F'kull diskors tiegħu fuq iż-żwieġ, Ġest jippreżenta stampa waħda konsistenti: Alla għamel lill-mara u lir-raġel indaqs u ugwali; huma x-xbieha u l-ikona ta' Alla; dak li għaqqad Alla ma 38 $ L-Anr IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 jistax jifirdu l-bniedem, għax Alla huwa wieħed. Ġesil jipproponi mill-ġdid il-pjan oriġinali ta' Alla dwar iż-żwieġ L-Evanġelju taż-żwieġ li jippreżenta t-Testment il-Qadim b'tant ċarezza u sempliċità jiġi mwassal għall-qofol u mill-ġdid għall-għeruq tiegħu minn Ġesu, il-Verb definittiv tal- Missier. Ġesti ma hux biss l-interpretazzjoni aħħarija, imma jikkonkretizza ż-żwieġ tat-Testment il-Qadim u jmur 'il hemm mis-simbolu li huwa t-Testment il-Qadim. Huwa hu nnifsu l-Għarus, u l-Għarusa huwa l-Poplu l-ġdid ta' dawk li jemmnu fih, il-Knisja. Id-Dewteronomju (24, 1) kien ta l-konċessjoni tad- divorzju lil-Lhud, imma fuq l-interpretazzjoni ta' dik il-konċessjoni kienu nħolqu żewġ skejjel ta' ħsieb fi żmien Ġesti. L-iskola ta' Xammàj kienet tammetti d-divorzju biss f'każ ta' adulterju; dik ta' Ħillel kienet tammettih f'kull każ li l-mara ma tibqax togħġob lil żewġha, kienet x'kienet ir-raġuni. Fil-polemika dwar id- divorzju, kif insibuha f'Mk 10, l-12; Mt 19, l-9, ma kienx hemm problema dwar id-divorzju fih innifsu: għall- Fariżej Ġesu, bħal kull Lhudi ieħor li għalih il-Liġi ta' Mosċ kienet il-kollox, kien jammetti d-divorzju, imma kellhom il-problema dwar liema pożizzjoni jieħu: jekk hux dik f'każ ta' adulterju, bħall-iskola ta' Xammġj, jew għal kull raġuni, kienet x'kienet, skont l-iskola iberali ta' Ħillċl. L-ewwel ma jagħmel Ġesti kien li jurihom mill-ewwel i kellu problema diġà biex jammetti d-divorzjul Id-divorzju kien konċess ill-Poplu Lhudi 'minħabba -qalb iebsa tagħhom' (Mk 10, 5). Din tal-qalb iebsa kienet tfisser l-istess bħall- 'orlàt lebàb, jiġifieri l-għeluq tal-bniedem għall-pjan divin, li nsibu fit-Testment il-Qadim, bħal f'Dt 10, Il-proġett ta' Alla dwar iż-żwieġ, il-bniedem ma għandux ifittxu fid- Dewteronomju (- it-Tieni Liġi, dik ta' Mosċ) imma 'fil- Bidu', fil-Ġenesi (bil-Lhudi, il-Ġenesi huwa berexit, 'fil-Bidu', fl-Ewwel Liġi ta' Alla nnifsu), jgħid Ġesu. Fil- Ġenesi, 'Alla ħalaqhom raġel u mara; għalhekk mela, raġel iħalli lil ommu u lil missieru u jingħaqad ma' martu, u t-tnejn isiru ġisem wieħed. Għalhekk mhumiex iżjed tnejn, imma ġisem wieħed. Mela dak li għaqqad Alla m'għandux jifirdu l-bniedem. Il-verb li juża Ġest, m'għandux jifirdu — mċ khoriżetċ' huwa imperattiv preżent: jiġifieri 'qatt ma għandu jifirdu l-bniedem')' Irridu ninnutaw, għax ta' importanza fundamentali, li Ġesti ma jikkwotax il-Ġenesi skont it-test oriġinali Lhudi, imma skont il-verżjoni Griega tat-Testment il- Qadim tas-LXX, li kienet il-verżjoni użata mill-Insara al-bidu. Il-Lhudi ta' Ġen 