ROŻI U T-TALKIES Kien nħar ta' Ħadd. Fis-sqaq fejn kienet toqgħod Rożi, qabda nisa bil-qiegħda fuq l-egħtiebi kienu qegħdin. jilgħabu t-tombla. Għalxejn il-knisja kienet ilha ddoqq siegħa sħiħa, Rożi u l-ġirien linqas ħsieb: il-knisja il-quddiesa biss tik- kmanda nhar ta' Ħadd, u mismugħu l-aliħar waħda, ħażin ħażin, il-ġurnata kienet kollha tagħhom. fl-aħħar xebgħu mit-tombla; kienu ilhom jilgħabu xi tliet sigħat, daharhom ma felalix iżjed u nġabru madwar Rożi, iqasstu fuq dik u fuq din, fuq ilbies, fuqikel u fuq il-ħwejjeġ x kollha li jgħoddu għan-nisa, u minn xi daqqiet għar-rġie ukoll. Il- kliem, igħidu bħaċ-ċirasa, u hla ma jafu kif, kliemhom waqa fuq it-talleies. Dawk in-nisa ma kinux sinjuri, il-kera dejjem sena lura, imma l-talkies imorrulek kuljum, u jridu jitkellmulek fuq xeni, fuq artisti, fuq mużika, fuq films li raw, għax dan iż-żmien kul- ħadd sar jifhem, kulħadd irid jikkritika. Dak il-ħin Rożi xtaqet l-art tiblagħha; it-talkies ma kienet marret qati, mhux għax, miskina, kieku ma xtaqetx tagħmel bħal ħaddieħor, għalkemm ma kinetx tifhem ''ves' minn 'no', imma għax ir-raġel għal dawn il-ħwejjeġ qatt. ma kien ta wiċċ. Kull darba li l-kliem kien jaqa' fuq hekk, Rożi kienet titlaq baxx baxx, hiex ma turix agħwarha. Mari, waħda mill-ġirien, kienet it-tendiet bil-marda ta' Rożi, u waħtfilet f'moħħha li ġġagħ-- lha tistqarr dak li Rożi kienet tagħmel kemm tista' biex taħbi. Malli ġiet ix-xoqqa f'moxtha, Mari qalet: —'Roż għidli ħaġa, taf li għadek qatt ma għedtilna int x'rajt it-talkies. Jewilla int qatt ma mortf' Kieku kienet tista' dak il-ħin lil-Mari kienet tagħmilha bċejjeċ. Fimaret ftit u mbagħad wieġbet: 'Mhux għal xi ħaġa, imma ili ħafna biex ngħidilkom illi meta tit- kellmu fuq it-talkies xejn ma tagħtuni gost. Mhux billi tmorru l-knisja żżebbġu; kemm tisimgħu minn dak li jgħid il-kappil- lan; dawk il- Jiwejjeġ jeħduna l-infern. Ma nafx kemm il-darba żewġi ried jeħodni, imma jiena qatt ma ridt; l-ewwel ruħi. ' Waqt li Rożi kienet qed tgħid da' l-kliem, ħsibijiet oħra kienu ' għaddejjin minn għaliha. Kemm kellha xi tgħidlu lil-Karmnu la jiġi minn barra, kemm tgħajru li q'ed iżommha agħar minn liaddieħor, kemm tiġġieled miegħu hekk ma jikkuntentahiex. Dak il-ħin rasha kienet qiegħda ddur biha, f'widnejha ma kinetx qed tisma' ħlief il-mixtieqa mużika tat-talkies, rasha kienet, donnha raddiena, films, artisti, kollox kien qed idur magħha, u ġo widnejha ma kenitx qed tħoss ħlief żarżira waħda. Bil-mod il-mod in-nisa warrbu, Rożi daħlet il ġewwa, qagħ- det bilqiegħda, b'idejha fuq żaqqha taliseb u thewden x'għandha tgħid lil żewġha. Karmnu ma damx ma ġie; Rożi malajr marret tilqgħu u bilkemm laħaq daħal, li ma bdietx il-prietka. VIsma' Karm' qaltlu 'int bi ħsiebek taqtagħli xewqti, jew sa tħallini inkun agħar min-nisa l-oħra. Il-ġirien dejjem jitkel- Imu fuq it-Talkies, u malli jibdew biex ma naqax għaċ-ċajt jiena jkolli nwarrab. Il-ġurnata taqlagħha alijar minn żwieġ il- ġirien tagħna, dawn imorru kuljum u aħina qatt. Għal kapriċċi tiegħek, inbati jien. Moħħok dejjem fil-Marsa, fiż-żwiemel tat- trott u ta' lbit, u Virgandin tiela' u Bom nieżel, u daqqa sejjer għal tal-Karmnu u daqqa għal ta' Santu Rokku. Jien għalija mur kemm trid, affari, imma rrid li teħodni t-talkies mill- aktar fis biex jien ukoll inkun nista' nitkellem. Karmnu ħalla l-mara tħambaq, u mita dik ix-xita ta' kliem spiċċat billi kien jaf x'kienet il-mara tiegħu, ''Roż' qallha ''mela ma tafx li t-talkies jeħiduk l-infern. Ma nafħisibx li trid tmur fejn brejbes ehl xi tgħid 7 mela aħjar it-talkies ma tmur xejn. ' Rożi stamtet, u ma weġbitx. Għaddew tmint ijiem, u l-Ħadd fil-għodu qalet lill-żewġha. 