(Għeluq is-Sajf ta' l-1943) Għadu kif sebaħ, Mit-tberbix tas-sema abjad fix-xefaq, fejn. bix-xuxa mzarrba jeġġet ix-xemx, il-ħoss tal-mewġ jinsema' mal-plajja jħaxwex kif kont nisma' darba. U l-ħoss tal-mewġ ilidxewwx ti bħal karba tivtieg tal-għodwa s-sliem f'qalbi jinġema', u fih inħoss il-baħħ ta' nies imħarrba minn djar imwaqqgħa, il-baħħ ta' dik il-ġemgħa ta' nies li maż-żernig ta' għodwiet safja. mis-Sswied tas-sħab ħalliet il-kenn tax-atajta u ħasset li tal-hemm għaddiet bħal għafja. Toħroġ ixi ruħ u taqsam dik il-qala biex tgħabbi x-xbiek fuq dgħajsa—iżda mal-blajta għalxejn tokrob il-mewġ lid-djar battala. Ix-xemx li tisreġ fuq is-skiet tal-plajja waqfet f'nofs triegtha, u fwawar ta' nirien tarmi fuq ramel, ċ'għak, għelieqi; urajha l-għolja ebda dell ma tixħet fil-widien, Fuq zi ħajt jikwi jieqaf id-dubbien; ta' nofs in-nhar il-ħemda qtajja' qtajja' iż-żunżan jikser fuq xi dielja: għajjien il-ħmar tal-bidwi rokna dell jissajja. Fil-ħemda ta' dal-ħin ukoll il-mewġa ta' watt il-baħar siktet bħat-taħbita ta' qtigħ il-qalb fin-nies hekk kif il-fewġa ta' l-irwiefen tal-għadu fuq il-Gżira ġie żmien li ma nħassebw u l-ħajja mqita 3 L hawnhekk ħalliet ta' serħ l-egħżeż tifkira, L-aħħar dija tax-xemx titmewwet qiegħda ma' dah'r il-għolja u l-wileġ fuq il-wied. Il-qanpiena tal-knisja b'sejħa mriegħda għadha tnaqqar tal-għasar għat-talbiet. L-għelieqi, ix-xatt, il-blat fid-dlamijiet għoddhom indifnu; ma' ġenb l-għar bilqiegħda għadu xi ħadd jistad; tal-lejl fis-skiet i ħerġin fuq dgħajsa jaqdfu ri sajjieda. Jixref fuq l-għabex bid-dawl kiebi tiegħu il-qamar biex jistaqsi għal min kien tbiegħed u li dal-ħin kien dlonk jitħaddet miegħu; il-qamar li tad-dinja l-ġlied qed jara u l-qirda ta' kull art, b'għajnejh titriegħed lill-qalb li tifhmu donnu ġieb xi bxara. Is-7 ta' Settembru, 1943. Int tkun il-ħolma f'nofs il-ħolm tal-ljieli, in-nar li jixgħel it-triqat minsija, li jgeġweġ qalb il-ġawhar fuq ix-xtieli u jdawwal mitt elf ġamar: mitt elf dija… Int tkun il-kewkba li fit-tramuntana tlebleb utieqa mat-taħbit fuqani li tħabbat f'qiegħ id-dalma, sfiq, annuna, din ruħi mnikkta. bit-tlellix setgħani… Int tkun il-warda li f'nofs ħidmet driegħi tfawwar bil-hena fit-tħarbit tal-ħsada, tjewweġ bħaż-żiffa fit-taqbid mat-tliegħi li għad nirxabbat għada w pit-pit-għada… Għax għalkemm bjuda mejta wisq ħanina, tmewweġ qalila minn ġol-ġiżimina l