ELEĦEN IS-SEWWA' — Is-Sibt, 11 ta' Diċembru, 1976: Fl-aħħar artiklu tiegħi, bi żball, sejjaħt il-ġnien li hemm fuq is-sur ta' tarf il-Belt 'Rundle Garden' u semmejtilkom xi ġrajjiet li saru f'Malta fi żmien il- Gvernatur Rundie. Dak il-ġnien jissejjaħ. u hu magħruf b''Hastings', għal Gvernatur ieħor, ta' dak l-isem. Biex inkun għidtilkom is-sewwa, nikkoreġi dak l-iżball . . biex il-qassata ma tagħmlilkomx id-denit U biex nagħmel ħaqq mal- Gvernatur Hastings, inwegħedkom lijiżjed ' 1 quddiem, inkelliakom fuqu Sewwa hekiż Bilħaqqi Xi. ħadd qalli wkoll li l-istatwi fil-Bieb il- : Qadim. ta' Putirjal kienu ta' La Vallette u L'Isle Adam, mhux ta' La Valette u La- parelli. Ngħidilkom is-sew: jiena dejjem kelli dik l-idea sakemm, żmien ilu, ma smajtx minn persuna s-soltu imfurmata tajjeb li. t-tieni statwa kienet ta' Laparelli, Jisgħobbija li nara dawk l-istatwi ħalli msolvi l-kwestjoni. Hemm xi ħadd li jaċċertani bil- provi liema hi l-ideja it- tajba2 NERĠGĦU GĦAS-SWAR Ejja issa nissuktaw bis- swar tal-Belt. Biex iqiegħed aktar fiż-żgur il-Belt u l-Furjana, fl-1636, il-Gran- mastru Anton de Paule be- da jtawwal nijiet tal-Belt in-naħa tal- Furjana. Ix-xogħol issokta (fl-1640 taħt. Ġwanni Pawlu Lascaris. Il- pjanti saru mill-Inġinier Mi- litari P.P. Floriani, u l-for- tifikazzjoni ġdida ssemmiet għalih. Saru xi tibdiliet fil-pjanti (mill-Ġetieral: Ġwanni. dici, u xi miljoramenti oħra fl-1670 fuq is-suġġerimenti tal-Inġinier Mawrizju Val- perga, taħt il-Maġistratura ta' Nikola Cottoner, u fuq dawk ta' Karlu von Grunem berg taħt il-Granmastru Gregorju Carafa fl-1687. Wara dawn is-swar ilmaħt il-bjut tal-lukanda ''Phoeni- cia'. Fuq din ser ngħidil- kom xi ħaġa iżjed fit-tul, minħabba l-importanza tagħha fil-bidu u matul liżvilupp tat-Turiżmu f'Mal- ta, kif kiteb tajjeb iil-kor- , rtispondent Joseph Mercieca fit-'Times of Malta', f'egħ- luq ib 225 sena tagħha. $ Mufatti,. meta fl-1934 il- Gvern iddeċieda li jaċċetta is-servizz tal-'Imperial Air- waxvs', inħasset il-ħtieġa ta' lukanda li tilqa' kif jix- taq il-passiġġieri u l-ekwi- paġġ tal-ajruplani fi trieq- thom lejn il-Lvant Imbie- għed u lejn l-Awstralja. Sa dak iż-żmien ma kien hawn ebda lukanda lussuża. Wara t-tnehdijiet tal- Gvern, il-Malta Hotels Co. Ltd.', li fiha kellhom sehem il-Markiż. de-Bute u. Ladv il-fortifikazzjor G billi Lord Strickland Strickland (it-tieni mata ta' Lord Strickland), għamlet l-aħjar offerta, li ġiet aċ- ċettata mill-Gvern… Ix- xogħol inbeda f'isem il-Mar- kiż u l-Ladv, u ssokta f'isem din tal-aħħar, għaliex il-Markiż irtira. Matul il- gwerra x-xogħol twaqqaf u terz mill-bini ġratlu ħsara bil-bombi, Kif spiċċat il- gwerra, ix-xogħol reġa' ssokta u l-lukanda tlestiet u nfetħet fit-3 ta' Novembru 1947… TRADIZZJONI — TA' 29 SENA Fl-1966 iil-lukanda waq- għet f'idejn it-'Trust Houses Forte International u l-'British European Air- wavs',li għandhom f'idej- hom' mal-260 lukanda inl- xerrdin mad-dinja, Ilum, il- (Phoenicia' għandha tradizzjoni ta' 29 sena u hi waħda mill-aqwa slukandistal-Meċiterran; Tis- ta' tilqa' 179 ruħ f'L14 il- katara. Sa 4 snin ilu kienet laqgħet fiha 1,250,000 tu- rist. Hija lukanda ''de-luxe', 'ta' għamla trijangolari, im- qassma fi 3 pjani, bil-kumdi- tajiet kollha moderni u b'faċilitajiet għall-kongres- si, Qegħda tefgħa ta' ġebla 'l- bogħod minn Putirjal. Kull min jidħol il-Belt żgur li jaraha. Nistħajjel li xi ħadd jgħaddilu minn moħħu: Kif ġie l-isem ta' ''Phoenicia'7 