IS-SAGRIFIĊĊJU 17 Ġib Na) Mons. Lawrenz Sciberras Fil-kapitli 8 u 9 tal-ittra lil-Lhud, l-awtur jippreżenta t-taqsima ċentrali tas-sagrifiċċju ta' Kristu. Fil-ligwaġġ ta' żminijietna, l-kelma sagrifiċċju ħadet xejra negattiva, tfisser nuqqas, ċaħda, xi forma ta' tbatija. Mentri s-sens reliġjuż huwa wieħed pożittiv ħafna. L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2014 $$. jiddeskrivi hekk is-sagrifiċċju: 'Għalhekk is-sagrifiċċju tassew hu kull għemil li bih infittxu ningħaqdu f'rabta qaddisa ma' Alla, jiġifieri għemil li jsir għal dak il-ġid finali li bih nistgħu nkunu henjin tassew. Is-sagrifiċċju ta' Kristu jiġbor fih il-misteru kollu tal-Għid, mela t-tbatija ħarxa, mewt u qawmien glorjuż. hija l-prospettiva pożittiva li toffrilna l-ittra lil-Lhud. Li tissagrifika ma jfissirx tnaqqas, imma li tagħmel is- sagru, mela li tqaddes oġġett. Mela s-sagrifiċċju huwa att pożittiv ħafna u għammiel, dan jagħmel l-offerta aktar ta' siwi u ta' valur. Is-sagrifiċċju ta' Kristu jiġbor fih il- glorifikazzjoni. Mingħajr dan is-sagrifiċċju kien ikun nieqes. Kristu ma kienx iwaqqaf il-Patt il-Ġdid, jiġifieri Ġesu ma kienx jgħaqqad il-miżerja tagħna mal-qdusija ta' Alla. Meta jitkellem mis-sagrifiċċju San Pawl juża l-kelma teknika espjazzjoni jiġifieri tirrepara u tissewwa u tpatti: 'Lilu (Ġest) Alla kkostitwih vittma ta' espjazzjoni bdemmu' (Rum 3,25). Kristu sar il-qassis il-kbir tal-patt il-ġdid, għaliex grazzi għall-passjoni u glorifikazzjoni għadda mill-art tagħna għas-Santwarju tas-sema, u hekk akkwista dik il-kapaċità li jidħol (a) f'komunjoni sħiħa mal-Missier, u (b) f'relazzjoni perfetta ma' ħutu l-bnedmin. għal dan kollu rridu nifhmu l-valur divin tal-passjoni u l-qawmien ta' Kristu. L-awtur tal-ittra jfisser il- misteru tal-Għid f'lingwaġġ kultwali, u jgħaqqdu mas- saċerdozju tat-Testment il-Qadim. Hekk l-awtur juri kemm ix-xebh kif ukoll id-differenzi kbar ta' bejniethom. Meta Ġeremija ħabbar patt ġdid (31, 31-34) huwa ma qalx kif dan se jseħħ. Mhux hekk għamel l-awtur tal-ittra lil-Lhud. L-awtur fehem waħda sew li l-patt kien hemm assolutament bżonn li jinbena fuq ġrajja ta' medjazzjoni li din tkun kapaċi li tneħħi minn nofs kull tfixkil u li toħloq komunjoni bejna u bejn Alla. Kull xkiel kellu jitwarrab grazzi għal din il- ġrajja straordinarja u divina. Sabiex jitwaqqaf dan il-patt il-ġdid kien hemm il-ħtieġa ta' medjazzjoni sagrifikali. Din il-ħtieġa kellha tkun kollha kemm hi differenti minn dawk tat-Testment il-Qadim għaliex dawk ma kellhom ebda effett fuq ir- ruħ. Din il-medjazzjoni hija l-offerta sagrifikali ta' Kristu. Din il-verità tidher sew f'Lhud 8 u 9. Dawn iż-żewġ kapitli huma kkaratterizzati bir-rabta qawwija li l-awtur waqqaf bejn il-kult u l-patt. L-ewwel huwa jintroduċi s-suġġett tal-kult fil-bidu ta' kap tmienja. huwa jafferma li Kristu huwa l-ministru liturġiku tas-santwarju u li offra s-sagrifiċċju. Imbagħad huwa stess idaħħal it-tema tal-alleanza f'rabta mal- kult. Fil-v 6 l-awtur jgħid: 'Issa l-ministeru li kiseb Kristu hu