50 PARROĊĊA FLORIANA MANIFESTAZZJONIJIET NAZZJONALI FIL-FURJANA FIS-SEKLU XX Il-wesgħat li tinsab imdawra bihom il-Furjana jagħmluha bħala post privileġġjat u importanti aktar minn postijiet oħra fi gżiritna biex fiha tilqa' l-massa tal-poplu Malti u Għawdxi, poplu li jkun min ikun li jsejjaħlu kont tarah ġej bi ħġaru kif kemm-il darba aħna l-Furjaniżi li noqogħdu fis-subborg rajnieh ġej tul is-seklu XX. Pjazza San Publju li għall-attivitajiet reliġjużi tistħajjilha l-Pjazza tal-Vatikan mhux dejjem wesgħet il-massa tal-poplu u allura n-nies kienet tinfirex mat-toroq ta' madwar. Fil-Pjazza San Publju saru ġrajjiet kbar bħal ma saru wkoll fix-Xagħra, illum l-Arena ta' l-Indipendenza. — F'kitbieti l-qarrej mhux ser isib l-għadd ta' ''meetings' u attivitajiet oħra politiċi li saru fil- Furjana. Lanqas ir- 'rallies', parati tas-Servizzi, logħob tal-ballum u serati rekreattivi ta' kull xorta li għalihom ġibdu kemm felħu l-poplu ta' gżiritna. F'dawn l-avvenimenti hemm dawk Sa l-ewwel ħames manfestazzjonijiet li ser insemmi, ser nirrakuntahom minn kif ħalliethom l-istorja miktuba kemm f'kotba, rivisti, gazzetti u lapidi minquxa jew kif uħud minnhom gi jinsabu miktuba fid-Djarju Furjaniż tiegħi kif kien irrakuntahomli missieri jew xi anzjan li 7) kont noqgħod fuqu għax saru qabel twelidt jien. i ' Fis-sitt manifestazzjoni kelli biss għaxar xhur, f'waqt li fis-seba' waħda kelli erba' snin u ; seba' xhur u dak li kont rajt fil-Pjazza San Publju f'dik l-età tenera baqa' impressjonat f'moħħi li meta naslu fir-rakkont ngħidilkom x' għadni niftakar minn dik il-ġrajja. Mit-tmien manifestazzjoni li niltaqgħu magħha fl-1944, allura kelli xi ħaġa fuq id-disa' snin sa' l-aħħar waħda tas-seklu l-31 ta' Diċembru 1999 b'xi mod jew ieħor kont preżenti għal manifestazzjonijiet li ser insemmi, għalkemm ma nqastx li nikkunsulta bħal wieħed biex 4 jiffriska l-memorja. L -X—-Z IL-KUNGRESS EWKARISTIKU 77. Nistgħu ngħidu li dan il-Kungress Ewkaristiku kien fetaħ era ġdida billi beda jġib il-massa tal-poplu lejn il- Furjana. Dan il-Kungress kien mifrux fuq ħamest ijiem u kien infetaħ fit-23 ta' April mill-Kardinal Domenico Ferrata, Legat tal-Papa San Piju X. Meta l-Kardinal wasal Malta, mad- dwana tellgħuh b'karozzella miġbuda b'erba' żwiemel sa quddiem il-Knisja ta' 7 Sarria l-Furjana fejn kien iltaqa' ma' l-Isqof Pietru Pawl Pace u minn hemm fost folla mmensa ) ttieħdu fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann il-Belt u l-Kardinal iddikjara l-Kungress miftuħ. Fit-28 ta' April fit-tlieta u nofs ta' wara nofs inhar kienet ħarġet purċissjoni solenni u grandjuża bis-SS.mu Sagrament mill-Kon-Katidral ta' San Ġwann li għaddiet mit-toroq tal-Belt u tal- Il-wasla tal-Kardinal fejn il-Knisja ta' Sarria Furjana li tant ħadu sehem jakkumpanjaw fiha li l-Kardinal Ferrata wasal fuq it-Tribuna li 7 kienet armata f'tarf il-Biskuttin (faċċata ta' fejn illum hemm il-monument ta' l-Indipendenza f'ras il-ġnien tal-Mall) fis-sebgħa u nofs ta' filgħaxija u għalaq il-Kungress bil-Barka ' Sagramentali. ħ Fil-Furjana bħala tifkira ta' dan il-Kungress hemm il-monument ta' Kristu Re u l-istatwa tal- ġebel ta' San Publju li hemm maz-zuntier tal-Knisja Arċipretali li mal-pedistall tagħha hemm lapida li tfakkar dan l-avveniment. Er ID-DRIEGĦ TA' SAN FRANĠISK SAVERJU —— San Franġisk Saverju l-ewwel Missjunarju Ġiżwita miet fit-3 ta' Diċembru 1552. Id-driegħ tiegħu tal-lemin kieriet ittieħdet Ruma fl-1616 fejn għadha sa llum meqjuma fil-Knisja ta' Ġesti. Inżerta li din ir-relikwa tad-driegħ ta' San Franġisk Saverju, kienet ittieħdet fi Sqallija u l-Isqof ta' Malta, l-Furjaniż Dom Mauro Caruana ħa l-okkażjoni jitlob biex din ir-relikwa tinġieb Malta kif fil-fatt inġiebet fiis-26 ta' Mejju 1924. Din ir-relikwa