Saġġ fuq Diaspora ta' Albert Marshall L-organizzaturi stednuni nitkellem fuq 'xi aspetti postmoderni f'Diaspora — Poeżiji 1967-1996.' L-Awturf Tafuh,… iżda mhux importanti tafuhx jew le jekk se nitkellmu fuq l-element postmodern. Kif jinqata' l-Postmodern mill-Klassiku u l-Modern7 Nagħtu daqqa t'għajn lejn id-differenzi. X'għandna fil-postmodern7 e Antiforma flok Forma e Kumbinazzjoni flok Disinn e Tifrixflok Centrar, tiknes 'il barra lejn il-periferija flok tmexxi lejn iċ-ċentru. Bħala konsegwenza x'jiġri fil-poeżija postmoderna/ Jiġri bosta drabi li Orpbeus — li jirrappreżenta l-poeta — jitqatta' biċċa biċċa u l-partijiet ta' ġismu jitferrxu ma' l-erbat irjieħ. It-Tifrix joħloq Diaspora Mela x'għandna fit-żext imsejjaħ Diaspora' Bħalma jagħmel Roland Barthes nisħaq fuq element ieħor postmodern: l-iscriptiblelwriterivi flok il-lisiblelreaderiv) text. Nistħajjel ilkoll tafu kif dan ġiegħel kritiċi postmodernisti jħabbru. Il-Mewt ta' l-Awtur l-idea li t-text huwa Orfni. Ejjew neżaminaw Diaspora bħala Text Scriptible/ Writerlvli jistieden il-qarrej ma jibqax passiv iżda jipparteċipa attivament fil-produzzjoni ta' Fehma/ Meaning /Sens, iktar minn sens wieħed, sensi multepliċi. X'għandna neżaminaw Osip Brik, il-fundatur tal-moviment Opojaz, jaqbel li t-text huwa orfni. Iżid li poeti jew figuri letterarji ma jeżistux jew m'għandhomx jeżistu. Teżisti poeżija u teżisti letteratura … għalbekk għandek tevalwa l-Inventiva, l-Intelliġenza u 'L- Isfamiljarizzar tal-Lingwa' li teżisti f'kull damma ta' kliem u f'kull poeżija. Trid titgħallem tixref minn angolu jew angoli differenti, tikteb u tifhem b'mod ġdid. Victor Shklovskv (Art as Technique, Russian Formalist Criticism 19651 juri kif wisq drabi karatteristika fit-teknika ta' l-Arti postmoderna ddaħħal elementi strambi biex tisfamiljarizza l-oġġett — titbiegħed mill-'viżjoni komuni', mgħammda u aċċettata mill-kommunità, biex iżżid id-diffikultà tal-fehma biex b'hekk ittawwal il-proċess tal-perċezzjoni — għax it-tħaddim fit-tul tal-perċezzjoni fi spazji usa' jista' jsir għan estetiku fih innifsu. Xi tfisser tisfamiljarizza oġġett, xbiha, simbolu, kunċett jew taħdit7 Ngħidu aħna Diaspora xi drabi konxjament titbiegħed minn Master Code aċċettat/ impost mill-komunità biex timxi lejn modi ġodda kif tara u tiddeskrivi. Dawn il- modi spiss jinvolvu l-użu tal-vjolenza verbali. It-C'trabokk tal-kliem') f''Matmura Morta' mhux biss jaljena l-kittieb iżda drabi jonsob biex joftoq jew iċarrat it-text/ pitirross: C'dekostruzzjoni awdjoviżiva ta' dan it-test insinifikanti.) Wara kollox, kif jgħid Roman Jakobson, 'Il-poeżija (bħala gerrel tikkommetti vjolenza fuq il- lingwa ta' kuljum'. Fil-każ ta' Diaspora xi daqqiet il-vjolenza fil-kliem teħodha kontra ċ-ċentru morali aċċettat mill-komunità: F' 'Manifest' iċ-ċentru morali jsir