Siġġiewi Album Nru. 11 IT-TIEG TA' DARI Bħal ku'l pajjiż ieħor fid-dinja, is-Siġġiewi keilu l-użanzi u allura għandu l-fo'klor t'egħu, Mhux għaliex dawn l-użanzi kienu jeżistu biss fir-raħal tagħna, imma hija ħaġa ċerta li kienu jiġu mħarsa bi preċiżjoni u l-aħħar li nqatgħu kienu mill-irħula tagħna. Infatti għad hawn ħafna anzjani fis-siġġiewi li f'ż-żwieġ tagħhom kellhom d'vers' minn dawn l-użanzi. Kull żwieġ ġeneralment kien jibda permezz al-ħuttab. Dan kien ikun jaf fejn hemm xi xebba għaż-żwieġ mill-imkebba fuq il-bejt jew mill-qasrija tal-qronfol li kien 'poġġi fit-tieqa l-missier; seta' kien il-ġuvni stess li jsemmi lill-ħuttab ix-xebba li jixtieq; xi żgħażagħ k'enu jinqdew bl- istendard tal-purċissjoni biex jiġbdu l-ammirazzjoni u jibdew it triq għaż-żw'eġ. Meta kien isir it-ftehim, ix-xebba kienet tingħalaq ġewwa u ma toħroġx mid-dar, anqas għall-qudiesa tal-Ħadd sal-ġurnata tat-tieġ. Wieħed, illum x'ħ, qalli li l-ewwel darba l: kel'em lil mantu kienet fil-ġur- nata taż-żwieġ l Il-ftehim kien isir bejn il-ġenituri u dak in-nhar l-ommijiet kienu jħalltu ftit għasel zokkor misħuq, ħwawar u nikta melħ biex minn d'n it-taħlita, jagħtu ftit lill-għarusa biex kliemha għal żewġha ma jkun qatt żorr, imma mimli ħlewwa. F'ġurnata iffissata fil-presenza tal-mistednin, il-ġenituri tal-maħbubin kienu jagħtu rigali u wara jsir riċeviment. Wara l-istess mistedn'n k'enu jiġu mistiedna għat-tieġ. Għaċ-ċerimonja tat-tieġ, l-għarusa. kien ikollha velu abjad fuq rasha u kellha timxi f'pur- ċissjoni sal-knisja fejn kienu jilqugħha bid-daqq tal-qniepen u tal-orgni. L-ewwel li kienu jimxu f'din il-purċissjoni kienu l-vjolinisti, il-kitarristi u daqqaqa oħra; dawn kultant kienu jwaqqfu l-purċissjoni b'ex idoqqu għad unur l-għarus u l-għarusa. Wara dawn kienu jimxu t'ett irġiel: wieħed kien iġorr ċestin bil-ħobż żgħir fid-daqs jew ċestin bil-karċella li kienet b'ċċa ħobż ċatta b'żewġ statwi li kienu jippreżentaw lill-għarajjes. Dan l-istess raġel kien iġorr biġċa ħobż magħmula tonda li kien iqegħdha m'nn spalltu tax-xellug għan-naħa tal-lemin. Din il-ħobż kienet tissejjaħ kollura u r-raġel, kien iżommha għalih wara t-tieġ. It-tieni raġel k'en iġorr basket li fih kien ikun hemm il-maktur tal-għarusa u xi santi bi xbiehat imqaddsa ta' Ġesu, tal-Madonna u ta' xi qaddisin. Dan il-basket kien ikun mimli lewż u ħelu li kien jitqassam minn wieħed mill-qraba ta' l-għarusa lin-nies fit triq tal-knisja. It-tielet raġel kien iġorr kaxxa bl-inċens jaqbad. Wara dawn it-tlett irġiel kienu jimxu l-m'stedn'n, warajhom l-għarus u l-għa- rusa. Kif il-purċissjoni tidħol fil-knisja, il-kappillan kien jirċievi bħala rigal, iż-żewġ basktijiet ma' żewwġ flixken imbid. Wara l-quddiesa