XOGĦOL STRUTTURALI IMPORTANTI FIL-KNISJA TAL-MADONNA TAS-SACRO CUOR, SLIEMA FL-1895 Il-Knisja tal-Madonna tas-Sacro Cuor, Sliema, inbniet bejn is-snin 1877-1881.) Il-bini tlesta fl-1881, u fl-istess sena l-knisja għaddiet f'idejn il-Patrijiet Franġiskani Minuri. Wara li tlesta x-xogħol tal-bini tal- knisja, l-ewwel xogħol. strutturali importanti fiha seħħ fl-1895. X'kien dan ix-xogħol7 Il-Knisja meta nbniet kienet tikkonsisti fil-kappellun tal- kor, żewġ kappelluni oħra, u navata . f'kull naħa tal-korsija. Fin-navati kien hemm b'kollox erba' kappelli laterali u żewġ niċeċ bejn iż-żewġ altari: u f'waħda minn dawn in-niċeċ kien hemm. il-vara tas-Sinjura Tagħna tal-Qalb ta' Ġesi.£ Nhar is- 7 ta' Marzu 1895, ġiet iffirmata skrittura privata bejn il-Baruni Ġużeppi Depiro, Sindku ta' Tas- Sliema u l-Imgħallem bennej Lorenzo Sapiano, iben Pawlu mir- Rabat. Din l-iskrittura kienet tolqot proġett dwar in-navati ta' l-istess knisja. Permezz ta' din l-iskrittura Sapiano aċċetta li jwettaq dan ix- xogħol. (1) Li jwaqqa' l-ħitan ta' l-erba' kappelli laterali u taż-żewġ niċeċ, li kien hemm bejn iż-żewġ altari, u minflok jibnihom b'disinn ta' kappelletti, skond id-disinn ippreżentat minnu. Li jpoġġi u jerġa' jibni l-altari fl- imsemmija kappelletti ġodda, u jibni żewġ altari oħra minflok iż- żewġ niċeċ fiż-żewġ kappelletti ġodda, li kellhom jinbnew min- flok in-niċeċ iżda fuq kull altar kellu jagħmel niċċa waħda għall- istatwa tal-Madonna u l-oħra għall-istatwa ta' San Ġużepp.6 Rigward in-navata tan-naħa ta' l-epistola, ix-xogħol kellu jinbeda fi żmien tliet xhur mid- data tas-7 ta' Marzu 1895, u rigward in-navata l-oħra, fi żmien tliet xhur mid-data, li fiha Sapiano jingħata l-ordni mis- Sindku Appostoliku, biex jibda x-xogħol. (4) Min-naħa l-oħra, is-Sindku Appostoliku Depiro ntrabat li jħallas lil Sapiano, għal dan ix- xogħol, is-somma ta' Lm240 f'żewġ pagamenti, nofs meta titlesta l-ewwel navata u n-nofs l-ieħor meta titlesta n-navata l- oħra.7 Il-Benefattriċi ta' dan il-Proġett Nafu biċ-ċert li f'Lulju 1895, ix- xogħol fuq dan il-proġett kien diġà nbeda taħt id-direzzjoni tal-Perit G. D. Debono. 8 Għal dak iż-żmien, is-somma ta' Lm240, kienet somma mdaqqsa, iżda bħal fil-każ tal-bini tal-kunvent, il-Mulej ipprovda benefattriċi fil-persuna ta' Franġiska Degiovanni, armla ta' Mikiel, u bint Pawlu u Duminka Cassar. L-imsemmija benefattriċi kienet twieldet fil-Gudja nhar it-13 ta' Set- tembrua 1821. Kienet tifla unika, bint ġenituri tat-tajjeb, u wirtet il- proprjetà kollha tagħhom. Billi kienet iżżewġet u baqgħet bla tfal, il- ġenituri tagħha ħeġġewha biex tuża l-ġid li kellha biex tibni knisja. Iżda billi kellha qrabatha li kienu fil- bżonn, ħasset li jkun iżjed ta' ġid li tiddisponi mill-parti kbira tal-ġid tagħha a favur tagħhom. Iżda billi xtaqet fl-istess ħin tissodisfa x-xewqa tal-ġenituri tagħha ħasset li jkun biżżejjed li tkabbar il-knisja tal- Madonna tas-Sacro Cuor ta' Tas- Sliema ''per renderla pit comoda alla numerosa popolazione di quella contrada e piu decorosa al culto''. Għaldaqstant, Francesca li kienet toqgħod f'Tas-Sliema, kellha l-ħsieb li tħalli fit-testment li kienet fi ħsiebha tagħmel is-somma. ta' Lm240, meħtieġa għal dan il- proġett, lill-Patrijiet Franġiskani Minuri ta' Tas-Sliema, li kienu jmexxu l-knisja tal-Madonna tas- Sacro Cuor. Iżda billi xtaqet li l- imsemmija opra titwettaq f'ħajjitha, iddeċidiet