Uħud mill-aktar ġrajjiet interessanti li jikkonċernaw lil Balzunetta huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-Festa ta' San Publju, il-festa titulari tal-Floriana. L-istatwa maestuża tal-Patrun tal-Floriana (u ta' Malta wkoll) telgħet Balzunetta għall-ewwel darba fl- 1960, jiġifieri 149 sena wara li rat id-dawl għall-ewwel darba minn id l-iskultur ċelebri Vincenzo Dimech. Irrakkontawli anzjani li San Publju ma kienx jitla' Balzunetta minħabba l-ambjent tal-ħwienet tal-baħrin, swali taż-żfin, etc. Dan jista' jkun konfermat mill-fatt li meta eventwalment tela' għall-ewwel darba, jiġifieri f'Jum il- Festa, il-Ħadd, 3 ta' Lulju, 19601, Balzunetta kienet ġa bdiet tmajna sew bħala post ta' divertiment għan-nies tas-servizzi u aktar kien jirrenja l-kwiet milli l-istorbju ferrieħi tagħhom. Aktar minn hekk, qabel ma tela' Balzunetta San Publju, kien diġa' tela' xi ħadd bil-bosta aqwa minnu, u l-Patrun b'din żgur mhux ser jieħu għalih, għax qed nirreferi għal Gesu' Kristu nnifsu fis-Sagrament iMqaddes. Fil-fatt kien fil-Ħamsinijiet tas-seklu l-ieħor, meta bil-ħidma tal-mibki Arċipriet Anton Debono, kienet bdiet issir il-proċessjoni tal-Qalb ta' Gesu' li sa dak iż-żmien kienet l-unika proċessjoni li tgħaddi minn Balzunetta. Allura bir-raġun li n-nies ta' Balzunetta bdew jinsistu li ladarba tela' s-Sagrament Imqaddes ma kien baqa' l-ebda skuża oħra għalfejn ma kellux jitla' wkoll San Publju' San Publju jitla' Balzunetta Ittra miktuba mis-Sur Anthonv Piscopo, taħt il-prewdonomu 'Anton',2 f'Il-Berqa' tal-25 ta' Ġunju, 195963, tikkonferma li 'Waħda mix-xewqat kbar li għandhom wħud mill-poplu tal-Furjana, u dawk kollha li joqogħdu fil-parti ta' Barcelonetta (Balzunetta) hi li l-proċessjoni bl-istatwa ta' San Publiju titla' f'din il-parti tal-Furjana' u l-korrispondent ikompli jsaqsi '… Għaliex m'għandhiex tinqata' din ix-xewqa Hemm xi diffikulta' …'. Meta wieħed jixtarr l-ittra tas-Sur Piscopo jasal għall-konklużjoni li kien hemm min m'għoġbitux ukoll l-idea u dan hu kkonfermat f'ittra sussegwenti li s-Sur Anthonv Piscopo, din id-darba taħt ismu, kiteb fl-istess gazzetta fil-15 ta' Ġunju, 1960, fejn fir-rigward tas-suġġeriment tiegħu fl-ittra preċedenti biex San Publju jitla' Balzunetta qal li'… Kien hemm min ried donnu jwaqqaf tribunal biex jittieħdu passi kontra l-korrispondent li ma kienux jafu min hu.'sa Iżda s-sewwa kien rebaħ u l-entużjazmu tan-nies ta' Balzunetta ħadd ma kien ser iżommu u s- Sur Piscopo kompla li l-ħolma tiegħu '… sa ftit xhur ilu kienet attakata u forsi injorata, imma llum f'Barċelonetta (Balzunetta) qegħdin isiru preparazzjonijiet li f'din il-parti tal-Furjana qatt ma saru bħalhom. 'ss Kien hemm nies oħrajn li kienu strumentali biex San Publju jitla' Balzunetta u fost dawn kien hemm il-mibki Ġużeppi 'Kennedv' Alamango li kien irrakonta 'Minn Balzunetta ma kien jgħaddi xejn, donnu ma konniex nagħmlu parti mill-Furjanal Arċipriet kellna lil Dun Anton Debono li konna kellimnih li nixtiequ xi ħaġa u hu ħolqilna l-Proċessjoni tal-Qalb ta' Ġesu'. Meta konna rajna li din irnexxiet bdejna niddiskutu miegħu biex itellgħalna l-Proċessjoni fil-festa wkoll, imma Debono kien