L GWERHA l-kbira, il-ĦHakem tal-Gżira ħareġ bandu, li l-bejjiegħa kollha tal-ġwies b'irfus għandhom jiktbu kull ma jtellgħu inix-xatt u li jbigħu, b'dan igħarrfu wkoll lill- gvern bil-miktub. ' Żeppi ' ż-Żmajmoċċ minn Bur-Marrod, ma ħabbilx rasu b'amar il-Ħakem. Żeppi kellu miegħu raġel sewwa u bin is-sewwa; Vitor il-Mellieħi, li kien jiktiblu xi ħaġa tad-djun u jagħmillu l-iswed fl-abjad meta l-midjuna kienu jħallsu dak li sidu kien isielhom. Vitor ma kienx lura sa barra fl-iskola, billi kien għal qassis, iżda t-toqol tal-vjeġġ qatagħlu qalbu u żdinga: lil Peppi kien jaqdih, u dan jeħtieġu. Meta Vitor qralu t-twissija biex jibgħat bil-miktub f'Dejr il-Ħakem tal-Gżira, il-bejgħ u x-xiri tal-iġwies, tfantas u ma niżlitlux : qallu: ''U dan fejn irridu nibagħtuh9' Il-Bibljoteka ', wieġbu Vitor, U'Ma nibagħtu xejn. ''Jekk ma nibagħtux aħjar għalija, għax imnaqqas mix- xogħol; iżda Pepp… Il-ħmar orbtu fejn igħidlek sidu''. ''Isma' Vitor, aħna wara Alla ma għandniex sidien, għajr il-bhejjem, għax l-ewwel ma nagħalfu lilhom, u qegħdin magħ- hom bħan-nar max-xama'; naħdmu iżjed milli nifilħul Dan fadal issa… nżidu l-kitbal Għax ma għandux ikollna rajna f'idejna' Is-sabreċl Il-gvern fejn jidhirlu ma jgħabbiniex bis- sisa2 U l-ġwies ma nħallsuhx bil-qoddiem l '(is qiesek', iżda meta tkun fiż-żifna, inti jkollok tiżfen''. UMeta nkunu f'dak il-baħar ngħumu…… jien għandi nifsi twil, u x-xatt nilħqu, hekk jew hekk. ' Żeppi baqa' jixtri u jbigħ biċċa sewwa. kif daqqlu rajh. Għaddew xahar, għaddew tnejn…… wara xi tliet xhur waslitlu risla oħra mill-Belt biex jinżel sal-Bibljoteka għax iridu jkellmuh. ''Issa x'ser nagħmlu7'' qallu Vitor immasħan u mbergħen. UX'inti titbażża', Vitor, hux nhar it-Tnejn iridu jkellmunif Jekk Alla jamar it-Tnejn hemm inkun, : V'Tżda kif ser teħles minn dil-bixklaf'' Il-liġi mhix lastku. Jekk għandek ħila tagħmilha ta' baħnan, jista' jkun li ddabbar rasek, għax l-iblah ma jħallasx dwana, mill-bqija ma għandekx . bieb mnejn toħroġ l ''Min għandu n- Nigħaġ għandu l-ġild u min għandu n-naħal għandu r-riħ . reġa' Żeppi. Mela ġej miegħi; moħħ tajjeb irid ikun ; turi ħaġa b'oħra, bħall-oqbra mbajjda . Wieġeb Vitor b'ħarsa, li tfisser fehma (jaw wija. ''Jien notnos(l) u nilżem(2) dejjem f'fehemti, għax mill- bieb jew mit-tieqa rrid noħroġ' Iż-Żmajmoċċ kien raġel qisu mramma, jiflaħ daqs gendus, twil u oħxon, wiċċu mfaqqa' u mgħaddam, kemmxejn mismut. għajnejh imbissma dejjem, u jidħku jew jibku kull x'ħin irid hu; ġbinu għoli u għalkemm maħruq bix-xemx iżda mxarrab bid-demm ; mustaċċih ħfief u mitluqa għal fuq xofftejh, u minn moħħu ġor-raħal, ħadd ma kien igħaddih. F'dan iż-żmien li qegħdin insemmu, Żeppi kien fl-aħjar