Emblema minsija fl-Isla: Il-Krejn Armstrong Mitchell ta' 160 tunellata li kien jaħdem bil-ħajdrolik Huwa faċli li wieħed jinsa li l-Isla kienet il-benniena tal-bini u t-tiswija tal-bastimenti filwaqt li tħaffru l-ewwel żewġ baċiri fid-Daħla tal-Franċiżi, Somersetu Hamilton, Numri 2 u 3, li wasslu għar-reallokazzjoni tal-industrija fil-Portu Novu jew New Port fil-Marsa. Kienet opportunita finanzjarja: l-Isla u l-bqija tal- Kottonera twieldu mill-ġdid bħala l-akbar tarzna li kellha r-Roval Navv 'l hinn mix-xtut tal-Ingilterra. Għalkemm bejn l-1865 u l-1892 saru bosta xogħolijiet awżiljari bħal krejnijiet u binijiet imma n-numru u d-daqs tal-baċiri kienu l-fatturi li taw il-miżura bħala forza navali maġġura. B' mod goff il-baċiri nistgħu niddisskrivuhom bħala toqob inviżibbli fl-art, imma l-Isla ddandnet bħala emblem industrijali li sakemm twaqqa' fl-1966 kien famuż daqs il-Maċina u l-Arloġġ tat-Tarzna li ghadhom jeżistu. Dan kien il-krejn Armstrong Mitchell ta' 160 tunellata li kien jaħden bil-ħajdrolik. F'dak li jirrigwardja l-bastimenti navali, l-portijiet u l-armamenti t-tieni nofs tas-seklu 19 kien żmien eċitanti għaliex kien perjodu ta' tibdil kontinwu. Il-ħadid u aktar tard l-azzar ħadu post l-injam, il-qlugħ baxxa rasu għall-istim, u nazzjonijiet qodma u-ġodda ikkompetu bejniethom għall-kmand tal-ibħra permezz ta' bastimenti ta' daqs akbar u b'kanuni b'iżjed kalibru. Sa dan it-tant il-bastimenti tal-injam li għal bosta sekli ikkarattiżaw is-supremazija navali bdew jgħibu mix-xena filwaqt li l-arkitetti navali bdew jesperimentaw bid-disinnji u maż-żmien ġabru l-esperjenza imma xi kull tant akkost ta' traġedji li kkawżaw telf ta' ħajjiet. Il-kanuni fit-turretti kienu installati fil-batteriji ċentrali fuq il-bastimenti tal-istim; kellhom ukoll il-qlugħ li kienu jirrenduhom instabbli u jtellfu waqt l-isparar. Fis-6 ta' Settembru tal-1870 l-HMS Captain inqaleb ta' taħt fuq u għereq 'l hinn minn Cape Finisterre bit-telf tal-ekwipaġġ minbarra tmintax. Ma għaddhiex ħafna żmien meta tfaċċa l-battleship mingħajr l-arbli armat b'kanuni kbar fuq quddiem u wara tal-istruttura ta' fuq il-gverta; fil-Mediterran bdiet era ġdida ta' pika tradzzjonali bejn il-Brittanja u Franza u issa l-Italja. Il-valve operator tal-krejn jerfa' kanna ta' kanun ta' 13.5 pulzier tal-HMS Trafalgar. Ritratt mill-kollezzjoni tal-awtur Il-krejn qed jerfa' torpedo boat. L-Iron Ship Repair Shop jidher fl-isfond u l-Melita Slip lejn il-lemin. Ritratt mill-kollezzjoni tal-awtur F'Malta u l-assi prinċipali tagħha, l-Port il-Kbir, nefaħ ir-riħ tal-bidla bħal dejjem minn barra. L-Ammiraljat ittrasferixxa l-komunita merkantili mid-Daħla tal-Franċiżi għal Marsa u bejn l-1865 u l-1871 bena l-Baċir Somerset dak numru 3, l-ewwel minn erbgħa li eventwalment kellu jbiddel it-topografija tad- daħla kollha. Fl-1885 inbena inbniet fabbrika enormi li kienu jsejħla /ron Ship Repairing Shop bejn il-baċir u il-moll li ssemma hekk. Kemm il-baċir kif ukoll ir-repair shop kienu ta' sinjal politiku lil Franza u lil Italja; għan-nuqqas ta' bini ta' bastimenti għamlu tajjeb għalih il-faċilitajiet tat-tiswija ġewwa t-tarzna stess u b'hekk il-bastimenti tal-Flotta tal-Mediterran