Għaqda Mużikali San Ġużepp Il-Ħajja Soċjali u Ekonomika f'Ghajnsielem fl-imgħoddi Nota: Din hija intervista li kienet saret minn studenta lil mibki Joe Scicluna, għalliem u studjuż X'importanza kellha l-Għajn ta' Hain Salem għar-raħal7 Barra li tat l-isem lir-raħal li nbena madwarha għandha importanza kbira bħala l- lokal fejn bdiet ukoll l-istorja religjuża tar-raħal bħal ma qal Lelio Spiteri. Fl-1710 , il-Gran Mastru Perellos kien ordna li tinbena arkata madwar l-Għajn, sinjal li anke f'dawk iż-żminijiet imbegħda, kien hawn nies joqgħdu f'dawk in-naħiet. Taħt l-arkati ġew imqiegħda sitt iħwat, bl-ilma ġieri mill-għajn ikkumunikat għal ġo fihom. Dawn il-faċilitajiet kienu importanti ħafna għan-nies li fl-aħħar tas-Seklu Tmintax u l-bidu tas-Seklu Dsatax bdew, f'numru akbar, jgħixu hawn. In-nisa tar-raħal bdew jieħdu l-ħasla tagħhom hemm u wara xi żmien sar ċentru fejn jiltaqgħu kuljum parti sostanzjali mill-poppulazzjoni femminili tar- raħal: min iġorr, min iredden, min jiġġieled biex jaħkem post biex jagħmel il-ħasla tiegħu. Kien post fejn min kien ikun l-ewwel jisserva u mhux darba li nqagħlu argumenti sħan. Dan kien il-post fejn kont tmur biex tisma' l-aħbarijiet tar-raħal: x'għamel dak, x'kellha dik, x'sofrew dawk. Fil- għodu l-inħawi ta' l-Għajn kienu jkunu miżgħudin bin-nies urari kien il-każ meta l-Għajn ma kinitx użata. Il-problema l-kbira kienet l-indafa: maż-żmien dawk l-inħawi saru post fejn jinġema' ħafna ħmieġ u skart u ma' nofs is-seklu għoxrin din il-problema saret waħda predominanti. Fl- 1954 l-Għajn bl-arkata magħha intradmet u l-post li ta' l-isem lir-raħal inqered. Tista' tagħti ideja kif l-Għajnselmiżi ta' dari kienu jqattgħu l-ġurnata tagħhom2 Mela, sa qabel tlugħ ix-xemx in-nies kienu jkunu diġa' qamu, Il-baħrin fuq id-dgħajjes tal-Latini kienu jkunu diġa' fuq triqthom, lejn il-Port il-Kbir. Qabel ma kellhom il-magni kien ikollhom jiddependu fuq il-qlugħ. F'dawk iż-żminijiet ta' qabel il-magni kienu jaslu l-Port filgħaxija. Meta ma kienx ikun hemm riħ favorevoli kien ikollhom jaqdfu. Wara li jħottu u jerġgħu jgħabbu kienu jmoruu lura lejn Għawdex filgħodu. Mhux darba li seħħew inċidenti koroħ matul il-vjaġġi speċjalment fix-Xitwa. Is-sajjieda kienu jirritornaw mas-sebħ filwaqt li l-bdiewa kienu jkunu diġa' fl-għelieqi tagħhom qabel ma tibda tisreġ ix-xemx. In-nisa, bħal ma għidna qabel kienu jkunu fl-inħawi tal-Għajn u t-tfal imlaħħqin kienu jgħinu fil-faċendi tad-dar jew lil missierhom fl-għalqa. tmienja n-nisa jkunu lestu mill-ħasla u bdew jippreparaw l-ikla ta' nofs in-baħar, filwaqt li t-tfal, mhux kollha, kienu jkunu lesti għall-iskola. Madwar id-disa' n-nisa kienu jmorru l-forn biex jgħaġnu d-dqiq : dan kien ix- xogħol tal-mara tad-dar u għalkemm kien hemm nisa li kienu jagħmlu dan ix-xogħol, l-għaġa kienet taqa' fuqom. Wara nofinhar, jekk kien ikollhom ċans, bosta