kienet ittieħdet f'diversi postijiet ta' Malta u Għawdex. Kien il-Ħadd, l-ewwel ta' Ġunju meta din ir-relikwa inġiebet fil-Pjazza San Publju fejn in-nies bi ħġarha mliet il-pjazza kif — imliet ukoll it- toroq tal-Belt meta r-relikwa rritornat fil-Kon- Katidral ta' San Ġwann. Il-Komunità INdjana f'Malta, bħala tifkira ta' din il-miġja tad- driegħ kienu waqfu statwa ta' dan il-Qaddis fil-viċinanzi tal- H.Q. ta' l-Iscouts fil-Furjana li fl-aħħar Gwerra Dinjija kien ġralha ħafna ħsara u l-Kunsill Lokali tal-Furjana qed jieħu ħsieb jirrestawraha biex la titlesta terġa' tipoġġa qrib fejn kienet qabel Biex tibqa' mfakkra din l- fil-gwerra. okkażjoni twaqqfet statwa ta' l- istess qaddis fuq il-bieb tal-H.Q. ta' l-iscouts Te L-EWWEL FESTA TA — KRISTURE Kien il-Papa Piju XI fis-Sena Mqaddsa 1925 li fuq talba tad-Diretturi ta' l-Appostolat tat-talb 7:— imxerrda mill-Ġiżwiti mad-Dinja kollha kien waqqaf il-festa ta' Kristu Re. l Fis-sena ta' wara, allura fis-sena 1926 bħala Direttur ta' dan l-Appostolat kien Patri Ġużeppi Meilaq li kien fil-Komunità tad-Dar ta' Sarria l-Furjana li mill-ewwel waqqaf din il-festa fi gżiritna. : Din il-festa skond ix-xewqa tal-Papa msemmi bdiet issir f'kull l-aħħar Hadd ta' Ottubru. Il-monument ta' Kristu Re li diġa' semmejt li kien twaqqaf biex ifakkar l-Kungress PARROĊĊA FLORIANA kienu fileu l-pedistall tr l b'kuruni waħda isbaħ mill-oħra u l-għada l-Ħadd jum il-festa kien jibda Korteo minn quddiem Kastilja għat-toroq tal-Belt jgħaddu minn quddiem il-monument u jibqa' sejjer għal Pjazza San Publju — fejn issir il-manifestazzjoni. Jekk jien li qed nikteb din l- ewwel festa ma lħaqthiex dawk li ġew aktar snin warajha segwejthom żgur għax flimkien ma' oħrajn konna ngħinu t-tieni Direttur Patri Grazio Magro fid-dekorazzjoni tat- Tribuna. Maż-żmien dan il-korteo inqata' mill-Furjana u kien isir ġol-Belt u jispiċċa fil-Pjazza ta' quddiem il-Kon-Katidral ta' San Ġwann. F'dawn l-aħħar snin din il- -manifestazzjoni qedi issir fi bliet u rħula differenti ta' gżiritna. IL-ĦMISTAX-IL ĊENTINARJU TA' SANTU WISTIN, —— Il-Komunità tal-Patrijiet-Agostinjani-f'April 1931, fakkru għeluq il-ħmistax-il Ċentinarju mill- mewt ta' Santu Wistin b'għadd ta' Konferenzi fil-parroċċi ta' gżiritna fuq it-tagħlim ta Santu Wistin. Fil-Knisja ta' Santu Wistin tal-Belt, dak iż-żmien Lapida kommemorattiva li tinsab fil-portiku kienet għadha mhix parroċċa, kienu saru festi tal-knisja tagħna kbar. ; Iżda l-qofol ta' dan iċ-Ċentinarju kien sar fil- 1/7 Pjazza San Publju meta mill-imsemmija knisja kienet inħarġet purċissjoi solenni bis-SSmu 7 Sagrament immexxija mill-Isqof Dom Mauro Caruana u minn fuq it-Tribuna ta l-Barka l Taħt il-portiku tal-Knisja Arċipretali ta' San Publju hemm lapida li tfakkar dan iċ-Ċentinarju. 7 Fil-25 ta' Ottubru 1931, il-Knisja Kattolika fakkret il-ħmistax-il ċentinarju ta' meta Marija Santissima ġiet ipproklamata bħala domma tal-fidi Omm Alla fil-konċilju ta' Efeso, 431 AD. F'din l-okkażjoni l-Arċisqof Dom Mauro Caruana fil-Pjazza San Publju kien inkorona x- Xbieha tal-Madonna Damascena li kienet inġiebet proċessjalment mill-Knisja tal-Griegi tal- Belt merfugħa minn erba' papassijiet, quddiem folla enormi ta' nies li kienet attendiet bi ħġarha għal din l- inkoronazzjoni. Din ix-xbieha nkoronata tinsab fil-Knisja tal-Griegi fi Triq l-Arċisqof il-Belt. Taħt il-portiku tal-Knisja Aroiprotali tal-Furjana, hemm Ra KONSAGRAZZJONI f TA' MALTA A TA' ĠESU' w TA'ĠESt Il-kwadru bix-xbiha mirakoluża Kien ilu l-poplu Malti juri xewqtu li Malta għandha tiġi kkonsagrata lill-Qalb ta' Ġesti. Infatti kienu ħafna dawk li ġabru firem u ressquhom quddiem l-Awtoritajiet Ekkleżjastiċi u li dawn fl-aħħar 7 ddeċidew li jilqgħu din ix-xewqa tal-poplu. ; Inżerta li f'Malta kien