Laurent Ropa u l-Maltin ta' l-Alġerija Lu… Ropa huwa meqjus bħala 'Kittieb Malti fl-eżilju'' proprju minħabba l-fatt li fi ċkunitu kellu jemigra lejn l-Alġerija flimkien mal-familja tiegħu. Il-firda nibtet fih imħabba u ammirazzjoni kbira lejn art twelidu tant li ried ixerred isimha b'kull mezz ta' kitba possibbli. Din l-imħabba hija riflessa fit-tliet rumanzi: Le Chant de la Noria, Kdline u Bou-Ras. Dawn ir-rumanzi għandhom xeħta poetika u huma xhieda tat-taħlit tal-letteratura u l-kultura Maltija ma' dik Magrebina. Le Chant de la Noria jiddeskrivi l-ħajja ta' familja Għawdxija li emigrat lejn l-Alġerija bit-tama ta' futur aħjar. Din il-familja tirrappreżenta dik ta' Ropa nnifsu u b'hekk ir-rumanz jieħu xeħta awtobijografika fejn fih jehmeż il-memorji kollha ta' tfulija ħarxa iktar milli nostalġika. Kaline huwa rumanz li jnissel il-patrijottiżmu qawwi ta' Ropa permezz tal-protagonista Jacquelineż, li fil-passat hi kienet tiċħad l-identità Maltija għax kienet tħoss li l-Franċiż kien ta' livell għola. Ma' dan jiżdied l-element adolexxenzjali li fih Jacqueline trid tagħmel il-kontijiet ma' passat żieni li joħolqilha ħafna diffikultajiet. Hija tirrappreżenta l-mara letterata, indipendenti, uemanċipata, li trid tinħeles mill- ktajjen ta' l-impożizzjoni maskili. F'Bou-Ras',Ropa jillustra t-tema tal-vjaġġ lejn il-verità tal-ħajja li hija rappreżentata minn Alla. Is-sejba t'Alla twassal lill-bniedem biex jegħleb id-dubji eżistenzjali u kull forza ħażina li timplika tentazzjoni biex b'hekk jafda fih u jsib it-triq it-tajba. kumpless ta' Laurent Ropa għax jistħarreġ elementi eżistenzjali ferm profondi. F'Bou-Ras ftit li xejn tissemma l-emigrazzjoni u l-firda mill-patrija. Għall- kuntrarju taż-żewġ rumanzi l-oħra, dan hu rumanz li jitratta il-jien u mhux il-kotra. Fih il-protagonist huwa Bou-Ras il-vjaġġatur li bħalma jagħmel Dun Karm f'Il-Jienu Lilhinn Minnu, jibda jfittex il-jien tiegħu biex sa fl-aħħar isibu proprju permezz ta' Alla nnifsu li hu l-għerf assolut ta' l-umanità kollha. In-nostalġija u l-patrijottiżmu L-emigrazzjoni kienet l-uniku mod li bih il-Maltin setgħu jtejbu ħajjithomu din affettwat lil kull min ġarrabha proprju minħabba l-fatt li kull emigrant iqisha bħala firda furzata. L-iktar elementi li jispikkaw huma bla dubju n-nostalġija u l-patrijottiżmu. Dawn is-sentimenti jurihom permezz ta' l-emigranti Maltin f'Bona fosthom Dora, Lazaro, u Jacqueline. Laurent Ropa hu ta' l-idea li parti minn qalb kull emigrant tibqa' devota għal dejjem lejn art twelidu u min jiċħad lil razztu jkun diżonorat.' F'kull wieħed mit-tliet rumanzi nsibu xi tip ta' element awtobijografiku u dan għaliex Laurent Ropa jqis lilu nnifsu bħala awtur li jikteb b'qalbu mhux b'moħħu'. F'Le Chant de la Noria l-għan prinċipali tar-rumanz hu l-awtobijografija li permezz tagħha, Ropa jislet episodji minn ħajjet familtu minn mindu ddeċidew li jemigraw. Il-personaġġi prinċipali huma l-membri tal-familja tiegħu stess. Dora tirrappreżenta lil ommu Carmela, Lazaro hu missieru Giuseppe, Luigi hu ħuh il-kbir Antoine, waqt li hu għandu l-parti ta' Pietro, karattru sekondarju li ma tantx jinstema' tul ir-rakkont'. Kaline, bħal Ropa kellha l-ħolma li tara lill-emigranti Maltin imxerrda mad-dinja magħqudin flimkien. Permezz ta' dan ir-rumanz, l-awtur ried iniedi l-Federation Maltaise Universelle biex b'hekk l-emigranti Maltin ma jiċħdux razzithom u fl-istess ħin inissel fihom patrijottiżmu qawwi biex ikunu kburin kemm b'art twelidhom kif ukoll bil-lingwa Maltija. B'hekk minn tfajla li tistħi tqis lilha nnifisha Maltija, Kaline issir propagandista prima u lilha Ropa jżewwaqha bl-ideat patrijottiċi