2, 24 jgħid: w'ħajit Fbasàr eħàad- u huma jkunu ġisem wieħed'; is-LXX għid: kai ċsontai ħoi duo eis sarka mian- U jkunu -tnejn ġisem wieħed'. Interpretazzjoni minn Ġest qawwija u determinanti ħafna fis-sens monogamiku minn Ġest: huwa Alla nnifsu i jagħmel mit-tnejn ħaġa waħda, li ma tinfiridx u ma inħallx. Min jipprova jifred -għaqda taż-żwieġ ikun jirrifjuta l-proġett oriġinali al-ħolqien minn Alla nnifsu. Għad-Dewteronomju, ir-raġel biss seta' jħoll lill- mara minnu; Ġest jisħaq fuq l-oppożizzjoni tiegħu għad-divorzju kemm għar- raġel u kemm għall-mara, billi jirrepeti kemm għall- mara u kemm għar-raġel li jkunu jagħmlu adulterju jekk jinfirdu u jerġgħu jiżżewġu: ara Mk 10, Il-12. Barra mill-każ ta' porneia' f'Mattew 19, 9 It-test ta' Mattew jippreżenta, barra r-rifjut tad-divorzju, frażi li tant qajmet diffikultajiet ta' interpretazzjoni: 'barra mill-każ ta' porneta' (19, 9). L-Ortodossi u l-Knisja Protestanta tar-Riforma jqisu porneia li tfisser 'adulterju'. Skont din l-interpretazzjoni tal-kelma pornefa, Ġest qiegħed jgħid li d-divorzju huwa permess biss f'każ ta' adulterju. Imma jekk hu hekk, Ġesti kien ikun jaċcetta l-interpretazzjoni tal-iskola L-ART IMQADDSA '$t OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 $e 39 ta' Xammġ)j, u mbagħad ma tiftiehemx iżjed ir-reazzjoni tiegħu għal-Liġi ta' Mosċ ('kien biss minħabba l-qalb iebsa tagħkom' — Mk 10, 5 u Mt19, 8), u lanqas l-istagħġib tad-dixxipli għall- affermazzjoni tiegħu ('Mela ladarba din hi l-kundizzjoni tar-raġel mal-mara, ma jaqbilx li wieħed jiżżewweġ' — Mt 19, 10). Barra minn hekk, kieku porneża kienet tfisser biss 'adulterju', ma jiftiehemx kif Mattew stess, fil-kap 15, 19, iġib lista ta' sentimenti ħżiena li joħorġu mill-qalb tal-bniedem, u fosthom kelma oħra li tfisser ukoll 'adulterju, il-kelma moikheta. Jgħid: 'Għax mill-qalb joħorġu ħsibijiet ħżiena, qtil, adulterji (moikheia), żina (porneta), serq, xhieda qarrieqa, dagħa. 20 Dawn huma li jtebbgħu lill-bniedem Kieku pornefa tfisser biss 'adulterju', iġib il-kelma moikheia, li tfisser ukoll 'adulterju', eżatt qabilhal Anzi: Mattew jidher li ħa din is-sentenza minn Mark. Issa Mark, fl-istess lista li jġib Mattew, il-kelmiet moikheia (adulterju) u porneia, iġibhom mifrudin minn xulxin, u Mattew iġibhom waħda ħdejn l-oħral Kienet tidher iktar ir- ripetizzjoni tal-istess kelma, kieku jfissru l-istess ħaġa u qegħedhom ħdejn xulxin. L-interpretazzjoni eseġetika l-aktar aċċettata hija dik li tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li huwa Mattew biss li jġib dik il-frażi. għall-komunità magħmula l-aktar minn Lhud konvertiti għall-Kristjaneżmu fil- Palestina u s-Sirja. Dawn kienu baqgħu jżommu l-konswetudnijiet Lhud li kienu jipprojbixxu dik li hi msejħa ż-żendit, jew prostituzzjoni, skont il- kitbiet