EB Mezet' ; 84 z ; pea nin bialetaet kgħrajn Ir-Randan tal-Misilmin Il-Misilmin, li jistqarru d-Din ta' Mawmettu, m'għandhomx l-għaxar kmandamenti, bħalma għandhom 'l- Lhud u l-Insara; ma dan. kollu, huma għandhom ukoll xi kmanda- ment, imsejħin minnhom ''pilastri tal-Islam'' u dawn, ftit jew wisq, jistgħu jiġu mxebbhin mal-preċetti tal-Knisja Kattolka, li fuqhom ifasslu u jmexxu l-ħajja tagħhom reliġjuża l-Insara Kattolki. L-ewwel preċett tagħhom, biex insejħulu hekk, imiss l-istqarrija tal- fidi, li biha kull mislem għandu jkun mogħn'. Din l-istqarrija hi miġbura f'dawk il-kelmiet li kull mwezzin, aktar minn darba ma' tul il-jum, ifakkar minn fuq it-torri tal-moskija t'egħu: ''Allaha akbar''l La Iaha illa Allah, huwa Muhammed rażul— Ualiah', li jfisser: f'M'hemmx Alla ieħor barra minn Allah, u Mawmettu n-Nabi tiegħu'' … . Din għall-inqas għandha tiġi mtennija ħames dar- biet ma' tul il-jum. D'n il-'formula'' li, ftit jew wisq, tiġbor fiha kollu kemm huwa t-Twemmin Dogmatku mawmettan tressaq mhux ftit id-dinja musul- mana lejn ir-reliġjonijiet l-oħra — bħalma l-Lhud u l-Insara — li bħala sies tat-twemmin tagħhom m'għand homx ħlief ''Alla. Wieħed'' (mono- tejismu). It-tieni amar (preċett) tal-Islam hu t-talba ritwali ta' kull jum, 4 għandha tintagħmel f'ħinijiet stab'- liti: fil-għodu maż-żerniq, f'nofs inhar, għall-ħabta. tat-8 wara: nofs inhar, f'għajb ix-xemx u meta jid ħol il-lejl sewwa. Meta wieħed jitlob għandu jħares lejn il-Mekka u jqis li jkun safi, jiġifieri f'qagħda legali ta' safa, jekk le, jiġifieri jekk ikun b'xi dnub, għandu qabel jinħasel f'idejh, f'wiċċu, f'dirgħajh u riġlejh sa għarqubu. Jekk ma jkollux ilma, jista' jinqeda bir-ramel, bħallikieku nħasel bl-ilma. F'kull nhar ta' Ġimgħa. ta' kull xahar għandha ssir it-Talba Publika, għandha ssir fil-Moskija u għaliha għandhom: dmir li jmorru l-irġiel kollha. In-nisa ma jistgħux jieħdu sehem fit-talba publika. l-għajnuna lill-foqra, jew għal dawk li jmorru, għax iridu, għall-''gwerra santa'', Din il-lum aktarx tinġabar u flimkien ma' dħulijiet oħra jmorru f'idejn: il-gvern għall-ġid tal-Kom- munità. Ir-raba': amar (preċett) tal-Islam jolqot il-Pellegrinaġġ għall-Mekka. Minn dan il-pellegrinaġġ huma meħ- lusin iż-żgħar, l-irsiera u dawk li ma jistgħux iħallsu l-vjaġġ għall- Mekka; jekk imma, għada pitgħada, il-qagħda soċjali ta' dawn. tinbidel jidħlu fid-dmir li jżuru l-Mekka. Iż-żawwari mislem divot, kemm Kampnar mnejn il-Muzzin iħabbru l-ħin u jistieden lil poplu għat-Talb It-tielet amar (preċett) tal-Islam iħares l-GĦEXUR (id-deċmi) kif inhi d-drawwa. Din hi elemosina jew taxxa li tolqot lil kull mislem skond il-ġid materjali li huwa għandu; għalhekk tiġi miġbura kull sena mill-ġid li wieħed jaqla', jiġbor jew idaħħal. Kif hemm miktub fil-Qoran, din ma tistax tiġi minfuqa f'ħaġ'oħra jekk ma hix umanitarja, bħalma hu l-ħelsien jew riskatt ta' l-irsiera, idum fil-pellegrinaġġ, għandu jilbes libsa li tagħżlu mill-oħrajn mhux pellegrini u li ċċaħdu minn xi ħwej- jeġ ta' xeħta axxetka oħra, bħalli- kieku tiċħadlu li jista' jaqta' dut- rejh, xagħru, u ħwejjeġ oħra. Fl-aħħarnett, bħala għaqda tal- ħames preċetti tal-Islam hemm is- sawm, li jaħbat fix-xahar qamri tar-Ramadan. Huma erba' ġimgħat ta' tewba kull sena, ftit jew wisq, jistgħu jiġu mxebbhin lir-Randan tagħna l-Insara, u li jaħbtu sewwa sew f'dak iż-żmien tas-sena li, kif jingħad, tfakkar ''meta Mawmettu ġie mnebbaħ bihom mis-sema'' u ii mbagħad, qrib is-sena 622 W.K. ġew miktub'n fil-Qoran (bidu tal- era musulmana). Kollha kemm huma l-Misilmin, ulied Mawmettu, f'kull naħa. tad- dinja, jinsabu fejn jinsabu, bl-għadd bla qies tal-miljuni tagħhom, għand- hom l-għoli dmir li jsumu r-Rama- dan, kif amar l-istess Allah, bil-kit- ba tal-Qoran, Ktieb qaddis. Is-Sawm tar-Ramadan jibda fil- għodu maż-żerniq tal-jum u jibqa' sejjer sa għa'b ix-xemx, mingħajr ma tista' tieħu xejn. Il-bidu tas- sawma' ta' kull fil-għodu, għaxar minuti qabel, jiġi mfakkar minn sparatura tal-kanun, sabiex kulħadd jitħejja għas-sawma b'żelu kbir. Tir ieħor ta' kanun jinstema'. wkoll fil- għaxija, ħin li għandha tintemm 's- sawma. Is-sawma tal-misilmin: hi .