Kwestjonarju waqt X-rav Ġejt hawnhekk biex nieħu X-rav. Qaluli li kont neħtieġu. Qalbi kienet ktieb miftuħ. Fuq kollox, kbira żżejjed, tħabbat qatigħ u jista'jkun li d-demm inxtorob kollu li nin mkart Għali mill-emozzjonijiet li jtektku ta' kuljum. Il-ħin kollu. Jien u nterraq u waqt telaq mistrieħ. Bil-lejl ukoll it-taħbit għajjien tagħha jsieħeb ir-ritmu ar tal-grillijiet. Għalhekk ġejt hawnhekk. 'Stenna u titlaqx; qaluli. 'Stabar, għax il-lista twila. Xħin jasal il-waqt, insejħulek'. ntasabt bilqiegħda fuq il-bank tal-kuriturtwiltwilli ma jispiċċa qatt. Xħin ħarsti lejn it-tarf tiegħu, iż-żewġ naħat tal-ġnub t'isfel u dawk tas-saqaf jisparaw f'linji dritti u jaslu Ikoll f'ponta. Hawnhekk, l-artisti tar-Rinaxximent bikri Iżdal għal jasal tasal ienu jsibuh ideali biex ifissru bla tbatija it-teorija tal-perspettiva lineari. ili, dawn il-linji dritti ħassejthom jaqtgħuli nifsi. Id-djuq, id-djuq li jagħlaq ponta u ma jħallilix nifs. Qisu qiegħed joħnoani. Qisu jrid jgħidli li kollox hemm, f'ponta mbiegħda. U tiġri kemm tiġri tul id-djuq tal-kuritur, ma qatt. Dejjem nibqa' nara l-linji dritti jaslu qabli u jagħlqu f'ponta eterna. Lil hemm minnha ma nafx x'hemm. ħalhekkirrid inħejji dan il-kwestjonarju. Imbagħad beħsiebi ngħaddihulek — lilek biss — biex twieġbu bir-reqqa. U wara ngħarbel it-tweġibiet biex forsi flimkien mal-X-rav ta' sidri nasal nikxef x'hemm 'l hemm mill-ponta fejn jiltaqgħu l-linji dritti. Leħen il-Malti Mela nibda minnufih għax il-ħin qiegħed jagħfas u rrid inħejji l-kwestjonarju waqtli qiegħed bilqiegħda fuq dan il-bank iebes nistenna jsejħuli biex jifluli u jaqrawli qalbi. Il-pinna soda f'idi u l-karti mistrieħa fuq ħoġri. Nru.1 Meta rajtni l-ewwel darba: (a) kien hemm reazzjoni interna kbira (b) reazzjoni moderata (ċ) bidla spiritwali (d) reazzjoni ta' xejn2 Fil-marġni tal-karta se nniżżillek xi notamenti bil-lapes biex infakkrek fl-ewwel jum meta ltqajna. Tiftakar dakinhar li bdejt taħdem fl-uffiċċju tagħna2 Kien ġie l-Prinċipal u introduċiek. Kien qalli biex inħejjilek desk fil-kamra tiegħi u nagħtik daqqa t'id sakemm taqbad ir-rutina tax-xogħol. Konna ħadna b'idejn xulxin. Idek kienet ċkejkna u kellha d-delikatezza sinjorili ta' prinċipessa tal- ħrejjef. Niftakar għalkemm kienet ir-reżħa, idek kienet tarmi sħana fietla. Minn dakinhar kienu bdew il-problemi li issa wassluni biex niġi nieħu X-rav. Nru.2 Meta kont infiehmekil-proċeduri tal-uffiċċju, il-ħarsa t'għajnejk sbieħ x'kienet tfisser: (a) ħajr u apprezzament, (b) serħan ir-ras li sibt min jgħinek, (b) bidu ta' tqanqil emottiv, (d) xejn