I Waqt Ċerimonja ta' Investitura fil-Palazz ta' San Anton, nhar it-Tnejn 27 ta' Ġunju, il-Presi- l dent tar-Repubblika Dr Anton Buttigieg ippreżenta Midalja għall-Qadi tar-Repubblika lil Mr Francis C. Fabre, għax-xogħol siewi tiegħu lil Malta. Qabel il-preżentazzjoni nqrat is-'citation': 'Lil Monsieur Francis C. Fabre, iċ-Chairman. tal-Kumpanija ta' l-Ajru Franċiża, Union des Transport Aeriens (UTA), Pre- sident tax-Chargeurs Reunis u Chairman tal-Compagnie Maritime des Chargeurs Reunis, j tax-xogħol siewi biex f'Malta l-poplu waqqaf is-servizzi ta' l-ajru u tal-baħar — Air Malta ii Sea Malta; I talli waqqaf il-linja ta' l-ajru ta' l-UTA bejn Franza, Malta u l-Gemahirija Libjana; talli sab xogħol u esperti għat-Tarzna ta' Malta; fuq kollox talli rnerxielu jressaq isem Malta lejn l-ogħla awtori- tajiet tar-Repubblika Franċiża u b'hekk ħoloq l-opportunita- jiet għall-bidu tar-rċlazzjonijiet tajba bejn iż-żewġ pajjiżi u biex Franza tifhem sewwa l-missjoni ta' paċi li jixtieq jaqdi l-poplu Malti fiċ-ċentru tal-Mediterran. TAGĦRIF MILL-PARLAMENT VETTURI IMPRESSED MAL-GVERN Il-proċedura preżenti hi li l-vetturi jiġu impressed fuq bażi ta' tlett xhur u li jkunu misjuqin minn sid- hom. Għalhekk mhux possibbli taħt din il-proċedura li tiġi impressed mal-Gvern, vettura ta' impjegat tal- Gvern. Jekk hemm xi vettura impressed mhux misjuqa minn sidha u li sidha huwa impjegat tal-Gvern din ġiet impressed qabel ma' ġiet stabbilita l-'policv' pre- żenti. (Ara it-tweġiba mogħtija fis-26 ta' Jannar, 1976 mill-Ministru tax-Xogħlijiet u Sport għall-mistoqsija Nru. 7231). Hemm ukoll numru żgħir ta' nies li huma kkun- sidrati bħala impjegati tal-Gvern u li jsuqu l-vetturi tagħhom impressed mal-Gvern. Dawn ilhom mal- Gvern sa minn qabel l-1948. ŻIEDA GĦALL-GĦOLI TAL-ĦAJJA Il-politika li biha mexa l-Gvern Soċjalista dejjem kienet li hu stess jara kemm għoliet il-ħajja u jagħti ż- żidiet. Għal dak li hu meħtieġ biex il-ħaddiem ikun jista' jgħix deċenti ma joqgħod jistenna lil ħadd biex jgħamillu claim, imma jaqbad u jagħtihielu, k k k ĊIMITERJI FL-IRĦULA Għal aktar konvenjenza tal-pubbliku, reġgħu infetħu għall-użu diversi ċimiterji fl-irħula fosthom dak tar-Rabat. Peress li n-numru ta' dfin f'dawn iċ-ċimiterji hu- wa żgħir u mhux ta' kuljum, ma kienx il-każ li jiġu mpjegati nies apposta, f'dawn iċ-ċimiterji bħal ma hemm fl-Addolorata, fejn id-dfin huwa numeruż. F'dawn iċ-ċimiterji ta' l-irħula, is-sorveljanza meħtieġa ssir mill-ispettur tas-saħħa u l-ispejjeż żejda jitħallsu mill-familja tal-mejjet. Fil-każ ta' dawk li ma' jistgħux iħallsu, ma jsir l-ebda pagament. k k k GĦAJNUNA LIL MIN IRABBI L-BAQAR Dawk li jrabbu l-baqar jistgħu japplikaw lid- Dairv Development Committee (MMU) biex jingħataw għajnuna ta' 409, ta' l-ispiża biex idaħħlu d-dawl fir- razzett fejn iżommu l-baqar, L-ogħla għajnuna li tin- għata hija ta' £M200. k k xx FLATS U DJAR TAL-GVERN Il-flats u d-djar tal-Gvern li għadhom fi stadju ta' kostruzzjoni u għadhom ma ħarġux għall-kera jlaħl- qu 774 li huma mifruxa f'dawn il-lokalitajiet. Il-Belt, Il-Marsa, Bormla Ħaż-Żabbar, Il- Kalkara, Paola Market, Il-Fgura, Il-Gudja, Bir- żebbuġa, Iż-Żurrieq, L-Imqabba, Ħal Kirkop Ħaż-Żebbuġ, Ta' Ġiorni, Is-Siġġiewi, Ħad-Dingli, Ħ'Attard, In-Naxxar, B'Kara — Ta' Paris, Għar- għur, l-Mosta, San Pawl-il Baħar, u f'xi residual Fil-Gazzetti tal-Gvern li jġibu d-data tal-11 ta' Marzu 1977 u 15 ta' April, 1977, ġew offruti 120 flat għal kiri. Ta' min isemmi wkoll li minn żmien għal żmien id-Dipartiment tad-Djar ikollu f'idejh ċwievet ta' postijiet tal-Gvern, li jiġu mbattla minn żmien għal ieħor. x xk k GĦAJNUNA LILL-KOPERATTIVI Fl-ammont ta' £M67,904 hemm inklużi £M17,016 bħala għotja u £M30,000 bħala self. Il-bilanċ ta' £M20,888 jirrappreżenta għotja lill-Farmers' Central Cooperative Societv Ltd bħala għajnuna għas-sena 1976 fuq il-bejgħ ta' ħxejjex u frott li sar fil-pitkaliji tagħha f'Ta' Qali għall-membri tagħha. k k k IĠJENE FIL-BIĊĊERIJA Il-biċċerija tiġi maħsula immedjatament wara kull qatla u terġa' tinħasel wara nofs in-nhar. Perjodika- ment tiġi wkoll sprejjata bid-diżinfettant. Minn żmien għal żmien, id-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika jibgħat in-nies tiegħu biex jieħdu prekaw- zjonjiet permezz ta' tqegħid ta' velenu għall-qirda tal- ġrieden. Il-biċċerija l-ġdida hi disinjata b'tali mod u man- jiera li tiżgura l-akbar kontroll possibbli kontra l- ġrieden. NIES LI JAĦDMU FIL-MANIĠĠ TA' L-IKEL Ebda persuna li taħdem fil-maniġġ ta' l-ikel ikun xi jkun, ma tista' tagħmel dan ix-xogħol jekk tkun qed issofri minn xi marda nfettiva. Hijaħaġa mixtieqa li dawk li jaħdmu fl-ikel jagħ- mlu eżami mediku ta' spiss. Pero' kif instab f'diversi postijiet tad-dinja dan ħafna drabi mhux possibbli. Min-naħa l-oħra, il-valur ta' eżami mediku wiefied biss, qabel persuna tibda taħdem, huwa limitat ħafna, Minkejja li ma hux obbligu, pero', kull individwu li jaħdem fis-sengħa tal-ħobż u fil-bejgħ tiegħu jsirlu eżami mediku jekk ikun hemm jew suspett jew kuntatt ma' mard infettiv. k k k KWOTA GĦALL-EMIGRANTI Ma hemmx kwota għall-emigranti minn Malta għall-Awstralja, għall-Kanda u għall-Istati Uniti tal- Amerika. Kull min japplika jista' jemigra basta jisso- disfa r-regolamenti tad-dħul tal-pajjiżi msemmija. Rigward l-Ingilterra il-kwota ta' work permits hija ta' 500 fis-sena. In-numru ta' persuni li hemm fuq il-waiting list biex isiefru għal dawn il-pajjiżi hu kf jidher hawn taħt:— Rġiel Nisa Żgħażagħ Tfal Total UGħeżież tfal u studenti Merħba, Ilum bħala Ministru ta' l-Edukazzjoni, qed nidher quddiemkom biex nagħti bidu għaċ- ċelebrazzjonijiet ta' dan il-jum u fl-istess ħin inwassal il-messaġġ tiegħi lilkom tfal ta' Malta u Għawdex. Dan il-jum hekk għażiż għalikom, kif ukoll — għalija, bħala l-Ministru responsabbli għall- edukazzjoni tagħkom, ġie mwaqqaf mill-UNICEF (jew biex tifhmuha aħjar il-United Nations Child- ren's Fund) bl-iskop li tqajjem il-kuxjenza tan- nazzjonijiet u tal-popli kollha, fil-bżonnijiet tat- tfal — it-tfal tad-dinja kollha — iżda b'mod speċjali sabiex ngħinu lil dawk it-tfal li għal xi raġuni jew oħra qed ibatu u ma jistgħux igħixu hienja u jitilgħu b'saħħithom bħal oħrajn. Il-motto magħżul din is-sena biex titfakkar din il-ġurnata huwa ''FIL-ĦIDMA TAL-LUM, IL-PAĊI TA' GĦADA' — motto li tassew jirri- fletti dak li għandna f'moħħna u f'qalbna, aħna, — li nieħdu fisieb il-ġenerazzjoni ta' għada — ' ġenerazzjoni li 'l quddiem trid tiżgura l-progress u l-paċi mhux biss f'pajjiżna, iżda anke fil-pajjiżi ta' madwarna u anke dawk aktar 'il bogħod minnha. ' U huwa proprju għalhekk li l-Gvern Malti qiegħed jagħti l-isbaħ eżempju ta' kemm tassew irid il-paċi u l-għaqda fost il-pajjiżi tal-Mediter- ran, billi qed jagħmel ħiltu kollha biex tirrenja l-paċi f'dan il-baħar. Hekk f'dawn l-aħħar snin il-Gvern: Malti, bħala Gvern ta' gżira fiċ-ċentru tal-Mediterran, għamel u qiegħed jagħmel sforzi kbar biex igħaq- qad il-pajjiżi ta' l-Ewropa ma' dawk ta' l-Afrika billi fil-waqt li joffri l-Gżira tagħna bħala ċ-ċentru ta' pont bejn dawn iż-żewġ kontinenti hekk kbar, fl-istess ħin jikkombatti d-diskriminazzjoni bejn kuluri u razez. Kien għalhekk ukoll li l-Gvern Malti offra post ta' refuġju lil dawk l-Asjatiċi, fosthom tfal li kienu ġew imkeċċija mill-Uganda. Anzi biex juri kemm tassew lest li jgħin lir- refuġjati kien l-istess Prim Ministru tagħna li mar