Rabbiniċi, jiġifieri kull tip ta' unjoni inċestuża bejn il-qraba (ulied mal-ġenituri, ulied mal-kunjata, aħwa mhux mill-istess ġenituri, ulied maz-zijiet …) li kienu pprojbiti mil-Levitiku 18. Dawn kienu relazzjonijiet aċċettati mil-Liġi Rumana, fis-seħħ dak iż-żmien. Għalhekk il-Konċilju ta' Ġerusalemm f'Atti 15 kien stabilixxa l-bżonn ta' astinenza għal kulħadd mill-porneża (vv.20.29), jiġifieri minn dawk iż- żwiġijiet, ikkunsidrati validi mid-Dritt Ruman, imma li kienu meqjusa nulli, għax relazzjonijiet ta' konkubinaġġ, u pprojbiti mil-Liġi Lhudija. In-nisrani mhux biss seta' jħoll dawk ir-relazzjonijiet, imma minħabba li ma kienx żwieġ validu, kellhom id-dover li jaqtgħu mill-komunità lil min kien imdaħħal f'relazzjonijiet bħal dawn u ried jibqa' jgħix fihom (1Kor 5, l-5). Ġest jżomm li l-Evanġelju taż-żwieġ imħabbar minnu għandu jiġi approfondit, meditat, iniżżel għeruqu fil-komunità, fil-Knisja. Dan l-argument u dan it-tagħlim anke l-Evanġelju nnifsu jaf li huwa diffiċli: id-dixxipli 40 e L-Anr IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 jerġgħu jistaqsu lil Ġesu fuqu wara li daħlu d-dar u kienu waħidhom ma' Ġesti (ara Mk 10, 10; Mt 19, 10-11). It-tieġ ta' Kana L-ewwel miraklu li Ġest għamel tal-bdil tal-ilma f'inbid fit-Tieġ ta' Kana (Ġw 2, l-12) huwa meqjus bħala ġeneru letterarju tal- 'azzjoni profetika', jiġifieri dawk il-ġesti li l-profeti kienu jagħmlu biex iwasslu messaġġ b'mod iktar effettiv (Ġer 13, l-14 (il-ħżiem immermer); 19 (il-ġarra tal-fuħħar imkissra); 24 (il-basket tat-tin); 27- 28, 10 (il-madmad); Eżk 3,24 5, 17 Il-iskroll); Żak 11, 15 (l-għodda tar-ragħaj), eċċ). F'Kana l-protagonisti mhumiex l-għarajjes (l-għarusa lanqas biss tissemma). F'Kana jiġi ċċelebrat it-tieġ bejn l-Għarus messjaniku u l-Għarusa tiegħu, rappreżentata minn Marija u d-dixxipli (ninnutaw li Marija hija msemmija bħala mistiedna qabel Ġesti nnifsu). Waħda mix-xbihat spissi ħafna fit-Testment il-Qadim biex tesprimi l-ferħ tal-miġja tal-messija hija l-abbundanza tal-inbid (Għam 9, 13-14; Hos 14, 8; Ġer 49, 10-12; Ġoel 2, 24; 4, 18; Iż 25, 6). F'Kana Ġesu jibdel mirakolożament bejn 400 u 600 litru ta' inbid mill-ifjen … anke jekk fir-realtà huwa ammont esaġerat, imma li jrid juri l-abbundanza stravaganti. Huwa Ġesti nnifsu l-Għarus, u hekk huwa ppreżentat fit-TĠ (Mt 9, 15; 25, l-13; Ġw 3,29; 2Kor 11, 2; Apk 19, 7-8; 21, 2). Għalhekk Ġesu jakkuża b'adulterju lill-poplu li jirrifjutah (Mk 8, 38; Mt 12, 39; 16, 4). F'Kana, u bil-preżenza tiegħu u bil-miraklu waqt tieġ, Ġesu jfakkar li kull tieġ huwa simbolu/azzjoni profetika; huwa sinjal ta' realtà li tmur 'il hemm minn dak li jidher; huwa sinjal traxxendenti. Barra minn hekk, huwa jikkonferma t-tjubija u s-sbuħija tal-istituzzjoni taż-żwieġ, billi jieħu sehem fit-tieġ u mad-dixxipli