L-AKKADEMJA TAL-MALTI RAPPORT AMMINISTRATTIV: 1978/80 Daqs sentejn u nofs ilu, ċertu korrispondent taħt il-psewdonimu ta' 'Ammiratur' f'ittra H dehret f'ġurnal lokali kien staqsa, X'sar mill-Akkademja 2'' Safejn nafu aħna, talanqas, dan l-aħħar ħadd ma reġa' żħajjar jaqbad il-pinna u jagħmel mistoqsija bħal din… Forsi għax ma kienx hemm għalfejn — għax, b'ebda ftaħir fieragħ iżda b'kumment ġust u f'waqtu, il-Kunsill preżenti ħadem u baqa' jis- tinka bħal dari, biex ma ngħidux aktar minn qatt qabel, qalb tant ostakli u ċerta apatija li, jisgħobbina ngħidu, fost il-membri Akka- demiċi infuhom. Huwa aħna 1i, b'wiċċna minn quddiem. ikollna, kontra qa;bna, nistaqsu: Għaliex u għalfejn din l-apatija koliha min- naħa tal-membri tagħna2 Għadha, jew m'għadhiex għal qalbna l-Akkademja tal-Malti7 Mit-tweġiba tagħna hawn preżenti llum — U tal-ħafna u ħafna membri ta' l-isem li għandna li qatt jew tassew rarament jidhru 'l hawn — jiddependi l-ġejjieni ta' l-Akka- demja tagħna… u, jekk, 60 sena ħidma ma taqtax li bdew ta' qabirna, l qegħdin nissoktaw aħna lum, qalb tant taqtigħ il-qa;b, għandhomx jisfaxxaw fix-xejn u l-Akkademja tintemm irqiq irqiq… Jekk qatt dan jiġri, dan ikun tassew għajb għalina Ikoll. Wara kollox, ma rridux ninsew illi, fost l-għaqdiet kollha tal-Malti, din tagħna biss — u bir-raġuni — tħalliet uffiċjalment iżżomm l-isem giorjuż tal-lum u ta' dari, kif nafuha dejjem, l-Akkademja tal-Maltil KUMMISSJONIJIET Sa mill-ewwel seduta tiegħu, dik tal-20 ta' Marzu, 1978, il- Kunsill ħatar għadd ta' Kummissjonijiet biex jispeċjalizzaw f'ħid- miet siewja, kif ġej: () Kummissjonijiet Statut: Din kienet magħmula mill-President, Dr. Wallace Gulia, ir-Rev.di Dr. Edward Fenech u Patri Ġorġ Mercieca, kif ukoll mis-Sinjuri Anton Agius Muscat u Emmanwel F. Attard. (Dawn is-Sinjuri fil-fatt kienu nħatru fil-lagħgħa ġenerali u ġew ikkonfermati mill-Kunsill). Dil-Kummissjoni, matul ħafna laqgħat, li kull waħda minnhom kienet tieħu s-sigħat, amendat l-Istatut kollu. L-emendi mressqa minnha wara tgħarblu mill- Kunsill li biddel, naqqas jew żied l-emendi li qegħdin jitressqu . quddiemkom illum għall-approvazzjoni tagħkom — għax intom sgħollu u torbtu, wara kollox. Ma kenitx biċċa xogħol ħafifa tabilħaqq. (ii) Kummissjoni Membri Ġodda: Magħmul mir-Rev.du Dr. E. Fenech u s-Sinjuri Anton Grasso u E.F. Attard. Fil-laqgħat tagħha, il-Kummissjoni fliet bir-reqqa l-applikazzjonijiet li tressqu qud- diemha — u għaddew. is-sottomissjonijiet tagħhom. lill-Kunsill skond ma jitlob l-Istatut. Dawn is-Sinjuri li ġejjin ġew approva'i bħala Membri Akkademiċi: Borg (Birkirkara), Jane Cortis (Ħaż-Żebbuġ), Doris DeGiorgio (Raħal Ġdid), Charles Flores (Birkirkara), Lina Brock- dorff (San Ġiljan), u r-Rev. Patri