daqshekk aqwa minn dak tal-imgħoddi daqskemm hu aqwa l-patt li tiegħu huwa medjatur, għaliex hu patt mibni fuq wegħdiet aqwa' (Lhud Hawn l-awtur qed jikkwota fil-qosor l-oraklu ta' Ġeremija li jbassar il-patt il-ġdid (8,8-12). Fil-bidu tal- kapitlu 9, l-awtur jirritorna fuq is-suġġett tal-kult u jgħid: 'L-ewwel patt kellu wkoll il-liġijiet tal-kult u tas-santwarju'. Fil-kap 9,15 jerġa' jieħu mill-ġdid is- suġġett tal-patt, fejn jgħid li bl-offerta tiegħu Kristu sar 'medjatur ta' Patt Ġdid'. F'dawn iż-żewġ kapitli hawn bidla sħiħa bejn il-kult u l-allenza. Dan l-irbit joħloq xi ħaġa ġdida f'relazzjoni mat-Testment il-Qadim. Difatti l-ktieb tal-Levitiku, meta jitkellem mill-kult u dakli hu meħtieġ għas- sagrifiċċji ma jsemmi xejn dwar il-patt. Ġeremija mbagħad jitkellem ħafna mill-patt u ma jsemmi xejn dwar il-kult. Għall-awtur tal-ittra lil-Lhud, il-kult u l-patt huma magħqudin ma' xulxin. Hekk jidher li s-saċerdot huwa bniedem ta' medjazzjoni. L-offerta ssir biex titwaqqaf l-alleanza, iżda mhux possibbli li titwaqqaf alleanza mingħajr offerta. L-ewwel u t-tieni tinda Il-patt tat-Testment il- Qadim ma kienx wieħed sod u żgur, dan għaliex kien mibni fuq kult inadegwat. Fil-kap 9 l-awtur jagħmel analiżi ta' dan il-kult biex juri li l-kult ma jilħaqx il- għan speċifiku tiegħu. Jibda billi jgħid: 'L-ewwel patt kellu wkoll il-liġijiet tal-kult u s-santwarju għalkemm dan kien santwarju tal- Is-santwarju tat-T.Q. kien wieħed tal-art, mibni mill-bnedmin. Santwarju tal-art ma kienx l-istrument adattat biex wieħed jikseb il-għaqda ma' Alla. Dan diġà jidher sew f'l Slat 8,27. Dan huwa l-kliem ta' Salamun fl-okkażżjoni tal-bini tat- tempju ta' Ġerusalemm. Issa l-profeta Isaija jkompli: 'Is- smewwiet it-tron tiegħi, l-art mirfes riġlejjal X'dar tistgħu tibnuliż Fejn hu l-post tal- mistrieħ tiegħit' (Is 66,1). Fil-versi li jiġu wara l-awtur ma jagħmilx riferenza għat- tempju ta' Ġerusalemm, imma għat-tinda, għaliex huwa ried iwaqqaf id-diskors kollu tiegħu fuq il-liġi ta' Mosċ, fuq il-Pentatewku; dan ma jsemmix it-tempju, imma jitkellem biss mit- tinda tal-Eżodu. Għalhekk l-awtur jiddiskrivi t-tinda maqsuma f'żewġ partijiet: l-ewwel parti tissejjaħ fl-ewwel tinda', dik tat- tieni hija meqjusa bħala l-abitazzjoni ta' Alla; imma fir-realtà ma kenitx hekk. L-ewwel tinda magħmula mill-bnedmin kienet tista' ddaħħlek biss fit-tieni tinda magħmula wkoll mill-bniedem: Fil-fatt din ukoll xejn ma kienet l-għamara ta' Alla. L-awtur għalhekk sempliċement ifakkar l-andament taċ- ċerimonja skont is-sistema li jużaw fit-tempju. Dan għaliex fl-ewwel tinda l-qassisin sempliċi kienu jidħlu kull ħin biex jagħmlu ċ-ċerimonja tal-kult. Fit- tieni tinda, mela fil-parti msejħa l-qaddis tal-qaddisin, kien jidħol BISS il-qassis il-kbir, darba biss fis-sena, fil-Vom Kippur. Kien idaħħal miegħu d-demm tal-annimal u jroxxu fuq l-arka tal-patt (Lhud 9,6-7) u wara fuq in-nies. Sistema ta' 36 $ L-Anr IMQADDSA $$ JANNAR- MARZU 2014 separazzjoni suċċessiva biex wieħed joqrob bil-prudenza lejn il-qdusija