IL-POETA LI MIET MA' L-EWWEL G A TIEGĦU, BĦAL TLUGĦ IX-XEMX SABIĦ LI TGĦATTA BI SĦABA SEWDA, BĦAL GĦASFUR LI KIF BEDA JGĦANNI NĦATAF MINN SEQER. kitba ta' Pawlu Aquilina Nafu għalliem fl-Iskola Elementari (Primarja) fis-snin tletinijiet, sa l-1941, meta jien kont għadni daqsxejn ta' tifel fl-istess Skola Elementari ta' Raħal Twelidi, Is-Siġġiewi, li kienet fil-Pjazza. Imma ma kienx jgħallimni. Madankollu ma' nista' ninsieh qatt għall-kelma ta' kuraġġ li kien qalli darba u li baqgħet dejjem f'moħħi. Kont mort fil-klassi tiegħu għax l-għalliem tiegħi kien Kull ħdura ssib mewtha fin-nixfa, à b'xż ża l-kl. i. Għadni Kull ferħa fil-għali tintemm, bagħatni għandu b'xi reġistru tal-klassi. adni) M'hemmx ħliqa li tgħix bla ma titlef, nifkakar sewwa l-klassi fejn kien jgħallem: maġenb l- Fil-bidla kull ħlewwa ssib hemm. entrata, inti u dieħel fuq il-lemin. Hekk kif ersaqt ħdejn Bħall-ilma li jgħanni fir-ramel, id-desk tiegħu, fejn kien bilqiegħda, biex nagħtih ir- ) Xħin jonqos fil-mixja jitqiel; żisżiraz. ki ielk in leża. di id ġ Id-daħka tal-warda tintefa, reġistru, hu ħares u miel kemxejn lejja, dawwar idu ma X'ħiu tinża, Jewnitta 1 d'biġi qaddi u b'leħen sod u fl-istess ħin ħanin u b'għajnejh 7 fl-a ak dEEizzaa Ft ei tas Bla iss fl-għ: i ż f'għajnejja, qalli: Lnt ibqa' studjat Ma nafx jekk). saw jak b l weġibtux jew le, imma b'rasi żgur li għedtlu ''iva''. U j Xrobt għasel li jhenni wisq minnu, hu tbissimli… Kienet l-isbaħ u l-aqwa lezzjoni li tanil /. S'bt fwiħa sibt weraq fih ward, Kemm tiswa kelma ta' kuraġġl Baqgħet f'moħħi għomri Għax l-għana jaf jisraq minn Mejju 8. g In-naħal, l-għasafar ħelwin, In-nida li jilma bħall-fidda Fil-kista ta' sebħ l-iżjed bnin, GĦANA Xi wħud kienu jsibuh 'Il-Ġermaniż', għax Ġużċ kien studjuż ta' l-ilsna u kien jistudja l-Ġermaniż. Ilvent, irqajjaq u fuq tiegħu, kellu karattru li jiġbed lejh lil kulħadd, l-aktar bit-tbissima u l-kelma tiegħu. Kien bniedem altruwista - dejjem lest biex jgħin u jagħmel il- Mi me qalb lil ħaddieħor, għalhekk kien għalliem minn twelidu, Mal nae An kif għandu jkun għalliem tajjebl Kien iħobb ukoll jikteb. pi Jew rogħda ta' biża fil-baħar, bil-Malti. Xħin tieqaf is-sliema fis-serħ, Dak iż-żmien kont għadni ma nafx bil-ħila tiegħu fil- għan jiwhmu sbi tan jnieġ taħuw; Poeżija, kif sirt naf snin wara. Kien fis-snin erbgħinijiet li eħEt lewn id-deb'b, lewn il fidda, ġew f'idejja xi kopji tal-'Pronostku Malti' tad-Ditta Giov. L f Ppiegħa ta' dejjem. fil-kenn, Muscat tal-Belt, u li fihom iltqajt ma' xi poeżiji tiegħu. Jaf l-għana bi kwiekeb, u xmux; Qawsalli jew oqmra bid-dija Għax jixgħel id-dalma ta' qalbi I Jaf joħloq, jaf jimla fejn mhux. ĠużE MICALLEF. Każin Banda San Nikola — Festa 2000 ————AAA—f——à DIN IL-POEŻIJA TAS-SUR ĠUżE MICALLEF Ħadet il-Ħames Premju Lil Habib Tiegħi