IL-FFLOATING DOCK' : Ftit huma, fiż-żmien tagħna, li ma jafux x'inhu Floating Dock, jew b l-Isien tagħina 'Baċin Igħu:n,' għaliex iżomm f'wiċċ il-baħiar, bħal dak ti naraw, irmiġġat fil-Port il-Kbir talit Kortin il-lum Kordin). Dan il-Baċin inela jiswa biex fuqu jtellgħu tregati kbar, biex inaddfulhom u jiżbgħulhom iċeċan u jagħ- vmlulhom xi tiswijiet. Milux wisq, meta kienu jridu jagħmlu dan ix-xogħtol, il- fregati u l-bastimenti kienu jiġu mdaħfilin f'xi Baċin maqtugħ ti fil-blat' bħal-ma' għad: fadal u għadhom' jsiru; biss il-Floating Dock tista' tiefidu minn banda għall-oħra. Dak il-Baċin li naraw fil-Port tagħna lu xogħol: ġermaniż u ġie f'idejn l-ingliżi bis-saliħia tat-Trattat ta' Versailles, 'wara l-aħħar gwerra li saret. : Bosta jafisbu li din l-invenzjoni dehret fiż-żmien tagħna, iżda m'hux hekk, għax: il-Baċin-Igħum kienu jafu bih -mal- mitejn sena ilu: Ma kienx sewwa sewwa bħal dak li naraw illum, imma kien jaħdem. fuq l-istess prinċipju; jiġifieri: jiġi : mgħaddas fil-baliar per mezz. li jidtiol l-ilma fil-vojt imħolli apposta u jitla' fil-wiċċ ineta l-ilma jiġi mnelifii, il-lum bil- pompi ta' l-isteam u dari bil-pompi ta' l-idejn, Fl-1750 fil-Port ta' Amsterdam kien hemm Floating Dock ta' l-injam, biex: itellgħu f'wiċċ il-baliar xwieni u bastimenti, igħadduhom minn fuq blat fil-baħiar talit-ftit xbar ilma, jew : iresskuhom fix-xott biex isewwuhom jew inaddfulhom iċ-ċan. ' Nistgħu ngħidu mela li dan id-dock kien l-ewwel baċin igħum li nafu bih. Kienu isejħulu l-'ġemel'; xi kittieba. jgħidu li semmewh. hekk għas-safifia li kellu biex iżomm il-bastiment f'wiċċ l-ilma; jien ingħid li laqqmuh ġenel għat-tkankil tiegħu, il-għaliex il-ġemel jinżel għarkobtejh fuq ir-ramel biex igħab- buh imbagħad iqum bit-tagħbija u hekk il-baċin, l-ewwel jiġi ' mgħaddas fil-baltar imbagħad jitla' mgħobbi b'xi bastiment fuqu. 'r'Ilbidu, iżda; tal-baċin igħum insibuli fl-1688 meta ċertu imgħallem minn Amsterdam jismu Meeurres Meindertsz-Baker, xi fioloq żewġ kxaxen ta' l-injam li kellhom sura ta' bastiment u bihom: 'kienu' jerfgħu bastimenti żgħar imsejjħin : nofs-xini ' (Demigalċre), Dawn il-kxaxen kienu jiġu mimlija bl-ilma, imgħadisin fil-baħar u mdafifilin u marbutin talit iċ-ċan tal-bastiment, im- bagħad jiġu mbattla mill-ilma bil-pompi u jitilgħu fil-wiċċ bil- bastiment b'kollox, Wara żmien dawn il-kxaxen bdew. isiru għamla ta' ħitan dritti min-naħa ta' barra u min-naħa ta' ġewwa b'sura inqawsa bħal ma naraw fl-istampa li hawnekk ġibna. Ġewwa, kienu molifija u mqassmin f'kumpartimenti b'mod li kienu jistgħu jimlewhom u jisvojtawhom wielied wieħied minn ġewwa tubi jew kanali, li jistgħu jintgħalku b'ċerti tappi- jiet imsejħin tampuni, kif jidher il-istampa mmarkat numru 4. Fuq, fil-wiċċ ta' kull kaxxun kien fihom pompi jixbĦu lill- dawk li kienu jużaw fuq il-bastimenti tal-qlugħ, taż-żmien l-imgħoddi (numru 3). B'dawn il-pompi il-kumpartimenii kienu jiġu żvojtati mill-ilma b'inod li ż-żewġ ħitan jibqgħu miżmu- min fl-istess għoli, u bi ktajjen u libula mgħoddija minn ġewwa tokob imtiaffra għal tapposta, dawn iż-żewġ kxaxen kienu jiġu mgħakkdin (numru 6 u 7) għalhekk ineta l-bastiment kien jiġi maqtuh mill-ilma u jistriħ fuq il-ktajjen, u l-libula u l-kxaxen irossu fuqu, u hekk ġemel u l-bastiment jiġu rmunkati min dgħajjes jew barkazzi, bħalli kieku ħaġa walida. Fuq il-wiċċ ta' quddiem ta'kull wieħed minn dawn il-kxaxen kien fih mall- żuża skala tal-qisien sabiex fuqha l-imgħallmin kienu jistgħu jkunu jafu kemm għandhom igħaddsuli skond il-pixka tal- bastiment. Il-kittieb Giustiniani fil-ġrajja ta' Venezja, minnu miktuba; igliid li l-ewwel invenzjoni tal-ġemel sabha Bartolomeo de Ċampo, kostruttur ta' l-opri tal-baliar fit-tarzna ta' Venezja, meta l-karrakka ta' dik ir-Republika arrat min fuq ir-rmiġ tagħ- ha, waqt taghba tat-temp, baqgħet sejra mar-rili u tgħadset fil- ħama. Del Campo Ħoloq biial żewġ kxaxen kbar, twal 50 kubtu u wiesgħa 15 biex bihom jaqtagħha mill-liama. Kull kubtu Ruman kien jiswa 17.74 pulzier tal-lum. Dan il-kittieb ma jgħidx kif kien jafidem l-apparat ta' Del Campo, biss igħidilna li l-karrakka ma salvawhiex. Patri Faurnier f'biċċa xogħol li kiteb fl-1663, jismu 'Hi- drografta'' isemimi wkollli fil-kas li ssir xi lisara fl-opri tal-baħar kienet tista' tingħata għajnuna per mezz ta' erbgħa kxaxen ta' l-injam. Dawn kienu jiġu marbuta wielied f'kull ġenb, wieħied fil-poppa u l-ielior fil-pruwa, wara Hi jkunu mgħaddsa per mezz ta' ankri u ktajjen ġo fihom. Meta jneħħilhom dan. it-tokol kienu jtellgħu l-opra fil-wiċċ. Fl-1813 ir-Russi kellhom ukoll il-ġemel biex bih igħaddu x-xwieni u l-iġfien li jvaraw mit- tarzna tal-Belt ta' Canstadt minn fuq l-iskoll ta' Neva li kien taħt ftit xbar ilma. Ġejna nafu minn ġurnal ingliż jismu ''The Mariner's Review' maħruġ fix-xahar ta' Ottubru ta' 1925, li fl-1745 il- Kunsill tal-Baliar għarraf lill-Ammiraljat ingliż, fuq ċerta invenzjoni ta' Dock igħum, li għalihom kienet l-ewwel darba li semgħu biha, magħmula minn ċertu kaptan Morke, li resak quddiem dan il-Kunsill u ġieb mudell ta' Baċin, li biex isir, skond ma kienu jifhmu huma, kienu tridu £10,000. Huma ħasbu li din il-biċċa xogħol ma setglietx issir hekk qawwija biex iżżomm is-saliħa tal-baliar minn barra u minn ġewwa t- toqol tal-bastiment, għalhekk ma sar xejn; biss minn dan li għedna naraw li hu tassew kif igħid il-proverbju latin li ma hawn xejn ġdid talit il-kappa tax-xemx, IS-SENA T-TAJBA LILL-QARREJJA TAL-MALTI SUBA QADIMA TAL-BACIN IGHUM