' KIF ĦMAR DAĦAL IL-ĠENNA. (ĦRAFA TAL-MISILMIN) Meta Allàh kien $a. jgħarraq id- dinja, amar jil Nuħ ji jagħmel arka u jidħol fiha ma' martu u wliedu u jdaħħal ukoll żewġ minn kuli xorta ta' ħajjin. Meta Nuħ ġie sa- biex idaħħal il-ħmar, il-ħmar ma riedx jidhoi, u Nuħ beda jagħtih bil-għasa u bil-ġebel u qabbad lil uliedu jitfgħuh sa kemm fl-aħħar daħħiub min-nkejja fih. — Il-ħmar ima riedx jidħol fl-arka għax Bjis (jiġifieri x-xitan). kien qabad mie- għu, għamla ta' xidja, u l-ħmar , deher;u li aħjar jegħreq hu u jegħ- req miegħu Blis, inkella jeħles hu u miegħu jeħles Blis ukoll. Wara li għaddiet il-Għarqa, Nuħ : saqsa lill-Alàh, għaliex il-ħmar ma riedx jidħol fl-arka. U Allah għarr- fu għaliex. U qallu wkoll li bi ħlas tax-xebgħa ji kien qala' bla ħtija l-ħmar, wieħed min-nisel tie- għu kellu jidħol fil-ġenna, u dana saħħ kif sa ngħidu hawnekk, F'Ġerusalem kien hemm wieħed raġel tajjeb jismu Għàżer u dana kellu ħmar min-nisel tal-ħmar ta' Nuħ. Darba, kif Għażer kien rie- keb fuq il-ħmar, jara sabi maħ- muġ, rasu bil-ħmewwa, kollha dud u brija, u Allah nebbħu li dak is- sabi għad isir ħarriebi kbir. u jħar- sbat lil Ġerusalem. Għal hekk Għà- żer għajjat lis-sabi u ħadu d-dar miegħu u ġiegħelu jinħasel minn fuq s'isfel u temigħu u sqieħ u għar- rfu x'kien nebbħu Allah u talbu jagħtih karta. maħtuma minnu ji fiha jwegħdu li meta jiġi fuq Ġe- rusalem, jurih ħniena, bħala ħlas talli kien għamel miegħu dik in- har. Għadda żmien u s-sabi kiber u sar ħarrieb u kien jismu Abu-Hat- Nussur, u ġie jaħbat għal Ġerusa- Kif qorob lejn Ġerusalem, mar jiltaqa' miegħu Għażer u wrieh il-karta u Abu-Ħut-Nussur feraħ bih.Għażer talbu ma jħarbatx il-belt imma Abu-Hut-Nussur qajlu li dak kien amar Allàh. U biex jurih ji dak kien minnu, qabad il-qaws u tajjar tliet vleġeġ, lejn il-Għarb, lejn ix-Xmiel u iejn il-Qibla, u t- tlieta daru u ħabtu fuq is-saqaf tat-Tempja ta' Ġerusalem. Għal hekk Abu-Hut-Nussur ħabat għal belt u ġarrafha sal-anqas ħaġra. Imma Alżh kien wiegħed jil Għàżer li għad jarġa' jara lil Ġe- rusalem mibnija u — mimlija bin- nies. Mela darba waħda kif Għà- żer kien għaddej minn fuq Ġebel iż-Żejtun, riekeb fuq ħmar, u ħa- res lejn il-ħerba tat-Tempju u rah kollu mġarraf, beda jidħak bejnu u bejn ruħu, għax hassu ma jem- minx il-kliem li kien qallu Allaħ li kellu jara lil Ġerusalem mibnija. u mgħammra. mill-ġdid. Allàb bagħat fuq Għażer raqda. twila u dam rieqed mitt se- na, U meta stembah u ħares, ra lit-Tempju mibni u n-nies miexja fit-toroq ta' Ġerusalem qalb il-bini sabiħ u toroq nodfa. Għàżer għall- ewwel ma riedx jemmen lil għaj- nejh, imma meta ħares warajh, ra l-għadam tal-ħmar tiegħu, li dik id- darba kien riekeb fuqu. U l-għa- dam tal-ħmar beda jitħarrek u jagħqad għadma mal-oħra, u libes il-laħam u l-ġilda u qam beda jin- ħaq kemm