ALEHEN IS-SEWWA' — Is-Sibt, 19 ta' Frar, 1977 Nhar it-Tlieta li ġejjin taħbat il-Festa tal-Katedra ta' San Pietru. F'din l-okkażjoni l-Knisja tfakkarna fis-setgħa li Kristu ta lil dak il-Qaddis u s-suċċessuri tiegħu li jgħal- imu bla biża' ta' żball lill-insara fdati f'idejhom u jwissuhom jimxu fuq it-tagħlim tagħ- hom. Dan id-don tal-infallibilita qiegħed ukoll fil-Kulleġġ tal-Isqfijie, magħqudin mal- Papa, li jiffurmaw il-Knisja Għalliema ta' Kristu, IL-PALLJU SINJAL TA' SETGHA L-Isqfijiet jipparteċipaw mis-setgħa pastorali supre- ma tal-Papa bħala Għalliem u bħala Ragħaj ta' l-insara, Wieħed mis-sinjali ta' din il-parteċipazzjoni ta' setgħa huwa l-pallju li jingħata lill-Arċisqfijiej mill-Papa. Kienet ħaġa xierqa, għal- hekk, li l-għoti tal-pallju lill-Arċisqof il-ġdid tagħna, Mons. Gużeppi Mercieca, jitħalla għal dak in-nhar tal-festa li semmejna. illum beħsiebni. nkellim- kom fuq dan il-pallju u l- Arċisqfijiet ta' Malta. li wżawh. Qabel xejn x'inhu l-pal- 1ju' Il-pallju huwa ħanniega tas-suf abjad wiesgħa xi żewġ pulzieri, li tintlibes madwar il-għonq. Għandu mwaħħlin miegħu żewġ pendenti tal-istess materjal, twal xi sitt pulzieri, li jinż- iu: pendent wieħed-quddiem is-sider uu l-ieħor wara d-dahar. F'tarf il-pendenti hemm biċċa ċomb miksija bil-ħarir iswed. il-pallju hu magħmul mis-suf ta' żewġt iħrief bo- jod: li l-Kanonċi Regolari tal-Lateran joffru bħala taxxa kull sena. Dawn jit- bierku fil-festa ta' Sant'An- jeże, fuq l-artal maġġur tal- knisja tagħha fi Trieq No- Mentana Ruma, wara Quddiesa Pontifikali. Im- bagħad jingħataw lill-Papa biex bis-suf tagħhom jinħ- admu l-pallji. Meta dawn jitlestew, jitbierku fl-Ew- wel Għasar tal-Festa ta' San Pietru u San Pawl, u jin- żammu f'kaxxa tal-fidda maġenb il-'confessio Petri', jew il-kripta taħt l-artal maġġur tal-Bażilika Vatika- na, . ZIĠARELLA HAMRA Hawn qed niftakar fl-ew- Ruma jiena u Mons. Lupi. Konna morna għall-quddie- sa u lunzjoni tat-tberik tal-ħrief $o Sant'Anjeże. Għaq għandi quddiem għaj- nejja dak il-kannestru għaddej merfugħ fil-għoli (jidhirli minn qassis) u kemm kemm jidhru fih iż- żewġt iħrief, li kellhom ma' għonghom żagarella ħamra. Il-knisja kienet iffullata bin- mies kurjużi bħalma konna aħna, biex jaraw dik il-fun- zjoni simpatika, Ejja, issa, nkomplu fuq il-pallju, F'kull pallju hemm minsuġin 6 slaleb żgħar suwed: wieħed fuq is-sider, ieħor fuq id-dahar, wieħed fuq kull spalla u wieħed (fit-truf — taż-żewġ pendenti. — Mas-slaleb ta' fuq is-sider, id-dahar u l-is- palla xellugija hemm labra tad-deheb b'ġebla prezzjuża, Il-pallju, li jintlibes fuq il-pjaneta waqt il-Quddiesa Pontifikali ta' xi festi deter- minati fil-'Pontificale Ro- manum', jistgħu jużawh il- Papa, l-Arċisgfijiet u rara- ment xi Isqfijiet, wara tal- ba li ssir lill-Papa. Uħud igħidu li l-użu tal-pallju nbeda għall-ħabta ta' nofs it-tielet seklu. Oħrajn igħidu li nbeda iżjed tard. Hu żgur li fil-qedem il-pallju kien bil-wisq għusa u itwal. L-Isqfijiet ta' Malta, bħa- la Isqfijiet, qatt ma kellhom il-jeda li jġibu l-pallju. Iż- da, fl-1775, l-Isqof Govanni Carmine Pellerano: ġie msejjaħ Ruma u telaq minn Malta, għax ma tantx kien magħġub mill-Grammastru Franġisku Ximenes u l-ord- ni, Il-Grammastru Manoel .de Rohan irnexxielu