L-istorja tal-Miġja ta' San Pawl . f'Malta, tibda f'Ġerusalem, Għax San Pawl, meta qaleb ma' Ġest, jiġifieri ħaddan it-tagħlim tiegħu, fehem ħaġa li ħafna nies ma kienux (Din il-ħaġa hi: li t-tjieba tal-bniedem. għandha tkun FIL-QALB. Mhux tjieba minn barra, imma tjieba minn ġewwa. Jekk tkun tjieba minn ġewwa u minn barra, sewwa; imma. tjieba. minn barra biss u minn ġewwa le, ma tiswa. xejn. U din il-fehma tiegħu ma żammhiex għalih.' Kien ixandarha barra mill- Palestina, man-nies li kien jitkellem magħhom. Kien igħidilhom li dak il- ħafna ħasil u titħir li kellhom fil-Liġi tagħhom il-Lhud, kien kollu ħala ta' żmien (ara, fost inħawi oħra, l-Ittra lill-Galati, Kap. II). Għalhekk ukoll lill-Griegi u Pagani oħra li kien idawwarhom Insara, San Pawl ma kienx igħabbihom b'ħafna xogħol. Kien iġiegħelhom jiċħdu l-allat il-ħżiena, u jemmnu f'Alla wie- ħed, u mill-bqija jgħixu ta' nies bil- għaqal, bla ċajt, u bla superstizzioni- jiet. Dan biss u suq għax sebaħ. Imma billi l-Insara Lhud kienu jafu li San Pawl kien Lhudi, din li ma kienx iħeġġeġ biex titħares il-Liġi ta' Mosċ, tagħthom. ġewwa wisa. Anqas ; naf x'baqa' ma għamlux biex iħar- btulu xogħlu (ara l-ittra li semmejna fuqjl Imma hu, billi kien jaf xinhu jagħmel, żamm iebes daqs blata f'nofs ta' baħar, u kull ma għamlu sfalhom fir-riħ. Mela darba. waħda, San Pawl tela' Ġerusalem bil-flus li kien ġabar għall- foqra ta' hemm, u għadda ikellem lil San Ġakbu, li kienu jgħidulu Ħu (SAN PAWL F'ĠERUSALEM U F'MALTA (10 ta' Frar) Kristu, li kien-appostlu u l-ewwel Isqof — ta' dik il-belt. Dan ġabar miegħu lix-Xjuħ ta' l-Insara u San Pawl dehes quddiemhom u qralhom kull ma kien għamel mill-aħħar darba li deher. quddiemhom sa dak in-nhar. temm kliemu, San Ġakbu u x- qalulu: , ''Ħuna l-għażiż, inti kemm eluf ta' Lhud saru Insara uli kollha ħarreqin għall-Liġi. Taf ukoll x'qegħdin igħidu fuqek, ik m'hux talli m'intix iġġiegħel lill-Pagani li jemmnu li jħarsu l-Liġi ta' Mosċ, iżda saħansitra lill-Lhud infishom qiegħed tħajjarhom jitilquha, billi ma jitħrux lil uliedhom u ma jħarsux il-għadiet. Issa x'ser jiġriż Kulħadd ser jiġi jeħodha. magħna għax jisimgħu li aħna lq; niek. Agħmel mela dan li sa ngħidu- lek, biex neħilsu minn ħafna. taħbit. Għandna erbat rġiel li għamlu wegħda li jagħtu xagħarhom 'l Alla. Ħudhom. fil-Ħakel int, u insafa magħhom, ressaghom inti biex jitqarwżu. Hekk in-nies tarak u tkun taf li dak li sem- għet fuqek m'hux minnu, għax ġa wkoll tħares il-Liġi. '' , Hekk għamel San Pawl, u $ fil- dawk l-etbat irġiel u daħal fil-Ħakel. U xi Lhud għarfuh u bdew jgħidu lil- sħabhom: ''Ara fejnu dak li għedmiel- kom li qiegħed imaqdarna, u jmaqdar Liġitna u Ħakilnal Isal Ilkoll għalibf' — U kif dan, ħatfuh, u bdew jagħtuh — bil-ponn u bis-sieq fejn ġie ġie, iġel bduh 'l ħawn u 'l hemm, u ħadu kienu ser jagħmluh trietaq. Imma fuq il-Ħakel sewwa kien hemm fortizza. u fiha kien hemm is-suldati Ruman għassa. Dawn raw lin-nies jagħtu u semgħuhom jgħajtu u niżlu jaraw x'ġara. Ħatfulhom lil San Pawl bejn. idejhom u tellgħuh magħhom fuq. — ża — bħala Isir, Sentejn dam San Pawl miżmum bħala lsir mir-Rumani. Wara dan : iż-żmien, tbiddel il-Ħakem u San Pawl : talab li jmur Ruma, biex il-kawża tiegħu tinqatagħlu fil-Qorti ta' l-Impe- ratur. Għalhekk, il-Ħakem, kif sar il-waqt, għabba lil San Pawl ma' xi mitt ilsir