IL-ĦANZIRA TA' L-ERWIEH Qatt smajtu bil-Ħanżira ta' l-Erwieħ 7: Għal min qatt ma sama' x'kienet, u x'kien l-għamil tagħha, sejjer nikteb dawn il-vrus fqajrin. Mela intom tafu kemm il-Maltin għandhom liniena lejn dawk li huma fil-għaks u fit-tbatija. Għaks u tbatija m'hux biss fil-ħiteġiet żemporali, igifieri: li huma neqsin mil-Ibies, mil-liwejjeġ tal-għajxien; fqar u tallaba, iżda wkoll, minn dawk li jinsabu neqsin mill-għajnuna spiriżwali, igifieri tar-ruħ. Dawn ta' l-aħħar huma: l-Erwieħ tal-Purga- torju, li aħna l-Maltin nagħmlu dmirna kollu ' biex inserfiu- hom, mit-tbatija tan-nar li fih jinsabu, sa ma jasal iż-żmien li Alla l-Ħanin jogħġbu jatihom il-mistrieħ ta' dejjem. Din il- għajnuna li afina natu l-Erwieli tal-Purgatorju hi ta' zewġ xorta: bit-Talb, u bil-karità li nagħmlu mal-fqajrin. Mela xi ruħ twajba u Ħanina fettillu xi mitejn jew tliet mitt sena ilu, (allura ma kienx hawn id-departiment tas-saħħa'.; li jitlaq il-Ħanżira timraħ. weħidha mat-toroq ewlenin ta' Malta, u, bħal ma kien hemm l-Imdina, nistliajjel li kien hemm oħra il-Belt, in-naħla l-ofira, u fir-Rħula. Din il-Ħanżira kienet magħrufa, bl-isem ta' Ħanżira tal-Erwieħ, u mit-toroq fejn kienet tgħaddi erfħilhom il-Maltin jagħilfuha. Ħadd ma kien imissha; ħadd ma kien jisraqha. Min sa jaglimel sakrileġġ bħal dan, jisraq liaġa li tistħoqq lill-Erwieti Imqaddsa 7 U dil-Ħanżira kull ma jgħaddi ż-żmien erħilha minn qażquża tal-ħalib, tikber, titfarfar, tismen u ssir daqs baqra Fl-aħħar met: l-inkarikat kien jara li għalqet is-sena, kibret u simnet biżżejjed, jeħodha f'xi razzett, (għax dak iżżmien ma kienux inbnew il-biċċeriji ;) u joqtolha. Dem- mha għal-mazzit, u laħiamha għat-tisjir. Kienet iġġib prezz tajjeb u kullħadd bl-imfiatra min jixtri il-mazzit u il-laħam ta' din il-Ħanżira, għal ftit m'hux imżejna bid-dijadema tal- ogħila ġieh P 1 Il-flus li kienu jinġabru mill-bejgħ tagħha, kienu jinqasmu, nofshom isiru quddies għall-Erwieli tal-Purgatorju u n-nofs l-ieħor jitqassam: għajnuna għall- fqar tal-liżra jew tal-belt ta' fejn kienet timraħ, Sa hawn għidna x'kienet il-Ħanżira tal-Erwieħ u għalfejn kienu jitilquha timrafi ma' l-ibliet u mar-rħula, mingħajr Ħadd ma jgħolli leħinu biex drawwa. bħial din tinqered. Igħidu—għedt igħidu, il-għaliex ma għandix dokumenti x'nuri — u ġrajja bħal din li ġejja, m'hux sa tħalli tifkira tagħha bil-miktub. Iżda oqogħdu b'sabarkom li dil-ġrajja m'hix ħolqien ta' żniedi. Mela, mill-ġdid. Igħidu li l-Kardi- nal Fabrizju Xiberras, billi kien nobbli, għamluh Kanonku tal-Katidral ta' żmien wisq tari, Kien għadu ta' I5-il-sena, Sa ftit taż-mien ilu, l-abbatini kienu jistgħu jsiru Kanonki. Iżda fil-Kattidral fejn biss kienu jitilgħu il-qassisin xjuħ: xi Professur jew xi Kappillan li mia jiflalħix jaħdem iżjed, din ta' Fabriz, tifel, Kanonku fosthom tathom ġewwa, għaldaqstant gemgmu m'hux ftit, u kienu f'kollox jatuh il-ġenb, u x'ak- tarx jillifruntawh ukoll. Iżda il-Kanonku ċ-Ċkejken, minn dejjem kellu rasu fuq għonqu, kieku ma kienx jilħaq fejn laħaq. Għalhekk, qal: nagħmilhielhom xi darba. Mela jum fost l-oħrajn waqt li l-qniepen tal-Katidral kienu jdoqqu għal Għasar, x'jagħmel il-ħali: Jilbes ir-rukkett, il-muzzetta, is- salib u l-berrettin, jistenna minn lidejn il-Palazz ta' Missieru, tgħaddi l-Ħanżira ta' l-Erwieħ, iġigħel lill-qaddejja jżommuha tajjeb, jirkibha bil-fiwejjeġ b'kollox, u erfilu fuqha għial- Misrali tal-Kattidral. Il-bieb miftuli, il-Kanonki qegħidin ikan- taw l-Għasar, l-Orgni jdoqq, u l-Kanonku c-Ċkejken dieħel kollu ħieni u daħqani riekeb fuk żiemel ta' għamla ġdida. Minn Alla daq il-ħin il-Knisja kienet bafii, bħal ma baħħ għadha tkun sal-lum waqt il-għasar, għax mur ara x'għors kien isir, x'għagħa, x'biża' minn x'uħud, u xi skandlu għal dawk li mħabba x-xjufiija tagħhom, ma setgħux jifhmu din l-isfiċċa ta' tfajjel. Iżda xi ngħidu għas-sinjuri Kononki meta raw dik il-praspura2: Dawn niżlu jiġru lejn il-Belt, għamlu rapport lill-Isqof, u nistħajjel li għamlu xi Kapitlu wkoll kontra ż-żaghżugħ Kanonku, Dal gir-in-gir tal-Kapitlu maż- żagħżugħ Kanonku. ġiegliel, naħseb jien lill-Baruni Testafer- rata, jibgħat liċ-Ckejken Fabrizju jistudja f'Ruma, fejn għal għerf li wera, beda tiela' tiela' bla heda fl-unuri tal-Knisja, sa kemm laħaq Isqof ta' Sinigallija u imbagħad Kardinal waħdieni fost kollha kemm hawn qassisin f'Malta. Li ta kenitx il-Ħanżira ta' l-Erwieħ kieku l-Kardinal Xiberras, kien jibqa' Malta, igħix u jmut mingħajr ħadd ma jaf bih.