tiegħu, ilaħħaq iż-żewġ għexiereti b'xi sena, jew tnejn imxellfa, —Għidlu l-Qandii' rama' jredden u jħammem Żeppi, jVaħjar jerfa' salibul Ara nafuhx lil-Salvu/ Hu ħa ħsiebi…… biċċa deheb mastizz . minn kull qatta għandu ħeniel u minn kull qoffa għandu miżblal Mhux għax jien ser inqill għal Salvu, hu jrid jagħmilli l-ħsara u din m'hi tajba għal ħadd…… iżda, l-Iġiem ta' Dini jġagħalni naħfer, għax inkella b'rasi jdur 'l hinn mill-qabarl Missieri darriena fil-Ħdud u l-Btajjel inqumu minn sbiħ Alla nisimgħu l-Awrora għad-dlam. u l-qassis mhux darba u tnejn u tlieta fissrilna. kemm-il darba fuq il-maħfra tal-għedewwa, illi jekk ma naħfrux lanqas Alla ma jaħfrilna l U darba taf x'qal hux9… ''Kristu għallimna l-Missierna, biex nibqgħu niftakru dejjem u nistqarru b'ilsienna, illi bil-kejl li naħfru, b'dak Alla jaħfrilna Maħfra b'Maħfra '' Fl-aħħar mill- aħħar. billi l-Qandli ħema u xela għalija, lili ma għamilli xejn ; għax nuf kif għandi noħroġ min-nasba. ''Mela Żepp mur' , qallu b'żegħila tal-fomm Vitor, qis li għal xi d-9 tkun il-Bibljoteka. . U ħares: skiet qabri, u kif ftehemna ; isma' minni. fNisma' ngħidl Is-smigħ ma fihx irfigħ, u la ħsilt ħsibt hekk. hekk. notnos, fehemti ma nbiddilhiex. Ħabat tajjeb il- lantl Sewwa sew it-Tnejn għandi xi 35 ħemel- silla, minn fuq 'Ta' Bilwien'' u jien u Gawdenz sat-8 nkunu meddejniehom ġol-għorof tar-razzett; iċ-Ċuplajs bieżel u ħafif kemm tridu… Alla jbierku qisu berqat Hu jarma l-bagħal u jien inxedd il- imoħor… u nagħmillek tajjeb, Vitor. li l-baqra ma toħroġx bil- ħabb, u suit-tabxa noħorġu b'wiċċ il-ġid; malli neħilsu mis- silla, kif inkun imħaxlef u mxewlaħ qisni qagħbur, nitlaq ma' Gawdenz; lilu nħallih jittennieni wara ta' Putirjal u jiena nerħilha lejn il-''Puplutieka '. VIva; u staqsi għal dan :' Vitor newwillu karta f'idu…… u bil-behem(3) u l-werrej(4) għafas xofftejh, bħalkieku, wissih : kliem ma' ħadd. 'Ħalli f'idejja ' $ wieġbu Peppi, u telaq bħal għafrid minn quddiemu ; ma għaddewx kemm wieħed igħid ħunes kredijiet, Żeppi daħal bilġri l-maqjel, f'għamla fela b'għajnejh botom żrameġ, il-ġmiel tagħhom, għażel l-isbaħ wieħed, kien imbierek Alla, qisu ħaruf'… U ħafif duqs għażżiela hewlu lil Vitor: Ha, dan iġbdu tajjeb gtal fuq l-ispekett, indafru miegħu inti u l-għabura, u ixorbu fuqu belagħtejn jew tlieta nbid u Alla jbierek id-dinja. ' Vitor kien baxx fuq xriek b'irjusu mserrħa fuq żewġ xulli- liet ġod-daħla tal-mandra sejjer ixedd il-ħmara biex jitla' r-raħal. Ix-xemx kienet qiegħda taħseb biex togħdos f'baħar il-għarb tħalli xaqliba mid-dinja mkebba f'mantar dalmi, id- dellijiet kienu ġa bdew jaqbżu minn fuq il-blat għoli u jinfirxu . fuq il-ħlejqiet imberrħa ta' dawk l-inħawi; kien