Il-Pittur Bormliż e Twieled Bormla, ħu l-Maġistrat Dr. Serafin Vella, Ex-President tal-Banda San Ġorġ e Rebaħ għadd sabiħ ta' premjijiet internazzjonali għall-kwadri tiegħu e Ħa sehem fis-Sette Giugno 1919 e Għamel diversi karrijiet trionfali u maskri grotteski għall-Karnival Malti e Miet ta' 92 sena, wara ħajja twila mimlija xogħlijiet artistiċi Alliev tal-Prof. Ġanni Vella twieled Bormla fid-9 ta' Mejju, 1885. Il-ġenituri tiegħu kienu Francesco Vella u Marianna, imwielda Attard. Tgħammed fil- kolleġġjata ta' Bormla mill-Kan. Minn età żgħira Ġanni wera li għandu talent artistiku sewwa, tant li ta' 14-il sena kien diġà beda jagħmel xogħol għad- dekorazzjonijiet tat-triq ta' Bormla għall-festa tal- Kunċizzjoni, meta ċertu Ġużepp minn Bormla irrikkmandah lill-Prof. Attilio Palombi li dak iż- żmien kien qed ipitter is-saqaf tal-knisja ta' San Pawl tal-Belt Valletta. Dan ħadem ma' Palombi għal żmien twil f'diversi knejjes ta' Malta, fosthom dik ta' San Pawl fil-Belt u ta' San Publiju fil- Furjana. Il-Prof. Palombi malajr għaraf li Ġanni Vella kellu talent sabiħ artistiku, u għalhekk irranġalu biex imur Ruma biex jistudja u jipperfezzjona fl-arti fl- Accademia di Belle Arti. Vella mar Ruma fis-sena 1907, fejn studja taħt il-Professuri A. Bsuchi, M. Spinetti u S. Borgogelli. Ix-xogħol ta' Vella kien ġie milqugħ tajjeb sa mill-bidunett, u l-pittur rebaħ Ġanni Vella (1885-1977) Manija Immakulara— Bonmla. — 109 għadd ta' premjijiet internazzjonali għall-kwadri tiegħu. L-Onorevoli Luigi Luzzati, Ministru Taljan tal-Kultura ta lil Vella premju speċjali talli pinġa Villa Borghese sotto neve. Ġanni Vella fl-10 ta' April, 1913, iżżewweġ lil Maria Cretien, u kellu tlett itfal, Maria, Aldo u Beppe. Aldo kiteb il-biografija ta' missieru Ġanni u Beppe kompla jistudja l-arti. ix-Xogħlijiet Tiegħu fil-Knejjes Tagħna Wara s-suċċess kbir li kellu fl-istudji ta' l-Arti ġewwa Ruma, fl-1912 ġie Malta, fejn fetaħ Studio fi Triq San Duminku l-Belt Valletta. Għal 50 sena sħaħ, Ġanni Vella ħadem pitturi mill-isbaħ għal għadd kbir ta' knejjes f'Malta u Għawdex. Imma ta' min jgħid li Vella fl-attività artistika tiegħu iltaqa' (bħal pitturi oħra Maltin) ma' ħafna tfixkil, speċjalment fix-xogħlijiet tal-knejjes: ħafna drabi kienu jintgħażlu artisti barranin, avolja l-ispiża kienet tkun aktar. Saru ħafna protesti, iżda xorta waħda Ġanni Vella kompla jiġi nkarigat b'xogħlijiet ta' kwadri għall-altari u pitturi f'soqfa ta' knejjes kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex. Il-knejjes li ddekora u pinġa fihom huma ħafna: Santu Wistin fil-Belt, San Franġisk ta' Triq ir-Repubblika, il-Belt ukoll, il-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien, ta' Ħal