ma kellhomx għalfejn ibaħħru l-Ingilterra biex jissewwew jew għal manutenzjoni. Fl-1846 William George Armstrong għamel użu mill-ilma ippressat biex iħħaddem krejn tal-baċr bil- ħajdrolok u dik saret għall-ewwel darba fid-dinja. Erba' snin wara u fuq sit ċatt Armstrong solva l-problema tan-nuqqas ta' pressa tal-ilma billi ivvinta l-accumulator tower. Il-mekkaniżmu kien ideali biex jerfa' tgħabijiet tqal; kien jikkonsisti f'ċilindru għoli magħmul mill-ħadid fundut intergrat ma' plunger jisapportja piż tqil ħafna. Meta l-plunger kien jitla' bil-qajla, kien jiġbed l-ilma sakemm il-forza mintaħt tal-piż kienet biżżejjed biex toħloq pressjoni fl-ilma ta' taħt. Armstrong kien magħruf bħala 'the Bill Gates of his time'. Huwa ħoloq imperu industrijali, bena bastimenti, immanifattura l-armamenti u apparat li jaħdem bil-ħajdrolik. Fl-1867 il-kumpanija ingħaqdet ma' Charles Mitchell u sussegwentement ma' Joseph Whitworth fl-1897 u ma' Vickers fl-1927. Din l-għaqda żiedet mal-lista tal-prodotti tal-kumpanija ajruplani u karozzi. Il-prinċipju tal-ħajdrolik kien applikat ukoll għall-isparat tal-kanuni b'kalibru kbir; Armstrong biegħ armament u bastimenti f'kull rokna tad-dinja u indirettament ghin lil Ġapan biex jirbaħ lil Flotta Russa fil-Battalja ta' Tsushima fl-1905. Aktar kmieni l-kanuni ta' Armstrong kien użat matul il-Gwerra Ċivili Amerikana miż-żewġ naħħat. Madankollu kienet ir-relazzjoni speċjali li kellu mal-Italja u Venezja li biddlet il-bilanċ tal-poter fil- Mediterran. Il-kanun ta' 100 tunellata tal-Fortizza tal-Irnella huwa xhieda tal-inizjattiva ta' Armstrong ta' waħda mill-aktar tibdila sorpriża b'ħafna spejjeż fl-arkitettura navali tas-seklu filwaqt li l-kumpanija offriet il-biegħ ta' bastimenti b'kanuni massivi lil Italja. Meta n-Navv Taljana irmuntat il-kanuni tiegħu breech loading ta' 100 tunellata fuq il-pre-Dreadnought battleships, il-bilanċ tal-poter kien tant imbidel illi l-kanuni tal-istess kalibru, anki jekk il-muzzle loaders, kienu kkommissjonati f'Malta u Ġibiltà minn kif mistenni Armstrong. ' The Navp and Armp Illustrated tat-12 ta' Ġunju tal-1896 tat informazzjoni dwar kif ittella' l-kanun ta' 67 tunellata mit-turretta ta' wara tal-pre-Dreadnought HMS Trafalgar. Il-bastiment serva mal-Flotta tal-Mediterran bejn l-1890 u l-1897. Il-bastiment kien armat b'erba' kanuni ta' 13.5 pulzier irmuntati f'żewġ turretti, waħda quddiem u l-oħra wara. Għal min mhux familijari mas-suġġett hemm spjegazzjoni ta' kif issir din l-operazzjoni perikuluża u li tieħu ħafna ħin u kawtela: 'Il-ħatt ta' kanuni kbar minn fuq il-battleships tal-kanuni l-kbar hija proċedura li ssir fuq kull bastiment tal-gwerra perjodikament bil-għan li jinbidlu dawk imkabra jew bil-ħsara ma' oħrajn ġodda. Wara xi sparaturi ma jibqgħux daqstant preċiżi minħabba l-errużjoni ikkawżat mill- gassijiet tal-porvli, u jkun meħtieġ re-linning jew refitting b'inner tube ġdid. Bħala eżempju, kanun ta' 67 tunellata bħal tal-HMS Trafalgar li kien fil-Malta Dockvard kellu ħajja jew kien effettiv għal 120 sparatura b'ikkargatura sħiħa jew 400 sparatura b'nofs kargatura u 200 sparatura bi tlett kwarti ta' kargatura. Wara dawn l-isparaturi l-kanun jerġa' jittieħed