IT-TIEĠ Sketch ta' Ġ. Pawlu kien ferħanl L-għada kellu jiżżewweġl Għall-ewwel ma setax jifhem għaliex kien qed iħoss ruħu hekk ferħan, jew għaliex dak il-jum ma kienx bħall-jiem l-oħra li għaddew qablu. ' Toni, qarib Pawlu, kien għad fadallu biex jiġi, għax baqa' sagħtejn u fuqhom għall-Ave Marija. Kull fiigħaxija Pawlu kien joqgħod jistennieh. jasal u ma kienx jiċċaqlaq minn fejn ikun qabel ma 2 jisma' l-lukkett jint- fefa' u l-bieb iżaqżaq. Imma l-lejla Pawlu ma kienx sa joqgħod jistenna. x'jagħmel :u għalhekk kien rafa' mix-xogħol f'nofs inhar. Kellu jhejji d- dar għall-għada: kellu jfarfar u jiknes kullimkien, u jaħsel daqsxejn l-art; kellu jagħlef u jisqi l-bhejjem biex l-għada jsib kollox lest — għax ma riedx jaħdem f'jum it-tieġ ukoll. U għalhekk Pawlu naddaf u kinesu għalef — imbagħad ħares ħarsa madwarul L-egħlieqi kienu sbieħ, bil-qamħ għoli isfar daqs id-deheb, imewweġ quddiemu maż-żiffa ħelwa ta' wara nofs inhar. U fost dawk l-egħlieqi kollha kien hemm tiegħu ukoll, dawk is-sitt itmien raba' li kien ħallielu missieru, u li kienu ta' missier mis- sieru qablu. Dak. ir-raba' kien jaħdmu hu: kien iqalleb l-art, jagħżaqha, idemmilha, jaħratha u jiżragħha — l-għaraq kien iqattar minn fuq ġbinu meta jkun miexi wara l-moħriet, miġbud mill-bagħal jonfoħ. L-għaraq kien iqattar, jaħraq daqs in-nar, u jitħallat mal-ħamrija u jsir ħaġa waħda magħha. Imbagħad. wara kien jasal il-ħsad, u l-art kienet troddlu l-egħlej- jel tagħha kotrana, dik l-art li kienet l-istess għajxien u ħajja tiegħu… Pawlu tbissem xħin ra l-frott tal-għaraq tiegħu. jmewweġ quddiemu, u. bejnu u bejn ruħu qal: 'Minn għada 'l quddiem dawn l-egħlieqi ma jibqghux iktar tiegħi biss, imma jsiru tagħna — tiegħi u tal-mara, tal-mara li.sa tkun is-sieħba tiegħi għal għomri'…: l A . Pawlu qagħad jistrieħ ftit fuq kaxxa tal-injam, jaħseb… L-għada fil- għodu jtejjġu, kellu jqaddsilhom Dun Lawrenz, jiġi xi ħaġa fil-bogħod minn Lonza, il-mara li sa jieħu, Il-quddiesa tibda fis-sebgħa, u wara l- ħaddata jmorru għand missierha, u ssir l-ikla tatstieġ. U kellu jkun hemm l-għannejja u d-daqqaqa tar-raħal, u kienu ħasbu għal xi erba' tramuġ ġani nbid safi. li kien intghasar is-sajf ta' qabel. Imbagħad wara jġibha. toq- għod miegħu għal kollox id-dar, li hu għadu kif bajjad u-naddaf-u ħasel, u fejn kien twieled u trabba' Pawlu stess.. Pawlu qam biex isaħħan ftit kafċ fuq i in-nar… Din kienet l-aħħar darba li.sa jagħmel dan. Għada tiġi l-mara, u huwa ma jkollux għalfejn jiknes u jfarfar, għax biż żejjed għandu x 'jagħmel biex jieħu ħsieb ix-xogħol l-ma kellux wisq. għalfejn, u bejn għax-minn ċkejken kien jisma' L ommu , tgħid li-mhux sewwa tħares: wisq. lejn il-mera; għax tistà':taraf ll-td' barra 'minn: hawn iħares'lejk… Imma' llum Pawlu ħates; u tbissem, għax tal-għalqa. U ħwejġu. tibda tieħu. ħsieb taħsilhom : Lonza… U lanqas: ma' jiekol-xott- 'iktar-bħal-ma kien- ilu jiekol: mindu mietet. ommu xi. sentejn qabel. -Imma. filghaxijiet jibda jsib xi ftit-tisjiċ-sħun biex jirfdu u jtih: .saħħa iktar- għax-xogħol iebes tat-taba', u filgħodu tibda elestilu belgħa' sħuna Lonza qabel jitlaq għax-xogħol… U meta jikbru, huwa-u martu, ikun hemm. it-tfal, biex. inaddfu. at-jnaqqsu. mit-toqol tax-xogħol tagħhom — it-tfal. li. .għad jitwieldu, — u mbagħad : jikbru u. jkollhom huma. wkoll l-ulied li bħalu: jieħdu