hawn il-Kardinal Alessio M. Lepicier bħala Delegat tal-Papa biex imexxi l- : Konċilju Reġjonali Malti u fis-16 ta' Ġunju 1935 7 ittieħdet din l-okkażjoni u quddiem il-poplu li mela : l-Fosos il-Kardinal Lepicier ikkonsagra Tfal ixejru l-bnadar solenniment il-gżira Maltija lill-Qalb ta' Ġesi. Ix-xena li baqgħet stampata f'moħħ il-kittieb 0— L L-EWWEL KUNGRESS DJOĊESAN MALTI, —— Ta' erba' snin u seba' xhur għadha ċara quddiem għajnejja meta missieri lil ħija (sena akbar minni) u lili kien ħadna fuq il- Fosos fejn assistejna għal xena ta' ħafna tfal ixejru l-bnadar li kellhom f'idejhom. Meta kbirt u bdejt ninteressa ruħi f'dak kollu li jsir f'subborg twelidi kienu fissruli x'kienet dik l-okkażjoni ta' tfuliti jew aħjar ta' ċkuniti u proprju f'waqt li qiegħed insemmi dawn il-manifestazzjonijiet, quddiemi għandi ktieb miktub b'ortografija kif kienu jiktbu l-Malti f'dawk iż-żminijiet: EWWEL CONGRESS EUCARISTICU DIOCESAN MALTI APRIL 1939' li fih Il-wasla tal-Kardinal quddiem il-knisja ħafna ritratti fosthom dik ta' ċkuniti ta' tfal ixejru l-bnadar mdawra mat-Tribuna. F'dan il-Kungress minbarra din il-manifestazzjoni tal-Quddiesa tat-tfal miġbura minn Malta Kollha li kienet saret fid-29 ta' Aril 1939, l-għada l-Ħadd kien sar l-għeluq tal-Kungress 74 b'purċissjoni solenni bis-SS.mu Sagrament li minn Kastilja kienet għaddiet mit-toroq ewlenin — tal-Belt għal fuq il-Fosos tal-Furjana u minn fuq it-Tribuna ngħatat il-Barka Sagramentali REWS minn idejn Mons. Mikiel Gonzi dak iż-żmien Isqof ta' Għawdex ħ SEAN A maż ġ IL-KURĊIFISS MIRAKOLUŻ -— 2 TA'ĠIEŻU c Fi żmien l-aħħar Gwerra Dinjija meta ċerti postijiet b'ħidma ta' l-għadu kienu saru ħerba waħda, il-Kappillani u l-Arċiprieti biex jibżgħu għat-teżori bħal ma huma xi statwi li kellhom fil-knejjes kienu bagħtuhom għall- kenn fi mkejjen oħra fejn il-gwerra ma kinetx tinħass qawwija f'dawk l-inħawi. Hekk kien għamel l-Arċipriet tal-Furjana Dun Angelo Ghigo meta l-istatwa ta' San Publju wara li fit-28 ta' April 1942 il-knisja ntlaqtet fil- ——gwerra, bagħatha għall-kenn fil-Knisja. Arċipretali tan-Naxxar. Xhieda ta' dan wara ħamsa u ħamsin sena fit- 28 ta' April 1977 ġiet inawgurata lapida magħmula mill-Furjaniżi fis-sagristija tal- Knisja tan-Naxxar. Ġrajja bħal din ta' statwi li jittieħdu f'postijiet għall-kenn fil-gwerra kienu għamluha wkoll il-Patrijiet ta' Ġieżu l-Belt, meta l-Kurċifiss Mirakoluż kienu ħaduh fil-gżira Għawdxija. Meta l-gwerra kienet waslet fit-tmiem tagħha u kollox kien jidher kwiet fit-23 ta' Marzu 1944 dan il-Kurċifiss kienu ġabuh fil-Knisja i tal-Furjana fil-Kappella tan-Nazzarenu li tiġi taħt il-kampnar tal-lemin minħabba li fil-knisja k j kien qed isir xogħol ta' rikostruzzjoni u l-Ħadd ta' wara fis-26 ta' Marzu kien ittieħed fil- Knisja ta' Sarria u minn hemm l-Isqof Galea mexxa pellegrinaġġ għall-Knisja ta' Ġieżu l- Belt. Għalkemm dan l-avveniment ma kellux appell Nazzjonali in-nies kienet ġiet bi ħġarha u qed ninkludih f'dawn il-manifestazzjonijiet minħabba ġrajja li ma nixtiegx li tintesa. Dak iż-żmien jien kelli xi ħaġa fuq id-disa' snin u meta tkun żgħir, aktar timpressjona ruħek. Il-pellegrinaġġ minn quddiem il-knisja ta' Sarria mexa fi bnazzi taqtgħu b'sikkina meta f'daqqa waħda nfetħu bibien is-sema u faqqgħet maltempata kbira bir-ragħad u s-sajjetti u l-kurċifiss ) ġrew bih u daħħluh fin-Nazzarenu fejn kien qabel meta kienu ġabuh minn Għawdex. Meta l-maltempata għaddiet il-pellegrinaġġ immexxi mill-Isqof Galea reġa' qabad triqtu lejn /— il-Knisja ta' Ġieżu, iżda hekk kif tfaċċa fil-bieb tan-Nazzarenu l-Kurċifiss f'sema ċaru bnazzi bdiet nieżla borra rqiqa fost l-iskantament ta' kull minn kien preżenti. ; PARROĊĊA FLORIANA ER ja l TR-— ID-DRIEGĦTA'SANPAWL —2£ Il-Parroċċa tal-Furjana twaqqfet fl- 