ieħor fuq ġifen; bagħat lil wieħed fizzjal Ruman b'mitt suldat miegħu bħala għassa tagħhom, u telaq- 7 hom ħalli jmorru lejn Ruma qajl qajl. Imma kif waslu ma' ġenb Kreta, lill-ġifen taqbdu żgħuba ta' ajru u baħar f'daqqa, u bdiet iddawwru u tgħollieh donnu laqxa berwieq. Er- batax-il jum damu f'din il-ħala, bin- nhar u bil-lejl, ma jafux fein huma. Fl-aħħar, darba waħda għal xi nofs il-lejl intebħu li qonbu lejn xi art, u meta beda jżernaq, isibu ruħhom Hekk, San Pawl, minn bniedem ħieles, — sab ruħu f'idejn ir-Rumani, marbut Xbieha xjentifka tal-ġifen ta' San Pawl, meħuda mill-ktieb ta' Captain James Smith: Vovage and Shipwreck of St. Paul''. f'nofs daħla ta' baħar, hawn Malta fejn il-lum ingħidulu San Pawl. Lill-ġifen, il-baħrin, bil-lejl, kienu rabtuh b'erba' ankri, mill-poppa, bejn il-Gżejjer u Buġibba. Kif kienu hemm San Pawl ħajjarhom, lin-nies ta' fuq il-ġifen, biex jieklu ħalli jsaħħu ġisim- hom. Biex jagħmlilhom il-qalb, ħab- barlhom li hu kien imgħarraf mis-sema ii ikoll kellhom jaqbdu l-art qawwijin u sħaħ. Wara li kielu, imbagħad xeħtu l-qamħ il-baħar (għax bil-qamħ kien imgħobbi l-ġifen), biex jeħfiefu u jogħlew, u meta jitilqu lejn l-art jersqu aktar 'il ġewwa. Issa kien laħaq sebaħ, u kif kienu jħarsu lejn l-art, lemħu għafsa fil- baħar, b'roqgħa blat abjad baxx (dak li hemm bejn it-Torri u Biġibba), u billi hemm ir-riħ Grigal ma jaqbilx, qatgħu li jitfgħu l-ġifen hemm ġew. Għalhekk niżżlu l-baħar iż-żewġ tmu- nijiet li kellhom fil-poppa, tellgħu l-qala' ż-żgħir fil-pruwà, qatgħu l-an- kri, u żammew tajieb it-tmunijiet biex jidħlu fir-rokna li semmejna fuq. Imxew biċċa ġmielha lein dik ir-rokna, imma mbagħad ir-riħ għelibhom u daħħalhom f'Ta' l-Għażżenin. Ta' l-Għażżenin ħabtilhom aħjar, għax il-baħar baxx ħafna. Il-ġifen inkalja ftit bgħid mill-art, imma bil- għajnuna ta' għadd kbir ta' Maltin li ġew fuq ix-xatt (il-ħaddema tal- Ħakem ta' Malta, għax hemm kellu r-raba tiegħu), telgħu kollha l-art, min jaf igħum u min ma jafx, u kif It-taħfir-u—-leisfiet—ta'l-l-għaġeb—H Bad Sjegtrta ħabbarihom San Pawl. minnhom ta għereq ħadd. U l-Maltin ħadu ġiebu qatiegħ żraġen u ħatab u pal tal-bajtar niexet u għarrmuhom f'rokna tal-blat, fil-ħofra, fejn ir-riħ ma kienx jaqbel, u tawhom in-nar. U għajjtu lin-nies biex jiġu ma' dwaru biex inixxfu ħwejjiġhom u jisħnu, għax dak kien xahar Novem- bru u kienet ix-xita u l-ksieħ Hekk, iil- San Pawl, il-Kbarat u Għorrief ta' Pajjiżu riedu joqtluh; u l-foqra u barbrin ta' Malta daru bih u xegħlulu n-nar biex jaħjuh u jagħ- tuh is-saħħa. L—1— L-84 HHWEHHRHHA Besta—drnbi ii jfki ia Pepe ĠA teħid ji L-Bill Fiittit-kixfiif-Ħerbet-Dumran n-naħa Illittieba Lhud, Josef Flawjus B Kristtiit-kittieba—oħra—qodma jsemmi nent-tal-B il-Mejjetr is-sisie tal-dejr-kbir-tagħhom.-mgħidit-kelmtejn fuqhom, ftrqAl-ħajja—tagħhom—i ftiq bħ-l ) ċ) fs-mins-al-żmien-qabel-Kristeri horr—Ihtidi—ma—nattikx—Bil-GĦeg—im semimijit—1Essemoi—1—i—drabi—Essatet. jekir-hir-hekke d-Esseni- l ; Lhad-kitat—0maqstimin f 'żewġ-qasmiet jesw-setet-kbarril-Farista—a—s-Sadeugin Most—w it-tifsk—a—i-irgaqat—kollha—H nies-ajba. iżda—oħrajn—ifissttiil-iset xottoħta. nibii—madwatrha—mattilż-żminijiet—i H kient jgħidmihom iit-tagħhm tal- missirijiet. Minn—għalihom—i-qdisija għax-kientiiqistib—ħaġa—ħażita—immia għax-il-mrata—kiemr 1 jżemmitha—bħara ħar si lj d