FIL-KOLLEĠĠJATA TA' SAN PAWL Kitba ta' Michael Galea Fil-knisja monumentali u artistika li hemm fil-Belt Valletta, dedikata lin- nawfraġju providenzjali ta' San Pawl fuq il-Gżejjer Maltin, hemm wieħed mill- altari tal-ġenb dedikat lil San Gejtanu'. Dan jinsab fil-kappellun fuq il-lemin ta' l- altar maġġur. il-kappellun kien inbena fuq pjanta u disinn ta' Francesco Sammut (1630-90)2. L-induratura kienet saret fl-1655 bil-ġenerożità ta' devoti ta' San Gejtanu, fosthom il-Bali Pompeo Rospigliosi, dinjitarju ta' l-Ordni tal-kavallieri ta' San Ġwann, li kien ħallas minn butu l-parti l-kbira ta' l-ispejjeż. Iżda fl-1835 billi raw li din id-dekorazzjoni kienet xi ftit goffa, kienu sarulha xi tibdiliet'. Fil-kappellun ta' San Gejtanu hemm imwaqqfa l-Fratellanza ta' Sant'Agata, verġni u martri, qaddisa tas-seklu tlieta, kompatruna ta' Malta'. Peress li l- kwadru ta' Sant'Agata ma kienx fiss fuq l-altar, imma kien jitqiegħed biss fil- funzjonijiet tal-Fratellanza, kienet inħasset il-ħtieġa li jsir kwadru li jkun it-titular tal-kappellun u li jkun jirrappreżenta lil San Gejtanu u lil Sant'Agata. Għalhekk fis-17 ta' Marzu, 1805, il-Fratellanza, bil-kunsens tal-kapitlu, iddeċidiet litagħmel dan il-kwadru; ħa ħsieb għal dan, l-Isqof ta' Malta, Mons Fra Vincenzo Labini (1780-1807). Hawnhekk wieħed irid isemmi li l-Isqof Labini kien ta' l-Ordni TejatiniS, l-Ordni mwaqqaf minn San Gejtanu'. L-Isqof Labini kien ordna huwa stess f'Palermo dak il-kwadru lill-pittur Giuseppe Velasco (1750-1827). Il- kwadru kien tħallas bi flus li ġabret għalih il-Fratellanza. il-kwadru tlesta. Fil-konsulta tat-28 ta' Awissu, 1806, ir-rettur tal-Fratellanza ħabbar li l-kwadru kien wasal f'Malta: kien irċevih f'dawk il-ġranet minn Palermo 1 San Gejtanu kien bin familja nobbli minn Thiene; kien wieħed mill-qaddisin li ħadem għar- riforma tal-Kleru; waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Kjeriċi Regolari, imsejħa Tejatini; ħadem b'tant żelu għall-ġid tal-proxxmu li kien jissejjħ il-kaċċatur ta' l-erwieħ; miet f'Napli fl-1547. 2 Dan l-arkitett temm il-bini tal-knisja tal-Madonna tal-Karmnu, l-Imdina. 3 Fra Pompeo Rospigliosi huwa midfun fil-knisja ta' San Ġwann. 4 Tagħrif mgħoti lill-awtur minn Paul Vella. 5 Il-Fratellanza ta' Sant'Agata twaqqfet kanonikament fil-knisja ta' San Pawl b'digriet tat-18 ta' Diċembru, 1804, mgħoti mill-Isqof Labini. 