Tifsir il-Kliem fil-Kotba Mqaddsa (Jorbot mal-għadd 200-202, faċċ. Bawrar u tbaxxar: verb denominativ maħruġ min-nom bxara li aħna ngħidu fis-sens ta' aħbar, Mela baxxar tfisser ''ħab- bar, ta aħbar'', u tbexxar ħa aħbar'. Din it-tifsira jagħtiha Falzon. Iżda bwara tfisser (aħbar tajba'' u mhux kull aħbar. Għalhekk meta wieħed ikollu aħbar tajba x'jagħti, igħid ''Sa nagħtik il-bxara', u wieħed li jkun jistenna l-aħbar igħid : UX'aħbar ġibtliIÀT Din id-divrenzja għadna nagħmluha fit-taħ- dit u jaqbel li nżommuha fil-kitba wkoll. Vassalli u Caruana t- tnejn jagħtu t-tifsira ''portare liete notizie'', li taqbel mal-Għar- bi. F'dan is-sens huma użati fil-Kotba Mqaddsa. 18, 19 ''Ħa niġri u nbaxxar lis-sultan ' ifisser ħa mmur inwassal malajr din l-aħbar tajba lis-sultan '. U fi 2 Sam, 18, 81 ''Jitbax- xar sidi s-sultan'' ifisser ''jilqa' s-sultan aħbar tajba''. Bidel, minn bidel, u bis-suffissi minn bidli, bidiek, bidlu : tfisser T'minn flok'. Mogħtija minn Caruana biss, Fi 2 Sam. 10, 1 f'saltan ibnu minn bidla ' tfisser saltan floku. Dagħaf, jidgħuf: verb ġdid fil-Malti maħruġ minn dgħif u dgħajjef, u jfisser sar debboli, naqqas fis-saħħa '. Fi 2 Sam, 8,1 f'dar Sawl sejra dejjem tidgħaf ' tfisser f'dar Sawl sejra tonqos dejjem fil-qawwa '. Delien, jidhen: L Sam 15 17; 16,3; 2 Sam 12, 20; 14, 2; ara (L. il-M.7 200-202, faċċ, 25. Fin u emient: it- tnejn imsensijn mal-verb emmen li jfis- ser to believe' u to trust'. L-aġġettiv emin ifisser fwieħed li temmen għalih, toqg xħod fuqu, tafdah, fidil, leali' U) u ejniena hi ''fedeltà, Tealtà'' . Żewġ kelmiet ġodda. Fi L Sam, 2, 85 qassis emin' hu sis fidil lejn Alia'; l-Sam 22, 14 ' Min hu bħal David, emin.. ) jiġifieri Cinin hu fidil iejn is-sultan, min hn fdat, daqs Dav iar' ; l-Sam. 26, 23 ''Il-Mulej irodd lil kull wie- ħed għal emientu' ' ifisser ' 'il- Mulej jħallas il-kull wieħed skond il- fedeltà tiegħu, skond kemm ikun żamm miegħu'' Ġeżżieża : i Sam 25,11; 2 Sam 16,283; mill- verb ġ ġeżż, Fal- zon ħażin jikteb ġeżżej. Ġibhu: dik il-biċċa tal-wiċċ bejn il-għajnejn u l-qorriegħa; ġbin. Kelma mogħtija minn Vassalli biss. Hemm laqat David il-ġgant biċ-ċagħka, 1 Sam. Hammem u thummem: tħasseb. Ingħidu 'imaħħaħ u jħammem'' għal wieħed li dejjem jaħseb u jħabbat moħħu, Fil Sam 9, 5 u 10, 2 ''missieri qiegħed jitħammem għalina'' ifisser qiegħed iħabbat rasu fuqna. Ham: 1 Sam 4, 19: Missier il-mara; fatber-in-law. Hireb, ihàreb: verb fit-tielet sura mnissel min-nom lharb Uowerra', Fi 1 Sam 25, 28 ''iħureb sidi ħrieb