80 Santu Wistin fil-Ħsieb u l-Qalb ta' Dun Karm GAM, isaħħar hu l-isem qawwi ta' Santu Wistin fil-ħsieb u l-qalb ta' kull bniedem. Kulħadd jitgħaxxaq bil-ġenju ineraviljuż ta' dan il-persunaġġ hekk għoli. Il-qawwa tal-kobor tiegħu għadha ssaltan trijonfalment f'dawk l-artijiet kollha fejn hemm. tperper il-Bandiera tar-Reliġjon vera, il-Knsja ta' Kris- tu. Dun Karim, magħruf l-Italja bħala (lo Zanella maltese u Malta. bħala ''l-ikbar Poeta Nazzjonali', ma jgħannix it-twe- lid tal-Kbir Duttur, iżda l-konversjoni, il-virtujiet, il-ġenju straordinarju u l-mewta qaddisa tiegħu. Ma jistax ikun li f'dan il-ftit wisa' nfissru sewwa l-kobor ta' l-imħabba ta' dan il- Poeta. lejn id-Duttur tal-Grazzja; aħna nixtiequ mġibu biss xi ħaġa fil-qosor. Dun Karm jitħassar b'reqqa ta' qalb iż-żgħużija ta' Bantu Wistin, 1 jibki miegħu minħabba dik il-qagħda tan-niket li kien fiha meta kien għadu 'l-bogħod mid-Din Nisrani, mithuf fid-dlamijiet tal-pjaċir qarrieq : Bejn ix-xbejba u l-ġorf fl-aħjar ta' żmienek, Wistin, sibt ruħek u, jaħasra, liema Ġranet ta' qsim il-qalb, ljieli mbiklkija Ġarrħet żgħużitek' (1) A Huwa jingħaqad ukoll ma' Santa Monika, u fil-waqt li magħha jmur fi knisja mwarrba, huwa jitlob bl-ikbar ħerqa sakemm. it-tifel ingrat ta' dik l-Omm imnikkta jqum rebbieħi mill-mewt tad-dinmijiet u l-pjaċiri qarrieqa għal ħajja ta' dwal tas-sema u hena li ma jintemmx. fsimgħu l-għanja tar-rebħa : Kebaħ il-Haqq u s-Sewwa. Il-ġisem rażan Taħt il-ħakma tar-ruħ; ġo qalbek niżel Bħal nida fuq warda l-ħajr tas-sema U sibt il-bena. Giħaraft il-bidu tal-ħolqien u t-temma; Għaraft hlek innifsek u lil għajrek; Fhimt l-imgħoddi u li ġej, u rajt fuq kollox Jaħkem Ħsieb wieħed. U dan il-Ħsieb wieħed m'hux ieħor għajr Dak li jista' kollox, li kien mexxieh għall-port tal-ħelsien, għas-saħħa eterna tar-ruħ; huwa wkoll Dak li ħatru fewlieni fuq il-merħla tie- għa'' (8), għollieh bl-imħabba tiegħu Divina lejn is-sema ti bħal xemx qiegħdu fuq il-qaċċata'' (4) biex b'għerfu jdaw- wal il-ħolqien kollu. Fil-waqt li kien bekk fil-għoli, Wistin tefa' ħarstu setgħani bħala ljun qalbieni lejn id-dinja kollha u leħnu widdiċbi nsama ikarwat bħal ragħda minn helt għal belt, minn art għal art, il sa fl-aħħar wasal ukoll Ruma, u nsema' jgħidilha : A VITA: l-imperu tiegħek Ti rbaħt bil-għodda tal-ħruxija waslet Is-siegħa tat-twellija…… Iżd'int mu tmutx: tilqima safja. sħiħa, Titfa' ġo sidrek ħaija ġdida, u minnek 'Toħroġ is-Sliema bħal ma ħarġet darha L-eħrex theddida '' (B). : Malli qal hekk, Wistin beda jkellem lix-'xirka ta' Ġesti', il-Knisja mqaddsa, u lilha qalilha li għandha ġmiel ta' xebba f'waqtha, b'għajnejn qishom żewġ kwiekeb li fihom dawl ġewwieni li qatt ma jikfes. Il-ġnus kollha huma wirt tagħha u s-setgħa li hija għandha ma tintemm qatt. Puqha jitkissru l-għodod ta' l-egħdewwa, iżda hija. Sultana, toħroġ rebbieħu fis-sekli kollha. : Ma laħaqx għadda ħafna żmien. li l-profeziji ta' Santu Wistin ma bdewx ikunu mwettqa waħda wara l-oħra. Għal- hekk malajr naraw li Belt is-Seba' Għoljiet bdiet tnin qajl qajl u toqrob lejn il-qabar sakemm Bla ħoss iġġarfet minn kulħadd minsija Il-qawwa ta' bla tarf li kienet Ruma. (6) Iżda l-Barbari li kienn qerdu Ruma pagana biex. ' bla ma riedu, Ħekk kibret, mill-qadima. iżjed sabiħa, Ruma, oħra, mgħannqa mas-Salib ta' Kristu, Ruma li ma imut qatt, u qatt m'hi xiħa. ma kinux kuntenti bil-qerda tagħha