San Ġużepp Min qabel tlugħ ix-xemx, sajf u xitwa, fil-kumpless tal- ferrovija fil-Hamrun kienet tibda attività kbira. Tħejjija biex l - il-vapur tal-art ikun jista' jissokta bil-vjaġġi tiegħu mill-Belt Valletta l lejn ir-Rabat. Jintgħażlu l-magni u anke l-vaguni. Dawn wara li għaddew il-lejl weqfin fil-kumpless tal-Ħamrun. Jibdew biex jinxtegħlu l-magni u jitressqu l-vaguni. Il-ħaddiema jirsistu biex kollox ikun f'postu u pront biex jissokta l-ewwel vjaġġ. Fl-istess ħin dawk il- vaguni li għandhom bżonn xi manutenzjoni jitressqu lejn il-ħwienet tax-xogħol. Dawn kienu u għadhom jinstabu eżatt mal-ġenb tal-istazzjon fl-istess kumpless tal-Hamrun. Illum huma parti mill-kumpless tal-kumpannija li tipproduċi l-ħalib u prodotti oħra bħal rikotta u voghurt. Din kienet ir-rutina ta' kull filgħodu. Il-Hamrun kien il-qalba tal-Malta Railwav. Kollox kien ikun ikkontrollat min hemm. Post kbir, sabiħ u kultivat tajjeb bi ftit siġar u ammont ta' rails. Numru ta' Maltin kienu jaqilgħu l-ħobża ta' kuljum għall-familja minn hawn. Il-ferrovija jew tren ġabet f'Malta wieħed mill-iżviluppi mekkanizzati tas-seklu 19. Il-mezzi ta' trasport dak iż-żmien Fuq il-lemin, il-ħwienet tax-xogħol u aktar lejn ix-xellug l-istazzjon tal-Ħamrun li llum huwa l-H.Q. tal-1st Ħamrun Scout Group. Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħamrun AD 1889: ta' San Franġisk, jiġifieri l- mixi. Il-preparamenti għall- ferrovija saru minn bosta snin qabel. Fl-1870, ċertu J. Scott Tucker ressaq proġett quddiem il-Gvern biex f'Malta tidħol il-ferrovija. Fl-1873 kien hemm żewġ proġetti oħra, wieħed tal-Maġġur Hutchinson u l-ieħor mill-Perit Edward Rosenbush. Fl-1875 eee George Fernandes ressaq il- Wieħed mill-workshops fl-istazzjon tal-Ħamrun proġett tiegħu ukoll. Il-kumitat maħtur mill-Kunsill tal-Gvern iddeċieda li l-proġett kellu jitwettaq u għażel dak tal-Perit Rosenbush. Ix-xogħol kellu jitlesta fi żmien sena minn meta jsir il-kuntratt u fit-12 ta' Ġunju 1879, twaqqfet il- Malta Railwav Co. Ltd. Ingħata bidu biex tinbena rotta għall-mezz ta' trasport bil-ferrovija. Malta dak iż- żmien kienet kolonja Ingliża. Għalhekk ġiet meqjusa ħafna d-difiża u s-sigurtà tal-pajjiż f'każ li tinqala' xi gwerra. Kien deċiż li r-rotta ma kellhiex taqsam is-swar ta' madwar il-Belt u l-Furjana. Tħaffret mina mill-Belt sa ħdejn Bieb il-Bombi u minn hawn 'il quddiem il-ferrovija tkompli triqitha lejn ir-Rabat fuq l-art minn qalb ir-raba. Ħafna mix-xogħol fuq il-linja kien tlesta sal-1880. Kienu bosta dawk il-bdiewa li protestaw bil-kbir u qalgħu ħafna problemi għalkemm kienu offrewlhom kumpens għall-art biex setgħet is issir il- kostruzzjoni. Kellha tinqered ukoll xi art fertili. Dan kien : parti mill-prezz li kellu jitħallas għall-progress. L-inawgurazzjoni saret — nhar l-Erbgħa 28 ta' Frar $ 1883, l-aħħar jum tax-xahar. Kien jum storiku għall-Maltin ta' dak iż-żmien. Fit-3pm saret l-inawgurazzjoni tal- ferrovija mill-istazzjon tal-Belt għal dak ta' Notabile r-Rabat taħt is-Saqqajja. Fuqha kien hemm il-Gvernatur u l-aqwa awtoritajiet ta' dak iż-żmien MA ml ee u mill-għada l-1 ta' Marzu, is- Il-ferrovija fl-istazzjon tal-Ħamrun fi triqitha lejn il-Belt ioa l Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħamrun AD 1889 Bejer Pe 6 EnġineNo 9 servizz tal-ferrovija sar parti mill-ħajja tal-Maltin li dam hekk għal 48 sena. Il-ferrovija kienu jgħidulha wkoll il-vapur tal-art u kienet taħdem bil-faħam u bl- istim. Il-kelma