Minn Fomm għal ieħor F'dawn il-ġranet tal-Ġimgħa Mqaddsa tisma' ħafna nies jitkellmu dwar id-diversi wirjiet imxerrdin ma' dawn il-Gżejjer. Minn ta' quddiem nett il- Wirja Kbira tal-Ġimgħa l-Kbira f'Ħaż-Żebbuġ ġewwa l-Każin tal-Banda San Filep. Il-kummenti sbieħ tal-poplu, huma ta' sodisfazzjon kbir għas-Soċjetà Mużikali tagħna. Perċ l-ikbar unur għal-istess Każin San Filep, ikun jekk min jiġi jara din il-wirja, bir-Rakkont sħiħ tagħha tal-Passjoni, il-Mewt u l- Qawmien ta' Ġesii, joħroġ minn dan iċ-Ċirkolu xi ftit aħjar. B'dan il-ħsieb ġo moħħu, il-Kumitat organizzattiv jidħol kull sena għal dan ix-xogħol hekk kbir u ta' spejjeż allavolja jaħbat ftit tal-ġimgħat biss qabel il-Każin San Filep jorganizza l-Festa tal-Patrun ta' Ħaż-Żebbuġ ''San Filep'. Aħna Ikoll inħaddnu l-istess twemmin u għalhekk inħossuna fid-dmir li nagħmlu xi ħaġa sabiex tkompli tgħin lilna nfusna, lill-membri kollha ta' din is-Soċjetà Mużikali, kif ukoll lil dawk kollha Maltin u barranin li jiġu u jaraw din il-wirja. Iżda barra dan il-ħsieb ewlieni wieħed ma jridx jinsa wkoll li wirja bħal din iġġib magħha ħafna xogħol, ħafna preparazzjonijiet ċkejknin minsuġa flimkien, ma' bosta elementi u għadd ta' ħidmiet akbar minn gruppi ta' membri li fl-aħħar mill-aħħar joħroġ ir-riżultat li għandna quddiemna li wieħed jista' jarah b'għajnejh — ''Spettaklu ta' Wirja' ppreżentata hekk artistikament. Il-preparazzjonijiet tad-drapp u l-ħjata tal-ħwejjeġ tal-Persunaġġi Bibliċi e għal paġna 5 Is-SOĊJETÀ MUŻIKALI KAŻIN BANDA SAN FILEP Ap. issi tixtieq l-Għid it-Tajjeb lil kulħadd. Il-Chorus Filippus ta' l-istess Każin immexxi minn John Ciantar Jive uż a ring or call personallg for aduċee we are alwarja available ta helk HExpress Building', Mdina Road, Żebbuġ ZBG 06, Malta Tel: 461078 / 465110 Fax: 465798 kull sena jkunu fdati f'idejn ħabrieka tal-Kumitat tas-Sezzjoni Nisa tas-Soċjetà Mużikali Każin Banda San Filep. Wieħed jinnota li kull min jara din il-wirja kull sena għandu dejjem isib xi ħaġa miżjuda mis-sena ta' qabel. Fiż-żmien modern ta' llum it-tagħrif sar parti essenzjali mill- manifestazzjonijiet. Jekk inħarsu lejn il-bosta serati, attivitajiet teatrali, sportivi jew xi programm mużikali jkun hemm marbut magħhom ktejjeb ta' l-okkażjoni li jwassal stampa ta' dak li jkun qiegħed isir. Għal din l-okkażjoni l-Każin San Filep qiegħed jippreżentalkom dan il-ktejjeb li għandkom issibuh interessanti. Nirringrazzja lil dawk kollha li ħadmu u għadhom jgħinu f'kull qasam, fix-xogħol li tirrikjedi l-Wirja nnifisha, fil-preparazzjoni tal-Banda — Surmastrijiet u bandisti. Xogħol biex seta' jsir dan il-ktejjeb u affarijiet meħtieġa oħra. Nirringrazzjaw ukoll lil dawk kollha li qegħdin jiġu u jaraw din il-wirja — apprezzawha u jitgħallmu xi ħaġa minnha. Is-Soċjetà Mużikali Każin Banda San Filep tixtieq twassal l-Għid it-Tajjeb lil kulħadd. Tistieden ukoll lill-poplu jipparteċipa magħha fil-purċissjoni bl-istatwa ta' Kristu Rxoxt nhar il-Għid il-Kbir filgħodu bis-sehem tal-Banda San Filep. Dun Karm Gatt (Direttur Spiritwali tal-Każin San Filep), Dr Godfrev Farrugia (ex-Sindku ta' Ħaż-Żebbuġ), Dr John Attard Montalto (President tal-Każin San Filep) u M. Didier Destremau (Ambaxxatur Franċiż) qabel il-ftuħ tal-Wirja ta' l-1999. Uħud mill-mstednin għall-ftuħ tal-Wirja tal-Ġimgħa l-Kbira 1999 fil-Każin San Filep. Ix-xena grandjuża tal-Kruċifissjoni fuq il-Golgota - Każin San Filep. ċjl Ass liż Cinir-Kivii Ħiràil, Zabbuq DG OŻ Tal: 85.02 O2-QBAZ AR. Bqas li-AHH) ĠHADAN Ġer dada 3710 Żebbuġ 232, Żabbar Road, Paola Tel: 673286 Jewellers Main Street, Żebbuġ Tel: 463833 IT-TQASSIM TAL-WIRJA GRANDJUŻA TAL-ĠIMGĦA L-KBIRA FIL-KAŻIN BANDA SAN FILEP A.D. 1851 Sala 1: IĊ-ĊENAKLU Rappreżentat b'sett ta' tlettax-il statwa kbira (life size) u artistika, xogħol l-istatwarju magħruf ALFRED CAMILLERI