ta' Alla. Imma hekk il-veru kuntatt ma' Alla ma kienx jiġi stabilit. L-awtur jikteb: 'B'dan l-Ispirtu s-Santu jrid ifisser illi t-triq li tieħu għas-santwarju għadha mhix miftuħa sakemm għad hemm wieqfa l-ewwel tinda' (Lhud 9,8). Normalment it- radizzjoni tikteb hekk: 'Tt- riq għadha mhix miftuħa', għaliex ġeneralment ngħidu i triq hija miftuħa jew magħluqa. Imma l-awtur al-ittra qal: 'murija', kelma i tfisser differenti; mela wieħed ma kienx għadu jafli hemm triq, kienet moħbijal L-ewwel tinda — għarix — jiġifieri dik tat-T.Q. ma kenitx it-triq tas-santwarju veru u anqas ma wieħed kien jaf liema hija din it-triq. Din kienet għadha ma ġietx murija, għadha moħbija, fid-dlam. Ma kienx hemm anqas il-mod li wieħed jimxi t-triq vera, għaliex dan2 L-awtur ikompli jgħid, 'id-doni u s-sagrifiċċji li wieħed joffri ma jistgħux jagħmlu perfetta l-kuxjenza ta' min ikun qiegħed joffri l-kult' (Lhud 9,9). B'dan il-kliem l-awtur jesprimi idea oriġinali dwar il-għan tas-sagrifiċċju. B'mod l-aktar spontanju s-sagrifiċċji kienu jiġu maħsuba bħala rigal offrut lil Alla biex wieħed jaqla' l-favuri minn għandu. U daqshekk. Mela hawn sempliċement relazzjoni bejn bnedmin. Nieħdu eżempju ta' Noċ: Dan hekk kif ħareġ mill- arka, bena artal u offra sagrifiċċju 'l Alla u t-test ikompli: 'U l-Mulej xamm ir-riħa ħelwa u għoġbitu: U l-Mulej qal f'qalbu; 'Ma nerġax iżjed nisħet l-art minħabba l-bniedem' (Ġen 8,21). Mela d-dispożizzjoni ta' Alla ġiet mibdula grazzi għas-sagrifiċċju ta' Noċ. L-awtur pero jgħid li l-għan tas-sagrifiċċju huwa li jbiddel id-dispożizzjoni tal- bniedem minn ġewwa. Naturalment is-sagrifiċċji tal-qedem ma kellhomx din il-kapaċità. Għax kif jista' jkun qatt li ġisem mejjet ta' annimal maħruq ibiddel il- kuxjenza ta' persuna umana2 Ma hemm ebda rapport bejn dawn iż-żewġ realtajiet. L-istess jingħad għall-offerti l-oħra tat-T.Q. Sakemm wieħed ma jbiddilx il-qalb tal-bniedem, relazzjoni awtentika ma' Alla, qatt ma hija possibbli l-vera konversjoni tiegħu. Mela l-għan tas-sagrifiċċju qatt ma jintlaħaq. L-awtur ikompli jisħaq li d-debħiet tat-T.Q. kienu jikkonsistu biss f'ikel u xorb. Ir-riti kollha esterni 'riti tal-laħam', kif jgħid b'mod letterarju, kienu jippreskrivu indafa ritwali iva imma li internament ma kienu jibdlu xejnl U dan l-aktar fil-qalb tal-bniedem. Hawn l-awtur qed jagħmel kritika tassew qawwija dwar il-kult qadim u l-inkapaċità li joħloq medjazzjoni awtentika u Fil-kult tal-qedem kien hemm ċertament ħaġa ta' min ifaħħarha: Din kienet ix-xewqa reliġjuża li tiġi murija b'għotja ġeneruża. Xewqa bissl Dan huwa pożittiv ħafna. Perċ xewqa reliġjuża biss, din ma kenitx biżżejjed biex tbiddel il-kuxjenza ta' wieħed midnebl Sabiex wieħed jagħti l-bniedem midneb il-kuntatt veru u awtentiku ma' Alla, kien hemm bżonn ta' medjazzjoni effikaċi. Il-midneb kellu bżonn tassew li jiġi megħjun minn MEDJATUR, li huwa stess ma jkunx midneb u li kapaċi jiftaħ it-triq tal-għaqda ma' Preċiżament din hija l-problema tal-Alleanza. L-ART IMQADDSA $$ JANNAR- MARZU 2014 $$ 37