Messaġġ mill-Viċi President Parti oħra mill-istorja tal-Banda San Gejtanu $ Meta tiġi biex tikteb fuq l-istorja tal-każin, wieħed bilfors jrid imur fuq dak li kienu kitbu l-istoriċi, fosthom P.P.Castagna, Arturo Caruana u Segmond. Dan it-tagħrif ksibtu minn numru kunsiderevoli ta' ġurnali ta' l-epoka. Dan minħabba li sfortunatament l-arkivji ta' l-Għaqda huma nieqsa minn dan il-materjal storiku. Barraminn hekk, wieħed irid jeżamina fil-fond kif għaqdiet filarmoniċi oħra waslu għal ċertu konklużjonijiet jew inkella kif iltqajt ma' ċertu materjal li wara tħalla barra minn kotba li jkunu ppubblikaw fl-okkażjoni taċ-ċentinarju jew egħluq xi anniversarju mportanti tagħhom. Meta sar it-tberik u t-tqegħid ta' l-ewwel ġebla tal-parroċċa Ħamruniża, din mill- ewwel ġiet iddedikata lil San Gejtanu, Patrun tal-Għaqda tagħna u tal-Ħamruniżi kollha. Insibu li għal din l-okkażjoni daqqet banda (L'Ordine, 17/6/1869). Jekk wieħed jirreferi għal għaqdiet oħra, dawn jaslu għal konklużjoni li la darba ħadet sehem banda, din kienet l-ewwel darba li huma daqqew (Programm Banda San Nicola Isouard, 1871/1971). Insibu għaqdiet oħra li għax l-orkestra tal-knisjakienet iġġib l-isem tar-raħal, allura din kienet serviet sabiex tinħoloq l-għaqda tagħhom (Soc. Santa Caterina Zurrieq, A. Mangion, K. Farrugia). Naf b'każi oħra fejn għax is-surmast kien hu li għallem, dawn ukoll jieħdu din id-data għat-twaqqif tagħhom (Soc. Santa Caterina Zurrieq, A. Mangion, K. Farrugia). Hemm għaqdiet oħra li biddlu kemm-il darba l-isem tagħhom iżda xorta jsostnu li twaqqfu fl-ewwel data (125 Anniversarju, Peace Band, Naxxar). Hemm oħrajn li, meta qamet il-kwistjoni tat-Tombla, l-aħjar mezz ta' dħul finanzjarju għall-baned Maltin u Għawdxin, ma jidhrux fil-lista ta' baned li ġiet imqegħda fuq il-mejda tal-Kunsill (Parlament) mis-supretendent (illum Kummissarju tal-Pulizija) iżda xorta jsostnu Ilum li għandhom 'il fuq minn mitt sena (Risorgimento, 20/4/1894; Il-Verità, 28/4/1894). Hemm imbagħad ċerti baned li twaqqfu għal żmien qasir iżda meta warareġgħu twaqqfu, xorta baqgħu jġibu l-ewwel data (Għaqda Marija Annunzjata, V. Battistino, 1862/1987). Hawn tqum kwistjoni oħra. Skond l-istoriku P.P.Castagna l-ewwel banda fil- gżejjer Maltin twaqqfet minn Indri Borg fl-1860. Dan il-fatt storiku llum qed jiġi dibattut (Storja ta' Malta u Gżejjer Tagħha, P.P.Castagna, Paġni 247-248). Hemm storiku ieħor li fl-1905 irrefera għal fatt kif ċerti baned twaqqfu, xoljew u wara reġgħu twaqqfu iżda mbagħad baqgħu jġibu l-ewwel data (Storia ta' Malta, Arturo Caruana, Paġna 449). Kieku l-Għaqda tal-Mużika San Gejtanu kellha tirraġuna bħal l-għaqdiet l-oħra, allura la fit-tberik u tqegħid ta' l-ewwel ġebla tal-parroċċa San Gejtanu fl-1869 daqqet banda, din id-data turi meta twaqqfet. Biss hemm ċertu affarijiet li juru li dan ma kienx il-fatt. Per eżempju, il-knisja ġiet imbierka u dedikata lil San Gejtanu fl-1875 filwaqt li damet sitt snin oħra sabiex saret Parroċċa fl-1881. Barra minn hekk Dun Fortunato Valletta, li diġà kien qiegħed jaħdem fil-Ħamrun 25 sena qabel ma nbdiet