CAUCHI flimkien mal-kontribut mhux żgħir ta' bosta membri tal-każin. Ta' min jgħid li l-ikel li jidher fuq il-mejda quddiem l-appostli jkun imsajjar frisk kull sena skond riċetti Lhud. Sala 2: IL-VIA CRUCIS Sett ta' vari żgħar tas-Sur Joe Sammut, li juru l-episodji prinċipali tal- Passjoni ta' Sidna Ġesu kif aħna mdorrijin narawhom fil-knisja u fil- Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Is-sett jinkludi Sepulkru mmudellat fuq/dak ta' l-Imdina, kif ukoll Via Sagra, bandalori u ornamenti oħra li fiċ-ċokon tagħhom iġegħluk tiggustahom. Sala 3: KRUĊIFISSJONI Xogħol grandjuż ta' ALFRED CAMILLERI CAUCHI li ħoloq ix-xena tal-GOLGOTA fuq skala kbira u realistika li tagħmel din il-wirja unika f'Malta. Fiha għaxar persunaġġi, tlett islaleb kbar u xenarju spettakulari. Il-parti l-kbira tax-xogħol sar minn membri bieżla u ġenerużi tal-każin li taħt id-direzzjoni ta' l-artist Alfred Camilleri Cauchi għamlu monument ieħor li jixhed il-ħila tagħhom. Għand Freddie ssibu żraben eleganti tan-nisa, żraben għal tibdila, ta' l-irġiel u tat-tfal, casuals, sport shoes minn ditti renomati, basktijiet ta' l-iskola, handbags u kartieri g Bar ġ Res, Il-Wiċċ ta' Kristu tal-Każin San Filep' Il-Bieb De Rohan ifakkarna f'diversi avvenimenti Żebbuġin li ġew iċċelebrati fil- viċinanza tiegħu. Iżda bla dubju dan il-monument jagħti ġieħ lill-isem beltna, Città Rohan, għax twaqqaf bħala parti mill-wegħda li missirijietna għamlu biex Ħaż-Żebbuġ jingħata titolu ta' belt. Madankollu jien tal-fehma li Ilum il-ġurnata ftit huma dawk in-nies li jafu li f'dan il-Bieb tinsab niċċa żgħira ddedikata lill-Wiċċ ta' Kristu msallab. Din qiegħda 'l fuq minn blata ta' bieb żgħir li jinsab fuq in-naħa tal-lemin taħt il-mina. Din in-niċċa ta' l-injam għandha stil gotiku u turi kwadru ta' Kristu nkurunat b'kuruna tax-xewk u wiċċu li juri t-tbatija li Hu sofra għalina. Dan l- istil ta' xogħol fl-injam ma tantx hu komuni f'dawn l-inħawi, tant hu hekk li din hi l-unika J£ niċċa ta' din l-għamla li nsibu f'Ħaż-Żebbuġ. Fin- naħat tal-Belt Valletta u l-Kottonera dawn in-niċeċ huma ferm aktar popolari. Fl-imgħoddi meta dan il-Bieb kien id-daħla ewlenija ta' Ħaż-Żebbuġ, għax Vjal il-Helsien ma kienx jeżisti bħala triq, id-devozzjoni lejn din in-niċċa kienet Każin tal-Banda San Filep, Ħaż-Żebbuġ e għal paġna 17 Għal kull okkażjoni privata tiegħek, bħal Magħmudija, Precett, Griżma, eċċ Prezzijiet Moderati Tel: 463003 Mdina Road, Żebbuġ - Malta Tel/Fax: 4356 466154 ferm aktar qawwija milli hi llum. Fl-aħħar snin din id-devozzjoni reġgħet qed tqum. Dan kien riżultat ta' l-inizjattiva li l-Kunsill Lokali ta' Haż-Żebbuġ kien ħa biex jikkonserva n-niċċa. Dan twettaq fil-ġimgħat ta' qabel is-17 ta' Ġunju 1995 meta Bieb De Rohan innifsu kien ġie kkonservat minn flus il-Kunsill Lokali. Din il-ħidma kienet saret bla ħlas minn Joe Camilleri li wara snin ta' abbandun, b'sengħa liema bħalha, reġa' ta l-ħajja lil din l-opra artistika. Din in-niċċa hi mżejna b'xemgħa u fjuri u hi kkurata ferm tajjeb mix-xjuħ li ta' kull filgħaxija b'mod partikolari fil-ġranet twal tas-sajf, jinġabru bil-qiegħda għall-frisk ilabalbu u jaraw il-ħajja ta' kuljum għadejja minn quddiemhom. Fuq in-naħa l-oħra tal-pilastru tal-mina mwaħħal fl-għoli 'l fuq mid-daħla li tagħti għall-garigor tal-bejt ta' Bieb De Rohan, hemm fanal imdaqqas li qabel id-dawl elettriku kien jintuża biex jinxtegħel il-Bieb bil-ftila taż-żejt, iżda lum jintuża biex tinxtegħel xemgħa f'ġieħ ix-xbieha tal-kwadru. Iżda dan kollu jfakkarna f'okkażjonijiet oħra fejn xi Żebbuġin kienu taw sehemhom biex tissebbaħ din in-niċċa. Nhar id-29 t'Ottubru 1947 din in-niċċa ta' l-injam kienet reġgħet inħadmet mill-ġdid wara li kienet intlaqtet minn trakk li kien għaddej minn taħt il-mina ta' Bieb De Rohan. Kienu Pawlu Caruana u Anthonv Micallef li