John Azzopardi, S.J. (Kulleġġ San Atwiġi, Birkirkara). Lil dawn il-Membri Ġodda nagħtuhom merħba, nifirħulhom u nħeġġuhom, bħala demm ġdid, jaħdmu bis-sħiħ għall-ideal ta' l-Akkademja. (iii) Kummissjoni Tagħrif: Din kienet komposta mill-President, Dr. Gulia, is-Sinjorina M. Rose Gatt u s-Sur Manwel Mifsud (mem- bru kkoptat — dan wara xi żmien kellu, kontra qalbu jirtira). Dil- Kummissjoni għadha qed taħdem biex tara d-dawl it-tieni edizzjoni tat-Tagħrif — li għad, jekk Alla jrid, tkun is sies tal-Malti kif għandu jkun. Flok is-Sinjur li rtira, daħal is-Sur Ġorġ Mifsud Chircop ta' min iżid igħid hawnhekk. ('v) Kumissjoni Sillabu tal-Malti: Dil-Kumissjoni ffurmata mill- President, il-Viċi-President, is-Sur Ġużċ Diacono, u s-Sur A. Agius Muscat, is-Segretarju għar-Relazzjonijiet Pubbliċi, ġew inkarigati jagħrblu l-affari kolha u jissottomettu l-fehmiet tagħhom iill-awto- ritajiet tal-Kattedra tal-Malti fl-Università dwar is-Siabu tal- Malti fil-Matrikola u l-Matrikola Avanzata. Il-ħatra ta' dil-Kum- missjoni saret wara appell li kien sarilha minn xi Membri Akka- demiċi, fuq proposta formali mis-Sur Peter A. Caruana wara li l-Kunsill. sar jaf b'korrispondenza li dehret f'xi sezzjonijiet ta' l-istampa lokali. ĦIDMIET OĦRA fa) Ir-Rev.du Patri Edward Fenech temm ix-xogħol b'sabar u reqqa kbira ta' l-Antoloġija ta' novelli u 'essavs' — miġbura mill- ħarġiet ta' l-imgħoddi ta' 'Il-Malti'. Dil-ħidma għad. tista' tkun, biex ngħidu hekk, monument ta' l-Akkademja — u investiment sabiħ fil-ġejjieni jekk iseħħ il-pjan maħsub. Il-problema waħdanija kienet u tibqa' ta' ksir it-ras: l-iffinanzjar biex tiġi stampata. Kif jaf kulħadd il-prezz ta' l-istampa qed jogħla mas-smewwiet… (b) Is-Sur Ġużċ Diacono, il-Viċi-President u l-Editur ta' 'Il-Matlti', ħabrek kemm felaħ biex jipprova jtejjeb u jgħolli kif jixraq il-livell ta' Lsienna fit-taqsima importantissima tax-Xandir lokali. Jekk it- titjib mixtieq u jekk il-livell għoliex, dan ċertament ma jaħtix għalih la s-Sur Diacono u lanqas il-Kunsill. Ikun id-dmir tal-Kunsill il-Ġdid li jissokta l-ħidma li kienet inbdiet bi frott. (c) 'IL-MALTI'. Saret, kif jafu l-Membri kollha, ħarġa speċjali ta' 'Il-Malti' b'tifkira ta' egħluq il-50 sena mill-Mewt ta' Ġuże Muscat Azzopardi, l-Ewwel President ta' l-Akkademja — numru li ġie milqugħ tajjeb. F'dan ir-rigward tista' ssir xi kritika — kritika ġustifikata, ħalli jingħad kollox… Iżda jeħteġ li qabel xejn, inkunu obbjettivi u ġusti: diffikultajiet kbar, l-aktar dawk ta' natura finan- zjarja, iffaċċjaw u għadhom jiffaċċjaw lill-Editur u lill-Kunsill. Ngħiduha mill-ewwel u bla xejn tlaqliq — il-problema finanzjarja għad tista' tkun il-'coup de grace' ta' l-organu ta' l-Akkademja. Ir- riklami u s-sottoskrizzjonijiet