Is-70 Sena Anniversarju mill-Inawgurazzjoni tal-Orgni Astratt: Propju bħal-lum sebgħin sena ilu, fil-parroċċa matriċi ta' Stella Maris, kien ġie inawgurat orgni ġdid tad-ditta Tamburini b'kunċert mill-magħruf organista Rev. Saċ. Dal-kunċert żgur li kien wieħed minn tal-ewwel ta' dal-qassis organista Naxxari f'Malta. Hu kien għadu kif wasal lura minn Franza wara nuqqas ta' seba' snin sħaħ minn art twelidu u minn familtu. Erba' snin minnhom jerġa' qattagħhom fil-kamp tal-konċentrament La Grande Caserne ta' St. Denis, ġewwa Pariġi, fejn kien internat. Dun Karm kien ilu biss tliet snin li laħaq kappillan tal-kor u organista fil-Konkatidral ta' San Ġwann, u kien idoqq fuq orgni qadim tal-1666. Kien biss fis-60ijiet tas-seklu l-ieħor li dal-orgni nbidel m'ieħor aktar modern ta' effetti l-iktar varji u espressivi. Dal-artiklu se jagħti wkoll ħarsa dettaljata tax-xogħlijiet li ndaqqew dakinhar. Kliem muftieħ: Sliema, Stella Maris, Mons. Carmelo Scerri, Orgni, Universitv of Malta 'Ġ.F. Abela' Junior College, Għaqda Każini tal-Banda, Soċjetà Filarminica 'Stella Maris' (Sliema) … Profil: Il-Mons. Carmelo Scerri twieled in-Naxxar fil-25 ta' Jannar tal-1905. Missieru Vittorio (1852-1942) — li l-qassis-poeta Naxxari, Dun Anton Xiberras (DAX) (1922-2006), jiddiskrevih bħala missier l-arti Naxxarija f'dik li hi arti, mużika u poeżija — kien minn tal-ewwel li ħarrġu fit-tagħlim tal-mużika fi żmien l-Ewwel Gwerra Dinjija tal-1914-8. Wara l-Gwerra iżda, hu mar jistudja għas- saċerdozju fis-seminarju tal-belt ta' Chavagnes-en-Paillers, u mbagħad l-ieħor ta' Lucon, it-tnejn fil-Punent ta' Franza, grazzi għal żewġ missjunarji Franċiżi li nzertaw kienu rifuġjati n-Naxxar.l Hemmhekk hu ssokkta bl-istudji tiegħu fil- mużika polifonika, u saħansitra beda jgħallem il-mużika 'l sħabu seminaristi, minbarra li kien ukoll inkarigat minn kor tat-tfal u kappillan ta' sptar. Mons. Dun Karm Scerri, organista u kompożitur Wara li ordna saċerdot fl-1930, Dun Karm laħaq viċi parrokku tal-komun ta' Saint Mesmin-le-Vieux, fl-istess inħawi ta' fejn kien studja għal qassis, u sab il-ħin kollu biex ikompli jistudja l-mużika sagra f'dak li hu kant gregorjan, polifonija klassika, u naturalment, l-orgni. Fl-1935 ġie appuntat organista tal-Katidral ta' LugonŻ, u dam f'dil-kariga sa ma bla kull mistenni, fil-31 t'Ottubru tal- 1940 ġie internat f'kamp tal-konċentrament Ġermaniż, peress li hu kien magħdud bħala sudditu Ingliż. U minkejja dil-esperjenza kerha, li kellha ttul għal erba' snin sħaħ, xorta waħda kien jirnexxilu jdoqq l- sarmonju waqt għall- imsejknin priġunieri tal-gwerra; fost l-internati kien hemm ukoll għadd ta' Maltin. Wara li nħeles, Dun Karm qagħad sena oħra fil-belt ta' Lucon qabel niżel lura f'pajjiżu. Ħafna u ħafna snin wara, hu kien ħareġ rumanz awtobijografiku: 'Erba' Snin f'Kamp ta' Konċentrament Ġermaniż' (Empire Press, 1971), li fih jirrakkonta