'Karm, ara mill-paga li tajtni dil-ġimgħa, faddalt erbatax il-sold; ara issa jew il-lejla teħodni t-talkies, jew dritti ġo l-għalqa. jmorru — ''Karmnu sab ruħu marbut, u bejn għax ried jikkuntentaha, u bejn għax ma satax jagħmel ħaġa offra, ta l-kelma. Rożi ma kellhiex sabar; libset mis-sagħitejn, dieħla u ħierġa fil-bieb, biex forsi jarawha il-ġirien u jistaqsuha fejn sejra, tarġa' tmur quddiem il-mera, tirranġa xagħra, toqgħod bil-qiegħda, tqum, tarġa' toqgtħiod; xewqitha fl-aħħar kienet sa tiġi maqtugħa. Malli qorob il-ħin marru, Ma' ġenb il-bieb kien hemm erba' kartelluni kollha kuluri, Rożi resqetiktar ma ġenb żewġha u 'Għandu ikun sabif'' qaltlu, imma hu lanqas ta kas tagħha. Ħallsu u daħlu. Kienu minn ta' l-ewwel; bil-mod il-mod is- sala bdiet timtela', sa dat-tant kien hemm daqq ta' diski. Rożi mistagħġba tħares l'hemm u F'hawn, lejn il-gallarija ta' warajha; ma kienx hemm li jibda ħalli tara dawn in-nies kif jitkellmu minn fuq il-liżar. Wara ftit id-dawl intefa u beda. Rożi b'kull għajn daqs- hiex, tħares ċass lejn il-liżar, lesta biex tisma dak li sa jgħidu bħallikieku kienu sa jitkellmu bil-malti. L-ewwel biċċa tiġrija taż-żwiemel. Hawn trid tisma' il-Rożi: ''Rajt Karm, qatt ma ridt tiġi, dawn żwiemel jiġru, mela ta' Malta qishom ħafna ħmir', u Karmnu jieħu gost ta' mitt lira ''Ara, ara dak' beda jgħid ''x'jiġri, donnu l-Virgandin, ara l-ieħor qisu tal-Mosta, x'tiġrija fihom', iżda ħin bla waqt il-biċċa spiċċat. Beda d-dramm: l-istampi il Rożi bdew jagħmulha għanejha, palazzi suldati, kbarat, sinjuri, xebbiet, arjuplani, karrozzi; dak in-nhar Rożi rat affarijiet li ma rat qatt bħalhom. Il-pellikola kienet daqsxejn mibruxa, imma Rożi duk Ħasbitu beraq, għalkemm bla ragħad u bla xita. Stagħġbet, għadha lanqas: kienet taf fejni qiegħda: Rożi ma setgħetx tifhem kif dawk in-nies minn fuq il-liżar kienu qegħdin jitkellmu, jidħku u jagħmlu il-ħsejjes sew sew bħalna. Mita ħarġet minn hemm ġew, kont tistħajjilha bħal mita 8. Pawl niżel mit-tielet sema; kienet barra minnha in- nifsha, għoddha mibluha. Marru d-dar, waqtiet baqgħet tafiseb fuq dak li rat, kemm kien sabiħ; għalxejn ittantat toqgħod moliha banda watida, u jekk kienet tmur għajnha biha, x'ħolm: nies, palazzi, żwiemel, xebbiet, artisti, kollox taħwida waħda, Waħifilet f'moħha li tarġa' tmur, u marret: sewwa jgħidu li mara twaqqa' x-xitan wkoll, u żewġha, billi kien ħa gost hu wkoll reġa' ħadha kemm-il-darba. Xtaqet li kieku lil-ġirien ma tgħi- dilhom xejn,għax kienet tiftakar f'dik is-sabilia prietka li kienet għamlitilhom, imma x'iżżomf riedet.turi x'taf u x'rat u malli ġie il-waqt ħallet ilsienha u hdiet tlablah u tgħid fuk dak kollu li rat f'dawk l-imberkin ta' talkies. Imma mal-ġemgħa kien hemm Mari, li malli Rożi kienet għoddha spiċċat qaltilha : Mela ma għadekx trid tmur il-ġenna, ma għadekx tisma' mill-kaqpil- lani 7' In-nisa kollha ħarsu lejn Rożi, igħidulek ''rabtitilha l-kitla', imma din bla xejn ma ħimaret, qaltilha ''Isma' inti kemm iżżommu kliemif jiena il-ġenna għad irrid immur, u mill- kappillan għadni nisma' wkoll, meta kont ingħidilkom biex ma tmorrux talkies, jiġifieri talkies ħżiena, staqsu x'sejrin taraw, bħal ma nagħmel jiena, fhimt Mari7 agħmel bħali, mur f'talkies tajbin. ' Mur sib tarfhom dawn in-nisa, Ġ. u Epitħalamion ': poeżija miktuba minn Ġorġ Pisani għal- tieġ ta' Miss: Irene Campbell. Bħala xogħol artistiku, ma fiha xejn ħlief xi tfaħħar. UPaglħlim ta' Gest' It-Tielet Ctieb xogħol is-Sur Fons M. Galea. Ktieb sabifi u ta' fejda. Jinbiegħ 3d. minn għand Muscat u Sciortino, it-tnejn fi Strada Mercanti, il-Belt, Ufhe Teacher' il-għadd ta' April. Niżżu ħajr lil kulħadd. Jisgħobbina li fil-Għadd ta' April fil-lista tal-membri tal- Kumitat tal-Għaqda tagħna tiallejna barra wieħed mill-membri: is-Sur Ġ.