Kitba tal-Kan. Alexander Cachia Zammit, fostna ż-Żwieten b'sens ta' affezzjoni l-aktar magħruf bl-isem simpatiku ta' t'Tabib Sandv, nhar il-11 t'Awissu, 2004 jagħlaq 80 sena. Dan l-anniversarju lili ħajjarni nagħti ħarsa lejn l-antenati tiegħu u hekk inġib għall-konoxxenza taż-Żwieten kemm nies importanti fl- oqsma kollha tal-ħajja - reliġjon, politika, arti - żejnu fl-imgħoddi l-familja glorjuża tal-għażiż Sandv. Alexander Cachia Zammit twieled nhar il-11 t'Awissu, 1924, ġewwa Birżebbuġa, iben Alfred Cachia Zammit u Helen, imwielda Asphar, u ġie msemmi għal nannuh, iżda nistgħu faċilment ngħidu li ħajtu kollha ddedikaha liż-Żwieten u liż-Żejtun, fejn għal numru kbir ta' snin kellu r-residenza tiegħu. Studja fil-Liċeo u l-Universita' ta' Malta, minn fejn iggradwa tabib fl-1946. Ngħaqad mas-servizz pubbliku u serva f'diversi distretti f'Malta u Għawdex. Fl-1949 beda jiddedika l-ħila medika tiegħu kollha lill-morda Żwieten, li żgur jiftakruh għall- manjieri ġentili tiegħu. Mhux l-ewwel darba li smajt min jgħid, u dan ġarrabtu jien, li t-Tabib Sandv jfejqek bi kliemul Ħareġ għall-politika u kkontesta l-elezzjonijiet tas-snin 1955, 1962, 1966, 1971, 1976 u 1981, f'isem il-Partit Nazzjonalista u dejjem ġie elett miż-Żwieten. Fl-1962 inħatar Ministru tax-Xogħolijiet u Servizzi Soċjali, u fl-1966 Ministru tas-Saħħa. Fl-1987 ġie maħtur Ambaxxatur ta' Malta fil-Vatikan Fl-1960 sar President tal-Banda Beland u hekk għadu sal-lum. Fl-1954 hu żżewweg lis-Sinjorina Doris Martin u kellu żewġ ulied, John u Kathrvn. Illum nixtiequ lill-maħbub Sandv għomor itwal u l-mistrieħ mistħoqq wara tant snin ta' ħidma għall-ġid tal-poplu Żejtuni. SAME DAV TA KOħ EKPERT Għaqda Mużikali Beland e Żejtun e Festa 2004 JIEETMN Sewwa jgħid il-Malti li skond iz-zokk il-fergħa, għaliex tant huma numerużi l-antenati ta' Sandv li għamlu isem mhux biss fiż-Żejtun iżda f'Malta kollha, li jien ma nafx minn min minnhom se naqbad nibda u dwar min minnhom se nitkellem, għaliex żgur li se jkolli nħalli xi wħud barral Jiddispjaċini ngħid li dwar in-naħa tal-mama' tiegħu - Helen Asphar — ftit li xejn naf, u allura jaqbilli naqbad man-naħa tal-papa' tiegħu, Alfred Cachia Zammit, u nibqa' sejjer lura fis-snin. Alfredo, jew kif konna nsibuh meta konna tfal, is-Sur Fred, ukoll daħal għall-politika, għalkemm f'dan il-qasam m'għamilx is-suċċess kbir li għamel ibnu Sandv. Iben Alexander Cachia Zammit u Maria Tereża, imwielda Castagna, Alfred kien twieled fiż-Żejtun nhar it-23 ta' Ġunju, 1889, u meta kiber iżżewweġ lis-Sinjorina Helen Asphar f'Tas-Sliema fis-17 t'Ottubru, 1923. Ikkontesta l-elezzjoni tal-1927 f'isem il-Partit Nazzjonalista, meta ġie elett mill-Ħames Distrett, li kien jinkludi liż-Żejtun u lil Birżebbuġa, bħala membru