Il-mużika fil-festa ta' ), San Filep ta' Aġira f'Ħaż-Żebbuġ fil-bidu tas-seklu 18 F'xi edizzjonijiet tal-imgħoddi ta' din il-pubblikazzjoni kont qed nagħti ħarsa lejn l-attività mużikali fil-festa ta' San Filep t'Aġira f'Ħaż-Żebbuġ, sew dik li hija marbuta mal-funzjoni fil-knisja kif ukoll dak li jinżamm 'il barra waqt il-purċissjoni. Bil-għan għal dan l-istudju, fl-2005, Dun Salv Caruana li kien jieħu ħsieb l-arkivju tal-knisja, kien urieni faxxiklu fis-serje tal-'Veneranda Lampada' tal-bidu tas-seklu 18. Il-'Veneranda Lampada' kienet l-aktar entità importanti li kienet tieħu ħsieb l-altar maġġur li fost l-oħrajn kellha l-obbligu li żżomm il-lampier dejjem mixgħul u tieħu ħsieb bżonnijiet oħra, inkluż il-festa titulari, il-manutenzjoni tal-knisja, proġetti artistiċi u attività oħra. Dawn il-faxxikli huma ta' importanza kbira mhux biss għall-istorja tal-knisja u r-raħal iżda għall- istorja ta' pajjiżna. Ħasra jekk dawn il-faxxikli jintilfu jew li ma jinżammux fi preservazzjoni tajba għall-prosperità u riċerka. Minn dawn ir-reġistri joħroġ tagħrif minn kienu l-Maestri di Cappella li mexxew il-mużika fil-knisja u n-nefqa li swiet lill-prokuraturi, inkluż ukoll l-akkomodazzjoni u xi ikel jew frott li kien jingħata lill-mużiċisti fil-jiem tal-festa. Jekk wieħed immur lura għal ewwel snin tas- seklu tmintax, jinnota wkoll kemm in-nefqa għall-mużika għall-festa ta' San Filep kienet diġà għolja. Dan jista jikkonfermah ir-reġistru tal-prokura ta' Dun Mario Fenech u s-sinjuri D. Mario Piscopo u Gio. Luca Pace attivi bejn it-13 ta' Ġunju 1706 sat-12 ta' Jannar 1710. Kienu l-ewwel snin ta' ħidma għall-kappillan Dun Giovanni Battista Sagnani STD li kien laħaq kappillan f'Ħaż-Żebbuġ fl-1704 u dam kappillan fir-raħal għal madwar 35 sena. Għall-ewwel festa f'din il-prokura, dik tat-12 ta' Mejju 1707 kienet intefqet is-somma ta' 23 skud għall-mużika, somma sostanzjalment kbira għall-ħajja fqira ta' dak iż-żmien f'raħal 'il bogħod mill-ħajja kosmopolitana tal-ibliet ta' mal-port.5 L-istess nefqa kienet ukoll għall- festa tal-1709. Dwar il-festa tal-1708 ma jitniżżel xejn rigward spejjeż għall-attività mużikali. Kienet drawwa wkoll li għas-servizz tal-mużiċisti kien jinxtara l-injam u l-faħam li fl-1707 kien qam 8 tari. Peress li l-Maestro di Cappella u l-mużiċisti ma kinux mir-raħal, fil-jiem tal- festa kienu joqogħdu f'dar tal-knisja. Għall-istess festa, ċertu Francesco Gauci ħa 8 tari għax- xogħol ta' erbat ijiem li għamel fil-knisja u fid-dar għas-servizz tal-mużiċisti $ Interessanti wkoll is-sehem tad-daqqaq tat-trumbetta li kien ħa 2 skudi 4 tari u 10 grani 'pagati à quello che ho sonato la trombetta' . Il-prokuraturi reġgħu ġabu lid-daqqaq tat-tromba fil-festa tal-1709 bl-istess ħlas.5 Is-sehem tad-daqqaqa tat-trombi, fifri u tnabar li ġeneralment kienu jkunu attivi fuq ix-xwieni tal-Ordni ta' San Ġwann kienu evidenti wkoll fil-festi u ċelebrazzjonijiet oħra matul is-seklu 18.2 Mhux biss id-daqqaqa kienu jinġiebu minn fuq ix- xwieni iżda anke wkoll il-porvli kien jinxtara mis-suldati tax-xwieni tal-Ordni. L-istess ġara sentejn wara, meta fid-9 t'Awwissu 1709 intefqu 3 skudi u 3 tari 'spesi per 12 ruotole di polvere comprati delli soldati'..'' Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Don Simone Sciampagna, Maestro di Cappella f'Ħaż-Żebbuġ Il-prokura ta' bejn l-10 ta' Jannar 1712 sat-22 ta' Mejju 1717 kienet magħmula minn Dun Mario Fenech u s-sinjuri Filippo Azzuppardo, Gio. Għall-festa tal-1712 il-mużika kienet qamet 25 skud. Bħad-dokumentazzjoni tas-snin ta' qabel, l-isem tal-Maestro di Cappella jibqa' ma jitniżżilx. Ċertu Domenico Grima kien ħa 9 tari għas-servizz tiegħu li ta fl-erbat ijiem u nofs sew fil-knisja kif ukoll fid-dar tal-mużiċisti. Ir-rendikont tal-festa għal dik is-sena nkluda wkoll 3 tari għal dak li ħa ħsieb il-minfaħ taż- żewġ orgnijiet. Il-logħob tan-nar għal dik il-festa kien jinkludi madwar 14-il 'ruotole di polvere' għal maskli u s-suffarelli li ġew jiswew mal-5 skudi u 3 tari, filwaqt li Dun Paolo Chercop ħa 4 skudi 'per fattura d'otto tozzana di suffarelli dell'aria'.'' Minn spara l-maskli ħa 4 tari. Kien hemm ukoll l-ispiża ta' 3 tari għal 12-il vażett tat-tafal għan-nar. L-ispiża nkludiet il-kera tad-damask u tapezzerija oħra li sewa 7 skudi. 5 Il-paniġierku għal dik is-sena kien sar mill- kappillan tar-raħal, Dun Giovanni Battista Sagnani STD. Fis-sena ta' wara, dik tal-1713, il-ħlas lill-mużiċisti jibqa' konsistenti bħal dak tas-sena ta' qabel, jiġifieri 25 skud. Lill-mużiċisti kien ingħatalhom 3 tużżani larinġ tal-Portugal li qamu 9 tari. Bħas-sena ta' qabel, dak li ħa ħsieb il-miftaħ taż-żewġ orgnijiet irċieva 3 tari. ' Ir-rendikont tan-nefqa għall-festa tal-1714 mhix inkluża f'dan ir-reġistru u dan jista' jagħti ħjiel li l-festa setgħet ma nżammitx. In-nefqa għall-1715 tinkludi ħlas ta' 4 skudi 4 tari u 10 grani lill-Mastru Placido Gatt 'per 10 ruolo e mezzo di polvere'. Kien hemm ħlas ieħor ta' 3 skudi u 4 tari 'per altri dieci ruotolo di polvere'. Min spara l-maskli ħa 8 tari u 10 grani. Bħas- snin l-imgħoddija, dak li ħa ħsieb il-minfaħ taż-żewġ orgnijiet baqa' jitħallas 3 tari. $ Fl-1716, l-ispiża għall-mużika kienet b'żewġ skudi anqas minn dik li kienet qed tintefaq fis- snin preċidenti.' Għalkemm il-prokuraturi ma jniżżlux li s-somma ta' 23 skud ġiet mogħtija direttament lil Maestro di Cappella, fl-istess paġna tal-manuskritt hemm referenza għal 'Rev. Sig. Maestro di Cappella Don Simone Sciampagna'. Hawn Sciampagna ħa 4 skudi u 9 tari '…. u fil-knisja li tħallas 6 tari. Don Giovanni Gatt kien għamel il-paneġierku fil-festa ta' dik is-sena 2 Fl-aħħar sena amministrattiva tagħhom, il-prokuraturi Fenech, Azzuppardo, Pace u Vassallo ħalsu 30 skud, tari u 10 grani għall-mużika fil-festa filwaqt li Gio. Domenico Grima ingħata 3 tari talli għal jum u nofs serva fid-dar fejn kien hemm mistrieħa l-mużiċisti 2' Don