jilqa' lil dawn ir-refuġjati bil-lejl u ħa ħsieb li dawn jingħataw post diċenti fejn joqgħodu sakemm dawn isibu pajjiż li jilqagħhom għal dejjem. Il-Gvern Malti u r-rappreżentanti tiegħu TA' ĠUNJU, 1977 GĦAL DIN L-OKKAŻJONI L-MINISTRU TA' L-EDUKAZZJONI U L-AMBJENT, MESSAĠĠ FUQ L-ONOR. PHILIP: MUSCAT GĦAMEL IL-MEZZI TAX-XANDIR LIT-TFAL TA' MALTA U GĦAWDEX fl-għaqdiet internazzjonali u f'pajjiżi barranin qed imexxu ħidma qawwija ħalli ma jkunx hawn gwerer fil-Mediterran, speċjalment fil-Palestina u f'Ċipru — fejn illum hemm eluf ta' refuġjati — fosthom numru kbir ta' tfal li mhux talli mhux qed jingħataw dik l-edukazzjoni li. kull tifel u tifla għandhom dritt għaliha, iżda jinsabu bla dar, bil-ġuh, u nieqsa anke minn dawk il-bżonnijiet l-oħra essenzjali għall-ħajja. Qed ngħid dan, għaliex ħafna drabi, intom it-tfal, li f'pajjiżna qegħdin tirċievu edukazzjoni sħiħa, li Ikoll għandkom djar, li tinsabu kuntenti u henjin, għax f'Malta tirrenja l-paċi u s-sigurtà soċjali, kultant ma jgħaddix minn moħħkom kemm hawn tfal inqas ixxurtjati minnkom, anke f'pajjiżi li ma humiex bogħod minnha, fejn tfal qed ibatu minħabba l-vjolenza tal-kbar, minħab- ba r-rikatti, minħabba s-serq ta' tfal u l-ħbit fuq skejjel minn nies, li biex jiksbu dak li jridu, qegħ. din jinsew kollox u anke jużaw lit-tfal għall-isko- pijiet tagħhom. Intkom it-tfal li llum tinsabu qawwijin u sħaħ, ma għandkomx tinsew li anke madwarkom stess, ġo l-istess pajjiżna, għandna għadd ta' ħutna li huma ferm u ferm inqas ixxurtjati minna — tfal li mingħajr ebda tort tagħhom, huma mentalment jew fiżikament inkapaċitati, tfal iltiema, li ma jistgħux igawdu l-imħabba ta' l-omm u tal- missier. Lil dawn it-tfal nistgħu nferrħuhom xi ftit billi f'dawn il-ġranet, filwaqt li fl-iskejjel u bnadi oħra niċċelebraw permezz ta' proġetti, wirjiet, kunċerti, kompetizzjonijiet, u żjajjar edukattivi, fl-istess ħin, nagħmlu żjajjar lil dawk it-tfal li jinsabu fl-istituti, fl-isptarijiet, kif ukoll nagħmlu l-isforzi tagħna biex jinġabru flus, ħalli jingħataw lil dawk l-għaqdiet li jieħdu ħsieb ta' tfal bħal dawn. Nagħlaq, billi ngħid li t-triq tal-paċi hija twila u iebsa, iżda m'għandniex naqtgħu qalbna. L-importanti bti li ma għarsux biss lejn l-isforzi ta' ħaddieħor, iżda naraw x'nistgħu nagħmlu aħna wkoll, biex flimkien, inkunu qegħdin niżir- għu dik iż-żerriegħa li permezz tal-ħidma ta' llum jirnexxielna nakkwistaw il-paċi ta' għada,' Jekk bieb li jagħti għall-bitħa jispiċċa bl-użu u jkollu bżonn jinbidel, min irid ibiddlu, il-kerrej jew is- sid Meta bibien jew twieqi jispiċċaw bl-użu, b'dak li jgħidulu ''fair wear and tear' ikun is-sid li jrid jibdil- hom, għax din spiża straordinarja, sakemm il-kerrej ma jkunx iffirma xi obbligazzjoni li jagħmel anki l-is- pejjeż straordinarji. —— Il-ġenituri mejtin. It-testment tagħhom għadu ma nfetaħx. Fost l-ulied, hemm min għadu joqgħod fid- dar tal-ġenituri, u hemm min hu miżżewweġ u joq- għod band'oħra. Dawk li għadhom fid-dar jistgħu jieħ- du xi oġġetti tad-deheb jew ħaġ'oħra u jagħmlu bihom li jridu Mal-mewt tat-tieni wieħed mill-ġenituri l-oġ- ġetti kollha saru tal-werrieta kollha, u ħadd ma' jista' jmiss xejn qabel ma ssir id-diviżjoni. Ommi u missieri għamlu testment u fih ħallew id- dar fejn kienu joqogħdu (proprjetà tagħhom) b'użufrutt lil oħti xebba, sakemm tibqa' xebba. Issa oħti mietet xebba, imma meta mort biex nieħu pussess mid-dar, sibt li kienet krietha lil waħda xebba li kienet toqgħod magħha u ddur biha. Setgħet tagħmel dan, oħti Jien kont dejjem naħseb li la d-dar kienet suġġetta għall- użujrutt ta' oħti, meta mietet kellha tiġi f'idejja ħalli mmur fiha jien. Għandek raġun. Imma trid tiftakar li l-użufrut- twarju jista' jikri, u l-kirja tibqa' sseħħ anki wara mewtu, skond l-artikolu 378 tal-Kodiċi Ċivili. Il-ġe- nituri tiegħek setgħu ħasbuha aħjar meta għamlu t-test- ment. Minflok ħallew lil oħtok l-użufrutt tad-dar, set- għu ħallewlha d-dritt ta' l-użu u abitazzjoni. U d-dit- ferenza hi kbira: min għandu d-dritt ta' l-użufrutt jis- ta' jikri; min għandu d-dritt tal-użu u abitazzjoni jista' biss joqgħod fil-fond, iżda ma jistax jikrih. Minn hekk, taraw b'liema attenzjoni għandkom tagħmlu testment, L ie Ħalliet xi ġid. X'għandi nagħ- mel) La ommok m'għamletx testment, inti jmissek sehem indaqs ma' ħutek. Imma tħallix żmien igħaddi, l-ewwelnett għax aktar ma jgħaddi żmien aktar ikun diffiċli li tkun taf f'hiex jikkonsisti l-ġid li ommok ħal- liet, it-tieni għax jekk igħaddu 10 snin mill-mewt u inti tkun għadek ma bdejtx tieħu l-passi meħtieġa, tit- lef kull dritt. Attenta li ma tiffirmax xi karta mingħajr ma tkun taf sewwa x'fiha. Nista' nagħmel ''barbed wire'' fuq iċ-ċint li jifred il-bejt tiegħi minn dak tal-ġar, bl-'angle iron'' li jagħti għal fuq il-bejt ta' ma' ġenbi Jekk trid tpoġġi lqugħ tal-fildiferru fuq il- ħajt diviżorju, tista', imma b'mod li ma jkun hemm ebda perikolu għall-ġar. Biex dan l-ilqugħ tagħmlu tal-barbed wire u bl-angle iron jagħti għal fuq il-bejt tal-ġar, tkun trid il-kunsens tie- għu, peress li l-barbed wire jista' jkun ta' perikolu u l-angle iron ta' inkomodu għalih u għall-familja tiegħu. Raġel miżżewweġ, bit-tfal, telaq lil martu u lil uliedu, u mar ma' mara oħra, li minnha wkoll għandu t-tfal. Jekk jiġi nieqes, il-mara u t-tfal taż- żwieġ imisshom xi ħaġa minn ġidu7 Jekk tiġi nieqsa l-mara, uliedha jaqsmu ġidha mat-tfal ta' l-oħra7 Sakemm m'hemmx sentenza ta' separazzjoni, il-mara, għad li abbandunata, għandha nofs il-ġid kollu li r-raġel jakkwista, għax il-komunjoni ta' l-akkwisti ma nħallitx. Barra minn hekk, jekk ir- raġel imut, il-mara għandha dritt għall-użufrutt tan-nofs. It-tfal jirtu hekk:— dawk li huma legit- tmi, jiġifieri imweldin miż-żwieġ huma preferiti u dawk li huma illeġittmi, iżda rikonoxxuti mill- missier bħala uliedu jmisshom biss terz tal-leġit- tma. Omm it-tfal illeġittmi, m'għandha ebda dritt quddiem il-liġi; Jekk tmut il-mara vera, uliedha biss jirtuha Xebba għarusa qed tippjana biex tmur toq- għod f'dar li hi ta' diversi sidien, fosthom omm l-għarus tagħha. Is-sidien l-oħrajn ikunu jistgħu jkeċċuhom jew igħollulhom il-kera Jekk, meta jmorru joqogħdu hemm, huma jħallsu l-kera u jkollhom ir-riċevuti, ma jkunux jistgħu jkeċċuhom. Jekk qatt ikunu jridu jgħollu, ma jkunux jistgħu ħilief b'rikors fil-Bord tal-kera. Id-diffikultà qiegħda fil-fatt li s-sidien huma di- versi, Nagħmlu mod li wieħed minnhom ma jkunx irid jikri lil dawn l-għarajjes, x'jiġri2 Dan ikollu d-dritt, fi żmien xahrejn minn meta jsir jaf bil-kirja, li jopponi ruħu għaliha bil-Qorti. Iżda jekk igħaddu xahrejn minn meta jsir jaf u ma jieħux dan il-pass, jitlef kull dritt, G IL-MINISTRU BARBARA TATTENDI T-63 SEZZJONI TAL-KONFERENZA INTERNAZZJONALI TAX-XOGĦOL Il-Ministru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura, l-Onor. Agatha Barbara dan l-aħħar tel- qet għal Ġinevra biex tattendi u tindirizza t-63 Sezzjoni tal-Konferenza Internazzjonali tax- Xogħol fil-Palazz tan-Nazzjonijiet b'rappreżen- tanza ta' delegazzjonijiet minn 135 pajjiż fosthom Malta. Matul din il-Konferenza, il-Ministru Barbara tkellmet fuq aktar għajnuna u koperazzjoni tek- mika għal Malta mill-pajjiżi żviluppati bil-għan li jkunu jistgħu jinħolqu aktar impiegi għas-sen- tejn li ġejjin bħala tħejjija għal Malta wara l-egħluq tal-bażi Ingliża f'pajjiżna. Jaraw lill-Ministru sejra fl-ajruport ta' Ħal Luga, kien hemm