Kull Qatra Tgħodd Rakkont fittizju bbażat fuq ġrajjiet reali Niftakru, jaħasra, kien għadu daqsxejn ta' tfajjel li għalkemm ċkejken, kellu l-piż ta' familtu kollha fuq spalltu. Rahim qam maħsud, dawwar ħarstu lejn it-tieqa bla ħġieġ. Wiċċu tqarras. Kien qiegħed tard. Ix-xemx kienet diġà xegħlet il-villaġġ ċkejken bl-ilwien kollha tagħha. Kien jaf li min jaħsiblu kmieni seta' jieħu kemm irid u kemm jogħġbu. Qabad il-friskatur u ħareġ inkiss inkiss mid-dar, biex żgur ma jqajjem lil ħadd. Għalkemm dan il-vjaġġ kien jieħdu kuljum, ħassejt li b'xi mod jew ieħor dan kellu jkun differenti minn tas-soltu. Ma damx aktar minn żewg minuti biex jilħaq l-għolja l-kbira li tħares fuq il-villaġġ tagħna, u bħas-soltu dar, u b'ħarstu sellem lil kulħadd: familjari, ġirien u ħbieb, għalkemm kważi kulħadd kien għadu rieqed. Triqtu malajr reġa' qabadha biex ma jitlifx ħin. It-triq kien jafha fuq ponot subgħajh u tista' tgħid seta' jimxiha b'għajnejh magħluqa. Xorta waħda kien jiftaħ għajnejh beraħ u l-iswed t'għajnejh kien jikber xi tliet darbiet akbar min-normal, tant li kienu jsiru qishom żewġ boċċi suwed tal-logħob. Rahim kien jaf li l-vjaġġ li qed jieħu kien perikoluż u bosta kienu dawk li qatt ma ġew lura. Ta' tifel żgħir li kont, ommi qatt ma kienet tħallini nisparixxi minn quddiem għajnejha. B'hekk mhux l-ewwel darbali kontneqred lil Rahim sakemm jgħidli x'hemm barra mill-villaġġ. għadd 35 LXXXV.— 87 'Ħallelin, merċinarji u annimali slavaġ/ kien dejjem jgħidli, mingħajr ebda pawża u ħsieb, qisu kien jiddejjaq meta nsaqsih, qisu kien … jibża. Ma nista' ninsa qatt dawk it-toroq bil-ħamrija ħamranija, lewn il-mewt, id-demm u t-tiġrib. Dawn kienu l-pilastri li l-pajjiż tagħna, bla dubju, kien iserraħ fuqhom. Saqajh ma felaħhomx aktar, lanqas seta' jħosshom. Ried għall-anqas jintefa' taħt xi siġra, għad-dell, imqar għal ħames minuti. Kien qiegħed tard. Kellu wisq piż fuq spalltu. Ma ried jiddiżappunta lil ħadd. Sidru beda jintefaħ u jinxtorob, ried jiggwadanja n-nifs. Ma setax jieqaf jimxi. Dak il-ħin nifsu kien għaddej qisu ferrovija li taħdem fuq il-faħam. Wara sagħtejn u nofs sħaħ, li bla dubju għal Rahim dehru eternità, wiċċu xegħel. Fl-aħħar kien wasal. Kellu aptit jaqbeż ġol-bir jew imqar ibill subgħajh biex itaffi s-sħana li kellu fuqu. Tant kien hemm nies madwar il-bir li kienu qishom ħajt li Rahim bl-ebda mod ma seta' jaqbżu. Ma kellux għażla oħra ħlief li jistenna sakemm in-nies ilestu. Dawn kienu l-istess uċuħ li kien jara kuljum. Kienu jiġu kollha mill-mitt villaġġ tal-madwar. In-nofs siegħa wara n-nies ma kinitx għalxejn għax fl-aħħar mess lilu. Il-barmil waddbu fil-bir u l-ilma, qisu għatxan għal vojt, malajr daħal ġol- barmil permezz ta' nixxiegħa, sakemm il-barmil għereq taħt l-ilma. Qabad il-ħabel u beda