L-ART IMQADDSA Rivista Biblika li toħroġ kull tliet xhur mill-Kummissarjat tal-Art Imqaddsa tal-Provinċja Franġiskana Maltija P. Twannv Chircop OEM Kummissarju tal-Art Imqaddsa ABBONAMENT: €10 fis-sena €15 jew aktar Sostenitur Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija, Valletta, VLT 1213 Malta. Il-Materjal kollu li jidher f'din ir-Rivista huwa Coppvright O tal-Kummissarjat tal-Art Imqaddsa u l-Edizzjoni TAU, 2012 Qoxra Quddiem: San Franġisk ta' Assisi Storja tal-Franġiskani fl-Art Imqaddsa L-Ewwel Kunvent tal-Franġiskani f'Ġerusalemm L-Ispirtu tat-talb fil-Vanġelu ta' San Luqa Is-Saċerdozju ta' Kristu f'solidarjetà magħna l-Bnedmin (Lhud 5,1-4) Il-Qawwa u l-Glorja tal-Fidi fl-Ittra lil-Lhud, Kapitlu II (L-Ewwel Parti) Il-Lhud fl-Evanġelju skont San Luqa u fl-Atti tal-Appostli (I) ILMA JAGĦLI Li titkellem dwar l-Art Imqaddsa u l-preżenza tal-Franġiskani fis-Santwarji tal- Fidwa mhux biss diskors reliġjuż. Ċertament ma tistax tifred il-preżenza tal-Kristjani f'dan ir-reġjun minn dak li qed jiġri madwarhom fil-kamp politiku, soċjali u ekonomiku. Qabel xejn ma ninsewx li l-espressjoni Art Imqaddsa ma tirreferix biss għal dak ir-reġjun li nistgħu nsejħulu ċ-ċentru, u il o fa NE KAZ MAI ġ tal-Fidwa u tat-tifkiriet bibliċi (il-Galilija, is- pett EB B tan tata ii TAI u fit-Territorji tal-Awtorità Palestinjana, EE IET importanti. L-Art Imqaddsa tinkludi wkoll IG o A a l ea jo RUT minnhom ukoll għaddew Ġest, l-appostli IG Sta taa ST IKET ke ITEMS Libanu, is-Sirja. Santwarji importanti f'dawn JZID il-Muntanja Nebo (Ġordanja), Tir u Sidon (Libanu), il-Memorjal tal-Konverżjoni ta' San Pawl f'Damasku (Sirja). Ħafna minn GETA Bi istat itiċ ioun iI Franġiskani tal-Kustodja tal-Art Imqaddsa. INI ita B aa ika alba d oħt g ji jil i EM Donnu hemm borma tagħli bl-ilma jbaqbaq jil IO G A B ħ f'dawn il-pajjiżi jinsabu jgħumu f'dan l-ilma ibleħ Fl-Eġittu l-bidla mill-poter dittatorjali tal-ex-President Hosni Mubarak għal dik li suppost hi sistema demokratika ta' gvern, attwalment immexxija mill- President Mohamed Morsi u mill-partit tal-'Aħwa Musulmani', għalkemm esternament jidher li qed jirnexxielu jipprovdi ċerta stabilità fil-pajjiż, mill- banda l-oħra xejn ma jawgura riżq għall-preżenza Kristjana, l-aktar għall- Knisja Kopta Ortodossa, li tħaddan mal-10 miljuni. Mhux l-ewwel darba li saru atti ta' vjolenza fuq Insara u fuq knejjes Insara u ma tantx jidher li din il-persekuzzjoni sistematika qed tiġi kkontrollata mill-awtoritajiet ċivili u militari. li, fl-Eġittu, il-preżenza Kristjana tmur lura għall- bidu nett, bil-Patrijarkat ta' Lixandra u bil-preżenza tal-monakeżimu sa mit-3 seklu (S. Anton Abbati, S. Pakomju). Il-Ġordanja hi pajjiż li għadu stabbli. rjali Ħaxxemita tar-Re Abdullah II għadha forza li tgħaqqad flimkien id- diversi tribujiet, u l-pajjiż igawdi livell ta' ħajja deċenti, minkejja l-kriżi ekonomika mondjali. F'Amman il-Franġiskani għandhom wieħed mill-akbar kulleġġi tal- pajjiż. Min-Nebo huma jmexxu ċentru ta' riċerka arkeoloġika li ħarġet għad-dawl fdalijiet ta' għexieren ta' knejjes u monasteri Biżantini, xhieda li l-Ġordanja kienet pajjiż kollu nisrani fis-sekli 4-7. Hemm libertà reliġjuża għad-diversi Knejjes Insara preżenti fil-pajjiż. Imma ma jonqsux mumenti ta' tensjoni, l-aktar minn elementi fanatiċi ta' fundamentalisti islamiċi li mhux l-ewwel darba wettqu attakki