IX-XALATA TAL-ĠURDAN Ħafna drabi ngħid f'qalbi, u drabi ngħid ma' ħbiebi wkoll, li did-dinja hija taż-żgħażagħ. Għax żagħżugħ dejjem ferħan, donnu farfett ġewwa ġnien imwarrad. Imma meta l-bnie- dem jasal għal erbgħin sena, jew għal ħamsin (għax mhux kull ħadd xorta waħda) ġismu jibda jitqàl u bħal jaq- ta' qalbu. Imbagħad l-aktar li jkun iħobb, joqgħod miġbur id-dar, jagħ- mel xi xogħol ħafif u jitħaddet fuq iż- żmien ta' dari. Jien, l-isbaħ żmien ta' żogħżiti għaddejtu l-Palestina, Hemmekk, drabi konna niltaqgħu qabda ħbieb, nikru karozza. jew tnejn, għal daqs kemm inkunu, nieħdu magħna ħafna ikel u nbid, u mmorru nagħmlu dawra. Il-Palestina kbira, u hemm ħafna fejn iddur, Hawn sa nsemmi waħda minn dawn id-dawriet li konna. għamilna fil- btajjel tal-Milied, fis-27 ta' Diċembru, għax il-jum ukoll għadni niftakru sewwa. Fil-Milied jagħmel ħafna ksieħ il-Pa- lestina, għal hekk morna nagħmlu d- dawra tagħna n-naħa tal-Baħar il-Mej- jet u l-Ġurdàn, għax hemm, billi qie- għed ġewwa ħondoq, ikun infern. fis- sajf, u sajf fix-xitwa. Minn Ġerusalem sal-Baħar il-Mejjet hemm. bgħid qisu tmienja u għoxrin mil. Minn Ġerusalem tlaqna kmieni, għax niftakar li f'xit-tmienja ta' fil- għodu, meta x-xemx kienet għadha kemm feġġet minn wara l-iġbla tat- Transġordanja, konna fuq xatt il-Ba- ħar il-Mejjet. Sħabi neżgħu u xteħtu jgħumu (jien ma għomtx, għax kelli wiċċi minfuħ b'darsti u aktarx kelli ħajta deni). Ħaġa tal-għaġeb, hux, tgħum fis-27 ta' Diċembru7: U ħaġa tal-għaġeb aktar (Ji żammew f'wiċċ il-baħar mingħajr ma ħadd minnhom ma. kien jaf jgħum l ħadd. Jista', għax Ġerusalem u Betlehem, minn fejn ġejna, huma ogħla mill-Ba- ħar il-Mejjet qrib l-elfejn u mitejn (2,200) pied. Għal hekk, hemm jagħ- mel ħafna ksieħ u hawn tagħmel ħafna sħana. U żammew fil-wiċċ mingħajr ma, jafu jgħumu, għax il-Baħar il-Mej- jet fih kotra kbira ta' mlaħ. Bniedem li jintafa' fih jibqa' fil-wiċċ, bħal ma tibqa' fil-wiċċ biċċa għuda jekk tit- fagħha fil-baħar tagħna. Minn hemm. irkibna l-karozza u tiaqna lejn ix-xmàra tal-Ġurdàn. Fuq xatt il-Ġurdàn, fejn jingħad mill-qe- dem li tgħammed Kristu, il-lum hemm kappella, imma dak iż-żmien li morna aħna ma kienx għad hemm, Kien hemm 'biss- għarix kbir tal-Għarab ii għadu hemm sal-lum, u nżilna ħdejn dak il-għarix, , Kellna magħna Franġiskan, Patri Augusto: Facchini, Awstrijak, imma kunjomu Taljan (ara tgħidlu li hu Tal- jan, imma, għax tiksruhal: B'Taljan ma jridx jafl Issa miet, miskin, ilu ħafna) li ġieb miegħu kaxxa li tinfetaħ u ssir artal u ġewwa, fiha jkun hemm kollox: missàl, kalċi, xama' u kandlie- ri, il-ibies tal-quddiesa u