SAN ĠUŻEDD fl-opri ta' Giuseppe Cali Fl-artiklu li kont ktibt għall-programm tal-festa ta' San Gużepp tas-sena li għaddiet kont ktibt dwar uħud mill-kwadri ta' San Ġużepp li pitter l-artist magħruf Malti Giuseppe Cali. Hawnhekk ser inkompli dan it-tagħrif u l-ewwel kwadru li ser naraw flimkien permezz ta' dan l-artiklu huwa dak li juri l- Familja Mqaddsa li jinsab fil-kappella tal-kunvent tar-Ragħaj it-Tajjeb f'Ħal Balzan. Il-Kwadru fil-Kunvent tal-Bon Pastur Għalkemm f'dan il-kwadru l-artist ma nkludiex kuluri vivaċi ħafna, xorta waħda rnexxielu joħloq kwadru mill- isbaħ b'ħames figuri. Fiċ-ċentru tal-kwadru naraw lill- Madonna tindokra lil Binha Ġest li jidher qiegħed iħares 'il fuq lejn żewġ Anġli mdawra bis-sħab. Wieħed minn dawn l-Anġli jidher qiegħed jgħaddi ġilju abjad lill- Familja Mqaddsa filwaqt li fuq sider l-Anġlu l-ieħor, l- artist għamel il-kelma PAX (Paċi). F'dan il-kwadru San Ġużepp iżomm il-pożizzjoni tiegħu li biha hu magħruf magħna, dik ta' bniedem umli u kwiet. Bil-qiegħda jħares lejn Ġest, b' għodda f'idu qisu jrid jgħidilna li jekk inħarsu lejn Ġesti, insibu dik it-trankwillità li dejjem għex biha dan il-qaddis meta kien jagħmel parti minn din il-Familja Qaddisa. Hawnhekk l-artist jagħtina kwadru b'messaġġ ta' familja miġbura flimkien, u dan għamlu biex idaħħal sens ta' protezzjoni lil dawk kollha li kienu jfittxu u jsibu wens f'din id-dar tas-sorijiet li tieħu ħsieb tfal orfni, u nies oħrajn li jkollhom bżonn xi tip ta' kenn. Il-Kwadru Titulari tal-Knisja Arċipretali tal-Qala Kwadru ieħor interessanti ta' l-artist Giuseppe Cali, li fih naraw lil San Ġużepp qiegħed fuq l-altar maġġur tal- knisja Arċipretali tal-Qala f'Għawdex; kwadru li Cali kien għamlu fuq talba tal-Kappillan Dun Ġwann Saliba. Dan il-kwadru jurina kemm kellu kapaċitajiet tajbin fl-arti dan il-pittur, u anki kien kapaċi li joħroġ kwadri li fihom tiġi riflettuta x-xewqa tan-nies tal-lokal. Naturalment Cali kien jaf x'rabta kellhom minn dejjem il-Qalin ma' l- Immakultata Kunċizzjoni, b'Santwarju devot iddedikat lilha f'tarf ir-raħal. Santwarju li serva bħala parroċċa kemm għar-raħal tan-Nadur sakemm dan bena l-knisja tiegħu, kif ukoll bħal knisja parrokkjali sakemm ġiet mibnija l-knisja l-ġdida fiċ-ċentru tar- raħal tal-Qala. Dak iz-żmien mhux kulħadd kien tal-fehma li għandu jiġi mibdul it-titular minn dak — ta' l-Immakulata għal dak ta' San Ġużepp, għalhekk b'għaqal kbir meta pinġa l-kwadru, minbarra l- figura prominenti f'nofs it-tila ta' San Ġużepp huwa nkulda wkoll il-figura ħelwa u mimlija bil-qdusija Ma are Ġiżepp, fit-Tielet oNillensju — Testa 2000 41 ta' l-Immakulata flimkien mal-Missier Etern u l-Ispirtu s-Santu, irraffigurat bis-simbolu tal-ħamiema bajda. Il- figuri taż-żewġ Anġli kbar li hemm fil-parti t'isfel tal- kwadru jwasslulna messaġġ qawwi ta' l-awtorità ta' dan il-qaddis li bis-skiet tiegħu spiċċa ddikjarat Padrun tal- Knisja Universali. Wieħed mill-Anġli għandu f'idu l- Ktieb tal-Bxara t-Tajba, il-Mitra Papali u l-Baklu filwaqt li l-Anġlu l-ieħor jidher b'lanza f'idu rebbieħ fuq l- ereżija rraffigurata b'raġel midneb b'serp f'idu u ktieb mitfugħ fl-art b'turija ta' tagħlim qarrieqi. F'dan il-kwadru, fuq ras San Ġużepp hemm kuruna tad-deheb biex tfakkarna fil-jum solenni ta' l- Inkurunazzjoni tal-kwadru li kienet saret nhar it-8 ta' Awissu 1971. Sfortunatament din il-kuruna li tant kienet għal qalb il-Qalin ġiet misruqa u għal żmien twil kienet tpoġġiet waħda bla valur ta' xejn. Fil-festa tas- sena 1999, saru festi kbar fil-Qala u dan il-kwadru ferm sabiħ ta' Ġiuseppe Cali gie nkurunat mill-ġdid b'kuruna li ġiet maħduma u mħallsa minn emigrant mill-Qala li ma xtaqx li juri ismu. Tajjeb li ngħidu li din il-kuruna titqiegħed fuq il-kwadru waqt it-tlett ijiem tal-festa biss. Dan il-kwadru li Giuseppe Cali għamel fl-1899 huwa wieħed mill-iktar kwadri ta' San Ġużepp devoti fil- gżejjer Maltin u dan bir-raġun għaliex l-artist li għamlu minbarra l-kapaċitajiet artistiċi tiegħu, kellu wkoll devozzjoni kbira lejn San Ġużepp. oMa' San tiiżup )fil-Fiċtet oMillennju — Festa 2000 43