ĠWANNI MINN CAPESTRANO F'egħluq il-festi ċentinarji li saru ma' l-Ordni kollu biex ifakkru l-ħames mitt sena mill-mewt ta' San Ġwann minn Capestrano, U Leħen l-Art Imqaddsa'' jerġa' jsellem lil dal-Qaddis kbir u jressqu quddiemi il-qarrejja bħala xempju ħaj ta' l-Idejal Serafiku. Fit-tieni ħarġa ta' dis-sena deher artiklu fuq ir-rabta ta' San Ġwanni mal-Ġrajja tat-Terra Santa. Konna nonqsu li kieku bqajna siekta u ħallejna isem il-Qaddis bla mfakkar; għaliex. l-Art Imqaddsa tara fih wieħed minn dawk l-erwieħ ta' dehen kbir li għarfu s-siwi ta' l-apostolat fil-mis- sjonijiet. Meta ssemmi lil San Ġwann minn Capistrano tħoss, trid ma tridx, tiġri ma' ġismek kollu, mewġa ta' qlubija bħal dik li mliet qalb il-Qaddis. Ismu jfisser ħeġġa, xogħol, taqbid u rebħ għall-ogħla ġieħ t'Alla. Ismu jfisser f'kelma waħ- da — apostolat, sehem minn dik il-ħidma qaddisa mibdija minn Kristu u l-Ap- bostli u li qajmet, tul il-ħarba taż-żminijiet, id-dirgħajn ta' l-erwieħ ta' rieda taj- ba. Il-ħajja ta' San Ġwann kienet sehem mill-apostolat ta' Kristu u l-Magħżu- lin Tiegħu. Ġera u terraq l-Ewropa kollha, baħħar għall-Art Imqaddsa, mexxa l-Qawwiet Insara kontra t-Torok, ħares ferħan lejn il-Bandiera ta' l-Isem Im- qaddes tberber kburija fuq is-swar ta' Belgrade, u meta, għajjien u bla saħħa, temm ħidmietu, tenna n-'Nunc Dimittis' — it-talba ħarqiena lil Alla li qeda sewwa u kif jixraq, biex jieħdu, fis-Saltna ta' Mħabbtu. Dil-ħidma apostolika u missjunarja li xegħlet il-qalb ta' Capestrano, u li wiret mill-qalb serafika ta' Missierna San Franġisk, għadha intwiret minn niseġ għall-ieħor fi ħdan l-Ordni tal-Minuri. Nagħtu ħarsa lejn il-ħidma qalbiena tal- ħatrijiet missjunarji tagħna fl-Art Imqaddsa. Minn fejn dik il-ħeġġa, dik l-im- ħabba, dak ix-xogħol bla heda li jibdlilhom ħajjithom fil-ħajja ta' Kristu Sidna2 Kollox ġej minn dik ix-xmara ta' qdusija li mwielda fil-qalb ta' San Franġisk, kibret fil-qlub ta' Wliedu u niżlet, dejjem f'saħħitha,-sa żminijietna. Minn diż- xmara ta' qdusija Ġwanni xorob sa mtela' u ħalla eżempju lil ta' warajh. Għa- liex, niżżu ħajr 'l Alla, dik il-ġamra mbierka li kibret u qabbdet il-qlub ta' Ca- bistrano għadha ħajja fostna, l-aktar u l-aktar fil-qlub ta' dawk il-missjunarji ki jħobbu lil Ġest bla xeħħa, li jagħtuh il-mija fil-mjia ta' ħajjithom, ta' ħidmiet- hom, ta' mħabbithom. 