Il-Ħamrun Mhux Marċi Biss Hu interessanti kif tradizzjonalment ħafna waqfu jħarsu lejn il-Ħamrun bħala sempliċiment il-belt li tispeċjalizza fil-logħob tal-ballun u l-festa ta' San Gejtanu. Imma wieħed ma jridx jinsa li l-Ħamrun kien ċentru vibranti kulturalment fil-passat riċenti. Fil- Ħamrun kien hemm tradizzjoni twila ta' teatrin kif wera dan l-aħħar Mario Azzopardi fil-ktieb li jġib l-isem /t-Teatrin. Fil-Ħamrun kellek ukoll entużjażmu kbir għaċ-ċinema u l-mużika operestika fejn mhux darba u tnejn l-impresarji ġabu artisti ta' fama minn barra. Xi ħaġa li tolqotni hi li erba' poeti kontemporanji li taw is-sehem tagħhom biex iġeddu l-moviment tal-poeżija Maltija u d-drama kienu mill-Ħamrun. Qed naħseb f'Mario Azzopardi, Victor Fenech, Alfred Degabriele u Oreste Calleja. Sadanittant, każin minnhom tal-banda kellu wkoll il-preżenza kontinwa ta' żewġ poeti importanti fil- qafas tal-poeżija romantika: Anton Buttigieg - li kien mill-Qala Għawdex — u l-Marsi Dun Frans Camilleri li ħafna ħabbewh għall-qalb tajba tiegħu. Dan l-artiklu se jipprova jevalwa l-kontribut li taw dawn l-awturi li bosta minna missejna minnhom matul l-esperjenza skolastika tagħna. Bejniethom dawn il-kittieba hemm il-fil tat-tiġdid; il-bżonn li l-kontinwita tkun rispettata imma mibdula anki jekk bi skemi għal kollox radikali u kontroversjali. Il-Poeta tal-Vrus Mqallba Mario Azzopardi imwieled il-Ħamrun f'Settembru tal-1944, kien wieħed mill-fundaturi ewlenin tal-Moviment Qawmien Letterarju. Il-Moviment twieled fl-1967 bl-iskop deċeżiv li jaqta' linja mill- passat. Klikka ta' awturi li kienet tinkludi lil Victor Fenech, Charles Flores, Achille Mizzi u Albert Marshall fost l-oħrajn imbarkaw fuq proġett ambizzjuż fejn riedu li l-letteratura tieħu ċ-ċentralità u mhux iktar il-periferija. £ Azzopardi kiteb poeżija li attakkat il-metrika tradizzjonali u fetqet l-ipokrezija. Kienet poeżija li ma niżlitx lil kulħadd u kien hemm min kien xettiku lejha u min laqqamha tat-tikek. Azzopardi kiteb poeżija u proża politika li ma tafx kompromess. Kontinwament huwa żewweġ flimkien dawn iż-żewġ ġeneri. Fil-ħidma tiegħu emmen ukoll fil-palk u dan l-aħħar qed jikteb ukoll testi għall-adolexxenti. Ħamrun Libertv Sezzjoni Festa 57 Riċentament stqarr fuq l-Education 22, li personalment hu sfiduċja l-poeżija għax din ma tinteressa lil ħadd u sostna li l-awturi Ilum daħlu f'ċenaklu fejn qed jiktbu għalihom biss. li l-kittieb ma għandux jibqa' lura mill- II (F44 KI arena politika u għandu jesprimi fehmtu ta-Karnival fuq temi nazzjonali. Diversi drabi xela lill-awturi sħabu u lill-intelletwali universitarji b'silenzju li jwerwrek. Fost l-iktar tappi importanti fil-karriera ta' Azzopardi kien hemm il-kotba Passiflora, Tabernakli, Noti mis- Sanatorju tal-Mistiċi, Alicia titkellem mill-imwiet, u Vampir. Il-ktieb Vampir, dan l-aħħar, kien ukoll f'polemika wara li sofra ċensura fil- konfront tiegħu. Il-Poeta tal-Poeproża Victor Fenech twieled il-Ħamrun fil-11 ta' Ottubru 1935. Studja l- Liċeo, il-Kulleġġ ta' St.Michael (1953-54), u l-Università ta' Malta (1960-64) fejn iggradwa cum laude fl-Ingliż, il-Malti u l-Istorja. Huwa esperimenta ħafna bil-poe-proża u ħafna