il-Mulej'' ifisser ''jikkumbatti sidi l-gwerer tal-Mulej. Horra, pl. ħorriet: ħolra mħaffra fil-ħamrija minn xi anai- mali biex ibejjtu fiha. Fi 1 Sam, 13, 6 u 14, 11 għandha s-sens ta' xquq u toqob fil-blat fejn il-Lhud setgħu jistaħbew. Il-kel- ma hi pronunzjata wkoll għorfa u, għalkemm: għadha ħajja, mhix miġjuba mid-Dizzjunarji. Ittka, jittki: ''qagħad fuq il-mejda biex jiekol' (Vassalli, Falzon). 16, 11 ''ma nitkux sa ma jiġi' jfisser: Tma noqogħdux bil-qiegħda għall-ikel qabel ma jiġi'. Kejf, keff idejh: 1 Sam 5, 4: ''il-pala ta' l-id''. Mogħtija mid-Dizzjunarji. Lagħan, part. milghun : L Sam 14, 24: seħet, misħut, Fal- zon u Caruana jiktbu legħen, jilgħen; Vassalli, aħjar, jikteb laghan. Managħ, mimnugħ: f'ċaħħad, ipprojbixxa'' (Caruana), Fi 1 Sam 21, 6 ''il-mara kienet mimnugħa għalina'' ifisser li l-mara kienet ħaġa projbita għalihom jew kienu neqsin minnha. Fi 1 Sam 25, 26 ''mangħek il-Mulej minn tixrid id-demm: ''żam- mek il-Mulej li ma xxerridx demm''. Ara wkoll 1 Sam, 25, 88 (mnajtni); 1 Sam. 25, 39 (managħ); 2 Sam 13,1 3 (na jimnagħ- nix). Menqa : aħjar menqgħa għux ġejja mill-verb naqagħ; ''għa- dira'', bl-Ingliż 'pond''. It-tarf tal-Port il-Kbir, li jasal sal-Mar- sa, igħidulu 'l-Menqgħa'' għax qisu għadira. Mexxa: minnu toħroġ il-ħames sura tmexxa li tfisser 'ip- passiġġa, mexa 'l- hawn u 'l-hemm bil-mod''. 2 Sam 11, 2 David jimxi bil-lajma fuq is-setaħ. Mrid : min ma jismax minn min huwa aqwa minnu (Vassal- li). Għafsi: kelma li ma tinsab fl-ebda Dizzjunarju għalkemm għadha ħajja. Tingħad fis-sens ta' wieħed żorr, mhux dħuli, aħrax. Għalem, jagħlem : l-ewwel sura mhix użata tal-verb ''għal- lem ,u tfisser kien jaf, sar jaf'. Fi L-Sam 26, 12 ''ħadd ma għalem' — ''ħadd ma kien jaf, ħadd ma ntebal''; 2 Sum. 24,2 ''biex nagħlem'' — 'biex inkun naf. ' Għamm : ziju, 1 Sam 10, 15. Għaqba : ara L. il-M. 194-196, faċċ. Għaraf: minnu toħroġ il-ħames sura tgħarraf: ''kuen im- għarraf, għarraf lilu nnifsu ', Fi 2 Sam 10, 8 ''biex jitgħarraf il- belb' — ''biex ikun jaf il-belt kif inhi u mhix. Gharaġ: Vzappap'; minnu toħroġ il-ħames sura ''tgħar- raġ': sar zopp, izzappup 7. 2 Sam 4, 4 Vwaqagħ u tgħarraġ' — twaqagħ u zzappap'. Miegħu msensel ukoll l-aġġettiv agħfuġ Uzopp' 2 Sam. 18, plural għoroġ, 2 Sam 5, 8. Għawġa : aġġettiv femminil hnnissel min-nom għawġ u jfis- ser Cmara ta' natural ħażin '. Fi 1-Sam 20, 80 ''ja bin mara għawġa'', l-aġġettiv hu tagħjira lil omm Ġonatan, Għawl: ''ħażen, deni'. Ulied il-għawl fi 2 Sam 7, 10 huma nies ħżiena. Qasgħat; pl. ta' qasgħa, ara L, il-M. 200-202, faċċ. Qaddem: ''qiegħed quddiem''. 