b'dedikazzjoni kbira ġabru l-biċċiet u ħadmu replika oħra e għal paġna 19 'Ave Maria' Triq il-Baruni V. Azzopardi, Żebbuġ 17, Citv Gate, Valletta — Tel: 237806 5, Paris Street, Żebbuġ — Tel: 462470 67, Nazzareno Dalli Street, Birżebbugia — Tel: 657990 tan-niċċa. Għalhekk fuq wara tan-niċca eżattament fuq il-kwadru, insibu miktub hekk: ''Jien hawn niffirma dan il-kwadru għan-nom tal-Każin San Filep ta' Ħaż- Żebbuġ, 29/10/47. Pawlu Caruana, 329, Triq il-Kbira, Ħaż-Żebbuġ, Malta 7 Din il-kitba tagħti x'tifhem li l-ispejjeż ħariġhom l-istess Każin. Wara kollox il- kuraturi tal-Bieb, li hu proprjetà tal-Knisja Arċipretali, dejjem kienu membri ta' din l-għaqda u ċ-ċavetta minn ġenerazzjoni għall- oħra baqgħet f'idejhom. Fis-sena 1987 t-tila b'wiċċ Kristu mpitter kienet tmermret. Fuq inizjattiva ta' Carmelo Gatt tqiegħed ritratt li kien jixbah lil dak li kien hemm minfloku. Dan kien inxtara minn ħanut tar-ritratti fi Triq San Bastjan Ħal Qormi u wara ġie kkulurit b'żebgħa taż-żejt biex jikkomplimenta l-istil tan-niċċa. Dak inhar li tqiegħed fin-niċċa kienet saret ċerimonja ċkejkna u l-Arċipriet ta' dak iż- żmien, Dun Lawrenz Cachia, bierek in-niċċa fost iċ-ċapċip ta' ġemgħa żgħira ta' nies li kienu jiffrekwentaw il-post. Minn dak iż-żmien 'l hawn din l-istess niċċa reġgħet tbierket darb'oħra proprju meta Bieb De Rohan ġie inawgurat mill-ġdid wara l-konservazzjoni li saret fuq l-istruttura tiegħu fis-sena 1995. Dan it-tagħrif hu xhieda ta' devozzjoni popolari, iżda jħallina b'kurżità waħda. Ir-raġuni għalfejn u meta twaqqfet din in-niċċa f'Bieb De Rohan Tgħid kienu s-soċji ta' l-istess Każin San Filep li minn rajhom waqqfu din in- niċċa biex tilqa' u tbierek lil kull min jgħaddi minn ''Bieb il-Ġdid. i Vjal il-Ħelsien, Żebbuġ ŻBG 03 Tel: 462236 Fax: 462236 e-mail: horizon20060 mail.global.net.mt Il-Passjoni u l-Mewt qe ta' Gesu… Minjiera ta' Riflessjonijiet Jikteb Philip Agius Meta wieħed jiġi biex jikteb dwar il-Passjoni u l-Mewt ta' Sidna Ġest Kristu jidhol f'minjiera ta' riflessjonijiet. San Mattew fil-Vanġelu tiegħu jirrakkonta hekk fid-dħul tiegħu dwar il- Passjoni u l-Qawmien mill-imwiet ta' Ġest. 'Il-qassisin il-kbar u x-xjuħ tal- Poplu nġarbu fil-palazz tal-qassis il-kbir li kien jismu Kajfa u bdew jiftehmu kif jaqbdu lil Ġest bil-qerq ta' moħħhom u jagħtuh il-mewt Attenzjoni oħra tmur fuq Ġuda, kif dan kien irnexxielu jiftiehem mal-kotra biex jiġi maqbud Ġest. L-istess San Mattew jirrakkonta hekk dwar Ġuda li kien tahom sinjal u qalilhom: 'Lil dak li nbus, dak hu aqbduh 7: U minnu fih resaq fuq Ġesii u qallu ''Is-sliem għalik Rabbil u biesu, u Ġesti qallu, 'Ħabib, għalhekk ġejt int Huma resqu lejh, middew idejhom fuq Ġesti u qabduh. Semmejna l-qassisin il-kbar. Fil-fatt wieħed kien il-qassis il-kbir u dan kien Kajfa fil-kariga f'dak iż-żmien. Li ġara kien li l-qassis il-kbir ta' qabel Kajfa kien Anna, li kien għadu jżomm il-post ta' l-unur. Ir-Rumani meta kienu rebħu lill-Palestina u għamluha provinċja tagħhom kienu żammew id-dritt li lill-qassis il-kbir ikunu jistgħu jibdluh meta jidhrilhom huma u hekk ma jibqax fil-kariga tiegħu sa ma jmut. Min-naħa l-oħra Kajfa kien miżżewweġ lit-tifla ta' Anna. e għal paġna 23 Garage No. 2 Plot 17, N/S Off Mdina Road, Żebbuġ, Malta Tel: 466615 SALES ġ SERVICE CENTRE VALLENDAR, PINTO JUNCTION, QORMI QRM 06 TEL/FAX: 444924 Dawk li qabdu lil Ġesti ħaduh quddiem Kajfa matul il-lejl, fejn diġà kienu nġabru l-kittieba u x-xjuħ tal-poplu. L-għan kien wieħed biex jaraw xi xhieda li setgħu jġibu kontra Ġest. Storikament nafu li r-Rumani kienu neħħew id-dritt lil-Lhud milli jkunu jistgħu jagħtu l-mewt lil xi ħadd. Għalhekk il-għada filgħodu, il-Ġimgħa, l- Kunsill tas-Sanhedrin miftehmin bejniethom biex lil Ġesti jaqtgħuhielu għall- mewt, ħaduh marbut magħhom biex jagħtuh f'idejn Pilatu. (Dan Pilatu