Il-bajja tal-Balluta - Dan il-post pittoresk bejn baħar u raba' kif kien qabel aktar kien ta' villeġġatura għas-sajf milli residenti Lokali. Skond riċerki, kien fis-sena 1896 li nżammet l-ewwel festa tal-Madonna tal- Karmnu fil-Balluta f'San Ġiljan. L-ewwel esperjenza li għandi tal-festa tal-Karmnu tal-Balluta hija fi żmien il-gwerra. Matul dan iż-żmien il- festa kienet issir funzjoni fil-knisja biss filwaqt il-vara tal-Madonna kienet fix-xelter fis-sagristija tal-knisja l-qadima. Il-Madonna kien jidher biss wiċċha minn tieqa żgħira. Niftakar li kienet tkun armata bix-xama uxi ftit fjuri. Minn wara l-gwerra il-festa kienet tkun il-biċċa l-kbira fil-Bajja Pittoreska tal-Balluta, hafna mil-bini kien fuq stil gottigu bħal ma hi mibnija il-knisja. Xi ħajt tas-sejjieħ u xi siġar tal-bajtar tax-xewk, kienu jagħmlu ambjent sabiħ u antik tan-natura. Fil-festa din il-bajja kienet tkun armata b'diversi bnadar b'kulur tal-Papa, Maltin u blu u celesti tal-Madonna u dawl ikuluriti. Il-bajja kienet tkun mdawra bil-liedna friska li konna naħdmuha billi ndawru il-ħaxix ma ħabel bil-pasparela. Fi żmien din il-faċċata kienet tintrama u tixel bi brazzi biż-żejt. Kienet tkun problema meta jkun ir-riħ għaliex kulldarba kienu jintfew ħafna minn dawn il-bwieqi taż-żejt. Wara dan il-perjodu tal-Lampi taż-żejt il-mixela bdiet isir bl-eletriku. B'din is-sistema kienu jinxtelu it-twieqi u terazzini tal-bini tal-Balluta. Kienet tkun spettaklu sabieħ hafna kif kienet il-faċċata tal-Knisja. Fuq il-bjut ta' biswit il-knisja, ta' Balluta Buildings u tal-kunvent, kienet tkun attraenti ħafna il-Mixela bil-fjakoli, li dak it-teptip kien jagħmel ambjent ħaj u sabieħ. Sa snin ħamsinijiet kont għadek tara din il-kwalita ta' mixela. Lejliet il-festa kienet tiġi organizzata tellieqa ta' dgħajjes. Minn ġranet qabel kont tara dawn id-dgħajjes b'xi bandiera tperper tal-Madonna iduru fil-bajja. Din it-tiġrija kienet popolari ħafna fejn kienu jipparteċipaw anke nies minn bnadi oħra. Fil-ġranet tal-festa il-pitch ta' Naptunes dejjem kien ikun hemm xi partita tal-Water Polo akanita. Fil waqt wara nofs in-nhar kienet issir il-ġostra. Din il-lobgħa kienet issir fuq arblu kbir mxengel fuq Bankun kbir fil-baħar, l-arblu kien ikun midluk bix-xaħam u min jirnexielu jasal sa fuq u jaqla il- bandiera li kienet tkun fit-tarf tal-arblu, kien jirbaħ xi premju ta' flus jew xi rigal ieħor. Waqt dawn l-attivitajiet kont tisma il-banda ddoqq, għalhekk kien ikun hemm atmosfera ta' ferħ. Bħala banedkien ikun hemm waħda lejliet il-festa li kienet tagħdi mit-triq tal-Purċisjoni jigifieri Triq il-kulleġġ il-Qadim u xi trieqat ohra f'jum il-festa.Waħda kienet tkun fil-pjazza tal-Balluta u oħra quddiem il-kunvent tal-Patrijiet. Kien issir logħob tan-nar fejn il-lum hemm il-Bank of Valletta. F'xi Toroq kien ikun hemm xi banda ta' Ndri din kienet tikkonsisti f'xi tliet Bandisti jdoqqu daqq allegru u kulħadd jisfen f'nofs it-triq u xi daqq folkloistiku. Matul dawn il-ġranet kont tara nies nizlin għall- knisja, nisa bl-għonella li dak iż-żmien kienet popolari ħafna u l-irġiel bil-kappel ta' tibna xi parr mustaċċi kbar. Waqt il-funzjonijiet tal-knisja, Il-knisja kienet tkun imbullata bin-nies. Ħaġa li kienet tkun impressjonanti kienet il-Proċessjoni bil-Madonna, kien ikun hemm ħafna patrijiet u novizzi u numru kbir ta' Terzjarji minn kull naha ta' Malta. Kienet fil-vera sens tal-kelma festa devota, niftakar ħafna min-nies kienu jinġabru ħdejn id-Daino George biex meta kienet tasal il-Vara tal-Madonna kien isir Spetaklu tà' Nar permezz ta' rdienen u gassijiet ikuluriti dawn kienu jsir bl-inizjattiva ta' Toni Grech ta' Daino u xi ġirien tiegħi. Il-festa kienet tintem bid-dħul tal-vara fost poplu kbir fil-bajja u search light fuq il-Madonna, il- qniepel iddoqqu u armati bil-fjuri tal-karti mal-ilsien tal-Qanpiena u kaxxa infernali flimkien mal- banda ddoqq l-innu tal-Madonna. Il-Vara kienet tidħol fil-knisja biex issir l-egħluq Liturġiku tal- Festa. Kumitat tal-Festa 1960 Bil-qiegħda S. Mangion, J. Baldacchino, P. Patrick Abela O. Carm. Prokuratur tal-Festa: R. Cassar, K. Zammit. Is-Statwa merfuha mir-reffiegħa Purċissjoni tal-festa forma ta' Pellegrinaġġ. Is- Statwa armata fuq l-artal fl'okkazzjoni f'waħda mil-festi ta' żmien ilu. Din is-sena il-banda ser izzanzan Standard ġdid. Il- Il-Madonna tal-Karmnu fuq il-kolonna imzejna pittura ta' l-arma tas-soċjeta saret Minn Joe Pulo minn għal l-okkażżjoni. Hal-Għaxaq u il-Hjata saret mis-Sinjorina Anna Vella. ġ Aruġji Aarttiaħici b XŻAFBFUW t-teriż l-Ofr3 fuq iż-Zumfjiġt