tiegħu sabiex issir il-portavuċi tiegħu. Hija kienet magħrufa ma' sħabha ta' l-Ecole Normale bħala: Barra minn hekk hija kellha l-laqam ta' Reine de Malte (Reġina ta' Malta). L-awtur ried iqajjem kuxjenza favur il-kitba bil-Malti kemm fost l-emigranti kif ukoll fost il-kittieba ta' L-Għaqda tal-Malti bl-għan li jgħollu l-livell ta' lsienna permezz tal-letteratura għax jekk tgħolli l-lingwa omm għal-livell letterarju tkun kapaċi tesprimi, tħaddan u tiżviluppa ruħ nazzjonali $. Dan għamlu permezz tal-kitba ta' għadd kbir ta' artikli fuq din il-federazzjoni kemm fil-ġurnal Melita kif ukoll f' ġurnali oħra li kienu jinqraw mill-emigranti Maltin. F'dawn l-artikli huwa esprima bosta mill-ideat li nsibu fit-tlietrumanzi. Għalih, min jiċħad ir-razza Maltija jitbaxxa u mhux jogħla fil-livelP. Dora, bħal Jacqueline ukoll turi patrijottiżmu qawwi lejn il-lingwa Maltijau nostalġija lejn arttwelidha. Hija probabbilment l-istess nostalġija li Ropa sema' minn fomm ommu u missieru fi tfulitu u li permezz tagħha nibtet l-imħabba tiegħu lejn Malta. Din l-istess imħabba patrijottika hija frott ta' l-influwenza tal-komunità Maltija f'Bonau tal-korrispondenza ma' kittieba Maltin bħal Dun Karm u Ninu Cremona. Min-naħa l-oħra bħalma f'Bou-Ras, Melita hi parti mill-jien tal-protagonist; Malta hija parti intrinsika minn Laurent Ropa. Fil-bidu tar-rumanz hemm allużjoni għal gżira li l-qarrej awtomatikament jassoċjaha ma' Malta. Din il-gżira kellha tkun benniena għal ulied il-prinċipessa — l-istess gżira bennet lill-kittieb għall-ewwel sentejn ta' ħajtu. Bogħod mill-għajn bogħod mill-qalb Jista' jingħad, li għalkemm il-Maltin tbiegħdu minn xtuthom u baqgħu fl-istess baħar, żgur li affettwathom il-firda minn art twelidhom u x-xewqa tar-ritorn hija dejjem kbira. Madankollu, wieħed ma jistax jissepara l-emigrant mill- għeruq tiegħu għaliex huwa bniedem li għalkemm irid jadatta ruħu f' territtorju ġdid, ma jistax jinsa dak kollu li tatu art twelidu. Fl-Alġerija sabu pajjiż ferm ikbar mill-ġżejjer tagħna, fejn il-belt kienet 'il bogħod mill-kampanja, iżda madankollu kemm fil-belt kifukoll fil-kampanja, il-Maltin ta' l-Alġerija dejjem baqgħu jgħixu f'komunitajiet għalihom. Għalkemm l-Alġerija mhix wisq 'il bogħod mill-arċipelagu Malti, dak iż-żmien ma kien hemm l-ebda mezz ta' komunikazzjoni. Dan hu evidenti mill- fatt li Dora ssir taf bl-aħbar tal-mewt t'ommha żmien twil wara u jiddispjaċiha immensament tant li Ropa jagħtina ħjiel li għal Dora kienet waħda mill-ikbar dispjaċiri ta' ħajjitha. Ma' dan, ta' min iżid il-bidla fl-ambjent fejn mill-ambjent kampanjol tax-Xagħra, Lazaro u Dora jsibu rwieħhom fil-belt ta' Bonali bidla immensament kbira. Għalkemm il-Maltin kienu jgħixu fi kwartieri għalihom, kienu jħossuhom bħal ħuta barra mill-ilma. Dan jurih permezz ta' Dora li għalkemm tammetti li l-belt għandha ċertu vantaġġi, dejjem ippreferiet il- kampanja. Kienettqis il-belt bħala post ferm korrottli mhux xieraq għat-trobbija tat-tfal. Hi qatt ma kienet kuntenta fil-belt u għaliha kienet bħal eżilju : It-tradizzjonijiet Minħabba li l-Maltin ta' l-Alġerija kienu jgħixu f'komunitajiet, ħadu magħhom id-drawwiet u l-kultura tagħhom biex b'hekk il-Maltin ta' l-Alġerija okkupaw kwartieri għalihom. Dan narawh biċ-ċar f'Le Chant de la Noria, meta fil-bidu tar-rumanz, Dora tkun fi triqitha minn Bona għall-Aàlig u ħlief Maltin ma tarax. Ropa jurina biċ-ċar li l-Maltin kollha kienu jafu lil xulxin. L-istess jiġri fl-Aàlig, fejn f'dan il-qasam ma kontx issib ħlief ġenniena Maltin u dan tinduna bih mill-ismijiet, kunjomijiet u laqmijiet tagħhom. Xena tipika Maltija hija dik tal-familja miġbura flimkien