LEHEN IL-MALTI MAĦRUĠ MILL-'GĦAQDA TAL-MALTI' (UNIVERSITÀ) ĠUNJU 1984) IR-RABA' SENA LGhadd 40 GĦAD HEMM X'NAGĦMLU GĦAL-MALTI Fil-għadd 37 semmejna li sew fit-tagħlim kemm ukoll fl-eżamijiet jeħtieġ li ngħollu l-istandard tal-Malti; u għal- hekk għidna li jmissna ndaħħlu fost ħwejjeġ oħra il- kitba tal-komponimenti u dan mhux bħala telf ta' żmien, imma bħala taħriġ sabiħ għal-ftuħ tal-moħħ. U ta- bilħaqq, moħħ miftuħ hu moħħ li jaf jaħseb, jaf jagħżel 'bejn fehma u oħra, u jaf jifhem x'qed jiġri madwaru, f'pajjiżu, fid-dinja, sew b'tiġrib tiegħu n-nifsu sew b'mezz tal-qari meqjus. Mela meta fit-tagħlim u l-eżamijiet tal- Malti ndaħħlu l-kitba ta' komponimenti nkunu qegħdin noħolqu mezz sħiħ li bih nistgħu naslu biex naraw xi jsarraf l-istudent li jkun qed ihejji ruħu biex jaqdi n- Nazzjon f'xi impieg governativ. Minħabba li ma jkunx imħarreġ tajjeb, għal raġuni jew oħra, jista' jkun li wie- ħed ma jasalx biex ifisser ruħu tajjeb b'ilsna barranin u għalhekk ma jistax jurina sewwa x'għandu maħżun ġo fih, imma bil-Malti ma hemmx logħob. Il-Malti jikxifna u juri x'aħna; juri jekk nixbħux lil xi lewża battala in- kella lil xi frotta mimlija qalba u meraq. Għax aħna Maltin u l-ħsieb fl-ewwel libsa jiġina bil-Malti. Mela la wieħed jaħseb bil-Malti ma hemmx skuża li ma jafx ifisser ruħu. Din ma hix ortografija. Din hi kustjoni ta' li wieħed jikeb x'jaħsed. Ngħidu aħna komponimenti ta' din il-għamla : a) Xi drawwiet tal-Maltin, b) L-Edukazzjoni f'Malta, ċ) Il-Ġur- naliżmu Malti, d) Kif nistgħu nxerrdu l-imħabba għat- tagħlim fost in-nies tar-rħula, u oħrajn iġagħlu lil-istu- denti jbattlu l-ixkora ta' għerfhom biex juru sa fejn interessaw ruħhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' Art twe- lidhom, ma' dik l-art li trid tiksbilhom il-pagi għal-posti- jiet li jieħdu jekk ikun ħaqqhom. Imbagħad, min jasal biex jikteb fuq suġġetti bħal dawn li tajna ma jkunx ħela żmienu, għax jkun ħaddem rasu u dak li ħażen ġo moħħu f'ħajtu. Imma biex isir dan jeħtieġ li l-Malti fl-eżamijiet tal- Gvern jitqiegħed) iżjed fis-sħiħ u għal xi postijiet ikun obbligatorju, għax ħafna jonfru minn xogħol magħmul bis-serjietà. Imbagħad jeħtieġ li l-Gvern Imperjali jġagħal li l-impjegati tal-Gvern jiktbuh tajjeb, għax mhux biż- żejjed tħaddem il-4 u l-g imbagħad taħmel elf tixlifa oħra. Dan qegħdin ngħiduh għax, billi sikwit naraw xi taħwid fejn ma għandniex nistennewh, ġiena, l-ħsieb li fil-kitba tal-Malti, f'xi dipartimenti tal-Gvern fejn il- malti daħal b'liġi, qed ibagħbsu nies li ma jifhmux. U jekk dan jibqa' jsir, ikollna nitħaddtu aktar ċar u aktar jebes. -