terroristiċi biex jaqilbu taħt fuq l-ordni soċjali. Il-fatt li s-Sirja u l-Iraq huma hekk qrib il- Ġordanja jkompli jħasseb lil kull min għandu għal qalbu 4 ġ L-ART IMQADDSA $$ JANNAR- MARZU 2013 l-istabilità politika tal-pajjiż u s-sigurtà tal-minoranza Kristjana li tgħix fih. Il-Libanu hu pajjiż żgħir, imma kburi bl-istorja u s-sbuħija naturali tiegħu. Ġie maħsub bħala eżempju ta' konvivenza paċifika Xi'iti u Drużi. Il-gvern demokratiku tiegħu jiggarantixxi libertà ta' espressjoni reliġjuża u kulturali, marbuta wkoll mal-pajjiżi tal-punent. Imma xorta waħda ma naqsux fil-Libanu tensjonijiet u gwerer. Dan il-pajjiż ġojjel ta' spiss kellu jsofri minn gwerer bejn stati viċini, Israel u Sirja b'mod partikulari, li ppreferew jilagħbu l-gwerra fih u mhux f'pajjiżhom stess. Fejn qabel il-preżenza Kristjana fil-Libanu, rappreżentata l-aktar mill-Knisja Maronita, kienet 'il fuq mill-5096 tal- popolazzjoni, illum l-Insara jlaħħqu madwar 3590 għax ħafna emigraw minħabba l-gwerer ta' dawn l-aħħar tletin sena. L-akbar traġedja, kif nafu, qed tinvolvi s-Sirja. Dan il-pajjiż jinsab taħt reġim dittatorjali u militari, immexxi mill- President Bashar al-Assad li wiret il-poter fl-2000 minn missieru Hafez al-Assad. Il-familja Assad tappartjeni għat-tribli minoranza ta' Alawiti, li huma setta Musulmana. Il-maġġoranza tal-popolazzjoni tas-Sirja hi magħmula minn Musulmani Sunniti. L-Insara huma minoranza. Sal-lum, minkejja l-metodi dittatorjali tar-reġim (Partit Soċjalista Ba'ath), kien hemm tolleranza tal-Insara, hekk li l-Franġiskani jmexxu żewġ parroċċi f'Damasku, parroċċa kbira f'Aleppo, u parroċċi iżgħar fil-port ta' Lattakia, u fl-irħula tal- wied tax-xmara Oronte: Ghassanieh, Vacoubieh Il-Franġiskani jħarsu wkoll żewġ santwarji: il-Memorjal ta' San Pawl u d-Dar ta' Sant'Ananija, f'Damasku. Il-gwerra ċivili qed tagħmel ħerba mill-Insara tas-Sirja. Ħafna ħarbu lejn il-Libanu. Sa issa l-Franġiskani għadhom f'posthom, imma hemm biża' dwar il-futur tal-kunventi, knejjes, u komunitajiet Insara f'dan il-pajjiż, l-aktar għax l-oppożizzjoni għal Assad hi f'idejn fundamentalisti islamiċi, li jridu stat islamiku bħall-Iran. Dan ikun ifisser it-tmiem tal-komunità Kristjana. Sfortunatament id- demokraziji tal-punent (USA u Unjoni Ewropea) ma jifhmux li, fil-Lvant Nofsani, ħlief fil-każ ta' Israel, ma tistax teżisti demokrazija kif nafuha aħna. Dan kien l-iżball fl-Afghanistan u fl-Iraq. Tneħħew dittaturi krudili, imma flokhom daħlet anarkija mhux demokrazija. Fuq kollox, jekk il-maġġoranza Sunnita tieħu f'idejha r-riedni tat- tmexxija hemm il-periklu li l-minoranzi, fosthom l-Insara, jsofru persekuzzjoni sħiħa. Il-Franġiskani tal- Kustodja tal-Art Imqaddsa li jgħixu f'dan l-ilma jbaqbaq flimkien mal-Insara ta' dawn il-pajjiżi jistgħu jkunu vittmi ta' din il-vjolenza. Il- periklu narawh kullimkien fejn seħħet dik li tissejjaħ 'ir-rebbiegħa Għarbija'. Il- Libja, pajjiż viċin tagħna, hu eżempju ta' intolleranza li tikber kontra l-Insara. Tkun ħasra li l-Insara jisparixxu proprju mir-reġjun li fih il-Kristjaneżimu żviluppa sa mill-bidu nett, jiġifieri l-Lvant Nofsani. Tkun ħasra li l-konvivenza paċifika bejn ir-reliġjonijiet li kienet teżisti għal tant snin, anke taħt dittatura militari, issa tispiċċa f'isem demokrazija falza li qed turi ruħha biss bħala anarkija perikoluża. L-ART IMQADDSA '$t JANNAR- MARZU 2013 $$ 5