għalhekk riesaq dak in-niket marsus ġewwa kull qalb li x-xemx tħalli f'għibha: Vitor ukoll duk il-ħin ħa sehem mal-ħlejqiet u iżjed għamel bih il-biki meta ftakar fil-bixkla ta' Peppi, iżda malajr daret ma' qalbu fewġa hena li għada 'kk Alla jrid, terġa' titfaċċa u tagħti mill-ġdid lid-dinja l-ħajja u s-sliem. Iżda ma kellix qalbu f'sikkitha sa barra, wara li rama l-bhima, xekkel iż-żarmuġ. xeħtu ġol-benniena rikeb u rħielha lejn daru, il-Mellieħa, ċeklem. ċeklem, fit-triq qatagħha illi ż-żarmuġ jaqtagħlu nifsu, mhux le għads. kif qallu Peppi, iżda l-Ħadd ta' wara, biex jekk ikun ħeles init-tabxa kif kien jitma, Vitor u s-sieħba jduru annuna. mal-mejda ħielsa minn kull ħsieb ta' dieqa, u ż-żarmuġ ma' l- ispugetti jinżlilhom iżjed għasel, u l-kus ta' l-inbid ibattluh sa l-inqas qatra, kif xtaqilhom Peppi. Gauri, it-Tnejn kien il-Bibljoteka mperreċ wara l-bieb tar- rajjes, Kien liebes qmis tal-fustan, tan-newl ta' Malta nofsha niqfula. biż-żibeġ ta' kuruna sewda mxerrfa minn fuq sidru u l-kiniem imxammrin sa fuq minkbejh; b'idejh imraxxmin : fuq il-Jeminija xbiha ta' Kristu Msallab, fuq l-oħra : l-Omm Imnikk- ta Sidtna. Bidrija, lanqas taf x'lewn hi maħlula u mitluqa fuq sidru: qaziet tal-kotnina lankċ mehmuż madwar qaddu b'terħa sewda, tirfidhulu minn ġenbejh b'żewġ dniedel iperpru; f'siequ l-waħda, qorqa tal-fart bis-suf b'kollox, maqfula fuq wiċċ siequ b'nitfa ta' dendula torbot qafla oħra għal wara għarqubu ; siequ l-oħra għerja, u jofrok kemmxejn billi f'siequ l-mixduda kellu x-xquq tas-safra; kappell iswed minn dawk il-kbar… tal-faldi wisgħin, inkallat, u b'xi għanqbuta 'l hawn u 'l-hinn mqabbda mill-falda għat-tromba li minn sena għal sena kien iżomm im- dendel fuq witet ġol-maqjel. u ħwejġu mraxxa bil-frakijiet tan- niexef, billi moqbejl kien ġarr is-silla għal ġol-għorof tar-razzett. F'kelma waħda kien qisu faxx basal aħdar misrum u mxewlaħ laħt mejda: tal-ħaxix. i Żeppi ntasab mal-ħajt bil-kuppell f'rasu; kien jidher bnie- dem ħosbien jistenna kiebi, li kienu sejrin jaqtgħuhielu għal għomru ; kulmin igħaddi minn quddiemu, bir-riħ, ifarfarlu minn fuqu xi frakijiet tal-weraq tas-silla niexfa u traxxax madwaru għabra sewwa. Fis-siegħa u l-ħin instemgħet għajta: ''Ġużeppi Gauci'… Żeppi għamel ta' bir-ruħu indehex… bħalli nqata'… ġabar xofftejh, ferfer kemmxejn idejh u ruma jżebbeġ għajnejh 'l hawn u 'l-hinn daqs nemesl - Il-purtier tah daqqu t'għujn, rah donnu jrid igħid xi ħaġa: — Inti Ġużeppi Ġauciż — staqsieh b'ċanfira. Żeppi beda jirtogħod u bħalkieku l-kelma żammitlu fi grieżmu u bi tgergira mejta fuq xofftejh wieġeb : — Jien… sinjur… Żeppi ż-Żmajmoċċ… — Mhux Gauci, kunjomok7 — lIwa… — U melu ejja x'inti titbażża' ' : Żeppi