7 Huwa twieled fis-Siġġiewi fit-18 ta' Marzu 1913, ILTQAJNA MA taż ġie edukat fis-Soċjeta' ta' San Pawl u aktar tard f'San Alwiżi, u żżewweġ fit-3 ta' Ġunju 1989, lil Kolina u IL-POETA huwa g du t'ett subien u tifla. Lill-poeta sibnih fid- KARMENU dar tiegħu f'New School Street is-Siġġiewi fejn illum VASSALLO iqatta' ħafna m'ż-żmien tiegħu, u staqsejnih dwar… ' IL-HOBBIES' LI GHANDU LLUM. Huwa qalilna li 'hobbies' ħafna m'għandux u dan huwa dovut għar-raġuni li meta kien żgħir kien iqis lilu nnifsu bħala diġà xiħ. Iżda dan ma jfissirx li jqatta' l-ħin mingħajr ma jagħmel xejn; l-għażż jobogħdul Bħal ma wieħed jistenna, il-kitba u l-qari huma l-faraġ tiegħu, tant li huwa jgħidilna li 'Fejn nikteb norqod u fejn norqod nikteb'. (Għalkemm m'għandux entużjażmu kbir lejn ngħidu aħna l-isports jew il-ġnejna li għandu ġewwa daru (parti mir-raġuni għal dan huwa 1. s-saħħa ma tippermettilux) b'danakollu huwa għandu 'hobbv' kemmxejn 'stramb'. Matul il-jum l-aħbarijiet jismagħhom mitt elf darba jkun fejn ikun, tant illi għandu żewġ settijiet ta' 'Cable Radio'. Imma hu ma jibqax passiv bħal ħafna minna meta jisma' l-aħbarijiet; anzi, iħobb jifforma dak li hu jsejjaħ 'inkwiet mentali' biex ixoliu fuq xiex jewdenl Barra minn hekk, meta jkun jista', huwa jħobb ukoll isegwi t-televiżjoni u xi daqqiet jinteressa ruħu fl-ajruplani. Il-poeta jpinġi żgħożitu bħala daqsxejn waħda mkabbra. Huwa jfakkarna illi bejn l-età ta' sitta u sebgħa snin ġarrab it-telfa t'ommu. Wieħed irid iżid ma' dan illi missieru kien wieħed bħal ħaddieħor u għalhekk qatt ma seta' jis- pikka. Wara li tilef lil ommu u lil missieru, il-poeta waqa' taħt idein l-axxendenti min- naħa ta' missieru. Huwa jsostni li l-konsegwenza ta' dan kollox kienet is-sottomissio- ni tiegħu. Żgħożija ħielsa kif nafuha llum ma kellux; min nflok, daq dixxiplina ieb- sa. Wieħed jara li żgħożitu nibtet fi żmien t'għaks u nuqqas tiimpiegi. Bata bħala żagħżugħ ukoll meta attenda l-iskola sekendarja fis-Soċjetà ta' San Pawl billi kien irid i kullimkien bil-mixi. Igħidilna li beda jgħix ħajja mhux ħażin għall-ħabta tal- 1965. ' IS-SIĠĠIWIN TAL-LUM. Bein is-Siġġiwin kif jafhom hu u dawk tal-lum huwa jara kuntrast enormi. Huwa beda biex igħid li fil-qasam tal-indafa s-Siġġiwin tal-lum għamlu tibdil kbir. Fejn qabel mhux tali ma kellhomx ċerti affarijiet tad-dar li Hum huma neċessarji, imma talli wkoll affarijiet tal-biedja (inklużi annimali) kienu jiffur- maw parti mill-post tal-abitazzjoni, illum il-ġurnata għandna s-sistema tad-drenaġġ u tista' tgħid li'kull femilla għandha 'fridge, 'washing-machmie', 'cookers, it-telefon. il- karrozza, b'kull tant iżjed minn waħda. Fuq kollox, huwa jsemmi l-edukazzioni obbii- gatorja għal kulħadd. Dan il-progress ekcnomiku, soċjali u kulturali huwa iipparaso- nah mal-qabża kbira mid-dinja għall-qamar. għalkemm il-qamar illum intlaħaq. Min- kejia li hu jieħu gost bl-avvanzament tas-Siġġiwin, kemm materjali u kemm kultura- li, hu fl-istess ħin jesprimi dispjaċir rigward