tiegħu (2, 2). Anke jekk 'il-ministri' tat-tieġ huma l-għarajjes, Ġest huwa l-'mistieden' (2, 2) indispensabbli biex it-tieġ jirnexxi. Huwa waħdu li jista' jagħmel li ma jonqosna qatt l-inbid tal-ferħ. Huwa billi nniżżlu għeruq l-imħabba tagħna umana fih li l-inbid tal-imħabba tagħna ma jsirx ilma waħdu. Għalhekk il- miżżewġin Kristjani jiżżewġu fi Kristu (1Kor 7, 39). Il-Knisja, irrappreżentata f'Marija u fid-dixxipli, hija dik li twassal lill-Mulej Ġesti għal għand l-għarajjes, u li titolbu jidħol għalihom (2, 3-5). Il-kapitlu 5 tal-Ittra lill- Efesin huwa bla dubju t-test li l-iktar jitkellem b'mod espliċitu fuq iż-żwieġ bħala sinjal taż-żwieġ mistiku bejn Kristu u l-Knisja (Ef 5, 21- 33). Nistgħu nqisu l-v.21 bħala t-titlu tat-test kollu: 'Oqogħdu għal xulxin fil-biża' ta' Kristu Jekk San Pawl jgħid lin-nisa (miżżewġin): 'Oqogħdu għal żwieġkom bħallikieku għall-Mulej' (v.22), jgħid ukoll: 'Tntom, l-irġiel, ħobbu n-nisa tagħkom, kif Kristu ħabb il-Knisja u ta ħajtu għaliha' (v.25). Għal-liema sottomissjoni għandhom joqogħdu l-irġiel lejn in- nisa tagħhom, jekk huma msejħa biex jieħdu l-eżempju ('Kif Kristu ħabb …) ta' dak li 'ċekken lilu nnifsu, sar ubbidjenti sal-mewt, u l-mewt tas-salib' (Fil 2, 8)1 Pawlu jirreferi espliċitament f'Ef 5, 21 għall-proġett divin għall-koppja kif inhu f'Ġen 2,24, u jirrepetih bi xbieha qawwija ħafna: it-tnejn huma bħall-ġisem tar-raġel għall-mara, u bil-maqlub. 'Kull wieħed minnkom iqis lill-ieħor daqslikieku ġismu stess' (Ef 5, 28-29)I Min allura jikser il-patt taż-żwieġ, jitfa' lilu nnifsu għall-qerda tiegħu stess, għal esperjenza ta' mewt bħalma hija l-qerda ta' ġismu stess (ara Mal 2, 15): mingħajr il-ġisem ma neżistux bħala bnedmin; L-ART IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 $$e 41 mingħajr l-għaqda taż-żwieġ l-adam, il-bniedem, ma jeżistix. Ir-rivelazzjoni ċentrali ta' dan it-test hija t-tema taż-żwieġ bejn il-bnedmin bħala ikona tar-rapport bejn Kristu u l-Knisja. Iż-żwieġ isir tassew 'il-misteru kbir ta' bejn Kristu u l-Knisja' (Ef 5, 32). F'dan il-misteru kbir, iż-żwieġ jingasta ruħu kemm bħala dik it-tħabbira straordinarja li l-Mulej Ġesu jħobbna bħala l-aktar Għarus li jaf iħobb, u kemm bħala rivelazzjoni li ż-żwieġ għandu l-għan li jkun sinjal ta' dan ir-rapport ta' mħabba bejn Kristu u l-Knisja, li San Pawl jiddeskrivi proprju skont l-istages taż-żwieġ Lhudi (Ef 5, 26-27). Jeħtiġilna nidraw inħarsu lejn iż-żwieġ tagħna l-bnedmin proprju bħala din il-profezija ta' Alla. Kull żwieġ jippreżenta l-imħabba nnifisha ta' U b'kull żwieġ nifhmu l-imħabba mġenna bejn l-għarajjes, it-tenerezzi tal-għerusija, il-passjoni tal- imħabba, fit-tiftix u s-sejbien ta' xulxin, fil-fedeltà minkejja t-tentazzjonijiet u saħansitra t-tradimenti tal-partner, fil-maħfra jew il-laqgħa mill- ġdid