nisa u xbejbiet kienu jaħdmu l-bizzilla biex forsi jżidu xi dħul mal-paga miżera ta' żwieġhom. Ħafna drabi kienu jiġu sfruttati minn negużjanti li jixtru mingħadhom. Ma nżul ix-xemx l-irġiel kienu jterrrqu minn Ta' Passi wara li x- xogħol fix-Xatt jispiċċa, jew minn Imġarr ix-Xini, ix-Xatt l-Aħmarjew Ta' Kaxxa lejn djarhom. Bl-Ave Marija tidwi f'widnejhom, l-Għajnselmiżi kienu jerħula lejn il-knisja għall-barka u wara l-irġiel kienu jmorru jniżżlu pinta jew tnejn fid-diversi ħwienet tax-xorb li bihom kien miżgħud ir-raħal. U hekk kienet tintemm il-ġurnata. X'importanza kellha l-Fortizza Chambrav fil-ħajja tar-raħal 2 Għal ħafna żmien, minn nofs is-seklu l-ieħor sa wara l-Ewwel Gwerra, kien hemm is-suldati Ingliżi f' Ghambrai. Dawn ġew stazzjonati hemm l-ewwel fi żmien il-gwerra tal-Kremea u mbagħad diversi reġimenti baqgħu jużaw il-Fortizza bħala rest camp speċjalmernt fiż-mien il-Gwerra tat-Transvaal u l-Ewwel Gwerra, l-aktar wara d-disfatta ta' Gallipoli. Dawn is- suldati kollha fl-inħawi tar-raħal kellhom kuntatti varji mal-Għajnselmiżi, u kienu sors ta' qligħ għan-nies tar- raħal li kienu jfornuhom bil-ħtiġijiet tagħhom . Mhux biss kienu jipprovdulhom ikel, ħxejjex u frott iżda wkoll kienu jaħslulhom l-unifornijiet u ħwejjeġ oħra tagħhom. Il-familji tas-suldati li kienu jkunu alloġġjati fil-Married Quarters kienu wkoll jiġu pprovduti minn servizzi neċessarji bħal, ngħidu aħna, tisjir kif ukoll ħasil ta' ħwejjeġ u xi nisa kienu wkoll jeħdulhom ħsieb it-tfal. Is-suldati kienu wkoll jinżlu r-raħal bil-famużi church parades tagħhom u wara s-servizz tal-Knisja jitilqulha għal ġol-ħwienet tax-xorb. Dawn is-suldati f'Chambrav kienu fattur importanti wkoll fl-introduzzjoni tal-futbol fi gżiritna u mhux ta' b'xejn li l-futbol f'Għawdex beda f'dan ir-raħal. X'importanza kellu l-Port ta' l-Imġarr (jew kif jafuh in-nies tar-raħal) bħalha x-Xatt fil-ħajja tar-raħal 2 Ix-Xatt hu l-port prinċipali t' Għawdex — minnu jgħaddu l-maġġoranza kbira tan-nies li jiġu jew jitilqu minn Għawdex, kif ukoll il-merkanzija kollha li tiġi esportata jew importata.. Fil-qedem kienet titlaq minn hemm ''il-magħdija' it-trasport inċert u perikoluż bejn il-gżejjer. Aktar riċenti kien hemm id-dgħajjes tal-Pass, id-dgħajjes t' Għawdex jew kif inhuma wkoll magħrufa bħala 'd-dgħajjes tal- Latini. Il-maġġoranza tal-baħrin kif ukoll il-patruni ta' ħafna minn dawn id-dgħajjes kienu baħrin minn Għajnsielem . Sa għoxrin sena ilu dawn id-dgħajjes kienu sors ta' impieġ għaż-żgħażagħ u ħafna minnhom li ma kinux ikomplu l-iskola kienu jmorru jaħdmu fuqhom. Ix-xogħol fuqhom kien iebes ħafna u ħafna żgħażagħ Għajnselmiżi illum lanqass biss għandhom ideja tat-tbatija li kienu jsofru dawn il-baħrin żgħażagħ għal ftit qligħ ta' flus li kienu jaqilgħu minn fuqhom. Kienu jitilqu mix-Xatt fl-erbgħa ta' filgħodu, iħabbtu wiċċhom mal-ksieħ u l-qilla