IT-TIENI TAQSIMA — IMĦABBA DAMASKU U L-MARTRI TAGĦNA (10 ta' Lulju) Il-Belt ta' Damasku kisbet isem dej- jiemi fil-Ġrajja ta' l-Ordni tagħna l- Franġiskani. Dik il-belt li rat f'waħda mit-triqat tagħha lil Sawlu mixħut fl- art milqut mid-dija tad-Divinità tal- Feddej, Ġest, u li ratu jitwieled għat- Twemmin Nisrani, rat ukoll iċarċar mat-triqat tagħha d-demm tal-patrijiet tagħna li ma stmellewx jitilfu ħajjit- hom biex iħarsu l-Emmna Mqaddsa. Demmhom safi, bħad-demm ta' Pawlu li ċarċar jaħraq u ħasel f'magħmudija ta' ħelsien lill-Belt'ta' Ruma, ħasel u naddaf mit-tbajja' ta'-għajb u l-ħtija t- triqat ta' Damasku. Fis-seklu XIV, XVI u daqsxejn 'ili hinn minn nofs is- seklu XIX, iċ-ċoqqa tal-Patrijiet tal- Ħabel ħammret bid-demm tal-qalbiena. L-Ordni tagħna ilu midħla ta' Da- masku sa mill-bidunett' tat-twaqqif tie- għu. Missierna San Franġisk ma'żarx dil-belt, iżda meta fl-1219 mar Damia- ta biex jara s-sultan Melek-el-Kamel, hemmhekk iltaqa' ma' Melek:el-Axraf, sultan ta' Damasku.' Għalkemm qajla nafu x'għadda bejn San: Franġisk u Melek-el-Axraf, nistgħu nemmnu iżda li das-sultan dikment kif ra lil San Franġisk inġibed lejh u wrieh għeliem ta' l-akbar qima. Ara kemm hu hekk, li fis-sena 1233, il-Papa Girġor IX ba- għat f'Damasku żewġ patrijiet Fran- ġiskani għand is-sultan bit-tama li jiġ- bduh għat-Tagħlim ta' Ġest Kristu. Għalkemm. il-ħidma ta' dawn iż- żewġ patrijiet sfat fix-xejn, ma qat- għux qalbhom. Baqgħu f'Damasku u bdew jaħdmu biex iħarsu mit-taħsir ta' l-Emmna ta' bosta negozjanti li kienu jgħammru f'dik il-belt, Damasku kie- net it-tokk ta' l-Islam u l-ħidma ta' dawn il-patrijiet ma setgħetx tinfirex bosta. Ġara, iżda, li warà ħafna taħ- bit fetħu daqsxejn ta' dar, Nafu li fis- sena 1289, il-Għarab ta' Damasku qat- lu żewġ patrijiet tagħna. Nafu wkoll li fl-1327 waslu f'Damasku P. TONIN DE RIBALDIS minn Cremona u fl- 1350 P. FRANĠISK minn Firenze. Fil-qawmien kontra l-Insara tas-Si- rja fis-sena 1368, is-Sultan Xagħban- Ibn-Ħassan tefa' f'qiegħ ta' ħabs, sit- tax-il patri tagħna. Wara ħames snin ħaks jiebes, kaxkruhom mat-triqat ta' Da nasku, u meta waslu fil-misraħ tal- telt, is-suldati ħasdulhom rashom. Na- fu wkoll li fl-1557, tliet patrijiet Talja- ni wara li ġew imħaġġra u middieħka fit-triqat tal-belt, tefgħuhom fil-ħabs u qatgħulhom rashom. Fis-sena 1375, il- Konsiu ta' Venezja f'Damasku, qala' l-permess biex il-Franġiskani jkunu jis- tgħu. jqaddsu fil-Kappella privata tie- għu. Il-Franġiskani ma setgħux jiftħu knejjes għall-pubbliku, waqt li l-Maro- niti u l-Griegi kellhom il-knejjes tagħ- hom miftuħa għal kulħadd. Fis-sena 1630, il-patrijiet tagħna qal- għu l-permess minn għand il-Qadi ta' Damasku li jiftħu knisja għan-nies tal- belt. Dil-Knisja kellha dar żgħira magħha fejn kienu jgħammru tliet pa- trijiet. Fis-sena 1668 il-Kattoliċi Ma- roniti tawhom knisja minn tagħhom, bil-patt li jieħdu ħsieb: ta' dawk il-Ma- roniti li kienu jgħammru qrib il-knisja. Bil-ħidma tal-patrijiet tagħna, il-Maro- niti, baqgħu dejjem magħquda 'mal- Papa, ukoll meta l-irwiefen qamu kon- trihom, Il-Patrijiet ħadmu wkoll-fost il-Gr'egi mifrvda mill-Knisja u bosta ġgħu fi ħdanha. ie Fis-sena' 1718, il-patrijiet tagħna bnew knisja u ddedikawha lil S. Pawl. Bnew ukoll Kunvent u fih waqqfu kul- leġġ fejn il-Missjunarji setgħu jitħarrġu fl-ilsna or'entali. Din il-knisja — li għadha wieqfa sal-lum — maż-żmien saret parroċċa u l-patrijiet setgħu jaħ- dmu kia. tfixkil. Fetħu wkoll bosta skejjel: foin it-tfal: setgħu jitgħallittu 1820, erġajna ksibnieha f'idejna u bdil- niha f'Santwarju għażiż li jfakkar ġraj- ja kbira fil-ħajja ta' l-Appostlu Mis- sierna. Is-Sultan Abdul Megid, fit-30 ta' Marzu 1856, bit-trattat li kien