dam imexxi bħala Gvernatur tal-Palestina għal 10 snin, mis-sena 26 sas-sena 36). Pilatu mill-ewwel kien għaraf li Ġesti kien innoċenti. Kien għaraf ukoll li kienet l-għira li ġagħlet lill-kbarat tal-Lhud jagħtuh lil Ġest f'idejh. Hu beda jibża' jieħu deċiżjoni li jagħti l-mewt lil Gesu. Niftakru kif il-mara tiegħu daħlet f'din il-ġrajja bil-ħolm tagħha. Pilatu filwaqt li ried jeħles lil Ġest mill-mewt beda jibża' li l-Lhud jirraportawh lill-mexxejja tiegħu ġewwa Ruma. Hu ħabbel moħħu biex daħħal fin-nofs lil Erodi u wara lil Barabba. Dan ma kien sewa għalxejn. Il-poplu kien imxewwex u ried il-mewt ta' Ġest. Hawn Pilatu qabad u ħasel idejh fl-ilma quddiem in-nies u qal, 'Jien m'inhix ħati ta' dan id-demm, dan arawh intom Il-poplu miġbur qabeż u qal, 'Demmu fuqna u fuq uliednal' Dwar il-ħasil ta' jdejn Pilatu, il-Knisja ssostni li ma jfissirx li Pilatu kien ħieles mir-responsabbilità tiegħu fil-mewt ta' Ġesti. Filwaqt li dwar il-kliem 'Demmu fuqna u fuq uliedna '' il-Knisja tgħid ukoll li ma tħossx li ntefa' l-piż fuq l-ulied tal-Lhud li ġew wara. Pilatu tul il-perjodu tiegħu bħala Gvernatur tal-Palestina kien hemm żmien fejn kien kisirha mal-Lhud. Biex dan ma jerġax jgħaddi minnu ordna li Ġesti jiġi msawwat u wara jerġa' jippreżentah quddiem il-poplu bit-tama li meta jarawh e għal paġna 27 Għal tqegħid ta' madum taċ-ċeramika ta' l-art u tal-ħajt, madum tas-'cement' u turġien bil-madum taċ-ċeramika 'Viecsun House' St Roque Street Tel: 467753 Żebbuġ Mob: 097 0180 tal-Ftuħ tal-Wirjiet Annwali tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Każin Banda San Filep A.D. 1851 nhar l-Erbgħa 12 ta' April 2000 fis-18.30 Programm Mużikali mill-Banda taż-Zgħażagħ tal-Każin San Filep Diskors ta' l-okkażjoni mill-President tal-Każin Dr John Attard Montalto 8B.A.(Hons.) Ftuħ ufficjali tal-Wirjiet mill-Onor. Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti Tberik mill-W.R. Arċipriet ta' Ħaż-Żebbuġ Dun Charles Attard Jippreżenta l-Programm is-Sur joseph Schembri ĦINIJET TAL-FTUĦ TAL-WIRJIET Il-Ħamis 13 sa l-Erbgħa 19 ta'April. /09.00-12.00 18.00-22.00 Il-Ħamis 20 ta' April 09.00-12.00 18.00-23.00 Il-Ġimgħa l-Kbira 21 ta' April 09.00 - 22.00 li se jiġ i esegwit fi Triq Sciortino Ħaż-Żebbuġ, mill-Bandisti Żgħażagħ tal-BANDA SAN FILEP bħala parti miċ-ċerimonja tal-ftuħ tal-Wirja tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Każin Banda San Filep nhar l-Erbgħa 12 ta' April 2000 fis-18.30 Jidderieġi l-banda Mro. LCM u jieħu sehem ukoll il-kor tas-Soċjetà Chorus Filippus immexxi minn John Ciantar Nhar il-Ħadd 23 ta' April 2000 il-Banda San Filep takkumpanja l-Purċissjoni ta' l-Irxoxt li toħroġ mill-Parroċċa ta' San Filep. TAL-PATRI onħoż l għali qalil gie Pa, t-aqji Triq Mons. Milanesi, Żebbuġ (kantuniera ma' Triq l-Isqof Caruana, ħdejn l-iskola - taħt is-sala tal-Każin 12'' Mav ĦINIJIET TAL-FTUĦ: mit-Tnejn sal-Ġimgħa 6.00am - 12.00pm u 4.00pm - 7.00pm Is-Sibt 6.00am -- 1.00pm Issibu underwear, household, stationerv, tovs, cards, gifts etc. Għandna wkoll selezzjoni kbira ta' affarijiet. Bil-LIRA' Souvenirs minn tnejn sa ħamsa b'lira biss. Ejjew u tiffrankaw żgur Tel: 467036 jitilquh, u hekk jeħilsu mill-mewt tas-salib. Din ma rnexxietx l-anqas. Hawn tajjeb li ngħidu li filwaqt li l-Lhud kienu jagħtu 40 daqqa, ir-Rumani ma kellhomx limitu tas-swat. Kienu jibqgħu jsawtu sakemm dak li jkun ikkundannat kien jintilef minn sensieh. Il-frosti kien ikollhom fit-tarf tagħhom, għadam jew boċċi tal-metall. (Naħseb li l-liżar ta' Turin ġewwa l-Italja hu ritratt awtentiku ta' din il-flaġellazzjoni). Wara dan is-swat kollu x'ħin Ġesti kien ġie xi ftit f'tiegħu niftakru wkoll, li s-suldati rumani nkurunawh bil-kuruna tax-xewk. Il-ġrajja li wasslet għat-tislib ta' Ġesti fuq il-Golgota ssoktat tul in-nofs ta' nhar ta' filgħodu. Billi dak iż-żmien