LEHEN IS-SEWWA, is-Sibt, 1 ta' April, 1978. F'ittra li l-General Vaubois, il-Kap. Kmandani tad-Diviżjoni tal-Belt, bagħat lid-Di- rettorju Esekuttiv tar-Republika Franċiża fid-19 ta' Novembru 1798, kiteh: ''Ilna tliet xhur imblukkati mill-art u mill-baħar, mingħajr ma nieħdu aħbar mill-Gvern jew mill- General Bonaparte. Il-bastimenti ngliżi mhiukkaw il-port; l-abitanti tal-Gżira dawru l- pjazza (il-Belt u t-Tliet libiet). Għoddu fuq il-qlubija tagħna, imma ibgħatuina l-proviż- jon, jiswa kemm jiswa, mediċini, kombi u bual tal-24. Jekk tibgħatulna dan il-proviż- zjon, Malta tkun għal dejjem tar-Republika: Il-periklu tagħna minn ġewwa huwa pres- santi. L-abitanti jżommu mal-partiġjani Maltin u jiena bgħatt 10,000 ruħ minnhom biex inkunu aktar fiż-żgur', Vaubois għalaq dik litira b'dawn il-kelmiet: 'Malta tibqa' tin- żamm minna sakemm ma jifdalx la qtates u l-anqas klieb. Din littra wriet biċ-ċar li l-Franċiżi imblukkati kis- nu ġa bdew iħossu n-nuq- qas ta' proviżjon u mu nizzjon, imma bil-kuraġġ kienu lesti jżommu sħieħ sal-aħħar. U xi proviżjon u munizzjon, kellhom f'idej- hom: meta ġew imblukkati2 X'KELLHOM IL- FRANCIZI FIL-BIDU TA' L-IMBLOKK Ma nafux x'kellhom fit-2 ta' Settembru 1798, meta l- Maltin qamu kontrihom: u mblukkawhom. Iżda, minn ittra li Regnaud de St, Jean D'Angelv, il-Gvernatur Ci- vili ta' Malta, bagħat minn Ruma lid-Direttorju Fran- ċiż fit-23 ta' Novembru tal- istess sena; nistgħu ngħidu li kien fadal dan li ġej: 34,000 salma (modd) — 136,000 xkora qamħ, 500 qantar ross, 45 barri, li kie- nu nġiebu minn Tripli u kienu ddestinati għall-isp- tarijiet, 120: — majjal, pro: viżjon abbondanti ta' gal- letti, kif ukoll ta' ħaxix, li setgħu. jservu għas-suldati għal ħafna xhur, kwantita' żgħira ta' 'bacon' imme'laħ, li kienu nħażnu minn qabel, 80 barmil żejt tażżebbuġa, 12,000- pinta nbid: miżmu- min għal morda. Il-ħall kien nieqes għal kollox: hekk ukoll Talkoliċi', tal-bjar kien juri li ma kienx ser. jonqos. Listess rapport kien igħid li s-suldati Franċiżi kienu nieqsa mill-uniformi- jietu l-qomos, għalkemm qahel kjenu nxtraw qomos kemm wieħed seta' jixtri. Kien fadal kwantita'. ċkej- kna ta' ġild. Kien hemm ħafna faħam. tal-ħaġra, iżda lfaħam tal-kannol kien spiċċa għal kollox, u kien meħtieġ. Ma kienx fadal libbra xemgħa, iżda kien hemm: maħżun żejt biżżej- jed. Il-ħatab għall-ħruq kien spiċċa, iżda l-injam ta' bas- timenti abbandunati u l- fċal ta' puntuni qodma se: ta' jservi għal żmien twil- Il-bjankerija fl-sptari- jiet kienet għax ma kienx hemm: id- drawwa li jingħataw qomos lill-morda: Il-mediċini laħ: qu: nħlew matul is-sitt xhur ta' qabel. L-għadd lilma tiben, iżda ma kellhom xejn lożor u kutri. Dwar l-armi u l-munizzjon D'Angelv kiteb li lFtanċiżi kellhom porvli biżżejj u kienu qed jaħdmu aktar. Balaj kellhom ftit, imma xkubetti u armi bojod (xwabell) kemm jinħtieġu. Parti minn dan irrap- port ġie kkonfermat minn dokument ieħor ta' dak iż-żmien, li nstab . qalb. il- karti ta' Lord Nelson, li jgħid li f'Ottubru 1798. il- Franċiżi. kellhom qamħ għal 18-il xahar u mtieħen biżżejjed, ħafna żejt u naq- ra ġobon. L-ikel lieħor kien nieqes. L-akkwedott kien maqtugħ għalihom u għal- hekk ma setax ,iwasslil- hom l-ilma, iżda'huma kell- hom. bjar li kienu mimlijin issena kollha barra mis: sajf. Id-dokument jissokta jgħid li minn xi 3,000 suldat u baħri u inqas minn 1,500 Maltin tajbin għall- nieqsa: ħafna; armi.xi 700 kienu jinsabu morda fl-isptar. Minn jum għall-ieħor il- proviżjon u l-munizzjon kie- nu jonqsu dejjem iżjed. Il- Franċiżi ordnaw li fil-ġonna jinżergħu żrieragħ u jit- ħawlu siġar ta' ħwejjeġ tal- ikel, biex inaqqsu xi ftit mill-iskarsizza; kultant kie- nu jirċievu xi ftit tal-mu- nizzjon bis-saħħa,ta' basti: menti li, fid-dalma. tallejl, kien jirnexxilhom taw mill-għassa tal-fregati ngliżi u portugiżi li kienu jimblukkaw il-Port u ħelsu wkoll minn xi Maltin li kienu mblukkati. magħ- hom. PREZZIJIET GHOLJIN B'dana kollu d-iskarsizza ssuktat tikber u lħajja ssuktat togħla aktar. Piet- ru Pawlu Castagna, fl-Is- torja tiegħu ''Malta u l-Gżej- jer Tagħha', jagħtina lista tal-prezzijiet tas-Suq, li ħa- reġ il-General Vaubois se: na qabel spiċċa l-imblokk — fissena 1799. Il-ħwejjeġ. tal-ikel kienu jinxtraw b'dawn. il-prezzi- jiet kull libbra (ftit iżjed minn nofs artal): Laħam frisk tal-majjal 33c, laħam tażżiemel, jew tal-bagħal jew tal-ħmar mina 50c sa lira, laħam immellaħ 10c, tiġieġa £M2.90,0, ħamie- ma — £M1.45,0, beċċun 47c2, fenek 44c. Il-ġobon ordinarju 35c, ħut prim 15e, mazzan 12c5, ordinar- ju 1004, zokkor 839c, kaffe' £M1.03,6, kull libbra. Flixkun inbid jew ħall 15c8, flixkun żambur 32c, U issa isimgħu din: Ġur- din mill-kbar kien jinbiegħ 6c7. Minn dan wieħed jara kemm kienet kbira l-iskar- sizza . talikel fil-partijiet imblokkati tal-Gżira, speċ- jalment meta wieħed iġib quddiem għajnejh li dawk l-oġġetti, fi żminijiet nor- mali, 180 sena iu kienu jinxtraw bil-ħbub, jew mil- ieżmi kif ngħidu Hum.