fit-tarzna biex jiġi spezzjonat u jekk ikun il-bżonn ikun rinovat. Skont ir-regoli matul il-paċi tintuża n-nofs kargatura u okkażjonalment it-tlett kwarti kargatura biex jittestjaw li l-kanuni jaħdmu sew u l-kargatura sħiħa tintuża biss fi żmien ta' gwerra biss.' Wara li jitniżżel fuq il-moll il-kanun ikun meħud fl-fron Ship Repairing Shop. Dan ma kienx ikun L-Isla sofriet bil-bosta waqt dawn l-attakki bla ħniena. possibbli mingħajr il-krejn Armstrong Mitchell. Il- Anal mil-Kollizzoi tala wajer tal-azzar u d-drummijiet tal-argni kien baqgħalhom ftit snin oħra biex ikunu fil-produzzjoni; il-ktajjen tal-ħadid kienu suġġetti li jinkisru jekk ikollhom tgħabija żejda. Armstrong ħass il-ħieġa li l-krejnijiet il- kbar tat-tarznari jaħdmu biċ-ċilindri li jaħdmu bil-ħajdrolik, l-invenzjoni tiegħu. Bejn l-1876 u l-1905, id-ditta ħadmet krejnijiet fissi ta' 160 tunellata għal La Spezia (1876), Bombav (1877), Liverpool (1881), Malta (1883), Taranto u Venezja (1885), Pozzuoil (1887), u l-Ġapan (1892 u 1905). Bosta minnhom inqerdu matul l-aħħar gwerra. Il-krejn ta' Venezja biss għadu jeżisti. Din hija l-istorja tal-krejn tal- Malta Dockvard. Il-krejn li nħadem għal Malta kien Works No.2983 bid-data ta' manifattura 1883. Il-krejn deher għall- ewwel darba fl-imaġini ta' meta kien varat l-HMS Melita fl-20 ta' Marzu 1888. Għas-snin dominant, id- dinja oskura tat-tarzna kienet ta' ftit għajnuna. Sakemm saru l-baċiri ta' Għajn Dwieli, li kienu dokumentati tajjeb ħafna, imaġini tal-espansjoni tat-Tarzna matul is-seklu 19 huma skarsi u ġeneralment kienu qxur ta' inawgurazzjonijiet, ftit kienu r-ritratti li ttieħdu tax-xogħolijiet infushom. Rekord fotografiku tal-istallazzjoni tal-krejn Armstrong Mitchell hija skarza u probabbli ma teżistix (x' aktarx lanqas ta' meta żżarma fl-1965-66). Madankollu x-xogħol attwalikienu dokumentati b'mod eċċellenti mill-enġinieri li kienu ikkuntrattati, Charles Colson u Charles Henrv Colson fil-Paper No.2631, The 160- Ton Hvdraulic Crane at Malta Dockvard Extension Works, Sect. Il-paper tiddiskrivi x-xogħolijiet li saru fuq il-krejn innifsu u rikostruzzjoni ta' sezzjoni ta' Somerset Wharf biex jieħu l-piż tal-istruttura l-ġdida. Il-krejn u l-moll kienu jkunu ta' użu limitat għan-navv qabel ma tkompla l-/ron Ship Repairing Shop fl-1866. Jekk din id-data tirreferi għall-bini u/jew il-makkinarju (li kellu jkun miksub mill-Ingilterra) dan mhux magħruf. Imma ritratt tad-Daħla tal-Franċiżi meħud mill-Barakka ta' Fuq juri l-fabbrika li kienet għadha kif tlestiet (fejn tispikka l-ġebla li kienet għadha kif inġabet mill- barriera) u probabbli l-plataforma tal-krejn il-ġdid. Din l-imaġni tista' tkun datata b'xi eżattezza għaliex il-Colsons jirreferi għall-problemi ikkawżati lix-xogħolijiet matul il-provi tal-magni tal-HMS Alexandra (biż-żaqq sewda maġenb l-HMS Humber iżgħar u biż-żaqq bajda) li kienet qed tissewwa 'l hinn mill-moll. Il-flagship tal-Flotta tal-Mediterran tfaċċat biż-żaqq bajda wara r-rifitt tal-1866. Jidher li possibilment id- data ta' meta tlesta l-krejn hija l-1883 imma attwalment l-armar tiegħu wara li nġieb Malta żarmat,kellu jistenna t-tkomplja tal-fabbrika l-ġdida u r-rikostruzzjoni