kienet użanza ffrekwentata ħafna dik ta' l- ikkundannati għall-mewt imsallbin fuq il-kalvarju kien hemm imwaħħlin l- antarjoli fissi tal-post. Issa dawk li kienu jiġu kkundannati għat-tislib kienu jġorru l-injama l-minduda sa fuq din l-għolja. Hekk ġara fil-każ ta' Ġesti Kristu u għalkemm wieħed jista' jgħid li mill- fortizza fejn Pilatu għadda lil Ġest għat-tislib ma hemmx ħafna bogħod biss tul din it-triq Ġesti waqa' diversi drabi, ta' l-inqas tliet darbiet. Billi r-rumani kellhom id-dritt li jqabbdu lil xi ħadd biex tul it-triq jgħin lill-ikkundannat u fl- istess ħin raw li s-saħħa ta' Kristu ma kinitx f'kundizzjoni tajba tant li bdew jibżgħu li kien sejjer imut fit-triq, qabel iwassluh fuq il-Golgota, huma qabbdu lil Xmun Ċirinew jerfagħlu l-għuda. Użanza oħra li kienet eżistenti f'dak iż-żmien kienet li dawk l-ikkundannati kif iwassluhom fuq il-golgota jisquhom inbid imħallat bil-mirra. Dan kien speċi ta' droga biex nifhmu aħjar, ħalli tittaffa xi ftit it-tbatija. Għal dan ix-xogħol kien hemm numru ta' nisa ta' qalbhom tajba li kienu jippreparaw din ix-xarba u jmorru joffruha biex jixrobha lil min kien ikun għaddej minn din il-kundanna tas-salib. Ġest rrijuta li jixrob minn din it-taħlita għax ried ibati kollox sa l-aħħar. San Mattew kiteb hekk: ''Tawh jixrob inbid b'taħlita morra; Hu daqu u ma riedx jixorbu 7 e għal paġna 29 Għal kull xogħol ta' Aluminium bi prezzijiet tajbin Irrikorru: MARIO BONNICI Mdina Road, Żebbuġ e Tel:465170- 099 7740 Hiring of suits for men k s- for all occasions Tieġ, Preċett, Griżma, Toga tal-Gradwazzjoni Għal kull tip ta' Partv, Disco u Tiġijiet 41, Triq il-Ħofra, Żabbar Tel: 801844, 0945 0847 San Mark fl-Evanġelju tiegħu jgħidilna li kienu d-disgħa ta' filgħodu x'ħin sallbu lil Kristu. Min-naħa tar-rumani filwaqt li ma kinux jiddejqu jneħħu l-ħwejjeġ kollha minn fuq dak li kien ikun ikkundannat, min-naħa l-oħra l-Lhud ġewwa l-Palestina kienu jemmnu ħafna fid-diċenza. Ma jidhirx li hemm provi li Ġesti neħħewlu l- ħwejjeġ kollha jew jekk kellux xi forma ta' għata fuq is-salib. Li hu żgur kien li l-libsa li kellu fuqu kienet imwaħħla mal-ġrieħi. Kienet tbatija oħra x'ħin din neħħewhielu minn fuqu. Jidher li Ġesti ġie msammar mill-polz. Tobba li għamlu studju kbir dwar il- Kruċifissjoni jsostnu li l-imsiemer għaddew minn bejn l-għadam tal-polz. (Tmien għadmiet li għandna biex inkunu nistgħu nħaddmu jdejna sewwa). B'hekk biss seta' l-ġisem jibqa' mdendel u ma jiċċarrtux idejh. F'din il-parti ta' l-id għaddej medial nerve li anke jekk jintlaqat iweġġa', aħseb u ara jekk jissammar. L- istudju jkompli li sakemm Ġest dam imsammar idejh twalu madwar żewġ pulzieri kull waħda. Hu kellu diffikultà biex jieħu n-nifs minħabba l-uġiegħ u tul dan il-ħin tat-tbatija hekk kbira kien jagħfas saqajh mal-musmar ta' saqajh biex jitla' xi ftit 'il fuq u b'hekk idum ma jmut. Bħala bniedem Ġesti Kristu kien raġel b'saħħtu. Età ta' 33 sena f'persuna fl-aħjar tagħha. Raġel imsajjar b'xogħol ta' mastrudaxxa, li x-xogħol kollu jsir bl-idejn. Mitmugħ b'arja nadifa minn kull kwalità ta' kontaminazzjoni. Tul il- flaġellazzjoni nkissru fuqu r-regoli kollha, qala' ħafna swat bl-addoċċ mir-rumani u tilef ħafna demm. Nispiċċa bil-'Kelma ta' l-Arċipriet', Dun Charles Attard, li kiteb hekk f'Is- Sliem, 'Leħen il-Parroċċa' ta' Ħaż-Żebbuġ, Diċembru 1999:- ''Aħna Ikoll aħna msejħin biex nagħmlu paċi m'Alla, kif ukoll biex inħabbru s-sena tal-grazzja tal-Mulej, jiġifieri li nħabbru lil kulħadd dak kollu li għamel ma' kull wieħed u waħda minna u l-aktar għat-tjieba u l-ħniena li Huwa wera magħna. G'Mangia - 226020; Fgura - 673332; Żebbuġ - 465768 Rabat - 453213; San Ġwann - 377157; Naxxar - 431152; Valletta - 243198 ONE HOUR SERVICE Built in ġ Free Standing 214, Imdina Road, Żebbuġ. 