miet ħesrem meta kien Ruma. L-istess negozjati komplejniehom mal-Arċipriet Carmelo Xuereb … u għalkemm ma kinitx ħaġa faċli, kien serraħli rasi li din il- proċessjoni jagħtihielna.' Alamango kkonferma wkoll li kien hemm uħud magħrufa fis-sagristija li kien jagħmlu pressjoni fuq l-Arċipriet Xuereb biex ħaġa bħal din ma sseħħx. Huwa mertu kbir tal-mibki maħbub Arċipriet Carmelo Xuereb li ma ċediex għall-pressjoni u l-aċċettazzjoni tiegħu li l-vara titulari ta' San Publju titla' Balzunetta huwa wieħed mill-aktar aspetti memorabbli u sinifikanti tal-parrokat tiegħu. Anzi, ta' min jgħid li kien hemm arċiprieti oħra mill-Arċipriet Anton Debono 'l hawn li ħadmu biex jintroduċu xi ħaġa ġdida f'Balzunetta fil-Festa ta' San Publju u b'hekk jinħass tassew li din iż-żona hija parti integrali mill-festa tal-Floriana, kif hi u kif għandha tkun. Tajjeb jingħad ukoll li kien tassew xieraq li San Publju jitla' Balzunetta għall-ewwel darba fl-1960 għax dik kienet sena speċjali fejn il-Floriana u Malta kienu qed jiċċelebraw id-IX-il ċentinarju tal-Episkopat ta' San Publju fl-istess ħin li kienu qed isiru wkoll il-festi kbar biex jitfakkar l-istess ċentinarju tal-miġja ta' San Pawl f'Malta. Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sta. Il-festa f'Balzunetta fi żminijiet oħra Irid jingħad ukoll, iżda, li l-anqas fiż-żmien li Balzunetta kienet għadha ħajja u medhija sew b'attivita' kummerċjali li tipprovdi divertiment għas-suldati u l-Baħrin Ingliżi, ma jfisser li kienet totalment maqtugħa mill-Festa ta' San Publju. Nafu li għallinqas sa mill-1948, għad li, kif għidna, il-vara titulari ta' San Publju ma kinitx tagħmel wirja Balzunetta, kienu jghaddu l-marċijiet u fost l-oħrajn kienet iddoqq il-banda Furjaniża, il-Banda Vilhena. B'danakollu in-nies ta' Balzunetta ġieli ħassew li l-festa fin-naħa tagħhom kienet waħda sforzata u l-garr u r-risentiment tan-nies li jabitaw f'dawn' l-inħawi, f'dan ir-rigward, f'xi mumenti baqa' nieżel sa żmienna wkoll. r Il-garr ġieli kien iwassal għal protesti wkoll. F'ittras7 li tinstab fil-Korrispondenza tas-Soċjeta Filarmonika Vilhena, insibu li kien hemm soċju li kiteb lis-soċjeta, fejn qal li qed jikteb għan-nom ta' sħabu oħrajn wkoll, biex jipprotesta għax il-banda għaddiet minn Balzunetta tea bil-ġiri bhal sajjetta u mank biss daqqew l-innu quddiem il Madonna'ss kontra dak, kompla l-kittieb, li għamlet banda barranija li meta waslet '… quddiem il Madonna daqqet l-innu u anki mxew man-nies'. Imbagħad faqqgħet l-akkużal Dan is-soċju saqsa jekk il-banda Vilhena kinitx għamlet hekk '… għax forsi aħna ta' Balzunetta ma ngħamlux sehem mal Furjana, għax jekk inhu hekk, allura aħna nitilqu min soċi'..9 Dan jikxef ukoll fatt interessanti, għallinqas mil-lat storiku, li għal ħafna snin kien hemm min kien iħoss li teżisti xi qasma bejn Balzunetta u l-bqija tal- Floriana. Din hi xi ħaġa li llum, għall-grazzja t'Alla, jidher li spiċċat għal kollox u ninsabu maqgħudin kollha kemm aħna bħala familja Furjaniża waħda. Minkejja xi diżappunti li semmejna, iżda, l-entuzjażmu tan-nies ta' Balzunetta għall-Festa ta' San Publju kienet anki riflessa mill-fatt li għalkemm il-proċessjoni bil-vara ma kinitx titla' hemmehekk xorta kienu jagħmlu l-almu tagħhom biex joħolqu atmosfera ta' festa. Per eżempju, nafu li fl-1954 ġew imżanżna għadd ta' pavaljuni ġodda li kienu saru mingħajr ħlas mis-Sur Gulinu (Angiolino) Debattista, bniedem b'rabta kbira mas-Soċjeta' Filarmonika Vilhenasio u l-armar u ż-żarmar tagħhom sar minn Balzunettisti stess. Kumitat tal-festa ta' Balzunetta Xhieda oħra tal-entużjażmu tal-Balzunettisti għall-Festa ta' San Publju kien li għal xi żmien dawn kellhom kumitat tal-festa għalihom li kien jieħu ħsieb it-tiżjin f'dawk l-inħawi, b'dak l-armar sabih u uniku li kien jikkonsisti f'pavaljuni maqtughin miċ-chipboard, u n-nar li kien jinħaraq minn fuq diversi bjut. Dan il-kumitat kien jirsisti wkoll biex jiġbor il-flus għal dawn -għanijiet. Kien ovvju li dan l-entużjażmu sploda mal-mument li tħabbar li l-vara ta' San Publju kienet ser tibda titla' Balzunetta wkoll u kompla jitkattar wara din l-okkażjoni memorabbli tant li l-armar uniku li għadna kif semmejna żżanżan sena wara biss, fl-1961, u għal min jiftakru, bħali, jibqa' fil-memorja għall-fatt li kien armar mhux tas-soltu. Tajjeb ngħidu hawn għalhekk, ukoll, li minkejja l-inċident li semmejna aktar 'il fuq, ir- relazzjonijiet bejn n-nies ta' Balzunetta u l-banda Furjaniża kienu ġeneralment tajbin tant li kien hemm anki koperazzjoni fir-rigward ta' ġbir ta' fondi għall-benefiċċju taż-żewġ naħiet u nsibu li saħansitra fl-1968 kienu saru numru ta' fieri bi sħab fl-Argotti bejn dan il-kumitat ta' Balzunetta u s-soċjeta mużikali tagħnasi u koperazzjoni simili nsibuha anki fis-snin ta' Dan il-Kumitat tal-Festa ta' Balzunetta kien għadu jeżisti għallinqas sa l-1973 għax f'Gunju ta' dik is-sena dan il-kumitat kien organizza fiera bi sħab mas-Soċjeta' Filarmonika Vilhena. Jidher iżda li il-kumitat tal-festa Balzunettist ma damx jeżisti wisq wara din l-okkażjoni li qed insemmu għax nafu fi żgur li kien ġa xolt xi żmien fl-1974 meta f'dik is-sena kollox kien ġie ċċentralizzat taħt kappa waħda f'dik li hija organizzazzjoni tal-festa fil-Floriana. San Publju 'ta' Balzunetta' Il-qofol tal-Festa ta' San Publju f'Balzunetta jintlaħaq fl-aħħar Jum tat-Tridu meta jsir 'il- marċ tal-ġimgħa' bl-istatwa ta' San Publju 'ta' Balzunetta', kif inhu magħruf popolarment, fejn lejn tmiem il-marċ din l-istatwa titqiegħed fuq pedistall f'salib it-toroq ta' Triq l-iLjun ma' Triq il-Konservatorju. Page 30: Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sta. Ġużeppi Alamango u dawk kollha li ħadmu miegħu kellu sehem kbir ukoll biex ikabbru l-Festa ta' San Publju f'Balzunetta meta għamlu din l-istatwa għall-'marċ tal-Ġimgħa'. Qabel ma saret din l-istatwa kienu jużaw l- istatwa li għal dawn l-aħħar 29 sena tinħareġ fid-dimostrazzjoni fil-festa tat-tfal. Wara l-marċ kienu jtellgħuha fuq xkaffa eżatt fejn itellgħu l-istatwa llum, pariġġ il-Madonna ta' Lourdes. Kien ħaten Ġużeppi Alamango, Ġanni Camilleri li kellu pastizzerija fi Triq il-Konservatorju li kien ukoll fil- Kumitat li kien talab lil Alamango biex imur għand Wistin Camilleri ta' Għawdex u jordna statwa kif fil-fatt għamel. L-istatwa kien ħallasha Ġanni Camilleri waqt li l-anġli