Każin tal-Banda San Gabriel - Ħal Balzan A. 1920 IL-inkwatru tal-Lunzjata fil-Mużew tal-Katidral Fost l-aqwa bini tal-Imdina, insibu l-Katidral kif ukoll il-mużew tiegħu. Il-binja tal-mużew kienet isservi bħala seminarju għad-djoċesi ta' Malta. Il- kappella ta' din il-binja hija ddedikata lil-Lunzjata. Biex nifhmu sew din il-biċċa xogħol artistika rridu nifhmu sew l-istorja tal-binja. L-isqof ta' Malta ried bini biex iservi ħalli jipprepara ż-żgħażagħ Maltin għat-triq tas- saċerdozju. Għalhekk fl-1703 infetaħ seminarju biswit il-Palazz Veskovili u bieb ma' bieb mal- Katidral, l-aqwa knisja tad-djoċesi. Il-kappella ta' dan is-Seminarju kienet iddedikata lil-Lunzjata. In-numru taż-żgħażagħ kompla jiżdied u nħasset il-ħtieġa ta' binja ikbar. Għalhekk l-Isqof Fra Paul Alpheran de Bussan ħa f'idejh żewġ djar kbar biswit xulxin. Waqqagħhom u minflokhom tella' s-Seminarju. L-ewwel ġebla tpoġġiet fis-6 ta' Diċembru 1733. Is-seminarju qam 17,262 skudi. Din is-somma tinkludi wkoll il-prezz taż-żewġt idjar. L-Isqof ħareġ minn butu 7,396 skudi. Ix- xogħol dam sejjer kważi Il-il sena.' Il-qalba tas-seminarju hija l-kappella u l-Isqof ried joħroġ l-ispejjeż hu għaliha. L-għamla tal- kappella hija ottagonali. Biswit il-kappella għamlu sala kbira li tista' tintuża bħala estensjoni tal-kappella. F'din il-kappella poġġew ħames xogħlijiet tal-arti. Fuq l-altar ordnaw. il-Lunzjata. Għaliex7 Il-Lunzjata hija Fl-istess sena kellu jagħmel ix-xogħlijiet kollha tal-kappella ta' Manresa fil- Furjana. Għal dawn ix-xogħlijiet fil-kappella tal- Lunzjata hu tħallas is-somma ta' 250 skudi. Il-ħlas sar sena wara. Mir-riċerka ta' John Gash sirna nafu li hu tħallas 60 skudi aktar sagħtejn qabel ma lesta x-xogħol. Antoine de Favrav kien l-artist tal-mument ta' dawk iż-żminijiet. Hu twieled f'Bargnolet viċin Pariġi fit-8 ta' Settembru 1706. Ma nafu xejn fuq l-ewwel snin ta' ħajtu. Nafu li fl-1738 mar Ruma bħala student ta' Jean-Francois de Trov, li kien leħaq id-direttur tal-Akkademja ta' Franza f'Ruma. Għamel sitt snin f'Ruma fejn daq it-tagħlim u l-ideat ta' de Trov, kif ukoll ta' Carle Van Loo u Pierre Sublevras, kif ukoll ta' żewġ artisti tal- iskola artistika Rumana — Pompeo Batoni u Carlo Masucci. Fl-1744 ħalla Ruma u ġie Malta bit-tama li l-kavallieri joffrulu xogħol. Sena wara l-Gran Mastru Pinto (17141-1733) ħatru 'Servant d'armes' $ fil-Lingwa ta' Franza. F'Malta sab tliet tipi ta' klijenti. L-aqwa klijenti kienu l-kavallieri. Warajhom kien hemm il-kleru Malti b'xogħlijiet tal-knejjes u fl-aħħar nett l-ogħla klassi Maltija — in-nobbli u s-sinjuri Maltin. Bejn is-snin 1762 u 1771 ħalla Malta fuq il-frejgata 'L'Oiseau' biex jgħix f'Istanbul mistieden taż- żewġ ambaxxaturi Franċiżi. Wieħed minn dawn l-ambaxxaturi kien il-Konti Charles Gravier de l-bidu tal-fidwa, tal-Inkarnazzjoni. Il- bidu tat-twelid tas-Sinjur tagħna Ġest Kristu — il-bidu tat-tagħlim u tal-fidi tagħna. Daħħlu wkoll lil San Pietru u lil San Pawl — li huma ż-żewġ kolonni tal-Knisja Nisranija. Magħhom żiedu lil San Karlu Borromeo u San Franġisk de Sales żewġ qaddisin marbutin mal- edukazzjoni Nisranija. L-artist ta' dan l-inkwatru mhux magħruf. Il-pittura li naraw illum hi xogħol il- pittur Franċiż Antoine de Favrav. Dan sar fl-1748.5 L-1748 kienet sena speċjali fil-karriera tiegħu. Kellu joħloq ħames xogħlijiet fil-kappella tal-Lunzjata tas- Seminarju tal-Imdina — il-Lunzjata, San Pietru, San Pawl, San Karlu Borromeo u Il-kwadru tal-Lunzjata fil-Mużew tal-Katidral Insellmulek O Marija fil-festa tat-Tħabbira… 81 Każin tal-Banda San Gabriel - Ħal Balzan A. 1920 Qabel telaq minn Malta ħalla t-testment tiegħu għand il-ħabib tiegħu l-Kavallier Giuseppe Isidoro Marchese biex bħallikieku jserraħ rasu li l-ġdid li