Monument li jfakkar ir-rebħa tal-Assedju l-Kbir 1565, hekk tgħid l-iskrizzjoni li naraw imnaqgxa fil- faċċata tal-Bażilika tal-Isla. Din l-iskrizzjoni nkitbet mal-faċċata ta' din il-knisja għax fir-realtà din inbniet biex qatt ma tintesa r-rebħa kbira li l-Ordni ta' San Ġwann flimkien mal-poplu Malti kien għamel nhar it-8 ta' Settembru 1565 fuq l-Imperu Ottoman. Kien l-Ordni nnifsu li permezz tal-Gran Mastru De Valette semma lill-Isla bħala SENGLEA CIVITAS INVICTA u ried li l-knisja ewlenija tkun iddedikata lit-twelid tal-Madonna u li tibda tissejjaħ il-Vitorja biex għal dejjem din il-festa Marjana tintrabat mar-rebħa tal-Assedju. Din ir-rabta bejn il- Belt Senglea u r-rebħa tal- Assedju l-Kbir baqgħet Il-Bażilika Kolleġġjata ta' Marija Bambina fl-Isla, li nbniet mill-ġdid wara t-Tieni Gwerra Dinjija dejjem b'saħħitha u għalhekk insibu diversi okkażjonijiet jew skrizzjonijiet li jikkonfermaw dan, : bħal eżempju l-iskrizzjoni li nsibu . fis-sagristija ta' din il-knisja li tgħid hekk 'D.O.M. Ampliss.hier. INVICTA. grati animi monumentum posuit' Din l-iskrizzjoni tikkonferma l-gratitudni tal-Gran Mastru u tal-Ordni lejn in-nies tal- Isla għal kuraġġ u ħila li wrew waqt l-assedju fid-difiża ta' belthom u bħala ringrazzjament l-Ordni ċeda ċ-ċnus fuq l-artijiet lin-nies tal-Isla. Lapida fis-Sagristija tal-Bażilika, li tfakkar meta l-poplu Senglean akkwista l-ħelsien mill-ħlas tal-piż taċ-ċens fuq l-art Din l-istorja baqgħet maż-żmien tingħaġen ma' dik tal-Isla u l-knisja ewlenija tagħha li dejjem sa mill-bini tagħha kienet ikkunsidrata bħala l-monument tar-rebħa tal-assedju. Naraw li f'diversi okkażjonijiet irreferew għal diversi viżitaturi u dinjitarji li kkummentaw fuq din il-knisja speċjalment wara s-sena 1581 meta din il- knisja saret parroċċa. Fost dawn il-viżitaturi li żaru din il-knisja u li kkonfermaw din ir-rabta nsibu lill-Mons. Ascanio Libertann li kien t għamel vista pastorali f'isem l-Isqof Gargallo fis- sena 1585. Gargallo nnifsu fis-sena 1602 għamel viżta ) pastorali f'din il-knisja u kompla jagħtina iktar dettalji tagħha. L-Isqof Cagliares żar l-Knisja ta' Marija Bambina tal-Isla tliet darbiet fis-sena 1616, 1621 u 1631 u dejjem din il-knisja baqgħet indikata bħala l-monument tar-rebħa tal-assedju. F'din l-aħħar viżta ta' Cagliares insibu ; o dettall importanti li jitfa' dawl fuq il-vara titulari ta' Marija Bambina li kienet tinstab diġà f'din il-knisja 1 fis-sena 1618. F'din in-nota. 74 naraw li l-istatwa kienet — ġiet miżbugħa u indurata f u kienet tinżamm ġo niċċa 4 fuq l-artal tal-Madonna tas- Sokkors. Din in-nota hija $ importanti għax minna nafu Lapida li tinsab fuq in-naħa tal-lemin tal-Bażilika, li tfakkar il- konsagrazzjoni solenni tal-knisja mill-Isqof Alpheran De Bussan, nhar l-20 ta' Ottubru 1743 kemm l-istatwa titulari kienet miżmuma b' għożża kbira. Fis-sena 1679 insibu Isqof ieħor li għamel viżta pastorali f'din il-knisja dan kien Ciacomo Molina li fiha jagħti tagħrif dwar l-Isla fi. żmien il-pesta l-kbira. Isqof ieħor li rabat ismu ma' din il-parroċċa kien l-Isqof Alpheran de Bussan u mill-viżta pastorali tiegħu nieħdu ħafna informazzjoni fuq l-istat tal-knisja. Dan l-isqof kien ukoll li dakinhar 20 ta' Ottubru 1743 ikkonsagra solennament din il-knisja. L-Isqof Vincenzo Labini u l-Gran Mastru De Rohan kienu strumentali biex fis-sena 1786 il-Papa Piju VI għolla din il-knisja għad-dinjità ta' Kolleġġjata Insinji. L-Arċisqof Mauro Caruana, il-persuna li wera xewqa tal-poplu tal-Isla preżenta lill-Papa Benedittu XV ir-rikors biex il-Kolleġġjata tal-Isla tkun mgħollija għad-dinjità ta' Bażilika. Nhar it-3 ta' Jannar 1921 il- Papa ħareġ id-digriet Ad Perennandam Memorian li kien ifisser li l-kolleġġjata ta' Marija Bambina issa saret Bażilika Minuri. Ġurnata oħra indimentikabbli fl-istorja ta' din il-belt u l-knisja tagħna kienet nhar l-4 ta' Setembru 1921 meta fix-Xatt tal-Isla l-Arċisqof ta' Malta Dom Mauro Caruana megħjun mill-Isqfijiet Angelo Portelli u Govanni Maria Camilleri nkuruna solennament l-istatwa mirakoluża