jagħtuh. griżmejh… U Allah raġa' kellem jil Għażer u wrieh li kliemu kien saħħ u àmru li jirkeb il-ħmar u jidħol il-Ġenna u jdaħħal ukoll miegħu lil ħmar itegħu. U hekk kliem AlAh lil-Nuħ u il Għażer kien intemm. L IE QWIEL TAL-PALESTINA Il-għin basira, imma l-jad qasira. Jiġifieri: Il-għajn tara, imma l-id ma ġġibx. Igħid hekk min ikun jaf x'għandu jagħmel, imma ma jkollux mezzi biex jagħmel. Bħal min ikun ta' ħila f'xi xogħol imma ma jkollux flus biex jiftaħ ħanut u jixtri l-għodda. Id-deher bik: sagħat magħak, sagħat għalik. Ix-xorti mal-bniedem; daqqa tgħinu u daqqa tfixklu. Tagħabna u xqejna u la xej ma lqejna. Ħdimna u tħabatna, u fl-aħħar ma sibna xejn. Hekk igħid min wara li jkun għaraq u xaraq, jiġrilu xi ħsara u ;kull ma jkun għamel jisfa fir-riħ, Ràħet is-sakra, w-aġat il-fakra. ''Raħet'' tfisser ''marret'', il-bqija jiftie- hem sewwa bil-Malti. Ifisser li l-bniedem fil-furja jagħmel xi bluha, imma wa- ra, meta l-furja tgħaddilu, iġib quddiem għajnejh kemm sa ikollu jbati. Kelmet ''jarejt' la għammrat wa la bejt. Il-kelma jarejt tfisser: imqar li kten. Bil-Malti għandna qawl jaqbel ma' dan: Li kieku, kien, jewilla, qatt ma mlew ebda bixkilla. Ifisser: mhux billi toqgħod tixtieq biss. Jekk trid xi ħaġa aħdem għaliha. Ma asgħab min el-mawt, illa n-nedem bagħad il-fawt. Ma hemm xejn ak- tar qalil mill-mewt ħlief l-indiema wara li jkunu qarrqu bik. Ma jarfiħ jum ui jiġi mitlu. Ma jgħaddix jum u jiġi ieħor bħalu. Min jagħmel ma iħibb, jilqi ma jakrah. Min jagħmel kull ma jogħġbu, isib vuħu f'dak li ma jogħġbux. Bil-Malti hemm qawl, qadim għall-aħħar, jixbah lil dan: ''Min igħid li jrid, jisma' x'illa jrid'' (Vassalli). Aħwat jeħki, għaqel jifhem. L-iblaħ jitkellem, u ta' bil-għaqal jifhem. Mawt il-faqir u tagħriset il-kebir, ma ħàd għaraf bihem. Meta jmut wieħed fqir ew jagħmel xi ħtija wieħed kbir, ħadd ma jkun jaf. Il-fqir, miskin, ħadd ma jagħti każ tiegħu; miet hu qisu miet ħmar. U l-għani, meta jagħmel xi ħtija, kulħadd jaħbihielu, għax ikollu sħabu qawwi'in, hu. jaħbi tagħhom u huma jaħbu tiegħu. Il-màl, an kàn bi ġibtek, għabdek; an kan bi ġibet il-għajr, int għabdu. Ġidek, jekk ikun ġewwa, jaqdik; imma jekk ikun barra, int taqdi lilu. Għax jekk ikollok flus mislufa, trid toqgħod b'sebgħa għajnejn biex dak li jkun ma jaħrabx bihom; jekk ikun wiċċ ta' raba', trid toqgħod għassa biex ma jisirquhx. Dawna huma qwiel tal-Palestina, li hu hekk aktar milli hu f'Malta. Għomrak la tqal: ''Ja bir, ma axrab minn majjatekl' Qażt la tgħid: ja bir, ma nixrobx mill-ilma tiegħekl' Jiġifieri, tgħid qatt li din jew dik il-ħaġa ma jistax ikun li tgħaddi minn għalik, ħ Il-għila bi dàrak, wa. l-muftàħ taħt żunnarak. Żomm il-familja fid-dar u l-muftieħ tal-bieb fi ħżiemek. Tħallix lil martek u l-uliedek iiġru 'l hawn u 'l hemm. Dawn qwiel ta' pajjiż Għarbi.