dan; u qad- des hemm, taħt is-siġar (għax il-Ġur- dàn fih is-siġar fuq iż-żewġt ixtut) im- sieħeb mill-għana tal-għasafar, u aħna smajna l-quddies u tqarbinna. Wara l-quddiesa dħalna ġewwa l-għarix tal- Għarab, ħadna l-kafċ li konna ġibna magħna ġewwa termos kbir, u kilna xi Kif jista' jkund isaqsi xi ħaġa u tajna li kien baqagħlna til, Għarab, għax id-drawwa ta' hemm tit- lob hekk. Imbagħad ħriġna u qagħd- na nduru ftit ħada x-xmara. Taħt is- siġar kien għad: hemm ħafna. tajn, għax il-Ġurdàn ma kienx ilu wisq li far. Qagħdna nħarsu lejn il-brim li jagħmel l-ilma u hu miexi, donnu nbie- bet. -Kull fejn tħares, brim. Il-brima, iddur-iddur, donnha dagħbien żgħir, u tintemm fix-xejn, imma' tibda 'brima oħra ma' ġenbha, malajr, Imbagħad irkibna d-dgħajsa u wie- ħed Għarbi qadef bina n-naħa ta' fuq. U meta għednielu, telaq l-imqadef u ħalla d-dgħajsa miexja mas-sejr tal- ilma, sa kemm wasalna quddiem il- għarix, u rġajna tlajna l-art. Minn hemm irkibna l-karozza u soq- ma lejn Dejr il-Ħoġla. Hemmekk jgħidu li kellu l-għarix fejn jorqod San Ġwann il-Għammiedi. Id-Dejr huwa tal-Griegi Ortodossi, Rajnieh minn barra u ma dħalniex fih. It-triq kie- net ħażina u drabi kellha ngħaddu 7 minn ġot-tain. ix-xellug u ġbidna lejn il-belt ta' Ġer- ko, li l-Għarab bil-lsien tagħhom jgħi- duiha r-Riħa. Fir-Riħa, il-Franġiskani għandhom Dejr, żgħir u sabiħ għall-aħħar, mir- qum, donnu naqra, ta' villa, u miegħu hemm. naqra ta' knisja u ġnien sabiħ ukoll. Għax ħafna mill-għonja ta' Ġe- rusalem, fix-xitwa jinżlu r-Riħa, u hemm jinsabu ftit kattolki wkoll. Lil dawn, nhar ta' Ħadd ma tistax tħalli- hom bla quddies. Għal hekk rawwmu dak in-naqra ta' Dejr u qegħedu fih Patri wieħed u Ajk miegħu, biex il- — kattolki jkollhom min jaqdihom f'dik li hi ruħ, Hemmekk dorna ftit fil-belt imba- għad dħalna qagħdna. għad-dell tas-si- ġar fil-ġnien tar-Rħieb. Imma taħt is- siġar trid toqgħod b'seba' għajnejn, għax hemm siġar li jqattar minnhom meraq, magħqud, u jwaħħal, donnu għasel iswed, li il-Għarab jgħidulu debek, li jekk jeħellek mal-ħwejjeġ, min jaħsillek, ma jridx idum jogħrok Jien messejtu b'subgħajja (għax ' minn. qattusi, kollox inħobb inġarrab, biex inkun naf sewwa) u mbagħad, biex inneħħih, għoroktu bil-ħamrija; M'hux talli ma neħħejtux, taili waħlet ma' subgħajja l-ħamrija. wkoll. Biex neħħejtu kelli naħslu bis-sapun u l- vim. Hawnekk irrid ngħid ħaġa: qatt ġie f'idejk l-Evanġelju bil-Malti tas-Sur Ġużċ Muscat-Azzopardi7 Fl-Evanġe- lju ta' San Mattew, faċċata 16 nota 'd', issib miktub li wieħed għaref, Patri Curci, jgħid li San Ġwann il-Għammie- di kien jiekol