jgħinu, u jgħinu ħafna, iżda m'humiex kolloxi Il-Kunsill li sejjer jinħatar ikollu sfida kbira — għadma iebsa tassewl — biex 'Il-Malti' jissokta jeżisti kif eżista għal dawn l-aħħar 5O sena. Jekk dan jispiċċa tkun tabilħaqq ingħalqet paġna oħra sabiħa tal-ħidmiet ta' l-Akkademja tagħna… (d) Dr. Wallace Gulia, il-President, kien inħatar Membru tal- Kumitat tas-Sussidji, imwaqqaf mill-Gvern, biex jifli xogħlijiet bil-Malti — ġieh għalih u għall-Akkademja. Hawn ta' min isemmi ti, bis-saħħa tal-President, il-Gvern aċċetta l-proposza li l-premju annwali ta' £M500 jkun jista' jingħata wkoil għal xogħlijiet letie- rarji bil-Malti — barra dawk b'ilsna barranin. (e) Madankollu, l-akbar suċċess li kellha dan l-aħħar l-Akka- demja tal-Malti kien fil-qasam tax-Xandir. Ta' min ifakkar li l-Ak- kadmeja ngħatat sensiela ta' programmi le:terarji ta' 30 minuta l-wieħed fil-ġimgħa. Dawn jinstemgħu kull nhar ta' Tnejn fit- 3.05 p.m., b'ripetizzjoni l-Ġimgħa, fid-9.05 a.m. Kif tafu Ikoll — hawn qegħdin jitniżżlu ħalli, kif jixraq, jibqgħu mniżżla uffiċjalment f'dar-Rapport Amministarttiv — dawn huma kif ġej: BI 'Mill-Arkivji' — b'editur responsabbli s-Sur Anton Agius Ħ 'K'ttieba ta' Llum' — editur, is-Sur Anton Grasso. Ħ 'Aħna u l-Malti' — editur Dr. Wallace Gulia. B 'L-Ilsien Malti' — editur, is-Sur Ġuże Diacono. Dawn bdew fil-31 ta' Diċembru, 1979. Skond ma ġejna mgħar- rfin — minn diversi mkejjen — dawn qegħdin jiġu milqugħa tajjeb u għamlu suċċess għax, mid-dehra, imlew vojt li kien ilu jinħass: programmi letterarji ta' tivell għoli. Barra minn dawn il-programmi, qiegħda titħejja sensiela oħra ta' programmi letterarji televiżivi bl-isem ta' 'Ħarsa mill-Qrib' — 13-il wieħed b'duratura ta' 30 minuta bil-għan li il-pubbliku Malti jsir jaf xi ftit aħjar uħud mill-aħjar Kittieba tal-Malti ħajjin' (ħalli nikkwota dak li kiteb is-Sur Agius Muscat, ill-ħabrieki Segretarju għar-Relazzjonijiet Pubbliċi — maħtur ko-ordinatur responsabb'i mill-Kap tal-Programmi, TVM). L-Akkademja tal-Malti daħlet bil- ħeġġa kollha ħalli tagħti sehemha kif mistenni minnha — ħaġa li bdiet titwettaq diġà — prova li l-Għaqda l-aktar anzjana tal-Malti f'pajjiżna għad hemm il-ħtieġa tagħha fil-qasam tal-Malti u li lesta tibqa' tagħti l-kontribut siewi tagħha għal bosta u bosta snin oħra — sakemm il-Maltin jibqgħu jgħożżu Lsien Art Twelidhom. Saru bosta ħidmiet oħra li ma dehrilniex li għandhom jinżlu hawn — għax kieku dan ir-Rapport kien ikun wisq itwal. Ma nixtiqux intemmu r-Rapport tagħna b'nota morra — iżda ma nistgħux, inħallu barra u ma nfakkrux lil dawk il-Membri fostna li m'għadhomx fostna: il-Professur Ġuże Galea, President ta' l-Ak- kademja għal ħafna snin, lir-Rev.du Patri Prof. Serafin Zarb u lis- Sur Ġorġ Stevens.