reġa' beda jirtogħod: u bħal wieħed imfixkel għall- aħħar. daħal mal-bewwieb fejn ir-rajjes. — Neħħi dak il-kappell — qallu l-purtier b'wiċċ imqit: meta b'ħarsu mdardra flieh minn fuq s'isfel, Gauċi, bħal wieħed li għadu jġum minn nagħsa, talla' qajl qajl idu, ħafen il-falda tal-kappell, kixef rasu, għadda keff idu minn fuqha u… xi frakijiet tal-kuxlief u s-silla ġġarrfu fl-art. minn Tusu muxagħra u mħabbla: Żeppi waqaf hemm fil-bieb, donnu mifxul ma jafx x'jaqbad jagħmel u mingħajr ħila, jitbaż- ża' jersaq lejn ir-rajjes. — imxi ftit ieħor… sa quddiem is-sinjur… dak tar-rokna — lissen bħal imdejjaq il-bewwieh. fil-waqt li għemeż lis-sinjur. Żeppi ndehex. billi l-purtier meesslu nitfa driegħu biex iress- qu lejh infixel… żebbeġ għajnejh… ħares 'il fuq u 'l isfel… għadda idu minn fuq moħħu u żamm ruħu tqil fil-pass… — ..U niżżel dawk it-tixmiriet… lanqas li kont Għarbi — żied igħidlu l-bewwieb. : Ġużepp Gauci, ħa nifs qawwi u daħal f'tiġrija ta' ħsibijiet ferrieħa. li kattrulu l-ħila li kellu moħbija f'qalbu, u rama jgħid bejnu u bejn ruħu: Issa dħalna fiż-żifna… jeħtieġ inwettqu ħilitna kollha biex noħorġu mit-tabxa b'wiċċ-il-ġid… Dawn it- tfal ta' fuq l-imnabar, mad-daqqa t'għujn, bejn wieħed u ieħor. għabbarthom kollha fi ħsiebi; ma jiswewx tebaq fwiedhom ; in- ħossni li għandi l-imkif kollu biex ingħaddihom bid-dgħajsa… ' u wara li ħakem bejn irkobbtejh l-kappell. niżżel it-tixmiriet ta' kmiem il-qmis u xi erbat iżwiel oħra xterdu quddiem il-mikteb tar-rajjes, UX'jismek7' staqsieh b'wiċċ ħmieti r-rajjes. t'Żeppi ż-Żmajmoċċ' wieġeb Ganci meta waħħal għajnejh qawwija f'għajnejn ir-rajjes : ilsienu nofsu mbikkem, sidru jimla u jofrogħ u idejh jirtogħdu. ''Kunjomok xinhu2' ''Pejn toqgħod) 'Għalina U qal f'qalbu Żeppi, u erħilu jħoll il-marden :… ''Ir-razzett sinjur… u minn xi waqtiet, il-mandra lejn Għajn-Riħana, hinni wkoll għandna razzett ieħor b'żewġ għorof ta' wsigħ bil-kbir, imtalla' fuq żewġt iġnub ta' setaħ ġoċ-ċarru (1) tagħna 'tan-Newla .7 . ''Tssa sirt naf ftit inqas minn qabel, fejn toqgħod'', wieġeb bħal imdejjaq, iżda bi tbissima dgħajfa, ir-rajjes; ''jiena mhux dan staqsejtek…… irrid naf fejn toqgħod bid-dar. Gauci baqa' jħares lejh, bħal wieħed li kienu għaddejjin minn moħħu ħsebijiet qawwija u miblugħ fih in-nifsu, temtem : 'Iwa, nuf, sinjur… aħna qatt ma ċċaqlaqna mir-raħal…' fIr-raħal x'jismu2… Kif tgħajtulu9… tenna staqsieh ir-raj- jes, b'wiċċ imqit u mgħaddab. fTimit of Musta'', qabeż qal wieħed mill-iskrivani li kien qrib ir-rajjes. UMa tafx x'jismu r-raħal tenna r-rajjes. ''X'jismu r-raħal tagħkom (1) Roggħa raba', minn ħabel sħiħ, Aħna Bur-Marrod, ngħidulu, sinjur qalbi…… u Ir-rajjes għad ma qabadx li n-nies