G GT KAT MS AS MS SS GS MASS ST MST GT NST IS MST INEZ KONT GW GG SS IG TG SS IS ST Dan l-artiklu, f'ġieħ l-iskultur Antonio Sciortino, qiegħed niktbu bħala appell lis-soċjetajiet l kollha Żebbuġin, biex sentejn oħra, flimkien mal-Kunsill Lokali tar-raħal, jingħaqdu flimkien l u jfakkru l-ħamsin anniversarju mill-mewt tiegħu u mill-għotja kbira tax-xogħolijiet tiegħu l lill-poplu Malti. l Tonv Terribile l Sliema 3 ta' Mejju 1995 l Ħaż-Żebbuġ hu raħal li mill-imgħoddi ta lill- komunità Maltija persunaġġi li bit-talenti tagħhom taw sehem siewi f'bosta opri tal-ħajja Maltija. Fil-qasam artistiku, insibu fuq quddiemnett, lil Antonio Sciortino li twieled f'dan ir-raħal fl-1879. Dan l-iskultur Żebbuġi ta lil poplu tagħna numru ta' xogħolijiet kbar li sa llum għadhom isebbħu bosta nħawi ta' dawn il-gżejjer. Fost dawn insibu l-monumenti ta' Kristu Re, fil-Furjana, il-monument ta' l-Otto Settembru, fil-Belt, il-monument ta' Lord Strickland u Les Gavroches, fil-Barrakka ta' Fuq, u l-monument ta' Sir Adrian Dinli, fil-ġonna tal-Mall. Isem Sciortino iżda m'għandniex norbtuh biss ma' dawn il-monumenti iżda ma' ġabra oħra ta' xogħolijiet artistiċi fosthom il-kollezzjoni imprezzabbli li tinsab fil-Mużew ta' l-Arti, l- Belt. Antonio kien wild familja tal-bdiewa u jingħad li meta kien żgħir kien imur jirgħa n-nagħaġ fl- għelieqi ta' madwar ir-raħal. Hemm hu kien joqgħod jonqox fil-gebel xi. xbihat żgħar. Il- ġenituri u xi qraba oħra tiegħu għarfu fih it- talenti artistiċi u għalhekk ġie mibgħut fl-Iskola ta' l-Arti, l-Belt. Hawnhekk hu kompla kabbaru żviluppa t-talenti li kellu. Hawnhekk l-għalliema tiegħu għarfu fih talenti speċjali u għalhekk kien imħeġġeġ biex imur Ruma u jispeċjalizza fl-arti. Għal dan il-għan iżda kien hemm il- problema finanzjarja, iżda bil-għajnuna ta' Donna Luisa Strickland hu kiseb borża ta' studju li permezz tagħha hu beda l-istudji akkademiċi tiegħu fl-Istituto di Belle Arti ta' Ruma u fl-1902 kiseb id-diploma li għaliha kien studja. F'Ruma, Antonio Sciortino sab ammirazzjoni kbira u għalhekk fetaħ studju f'Via Margutta. Hawnhekk hu beda l-ħidma tiegħu bħala skultur. F'dan l-istudju hu ħadem l-ewwel skultura tiegħu Testa di Filosofo. Kien xogħol li mill-ewwel ġibed l-attenzjoni tal-kritiċi ta' l- arti. Kienet biċċa xogħol li tagħtu personalità qawwija fil-qasam artistku. Sena wara ħadem xogħol ieħor li kompla tah isem Testa di Vecchio u fl-1904 ħadem il-famuż monument li jinsab fil-Barrakka ta' Fuq bl-isem Les Gavroches li wara dan kien ġie mogħti lill- poplu Malti mis-Soċjeta ta' l-Arti Manifattura u Kummerċ u tpoġġa fil-post fejn jinsab illum. Bla dubju dan il-monument hu wieħed mill- aqwa xogħolijiet tiegħu. Sciortino ħa l- ispirazzjoni tiegħu mix-xogħol tal-magħruf kittieb franċiż Victor Hugo. Fi żmien qasir il-fama tiegħu ħarġet barra minn Ruma u beda jwettaq xogħolijiet għall- Amerika, għal Ġappun u għar-Russja. Il-linji tiegħu artistiċi flimkien ma' l-oriġinalità tiegħu kien jsaħħru lil kulħadd. Isem Sciortino intrabat ukoll ma' numru ta' konkorsi internazzjonali li ħa sehem fihom u dejjem kiseb postijiet ta' l-unur bħal dak imniedi mill-Kzar Alessandru t-Tieni, tar-Russja, u fil-konkors li sar biex sar il-monument tal-poeta Chevchencko ta' l-Ukranja. Ismu wkoll hu marbut mal-monument tal- proklamazzjoni tar-Repubblika tal-Brażil filwaqt li fl-1929 hu ħadem il-monument tal-Ġeneral Simon Bolivon l-eroj ta' l-Amerika t'isfel li l- mudell tiegħu hu għamlu waqt id-daħla trijonfali tiegħu fi Quito, il-belt kapitali ta' Equador. Kien f'dan l-istess żmien li hu ħadem il- monument klassiku, li dan kellu jitpoġġa fuq ix- xmara Don f'ġieħ Anton Pavlovich Chekov li kien