1844 u mitt sena wara fl-1944 il- Furjaniżi kienu ħerqana li jiċċelebraw l-ewwel Ċentinarju tal-Parroċċa, iżda minħabba i fit-28 ta' April il-knisja ta' San Publju ġarrbet ħafna ħsarat u x- xogħol ta' rikostruzzjoni kien għadu mhux lest dan iċ-Ċentinarju tħalla għas-sena ta' wara għall-festa ta' San Publju fil-15 ta' April 1945. Proprju xahar wara, fil-15 ta' Mejju kien sar pellegrinaġġ bid-driegħ mirakoluża ta' l-Appostlu Missierna : San Pawl mill-Knisja tiegħu tal-Belt / għaldik ta' San Publju l-Furjana bħala Il-pellegrinaġġ bid-Driegħ ta' Sam Pawl minn Putirjal ' raddil-ħajr ta' tmiem il-gwerra ġimgħa qabel. Il-poplu Malti bi ħġaru ħa sehem f'dan il-pellegrinaġġ. Jekk id-devozzjoni ta' Sant' Antnin 7 ta' Padovakienet għadha qawwija sa ) tmiem dan is-seklu, aħseb u ara ;. kemm kienet akbar f'nofs is-seklu meta nġiebet fostna ir-relikwa tiegħu fl-1946. Fil-Furjana din ir-relikwa ta' dan it- Tawmaturgu nhar it-Tlieta 5 ta' Novembru 1946 kienet inġiebet minn Patri Bonaventura Fiorini għall- quddiesa tat-tfal fuq il-Fosos u s-Sibt 9 ta' Novembru 1946 fix-Xagħra - (illum l-Arena ta' l-Indipendenza) L-Isqof Emmanuel Galea bir-Relikwa jbierek lill-morda għal-laqgħa tal-morda, laqgħa verament kommoventi li l-Arena kienet inbidlet fi Sptar sħiħ bl-Isqof Galea jbierek bir-relikwa is-seba' mitt marid u diżibilitati li kellu quddiemu. Dik inhar wara nofs inhar fix-Xagħra kien hemm xmara ta' dmugħ meta quddiemna kellna l- gwaj kollu tad-dinja jistenna xi ħaġa ta' fejqan minn dan il-Qaddis tal-Mirakli. ———8—85— L-INKORONAZZJ ONI TAL-MADC MADONNA. . Il-Madonna nsibuha meqjuma taħt diversi titoli u bla dubju taħt dan tas-saħħa għandha —— warajha devoti bla għadd, għax is-saħħa jixtieqha u jridha kulħadd. Min jaf kemm qlub imbikkma rrikorrew lejHa u Hi mis-sema . semgħathom u kisbitilhom il-fejqan. Din id-devozzjoni l-Maltin u l-Għawdxin wrewha meta bi ħġarhom kienu mlew il-Fosos k 7 għall-Inkoronazzjoni ta' din ix-xbieha. L Kien is-Sibt 3 ta' April 1948 u l-kwadru tax- — xbieha tagħha li jinsab meqjum fil-knisja tal- — Patrijiet Franġiskani Konventwali tar-Rabat : inġieb għand ħuthom il-Patrijiet ta' San Franġisk magħrufa b'ta' Purturja li hemm fi : Triq ir-Repubblika. Minn hemm l-għada : filgħodu l-Ħadd il-kwadru tax-xbiha kien : inġieb fuq it-Tribuna li kienet armata quddiem il-faċċata tal-Knisja Arċipretali fejn l-Arċisqof v Gonzi wara li ċċelebra quddiesa pontifikali 7— inkorona x-xbieha. Wara l-funzjoni l-kwadru ddaħħal fil-Knisja u wara nofs inhar ittieħed b' 'Carcade' mid- devoti tagħha lejn il-knisja tar-Rabat. Xhieda ta' dan l-avveniment hemm lapida taħt il-portiku tal-Knisja Arċipretali ta' San Publju. Minbarra ix-xena tat-Tribuna tispikka l-knisja waqt ix-xogħol ta' rikostruzzjoni ĠEME—T jisietij—— mk feu—un8 KUNGRESS MARJAN Z. NAZZJONALI Fl-introduzzjoni ta' dan ir-rakkont, jien ktibt li fl-ewwel seba' manifestazzjonijiet fl-ewwel ħamsa ma kontx neżisti u fit-tnejn ta' warajhom kont żgħir, iżda f'dawk kollha li saru wara sa tmiem is-seklu b'xi mod jew ieħor kont preżenti wisq iżjed li minm mindu twelidt fil- Furjana fis-6 ta' Awissu 1934 bqajt noqgħod f'dan is-subborg. B'dan irrid infisser li ma niżbaljax - PARROĊĊA FLORIANA (1 meta ngħid li x-xena li konna rajna fil-Kungress Marjan bħalha għadna ma rajniex. € U Sa minn kmieni fil-lejl tat-28 ta' Mejju 1949, il-poplu kien diġa beda jinġabar fuq il-Fosos 7 f'waqtli eluf u eluf oħra kienu jidhru neżlin minn Kastilja għal Duke of Xork Avenue bix- , xemgħa ''aux flambeau' mixgħula f'idejhom, ħaġa li qatt ma konna għadna rajna bħalha fi , gżiritna, biex jingħaqdu mal-folol kbar li kien hemm fuq il-Fosos. Xbihat tal-Madonna tal-Karmnu nsibuhom imxerrda f'bosta knejjes f'Malta kif ukoll f'Għawdex, iżda l-aktar waħda popolari