Għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 IT-TRINITÀ QADDISA FIŻ-ŻEJTUN Kitba tal-Kan. eta ħabibi s-Sur Patrick Piscopo, M midħla mhux biss tal-Knisja Parrokjali taż-Żejtun, iżda wkoll tal-Patrijiet Kapuċċini għax jaħdem sagristan magħhom l- isptar,talabni nikteb artiklu għal sieħbu Fr.Alfred Scerri dwar 'it-Trinita' Qaddisa fiż- Żejtun, kont pront weġibtu 'iva', iżda wara li mort id-dar bdejt inħossni kkonfondut minn fejn ser naqbad nibda, għaliex ngħid il-verita' it-Trinita' Qaddisa b'eċċezjoni naturalment tat-Tieni Persuna Ġesu' Kristu,ma' tantx tissemma sfortunatament fil- Parroċċa tagħna. Iżda b'kumbinazzjoni filgħaxija bdejt naqra r-rivista Flimkien', Numru 41 tax-xahar t'April 2008 u sibt artiklu nteressanti,miktub minn Vincent Mangani dwar il-kanvaż-ikona-impittra minn Andrei Rublev fil-Gallarija Tretijokov,Moska li hi meqjusa bħala l-isbaħ xbieha li teżisti tat- Trinita'. Rublev, li twieled fl-1360,hu l. miżmum b'Qaddis fil- Knisja Ortodossa. Tant mi rr tmddfiegħaa ħassejtni entużjażmat jiena u naqra l- informazzjoni li l-kittieb jagħti fl-artiklu qasir, iżda nteressanti tiegħu, li dak il-ħin iddeċidejt li nipprova nikteb xi ħaġa biex nissodisfa kemm lil ħabibi Patrick u l-Patri Marsi fuq is-suġġett li hu ssuġġerieli, għalkemm sa ftit minuti qabel kont għadni qiegħed intella' u nniżżell Ara xi ħadd jaħseb li jiena qed nippretendi li fiż-Żejtun,jew f'xi Knisja oħra f'Malta, hawn xi opra tħallatha mal-kapolavur tal-bravu Rublevi Naf li fil-Parroċċa tal-Marsa u f'dik ta' l-Isla hemm gruppi statwarji li jirrapreżentaw lit-Tliet Persuni tat-Trinita' Qaddisa. Naf li l-grupp ta' l-Isla hi statwa artistika li kienet skulturata fl-injam minn mastru Antonio Chircop fis-sena 1840, iżda fiż-Żejtun ma teżisti ebda statwa simili. Il-vara tal-Marsa, li ta' min ifakkar kienet l-ewwel Parroċċa fil-Gżejjer Maltin,iddedikata lit-Trinita' Qaddisa, inħadmet fl-injam fis-sena 1979 mid-ditta F. Stufflesser, Ortisi, Bolzano, l- Italja. Tista' ddur kemm trid, għalkemm fiż-Żejtun għandna numru konsiderevoli ta' knejjes, kunventi u kappelli, l-unika ġurnata li tfakkarna fit-Tliet Persuni hi l-Ħadd wara Għid il-Ħamsin, meta niċċelebraw, b'Quddiesa u daqsxejn ta' omelija, il-festa tat-Trinita'. ikompli f'paġna 117 115 Għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 IT-TUŻELL FIZ-ZEJTUN L-aktar rappreżentazzjoni, għall-inqas ta' żewġ persuni, għaliex it-Tieni Persuna hi ħajja, tat-Trinita' Qaddisa fil-Knisja Parrokjali taż-Żejtun, tinsab fuq l-altar maġġur. Ovvjament Ġesu' Kristu,it-Tieni Persuna, hu preżenti bħala Alla u Bniedem fis-SS.mu sagrament fit-Tabernaklu, iżda barra minn hekk,nosservaw imdendel fuq l-altar mill-ħnejja tal-kanċell,dak li jissejjaħ it- Tużell