VARIA ATQUE BREVIORA 1.—Ir-Radikali fit-tifsira tal-kelma : Dawk. il-kelmiet li jfissru. għemil. kuntrarju m'għand- hom ebda waħda mill-konsonanti tagħhom bħal xulxin, ħlief 'l hawn u 'l-hipn xi konsonanti tal-gerżuma : oliton-rqiq; tajjeb- hażin; ħareġ-daħal; tala'-wiżel; għalaq-fetaħ; ġie-mar; tġil- ħafif; waqa'-qam; twil-qasir; reboħ-tilef; ħelu-niorr; rabat-ħall; għadu-ħabib; ħaffer-wetta; żamin-reħa;. ġabar-rerred; faqar- għana; libes-neża'; iebes-artab; sabilt-ikrah. 2.—Konsonanti li jinxorbu fil-Għadd Imtenni: Meta fis-singular il-vokali aċċentata tal-kelma jkollha wi- rajha konsonanti mtennija, dik il-konsonanti intennija ssir waħ- da fil-Għadd Imtenni jekk warajha jkollha t-P Marbuta :— Hekk insemmgħu: ħabtejn flok ħabbtejn: -euftejn flox vufftejn; biċiejn flok biċċtejn; rkobtejn flok rkobbtejn; qoftejn flok qofftejn. 3.— Il-forma, partiċipali qiegħed ta' qagħad. Funzjoni gramma- tikali tagħha : Qiegħed quddiem verb fl-imperfett jagħti lill-verb it-tifsira ta' partiċipju attiv. Eżempju : qiegħed jew qed jilgħab: qiegħed jinż jaqre. Fil-verbi intransitivi d-differenza bejn l-espressjoni qiegħed jinżel u l-partiċipju attiv nieżel hija li fl-ewwel waħda hemm it- tifsira ta' għemil abitwali u fit-tieni hemm it-tifsra ta' għemil attwali. liżempju : Qiegħed jinżel il-Belt kuljum; dal-ħin nieżel, i qiegħed 4.—żvilupp ta' kliem: ) ed kliem sempliċi f'ilsien Malti huwa dak ti hu magħ- mul mill-vokali twal 4, e, 3,0, 4. Dan il-kliem nużuwh għal es- pressjonijiet esklamativi. , a (ah 1) tfisser ferħ; e (eh7) tfisser mistoqsija; i (ib) tfisser biżgħu jew stagħġib. ħasdu; o (oh) tfisser għaxqa; u (uh) tfis- ser waħx. Wara, jiġi dak il-kliem l hu magħmul minn sillaba waħda, jiġifieri minn konsonanti u vokali, bħalnia huma l-kelmiet : 3na, pa, ta u xi partiċelli Hi(n), dat, sa, bi fi, le; imbugħad il-kliem b'eħor li bu magħmul minn żewġ sillabi (b'vokali miftuħin) im- tennijin, li iktarx issibu f'ilsien it-trabi jew tfal żgħar, bħal: letu, vava, mamma, pappa, bumbu, ċejċa, ninni, bambu, eċċ.. b'konsonanti Jabjali u mhux dentali. Dan juri f'ilsien Malti, kif ukoll f'ilsna oħra, l-iżvilupp tal- Isien il-bniedem minn ittri vokaliċi onomapejtiċi għal espres- sjonijiet sillabiċi li bihom bil-mod il-mod ħarġet kull kelma ti biha kull jIsien ifisser. il-ħsieb ta' min jitkellem, 5.—Id-desinenza ier fi kliem Malai: Kelma semitika Maltija ma tistax tispiċċa bid-desinenza jer, Il-vokali u mkaxkra żżomm il-leħen tagħha bla mittiefes qud- diem l-aħħar konsonanti 7, u ma tikserx f'ie.. Ħekk għandna. sirar. bjar, mrar, fwar, xrar. 6.—Minn bis-suffissi pronominali f'espressjonijiet idjomatiċi : Jiġi minnek (qrubija); minnek jonqos li ma tiġix; minnek idġi li ma jistudjaw: għandu minnek (jixbhek); s'sar minnu ma. jiġir minnu (ma jixraqx); ma hu minnu (mhux tassew); ħareġ minnha. (l-libsa); a'minnek2 Minnu twiċċir dejjem bil- ġeddum. : 7.—Għal wara verb: Għal wara verb jista' jfisser kontra jew favur. Kontra: Dar għalija; għamel għalih; ħabat għalija; qam jħalikom: dak mhux għal snienek; tah għalik; għarwieh għalija; ta għalih; dar għal difrejh, Favur: Qabeż għaliji iwaqa' għalih. għamel ħafna għalija; talab għalik; (jissokta)