tal-moll. Għal Colsons, il-missier u l-iben, enġiniera ċivili mal-Ammiraljat, l-akbar biċċa xogħol li kellhom, Kif oriġinaljament ippjanat l-ebda' baċir ma' kellu jidisturba l-fortifikazzjonijiet; tabilħaqq, l-intervent tas-Somerset kien limitat, il-baċir inbena' fuq art tal-War Department u estenda għall-baħar bl- użu tal-caissons jew ilqugħ jew digi temporanji sakemm jitlesta x-xogħol. Aktar lejn it-tramuntana s-swar tal-Isla u ta' Kordin kienu ta' xkiel għat-tieni baċir li kien ippjanat. L-Ammiraljat kellu jaċċetta r-rapport ta' Lt.Col. Andrew Clarke li kien id-Director of Works tal-Ammiraljat li swar ma kellhomx aktar użu. Tqatta' ħafna blat biex tħaffer il-baċir. Għal bini tas-Somerset intużaw metodi tradizzjonali Maltin; għal Baċir Nr. 2 (Hamilton) biex iħx-xogħol il-Colsons ġabu makkinarju li jqatta' l-blat tad-ditta Lobnitz mill-Ingilterra. Charles Colson (1839-1915) beda' jaħdem mal-Admiraltv Department of Civil Engineering fl-1866. Ibnu Charles Henrv Colson (1864-1939) għamel l-istess pass bħal missieru fl-1883. Xogħol mhux daqshekk intensiv fl-estensjoni tat-Tarzna kien l-irmuntar tal-kejn tal-ħajdrolik ta' 160 tunellata; din kienet operazzjoni differenti għaliex sar fuq moll eżistenti li tlesti għaxar snin qabel. Il- mollijiet inbnew b'saħħithom ħafna imma l-ispazju prinċipali fejn isir il-kisi ta' fuq ikun ġeneralment mimli bi fdalijiet tal-barriera u ħama. Għalhekk jidher biċ-ċar li l-moll ma setgħax jieħu l-piż ta' dan il-krejn li jiżen bosta tunellati, is-saborra u l-piż tal-kanuni li kienu jinħattu minn fuq il-bastimenti. Kellhom isiru pedamenti ġodda. : Is-sezzjoni tal-moll fejn kellu jkun il-krejn kien mifrud permezz ta' kaxxun temporanju, fond 26 pied, iserraħ fuq qiegħ imxaqleb, u moll tħaffer sakemm instab il-blat. Il-pedament 56 bi 53 pied kienu mgħamula mis-siment konkrit ta' Portland, li jikkonsisti f'sitt partijiet globiġerina, tlieta ramel u waħda siment. Il- proċess biex intliet din il-ħofra enormi ħadet ix-xhur; is-siment ta' Portland kien impurtat krietel u l-konkriet kien jitħallat fis-sit bl-idejn. Il-Colsons iddeskrivew il-problemi u s-soluzzjonijiet; kaxxun li daħallu l-ilma minn trinka taħt wiċċ il-baħar u l-provi tal-magni tal- HMS Alexandra li kienet sorġuta ma ġenb fejn kienu qed isiru x-xogħolijiet u mad-dawrien tal-iskrejjen il-ħdma ġiet aġitata u kkawżaw bosta konsenturi. Il- pompi żammew il-ġewwieni tal-kaxxun relattivament xotti filwaqt li l-konsenturi ġew mimlija. Wara li tlesta l-pedament il-moll inkesa bil-globiġerina. Fuq il-moll kien hemm il-kolonna li kellha diametru ta' 50 pied u għoli ta' 24 pied, fejn tqiegħed natba għar-rombli. Il-kolonna nksiet b'ċangaturi tal-globiġerina tal-lokal, imma l-bażi ta' fuq inksiet bil-granit ta' Cornwall u b'vireg tal-metall. Fil-fus tan-nofs li jibqa' nieżel sal-bażi li kien ukoll mgħamul mill-granit kien il-kompartiment tal-pajpijiet tal-ħajdrolik. Il-pajpijiet kienu mqabbda permezz ta' trunċiera fil-moll li tagħti għal bojler u l-kompariment tal-magna li kienet in-naħħa ta' wara tal-Iron Ship Repairing Shop. Awissu 1966: kull ma' baqa' mill-krejn kienet il-pjattaforma enormi li tidher lejn ix-xellug. Ritratt mill-kollezzjoni tal-awtur