IR-RIĦISFEL Ta, WALLACE PH. ETA jkun. ir-riħ isfel għalxejn irewwati u tagħti bil-palju jew l-inrewħa. Ilma tkun u ilma tibqa'. Tmdejjaq tkun u tiddejjaq iktar. Kieku r-rih isfel jiġi dejjem fi żmienu tgħid: paċenzja U'. Ghal Setterabru tkun ilek taħseb minn Jannar; u meta jibdew dawk il-jiem ta' tidlik, għalkemm idejquk, donnok tkun tiflaħ ghalihom ghax taf b-kulħadd għandu tiegħu. Pejn naf, ''Ma' l-għeneb u l-inbid', tgħid, ' Settembru ġibilna r-riħ isfel. Imma meta jiġi fuqek ħabta u sabta, qisu l-bidu ta' xi infiu- wenza jew xi puplesija, ngħidu uħna fis-sħana ta' Lulju li tkun telgħet għal rasek, at li jagħmillek swied il-qalb, itellagħlek in- nervi, iġiegħlek tiġġieled. u meta tiġġieled x'aktarx tiżbalja u r-raġuni. titlifha. Tkun id-dar7 Mill-ewwel tintebab l riħ isfel: ukoll il- t'homġu' tinbidel: u kikkra kafċ teħodha bla kliem u bla sliem għax kulħadd bil-buli. Tohroġ- mid-dar7: Hemm araha lis-Sinjura Hili (dik ta' fommha mitbuq) ; illum għandha xi tgħid ma' Doris, li kellha xi tgħid mal-qattusa tagħha li gir- fitilha. riġlejha għax Tonv, ferħ ta' seba' snin, kien taha ġirju. biex iħarriġha għal mrta. tkun ġejja. korrozza. Titla' l-karrozza b'libsa bajda għadha ġejja. mill-mogħdija: Oqgħod attent taf, għax kollox idellek u ma tafx il-bank fihx xi tikka li tinħall bil- għaraq u taqbad mal-libsa tiegħek, bħall-istampi li fi tfulitna ' konna nħollu minn fuq karta u nqesħduhom f'oħra. U: l-jum jibqa' għaddej mit-tajjeb għall-aħjar… ereseendo ta' hena u ferħ sakemm tagħlaq il-ġurnata titqalleb fuq il-mitraħ bla mis- trieħ, trewwaħ bil-liżar, tqalleb l-imħaded, tintasab mal-art, tqum. tixrob l-ilma frisk li jżidlek il-għaxqiet għammieli. tal- għaraq dejjem ħiereġ bla mistrieħ f Allaħares tkun qed tistenha xi pjaċir minn għand xi ħadd f'jum sabiħ tar-riħ isfel, U: nistħajjel għalhekk fl-uffiċċju tal- (ivern issib l-irdieden tar-riħ iduru dejjem, b'dak il-ħoss tagħ- hom meqjus qisu l-għaxwa ta' qattus fis-seba sema. Għax tal- Gvern iridu jaqdu n-nies u n-nies jaħasra dejjem trid. 'Għal- jekk l tajjeb tkun quddiem fdn itajjar ir-riħ b'kemm jiflaħ waqt li qed tara jekk Ċikku ħaqqux pensjoni, jekk is-Sur. Karm għandux iħallas taxxa ikbar; jew jekk tilqax it-talba għal monopolju magħmula minn kumpannija ta' tnejn minn nies. taparsi limited 'liabilitu COMPANA. Igħidu li dan l-imbierek ta' riħ isfel huwa sħun għax ikun ġej mill-qalba. ta' l-Affrika, minn nofs id-deżert Sahara, jaqsam il-Libja; u l-Marokk u arah, ferħan magħnal: U billi minnu nnifsu niexef … għax fis-Sahara. inxif tax-xemx hemm u mhux gliegel tal- ilma … jnixxef il-ġilda n din biex tibred toħ- roġ il-għaraq li meta jevapora ikessaħ u jiffriska, Ir-riħ isfel, mela, jorbotnu mal-Afirika. u l-poeżija tal-ħajja musulmana 1 l-qilla. selvaġġa tal-kukkudrill u l-għana jhannen għan-ngħus lis-suwed fuq ix-xtajta; bħalma r-riħ fuq jorbotna mal-Alpi u l-iġbla tan-Norveġja, il-poeżija ta' Dante, id-drammi