u li għandha ħafna u ħafna devoti hi dik li hemm meqjuma fis-Santwarju Bażilika tal-Patrijiet Karmelitani tal-Belt li t-titular kien ġie inkoronat fl-1881. F'dan l-istess Santwarju hemm l-istatwa ferm devota taħt dan l-istess titlu. Kien is-Sibt 30 ta' Ġunju 1951 meta fid-disgħa u nofs ta' filgħaxija mill-knisja Bażilika tal-Karmnu tal-Belt 'nħareġ korteo kompost minn Patrijiet, Saċerdoti, Sorijiet, Terzjarji nisa u rġiel u xmara ta' nies kollha bix-xemgħa (aux flambeaux) u warajhom l-istatwa devota tal-Ma- donna tal-Karmnu li fuq il-Fosos waslet għall-ħabta ta' nofs il-lejl nieqes kwart. F'nofs il-lejl, l-Arċisqof Gonzi ċċelebra quddiesa u wara L-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu l-Vanġelu kien għamel kelmtejn ferm kommoventi dwar f'walida min-navi fil-knisja l-iskapular tal-Madonna tal-Karmnu. Wara l-funzjoni, allura diġa' kien il-Ħadd l-1 ta' Lulju, l-istatwa ddaħħlet fil-knisja Arċipretali ta' San Publju u filgħaxija kienet ittieħdet proċessjonalment fis-Santwarju tagħha l-Belt. 7 Din il-manifestazzjoni li baqgħet tissemma wkoll bħala 'LEJL KARMELITAN' tinsab ' TAR- ST TAR-REĠINA INA ELIŻABETTA II Il- 7 Fil-bidu tas-seklu XX, l-antenati tagħna kienu laħqu l-inkoronazzjoni tar-Re Dwardu li kienet 7 saret fit-2 ta' Lulju 1902. Iċ-ċelebrazzjonijiet kienu saru fil-Ġonna ta' l-Argotti u l-Mall fil- . Tul il-medda ta' dan is-seklu kellna inkoronazzjonijiet oħra bl-aħħar waħda tar-Reġina Eliżabetta II li f'Westminister Abbev l-inkoronazzjoni kienet saret fit-2 ta' Ġunju 1953. Għalkemm għall- 'Coronation' f'Malta sar ħafna tiżjin f'każini u ħwienet u saru sfilati ta' karrijiet iddekorati akkompanjati minn baned, fil-Furjana attività ta' għajta Nazzjonali kienet saret jumejn qabel fil-31 ta' Mejju meta l-Arċisqof Mikiel Gonzi kien iċċelebra quddiesa fuq il-Fosos, għat- tfal kollha ta' gżiritna. Il-Quddiesa mill-Arċisqof għall-okkażjoni ta' l-Inkoronazzjoni tar-Reġina Eliżabetta Il Il-wasla tar-Reġina fi Pjazza Sant' Anna Ċiviku tal-Furjana ta' dak iż-żmien ħa l-okkażjoni biex permezz tal-Banda Vilhena, il-koppja Rjali tieqaf għat-tislima tal- 'God Save the Queen'u tingħata bukkett fjuri f'isem il-Furjaniżi. Ir-Reġina akkompanjata minn żewġha Philip d-Duka ta' Edinburgh kienet reġgħet ġiet il-Furjana u fil- Ġnien tal-papri kienet inawgurat il-monument ta' l- Fit-3 ta' Mejju 1954, l-għada tal-festa 7 titulari ta' San Publju li tiġi ċċelebrata ġ ; Anna kien għad hemm il-planċier tal- Banda armat għall-festa u kienet ġiet ir- fil-Furjana, f'waqt li fi Pjazza Sant' Reġina Eliżabetta II f'Malta il-Kunsill Il-koppja Rjai fuq il- 'Jeep' fil-Pjazza San Publju Ajkla WAR MEMORIAL li twaqqaf biex jibqa' jfakkar l-avvjaturi li tilfu ħajjithom fl- A aħħar Gwerra Dinjija 1939-45. Kif inemmet din iċ-ċerimonja, l-koppja rjali kienu nġiebu fuq il-Fosos fuq 'jeep' fejn ġew milqugħa b'entużjażmu sfrenat ta' għajat u tixjir ta' bnadar minn eluf ta' tfal li ġew minn kull 7 rokna ta' Malta u Għawdex biex jilqgħu lill-Maestà Tagħha. k Filgħaxija fil-Furjana kien sar logħob tan-nar u l-għada 4 ta' Mejju folol ta' nies attendew b: ħġarhom għall-parata fil-Parade Ground (l-Arena ta' l-Indipendenza), li kienet ġiet spezzjonata mir-Reġina. ANA t 'TAL-MADONNA TA' CARAFFA A G men en 8 nn ezjjonzon Biex jitfakkar għeluq il-ħamsin sena meta l-Papa Piju IX kien ipproklama id-Domma ta' Marija Immakulata, il-Papa Piju XII kien iddikjara s-Sena 1954 bħala Sena Marjana. Tul is-sena ma naqsux iċ- ċelebrazzjonijiet fil-knejjes Maltin u Għawdxin, iżda l-qofol tagħhom kien l-għeluq fuq il-Fosos meta fil- 31 ta' Ottubru, 1954, l-Arċisqof Gonzi kien inkorona x-Xbieha tal-Madonna ta' Caraffa kif tgħid il-lapida li-għandna taħt il-portiku tal-knisja tagħna. Dan il- kwadru b'din ix-xbieha