IL-KTIEB MALTI. Fl-1987 f'Malta (jew dwar Malta jew minn Maltin) ġew ippubblikati 426 ktiebl. Minn dawn 5490 biss kienu bil-Malti. Kważi l-oħrajn kollha kienu bl-Ingliż. Meta nqabblu dan ma' l-istatistika li tat Lillian Sciberras għas-snin 1983-1984, nsibu li l- perċentwali niżlet b'għaxra bil-mija. Biss irridu nsemmu wkoll li fl-1987 ġew stampati 426 ktieb waqt li 597 ktieb ġew stampati fl-1983 u l-1984 f'daqqa. Dan ifisser li għalkemm il- perċentwali ta' kotba bil-Malti naqset, in-numru ta' kotba stampati huwa akbar. Il-Bibljografija Nazzjonali taqsam ix-xogħlijiet f'għaxar taqsimiet. It-taqsimiet li l-aktar ipproduċew fl-1983 —84 kienu x-xjenzi soċjali (2995 tat-total), ir-reliġjon (2390) u l-letteratura li pproduċiet 2090. Fl-1987 l-ewwel żewġ oqsma saru importanti. Il-kotba reliġjużi, fil-fatt kienu jinkludu 3196 tal-produzzjoni kollha tal-kotba, filwaqt li x-xjenzi soċjali pproduċew 3096. Il-qasam letterarju minn 2096 niżel għal 1296. Fil-fatt il-Bibljografija tniżżel 50 ktieb f'dinil-kategorija, meta bejn l-1983 u l-1984 niżżlet 122. Jidherilli filwaqt li n-numru ta' kotba qed jiżdied, il-kotba tal-letteratura mhux jiżdiedu bl-istess rata, anzi qed jonqsu. Aktar minn 709 tal-kotba letterarji jew dwar il-letteratura li ħarġu fl-1987 kienu bil-Malti. Fost dawn ta' min isemmi l-pubblikazzjoni ta' xogħlijiet qodma, bħal Barunissa Maltija ta' Frendo de Mannarino, Nies bla Sabar u Stejjer Oħra ta' Temi Zammit' u Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija'. Dawn il-kotba jpoġġu għad-dispożizzjoni tal-qarrejja Maltin xogħlijiet li jkunu ilhom li dehru (jew li qatt ma ġew stampati f'kotba). Biss għadd ġmielu ta' xogħlijiet bħal dawn għadhom jistennew xi pubblikatur kuraġġuż. Ngħidu aħna mit-traduzzjoni ta' Erin Serracino Inglott tad-Divina Commedia, il-Purgaforju u l-Ġenna qatt ma ħarġu minkejja li l- Infern jidher li kien popolari meta deher fl-1964. It-traduzzjoni tal-Bibbja ta' Savdon qatt ma ġiet ippubblikata kollha. Il-ħrejjef ta' Patri Manwel Magri$ ilhom ma jidhru aktar minn għoxrin sena, għad li l-popolarità tagħhom (biex ma nitkellmux dwar il-valur storiku kbir li għandhom fil-letteratura Maltija) tidher mill-fatt li sikwit jidhru f'xi antoloġija. Problemali għandu l-ktieb Malti hijali ftit huma l-kotbali jiġu stampati aktar minn darba ukoll meta ma tibqax issibhom għall-bejgħ. Barra minn hekk, jidher li ħafna drabi jkun hemm dewmien fl-istampar stess tal-kotba. Għalkemm Erin Serracino Inglott jidher li lesta x-xogħol kollu fuq Il-Miklem Malti għad fadal volum li ma ġiex ippubblikat. L-ewwel volum tad- dizzjunarju ta' Aquilina deher snin wara li deher ir-riklam fil-gazzetti. Ħaġa oħra li ddejjaqna naraw fil-kotba Maltin hija n-numru kbir ta' żbalji ta' l-ortografija u tat-tipa li sikwit ikun hemm. Biss irridu ngħidu li fl-aħħar snin il-kwalità teknika tal- pubblikazzjonijiet tjiebet ġmielha. Jekk nerġgħu nduru għall-Bibljografija ta' l-1987 nindunaw li fil-qasam tal-letteratura, ir- rumanz bil-Malti huwa popolari ħafna. Il-fatt li ħafna minn dawn ir-rumanzi ġew ippubblikati mid-djar kummerċjali l-aktar stabbiliti juri li mal-qarrejja jmorru tajjeb. Jidher ukoll li r- rumanz huwa għodda siewja għat-tixrid ta' l-ideoloġija, kif juri r-rumanz ta' Ġużċ Chetcuti' li