l-għajxien tagħhom minn qiegħ l-art, minn ġol- ħamżija għammelija ili qisha omm kulħaddl ' Pawlu waqaf-u dar dawra mejt. Il-ħsieb ta' wliedu jilagħbu u jiġru: ġo daru laqtu, għax-huwa ħutu żgħar qatt.ma kellu; u. ġieb quddiem: għajnejk; it-tfal-jiġru, jaqbżu, jilagħbu u jgħajtu ġol-kamra. t'isfel u ibol-għoxfa ta' fuq… Imma issa Pawlu qam u mar biex jaħsel-wiċċul U nduna' li kien hemm : raġel, b'xuxtu- mħabbla:u miqanfda u bil-leħja' twila u sewda, iħares lejh: mill-wiċċ tal-ilma — u dak iż-raġel kien huwa. stessi 'Masesiegħa u l-ħin : qatà' li:jmur jitqarweż u. jqaxxar il-leħja għand- il-parrukkier: tar-raħal l-iktar qrib. Kien-ilu żmien ma-jagħmilha dil-biċca xogħol, għax dan. kollu flus. fil- ħala: il-leħja. malajr tinbet-u x-xagħar: jikber: malajf wisq, u tista'.- 'toqgħod magħhom: Imma: llum mhux: se.joġgħod 'iqis kemm; a joRtoq.. darba bissl-Illum lejlet it-tieġfU t-tieġ darba jiġit.. Issa: Pawlu mar fetaħ senduq, li'kien ta'- .missiem, u ta' .missier mis- sieru qablu, u minnu ħareġ ġlekk u sidżija. tan-newi, maħdumin b'esba' -mkiekek, qmis bajda rrigata bl-iswed: — u libishom, għax- tied jara kif sa- 'jkun bihom l-għada. U xedd il-qorq il-ġdid ukoll, li kien xtara minn Fuq il- ' Monti, il-Belt, u żanżan.xi-xahar qabel, għall-festa, u:mexa. ftit mal-kam- fa' biex ikompli: jerħi xi-feit,-u dawwar. it-tesħa tal-ħasir-tna' qaddu, qie- għed il-berritta, bil-ġummiena fin-nofs.u b'żewġ żaġarelliet imdendla wara. fuq rasu, u.xammar-il-pulzieti tal-qmis sa-minkbu: Imbagħad. Pawlu ħares lejh:innifsu fil-mera… Ftit. kien iħabbel tasu: jħares: fil-mera; bejn għax kien liebes. tajjeb. Wara' kollox; ma riedx għal ġieħ: wiċċu li f'jum it-tieġ. Lonza taraju twejjġu. .kotoh; jew imraqqa' u' mtebba'. ;bil-għaraq u: bil- ħamrija.) Ħalli wara taħsillu, traqgalu i u. ġ ġannatlu tieħi u qliezetu: sdieri p — imma mhux dak- inhar tat-tieġl…—- . Pawlu. reġa qagħad bil-qiegħda. u jsiebui issa: mar fuq: Lonza; il-mara: U qala' kemxa flus sewwa. Lil Lonza kien raha darba hija u ħierġa mill- knisja. Kien-urihielu Toni, ġatibu, li mill-mewt t'ommu 'l hawn kien baqa' jmur jorqod. miegħu biex iwennsu, u ma' Toni kien bagħat joħtobha wara : li raha xi darbtejn oħra. Għax-Lonza kienet laqtitu. Kienet laqtitu mhux għax kien fiha xi-ġmiel żejjed, imma xi ħaġa oħra li Pawlu ma' setgħax ifisser x'inhi. Kienet samra; u mibruma u godlija;u għajnejha leġ ġi kienu: jpattu għal xufftejha, li kienu farka ħoxnin żejjed. Imma Pawlu kemm idum igħix waħdu/' Kemm idum jagħmel kollox hu: jaħdem u. jagħżaq fil- għalqa, jieħu ħsieb id-dar, u l-bhejjem u ħwejjġu, u. jkeċner ukoll) Le, lel Dik ma kenitx ħajja tiegħul Pawlu kellu-bżonn ta' sieħba biex tgħinu u ttaffilu daqsxejn it-toqol tal-ħajja. U billi'ma kenitx petita wisq' Imma b'saħħitha kienet, u tiflaħ taħdem miegħu fil-għalqa, u ma kenitx marradi- ja, u tiekol kollox għax mhix imrobbija fil-hejm u l-fsied… Huwa tifla moħha fi ġmielha:sa tieħu bidwi iktah bħalu, jew sa tagħmel dak ix-xo: ' għol7 Dik tkun ħsiebha biss-fl-ilbies sabiħ,u ma traqqalux jew issewwilu ħwejġu-meta jitqattgħu, bħal ma taf tagħmel Lonza, li kienet tal-ġabra, u għandha l-pont tal-ħjata wkolll Lel Lonza kienet tgħodd għal miegħu —u l-għada 'k il-Bambin irid, Lonza tkun tiegħu. Iġri jasal għadal . Pawlu kien ferħanl 'La Settimana Santa'a Malta', . (Ikompli fil-paġ.