ta' Bur-Marrod, qajla għandhom x'jaqsmu mal-Mostin. Min twieled hemm, iżżewweġ u miet hemm ukoll, għax il-biċċa l-kbira, l-iżjed l-ibdiewa ebda xkiel ma għandhom li joftomhom jew joħroġhom minn Bur- Marrod ; sal-knisja u l-qassisin għandhom biex jaqdu dmirhom ta' nsara. Terġa', in-nies ta' dawk l-imkejjen li l-biċċa l-kbira, kif għedna, huma bdiewa, igħixu minn fuq arthom ; ibda mill- ħobża u l-qatra tal-inbid, sal-kurrata u l-ġbejna ; ma tmurx f'dar ta' bidwi u ma ssiblux moddejn tgħam ġol-matmura u ż-żniebel tat-tin imqadded. Il-knisja tar-raħal tagħkom mhix mibnija għamla ta' koppla7' tenna staqsieh ir-rajjes ; u bla ma stenna t-tweġiba, qam biex ifissirin t-tifsila tal-Mosta: billi għolla jdejh 'il fuq bil- ħamest iswaba miftuħa u msaqqfa għamla ta' koppla. —Tieq, sinjur… wieġeb ħafif, ħafif, Żeppi. ''Il-knisja tar- raħal tagħna donnha maqjel twil twil tal-ingħaġ… ġejja b'medda m'xħuta għat-tul, mill-madħal sa fuq il-midbaħ il-kbir; qoddiem San Mikieli tagħna l TUMa naqbdux art', qal ir-rajjes minn taħt ilsien, lil dak ta' ma' ġenbu. Hu u hmar iroddu tnejn'', wieġbu dan b'wiċċ daħkani iżda mqarras, ma tista' taħtaf xejn minn fommu. Tenna staqsieh ir-rajjes b'wiċċ imbergħen, ''Mela d-dar fejn taħbat7' —Ġor-razzett, sinjuri. VIva, tajjeb. U r-razzett fejn jaħbat2… X'jisimha t-triq7 Iżjed ċar minn hekk ma nistax inkellmek Hawn ir-rajjes tfawwar iżjed; minn bejn irkobbtejh rama jiġbed is-siġġu ta' taħtu lejn il-mikteb u mifxul kif kien qabad lapis tal-ixkaka bejn żewġt iswaba', tan-nofs u l-werrej, u magħdub, rama jtambar bih fuq ktejieb li kellu quddiemu, x'ħin qallu :— —Trrid naf fejn tiġi t-triq tar-razzett tagħkom. mingħajr ħafna kliem żejjed f Peppi telaq il-kappell fl-art, medd pass il-quddiem. żebbeġ għadnejh 'il-hawn u 'l-hinn. waqqafhom fuq wiċċ ir-rajjes, xejjer idejh it-tnejn min-naħa għall-oħra b'medda kbira; l-ewwel, ngħidu aħna, lejn ix-xmiel, imbagħad jieħu skossa oħra u ixejjirhom lejn ix-xerq. meta b'dehwa kbira u b'wiċċu mfawwar qallu — WTriq 'il-hawn u triq 'il-binn'', Sakemm qal hekk minn wiċċu ħareġ ix-xrarl u tgħidx kemm żebbeġ, berraq u twerreċi B'dik is-sidrija miftuħa. tit- bandal ma' dirgħajh u hi xfarha jħabbtu ma' sidru : hawn Żeppi tagħna farfar minn fuqu xi erba' magħseb tas-silla u xi żewġt iżwiel milli kien fadallu ma' ħwejġu. Ir-rajjes imfawwar amar lill-purtier biex iwarrbu mill-bieb 'il barra, għal ftit. billi kulħadd ried jixkatta bid-daħk. Il-purtier resaq lejn Żeppi bi tbissima mxerrda ma' wiċċu u b'leħen imħannen qallu :— —Barb…, tridx toqgħod tistenna ftit barra: Dal-waqt jarġa' jgħajjatlek, — Mela sinjur, noħroġ… mela le l—wieġeb' Żeppi mgerrex. Ċrużċà Gauci tħarrek minn quddiem ir-rajjes