is-Segretarju Privat tagħha, is-Sur John Lanzon, l-Assistent Segretarju Prniċipali tal-Ministeru, is-Sur Joe Attard u l-Assistent Direttur tax-Xogħol u Emigrazzjoni, is-Sur Joe Buttigieg. e IL-MINISTRU TA' L-INDUSTRJA, SAJD U BIEDJA IQASSAM GĦADD TA' APPOINTMENTS Impjegati li jaħdmu mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura, it- Taqsima tal-Koperattivi u l-M.M.U. jieħdu għadd ta' appoint- ments mgħand il-Ministru ta' l-Industrija, Sajd u Biedja, Il-Ministru ta' l-Industrja, Sajd u Biedja, l- Onor. Dannv Cremona dan l-aħħar qassam għadd ta' appointments lil numru ta' mpjegati li jaħd- mu mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura, it-Taqsi- ma tal-Koperattivi u l-M.M.U. Fost dawk li ħadu l-appointment, hemm 21 ġardinara, Uffiċjal Agrikolu I, żewġ Spetturi tal- Koperattivi I u Spettur tal-Koperattivi II, u En- gine Driver mal-M.M.U. (Għawdex). F'diskors qasir għall-okkażjoni, il-Ministru feraħ lil dawk li ħadu l-appointment. Huwa ħeġ- ġiġhom. biex jaħdmu b'lealtà, bżulija, onestà u dixxiplina u biex ikunu huma li jieħdu l-inizjat- tiva f'xogħolhom u mhux jistennew min jgħidil- hom x'għandhom jagħmlu. Il-Ministru Cremona. spjega illi dan li qed jagħmlu mhux qed jagħmluh għalihom biss biex jaqilgħu ħobżhom imma għal pajjiżhom ukoll u permezz ta' xogħolhom qed jagħtu 'image' ġdid lid-Dipartiment'ta' l-Agrikoltura mal-pubbliku li huwa sodisfatt'bit-titjib'li sar fil-Ġonna pubbliċi. e ŻJARA UFFIĊJALI F'MALTA MILL-E.T. DR KENNETH D. KAUNDA, PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA TA' ZAMBIA Il-President tar-Repubblika ta' Zambia, l- E.T. Dr Kenneth D. Kaunda, nhar it-Tnejn, 30 ta' Mejju. wasal. Malta fuq żjara. uffiċjali. Huwa kien akkumpanjat minn entourage ta' 'l fuq minn 30 persuna inklużi Lt. Panji Kaunda, Forza tad- Difiża Nazzjonali ta' Zambia, li huwa bin il-Pre- sident; l-Onor. R. C. Kamanga, M.C.C., Chair- man tal-Kumitat ta' l-Affarijiet Politiċi, Kostituz- zjonali, Legali u Affarijiet Barranin; l-Onor. H: Mulemba, M.C.C., Chairman tal-Kumitat ta' l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji; l-Onor, Dr. S. G. Mwale M.P., Ministru ta' l-Affarijiet Bar- ranin u l-Onor, P. W. Matoka M.P., Ministru tal- Koperazzjoni Teknika u Żvilupp. G PREŻENTAZZJONI TA' CHEQUE MIT- TAQSIMA ŻGĦAŻAGĦ LABORATORJU TAL-PAĊI Il-Ġimgħa 20 ta' Mejju, bħala parti mill- Kampanja. ta'' Għajnuna Soċjali, it-Taqsima Żgħażagħ. Laboratorju tal-Paċi. ppreżentat cheque lill-Ministru tas-Saħħa it-tabib V. Moran, biex jinxtara bank u għodod oħra ta' mastrudaxxa biex jgħin it-twaqqif ta' Dipartiment voluntarju ta' Occupational Therapv fl-Isptar Monte Car- meli, Attard. Dan sar ukoll biex titwettaq ix-xewqa ta' tal- ba li l-morda stess għamlu lil dawn iż-Żgħażagħ waqt żjara tagħhom f'dan l-Isptar. Iż-żgħażagħ jemmnu li jkun ta' ġid għall-mor- da li jaħdmu xi ħaġa li jħobbu, u jappellaw lill- għaqdiet ta' żgħażagħ oħrajn biex iwaqqfu xi taq- sima oħira fl-istess Dipartiment tal-Occupational Therapv. SAJD TAĦT WIĊĊ IL-BAĦAR Is-sajd taħt wiċċ il-baħar permezz ta' ħarpoons' huwa pprojbit fil-Kanal ta' bejn Malta u Għawdex ħdejn il- 'cable' ta' taħt il-baħar li jgħaqqad liż-żewġ Gżejjer. MALTA TAQLEB GĦAS-SISTEMA METRIKA metri MHUX jardi millimetri MHUX. pulzieri Ftakar li metru (m) fih l 100 ċentimetru (ċm) :l jew 1000 millimetru (mm) ins mm tla Linja 3 l sis. Linja u nofs 5 l ta Kwart 6 A da Tliet linji 10 i Ulġ Nofs pulzier 13 1 Fia Ħames linji 16 I 9/2 Tliet kwarti 19 J l Seba' linji 22 j 1 Pulzier 25 j l-P/; Pulzier u kwart: 32 4 'RJA Pulzier u nofs 38 197; Pulzier u tliet kwarti 44 l e Żewġ pulzieri 5l 3 Tliet pulzieri 76 cm 9 Kwarta ta' jarda 23 12 Pied 30 18 Nofs: jarda 46 27 Tliet kwarti ta' jarda 69 36 Jarda 91 m 54 Jarda u nofs 1.4 72 Żewġ jardi 1.8 PAĠNA GĦAN-NISA — Il-Kura tal-Ġilda, fis-Sajf Issa li wasal is-sajf, m'għandniex xi ngħidu, il-ġilda tkun xotta ħafna aktar milli tkun fix-xitwa. Dan huwa kaġun tax-xemx taħraq ta' pajjiżna. Anki min is-soltu jkollu ġilda żejtnija f'dawn il- ġranet sħan jinduna b'kambjament kbir fil-ġilda tiegħu. Dawn ta' l-aħħar, s'intendi jieħdu gost b'din il-bidla u ħafna drabi ma jagħtux każ tagħ- hom infushom bħalma jagħmlu fix-xitwa. Dan m'għandux ikun, Tara ħafna drabi, nisa u anki tfajliet żgħar li joqogħdulek fix-xemx sabiex ikollhom ''tan' sa- biħa. Igħidulek li jixtiequ jkunu somor ''bħat-tfaj- liet li tari fl-istampi'. Li ma jiġihomx f'moħħhom huwafli t-tfajliet ta' fuq il-magazines huma kollha mudelli u Alla biss jaf kemm damu jindilku bi kremi u kosmetiċi oħra, qabel ħadu r-ritratti, sa- biex jieħdu dak il-kulur sabiħ. Il-kulur tagħhom m'hux naturali u lanqas m'akkwistawh bix-xemx. Kull tfajla mudella taf li l-ġilda tagħha hija inves- timent għal xogħlha, u kważi kważi bilkemm tis- sogra tgħaddi biss mix-xemx, jekk ma tkunx lieb- sa xi kappell. Ġilda maħruqa u mbagħbsa mhux se tiġi normali malajr. Għalhekk neħħu kull ħsieb minn moħħkom li xi darba tridu tixbhu lill-mu- delli ta' l-istampi. S'intendi wieħed jista' jakkwista kulur sam- rani xorta waħda, pero jrid joqgħod attent. Qabel noqogħdu fix-xemx għandna nidilku l-ġilda b'xi prodott li hawn fis-suq u li jkun apposta għalhekk. Tħallux ir-riħa tal-cream jew lotion tqarraq bikom. Onfqu fluskom bil-għaqal. Ir-riħa tfuħ tgħaddi, iżda ġilda maħruqa iddum ma tieħu r-ruħ. Ftit minuti kuljum fix-xemx huma biżżejjed sabiex wieħed ikollu ''tan'' sabiħa, L-'Oil' jew 'dotion' igħin ukoll sabiex il-ġilda tibqa' niedja waqt li x-xemx tkun qed tisreġ fuqha, kif ukoll biex itaf- fi l-imluħa żejda tal-baħar. Il-ġilda tagħna hija ikkumplikata ħafna aktar milli nimmaġinaw. Kull ma naraw huwa s-saff ta' fuq li fil-fatt huwa kompost minn ċelloli niexfa, mejta u ċatti. Taħt dan is-saff ta' barra li jseħulu 'epidermis', hemm il-veru ġilda, 'id-dermis' jew 'corium', li hija tissue ħaj. F'din il-ġilda hemm mili ta' vini, miljuni ta' glandoli ta' l-għaraq, taż- żejt u tax-xagħar, Hemm ukoll iċ-ċelloli li jippro- duċu l-pigments għall-kulur tal-ġilda. Għalhekk bniedem li għandu ġilda bajdanija, m'għandux għalfejn joqgħod jippika ma' sħabu sabiex jak- kwista kulur samrani, għax b'hekk ma jkunx qie- għed jagħmel ħaġa oħra ħlief jippika man-natura tiegħu stess, Il-ġilda hija mera tas-saħħa, kemm mentali u dik fiżikali. L-emozzjonijiet tagħna huma rifletti fuqha; niħmaru meta: nistħu jew nirrabjaw, nisfa- ru b'xi qatgħa, u sa ċertu pont ''niħdaru' bl-għej- L-użu tal-kosmetiċi jagħtu xejra isbaħ lil wiċċ- na, iżda ħadd m'għandu jistenna mirakli. Jekk għandek xi problema tal-ġilda, ħu l-problema tie- għek għand it-tabib u iftaħ qalbek miegħu. Toq- għodx tinħeba wara l-kremi u kosmetiċi oħra. Wa- ra kollox m'hemmx sostitwit għas-saħħa. Dieta bilanċata, mistrieħ, eżerċizzju, u moħħ kwiet ħu- ma l-akbar għajnuna għal ġilda sabiħa. XARBA FRISKA GĦAS-SAJF PINEAPPLE PUNCH (Għall-8 — 12 persuna) Għandek bżonn: 1 flixkun inbid abjad (drv white wine) 10f1. ozs (jew Il kikkri) orange juice 3-4 kuċċarini brandv Biex iżżejjen: Għeneb, frott imqatta milli tixtieq. Metodu: Ferra l-fruit juices, inbid abjad u l- brandv f'buqar kbir, Ħallat, u kessaħ. sewwa. Żid is-soda water qabel isservi u żejjen bl- għeneb u l-frott. TADAM MIMLI BIL-BAJD Għandek bżonn: 4 bajdiet iebsin 2 imgħaref mavonnaise 4. żebbuġiet suwed indivja jew ħass. Metodu: Aħsel it-tadam, u iftħu f'erbat iflieli. Neħħilu ż-żerriegħa. Qatta l-bajd iebes u ħalltu