X'Sar Mitt Sena Ilu Fil-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali Kitba ta' Mons. Dun Ġużepp Fenech Matul din is-sena saru diversi attivitajiet f'diversi parroċċi biex jitfakkar għeluq iċ-Ċentinarju mindu sar il- Kungress Ewkaristiku Internazzjonali f'pajjiżna. Din il-ġrajja tant kbira fl-istorja reliġjuża ta' Malta kienet bix- xieraq li titfakkar, għax permezz tagħha l-Maltin urew kemm tassew kienu mħejjija, kemm f'livell spiritwali, kif ukoll aktar soċjali bil-merħba li taw u bl-attendenza tal-folol. Għalhekk ħsibna li nitolbu dil-kitba lill-Mons. Ġużeppi Fenech, biex il-qarrejja ta' dil-pubblikazzjoni jagħrfu kemm tassew kienet importanti dil-ġrajja għal kulma sar. Tispiċċa tiskanta kemm tassew daħlu fl-irqaqat u d-dettalji kollha biex tassew spiċċaw ħarġu bl- unuri minn dal-Kungress. Interessanti wkoll il-fatt li tajjeb ngħidu, li l-Fratellanza ta' San Ġużepp, skont il-kotba tal-ħruġ, ipparteċipat f'dal-Kungress, aktarx fil-Purċissjoni li saret meta ġie fi tmiemu. Din is-sena li ġejja jaħbat l-ewwel Ċentinarju tal-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali, li kien sar f'Malta mit-23 sas-27 ta' April 1913. Dawn il- Kungressi jsiru f'pajjiżi differenti mad-dinja kollha u għalihom jinġabru numru kbir ta' Kardinali, Isfqijiet u Insara minn kullimkien. F'din il-kitba minix se ngħid biss x'sar f'dan il- Malta hija pajjiż ċkejken, ħadd qatt ma basar li xi darba kellu jsir f'pajjiżna. Min kien l-ewwel wieħed li ħolom, biex ngħid hekk, li Kungress kbir bħal din isir fostna2 FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Il-grupp tal-Kardinali, Isqfijiet u kbarat flimkien mal-Kumitat Malti, li ħadu sehem f'dan l-XXIV Kungress Ewkaristiku. Jiġi Malta l-Kardinal Bourne F'Novembru 1911 il-Papa San Piju X kien ħatar kardinali ġodda u wieħed minnhom, Mons. Francis Bourne, Arċisqof ta' Westminister ta' Londra, fl- Ingilterra, qabel ma reġa' lura minn Ruma għal pajjiżu, għadda Malta, bla ma kien mistenni. Issa għandna nkunu nafu li fl-1908, il-Kungress Ewkarstiku Internazzjonali kien sar f'Londra. Dawk li semgħu li dan il-kardinal ġdid kien ġej Malta, għamlulu laqgħa kbira. Naturalment iltaqa' mal-Isqof ta' dak iż-żmien, Mons. Pietru Pace. Meta għaraf kemm il-fidi tal-Maltin kienet qawwija, qal lill- Isqof: 'Hawn hu xieraq li jsir Kungress Ewkaristiku AW Internazzjonali'. Dan il- kliem kien bħal żerriegħa li niżlet f'art tajba u għamlet ħafna frott fi żmienha. L-Isqof ma qatax qalbu, kiteb lill-Kumitat : Permanenti tal- Kungressi u ħadem bis- sħiħ biex ix-xewqa tiegħu tirnexxi. Kellu tweġiba tajba u għalhekk ħatar kumitat ta' madwar 300 ruħ BI minn kull settur. tal- sa ħajja, u minnhom għażel kumitati biex iħejju dak kollu li jkun hemm bżonn biex. dan: il-Kungress jirnexxi għall-aqwa ġieħ ta' Ġesu' fl-Ewkaristija u fl-istess ħin għall-glorja ta' pajjiżna. Il-Problemi ma naqsux Il-problemi ma naqsux. Min ma qabilx, beda jsemmi li Malta kienet pajjiż ċkejken wisq għal dawn il-laqgħat internazzjonali. Kien hemm min qata' qalbu għaliex il-klima kienet sħuna wisq u ma kienx hemm kumdità ta' trasport għall-pellegrini li jiġu minn barra, u anqas kien hawn lukandi fejn jistgħu joqogħdu. Xi gazzetti barranin bdew jgħidu li f'Malta kien hawn ħafna mard u vvintaw ħwejjeġ oħra li jaqtgħu qalb it-turisti. Hawn ta' min jgħid li Dun Gejt, qassis minn H'Attard, li kien għamilha ta' gwida għal xi saċerdoti barranin waqt il-Kungress, ġie mistoqsi minn wieħed minnhom fejn kienu n-nies suwed ta' Malta, għax hekk kienu qalulu. Dak qalilhom: 'Ħarsu lejja, jien l-iktar bniedem ismar li hawn f'Maltal' Jekk f'dak iż-żmien f'pajjiżna ma kienx hawn lukandi, għas-sejħa li għamel l-Isqof, il-kunventi tal- Patrijiet u tas-Sorijiet, kif ukoll dawk li kellhom djar kbar u palazzi, fetħu l-bibien tagħhom biex jilqgħu fostna lill-kongressisti barranin. Ħafna familji offrew li jospitaw lil dawk li xtaqu jiġu Malta għall-Kungress. Saret ġabra ma' Malta kollha għall-ispejjeż, li laħqet is-somma ta' tlett