il-mira ta' ġebel mitfugħ: li la ngħix fi kristu u anqas f'mammona la ngħix eternità qtajtha nkun biss intifada kontra ċ-ċentru għal-lum mandatum amorali xewka f'sorm kulħadd. Il-paradoss hu li hawn ix-xewka qiegħda tintuża favur il-'golden mean' l-ariston metron tal-Griegi li twassal għall-għerf u t-tolleranza. L-Intifada/attakk fuq iċ- ċentru hija l-karatteristika ta' xi poeżija postmoderna jibda mid-Dadaizmu ta' Louis Aragon, Andre Breton u Paul Eluard minn żmien l-ewwel gwerra sal-lum. Jacques Derrida anzi sostna li ċ-ċentru li konna nimmaġinaw jibbilanċja, jorjenta u jorganizza kull struttura ma jeżistix — ċentru ta' sikurtà ta' l-istrutturaliżmu klassiku u modern mhux ħlief 'funzjoni filosofika'. Jekk iċ-ċentru jiddiżintegra, x'jiġri W.B. Veats fl-1929 fil-poeżija apokalittika 'The Second Coming' isostni li meta: 'Tbings fall apart, tbe centre cannot bold Mereanarchpisloosed upon tbeworld. 'Dak lidrabi jiġri fil-letteratura postmoderna. Kif kiteb sew Ihab Hassan, il-Postmodern issa jiddistingwi ruħu mill-Klassiku u l-Modern billi jagħżel li jattakka l-logoċentriżmu; id-drawwa umana li tassenja l- verità 'l-kliem, il-vuċi tar-raġuni, il-kelma t'Alla… 'fil-bidu kienet il-Kelma, u l- Kelma kienet għand Alla, u l-Kelma kienet Alla.' Meta jaqa' l-logoċentriżmu it-text isir insinifikanti tassew. Derrida jsostni li l-logoċentriżmu jiġġenera qafas li jagħlaq fih termini ta' perċezzjoni kontra xulxin, polaritajiet opposti bħal: essenza/apparenza, verità/gideb, morali/immorali fejn il-kelma ta' l-ewwel trieġi fuq it-tieni f'komunità bi pretensjonijiet morali u xi daqsxejn intellettwali. Derrida jikkritika din il-ġerarkijaf Diaspora l-istess. Tipprova toftoq il- lingwaġġ billi tirriversja l-ordni, tilgħab bil-ħoss jew għerq/ etimoloġija tal-kliem u espressjonijiet, tagħmel bidliet żgħar jew radikali. 'Imħażen mill-Orjent' C'ħames posti Salarju għal min hu fil-bżonn') biex isseħħ id-dekostruzzjoni. Meta se nżebbġu 'ħames posti rużarju'7) Jew fi 'Trittiku' fejn il-qarrej mogħti tislima morali/ reliġjuża ambigwa f'kuntest misluħ minn kull grazzja ta' 'twelidħaximwiet': tittrija trikolor. Dan jiġri wkoll f''Matmura Morta' idi tiżżerżaq bl-iskossi fuq wiċċ il-karta tħarbex semjotika ta' metalingwa ħsieb fitt li ma jridx jinqabad fit-trabokk tal-kliem jitbandal ma' djul il-paragrafi dekostruzzjoni awdjoviżiva ta' dan it-test insinifikanti 'Matmura Morta' tixbaħ uħud mill-poeżiji f''Diaspora bħal 'In-Nies tal-Vagun' li jagħżlu li jeżaminaw (. .. polaritajiet opposti / libido mistur fl-irkejjen mudlama tan-normi soċjali.), biex irossu kanna esplussivi C'fuq (taħti) il-monolit taċ- ċentru') 'Għall-Ħabta ta' nofs Jannar fl-Inħawi ta' Samaria'. Poeżiji bħal dawn jagħżlu li jagħżlu: l-'Anarkija' flok 'Ġerarkija' 'Proċess' flok 'Xogħol Komplet Integru' 'Mimikkjar/Pastiche/' jew 