mal-mavonnaise. Imla t-tadam, bit- taħlita tal-bajd, u poġġi żebbuġa sewda fil- wiċċ tat-taħlita biex iżżejnu. Servi t-tadam fi platt mimli ħass jew indivja. It-tindif tax-xtut kien, fl-imgħoddi, jieħu ħsie- bu d-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi. Iżda l- Gvern preżenti fl-1971 iddeċieda li dan ix-xogħol jibda jieħu ħsiebu l-Bord tat-Turiżmu, Kien hemm' diversi raġunijiet li wasslu lill- Gvern biex jieħu din id-deċiżjoni. Fosthom, kie- net ir-raġuni: li l-Bord: tat-Turiżmu għandu kun- tatt mill-qrib ma' dawk il-barranin li jiġu jistrieħu fi Gżiritna u, għaldaqstant, ikun jaf x'inhu li għo- ġobhom f'Malta u dak li dejjaghom ukoll. Intant, l-aqwa fost dawn l-attrazzjonijiet li joffru l-Gżejjer Maltin hu l-baħar sabiħ tagħna u x-xemx li għandna. Wieħed għandu jibqa' żgur li ħadd, lanqas wieħed, minn dawk, li jżuru Malta ma jinsa jgħaddi ftit mill-ħin tiegħu ħdejn il-ba- ħa B'danakollu wieħed irid jiftakar li l-ħtieġa: li wieħed iżomm il-baħar tagħna bla mniġġeż u x- xtut nodfa hija kbira ħafna kemm-il darba rridu nkabbru s-suq turistiku tagħna. U kif jaf kulħadd, il-Gvern qiegħed jagħmel minn kollox biex dan is- suq jikber u d-dħul minn dan is-settur jiżdied. Malli f'Awissu ta' l-1971, il-Gvern iddeċieda li t-tindif tax-xtut għandu jgħaddi f'idejn il-Bord tat-Turiżmu, mill-ewwel ittieħdu. passi billi dan ix-xogħol jitmexxa b'effiċjenza aħjar minn dik ta' qabel. Għaldaqstant ġiet imwaqqfa taqsima ġdida fi ħdan il-Bord li kellha l-inkarigu ta' dan ix-xo- għol. Inħadem ukoll pjan biex, mhux bħal qabel, il-ħaddiema jibdew inaddfu x-xtut kollha f'kull naħa tal-Gżira u mhux dawk biss li sa dak iż- żmien, kienu magħrufa għat-turisti li jmorru fi- hom. Iżda, u dan kien ir-riżultat l-aktar impor- tanti ta' din il-bidla, ġie deċiż li x-xtut għandhom jiġu mnaddfa matul is-sena kollha u mhux, bħal qabel, meta joqrob l-istaġun tal-għawm. Biex il-Bord tat-Turiżmu jlaħħaq ma' dan il- programm hu ngħata aktar ħaddiema u żdiedlu l-makkinarju għad-dispożizzjoni tiegħu. Fil-bidu l-ħaddiema ma kienux jgħoddu aktar minn għox- rin u neħħi żewġ trakkijiet, gaffa u sandsifter ma kien hemm xejn aktar, Illum it-taqsima tgħodd 'il fuq minn sittin ħaddiem, tmintax-il trakk u żewġ gafef mqassmin fuq xogħlijiet f'Malta u f'Għawdex. Matul is-sajf, kemm in-nies kif ukoll il-makkinarju jiżdiedu skond il-ħtieġa. ħed jara l-importanza li l-Gvern jagħti lill-indafa tax-xtut u s-serjetà li biha l-Bord tat-Turiżmu jmexxi x-xogħol. U dan mhux kollox, Biex wieħed jifhem aħ- jar kemm il-Gvern irid jara x-xtut indaf nagħtu l-figuri tal-flus li ntefqu biex jitnaddfu x-xtut minn meta dan ix-xogħol għadda f'idejn il-Bord tat-Tu- riżmu: Sena finanzjarja 72/73 — /£M15,306 73/74 — £M29,197 74/75 — £M110,920 75/76 — £M73,347 76/77 — £M99,000 (Infiq stmat) Ix-xogħol li jsir mill-ħaddiema hu ta' żewġ xorta — dak li jsir fis-sajf u dak li jsir fix-xitwa. — Fix-xitwa l-isforzi kollha tat-Taqsima jiġu konċen- 'trati biex l-alka li jdaħħal il-maltemp ma titħal- liex takkumula fi kwantitajiet kbar fuq ix-xtut. Dan isir għal żewġ għanijiet. L-ewwel wieħed hu 7 biex l-akkumuli jinżammu kontrollati daqs kemm ' possibbli billi kmieni mal-ftuħ ta' l-istaġun tal- għawm ix-xtut ikunu ħielsa mill-alka u ndaf. Bar- ra minn hekk, l-esperjenza wriet li fejn hemm ir- — ramel u fuqu titħalla u takkumula l-alka dan ir- tamel isir ħama u jispiċċa fix-xejn. Illum wieħed ' jista' jgħid li bis-saħħa ta' dan it-tindif matul ix- xitwa bosta mill-bajjiet ramlija li kienu kważi spiċċaw fix-xejn issa qed jerġgħu jiżdiedu u jik- bru mhux ħażin. Bħala eżempju wieħed, insemmi — l-bajja ta' San Tumas, dik tal-magħtab l-oħra fix- — Xemxija u l-Bajja tat-Torri l-Abjad. Fis-sajf ftit jew xejn tinġabar alka għaliex il- maltempijiet jonqsu. Ix-xogħol tas-sajf jikkonsisti filli wieħed jiġbor minn fuq ix-xtut l-iskart li jħal- lu warajhom dawk li jmorru ħdejn il-baħar. U din biċċa xogħol akbar u aktar diffiċli mill-ħmieġ li jdaħħal il-baħar. Hi tassew ħaġa ta' l-għaġeb kif wieħed jirnexxielu jħalli warajh daqs tant skart ta' kull kwalità u f'kull naħa tax-xtut tiegħu. Min- kejja l-bosta reċipjenti li l-Bord ipoġġi kull sena fuq ix-xtut ħalli fihom jintefa' l-iskart, dan xorta waħda jintrema fl-art fejn ġie ġie. Imma b'dana kollu din il-biċċa xogħol trid issir u l-ħaddiema jagħmluha sabiex. ma. jħallux lill-barrani jmur jgħid bina barra minn Malta u jagħmel, reklam ħażin għall-Gżejjer tagħna. Mis-sena li għaddiet ma' Għawdex. żdiedet ukoll Kemmuna fejn sar xogħol ta' tindif fil-baj- jiet ewlenija u xi xogħol ta' manutenzjoni, bħal ma hi tiswija tal-moll li hemm fil-'Blue Lagoon'. Ir-riżultat ta' din il-ħidma kontinwa li l-Bord għamel u qiegħed: jagħmel, biex iżomm ix-xtut indaf jista' jarah kulħadd. Illum wieħed jista' jgħid li f'April ix-xtut tagħna jkunu diġà tnaddfu minn akkumuli kbar ta' alka. Matul is-sajf — ma kenitx tgħaddi ġurnata li fiha ma tidherx xi ittra fil-ġurnali tilmenta minn nuqqas ta' ndafa fix-xtut. Illum, għal kuntrarju, rari u rari tara ittri bħal dawn. Issa x'isir mill-alka li tinġabar minn fuq ix- xtut. Din ma tintremiex u tinħela. Flimkien mad- Dipartiment ta' l-Agrikoltura nħadem pjan billi fejn hemm blat għeri jiġi reklamat u hemm jit- ħawlu s-siġar. Fuq dan il-blat tintefa' l-alka billi sservi bħala sodda għall-ħamrija. Kif wieħed jaf, l-alka barra milli żżomm umda, fiha wkoll per- ċentaġġ għoli ta' nutrijenti meħtieġa għas-siġar. B'hekk l-alka ma tintilifx, anzi tgħin biex inkom- plu nħaddru lil Malta bis-siġar, Nittamaw li wieħed japprezza aktar l-isforzi tal-Gvern f'dan ir-rigward. Nittamaw wkoll. li meta mmorru fejn il-baħar nagħmlu mill-aħjar biex inħallu l-indafa warajna kemm għalina stess kif ukoll għal dawk. it-turisti li jiġu jqattgħu l-btajjel tagħhom fostna. IL-BAJJA TA'- L-GĦADIRA. (ritratt fuq dehra tagħha mill-ajru): IT-TEAM MAGĦŻUL TAL-GVERN/ PARASTATALI FIL-ĠERMANJA Il-Ministru tax-Xogħlijiet u Sport, l-Onor. Lorrv Sant, il-Ħamis, 2 ta' Ġunju, iltaqa' mal-plav- ers u uffiċjali tat-team magħżul tal-Gvern /Para- statali li mar jilgħab żewġ logħbiet ta' ħbiberija fil-Ġermanja. Dawn il-logħbiet saru wara ż-żjara li kienu għamlu f'Malta t-team ta' l-Amateurs Haiterbach fil-bidu ta' din is-sena. Il-Ministru Sant beda biex awgura suċċess lill-plavers li jirrapreżentaw lil pajjiżna u qalilhom biex dawn il-logħbiet jeħduhom bis-serjetà bħalma ħadu l-logħob kollu ta' matul l-istaġun. Il-Ministru rrakkomandalhom biex jilagħbu fi spirtu sportiv u jagħtu dak kollu li jafu biex b'hekk juru li hu- ma ambaxxaturi denji ta' pajjiżna. L-Onor. L. Sant għalaq id-diskors tiegħu billi għal darb'oħra awgura suċċess u vjaġġ tajjeb lill- kontinġent Malti. Dan irringrazzja lill-Ministru tal-ko- perazzjoni li dejjem ta u fl-istess ħin qal lill-plav- ers li d-Dipartiment ħa l-inizjattiva biex inxurja lill-kontinġent Malti kollu. Wara s-Sur Cosbv tkellem il-plaver Edward Darmanin li f'isem il- plavers sħabu irringrazzja lill-Ministru Sant u wegħdu li kulħadd kien ser jagħmel ħiltu biex din iż-żjara fil-Ġermanja tagħti riżultati sbieħ kemm għat-team kif ukoll għal Malta. Wara din il-laqgħa kordjali, il-plavers kell- hom sessjoni ta' training fil-ground tal-Marsa. kisret hia diteżin, va ŻWIEMEL GĦALL-HORSE RIDING SCHOOL Il-Ministeru ta' li Sport għandu l-ħsieb li jif- forma Horse Riding School. Wara taħditiet li kel- lu dan l-aħħar il-Ministru tax-Xogħlijiet