elef lira Sterlina, somma sabiħa għal dak iż-żmien. Jiġi Malta Mons. Hevlen Mons. Hevlen, Isqof ta' Namur fil-Belġju, President tal-Kumitat Permanenti tal-Kungressi, ġie Malta fit- 18 ta' Ottubru 1912, biex jara f'hiex kienu waslu tal-knejjes tagħna u l-iżjed dawk ta' San Ġwann, tal- Katidral u dik tal-Mosta. Meta ħaduh il-Barrakka ta' Fuq, tant laqtitu x-xena tal-Port il-Kbir u tas-swar ta' madwaru, li qalilhom: 'Minn hawn ta' min ibierek bis-Santissmu, il-baħar u l-art ta' Malta. Tkun ħaġa sabiħa u maestuża ' Dan il-ħsieb ġie milqugħ minnufih mill-Kumitat ta' Malta. Programm tal-Kungress Fl-laqgħa li dan il-Kumitat għamel mal-Kardinal fl-Oratorju ta' San Ġwann, tkellmu dwar il-ġrajjiet l-aktar importanti tal-Kungress, li kienu dawn: 1. It-Tlieta: Wasla tal-Kumitat Permanenti; 2. L-Erbgħa: Wasla tal-Legat tal-Papa; 3. Il-Ħamis: Ftuħ tal-Kungress; 4. Il-Ġimgħa: Filgħodu: Laqgħat speċjali b'ilsna differenti fil-knejjes tal-Belt; Filgħaxija: Laqgħa Ġenerali; 5. Is-Sibt: Riservat għall-qrar Filgħaxija: Barka Sagramentali minn fuq il- Barrakka ta' Fuq; Il-Ħadd: Filgħodu: parroċċi kollha; Filgħaxija: Purċissjoni solenni li toħroġ mill- Konkatidral ta' San Ġwann, tgħaddi mit-toroq tal-Belt għall-Furjana.; It-Tnejn: Pellegrinaġġ kbir għall-Grotta ta' S. Pawl, ir-Rabat. Tqarbina Ġenerali fil- ,Dan: il-programm intemm kif kien tħabbar, barra xi dettalji żgħar. Il- Laqgħa Ġenerali, minflok fil-Grawnd tal- Kulleġġ ta' San Lwiġi, Birkirkara, saret fil- Knisja tal-Mosta. Fil-5 ta' Diċembru 1912, l-Isqof ta' Malta rċieva l-aħbar li l-Kardinal: Domenico Ferrata kien ġie magħżul mill-Papa biex ikun il-Legat tiegħu L-Eċċ. Rev. mal-Kardinal Francis fil il Bourne, Arċisqof ta' Westminster, l-Kungress. Dan. il- li waqt żjara f'Malta f'Novembru Kardinal kien diġà ġie darb'oħra fostna, meta kien inkuruna l-Kwadru tal-Kunċizzjoni tal-Madonna f'Bormla fl-1905. Fl-1 ta' Jannar 1913, il-Kumitat Ċentrali stieden lill-isqfijiet tad-dinja kollha biex jieħdu sehem fil- Kungress u biex iħeġġu lill-insara tagħhom jitolbu għas-suċċess tiegħu u jingħaqdu fit-Tqarbina Ġenerali fil-jum tas-27 ta' April. Għal din l-istedina, ħames kardinali u 53 isqof wieġbu li se jattendu. Bdew jiżżejnu t-toroq ewlenin, u l-iżjed dawk li minnhom kienet se tgħaddi l-Purċissjoni tal-għeluq. Fil-15 ta' Marzu 1913 il-Vigarju Ġenerali Mons. Luigi Attard ħareġ ċirkulari li biha ħeġġeġ lill-Maltin biex jitolbu għas-suċċess tal-Kungress u sabiex minnu joħroġ ħafna ġid. Ordna li fil-knejjes kollha ssir kuljum kwarta adorazzjoni quddiem Ġesu Sagramentat u tingħad talba speċjali qabel il-Barka Sagramentali. Fl-Għid il-Kbirta' dikis-sena, l-Isqofta' Malta Mons. Pietru Pace ħareġ Ittra Pastorali li fiha rringrazzja lill- Kumitat tal-Kungress u ordna li bħala preparazzjoni, fil-Knisja tal-Ġiżwiti l-Belt issir 'Missjoni' ta' ħmistax- il ġurnata bi prietki kuljum u tlitt ijiem ta' Tridu fil- parroċċi kollha ta' Malta. Wera x-xewqa tiegħu li kull familja żżejjen it-twieqi u l-gallariji biex turi l-imħabba tagħha lejn Ġesu' fl-Ewkaristija. tal-1911, issuġġerixxa li l-Kungress Ewkaristiku li kien imiss, isir f'pajjiżna. FESTA SAN ĠUŻEPP Hal KIRKOP 2013 Jiżżejnu l-Knejjes bħal Jum il-Festa Il-Kurja tal-Isqof tat ukoll dawn l-avviżi: Fit-22 ta' April, meta jasal il-Legat tal-Papa, il-Kardinal Ferrata, il-parroċċi kollha madwar il-Port il-Kbir idoqqu mota ta' kwarta. L-għada, 23 tax-xahar, il-Parroċċi kollha jdoqqu mota ta' kwarta f'nofsinhar u waqt it-Te Deum. Il-knejjes kollha jkunu mżejna bħall-jum tal- festa titulari, u nhar il-Ħadd 27 ta' April, issir mixgħela mal-knejjes kollha tad-Djoċesi. L-Isqof ta l-permess li jistgħu isiru sigħat ta' adorazzjoni billejl matul il- Kungress u ordna li ssir Quddiesa Kantata fil-Parroċċi kollha f'xi jum tal-Ġimgħa tal-Kungress. Iż-żewġ pilandri li fil-festa tas-Salvatur naraw fuq iz-zuntier ta' Ħal Lija, fl-okkażjoni tal-Kungress kienu armati l-Furjana, waħda kull naħa tat-Tribuna fejn spiċċat il-purċissjoni f'għeluq