L-UNIVERSITÀ FI ŻMINIJIETNA mill-Professur Ġ. META soċjetà tgħaddi minn żmien għal ieħor, ħafna drabi tgħaddi minn taqliba ta' ideat, strutturi amministrattivi u akkademiċi miġ- budin mill-forza ta' ħtiġijiet ġodda li l-edukazzjoni tal-pajjiż ikollha tadatta ruħha għalihom. L-Università tagħna, li bħal issa għaddejja minn taqlib kbir, biex ma tiġġarrafx jeħtiġilha, bħal isti- tuzzjonijiet edukattivi oħra, tadatta ruħha għal żminijietna . Bil- kelma 'żminijietna' għandna nifhmu is-soċjetà ta' żmienna kif din qiegħda titbiddel il-ħin kollu. L-Università ma tistax tibqa' magħluqa fiha nfisha, bħal kastell fuq quċċata ta' muntanja, imma jeħtiġilha li tistudja l-qagħda ġdida tagħha fi żmienna u tipprova taqdi l-ħtiġijiet tal-pajjiż mill-aħjar li tista', sakemm dawn huma ħtiġijiet li għandhom x'jaqsmu max- xogħol tagħha. Hawnhekk tinħass il-ħtieġa tal-kooperazzjoni ta' l-Università mal-Gvem u tal-Gvern ma' l-Università. Din il-kooperazzjoni tista' ssir waqt li tmejn jibqgħu jirrispettaw il-fruntieri li jifirdu l-edu- kazzjoni tal-poplu mill-politika tal-partiti, għax malli jimeħħew dawn il-fruntieri, titneħħa kull idea ta' edukazzjoni. Dak li lili jħassibni ħafna hu li, flok iħarsu 'l quddiem biex jaraw kif jistgħu jtejbu dak li mhux tajjeb biżżejjed u jwarrbu dak li hu ħażin, x'uħud qed iħarsu wisq lura, ifittxu x-xagħra fl-għaġina, wieħed iwaħħal fl-ieħor donnu ħadd ħlief ħadd ieħor m'għandu l-ħtija tal- ħsara li l-edukazzjoni tal-pajjiż ilha ġġarrab, l-aktar minħabba l-politika tal-partiti u l-ideoloġiji partiġġjani. Il-problema tal-progress fl-edukazzjoni hi dejjem problema tal- awtoritajiet bħal ma hi f'kull kamp ieħor. Awtoritajiet ħżiena, paj- jiż rasu 'l isfel bħal vapur għall-għarqa. Jekk l-awtoritajiet ikol- lhom mentalità pożittiva, dawn jistgħu jagħmlu ħafna għarttirjib tal-pajjiż b'mod ġenerali, u ta' l-Università b'mod partikulari; imma, minn naħa l-oħra, jekk jinzertaw ta' mentalità negattiva, nies li jgħidu le għal kull proposta li ma ħarġetx minn rashom, u erħilhom ifixklu l-inizjattivi tajba ta' ħaddieħor flok jimbuttawhom 'il quddiem, il-pajjiż jaqbad in-niżla tar-rovina. Jekk jiġri dan, nistgħu ngħidu li l-edukazzjoni f'Malta flok timxi 'l quddiem sa tiġbed lejn il-qabar tagħha. Għalhekk hu meħtieġ ħafna li dawk kollha li, b'xi mod jew ieħor, għandhom is-setgħa u huma mħallsin għaliha (kull setgħa toħloq magħha dmir u responsabbilità) jiddeċiedu kustjonijiet ta' edukaz- zjoni b'moħħ miftuħ u qalb flokha, jiltaqgħu flimkien, mhux biex wieħed jieħu r-raġun fuq l-ieħor, imma biex wieħed jirħaddet ma' l-ieħor u, għall-inqas fejn ma jistax isir ftehim sħiħ, isir dak il- kompromess li wieħed jista' jsejjaħlu s-sintesi ta' konflitt ta' ideat imlaqqgħin f'punt ta' qbil. Tabilħaqq, meta d-differenzi jil- taqgħu u jitħalltu għax ikun hemm ir-rieda tajba min-naħa l-waħda u mill-oħra, jintlaħqu l-kompromessi meħtieġa. Qed ninsisti fuq dan l-ispirtu ta' kooperazzjoni u kollaborazzjoni għaliex il-progress fl- edukazzjoni huwa ħafna drabi kustjoni ta' personalità pożitiva jew negattiva min-naħa ta' dawk responsabbli għall-edukazzjoni tal- pajjiż. Il-Gvern għandu kull drict jirlob il-kooperazzjoni ta' l-Uni- versità fl-iżvilupp ta' studji li għandhom x'jaqsmu ma' interessi nazzjonali li huma diversi, u li għalhekk, m'għandix għax insem- mihom kollha. Il-Gvern, min-naħa tiegħu, m'għandu bl-ebda mod iħassar wiċċ l-Università billi jneħħilha l-karatteristiċi li jagħżlu- ha minn istituzzjonijiet edukattivi oħra għax meta jsir kollox ħal- lata ballata tispiċċa l-idea ta' università kif jifhmuha dawk li jafu x'inhi università tabilħaqq. Il-kooperazzjoni trid issir miż-żewġ naħat, imma ż-żewġ naħat iridu jaqblu li l-fruntieri għandhom jib- qgħu. M'għandix f'rasi fruntieri li jifirdu, imma fruntieri li jagħżlu tip ta' istituzzjoni minn oħra, Politeknik minn Università, ngħidu aħna, għax, nirrepeti, meta sistema ta' studji ma tibqax tingħażel minn oħra, lanqas l-università ma tibqa' tingħażel minn istituti edu- kattivi oħra. X'għandu jsir minn naħa ta' l-Università biex tiġġustifika lilha nfisha bħala università7 It-tagħlim ma jsirx fl-Università biss; isir ukoll f'istituzzjonijiet edukattivi oħra. Mela sa hawn biss l-Univer- sità ma tistax tingħażel minn istituti edukattivi oħra. Sa hawn biss m'hemmx x'jagħżel l-Università mill-M.C.A.S.T. Biex l-Università tingħażel minn istituzzjonijiet edukattivi oħra, din għandha ssaħ- ħaħ dak li jagħżilha minnhom, jiġifieri ir-research fid-diversi Fa- kultajiet biex dan iservi ta' bażi għall-kontenut tal-/ectures minn kors għal ieħor, u tgħinu jixxandar biex jintlaħaq u jitgawda mis- soċjetà billi tibni fond qawwi għall-pubblikazzjoni tar-research bis-serjetà u bis-saħħa ta' dawn il-pubblikazzjonijiet tintrabat iżjed ma' l-universitajiet ta' barra. Fl-aħħar mill-aħħar, min sa jidħol għar-research jekk ix-xogħol miktub fuq dak ir-research jibqa' fil-kexxun7 Jekk l-Università ma ssaħħaħx dawn iż-żewġ at- tivitajiet ma jkollhiex x'jagħżilha minn istituzzjonijiet edukattivi għolja oħra ħlief is-suġġetti li xi drabi jistgħu jkunu l-istess suġ- ġetti mgħallmin f'istiruzzjonijiet mhux universitarji ngħidu aħna fil-Politeknik. Università li ssaħħaħ biss il-magna amministrattiva tagħha min- għajr, fl-istess ħin, ma ssaħħaħ il-forza tat-teaching staff u lil dawn tipprovdilhom mezzi aħjar għar-research, u pubblikazzj onijiet, biż-żmien titlef id-dritt li tibqa' teżisti.