ta' xulxin … f'dan kollu u iktar, trid tidher dejjem l-imħabba ta' Alla għalina, li jinnamra minna bnedmin, li jaċċettana minkejja d-difetti, il-waqgħat u d-dnub tagħna, dejjem lest li jerġa' jilqagħna lura għandu, u jerġa' jibda mill-ġdid kuljum magħna. (sinjal li jidher ta' realtà traxxendenti) ta' dan kollu: iż-żwieġ bejn raġel u mara umani. Dan it-test, imma, ma jitkellimx fuq l-imħabba ideali bejn Kristu u l-Knisja. Jitkellem ħafna fuq l-imħabba umana miżżewġa: ilkoll irridu naqdu, nikkuraw, nagħtu x'jiekol lill-ieħor, sal-punt li nagħtu ħajjitna għalih, fuq l-eżempju ta' Ġesti (vv.25-28). Il-miżżewġin iħobbu b'imħabba ta' agdpe, jgħid San Pawl, jiġifieri, b'imħabba li taf tagħti biss, li ma tistenniex lura għall- imħabba tagħha, imħabba li hija Alla nnifsu, għax 'Alla hu agdpe' (IĠw 4, 8), u mhux biss b'imħabba ta' filia, jiġifieri imħabba li tħobb għax iħobbuha, jew dik tal- ċros, jiġifieri esklussivament għall-pjaċir. Meta San Pawl jgħid: 'Intom, l-irġiel, ħobbu n-nisa tagħkom, kif Kristu ħabb il-Knisja u ta ħajtu għaliha' (v.25; ara wkoll v.29 — 'Qatt ħadd ma bagħad 'il ġismu stess, iżda jmantnih u jieħu ħsiebu, bħalma jagħmel Kristu mal-Knisja'), bdik il- 'kif' ma jifhimx biss bl-istess mod li Kristu jħobb lill- Knisja (kieku fil-Grieg kien juża avverb ieħor li jfisser il- kif tal-mod: ħos, bħalma juża f'Ef 5, 22.24.28.33), imma jifhem bl-istess imħabba ta' Kristu għall-Knisja. Huwa biss meta l-miżżewġin jieħdu mill-imħabba ta' Kristu għall-Knisja tiegħu, li jaslu li jħobbu tassew lil xulxin. Huwa biss meta jimtlew 42 ġe L-Anr IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 bAlla fit-talb u fis-smigħ tal- Kelma ta' Alla li l-miżżewġin jirnexxilhom jitfawru u jfawru lil xulxin f'kull ċirkustanza, b'dik l-imħabba agdpe li hi dik li tingħata, totali, dejjem fidila, li ma tippermettix egoiżmu, soda u tenerissima fl-istess ħin, li hija l-istess imħabba ta' Alla nnifsu. L-Ewwel Ittra lill-Korintin Meta kiteb l-Ewwel Ittra lill-komunità liberali tal- Belt ta' Korintu, fejn anke xi wħud mill-Kristjani kienu jaċċettaw li: 'Kollox jiswa' (1Kor 6, 12), San Pawl, fil-kap 6 (vv.12-20), jafferma b'mod ċar u tond mhux biss it-tjubija tal- ġisem uman, imma wkoll il-qdusija tiegħu (qadoxà - li huwa kunċett Lhudi ta' dak li hu maqtugħ, dedikat għal Alla), b'espressjoni qawwija ħafna: 'Il-ġisem mhuwiex għaż-żina (ou tċ porneia) iżda għall-Mulej, u l-Mulej huwa għall-ġisem' (6, 13). Il- ġisem huwa għalhekk qaddis (litteralment: qaddis għall- Mulej), huwa għal Alla, għax huwa Alla nnifsu li jqaddsu: 'Il-Mulej huwa għall-ġisem' Jagħti sitt raġunijiet San Pawl għaliex il-ġisem tal-bniedem hu qaddis, hu għall-Mulej u l-Mulej għall-ġisem. 1) L-ewwel raġuni hija eskatoloġika, jiġifieri: waqt li kull sentiment u tqanqil fiżjoloġiku jintemm bil- mewt, il-ġisem, bħala ġisem jibqa' jgħix, għax hu msejjaħ għall-Qawmien (vv.13-14). 