ta' l-Assemblea Leġislattiva. Dan is-suċċess ma rrepetihx f'isem il-P.N: fl-1932 u lanqas fl-1947 f'isem id-D.A.P. Wara ma kkontestax aktar elezzjonijiet. Jien għandi memorji ta' tfuliti meta s-Sur Fred kellu l-inkarigu delikat u responsabbli li jieħu ħsieb fiż-Żejtun il-Victorv Kitchens ta' żmien it-Tieni Gwerra Dinjija, u jitma' mill-aħjar li seta' lin-nies imġewħa bin-nuqqas ta' ikel fi żmien hekk ikraħl Għamel snin President tal-Banda Beland u miet f'Birżebbuġa nhar il-15 ta' Frar, 1960, meta allura ibnu Sandv laħaq President tal-Banda floku. L-Ingliżi jgħidu li l-paraguni huma odjużi, iżda kultant isiru waħedhoml Alexander Cachia Zammit (mhux Sandv), missier is-Sur Fred, kien iżżewweġ lil Maria Tereża Castagna fiż-Żejtun nhar il-15 ta' Frar, 1887. Salvatore kien ħu l-kbir ta' dan Alexander, u allura jaħbat ħu n-nannu ta' Sandv. Ukoll dan Salvatore Cachia Zammit għamel karriera twila fil-politika. Iben Matteo Cachia u Marianna, imwielda Zammit, li kienu żżewġu fil-Furjana fl-1829 (minn dan iż-żwieġ ħareġ il-kunjom doppju Cachia Zammit). Salvatore twieled fiż-Żejtun fl-1831 u ħareġ għall-politika għall-ewwel darba fl-1864, meta beda jaħdem fuq ir-riforma tal-Kostituzzjoni. Fl-1870 ġie elett għall-ewwel darba fil-Kunsill tal-Gvern biex jitkellem f'isem iż-Żwieten, li baqgħu jagħżluh, tista' tgħid f'kull elezzjoni tal-Kunsill tal-Gvern sal-1909, perjodu ta' 40 senal In-Knutsford Constitution tal- 1887 tat lill-Maltin għall-ewwel darba maġġoranza ta' membri eletti minnhom, iżda l-gvernatur Ingliż kien baqagħlu s-setgħa li jwaqqa' kulma kien jiddeċiedi l-Kunsill tal-Gvern bl-infami Order in Council. F'Mejju, 1899, flimkien ma' Dr. Fortunato Mizzi, Cachia Zammit mar Londra, fejn iltaqgħu mas-Segretarju tal-Kolonji, is-Sur Joseph Chamberlain. Fl-epidemija tal-kolera tas-sena 1887, hu kien segretarju tal-kumitat ta' Ħal- Għaxaq u president u segretarju tal-kumitat ta' Marsaxlokk. Miet fid-dar tiegħu ta' Birżebbuġa fl-24 ta' Mejju, 1918. Filippu Castagna —8884Z—ħ8— Nibqgħu sejrin lura mal-fergħa Cachia tal-kunjom Cachia Zammit. Matteo Cachia, missier Salvatore, kien iben Salvatore Cachia, li fl-1786 iżżewweġ f'Ħal-Għaxaq lil Margarita Castagna. Castagna hu l-kunjom ta' familja mill-aktar rinomata fl-Istorja ta' Malta. Wieħed minn ħut Margarita kien il-famuż Filippu Castagna, li tant kien patrijott kbir li bosta mill-irħula u bliet Maltin - Żejtun, Għaxaq, Bormla, l-Isla, Gudja, Birżebbuġa, Għawdex - gawdew mill-ħidma kbira tiegħu. Hu għex fi żmien mill-aktar imqalleb fl-Istorja ta' Malta - żmien ta' transizzjoni bejn il-Kavallieri, il-Franċiżi u l-Ingliżi. Tistagħġeb kif mhux il-Maltin biss, iżda wkoll il-barranin għarfu l-kapaċitajiet kbar u għerf li kellu, u fdawlu f'idejh karigi