sar f'Pa- riġi wiegħed li minn dak in-nhar 'il quddiem, is-sudditi' tiegħu, musulmani jew insara, kellhom ikollhom. l-istess jeddijiet. Il-Misulmani nafru, u għaj- nejhom xegħlu b'leħħa ta' mibgħeda. Il-Martri Franġiskani ta' Damasku, 1860. ' b'xein: fetħu. sbtarijiet fein' il-patrijiet kienu: idewwu il-iduru' bil-morda bla ebda ħlas. hom. Il-Gverti anqas kien. ifixkel ħid- Il-batriiiet ħadu ħsieb ukoll ta' dawk. l-imkejjen: għeżież li magħ- Fost l-oħtain kisbu d-dar ta' Ananiia 'u bid- liha f'Oratoriu. Maż-żmien did-dar waqgħet f'idein il-Musulmani, iżda: wa- ra ħafna taħbit u' nfiq'ta' flus, fis-sena In-nies-bdiet tinġibed lei7 Qalbħhom ħraxet u ħaifu li jeġirdu lill- Insara. ' Id-Drusi, musulmani ta' qat- tani ii kienu iobgħodu għall-mewt lill- insara. stennew fud ix-xwiek li tiġihom ix-xoada f'imoxtħa' biex iqumu u' ieqir- du lill-Insara. Tilwimàa' bein' tifel mu- sulman u ieħor kattoliku tar-rit maro- nit. li kienet qamet fl-ewwel xhur'tas- sena' 1860; kienet 'ix-xrara li' kebbset ħuġġieġa ta' persekuzzjoni kiefra kon- trà l-Insara. Id-Drusi. imħeġġin mihn sud Paxa, gvernatur ta' Beirut, (u qerdu u ħarqu d-djar ta' l-Insara. uhom tost ħruxijiet li qajla jitwein- nu. Bil-għatx kif kienu, id- Drusi riedu jiskru bid-demm nisrani. Niżlu' fuq il- 'belt ta' Damasku nhar id-9 ta' Lulju 1860. Fost għajjat li jtarrax u dagħa li jkexkex, daħlu fid-dar' ta' l-Insara, 7 kaxkruhom fit-triqat u ma straħux qa- Il rawhom bla ħajja. F'dik is-saħna a' demm li kienu fiha, ftakru fil-patri- j,jet tal-qorq ju il-ħabel. Ftit kienu — bgħid mill- kunvent ta' San Pawl. Bla ifs ġrew biex jaħbtu. għall-bieb. tal- kunvent. .Sabuh magħluq, iżda Ġuda a' qalb jiebsa, wieħed lhudi midħla tal-patrijiet u li fihom kien sab l-akbar Musuimani faqgħuh u daħlu. U qatlu l biċċru lit-tmien patrijiet tal-kunvent. 'Ġrew mal-kunvent jaħilfu u jidgħu: minn ħalqhom kienet ħierġa ragħwa ta' mibgħeda. u f'ħarsthom imċajpra kien' jinqara. s-semm .ta' qalbhom; jiebsa. Lill-B' Manwel Ruiz, saċerdot Spanjol u gwardjan tàl- kunvent qatluħ f'riġiejn l-altar bid-daqqiet' ta' ximitarra waqt jaqgħux ARpiom ali B: Karmenu errxu ma' l-għoljiet kollha tal- Libanu $ ill-insara mbagħad qabduhom u qat- eb tiegħu, urihom bieb moħbi. li kien għadu kif bela' l- Ostji biex ma ' ' Qabel joħroġ is-Sajf: ' PELLEGRINAĠĠ MALTI kiera lil-Imkejjen Imqaddsa koliha li jinsabu fiż-żewġ taqsimiet. tal GPAWRRE: li huma l-Ġordanja u Iżrael. Ż'mat żieni ieħor ' ikunu mxandra. fil-gazzetti ta' Malta l-irqaqat l kollha tal-Programm. imut imgħarrar f'demmu; lill-B. Enġil- bertu Kolland. saċerdot Awstrijak, laħ- quh ħdċin il-bieb tal-kunvent: riduh jiċhad Tagħlim Kristu u wara li stqarr l-Emmna tiegħu quddiem il-Musulma- . ni, qasmulu rasu tnejn b'daqqa. ta' . ċerdot Spanjol, wara li bil-kelma t-taj- ba ħajruh iħaddan id-Din Musulman, . qatluh b'daqqiet ta' sejf f'għonqu; lill- B. Nikola: Alberga, saċerdot Spanjol . ukoll, wara li l-Musulmani daru mie-. għu u bdew. jidħku bih, qatluh bid- daqqiet tta' ximitarra fuq għonqu. Beati Franġisk Pinazzo u Ġanġakbu , Fernandez, ajċi Spanjoli, qabduhom , fuq il-kampnar tal-Knisja, tawhom bil-. mazza u qasmulhom ix- -xewka. ta' dar- Imbagħad xeħtuhom mill-kam- IEB: Ġanġakbu, meta iżda hom. pnar għal isfel. ġie fl-art ma mietx mill-ewwel, mu b'daqtejn ta' ximitarra. U hekk kif ix-xemx. ta' l-10 ta' Lulju 1860 ħab-. bret jum. ġdid, it-tmien. Franġiskani qalbiena maħsula. bid- demm tal-Martri, , kienu qed jithennew fis-sebħ tal-Ġenna. Damasku. xorbot id-demm tal-Martri ; tagħna u isimha nkiteb bi ħżuż tan-nar, fuq il-ġrajja gloriuża tal-Kustodja ta'.. l-Art Imqaddsa… i deli Surmast tan-Novizzi. GĦAL ĠERUSALEM 7 mas-sebħ. rali wieħed musulman ti tem-