'Parodija' flok 'Semantika' meqjusa 'Metalingwa' jew 'Idiolect' flok 'Master Code' 'Skiżofrenija' flok 'Paranoja' 'Ironija' flok 'Metafiżika' Ftit jew wisq dawn l-għażliet insibuhom jitferrxu/mifruxin/imferrxin ('f'esibizzjoni teatrali') 'Ha Nerħu x-Xlief Jissajja Waħdu' kważi kontinwa fil-versi u l-ħsebijiet tad-Diaspora. Għalkemm wisq drabi (l-għanja seduċenti tad-dover') fl-aħħar tirbaħ, l-istedina biex C'nisfrundaw ir-serratura bil-furfiċetta ta' ġennata ta' mument') hi daqstant ieħor seduċenti. 'Fuga' Din l-għajta sirena tista tiftiehem bħala sejħa nihilistika jew bħala irrazzjonalità maħsuba, mezz kif tillibera 'l-libido mistur' tal-kommunità jew tixħet dawl fuq l-irkejjen l-iżjed sigrieta tal-moħħ. Ħsibijiet, tifkiriet, xewqat, drawwiet, ħsejjes, superstizzjonijiet, ħjiel ta' talb, ritwal, rekordjati minn kittieb 'nemmiesi' konxju li qed jiddramatizza artefatt u li f'xi waqt jeħtieġ C'nirreċta exit maestuż') 'l-Istorja tal-Gifa'. Xi daqqiet madankollu bħal ma jiġri fil-poeżija ta' John Donne, diffiċli tgħaqqad il-ħsus jaħarqu ġenwini ma lexis sofistikat/tekniku u daqqiet ukoll pretenzjuż bħal f''Terzini Għal Qabel l-Elezzjoni' jew konxjament indeċenti bħal fi 'Trittiku': sitt bibien 'l isfel jiffornikaw bl-uġigħ jorġjaw ġisimhom u bil-lanżit jissodomaw. 'Innumarċ lill-univers' jew 'kompożizzjoni terramaxka'2 Madankollu anqas ma nistgħu ngħidu li l-Klassiku u l-Modern ma jeżistux. Għandna elementi Romantiċi/ simboliċi/tranxxendentali f'poeżiji bħal 'In-Nies li Jtiru' C'fil-għoli jikkreaw / fil- baxx jifgaw'). Għandna r-ritornell effettiv mimli passjoni kważi karba f''Inka' C'bormliża ħawtelija fadlilha lira biss mill-paga u sitt itfal minn tmienja.') Għandna l-emozzjoni qawwija taħraq imżewġa mal-għana tradizzjonali Malti f'Għandi Binti' kristabinti trabbi pupa jisimha kristoball u peress li jien nannuha flok ħalib nisqiha ħall Għandna t-tenerezza ta' 'Disgħa Lvant' fejn minkejja li C'david agunija') huwa C'Djalettika ta' ċirku vizzjuż') niltaqgħu ma' ħsus awtentiċi jikkonfrontaw il- kultura tal-mewt Maltija mad-'dreaming ħawli' ta' l-Aboriġini, F'Diaspora jidher li hemm xewqa kbira, xenqa anzi, għall- kultura Maltija/Awstraljana iżjed wiesgħa, isbaħ, aħjar. Ix-xenqa għall-kultura li tagħmel sens tidher l-iżjed fl-aħħar terz tal-ktieb u speċjalment fis-sezzjoni msejħa Bagħal, bagħal— the hvbrid. Referenzi rrabjati intenzjonati jameljoraw il-kultura nsibu ħafna. 'Volte Face' Cnirrah lhudi / l-filistiniżmu kulturali li minnu ddakkart'); 'Poeżija Griża' ('belt imħamba b'kulturi li ma tifhimx.'); 'Jiena l- Pataqq' C'razziżmu kulturali); 'Disgħa Lvant' C'fniek u figolli — arbli ta' razzitna / jirreżistu s-susa ta' l-integrazzjoni . . ./ tebqa ta' kultura mbiegħda minnek. '); 'Ulied in-Nanna Marozz' Cisawtuna bil-bsaten kulturali tal-barrani.') 