is-Siġġiwin tal-lum. Ir-rispett naqas iew miet għal kollox. L-ubbidjenza tilfet ħafna mill-valur li darba kienet tgawdi. L-esoiż- mu u l-indifferenza kibru u ged jikbru b'a waqfien. Għalhekk huwa igħid li filwaqt għamilna progress mill-banda l-waħda, mill-banda l-oħra tajniha għar-rigress. ' LISPIRAZZJONI TAL-KITBA TIEGHU. L-akbar għajn tal-ispirazzioni hija bla dubiu ta' xejn ħaitu. Meta staqsejtu ic'sk in-natura hiex. kif fil-fatt hija tispirazzijon' għal bosta poeti Ma'tin u barranin, il-poeta Vassallo rrisoondieni li n-Natura tgħinu jinfexx fil-kitba, imma l-poeżija tiegħu h'ja pjuttost autobijografika, fi kliem ieħor per- mezz tagħha huwa jirrakkontalna l-ġraji'et mhux tas-soltu ta' ħaitu. Huwa kien iħoss ġibda lejn il-poeżija m'nn tfulitn. m m75 żmien l-espressjoni poetika tiegħu bdiet is- sir minn ċirkostanzi kiefrin tul ħajtu. Per eżempju, il-pceżiia kienet teħinu iirrifletti fuq għaliex hu, minn ħafina oħra'n. kellu ibati l-kruha tal-faqar. Bil-noeżita kien iagħ- ti widen għax-xewqa tiegħu li ikollu xi affarijiet li minn dejjem ried u li matt ma se- ta' ikollu. Bħala isnirazzioni sekomdaria r, wara l-1939. piuttost prinċipoli, il-posta Vassallo isemmi l-imħabba. Iżda bħal kul poeta ġenwin, Vassallo mhuwiex nier-s minn influwenza ġejia minn xi preta barrani. Il-poeta Talian Giacomo Leomardi hu- wa vvenerat mill-poeta Vassallo, imma den tal-aħħar jiġbed enfasi fuq id-differenza bejn il-motivi poetiċi li jisseparaw iż-żewġ kittieba. Filwaqt li ma' Leopardi weħlet l- umanità kollha għax-xorti ħażina tiegħu (iżda dan ma jfissirx 1. hu kien jobgħed il- umanità) il-poeta Vassallo, H wkoll ma tantx kellu xi jferrħu, kien iwaħħal fih imniż- su, u propju minħabba f'hekk jidħol l-ispirtu tal-altrwiżmu. x IR-REAZZJONI TIEGHU GĦAL ''POETA TAN-NAR TAT-TIBEN'. i Meta poġ- ġejtlu din il-mistoqsija li jien qista kemxejn imbarrazzanti, il-poeta 'Vassalo ħa l-op- portunità f'waqtha biex jinterpreta din iċ-deskrizzjoni hekk tajba tiegħu. Vera, jgħ hu, li jisħon mix-xejn u jitlef rasu tant li jitlef sensih ukoll, imma mbagħad ikollu moħħ ċar u konvinzjoni kbira. Huwa jxebbah can il-karattru. tiegħu ma' dak li jogħġob ' Kristu, vwoldiri aħjar ikollok wieħed li malli tistaqsih xi ħaġa jew xi favur jibda jger- ger u jipprotesta imma fl-istess ħin taf żgur ti jwettaq dak li tgħidlu, milli wieħed li dejjem jgħidlek iva għal dak li tistaqsih imma li qatt ma jagħmel xejn. Għalhekk, poeta ''tan-nar tat-tiben' għax jitilgħulu malajr imma jibred ma'ajr ukoll. Huwa spie- gali wkoll illi din ir-reazzjoni stramba tieħu hija fattur importanti li tikkontribwix- xi lill-karatterstiku tiegħu tal-altruwiżmu li ġej minn qiegħ qalbu. it-twemmin tiegħu ma jdawwalx biss lill-persuna tiegħu, imma miegħu hemm ħaddieħor, hemm dawk li huwa wkoll jixtieqilhom ġid, dawk li jqis bħal ħutu u lijgħixu id f'id. 4 MIN HU L-POETA LI JQIM L-AKTAR. Hawnhekk il-poeta Vassallo ngħaqad ma' bosta Maltin, kittieba jew le, li bir-raġun kollu iqimu lil-Dun Karm bħala bnie- dem li