il-għasel li jqattar mis- siġar. Aktarx li ried jgħid għal dan il- meraq li semmejt issa jien, Imma naħseb li qal ħażin, u tħawwad fil- kelma ''debek'' li ħasibha ''debes'' (l- aħħar ittra s m'hux k). Il-Għarab jieklu: għasel tan-naħal imħailat bis- silġ, li jgħidulu ''debes'. Jien kilt minnu fix-xitwa, meta kont it-Trans- ġordanja., Jagħtuhulek fi platt u tie- klu bil-kuċċarina. Jien fiż-żmien twil li domt il-Palestina qatt ma smajt li d-debek ikun ħelu u li n-nies jekluh. Id-debek, billi jwaħħal ħafna, smajt kemm il-darba li jaqbdu il-għasafar bih. jidilku għuda bih, u jqegħdu fuqha ftit qamħ. Jiġu l-għasafar għal qamħ, u kif jinżlu, saqajhom jeħlu mal-għuda. Dan l-isball aktarx li ttieħed hekk: Patri Curci kien jaf li l-Palestina n- nies jieklu l-għasel imħallat bis-silġ (bu qal imħallat bl-ilma), li jgħidulu debes, bagħat isaqsi lil xi ħadd x'ikun sewwa dan id-debes, imma dak fissirlu, m'hux x'ikun id-debeS, imma x'ikun id-de- beK, u Patri Curci qagħad fuq kliemu, għax ma kienx jaf. Għal hekk, tajjeb il-qawl li kien iħobb jgħid Lord Strickland: ''Chi vuole anda, chi non vuole, manda''. jiġifieri, jekk trid taf is-sewwa, mur araha b'għajnejk. Issa nerġgħu fejn konna. Mela, wa- ra nofs inhar kilna naqra tta' ikla ġmielha u xrobna naqra tbit, li hu IX-XALATA TAL-ĠURDAN Ħafna drabi ngħid f'qalbi, u drabi ngħid ma' ħbiebi wkoll, li did-dinja hija taż-żgħażagħ. Għax żagħżugħ dejjem ferħan, donnu farfett ġewwa ġnien imwarrad. Imma meta l-bnie- dem jasal għal erbgħin sena, jew għal ħamsin (għax mhux kull ħadd xorta waħda) ġismu jibda jitqàl u bħal jaq- ta' qalbu. Imbagħad l-aktar li jkun iħobb, joqgħod miġbur id-dar, jagħ- mel xi xogħol ħafif u jitħaddet fuq iż- żmien ta' dari. Jien, l-isbaħ żmien ta' żogħżiti għaddejtu l-Palestina, Hemmekk, drabi konna niltaqgħu qabda ħbieb, nikru karozza. jew tnejn, għal daqs kemm inkunu, nieħdu magħna ħafna ikel u nbid, u mmorru nagħmlu dawra. Il-Palestina kbira, u hemm ħafna fejn iddur, Hawn sa nsemmi waħda minn dawn id-dawriet li konna. għamilna fil- btajjel tal-Milied, fis-27 ta' Diċembru, għax il-jum ukoll għadni niftakru sewwa. Fil-Milied jagħmel ħafna ksieħ il-Pa- lestina, għal hekk morna nagħmlu d- dawra tagħna n-naħa tal-Baħar il-Mej- jet u l-Ġurdàn, għax hemm, billi qie- għed ġewwa ħondoq, ikun infern. fis- sajf, u sajf fix-xitwa. Minn Ġerusalem sal-Baħar il-Mejjet hemm. bgħid qisu tmienja u għoxrin mil. Minn Ġerusalem tlaqna kmieni, għax niftakar li f'xit-tmienja ta' fil- għodu, meta x-xemx kienet għadha kemm feġġet minn wara l-iġbla tat- Transġordanja, konna fuq xatt il-Ba- ħar il-Mejjet. Sħabi neżgħu