u Sport is-Sur Lorrv Sant waqt żjara fl-Italja, waslu Malta żewġ żwiemel li ġew mogħtija mill-Armata Tal- jana lill-Gvern Malti. Dawn iż-żwiemel ġew ippre- żentati lill-Gvern Malti mill-Kurunell Zampieri. Numru ieħor ta' żwiemel mistennija jaslu Malta fil-ġejjieni. L-ISPORTS ANNWALI TA' L-ISKEJJEL PRIMARJI 'Il fuq minn 12-il elf tifel u tifla attendew għall-Isports Rallv ta' l-iskejjel Primarji tal-Gvern li sar fl-1 ta' Ġunju fl-Istadium il-Gżira. Għal dan l-Isports Rallv kien preżenti l-Ministru ta' l-Edu- kazzjoni l-Onor. Philip Muscat u. s-Sinjura tiegħu, kif ukoll l-Assistent Direttur is-Sur P.P. Grech. It-tfal li kienu mill-iskejjel Primarji kollha ta' Malta wrew entużjażmu kbir matul il-programm kollu, Fil-'Heats' li saru ħadu sehem 'il fuq minn 1,200 tifel u tifla filwaqt li fil-final ħadu sehem madwar 500. fi programm imżewwaq u. adattat għat-tfal ta' din l-età. Kien hemm ukoll Wirja ta' Edukazzjoni Fiżika li fiha ħadu sehem madwar 400 tifel u tifla minn 23 skola. Il-movimenti u l- mużika ta' din il-Wirja kienu sinkronizzati. tajjeb u t-tfal b'imkatar ħomor u bojod f'idejhom għam- lu spettaklu verament sabiħ, Fl-aħħar ta' l-Isports il-Ministru ta' l-Edukaz- zjoni ppreżenta l-Aggregate Cups lir-rebbieħa. Dawn kienu l-Iskola tas-Subien Qormi St George's u l-Iskola tal-Bniet tal-Gżira. Il-premjijiet kollha kienu ġentilment mogħ- tija mid-ditta Coca Cola li bħas-snin l-oħra spon- sorjat dan l-Isports Rallv. LAQGĦA ANNWALI TA' L-ATLETIKA FIL-MARSA Il-laqgħa annwali ta' l-atletika ta' l-iskejjel se- kondarji tal-bniet sponsorjata minn Simonds Far- sons Cisk u organizzata mid-Dipartiment. ta' l- Edukazzjoni fil-Marsa Stadium saret fil-25 ta' Marzu li għadda. Fil-laqgħa li kienet maqsuma. f'żewġ katego- riji ħadu sehem 21 skola fi 18-il event tat-ttack u l-field. Għall-okkażjoni attenda l-Ministru ta' l-Edu- kazzjoni, l-Onor, Philip Muscat li ppreżenta l-mi- dalji u l-Aggregate Cups lir-rebbieħa. Is-sezzjoni tal-Juniors rebħuha Tarxien u s-Seniors rebħuha l-Imrieħel. It-tazzi u l-midalji ġew ġentilment mogħtija mid-ditta Simonds Farsons Cisk. KOMPETIZZJONI TAL-ĠINNASTIKA TA' L-ISKEJJEL SEKONDARJI TAS-SUBIEN Il-kompetizzjoni tal-ġinnastika ta' l-iskejjel sekondarji subien organizzata mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u sponsorjata mill-M.E.P.R.A. Stainless Steel Ware, din is-sena saret fil-gvmna- sium tal-Polvtechnic. Il-finali bejn il-ħames skejjel li kkwalifikaw saru fis-7 ta' Ġunju u preżenti kien hemm il-Mi- nistru ta' l-Edukazzjoni, l-Onor. Philip Muscat, id-Direttur ta' l-Edukazzjoni, Dr F. Chetcuti u s- Sur Tu, Charge d'Affaires ta' l-Ambaxxata taċ- Ċina f'Malta. L-għaxar skejjel li din is-sena ħadu sehem kienu Hamrun, Gżira, Sliema, Bighi, Ra- bat, Żebbuġ, Naxxar, Corradino A, Marsa u Cor- radino B. Il-premjijiet. individwali ġew ippreżentati mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, l-Onor. Philip Muscat filwaqt li s-Sur Tu ippreżenta l-midalji lit- timijiet rebbieħa, Fl-aħħar il-Ministru indirizza lit-tfal fejn ħeġ- ġiġhom biex jieħdu dan l-isport bis-serjetà ħalli l- istandard ta' dawn il-kompetizzjonijiet ikompli jogħla. ĠINNASTI ĊINIŻI F'MALTA Il-Ministru tax-Xogħlijiet u Sport dan l-aħ- ħar iltaqa' mat-team tal-Ġinnnesti Ċiniżi ta' fama internazzjonali li ġew Malta fuq l-inizjattiva tie- għu biex jagħtu erba' shows fl-Isports Pavilion f'Ta' Qali fil-25, 26, 28 u 29 ta' Ġunju, 1977. It-team tal-Ġinnasti kien jikkonsisti f'39 membru li l-biċċa l-kbira minnhom huma tfal. F'diskors qasir ta' merħba il-Ministru Sant qal li din hi it-tieni darba taħt Gvern Soċjalista li ġew fostna grupp ta' Ġinnasti Ċiniżi ta' fama internazzjonali. Il-ħbiberija li teżisti bejn iż-żewġ pajjiżi xejnet id-distanza enormi li teżisti bejniet- na, Din mhix l-ewwel darba li l-Gvern tar-Repub- blika taċ-Ċina ta l-għajnuna lil Malta għax bħal ma jaf kulħadd diġà ngħatat għajnuna f'diversi setturi bħal ma huma bini ta' fabbriki; li tlieta minnhom jinsabu f'Ta' Qali fejn dawn il-wirjiet saru. Wara. d-diskors tal-Ministru Sant it-Team Leader tal-ġinnasti Ċiniżi Mr Chang Chin-hsiung irringrazzja l-Ministru għall-ospitalità li wrew mall-grupp tiegħu u ppreżentalu Banner u Sou- venir, Il-Ministru Sant irreċiproka billi ppreżen- talu ktieb fuq Malta, Preżenti kien hemm ukoll iċ-Charge' d'Af- faires tal-Ambaxxata Ċiniża Mr Ke Lin-hsing. ATLETIKA TAL-MALTA STUDENTS SPORTS FEDERATION Il-finali ta' 'track events' ta' l-Athletic Meet- ing tal-Malta Students Sports Federation. saru fil- Marsa Stadium, fl-10 ta' Ġunju, Il-finali tal-'Field Events', li kienu jinkludu l-High Jump, Shot, Dis- cus u Javelin saru ġurnata. qabel. Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, l-Onor, Philip Muscat, kien preżenti: għall-finali u ppre- żenta l-midalji lir-rebbieħa kollha kif ukoll l- Aggregate Cups li t-tnejn ġew mirbuħa mill-Kul- leġġ ta' San Alwiġi. ĠIMGĦA KULTURALI SIĠĠIEWI Mit-28 ta' Mejju sa l-4 ta' Ġunju saret Ġim- għa Kulturali fis-Siġġiewi organizzata mill-Mini- steru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura fl- imkien ma' l-Għaqda Kultura Siġġiewi u l-Għaq- diet tas-Siġġiewi. Il-Ġimgħa ġiet inawgurata mill-Ministru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura, l-Onor, Agatha Barbara bil-ftuħ ta' Wirja ta' Arti, Fjuri, Frott, Ħxejjex u Artiġjanat fl-Iskola Sekondarja. Matul il-Ġimgħa kien hemm attivitajiet kulturali oħra fosthom wirja dwar l-Għaqdiet tas-Siġġiewi; Kant, Folk u qari ta' Proża u Poeżija minn Żgħa- żagħ Siġġiewin; diskussjoni dwar il-ħtieġa tal- Għaqda Kulturali u wiri ta' slides ta' djar, knej- jes u nħawi ta' interess fis-Siġġiewi, Il-Ġimgħa 3 ta' Ġunju fil-pjazza tas-Siġġiewi quddiem il-Knisja ta' San Ġwann saret lejla ta' letteratura, kant, daqq, u żfin bl-isem ''Is-Siġ- ġiewi u Wliedu'. Din il-lejla — l-ewwel waħda minn sensiela li l-Ministeru tax-Xogħol, Għajnu- na Soċjali u Kultura qed jorganizza fil-beraħ tul ix-xhur tas-sajf — kienet damma ta' daqq, kant, Żfin, għana u poeżiji li flimkien ma' dwal u proża tat ħjiel dwar is-snin bekrin tas-Siġġiewi meta Malta kienet maħkuma mill-Ispanjoli, Din il-pro- duzzjoni kienet ukoll tislima lill-bdiewa tar-raħal, lill-poeti Siġġiewin l-aktar magħrufin — Karmenu Vassallo, Patri G. Delia, Gaspare Pace u Pawlu Aquilina u lit-Tabib, Perit u Filosofu mis-Siġġie- wi Prof. Nikola Zammit, Il-Ġimgħa Kulturali intemmet biċ-ċerimonja tal-Kxif tal-Monument — Prof, N. Zammit, M.D. mill-President tar-Repubblika, Dr Anton But- tigieg. kul k ik PROGRAMM MUŻIKO-LETTERARJU F'ATTARD Il-Ġimgħa, 3 ta' Ġunju, il-Ministeru tax- Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura ippreżenta t-tmien programm Mużiko-Letterarju fis-sensiela ta' attivitajiet Kulturali msejħa ''Siegħa Flim- kien' fis-Sala Parrokkjali, Piju XII, Attard. Dan il-programm: ġabar fih siltiet. letterarji minn diversi awturi Maltin magħżulin bil-ħsieb li jinteressaw lill-maġġuranza: tal poplu. u ppreżen- tat bl-iktar. mod sempliċi bil-għan li aktar nies jibdew japprezzaw iżjed l-ilsien Malti. Bħas-soltu il-mużiċisti mill-Orkestra tat-Tea- tru Manoel ħadu ħsieb l-espressjoni mużikali, KUNĊERTI ORKESTRALI Il-Ministeru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura flimkien mal-Kumitat tat-Teatru Manoel dan l-aħħar ippreżenta żewġ Kunċerti Orkestrali — wieħed fis-Sala Parrokkjali, San Ġużepp Ħad- diem, f'Birkirkara u l-ieħor fil-ġonna