t-tbatijiet sofferti, l- esperjenzi qarsa, u l-umiljazzjonijiet li hu ġarrab kemm dam maqful hemm ġew. Fid-19 ta' Ġunju 1949 Dun Karm kien ġie mistieden biex jeżegwixxi kunċert inawgurali fuq l-orgni pnewmatiku-tubolari l-ġdid, mibni mid-ditta , Tamburini, fil-parroċċa matriċi ta' Stella Maris, f'Tas-Sliema. Dan insiru nafuh minn kartolina reliġjuża, li bħalha, fis-snin tletin tas-seklu 20, kienu Kartolina bix- xbieha ta' Stella ħ Maris fuqha (N.G. Basevi, 1930) l Dawn kienu Mons. Jean Drure (1859-1917), Arċisqof ta' Baghdad, u l-Abbà Pierre Brochard (1885-1931). 2 Katidral ta' Lucon. jiġu stampati mid-ditta Taljana, N.G. Basevi. Fuq quddiem tagħha nsibu xbieha tassew sabiħa tal- Madonna ta' Stella Maris — Kewkba tal-Baħar — b'binha Ġesti f'ħoġorha, u riekba fuq sħaba bajda, bil- baħar imqalleb taħtha. Fuq wara tal-kartolina mbagħad, insibu l-programm bl-ismijiet tax-xogħlijiet li kellhom jindaqqu fuq l-orgni l-ġdid minn Dun Karm Scerri f'dis-serata. Sfortunatament fil-programm — forsi wkoll għax l-ispazju fuq il-kartolina ma kienx jippermetti — fil-biċċa l-kbira tas-siltiet, għadd li jissemmew kollha b'isimhom, u l-kunjom ta' min huma, ma jgħidx minn fejn huma meħudin, bil- konsegwenza li jagħmilli r-riċerka tiegħi aktar diffiċli. Jiena nassumi iżda, li dil-kartolina kienet f'foma ta' stedina, u li għal dakinhar kien ħareġ xi ktejjeb bil-programm dettaljat fih, u li kopja tiegħu m'għandix fil-pussess tiegħi. B'kollox, f'dal-kunċert fuq l-orgni, Dun PROGRAMM 4 A Karm daqq seba' bċejjeċ mużikali tassew esegwit mill-magħruf organista Tifkira impenjattivi, aktarx f'ordni kronoloġika li Rev. Saċ. SCERRI. tal-Inawġurazzjoni tal-Orgni fiha ntisġu. Bħalma kważi jiġri dejjem, il- ħa 4 Pnewmatiku-Tubolari '' programm jibda b'xogħol ta' J.S. Bach, u 1. 5 . - - . : Mibni mid-Ditta Tamburini warajh ieħor ta' G.F. Handel, it-tnejn ġganti Largo — Haendel. i ġ L. L L. i A 1 FIL-PARROĊĊA MATRIĊI tal-mużika Barokka. Imma fil-bqija tal- 4. Priċre à Notre Dame — Bożllmann.— l STELLA MARIS programm, ix-xogħlijiet huma kollha ta' B'mediji gen QAL i RPG kompożituri Franċiżi, fosthom ta' F. Toccata — Boċllmann, £ ezz Couperin, L. Boċllmann, C. Saint-Saċns, u J.B. Maillochaud. Apparti li Dun Karm studja l-orgni fi Franza, fejn ħafna mir-repertorju li Programm li ġie eżegwit mill-magħruf organista Rev. Saċ. Scerri (19.6.49) jiġi studjat hemmhekk irid ikun bilfors ta' xi kompożitur Franċiż, l-iskola tal-orgni f'pajjiżhom kienet bil-wisq b'saħħitha u influwenti fl-Ewropa fiż-żewġ sekli li għaddew, u hekk għadha sal-ġurnata tal-lum. Final — Maillochaud: f 19 ta' Ġunju 1949. ea 0 Preludio u Fuga in Sol Minore ta' J. S. Bach (1685-1750): Kull fuga, li bil- Malti nistgħu nsejħulha 'ħarba' — fejn il-vuċijiet jidħlu waħda wara l-oħra skont newbithom — aktarx ikollha preludju, dik il-biċċa mużika indipendenti, tul ta' paġna jew tnejn, li sservi