'Dawk li'jgħixu biss għal Ġesu fiċ-ċaħda li tqaddes. Fuq l-eżempju apostotiku ta' Capistrano. mxew dawk il-Patrijiet tat-Terra Santa li fl-isbaħ jiem ta' żgħożithom tbegħdu mill-Art li tathom il-ħajja biex imorru jħarsu s-Santwarji għeżież tad-Dinja Nisranija mill-mibegħda. ta' min ma jemminx u mill-għira ta' min jemmen iżda qajla jħobb. Il-missjoni ta' l-Art Imqaddsa kienet il-mimmi t'għajnejn il-Qaddis, għalhekk meta xi wħud riedu jfixklu l-ħidma tal-missjunarji, ma ħamilx, xegħel b'għadab qaddis u veġġa': s-sliem u l-għaqda. U. ħarstna mitlufa fil-ħarsa mixgħula ta' San Ġwann, nitolbuh bil-ħeġġa li- jħares il-Missjoni ta' l-Art Imqaddsa — l-ewwel u l-ebrem missjoni tal-Kattoli- ċiżmu, il-ġawhra tal-Missjonijiet kollha. Bħal issa meta l-Lvant donnu ma jistax isib sabar u jgħix fis-sliem tal-Mulej, nitolbuh lil Capestrano biex iħares lill-mis- sjunarji, ibierek il-ħidma tagħhom u jixħet fi qlubhom xrara nar bħal dik li xeħitlu f'qalbu u għamlu ħuġġieġa ta' nar serafiku, il-Fqajjar Missierna San Franġisk. , à L-EWWEL TAQSIMA — DAWL ERODI ANTIPAS U ERODIJIET OĦRA. Erodi Antipas li fuqu sa nitkellmu is- sa, jissemma f'Matt. 14, 1-6 u Mark 6, I4-22. nisa ta' Erodi l-Kbir. Erodi biddel aktaff minn darba t-testment li bih kien għażel 'il dak li kellu jilħaq sul- tan warajh. L-aħħar testment kien għadu mhux imwettaq minn Awgustu meta miet Erodi, għalhekk- qam il- ġlied bejn l-aħwa wara l-mewt ta' mis- sierhom. L-imperatur għażel 'l Arke- laus, wieħed minn ulied Erodi, bħala sultan tal-Lhudija, ta' l-Idumija u tas- Samarija, u lil Erodi Antipas taħ 'il Galilija u 'l Perea li kienet tasal sal- ' fortizza ta' Makeron, fuq ix-xatt tal- Lvant tal-Baħar Meijet. Arkelaus fl- Evanġelju jissemma biss f'Matt. Għalkemm San Mattew igħid. li kien isaltan wara Erodi missieru (2, 22), Arkelaus ma. kellux it-titlu ta' sultan, .u lanqas ma kien sultan ħuh Antipas, għalkemm fl-Evanġelji aktarx jissem-, ma. bħala sultan (ara Matt. It-titlu ta' sultan fl-Evanġelji għandna nqisuh bħala titlu mobolari, mhux bħala żball ta' l-Evan- : ġeħfsta. Erodi Antipas hu msemmi fl-Evan- ġeliu għal żewġ ħtiiiet kbar: ir-rabta ta' żwieġ ħażin ma' Erodjas, mart ħuh Filippu, u l-qtigħ ir-ras ta' Ġwanni l- Battista (Matt. Kien nkoll dan Frodi li ried jiddieħek ħi Kristu meta Pilatu bagħtu għandu (Luaa 23, 7-12). b Il-bidu ta' dawk iż-żewġ delitti kien Ruma. Igħid Tosefus Flav'us li meta Erodi Antipas kien Ruma k'en milausħ minn żewġ Erodias. 'kibset imħabba Jein mart ħuh. r wegħ- idha li, malli jerġa' lura minn Ruma, Kien bin Maltake, waħda min-: jiżżewwiġha. Mart 'Antipas saret taf b'dan kollu u nfirdet minn żewġha u ħarbet għand missierha, is-sultan tan- Nabatin. Iż-żwieġ ta' Antipas. ma' Erodjas kien ħażin għax sewwa hu kemm Erodjas kienu diġà. miżżewġin u żwieġhom kienu ħajjin, imma wkoll għax Erodjas kienet mart ħu Antipas, u żwieġ bħal dan kien kontra l-Liġi Kien dik il-ħabta li Ġwanni l-Battista ħareġ mid-deżert u beda ixandar l-indiema bħala thejjija għas-saltna tas-smewwiet li waslet. Ġwanni