Jiena naħseb, naħseb biss, li Prim Ministru ta' Malta — kien isostni li l-Maltin huma .razza feniċja u kiteb arti- koli u ktieb fuq hekk, huwa ħajjar lill-martu issemmi l-lukanda ''Hotel Phoeni- cia', LUKANDA OĦRA TA' Ma' ġenb dik il-lukanda u iżjed 'lisfel minnha il- maħt il-bini tielgħa mix- xatt, pjan fuq l-ieħor, sa- kemm jasal mat-triq l-As- sedju l-Kbir. Meta tħares lejn dak il-bini skalat, nofs ħiereġ 'il barra u nofs die- ħel 'il ġewwa, tistħajjel qed tara xi bastiment kbir. bil- pontijiet wieħed fuq l-ieħor. Dan il-bini huwa tal-lukanda l-oħra, ''de luxe'' hija wkoll, imsejħa ''Gr rand Hotel Ex- celsior', Inbniet fi żmien eqreb lejna u nfetħet fl-24. ta' Ġunju 1972. Bħal 'Phoeni. cia', għandha l-kumditaj- jiet kollha, Iżda ħi akbar minnha, għax fiha 8 sulari, li fihom jitqassmu 188 kam- ra. bi. Għandha iżjed ukoll biċċa xtajta pri- vata tal-baħar għall-għawm. — Id-distanza tagħha minn Putirjal ftit aktar minn dik. F'dawk l-inħawi, max- xatt, kien hemm (ma nafx għadhomx iżjed, għax ili ma ninżel sa hemm) il-banjijiet magħrufa bl-isem ta' Santu T-Rokku, użati l-iżjed min- nies tal-Belt u tal-Furjana, li jmorru hemm biex igħu- mu, Illum, ħafna min-nies tippreferixxi: tmur tgħum mhux f'postijiet qrib, iżda f'postijiet imbegħda bħal l-Armier u l-Mellieħa. l-banjijiet m'għadhomx tant jitfittxew aktar, għax kul- ħadd sar jinża u jilbes qiesu xejn quddiem nies oħra. Irrid naħseb li dawk il- banjijiet: ħadu l-isem 'ta' Santu r-Rokku mill-kappella ' dak l-isem li kien hemm, fiż-żmien, fuq is-sur ta' S. Miniel (iani- il-'Proeni. ca'), mibnija mill-Gran- mastru Lascaris fl-1643. Dik il-kappella, imtellgħa qud- diem il-Lazzarett, il-patrijiet Kappuċ- ċini li kienu jqaddsu fiha, bil-ħsieb li n-nies li jkunu f'Lazzarett bil-kwarantina, kienu jistgħu jaraw il-qassis iqaddes u b'hekk jisimgħu l-quddiesa, Dik il-kappella ġġarfet għal kollox fi żmien l-aħħar gwerra, u llum ba- qa' minnha biċċa ħajt biss. IL-FQAR U L-MILORDA Jolqtuk ukoll f'dawk l-in- (Ikompli fil-paġna 4) Swar, Lukandi u x'naf jien : (Jaqbad mill-paġnal 3) ħawi ftit twieqi wisgħin u twal. Naħseb li dawn huma tal-Ospizju. tax-Xjuħ, mibni mill-Granmastru Manoel. de Vilhena fl-1732-34, fuq il- Fortina tal-Porvlista. Fuq dan l-Ospizju tħadditna se- na. ilu. Ilum dak. il-post: qed; iħaddan fiħ ħafna diparti- menti tal-Gvern, fosthom Skola Teknika, Fergħa tal- Bibljoteka Nazzjonali u uf- fiċċji tal-Pulizija, għax mhux 'l bogħod. wisq hemm Beltissebħ u d-'Depot' tal- Pulizija. L-aħħar Bastjun li. stajt nara minn. ħdejn il-kjosk kien dak ta' ''Sa Maisun'. Għal min ma jafx, 'Sa Maison' kien ''club'' għall- isparar, mibni mill-Kaval- lieri aħwa ta'-dak il-kunjom, f'nofs is-seklu tmintax. Im- żejjen b'siġar u fjuri, hu post l-aktar sabieħ, li minnu tgawdi l-veduta tal-baħar ta' Marsamxett u tal-Pietà. Sir Hannibal Scicluna jsemmi gallarija li l-Ġeneral,u Ladv Lavard. kienu fetħu fil-bas- tjun, li llum. m'għadiex ak- tar; iżda f'dawk l-inħawi tidher. gallerija fis-sur,.ma nafx ta' liema bini hi. Min- ħabba dik is-sinjura il-ġnien li qed, insemmu baqa' magħ: ruf bħala 'il-Ġqien. tal-Mi- lorda'', Qrib il-bieb ta' dak il-ġnien hemm mina fil-blata maħduma mill-arkitett Mal- ti Ġwanni; Barbara, .li:-min- ħabba 'l-għamla mibruma tagħha. 'hija mfaħħra, mill-periti. Wara 'li. domt.xi.kwarta inħares u:naħseb: ħassejt il kesħa :tagħmel bija, Tlaqt lejn. id-dar ħa nieħu ftit kaffe. ELEĦEN IS-SEWWA' — Is-Sibt, 11 ta' Diċembru, 1976