta kienet f'punt li ċċedi. Konvoj simili, f 'Ġunju 1942, kien safa mgħerreq. Fit-3 ta' Awwissu, 1942, il-konvoj salpa mill-Ingilterra lejn Malta u bejn id-9 u l-10 tal-istess xahar daħal fil-Mediterran min-naħa ta' Ġibiltà. Il-forzi Ġermaniżi u Taljani bdew jattakkaw bla ħniena lill- bastimenti u wħud sfaw mgħarrqa. Minn Ġibiltà sa Malta, l-attakki ma waqfux, lejl u nhar. Nhar il-festa ta' Santa Marija filgħodu kmieni, deher fuq ix-xefaq tal-gzejjer Maltin, il-konvoj tant mistenni. Xena li baqgħet immortalizzata fl-imħuħ ta' dawk kollha preżenti fuq is-swar tal-Belt u tal-Kottonera, u mfakkra f'diversi ritratti u pitturi kienet dik tat- tanker Ohio, nofsu mgħerreq, mgħejjun mid-destrovers Ledburv u l-Penn dieħel fil-Port il-Kbir. Minkejja l-attakki, kien irnexxielu jwassal il-provisti tant meħtieġa. Ħamsa biss mill-14-il vapur — merkantili rnexxielhom jidħlu fil-Port il-Kbir. Madwar 500 persuna tilfu ħajjithom f'din l-operazzjoni. L-Ohio ġie rmunkat sa taħt l-għolja ta' Kordin fejn tbattal. L-istorja tat raġun lid-determinazzjoni tal-poplu Malti. Il-fortizza Malta kienet salvat, u l-gwerra ħadet żvolta oħra. Storiċi jgħidu li l-konvoj ta' Santa Marija apparti li wassal provisti essenzjali, warrab il-biża' li Malta taqa' f'idejn l-għadu. Il-Port Chalmers jasal Malta fost il-ferħ tal-poplu Mhux se nidħol fil-mertu jekk kinitx kumbinazzjoni li dan il-konvoj wasal propju nhar Santa Marija. Li hu żgur, hu, li t-talb tal-poplu Malti flimkien mar-rieda li ma jċedux instema' u Malta ħarġet jieħdu l-gżejjer Maltin taħt idejhom. Imbagħad, daqs sena wara, fil-festa Marjana tal-Vitorja, fit-8 ta' Settembru, 1943, l-Italja ċediet, u l-flotta Taljana daħlet telliefa fil-portijiet Maltin. Mbux ta' b'xejn missirijietna għażlu lill- Verġni Mqaddsa Marija bħala patruna speċjali tal-gżejjer Maltin' i It-tanker Ohio dieħel fil-Port il-Kbir fl-għodwa tal-15 ta' Awwissu, 1942 LL TA Te LT TO TALI