li hu speċi ta' baldakkin kbir li ma jinsabx fil-knejjes kollha f'Malta. It-tużell li jintuża kuljum fil-knisja taż-Żejtun hu mżejjen b'żelu li fih impittra x-xbihat tal-Missier Etern u l-Ispirtu s-Santu taħt forma ta' ħamiema. Dan it- tużell,li dari kien jiddendel biss fil-festa ta' Sta.Katarina,illum qed jintuża kuljum għaliex fl-1932 kien sar ieħor li jiddendel fil-festa biss floku. It-tużell allura ta' kuljum kien inħadem fl-injam mill-imgħallem Ġużeppi Spiteri,imsejjaħ mastru Pepp,fl-aħħar snin tas-seklu 19. Iċ-ċelu li jitwaħħal fit-tużell minn taħt kien impitter miż-Zejtuni Tuse' Busuttil. Dan iċ-ċelu allura, flimkien mas-Ssma Ewkaristija, huma għaż-Żwieten il-preżenza tal-Mulej fit- Tliet Persuni tat-Trinita' Qaddisa. L-ABSIDE TAL-KOR Rappreżentazzjoni oħra tat-Trinita' Qaddisa fil-Knisja Parrokjali taż-Żejtun, tinsab fl-abside fil-kor fuq l-altar titulari. Din l-abside, xogħol ieħor tal-pittur Tuse' Busuttil, tirrapreżenta it-Tliet Persuni tas-SS.ma. Trinita' u lill-Verġni Marija, jilqgħu lill-Santa Katarina,Verġni u Martri fil-glorja tas-sema,wara l- martirju tagħha. It-Tliet Persuni qegħdin fil-quċċata tal-pittura, imdawla b'dawl dehbieni, bil-Missier Etern fuq in-naħa tal-lemin inti u tħares lejn il-pittura, l- Iben lejn in-naħa tax-xellug, u l-Ispirtu s-Santu, għal darb'oħra forma ta' ' ħamiema li tittajjar fil-għoli. Mhux 'il bogħod mill-Missier Etern tidher il- Verġni Marija, b'Santa Katarina ftit aktar l-isfel, u l-Filosofi, San Porfilju, Santa Fawstina, u numru ta' anġli fil-qiegh tal-abside. Naturalment dan il- kwadru enormi jiddomina mhux biss fil-kor, iżda wkoll fil-Knisja kollha. Rappreżentazzjoni oħra tat-Trinita' Qaddisa tidher f'wieħed mill-pendenti fin-nava tal-altar tal-Madonna tal-karita', jew aħjar, l-altar popolarment magħruf bħala dak tal-Qalb ta' Ġesu', li jinsab impitter fis-'sotto quadro'. It- Tliet Persuni jidhru jinkurunaw lill-Verġni Marija. Għal darb'oħra dan il- kwadru tpitter minn Tuse' Busuttil. Żewġ kwadri simili, iżda wisq iżgħar jinsabu fil-Mużew Parrokjali. Dawn iżda,ftit jistgħu jitgawdew, għaliex sfortunatament mhix ħaġa ħafifa li tidħol hemmhekk, għaliex il-Mużew, tista' tgħid, jinfetaħ biss fil-festa ta' Santa Katarinal IL-MISSIER ETERN Niġu issa għal xi xbieha tal-Missier Etern waħdu. Fil-Knisja Parrokkjali ma' teżisti ebda xbieha bħal din, iżda tinsab waħda fil-Knisja qadima, imsejħa ikompli f'paġna 119 117 għaqda tal-Mużika Trinità Qaddisa Marsa A.D. 1949 ta' San Girgor, iżda fil-fatt iddedikata lill-Santa Katarina,li fin-numru kbir ta' snin kienet isservi bħala Knisja Parrokkjali. Din ir-rappreżentazzjoni tal- Missier Etern,li ma' nafux min pittirha, hi mqegħda f'post fil-għoli fuq l-altar titulari. L-ISPIRTU