il-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali. Din it-Tribuna kienet fejn illum hemm il-monument ta' Kristu Re, opra tal-iskultur Malti Antonio Sciortino, li kien twaqqaf bħala tifkira tal-Istess Kungress. Wasla tal-Kardinal Legat Kien jum li l-Maltin kienu ilhom jistennew li jasal, meta l-Kardinal Domenico Ferrata jiġi Malta. Dan wasal fit-22 ta' Marzu 1913, u ġie mwassal minn Sqallija mill-frejgata Ingliża 'Hussar'. Eluf ta' nies imlew is-swar ta' madwar il-Port il-Kbir, fuq il-Barrakki ta' Fuq u ta' Isfel waqt li ħafna dgħajjes ħarġu jilqgħu il-bastiment fejn il-breakwater. Il-Kumitat Ġenerali, immexxi mill-Viċi-President tiegħu Monsinjur Angelo Portelli O. P. kienu fejn id-Dwana biex jilqgħu lill- Kardinal. Minn kullimkien beda jinstema' l-għajat ta' Viva l-Papal, Viva l-Kardinal Legatil, Viva l-għażiża Reliġjon tagħnal, Viva Ġesu Sagramentati Il-Kardinal, liebes l-aħmar, beda jwieġeb billi jxejjer idejh. Minn fuq il- Knisja ta' San Filippu tal-Isla, ġew sparati wieħed u għoxrin tir. Wara li kien imwassal l-art mil-lanċa tal-Ammiral u sellem lil dawk li kienu jistennewh, il-Kardinal tela' fuq il-karozza mħejjija għalih, miġbuda minn erba' żwiemel. Fost iċ-ċapċip tan-nies, il-korteo għadda sa fejn il-Knisja ta' Sarria, il-Furjana, fejn Monsinjur Pietru Pace, Arċisqof ta' Rodi u Isqof ta' Malta tah merħba f'isem il-kleru u l-insara kollha ta' Malta. Wara li saru xi diskorsi oħra, bdiet purċissjoni li fiha il-Kumitati u nies barranin li kienu laħqu ġew Malta, u minn fejn il-Knisja ta' Sarria wasslu lill-Kardinal, miexi taħt il-baldakkin, merfugħ min-nobbli Maltin, sal-Konkatidral ta' San Ġwann. It-toroq kollha kienu mżejna mill-aħjar. Wara l-funzjoni, il-Kardinal ġie mwassal sal-Palazz tal-Isqof imdawwar mill-istudenti tal-Università. FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Fl-okkażjoni tal-wasla tal-Kardinal Legat ħadu sehem sitt baned: il-'Queen's Own'. tal-Isla fid- Dwana, id-'Duke of Edinburgh' tal-Birgu taħt Sant'Anġlu, il-'Vilhena' tal-Furjana ħdejn Sarria, il-'Prince of Wales' tal-Birgu fejn it-tribuna, 'La Vallette' fejn San Ġwann u l-'King's Own' fi Pjazza San Ġorġ. L-ewwel laqgħa fir-Rotunda tal-Mosta L-għada filgħodu, il-pellegrini barranin u ħafna Maltin daħlu l-Belt u żaru l-knejjes li kienu mżejna għall-okkażjoni tal-Kungress. Il-Kardinal Legat laqa' lill-membri tal-Kapitli, lis-saċerdoti, reliġjużi, sorijiet u lajċi li marru jsellmulu fil-Palazz tal-Isqof. Fis-1.00pm, il-Kardinal mar iżur lill-Gvernatur Rundle fil-Palazz tiegħu, il-Belt. Fis-2.30pm, il-qniepen tal-Belt taw is- sinjal li kien telaq fi triqtu lejn il-Mosta għall-ewwel laqgħa fil-Kungress. Għadda mill-Furjana, il-Ħamrun u Birkirkara. Matul it-triq kien milqugħ mill-ferħ tan-nies li bdew iwaddbu l-fjuri lejn il-karozza li kien riekeb fuqha, immexxija minn erba' żwiemel. Meta wasal il-Mosta, il-Banda daqqet l-Innu tal- Papa u wara li daħal għal ftit ħin fid-Domus Curialis, kien imwassal fil-knisja, fost iċ-ċapċip tal-preżenti, sal-altar maġġur mill-Isqof Angelo Portelli, il-Vigarju Ġenerali, fejn qagħad fuq is-sedja bejn żewġ kardinali oħra, imdawwar mill-isqfijiet fuq naħa u mill-Kumitat tal-Kungress fuq in-naħa l-oħra tal-presbiterju. Il-laqgħa bdiet billi Mons. Hevlen, Segretarju Ġenerali tal-Kumitat Internazzjonali, iddikjara l-XXIV Kungress Ewkaristiku Internazzjonali miftuħ b'indirizz lill-Kardinal Legat u qara telegramm mibgħut lill-Qdusija Tiegħu l-Papa. F'dan it-telegramm jil-kongressisti, magħqudin fil-fidi lejn Ġesu Sagramentat, talbuh il-Barka Appostolika fuqhom u fuq il-ħidma.tagħhom. Il-Kardinal Legat Domenico Ferrata jiftaħ il-Kungress fir-Rotunda tal-Mosta. Wara li nqrat il-Brevi dwar l-għażla tal-Kardinal Legat, l-istess Kardinal Ferrata għamel diskors tal- ftuħ, diskors twil mill-isbaħ, mimli kliem ta' tifħir sinċier lil Kristu Sidna, lill-Vigarju tiegħu, lir-Reliġjon Nisranija, lill-fidi tal-Maltin u lill-kobor tal-istorja ta' Gżiritna. Dan id-diskors ġie milqugħ minn ċapċip