u xteħtu jgħumu (jien ma għomtx, għax kelli wiċċi minfuħ b'darsti u aktarx kelli ħajta deni). Ħaġa tal-għaġeb, hux, tgħum fis-27 ta' Diċembru7: U ħaġa tal-għaġeb aktar (Ji żammew f'wiċċ il-baħar mingħajr ma ħadd minnhom ma. kien jaf jgħum l ħadd. Jista', għax Ġerusalem u Betlehem, minn fejn ġejna, huma ogħla mill-Ba- ħar il-Mejjet qrib l-elfejn u mitejn (2,200) pied. Għal hekk, hemm jagħ- mel ħafna ksieħ u hawn tagħmel ħafna sħana. U żammew fil-wiċċ mingħajr ma, jafu jgħumu, għax il-Baħar il-Mej- jet fih kotra kbira ta' mlaħ. Bniedem li jintafa' fih jibqa' fil-wiċċ, bħal ma tibqa' fil-wiċċ biċċa għuda jekk tit- fagħha fil-baħar tagħna. Minn hemm. irkibna l-karozza u tiaqna lejn ix-xmàra tal-Ġurdàn. Fuq xatt il-Ġurdàn, fejn jingħad mill-qe- dem li tgħammed Kristu, il-lum hemm kappella, imma dak iż-żmien li morna aħna ma kienx għad hemm, Kien hemm 'biss- għarix kbir tal-Għarab ii għadu hemm sal-lum, u nżilna ħdejn dak il-għarix, , Kellna magħna Franġiskan, Patri Augusto: Facchini, Awstrijak, imma kunjomu Taljan (ara tgħidlu li hu Tal- jan, imma, għax tiksruhal: B'Taljan ma jridx jafl Issa miet, miskin, ilu ħafna) li ġieb miegħu kaxxa li tinfetaħ u ssir artal u ġewwa, fiha jkun hemm kollox: missàl, kalċi, xama' u kandlie- ri, il-ibies tal-quddiesa u dan; u qad- des hemm, taħt is-siġar (għax il-Ġur- dàn fih is-siġar fuq iż-żewġt ixtut) im- sieħeb mill-għana tal-għasafar, u aħna smajna l-quddies u tqarbinna. Wara l-quddiesa dħalna ġewwa l-għarix tal- Għarab, ħadna l-kafċ li konna ġibna magħna ġewwa termos kbir, u kilna xi Kif jista' jkund isaqsi xi ħaġa u tajna li kien baqagħlna til, Għarab, għax id-drawwa ta' hemm tit- lob hekk. Imbagħad ħriġna u qagħd- na nduru ftit ħada x-xmara. Taħt is- siġar kien għad: hemm ħafna. tajn, għax il-Ġurdàn ma kienx ilu wisq li far. Qagħdna nħarsu lejn il-brim li jagħmel l-ilma u hu miexi, donnu nbie- bet. -Kull fejn tħares, brim. Il-brima, iddur-iddur, donnha dagħbien żgħir, u tintemm fix-xejn, imma' tibda 'brima oħra ma' ġenbha, malajr, Imbagħad irkibna d-dgħajsa u wie- ħed Għarbi qadef bina n-naħa ta' fuq. U meta għednielu, telaq l-imqadef u ħalla d-dgħajsa miexja mas-sejr tal- ilma, sa kemm wasalna quddiem il- għarix, u rġajna tlajna l-art. Minn hemm irkibna l-karozza u soq- ma lejn Dejr il-Ħoġla. Hemmekk jgħidu li kellu l-għarix fejn jorqod San Ġwann il-Għammiedi. Id-Dejr huwa tal-Griegi Ortodossi, Rajnieh minn barra u ma dħalniex fih. It-triq kie- net ħażina u drabi kellha ngħaddu 7 minn ġot-tain. ix-xellug u ġbidna lejn il-belt ta' Ġer- ko, li l-Għarab bil-lsien tagħhom jgħi- duiha r-Riħa. Fir-Riħa, il-Franġiskani