li hu xejn2 Ħallini nikteb poeżija lil għajnejk. Għajnejk tal-ħġieġ bjar fondi./Għajnejk is- seħer ta' magħmul./Għajnejk tqanqil il-għatx./Għajnejk is-safa t'innoċenza./ Għajnejk mota tal-glorja./Għajnejk fihom il-qerda … Ma nafx, ma nafx x'fihom għajnejk. Int mara tal-misteru. Int sħaba li tinħall fix-xejn. Int ġebla iebsa żonqor. Int… Int… Hawn, ara, bdiet ħierġa poeżija oħra. Se nieqaf u ngħaddi għat-tielet mistoqsija għax inkella, il-poeżija tissokta tixgħel il-ħolma. Nru. 3 Meta dduq l-inbid safi, xi jkun ir-riżultat: (a) jinżillek għasel u tieqaf hemm, (b) titmeżmeż bil-qrusa tiegħu, (ċ) tkun trid idduq aktar, (d) tistennieh idaħħlek fid-dinja tas-seħer u tal-ħolm2 għadd 35 LXXXV.— 45 Tiftakar meta morna nieklu flimkien2 Jien imlejtlek tazza nbid safi bħal dak li jintuża għall-quddies. Ressaqtlek it-tazza lejn xofftejk. Iżda ma niftakarx jekk laqqatthiex sal-qiegħ. Kienu fixluni subgħajk irqaq bħal ta' pjanista li messew ma' tiegħi xħin b'rogħda newwiltlek it-tazza. Kont ħassejt il-ġilda mielsa mal- messa delikata tiegħek. Qabel tlaqna, konna xtrajna borża popcorn. Imbagħad konna rħejnielha nterrqu tul mogħdija li sserrep fil-kampanja. Tfajna ponn wara ponn ta'popcorn lill-għasafar. Qgħadna naraw lill-għammelin iżiġġu qishom gliders u jinżlu geġwiġija, kollhom frattarija jnaqqru l-barka t'Alla. Imbagħad jittajru mferrxa waqt li jfesdqu l-għana maħtuf tagħhom bħal min nervuż għax m'għandux xaba' u jrid u jrid. Tgħaxxaqna nħarsu lejhom u għirna għall-ħelsien tagħhom, bla rbit ta' normi stretti ħlief dawk li kitbet f'demmhom in-natura. U nżilna b'ġirja mal-falda mżerżqa tal-għaqba. Waqafna nisimgħu l-leħen sieket tal-wied. Ir-riħ lagħab bi swaba' nebbiexa ma' xuxtek sewda u lixxa li twassal sa spallejk. Għarraxlek il-frenża li tliegħbet tgħattilek nofs għajnejk. Wara ftit, fuq ħaddejk tal-porċellana rajt lix-xemx tfaqqagħlek bewsa ruxxana. U qtajt lelluxa mill-ġenb tal-wied u rajtek tnaqqrilha l-petali waħda waħda. Tħobbni/ma tħobbnix. Tħobbni/ma tħobbnix. Litanija waħda mingħajr biss ma tħarrek xofftejk. Imbagħad ħarist u ma rajtekx aktar. Kont għebt bħal ħolma. Jew forsi qatt ma kont hemm. Seta' kien hemm biss id-dell vjola tiegħek. Jista' jkun li fil-wied irfist waħdi, li l-lelluxa qtajtha jien, li l-litanija ta' dubji tennejtha waħdi u int lanqas biss lissint ora pro nobis waħda. Nru. 4 Meta tifrex ħarstek fuq il-baħar, x'jagħmillek: (a) iġiegħlek tħares sfiq lejn xefaq bla tarf, (b) tisma' s-sireni jgħannu l-għana kiebi tagħhom, (ċ) iddoqq melodija fuq l-arpa ta' sidrek, (ċ) tintilef fil-ħolm tal-poeżija