Simeone Biagio Sciampagna minn Bormla kien attiv f'Ħaż-Żebbuġ anke fis-snin ta' wara fiż-żmien il-prokura ta' Don Mario Fenech, Don Gio. Maria Psavla u Gio. Luca Pace bejn l-1720 u 1725. Għall-mużika fil-festa tal-1725, Sciampagna kien irċieva 36 skud 2 tari. Xi snin qabel, propju fl-1718, Sciampagna kien ħa ħsieb il-mużika fit-traslazzjoni u l-quddiesa solenni tas-sejbien tas-Salib Imqaddes. Is-sehem mużikali minn Sciampagna f'Ħaż-Żebbuġ huwa evidenti wkoll fil-25 ta' Marzu 1724 meta kienet inżammet it-traslazzjoni u l-purċissjoni bir-relikwa li kienet inkisbet bit-tħabbrik tal-parroku Sognani bl-għajnuna li ngħatat mill-Gran Mastru D. Antonio Emmanuel de Vilhena u l-Viċi-Re ta' Sqallija Don Gioacchino Fernandez flimkien mal-Kapitlu u s-senat ta' Aġira $ Fl-20 ta' Settembru 1732, Don Simeone kien mar fil-knisja parrokkjali ta' Ħ' Attard biex jisma' l-orgni l-ġdid Spejjeż oħra Fost il-bosta spejjeż li l-prokuraturi kellhom iħallsu kien hemm is-salarju tal-organista Don Marco Vassallo li għal sena sħiħa kien jitħallas 7 skudi u 6 tari. Min kien jieħu ħsieb il-minfaħ Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 tal-orgni kellu ħlas ta' 5 tari għal sena għalkemm mill-1713, il-ħlas kważi rdoppja.'$ Filfatt, għal dan ix-xogħol, ċertu Filippo Żammit ħa 9 tari għall-1713 u 1714 filwaqt li Giuseppe Gauci kien ħa 8 tari għal 1717.7 Fit-12 ta' Marzu 1713, jissemma ħlas ta' 4 skudi u 2 tari għall- mużika fil-purċissjoni ta' San Girgor'$ Barra ħlas lill-organista u għall-'alza mantici' fis-servizzi liturġiċi matul is-sena, il- prokuraturi raw li l-orgnijiet tal-knisja jkunu f'kundizzjoni tajba tant li minn żmien għal ieħor kien isirilhom tiswija jew intonazzjoni. Għall-festa tal-1712, jitniżżel ħlas ta' 5 tari għall- kaless biex jinġieb l-organaro u l-kontrabaxx. L-ikel għall-organaro u l-kumpann tiegħu kien ġie jiswa maż-2 skudi u 6 tari. In-nefqa fuq il-manutenzjoni tal-orgni kienet tinkludi 5 tari għall-biċċa planka u 4 tari oħra għall-'ferro filato'.2 Fil-kont tal-1712, l-isem tal-organaro ma jissemmiex iżda fis-sena ta' wara hemm ħlas ieħor ta' 5 skudi u 6 tari għall-organaro Mastro Giovanni 'per haver conciato et accordato li due organi' li wkoll kien ingħata xi ikel $ Fil-11 ta' Jannar 1715, il-prokuraturi jonfqu 15-il skud għax-xogħol li kien għamel Mastru Gaetano 'organaro Messanese per haver conciato l'organo grande' .5' Ukoll f'dik is-sena, fit-13 ta' Ġunju 1715 kienu nġabu żewġ antifonari. $ Kien fis-16 ta' Mejju 1692 meta sar ħlas ta' 325 skud għall-bini ta' orgni ġdid minn Mastru Gaetano Turiglio. Jidher li Mastru Turiglio u l-kumpann tiegħu fil-ħidma tal-akkomodazzjoni tal-orgni kienu għamlu madwar 15-il jum f'Ħaż-Żebbuġ fejn kienu ngħataw x'jieklu. L-induratur Mastru Georgio Vassallo kien ukoll tħallas talli ħadem fuq il-kmajra tal-minfaħ tal-orgni l-ġdid fuq xogħol ta' xi ganġetti, ċappetti u luketti 'per la porta fatta alla cammara delli mantici' $ Kien