fit- tul u għajjat ta' ferħ minn kulħadd. Wara d-diskors tal-Kardinal, kien imiss lill-Isqof ta' Malta Mons. Pietru Pace li jwieġbu u jirringrazzjah. Warajh tkellem il-Vigarju Ġenerali Mons. Portelli, f'isem l-Isqof u l-Kleru kollu ta' Malta, ta merħba lill- kongressisti barranin b'diskors studjat fuq il-ħsieb ta' San Pawl li qal fl-Ittra tiegħu lill-Efesin: 'M'intomx le milqugħa f'dar ħaddieħor, m'intomx barranin, imma beltin u midħla tad-dar t'Alla'. Biex jilqgħu lill-pellegrini barranin saru mbagħad żewġ diskorsi oħra: wieħed bl-Ingliż minn Dr Mattei, u ieħor bil-Franċiż minn Mons. Emard, Isqof Kanadiż. L-aħħar diskors tal-Laqgħa sar minn Patri Vinċenz Sammut, S. J., Rettur tal-Kulleġġ S. Lwiġi, ta' Birkirkara. Il-Ħamis, 24 t'April, L-Għid tat-Tfal Il-Ħamis filgħodu kien iddedikat għat-tfal. Fil- Knisja ta' San Publiju, il-Furjana riġabru t-tfal tal- Belt, tal-Furjana u tal-parroċċi tal-qrib sabiex jassistu għall-quddiesa mil-Legat tal-Papa. Ma kienx hemm wisa' għalihom, u kellhom jitqassmu fil-knejjes ta' Sarrija u tal-Patrijiet Kapuċċini. Fil-parroċċi l-oħra, il-quddiesa saret fil-knisja tagħhom. L-Isqof Portelli, qabel il-quddiesa għamel diskors qasir. Ħames Isqfijiet barranin għenu lill-Kardinal fit-tqarbin. Wara l-Quddiesa, it-tfal marru lejn il-Mall, fejn ġew mogħtija xi ħaġa x'jieklu u waqt li mxew wara l-bandalori tagħhom, resqu lejn il-Belt u għaddew minn Strada Rjali, illum Triq ir-Repubblika. Il-Kardinal u dawk ta' madwar raw din ix-xena sabiħa mill- gallarija tal-Casino Maltese. Hawn ta' min jgħid li t-tfal, huma u deħlin il-Belt kantaw bit-taljan, għall- ewwel darba, l-innu 'Nadurawk ja Ħobż tas-sema ' ta' Mons. Carmelo Psaila. Jgħidu li l-Kardinal Legat, meta sema' dan l-innu, qal lil ta' madwaru: 'Cosi cantano gli Angelil', bil-Malti: 'Hekk ikantaw l-Anġlil'. It- toroq imżejna mill-Furjana għall-Belt kienu mimlija bin-nies ferħanin jammiraw lit-tfal Maltin, li min- Purċissjoni tat-tfal tal-Ewwel Tqarbina għaddejja minn Strada Rjali l-Belt. naħa tagħhom bdew ikantaw u jgħajtu: 'Viva l-Papa', 'iiva l-Kardinal Legat' u 'Viva Ġesu Sagramentat'. Waqt li kienet issir din il-funzjoni, komplew ġejjin il-pellegrini barranin. Mal-vapur 'llle de France'' wasal il-Kardinal Santos v Alma Arċisqof ta' Sivilja, flimkien ma' 243 Spanjol. Kif niżlu l-art, marru f'purċissjoni lejn il-Konkatidral ta' San Ġwann. Mons. Federiano Giannini, Arċisqof ta' Bejrut, Delegat Apostoliku tas-Sirja, qaddes l-Isla. Fil-knejjes tal-Belt saru laqgħat għall- pellegrini Ingliżi, Taljani, Franċiżi, Spanjoli, Belġjani, Ġermaniżi u Griegi. It-tieni laqgħa fil-Mosta It-tieni laqgħa fil-Knisja tal-Mosta mexxiha Mons. Hevlen, Segretarju Permanenti Internazzjonali tal-Kungressi. Attendew għaliha bosta kardinali u isqfijiet, fosthom il-Kardinal Bourne tal-Ingilterra akkumpanjat mid-Duka ta' Norflok. Id-diskorsi li saru kien dawn: Mons. Luigi Farrugia tkellem dwar ''L-Ewkaristija u Malta', l-Avukat Giovanni Galea dwar. ' l-Liturġija tal-Quddiesa', il-Professur: Anastasju Cuschieri, O. C. dwar 'il- Quddiesa Riparatriċi' u l-Kanonku A. F. Levnaud dwar Il-Quddiesa fl-Istorja tal-Knisja tal-Afrika'. Fl-istess ħin ta' din il-laqgħa, fil-Belt Valletta kienu qegħdin isiru prietki speċjali f'diversi knejjes. F'San Ġwann ipprietka l-Isqof ta' Pesera, Mons. P. Paolo Tei, San Pawl kien hemm Patri Luigi Attard, O. F. M:; f'dik ta' San Duminku Patri Rużarju Spiteri O. P. u f'San Publiju l-Furjana Mons. E. Vassallo. Dakinhar ukoll sar riċeviment fil-Palazz tal-Isqof u l-Banda ''King's Own' daqqet fi Pjazza San Ġorġ. Fil- Knisja ta' San Duminku saret Adorazzjoni quddiem Ġesu Sagramentat u quddiesa fis-siegħa ta' billejl li ghaliha attendew tlett elef ruħ. Elfejn ruħ oħra semgħu quddiesa oħra fit-tlieta ta' filgħodu bħala għeluq tal-adorazzjoni. Illum, fit-8.00am, il-Kardinal Ferrata telaq mill-Belt għall-Imdina, biex iqaddes fil-Katidral. Kien milqugħ ir-Rabat fil-Knisja ta' Santu Wistin. Hemmhekk il- Markiż Apap Bologna qralu indirizz