fil-Marsa minn Alfred Caruana ii$ ekk hawn post li jgħaġġibni bl-: Waqt riċerka li kont istorja dan huwa ċertament il-Marsa. qiegħed nagħmel ġew ed ngħid hekk mhux għax ngħix hawn imma nistqarr dan bil-fatti. Kull kantuniera, kull triq, għandha l-istorja tagħha imma kultant ma nagħtux kas biżżejjed l-importanza storika li sawret is-sisien tal-Port il-Kbir ta' pajjiżna. U ntenni li bilfors kellu jiġri hekk. Kull ħakkiem għadda mill-Marsa u ħalla l-marka tiegħu. Nibdew bir-Rumani u nispiċċaw bl-Ingliżi, jiġifieri 'l fuq minn elfejn sena storjal L-importanza ġeografika u strateġika tagħha kienet fattur ewlieni li wassal għal dan kollu. Ibqa' ċert illi kieku kellna nħaffru u jsiru riċerki u skavi kif imiss jibdew ħerġin meravilji li saħansitra jwasslu għal rotot storiċi ġodda mhux biss f'Malta iżda fil- Mediterran kollu. Imma ejja nagħtu ħarsa lejn it-titlu ta' dan l-artiklu. L-Ingliżi kienu l-aħħar ħakkiema tagħna. Ġejjin minn imperu li kien kważi nofs id-dinja magħrufa, kellhom saħħa kbira u, ta' nies intelliġenti li kienu, kellhom mod biex jaħkmu pajjiż. Biss ħafna nobbli Ingliżi, minħabba ċ-ċokon, il-klima u l-ħlewwa ta' pajjiżna, kienu rabbew relazzjoni speċjali u ħallew xi ftit storja warajhom ukoll. L-Għolja ta' Spencer f'idi dokumenti ta' Sir Robert Cavendish Spencer u d-djarju u rakkonti fuq il-vapur li kien jikkmanda HMS Madagascar. Komplejt nagħmel ftit riċerka oħra u skoprejt fatt storiku interessanti sew. Jekk insemmu s-sekli 18 u 19, insibu li l-Imperu Ingliż kien fl-aqwa tiegħu. Dan Sir Robert Cavendish Spencer kien ġej minn familja antika sew b'għeruq nobbli tant li iktar tard fl-artiklu naslu biex insiru nafu min huma l-aħħar membri tal-familja tiegħu. Iżda bis-saħħa ta' din il-ġrajja Is-Soċjetà twaqqfet fl-1946 Il-Banda twaqqfet fl-1949 nisġet storja oħra fil-Marsa. L-ewwel ejja mmorru lejn dik il-parti li nsejħulha l-Għolja ta' Spencer fejn illum hemm il- Go Telephone Exchange. Inti u sejjer fit-triq prinċipali lejn il- Furjana, sewwa sew fil-post magħrufaħjar bħala l-Blata l-Bajda, fit-tarf tal-Marsa hemm ġnien iħares lejn il-Menqa. Dan il- ġnien, lura fiż-żmien, kien abitat b'ħafna familji li waqgħatilhom id-dar fil-gwerra. Id-djar kienu qishom bħall-boathouses tal-Armier u bis-saħħa tal-kappillan Patri Feliċjan Bilocca tneħħew kollha. Dan il- ġnien iġib l-isem ta' Spencer u fl-istess inħawi hemm it-telgħa u l-monument ta' Spencer. Ħafna jistaqsu, 'Min kien dan Spencer u x'rabta għandu mal-Marsa2' Kien serva wkoll bħala s-segretarju privat tar-Re Gulliermu IV meta kien għadu bit-titlu ta' Duka ta' Clarence bejn l-1827 u l-1828. Kien maħbub ħafna mar-Re u tah it-titlu ta' Sir. Ftit wara qabad karriera navali u kien sar kaptan fis-Servizz Navali Ingliż. Għalkemm qasira, kellu karriera brillanti. Meta ġie Malta kien joqgħod il-Belt Valletta u kien maħbub ferm minn sħabu u mill-ekwipaġġ tal-frejgata tiegħu li kienet iġġib l-isem ta' H.M.S. a Huwa miet Ji fuqha waqt li kien Lixandra fl-Eġittu fl-4 