tal-imħabba2 Tiftakar meta darba morna r-Ramla jien u intiwaħidna2 Ħiemda kienet dikil-lejla. U ġrejna ħafja tul ix-xtajta bla ma ħassejna l-frak tar-ramel jgħarrxilna qigħan saqajna. U ntlaqna mimdudin f'xifer l-ilma. Ħallejna l-mewġa nkejjuża tittanta u tittanta tersaq lejna. Sakemm f'salt wieħed ħadet il-kunfidenza u għattietna t-tnejn li aħna. Xħin ħarbet lura, ħallietħwejjiġna mwaħħla magħna. U ġismek 46 Leħen il-Malti U meta l-għata tneħħa kollu, lill-qamar fiddien rajtu jinfed fik u jdawwal il-ġisem tal-kina tiegħek bi bjuda spiritwali. Xħin ersaqt lejk, kellek fuqek it-telqa tal-Venere ta' Cabanel. Wara, sibt imħara mnaqqxa fl-alabastru u minnha sqejtek bewsa. Meta tlaqna, l-imħara tfajtha f'ħobbok. Biss ħaġa li tifxilni u tħawwadni, l-imħara tinsab għandi, moħbija b'għożża f'qiegħ ta' kexxun bħal teżor tat-tfulija. Nru. 5 Ix-xmara miexja b'lajma, x'effetti tħalli fuqek: (a) iġġiblek titwiba ta' ngħas, (b) tfakkrek tieħu ritratt jew tixtri souvenir, (ċ)tmexxikmagħha lejn lanja ta' tħannin ta' mħabba, (d) issemmagħlek għal darba oħra l-karba tal-vjolini2 Tiftakar dik il-lejla mqaddsa fi Praga2 Konna wkoll waħidna fuq Charles Bridge. Għad hemm min isibu Prażskv most — il-pont ta' Praga. ld f'id kejjilna t-tul tal- pont bil-passi tagħna u għoddejna mal-elf wieħed. U lura, flejna t-tletin statwa ta'bejn il-balavostrar. Il-biċċa l-kbira xbihat Barokki ta'qaddisin li n-nies ta'Praga ħabbewhom u lejhom refgħu ħarsthom fil-waqt tal-hemm meta qalbhom ħabbtet qawwi u d-dmugħ niżel bħall-ilma. Mexxejna jdejna sa fejn ilħaqna ma'dawn ix-xbihat qaddisa u ħassejna l-ġebla mrammla tagħhom bħall-frak tal-melħ fiddien djamant maqbud minn dawl il-qamar. Tiftakar dik il-lejla, minn fuq il-pont ta' Praga ħarisna 'l isfel lejn ix-xmara Vitava ġejja żvelta mill-bogħod biex tibqa' sejra bla għeja ta' waqfien. Ma nafx smajtnix, imma dik il-lejla lix-xmara tlabtha b'wegħda u b'invokazzjoni xħin minn taħt l-ilsien kantajtilha l-għanja Never Tear Us Apart. U meta waqaft jien, mill-bogħod waslet l-għanja tal-vjolini jitkarrbu tul il-lejl. Kellhom mil-lanja tat-telqa tagħna. Kellhom mill-karba ta' din qalbna. Kellhom mis-swied tad-dlam ta' ruħna. Tiftakar2 Jew insejt Forsi Praga kont mort waħdek. Inkella jien ma kontx ħadtek miegħi għalkemm ġarrejtek fid-djarju intimu tiegħi. Nru. 6 Id-demgħa li qabżet darba minn għajnejk: (a) kellha l-għeja ta' ġurnata xogħol, (b) fissret il-ħsus ta' qalbek, (ċ) qabbiżt demgħa biex tagħmel bħal ħaddieħor, (d) jew inkella … għadd 35 LXXXV.