għall-ikla ta' fil-għaxija. Dora kienet tagħti ħafna attenzjoni anke lit-talb ta' qabel u wara l-ikel. Din l-għaqda fil-familja hija simbolu tal-familja tipika Maltija u bla dubju hija drawwa li ġarrew magħhom minn art twelidhom. F'din ix-xena Ropa jsemmi platt tipiku Malti, il- menestra'' (minestra), platt assoċjat mar-raħħala Maltin. L-għożża tal-familja kienet waħda mill-iktar affarijiet nostalġiċi għal Ropa iżda hi wkoll karatteristika tal-familji Maltin. Minkejja l-konflitti kollha li wieħed seta' jsib fil-familja ta' Lazaro, naraw li fl-aħħar mill-aħħar f'mumenti kritiċi, kienu jingħaqdu biex jippruvaw isolvu l-problemi flimkien għall-ġid tal-familja kollha. Ropa jsemmi l-kultura tal-kostum Malti kif ukoll Alġerin u dan minħabba l-għan li jillustra l-fużjoni tal-kultura Maltija u Alġerina li hi evidenti fir-rumanzi kollha. F'Le Chant de la Noria jalludi għall-ilbies tipiku tal-Kabili msejjaħ gandoura waqt li f'saqajhom kienu jilbsu l-ġild tal-mogħoż bis-suf u ma' spallejhom kien ikollhom ġewlaq bil-għatu fejn kienu jaħżnu t-tin imqadded ta' pajjiżhom. F'Kaline jiddeskrivi lil Jacqueline, il-patrijotta eterna, liebsa l-faldetta jew aħjar l-għonnella biss meta din tiġi Malta. Dan jagħtina x'naħsbu li n-nisa Maltin ma kinux jilbsu l-għonnella fl-Alġerija. Is-superstizzjoni Il-Maltin ta' l-Alġerija kienu ferm superstizzjużi u fil-medda ta' l-Ażlig kienu jemmnu li kien jeżisti l-Waħx. L-element superstizzjuż hu enfasizzat permezz a' l-emigranta Maltija El-Bekava, li tkun temmen li kull għawġ li jseħħ fil-ġonna tal-Maltin ikun frott is-saħta ta' Clement Et-Tsop (Klement iz-Zopp), i xi darba kien jaħdem l-artijiet tal-medda fejn kienu jgħixu l-Maltin. Ropa jsemmi wkoll xi dehriet ta' dan ix-xwejjaħ li kien jidher taħt suriet differenti. Jingħad li hu kien jidher biss lill-Insara, ħafna drabi bħala xwejjaħ b'leħja bajda jpejjep il-pipa. B'hekk kien magħruf bħala Le Vieillard-d-la-pipe (ix- Xiħ tal-pipa), EI Ouahach (il-Waħx)u Bou-Lakhia (Bu Leħja). El-Bekava tant impressjona ruħha minn din is-saħta li, hekk kif Lazaro u Dora marru joqogħdu l-Adlig hi tgħidilhom li din il-medda kienet misħuta minn Alla u li l-leġġenda a' Clement kienet realtà. Il-leġġendi tal-Waħx kienu simbolu tas-seħer tat-tfulija għal Luigi u Pietro, li bil-lejl kienu jmorru jgħassu s-swieni ma' l-Akli u kien jirrakkontalhom l-istejjer u l-ħrejjef tal-Waħx li kien jagħmel ħsara biss lil min kien isib waħdu. L-Akli huwa Kabili li ma jimpressjonax ruħu mill-figuri superstizzjużi għax ma kienx Nisrani, iżda Belkacem kien jibża' mhux ftit mill-Waħx tant li waqt l-għassa kien jinstema' jevoka l-isem t'Alla biex ma jidhirlux il-Waħx Laurent Ropa jenfasizza l-element tas-superstizzjoni permezz tad-dehra tal-Waħx lil Dora, li minn meta hi tara l-Waħx timrad sa ma fl-aħħar tmut u li, għal El-Bekava dan ukoll ikun sinjal tas-saħta. Il-kliem ta' nisel Malti Minkejja li r-rumanzi huma miktuba bil-lingwa Franċiża, il-kliem ta' nisel Malti ma jonqosx u permezz ta' dan, ir-rumanzi jieħdu xejra aktar Maltija u jissimbolizzaw ukoll il-fużjoni tat-tliet kulturi fi ħdan l-istess awtur. F'Le Chant de la Noria jagħti kliem bħal menestra, li tissimbolizza ikla tipika Maltija u li kienu jieklu familji kemxejn fqar li ġejjin minn ambjent agrikolu. Hemm ukoll il-kliem kanoun (kanun), Ouahach (Waħx), Naddja (Nagħġa), Fartasu Larbi (L-Għarbi) li jintużaw bħala laqmijiet. Il-Kabili Akli, li kien jgħasses is-sienja bil-lejl, kien isejjaħ lix-Xiħ tal-Pipa, Bou-Lakhia għaliex dan kellu leħja twila ħafna F'Kdline jagħtina aktar kliem li huma blatt (blat) u daisa (dgħajsa). Filwaqt li l-kliem kahba (qaħba) u dgiffa (ġifa), jagħti d- definizzjonijiet tagħhom fl-istess rumanz. F'Bou-Ras, imbagħad, isemmi lil IL-MALTI Karmenou u Karmena, il-Maltin li jkunu rabbew lil Bou-Ras li jitwieled fuq il-gżira ta' Malta. Ropa jagħti spjegazzjoni għall-fatt li jsemmu l-protagonist Bou-Ras għaliex huwa jkollu rasu kbira. L-isem Bin-L'Arth ukoll juri l-vera funzjoni tal-karattru; Bin-L'Arth kien bniedem li ma riedx jaf bi skola iżda kien kuntent jgħin lil missieru fix-xogħol tar-raba'. Għal aktar minn darba, fl-istess rumanz, jissemma wkoll il-kliem Rouh (Ruħ) u Ruhi (Ruħi). L-element reliġjuż L-element reliġjuż huwa wkoll parti intrinsika mill-folklor Malti u fil-fatt, Laurent Ropa jagħmel referenzi kontinwi għal dan l-element. Huwa juri kif il-bniedem juża r-reliġjon kemm fil-mumenti sbieħ biex jagħti ġieh lil Alla kif ukoll fil-mumenti koroh, meta bnedmin bħal Lazaro jeħduha kontra Alla meta jinqala' xi għawġ. Dora hija mara ferm reliġjuża u tkun devota ħafna lejn il-Madonna ta' Pinu, waqt li Lazaro ma jkunx jipprattika r-reliġjon. Lil Dora narawha tqis il-kampanja bħala post li jbegħedha mill-fidi waqt li fil-belt kienet tmur il- quddies ta' kuljum. Hija tagħti ħafna attenzjoni anke għat-talb ta' qabel u wara l-ikla ta' fil-għaxija u kienet tirrabja ma' kull min jorqod waqt it-talb għax għaliha dan kien mument ferm importanti: Bħal Lazaro Jacqueline ma tkunx tipprattika r-reliġjon imma jkollha devozzjoni kbira lejn Sant Westin tant li hija tkun qrat il-kitbiet tiegħu ta' Les Confessions u turi interess kbir fil-ħajja ta' dan il-qaddis. F'Bon-Ras teżisti implikazzjoni għall-kultura tat-tempji f'pajjiżna. Jibda billi jsemmi l-mawra ta' Karmenou għand l-oraklu li jgħidlu li Bou-Ras se jivjaġġa permezz tal-ħmar u b'hekk jaħrab mis-serp. Imbagħad tissemma l- kultura megalitika permezz ta' l-Ipoġew ta' Ħal Saflieni. Skond Cunen, Ropa jara lil Malta bħala sit megalitiku ideali għall-kontemplazzjoni tal-ħassieba bħal Bou-Ras''. Jiddeskrivi wkoll il-qima lejn l-Alla tal-Fertilità li tkun irrappreżentata minn Melita. Din tkun il-prinċipessa li tqum mir-raqda kull Rebbiegħa u għal din l-okkażjoni, f'dan l-istaġun jiċċelebraw permezz tar-riti tan-nies tal-ħaġar. Min-naħa l-oħra f'Kdline insibu wkoll l-element tar-relazzjonijiet klandestini ,aspettli f''Le Chant de la Noria ma jidhirx. ma' l-adolexxenza u l-fażijiet problematiċi li ż-żgħażagħ jgħaddu minnhom f'ċertu punt ta' ħajjithom. Ta' sittax-il sena, Jaqueline jkollha relazzjoni ma' żewġ studenti li jattendu l-Ecole Normale u li fl-istess ħin ikunu ħbieb. Hija sitwazzjoni li Sċraphin qatt ma fehem minħabba li kien ġej minn familja konservattiva u tradizzjonali. Jacqueline mititilha ommha meta kienet għadha tarbija u Ropa jgħid li missierha kellu relazzjoni klandestina ma' l-imreddgħa tagħha wkoll. Ropa lanqas jaħbi l-fatt li anke Santu Wistin kellu relazzjoni barra ż-żwieġ u jgħid ukoll li hu fired lil ibnu minn m'ommu. Il-figuri tal-mara u r-raġel Laurent Ropa qatt ma jiġġudika lill-mara iżda juri kif din iġġib ruħha fi ħdan is-soċjetà u kif l-istess soċjetà titrattaha. Huwa juri kuntrasti u xebh bejn nisa b'karattri differenti ta' ġenerazzjonijiet differenti, imma fl-aħħar mill-aħħar naraw li s-soċjetà ħafna drabi tikkundanna lill-mara. Dan jidher l-iktar f' Le Chant de La Noriau Kàline, fejn permezz ta' Dora u Jaqueline naraw kuntrasti kbar. Dora hija mara tal-familja li dejjem kibret f'kultura patrijarkali, kemm fi tfulitha kif ukoll meta żżewġet. L-unika ħaġa li tatha l-ħeġġa temigra kienet l-imħabba lejn żewġha. Hija mara illetterata li dejjem għexet fil-kampanja. Meta sabet ruħha fil-belt ta' Bona kienet tħossha qisha ħuta barra