tal-Kulleġġ, St. Edwards, il-Cottonera, F'dan il-Kunċert l-Orkestra tat-Teatru Manoel immexxija minn Mro. Joseph Sammut, daqqet siltiet mill-musical films 'Showboat, Fire- fiv u Mv Fair Ladv', kif ukoll xogħlijiet klassi- ċi ta' Rossini, Havdn, Telemann u Gossec. Il-Kunsill tal-Kultura jixtieq iħeġġeġ lill-pub- bliku ta' kull fejn isir kunċert minn din is-sensiela biex jattendi, bl-iskop li aktar nies jibdew jap- prezzaw l-arti mużikali. IL-BANDA TAL-MINISTERU TAX-XOGĦLIJIET U SPORT Bħalma ġie mħabbar diġà bl-inizjattiva tal- Ministru tax-Xogħlijiet u Sport, l-Onor. Lorrv Sant ġiet iffurmata banda magħmula minn ħad- diema tal-Ministeru tax-Xogħlijiet u Sport. L-ewwel kunċert. fil-pubbliku sar nhar. il- Ħadd, 29 ta' Mejju fl-okkażjoni tal-partita foot- ball li saret fil-Marsa Sports Ground bejn it- teams tal-Posta u tad-DIM. Is-surmast tal-banda s-Sur Alfred Muscat A.Mus, L.C.M., huwa ħaddiem tad-DIM u jaħ- dem fil-garaxx tal-Gvern tal-Marsa, Il-bandisti jik- konsistu f'diversi gradi ta' ħaddiema mal-Minis- teru tax-Xogħlijiet u Sport fosthom hemm ap- prentisti, labourers u Works Technical Officers. Is-Sur Joseph Barbara, General Manager, fil- garaxx tal-Gvern qed jieħu ħsieb l-organizzaz- zjoni ta' din il-banda. ; PROGRAMM MUŻIKALI FIL-BLUE BELL (MALTA) LIMITED L-Orkestra. tat-Teatru Manoel immexxija mis-Surmast Joseph Sammut dan l-aħħar tat pro- gramm mużikali għal madwar elf ħaddiem tal- fabbrika Blue Bell (Malta) Limited fil-qasam. in- dustrjali ta' San Ġwann, Dan il-programm mużikali kien it-tmien wie- ħed fis-sensiela ta' kunċerti fil-fabbriki organiz- zati mill-Ministeru tax-Xogħol, Għajnuna Soċja- li u Kultura, bil-għan li l-ħaddiema jkollhom iddiskutew l-abbozz tal-Ftehim Kulturali, kif ukoll il-possibiltajiet ta' kooperazzjoni bejn iż- ukoll l-opportunità li jibdew japprezzaw l-arti ''ff żewġ pajjiżi fl-oqsma ta' l-edukazzjoni biex isafi- mużikali fuq il-post tax-xogħol tagħhom stess. Din is-serje ta' programmi ġiet milqugħa taj- jeb ferm kemm mill-'Management' tal-fabbriki li kkoperaw mal-Ministeru kif ukoll mill-ħaddiema li apprezzaw il-programmi li ġew ippreżentati lilhom mill-Orkestra tat-Teatru Manoel, MARĊI MINN BANED MALTIN BL-UNIFORMI Fost attivitajiet kulturali oħra li qed jorga- nizza il-Ministeru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura, matul is-sajf, ta' kull nhar ta' Sibt fil- għodu, fi Triq ir-Repubblika, l-Belt, se jibda jkun hemm marċi esegwiti minn diversi baned Maltin bl-uniformi, bħalma huma l-Banda tal-Qawwiet Armati ta' Malta, il-Bov Scouts, Brigati Laburis- ti, is-Salesian Bovs Brigade u s-Sea Cadets. Bħala bidu għal dawn il-programmi, nhar is- Sibt Il ta' Ġunju, il-Banda tal-Bov Scouts tal- Ħamrun għaddiet minn Triq ir-Repubblika, il- Belt fejn daqqet sett ta' marċi għall-pubbliku pre- żenti. IFFIRMAR TA' FTEHIM BEJN MALTA U L-KUWAIT Dan l-aħħar fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, il-Ministru ta' l-Edukazzjoni Malti, l-Onor. Philip Muscat, u l-Ministru ta' l-Edukazzjoni tal-Ku- wait, Mr Jassim Khaled AI Marzouk, iffirmaw Ftehim Kulturali bejn Malta u l-Kuwait. Iż-żjara tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni tal- Kuwait f'Malta saret fuq stedina tal-Ministru, l- Onor, Philip Muscat meta dan kien qiegħed f'Nairobi biex jattendi għad-dsatax-il konferenza tal-UNESCO. Matul iż-żjara tiegħu f'Malta, iż-żewġ Mini- stri flimkien ma' uffiċjali għolja miż-żewġ naħat, 4 ħu aktar ir-rabtiet ta' ħbiberija u kollaborazzjo- ni bejn iż-żewġ pajjiżi, Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni tal-Kuwait kemm dam f'Malta żar diversi postijiet fosthom l-Iskola Teknika ta' Raħal Ġdid, iċ-Ċentru għat- Taħriġ ta' l-'Industrial Electronics', l-Iskola Se- kandarja tal-Bniet tas-Samra fejn hemm iż-żewġ għalliema tal-Għarbi li l-Gvern tal-Kuwait bagħat Malta, il-Polvtechnic, l-Università u l-Interprint Malta Ltd. Huwa żar ukoll Għawdex. Huwa kellu wkoll laqgħa mal-Prim Ministru. IS-SUR FREDDIE MIZZI JIEĦU SEHEM FIL-'EUROPEAN FESTIVAL OF FRIENDSHIP AMONG PEOPLES' Il-Ministeru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura għamel l-arranġamenti meħtieġa biex il- klarinettista virtuoso magħruf is-Sur Freddie Mizzi jieħu sehem fil-European Festival of Friendship among Peoples', li saret f'Bucharest, ir-Rumanija, bejn it-12 u d-19 ta' Ġunju, Din il-parteċipazzjoni kulturali saret possib- bli bl-inizjattiva ta' l-Ambaxxatur tar-Rumanija . għal Malta f'Ruma, l-Eċċellenza Tiegħu Mr Jon Margineanu, li waqt żjara li għamel dan l-aħħar f'Malta kellu taħditiet mal-Ministru tax-Xogħol, Għajnuna Soċjali u Kultura l-Onor, Agatha Bar- bara dwar il-possibiltà ta' interessi kulturali bejn iż-żewġ pajjiżi. Diversi managements ta' ditti lokali li huma magħrufa għall-koperazzjoni tagħhom biex jin- ġieb 'il quddiem l-iżvilupp kulturali tagħna spon- sorjaw il-passaġġ bl-ajru tas-Sur Alfred Mizzi għal Bucharest, Dawn jinkludu l-Bank of Valletta, Marsovin Ltd., Blue Bell (Malta) Ltd., Paolo Bonnici k Co. tal-Marsa flimkien ma' ditta lokali oħra li ppreferiet li tibqa' anonima. Barra minn hekk, il-Management tal-Corinthia Palace Hotel ikkontribwixxa għal din ir-rappreżentazzjoni kul- turali billi. ġentilment ippermetta lis-Sur . Mzzi jieħu sehem fil-Festival. Freddie Mizzi ħalla Malta għal Bucharest bħala wieħed mill-mistednin distinti Ewropej li ħadu sehem. f'dan il-Festival. Huwa irrappreżenta lil Malta bħala artist ta' concerto ta' Weber għall-klarinett u orkestra, Din ma kienitx l-ewwel darba li s-Sur Mizzi ħa sehem attiv f'okkażjonijiet mużikali simili ta' livell internazzjonali. Ikun biżżejjed wieħed jgħid illi d-dedikazzjoni sħiħa tiegħu għall-arti tal-mu- żika flimkien ma' l-abbiltà artistika naturali tie- għu kisbulu għarfien internazzjonali meta nta- għżel biex idoqq mal-World Svmphonv Orchestra f'tour fl-Istati Uniti taħt id-direttur ta' fama mon- DAWRA MAL-GŻEJJER IL-MOSTA Fl-1526 it-Torok niżlu bil-lejl lejn l-inħawi ta' Benwarrat u baqgħu sejrin sa ma waslu sal-Mosta. Wara li ħarbtu li sabu huma karkru lejn Barbarija madwar 400 ruħ fosthom ċertu għarusa li kienet għada kemm tiżżewweġ u l-ħaddara tagħha b'kol- lox. Din sal-lum għadna nsibu l-ġrajja tagħha bħala ''L-Għarusa tal-Mosta'', Nies dawk l-imsej- knin fittxew li jifduhom billi ħallsu kull ma kell- hom. Il-ġrajja tal-Mosta ilha tintiseġ bil-ftit il-ftit sa minn żmien il-Feniċi u b'hekk tixhed il-qdu- mija tagħha. Kull żmien ħalla fih ix-xhieda tiegħu bħalma nsibu fl-għadd ta' torrijiet, djar fortifikati, trunċieri u fortizzi. L-ewwel sejba ta' Dolmen li nstabet f'Malta kienu f'għalqa ''Ix-Xagħra ta' fuq Wied Filep', li tgħaqqad it-toroq lejn it-tramun- tana tal-Mosta u n-nofs in-nhar tal-Forti. F'diversi postijiet oħra nstabu diversi oqbra preistoriċi, ne- jolitiċi, feniċi u puniċi. Instab ukoll fdal ta' bini Ruman. Fl-aħħar gwerra l-Mosta tfarrket bis-sħiħ pe- ress li kienet tinsab qrib il-mitjar Ta' Qali: Iżda minn dak iż-żmien sar progress kbir u l-Mosta l- lum saret ċentru residenzjali u kummerċjali, Wieħed mill-aktar postijiet pittoreski ta' Mal- ta huwa Wied il-Għasel. Dan jgħaddi ma' ġenb il- Mosta u jiġbed għal taħt it-trunċieri tan-Naxxar u jinxteħet f'Baħar iċ-Ċagħaq. Il-Mosta twaqqfet f'parroċċa fl-1610 bil-ġuris- dizzjoni fuq l-Imġarr, F'din id-data l-Mosta kellha 210 djar u 1,300 ruħ; fis-sena 1961 l-għadd ta' nies sar 8,136. L-arma tal-Mosta hi fuq kamp fidda, salib