4 GRAJJIETNA aiġen STA. VENERA QABEL U TUL IL- 75 SENA PARROĊĊA. PARROĊĊA 1953 Il-qima lejn Santa Venera, miiġjubha fostna mill-Isqallin ta' Acireale, hija wisq qadima. Missirijietna kienu jemmnuli Santa Venera (l-istess bħal Sant'Agata ta' Catania) kienet ġiet f'Malta biex twarrab mill- persekuzzjoni tal-pagani. Fil-fatt fir-Rabat Malta jinsab Katakombi ddedikat lil Santa Venera ħdejn dak ta' Sant'Agata. Jidher għalhekk li l- qima lejn din il-qaddisa ilha mnissla fix-xjuħ tagħna sa mill- qedem. Il-Knisja l-qadima u Matriċi L-ewwel knisja dedikata lil Santa Venera nbiet fis-seklu XV u aktarxfis- sena 1473, f'nofs witja xagħrija fil- limiti tal-Parroċċa ta' Birkirkara, bejn il-mogħxa ta' San Ġużepp (illum il- Ħamrun) u l-wied tal-Kunċizzjoni (illum l-Imsida). Fis-sena 1550 il- Knisja ġiet imkabbra xi ftit u msewwija. Il-Knisja reġgħet inbniet mill-ġdid u kienet lesta fl-1688. Miġbura fis-skiet u l-waħx ta' blat battal, aktar tard wieħed eremita, Naplitan, Fra Ġwakkin Vivas, bniedem ta' ħajja qaddisa mogħti għall- meditazzjoni u talb, penitenzi u għemejjel ta' ħniena tħajjar jagħmel eremitaġġ f'din il-knisja li kienet titolu tal-Kanonikattal-Katidral. Fra Ġakkin, nisel in-nobbli, iżda eremit fqir, sab IKUN IMFAĦĦAR DEJJEM L-ISEM T'ALLA NIKKUMBATTU L-VIZZJU TAD-DAGĦA. 4 75 bosta sinjuri Maltin biex jgħinuh f'dan il-ħsieb, ena fosthom lill-Abbati Rafel Dorell, wieħed mill- PARROĠĠĊA antenati ta' Lord Strickland, familja li kienu benefatturi kbar tal-knejjes Maltin. X'ħin kien lest ir-Romitorju (kunvent ta' l-eremiti) bil-permess ta' l-Isqof ta' Malta, Mons Pawlu Alpheran da Bussan, Prijur ta' Aix pajjiżu, u Arċisqof ta' Damiata, l-eremit Fra Ġakkin Vivas ġib hawn minn Sqallija xi eremiti oħra ta' l-Ordni ta' San Kalogeru, li magħhom ingħaqdu wkoll xi Maltin, u hekk dan l-eremitaġġ ta' Santa Venera beda fis-sena 1742. Fra Ġakkin, il-fundatur tar-Romitorju, miet f'dan l- eremitaġġ nhar it-2 ta' Ġunju 1749, u ġie midfun fil-knisja ta' Santa Venera. L-eremiti ma kienux ikunu aktar minn sitta u bil-mod il-mod bdew jitnaqqsu sa ma ġew fix-xejn. Il-patrijiet ta' Ġieżu tħajjru biex jieħdu f'idejhom il-knisja ta' Santa Venera bil- kunvent tagħha wara li kienu spiċċaw i-eremiti ta' San Kalogeru. Il-Kapitolu ta' B'Kara li f'idejħ kienet waqgħet il-knisja wara l-eremiti, laqgħa bil-ferħa t-talba tal-patrijiet ta' Ġieżu tant li l-Prepositu ta' B'Kara, il-Kanonku Dun Ġużepp Vassallo, ċieda dan l-eremitaġġ u l-knisja lill-patrijiet msemmija fl-atti tan-Nutar Nazju Bonavita nhar it-23 ta' Mejju 1764, iżda billi dawn il-patrijiet ma riedux joqgħodu għal ċerti pattijiet ta' dal-kuntratt, baqgħu biex ma ħadux pussess ta' Santa Venera. sie Venera mis-sena 1860 sal-1872 iżda f'din is- PARROĊĊA sena dan ma wesagħhomx aktar u għalhekk krew fil-qrib żewġ djar oħra li damu għandhom Santa Venera - Viċi Parroċċa