mill-ilma. Hija mara li batiet ħafna f'ħajjitha u Laurent Ropa juri anke ċertu ħasra lejn dan il-karattru, anke fil-mod kif jippreżentaha u jiddeskriviha. Jacqueline, min-naħa tagħha, hi s-simbolu tan-nisa emanċipati iżda fl-istess ħin meta ssib il-vera mħabba permezz ta' Sċraphin, trid tagħmel il-kontijiet ma' passat kemxejn libertin li xtaqet tħassar issa li nbidlet u qed tindem minn dak kollu li għamlet. Minħabba dan il-passat hi jkollha ħafna rimorsi u sħabha ta' l-iskola jqisuha bħala tfajla baxxa u bla valuri. Dora hi ppreżentata bħala mara li għalkemm hi totalment maħkuma minn din il-kultura patrijarkali, hija l-pedament tal-familja u l-ambizzjonijiet tal-familja jmutu mal-mewta tagħha. Hija mara tassew reliġjuża u devota kbira tal-Madonna ta' Pinu. Biż-żmien anke f'Jacqueline tikber devozzjoni kbira lejn Santu Wistin. Hi tissimpatizza ma' dan il-qaddis minħabba li għex ħajja żienja bħalha u kellu relazzjoni ma' mara li minnha kellu wkoll tarbija barra ż-żwieġ. Kif diġà ntqal qabel, iż-żewġ nisa kienu wkoll ferm patrijottiċi u t-tnejn li huma kellhom għal qalbhom lil Malta u l-lingwa Maltija. Fil-konfront ta' Seraphin, Jacqueline hija deskritta bħala mara dominanti jew aħjar alla li bil-poter tagħha saħħritu. Fl-istess ħin, permezz ta' Sċraphin jurina wkoll l-ostakli li mara żienja tiltaqa' magħhom meta hi tasal f'punt f'ħajjitha meta tisħet dan l-istess passat. Jacqueline mhix it-tip ta' mara li tippermetti lir-raġel jiddettalha ħajjitha bħalma kienet l-imreddgħa tagħha Aicha. Din kellha mentalità tradizzjonali minkejja l-fatt li għal xi żmien kellha relazzjoni klandestina ma' missier Jacqueline. Aicha, bħal Dora kienet tal-fehma li l-mara għandha toqgħod għar-rieda tar-raġel: Bla dubju l-element edukattiv fi ħdan id-dinja femminili ta kontribut siewi fl-emanċipazzjoni tal-mara tul is-snin. L-unika darba li Dora rribellat kontra d-dominanza ta' Lazaro kienet meta kien hemm battibekk bejnu u binhom Luigi. Bħala omm hi dejjem tat prijorità lil uliedha u b'hekk hi rribellat biss biex taqbeż għal binha Luigi li kienet tqisu bħala d-dawl t' għajnejha peress illi kien jaqsam kemm is-sabiħ kif ukoll l-għawġ ta' ħajjtihom fl-Ażlig. Lazaro wasal biex refa' idu fuq martu billi taha daqqa fuq rasha talli qabżet għal binha Luigi u tawlet ilsienha miegħu, meta skond hi, binha m'għamel xejn ħażin. Lazaro ddispjaċih ħafna ta' dan il-ġest u kien iqis lilu nnifsu bħala mostru talli għamel ħaġa simili lil martu li meta kien jismagħha bil-lejl kien jinkedd għaliha. Dora ma tifhimx għala hi kellha tbati tant u għala ma kellhiex il-jedd li tittama f'ħajja alternattiva li ma twassalhiex għall-mewt. Anke fil-konfront tal-figura maskili, Ropa jippreżenta kuntrast bejn il- karattru illetterat ta' Lazaro u dak letterat ta' Luigi. Lazaro huwa karattru b'moħħ magħluq u kien jaħseb li hu kien l-uniku wieħed li jaf kollox. Il-pariri siewja ta' ħaddieħor qatt m'aċċetthom u b'hekk naraw li l-injoranza għaddsitu minflok tejbet il-qagħda tiegħu fl-Aalig. Dan juri biċ-ċar li, bħalma jgħid Aquilina: L-edukazzjoni hija setgħa, l-injoranza hija jasar.$ Lazaro għandu wkoll ir-rwol ta' missier li juri mħabbtu lejn uliedu biss meta jkunu tfal iżda meta jibdew jitfarfru jarawh bħala għadu għax kien jagħtihom kastigi ħorox. B'hekk minħabba d-dominanza tiegħu ikollhom ibaxxu rashom. Luigi kien il-wild il-kbir tal-familja u b'hekk kien iħoss li kellu responsabbiltà kbira fuq il-familja. Fattur li lil Lazaro qatt m'għoġbu kien il-fatt li Luigi kien imur l-iskola għaliex għalih kien mod kif jaħli l-ħin u jiskarta biex jiffranka t-tabtija ta' l-għelieqi. Aktar tard ħa post missieru s-suq fejn