tal-baħar li speċjalment fix- Xitwa ma kinitx tkun esperjienza sabiħa. Bħal ma għidna qabel ma kienx hawn magni, kienu jafdaw fil-qlugħ. l ħa Hekk kif jaslu l-Port il-Kbir kienu jħottu t-tagħbija minn Għawdex u jgħabbu t-tagħbija l-oħra li kienu ser jieħdu lura. Niftakarhom ġejjin lura għal ħabta tas-sagħtejn, jitfaċċaw mill-Imnieri, jissieltu mal-ħalel li joffri l-Fliegu. Malli jaslu kienu jħottu u mbagħad jerġgħu jgħabbu bil-lest għal ġurnata ta' wara. Fis-sajf, meta jkun hawn aktar kummerċ. kienu jaqilgħuha mhux ħażin iżda t-tbatija kienet ukoll tkun akbar. Kien fuq dawn id-dgħajjes li ħafna żgħażagħ Għajnselmiżi kellhom l- ewwelesperjienza tagħhom fuq il-baħar biex imbagħad wara jinġaġġaw fuq vapuri merkantili kbar u jibdew isiefru ma' kull naħa tad-dinja. Barra l-baħrin, fix-Xatt kienu u għad hemm ħafna sajjieda: biss is-sajjieda ħafna minnhomhuma minn diversi rħula oħrajn u minħabba l-ħin mhux ser intawlu fuqhom. Il-gżira ta' Kemmuna tagħmel parti mir- raħal t' Għajnsielem7 Tista' tatgħina xi tagħrif dwar din il-gżira u l-konnessjoni tagħha mar-raħal tagħkom Din il-gżira, sa minn meta Għajnsielem sar parroċċa fl-1855 ifformat parti minn Għajnsielem. L- istorja tagħha fiha xi spunti interessanti għalkemm ngħidu li l-aktar li jafuha kienu l-furbani li kienu jistaħbew fl-għerien tagħha biex jaqbżu fuq ix-xwieni u dgħajjes li fil-qedem kienu jaqsmu l-fliegu. Nafu li isimha x'aktarx li ġej minn 'Kemmun' , prodott li kien jiġi kkultivat fuqha għalkemm din it-teorija għandha ħafna Għaqda Mużikali San Ġużepp rivali u hemm diversi spiegazzjonijiet oħra għal isimha. Fil-Bajja ta' Santa Marija fl-1912 kien instab skeletru ta' bniedem twil sitt piedi u żewġ pulzieri li Temi Zammit u Napuljun Tagliaferro kienu qalu li hu ta' xi ġentlom Ruman li kien jgħix hemm. Fil-Medju Evu kien jgħix fuqha eremita Spanjol Abran Abulaifa li kien ġie mkeċċi minn pajjiżu minħabba l-opinjonijiet eretiċl tiegħu. Fi żmien il-kavallieri fl-1618 nbena t-Torri tal- Mazz fuq l-ogħla parti tal-gżira biex jgħasses il-Fliegu. Il-Knisja li għadha miftuħa sal-lum hi ddedikata lir- Ritorn tal-Familja Mqaddsa mill-Eġittu. Illum Kemmuna hija l-ewwelnett post ta' villeġġjatura . Il-lukanda lussuża li hemm fil-bajja ta' San Niklaw u l-estensjoni tagħha ħdejn il-bajja ta' Santa Marija jospitaw eluf ta' nies fis-sena u jħaddmu ħafna Għawdxin, fosthom numru mdaqqas ta' Għajnselmiżi. Bejn il-Kmiemen (jew il-Blue Lagoon) joffri qatgħa ta' baħar mill-isbaħ li hawn fid-dinja u hu popolari ma' mijiet ta' turisti u ħafna laneċ u 'pleasure boats' li jiffrekwentawh. Din il-popolarita' tagħha u l-ħmieġ li jħallu n-nies u l-laneċ hija l-prezz li Kemmuna jkollha tħallas għas-sbuħija tagħha. Dawn huma biss xi aspetti tal-ħajja Għajnselmiża fil- passat. Bla dubju, stajna messejna ħafna aktar punti iżda fil-ħin limitat I kellna ma stajniex intawlu.