għandhom Dejr, żgħir u sabiħ għall-aħħar, mir- qum, donnu naqra, ta' villa, u miegħu hemm. naqra ta' knisja u ġnien sabiħ ukoll. Għax ħafna mill-għonja ta' Ġe- rusalem, fix-xitwa jinżlu r-Riħa, u hemm jinsabu ftit kattolki wkoll. Lil dawn, nhar ta' Ħadd ma tistax tħalli- hom bla quddies. Għal hekk rawwmu dak in-naqra ta' Dejr u qegħedu fih Patri wieħed u Ajk miegħu, biex il- — kattolki jkollhom min jaqdihom f'dik li hi ruħ, Hemmekk dorna ftit fil-belt imba- għad dħalna qagħdna. għad-dell tas-si- ġar fil-ġnien tar-Rħieb. Imma taħt is- siġar trid toqgħod b'seba' għajnejn, għax hemm siġar li jqattar minnhom meraq, magħqud, u jwaħħal, donnu għasel iswed, li il-Għarab jgħidulu debek, li jekk jeħellek mal-ħwejjeġ, min jaħsillek, ma jridx idum jogħrok Jien messejtu b'subgħajja (għax ' minn. qattusi, kollox inħobb inġarrab, biex inkun naf sewwa) u mbagħad, biex inneħħih, għoroktu bil-ħamrija; M'hux talli ma neħħejtux, taili waħlet ma' subgħajja l-ħamrija. wkoll. Biex neħħejtu kelli naħslu bis-sapun u l- vim. Hawnekk irrid ngħid ħaġa: qatt ġie f'idejk l-Evanġelju bil-Malti tas-Sur Ġużċ Muscat-Azzopardi7 Fl-Evanġe- lju ta' San Mattew, faċċata 16 nota 'd', issib miktub li wieħed għaref, Patri Curci, jgħid li San Ġwann il-Għammie- di kien jiekol il-għasel li jqattar mis- siġar. Aktarx li ried jgħid għal dan il- meraq li semmejt issa jien, Imma naħseb li qal ħażin, u tħawwad fil- kelma ''debek'' li ħasibha ''debes'' (l- aħħar ittra s m'hux k). Il-Għarab jieklu: għasel tan-naħal imħailat bis- silġ, li jgħidulu ''debes'. Jien kilt minnu fix-xitwa, meta kont it-Trans- ġordanja., Jagħtuhulek fi platt u tie- klu bil-kuċċarina. Jien fiż-żmien twil li domt il-Palestina qatt ma smajt li d-debek ikun ħelu u li n-nies jekluh. Id-debek, billi jwaħħal ħafna, smajt kemm il-darba li jaqbdu il-għasafar bih. jidilku għuda bih, u jqegħdu fuqha ftit qamħ. Jiġu l-għasafar għal qamħ, u kif jinżlu, saqajhom jeħlu mal-għuda. Dan l-isball aktarx li ttieħed hekk: Patri Curci kien jaf li l-Palestina n- nies jieklu l-għasel imħallat bis-silġ (bu qal imħallat bl-ilma), li jgħidulu debes, bagħat isaqsi lil xi ħadd x'ikun sewwa dan id-debes, imma dak fissirlu, m'hux x'ikun id-debeS, imma x'ikun id-de- beK, u Patri Curci qagħad fuq kliemu, għax ma kienx jaf. Għal hekk, tajjeb il-qawl li kien iħobb jgħid Lord Strickland: ''Chi vuole anda, chi non vuole, manda''. jiġifieri, jekk trid taf is-sewwa, mur araha b'għajnejk. Issa nerġgħu fejn konna. Mela, wa- ra nofs inhar kilna naqra tta' ikla ġmielha u xrobna naqra tbit, li hu nbit ta' bil-ħaqq, (għax il-Palestina d- inbit kollu