tinbena l-knisja, laħaq kappillan tal-parroċċa San Gejtanu fl- 1884 wara li ndaħlet il-Kurja Suprema ta' Ruma (L'Ordine, 20/2/1884). Dun Fortunato Valletta kien jieħu ħsieb il-poplu mill-Bieb tal-Bombi sal-Bieb ta' Fleur De Lvs; mill- Marsa sa Porto Nuovo u mill-Pietà sal-Knisja tad-Duluri. Dan meta hu makellu l-ebda mezz ta' trasport. Bħala l-ewwel Festa solenni ta' San Gejtanu, din ġietiċċelebrata fl-1882 (Corriere Mercantile Maltese, 8/8/1882) iżda l-ewwel festa kbira, li bħala kienet għadha qatt ma saret, ġiet ċelebrata fl-1893 (The Malta Times £ United Services Gazzette, 11/8/1893). Hawn sar il-ħolqien tal-Banda San Gejtanu mis-surmast Ħamruniż Edwardo Farina li tant kellu għal qalbu dan il-qaddis. Hu kien l-ewwel għalliem tal-Filarmonika San Giuseppe (Leħen is-Sewwa, 30/8/1939) iżda jidher li kienx qabel ma' l-isem li ngħata lil din il-banda. Fatt importanti li wieħed irid jiftakar hu li l-Filarmonika San Giuseppe daqqet għall-ewwel darba fil-festa ta' San Gejtanu fl-1892, minkejja li twaqqfet fl-1889. Hawn ta' min jgħid li Mro. Farina kellu wkoll ħanut fil-Belt Valletta li kien jbiegħ dak kollu li għandu x'jaqsam mal-mużika. Hu kien ukoll surmast tal-banda ta' l-Imqabba fl- 1887 (Programm Każin King Ġorġ V, 1985). Hu kien ġie mgħallem mis-surmastrijiet Taljani De Ferris u Favi. Provaoħra tal-kapaċità li kellu Mro. Edwardo Farina narawha meta ftit wara li kien beda jgħallem, hu kien kapaċi jtella' l-ewwel programm mużikali tal-banda nhar San Pawl fil-25 ta' Jannar, 1894 ġewwa Pjazza San Pawl, Ħamrun (Il-Verità, 3/2/1894; Il-Ħabbar, 1/2/1894). Provaoħra ta' l-imħabba li hu u l-alljievi tal-Banda San Gejtanu kellhom lejn il-patrun tal-Ħamruniżi ġej mill-fatt li waqt il-programm indaqq għall- ewwel darba fil-pubbliku l-Innu lil San Gejtanu, kompożizzjoni ta' l-istess Mro. Dakinhar il-Banda daqqet ħames kompożizzjonijiet ta' Mro. Farina, kif ukoll l- Innu Marċ ta' l-Aida miktub minn Giuseppe Verdi (Gazzetta de Malta Corriere Mercantile Maltese, 23/1/1894). Dan jikkonferma l-fatt li l-Filarmonika San Gejtanu kienet l-ewwel banda Ħamruniża li daqqet innu ddedikat lill-patrun tal- Ħamruniżi kollha. Matul l-1894, il-Filarmonika San Gejtanu daqqet f'diversi servizzi, fosthom fil- konsagrazzjoni tal-knisja tal-Imsida u l-festa ta' San Ġużepp fl-14 ta' April; fil-festa ta' San Ġwann fl-24 ta' Ġunju fi Pjazza San Pawl, il-Ħamrun; fil-festa ta' San Duminku ħdejn il-Katidral ta' San Ġwann fit-3 u 4 ta' Awissu; l-Imsida, Pjazza Palma, fil-5 ta' Awissu, kif ukoll fil-festa ta' San Gejtanu fis-6 u 7 ta' Awissu. Il-banda kellha ddoqq ukoll f'Novembru iżda kien miet Andrea Pugliesevich u għalhekk is-servizz li kellha tagħmel tħassar (Public Opinion; Gazzette de Malta; Il-Ħabbar; Il-Verità; The Malta Times £ Untitled Services Gazzette, 1894). Sena wara, fl-1895, waħda mill-festi kbar li saru f'pajjiżna kienet dik meta l-Ordni Karmelitana u l-Knisja ddedikata lilha ngħatat it-titlu ta' Bażilika lill-Madonna tal- Karmnu l-Belt. Dakinhar kienet daqqet il-Banda San Gejtanu (Malta Tagħna, Fl-istess sena miet il-Kappillan Dun