IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ ĠUNJU L-AKKADEMJA TAL-MALTI 1968 IX-XANDIR RADJO u TELEVIŻJONI F'kull pajjiż fejn hemm ir-radjo u t-televiżjoni, jagħtu prefc- renza. lill-ilsien nazzjonali, għax billi x-xandir irid jilħaq lill-poplu kollu, l-aħjar mezz hu l-ilsien li titkellem bih u tifhmu sewwa l-kotra. Ma jistax ikun li b'ilsien barrani wieħed jista' ifiehem u jfisser u jgħallem tajjeb dak li jietieq igħid jew iħabbar lill-poplu kollu u għalhekk biex il-programmi 1a. jisfaww bla ħeġġa U bla interess, jeħtieġu ikunu mġandrin bil-lingwa nazzjonali. Fuq kollox is-servizz tax-xandir hu sussidjat mill-Gvern u mħallas mill-abbonati ti għalhekk jixraq li l-mezz. ta' trasmissjoni jkun b'dak l-ilsien ii l-aktar hu faċli għall-kotra. Jekk ma jsirx hekk, ikun qed isir tort lis-semmiegħa. Mela jieraq li fix-xandir mhux biss ma jagħtux ġenb lill-ilsien nazzjonali, iżda għandhom jagħtuh preferenza u jinqdew bih mill- iżjed li jistgħa; b'daqshekk ma rridux infissru li għandhom jirroftaw ilsna stranż Ix-xandir b'ilsna stranjeri hu meħtieġ u ħu ta' siwi għa ta' jkun mezz ta' tagħlim u fuq kollox ta' rabta bejn naz- zjonijiet. B'ilsna barranin jaslulna xandiriet dicar wjenza, mużika, pittura, skultura u arti ta' weħta barranija, ukoll f'vandiriet bar- vanin jistgħu jidhru episodji u. ġrajja li saru f'pa oħra, u hekk xieħed ikun jaf minnufih x'qiegħed u jiġri fl-erba' parti tad- dinja. Iżda b'danakollu x-xendir f'ilsna barranin ma għandux jaqla barra. l-ilsien. nazzjonali u anqas ma jmissu jieħu sehem ewlieni, Dan ma għanduw isin f'sens patrijottiku biss, imma għandu jsir f'sens edukattiv at progressie. għaw aktar ima l-ilsien tal-poplu jintuża, aktar jiżviluppa ruħu u aktar joktor u jissaħħal u aktar isir adattat biex jaqdi lill-poplu f'kulma ikollu bżonn. Mela hu dmir ta' dawk li għandhom is-setgħa tax-xendir li jmexxu l-ilsien nazzjonali 'l quddiem u jinqdew bih mill-aktar, u meta jinqdew bih jeħtiġilhom jaraw li jaandruh sewwa u kif imiss, mhux iżebilħuh jew koaqqgħuh għaċ-ċajt b'ħajna kliem u espressjo- nijiet. barranin żejda jew mhux f'lokhom. Kull meta dawk li jxandru jużaw kelma barranija f'lok kelma tal-poplu korrenti, ikunu qishom jagħtu daqqa ta' ħarta lill-ilsien. tal- poplu, u wkoll ikunu qegħdin jagħmlu għajb lin-nazzjon u jinsolentaw lill-poplu. Meta dan it-tort isir spiss, allura l-poplu fl-aħħar jitlef is-sabar, u meta l-kotra titlef sabarha, ħadd ma jaf m'jista' jiġri.