VLEHEN IS-SEWWA' — Is-Sibt, 25 ta' Gunju, 1977 GR IŻJED FUQ IL-KATIDRAL Kien hemm min qalli; Tikteb fuq kulħadd u fuq kollox, u fuq il-Katidral tagħna Ma naħsebx li dan hu ġudizzju tajjeb għal kollox. Għaliex, sentejn ilu, ktibt artiklu sħieħ fuq dan il-monument nazzjonali, u 'l-hawn u 'l- hemm. ġie li tħaddidt fuqu. Iżda, billi fuq dik il-knisja wieħed għandu ħafna xi jgħid, ma. nagħtihx tort għal kollox. U Ilum nikkuntentah billi niddedika artiklu sħieħ ieħor fuq ' hekk, fl-okkażjoni tal-festa tal-Martirju tal-Qaddisin Pietru u Pawlu, li tiġi ċelebrata - b'sollenmita' kiira fil-Knisja Metropolitana, Teħduwhiex kontra tiegħi jekk nirrepeti xi ħaġa minn dak li għidt sentejn ilu. Xi ħwejjeġ ġodda żgur li ser ngħidilkom. IL-KONSAGRAZZJONI TAL-KNISJA Il-Katidral, kif inhu llum, - beda jinbena fis-sena 1697, erba'. snin wara l-waqgħa tiegħu bit-terremot ta'' l- 1693, L-Arċisqof David Cocco Palmieri kkonsagrah fit-8 ta' Ottubru 1702, data li għadha tiġi mħarsa bħala . sollennita' kull sena fid- Djoċesi tagħna. Il-faċċata hi maqsuma fi 3 sezzjonijiet bis-saħħa ta' pilastri. Kull sezzjoni għandha biebbiex minnu tidħol fil-knisja. Il-bieb tan- nofs hu tiżejjen b'żewġ statwetti artistiċi ħafna ta' S. Fietru u S. Pawl, Minn ġewwa ukoll, il-kni. sja hi maqsuma fi 3: sezz- jonijiet — korsija u żewġ nawvati. Transetta, li tagħlaq b'żewġ kappelluni, tagħti lill-knisja l-forma ta' salib latin, jiġifieri bi driegħ it-7 wal mill-oħrajn. Fl-ewwel artiklu tagħna għidna, u ntennuħ: illum, li l-arzella tal-abside fiha mpitter in-nawfraġju ta' San Pawl, pittura ta' Matti- ja, Preti. lil nħadmet qabel Ma sar it-terremot, iżda bix- xorti ma ġietx imġarrfa. L-artal maggur hu maħ- dum minn ġebel l-aktar prezzjuż, Fih naraw ukoll lastri tal-'Tapislazuli'. dak lirħam ikħal bil-vini rqaq tad-dehep għaddejjin $o fih. Il-Kor hu xi ħaġa tassew sabieħa. Il-parti ta' fuq hi parti mill-kor il-qadim, ma- ħdum. f'Katanja fl-1480, u li ''panels' minnu għadhom konservati b'għozza fil-Mu- żew. tal-Katidral. Il-parti € isfel, bil-figuri fuq id-disinji ta' Overbeck, inħadmet mill-artista Malti ' Decelis fis-sena 18776. Sa mill-qedem, il-Katidral ta' Malta kien mgħammar b'mobbli, abiti sagri u. fid- ed għas-servizz ta' l-artal. Fil-għażla tal-Isqof Barto. - lomew Rull fis-sena 1757, is-Santa Sede, bħalma kie- intrasjati' net solita tagħmel, staqsiet dwar il-kwalitajiet tal-kan- didat- preżentat għal-ves- kovat u dwar il-ġid materja- li tal-Katidral Malti: Dun Gwann ' Marchesi u Anġlu Bosio kienu żewġ persuni li ssejħu mis-Santa Sede biex jagħtu relazzjoni fuq hekk. Dawn. it-tnejn stqarru li l-Knisja Katedrali ta' Malta ma kienet ten- ħtieġ ebda abiti sagri, tant kien forniha tajjeb bihom lIsqof Pawlu Alpheran de Bussan, il-predeċessur ta' Ruli. U żiedu jgħidu li Al- pheran għana sewwa dik il-- knisja b'fided, mobbli u apparati ta' tiżjin. Dan li qed ngħidilkom ħadtu minn parti mhiex pubblikata tat- tezi Ji l-Kanonku Dekan