Fortunato Valletta u l-banda ħadet sehem fil-funeral tiegħu (La Stella Levantina, 30/11/1895). Fl-1896 nsibu li fit-teatru San Gaetano l-kumpanija ''La Nuitrale' tellgħet dramm li kien jismu Dun Gaetano Mannarino (Malta Tagħna, 17/10/1896). Fl-istess sena bħala kappillan tal-parroċċa ta' San Gejtanu laħaq Dun Giacomino Grech (Malta Tagħna, 1/4/1896). Kienet saret talba sabiex tinbena skola filwaqt li l-popolazzjoni tal-Ħamrun kienet madwar 12,000 (Mannarino, 7/11/1896). Is-sena ta' wara reġa' kien fl-aħbarijiet it-teatru San Gejtanu (Malta Tagħna, 4/8/1897), mill-ġdid sarettalba għall-binita' skola u sabiex jiġi nstallat is-servizz tad-dawl (Malta Tagħna, 20/10/1897). Fl-istess sena laħaq kappillan Dun Giuseppe Muscat (The Malta Times £ Untitled Services Gazzette, 9/4/1897) u fil-festa tad-Dutrina f'Birkirkara ħadet sehem banda Ħamruniża (The Malta Times £ Untitled Services Gazzette, 4/6/1897). Fl-1898 insibu li fil-festa ta' Corpus kien tfaħħar il-kleriku Luigi Farina, it-tifel il-kbir ta' Mro. Edwardo Farina (Malta Tagħna, 15/6/1897). Barra minn hekk Mro. Farina kien waqqaf il-Banda Victorv tax-Xagħra, Għawdex. Minn diversi kitbiet sibt diversi dati għat-twaqqif ta' din il-banda iżda l-vera data hi l-1900 (Ix-Xagħra, Vol. VIII Nru. 4, Paġni 4 u 5; Grazio A. Grech, Programm Victorv, Xagħra, 1934/1984 u Kopja Mgħoddija lili mis-sur Lawrence Camilleri, Xagħra). Fl-1899 kien reġa' ittella' id-dramm Dun Gaetano Mannarino (Malta Tagħna, 5/8/1899) filwaqt li sena wara niltaqgħu mas-surmast l-ieħor Chev. Vincenzo Carabott u l-Filarmonika Enterpe (Malta Tagħna, 7/12/1901) li sa issa qatt ma ġiet ikkwotata fil-Ħamrun. Kien fl-1906 wara l-festa ta' San Publiju f'Mejju li ttieħdet deċiżjoni li ħafna mill- membri tal-Filarmonika San Giuseppe ma qablux magħha. B'hekk saret il-qasma u fil- festa ta' San Ġwann, fl-1906, reġgħet twaqqfet l-Għaqda tal-Mużika San Gejtanu biex timla l-vojt li kien ilu jinħass. Dak iż-żmien inkitbu diversi ittri biex il-pulizija jieħdu passi kontra dawk in-nies li kienu qed jiltaqgħu fit-triq u għalhekk il-fundaturi ta' l-Għaqda tal-Mużika San Gejtanu malajr akkwistaw lokal, erba' bibien isfel mill-Palazz Thiene tal-lum. Fit-3 ta' Awissu 1906 stiednu lil kulħadd għall-ftuħ tal-każin, inkluż il-kumitat tal-Filarmonika San Giuseppe. Fil-każin ittella' programm il-Ħadd ta' qabel il-festa. Lejliet il-festa ttella' programm ieħor u dakinhar il-banda San Gejtanu kienet taħt it-treġija tas-surmast Sgt. Drummer u Bandmaster Ist. Kien indaqq l-Innu lil San Gejtanu, kompożizzjoni tas-surmast Sammut. Dakinhar tal- festa, il-Ħadd filgħodu, sar il-marċ tradizzjonali (Malta; Malta Tagħna; The Dailv Malta Chronicle, Awissu 1906) u mhux kif ġieli nkiteb li l-banda daqqet fil-festa sena wara t-twaqqif tagħha. F'dan l-ispazju limitat li kelli nispera li tajt informazzjoni nteressanti dwar l- Għaqda tal-Mużika San Gejtanu li aħna tant inħobbu. Nagħlaq il-messaġġ tiegħi billi nawgura l-festa tajba lill-Ħamruniżi kollha u j'Alla l-festa li se niċċelebraw tagħmel unur lill-Ħamrun kollu. Horace Muscat, Viċi-President.