għadu u jibqa' fil-quċċata tal-letteratuar Maltija. Vassallo jiddispjaċih illi kien hemm xi mumenti f'ħajtu meta kien iko'ju xi jgħid ma' Dun Karm, iżda llum il-ġur- nata jara kemm kellu raġun Dun Karm ċak iż-żmien meta ħafna kienu jaqbdu iħażżu bil-penna u jippretendu li isiru għorrief mal-ewwel. Huwa jgħid li Dun Karm huwa, għall-poeżija Ma'tija dak li Sir Temi Zammit hu għall-proża Maltija. Kittiega oħra l għalkemm jiġu wara Dun Karm, huwa xerta waħda jikkunsidrahom bħala s-'SUTMAS- trijiet' tiegħu huma l-Professur Patri Cvechieri, Patri Delia, Rużar Briffa, Ġorġ Pisani u Biancardi. x IL-LETTERATURA MODERNA. Uħud mill-poeti moderni tistgħu jogħġbuh jew inkella jtellfuh sensihl Jiddependi min hr l-poeta u t-tema voetika. Vassallo isostni li poeżiji astratti żżetied ma fihom ebda valur. Huwa jgħid li hemm tiiet punti Hi wie- ħed għandu jżomm f'moħħu meta jikkrit'ka l-poeżija: (i) jekk hemmx imitazzjoni fix- xogħol letterarju jew de; sfortunatament hemm. x'uħud illum ii jħobbu jimitaw. (ii) hu jsemmi t-tkissir tal-lingwa li kultant għedu jsir fil-letteratura moderna; (id) fil-poeżi- ja Vassallo jirrakkomanda attenzjoni kb'ra fl-użu tal-mitoloġija. Huwa jxebbah il-let- teratura tal-imgħoddi mqabbla ma' dik moderna, max-xena mużikali fejn sa ftit snin ilu wieħed ried ikun altru famuż biex ji'qies mgħallem tal-mużika waqt li lum kull m'n jaqbad strument mużikali u jħawwad żewġ noti b'ex jifforma 'beat' jagħmel ħat- na flus u jiġbor eluf ta' 'fans'. Fl-aħħarnett il-poeta Vassallo jagħti s-sempliċità bħala l-għan prinċipali ta' kwalunkwe muża leċterarja. ' X'ASPIRAZZJONIJIET KELLU META HAREĠ GHALL-POLITIKA. Huwa beda biex jirrikapitola l-isfond tiegħu qabel ma ħareġ għall-politika fil-1945. Huwa kien suldat bil-leva mill-erbgħa t'Awwissu 1941 sal-1944. Fuq kollox wieħed irid iżomm f'moħħu li Vassallo kien 'iben il-faqar', u għalhekk meta twieled il-Moviment tal- Haddiema nġibed lejn dan il-Moviment għas-sempliċi raġuni li b'hekk seta' jilħeq l- għan t'għajxien aħjar. Iżda fix-xena politika Vassallo narawh ixerred l-altruwiżmu tie- għu wkoll, tant illi jgħidilna li tħajjar joħroġ biex jinfeda hu u dawk kolha bħalu biex il-ħajja tieħu tifsira ġdida, Il-pceta kiseb suċċess u daħaq l-għanijiet tiegħu pol'- tiċi, tant illi sar wieħed mid-disa' membri tal-Partit ta' Boffa u għamel ħabta kunsil- jer tal-Gvern. 4 IL-FEHMIET TIEGHU DWAR IL-PUBBLIKAZZJONI TA' 'IS-SIĠĠIEWT'. Hu- wa beda biex jifirħiina għas-suċċess li 'Is-Siġġiewi' kiseb sissa u xtaqilna aktar ħid- ma siewja għall-ġejjieni. Jemmen li l-kitba għandha tinteressa lil kulħadd, kemm mill- aspett ietterarju pur kemm mill-aspett t'informazzjoni miktuba, dejjem jekk il-kitba tittieħed b's-serjetà. 'Is-Siġ'ġiewi', igħid il-poeta, qed isservi għan speċjali billi żżomm rapporti dwar ġrajjiet speċjali u ta' kull jum u dwar l-istorja tar-raħal tagħna li mba- għad jistgħu jiġu mifliha mill-ġenerazzjonijiet t'għada. fakkarna wkoll li l-kelma miktuba tibqa' waqt li dik li tingħad ittir mar-riħ.