u ġie meħud fi proċessjoni lejn il-Katidral taħt baldakkin merfugħ minn sitt nobbli Maltin. Fl-10.30am beda l-Pontifikat fil-preżenza tal-Kardinali l-oħra u għadd kbir ta' isqfijiet. Il-mużika kienet taħt id-direzzjoni ta' Maestro Paolino Vassallo. Wara, il-Kardinal kien mistieden għall-pranzu għand in-nobbli Ursola De Piro. Dakinhar ukoll, fil-Knisja tal-Griegi, sar Pontifikat mill-Isqof Mons. N. Camer, Rettur tal-Kulleġġ Maronita, tar-Rit Siro-Maronita, li fih inqara l-Vanġelu FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 bil-Malti, skont l-użanza tagħhom. Il-Pellegrini Spanjoli kellhom quddiesa fil-Knisja Ta' Ġieżu. Il-Belġjani u l-Franċiżi ngħaqdu flimkien għall- quddiesa fil-Knisja ta' San Franġisk. It-Taljani ltaqgħu fil-Knisja tal-Ġiżwiti fi Triq il-Merkanti. Wara sar diskors minn Mons. Lagumina, President tat-Taqsima, dwar ''id-devozzjoni lejn Ġesu Sagramentat'. Warajh Patri Agostino Gemelli O. F. M. tkellem dwar ''il-verità tal-Ewkaristija fost l-għorrief'. Il-pellegrini Spanjoli u Portugiżi ltaqgħu fil-Knisja Ta' Ġieżu l-Belt fejn qaddes il-Kardinal Almaraz v Santos li ħadem ħafna biex ikabbar id-devozzjoni lejn il-Kwaranturi u s-Sigħat ta' Adorazzjoni. L-istudenti ltaqgħu fl-Oratorju tal-Konkatidral ta' San Ġwann, taħt it-tmexxija tal-Prof. Mons. Giovanni Maria Pelizzari, Isqof ta' Piacenza. Id-diskorsi saru mill- Prof. Mons. Giovanni Formosa dwar ''L-Ewkaristija u Malta', Patri Gemelli dwar Il-verità tal-Ewkaristija fost l-għorrief' u mill-Kjeriku E. Dandria dwar 'Ix- Xirka tal-Adorazzjoni Riparatriċi'. Il-Pellegrini Ingliżi ltaqgħu fil-Knisja ta' Santu Wistin u pprietka Fr Banin minn Londra dwar 'L-Istorja tal-Ewkaristija fl-Ingilterra'. Fr Heelev, saċerdot Amerikan, tkellem dwar 'Ġibda Nisranija lejn l-Ewkaristija'. Fil-knisja tal-Ġiżwiti ltaqgħu l-pellegrini Taljani, taħt il-presidenza ta' Mons. Lagumina. Kellmuhom Mons. Catalanotto dwar 'Id-devozzjoni lejn is- Santissimu Sagrament', Patri Gemelli dwar. 'il- verità tal-Ewkaristija fost l-għorrief' u Patri Alfons De Feo, Redentorista, dwar id-devozzjoni lejn Ġesu Sagramentat fil-Belt ta' Napli. It-tielet laqgħa tal-Mosta Fl-istess jum saret it-tielet laqgħa Ġenerali tal- Kungress fil-Knisja tal-Mosta. Kif semmejt qabel, il-pellegrini tal-pajjiżi differenti kellhom il-laqgħat tagħhom fil-Belt u ħafna isqfijiet attendew għall- Pontifikal fil-Katidral tal-Imdina. Għalhekk mis- sagħtejn ta' wara nofsinhar 'il quddiem numru kbir ta' karozzini bdew iġorru mill-Belt lil dawk li kellhom jieħdu sehem f'din l-aħħar laqgħa tal-Mosta. Mons. Hevlen reġa' ppresieda l-laqgħa, li għaliha attendew il-Kardinali Bourne u Almarez v Santos. Kien hemm ukoll id-Duka ta' Norfolk flimkien mal- Kaptan J. Kontino Theuma Castelletti. Wara. t-talba kulħadd qam bilwieqfa u nqara t-telegramm tal-Papa, tweġiba għal dak li kien bagħatlu l-Kardinal Legat. Kien jgħid hekk: Ruma, 24 ta' April, 1913.h 'Lill-Kard. Il-Papa Re Piju X, b'qalb ta' missier jilqa' l-eku tal-leħen kollu mħeġġeġ ta' tant ulied, illi, filwaqt li FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 dawru lejh il-ħsibijiet ta' mħabbithom, bdew f'dik l-istorika Gżira, glorjuża għall-ġrajjiet glorjużi tagħha, iċ-ċerimonji kbar Ewkaristiċi, u magħhom magħquda bi ħsieb wieħed ta' qima quddiem ir-rebħ ta' Ġesu Sagramentat, jitlob 'l Alla biex isaltan fuq kulħadd bl- imħabba tiegħu u jibgħat fil-wisgħa kollha l-mitluba barka appostolika lil kull wieħed mill-kongressisti u fuq kollox lilek Em.mu Kardinal Legat, lill-Kardinali l-oħra, lill-Arċisqfijiet, u lill-Isqfijiet li huma hemm, Barka Ħabbara tal-għeżież grazzi tas-sema. Ma setax jonqos iċ-ċapċip kbir u l-għajjat ta' 'Njiva l-Papa' li laqa' dan it-telegramm. Id-diskors ewlieni din id-darba għamlu l-Kardinal Bourne dwar L-Ewkaristija u l-familja'. Iżda qabel feraħ bi kliem mill-isbaħ lill-Isqof Pietru Pace għall-kuraġġ li kellu fit- tħejjija tiegħu u feraħlu għas-suċċess li kiseb. It-tieni kelliemi kien l-Avukat Arturo Mercieca, li