kien jieħu ħsieb il-bejgħa. Hu kien josserva x'inhuma l-aħjar prodotti li setgħu jaqilgħu lira minnhom iżda meta kien imur jagħti l-pariri lil missieru, dan kien jinjorah u kienu jispiċċaw jiġġieldu. B'riżultat ta' dan, Luigi qatt ma kien jara futur sabiħ għall-familja tagħhom fl-Ażlig u barra dan, id-dejn u l-għaks kienu qed jakkumulaw ma' kull jum li jgħaddi. Sċraphin u Bou-Ras huma żewġ protagonisti ħassieba li jistaqsu ħafna domandi eżistenzjali u huma ppreżentati bħala rġiel ferm sensittivi fil-konfront ta' dak kollu li jiġri madwarhom. Sċraphin ma jkunx jista' jifhem kif nisa bħal Jacqueline jaslu biex ikollhom ħafna taħwid f'ħajjithom u meta hi tgħidlu l-verità fuq il-passat tagħha jibda jiddispjaċih li kien qabeż għaliha quddiem sħabu ta' l-Ecole Normale..Seraphin huwa l-ħassiebli josserva u jsaqsi domandi ezistenzjali dwar is-soċjetà. It-tnejn li huma jikkritikaw il-gwerra u l-atroċitajiet li din iġġib magħha iżda Sċraphin iżid il-kritika tiegħu kontra dawk in-nisa li jispiċċaw jipprostitwixxu ruħhom biex jaqilgħu x'jieklu. Bou-Ras hu bbażat fuq vjaġġ ta' tama għall-kisba ta' l-għarfien. Huwa kien ta' l-opinjoni li l-bniedem bla għerf ma jkollu ebda tama fil-ħajja għax ikun bniedem mejjet. Hu qatt ma kien jaqta' qalbu miċ-ċirkostanzi tal-ħajja u dejjem baqa' jittama li fl-aħħar isib dak li kien qed ifittex. Kien iqis lilu nniffsu għarriex li ma jafx fejn hu dirett u ma kienx jaf fejn se jasal tant li xi drabi qabbel lilu nniffsu ma' pellegrin. Jgħid li kien hemm vuċi tiddettalu dak li għandu jagħmel u hu kien jafdaha — din l-istess vuċi, fl-aħħar twasslu fil-grotta ta' Betlem. Il-Maltin u ta' madwarhom Fejn fl-istorja konna mdorrijin naraw lill-barrani jaħkem gżiritna, fl-istorja ta' l-emigrazzjoni naraw lill-Malti imbiegħed minn art twelidu u bi problema kbira: il-barriera tal-lingwa. Din il-problema gatt ma setgħet ittejjeb ir-relazzjoni bejn il-Maltin u s-sidien tagħhom Franċiżi. F'Le Chant de la Noria naraw lil Dora tqis lis- sidien Franċiżi bħala sinjuri u li tisma' b'aħbarhom biss meta jkunu jridu jiġbru l-flus tal-qbiela. Barra minn hekk kienu Ikoll konxji li mingħajr lingwa komuni, qatt ma setgħu itejbu l-qagħda tagħhom. B'hekk Dora riedet lit-tfal tagħha jitgħallmu l-Franċiż għax il-futur tagħhom issa kien fl-Alġerija. L-uniku mezz biex jikkomunikaw ma' sid il-ġnien kien binhom Luigi, li kien tgħallem il-Fraċiż l-iskola. B'hekk narawk iservi ta' pont lingwistiku bejn il-familja tiegħu u sid il-ġnien. Mill-banda l-oħra, il-Maltin kellhom relazzjoni tajba mal-Kabili, li kienu jmorru jaħdmu 'l bogħod minn djarhom biex jaqilgħu Sa ċertu punt nistgħu ngħidu li minħabba dan il-fatt, hemm ċertu xebh bejn iż-żewġ popli. Kienu jieklu fuq l-istess mejda u maż-żmien tant kienu jidrawhom li kienu jsiru parti mill-familja. F'Kdline is-sitwazzjoni hi differenti. Jacqueline twieldet l-Alġerija u kien missierha li emigra minn Malta. Hawnhekk Jacqueline kellha l-fama ta' prostituta ma' l-istudenti ta' l-Ecole Normale, li kienu jafu bil-ħajja mħarbta li kienet tgħix fil-passat. Minn dan kellha relazzjoni tajba mal-Maltin. Mill-banda l-oħra l-Maltin emigranti kienu jbatu mis-sistema ta' ġerarkija tal-klassijietsoċjali. Il-Maltin li kienu sinjuri kabbru rashomu bdew jagħmluha ma' dawk li huma jqisu bħala nies tal-klassi tagħhom u b'hekk tbiegħdu minn sħabhom il-ġenniena Maltin. Changio bena kappella fl-Ażlig biex b'hekk kulħadd ikun jaf kemm kien sinjur. Dan f'kuntrast ma' Lazaro li bilkemm kellu biex iħallas il-qbiela tal-ġnien. Għat-tieġ ta' binthom, Changio u Changia stiednu biss nies tal-livell tagħhom. F'dan l-episodju naraw li El-Bekava ħaditha ferm bi