tal-għeneb, għax għandhom dwieli kemm tara b'għajnejk), qagħad- na. nitħaddtu ftit imbagħad: morna nagħmlu żjara lil Ġebel Quruntul, jiġi- fieri l-muntanja li fuqha Ġesti sam erb- għin jum' u kien imġarrab mix-xitan. Hemmekk hemm: Dejr tar-Rħieb Griegi Ortodossi foqra, biċċa. minnu mħaffer fil-blàt u biċċa mkaħħal mal- ġenb tal-għolja, li titla' għalih minn' trejqa żgħira, kemm jgħaddi ħmàr (u jgħaddu ħmir minn hemm, għax it- trejqa' mimlija bil-bagħar. tagħhom). Il-Griegi bdew idoqqu l-qniepen malli rawna ġejjin. Dħalna għandhom u tajniehom borża kafċ mitħun, li konna ġibna magħna, għax hekk hi d-drawwa tal-Palestina. Għamlulna l-kafċ ,u ġebulna wieħed ajk jew kjerku; żagħ- żugħ ħafna, donnu tifel imma, b'leħja sewda. daqs rix il-għawràb. Imbagħad ħaduna fil-kappella tagħhom u wrewna bħal niċċa mħaffra fil-blat u ġewwa fi- ha ġebla donnha. ħobża kbira, minn dak il-ħobż tar-raħal, u qalulna li dik hija l-ġebla. li Ta'-Barra-Minn-Hawn qal lil Ġesti biex jagħmilha, ħobż. Im- bagħad saqsewna jekk ridniex nitilgħu fuq il-quċċata tal-Ġebel, jew munta- nja.. Tlajna. tlieta, wieħed minnhom jien, : Tawna l-muftieħ biex' niftħu, għax hemm fuq hemm ħajt u minnu 'l ġewwa trid tgħaddi minn bieb tal- ħadid. Ħriġna mid-Dejr u għaddejna minn fuq gallarija tal-għewwied li tagħti għal fuq irdum egħmiq għall- aħħar. 'Tkexkixt inħares 'l isfel, ngħid is-sewwa, l-aktar meta ħassejt l-għew- wied tal-gallarija jiċċaqalqu u jċekċku taħt saqajjal. Ommi-mà, jekk taqa' minn hemm fuq għal isfell Ġewwa qoffa jridu jiġbruki It-telgħa kienet twila ġmielha, kol- lha xewk u żrar, imma fl-aħħar wa- salna. Ftaħna u dħalna mis-sur 'il ġewwa u tlajna nħarsu minn fuq is-sur. Minn hemm iġġib taħtek lil-Riħa, lil Ġurdàn u lil Baħar il-Mejjet u 'l hemm minnhom l-iġbla ta' Moàb, tat-Trans- ġordanja. Ħarisna lejn il-Għarb u hemmekk, bgħid-bgħid, rajna Ġebel iż- Żejtun, li hu ħdejn Ġerusalem, Għa- rafnieh għax fuqu lmaħna bħal imsella żgħira-żgħira, 'kemm-kemm tidher, li hu l-kanpnar tar-Russi, li daqs kemm hu għoli, jidher minn kull imkien. Hemm salib kbir tal-ħadid mixħut fl-art għax għandu jkun li-xi darba hemm fuq kienu sa jibnu knisja u dak is-salib. kienu sa jwaqqfuh fuqha, bħas-Salib tal-Għolja li: kien hawn Malta qabel ma. qaċċtu r-riħ. Meta xbajna nħarsu, inżilna 'l isfel mill-ġdid u jien għedt l-Att tal-Indiema, qabel ma, wasalt fuq il-ga'larija tal-għewwied. Imbagħad rġajna lejn Dejr il-Fran- ġiskani u minn hemm irkibna l-karozza u soqna. lejn Ġerusalem. U hekk għad- diet ukoll din ix-xalata, ma' ħafna xa- lati oħrajn, li għad nikteb xi ħaġa fuqhom 'ukoll 'il quddiem, jekk