— 47 Ma nafx kif se nkompli l-aħħar waħda. Forsi nsib il-kelma flokha… Imma rrid nistaqsik, tiftakar meta wasalt biex nagħlaq il-bieb u nitlaq darba għal dejjem2 Minn qalbi kont raddejtlek ħajr għall-ħbiberija tiegħek. Dakinhar, għajnejk ċari sbieħ ta' ħġieġ leqqien iċċajpru b'lewlu ta' dmugħ li ġelben ma' ħaddejk. Għajnejk lewn is-smewwiet iżżewqu bi ħjut ħomor. X'kien ifisser dan id-dmugħ2 Se nħallilek dawn iż-żewġ versi vojta forsi trid tniżżel xi kumment. Forsi tħarbex it-tifsira tiegħek. Nru. 7 Filgħaxija, meta d-dawl tal-qamar jidħol kollu kurżità mit-tieqa ta' kamartek u ma jħallikx tross l-għotien t'għajnejk, x'tagħmel: (a) Titħaxken miegħu fis-sodda tat-tnejn, (b) tħalli ġismek jinħall f'dirgħajh, (ċ) tibda tgorr, tonfoħu tgħoddiit-travi, (d) tħares lejn il-qamaru tgħajbu2 Hawnhekkukoll kien beħsiebi li nħallilek xi versi vojta biex tniżżel il-kummenti tiegħek. Imma nibża'mit-tweġiba tiegħek. Wara kollox, il-kwestjonarju inti trid timlieh. Jekk tħoss li għandek iżżid xi ħaġa, iktibha. Biex se tikteb il-kumment tiegħek, bl-iswed jew inkella bl-aħmar2 Jew b'linka inviżibbli2 Nru. 8 Kieku kelli nagħlaq il-bibien ta' ruħi u qalbi, x'tagħmel inti: (a) tiġitaqa' u tqum, (b) terġa' tħalli demgħa ġġelben, (ċ) tixgħeru tiddispra, (d) tbexxaq it-tieqa għal nifs ġdid u tisma' d-diski2 Kultant inħossni waħdi f'beraħ ta' deżert fid-dlam ta' lejla bla xaqq ta' dawl ta' qamar. F'waqtiet bħal dawn, jiġini f'moħħi li nagħmlek daħna fuq il-mitbaħ tal-Ġgantija. Li niktiblek eleġija. Li nqatta' trietaq id-djarju tiegħi. Li naħraq in-negattivi biex jitħassru r-ritratti mentali kollha. Imma se nistenna sakemm int twieġeb il-kwestjonarju u nifli r-riżultat flimkien ma'dak tal-X-rav tiegħi … Ħassejt id-dehxa tal-ħadid frisk ma' sidri. Itfa' jdejk wara dahrek. Ċatt mal-pjanċa. Hekk. Xħin ngħidlek, żomm in-nifs u ibqa' żommu sakemm nerġa' ngħidlek. 48 Leħen il-Malti Meta tawni r-rapport miktub, ma stajtx nifhem kelma li hi kelma. Dijanjosi kkomplikata. U l-X-rav misteru ieħor. Erfajtu għad-dawl tat- tieqa tal-kuritur. Ma nista' naqra xejn. Qafas u spazju. U għamla stramba kważi fin-nofs. Il-mapep tal-vini ma jidhrux. Kif se nkun naf kif qiegħda tħabbat qalbi2 Armejt l-X-rav fl-ewwel barmil taż-żibel li sibt mal-ħajt tal-kuritur. Jidhirli li issa, mingħajr l-X-rav, ir-riżultat tal-kwestjonarju ma jkun jiswa xejn. Il-karti bil-mistoqsijiet li ħarbixt għamilthom trietaq u spiċċaw mormija wkoll. Min isibhom, ma jkollux ħila jgħaqqad il-bċejjeċ kollha. U bqajt sejjer dritt tul il-linji dritti tal-kuritur lejn tikka li dejjem titbiegħed u li ma nafx fejn setgħet twassalni. għadd 35 LXXXV.—— 49