kbira li ma ġietx mistiedna għat-tieġ u tibda tilmenta għax taf li m'għandha xejn inqas minn dawn in-nies. Bintha Giuseppa kienet aktar realista u meta titkellem ma' Rosine tammetti li ommijiethom kienu tant sempliċi li lanqas qatt ma setgħu jimmaġinawhom bil-kappell. Hawnhekk il-kappell jimplika klassi għolja, iżda fl-aħħar mill-aħħar, billi tilbes il-kappell u tagħmilha man-nies tal-belt ma jfissirx li hi bħalhom. Changia tidher bħala mara li tippretendi li hi superjuri għal sħabha l-Maltin minkejja li wħud minnhom bħal El-Bekava kellhom dak kollu li għandha hi. Dan juri għal darb'oħra li l-Malti hu assoċjat mill-Maltin stess ma' poplu baxx, waqt li lill-Franċiżi kienu jqisuhom bħala poplu ta' klassi ogħla. L-istess ħsieb ġie espress minn Jacqueline meta hi kienet tiċħad l-oriġini Maltin tagħha. Il-lagmijiet Skond Gilmore, il-laqmijiet huma parti intrinsika mill-irħula ż-żgħar li nsibu fil-Mediterran u n-nofsinhar ta' l-Ewropa.S Ropa jurih b'mod ċar fir-rumanzi tiegħu speċjalment f'Le Chant de la Noria. Peress li jissemmew l-emigranti Maltin ta' Bona, hemm referenzi għal ismijiet u laqmijiet ta' nisel Malti bħal Paolo ta' Baida u Ed-Diamante. Anke lill-Kabili kienu jagħtuhom laqmijiet Maltin u fost dawn hemm El-Fartas (Il- Fartas) u Larbi (L-Għarbi). Lil Lazaro, kulħadd kien jafu bħala Es-Signor u dan il-laqam tahulu missieru meta kien jibagħtu jittallab u hu qatt ma kien jilqa' idu għall-flus tan-nies. Dan hu element qawwi ta' unur u mistħija u minn ċkunitu, f'Lazaro trawmet ċerta kburija li lanqas jekk ikun se jmut bil- ġuħ ma jasal qatt biex jaċċetta l-għajnuna ta' ħaddieħor, aħseb u ara kemm jittallab. Huwa laqam kemxejn sarkastiku imma għal missieru, la Lazaro ma riedx jittallab sinjal li ħaseb li kien sinjur. Huwa laqam li jġegħelna naħsbu: forsi Ropa użah bi skop ironiku għax Es-Signor qatt ma sar sinjur fl-Alġerija, minkejja li ħafna mlewlu rasu li biż-żmien għad isir sinjuri Ħafna nisa kienu jieħdu l-laqam femminili ta' żwieġhom. Fost il-laqmijiet tal-koppji emigranti l-oħra nsibu: El-Bekave, El-Bekava, Zeppo, Zeppa, Changio, u Changia. Luigi kien magħruf bħala Echkeikene (iċ-ċkejken) mal-komunità tas-suq. Il-lagmijiet kienu komuni anke fost il-Maltin li kienu jgħixu fil-belt ta' Bona. Lil Changio kulħadd jafu bħala Bon-Zak għaliex hekk kif beda jistagħna, ħxien. Il-Kabili Akli, li kien jgħasses mas-sienja bil-lejl kien isejjaħ lix-Xiħ tal-Pipa, Bou-Lakhia għaliex kellu leħja twila ħafna. Jacqueline, li hi wkoll protagonista ta' nisel Malti, tista' titqies bħala patrijotta eterna. Dan għaliex permezz ta' l-entużjażmu patrijottiku tagħha giet imlaqqma Reine de Malte. Ropa jiddeskrivi lil Bou-Ras bħala l-individwu ta' rasu kbira, waqt li Bin- L'Arth bniedem li ma riedx jaf bi skola iżda kien kuntent jgħin lil missieru fix-xogħol tar-raba' — f'kelma waħda, iben l-art. L-għajdut John Haviland saqsa lil xi ħbieb tiegħu x'jaħsbu fuq l-għajdut tan-nies u dawn kollha qablu li s-seksik jagħti iktar informazzjoni fuq il-motivi tal-persuna li tkun qed tgħidu milli fuq il-protagonist li x'aktarx ikun vittma 2 L-għajdut hu bla dubju sinonimu mal-Maltin u naħseb li dan hu passatemp li ilu jeżisti fil-Maltin minn żmien żemżem. F'ċertu sens narah forma ta' injoranza speċjalment meta ġġib quddiem għajnejk is-sindikajra li joqogħdu wara xi tieqa jew antiporta jittantaw lix-xemx għaddejja u kif jaraw xi ħaġa mhux tas-soltu jaħtfu l-opportunità biex iseksku fuq dak li jkunf F'Le Chant de la Noria u Kaline, l-awtur juri kif l-għira tista' twassal lis-soċjetà biex taqla' x-xnigħat minn żniedha biex tagħmel ħsara fost in-nies tal-komunità. Meta jmut Tas-Sara, s-suq