ikolli żmien. HANNA L-MALTI. QWIEL TAL-PALESTINA Axtagħal, Ħadd u Għid, wa la taħtaġ għajrek sagħid. ' Aħdem Ħadd u Festi, biex ma tiġix bżonn in-nies. Umruq għaduwwek ġugħdan, u la tumurqu għarjan. Għaddi minn hdejn l-għadu tiegħek bil-ġugħ, u da tgħaddix minn ħdejh għarwien: Għax jekk tkun bil-ġugħ huwa ma jkunx jaf, għax-ma jistax jara li żaqqek battala; imma jekk tkun liebes ħażin, jarak u jgħajjrek u jifraħ bil-hemm tiegħek. — IR-RGĦAJJA TA' BETLEĦEM Jien għandi ħaġa. f'demmi li tkiddni wisq. Dil-ħaġa hi, li ma nistax għa- lieh il-kuntlarjul Il-kuntlarju, fejn narah, nixtieq neqerdu, sewwa. jekk ikolli, sewwa jekk ma jkollix, x'naq- sam miegħu jien l Mela, sena u nofs ilu, wieħed Għaw- dxi bagħat isaqsi lil wieħed Malti: ''Jekk Ġesu twieled fix-xitwa, kif inhi li r-rgħajja ta' Betleħem, kienu barra, jgħassu. l-imrieħel tagħhom, bil-lejl2 (Evanġelju ta' S, Luqa, II, 8). Il-Malti, lill-Għawdxi, ma tahx twe- ġiba sħiħa. Qagħad idurlu mal-lewża, 7 U qallu li l-Palestina hija art għariba; inħawi tagħmel il-kesħa, u nħawi tagħ- mel is-sħana. Semmielu l-belt ta' Ġer- ko, li fiha, fix-xitwa wkoll, tagħmel sħana tropikali. Imma Ġerko, ngħidlu jien, ma għan- dhiex x'taqsam ma Betleħem. Ġerko bgħida minn. Betlehem tlieta u għoxrin (23) mil, u tinsab elf u sebgħin (1070) pied aktar l-isfel minnha, għax tinsab mitejn u ħamsin (250) pied taħt wiċċ il-baħar Mediterran, Il-Għawdxi m'hux fuq Ġerko ried jaf. Ried jaf, jekk f'Betleħem; fix-xitwa, tagħmelx kesħa. : U jekk tagħmel, kif inhi li r-rgħajja kienu barra bil-lejl, bin-nagħaġ'u l- mogħoż 2 It-tweġiba nixtieq nagħtihielu jien, li domt il-Palestina. ħafna snin, u mort Betleħem, għal Milied, xi għaxar dar- biet. Betleħem qegħda. fuq l-iġbla. Ogħla minn wiċċ il-baħar Mediterran tmien mija u għoxrin (820). pied, jiġifieri, ogħla għoxrin pied mill-ogħla quċċata li tinsab f'Malta. (tal-Veċċa, wara Ħad- Dingli). F'Betleħem u Ġerusalem, li huma. qrib xulxin, fix-xitwa tagħmel kesħa aktar milli tagħmel Malta. Rgħaj minn Bejt-Saħur, bil-merħla tan-ngħaġ .— tiegħu. Fil-bgħid, fuq l-għoljiet; drabi tagħmel il-borra, li hawn Malta ma. tagħmilx. F'waħda mir-rivisti In-' gliżi li jinbiegħu Malta (ma niftakarx kienetx l-'Evervbodv', jew l-'Tlus- trated'', jew ''Picture Post''), ftit snin ilu kien hemm artiklu msemmi: ''White Christmas in Betlehem'', fejn kien hemm: ritratti ta' Betleħem u r-raba ta' ma dwarha, miksija bis-silġ. Mela f'Betleħem, fix-xitwa, tagħmel kesħa aktar milli tagħmel f'Malta. Mela kif kieni r-rgħajja barra, bil- lejl ż Ir-rgħajja tal-Palestina tas-sew li jo- qogħdu barra l-lejl kollu bl-imrieħel