mal-purtier : jan taptaplu fuq kitfu bil-ħlewwa kollha biex iwasslu sal-bieb. kif amartu r-rajjes. Il-purtier ħass qalbu teħla għal Żeppi; għalhekk issa, ħadu kemm sata' b'imġiba tajba, billi raħ hekk ġwejjed u mingħa- lih lanqas ma ntebaħ illi l-iskrivani kienu riedu jgħadduh biż- żiċċ u ta' tifel żgħiri B'hekk il-purtier ta. xhieda li kellu qalbu minġura. Qalb Żeppi tkebbset iżjed bil-ħeġġa biex jissokta jagħmel b'ħiltu kollha, kulma jista' biex lir-rajjes u lill-ġlajka ta' ma' dwaru jurihom ħaġa b'oħra: u din il-berqa ta' ħsebijiet ġo moħħu leħħet qawwija f'għajnejh. Rama jgħid f'qalbu, u jħammem :— Ufiewwa x-xilepl U jekk għadu mhux, għad fadalli ħila nħoll elf saram ieħor… Ir-rajjes ġa qalbu maqtugħa…… hekk arajtlu f'wiċċul U… dawn tal-ibliet' Dammi dammi… fustan xejn(2)…, moħhom daqs imħara… n ddaħħalhom kif trid ġol- ixkora — issokta jhewden fi ħsiebu — Il-ħabel, f'idejn dak li qiegħed jistħarriġnit L-oħrajn, m'humiex ħlief kiesa mperrċa u battala, ġol-iżġieġ jew fuq il-bank ta' bejjiegħa d-duwa : għall- wirja bissl' — U erħilu jhejji ruħn għal quddiem ir-rajjes. UX'jidhrilkom9…7 qal is-SUT.OLL00… lil-dawk li kienu hemm jisimgħu l-istħarriġa ta' Gauci: ''kontu qatt temmnu li $o Malta għad fadal nies minn din il-għamla t Rashom marbuta ħekk bl-ikraħl Jiena qatt ma kont nobsor li Ilum jinsabu nies hekk baħnana. ġewwa din il-Gżiral Tanqas li konna fi żmeni- jiet bikrin għall-aħħar f' ''Bħal dan. ma ssibx ieħor h'nemes: qal b'wiċċ daħkani (2) Qawl qadim: ''Duħħan bla xiwa'. wieħed fost il-ġeajta, li kien mixħut b'wiċċu fuq il-mikteb tiegħu mn b'keff idu jserraħ rasu u b'għajneih imsammra fuq wiċċ Żeppi…… Minn barra kien jinstawna' d-daħk…… UMa, tistax taqbad art ma' raġel għafsi u rozz bħal danl Ma naslux, gerger ir-rajjes imfixkel. Ma riedx kieku jagħti l-lala żejda lill-iskrivani, billi wieqaf minn qaddisu. ''Sħiq fl- qabel. 'Arġa' sejjaħlu hawn ġew amar i Żeppi daħal bħal bniedem imb c tt kont ingħid aħjar, kieku għedt bħala bniedem imkexk u miblugħ fih in-nifsu, ħareġ tnehida minn qalbu, b'kefes idejh warajh, jilqgħu mal- ħajt tal-kamra, mexa żewġ passi lura, dendel idejh miż-żewġt ibħma mehmużin met-terħa, u b'ħarsa mberrqa 'l- fuq, bħal min bla jies, ifittex xi ħaġa fil-bogħod u ma jafx x'jaqbad jagħ- melt Xeħet ħarsa ta' ħniena fuq wiċċ ir-rajjes…… għajnejh imtlew bid-dmugħ… n ħ'għaġla raġa' ġibidhom 'il fuq, fejn kienn mixħutin qabel, — ''Dagħod bil-qiegħda Pepp, qallu r-rajjes wara li amar inewlulu siġġu. . : Hawn Żeppi biddel f'malajr il-bixra ta' wiċċu u wara b serraħ fuq il-maqgħad, tbissem u wera ruħu bħalkieku qiegħed ġo maħdr(3) b'wiċċ kollu ferrieħi, u daħkani. Ganci — staqsieh ir-rajjes — inti ma tinżilx