2) Ifakkarna li aħna aħna l-ġisem mistiku: ''5 Ma tafux li l-iġsma tagħkom huma membri ta' Kristu Jaqaw għandi nagħmel mill-membri ta' Kristu membri ta' mara żienjaż Ma jkun qattl '' Ma tafux li min jingħaqad ma' mara żienja jsir ġisem wieħed magħhaż Isiru, kif tgħid l-Iskrittura, it-tnejn ġisem wieħed' Kull dnub li għandu x'jaqsam mas-sesswalità, ma huwiex biss privat, imma għandu x'jaqsam mal-Knisja kollha, għandu x'jaqsam ma' Kristu nnifsu. Barra minn hekk, San Pawl jgħid, waqt li jirreferi għall-Ġen 2, 24, li kull att sesswali huwa dejjem sinjal ta' komunjoni sħiħa u integrali. 3) Il-Kristjan, min jemmen, qisu miżżewweġ lill-Mulej; il-fornikazzjoni, l-adulterju huwa għalhekk bħall-firda, tkissir ta' dan iż-żwieġ mistiku; huwa adulterju veru u proprju (v.17). Tradiment lejn il-mara huwa tradiment lejn Kristu nnifsu. Kull adulterju tal-bnedmin joffendi direttament l-għaqda mistika ta' min jemmen ma' Kristu. 4) Ir-raba' argument ta' San Pawl huwa l-argument li kull fornikazzjoni hija dnub kontra l-persuna stess li tagħmlu, li jikser f'min jagħmlu x-xbieha u s-sura ta' Alla: 'Aħarbu ż-żinal Kull dnub li wieħed jagħmel hu 'l barra minn ġismu, iżda min jagħmel iż-żina jkun qiegħed jidneb kontra ġismu stess' 5) Il-ġisem huwa 'tempju tal-Ispirtu s-Santu' li jgħix fil-bniedem (v.19). B'liema attenzjoni għandna nħarsu l-ġisem tagħna u dak tal-oħrajn; liema implikazzjonijiet dan ifisser, mhux biss fil-kamp tal- morali sesswali imma wkoll tal-assistenza, tal-ġustizzja soċjali, tad-drittijiet tal- bniedem, tar-rispett għall- ħajja f'kull ċirkustanza …l 6) Il-Kristjan, min jemmen, jappartjeni għal Alla: 9 Ma tafux li intom m'intomx tagħkom infuskom2 7 Bil- għoli kontu mixtrijaf' Allura, il-ġisem jsir strument li bih nagħtu glorja lil Alla: 'Mela agħtu ġieħ lil Alla permezz ta' ġisimkom' (vv.19-20). Biex tiġi mħarsa s-sesswalità — għax prezzjuża — diġà kien hemm żewġ kmandamenti fit-Testment il-Qadim: 'La tagħmilx adulterju' u 'La tixtieqx il-mara ta' għajrek' (Es 20, 14.17). Imma Ġesu jerġa' jeħodhom għall- għeruq tagħhom: 'Imma jiena ngħidilkom li kull min iħares lejn mara biex jixtiegha jkun ġa għamel adulterju magħha f'qalbu' (Mt 5, 28). Fil-kapitlu 7, San Pawl jenfasizza temi bħaż-żwieġ bħala sejħa divina (1Kor 7, 7); il-partijiet miżżewġin huma ta' xulxin (7, l-4); is-Saltna ta' Alla qabel saħansitra ż-żwieġ (7, 10-11); il-karattru impliċitament Kristjan taż-żwieġ bejn parti li temmen u parti li ma temminx u l-privileġġ Pawlin, meta l-parti li ma temminx titlaq (vv.12-16); il-periklu tal-'firda tal-qalb' bejn Alla u r-rabtiet tal-art (vv.32-35); iż-żwieġ bħala realtà ta' din id-dinja, li bħala profezija tintemm mal-mewt ta' waħda mill-partijiet (v.39). L-Ewwel