Marsaxlokk (0) Mitt Sena Parroċċa 'Għalkemm din is-sena qed niċċelebraw il-mitt sena minn meta Marsaxlokk sar Parroċċa, ta' wieħed ifakkar li Marsaxlokk minn dejjem kien meqjus bħala post ta' qima lejn xi forma ta' alla. Fl-inħawi ta' Tas-Silġ insibu tempju megalitiku li kien jintuża' minn nies ta' żmien il-bronż biex jagħtu qima lil alla li kienu jemmnu fih, x'aktarx lil mara l-Ħoxna minħabba l-istatwa li nstabet li tixbah lil dik misjuba f'Ħal Tarxien. Meta ġew il-Feniċi f'Malta, madwar it-tmien seklu qabel Kristu, dawn bidlu dan it-tempju f'wieħed iddedikat lil alla Astarte. Fi żmien il-Puniku Hellenistiku dan it-tempju ġie ddedikat lil alla Hera. Ir-Rumani ddedikaw dan it-tempju lil Guno. Dan it-tempju kien magħruf mad-dinja kollha ta' dak iż-żmien u kien meqjum saħansitra mill-pirati. Sfortunatament dan kien ġie misruq mill-gvernatur ta' Sqallija Kajjus Verras, li wara ġie kkundannat ta' għemilu mis-senat Ruman. Meta, skond l-Iskrittura, ġie San Pawl f'Malta fis-sena SOWK, m'għandniex nimmaginaw li l-Maltin kollha saru Insara mil-lejl għan-nhar. Guno baqa' jiġi meqjum fit-tempju ta' Tas-Silġ sas-seklu erbgħa wara Kristu, meta l-Imperattur nisrani Teodozju għadda ligi favur l-Insara li biha tahom it-tempji pagani biex jibdluhom fi knejjes Insara. F'tas-Silġ jidher li l-ewlenin Insara bnew Bażilika Biżantina ġewwa t-tempju ta' Guno, u x'aktarx kien ukoll battisteru li fih il-qassisin kienu jgħammdu lin-nies. Din il-bażilika ġiet meqruda s-sena800 WK x'aktarx mill-Misilmin li ġew Malta f'dan iż-żmien. Fis-sena 1091WK, wara l-ħakma Għarbija, Malta ġiet mirbuħa minn Normanni taħt it-tmexxija tal-Konti Ruġġieru. F'dan iż-żmien, l-Insara tar-rit Latin (in-Normanni) kienu jinstabu fl-Imdina, filwaqt li fil-bqija tal-gżira kienu jġhixu l-Misilmin. In-Normanni ma jidhirx li kienu interessati li jikkonvertu lil dawn il-Misilmin f'Insara. Dan l-attentat ppruvaw jagħmluh xi patrijiet tar-rit Grieġ li ġew Malta minn Sqallija għal tal-apposta. Dawn il-patrijiet kienu originaw madwar is-sena 500WK fil-Hawran, is-Sirja, u aktar tard ħarbu lejn in-naħa t'isfel ta' l-Italja minħabba invażjoni tal- Misilmin. F'Malta dawn il-patrijiet bdew iwaqqfu komunitajiet monastiċi, jissejħu Dejr, fost il-Misilmin tal-gżira. F'Marsaxlokk kien jinsab id-Dejr ta' Limara, Dejr Limara, minn fejn ħadet isimha Dellimara. Fil-fatt, barra mill- bażilika insibu ukoll fdalijiet ta' bini li jidher li kellu karattru reliġjuż. Cagiano jissuggerixxi li dan seta' kien xi monasteru. ' B'hekk nistgħu ngħidu li kważi f'kull żmien ta' l-Istorja t'artna dejjem insibu xi komunita' li ġiet ispirata minn dawn l-inħawi tal-gżira biex tagħti qima lil dak li huwa Qaddis. Għalhekk din is-sena li aħna qed niċċelebraw huwa l-bidu ta' komunita' ġdida f'Marsaxlokk li tagħti qima lil Alla u ġieħ lil Marija Santissma taħt it-titlu tal-Madonna tar-Rużarju ta' Pompej. ''Medieval Malta' Grajjiet Malta - L-Ewwel Ktieb' Mahonev L. ''5000 Vears of Architecture in Malta' 80 Festa Madonna ta' Pompej- Marsaxlokk. e Awissu 1997