ta' Marija Bambina. Din kienet festa kbira għas-Sengleani kollha u għal pajjiżna. Kien l-ewwel darba li vara ġiet inkurunata solennament b'digriet li ħareġ mill-Vatikan nhar l-1 ta' Mejju tas-sena ta' qabel. Il-Gran Mastru il-Papa Piju VI L-ET. il-Papa Benedittu XV/ Fr Giovanni M. Camilleri DESA. — Isqof ta' Għawdex Fr Angelo M. Portelli— isqof titulari ta' Selinonte u Vigarju Ġenerali ta' Malta Iżda meta wieħed iħares lejn storja ta' post bħal din il-knisja mhux kull ġurnata jew perjodu jkun sabiħ. Issib li kien hemm waqtiet veru koroh u ta' niket kbir bħalma kien żmien it-Tieni Gwerra Dinjija. Malli l-Italja ddikjarat gwerra nhar l-10 ta' Ġunju 1940 l-għada saru l-ewwel attakki fuq Malta, u l-Isla sabet ruħha fl-iktar zona perikoluża ta' Malta. Konsegwenza ta' dan kollu l-Bażilika tal-Isla ntlaqtgħet diversi drabi u bdiet iġarrab ħsarat kbar. Il-vari għeżież tal-Bambina u tar-Redentur ittieħdu ġewwa Birkirkara u magħhom tneħħew mill- knisja ħafna oġġetti ta' valur biex jiġu salvati mill-qerda. Sa April 1942, il-knisja kienet fi stat tal-biki bit-tiġrif tal- koppla, il-knisja issa kienet ħerba waħda u iktar kienet borġ ġebel. L-Isla kienet tilfet din il-knisja li kienet waħda mill-isbaħ knejjes ta' Malta. Meta l-attakki tal- għadu bdew itaffu xi ftit, il-vara tal-Bambina nġiebet lura l-Isla u ttieħdet fil-Knisja tal-Madonna tal-Portu 8 ta' Settembru 1943 — Il-purċissjoni bl-istatwa ta' Marija Bambina għaddejja mix-xatt fil-ħin li fih waslet l-aħbar li l-Italja kienet ċediet Salvu magħrufa bħal San Filippu. Minn din il-knisja bdiet issir il-festa u kien propju nhar it-8 ta' Settembru 1943, waqt il-purċissjoni bil-vara tal-Bambina li xterdet l-aħbar li l-Italja kienet ċediet u dan kien ifisser it-tmiem tal-gwerra għal Malta. Din reġgħet kienet okkażjoni oħra fejn Marija Santissma fil-festa tat-twelid tagħha ħelset lil pajjiżna minn saram kbir. Wara l-gwerra beda x-xogħol ta' rikostruzzjoni u bil-għajnuna ta' War Damage Commission, il-kapitlu seta' jibda x-xogħol tar- restawr ta' dak li kien għad fadal u tal-bini mill-ġdid ta' dak li ġġarraf. Fis-sena 1946 kien ġa beda dan ix-xogħol taħt id-direzzjoni tal-Imgħallem Ġużeppi Sammut. Wara 10 snin ta' xogħol ta' bini u tiżbigħ din il-knisja A ħi ia B g' Il-Bażilika ta' Marija Bambina mġarrfa wara l-attakki mill-għadu matul it-Tieni Gwerra Dinjija kienet ikkonsagrata mill- ġdid mill-Arċisqof Mikiel i Gonzi nhar is-Sibt 24 ta' Awwissu 1957. L-għada 1. saret transazzjoni bl-Istatwa ta' Marija Bambina mill- Knisja ta' San Filippu , għall-knisja. — parrokkjali. Din kienet ġurnata mill- isbaħ għall-poplu tal-Isla fejn wara dik. il-ħerba kollha reġgħu bdew igawdu Ġużeppi Sammut— l-Arċisgof Mikiel Gonzi l-Isqof Emmanuel Galea l-imgħallem li bena l-Bażilika l-knisja maħbuba tagħhom. ta' Marija Bambina fl-Isla Nhar it-22 ta' Marzu 1964, l-Isqof Emmanuel Galea f 7945-1957, ) ii bierek it-tribuna l-ġdida li saret fuq disinn ta' Vincenzo F'qasir żmien din il-knisja reġgħet ħadet il- glorja li kienet tgawdi qabel il-qerda tal-gwerra. Dan seħħ bid-determinazzjoni tal-poplu tal-Isla li dejjem ħares lejn il-knisja tiegħu bħala monument tar-rebħiet li — pajjiżna kellu mal-mogħdija taż-żmien. Dawn ir-rebħiet dejjem kienu marbuta mad-devozzjoni li pajjiżna minn dejjem kellu lejn Ommna Marija Santissma u din kienet ir-raġuni għalina l-Maltin il-festa tat-twelid ta' Marija Santissima nsejħulha l-Vitorja. Din il-knisja Kolleġjata u Bażilika hija tassew il- monument li jfakkarna f'dawn l-istejjer li għadda minnhom pajjiżna u li l-poplu tal-Isla dejjem għamel minn kollox biex permezz tal-imħabba u d-devozzjoni li għandu għal Marija Bambina din il-knisja tkun xhieda ta' din id-devozzjoni speċjali. Teżori fil-Knejjes: Tonv Terribile Bliet u Rħula Maltin: Alfie Gullaumier Meta Faqqgħet il-Gwerra: Laurence Mizzi It-Tribuna l-ġdida li tinsab fil-Bażilika ta' Marija Bambina fl-Isla A trulv Maltese dining experience 0 6 21573235 — 79617744 infoQil-barri. mt il-Ba FFT -wwwl-barri.eom.mt R E STAU R A N T Church Square - Mġarr - Malta