Digriet maħruġ fil-11 ta' Marzu magħhom il-Ġiżwiti f'dan il-maqdes. Minn din is-sena sal-1900 baqgħu jgħammru biss fir-Romitorju mnejn ftit ftittbattlu u sal-1904 żammew dan il-post bħala dar ta' villeġġjatura. Tul iż-żmien li l-Ġiżwiti damu Santa venera kellhom erba' Provinċjali li għexu hawn hekk flimkien ma' Patrijiet oħra ċelebri kif ukoll studenti Ġiżwiti li wara kellhom karriera sabiħa. Iżda ġrajjiet il-bniedem huma bħal beragji jfiġġ u jgħib, li l-leħħ tiegħu jdawwal il-ħolqien għal nifs wieħed u mbagħad bil-ħatfa jixxejjen f'dagħbien id-dlam. Hekk ġara lill-eremitaġġ ta' Santa Venera. Iż-żminijiet tbiddlu u filli fl- imgħoddi dan il-lok kien magħqad ta' ħidma, miksur biss bit-talb u d-dixxiplina ta' l-eremiti ta' San Kolegeru, x'ħin aktar tard ir-Romitorju nbidel bil-miġja tal-Ġiżwiti bħal f'xehda tan- naħal, kollu ħidma ta' bżulija u mill-ġdid reġgħa għas-skiet. Għaddew is-snin u birdet ir-rassa li ġabu Bogħod mill-ħsejjes ta' l-ibliet, Santa Venera 'QA-Del et Apostolicne Sedisgratta ma kellhiex tibqa' mwarrba u mrekkna. Fil- Ħdud u l-btajjel il-qanpiena mill-Kampnar ċkejken tal-knisja kienet tinstema tidwi ferrieħa u xxerred mal-mewġ ta' l-arja s-sejħa lill- bdiewa għall-quddiesa tal-preċett. Fit-30 ta'Lulju 1912 il-knisja u l-kunvent ingħataw mill-awtorita' tal-knisja f'Malta lill- patrijiet karmelitani Maltin li kellhom bħala provinċjal lil W.R.P. Spiridjun Vassallo O.C. Mħoliensis Episespas Miritesis Żernieq ta' għodwa ġdida feġġ għal Santa ' f Venera. Il-poplu kiber bosta. mtlew bil-bini u n-nies u kulħadd ħass il-ħtieġa santa Venera - Parroċċa ta' Parroċċa ġdida. Digriet maħruġ fl-4 ta' Settembru Għal din il-ħaġa ħasbu l-patrijiet Karmelitani, 1918. nies twajba, ħabrieka u ħaddiemalif'Santa Venera ; swew mitqlu deheb. Fil-11 ta' Marzu 1913 propju PARROĠĠA sena wara l-wasla tal-patrijiet Karmelitani l-limiti ta' Sta. Venera kienu dikjarati Viċi - Parroċċa minn Mons. Pietru Paċe, Arċisqof ta' Malta. Dun Xand Cortis qassis ħabbrieki rsista ħafna biex Sta. Venera issir Parroċċa. Huwa miet fis-17 ta' Frar 1916. B'digriet maħruġ fl-4 ta' Settembru 1918 Dom Mawru Caruana, Arċisqof ta l-ħajja lill- Parroċċa ta' Santa A À Fr. Joe Vella waqt il-Pussess tiegħu bħala kappillan. Jidhru wkoll Mons. Annetto Depasquale, Vigarju Generali u Fr. Robert Farrugia Venera meta dikjaraha bħalha parroċċa indipendenti bil-limiti tagħha u bid-drittijiet, privileġġi u dmirijiet li huma marbuta ma' kull knisja parrokkjali. Bħala mexxej Spiritwali ta' din il- Parroċċa ġdida Il- ntgħażel bħala l-ewwel Kappillan il-W.R.P. Ġwann Azzopardi ta' l- Ordni Karmelitan. Tul il-75 sena Parroċċa P. Gustin Sant O.C. Provinċjali fl-1969 ibierek il-Kripta tal- Knisja l-Gdida. Ħajjar lil uliedek jidħlu fil- Illum insibulil P.Joe Vella £3 Karmelitan li ħa l-mandat ta' Kappillan fl-1 ta' —w284 PARRBċA Ġunju 1991. Il-ftuħ uffiċċjali tal-Miriam Hall Santa Venera kienet l-ewwel Parroċċa li kellhom f'Malta l- Patrijiet Karmelitani. Tul il-medda tas-snin il- popolazzjoni baqgħet tiżdied biexfl-1938 il-Fidili fil-Parroċċa kienu jgħoddu 1600 u llum insibu madwar 9,000 ruħ. Fiż-żmien tal-Gwerra f'diversi postijiet f'Sta. Venera ġew trasferiti xi istituzzjonijiet importanti ta' Malta biex F'Lulju tal-1919 inġiebet Solennement l-istatwa titulari ta' Santa Venera għal ewwel darba. fil- Parroċċa. Kienet tqiegħded f'garaxx f'Qormi Road u l- purċissjoni għaddiet minn High Street, St.Venera Street (Brail) ; Misraħ Sta. Venera għall-knisja. Is-Sibt 27 ta' Lulju 1968 konċelebrazzjoni solenni mis-saċerdoti tal-Parroċċi mmexxija mill-Pirjol Marjan Farrugia O.C. jeħilsuha mill-qilla ta' l-għadu fost dawn kien hemm l-Istitut Vinċenzo Buġeja li nbidel f'Headquarters tal-Pulizija, Iċ- Ċentru Ħidma Soċjali sar sptar Ċentrali u l-Istitut ta' Ċini nbidel fi sptar tal-Maternita'. Fl-Istitut ta' San Ġużepp ġie trasferit L-MEWT BIN-NIFS il-Headquarters tal-Kapitli ta' Bormla u l-Isla. ns9U F'dan l-istess istitut minħabba l-problema tal- PARROĊĊA. gwerra ġiet trasferita wkoll il-Kurja Arċiveskovili FaJa mill-belt. Fid-19 ta' Novembru 1944 sar Pellegrinaġġ bl-istatwa u l-kwadru tal- Kunċizzjoni mill-Parroċċa ta' B'Kara għall-Bormla. Dan il-Pellegrinaġġ għadda minn Sta. Venera u kienwegħda li għamel il-kapitlu tal-kunċizzjoni ta' Bormla meta kien alloggjat fl-istitut ta' San Ġużepp, Sta. Venera fid-29 ta' Lulju 1941 li kien ikkonfermat b'digriet tal- Arċisqof Dom Mauro Caruana. Għall-ġid spiritwali tal-parruċċani nbniet knisja fl-inħawi tal-Fleur-de- Lvs li rat il- ftuħ tagħha fil-31 ta' Diċembru 1946 u aktar tard fil-25 ta' Jannar 1975 saret parroċċa għaliha. Fl-20 t'Ottubru 1947 parti mix-Chateau Lonz, illum Ċentru Parrokkjali, inbidlet L-irħama li tfakkar egħluq it-300 sena mill-Bini tal-Knisja l-qadima u f'Kappella biex bdew isiru l- quddies. Fl-1ta' Settembru 1952 kienhemm il-bidu tal-progett tal-bini tal-knisja parrokkjali l-Ġdida. Fid-19 ta' Marzu 1969 bdiet tintuża l-kripta ta' din il-knisja bħala knisja temporanja. MI i-e- ħ sil F'Mejju '90 il-Q.T. il-Papa għaddej minn quddiem il-Knisja Parrokkjali l-Gdida. ŻOMM LILL-ULIEDEK BOGĦOD MID-DRAWWIET ĦŻIENA ĦEĠĠIĠHOM JITGĦALLMU L-MUŻIKA FIS-SOĊJETÀ TAGĦNA. 4 75 tagħha sar mill- W.R.P. Provinċjal Ġustin Sant. orż Għal xi snin ix-xogħol fuq il-bini kien wieqaf PARROĊĊA sakemm fid-19 ta' Marzu 1989 P. Franġisk Grech O.C. pirjol ħabbar li l-proġett ser jitkompla. Fl-okkażjoni tal-ġublew tad-deheb tal-parroċċa fost iċ-ċelebrazzjonijiet li saru biex ifakkru dan l-avveniment fil-21 ta' Lulju 1968 sar il-ftuħ uffiċjali tal-Miriam Hall mill-Onor. Dr. Pawlu Borġ Olivier Ministru ta' l-Edukazzjoni Kulturali u Turiżmu. Fil-waqt li fit- 23 ta' Lulju 1968 taħt il-presidenza tal-Ecc. Tiegħu Mons