kienu tħallsu mill-fond tal-Kumitat.s12 Il-festa f'Balzunetta Ilum Mument importanti ieħor fil-festa f'Balzunetta huwa meta l-vara titulari ta' San Publju, fil-proċessjoni ta' jum il-festa, tieqaf għal ftit minuti f'salib it-toroq ta' Triq l-iLjun u Triq il-Konservatorju u jingħad xi talb. L-iskop wara din id-drawwa, li daħlet fi żmien il-parrokat ta' l-Arċipriet Kalċidon Vassallo, nibtet ukoll mill- idea li l-vara titulari tqatta' ftit aktar ħin fl-Akwata għax huwa fatt magħruf li fl-imgħoddi ġieli kien hemm ilmenti li din tgħaddi riħ minn Balzunetta. Ta' min jgħid li s-sena l-oħra, l-2008, rat żvilupp ieħor storiku għall-festa f'Balzunetta, taħt il-parrokat tal- arċipriet preżenti il-Wisq Reverendu Dun Richard Borg, meta għall-ewwel darba t-Traslazzjoni tar-Relikwa ta' San Publju bdiet ġewwa Balzunetta, eżattament mill-Kappella tal-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija, avveniment ukoll storiku fih innifsu, u għaddiet minn Triq il-Konservatorju u (triq) Il-Mall u qasmet (ġnien) Il-Mall fid- direzzjoni u għal ġol-knisja arċipretali u parrokkjali tagħna. Illum il-Furjaniżi li joqogħdu fl-akkwati ta' Balzunetta għadhom akkaniti għall-Festa ta' San Publju daqs kemm kienu dawk li ġew qabilhom u j'Alla li jkomplu jsiru l-isforzi kollha biex din il-festa tibqa' qawwija u tikber f'din il-parti tal-Floriana. U l-Furjaniżi tal-inħawi ta' Balzunetta, u l-Furjaniżi kollha mseħbin magħhom, għandhom għalfejn iħarsu lejn iċ-ċentinarju storiku li ġej fl-2010, li jfakkar l-400 sena mid-dikjarazzjoni ta' San Publju bħala Patrun u Protettur ta' Malta, b'entużjażmu akbar għax b'kumbinazzjoni sabiħa is-sena 2010 jaħbat ukoll il-50 anniversarju minn mindu San Publju tela' Balzunetta għall-ewwel darba … u għas- snin kollha li ġejjin ukolll Noti u Riferenzi 1 Il-Festa ta' San Publju f'dik is-sena kienet iċċelebrata bil-kbir bejn id-19 ta' Ġunju u t-3 ta' Lulju minħabba li kien ħabat id-XIX-il ċentinarju tal- Episkopat tal-Patrun tagħna 42 Is-Sur Anthonv Piscopo innifsu kkonferma li kien l-awtur tal-ittra f'ittra susegwenti fl-istess gazzetta li għaliha qed nagħmel riferenza aktar 'l isfel 43 Il-proċessjoni ta' San Publju f'Il-Berga, Nru. 8,374., Il-Ħamis, 25 ta' Ġunju, 1959., p. 7 44 Il-purċissjoni ta' San Publju f'Il-Berqa, Nru. 8,676., L-Erbgħa, 15 ta' Ġunju, 1960., p. 7 16 Twannie Piscopo, Ġużeppi 'Kennedv' f'Il-Furjana; Vol. €8 L-istatwa tal-Madonna ta' Lourdes li tinsab f'salib it-toroq ta' Triq il-Konservatorju u Triq l-iLjun 49 Il-kwotazzjoni qed tinġieb eżatt bil-Malti kif kienet miktuba fl-ittra 410 Wisq probabbli li Ġulinu Debattista huwa fost l-aktar persuni li serva fil-Kumitat tas-Soċjeta' tul is-snin, għallinqas mill-1927 sa l-1962, medda ta' mhux anqas minn 35 sena. Jista' jkun li f'dawn is-snin kollha kien barra mill-Kumitat għal perjodu qasir ħafna, madwar l-1943. Serva f'karigi differenti, iżda l-aktar bħala Direttur tal-kazin. Debattista żgur li jixraqlu artiklu separat fuqu €11 Victor A. Camilleri, L-Għaqda bejn l-Għaqdiet f'Il-Furjana, Ottubru-Diċembru, 1968 €12 Twannie Piscopo, Ġużeppi 'Kennedv' f'Il-Furjana, Vol. Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sta.