2 Sam 17, 29 ''qaddmu kol- lox lil David' — ''qiegħdu kollox quddiem David''. Raqba: ''il-ġewża tal-għonq', 1 Sam 4, 18. Rigen: nomen actionis Tgin: ma qagħadx taħt is-setgħa ta' min għandu jedd fuqu ', L-Sam 15, 23. Imma ara wkoll L, il- M. 194-196, faċċ. Sagħan, jisgħan: twieżen mal-ħatar, mal-ħajt', 2 Sas 1,6. Mogħtija minn Caruana, Saffel: verb denominattiv maħruġ minn isfel u jfisser ''qie- għed isfel, niżel fil-baxx, neħħa l-kburija ta'.'' Għalhekk naqraw li Alla jsaffel il-kburi, jiġifieri jniżżlu u jneħħilu kburitu; ara 1 Sam 2,7; 2 Sam 22, 18. Mill-istess għerq joħroġ l-aġġettiv siefel, għamla ta' fietel, biered, li jfisser ' wieħed ta' ġieh żgħir, umli, qiegħed baxx', 2 Sam 6,22. Tabaħ.: isajjar, 1 Sam 25, 11. Tabbaħ: f'min isajjar, kok', 1l-Sam 9, 28. Terali u s-seba' sura nteraħ : 1 Sam 19, 24. Ara Li, il-M, 194- 196, faċċ. Tħir : il-marda tal-murliti, 1 Sam 5, 6. Mogħtija mid-Diz- zjunarji. ' : Wadab : f'sbandota', 1-Sam 17, 40; 23-29. Xieb, ixib; bħal sieb, isib: f'xagħru bjad'. Fi 1 Sam 11, 2 'iiena xjeħt u xibt'' ifisser ''jiena xjeħt u xagħri bjad''. Id-Diz- zjunarji jħawwdu dil-kelma ma' xħieb li tfisser xagħru beda jib- jad, beda jiżżewwaq bl-abjad. Ixheb hu l-lewn griż. Xiegħeb: ''keskes wieħel għall-ieħor'. Ngħidu demmi xe- għibni' jiġifieri ''qanqalni, ma ħallinix kwiet'. Mid-Djarju Tiegħi Il-Ħadd, 16 ta' Marzu, 1941. Il-lejlu qattajt siegħa shiba nħares lejn ġemgħa tfal jilgħabu tas-suldali. : Minn kemm ilha li bdiet il-gwerra l-hawn, it-tfal li jgħixu l-Belt u qrib il-fortizzi, u li ma jarawx ħlief kanuni u dak kollu li' jmiss mal-ħajja tas-suldat, ħadu d-drawwa li jilgħabu tus-suldali. U erħilhom idawru rokon u mkejjen oħra bil-ġebel imfar- rak, bil-laned jew bl-ixkejjer, iwaħħlu biċċa lasta ma' l-art u wagħhha jtellgħu bandiera ; u jitkellmu bħalma jitkellmu s-sul- dati bejniethom fuq il-kanun. F'kelma waħda, itennu ħaġa b'ħaġa dak kollu li jaraw lis-suldati jagħmlu, Xi hlewwa l It-tfal għandhom mill-għasafar. Jimxu wieħed wara l-ieħor u jagħmlu bħalma jaraw lil ħaddieħor jagħmel. U għalhekk dawk li jridu l-gwerra, biex jikbru u jistgħanew, jib- qgħu jsibu dejjem kotra ta' żgħażagħ mimlija ħeġġa biex jit- qabdu u jmutu għalihom; għaliex it-tfal — u ż-żgħażagħ, li huma. kemm kemm akbar mit-tfal — dejjem kien mingħalihom li l-gwerra hi xalata kbira, jew li hu sabiħ li tilbes u tilgħab tas-suldat jew tiġri minn art għall-oħra u tiltaqa' ma' xbejbiet