kellu jmur għand il-persuni li kien jixtieq. Hu kien jaf sewwa li l-vjaġġ kien perikuluż u anke ż-żjara tiegħu kienet perikuluża. Fit-Turkija kellu x-xorti li jara stil ta' ħajja differenti u b'hekk ħoloq diversi xeni tal-pajjiż li kienu parti mill-Imperu Ottoman. Meta reġa' Malta missitu x-xorti li jdawwar l-artist Jean Houel madwar Malta. Hu miet fl-1798 u ndifen fil-Konkatidral ta' San Ġwann (il-Knisja Konventwali tal-Kavalleri).5 Il-Lunzjata Il-pittura tinqasam fi tlieta. Naraw il-Madonna li tinsab titlob fuq ġinotorju. Wiċċha qed iħares lejn l-art. Din il-poża turi l-umiltà tal-Madonna. Il-libsa tal-Madonna hija ħamra waqt li l-mantell li huwa xi ftit goff hu ta' lewn blu. Id waħda tinsab tistrieħ fuq sider il-Madonna waqt li l-id l-oħra tinsab fl-arja. It-tieni id turi dak li kienet ħasset Marija mal-aħbar tal-Arkanġlu San Gabriel jiġifieri li hi ser tkun Omm Alla. Biswit ras il-Madonna hemm is-sħab u fuq is- sħab hemm anġlu mimli ħajja bil-ħarsa tiegħu lejn il-Madonna. F'id waħda l-anġlu qed iżomm ġilju, is-simbolu tal-purità, il-purità tal-Madonna. Bl-id l-oħra l-Arkanġlu qed juri l-Ispirtu s-Santu. It-tielet figura tas-Santissima Trinità hija livell oħra tal-pittura. Is-sħab li jdawwal l-Ispirtu s-Santu hu wieħed iswed. Madwaru hemm id-dawl. Hawn naraw referenza fuq il-bniedem. Il-bniedem kien qed jgħix ħajja mudlama iżda l-wasla tal-Ispirtu s-Santu fetħet bieb ġdid u ġabet it-tama tas-salvazzjoni. Ir- raġġi qawwija u mdawla tal-Ispirtu s-Santu jaqgħu fuq il-Madonna. Pittura li torbot 'il-Madonna (id- dinja) mal-Arkanġlu San Gabriel u aktar fil-għoli mal-Ispirtu s-Santu (il-ġenna). Il-qalba tal-pittura hija l-Madonna iżda fuq hemm il-figura tal-Ispirtu s-Santu li huwa wkoll 'figura' ewlenija tal-inkwatru. Il-katina bejn l-art u s-sema hu l-Anġlu li hu wkoll ħabbar. Il-kwadru joffri xena tipika tat-Tħabbira tal- Anġlu lil Marija Santissima. Hu kwadru li jpoġġi fil-qalba tiegħu lil ħadd ħlief il-Madonna. Fuq il- Madonna hemm l-Ispirtu s-Santu, figura oħra ferm important f'dan il-misteru tal-Inkarnazzjoni tas- Sinjur tagħna Sidna Ġest Kristu. Il-fatt li Favrav qiegħed dawn iż-żewġ figuri fil-qalba tal-pittura tiegħu huwa xi ħaġa rari fl-arti tal-Lunzjata f'Malta. Il-figura tal-anġlu qed isservi bħala pont bejn is- sema U l-art. Dan il-kwadru huwa wkoll important għax kompla fetaħ il-bibien għal aktar xogħlijiet għal dan l-artist Franċiż. Dan ix-xogħol flimkien max- xogħlijiet l-oħra żiedu l-fama li kellu dan l-artist fost il-Maltin u fost il-membri tal-Ordni. Insibu li wara Insellmulek O Marija fil-festa tat-Tħabbira… dan l-inkwatru hu pitter diversi wċuħ ta' dinjitarji tal-Ordni — bħal dak tal-Baruni Von Schauwenburg li jinsab fil-Mużew Nazzjonali tal-Arti. Ħadem ukoll pittura bil-wiċċ tal-mexxejja tal-Knisja f'Malta, fosthom Monsinjur Bartolomeo Rull. Dan jinsab fil-Palazz tal-Arċisqof fil-Belt Valletta. Pitter ukoll wiċċ ta' Malti ewlieni — Jean-Baptiste Grognet, il-Perit tar-Rotunda tal-Mosta. Dan jinsab ukoll fil-kollezzjoni tal-Mużew Nazzjonali tal-Arti. Għall-knejjes Maltin ħadem it-titular tal-Knisja ta' San Katald tar-Rabat. Dawn kollha kienu xogħlijiet important. Mhux ta' b'xejn li x-xogħlijiet ta' dan l-artist jinsabu sew fil-Louvre f'Pariġi u fil-Palazzo degli Uffizi f'Firenze. 60) Sema mixexiiil tal-Każim/RBalazz Eżattament 60 sena ilu, f'seduta fl-10 ta' Awwissu 1957, ġie deċiż b'26 vot favur u 4 kontra, li jinxtara l-post preżenti. Issa l-Każin kien akkwista b'mod permanenti Palazz b'sular wieħed, b'faċċata klassika u post ċentrali għad-dell tal-Knisja Parrokkjali. Il-kuntratt tax-xiri sar fit-2 ta' Settembru 1957 quddiem in-Nutar Pubbliku s-Sur Joe Micallef Trigona li għamel dan il-kuntratt mingħajr ma tħallas ta' xogħlu.