MILL-IMGĦODDI. Tagħrif minn Tajjeb insemmu xi użanzi mill- imgħoddi. IĦALLU GĦAL RUĦHOM Kienet f'ras ħafna Maltin fl- imgħoddi li wieħed jaħseb għal ruħu meta jkun għadu ħaj. Għalhekk ħafna kienu jħallu xi legat billi jħallu soma flus jew piż fuq xi post biex il-werrieta jkollhom obligu li jagħmlu talb jew quddies għal ruħhom. Kien hawn ukoll għajdut, li meta xi ħadd ikun ħalla piż biex mid-dħul tal-kera ta' xi post jitħallas xi talb jew quddies għal ruħ is-sid li jkun ħalla l-beni, u dan ma jkunx sar; jekk jinstemgħu xi ħsejjes jew jidhru affarijiet strambi f'dak il-post dawn ikunu minħabba l-obbligi lima jkunux qed isiru. IL-KALDARUN TAL-BIRGU Billi fis-seklu dsatax kien hawn wisq faqar u anke guħ, il- Gvern kien waqqaf għaqdiet biex jagħmlu l-borma għall- fqar. Dawn l-għaqdiet kien jissejħu Soup Societv. Fl- 1832 il-Gvern ħatar kumitat li Frere; Mrs. Stilon; Mrs. Temple; Mrs. Wilson; Mrs. Irvine; Mrs. McDougat; Ladv Hotham; u Ladv Georgina li kienet it-teżoriera. Is-Segretarja kienet Mrs. Hamilton. Mrs. Gaetana Vella kienet tieħu ħsieb il-ġbir. Il-Maltin, l-aktar in-nies tal- Birgu, kienu jsejħu dan bħala 'il-Kaldarun'. Minn dan il- kaldarun kien jitqassam l-ikel lill-fqar, l-aktar fost in-nies ta' l-ibliet. — Fil-Birgu, fl-1851, kienu nkarigati mit-tqassim tal-borma tal-fqar is-sur Lorenzo Bonello u t-tabib Pirotti. Mhux ta' min jinsa li dak iż- żmien, il-Patrijiet Kapuċċini 'ta' Santa Liberata', kif kienu magħrufa, kienu wkoll, mill- faqar tagħhom iqassmu l-ikel lill-foqra, u ħafna fqar mill- Birgu u minn Bormla kienu jmorru wara l-bieb tal- kunvent għal porzjon. Mhux ta' min jinsa drawwa li kienet ġejja mit-terremot tal- 11 ta' Jannar 1693. Dak in- nhar kien inhass terremot f'Malta u ħafna bini kienet ġratlu l-ħsara. Jekk mitux in- nies jew le ma nafx, imma minn dak in-nhar. il-Knisja daħħlet l-użanza li ta' kull sena, fil-11 ta' Jannar, fil- ħdax ta' filgħodu, tindaqq mota mill-qniepen kollha b'sinjal ta' dik il-ġraja, u biex il-Mulej jeħlisna minn flaġelli bħal dak tat-terremot. XI WEGĦDI Ftit hawn min jaf li l-knisja ta' l-Immakulata Kunċizzjoni ta' Sarrija fil-Furjana kienet inbniet fi: żmien il-Gran Mastru Cottoner biex. il- Madonna teħlisna mill-flaġell tal-pesta. Kienet imbniet fl- 1678 u saret b'wegħda li l- kleru ta' l-Ordni kien jagħmel purċissjoni: nhar it-8 ta' Diċembru minn San Ġwann għal dik il-knisja. Din il-purċissjoni baqgħet issir ta' kull sena mill-kapitlu tal-Katidral. Dan iż-żmien, minħabba t-traffiku, issir fil-Belt, bl- ikona tal-Madonna ta' Caraffa. Purċissjonijiet votivi, jew aħjar 'tal- wegħda', kien hawn f'xi parroċċi oħra wkoll. Fil-Birgu, il-purċissjoni tas-Salib Imqaddes kienet bil-wegħda li meta tidħol isir il-kant tal-Miżerikordja għal tliet darbiet mill-poplu. meta jkun hawn in- nuqqas ta' xita kienu jsiru l- pellegrinaġġi. Hekk fil-Birgu darba kien sar pellegrinaġġ bl-istatwa ta' San Lawrenz għall-knisja tal- kapuċċini (li llum tagħmel mal- Kalkara), u jingħad li meta l- pellegrinaġġ wasal: il-Kapuċċini, infetħu bwieb is-sema u għamiet ix- xita. Kien hawn ukoll użanza dari li f'xi talb speċjail kienu jinħarġu min- niċċa l-istatwi titulari fil-knisja għall- qima tal-parruċċani. Fil-Birgu tas- seklu dsatax, il-purċissjoni ta' San Lawrenz kienet issir b'żewġ statwi; waħda ta' San Lawrenz u l-oħra ta' Santu Rokku, din ta' l-aħħar għall- ħelsien mill-flaġell tal-kolera. IL-WEGĦDA TA' SAN GIRGOR Il-purċissjoni ta' San Girgor kienet ukoll tal-Wegħda; imma kienet issir mid-djoċeżi kollha, għax kulħadd kien jieħu sehem. Dak in-nhar il- fratellanzi kollha kienu jieħdu l-isbaħ standardi u dawn kien jinġarru minn irġiel ta' saħħa speċjail, l-aktar jekk ikun ir-riħ… Waqt. il-benedizzjoni dawn l-istandardi kien jixxejru biex jagħtu tislima. Imma l-fratelli kienu jxejruhom jew biex juru liema l- isbaħ, jew biex juru s-saħħa tal- fratelli li: jkunu qed iġorruhom. Darba, fl-1878, meta ta' Ħal Luqa xejjer l-istandard laqat lil xi ħadd u qam il-ġlied, tant li kellha tidħol il- pulizija. (In-Naħla 1/5/1878)