Ittra ta' Pietru Anke Pietru għandu katekeżi importanti fuq il-ħajja taż- żwieġ (1 Pt 3, 1-7), f'test (LPt 2, 18— 3,10) li jerġa' jimxi bħal f'nisġa letterarja dawk li nsejħulhom 'kodiċi tal- familja', li kienu qed jikbru fil-letteratura Ellenistika, u li nsibu xi drabi fit-Testment il-Ġdid (Ef 5, 21 — 6, 9; Kol It-test jinħass iwassal il-kunċett ta' subordinazzjoni tal-mara, tipika tal-kultura ta' dak iż-żmien, bħal f'xi passi oħra ta' San Pawl. Xi noti: is-sottomissjoni tal- mara (1Pt 3, 1) hija mitluba mill-klima ta' sottomissjoni reċiproka li tinfluwenza l-kuntest kollu (1Pt 2, 13.18 .::), fuq l-eżempju ta' Kristu Ġesu: 21 (li) bata għalikom u ħallielkom eżempju biex timxu fuq il-passi tiegħu' L-istess stedina għandu San Pawl (Ef 5, 22), li wkoll kienet taħt it-titlu iktar wiesa' ta' Oqogħdu għal xulxin fil-biża' ta' Kristu' (5, 21). Dakli jgħid għall-mara, qiegħed jgħidu wkoll għar- raġel. L-ewwel nett, jippreżenta l-każ fejn il-mara hija Kristjana, u r-raġel jirrifjuta li jilqa' l-Kelma tal-Evanġelju' (3, 1). Huwa element ġdid għal kollox għal dak iż-żmien, li l-mara jkollha l-libertà tal-kuxjenza, u li ma għandhiex bilfors timxi wara t-twemmin tar- raġel. Pietru qiegħed b'hekk jisħaq fuq il-primat tas- Saltna ta' Alla fuq iż-żwieġ innfisu. Interessanti mbagħad li jipproponi aċċettazzjoni ta' sitwazzjoni ta' żwieġ diffiċli, imma jistieden lin-nisa miżżewġa biex l-irġiel 'jintrebħu, mhux bil-kliem, imma bl-imġiba tan-nisa tagħhom' (3, l-2). Dan jaqbel ma' dak li San Pawl jikkonċedi lill-parti miżżewġa nisranija biss, abbandunata mill-parti li ma temminx, li terġa' tiżżewweġ (imsejjaħ il- Privileġġ Pawlin): '5 Jekk imbagħad min mit-tnejn ma jemminx, ħa jitlaq; l-aħwa nsara, rġiel jew nisa, f'dan il-każ mhumiex marbuta. Għax Alla sejħilkom biex tgħixu fis-sliem' (1Kor 7, 12- 16). Il-proġett Kristjan jista' jitwettaq f'kull ċirkustanza u kundizzjoni, u kundizzjoni ta' subordinazzjoni tista' tiġi ttrasformata f'sitwazzjoni ta' mħabba. Meta l-ħajja taż-żwieġ issir diffiċli u iebsa, huwa mill-ispirtu interjuri tal- miżżewġin stess li trid tinstab il-forza għal mixja flimkien: 'fittxu li żżejnu l-ħajja moħbija f'qalbkom, imlibbsa b'tiżjin li ma jitħassarx; hi l-qalb ħelwa u twajba tagħkom; dan hu li Alla jgħożż ħafna' (1Pt 3, 4). Pietru jkompli li, fil- mumenti diffiċli tal-ħajja taż-żwieġ, il-koppja, u dawk kollha li jistgħu jgħinuha, għandhom ifittxu li jżommu l-paċi interjuri u ġentilezza kbira biex minnhom jerġgħu jibnu l-koppja. F'IPt 3, 3, jissemma suġġett jew aspett tal-ħajja ta' kuljum interessanti In-nisa miżżewġin għandhom ifittxu li jiżżejnu interjorment u fl-imġiba tagħhom, mhux f'xagħarhom, fit-tiżjin tad- deheb li jilbsu, fl-ilbiesi … 4A ġe L-ARr IMQADDSA $ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2011 