missier id- dinastija ta' organari f'Malta li taw servizz ta' kważi mitt sena fil-knisja konventwali tal- Ordni ta' San Ġwann fil-Belt. Gaetano kien organaro magħruf fejn ta kontribut kbir fil- kostruzzjonijiet tal-orgnijiet f'Malta fl-ewwel kwart tas-seklu 18, fosthom il-bini tal-orgni l-ġdid tal-Kattidral bejn l-1700 u l-1701 wara t-terrimot tal-1693, kif ukoll dawk tal-knisja Parrokkjali ta' San Pawl Nawfragu fil-Belt u fil-Parroċċi ta' Bormla, Ħ' Attard u l-Mosta $ Wara l-mewt tiegħu f'Ottubru tal-1726, ibnu Giuseppe li kien joqgħod il-Belt kien appuntat organaro f'San Ġwann. $ Anke Pietru kiseb isem kbir fil-kostruzzjonijiet tal-orgnijiet fejn minn età żgħira kien diġà jgħin lil missieru Gaetano, attiv ukoll fis-servizz 'nell' accordare ed accomodare' fl-orgnijiet ta' San Ġwann u knejjes oħra.'' Gaetano, iż-żgħir kompla b'din it-tradizzjoni fejn fl-1781 kiteb petizzjoni lill-Gran Mastru biex jieħu post missieru Mastru Pietru fil-knisja Konventwali $' Kontemporanji ta' din id-dinastija kien hemm dinastija oħra ta' organari attivi f'Malta matul it-tieni nofs tas-seklu 18 u 19, dik ta' Santucci minn Siracusa. Ħajr lil Dun Salv Caruana, illum mejjet, tal-aċċess u għajnuna oħra li tani biex nikkonsulta dawn il-faxxikli fil-preżenza tiegħu. 2 Arkivju tal-Kattidral, Mdina. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 9 Ara N. D'Anastas, 'Id-daqqaqa fil-festi tagħna fis-seklu XVIIT' fil-programm tal-festa maħruġ mis-Soċjetà Fil. 22 Noel D'Anastas, 'Il-festa titulari ta' San Filep ta' Aġira bejn l-1720 u l-1727: Ħarsa lejn l-attività mużikali u spejjeż oħra', fil-program tal-festa maħruġ mill-Każin Banda San Filep, 2006, 143-151. 5 APŻ, Veneranda Lampada 1712-1717, f.24 (30 ta' Marzu 1712); f.25 (14 ta' Mejju 1713); f.26 (29 ta' Diċembru 1715). Is-salarju kien ta' 15-il skud għas-sentejn 1714 u 1715; f.27 (28 ta' Marzu 1717) — is-salarju mogħti kien għal sentejn li kellu jibda minn dak il-jum stess. Kien hemm nefqa oħra ta' 4 tari bħala spejjeż tal-ikel u l-kaless tal-organaro Mastro Gaetano, L-ispiża biex inġiebu dawn l-antifonari (kotba kbar tal-kant) kienet ta' 1 tari u 5 grani. Dun Salv Ciappara fil-ktieb tiegħu 'Storia del Zebbug e Sua Parrochia', ippubblikat f'Malta fl-1882, jirreferi għal organaro bħala Sig. Prof Gaetano Bruglio. Fost il-kostruzzjonijiet tal-orgnijiet minn Mro Giuseppe Turiglio kien hemm dak tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Lija (1727-8), il-knisja parrokkjali tal-Birgu (1728), il-knisja parrokkjali taż-Żejtun (1730), dak tal-knisja tal-monasteru tal-Benedettini ta' Santa Skolastika fil-Birgu (1740). 36 Mastru Pietro Turiglio kien kellu bosta kummissjonijiet fil-bini tal-orgnijiet, fosthom l-orgni tal-knisja parrokjali tal-Imqabba (1748), l-orgni tal-knisja tal-Patrijiet Franġiskani Konventwali tal-Belt (1753) u tal- knisja tal-Vitorja fil-Belt (17907), kif ukoll l-ikkurdar u xi tiswija fl-orgni tal-Kattidral fl-Imdina (1751).