Paulinu Farrugia B. Titt; LED. Bħal dgħajsa f'nofs ta' baħar, baħar faħxi, Bla qigħan u bla lwien; baħar bla xtut, Sibt ruħi jien minn mewġ il-ħajja mhedded Li nkun miblugħ, u fit-telfiea immut, Ġranet koroħ bla xemx, lejliet bla kwiekeb Għaddew minn fuqi bil-mijiet, bl-eluf Ħassejt lil-ġismi mejjet, bosta drabi Ħassejtni sa nintemm, niġi mitluf. M'għajjatx, ma bkejtx, ma bżajtx u ma qtajtx qalbi Għax naf li l-bniedem sid it-telf u r-rebħ, Żammejt il-rasi l-fuq dejjem mgħollija W emmint li kellu jerġa jiġi s-sebħ, Ħaddimt ''il-ħifa ta' ġo fija kollha Ir-rieda u l-ħsieb għaqqadt it-tsejn fimkien Irbaht id-dalma bla ma baxxejt rasi Ħajti katina ta' ġrajjiet li jbikku Fil-jiem ta' ħajti qatt ma rajt Donni xi dgħajsa fuq il-mewġ nitbandal Donnu għalija ferħ u serħ ma hemmx. Snin bla rebbigħal Hemm u faqar ikraħl Dawn kienu sehmi sa mit-twelid, kuljum Xtaqtni mitt darba li ma' ġejtx fid-dinja Jew malli ġejt bla ħniena nkun mitmum. Tmasħantl Ridt naħrab minn dik l-Id qawwija Minn dik l-Id kiefra-li sawwtitni bl-hemm l Xejn sabar xejni Dejjem fit-tbatija l Xtaqtl Ħsibt li f'qasir żmien kelli nintemm. Ħadtha kontra Alla u mort fittixt Alla iehor Lejl u nhar niġri u ngħarrex kullimkien Haġa tal-għaġebl Isem ''Alla Wieħed' Miktub fuq l-ibhra u fuq kull fejn dort jien. U sfajt rebbieħ, rebbieħ fuq it-telfien, Għaliex ninqered7 Għandi ruħ li tifhem U Min għamilha jifhem lilha wkoll Di ruhi mnikkta li minn moħħu ħarġet Jaf lilha jsabbar u mill-hemm iħoll. Rebbieħ il-bniedem jista jisfa dejjem Ġħax f'moħħ il-bniedem hemm qawwiet mill-kbar Jonqsu jagħrafhom biss, jonqsu jħaddimhom Biex jisfa ħieni u qawwi lejl u nar. Alla tal-għaġebl Is-sema l-art u l-bahar Għammar bi ħlejjaq mingħajr qies u xebħ Imma lil-bniedem għoġbu jgħani b'qawwa Li jkun sid kollox, sid it-telf u r-rebħ, Ġużi MICALLEF, Għaliex ninqered jekk jien għamil Tiegħu' Kull mgħallem jifraħ bl-għamil stess ta' jdejh Ma jistax jonqos li ma jħobbx għamilu U Ma jistax jonqos li ma jiġbdux lejh. Siġġiewi k 4 ik X'imkien ġo fija ma nafx fejn u l-għala Sibt qawwa rieqda li ma ħadmet qatt L Malli bdiet taħdem qomt minn raqda kergħa Għaġeb mill-ikbar li ma fehmu ħatt, DINJA ĠDIDA (Fantasija tal-1939) Lil-ħubib tiegħi Godfrep Randon LL.D Telgħet ix-xemxi Jum ġdid wara ieħor sebaħ Il-barka niżlet, ruħi ntliet bil-ferħ Donnha ruħ ġdida ġiet maħluqa fija Dejjem u f'kollox, kullimkien sibt serħ. 5 L Inxerrdu ward u weraq Fit-toroq, kullimkien Ġo l-bliet u ġo l-irħula, Wasal tal-Paċi ż-żmien, Nifirħu għalanija Nifirħu u nixxalaw Indoqqu ngħannu u niżfnu Għex l-għelt u l-mard spiċċaw. Spiċċaw il-gwerer kollha Spiċċa t-tixrid ta' demm, U nqerdet il-mibgħeda, Bejn l-aħwa l-ġlied intemm. Il-Ħolqien kollu. minn tarf s'ieħor idda Rajt il-ġmiel jimla kull fejn bemm l-għoljiet Kull fejn hemm baħar u kull fejn