jqisuh bħala l-kittieb ewlieni ta' dan il-ġeneru. Flimkien ma' Anton Buttigieg, huwa welled il-ġeneru tal-ħajku. Dawn l-aħħar ġimgħat rajna t-twelid ta' antoloġija li qed tfakkar l-erbgħin sena tal-ħajku Malti. Tema konsistenti f'Fenech hija l-protesta lejn il-qerda tal-ambjent u l-isfiduċja fil-politiċi. Riċentament rajna wkoll l-impenn ta' Fenech fil-ġeneru tat-tfal u ż-żgħażagħ għalkemm biex inkunu ġusti mal-istorja letterarja lokali hu ta sehmu fil-kompilazzjoni ta' Id-Denfil u fis- sebgħinijiet u tmeninijiet kien għamel ħafna xogħol mal-Kotba Merill. Fil-Kullana Kulturali kiteb dwar l-istorja SASONARA OI tal-ktieb Malti. Fenech jagħti sehmu is k/m IMI IN fil-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb. Fuq l- aġenda tiegħu, kien hemm dejjem impenn favur l-awtur Malti li mhux dejjem ikun offrut pakkett tajjeb biex jippubblika xogħlu. Fost il-kotba l-iktar importanti tiegħu ta' min isemmi Sajonara, Sangraal u L-Aħħar Rimi. Għal numru ta' snin Fenech, ħa ħsieb il-produzzjoni tar-rivista Sagħtar. Ħamrun Libertv Sezzjoni Festa 59 Il-Poeta tal-ħsieb Poeta ieħor li forsi ma tantx ippubblika xogħol letterarju u allura aktarx mhux apprezzat bizzejjed u daqs kemm ħaqqu huwa Alfred Degabriele li twieled il-Ħamrun nhar is-27 ta' Novembru, 1940. Fl-1981, huwa ppubblika l-ġabra Ma' Mewġet il-Ħsieb li fiha ġabar poeżiji li kiteb bejn l-1950 u l-1980. Il-ġabra b'kollox fiha mitt poeżija. poeżiji ta' Patri Anastasju Cuschieri. Kien ukoll wieħed mill-fundaturi tal-Moviment Qawmien Letterarju. Għall-awtur, il- poeżija hija 'pass fil-mixja ta' ħajti. Bosta drabi kien eżaminatur fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb organizzat mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb. Id-Drammaturgu tal-Iskumdità Oreste Calleja, li twieled il-Ħamrun fl-1946, mil-lat l-ieħor ipprovda drammi alternattivi u differenti minn dawk li s-soċjetà Maltija kienet drat tara fit-teatri u fuq it-televiżjoni. Għalkemm hu minnu wkoll li diġà kienu dehru drammaturgi bħal Ġużċ Diacono u Francis Ebejer li ma qagħdux lura milli jġeddu l-istil teatrali anki jekk bosta drabi ftit kienu qed jifmuhom u jsegwuhom. Il-korp tal-kitba ta' Calleja jinkludi U l-Anġlu Ħabbar, Anesteżija, Għasfur taċ-Ċomb, Pawlu Redux u Il-Festa bil-Bandieri li għalija huwa l-iktar dramm li laqatni. Id-dramm kien rebaħ ukoll l-Premju Nazzjonali tal-Ktieb u kien sar dan il-kumment min-naħa tat-Teatru Manoel dwaru: $ Il-Festa bil-Bandieri' ta' Calleja hija'kummiedja li fiha il-preżent, l-imgħoddi u xi ftit ukoll il-ġejjieni jidhru f'xulxin b'mod li hu teatrikament effettiv. (dog CALLEJA Calleja jikkummenta bla ma jippriedka fuq l-ambjent soċjali u politiku ta' Malta, u fuq l-effetti fuq is-soċjetà tal-emigranti li jiġu lura f'pajjiżhom; f'għadd ta' xeni joħloq effetti liriċi li jkomplu jbiegħdu lix-xogħol mir- realiżmu li spiss tant ixekkel lill-palk. Din hi kummiedja sensittiva li tuża tajjeb l-ilsien ħaj tal-palk. Dan l-artiklu nkiteb biex iħeġġeġ lill-qarrejja jiskopru l-ġmiel u l-varjetà tal-letteratura tagħna. Il- letteratura Ilum għamlet passi kbar u bla dubju x-xewqa ta' bosta awturi hija li jkunu moqrija. Ħamrun Libertv Sezzjoni Festa 61