li ma tħallix din l-opra għal wara mewtha. $ RIKORS FIL-QORTI. Iżda billi kienet għalqet is-70 sena biex tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-Liġi, nhar id-29 ta' Lulju 1895 ippreżentat rikors fil-Qorti, li fih talbet li tiġi awtorizzata li toħroġ l- imsemmija somma a benefiċċju tat- tkabbir ta' l-imsemmija knisja, u tagħmel l-att tad-donazzjoni mas- Sindku Appostoliku, il-Baruni Ġużeppi Depiro. L-imsemmi rikors ġie ppreżentat fil-qorti mill-Prokuratur Legali Naudi u ġie ffirmat mid-Deputat Registratur Leone Benjacar. Dan ir-rikors tressaq quddiem is- Sekond Awla tal-Qorti Ċivili u nhar il-31 ta' Lulju 1895, l-Imħallef Dr. Paolo Debono LL.D, ta l-kunsens tiegħu permezz ta' dan id-digriet: L-ATT TAD-DONAZZJONI. Wara li kisbet l-approvazzjoni meħtieġa mill-qorti, Francesca Di Giovanni, għaddiet għall-att ta' donazzjoni, li sar fl-atti tan-Nutar F. S. Micallef nhar id-9 t'Awissu 1895. Il-Vara fin-Niċċa tagħha fl-1887. Permezz ta' dan l-att, Francesca Di Giovanni tat b'titolu ta' donaz- zjoni lill-Knisja tal-Madonna tas- Sacro Cuor, Sliema, is-somma ta' Lm240. Din is-somma kellha titħallas lill- imgħallem bennej Lorenzo Sapiano. Fl-istess att ta' donazzjoni tniżżel, li l-Baruni Depiro, kien diġà ngħata s- somma ta' Lm120 mingħand is- Sinjura Di Giovanni permezz ta' l- Avukat Dr. Achille Mamo, filwaqt li l-parti l-oħra ta' Lm120, kien qed jirċeviha dak il-ħin stess quddiem in- Nutar. Iżda billi l-Imgħallem Bennej Lorenzo Sapiano, kien diġà lesta l- kostruzzjoni ta' tlieta mill- imsemmija sitt kappelletti deher ukoll huwa stess fl-istess att tad- donazzjoni, u rċieva minn għand is- Sindku Appostoliku, is-somma ta' Lm120 kif kien ġie miftiehem. B'hekk jidher biċ-ċar li sal-bidu ta' Awissu 1895, navata waħda bi tliet kappelletti kienet diġà lesta. Iżda min-naħa tiegħu, Sapiano ntrabat li jpoġġi f'posthom l-altari meta jiġi mitlub mill-Gwardjan Fra Bene- Il-Bini tal-Faċċata l-Ġdida tal-Knisja — tidher għada b'kampnar wieħed. detto, li jżid filata jew bħala lqugħ fuq il-bejt tat-tliet kappelletti u li jieħu ħsieb li jitbattam l-imsemmi ħajt. 5 Mela, l-ewwel parti ta' dan il- proġett kienet fil-parti l-kbira tagħha lesta fil-bidu t'Awissu 1895.4 It-tieni parti tal-proġett jidher li kienet lesta sa Ottubru ta' l-istess sena, għax f'dikjarazzjoni li ġiet reġistrata fl-atti tan-Nutar F. S. Micallef bid-data tat-28 ta' Ottubru, 1895, l-imsemmi Imgħallem Bennej Lorenzo Sapiano, iddikjara li fis-26 ta' Ottubru 1895, kien irċieva minn għand is-Sindku Appostoliku l- Barruni Depiro, is-somma. ta' Lm120, li kienet nofs is-somma ta' Lm240, li kellhom jitħallsu għall- proġett. Mela sa Ottubru 1895, jidher li l-proġett tal-bini ta' sitt Kappelletti kien tlesta. B'tifkira ta' dan ix-xogħol strut- turali importanti għandna lapida fil- kappella tal-Madonna tal-Karmnu, li fuqha hemm dawn il-kliem: G. Vella, il-Parroċċa Madonna tas-Sacro Cuor, Tas-Sliema (1993), p. 7, 8, 23. Ritratt tal-vara titulari fin-niċċa tagħha, bid-data ta' l-1887. Is-Sindku Appostoliku kien l-amministratur finanzjarju tal- Kunvent. L-istatwa tal-Madonna msemmija hija dik tal-Madonna tas-Sacro Cuor kif jidher ukoll ma' ritratt bid-data ta' l-1887. L-imsemmi Gwardjan Fra Benedetto, kien Patri Beneditt Vella mill-Furjana, li kien Gwardjan tal-Kunvent ta' Tas- Sliema bejn 1888—1893, 1894—1897, 1902—1905. Bit-tħabrik tiegħu sar ħafna xogħol fil-knisja.