ix- xatt, biex tgħabbi l-ġwies7 —Tiea, sinjur' Ix-xatt la qatt mort m lanqas naf fejn jiġi x-xatt, qalb ta' qalbi… sinjuri —Mela min itellgħu l-ġwież mix-xatt —Jien ninżel mal-ħmar…… —Mela missierek jixtri u. jtalla' l-ġwież mix-xatt: hux taħilħaaq, Pepp7. — L-ixirka tal-imvażen u ċ-Ċup'ajs igvabbuh fuq il-moħor. missieri jirkeb u Gawdenz isuq sar-raħal, — Jien ti l-ħmar, inkunu wara ta' Putirjal jittennew 'il mis- sieri, biex jekk ma ikunx fadal wisa' fejn jirkeb missieri fuq il-moħor, jintafa' fuq il-ħmar — u rama iżebbeġ għajnejh bħal raj'es lill-purtier. Fejn tiġi milqugħa l-għarusa għat-tieġ. MEMES….. u wara li ttewweb titwiba mkarkra… Jien issa bini l-ġuħ, sinjur: u l-ħmar qiegħed jittennieni barra l-belt, hu, u ċ-Ċuplajs….. Jaħasra….. Gawdenz, għandu qalb ta' nemer(4) mank ħaseb iniżżel ħodon silla għall-bbima… imsejken il-ħmar għandu ġuħ minsi; issa sinjur… —Inti taf tmur waħdek, ħdejn il-ħmar/' qatagħlu kliemu r-rajjes. - —Mue… ma nafx… sinjur… u la naf hawn mnejn dħalt… u linqas mnejn noħroġ… sinjur — U rama jħokk rasu u jingħi… — Jien hawn il-belt qatt ma dħalt kemm għandi għomor… u Ssinjur…..- Ir-rajjes amar l jwasslu kontistabbli sa Putirjal. — Ara Pepp — qallu r-rajjes — issa ġej pulizija ħalli jwas- siek sa fejn għandek il-ħmar jistenniek… saħħa. Pepp: mur bis-sliema. —Saħħa… sinjur… saħħa. Il-bewwieb wassal 'il Gauci harra s-sala, u f'kemm ilna ngħidu, feġġ l-iżbirr. — Isma' Portelli — lissen il-purtier lill-ġendarm—bl-amar tAS-SUT.LLLL. wassal lil dar-raġel sa Putirjal; għax il-lum l-ewwel darba li daħal il-belt. mhux ħili jmur waħdu… Gaqri u Portelli ħarġu barra : dan wasslu sa Putirjal, Peppi ħareġ tmintax tal-fidda, ħares '7- hawn u 'l-binn: 'ħa'', qallu, tx'tixroh; f'ħajjietek u saħħa wisq. xbin'. ' Saħħa… Alla jqawwik, qarib. —Til kulħadd — wieġeb ħieles, ħieles iż-Żmajmoċċ, u telqu FI-xulxin. Żeppi tafa' ħarstu kemm jimirħu għajnejh u dlonk lemaħ il-ħmar u ċ-Ċuplajs; ħaffef il-pass u kif qorob ħdejhom qal lil-Gawdenz: Baħar ix-xattl Fehemti seħħet… irbaħnieha ħl-ispejjeż b'kollox Deffes idu bl-akħar dewha ġewwa l-bennie- na, ħataf bħal ħalliel ħobża u ġhejna. — Jien sejjer nieħu loqma għat-tewja : ċaqlaq Gawdenz ħa mmorru lejn id-dwejra. Malli ż-Żmajmoċċ resaq qrih Bur-Marrod. f'dik ir-riħa safja ta' beraħ, infetħulu mnifsejh mill-imdewwa tal-belt, moħ- : ħu strieħ u aalbu ntrifdet : ħass ġo fih il-pulmuni jitmattru b'nifs twil twil u jitħarrku b'taħrika ta' saħħa qawwija — bħal meta xitla għadha tisġar tħoss fuqha u tistgħall il-benna tar-Rebbie- għa. wara. r-rwiefen qliel u sfiq li kienu jinbarmu magħha għakksuha u nixxfuha, u r-riħtrieq li xorbilha t-tira tal-ħamrija li ġo fiha kienu tferrxu n tmattru egħruqha.