'Onardi sueċi ' PHOTOS AND A LARGE VARIETX OF GIFTS. Is-Sena tal-Ġublew il-Kbir Lejlet il-Milied li għadda rajna lill-Papa Ġwanni Pawlu II jiftaħ il-Bieb Imqaddes tal-Bażilika ta' San Pietru f'Ruma biex jagħti l-bidu għall-Ġublew il-Kbir li jfakkar l-2000 sena mit-twelid tas-Sinjur tagħna Ġest Kristu. X'kien il-Ġublew fit-Testment il-Qadim2 Alla ried li l-poplu jkollu sena speċjali wara kull seba' Sena Sabbatina. Is- Sena Sabbatina kienet l-aħħar sena f'perjodu ta' seba' snin. Din is-sena kienet ordnata minn Alla nnifsu fil-ktieb tal-Levitiku (25:14): 'U l-Mulej kellem lil Mosċ fuq il-muntanja Sinaj u qallu: 'Kellem lil ulied Israel u għidilhom: Meta tidħlu fl-art li jien se nagħtikom, ikollha l-art is-Sibt tagħha, il-mistrieħ tagħha f'ġieħ il-Mulej: sitt snin tiżra' r-raba' tiegħek, u sirr snin tiżbor id-dwieli e għal paġna 33 (Quddiem il-Knisja tal-Vitorja) Telephone: 499777 L Mobile: 0944 6957: U S-SETVIZZ Ipprova l-prezz Mdina Road, Żebbuġ Malta Tel/Fax: 460523 tiegħek, u tiġbor il-frott tagħhom. Imma fis-seba' sena l-art ikollha l-mistrieħ tas-Sibt. L-għan tas-Sena Sabbatina ma kienx biss li l-art ikollha l-mistrieħ tagħha, imma kien ukoll skop reliġjuż u soċjali: 'L-art hi tal-Mulej, u bħala s-Sid Hu ried li dak li jikber fiha b'mod spontanju fis-7 sena ma jkun ta' ħadd partikulari, imma ta' kulħadd, speċjalment tal-fqar'' (Eżekjel 23:10). Għalhekk is-sena tal-Ġublew kienet is-sena li fiha Alla jafferma d-dritt tiegħu fuq l-art u l-poplu. F'din is-sena: 1. l-art terġa' lura għand is-sidien oriġinali tagħha, . kienu jinħelsu l-ilsiera Lhud, . kien jinħafer id-dejn tal-midjunin u . l-art ma kinetx tinħadem u l-foqra kienu jitħallew jiġbru minnha li jsibu. F'kelma waħda, il-ġublew kien żmien ta' grazzja, żmien ta' maħfra meta kollox u kulħadd, saħansitra l-art, kien jingħata ċ-ċans jibda mill-ġdid. Ftit storja tal-Ġublew Matul l-istorja l-Knisja ċċelebrat ħafna ġublej biex tfakkar 'l uliedha fis- salvazzjoni li ġabilna Kristu. Josephine Azzopardi I.B.Th 89, Mula Road, Żebbuġ Tel: 466895/461499 Mobile: 097 8661 e għal paġna 35 Nicolċ Baldacchino Street, Siġġiewi Tel: 466509 Forn speċjalizzat għall-Hobż Malti Issibu wkoll panini, ħobż slice tal-Franċiż, pasti ta' kull kwalità, bziezen, kagħak. Fl-Għid issibu wkoll kagħak ta' l-Appostli, figolli. Xiwi tad-dixxijiet nhar ta' Hadd u fost il-ġimgħa. Tavża qabel. Fl-4.00a.m. jiġi servut il-ħobż. Bejn is-6.30a.m. u t-8.30a.m. jingħalaq il-Forn. Mit-Tnejn sal-Ġimgħa mit-8.30a.m. sas-6.00p.m. L-aħħar furnata ħobż toħroġ fit-3.00p.m. Il-klijent jiġi moqdi dejjem fil-Hdud u l-Festi TRIQ IL-ĦSAD, s3 SIĠĠIEWI QRM 15 FE Phone: 464034 Mobile: 0947 7150 L-ewwel ġublew fit-Testment il-Ġdid issejjaħ mill-Papa Bonifaċju VIII fis-sena 1300 W.K. Għall-Milied tas-sena ta' qabel (1299) eluf ta' pellegrini marru Ruma biex jitolbu fuq l-oqbra ta' San Pietru u San Pawl biex jinħelsu mill-bosta flaġelli li kienu jaħkmu d-dinja. Il-Papa milqut mill-fidi tagħhom, ipproklama s-sena ta' wara bħala ġublew. Is-sena tal-ġublew bdiet tinżamm għall-ewwel kull 100 sena, imbagħad kull 50 sena. Issa qed tinżamm kull 25 sena. F'dan is-seklu kienu ċċelbrati wkoll Ġublei fl-1993 u fl-1985 biex ifakkru l-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġesti Kristu. Id-drawwa tal-ftuħ tal-bieb imqaddes bdiha l-Papa Martin V fl-1425 meta fetaħ il-bieb tal-Knisja ta' San Giovanni Lateran f'Ruma. Fil-ġublew ta' l-1500 il-Papa Alessandru VI beda d-drawwa tal-ftuħ ta' l- erba' bibien tal-bażiliki maġġuri ta' Ruma. Il-Bieb Imqaddes Il-bieb jissejjaħ imqaddes għaliex il-ftuħ u l-għeluq tiegħu jimmarkaw opportunità speċjali għall-qdusija, ir-riferenzi kollha huma għall-bieb tat- e għal paġna 37 1/2 Grace Street, Żebbuġ ZBG 04 Tel/Fax: 468819 Triq iċ-Ċawsli, Qormi Tel: 442887 (Dolceria), 440373 (Shop) — Mob: 0944 3394 Mdina Road, Żebbuġ Tel: 461320 / 460304 Tempju