'L-Istorja tal-Ġifa' ('Profeti kulturali ta' l-ewwel fillieri'); 'Terzini Qabel l-Elezzjoni' C'anorexia kulturali); 'Kontinwità Mitnija Fuqha Nfisha' C'ikarku kultura ktajjen ġo ħalqhom ġenitali midbiela bil-għeja taż-żmien') 'Il-Ġublew tas-Safa' C'il-fosdqa tal-kultura disposable ta' dal-pajjiż') magħġuna mill-ironija u l-paradossi tal-bvbriditp ta' min la hu żiemel u la ħmar iżda bagħal: dejjem lhud tagħna nfusna konna u l-malti/awstraljan primus inter pares biex jinnegozja 'l ommu … u fl-istanza ta' qabel: di l-ustja art kollha x'se nagħmel biha jien 'qas b'isem malta ma rrid naf aħseb w ara bil-medinna mtaħleb. U hawn niġu għal kunċett ieħor postmodern. Naqraw f'Diaspora li l-kittieb jittanta 'L'Air de l'Eau' Cnidgħi sabiħ / u nsebbaħ id-dagħa.') Id-qarrej ta' Diaspora ma jistax ma jismax dak li ħafna jqisu 'dagħa' għall- widna tenera Maltija, ma jistax ma jkemmixx xufftejh ma riferenzi spissi lejn partijiet tal-ġisem / azzjonijiet / kliem normalment klassifikat vulgari li jitfaċċaw fil-biċċa l-kbira tal-poeżiji. Referenzi blasfemi, falliċi, ġenitali, androġeni, omosesswali, nemmiesa, fekali jidhru fil-poeżija b'regolarità. Kultant tistħajjel li l-użu spiss ta' l-idiolect vulgari se jiddomina l-Master Code impost mill- kommunità. Dal-vulgariżmi huma parti mill-attakk fuq iċ-Ċentru li semmejna qabel. Bħal Kaliban, il-kittieb ta' Diaspora donnu jrid jgħid: 'Xou taught me language / and mv profit on'tis 1 know how to curse'. 'Għallimtni l-lingwa, u l-uniku gwadan tiegħi hu li naf nidgħi.' Mela, il-qarrej irid jeżamina t-text sew u jiddeċiedi l-funzjoni ta' dan id-dagħa . . . irnexxielu fost affarijiet oħra l-kittieb ta' Diaspora C'jsebbaħ id-dagħa')2 Jew dan l-iżverġnar tal-lingwa huwa orġja/tentattiv/attentat assurd nihilistiku/ Jekk il-qarrej/semmiegħ attent jista' jislet funzjoni valida estetika jew mhux-estetika, filosofika, soċjali jew kulturali fl- espressjonijiet imlaqqma indeċenti jew vulgari jkun jista' jsostni li l-kittieb tat-test Diasporalli b'apoloġija 'l Roland Barthes issa jirxoxta) allura Albert Marshall bħal Sawl-bin-Kish ikun mar ifittex merħla ħmir u jkun sab renju. Jew, biex ma nesaġerawx, mar ilaqqat il-loqom Strada Stretta u sab kaxxa sigarri Havana fi Jekk inhu hekk, ikollna naqblu li meta Albert ġie C'jitnejjek') u rrekordja dak li sema' (ma nistħajjilx li dak li ħolom) Cfuq din l-ustja art… medinna') kien qiegħed twessa' l-lexis poetiku Malti u jagħtina ħjiel ieħor ta' fiex tikkonsisti l-poeżija postmoderna Maltija. Bħal meta fil-poeżija 'Antro-A-poloġija', il-C'pinxiner') li żarrtet erba' mhux ħażin biex tawha l-pensjoni li kellha bżonn, ikollna naqblu, li użu u l-rrekordjar ta' taħdit u kunċetti li jirritaw widnejn ġentili huwa parti mil-binja essenzjali artistika kulturali ta' Diaspora— C'Pollv Seisun għandha raġun. ')