drammaturgu famuż mill-Krimea. Fil-bidu tas-snin għoxrin Antonio Sciortino ħadem mudell ta' monument li dan kellu jitwaqqaf f'Londra bħala tifkira għall-eroj minsi ta' l-Imperu Ingliż. Kien proġett kbir li ma setax isir minħabba l-finanzi iżda l-kummissarju Ingliż tax-xogħolijiet pubbliċi kien stqarr li dan il- mudell kien ta' livell għoli li ebda artist ma għadu qatt kiseb. F'nofs is-snin għoxrin Sciortino kien jinsab fl- aqwa tal-karriera tiegħu. Ftit qabel hu kien ħadem il-monument tal-Kungress Ewkaristiku fil-Furjana. Kien monument li fih il-poplu Malti kien ra l-kapaċitajiet ta' dan l-iskultur Malti li kien qiegħed jagħmel l-isbaħ unur lil dawn il- gżejjer f'bosta pajjiżi barranin. Qasam ieħor li fih Sciortino kien speċjalizza fih kien fil-qasam tax-xogħol tal-bustijiet. Minn dawn ħadem bosta fosthom dak tal-professur Sgambati ta' l-Italja, ta' Sir Adrian Dingli li jinsab fil-ġonna tal-Mall, ta' Sir Edward Egerton li llum jinsab fl-Afrika t'Isfel u tant oħrajn. F'dan il-qasam Sciortino kien kapaċi, li fl- immudellar tal-bust joħroġ il-personalità u l- karattru ta' l-individwu. Kull min jara l-bust ta' Miss Lewis u ta' Miss Buckner iħoss fihom il- kalma u s-serenità li kellhom dawn iż-żewġ nisa Ingliżi. Jekk Sciortino ibbrilla fix-xogħol tal-bustijiet, daqshekk ieħor kien isaħħar lil kulħadd fix- xogħol ta' l-iskultura. Fiha, tinħass il-messaġġ li Triq Loretu Cutajar Żebbuġ — Malta Tel: 499271, 227083 ried iwassal bħal ma hi l-iskultura Ritmi di Vita, Speed, Archer on Horseback, Arab Horses u tant oħrajn li kollha kemm huma fihom xogħol mill-isbaħ. Lejn nofs is-snin tletin, meta l-Italja u l- Ingilterra daħlu f'tilwima bejniethom dwar l- Abissinja, Anonio Sciortino reġa' lura Malta. F'Ruma hu kien il-President tal-British Accademv iżda minħabba din it-tilwima din kellha tagħlaq u bħala għarfien tal-ħidma li kien wettaq f'din l-Akkademja hu kien ġie mogħti rigal ta' tifkira. Meta reġa' lura Malta hu ġie mill-ewwel maħtur Kuratur ta' l-Arti fil-Mużew Nazzjonali. Waqt li kien f'din il-kariga hu ħadem xi xogħolijiet li sal-lum għadhom jitgawdew fil- knejjes tagħna bħal m'huma d-disinji tal- ventartali tal-Kurċifiss tal-Parroċċa tal-Porto Salvo tal-Belt u tar-Redentur ta' l-Isla u kif inhuma l-istatwi li jinsabu fil-faċċata tal-knisja parrokkjali ta' Ħ' Attard. Fil-11 ta' Frar 1947, Sciortino irregala lil Malta teżor kbir, meta x-xogħolijiet kollha li kellu fl- istudju tiegħu ta' Villa Margutta, irregalhom lil poplu Malti. Dawn illum jinsabu fil-Mużew. ta' l-Arti l-Belt. Din il-kollezzjoni, ta' valur kbir artistiku waslet Malta bil-għajnuna kbira ta' l- iskultur Ġużeppi Galea, tar-Rabat, li tela' Ruma apposta u ġabar dawn. ix-xogħolijiet, ippakkjahom u wara akkompanjahom sa Malta. Għal dan il-għan il-Gvern Malti ħareġ is-somma ta' tliet mitt lira filwaqt li l-Awtoritajiet Navali Ingliżi ġarrew dawn ix-xogħolijiet minn Ruma sa Napli u minn Napli għal Malta. Meta din il-kollezzjoni waslet Malta ġiet meħuda fl-Armerija biex il-poplu Malti jkun jista' japprezzaha u nhar it-Tnejn 14 ta' Lulju 1947 din il-wirja ġiet uffiċjalment miftuħa minn Ladv Willis li kienet il-mara tal-Commander in Chief tal-Mediterran, li flimkien ma' żewġha, tant għenu biex dan il-wirt artistiku jasal f'dawn il-gżejjer. Waqt li l-poplu Malti kien qiegħed japprezza dawn ix-xogħolijiet saħħet Antonio Sciortino kienet marret lura ħafna, tant hu hekk li fil- kuntratt ta' l-għoti ta' dawn il-ħwejjeġ artistiċi, Antonio Sciortino ma kienx preżenti. Hu miet fl-10 ta' Awissu 1947. Kellu tmienja u sittin sena u miet il-Furjana fid-dar t'oħtu, iżda l-fdal tiegħu, skond xewqtu, ġew midfuna fiċ-ċimiterju ta' raħal twelidu, Ħaż-Żebbuġ.