ta' responsabbiltaċ kbira. Kien twieled f' Ħal- Għaxaq fl-1765. Fl-1798 il-Franċiżi waqqfu f'Malta 12-il muniċipalita' u għażluh bħala membru ta' waħda minnhom. Hu ikkopera magħhom bit-tama li l-Franċiżi jittrattaw lill-Maltin aħjar milli kienu jagħmlu l-Kavallieri, iżda meta huma bdew jisirqu mit-teżori tal-knejjes, hu dar kontra tagħhom. Intagħżel mexxej tal-battaljun tal-Gudja, u flimkien maż-Żejtuni Mikiel Cachia, ħataf it-Torri ta' San Tumas f'Wied il-Għajn minn idejn il- Franċiżi. Ftit ġimgħat wara nħatar membru tal-Kungress Nazzjonali taħt Alexander Ball. Imexxielu wkoll l-Isla. Fl-1801 kien membru tal-Kummissjoni li telgħet Londra titlob lill-Gvern Ingliż li jekk l-Ingliżi kienu beħsiebhom jitilqu minn Malta, il-Maltin kienu jippreferu li jkunu għal kollox indipendentil Meta miet Emanuele Vitale fl-1802, Filippu Castagna nħatar Gvernatur t'Għawdex. L-aħħar snin ta' ħajtu qattagħhom f'Birżebbuġa. Miet fl-1830. Għaqda Mużikali Beland e Żejtun e Festa 2004 i Ġużeppi Abela Naqpdu issa l-fergħa l-oħra tal-familja ta' Sandv li rridu nistudjaw flimkien. Qed nirreferi għan-naħa ta' Maria Tereża, nanna ta' Sanav, li wkoll kien kunjomha Castagna. Fl-1815, Giuseppe Castagna, prim kuġin ta' Filippu Castagna, li għadna kif tkellimna dwaru, iżżewweġ lil ċerta Maria Tereża Abela, bint il-famuż Ġużeppi Abela, logutenent taż-Żejtun. Maria Tereża Castagna, nanna ta' Sandv, allura ġiet imsemmija hekk għal nannitha, peress li missierha, Riccardo Castagna, kien iben Maria Tereża, mart Giuseppe Castagna. Fil- fatt is-Sur Fred, missier Sandv, kien magħruf bħala 'Ta' Licard'l Hekk Sandv hu mnissel direttament minn Ġużeppi Abela, l-ewwel logutenent taż-Żejtun wara li kkmanda l-battaljun taż-Żejtun fir-rewwixta kontra l- Franċiżi. Twieled fiż-Żejtun fl-1753 u żżewweġ lil Duminka Bonavia minn Ħal-Luqa u ġew joqogħdu fi Triq Santa Marija, fiż-Żejtun. Il-battaljun taż-Żejtun kien jikkonsisti fi 357 suldat li ħadu sehem prinċipalment fi tliet battalji: a) rebħu t- Torri ta' San Tumas; b) attakkaw il- Fortizzi tas- Salvatur u Bighi - l- hila tas- Salib Bieb i is- Sultan. Wara t-sabha fuq il-Franċiżi, Aleandar Ball għażel lil Ġużeppi Abela leeutertert taż-Żejtun, u bnielu l-ġnien li sal-lum iż-Żwieten għadhom isejħulu l-Ġnien tal-Kmandant. Abela miet fl-1816. Hawn nistgħu wkoll inżidu xi ħaġa dwar żewġ ulied oħra ta' dan Ġużeppi Abela, Tommaso u Vincenzo. Tommaso twieled fl-1789, sar saċerdot u jidher fil-lista tal-kleru Żejtuni tas-sena 1817. Vincenzo hu persuna aktar kontroversjali. Twieled fl-1794 u fl-1818 mar Pisa, l-Italja, fejn studja l-mediċina u l-kirurġija. Għamel isem l-aktar fi żmien il-kolera tal-1850, meta qal li vvinta mediċina biex ifejjaq il-marda. Ħafna kienu li ma emmnuhx, għalkemm bosta oħrajn