ta' Ibsen u ċ-ċpar tal-pajjiżi ta' fuq. U jorbot mhux lilna biss, iżda lill- artijiet tal-Mediterran milqutin minnu, l-aktar l-Italja t'Isfel. l-Albanija, il-Jugoslavja u l-Greċja. F'Settembru li għadda kont Bari … belt-port li tħares fuq l-Adrijatiku, Darba minn- kom, kien riħ isfel magħqud u l-ilma. tal- Adrijatiku tilef ir-riħa tiuh ta' baħar ħaj u rema nifsijiet moqżieża ta' ilma donnu qiegħed. U kulħadd jaf li Venezja, il-belt mibnija fuq il-baħar, mħux, ta' min jaraha f'Settembru. Ghax, kos, fir-riħ isfel kollox jieħu sura ġdida …. Kollox jidher mod ieħor. Fil-fatt, kollox jibqa'. kif kien minn dejjem : huwa l-moħħ tal-bniedem. li jifhem il-ħwejjeġ mod ieħor taħi il-ħakma tar-riħ isfel. Jekk triq hija sabiħa, sabiħa tibqa', biss moħħok flimkien mal-ġmiel tat-triq ikun qed jara u jħoss il- ħedla tal-muskoli dgħajfin u ma jkunx. ġista' jifli bir-reqqa l-ġmiel li ikun qed jara. Imxi tul ix- Ghamps Elvses. f'Pariġi fis- sagħtejn ta' bil-lejl: jitgħammxu għajnejk bid-dawl, bit-tul tat- triq, bl-egħjun ta' l-ilma, bid-dehra tal-bini, tal-Are de Triomphe min-naħa u l-Place de la Concorde mill-oħra. Imbagħad ara għandekx tila timxi bl-istess enerġija u bl-istess ħeġġa fis-sagħ- tejn ta' wara nofs in-nhar f'jum 'sabiħ ta' Lulju. Biss mhux kulħadd jintlaqat. mir-rih isfel xorta. waħda. Hawn min l-inqas żiffa tteliftlu s-sabar u s-sliem u hawn min jibqa' jħabrek u jħawtel qisu mhux hu. Tammirahom nies bħal 72 IL-Manti ġawn ta' l-aħħar, Jaħasra inti trewwaħ u tgerger u tilminta u huma għaddejjin qisu mhux huma. Tibda tfantas li dawn in- nies għandhom l-isħaħar ma jidhrux irewħulhom bil-velijiet ta' Baghdad u bil-palm taċ-Ċedron ; tibda toħlom li xorbu xi duwa l tħarishom mir-riħ isfel kif l-allat kienn taw id-duwa lill- Ulisse meta kien siesaq lejn id-dar ta' ĠĊirċe; tibda taħseb li barra għalina dawn mhux nies ta' din l-art, iżda nies imdorri- jin fis-sħana ta' taħt il-qoxra tal-art, ilsiera ta' Vulkani, u għalhekk ir-riħ isfel għalihom qisu r-riħ fuq għalina. U tibqa' sejjer tfantas u tfantas sakemm tintebah li waqt li inti ħlomt huma għamlu li kellhom jagħmlu u int għadek lanqas biss rad- dejt salib. U nies bħal dawn tassew ta' min jammirahom għax jogħlew il fuq mill-ambjent tagħhom u juru li huma, sidien tagħhom infushom. 'Pejn naf, bin is-sengħa għandu nofsha u għalhekk li bin is-sengħa jitgħallimha u mhix xi ħaġa ta' min jibqa' mnixxef biha. Iżda ta' min jitnixxef bil-ħidma ta' dawk li mhumiex bin is-sengħa u li tgħallmuha u ħakmuha u għam- luha, tagħhom. U l-stess għan-nies li jgħdmn fir-riħ fuq u fir- riħ isfel. Imbagħad issib filosofi li jgħidulek li l-moħħ tal-bniedem biss jeżisti. Triduna nemmnu li d-dinja ta' madwarna, hija biss fantażija. Mur obsori Ara kieku l-bniedem kif ħeles mir-riħ isfel billi tajru minn ġo moħħu l Iktar filosfu, almenu iktar fi- losfu prattiku, dak li sab ir-rimedju għar-riħ isfel meta f'kelma waħda qal: j'Tixrobx'.