ta' Ġerusalemm, u għax skond San Ċiprijanu, il-midneb, priv mill- qdusija, isib il-bieb tal-ħajja ta' dejjem magħluq ma' wiċċu. Il-Bieb jissimboleġġa li Ġest Salvatur, li qal 'Jien hu l-bieb tan-nagħaġ… min jidħol bija, isalva' (Ġw 10: 7.9) Elementi Ewlenin tal-Ġublew Pellegrinaġġ — mit-twelid sal-mewt il-bniedem qiegħed fuq vjaġġ. L- Iskrittura ssemmi diversi każi ta' pellegrinaġġi lejn bliet (bħal Betel u Silo) fejn kienet tinżamm l-Arka tal-Patt. Ġest wkoll ta' 12-il sena tela' Ġerusalemm flimkien ma' Marija u Ġużeppi. Il-Bieb Imqaddes — Tgħaddi mill-Bieb tal-Ġublew ifisser stqarrija li Ġesti biss hu l-Mulej. Ifisser deċiżjoni libera u qalbiena li tħalli kollox warajk biex tikseb il-ħajja ta' dejjem. Indulġenzi — jiġifieri turija tal-ħniena tal-Missier fil-milja tagħha. Il- maħfra tal-qrar tinħtieġ il-konverżjoni jew tiswija tal-ħsara li toħroġ mid- dnub. Il-pentinenza tal-qrar mhux dejjem tkun biżżejjed u għalhekk huma meħtieġa opri tajba u l-kisba ta' l-indulġenza li tesprimi 'l-għotja sħiħa tal- ħniena t'Alla'. N/B Sciortion Street Tel: 466548 Żebbuġ ZBG 03, Malta Fax: 466548 SJOJOJAATI JAJIDIL POLKOJDUBJU Il-Ġimgħa l-Kbira f'Ħaż-Żebbuġ fis-sena 1919 l-Esperjenzi tas-Sur Ġanni Cilia f'din il-purċissjoni Kitba ta' Peter Paul Ciantar Is-Sur Ġanni Cilia magħruf bħala s-surmast ta' l-Imġarr (l-iskola ta' dan il- lokal imsemmija għalih) kien minn Haż-Żebbuġ (ħu Monsinjur Anton Cilia). Hafna mill-esperjenzi tiegħu ta' tfulitu f'Haż-Zebbuġ qasamhom miegħi fis- sensiela ta' programmi bl-isem QRATAS TAL-KARAMELLI li xxandru fuq Radju Malta Nazzjonali. F'wieħed minn dawn il-programmi is-Sur Ġann tkellem dwar is-sehem tiegħu fil-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fir-raħal tagħna li kienet saret fit-18 t'April 1919 jiġifieri ftit ġimgħat qabel il-famuż Sette Guigno. Dak inhar is-Sur Ġanni Cilia flimkien ma' żgħażagħ oħra Żebbuġin kien refa' fil- Marbut. Naturalment, dak iż-żmien kien statwa waħda (bla suldat). Is-Sur Ġanni Cilia kien qalli hekk: 'F'Marzu ta' l-1919, Salvu Baldacchino e għal paġna 41 ŻEBBUĠ VIDEO RENTALS 40, Vjal il-Ħelsien, Żebbuġ Tel: 468835 Pjazza 7 ta' Ġunju, Ħamrun Tel: 234951 l-ħanut ideali għall-Jilmi Oriġinali u Ħew Releasei Kiri ta' DID- Men Relenve 75Scenti l daq on 50 centa 8 daq Nagħmlu photocopies tal-kulur GAUCI TAL-LINEF 28, Triq il-Wied, Birkirkara Tel: 443760 Għal linef, brazzi, ċeramika u affarijiet obra għad-dar bl-aħjar prezzijiet, Gauci tal-Linef ta' Birkirkara buwa l-post ideali għalikom. Il-ħanut ta' Gauci ta' Birkirkara m'għandu ebda konnessjoni ma' ħwienet oħra. il-Lajku, ħajjarni biex fil-Ġimgħa l-Kbira nerfgħu l-vara tal-Marbut tar-raħal. Konna niltaqgħu l-Mużew f'Haż-Żebbuġ. Omm Salvu kienet toqgħod ħdejn ta' Mamo. Kienet ftit imdaħħla fiż-żmien u lilu biss kellha. Tistgħu taħsbu x'kellha bih u kienet tikkuntentah kważi f'kollox. Din tatna kamra biex inlestu ħalli nżejnu l-vara ġo fiha. Malajr sibna tnejn oħra bħalna ta' 15, 16-il sena li kienu Wiġi Chircop tal-Biġa u Toni Bonnici tal-Mogra. Morna għand il-prokuratur tal- Ġimgħa l-Kbira li dak iż-żmien kien Dun Tumas Ebejer, għoġobnieh, ħallasna żewġ xelini u 8 soldi kull wieħed u l-vara għalina. ' Is-Sur Ġann fl-intervista kompla hekk: ''Iddubbajna erba' bċejjeċ injam twal daqs il-bradella u għoljin xi 5 pulzieri imbagħad dliknihom bit-tafal u waħħalna disinji tas-sempre viva safra u vjola u ward ieħor. Dan kollu għamilnieh fil- kamra ta' Salvu, imbagħad f'Hamis ix-Xirka qbadnihom u armajnihom flimkien max-xemgħa madwar l-istatwa, waqt li r-reffiegħa l-oħra kienu qed iżejnu l-vari tagħhom u n-nies deħlin jagħmlu l-viżti tas-sepulkru li dak iż-żmien kienu jsiru fl-artal ta' San Ġużepp fil-knisja tagħna f'Ħaż-Żebbuġ. Jiena fl-intervista staqsejtu, jekk jiftakarx xi ħaġa oħra fit-tiżjin tal-vara għal din il-purċissjoni