— B — IL-GHERF TAL-LUM F'dawn l-aħħar 30 sena, bil-ħidma bla heda tal-għorrief fil-laboratorji u fl-osservatorji, saret taqliba sħiħa fix-xjenza— taqliba li ġiebet ta' fuq taħt il-fehma tal-ħassieba l-kbar, dwar tmiem il-bn'edem u l-Ħolqien li bih jinsab imdawwar. U l-materja (matter), li sa 40 jew 50 sena ilu kienet — għall- għorrief — it-tifsira ta' kullma jidher u ta' dak li ma jidhirx, għebet u ntemmet quddiem l-għerf tal-lum. Ix-xjenza fiżika, wara t-tgħarbil ta' Einstein u ta' għorrief oħra, illum tistqarr b'wiċċha minn quddiem li x-xogħol tagħha jmiss iżjed mal- Ħsieb, jiġifieri ma' kalkolazzjonijiet ta' dak li ma jidhirx (u li: jintlaħaq u jitqejjes bil-ħsieb biss) milli ma' dak li jinħass, 1: jidher, li jintiżen jew li jitkejjel. U mita għamlu dan il-għorrief minn tarf marru: f'ieħor. Mill-materjaliżmu sfrenat ta' Huxiev u ta' Spencer, għaddew għall-idealiżmu ta' Platone, Berkelev u Hegel. L-evoluzzjoni xjentifika temmet minn jeddha l-ġlieda lj darba kellha mar- Reliġjon; u għaliha l-Ħsieb (Mind) rebaħ darba għal dejjem fuq il-materja (matter). Nifhmu li t-twemmin tal-għorrief tal- lum jixbah aktar lill-pantejiżmu ta' Spincża, milli lit-Twemmin tagħna; iżda mill-bqija, għall-inqas, l-Għerf il-Kbir, ħa, darba għal dejjem, xejra idealistika mibnija fuq sisjen ta' xjenza li ma tiġġarrafx, Kien x'kien it-tagħlim tal-għorrief ta' 50 sena ilu fuq id- altja tagħna u fuq il-bqija tal-ħolqien — li trid wisq iżjed tul biex issemmih fuq fuq milli jagħtik il-wisa' ta' artiklu f'rivista — Ħsieb il-bniedem, jiġifieri is-setgħa ii biha wieħed jagħraf lilu nnifsu — dak li r-reliġjonijiet ta' kull żmien u ta' kull ġens dejjem qisuh bħalha rifiess, tad-Divinità fil-Bniedem — il-ħsieb, kienu jgħidu li hu mnissel minn sekrezjoni (tnixxija) tal-moħħ— ħidma tal-moħħ l; tixbah lil dik tal-fwied, tal-kliewi, u ta' bċejjeċ oħra ġewwiena ta' ġisimna. Il-ħsieb, f'moħħ il-bniedem — kienu. jgħidu dawn l-għor- rief — tnissel u ġie kif ġie b'kumbinazzjoni. Ġie minn ' ġrajja li ma fihom ebda tifsra; u jerġa jmur mnejn ġie, jintefa, imut, mita ma jkun baqa' xejn iktar xi jżommu jixgħel — jiġifieri jin- temm mal-mewt ta' dak li jkun. U ma' dil-fehma, l-għorrief kienu jistqarru wkoll li ma jistax ikun 1; l-ħsieb qiegħed fi mkejjen oħra barra milli f'moħħ il-bniedem, : Din it-tijorija l-għorrief kienu jsaħħuha, bil-famuża liġi magħrufa.bħala The second Law of Thermodvnamies — liġi fiżika li biha kienu jaħsbu li fil-milja taż-żminijiet, mita l-qawwa tas-sħana (heat energv) tkun tqassmet u xterdet indaqs mal-ħol- qien kollu kemm hu (universe), il-kesħa toktor u tiżdied biżżejjed biex teqred kull ħajja u, għaldaqshekk, kull ħsieb. Din kienet il-fehma tal-għorrief 50 sena ilu. U x'ġara biex bidel dil-fehma' Ġara li wara esperimenti u studji kbar, l-għorrief stqarrew li kienu tqarrqu fil-fehma ii qabel kienu wrew; jiġifieri dik li jieħdu b'minnu (material realiti) dak kollu li jidher, jinħass jew jista' jiġi analizzat. U aktar ma bdew deħlin 'il ġewwa fil-problema tal-materja iżjed bdew jaraw li fl-aħħar minn l-aħħar, din ma twassalx ħlief fi ħsieb — u ħsieb meqjus. Biex wieħed jgħid bir-reqqa u bi kliem il-għerf kif ix-xjen- Za waslet f'dawn il-konklużżjonijiet, kien ikun ira jikteb il- ġrajja tal-għaġeb li ġraw fil-laboratorji fl-aħħar 50 sena; kien ikollu jikteb kotba sħaħ biex ifisser kif ix-xjenza bidliet il-fehma li darba kellha dwar li 'ħaġa' tista' titbiddel iżda le tiġi fix-xejn għal kollox (indestructibilitv of matter) — u kif insab li jekk il-materja tiġri