7 Anon, Tifkira tar-Raba' Ċentenarju mill-Mewt ta' San Gejtanu Thiene 1547-1947. PARROĠĠA SAN GEJTANU : HAMRUN FESTA 95 L-Isqof xtaq li l-kwadru l-ġdid jitqiegħed f'postu fl-aħħar jiem ta' dak ix-xahar stess, jiġifieri lejliet l-Ottava tal-festa ta' Sant'Agata, b'solennità. Fil-jum magħżul għat-tqegħid tal-kwadru Mons. Labini bagħat il-kwadru mill-palazz tiegħu, fejn kien jinsab, għall-knisja ta' San Pawl, bejn żewġ paġġi tiegħu flimkien mal-kanċillier. F'dik l-okkażjoni tqiegħed id-damask mal-knisja kollha; l-altar maġġur ġie armat bħal f'jiem ta' festa, kif ukoll l-altar ta' Sant'Agata fejn tqiegħed il-kwadru l-ġdid. L-għada, il-ħames Ħadd t'Awissu, li ħabtet l-Ottava fal-festa ta' Sant'Agata, li dak iż-żmien kienet issir fir-raba' Ħadd ta' l-istess xahar, saret quddiesa bil- mużika, li għaliha assista l-Isqof Labini u l-kapitlu mal-kleru tal-kolleġġjata. Il-Kwadru fuq l-Artal ta' San Gejtanu (bil-kortesija ta' Tonv Terribile) PARROĊĊA SAN GEJTANU : ĦAMRUN — FESTA '95 Dan l-istess Bali ta lill- altar ta' San Gejtanu lampier tal-fidda bi xbieha ta' San Gejtanu, u li jġib ukoll l- arma tal-kapitlu, tal-Granmastru Portugiż Fra Manoel de Vilhena (1722-36) u tal-familja Rospigliosi. Il-familja Camenzuli mill-Belt kienet tat lil din il-knisja ta' San Pawl tliet ventaltari tal-fidda 'basso riliev maħdumin a martello: wieħed lill-kappella tas- Sagrament, ieħor lill-altar maġġur (1792), u ieħor lill-altar ta' San Gejtanu (1794). Il-ventaltar ta' San Gejtanu juri l-Madonna bil-Bambin qed toffri lill- Bambin Ġesu lil San Gejtanu. Żewġ membri tal-familja Camenzuli: Antonio u Giuseppe jinsabu midfunin fil-knisja'', u fis-sagristija hemm ukoll ritratt-pittur ta' Giuseppe Camenzuli'5. L-altar ta' San Gejtanu għandu Ċintill antik ħafna u prezzjuż li jinżamm fil- knisja tal-Madonna tal-Karmnu tal-Belt, u jintlibes lill-istatwa tal-Madonna fil- festa tagħha tal-Karmnu. Dan iċ-Ċintill jinġieb fil-knisja ta' San Pawl fl-okkażjoni tal-festa ta' San Gejtanu u jintlibes lill-Bust tal-fidda ta' San Gejtanu li hemm fil- knisja ta' San Pawl. Dan il-Bust tal-fidda ta' San Gejtanu (1724) jitqiegħed fuq l-altar tal-Qaddis fl-okkażjoni tal-festa. Fl-imgħoddi l-Bust kien jitqiegħed fuq l-altar maġġur għall-okkażjoni tal-festa ta' San Gejtanu. Wieħed irid isemmi li minn fost l-Inkwiżituri li kien hawn Malta bejn l-1575 u l-1798, l-Inkwiżitur Carlo Francesco Durini (1735-39) kien marbut ħafna mal- knisja ta' San Pawl'S. Hu kien jiffrekwenta din il-knisja ta' sikwit waqt li kienettkun titkanta l-quddiesa konventwali. Kien ġie stabbilit li għall-festi tal-Konverżjoni ta' San Pawlu ta' San Gejtanu jiġi mistieden l-Inkwiżitur. F'Dawk il-ġranet, lilu kienu joffrulu bukkett fjuri17. Durini twieled f'Milan fl-1693, u kellu karriera illustri b'servizz għall-Knisja fl-istati pontifiċji. Huwa serva, fost karigi oħra, bħala gvernatur ta' Benevento, u imbagħad inħatar Gvernatur ta' Kampanja u Marittima. Miet f'Milan fl-1769. 17 Bonnici, A., Storja ta' l-Inkwiżizzjoni ta' Malta, Vol.