tinqala' x-xniegħa li Lazaro kien se jitlaq mill-ġnien f'Ottubru iżda dan ma kienx minnu. Sċraphin jidher bħala IL-MALTI bniedem li jinfluwenza ħafna ruħu mill-għajdut tan-nies tant li jistqarr li wara li sar jaf bil-passat ta' Jacqueline, beda jistmerrha u ma kellux kuraġġ jaqbeż għaliha għax l-imġiba tagħha ma kinitx korretta. Biss wara jisgħobbih ta' dan l-aġir tant li bejnu u bejn ruħu jibda jitlobha taħfirlu talli ma qabiżx għaliha. Tzia Speranza, iz-zija ta' Jacqueline, ukoll tkun kaġun ta' l-għajdut tan-nies meta tiżżewweġ lil Barbara, raġel bla sold li jkun iħobb ħafna lin-nisa. Jacqueline ma tkunx togħġobha l-imġiba tiegħu għaliex skond hi, Barbara ried biss jinqeda biz-zija u ma kienx iħobbha. Meta Speranza żżewġitu nqala' skandlu kbir fir-raħal anke minħabba li hu kien ferm iżgħar minnha. Għalija Laurent Ropa hu vjaġġatur Mediterranju pur anke minħabba li emigra l-Alġerija ta' età żgħira u meta żżewweġ, ħalla l-Alġerija u mar joqgħod Franza. Hu stess iqis lilu nniffsu bħala bniedem internazzjonali għax twieled f'pajjiż li qatt ma reġa' żar (Malta jew aħjar Għawdex), trabba f'pajjiż sekondarju (l- Alġerija) u għex il-ħajja ta' wara ż-żwieġ fi Franza, il-pajjiż fejn ġie naturalizzat uli hu jqis bħala pajjiżu 21 F'Ropa nsibu taħlita ta' kulturi għax bla dubju it-tliet kulturi affettwawh b'xi mod. L-element ta' taħlit ta' kulturi hu karatteristika prinċipali tar-reġjun Mediterranju. Madankollu Malta u Għawdex dejjem baqgħu fiċ-ċentru ta' ħsibijietu u xhieda ċara ta' dan huma dawn ir-rumanzi. Meta jitkellem fuq il-vjaġġ ta' Lazaro u Dora lejn l-Alġerija hu jagħmel żewġ referenzi għall- baħar Mediterran : Malta, Gozo… Au ceur de la Mediterranċe (…2 Huwa jirreferi għall-gżejjer Maltin bħala żewġ blatiet maħkuma mill-baħar u r-raġġi tax-xemx Afrikana. Barra minn hekk Ropa jiddeskrivi lil Malta bħala gżira sagra fil-Mediterran: Is-soċjetà hija l-qofol ta' ħafna mit-temi ta' Ropa, fejn juri kif għandha ġġib ruħha f'sitwazzjonijiet differenti tal-ħajja. Mill-komunità magħquda jislet ukoll il-battibekki u x-xnigħat. Fost il-ħafna elementi li bihom isawwar lis- soċjetà hemm il-figura tal-mara u r-raġel, il-konflitti u d-differenzi soċjali, l-emigrazzjoni u l-edukazzjoni. Il-preġudizzji qatt ma jonqsu fis-soċjetà u lanqas ix-xnigħat li jaqilgħu ħafna drabi tensjoni kbira bejn il-membri ta' l- istess soċjetà. L-element Mediterranju wkoll huwa evidenti u bla dubju l-fatt li għalkemm emigra baqa' fl-istess reġjun tagħti kontribut xieraq. Ħafna fatturi jurunali, għalkemm il-Maltin emigraw baqgħu jgħixu f'komunitajietu b'hekk jagħtuna l-impressjoni li f'Bona ġew trapjantati l-irħula Maltin. Ir-rumanzi ta' Laurent Ropa ma jistgħux jintrabtu ma' epoka waħda għax jesprimu qagħdiet li l-bniedem irid jiffaċċja fil-ħajja ta' kuljum. Dan juri li bosta mill-messaġġi li jrid iwassal l-istess kittieb huma universali u japplikaw għal kull żmien u epoka. In-nisġiet tagħhom mhumiex sempliċiment ivvintati imma juru l-ħajja miġarrba mill-bniedem fil-ħajja ta' kuljum. i Pavloviċ, 'Laurent Ropa: 'Kittieb Malti fl-Eżilju'' Leħen is-Sewwa (10 x. 1987) 5. Ż Fir-rumanz, Laurent Ropa jirreferi għaliha wkoll bħala Kaline. Ħajr lil Aurore Veriċ Cassar li bagħtitli dan l-artiklu. 6 Ara Dorothv Scerri, 'Temi Ewlwnin fir-Rumanzi ta' Laurent Ropa,' teżi B.A. (Unuri), U ta' Malta, 2006, Taqsima 1.1. 7 Laurent Ropa, Kdline (Pariġi: Messein, 1936) 66-67. Laurent Ropa,' L'Algerianiste, n. 105 (Marzu 2004) 99-104; n. 106 (Ġunju 2004) 98—103. Ġ. Aquilina, 'L-Injoranza,' Madwar il-Ħajja - It-Tmien Ġabra (Malta: Lux Press 1973) 31. Din hija kwotazzjoni li Gilmore jieħu minn John B. Haviland, Gossip,