t'introduzzjoni. Xi elementi fil-preludju aktarx insibuhom ukoll fil-fuga, l-aktar f'dak li għandu x'jaqsam ma' tonalità — li ħafna drabi tkun l-istess waħda — mat-tema tas-suġġett, l-andament armoniku, u ġieli anke mal-varji taqsimiet f'dik li hi forma. Bach kiteb għadd kbir minnhom għax huma forom komuni li nsibuhom f'ħafna mill-mużika Barokka. Fil-Well Tempered Clavier biss insibu 48 minnhom li hu ġabar f'żewġ kotba separati, Johann Sebastian Bach (The J f'kull tonalità possibli li toffri s-sistema tonali mfassla minnu stess, u Book of Music, 1999) kompożituri oħra ta' żmienu. Ħafna xogħlijiet ta' dat-tip huma miktubin f'dil- kjavi, u għaldaqstant mhux lakemm tgħid liema waħda minnhom hi, jew minn fejn hi meħuda, għax mhux bilfors li tkun inkitbet bħala xogħol indipendenti; biss biss hemm il-BWV 535, 558, 861 u 885. Largo ta' G.F. Haendel (1685-1759): Proprjament, dil-arja operistika qasira nsibuha fl-opra Serse (jew Xerxes) ta' dal-kompożitur kbir Barokk, iżda ġiet traskritta għall-orgni. L-isem proprju tagħha hu Ombra Mai Fu (meħudin mill- ewwel kliem ta' dil-arja), iżda minflok ħadet dal-isem peress li t-temp tagħha hu mmarkat appuntu hekk — li tfisser li l-mużika tagħha trid tindaqq bil-mod u b'mod solenni. L-opra nkitbet fuq librett ta' Nicolċ Minato (1627-98), fejn l- istorja titratta das-sultan tal-Persja. L-opra ttellgħet għall-ewwel darba f'Londra fl-1738, iżda falliet wara biss ħames rappreżentazzjonijiet. Madankollu, dil-arja AR : ħu baqgħet ferm popolari, u tindaqq jew titgħanna tista' tgħid f'kull tip ta' 70), Kat repertorju possibli, fosthom tiġijiet u funerali, u ġiet traskritta għal kull tip ta' Dialogu Pastorali ta' Francois Couperin (1668-1733): Dal-kompożitur Franċiż ukoll kien wieħed Barokk, u kellu fama kbira ħafna bħala organista u arpsikordista, tant li kienu jsibuh bħala Couperin il- Kbir biex jiddistingwuh minn membri oħra fl-istess familja mużikali. Ġeneralment, mużika simili għandha ħafna mid-daqq pastorali tar-ragħajja waqt li jkunu qed jirgħu l-merħliet tagħhom jew tip ta' suġġett rustiku, jonkella li b'xi mod tqanqal dit-tip t'atmosfera. Couperin kiteb għadd minn dax-xogħlijiet ħelwin bħala djalogi, u li jerġa' mhux bilfors inkitbu kollha speċifikament għall-orgni. Għaldaqstant, mhux lakemm tgħid liema waħda minnhom indaqqet fil-programm li kien ħejja Dun Karm għal dakinhar. Priċre à Notre Dame ta' Lċon Boċllmann (1862-1897): Ħafna mix- xogħlijiet ta' dal-organista Romantiku Franċiż inkitbu għall-orgni, fosthom l-iSuite Gothique, li tagħha l-Priċre à Notre Dame in Lab Maġġuri tifforma t-tielet minn erba' movimenti; bit-tlieta l-oħrajn ikunu: Introduction-Choral (Do Minuri), Menuet Gothique (Do Maġġuri), u l-famuża Toccata in Do Maġġuri, b'din tal-aħħar tindaqq fl-istess programm aktar tard. Fi żmien il-Barokk, il-kelma suite kienet tfisser ġabra ta' żifniet ġejjin minn pajjiżi Ewropej differenti