aħ-- mar bi stilla fuq kwadru ikħal fin-nofs, Il-motto: 'Spes Alit Ruricolum'' (It-tama tal-bidwi twettaq il-bidwi). Fuq mappa tas-sena 1689 il-Mosta tidher im- niżżla bħala La Mossa. L-Inġinier Grognet igħid — dawn għamlu għalih u riedu jeħilsu minnu. Mill-Ktieb 6BLIET U RĦULA MALTIN' ta' Alfie Guillaumier li l-isem ta' Mosta ġej mill-kelma ''mistur' billi l-post hu mibni fil-fond. Oħrajn isostnu li l-isem — ġej minn kelma Għarbija ''musta'' li tfisser ċent rali, fin-nofs, jew intern. Fil-knisja ż-żgħira ta' San Pawl l-Ewwel Ere- mita kien joqgħod il-Qaddis Korradu (Castagna jsemmi li dan il-qaddis kien San Korradu li llum il-ġisem tiegħu jinsab f'Noto bħala titular ta' dan ir-raħal. Fuq dan is-suġġett kiteb fit-tul il-Baruni Kav. Kelinu Vella Haber) li għex tul għomru ; kollu fil-knisja tal-Madonna tal-Qala (Għa fejn jinsab midfun. Billi, skond kif igħidu, dan qaddis kien jippriedka ta' sikwit lil Mostin u jċanfarhom fuq xi ħażen li kienu qed iwettqu, X'għamlul Ftiehmu li kellhom jibgħatu mara — taparsi tonxor il-ħwejjeġ u mbagħad twaqqagħ- hom fl-art biex jekk Korradu jmur jerfagħhom igħidu li mar itiha fastidju u jekk ma jmurx jer- fagħhom igħodduh b'raġel bla qalb u bla ħniena. Insomma dejjem kien jaqlagħha. Il-mara marret twettaq dak li kien miftiehem u hekk kif il-ħwej- jeġ waqgħu, bdiet tgħajjat u titlob lil min igħinha. L-imsejken, bla ma jaf xejn x'ġej għalih, resaq bil-qalb it-tajba biex jerfagħhomlha. F'daqqa walida beda jisma' tgħajjir u jara ġej warajh xita ta' ġebel bla ma qatt basru. It-twajjeb Korradu dabbar rasu u ħarab, iżda aktar ġrew urajh il- Mostin biex jilħquh, sakemm issikkawh f'xatt il- baħar fejn huwa tefa' l-kapott tiegħu f'wiċċ il- baħar u telaq fuqu għal Għawdex. Malli raw hekk il-Mostin, talbuh jaħfrilhom u jerġa' jmur magħhom, iżda huwa ma reġax lura, avolja fil-fixla ħalla l-bastun li kellu f'idejh wa- rajh — ma riedux iżjed. Huwa heddidhom b'bos- ta kastigi li kienu ġejjin fuqhom u spiċċa bil-ħsa- ra li għad jagħmlu minnhom it-Torok, bħalma ġara wara ftit taż-żmien. Igħidu li dak il-bastun baqa' għal bosta snin iħaddar kull nhar il-festa — ta' San Pawl l-Eremita li ġa semmejna sakemm ġie misruq u meħud band'oħra. Djar u Istituti Reliġjużi Fost dawn insibu d-dar għall-irtiri tal-Ġiżwiti Tarġa Gap, l-Istitut tas-Sorijiet Agostinjani, l- Oratorju tal-Qalb ta' Ġesti, u l-Kunvent tas-Sori- jiet Franġiskani, Knejjes żgħar u Kappelli AI Dawn fil-Mosta huma: il-Kunċizzjoni, Sant' Antnin, San Annard Abbati, Santa Margherita, Iż-Żjara tal-Madonna, Ta' l-Isperanza, Ta' Bos- besija, San Silvestru Papa, San Pawl Eremita, Sant' Andrija, San Pawl Nawfragu u dik tas-Sagra Fa- — milja. Fortifikazzjonijiet Fost dawn insibu t-Torri Falca, id-Dar u t- Torri Cumbo, Fort Musta, Tarġa Batterv u d- Dwejra Lines, Santa Marija (Parroċċ i mta' Marija La stiġitta l-Qadima) L-ewwel knisja parrokkjali li kien hemm fil- — Mosta kienet tiddependi mill-knisja matriċi tan- — Naxxar, Fl-1575 Mons. Dusina sejħilha bħala l-knisja parrokkjali tal-Mosta. L-Isqof Gargallo fl-1610 fi- red il-Knisja mill-matriċi tagħha. Wara li saret . parroċċa, l-arkitett Masu Dingli ħażżeż pjanta ta' knisja oħra li kienet mitmuma fl-1614. Santa Marija (Knisja Parrokkjali) Għadda ż-żmien u nħass li kellha tinbena knisja akbar u isbaħ, Il-Perit Gorg Grognet de Vasse kien tal-fehma li ssir minflok dik li kien hemm u li meta tkun lesta titwaqqa' l-qadima minn ġewwa, L-ewwel ġebla tqiegħdet fit-30 ta' Mejju 1833 mill-Vigarju Ġenerali Kanonku Arċidjaknu Dr Dun Salv Falzon, Delegat ta' Mons. Caruana b'fes- ta kbira li għaliha nġabru nies magħrufin Maltin u Ingliżi, Il-Mostin ħassew il-ħtieġa li mhux talli kell- hom igħinu bi flus sabiex titla' din il-knisja hekk kolossali, iżda saħansitra kellhom imiddu idej- hom għax-xogħol. Anke n-nisa u t-tfal kienu igħi- nu fil-Ħdud u l-Btajjel. Dan l-edifiċċju dam jinbena 27 sena u fil-11: ta' Marzu 1860 l-Isqof Gaetano Pace Forno kanta fiha għall-ewwel darba 'Te Deum' fost il-ferħ tal- Most'z. Minbarra l-kappillan Calleja li bis-saħħa u l- fehma tiegħu saret din il-knisja, insibu benefattur kbir ieħor li kien il-kappillan Dun Ġan Marija Schembri. Fis-sena 1889 saret il-lanterna fuq il-koppla li kompliet sebbħitha, bit-tħabrik ta' l-Arċipriet Dun Paul Xuereb, Fil-bidu x-xogħol ta' din il-knisja Rotunda kien fdat f'idejn Ġużepp Mangion minn Birkir- kara, iżda wara xi snin għadda għall-idejn Anġlu Gatt miż-Żejtun, li fil-bidu tal-bini kien impje- at ma' ae: Bi Iġib kbira, fid-9 ta' April ta' l-1942 kienet waqgħet bomba li taqbet il-koppla. Mirako- lożament il-bomba ħarrġuha bla ma splodiet. Il-Vara ta' Santa Marija Il-vara artistika ta' Santa Marija saret mill- iskultur mastru Salv Dimech fl-1868, u li kienet irranġatha fl-1948 mill-iskultur Ċensu Apap. Il- vari tal-passjoni u dik ta' San Mikiel ħadimhom Karlu Darmanin — iż-żewġ statwi ta' San Ġużepp u d-Duluri saru Franza. Fl-1963 saret statwa oħra, It-Tradiment ta' Ġuda, xogħol Ġlormu Dingli. Ġewwa dan il-meraviljuż tempju saru l-laq- għat tal-24 Kungress Ewkaristiku ta' Malta, Fil- Festi Ċentinarji Pawlini fl-1960, saret Soiree Aca- demique f'ġieh San Pawl li kienet immexxija mill- Legat tal-Papa, il-Kardinal Muench. (Ritratt ta' wara: Il-Mosta mill-ajru) — STAMPERIJA TAL-GVERN L-INFORMAZZJONI — STAMPAT FL-U.Ċ.S. Mafiruġ minn: Il-membri tal-Kumitat imwaqqaf biex jiġbor it-tagħrif meħtieġ u jhejji t-triq għall-qlib ta' l-użin u l-kejl għas-sistema metrika f'Malta huma dawn:— Sabiex li 'Standing Advisorv Commit- tee on Metrication' ikollu tagħrif realis- tiku ta' kemm qed jiġu wżati l-unitajiet metriċi fis-settur tal-manifattura, bejn Diċembru ta' l-1976 u Frar ta' l-1977 sar survev minn wieħed mis-sotto kumitati tiegħu. Studju tat-tweġibiet għall-mistoq- sijiet mibgħutin lill-intrapriżi industrijali juri li d-ditti rrapportaw li ftit li xejn isi- bu diffikultà biex jaqilbu għas-sistema metrika, fil-waqt li oħrajn ilhom snin ju- żaw din is-sistema. Il-posizzjoni hi li ak- tar minn 70 fil-mija ma jarawx diffikultà kbira biex jaqilbu għas-sistema metrika. Dan ir-riżultat iqawwi t-tama li l-bidla għas-sistema metrika f'dan is-settur im- portanti, kif inhu maħsub li għandu jsir fil-programm previst mill-Gvern, għand- ha ssir mingħajr tfixkil. Il-Kommunità Ekonomika Ewropea taqleb għall-SI sal-1978 L-unitajiet ta' l-SSP' (International Svstem of Units) kif kienu approvati mill-Konferenza Ġenerali ta' l-Użin u l- Kejl fl-1960, se jkunu l-qisien uniformi wżati fil-Kommunità Ekonomika Ewro- pea u se jieħdu post l-unitajiet mhux metriċi mhux ta' l-ST u dawk Imperjali. 