ta' l-1919. Is-Sur Ġann wieġeb hekk: ''Jiena dak iż-żmien kont apprentista t-Tarzna, l-imgħallem tiegħi kien Wenzu Spiteri mill-Birgu u l-assistent tiegħu kien Ġużepp Cassar mill-Gudja. Meta lil Ġużepp Cassar urejtu illi ser e għal paġna 45 Siġġiewi (Ħdejn l-iskola) Għal xiri bi prezzijiet imraħħsa, u issa frott u ħaxix frisk kuljum. Joseph Schembri) XOGĦOL TA' L-ARBLI IRONMONGĠERV ċ AMQUSEHOLD GOODS F. Caruana Dingli Street, Żebbuġ ZBG 04 Tel: 464329 Għal kull xogħol ta' Lostru bl-idejn jew bl-isprav, tiswijiet fuq għamara antika u moderna ċempel: nerfa' fil-Marbut qalli: 'Nagħmillek kaldarun żgħir ta' l-aċitilena biex jekk ikun ir-riħ u x-xemgħa tintefa' intom ma tibqgħux fid-dlam'. Din naturalment għal Ħaż-Żebbuġ kienet xi ħaġa ġdida u għalhekk nistgħu ngħidu li l-ewwel vara fir- raħal tagħna li minbarra x-xemgħa kellha wkoll id-dawl (id-dawl ta' l-aċitelena) kienet dik tal-Marbut fl-1919. Lis-Sur Ġann komplejt nistaqsieh dwar dan u ta' għalliem li kien beda biex jispjega dwar dan peress li din kienet xi ħaġa ġdida. ''Il-faħam ta' l-aċitilena kien ikun qisu bċejjeċ tal-konkrit, jiġi fil-krietel minn barra, fi krietel ta' l-injam u konna nixtruh mingħand Matti ħu Dun Luqa li kellu ħanut ħdejn l-isptar. Jekk titfa' l-ilma fuq il-faħam jibda ħiereġ il-gass. Dun Ġann Karl kien joqgħod ma' ġenbna (kompla jgħid is-Sur Ġann) darba qalli li dan il-gass mhux perikoluż għax jitħallat ma' l-arja mentri l-gass li nsajru bih, huwa perikoluż għax ma jitħallatx u jesplodi malli jħoss in-nar. Il-kaldarun kien ikun żewġ bottijiet ta' xi ħames pulzieri kull wieħed, ta' fuq bil-vit, iqattar l-ilma. Meta t'isfel jimtela' bil-gass, itella' lil ta' fuq u jagħlaq l-ilma bil-vit apposta. Wara s-Sur Ġanni Cilia, bħas-soltu b'dik il-kalma fuqu iżda jistenna wkoll li joħroġ mill-istudio tar-recording biex iqabbad il-pipa qalli hekk: 'Nhar il-Ġimgħa l-Kbira, missieri filgħodu rama l-ħmara, ġie jsuq ħija Manwel u jiena fuq xkora tiben, tlaqna lejn il-Gudja. Wasalna quddiem il-Knisja u Ġużeppi u ħuh li wkoll kien landier tawni dan il-kaldarun żgħir. Tlaqna lejn ir-raħal biex nimlewh bil- faħam u narmawh fil-vara. Ġbidna l-ammirazzjoni tar-reffiegħa tal-vari l-oħra għax kienet ħaġa ġdida. Sibna erbat iħbieb għall-forċini biex filgħaxija nerfgħu l-vara.' Is-Sur Ġann kompla jispjega li dak inhar tal-Ġimgħa l-Kbira ta' l-1919. 'Bdiet il-purċissjoni bl-istandard vjola merfugħ minn ħija Karmnu quddiem, fl-aħħar mess lilna u wasalna fil-bieb tal-Knisja. Iċ-ċuglajta, (dak l-istrument pre-istoriku li fil-qedem kien isejjaħ għar-riti mqaddsa jew inkella biex jinġabru għad-difiża) tidwi mal-pjazza tagħna. Aħna fil-bieb kburin taħt għajnejn dawk il-mijiet tan- nies lebsin l-iswed waqt li l-banda San Filep iddoqq dawk il-marċi sbieħ funebri quddiem il-vara l-Kbira. F'dan il-mument, jiena lis-Sur Ġann staqsejtu biex jgħidilna dwar id-dawra tal-purċissjoni ta' dak iż-żmien. Huwa qalli hekk ''mill-pjazza imxejna ma Strada Rjali sa Santu Rokku, imbagħad inżilna minn ta' Mamu u għaddejna minn wara t-tribuna jiġifieri wara l-Knisja. Wara t-tribuna, billi dejqa, kull sena kienu jneħħu żewġ ġebliet mill-Knisja għax inkella ma kinetx tgħaddi l-vara l-Kbira. Imbagħad tlaqna lejn l-għassa, inżilna minn Triq il-Parroċċa fejn twieled u kien joqgħod il- poeta nazzjonali Dun Karm Psaila u mxejna lejn Triq San Ġużepp u l-Knisja ta' l-Anġli: wara għall-pjazza. B'kollox domna xi erba' sigħat. Wasalna għajjenin imma sodisfatti li ħadna sehem f'wirja kbira ta' fidi u batejna ftit ma' Kristu' temm jgħid is-Sur Ġann f'wieħed mill-programmi QRATAS TAL-KARAMELLI. Ġassette ta' Marċi Funebri rrekordjat mill-Banda San Filep u li jinsab għall-bejgħ mill-Każin ALLWOODS iċ STEEL LTD Żebbuġ Road, Attard - Malta Tel: 418029 LI L tla IE ħu jA ti LU mia TRAINER : GT ża ;ksiii lu u l hiiiL TAT LT Ta a' f.