hemm wisa Minn qiegħ l-art samma sa fejn hemm smewwiet, Fil-ħsieb ta' moħħi u fit-taħbit ta' qalbi Fl-uġigħ u l-faqar u fin-niket kbir Inħossni anġlu li mis-sema. niżel M'hemmx rebħ u telf bħas-soltu Inħossni anġlu lejn is-sema ntir. M'hemmx mewt, dwejjaq, imrar Kulħadd biss fehma waħda Bhal aħwa ġewwa dar Siġġiewi Ġużi MICALLEF, Minn tarf id-dinja għall-ieħor Tinsama għajta ta' ferħ Kull qalb qegħda tfur bl-hena Kull qalb sabet is-serħ. Għalbekk inxerrdu l-weraq Inxerrdu l-isbah fjur Inxerrdu ferħ u mħabba Mad-dinja kif iddur, Ġużi MICALLEF, 6-0 Każin Banda San Nikola — Festa 2000 B'kollox sibt erbgħa, li huma: 1. Għana — 1937, paġni 96-7 2. Tliet Erwieħ — (1938, paġni 97-8 3. 'Tnvictus' — 1939, paġni 84, 86 4. DinjaĠida —— (1939, paġni 98-99 Illum, wara kważi sittin sena minn mewtu, irrid infakkru bil-versi tiegħu stess, b'dawn l- erba' poeżiji li sibt, biex ikunu bħala ċmonument' ċkejken ta' tifkira tiegħu għalina u għal dawk ta' warajna. Jixraq ukoll li nsellimlu bil-versi sbieħ tas- sunett li ħabibu, il-Poeta Karmenu Vassallo sellimlu bih f'jum mewtu, nhar it-23 ta' Frar, 1941. B'TIFKIRA TA' MEWT ĦABIBI ĠUŻE MICALLEF TAS-SIĠĠIEWI (23 ta' Frar 1941) Jien le, jien ma ninsiekx. Bil-mawra tiegħek int ma nfridtx minni u ma tinfired qatt: għalija għadek ħaj u tibqa', għax miegħek għeruq imħabbti u ħbiberiti rbatt. Jien li ħeġġiġtek tgħanni bħali, ibigħek iż-żmien lin-nisi ma nħallix: tinħatt tista' kull saltna, barra tagħna: imiegħek ' ġieħek ġo qabrek jien ma nħalli 'l ħadd. Trabbejna żgħar flimkien f'raħal twelidna: u t-tnejn ħabbejna d-dawl tal-għerf u s-sewwa, u t-tnejn ġarrabna l-hemm fis-skiet u t-talb. B'qalbna fi Lsienna u ruħna f'Alla Sidna, aħwa sfajna f'żgħużitna barra u ġewwa - mafkar asaħħ mill-bronż ħabib tal-qalb' 12.1.43 KARMENU VASSALLO Minbarra s-sunett, Karmenu kiteb ukoll il- kliem tas-'santa' b'tifkira li tqassmet wara l- mewt, kliem magħżul u mirqum: UFir-rebbiegħa ta' ħajtu Mibki minn ommu, minn ħutu, minn ħbiebu Wara marda qasira Ta' ftit jiem bgħid minn daru Ittajret għal ħdan Alla Ir-ruħ għażiża ta' ĠUŻE MICALLEF Mis-Siġġiewi TEACHER FL-ISKEJJEL TAL-GVERN Dilettant kbir ta' l-ilsna Ħabib u kittieb tal-Malti Wara 25 sena għomor Mitmuma fil-għodwa tal-Ħadd 23 ta' Frar 1941 Fil-gwerra sirt naf li s-'Sir Micallef' kien sar iħobb u tgħarras lil Tfajla X, għalliema bħalu, li kienet ġiet mal-familja tagħha refuġjati tal-gwerra fostna (1940-43). Ħabta u sabta, Ġużċ kellu jidħol l-isptar għal operazzjoni ta' l-appendiċite, li kienet żviluppat f'peritonite, u li miet taħtha. It-Tfajla X, li snin wara saret ukoll Sinjora (Headteacher) ta' l-Iskola u llum hija pensjonanta, baqgħet ma' żżewġitx - ħilief lilu fi ħsiebha u f'qalbha. Imħabba poetika wkoll, li baqgħet sħiħa u ħajjal Każin Banda San Nikola — Festa 2000 —1— A