'Dan se jirriżulta mid-Direttiva tal- Kommunità Ekonomika Ewropea li tor- bot lid-disa' pajjiżi membri biex sal-21 ta' April 1978, fix-xogħol kollu tal-kum- merċ jibdew jużaw l-unitajiet ta' l-SI. L-emendi reċenti fid-direttiva jesiġu li l-prodotti għalkemm għandhom ikoll- hom marki metriċi, m'hemmx għalfejn ikunu jaqblu bilfors ma' l-istandards metriċi ta' l-International Organisation for Stanardization (ISO). Dawk id-ditti li jikkumerċjaw mal-paj- jiżi tal-Kommunità Ekonomika Ewro- pea u li soltu jiddeskrivu l-prodotti tagħ- hom skond il-liġijiet kummerċjali eżisten- ti ta' l-Ewropa, jew f'unitajiet Imperjali, għandhom għalhekk jaqilbu għall-unita- jiet ta' l-SI sal-21 ta' April, 1978. L-użu tal-metru B'arranġament mad-Direttur tal-Kum- merċ, l-Avviż li jidher hawn tafħit ġie pub- blikat fil-Gazzetta tal-Gvern ta' l-14 ta' Ġunju, 1977, Nru. 13372 biex ifakkar lill-bejjiegħa ta' l-imnut li għandhom ibie- għu l-oġġetti tagħhom ukoll bil-METRU : Bejgħ ta' Oġġetti b'Qisien Lineari 'Skond. il-policv. tal-Gvern, Malta qiegħda taqleb għall-qisien lineari metriċi. Fuq il-parir tal-Kumitat imwaqqaf mill-Gvern biex jieħu ħsieb il-bidla għas-sistema metrika, il-Ministeru tal- Kummerċ ifakkar illi l-oġġetti kollha mibjugħa b'qisien lineari (bħalma hu- ma drappijiet, materjali tal-plastika, twapet, wires, eċċ.) jistgħu jinbiegħu fil-ħwienet bil-jarda jew bil-metru. Huwa. rrakkomandat illi meta l- ħwienet joffru qisien alternativi, iż- żewġ prezzijiet relativi għandhom jiġu indikati. ' Dan hu pass ieħor importanti sabiex matul l-1977 Malta taqleb għas-Sistema Metrika fil-kejl lineari. Li Standing Advi- sorv Committee on Metrication jappella lill-konsumaturi biex jibdew jidraw l-użu tal-metru. Drappijiet, ħbula, wire, injam, kutri u ħwejjeġ huma fost l-oġġetti li issa qegħdin jinbiegħu bil-metri u ċentimetri. Revoka ta' Ordni ta' Eżenzjoni dwar l-Użin u l-Kejl Skond in-notifikazzjoni tal-Gvern Nru. 77 tat-2 ta' Marzu, 1921, l-artikolu 19 ta' l-Ordinanza ta' l-1921 dwar l-użu ta' l- użin u l-kejl metriku kien japplika biss għal dak li hu kummerċ jew negozju sa- fejn għandu x'jaqsam mad-Dwana. Issa li Malta qiegħda taqleb għas-sis- tema metrika nħasset il-ħtieġa li l-limitaz- zjonijiet imposti minn dik in-notifikazzjo- ni għandhom jiġu mneħħija. Għalhekk l- Avviż Legali 72 ta' l-1977 li deher bħala Suppliment fil-ħarġa tal-Gazzetta tal- Gvern Nru. 13372 ta' l-14 ta' Ġunju, 1977, irrevoka l-Ordni ta' Eżenzjoni dwar l-Użin u l-Kejl ta' l-1921. B'riżultat ta' dan issa sar possibbli li kull att jew ftehim dwar kwantitajiet ikkalku- lati bl-użin jew bil-kejl jibda jsir skond is- sistema metrika ta' l-użin jew tal-kejl kif ippjanat mill-Gvern. L-importaturi ta' kwalunkwe użin, kejl jew strumenti li jiżnu jew ikejlu hu- ma mfakkra li fil-Gazzetta tal-Gvern Nru. 13343 tat-18 ta' Marzu, 1977 ħareġ dan l-Avviż tal-Gvern: Importazzjoni ta' Użin u Kejl Met- riku Fuq il-parir tal-Kumitat imwaqqaf mill-Gvern biex jieħu ħsieb il-bidla għas-sistema metrika, il-Ministru tal- Kummerċ igħarraf illi mill-1 ta' Lulju, 1977, ma jkunx legali li jiġu importati kull xorta ta' użin u kejl jew strumenti li jiżnu jew ikejlu kemm-il darba ma jkunux kalibrati skond is-sistema met- rika (SI Units). L-ebda eżenzjoni ma ssir ħlief f'ka- żijiet ta' problemi eċċezzjonali. ' Pubbliċità Għajnuna lill-Konsumaturi Il-Kumitat qed iqassam tabelli tal-qlib minn sistema għall-oħra u materjal ieħor (li jidher f'paġna 5) biex jitpoġġew fuq il-bankijiet tal-ħwienet jew biex jidden- dlu mal-ħajt. Dawn jispjegaw li metru huwa ftit itwal minn jarda iżda wieħed ma jħallasx iżjed għall-istess tul ta' ma- terjal. Malta taqleb għas-sistema Metrika Metru fih bejn wieħed u ieħor 3 piedi u 3 pulzieri Il-metru huwa ftit itwal minn jarda, għalhekk iqum ftit iżjed: iżda għall-istess tul tħallas l-istess prezz. Svd l-6vd l-Ivd I 90cm ( l-80m /2-70m /3:70m 4:60m /5:50m 640m 8vd l'9vd T1ovd l -tivd l Iżvd T-BvA l IqvA ) 7(730m//820m/940m 1010m Il0Om 11-90m 12:80m àL 15vd / 16vd T-1żvd Tisva T19va f 20vd l żivd l I 7 (IB-70m 14:60 m 15:50 16:50 m 17:40m 18:30 m/19:20m l l — : 22vd l 23vd T24vd T25vd '/20:10 m 21-00 ml 21-90 m 22:90 m l l m—ħ Standing Advisorv Committoe ca Metrication 30, Sostk Stroet, Valletta SACM 377 Temperatura fuq is-Sistema Metrika It-termometri kliniċi issa se jkunu markati bil-gradi Celsius (CC), li huma metriċi. It-temperatura normali tal-ġisem issa se tkun 377C. Sabiex igħin lill-pub- bliku biex jidra malajr is-sistema met- rika bil-marki ġodda, il-Kumitat lesta kartonċina li wieħed jista' jġorrha fil- but, u li turi l-gradi 'C imqabblin mal-gra- di 'F. Dawn. qed jitqassmu b'xejn mill- ispiżeriji kif ukoll mill-Kumitat. Temperatura metrika (' C) grad Celsius (l p Temperatura normali fil-bniedem 37 C Malta taqleb għas-sistema Metrika Id-drapp issa qed jinbiegħ bil-metru il-metru huwa ftit itwal minn jarda, għalhekk iqum ftit iżjed: iżda għall-istess tul tħallas l-istess prezz. ) metru fih / daqshekk iżjed minn jarda -istess bħal Ċentigradi) unsilli lu Is-Sistema Metrika għat-Tajpisti u oħrajn li għandhom x'jaqsmu mal-kitba Meta tuża s-sistema metrika, trid tim- xi fuq ċerti regoli li huma meħtieġa sa- biex ma jkunx hemm tfixkil. Dawn ir- regoli ġew stampati f'fuljett li jitqassam b'xejn mill-uffiċċju tal-Kumitat. Prezzijiet bil-metru Tabella (SACM 6/77) li turi l-prezz bil- metru mqabbel ma' dak bil-jarda sa l-eq- reb 5 milleżmi qiegħda titqassam lil tal- ħwienet biex iwaħħluha fejn jistgħu jaraw- ha x-xerrejja. Distanzi f'qisien metriċi Distanzi f'kilometri (km) mill-Belt saċ- ċentru ta' kull belt u raħal fil-Gżejjer Maltin jidhru f'tabella (SACM 5/77) li ħarġet għall-aħħar ta' Ġunju, 1977. Sehem fil-Fiera Internazzjonali Bħala parti mill-kampanja ta' pubbli- ċità s-sotto kumitat inkarigat mill-Pub- bliċità ħa l-inizjattiva li jieħu sehem fil- Fiera Internazzjonali ta' din is-sena. Fil-padiljun li hu parti minn dak tal- Ministeru ta' l-Industrija, Sajd u Biedja qed jiġu murija diversi posters ta' pubbli- ċità u materjal ieħor dwar il-bidla tas-sis- tema metrika f'Malta, l-iktar fuq il-miżuri lineari. Kartonċini, fuljetti u tabelli tal- qlib minn sistema għal oħra qed jitqas- smu b'xejn mill-padiljun. Għal dawk koll- ha li jridu jkunu jafu kemm huma twal b'qies metriku, fl-istand hemm riga li biha wieħed jista' jagħmel dan. Wieħed jittama li bosta minn dawk li jżuru l-Fiera jagħtu titwila wkoll f'din ir- rokna ''Metrika'. Pariri fuq xi kliem Xi wħud jinfixlu meta jiġu biex jippro- nunzjaw il-kelma 'kilometru' u kliem ie- ħor bil-prefiss 'kilo'. Ħafna pajjiżi li se jaqilbu għas-Sistema Internazzjonali ta' Unitajiet (International Svstem of Units) ftiehmu u jirrakkomandaw li biex ikun hemm uniformità fil-pronunzja, l-aċċent għandu jaqa' fuq is-sillaba ta' qabel ta' l- aħħar u hekk tinqara 'kil-o-mċtru' mhux 'k'lom-etru'. Tabelli ta' Ekwivalenza Metrika Il-Kumitat approva tliet tabelli ta' ek- wivalenza metrika li qed jiġu stampati hawn taħt għall-informazzjoni tal-pub- bliku in ġenerali. It-tabelli A u B għandhom x'jaqsmu mal-kejl lineari li jibda jseħħ minn din is-sena. It-tabella Ċ turi l-ekwivalenzi metriċi ta' l-użin Malti li jintuża l-iktar fil-ħajja ta' kuljum. Dawn l-ekwivalenzi metriċi, li huma approssimattivi, huma mogħii- jin biex wieħed jibda jħaddem moħħu fuq is-sistema metrika u biex b'hekk il- pubbliku jilħaq jidra l-użin metriku sa- kemm dan jibda jseħħ fl-1979. b. ġ g TABELLA TA' METRI (m) MQABBLA MA' PIEDI (') U PULZIERI (') (SA L-EQREB NOFS PULZIER) 2 6' kċili 6'10£7 j kw ġelte malta sr hib sajav ddlasriġajasi pp lak 857187 0/7 (18' 4£7j18' mel tala Kif tużaha: biex issib kemm jagħmlu 2.30 m sib in-numru 2 fl-ewwel kolonna, imxi mar-rig sa taħt .30, u aqra 7' 64'; mela 2.30 m — 7 piedi u 6 pulzieri u nofs. € 4 EKWIVALENZI METRIĊI TA' L-UŻIN MALTI Metric Equivalents of Common Maltese Weights g — gramm kg — kilogramm R — Ratal I nofs nofs kwart nofs kwart kwart kwart u nofs (1/16 R) (f R) l (d R) (ż R) 50 g 100 g 200 g 300 g nofs ratal mi le L, tliet kwarti ratal R' nofs kwar: (ż R) d R (ġ R) ż 400 g 500 g 600 g 800 g ratal u kwart — nofs. wiżna wiżna / qantar (id R) (23 R) (5 R) 720 wiżna) B 1 kg. Stamperija tal-Gvern