xehdu b'ġurament li raw b'għajnejhom il-fejqan ta' ħafna morda bil-kolera wara li ġew ikkurati minn Vincenzo Abela. . L-Isqof Ġorġ Caruana L-Isqof Mons. George Caruana hu membru ieħor prominenti fost l-antenati ta' Sandv. Marianna Castagna, bint Giuseppe Castagna u oħt Riccardo, iżżewġet fiż-Żejtun fl-1846 lil Gio Andrea Caruana. Binhom Amabile Caruana, li allura jaħbat prim kuġin man-nannu ta' Sand), iżżewweġ f'San Ġiljan lil Carmela Sammut. Fost tfal oħra, Amabile Caruana kellu tifel li semmieh George, li meta kiber, għamel isem kbir fil- Knisja. Studja fl-Universita' Gregorjana, Ruma, u ordna saċerdot fl-1905. Inħatar segretarju ta' Mons. Ambrogio Agius O.S.B., delegat apostoliku għall-Filippini u wara ddedika ruħu għal xogħol fil-missjoni. Mar fl-Istati Uniti u sar kappillan fi Brooklvn. Fl-Ewwel Gwerra Dinjija serva bħala kappillan tal-Forzi Armati fil- Panama u Puerto Rico. Fl-1921 inħatar segretarju tal-Kardinal Doghertv f'Philadelphia u ftit snin wara isqof fi Puerto Rico. Fl-1925, il-Papa Piju XI ħatru delegat apostoliku fil-Messiku u internunzju f'Haiti. Fl-1985 sar nunzju apostoliku ġewwa Cuba. Meta kien iżur Malta, l-Isqof Caruana kien iħobb jiġi ż-Żejtun għand xi ħbieb li kellu u li kien ilu jafhom minn tfulitu. Bniedem ieħor prominenti fil-qasam tal-Knisja u li Sandv jiġi minnu, kien Mons. Mikiel Abela. Naraw x'parentela Sandv għandu miegħu. Il-logutenent Ġużeppi Abela kellu ħuh jismu Orazio, li żżewweġ lil Margarita Zahra fiż-Żejtun fl-1772. Dan Orazio kellu tifel jismu Angelo Abela, li meta kiber iżżewweġ fiż- Żejtun lil Grazia Camilleri fl-1808. Mons. Mikiel Abela kien proprju iben dan Angelo Abela, u allura jaħbat second kuġin ma' Riccardo Castagna, bużnannu ta' Sandv. Mikiel Abela twieled fiż-Żejtun fit-23 ta' Novembru, 1812, jum l-Aħħar tat-Tridu tal-Festa ta' Santa Katarina. Ordna saċerdot fl-1835 u fis-snin 1849 — 50 niltaqgħu miegħu fiż-Żejtun fost 35 qassisl Ta' min jgħid hawn li kien għall-ħabta ta' nofs is-seklu 19 li l-aktar kien hawn qassisin fiż-Żejtun. Wara Dun Mikiel ħalla ż-Żejtun biex qatta' erba' snin jaħdem fl-Imsida qabel din saret parroċċa. Fl-1862 ġie maħtur kappillan ta' Ħal-Għaxaq, fejn dam sal-1873, meta sar monsinjur. Miet nhar il-5 ta' Diċembru, 1889 u jinsab midfun fil-Katidral ta' l-Imdina. Il-lapida tiegħu, bl-arma tal-kunjom Abela, qiegħda f'nofs il-kursija. Ta' min iżid hawn li Mons. Mikiel Abela kellu neputi li sar ukoll saċerdot, Dun Alfred Abela L.L.D., li miet fl-1881 fl-eta' żgħira ta' 38 sena. Carolina Abela, oħt Dun Alfred, iżżewġet fl-1869 lil Alexander Claudius Debono, li jaħbat in-nannu tas-Sur Thomas Debono, missier is-Sinjura Margaret Caruana. Ġużeppi Pulis Montebello, kittieb u politiku, jappartjeni għall-istess