ta' Caraffa jinsab meqjum fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann, fil-kappella tas- Sagrament. Sas-snin 90, fil-festa tal-Kinċizzjoni fit-8 ta' Diċembru kull sena dan il-kwadru kien jinħareġ proċessjonalment mill-Kon-Katidral ta' San Ġwann għall-Knisja ta' Sarria l-Furjana bħal wegħda meta f'Malta fl-1675 kien hawn il-marda qerrieda tal-pesta. Din il-purċissjoni minħabba d-diffikultà tat-traffiku daż-żmien qed issir mat-toroq prinċipali tal-Belt. vi Biex jgħolli d-dinjità tal-Ħadiem, il-Papa Piju XII kien iddikjara l-Jum ta' l-Ewwel ta' Mejju i bħal festa ddedikata lil San Gużepp Ħaddiem. Għal din l-okkażjoni fl-1 ta' Mejju 1967 kienet j53 inġiebet fuq il-Fosos l-istatwa ta' San Gużepp Ħaddiem tal-Parroċċa bl-istess isem li tinsab tagħha tant li llum sfumat fix-xejn. ' Fit-18 ta' Ġunju kien ġie inawgurat l-Istitut Kattoliku b'Wirja Pawlina ferm artistika b'konnessjoni ma' dan iċ-ċentinarju. / Il-Ħadd 3 ta' April fix-Xagħra saret Lejla ta' Talb quddiem ix-xbieha ; mirakoluża tal-Kurċifiss ta' Ġieżu. . Fit-23 ta' Lulju Malta bi ħġarha ' kienet ġiet fuq il-Fosos tassisti għax- xena tal-laqgħa taż-żewġ statwi dik / ta' San Pawl li kienu ġabuha mill- ; Beltu dik ta' San Publju li ħarġuha mill-Knisja tal-Furjana u ż-żewġ statwi ltaqgħu fuq il-Fosos qisha l- laqgħa li kienet saret wara n- nawfraġju meta Pawlu ta' Tarsu fis- , sena6OW.K. kien ġie milqugħ mill- Prinċep Publju f'Malta. 7 post għat-tfal ta' Malta kollha. 7 f'Birkirkara fejn l-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi ; kien mexxa l-funzjoni quddiem baħar ta' poplu. : Maż-żmien din il-festa bdiet issir fil-Pjazza ta' : quddiem il-Kon-Katidral u naqset mill-popolarità L-istatwa ta' San Pawl ħierġa mill-knisja tagħna L-istatwa ta' San Ġużepp waqt il-funzjoni is-sena 1960 gżiritna. inkella fuq il-Fosos. San Pawl u San Publju fost il-folla fil-Pjazza San Publju Fil-11 ta' Lulju, l-Arċisqof Gonzi kien iċċelebra quddiesa għall-morda miġjuba quddiemu ; fuq il-Fosos u wieħed ma jridx jinsa jsemmi l-quddiesa li kienet iċċelebrata l-għada fl-istess Fil-31 ta' Jannar 1960, l-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi kien inawgura is-SENA ĊENTINARJA tal-Miġja ta' l- Appostlu Missierna San Pawl fi Il-Furjana kif wieħed kien jistenna kellha tkun iċ-ċentru ta' dawn il- manifestazzjonijiet kif fil-fatt Malta bi ħġarha nġabret jew fl-Arena ta' l- Indipendenza, dak iż-żmien magħrufa bħala ix-Xagħra jew Fl-24 ta' Lulju 1960 kienu saru l-qofol taċ-ċelebrazzjonijiet fuq il-Fosos meta Malta bi ħġarha ġiet biex tisma' l-kelma tal-Papa Ġwanni XXIII ikellimna dirett minn fuq ir-Radio Vatikan, ——— u jsellmilna bl-ilsien Malti: 'insellem minn qalbi l-poplu Malti u Għawdxi'. ba Kienet ilha xewqa ta' l-Arċikonfraternità u tad-devoti ta' San Ġużepp tar-Rabatli l- istatwa ta' San Ġużepp, magħrufa b'San Ġużepp ix-Xiħ tiġi inkoronata. Din l-istatwa fl-Ewwel ta' Mejju 1963 kienet inġiebet fuq trakk iddekorat mill- knisja ta' Ġieżu tar-Rabat għall-Kon- Katidral ta' San Ġwann il-Belt u minn hemm proċessjonalment għal fuq il-Fosos fejn l-Arċisqof Mons. Mikiel Gonzi mexxa Pontifikal u wara inkorona din l-istatwa ta' San Ġużepp ix-Xiħ fost il-ferħ tal- popolin Rabti. Għal din l-okkażjoni kien stmat li kienu attendew mal-mitt elf ruħ. Nhar il-Ħadd 26 ta' Mejju 1963 kien J: għeluq iċ-ċelebrazzjonijiet li kienu JB saru biex jiġi mfakkar il-ħamsin sena mill-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali 1913. Mill-Kon- Katidral ta' San Ġwann għadd kbir ta' Saċerdoti u Patrijiet flimkien mal- Kapitoli tal-Katidral u ta' San Pawl Nawfragu tal-Belt. imxew proċessjonalment għal fuq il-Fosos tal-Furjana. Fuq quddiem akkompanjaw Fratelli : tas-Sagrament mill-parroċċi kollha Fi tmiem iċ-ċerimonja jidher