ċanfar 'l Erodi talli kien iż- żewweġ 'il mart ħuh kontra l-Liġi u Erodi qabdu u tefgħu l-ħabs (Matt. Josefus Flavjus igħid li Ġwanni kien magħluq il-ħabs għax Erodi beża' li Ġwanni, li l-kelma tiegħu kellha -qawwa. kbira. fuq il-poplu, seta' jkun kaġun ta' xi tixwix fil-poplu. Aktarx li ż-żewġ raġunijiet, ta' l-Evanġelista u ta' Josefus Flavius, ingħaqdu flimkien biex iġiegħlu 'l Erodi jitfa' 'l- Ġwanni l-ħabs. Iżda. Erodi beża' joqtol 'il Ġwanni, u beża' minħabba l-poplu li kien iżommu bħala profeta (Matt. 14, 5), u beża' wkoll għax hu stess kien iżommu bħala bniedem qaddis (Mark 6. Imma għalkemm kien iibża', ma dametx ġietu l-okkażioni li joqtlu, u qatlu fil-ħabs ta' Makeron. qrib il- palazz fein Erodi u ħbiebu kienu jieklu n jixorbu u fitgħaxxau bix-xbejba ta' Erodias tiżfen auddiemhom. ERODI AGRIPPA Fl-Atti ta' l-Appostli (kap 12) jis- semma Erodi ieħor sultan li qatel 'il Ġakbu, ħu Ġwanni, u tefa' 'l Pietru l-ħabs. Kien bin Aristobolu, bin Mar- iamne, it-tieni mara ta' Erodi l-Kbir. Trabba Ruma, indiehes mal-kbarat u mas-slaten u wara ħafna taqlib il-for- tuna, issa tajba u issa ħażina, irnexxielu jżid ma' l-artijiet li kellu l-Lhudija u s-Samarija u hekk ħa taħt idejh l-art kollha li kellu Erodi nannuh. Kien iħares il-Liġi u għalhekk kien maħbub mil-Lhud,. Biex aktar jinħabb magħ- hom, qabad jippersegwita l-Appostli, qatel 'il Ġakbu, ħu Ġwanni, u għalaq 'il Pietru l-ħabs li kien meħlus b'mi- raklu, u dan juri li hu kien iħares il-Liġi mhux għax kien jemmen imma għax hekk kien jaqbillu. Miet fis-sena 44 w.K. wara saltna qasira. (Erodi Agrippa. niżel Ċesarea għall-festi f'ġieh l-imperatur Klawdju li kien għadu kemm reġa' lura rebbieħ mill-Britannja. Hemm, iżid igħid Luqa, Erodi laqa' l-ambaxxaturi mibgħutin minn Tiru u Sidun biex jiftiehmu mas- sultan li kien xi ftit immasħan. għali- hom għax. dawk l-portijiet kellhom kummerċ akbar mill-port ta' Ċesarea. F'dik l-okkażjoni Erodi deher fil-pub- liku liebes libsa minsuġa bi ħjut tal- fidda u tad-deheb li kien jilmaw fid- dija tax-xemx, u għamel diskors lill- poplu. Kif il-poplu ra s-sultan jiddi b'dik il-libsa u semgħu jitkellem, maħ- ruġ minnu nnifsu beda jgħajjat: ''Dan Alla, m'hux bniedem''. (Erodi feraħ b'dat-tifħir, imma. fis-siegħa u l-ħin iħossu ħażin, qabdu uġigħ kbir u miet wara ħamest ijjiem. ERODI AGRIPPA T-TIENI Fl-Atti ta' l-Appostli jissemma Agrip- pa ieħor sultan (kap 25 u 26) li kien bin Erodi Agrippa. Iżda billi dan fl- Iskrittura qatt ma jissemma bl-isem ta' Erodi, inħalluh barra. Anqas ma. jissemma Erodi Filippu, bin Erodi l- Kbir. U għalhekk inħalluh barra wkoll. Qabel-ma-Ġestt-ġie-fid-dinja għal Bejn—il-Lhud u Alla tagħhom—kien e tiġi ; 2 sl i, koni