jipper- swadi lill-Papa biex iwarrbu 'reġa' waqqaf 'sedi għall-imħabba tal-paċi. Fis-sena 1780 Mons, Pel- lerano rriżenja għall-Vesko- vat ta' Malta. Il-Papa Piju VI deherlu li kien ġust li jassenjalu pensjoni fuq il- Mensa Veskovili li telaq u onorah billi nnominah Arċ- isqof Titolari ta' Bodi, li dak iż-żmien kienet ''in partibus infidelium', jiġi- fieri f'post fejn ma kienx hemm ħafna nsara u għàl- hekk ma kienx hemm biex imexxiha isqof residenzjali. Sbatax il-sena wara (1797), it-titlu ta' Arċisqof ta' Rodi ġie mgħaqqad mal-Veskovat ta' Malta. Isimgħu kif. L-Isqof Pellerano miet fis-sena 1783. Mons. Vin- cenzo Labini, li laħaq Isqof minn floku ftit wara r-rin- unzja, għamel talba lill- Papa biex. it-titlu li kellu qabel Mons, Pellerano, jiġi- fieri ta' Arċisqof ta' Rodi, jingħaqad mas-Sedi ta' Mal- ta, biex hu u s-suċċessuri tiegħu kienu jistgħu jissej- ħu ''Isqof ta' Malta u Arċis- qof Titulari ta' Rodi', It-talba kienet motivata minn dawn il-fatti: (i) li Malta ħaddnet il-Fidi Nis- ranija ppriedkata lill-Maltin minn San Pawl, (ii) li l- popolazzjoni maltija kienet tlaħħaq mal-100,000 ruħ, (iii) li fiha kien hawn knis- ja katedrali u 5 knejjes kolleġġjati (tal-Kastell ta' Għawdex, Birkirkara, San Pawl tal-Belt, l-Għarb u nu ggvernati mill-Kavallieri ta' San Gwann, li għal 213 il sena ggvernaw Rodi u (v) li minn fost il-membri ta' dak l-Ordni kienu jinħatru l-Isqfijiet ta' Malta. Il-grazzja ingħatat fit-3 ta' Marzu 1797. Fost il-pri- vileġġi l-oħra hija ġiebet dak li l-Isqfijiet ta' Malta, bħala Arċisqfijiet Titolari ta' Rodi, 'kisbu l-jedd li jilbsu l-pallju. Fl-1928, 'Papa Piju Xi arċives- kovili residenzjali f'Rodi u naturalment għażel Arċisqof residenzjali biex imexxiha, .. B'hekk l-Isqof ta' Malta ma setax iġib aktar it-titlu. ta' IL-PALLJU TA' L-ARCISOOF (Jaqbad mill-paġna 3) Arċisqof ta' Rodi. Saret allura talba minn Malta biex is-Sede Maltija tintrefa': għad-dinjita' .ta' Arċidjoċesi. biex il-Mexxej . tagħha jissejjaħ u jkun Arċ- isqof ta' Malta. Dak in-nhar it-talba ma . ġietx milqugħa, Iżda l-Papa Piju XI għoġbu jagħti t-tit- lu ta' Arċisqof personal- ment lill-Isqof ta' dak iż- żmien, li kien Mons. Dom Mawru Caruana, li beda. għalhekk jissejjaħ. Arċisqof Isqof ta' Malta. Meta, fis-17 ta' Diċembru 1943, miet dak l-Isqof u laħaq floku Mons. Mikiel Gonzi, il-Papa Piju XII għal darb'oħra ta. dak. it-titlu personalment lill-Isqof il- ġdid, Iżda, fl-ewwel ta' Jannar 1944, is-Santa Sede refgħet id-djoċesi ta' Malta għad- ' dinjita' ta' Sede Metropoli- tana bid-djoċesi ta' Għaw- dex bħala sufiraganja tagħ- ha. Għal din ir-raġuni, il- Mexxej tal-Knisja ta' Malta bil-jedd, u mhux iżjed bi grazzja, beda jissejjaħ Arċ- isqof Metropolita bil-jeddi- jiet u privileġġi kollha arċi- veskovili. Nhar it-Tlieta li ġejjin, Mons. Gużeppi Mercieca, Arċisqof ta' Malta sa mit-12 ta' Diċembru li għadda, sej- jer jirċievi minn idejn in- Nunzju Apostoliku Mons. Antonio del Giudice, bħala Rappreżentant tas-Santa Sede f'Malta, il-pallju, li kif għidna fil-bidu, hu l-insen- ja l-aktar magħrufa tad-din- jita' arċiveskovili, Nifirħulu, ningħaqdu miegħu f'din iċ- ċirkostanza u nitolbu għal- ih, kif hu dmir tagħna bħa- la sudditi tiegħu, 'LEHEN IS-SEWWA' — Is-Sibt, 19 ta' Frar, 1977