tkellem dwar :' L-Ewkaristija u t-Tfal'. Tkellmu wkoll Patri Gemelli dwar 'L-Ewkaristija u Lourdes' u t-Tabib Gian Felice Inglott fuq is-suġġett: 'L-Ewkaristija fl-aħħar siegħa qalila tal-ħajja', jew L-Ewkaristija bħala Vjatku'. Dawn id-diskorsi ġew milqugħa b'ċapċip kbir u ħafna kienu dawk li marru jifirħu lill-kelliema. Dakinhar stess fil-knejjes tal-Belt komplew isiru l-laqgħat għall-pellegrini barranin. Fit-8.00pm fil- Konkatidral ta' San Ġwann ipprietka l-Eċċ. Tiegħu Mons. Schiro, mill-Greċja, Arċisqof ta' Neocesarea, li kien diġà magħruf ħafna f'Malta. Tkellem dwar 'Kristu huwa l-Iben ta' Alla l-ħaj'. F'dan il-jum, filgħodu, saru diversi quddies fi knejjes differenti f'Malta: Fil-Konkatidral ta' San Ġwann qaddes il-Kardinal Francinava, f'San Pawl l-Isqof ta' Malta Mons. P. Pace għall-istudenti tal- Università, f'San Duminku l-Kardinal Laudli, fil- knisja tal-Ġiżwiti, Mons. Giuseppe Schiro, Arċisqof ta' Neocesarea, l-Isla l-Kardinal Almaras v Santos, is-Siġġiewi Mons. Berti, Isqof ta' Umbria, iż-Żurrieq Mons. Bartolomeo Lugemini, Isqof ta' Girgenti u Palermo u l-Mosta l-Kardinal Bourne u ħafna isqfijiet , oħra. Għeluq tal-laqgħat il-kbar Din il-laqgħa saret fil-11am fir-Rotunda tal-Mosta u attendew għaliha l-Kardinal Legat u tliet Kardinali oħra: Lualdi, Nava u Almaras. Mons. Hevmen ippresieda l-laqgħa li fiha tkellem Patri Antonio Keanza S. J. editur tar-rivista 'Civiltà Cattolica', flok l-Isqof Mons. Zorn de Bulach, dwar 't-talb għall-konverżjoni tal-Lvant'. Purċissjoni Sagramentali ħierġa mill-Katidral tal-Imdina fil-jiem tal-Kungress Ewkaristiku. Ritratt EA Gouder. Dekan Mons. Giuseppe Farrugia, Vigarju tal-Isqof ta' Għawdex, li ttratta dwar 'Iż-żjara ta' filgħaxija u s-Siegħa Qaddisa tal-Adorazzjoni'. Wara dan, il- Maġistrat Giuseppe Cremona tkellem dwar ''Il-ġid li l-Ewkaristija tagħmel fis-soċjetà'. Wara dan, il-Kanonku Abbati Desgranges, il- President tal-Ġuvintur Insara, 'Jeunesse Chatolique' ta' Franza, għamel diskors dwar is-'Soċjetà li toqgħod taħt il-mant ta' Ġesu Sagramentat u l-ġid li taqla' mill- altar, tron ta' sidha, tal-Feddej tagħha, ta' Missierha''. Tkellem ukoll il-Kardinal Spanjol Almaras v Santos u faħħar it-tjieba nisranija tal-Poplu Malti li wera fil- Kungress. Għalaq l-aħħar laqgħa l-Legat tal-Papa l-Kardinal Ferrata u beda d-diskors tiegħu b'dan il-kliem: 'Il- Kungress tagħna għoddu spiċċa. F'dil-Gżira, li tilqa' lil kulħadd bil-qalb u li tisirqek bil-ġmiel tagħha, aħna għaddejna jiem tassew sbieħ u ħelwin li ma ninsew qatt, li kienu wkoll ta' ġid mill-aqwa għar-ruħ u għar- reliġjon tagħna. Irringrazzja lil dawk kollha li ħadmu fil-Kungress u stieden lil kulħadd, Maltin u barranin, biex jieħdu sehem fil-purċissjoni li kellha ssir fl- għeluq tal-Kungress. Fl-aħħar ta' din il-laqgħa l-Isqof ta' Malta Mons. Pace offra kalċi tad-deheb lill-Kardinal Legat. Dan il-kalċi kien tal-Isqof Malti Casolani u llum jinsab fit-teżor tal-Arċi-Bażilika tas-Salvatur tal-Lateran f'Ruma. Il-Barka Sagramentali fuq il-baħar Din saret is-Sibt filgħaxija, lejlet għeluq il- Kungress. Madwar is-swar tal-Port il-Kbir, madwar 120,000 ruħ kienu qed jistennew din il-ġrajja speċjali. Fil-5.00pm bdiet ħierġa l-purċissjoni mill-Konkatidral ta' San Ġwann li fiha ħadu sehem 200 fratell tal- Knisja ta' San Duminku, numru kbir ta' saċerdoti u is-Santissimu Sagrament, mexa taħt il-baldakkin merfugħ minn membri tal-Kumitat tal-Kungress. Fil-Port il-Kbir, taħt il-Barrakka ta' Fuq, kien hemm l-Kbir mill-Barrakka ta' Fuq. Ft if 7, Emm Vapuri u opri tal-baħar oħrajn miġbura fil-Port il-Kbir jassistu għall-Barka tal-Baħar mill-Barrakka ta' Fuq. numru kbir ta' dgħajjes u laneċ. Malli s-Sagrament twassal taħt tribuna mibnija apposta fuq il-Barrakka ta' Fuq, kor ta' madwar 800 żagħżugħ u żagħżugħa fil-Ponta tal-Isla, instema' jKanta 'O Salutaris Hostia' u t-'Tantum ergo'. Meta l-Kardinal Legat bierek il- baħar u lil Malta kollha, instemgħu s-sfafar tal-laneċ u tal-bastimenti, u l-qniepen tal-parroċċi madwar