ta' Novembru 1830 eżatt meta d-Duka ta' Clarence laħaq Re fi żmien il-gvernatur Major General Sir: Frederick Cavedish Ponsombv. Wara li nġieb f Malta ġie midfun fil-Bastjun ta' San Mikiel, il-Belt Valletta, fit-12 ta' Diċembru wara li nżamm erbgħin ġurnata 134: Pubblikazzjoni tal-Festa 2017 kwarantina ġewwa Lazzarett. Il-quddiesa kien għamilha Reverendu David Morton li kien il-kappillan tal-HMS Madagascar. Il-kliem tal-mafkar jgħid hekk: L-uffiċjali, il-baħrin u n-negozjanti tal- frejgata waqfu mafkar għoli f'ġieħu li sar mill-arkitett Ġorġ Pullicino fl-1831. Għall-ewwel tqiegħed fuq l-għolja ta' Kordin iżda f'April tal-1893 dan il- monument tneħħa u sab postu fil-Marsa fejn għadna narawh sal-lum. Kien b'hekk li dawk l-inħawi għadhom iġibu ismu. Ta' min isemmi wkoll li wieħed mill- magażini tal-armamenti ta' taħt Kordin huwa msemmi għalih ukoll — Spencer Magazine. Fuq dan il-monument hemm ttliet irħamiet, tnejn b'kitbiet bl-Ingliż u waħda bil-Latin li jfakkru l-ġrajja tal- Kaptan, u l-irħama ż-żgħira tfakkar it- trasferiment tal-monument għall-Marsa. Qabel, dan il-monument li jinsab fuq pedestall b'ħames tarġiet, kien fil-ġenb tat-triq u ħdejh kien hemm ħawt kbir biex jixorbu minnu l-bhejjem. Ġara li meta fis-snin sittin sar il-proġett tal- jlvover u t-triq twessgħet, dan il-musulew forma ta' obelisk ġie fin-nofs. Fil-gwerra ġie milqut b'għadd ta' xablin meta bombi waqgħu f'dawk l-inħawi fit-3 ta' Frar 1942. F'waħda mill-maltempati ntlaqat ukoll minn sajjetta li qaċċtitlu l-ponta ta' fuq. Wara ġie rrestawrat mill-ġdid u llum hemm biċċa mogħdija bil-ħaxix miżmuma sew u bir-raġun għax min jaf kemm jgħaddu Maltin kuljum bil- karozzi tagħhom kif ukoll dinjitarji mid- dinja kollhal Issa nerġa' ndur ftit lura lejn il-familja Spencer. Waħda mill-affarijiet li skoprejt kienet kemm dawn in-nobbli jżommu relazzjoni sabiħa mal-familjari tagħhom stess u għandhom sens kbir ta' gratitudni lejn l-antenati tagħhom. Mela l-Prinċipessa Diana u missierha kienu jitkellmu fuq Sir Robert Cavendish Spencer u hi kienet dejjem tinstema' tgħid fuqu bil-kliem eżatt, her 'lost great great great Unele', jiġifieri li huwa jiġi z-ziju taz-ziju taz-ziju li jqisuh mitluf. Kienet tgħid hekk għal diversi raġunijiet, fosthom għax mhux midfun magħhom l-Ingilterra u għax għex ħajja relattivament qasira. Anki d-destin tagħha hekk kellu jkun għax hi mietet kważi tal-istess età tal-antenat tagħha Sir Robert Spencerl Ħaġa oħra interessanti hi li Sir Winston Churchill huwa wkoll membru tal-familja ta' Spencer tant li ismu suppost kien Sir Winston Leonard Spencer-Churchill. It-tfal ta' Diana Spencer, jiġifieri William u Harr; għalkemm kunjomhom Windsor (li huwa l-kunjom obbligatorju tal-familja rjali Ingliża) qed iġorru d-dixxendenza ta' Spencer ukoll ġaladarba ommhom hija Spencer. Ara d-destin fejn jasall U William għad ikun re tad-dixxendenza Spencerl Nixtieq il-festa t-tajba lill-Marsin kollha. Is-Soċjetà twaqqfet fl-1946 Il-Banda twaqqfet fl-1949