Michael Gonżi Arċisqof ta' Malta saret akkademja Mużiko-Letterarja. Fl-1985 b'inizjattiva u l- ħidma ta'P.Joseph Falzon Kappillan flimkien ma' P. Pierre Tumas Gatt Pirjol sar restawr tal-vara ta' Sta. Venera u l-pedistall tagħha. L-ewwel Purċissjoni bl-istatwa ta' Santa Venera fl-1919. Il-Purċissjoni tinsab f'High Street Fl-1988 saru festi biex ifakkru egħluq it-300 sena mill-Bini tal-Knisja l-Qadima u matriċi u dak iż-żmien Parrokkjali ta' Santa Venera. F'din l-okkażjoni nkixfet lapida kommemorattiva mal-Knisja fit-30 ta' Lulju mill-Eċċ. Paul Xuereb Aġent President tar-Repubblika. B'digriet maħruġ mill-Kurja Arċiveskovili li ġieb il-firma ta' Mons Ġużeppi Merċieċa Arċisqof, bid-data tat-3 ta' Diċembru 1989 sar it-trasferiment tal- Parroċċa mill-Knisja l-Qadima u Matriċi għal dik ġdida. Il-Parroċċa ta' Santa Venera kellha x-xorti li f'Mejju 1990 il-Qdusija Tiegħu l- Papa Gwanni Pawlu ll għadda għal darbtejn mit-triq prinċipali tagħha tul iż-żjara pastorajali tiegħu f'Malta. Is-Sibt 6 t'Ottubru 1990 sar it-tberik solenni ta' l-ewwel Ġebla tal-Knisja Parrokkjali l-ġdida. Iċ-ċerimonja tmexxiet mill-W.R.P. Leonardu Mahonev Provinċjal tal-Karmelitani. Fis-26 ta' Lulju 1991 l-Eċċ. Tiegħu Dr. Ċensu Tabone President ta' Malta għamel żjara lill-Knisja l-Qadima u Matriċi wara li kien inawgura Wirja Agrikola $ 873 fil-Ġnien Romeo Romano. F'dawn il-75 sena l-Provinċja Karmelitana Maltija PARROĊĊA kellha l-Uffiċċju jew r-residenza tal-Provinċjal għall-ħames darbiet fil-Parroċċa ta' Santa Venera. Il-Provinċjali li kellhom l-uffiċċju tagħhom hawnhekk kienu Rev. P. Spiridione Vassallo 1916 1925, ir-Rev. P. Ġorġ Borġ 1967 - 1969, Rev. P. Ġustin Sant 1969 - 1976, Rev. P.Manwel Gatt 1979- 1984 ur-Rev P. Robert Farruġia 1991- Fil-Parroċċa nsibu diversi għaqdiet kemm reliġjużi kif ukoll soċjali li Ikoll għandhom funzjanijiet importanti. Insibu wkoll 4 istituti, skejjel u bini storiku li jeħodna lura fis-snin bħal ngħidu aħna l- pontifikal Solenni mill-Eċċ. Tiegħu Mons. Emmanuel Akwadott mibnija Gerada- il-Ħadd 28 ta' Lulju 1968 Jum il-festa fid- mill-Gran Mastru Alof. 9:90a.m. egħluq il-50 sena Parroċċa. li l-għan tagħhom kien biex iwasslu l-ilma mir-Rabat sal-Belt Valletta. Postieħor li wieħed ma għandux jinsa hija d-dar ta' l-Iljuni 'Casa Leone'. Din id-dar għandha l-faċċata tagħhaf'High Street fil-waqt li l-ġonon tagħha illum parti minnhom Ġnien Pubbliku jibqa' sejjer sa Misraħ il-Barrieri. Din inbniet mill-Gran Mastru de Vilhena fl-1730 fuq stil Barokk u baqgħet magħrufa ta' l-Iljuni għaż- żewġ iljuni skolpiti fil-ġebel qed iżommu l-arma ta' dak li bniha fuq nett tal-bieb prinċipali. Insibu tlett kappelli oħra fil-Parroċċa biex flimkien mal-knisja Parrokkjali u mal-Knisja l-qadima u Matriċi jservu ta' ġid għall-parruċċani. It-tagħlim tal-mużika jkattar il-kultura. Għalhekk, ħajjar lil uliedek jitgħallmu