li soltu kienu jinżifnu waqt xi pranzu kbir rjali taż-żmien monarkiku. L-erba' movimenti qegħdin miktubin fi stil Gotiku, tip t'arti li kienet ferm popolari fl-Ewropa tal-Punent bejn is-sekli 12 u 16. Fl-arkitettura, karatteristika ewlenija huma l-arkati li ġejjin bil- ponta minflok fit-tond. Fl-istil tas-seklu 18 imbagħad, l-artisti bdew jinqdew biha biex jiddeskrivu dawk l-avventuri romantiċi fi sfond misterjuż jew tal-biża'. Rapsodija ta' Camille Saint-Saċns (1835-1921): Kien pjanista u organista Franċiż kapaċi ħafna, kif ukoll kompożitur ta' xogħlijiet J Qoxra tal-ktieb ta' Dun Karm Scerri (1971) kbar, fosthom ħames. sinfoniji għall-orkestra, bit-tielet waħda tinkludi d-daqq tal-orgni. Dit-tip ta' mużika aktarx li kienet tinkiteb f'moviment wieħed sħiħ, fejn is-soltu tevoka xi tip t'ispirazzjoni romantika, kif kienu jħobbu jiktbuhom il-kompożituri Romantiċi tas-seklu 19, u anke dak ta' wara, bħal fil-każ ta' George Gershwin u l-famuża 'Rhapsodv In Blue' tiegħu. Minn dawn, Saint-Saċns kiteb aktar minn waħda, u għaldaqstant diffiċli tgħid għal-liema waħda qed jirreferi fil- programm. Toccata ta' Lċon Boċllmann (1862-1897): Għad li mhix imniżżla speċifikament fil-programm, wisq probabbli li hi t-Toccata li biha tagħlaq is-Suite Gothique Op. 25 li semmejna aktar 'il fuq. Xi ħaġa ukoll fuq dal-kompożitur Franċiż t'oriġini Alsażjana, hu laħaq ħallielna biss ftit xogħlijiet għall-orgni peress li miet qasir il-għomor. Il-kelma Toccata ġejja mill-verb Taljan, toccare, u tindika biċċa mużika miktuba għal biex turi t-teknika u l-ħeffa tas-swaba' ta' min idoqq, u għaldaqstant, hi ideali ferm biex biha tagħlaq il-programm. Minkejja dan, l-iSuite Gothique hi magħrufa ħafna mal-organisti, u ssibha tista' tgħid f'kull repertorju tagħhom, speċjalment it-Toccata tal-aħħar, li tagħlaq b'dik li aħna nsejħulha t-Tierce de Picardie, peress li lejn l-aħħar il-mużika tmur lejn Do Minuri. Final ta' Jean-Baptiste Maillochaud (1840-1928). Kien organista u kompożitur Franċiż ieħor tal-era Romantika, li għalkemm ma tantx nafu dwaru, ħallielna ħafna xogħlijiet. Għal xi żmien f'ħajtu, ħabta tal- 20ijiet tas-seklu l-ieħor, kien organista tal-belt ta' Niort, fil-Punent ta' Franza. Jibqa' magħruf l-aktar għall-kompożizzjonijiet tiegħu għall-armonju u s-salon, il-post fejn regolarment kienu jiltaqgħu l-kittieba, l-artisti, u x'naf jien. U għad li ma nafux fiex kien jikkonsisti dal-final li ġie eżegwit fil-programm, din setgħet kienet is-Sortie Fanfare; bħal speċi ta' fanfarra tal-aħħar li biha soltu jagħlaq programm fuq l- orgni. Madankollu, setgħet kienet ukoll waħda mix-xogħlijiet l-oħra li Maillochaud kiteb għall-orgni. L-artiklu qed jitwassal lill-qarrejja Slimiżi fl-okkażjoni tal-festa ta' Stella Maris li ta' kull sena tiġi solennement iċċelebrata f'beltha. Aktar artikli mill-istess awtur jinsabu fuq OAR(DUoM (https://www.um.edu.mt/librarv/oar/)