S-SANTU Niġu issa għat-Tielet Persuna, l-Ispirtu s-Santu,li dejjem rappreżentat bi xbieha ta' ħamiema bajda. Jidher f'wieħed mill-pendenti kbar taħt il-koppla l-kbira, jispira lil San Girgor il-Kbir. Jidher ukoll fil-kwadru ta' l-altar laterali fil-kappellun tat-Tramuntana, kwadru ieħor li jirraprżenta lil San Girgor il- Kbir. L-istess l-Ispirtu s-Santu qiegħed inebbaħ lil dan il-Qaddis f'dak li għandu jikteb u jgħallem. Ħamiema simili,din id-darba skolpita fil-ġebla Maltija tidher fil-għoli mhux biss fuq l-altar ta' San Girgor, iżda wkoll fl-altar ta Madonna taċ-ċintura fil-kappellun l-ieħor tan-Nofsinhar. Il-ħamiema hi skolpita fuq sfond li jikkonsisti f'raġġiera kbira u li bl-Ingliż tis 'sunburst. Rappreżentazzjoni simili ta' l-Ispirtu s-Santu hi skolpita fl-irħam fil-fonti tal-Magħmudija. Dan il-fonti,wieħed mill-isbaħ fil-Gżejjer Maltin, kien sar mid-Ditta: Beghe' mill-irħam ta' Carrara u ddonat lill-knisja parrokkjali mill-Kappillan Dun Bert Sant u neputih Dun Ġużepp Feliċi. Il-ġrajja ta' Għid il-Ħamsin (Pentecoste),meta l-Knisja tfakkar l-inżul ta' l-Ispirtu s-Santu fuq il-Verġni Marija l-Appostli u dixxipli oħra ta' Ġesu', hi rappreżentata bil- pittura fil-koppla prinċipali. Fil-felli tan-nofs, faċċata tal-korsija, hi mpittra din il-ġrajja tant importanti fl-istorja tal-Knisja. Fis-seba' flieli l-oħra hemm impittra d-doni ta' l-Ispirtu s-Santu. L-istess ġrajja hi mpittra fil-kwadru titulari tal-knisja fil-għoli msejħa ta' l-Ispirtu s-Santu. Fuq nett tidher il-ħamiema skolpita fil-ġebel, taħtha kitba bil-latin Repleti sunt omnes Spirito Sancto', li bil-Malti tfisser 'ġew kollha mimlija bl-Ispirtu s-Santu', u l-kwadru titulari b inżul ta' l-Ispirtu s-Santu fuq il-Verġni Marija u l-Appostli. Spiss naraw lit-Trinita' Qaddisa rapprżentata bi trijangolu. Trijangolu simili, imdaqqas ġmielu,jokkupa l-post Ċentrali tal-arzella tal-Kurċifiss. Dan it- trijangolu, mqiegħed ġewwa serp kbir tond, li jfisser l-eternita', jirrappreżenta lit-Tliet Persuni, peress li t-tliet angoli huma l-istess u ndaqs, allura naraw l- ugwaljanza tat-Tliet Persuni. Fin-nofs tidher il-figura ta' Ġesu' Kristu mejjet. It-trijangolu ('triad' hi kelma Ingliża li tfisser grupp ta' tlieta flimkien) jidher ukoll fil-mejda ta' l-irħam tal-mejda ta' l-altar ta' San Mikiel. Hu ta' kulur bajdani fin-nofs tal-mejda, faċċata li hi ta' kulur bronż. Fin-nofs tat-trijangolu hemm għajn li tfisser il-preżenza ta' Alla li jħares lejna kontinwament. Naraw ulkoll l-ittri Q.U.D. 'Quis Ut Deus7' — 'Min hu bħal Allaf' Ma ninsewx li din hi l-mejda ta' l-altar ta' San Mikiel u dawn it-tlett kelmiet dejjem ifakkruna f'dan l-Arkanġlu. Dawn ix-xbihat ifakkruna fit-Tliet Persuni tat-Trinità Qaddisa fil-parroċċa taż-Żejtun.