tat-tieġ, kulħadd kien jirritorna d-dar bl-istess pompa. Iċ-ċerimonja kollha k'enet t'eħu madwar erbgħa sigħat. Hekk kif il-koppja kienet tasal fil-bieb, xi ħadd mill-galle- rija kien jitfa' qamħ u flus. Hekk kif jidħlu ġewwa, kien ikun hemm l-ikla, imma l-għarusa kienet tiekol weħidha u hekk kif tasal id-deżerta, iressquha qrib żewġha. Dan kien jimla' tazza inbid, jixrob nofsha u jagħti l-bqija lil martu, waqt li l-mistednin kienu jgħajjtu ''Viva l-għarajjes'. Wara nofs in- nhar, kien ikun hemm iż-żfin u wara kulħadd imur lejn daru. L-għarusa kienet tirritorna għand il-ġenituri tagħha għal tmint ijiem. Kif dawn igħaddu, il-ġenituri ta' l-għarus kienu jagħmlu ikla oħra ma' l-'stess mistednin u ssir 'il-ħarġa' jiġifieri l-għarusa issa kienet tmur ma' żewġha. Din id-drawwa kienet għadha teżisti fis-Siġġiewi sa żmien il-gwerra. Ta' min isemmi li fil-kampanja, l-m'stednin għat-tieġ kellhom iġibu huma stess tiġieġ misjurin lesti għall-ikla b'xi marka fuqhom biex ma jnbidlux, u mbagħad il-familja tal-għarajjes taħseb għall-bqija ta' l-ikel. L-għonnella għall-festa tat-tieġ ma ilhiex li nqatgħet mir-raħal tagħna u sa ftit taż-żmien ilu, l-għarus k'en imur id-dar tal-għarusa b'ex ikun hu li jwassalha l-knisja għat-tieġ. Fiż-żwieġ kien ikun hemm żewġ xh'eda. Sa żmien il-gwerra ma ken tx tingħata importanza wisq min ikunu dawn ix-xhieda, infatti, skond ir-reġ'stri parrokkjali tagħna, ħafna drabi kienu jkunu s- sagrestani. Illum ix-xh'eda huma dejjem magħżula mi l-għarajjes li sa ftit żmien ilu kienu jkunu dejjem irġiel. Fis-Siġġiewi l-ewwel mara li gaħmliha ta' xhud għaċ-ċerimonja tat-tieġ kien f's-16 ta' Ġunju 1974. ; Bidla oħra li daħlet fi żmien reċenti lejna kienet li t-tieġ beda jiġi ċelebrat ukoll barra mill- qudd'esa. Meta kien isir dan, l-għarajjes kienu jtejġu hekk k'f jidħlu l-knisja, wara l-bieb il- kbir, imbagħad l-għada kienu jkollhom il-quddiesa tagħhom x'aktarx fl-Oratorju, minħabba li fil-Knisja Parrokkjali kien ikun hemm il-quddies ta' l-erwieħ; il-quddiesa ta' l-għarajjes kienet tkun fis-7.00 a.m. L-għarajjes kienu jass'stu għaliha għarkubbtejhom u f'idejhom kienu jżom- mu xemgħa kbira matul il-quddiesa kollha. Ilum iż-żwieġ beda j:ġi ċelebrat waqt il-Quddiesa li ħafna drabi tkun konċelebrata minn iżjed minn saċerdot wieħed. Innovazzjoni oħra reċenti h'ja ċ-ċerimonja ċivili li ssir wara l-Quddiesa tat-tieġ qudd'em ir-reġistratur mibgħut mill-Gvern bħala x-xhud uffiċjali tiegħu. Din iċ-ċerimonja ssir fis-sagristija tal-knisja. Mill-1 ta' Ottubru 1979 l-għarajjes eżattament wara li jagħtu l-kunsens tagħhom bdew jiff rmaw dokument li dan jinżamm fl-Arkivju Partokkjali. Dan it-tagħrif inġabar mit-teżi tas-Sur J. Vassallo dwar is-Siġġiewi, miktuba fl-1961.