wassal is-Sensiela Kotba Soċjalisti għat-22 pubblikazzjoni tagħha fi ftit snin. Bl-istess kriterji ngħidu, bħala regola, li l-poeżija m'għandhiex bejgħ, għax kollezzjoni waħda biss ta' poeżija ġdida (minn xi tnax) ġiet stampata minn pubblikatur ewlieni'. Ħafna mill-bqija huma kotba ta' ftit paġni ppubblikati mill-awtur stess.il Qasam ieħor tal-pubblikazzjonijiet fejn il-Malti jiddomina hu tal-kotba reliġjużi. Fil-fatt 8690 ta' dawn il-kotba kienu bil-Malti. Ta' min ifaħħar, per eżempju, l-inizjattiva tad-dar tal- pubblikazzjonijiet tal-MUSEUM li ppubblikat bil-Malti sensiela ta' 52 ktieb mill-isbaħ għat- tfal imsejħa Storja tal-Bibbja. Dawn il-kotba oriġinarjament ġew ippubblikati bl-Ingliż fl- istess sena.ż Fil-fatt jidher li t-traduzzjoni għall-Malti hija fenomenu interessanti fil- letteratura reliġjuża. Ngħidu aħna, minkejja li l-enċiklika Redemptoris Mater issibha għall- bejgħ fil-verżjoni Ingliża, fl-1987 ħarġu żewġ edizzjonijiet tagħha bil-Malti $ Il-kotba għat-tfal huma importanti ħafna għall-futur tal-ktieb bil-Malti. Jidher li l-pub- blikaturi kummerċjali ewlenin huma konxji ħafna ta' din l-importanza. Minbarra l-Merlin li tippubblika l-aktar kotba tat-tfal, kemm il-Klabb Kotba Maltin kif ukoll Buġelli ppubblikaw għadd ta' kotba. Matul l-1987 beda jaħdem ukoll il-Klabb Kotba Sagħtar, immexxi mill- MUT. Dan l-artiklu bl-ebda mod ma jgħid kull ma hemm xi tgħid dwar il-kotba Maltin. Mill- Bibljografija Nazzjonali ma nistgħux nikkonkludu b'ċertezza liema kotba l-aktar qed jinqraw. Il-Bibljografija (u sa fejn nafu aħna ebda sors ieħor) ma tgħidx kemm ġew stampati kopji ta' kull ktieb. Barra minn hekk il-kotba stampati f'Malta mhux l-uniċi li jinqraw fil-pajjiż. Sakemm issir statistika ta' kemm jiġu impurtati kotba kull sena, ma nistgħux ngħidu kemm mill-kotba li jinqraw f'Malta huma kotba Maltin bil-Malti. $ Il- l-Bibljografij ija Nazzjonali ta' Malta 1987 (Bibljoteka Nazzjonali ta' Malta, 1988) Dan it-total jinkludi għadd żgħir ta' kotba li ħarġu fis-snin ta' qabel iżda li għal xi raġuni jew oħra ma waslux għand il-kompilaturi qabel. Fi Temi, Nies bla Sabar u Stejjer Oħra miġburin minn Toni Cortis; bi studju ta' Oliver Friggieri (Merlin 5. Friggieri Oliver, Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija/żewġ volumi/(Klabb Kotba Maltin 1987). Magri Manwel S.J., Ħrejjef Missirijietna (Problemi tal-Lum 1967, 68). Fid-daħla tiegħu, għall-ewwel volum ta' Il-Miklem Malti (KKM 1975) l-awtur igħid: 'U dan kollu ried iż- żmien… sa ma xogħli wasal fit-tmiem ftit snin ilul Imbagħad feġġ quddiemi l-babaw ta' l-istampal Ma nafx kemm ħabbatt bibien… It-tmien volum ħareġ fl-1984. 9: Chetcuti Ġużż, Qabel telgħet ix-Xemx (Dipt. tat-Tagħrif, Partit tal-Ħaddiema 1987). Ara dak li tgħid Sciberras (op. cit. pġ. Frank Pennv, Ismijiet differenti fis-sensiela Storja tal-Bibbja 1-52 (Librerija Preca 1987). Il-verżjoni oriġinali Ingliża kienet ippubblikata minn Lion Publishing 1987. Edizzjoni minnhom ġiet tradotta minn Gużeppi Lupi u maħruġa mill-Media Centre. L-edizzjoni l-oħra ma fihiex min ippubblikaha imma ġiet stampata fl-istamperija Il-Ħajja. Ara Sciberras (op. cit.) pġ 36. Ħajr lil V. Magri u lil L. Sciberras u l-bqija tal-Bord Editorjali tal-Bibljografija Nazzjonali ta' Malta,