Sagħrif miġbur minn Martin Formosa Wil-— Il-pittur Giuseppe Calleja għandu rabta speċjali mar-raħal tal-Qrendi. Fil- Knisja Parrokkjali nsibu pittura ta' dan l-artist Belti. Fil-fatt Giuseppe twieled fit-12 ta' Diċembru 1828 u ġie mgħammed fil-Knisja ta' San Pawl Nawfragu tal-belt Valletta fit-13 ta' Diċembru. Huwa kellu 9 aħwa ħajjin u erbgħa mejtin. Minħabba l-faqar u l-epidemiji li kienu ta' spiss ifaqqsu, l-familja kienet telqet mill-Belt Valletta u marru joqogħdu ġo dar mikrija f'Hal Balzan. Barra dan, il-familja kienet kriet dar f'San Ġiljan fejn għex u ħadem Giuseppe. Ta' 8 snin huwa beda jattendi l-iskola Primarja tal-Gvern u wara attenda l-Lvceum fejn studja l-aritmetika, l-ortografija u t-Taljan. Il-kapaċità li kellu f'ortografija ta' kalibru wasslitu biex jintbagħat għand Giuseppe Hvzler għal-lezzjonijiet tal-arti. Għalkemm fl-età ta' 16-il sena huwa telaq mil-Lvceum biex jiddedika lilu nnifsu għall-arti huwa baqa' jistudja għal rasu l-perspettivà, l-ġonietrija u l-arkitettura li servewh bħala għodda tajba għax-xogħol li kien għad irid iwettaq. Waqt dan l-apprentestat, Hvzler kien marad u Calleja spiċċa jkompli x-xogħol tal-Imgħallem meta dan miet. L-istudio ta' Hvzler kien mad-dar tiegħu maġenb l-Auberge d'Ttalie. Bħala passatempi huwa kellu l-mużika, ż-żfin u l-palk. Huwa kien idoqq tajjeb ħafna l-vjolin u kien attiv immens sakemm fl-1865 kienet faqqgħet il-kolera li sakkret lil kulħadd ġo daru u ġabet fit-tmiem ħafna mill-attività soċjali ta' dak iż-żmien. F'dan il-perjodu Giuseppe spiċċa jbati bil-malenkonija u għadda minn Parroċċa Qrendi, saqaf tal-Kor Qoċjetà Mużikali Qanta Marija żminijiet ta' nervożiżmu u taqlib emozzjonali li f'perjodu minnhom qabditu dipressjoni mentali. Wara diżappunt ma' tfajla li spiċċat iżżewġet lill- ħabib tiegħu huwa mar Tunes fejn qabad il-passatemp tal-kaċċa. Hemmhekk irkupra saħħtu u.kien ta' spiss ipinġi xeni li jolqtuh fejn għamel ħbieb ma' pittur Naplitan. Wara li ġie Malta kellu relazzjoni oħra ma' tfajla oħra imma wara ħafna titubar minħabba l-familja tagħha kien ħassar u dan affettwah tul ħajtu kollha. Fi żjarat oħra lejn Sqallija hu qasam lejn Reggio Calabria fejn spiċċa mar Napli; Ruma, Firenze, eċċ, fejn huwa studja x-xogħol tal-artisti Taljani speċjalment dak ta' Guido Reni u Filippo Veit. Calleja għamel b'kollox: 14-il sena jaħdem fl- istudio ta' Hvzler. Sadanittant Calleja studja t-tpinġija tal-passaġġ ma' Giovanni Schranz (1794-1882) li kellu l-istudio tiegħu fi Strada Santa Lucia, Valletta. Minħabba l-marda li kienet ħakmet lil Hvzler, meta dan kien fil-quċċata tal-popolarità tiegħu, Calleja kien ipitter hu stess il-ħafna xogħlijiet għall-knejjes, fosthom il-Knisja tal-Agostinjani, Valletta, Ta' Ġieżu, r-Rabat, Malta, San Pawl Nawfragu, Valletta, il-Katidral tar- Rabat, Għawdex, San Publju, l-Furjana. Għal dawn ix- xogħlijiet, id-disinn sar minn Hvzler filwaqt li l-pittura saret minn Calleja. Wara l-mewt ta' Hvzler li ġrat fid-19 ta' Jannar 1858, Calleja sabha. ftit diffiċli li jakkwista kummissjonijiet ġodda minħabba l-marda li kienet. daħlet li jiġu ngaġġati artisti barranin fejn tidħol l-arti sagra. Sabiex idawwar ir-rota Calleja intefa': jgħallem l-arti u jpinġi titratti fuq kummissjoni. Xahrejn qabel il-Festa tal- Assunta tal-1872, ir-Rev. Paolo Xuereb Cordina, Kappillan tal- Qrendi kkummissjona lil Calleja sabiex ipitter: is-saqaf tal-Knisja Parrokkjali tal-Qrendi. Fil-fatt Calleja beda jpinġi l-koppla u l-erba' Evanġelisti fil-lunetti. Il-pittura saret biż-żejt fuq il-ġebla. Il-koppla ġiet dekorata bl- emblemi li jissimbolizzaw il-Beata Verġni Marija. Fil-Qrendi għamel ħbieb ġodda li minnhom gawda rispett kbir… Magħhom kien jagħmel passiġġata ta' kuljum fl-inħawi tar-raħal. Wara sena li lesta dan ix- xogħol, huwa ġie nkarigat sabiex ipinġi s-saqaf tal-Kor f'liema pittura kien hemm il-Missier Etern fl-apside u David fil-parti ċentrali tas-saqaf imdawwar b'żewġ anġli fid-diviżjoni ta' fuq it-twieqi. Fl-erba' pilastri prinċipali hu pinġa lil San Pietru u lil San Pawl flimkien mal-Fides Qoċjetà; Mużikali Wanta Marija il-Koppla tal-Knisja Parrokkjali tal-Qrendi. Għalkemm il-Kappillan Xuereb xtaq li Calleja jkompli bix-xogħol tal-pittura tas-saqaf huwa. rritorna lura lejn il- Belt u lejn San Ġiljan fejn il-familja tiegħu kellhom il-villeġġjatura. Dan ix-xogħol fil-Knisja tal-Qrendi kien ingħata prominenza fil-ġurnali ta' dak iż-żmien. Bħala ringrazzjament tax-xogħol li kien ingħata, fl-1873 Calleja kien irregala pittura ta' San Filippu Neri lill-Knisja tal-Qrendi. Din hi 56.5 x 43.5em u hija mpittra biż-żejt fuq it-tila: Bonnici Cali kien wettaq xogħol ta' restawr wara li bomba tal-gwerra kienet splodiet wara l-knisja fejn illum hemm l-Iskola Primarja. Fil- fatt Cali kien żied ċint bil-balavostri wara David. Fis- snin ta' wara, kien sar xi restawr kajman b'xi żebgħa tal-ilma fuq il-pittura ta' San Pietru u San Pawl. Dan wassal lill-Kappillan Dun Karm Attard sabiex fl-1973 jinkariga lil Chev. Paul Camilleri Cauchi biex jagħmel pittura totalment ġdida biż-żejt fuq it-tila li twaħħlet fuq dik ta' Calleja. Calleja huwa meqjus: li kien jappartjeni għal moviment tan-Nazzareni. Huwa kien influwenzat ħafna minn Hvzler li kien jobgħod il-barokk. Calleja addotta din is-sistema fix-xogħol tiegħu u baqa' jaħdem hekk sakemm miet fl-età ta' 86 sena fit-12 ta' Awwissu 1915. Huwa ġie midfun fiċ-Ċimiterju tal-Addolorata.