il- Port daqqew flimkien biex isellmu lil Ġesu. Waqt li x-xemx dehret nieżla fix-xefaq tal-Punent ta' Malta, il-purċissjoni reġgħet lura lejn San Ġwann. Jum Tmiem il-Kungress filgħodu Sebaħ il-jum tal-Ħadd, is-27 ta' April 1913, il- jum li fih kellu jintemm il-XXIV Kungress Ewkaristiku Internazzjonali f'Malta. Filgħodu sar Pontifikal solenni fil-Konkatidral ta' San Ġwann mill-Kardinal Legat, l-Em. Tiegħu Domenico Ferrata, li fih ħadu sehem erba' Kardinali oħra, tletin isqof, u ħafna personalitajiet, fosthom id-Duka ta' Norfolk. Il- Pontifikal intemm bil-Barka Appostolika mogħtija mill-Kardinal Legat. Wara l-Pontifikal li spiċċa fil- 11.00am, il-Kardinal kien meħud fil-Palazz tal-Isqof fost il-ferħ ta' folol kbar ta' nies. Fl-istess jum filgħodu saru Pontifikali oħrajn minn Isqfijiet barranin fil-Furjana, il-Birgu, l-Imqabba u l-Imsida, fejn 200 tifel u tifla rċevew l-ewwel Tqarbin. FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 Il-Pontifikal tal-Kardinal Legat fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann, il-Belt Valletta. Il-qofol tal-Kungress kien għadu ġej. Dan kellu jintemm b'purċissjoni solenni bis-Santissimu Sagrament mill-Konkatidral ta' San Ġwann għall- Furjana, fejn kellha tingħata l-Barka Sagramentali. Folol kbar ta' nies bdew jersqu lejn il-Belt biex jassistu għal din il-purċissjoni, li bħalha la qatt kienet saret u lanqas għadha saret sal-lum. KAMP) / il B.A 7. b (i ga b Fi tmiem il-Pontifikal saret purċissjoni solenni bis-Ssmu. Sagrament tul Strada Rjali sax-Xagħra tal-Furjana. Hawn tidher il-Purċissjoni ħierġa minn Bieb il-Belt l-antik għaddejja minn taħt ark trijonfali li llum jintrama għall-Festa ta' San Ġwann Battista fix-Xewkija. 9 ża Bdiet ħierġa fit-3.30pm. Fil-bidu mxew il-Bovs' Brigade u membri tal-Pulizija fuq iż-żwiemel. Wara dawn kien hemm it-tfal tal-Istitut St. Patrick ta' Tas- Sliema u soċjetajiet oħra. Ħadu sehem iktar minn 4,146 fratell minn Malta kollha, membri ta' 100 Konfraternità, erbgħa erbgħa, 323 patri mill-Ordnijiet Reliġjużi ta' Malta, membri tal-Gvern, Seminaristi, u madwar 500 saċerdot, mill-parroċċi, Kapitli u Kappillani ta' Malta u Għawdex, Monsinjuri u Prelati barranin, 36 isqof, u fl-aħħar il-Kardinal Legat bis- Sagrament Imqaddes. Il-baldakkin kien merfugħ min- nobbli Maltin. Erba' nobbli Ingliżi refgħu l-umbrella. Wara s-Sagrament imxew erba' Kardinali, il- Kumitat tal-Kungress, ġemgħa akkademiċi, pellegrini barranin Franċiżi, Taljani, Spanjoli u Portugiżi (b'kollox 6890) u madwar 3000 Maltin. Il-purċissjoni damet FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 ħierġa minn San Ġwann sagħtejn u għaddiet minn dawn it-toroq: Triq Merkanti, San Duminku u ta' San Franġisk, fejn ingħatat il-Barka Sagramentali. Meta l-baldakkin ħareġ minn Bieb il-Belt, il- purċissjoni għaddiet min-nofs ix-Xagħra tal-Furjana, lejn Balzunetta, minn Triq l-Argotti għall-knisja ta' Sarrija u Triq Sant'Anna u dritt għat-Tribuna li kienet armata fejn illum hemm il-Monument ta' Kristu Re. Kien stmat li matul it-triq kien hemm 100,000 ruħ jaraw il-purċissjoni għaddejja. Preparazzjonijiet biex tingħata l-Barka Sagramentali fi tmiem il-Kungress, taħt it-Tribuna li kienet armata fix-Xagħra tal-Furjana. 'Tant kien temp sabiħ, li x-xemgħa ta' fuq it- Tribuna baqa' jixgħel. Meta ntemmet il-purċissjoni, tkanta it-Te Deum u ngħatat il-Barka Sagramentali. Malli spiċċat il-funzjoni, żewġ saċerdoti, wieħed Malti u ieħor Taljan, bdew jgħajtu bil-ferħ: Viva Ġesu Sagramentat, Viva l-Papa, Viva l-Kardinali, Viva l-Barranin aħwa tagħna, u ġew milqugħa minn ċapċip kbir u għajjat mill-folla. Is-Sagrament ittieħed mill-Kardinal fil-Knisja ta' San Publiju, fejn reġgħet ingħatat il-Barka Sagramentali. Il-folla kompliet il-festa. Daħlet il-Belt u kompliet tkanta innijiet ta' tifħir lil Ġesu Ewkaristija. Xtaqet tagħti tislima xierqa lill-Kardinal Legat, iżda dan daħal il-Belt minn Bieb ix-Xatt. Iżda dakinhar il-Belt kien fiha għaxqa, bid-dawl taż-żejt, xemgħa u