bies. Riedu jagħmlu stra- ġi kullimkien. Għalhekk ġewwa l-Affrika nisimgħu 82 ' IL-MALTI Għaddejja. l-ħamla fuq il-Mawritanja, Tal-Vandli, ta' l-Alani b'Ġenseriku, 'Tirfes, tkisser u teqred kull ma jiġi Kħuddiem mixjitha. B'hekk l-Affrika ta' Fuq saret l-għalqa tal-battalja u l-teatru ta' għemil l-iżjed faħxi. Il-biża', il-qilla, il-ħruq, l-ist- raġi, l-imwiet ta' nies ta' kull sess u ta' kull età, mingħajr ħel- sien ta' saċerdoti, knejjes jew artali jheddu 'l-Affrika kollha. Fl-aħħar Ippona, li hija l-ġawhra l-iżjed għażiża għal Santu Wistin, tkun ukoll assedjata. Il-poplu kollu mqanqal u mħaw- wad, kollu mbeżża' u mgħaġġel jiġri għal għand ir-Ragħaj għażiż tiegħu u jitolbu pariri, għajnuna, ħniena. Wistin, mit- ni u mganqal minħabba l-periklu li jhedded il-Belt maħbuba tiegħu, joffri lil Alla t-talb, ix-xehir, il-biki u l-ilfiq tiegħu għall-ħelsien tal-merħla tiegħu minn idejn il-Vandli u iżjed u iżjed mill-periklu li jitilfu l-fidi. Iżda, meta beda jara li l-qagħda bdiet tmur mill-ħażin għal agħar, ma felaħx jara l-qerda tal- Knisja maħbuba tiegħu. u l-mewt ta' ħafna mill-merħla tiegħu. Għalhekk idawwar il-ħarsa tiegħu lejn is-Sema nm ijtlob '1 Alla : Eħles, Mulej, il-knisja li -rawwamtlek, Eħles il-belt li jien ħabbejt bħal dari: Jekk le Mulejja, eħlisni minn dal-jasar, Iġborni miegħek. Minn dawn iż-żewġ talbiet togħġob lil Hniena Divina, it- tieni waħda. Alla ma jridx l x-xwejjaħ Wistin ikun wieħed minn dawk li jaraw spettaklu hekk tal-biża' u hekk qalil. Għalhekk Wistin jaqbdu deni qawwi, jintefa' f'qegħ ta' sodda u jitlob lil dawk ta' ma' dwaru: : Mal-ħitan ta' kamarti, kull fejn tista Ħarsti tiġġerra. b'ittri kbar miktuba. Qegħduli s-salmi, dawk li bihom beka David profeta, . U ħallumi hawnhekk waħdi ma' ħsiebi. Fil-waqt li l-għedewwa kienu jassedjaw il-belt, Wistin bħal donnu nesa x'kien qed isir madwaru, u beda jgħarbel iż- żgħużija tiegħu. Ra n sema' lil-ommu Monika. twiddbu, twissieh iċċanfru, tagħdru, tistennieh jikkonverti u sa fl-aħħar taħfirlu. Beda jixtarr irġulitu, ''il-qawwa t'Alla li ħakmitu qajl qajl bla qatt ma rħietu'', (10), in-nar ta' l-imħabba li kien għadu jik- bex ġo qalbu, il-ħidma tiegħu iċken minn xewqtu. Jibki u jib- ki b'qalb maqsuma fuq il-ħerba ta' l-isbaħ snin ta' ħajtu, u jitlob 1 Alla għajnuna, ħniena, maħfra. Qahel ma. n-nar beda jħaddan lil Ippona, qalb Wistin, li kienet ħabbet tant, waqfet u kesħet. Għalhekk huwa la ra t-tħarbita. tal-belt li kien igħożż bħal waħda minn ulied kum 12), u l-inqas sema' l-biki ta' tfajliet imgħannqa ma' sider ommhom li kienu jmutu mingħajr ma jafu. Ġismu niżel jorqod fil-ħdan t'ommu ħanina, l-art li nisslitu u ruħu ttajret lejn is-Sema. i jJgħibu u jintilfa''. jgħid il-Poeta. lil-Santu . UVĊjrta, Kartaġni, Ippona'', iżda 'Aktar miż-żonqor u l-azzar f'saħħitha 'Tibqa' l-kelma li ktibt, u magħha. d-dija Safja ta' ħsiebek. (b FLI Santu Wistin (F'dan l-ewwel vers, —ix-xebba' tirrife- rixsi għall-Knisja, u i'l-ġorf' għall-Imperu Ruman); (2) Ibid; (8) Ibid; (4) Ibid; (5) Ibid; (6) Roma Immortalis; (7) Tbid; (8) Il-Mewt ta' Santi Wistin; (9) Ibid; (10) Il-Mewt ta' Santu Wistin: (11) Ibid; (12) Thid; ĠAWHAR TA' ĦSIBIJIET Min hu għanif—Min ma jixtieq xejn.—Min hu fqirf— Ix-xħiħ. La tiftakarx fil-ġid li għamilt ; iżda ftakar fil-ġid li rċevejt. Il-vleġġa mhux dejjem tolqot dak li thedded. Tkellem l-aħħar wieħed; iskot l-ewwel wieħed.