biżżejjed (impulse — velociti/) din ma tibqax iżjed dak li kienet qabel; tiġi fir-xejn; jew aħjar issir 'mewġ'. Kien Albert Einstein — il-għaref tedesk — 1; tgħabba bil- kontradizzjonijiet u bil-għerf il-ġdid misjub fil-laboratorji u bejn l-1905 u l-1915 dal matematiku kbir wasal biex jipprova li dawn il-kontradizzjonijiet kienu ġejjin biss billi l-għorrief kienu tqarrqu mita ħadu dak li kien għallem Newton bħallikieku 'ħaġa minnha' (realitv) fl-univers li jidher bil-għajn u bil-ħġieġ tat-teleskopji. Einstein ipprova dak lj għallem Newton — li xi liġijiet tal-fiżika mhumiex għajr. ħsibijiet u kalkoli tal-mate- matika u li ma hemmx għodda biex bihom tipprova dawn. il- ħsibijiet, Dak li ġara wara li Einstein ħareġ bit-tijorija kbira tiegħu tar-relatività, saħħaħ dak li kien qal qabel; u webbel lill-bqija tal-għorrief li l-mekkanika mhix għerf li jmiss il-materja u l- mixi tagħha, iżda fergħa mit-tagħlim tal-matematka safja (pure mathematies) li tmiss biss il-ħsieb tal-bniedem, Madankollu kien għad hemm bosta xjenzjati li baqgħu ma qablux mat-tagħlim il-ġdid ta' Einstein. Dawn baqgħu jgħidu li l-frak elettriku (particles) li minnu hi magħmula l-materja u kulma naraw, hu 'ħaġa' li ebda ħsieb ma jista' jidħol fiha. Dan il-frak l-għorrief kienu tawh l-isem ta' electrons u protons, U kienu, jgħidu li dawn l-electrons u l-protons, li: minnhom magħmul moħħ il-bniedem, huma materja u le ħsieb; materja li ma tinħallx u lanqas tiġi fix-xejn (irreducible). Barra minn hekk, sa dak iż-żmien kienu għadhom jifhmu li r-raġġi tad-dawl huma magħmulin minn ħaġa (substance) li l-għorrief kienu tawha l-isem ta' photons. Kienu jgħidu-wkoli li dawn il-photons huma frak ta' enerġija li tlellex. U din it- tijorija kienet waħda mill-artikli tal-fidi tal-materjalisti, Il- photons, bħall-electrons u l-protons, jibqgħu dejjem materja; u ina jiġux fix-xejn. Iżda b'fidi li tghaġġeb, il-matematiki, bħal Einstein, żguri mill-prinċipju tagħhom li kulma hemm hu maħsub, li fih il-għa- liex tiegħu, jippruvaw b'tijorija oħra lj r-raġġi tad-dawl huma ċmewġ' Hi ma ghandu x'jaqsam xejn mal-materja kif kienet magħrufa sa dak iż-żmien — mewġ (waves) li fih jasal fl-aħħar- nett biex jinbidel kollox. Għal dil-biċċa xbgħol tal-għaġeb, magħrufa bl-isem ta' Wave Mechanies, il-princep De Broglie ġie mogħti l-premju Nobel tal-Fiżika, fis-sena 1927. Wara De Broglie, Davisson u Germer tal-Laboratorji Berl, ħabbru Ii ghandhom xhieda sperl- mentali li l-eieetrons huma haġa waħda bhal photons. Demster tal-Un'versità ta' Chicago sab li l-protons huma wkoll mewġ (cosmie wanes). U il-għerf tal-lum, biex ifisser x'inhu dal-mewġ (cosmie iwaves) li mhux materia (matter) u li jixbah il-ħsieb, jgħaddi għall-famuża nozzjoni. matematka ta' Einstein, magħrufa bl- isem ta' four-dimensional spaċe-time continuum — kalkolazzjo- ni dwar l-eternità taż-żmien u tal-beraħ (space), ti hi xort-oħra għal kollox minn kull kalkolazzjoni oħra li biha qabel l-għorrief kienu jifhmu l-qies tal-hin u tad-distanz'. B'din in-nozzjoni matematka, Einstein qered għal kollox kull xejra ta' materja minn dal-mewġ li minnu ġej kollox; u wera Ji dan mhux għajr xbieha mdaħħna tal-ĦSIEB fih innifsu. U dan kollu juri li l-għerf tal-lum, ix-xjenza, issa bdiet ries- qa lejn verità li mhix mekkanika, li ma għandhiex x'taqsam mal- materja; iżda ma' ĦSIEB bla tarf u bla qies, li jmexxi kollox; u li aħna l-Insara nemmnu fih u nsejħulu Alla l-Imbierek — Dak li jista' kollox u li hu l-bidu u t-tmiem ta' kulma naraw u ma narawx, Ġ, ELLUL MERCER,