l-elettriku, speċjalment fit-toroq li minnhom kienet għaddiet il-Purċissjoni. Din il-mixegħla ma kinetx biss fil-Belt, għaliex minn fuq il-Barrakka ta' Fuq, Malta kienet tidher ħuġġieġa waħda u minn fuq Bieb il-Belt kont , tista' tilmaħ l-irħula kollha bil-mixgħela li kienet tiddi tal-kampnari u l-koppli tal-knejjes tagħhom. F'dak il- jum, Malta kollha riedet turi d-dawl tal-fidi u l-ħeġġa tal-imħabba li kienet tiddi f'qalbha lejn is-Sultan tal- Glorja, lejn Ġesu fl-Ewkaristija. L-għada t-Tnejn, permezz tal-ferrovija, mill-Belt telaq pellegrinaġġ ta' Maltin u barranin lejn is- Saqqajja, minn fejn imxew lejn il-Knisja Parrokkjali ta' San Pawl mal-Isqfijiet S. Liete de Vasconcellos, Giuseppe Imard u l-Vigarju Ġenerali Mons. Angelo Barka Sagramentali għad l-dell tal-istatwa ta' San Pawl li tinsab fuq iz- zuntier ta' biswit il-Parroċċa tar-Rabat. Portelli O. P., fejn dan tal-aħħar għamel diskors li fih wera li l-Appostlu San Pawl hemmhekk kien żera' ż-żerriegħa tal-fidi, u minn hemm kibret u xterdet mal-Gżira kollha. Mons. Emard iċċelebra l-Quddiesa. L-għada t-Tlieta, il-Kardinal Legat mar Għawdex, għaliex kien xieraq li din id-Djoċesi tieħu sehem ukoll fil-Kungress. Kien milqugħ b'ferħ kbir mill-Isqof ta' Għawdex, Mons. Giovanni Camilleri O. S. A. u l-poplu tal-Gżira. Fost għajjat ta' 'Evviva' tela' l-Katidral, fejn kanta Te Deum, Tantum ergo u ta l-Barka Sagramentali. Wara niżel fejn il-Kappella Ta' Sabina, u berikha sabiex fiha tibda ssir l-adorazzjoni perpetwa. Sebaħ l-għada, l-Erbgħa, 30 t'April, u l-Kardinal Legat b'għafsa ta' qalb kellu jħalli lil Malta. Palazz tal-Isqof tal-Belt niżel id-Dwana fost folla kbira li baqgħet miexja miegħu sax-Xatt. Wara li kulħadd xtaqlu l-vjaġġ it-tajjeb, rikeb fuq il-lanċa tad-Dwana li wasslitu sal-vapur HMS Hussar tan-Navv Ingliża. Fl-aħħar nistgħu nagħmlu mistoqsija: Irnexxa xejn dan il-Kungress Internazzjonali li sar f'Malta fl-19137 It-tweġiba nsibuha minn dak li ntqal jew inkiteb dwaru mitt sena ilu. Il-gazzetta tal-Vatikan 'Osservatore Romano' kitbet: 'Kungressi oħrajn setgħu jiftaħru aktar minn dan ta' Malta bil-kobor tal-post fejn ġew miġbura u bil-għadd ta' nies li ħadu sehem fihom, iżda ebda wieħed minnhom ma kellu dan: li l-popolazzjoni kollha ta' fejn sar, ħadet sehem kollha kemm hi, bil- ħeġġa kollha tagħha'. Il-Kan. G. Sansica, Segretarju tal-Isqof Raiti qal; 'Malta, ġawhra tal-Mediterran, hija art ta' vera mħabba nisranija u l-Kungress Ewkaristiku li sar fiha hu veru trijonf mill-aqwa ta' din l-imħabba'. Il-gazzetta 'La Croix' ta' Pariġi kitbet: 'Malta, f'dal-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali wriet lid- dinja kollha l-ħeġġa qawwija ta' poplu magħqud, lejn l-Ewkaristija'. Lord Clifford qal: 'Il-ħeġġa u t-tjieba tal-Maltin kienu f'dal-Kungress aktar milli stajt naħseb, u jibqgħu f'moħħi għal dejjem'. L-Isqof Giuseppe Medardo Ernard, ta' Vallevfield, il-Kanada, qal: 'Fil-wirja tal-fidi u fil-ħeġġa tal-poplu, dal-Kungress ta' Malta għadda lil dawk kollha li saru f'nazzjonijiet kbar u aktarx ma jsirx ieħor bħalu''. Il-Kardinal Bourne ħalla miktub: 'Inħalli Malta b'tifkiralimatintemm qatt fuq il- Kungress Ewkaristiku: id-devozzjoni lejn is-Santissimu Sagrament hekk sħiħa fil-poplu kollu. Diffiċli ssibha f'art oħra. Hemm ħwejjeġ li biex tifhimhom trid tarahom, u meta tkun rajthom, ma tinsihom qatt. Nitlob il-barka t'Alla fuq Malta, fuq is-saċerdoti tagħha, fuq il-poplu kollu fidil tagħha'. Ważiszgibjenrj Series KE :; ż Ġilmentari l FESTA SAN ĠUŻEPP HAL KIRKOP 2013 jġ LM ħa A ib li sar Mitt KAT u SidzOJji na: L-Eminentissimu Kardinal Domenico Ferrata, L-Eċċ. Rev.ma Mons. Isqof Thomas L. Hevlen, Legat tal-Papa Piju X fil-Kungress Ewkaristiku. President tal-Kumitati tal-Kungressi Ewkaristiċi. L-Eċċ. Rev.ma Mons. Pietru Pace, L-Eċċ. Rev.ma Mons. Angelo Portelli OP, Isqof Awżiljarju ta' Malta, Arċisqof ta' Rodi u Isqof ta' Malta. Viċi President tal Kumitat Ġenerali u President Effettiv tas-Sotto Kumitati. (Ħajr lil Era Alan Joseph Adami)