Pietru jrid iwassal il-messaġġ li l-mara ma tirriduċix ruħha f'oġġett għall-pjaċir ta' ħaddieħor, f'pupa li tużaha u tinqeda biha. Il-ħajja miżżewġa hija mezz biex twassal lill-miżżewġin għall- qdusija (3, 5-6). Fil-v.7, Pietru jagħmel eżortazzjoni qasira lill-irġiel miżżewġa: eżortazzjoni azzardata għal dak iż-żmien. Kemm l-eżortazzjoni lin- nisa u kemm dik lill-irġiel, jibdew it-tnejn bl-avverb 'hekk ukoll' (ħomoiċs- vv.1.7), li tqiegħed iż-żewġ eżortazzjonijiet taħt l-istess drittijiet u l-istess dmirijiet lejn xulxin. Kollox, perċ huwa msejjes fuq relazzjoni soda bejniethom li ssib is-saħħa u s-sostenn fir- relazzjoni tagħhom ma' Alla: 'huma wkoll imsejħa għall-grazzja tal-ħajja. Hekk ma ssibux tfixkil fit-talb tagħkom' (v.7). Konklużjoni L-Iskrittura għandha messaġġ ċar ħafna dwar iż-żwieġ: biex il-koppja tgħix iż-żwieġ tagħha skont il-proġett u l-pjan ta' Alla għaliha jeħtiġilha tniżżel għeruqha fil-misteru tal- imħabba tat-Trinità Qaddisa. Jekk id-dimensjoni spiritwali ma tkunx il-ħin kollu sostnuta, il-koppja tinxef u ma tkunx tista' tirrifletti iżjed lilha nnifisha bħala ikona ta' Alla, bħala xbieha ħajja tal-imħabba ta' Alla f'din id-dinja. ĠEDDED L-ABBONAMENT TIEGĦEK A TIĠDID i L-ART IMQADDSA ABBONAMENT: €10 fis-sena TOĦROĠ KULL 3 XHUR Kunjom Kummissarjat tal-Art Imqaddsa qh afi 8, Triqsanta Luċija, Valletta, VLT 1213 1 Kodiċi Postali Malta i ij Tel: 2124 2254 Qed nibgħat € E-mail: comalt0ofm.org.mt 1 bħalabbonament għall-2012 Jekk irċevejt ir-Rivista b'xejn għaliex ġejt l-Art Imqaddsa , mal-Franġiskani, ħallas l-abbonament biex tkompli tirċiviha. t Fl-Art Imqaddsa Franġiskani- 2012 ki iża' ġidi ister BTALA iċ afiizmedizzji MI FI KuNovembrut al iNovembru l Antiimqaddsalu Ġordan A PUMP l-PTEE IL-F SE BFI-MEP L NBATI Mons. Arċisqof Pawlu Cremona OP Ikteb jew ċempel: Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija, Mons. Lawrenz Sciberras Ktieb għal żmien l-Avvent Mons. Lawrenz Sciberras, biblista, qed joffrilna ktieb li l-iskop tiegħu huwa li jgħinna nqaddsu ż-żmien għażiż tal-Avvent. e informazzjoni M bibblika dwar numru Ai ET ta' personaġġi prinċipali li għaġnu din l-akbar ġrajja tal-umanità e materjalutli immens kemm għas-saċerdoti u anke għal-lajċi b'sett ta' omeliji għall-erba' Ħdud tal-Avvent e materjal għal-Lectio Divina e spjega tal-antifoni l-kbar tal-Avvent li jingħadu mis-7 sat-23 ta' Diċembru Aqra dan il-ktieb u tifhem aktar u tapprezza iżjed il-liturġija u l-qari li jinstema' fil-knejjes tagħina matul jiem l-Avvent. Dan il-ktieb iħeġġiġna nħobbu aktar lil dak li San Ġorġ Preca kellu tant devozzjoni lejha: L-Iben t'Alla sar Bniedem u għammar fostna. (Ġw 1,14) Prezz: €6 Wieħed jista' jakkwista kopja ta' dan il-ktieb 174 Paġni mingħand l-awtur 2155 1420 jew 7906 8166 Gozo Press IUEJSIBUEIJ-JEW esppebjijja ji