LEHEN IL-MALTI MAĦRUĠ MILL-'GĦAQDA TAL-MALTI' (UNIVERSITÀ) Wieħed mill-ħsebijiet tagħna hu li nagħnu l-Isien Malti billi nqajjmu l-kliem Malti qadim jew midfun fil-kotba u nsawwru kliem ġdid minn kliem ieħor li għandna, u li nsaffu wkoll il-Malti minn ħafna kliem barrani li daħal bla ma hu meħtieġ. Lil xi wħud għoġobhom dan il-ħsieb tagħ- na, lil xi wħud ma għoġobhomx u daħku bina u għajruna biex ifixkluna. Imma m'aħniex weħidna. Poplu ieħor, akbar u aqwa minna, qiegħed jagħmel għal ilsienu dak li aħna qegħdin nagħmlu għal ilsienna. Jaf kulħadd bit-tibdiliet kbar li, minn ftit tas-snin il hawn, daħħal fit-Turkija l-Gvern ta' Mustafà Kemal Baxà. Waħda minnhom tmiss il-lsien Tork. Ma' tul is-snin il-lsien Tork ġralu bħall-Malti; tħassar b'ħafna kliem barrani, Għarbi u Persjan. Il-kittieba ta' l-Osman, imsaħħrin wara l-Isien tal-Qoran u wara l-poeti Persjani, insew il-ġmiel ta'lsienhom u fil-kitba tagħhom bdew idaħħlu qatigħ kliem Għarbi u Persjan fejn kienu jistgħu jinqdew tajjeb bi kliem Osmani. U hekk bil-ftit il-ftit il-Isien Tork inħeba taħt kisja ta' kliem barrani, li ma ħallietx tidher minnu ħlief biċċa żgħira. Il-kittieba tat-Turkija l-ġdida ma ħamlux iżjed dan it- taħsir ta' lsienhom. Riedu jsaffu lsienhom minn kull inġiesa barranija u jreġġgħuh għal li kien qabel. Sentejn ilu saret laqgħa kbira u minnha ngħażlet Kummissjoni. Wara tiftixa kbira ta' kliem fil-bliet u fl-irħula u f'kotba qodma l-Kum- missjoni ġabret aktar minn elf kelma, torok minn ruħhom, li kienu mietu jew għoddhom mietu. Barra minn dan il- Kummissjoni sawwret ukoll ħafna kliem ġdid minn kliem ' ieħor tork, bħallikieku, ngħidu aħna, minn akar nagħmlu ktir bħal żċiv. Ix-xogħol tal-Kummissjoni ġie quddiem il- Laqgħa l-Kbira fit-18 ta' Awissu li għadda. Din it-tqanqila għat-tisfija tal-Ilsien tork ħassha u la- qagħha l-poplu kollu, iżda mhux kulħadd jaqbel fil-fehma kif għandu jsir dax-xogħol ta' tisfija. Xi wħud iridu jagħtu mill ewwel daqqa fil-laħam il-ħaj, jitfgħu barra kull kelma Għarbija u Persjana u jdaħħlu flokhom kliem tork qadim jew ġdid. Iżda oħrajn jaħsbu li tibdila bħal din iġġib xi taħwid u għalhekk iridu jżommu dak il-kliem barrani li l-lum sar ħaġa waħda mal-lsien tork. Kif inhi dieħla dit-tibdila fil-Isien tork jidher fil-gazet- ti. Xi kittieba għadhom ma jistgħux jeħilsu għal kollox mill-kliem barrani; oħrajn jiktbu tork safi safi u jżidu fl-aħħar it-tifsir tal-kliem ġdid. - Hu xinhu aħna l-lum inħossuna aktar qawwijin fil- fehmiet tagħna għax naraw li poplu ieħor, akbar u aqwa minna, qiegħed jagħmel għal ilsienu dak li aħna ilna li bdejna nagħmlu għal Isienna. GĦAQDA FOST IL-MALTIN KOLLHA HBIEB IL-LSIEN MALT ABBOZZ TA' PROĠETT GĦaqda imhux politka fost il-Maltin tad-dinja għat-tnissil ta' mħabba lejn Malta u t-tixrid u t-tagħlim tal-Lsien Malti. GĦAN (skop) B'riliet il-Lsien Malti l-Maltin kollha tad-dinja jibqgħu marbutin ma' xulxin bil-ħsieb ma' art ġenshom u ma' fiuthom. MIN JIDĦOL FIL-GĦAQDA Dawk kollha li jixtiequ ta' bilħaqq jaraw ilsien ġenshom imxerred, magħruf, maħbub u mweġġaħ kif jixraqlu jistgħu jsiru ''Ħbieb il-Malti', barranin ukoll,