ċaħda ta' kull ikel, xorb, fwejjaħ, tipjip u wkoll użu taż-żwieġ; dan imma għal ma'- tul il-jum biss, għax għal ma' tul il-lejl sa l-għodwa ta' l-għada ebda eċċezzjoni ma. tin- għata. Ebda mislem m'hu ħieles mis- sawm tar-Ramadan, barra minn dawk li huma morda, xjuħ, jew huma f'xi vjaġġ. U dan l-amar tas- sew hu mħares mill-fidili misilmin, bosta drabi bi skruplu kbir, hekk, li jżommu miksura s-sawma, jekk biss, qatra ta' l-ilma tiżloqlok u tiblagħha waqt li tlaħlaħ ħalqek jew snienek, Min għax ikun r'ed, jikser is-sawin tar-Ramadan jinħ'ieġlu jagħmel xi opra ta' benifiċenza bħala tpattija jew bħala tewba. Mawmettu jgħid: It-talb hu wisq iżjed aħjar mill- irqad''; għalhekk, xi sigħat mil-lejl, il-Misilmin twajba jgħadduhom fit- talb lil Allah, u l-ġemgħat fil-mos- kija fi żmien dan is-sawm huma aktar ta' sikwit u aktar imħeġġin. U f'dawn il-jiem, ħalli għalihom il-predikaturi jew qwaresimalisti ta' l-Islam, għall-ħeġġa tagħhom li juru fit-tagħlim li jagħmlul … Jifhmu l-Misilmin twajba, li l-opri tajba magħmula ma' tul il-ljieli tar- Ramadan huma iżjed ta' mertu u jogħġbu 'l Alla u għalhekk huma ta' ħlas akbar għas-sema. U dan jingħad iżjed, u iżjed għal dawk il- ljieli, hekk imsejħin ''l-Ljieli ta' ġieh u ta' setgħa'', li jaqgħu fl-aħ- ħar għaxart ijiem tar-Ramadan, għax fihom Allah — jifhmu l-Misil- min — jeħles għadd ta' erwieħ wisq iżjed kbir mill-pwieni ta' l-Infern, milli fi żmenijiet oħra. Dawn il- Ljieli ''ta' ġieh u ta' setgħa'', fit- tifsir teoloġiku tagħhom, ġew minn xi wħud imxebbhin ma' l-Qawma mill-Imwiet ta' Ġest, kif hi mogħ- tija fil-Vanġelji tagħna. Iżda, billi ebda data m'hi mogħ- tija — għax ebda tnebbiħa ma kellu qatt Mawmettu fuq dawk il-Ljieli fta' ġieh u ta' setgħa'', għalhekk il-Mis'lmin twajba jagħmlu kollox, b'dak il-għan li jithejjew, għal ma' tul ġimgħa sħiħa, b'opri tajba u ta' tewba, sabiex jekk għandha tasal fuqhom d'k is-siegħa ta' biża', huma jkunu f'qagħda ta' grazzja li jisim- għu leħen il-kbir Allah u jmorru għas-sebħ ta' dejjem. Żmien ir-Ramadan huwa żmien tajjeb ħafna u jiswa mhux ftit għall- foqra u aktar għat-tallaba. F'dawk il-ġimgħat kulħadd jagħti. karità aktar bil-qalb biex ipatti għal dnu- bietu; u hekk il-fqar u dawk 'i jinħtieġu għajnuniet materjali jsibu iżjed min. jerfagħhom u jgħinhom fil-ħtiġijiet tagħhom. Min qatt inzerta fost il-Misilmin fiż-żmien tar-Ramadan jagħraf ma- lajr kemm dawn jagħmlu kull sagri- fiċċju, kemm. jitgħakksu u kemm jiċċaħdu minn ħwejjeġ, li għalihom bosta drabi meħtieġa, sabiex iħarsu sewwa b'reqqa kbira li ma titwem- minx ir-ritwal tas-sawm, Hu tassew li fix-Xerq dan it- tgħakkis ta' ġisem fejn jidħlu ċaħ- diet l-iżjed u sawm, huma aktar ħwejjeġ li jsiru fil-Lvant milli fl-Ew- ropa tagħna, u dan narawh hemm- hekk ukoll fl-istess Insara; iżda dana ma jibqax ma jurix, li r-Rama- dan huwa prova l-aktar li tiddi u 'i tgħidilna f'kemm u kif il-Musulmani għadhom marbutin u jħobbu d-Din tal-Profeta Muħammed u x'jagħmlu biex iħarsu kemm jistgħu l-Kman- damenti miktubin fil-Ktieb għali- hom qaddis: Il-Qoran'', L-imġiba, li biha miljuni ta' Musulmani jġibu ruħhom b'ex iħarsu bl-akbar reqqa: s-sawm u ċ-ċaħdiet l-aktar iebsa. fil-jiem: tar-Ramadan tagħhom, m'hi xejn ta' ġieh għalina l-insara; meta naħsbu l-iżjed kemm f'Insara Kattolki jarawha xejn bi kbira jiksru l-jum tas-sawm u ta' l-astinenza li għamlitilna l-Knisja għal xi jiem ta' ma' tul is-sena.