vapur ġiet mill-kelma Taljana vapore il-fwar li taħdem bih il-magna tal-istim. Bil-kelma vapur il-Malti kien jirreferi għall-bastiment li kien jaħdem bl-istim. Issa li t-tren kien jaħdem bl-istim ukoll għażel li jirreferi għalih bħala l-vapur tal-art. Wieħed seta' jivvjaġġa fil-vaguni tat-tielet klassi, l-aktar użati mill-ħaddiema; jew inkella fil-vaguni tas-sinjuri tal-ewwel klassi fejn il-biljetti kienu jiswew xi ftit iktar u kien hemm il-cushions fuq il-bankijiet tal-injam. Kien mezz ta' trasport tajjeb u effiċjenti. Il-prezz kien ftit għoli għax il-pagi tal-ħaddiema kienu baxxi ħafna. L-aktar li kienu jivvjaġġaw biha kienu l-klassi għolja, ħaddiema tal-Gvern u l-membri tal- qawwa Ingliża. Il-vjaġġ kien jieħu biss 25 minuta. Il-ferrovija għenet ukoll fil-firxa tal- popolazzjoni. Fil-fatt fil-Belt, il-Mandraġġ u l-Arċipierku naqqsu n-nies u nxterdu fil- Ħamrun, Birkirkara, Ħ'Attard u Rabat fost l-oħrajn. Biex nieħdu eżempju, il-Hamrun sal-1850 kellu 30 dar biss, filwaqtli fl-1900 kienu joqgħodu 10,000 ruħ. Impatt negattiv li għamlet it-tren kien li minħabba dan l-użu, waqaf dak tal-omnibus u tal-kaless. Kien hemm il-ħsieb li r-rotta tiżdied lejn l-Imsida u Tas-Sliema, u anke tgħaddi minn taħt l-art bejn Putirjal u l-Palazz tal-Gvernatur, imma b'dispjaċir kbir minħabba telf ta' flus, il-proġetti ġew abbandunati u sfaw fix-xejn. It-tren spiċċa jopera fil-31 ta' Marzu 1931. Żewġ inċidenti ferrovjali baqgħu fuq fomm kulħadd. L-ewwel inċident kien fil-25 ta' Jannar 1893, meta ċertu Duminku Vassallo li kien fuq ir-rotta mir-Rabat għall-Belt, waqa' minn vagun, spiċċa taħt ir-roti tal-ferrovija u miet fil-post. Inċident ieħor seħħ nhar San Ġużepp tal-Imsida, fit-22 ta' Lulju 1923, meta l-ferrovija mill-Imdina għall- Belt waslet Santa Venera Baqgħet dieħla fuq merħla barrin li għalkemm kien hemm il-katina biex ħadd ma jaqsam, dawn baqgħu għaddejin jaqsmu l-linji. Il-barrin kienu ttellgħu mix-xatt. Fil-ħabta l-ferrovija qabżet il-linji iżda ħadd min-nies ma weġġa. Pero xi barrin sfaw midruba u 34 minnhom mejta. Ħasra li mill-ferrovija ma baqa' l-ebda traċċa għajr għal vagun wieħed li sa ftit ilu kien fl-istazzjon ta' Birkirkara u li qiegħed jiġi restawrat. Il-biljetti tal-ferrovija, li kienet taħdem bil-faħam, kienu tal-ewwel klassi (l-iktar għoli fil-prezz), tat-tieni jew tat-tielet klassi. Kien hemm ukoll il-vagun tal-ħaddiema. L-aħħar vjaġġ tal-vapur tal-art sar 86 sena ilu, fil-31 ta' Marzu 1931. Soċjetà Mużikali San Gużepp Ħamrun AD 1889 dak iż-żmien ħadd ma ħaseb li dan se jkun parti importanti mill-istorja tat-trasport ta' pajjiżna u n-nies ma beżgħux għall-fdalijiet ta' din is-sistema. Għaldaqstant illum hemm nostalġija kbira għal dan il- e — a eee perjodu rivoluzzjonarju fis-sistema Biljett oriġinali tal-ferrovija mekkanizzata ta' trasport f'Malta. Nieħu din l-opportunità biex bħala l-president u fundatur ta' The Malta Railwav Foundation nappella lil dawk li għandhom xi affarijiet, informazzjoni jew jixtiequ jkunu membri ta' din il-fondazzjoni li jibgħatu e-mail fuq maltarailwavOgmailcom Grazzi speċjali tmur lil Christian Sammut, Sindku u lill-Kunsill tal-Ħamrun, lil Cedric Salafia, Group Scout Leader u lil 1st Ħamrun Scout Group Duke of Argvil's Own għall-għajnuna u koperazzjoni kbira fuq ix-xogħol ta' proġett biex il-Hamrun ikollna attrazzjoni kemm għall-Maltin u għat- turisti li tfakkar il-ferrovija ta' Malta — il-vapur tal-art — The Malta Railwav.