An- ton-Zammit-Gabarretta,.il- Assistent Biblijotekarju, ip- preżenta għal-lawrja tad- Dottorat fit-Teoloġija, dwar' in-nomina. tal-Isqfijiet ta' Malta. Fost il-fided li l-Isqof Alpheran irregala lil-Kati- dral u li naraw esposti . fil- festa fuq il-gradenzina hemm) 4 buqali u gwantiera (platt kbir), li jingħad hi nħadmu mill-artist magħruf taljan Benvenuto Cellini (1500-71). Zewġ buqali min- nhom intbagħtu l-Ingilter: Ta u ntwerew fl-Espozizzjoni tal-Commonwealth li saret f'Londra fis-sena 1954. Al- pheran irregala wkoll lill- Katidral il-kustodja tal-fidda fil-Kappella tassSagrament. Kif waslu Malta dawn l- oġġetti daqshekk prezzjuzi7 Il-Gram. Duka ta' Firenze rregalahom lill-Isqof Al- pheram u dan, fil-ġenerożita' : tiegħu, tahom lill-katidral flimkien ma ħwejjeġ oħra . prezzjużi L-APPOSTLI Jixraq li nsemmu ukoll l-1541 statwa artistika u storika li jirrapreżentaw it- 13.il- Appostlu u S. Gwann Battista u l-Madonna, li, jiqtegħdu fuq l-artal maġ- ġur fil-festi għamilhom bħal dawkl Tafuha l-istorja tagħhom Għal min ma jafhiex, ngħidilkom. Meta ġie Malta, fl-1798, Napuljun bħal a Ge- meral tal-eżerċtu: franċiż, orċna li jinġabru l-fided kwazi kollha tal-knejjes. be- reġ, palazzi u sptar tal-Ord- ni ta' San Gwann. U kien hemm fided. x'tiġbori Il-fided inġabru biex jiddewbu u jsiru flus fiz- zekka; ħalli jitħallsu s-sul- dati. Fost il-fided miġbura . kien hemm is-sett tal-istatwi imsemmija li kienu jżejnu Mur statwi Ara x'jiswew.i għaxxqu bihom jew fil-Ka- IEBUT Konventwali tal-Ordni, il- Knisja ta' San Gwann. Il-Kapitlu tal-Katidral ma ħamelx li opra hekk sabieħa u prezzjuża tintemm b'dak il-mod, u, ta' ġentlomi ġew għall-ftehim Ji jeħdu lura dawk li statwi u jagħtu flokhom mitqlhom fidda. Ilum: nistgħu mmorru nit- 'tiġral s fil-Mużew. Haqgu. prosit min ħadim- hom, prosit min ordnahom. u ħallashom, prosit min fdihom u salvahom għalina u għal dawk ta' warajna. Hu ta' min isemmi wkoll l-ventartal tal-fidda għall- artal meġġur maħdum minn Saver Cannataci fuq id-di- (Ikompli fil-paġna 4.) -—— 88 —a—h—a— IZJED: FUQ IL-KATIDRAL (Jaqbad ' mill-paġna 3.) sinn ta'. Is-salib proċessjonali qatt rajtuh7 Salib sabieħ tal-fid- da, Jingħad li hu s-salib. li ġarr Goffredu minn. Bouil- lon, il-Mexxej tal-ewwel Kruċjata, meta daħal reb: bieħ f'Gerusalemm: fis-sena 1099. Wirtuh. il-Kavallieri ta' Sam Gwann u wasal, ma nafx kif fil-Katidral tagħna. Min jifhem, igħid li hu kom- post minn:-xogħlijiet tal-fid- da; ta': stil u. żmienijiet. dif- ferenti.. Oġetti oħra; sbieħ: huma l- kalċi u l-par: impulluzzi, xo- għol kollha. tal-filugran. Jekk għandna: opri sbieħ x' nammiraw hawn: Malta, ħaf- na minnhom. qegħdin fil- knejjes Il-Knisja dejjem għożżithomiu ħarsithom; uw għandha dritt sagrosant fuq- hom; 'għax-min' tahomihi, tahomlha għall-użi: tagħħa biss u ħadd m'għandu d- dritt jeħodhomlha, jekk ma jridx, jissejjaħ u jkun tas-- sew ħalliel sasrilesul k is ELEHEN IS-SEwWA' — Is-Sibt, 25 ta' Gunju, 19777