Kitba ta' Daniel Vella KULTURA Preżentatur tal-programm Marċifest, Radju Malta AIM 50 sena minn meta ġie rrestawrat mill-ġdid F'Diċembru It-Teatru Manoel huwa t-tielet l-eqdem teatru fl-Ewropa u l-eqdem fil-Commonwealth 1960, eżattament. 7 U dan għaliex il-bini tiegħu jmur lura għall-aħħar snin tas-seklu tmintax. L ; r Kien proprju il-Granmastru Manoel de Vilena il-moħħ wara dan it-teatru, għax kien 50 sena ilu, t-Teatru ; ei AR ' A sfiead . i i L hu li ħa d-deċiżjoni mportanti li jibda dan il-proġett u jibni dan it-teatru pubbliku, proġett Manoel reġa fetaħ 4; għalih ħallas il-biċċa l-kbira tal-ispiża tiegħu. Dan it-Teatru bnieh biex il-poplu jkollu il-bibien tiegħu rikreazzjojni onesta u divertenti fl-istess ħin, skop li nsibuh miktub bil-latin fuq irħama fuq mill-ġdid bil-ballet — l-entratura prinċipali ta' dan it-Teatru. Il-Granmastru De Vilena ma ħalliex żmien u l-bini Coppelia.' beda minnufih. It-Teatru ħa għaxar xhur biex inbena. Fuq ġewwa kien kollu mibni b'injam u kien jixbaħ ħafna t-teatru ta' Palermo. It-Teatru Manoel ra ħafna alterazzjonijiet matul is- snin biex l-awditorjum ħa l-forma ovali tiegħu. Dan it-Teatru kellu domanda kbira għad-drammi u anke għall-opera, u din id-domanda baqgħet konsistenti matul il-437 sena li damu l-Kavallieri hawn Malta. Fil-bidu beda jissejjaħ Teatru Pubbliku, u maż-żmien sar it-Teatru Rjali. Iżda eventwalment fis-sena 1866 beda jissejjaħ bl-isem li kien xieraq — it-Teatru Manoel. Interessanti li l-ewwel preżentazzjoni kienet Merope - fid-9 ta' Jannar fl-1732 - dramm traġiku ta' Scippione Maffei. It-teatru kien immexxi minn Kavallier anzjan li kellu t-titlu ta' Protettore. Ħafna drammaturgi u kompożituri Maltin bil-mod il-mod bdew isibu posthom flimkien ma' awturi barrannin, u hawnhekk naraw li kien il-kompożitur Malti Nicolo Isouard, jew kif kien magħruf, Nicolo ta' Malta, li fiż-żmien sar Kummissarju ta' dan it-Teatru. Napuljun Bonaparti kien Malta fl-aħħar sentejn tas-seklu tmintax, u f'dawn is-sentejn it-Teatru mar lura ħafna għax il-poplu kien qed ikun assedjat mill-Franċiżi. Meta waslu l-Ingliżi it-Teatru reġa' ħa l-ħajja u matul l-ewwel 50 sena tas-seklu sittax kien hemm staġun ta' opri li okkupa disa' xhur sħaħ tas-sena — minn Settembru sa' Mejju. F'Diċembru 1838 kienet serata speċjali għax fiha r-Reġina Adelaide marret tara l-opera Lucia di Lamermoor. Fis-sena 1861 it-Teatru sar proprjeta privata u bil-flus tal-bejgħ tiegħu l-Opera House ħadet postu. It-Teatru Manoel ma baqax jintuża u sar post fejn anke bdew jistkennu t-tallaba. Meta fl-1873 l-Opera House inqerdet bin-nar, it-Teatru Manoel reġa' ħa r-ruħ, it-tallaba tkeċċew 'l barra u sakemm reġgħet inbniet l-Opera House, fit-Teatru Manoel bdew itellgħu opri u drammi bħal qabel. Iżda meta tlestiet l-Opera House it-Teatru reġa' waqa f'miżerja kbira u beda jintuża bħala sala taż-żfin u ċinema. Meta l-Opera House waqgħet bil-bombi tal-għadu fit-Tieni Gwerra Dinjija, il-Gvern Malti reġa' ħa f'idejh dan it-Teatru, u ġab esperti mill-Ingilterra u l-Italja, u taħt is-superviżjoni tagħhom, il-ħaddiema Maltin reġgħu rrestawrawh għall-glorja ta' qabel. F'Diċembru 1960, eżattament 50 sena ilu, t-Teatru Manoel reġa' fetaħ il-bibien tiegħu mill-ġdid bil-ballet Coppelia. L-udjenza li attendiet għal din il-ballet baqgħet mistagħġba bis-sbuħija ta' dan it-Teatru rrestawrat mill-ġdid. Minn dak iż-żmien, it-Teatru Manoel sar uffiċjalment it-Teatru Nazzjonali kif kien xieraq, tant li t-Teatru beda jopera tajjeb ħafna. Bdew isiru rapreżentazzjonijiet internazzjonali kbar mill-aqwa mużiċisti tad-dinja. Dan minbarra rapreżentazzjonijiet Maltin u kunċerti mill-orkestra tal-istess Teatru . Sal-ġurnata tal-lum it-Teatru Manoel għadu mfittex għall- kunċerti, opri, operetta u anke drammi. Teatru li jagħmel ġieh lill-Maltin u lill-Għawdxinl Il-festa t-tajba lil kulħadd. f k ari ża ġa ia wibwa iL-kWIL ANNE a ii ħall