l-Arċisqof Gonzi jagħti ta' Malta f'waqt li folla kbira ta' nies — l-Barka Sagramentali akkompanjaw is-SS.mu Sagrament li ' kien merfugħ mill-Isqof Galea. L-Arċisqof Gonzi akkompanja wara l-baldakkin. L-Arċisqof 64 PARROĊĊA FLORIANA Gonzi b'dik il-vuċi soda tiegħu indrizza lill-poplu Malti b'dik it-tislima 'Għeżież ħuti u maħbubin uliedi'. Din it-tislima min jaf kemm-il darba smajnieha minn fommu tidwi f'din il-Pjazza meqjusa bħala l-Pjazza tal-Vatikan ta' Malta. Wara l-Barka Sagramentali, l-Arċisqof intona t- 'Te Deum'. il Għall-okkażjoni tal-World —— Children's Dav li twaqqfet bl- iskop li t-tfal ta' kull Nazzjon jiftakru f'xulxin, nhar l-Erbgħa 12 ta' Ġunju 1963, 25,00 tifel u tifla mill-iskejjel Governattivi u privati nġabru kollha fuq il-Fosos tal-Furjana 7 fejn attendew għall-Quddiesa ' ċċelebrata mill-Arċisqof Gonzi. Oriġinarjament din il-quddiesa kellha ssir fis-26 ta' Mejju 1963 f' għeluq il-ħamsin sena mill-Kungress Ewkaristiku Internazzjonali 1913. ħ LA U L U N Le INDIPENDENZA TA' MALTA ' Sa minn kmieni fil- -lejla ta' l-20 ta' Settembru, 1964, ix-Xagħra tal-Furjana bdiet timtela bin- 77 nies biex jassistu għal-Lejla Storika ta' l-Indipendenza. : Id-Duka ta' Edinburgh ir-raġel tar-Reġina Eliżabetta II ġie milqugħ b'applawsi kbar mill- eluf ta' nies kif kien ukoll milqugħ l-Arċisqof Gonzi meta bierek il-Bandiera Maltija. Il- ' Gvernatur Sir Maurice Dorman u l-Prim Ministru Dr. George Borg Olivier fost applawsi ' kbar mill-fola niżlu fejn l-arbli f'nofs ix-Xagħra u f'waqt li d-dawl kollu intefa nxtegħel spot 7 fuq il-Bandiera Ngliża (Union Jack) u mat-tokki ta' l-arloġġ tal-Knisja Arċipretali tal-Furjana : f'dik il-ħemda kbira ndaqq il- ' 'God Save the Queen' u niżlet ' il-Bandiera Ngliża f'waqt li fl- ' arblu l-ieħor imdawwal bi spot- 7 light ittellgħet il-Bandiera Maltija fost id-daqq ta' l- Innu 71 Malti u ċ-ċapċip tal-poplu ta' k ; Malta u Għawdex. ) ħa, $ żtiieeax 7 Minn dak il-ħin Malta saret /.— : ġir 55 s3333- ' Indipendenti u x-Xagħra ħadet l- à isem ta' l-Arena ta' l- Indipendenza. Fl-Arema ta' l-Indipendenza ——1980-idikjara sitt xhur ta' talb għal qawmien spiritwali. Din il-manifestazzjoni storika kompliet bid-daqq tal-baned u logħob tan-nar. L-għada filgħodu ħ l-21 ta' Settembru 'Jum l-Indipendenza' fl-istess Arena l-Arċisqof Gonzi ċċelebra quddiesa 1: fejn għall-ewwel darba il-qari sar bil-lingwa Maltija u wara li d-Duka ppreżenta l-Għodda B tal-Kostituzzjoni lill-Prim Ministru, tkanta t-Te Deum. L-Arena ta' l-Indipendenza, l-għada t-22 ta' Settembru imtliet bit-tfal ta' Malta u Għawdex għal ċerimonja għalihom biex jibqgħu jiftakru f'dan il-Jum Storiku meta Malta saret Indipendenti. Mqaddsa (1975) imnidija mill-Papa Pawlu VI, ix-xbieha mirakoluża ta' Ġesti Redentur meqjuma fil-Bażilika ta' l-Isla f'Ħadd il-Palm, 7 ta' April 1974 kienet inġiebet fl-Arena ta' l- Indipendenza l-Furjana. Id-devoti Tiegħu imlew l-Arena fejn ġew iqimuH. LEJL NAZZJONALI MARJAN L-Arċisqof Mons. Gużeppi Mercieca fil-bidu ta' Jannar Dan il-perjodu intemm fid-19 ta' Lulju, għalina l- Karmelitani u għall-Maltin kollha, fejn kien Jum tassew ta' ferħ u jum li ma jintesix. Dak inhar, l-istatwa tal-Ma- donna tal-Karmnu tal-Belt, ġiet meħud f'pellegrinaġġ 'aux flambeaux' mis-Santwarju tal-Bażilika tal-Karmnu tal-:— Funzjoni li kienet saret fuq il-planċier tal- Belt għal fuq il-fosos tal-Floriana. Eluf ta' nies imxe wara. Bandali jintrama fil-Festa ta' San Publju l-Madonna dak inhar. dawk in-nies kollha jakkumpanjaw lill-Madonna flimkien mar-ragħaj spiritwali ta' gżiritna u Sadanittant fuq il-fosos tal-Floriana, ġemgħa kbira ta' nies kienet qed tfaħħar lill-Madonna permezz tat-talb u innijiet waqt li tistenna bil-ħrara l-wasla tal-Madonna fuq il-fosos. Hekk f kif il-korteo ingħaqad