Għaxaq, ta' Ħal Safi u fil-Qala u l-Katidral ta' Għawdex. Għandu wkoll kwadri sbieħ ħafna fil- parroċċi tal-Marsa, tal-Gżira, ta' Ħal Lija, tal-Mellieħa, taż-Żurrieq, tan-Naxxar u Sant'Elena ta' Birkirkara. Insibu xogħlijiet tiegħu wkoll fil-knisja ta' San Pawl, Bormla, għad-Dumnikani tal- Birgu, fil-Bidnija u f'Għawdex in- Nadur, ix-Xagħra, Sannat, il-Munxar u San Lawrenz. Wieħed mill-isbaħ xogħlijiet tiegħu huwa fil-Katidral ta' Għawdex. Ix- xogħol tiegħu fil-knisja ta' Santu Wistin tal-Belt kiseb it-tifħir ta' l- Osservatore Romano della Domenica. Ġanni Vella kien jinteressa ruħu wkoll fil-politika, tant li kien preżenti fil-laqgħa ta' l-Assemblea Nazzjonali tas-Sette Giugno 1919 li saret fil-każin tal- Giovane Malta, u meta l-feruti ġew imdaħħlin fis-sala, Ġanni pinġa malajr abbozz li baqa' jfakkar din il-ġrajja storika. Dan l-akkwarell storiku ġie stampat fil-karti ta' l-għaxar liri li l- Gvern ta' Malta u l-Bank Ċentrali ta' Malta ħarġu fl-1976. Ta' interess ukoll huma l-karikaturi. politiċi ta' Ġanni Vella bix-xbihat tal-Prim Ministri Joseph Howard u Lord Stiekland, kif ukoll ta' politiċi oħra fosthom ta' Dr. Carmelo Mifsud Bonnici, magħruf bħala Il- Gross,u ta' Salvu Borg Olivier. Dilettant Kbir tal-Karnival Il-pittur Vella kien iħobb ħafna l-folklor Malti u dilettant kbir tal-Karnival Malti. Beda jħejji maskri grotteski u karrijiet trionfali għall-isfilata ta' kull sena fil-Belt. Numerużi kienu l-kostumi, maskeruni, karrijiet tionfali u maskri grotteski li ħoloq Ġanni Vella biex iferraħ u jkabbar din il-festa tant popolari fostna l-Maltin u l-Għawdxin. Qabel il-gwerra ta' l-1939-1945 fil-Karnival kien ikun hemm karikaturi ta' nies politiċi li ħafna minnhom kienu xogħol ta' Ġanni Vella. Għeluq Dan il-pittur baqa' attiv, mimli enerġija sa l-aħħar jiem ta' ħajtu. Kien bniedem dħuli u xejn imkabbar bih innifsu. Ta' tmenin sena pitter żewġ kwadri tal-Qalb ta' Ġestiu l-Qalb ta' Marija għall-knisja ta' Birżebbuġa b'wegħda li kienet għamlet martu sabiex bihom Beppe jirritorna qawwi u sħiħ minn California. Fis-17 ta' Novembru, 1968 tilef lil martu li kienet il-kollaboratriċi fidila tiegħu tul ħajjitha kollha. Ta' 92 sena Ġanni Vella bħala apprezzament tax-xogħol artistiku tiegħu ġie mogħi mis-Soċjetà ta' l-Arti, Manifattura u Kummerċ, il-Midalja tad-Deheb u fuq it-televiżjoni Maltija ġie muri dokumentarju dwar il-ħidma artistika tiegħu. Fl-1983 saret wirja dwar Ġanni Vella fil-Mużew ta' l-Arkeoloġija fil-Belt Valletta. Dan l-artist famuż miet fit-3 ta' Settembru, 1977 fl-età ta' 92 sena. Arkivju tal-Parroċċa ta' Bormla, Lib. Leħen is-Sewwa, Ġanni Vella, Michael Refalo Leħen is-Sewwa, 23 ta' Mejju, 1981, V.M. Pellegrini LL.D.