IL-MATTI QARI LI TOHROĠ IL-GĦAQDAL DIĊEMBRU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f 1947 N-NIES il-kbar tal-pajjiż qishom il-kwiekeb li jsebbħu s-sema li jgħatti 'l dak il-pajjiż; huma mhux biss jitqiesu bħala ġieh u żina ta' art twelidhom, iżda jkattru u jseddqu r-risq u l-ġid, mo- rali u materjali ta' dik l-art. Kull pajjiż jidher f'għajnejn il-barranin kbir jew żgħir, għani jew fqir, mhux biss skond il-flus li jaqilgħu l-pajżani jew skond il-għana li tirrendi l-art. iżda wkoll skond l-impressjoni li jagħmel fil-ħajja tal-bnedmin u fil-progress tad-dinja. Aktar ma pajjiż ikollu sehem fit-tiswir ta' ħajjet il-bnedmin aktar jingħadd ta' kbir u billi kull ħidma ta' ġieh jew ta' fejda titnissel mill-imħuħ tan-nies kbar u titwettaq bil-ħidma tagħhom, jiġri li mill-għadd ta' nies kbar jiddependi l-post li kull pajjiż jikseb fost il-għaqda tal-ġnus, Minn hawn ġej li hemm. bosta. pajjiżi li għalkemm igħoddu eluf ta' eluf ta' nies, ħadd sa jqishom ma' l-ewlenin, għax ħadd min-nies tagħhom ma ħalla impressjoni fuq il-ħajja tas-soċjetà. Hawn ukoll pajjiżi oħra li l-art tagħhom hi għanja b'mitt ġid, iżda huma wkoll ma jingħaddux ma' l-aqwa pajjiżi għar bil-ġid kollu tagħhom ma swew ejn biex itejbu ħajjet il-bniedem. La darba huma n-nies il-kbar ti jgħollu l-pajjiż fost ix-xirka tal-ġnus, lilhom imiss kull ġieh u foħrija. Minn dejjem hekk kien li l-popli jweġġhu lin-nies kbar tagħhom u meta jagħmlu dan ikunu qegħdin jonoraw lilhom in- fushom u lil pajjiżhom ukoll. Dan il-kult għan-nies il-kbar ilu mill-eqdem żminijiet tad- dinja u minn dejjem sewa b'ex ħajjar in-nies għal opri ta' fejda u ta ġid; għax il-bniedem minnu nnifsu jħoss ġibda għal dak li hu kbir u sewwa u tal-ġieħ, u jixxennaq biex wara mewtu jħalli xi tifkira li ma tintemmx mal-mogħdija tas-snin. Kull bniedem bil-għaqal ihoss soddisfazzjon meta jinriebah man-nies kbar li għexu qablu u jħoss għoġba wkoll meta jitkellem mal-barranin fuq in-nies kbar ta' pajjiżu, għax lil dawn iqishom bħala biċċa minnu nnifsu u ħaġa waħda miegħu, hu jidhirlu li xi ftit mill-ġieh li qalgħu n-nies imsemmija ta' pajjiżu, imiss lilu 128 IL-MALTI u għalhekk iħoss ruħu mkabbar meta jisma' min ifaħħarlu l-kum- paeżani kbar tiegħu. Għaldaqshekk huwa dmir, bier ingħid hekk, li l-popli u l- Gvernijiet tagħhom jagħtu dak il-ġieħ li jistħoqq lin-nies kbar tal- pajjiż; imma aħna nara li kull nazzjon tunura lill-kbar tagħha mhux għax hi obbligata tagħmel hekk, imma għax tħoss tqanqila ta' ferħ u ta' foħrija meta tfaħħar dawk in-nies kbar li għamlulha ġieh u għallewha fost il-barranin. Barra minn Malta l-aqwa festi jsiru, aktarx kollha, b'tifkira tan-nies il-kbar u jieħdu sehem il- klassijiet kollha, mill-Kap tal-Gvern sa l-ifqar bniedem. Mela jixraq ħafna li aħna nimxu mal-popli ċivilizzati u nagħ- tu ġieh u foħrija lill-kbar tagħna. Tassew li aħna poplu żgħir fil- għadd tan-nies, iżda aħna wkoll għandna n-nies kbar tagħna, li għamlu ġieh fl-istorja ta' nazzjonijiet oħra, Wieħed minn dawn ulied Malta li ħa sehem fit-tiswir ta' l- istorja tal-Mediterran hu l-Kanonku Franġisku Saverju Caruana, li dis-sena jaħbat iċ-ċentinarju tiegħu. Caruana ħalla besta għas- dut warajh, min taħħru u min maqriru, imma ħadd ma ċaħad lima kient wieħed mill-Kavijiet Maltin l-aktar imsemmija u li l-ħidma tiegħu kellha seħem. kbir fl-istorja ta' Malta u tal-pajiżi l-oħra tal- Mediterran. Għalhekk aħna deħriina li għandna nġibu ei ħaġa fuq ħajtu, billi l-'Għaada. tal-Kittieba' qatt ma baqgħet lura fejn indaħal il-ġieħ ta' Malta u tal-Maltin. AVVIŻ EDITORJALI Fil-waqt li għandna l-pjaċir inħabbru illi t-Tabib Ġuże Galea, M.D., D.P.H., President tal-''Għaqda' u Direttur ta' din ir-Rivista, ġie maħ- tur bħala Professur tal-Mediċina Legali fl-Università tagħna, u, għalhekk jinsab imsiefer għal Kors ta' taħriġ f'din il-materja, ngħarrfu illi floku, bħala Aġent Direttur ta' Il-Malti daħal il-Viċi-President, is-Sur Nin Cremona. Kull kitba ta' proża jew poeżija għall-istampa f'Il-Malti għand- ha, għalhekk, tinbagħat lilu. Fil-waqt li nifirħu lit-Tabib Galea għal din in-nomina ta' ġieh ġdid għal ismu ,nixtiqulu kull risq għalli ġej bit-tama li ma ndumux ma ner- ġgħu narawh fostna u b'ħiltu jżejjen il-kariga sabiħa tiegħu ma' dik li għandu fid-Dipartiment tas-Saħħa,