man-nies ta' fuq il-fosos, ferħ kbir deher fuq wiċċ kulħadd. Fuq il- fosos dak inhar kien ħuġġieġa waħda bix-xemgħat jixegħlu. —— l Wara l-wasla tal-Madonna saret konċelebrazzjoni minn 4 Isqfijiet: Mons. Ġużeppi Mercieca, '/3 66 PARROĊĊA FLORIANA 7 oħra ta' diversi ordnijiet kif ukoll saċerdoti djoċesani. F'din l-okkażjoni infetħet is-sena festi ta' l-ewwel ċentinarju ta' l-Inkurunazzjoni (1881) f'Malta tax-xbieha mirakoluża tas-Santwarju Bażilika tal-Karmnu tal-Belt. L-istatwa tal- 7 Karmnu ħarġet ureġgħet daħlet, jiġifieri wara ċ-ċelebrazzjoni fuq il-fosos reġgħet niżlet minn 7 taħtil-Lukanda 'Phoenicia', Triq Marsamxett, Triq San Marku, Triq l-Ifran u Triq it-Teatru 7 akkumpanjat minn eluf ta' nies. Il-vara devota tal-Madonna tal-Karmnu reġgħet daħlet fit- Tempju tagħha għall-ħabta tas-1.30 a.m. Tagħrif miġbur minn P. Martin D. Schembri O. Carm. Fis-17 ta' Settembru fuq il-Fosos tal-Furjana fuq tribuna armata fuq stil modern quddiem il-faċċata tal-knisja kif tidher fir-ritratt, il- Kardinal Salvatore Pappalardo mexxa konċelebrazzjoni bħala għeluq il-Kungress Marjan li kien ilu jsir b'attivitajiet Marjani tul is- A i iżsajt sena. j6,.38), 18.38 a ċilà JikBA,.JF9A : 7 i fil Il-Kardinal figura ferm maħbuba g Waqt il-konċelebrazzjoni mill-Kardinal Pappalardu fl-Italja, kien magħruf sew għall- ħidma tiegħu anti-Mafia u fl-erbat ijiem li qatta' f'Malta u Għawdex kien imdawwar b'sigurtà kbira mill-Pulizija. l Fil-ġurnata ta' qabel fi triqtu lejn il-Kon-Katidral ta' San Ġwann hu u għaddej mill-Furjana ġie milqugħ minn Monsinjur Salv Fenech, dak iż-żmien Arċipriet tal-Furjana. L-Eminenza 1 tiegħu kien poġġa kuruna f'riġlejn il-Monument ta' Kristu Re. — . . b IL-PAPA ĠWANNI PAWLU — ĠS ' Għall-ħabta tal-ħamsa ta' filgħaxija ta' nhar il-Ġimgħa 25 ta' Mejju 1990, Triq Sant' Anna l- Furjana kienet miżgħuda bin-nies li ġiew jingħaqdu mal-Furjaniżi jistennew id-daħla tal- 7 Papa Ġwanni Pawlu II fi triqtu lejn il-Kon-Katidral ta' San Ġwann għal-laqgħa li kellu mal- ' kull sena f'jum il-festa titulari ta' San Publju. Għalkemm il-Q.T., kelu bosta mpenjifiż-żjara qasira tiegħu madwar Malta u Għawdex, il- qofol kienet il-Quddiesa Pontifikali li ċċelebra wara nofs inhar tas-27 ta' Mejju fit-tmiem taż-żjara tiegħu fuq il-Fosos fost eluf kbar ta' nies li attendew minn kull rokna ta' Malta u Għawdex. Wara l-funzjoni l-poplu nfirex fi Triq Sant' Anna biex isellimlu għall-aħħar darba fi triqtu lejl l-ajruport ta' Malta. — LA8LL, U IĊĊELEBRAZZJONIJIET TA' ie ——— TMIEMIS-SEKLU . Malta bħall-pajjiżi l-oħra tad-dinja, iċċelebrat għeluq tmiem is-Seklu XX b'diversi attivitajiet u ċelebrazzjonijiet mifruxa fil-Belt u l-Furjana. Il-Ħadd filgħodu tas-26 ta' Diċembru 1999, minn quddiem Kastilja mexa Korteo għal Triq Merkanti, għadda minn Triq 7 — l-Arċisqof u minn Triq ir-Repubblika baqa' sejjer sa quddiem l ta' Kristu Re. j Dan il-Korteo kien kompost minn tliet rappreżentanti ta' l- B quddiem il-Monument. Dik inhar stess filgħaxija bdew l-attivitajiet fl-Arena ta' l- Indipendenza li baqgħu sejrin għal sitt ijiem u li ntemmu fl- aħħar tas-sena 1999 u l-bidu tal-Millenju, l-ewwel tas-sena 1— 2000. à Eluf kbar ta' nies attendew għall-ispettaklu ta' kant u żfin li kien koreografat bil-logħob tan- 7 naf. Ftit qabel-nofs-il-lejl-il-miġemgħa-semgħet lill-President ta' Malta, l-Prim Ministru u l-Arċisqof — jagħmlu l-messaġġi tagħhom u mad-daqq ta' l-arloġġ tal-Knisja Arċipretali ta' San Publju, — il-poplu nfexx f'entużjażmu kbir biex sellem lis-sena 1999 u fl-istess waqt kien laqa' bil-ferħ 7 il-bidu tal-Millenju u s-sena 2000 l Nota tal-Kittieb Jekk bi żvista qabżitli xi manifestazzjoni, inkun grat lejn min jiġbed l-attenzjoni billi jinforma 'l-Editur. A Għaa-sebn Ta FET IDI AT FWA Ġazzi JOES GARAGE