iGAAn AIS sit fs- ha T iU FSE pġ lol ise ta , : jimutar-kienir-iri ml b'ħaħ I ha l ' ta: i ii Ti FS , jmtin-kientu jridu ; s-kwi ; til X'maf-jien, sabil-għemara-Aha, biex bħalll-kieku iImmad-Lhud-weħedhom, f'nofs—14ak-it- jibqgħu taħt-il-ħawien tiegħu se wara Alla—wieħed H ma—htix—xemx,—anqas ied- el ; i simmaHi-ħalaq fiiq-minmi—hemm ġebel-għor, l-Lhud ' jie jaw ta U ear tea , il-ġebel. Lil-dos Alla. il-fhud ħadu-—- jinsabi—oqbra—bla—għadd. Oqbra u Ark 3 ira- tħares-oqbra. Tarż-dawk l-oqbra—kol- quddiem—il-Qodos/—waqqfi—midbaħ—a f ' i ta pa jda ' A 1 B ja fiq 3 i ' jiem il-Qodos-lill-Alla—ki tagħtu ħolliet, fi lejn ix-X tfew P kel, kif kienu jsemmuha l-Lhud, qegħ- da. fuq il-ġenb l-aktar wàti taż-; -żurżieqa, Il-għalqa mqaddsa għadha hemm issa wkoll, u fuq il-blata fejn dari kien ; hemm il-midbaħ, issa hemim knisja tal- Misilmin: knisja ma hux kbira u sa- biħa. bi ftit (xi darba nfissru kif inhi, u nġibu r-ritratti tagħha). Fejn dari l-Lhud jagħtu qima lill-Alla Wieħed, issa jagħtuh qima l-Misilmin. Ġerusalem, kollha: kemm hija, im- dawwra. bis-swar: swar baxxa u dgħifa, għall-insata, u isem għal-Lhud, Il- Misilmin jgħidulu Bàb Sidtna. Marjam; l-Insara, Bieb ta' san Stiefnu, u l-Lhud jgħidulu Bieb id-Driebes, billi fuqu hemm erba' driebes minquxin, Kif toħroġ minn dal-bieb, tgħaddi minn triq dejqa li tiftaħ fi triq kbira u nadifa, għan-niżla, li tieħu għal ġew- wa l-wied, Minn hemm ikollok qud- diemek dehra sabiħa. tal-muntanja, ii hawnhekk jgħidulha Ġebel iż-Żejtun, bix-xaqliba ta' tulha u l-wied ta' taħ- IL-WIED TA' ĠOSAFAT. nha (bil-ponta) il-qabar ta' Assalonn. Fix-xellug tidher il-Bażilka tal-Ċetsemni u 'l hawn min- Jidher ukoll bil-kolonni maqtugħin fil-blat, il- qabar ta' San Ċakbu u fil-lemin (bil-piramda) il-qabar ta' Żakkarija. Dak li qisu ġebel, huma oqbra tal-Lhud. m'hux għolja u ġawwija bħas-swar ta' Malta, Għax dawk mibnijin qabel ta' Malta, u meta ma kienx għad hawn : kanuni li jtajjru l-balal bis-saħħa tan- In-naħa tax-Xmiel, jew Nord, tal-għalqa mqaddsa,. fis-sur, hemm bieb: . l-eqreb bieb għal wied; għal hekk nistħajjiuna li sa noħorġu minnu u mmorru nżuru żjara dil Wied tal- Mejtin. Il-bieb li noħorġu minnu, għandu . tliet ismijiet: isem għal Misilmin; isem Fil-qrib tara l-ġnien tal-Griegi; ġnien sabiħ u kollu siġar, Imbagħad il-ġnien tal-Ġetsemni, bil-Bażilka tal- Agunija, imdawwra 'bis-siġar taż-żeb- buġ: 'Il fuq minnha, il-knisja. ta' santa Marija Maddalċna tar-Russi, b'qatiegħ siġar ma' ġniebha, siġar l-aktar taċ- Ċipress u tas-safsàf. U fuq nett, il- quċċata ta' Ġebel iż-Żejtun, bi ftit bini fuqha u żewġ kanpnari; wieħed qasir, tal-Misilmin, u ieħor twil, tal-Insara, donnu skiseraper, għalieh waħdu,