jiġbed. Għalkemm kien tqil hu baqa' jirsisti u jaħdem. L-ilma safrani malajr ħa postil-vojtli kien hemm fil-friskatur. L-ilma qatt ma kien nadif, kien mimli parassiti, ħama u weraq niexef. Ma kellniex għażla. Triqtu sabha f'tebqa t'għajn, iżda din id-darba kien aktar kawtel minħabba li kien qed iġorr l-ilma, biex żgur ma jitlifx xi qatra. Triqtu lejn id-dar kienet aktar iebsa. Il-piż żejjed tal-ilma beda jeħilbu. Tista' tgħid kien kważi wasal. Kollox kien għaddej normali sakemm sema' xi tħaxwix ġej minn wara siġra. Dak il-ħin Rahim telgħatlu għoqla fi griżmejh, ma setax jitkellem, lanqas jgħajjat. Il-ħila tat-taħdit kien donnu tilifha. Stajt tisma' lil qalbu ttanbar u tħabbat ma' sidru biex forsi taħrab. Il-biża' li kellu fi kliemu stajt ixxommha. Ħadd ma wieġeb. It-tħaxwix ma waqafx ma' kliemu. Instemgħu wkoll xi passi. Xtaq li kien qed joħlom jew li għajnejh qed jagħmlulu xi ċajta. 88 Leħen il-Malti Għalxejn qagħad jittama, kollox kien reali. Quddiemu kien hemm iljun imdaqqas. F'dawk l-għajnejn suwed bid-dawra oranġjo stajt tara l-mewta kerha li kienet ġejja għal fuq Rahim. Rahim poġġa l-friskatur mal-art. Ried jaħrab. Kien wisq beżgħan. Saqajh tilfu l-ftit forza li kien għad fadlilhom. Il-kilba li kellu għad-demm u l-laħam ġibditu bħal kalamita lejn l-id ix- xellugija ta' Rahim. Ħadd ma seta' jwaqqfu. Għadam ifaqqa' u demm itir. L-iljun kien qed jieklu ħajl 'Ajjuti' 'Xi ħadd jgħinnil' Għalxejn. Ħadd ma tfaċċa. Idu x-xellugija kienet diġà ntilfet u hekk kif l-iljun kien se jdur għal għonqu waqgħet ħemda kbira fil-madwar. Tant kienet stramba din il-ħaġa li anki l-iljun waqaf jiekol u għolla rasu. Ħaġa tal-iskantament. L-iljun baqa' bbalzmat bil-biża' L-art bdiet titriegħed. Sakemm Rahim dawwar rasu lejn in-naħa leminija ta' ġismu, l-iljun kien diġà ħarab. Kienet merħla ljunfanti li għalkemm kienet għaddejja fil-viċinanzi, irnexxielha tbeżża lill-iljun u ssalva lil Rahim bla ħsieb. Baqa' ċċassat. Ma setax jemmen li kien għadu ħaj. Qabad il-flokk tiegħu u dawru mal-biċċa żgħira li kien għad fadal minn idu x-xellugija, biex żgur ma jiżvinax. Qabad il-friskatur b'idu l-leminija u kompla jimxi biex żgur ma jasalx tard. Qatt ma kien ħass daqshekk uġigħ f'ħajtu. Beża' li jmut. Beża' li ma jwassalx l-ilma lil familtu. Kienet id-determinazzjoni li kellu fih li ħallietu jwettaq dan il-vjaġġ u jasal id-dar. Makonniex nafu x'se naqbdu nagħmlu meta rajnieh, iżda l-għajnuna medika li sibna mingħand ix-xjuħ tal-villaġġ salvatlu ħajtu. L-għada filgħodu rġajt rajtu, fuq l-għolja l-kbira, b'idu x-xellugija nfaxxata u l-leminija ġġorr friskatur vojt. Niftakru, jaħasra, kien għad kellu fuq l-għoxrin mitfugħ f'qiegħ ta'sodda. Mejjet. Il-marda kiefra tal-kolera kienet ħakmitu. Nota: Tulung hija ajjut bis-Sudaniż. għadd 35 LXXXV.—— 89