familja. Abela, iżżewweġ fiż-Żejtun nhar is-27 t'Ottubru, 1863, lil Amelia Pulis Montebello, bint Ġużeppi Pulis Montebello, li kien twieled fiż-Żejtun fl-1783. Meta kiber siefer Livorno, l-Italja, fuq xogħol ta' negozju. ĦEGN Għaqda Mużikali Beland e Żejtun s Festa 2004 Sentejn wara ppubblika ieħor. Interessanti li l-ewwel ktieb iddedikah lil Dun Alwiġ Camilleri li kien fetaħ skola fiż-Żejtun. Jidher li kien f'Livorno li Pulis Montebello żżewweġ lil Carlotta Bertelli. Għall-aħħar snin ta' ħajtu mar joqgħod fil-Belt Valletta u fl-1849 ġie elett għall-Kunsill tal-Gvern bl-akbar numru ta' voti fost il-kandidati magħżula. Żamm kuntatt maż-Żejtun, iżda miet f'Livorno fis-17 ta' Lulju, 1855. Zijuh kien Dun Salv Montebello, ħu ommu, li għen ħafna lil Mikiel Cachia fi żmien ir-rewwixta kontra l-Franċiżi u wara sar kappillan ta' Bormla. Ġużeppi Abela, il-logutenent, kien terz kuġin ma' ċertu Mario Abela, ir-raġel ta' Angelica, imwielda Darmanin. Pietru Pawl twieled fiż-Żejtun nhar it-22 ta' Settembru, 1816. Studja Ruma, fejn bis-saħħa tal-Familja Colonna, li tagħha kien kappillan privat, dan is-saċerdot Żejtuni daħal għall-konklav li għażel lill- Papa Piju IX fl-1846, u mbagħad hu ntbagħat bħala Protonotarju Appostoliku fil-gżira ta' Corfu'. Lura Malta, fl-1865 sar kappillan tan-Naxxar, u mbagħad monsinjur. Fis-snin 1888 u 1891 intagħżel membru tal-Kunsill tal-Gvern. Fl-1895 ħallas minn butu l-ispejjeż biex sar il-paviment ta' rħam fil-kappellun tal-Kurċifiss tal- knisja parrokkjali taż-Żejtun. Kien joqgħod f'Misraħ Girgor Bonici, kantuniera ma' Triq il-Gwiedi. Kwadru pittura tiegħu, l-uniku xogħol tal-pittur Lazzaro Pisani li jeżisti fiż-Żejtun, jinsab fil-Mużew Parrokkjali. Nispiċċaw bil-famuż Carlo, u daqshekk biżżejjed, għaliex ukoll mill-familja Diacono Sandv jiġi, għalkemm ftit fil-bogħod. Ejjew naraw kif. Marianna Ellul, li żżewġet lil Riccardo Castagna, kienet bint Ġużeppa, imwielda Diacono. Din Ġużeppa Diacono kienet bint il-famuż Gio Batta Diacono u martu Francesca, imwielda Busuttil. Idħlu fis-sala l-qadima tal-billiard fil-Każin Beland u taraw impittra fis-saqaf il-monogrammi ta' Gio Batta Diacono u Francesca Busuttil, l-ewwel mara tiegħu. S'intendi dwar Carlo Diacono, imnissel minn Gio Batta, m'għandix hawn xi nżid ma tant kitba li fl-imgħoddi ġiet ippubblikata dwaru. Nispera li din il-kitba tiegħi għenet biex nitfa' dawl fuq il-familja ta' Alexander Cachia Zammit, u hekk il-membri u l-ħbieb tal-Każin Beland japprezzaw aħjar il-persuna dinjituża li ilha tippresiedi l-Għaqda tagħha għal dawn l-aħħar 44 senal Nippreparaw ruħna bis-serjeta' biex niċċelebraw kif jixraq iċ-Ċentinarju l-Kbir tal-Martirju tal-Patruna Tagħna Santa Katarina VM Għaqda Mużikali Beland e Żejtun e Festa 2004 JINECIMMMI