Każin Banda San Filep, ETT Messaġġ mill-President tal-Kumitat Organizzattiv Il-Każin Banda San Filep, kien, għadu u jibqa' minn ta' quddiem biex it- tradizzjonijiet u l-kultura f'Malta, speċjalment fir-raħal tagħna ta' Haż-Żebbuġ, jibqgħu dejjem jiġu mfakkra u jitkabbru. Għal dawk l-eluf ta' viżitaturi li jiġu kull sena jżuru l-wirja tal-Ġimgħa kbira li huma l-wirja ta' Via Crucis — il-wirja taċ-Ċenaklu — u l-wirja tal- kruċifissjoni nixtieq inħabbar li l-Każin Banda San Filep din is-sena qed itella' wirja oħra fix-xelter tal-każin. Din hija wirja oriġinali tad-difna ta' Ġest. Dawn il-wirjiet huma kollha xogħol grandjuż ta' Chev. Il-personaġġi huma kollha (ife-size. Dawn il-wirjiet huma mtellgħin mill-kumitat organizzattiv u membri volontarji ta' dan il-każin. Nixtieq nieħu l-opportunità li bħala president ta' dan il-kumitat nirringrazzja lil kull min iddedika ħin u xogħol biex dawn il-wirjiet ikunu ta' suċċess. Din is-sena l-wirja tiftaħ nhar il-Ġimgħa 2 ta' April. Tibqa' miftuħa sa nofsinhar tal-Ħadd 11 ta' April. Kulħadd hu mistieden. L-Għid it-tajjeb. Is-SOĊJETÀ MUŻIKALI KAŻIN BANDA SAN FILEP 4.1: tixtieq l-Għid it-Tajjeb lil kulħadd. Stampa tal-Qoxra: Kristu Imsallab, pittura ta' Mattia Preti (1613-1699) Ġimgħa l-Kbira — 2004 Il-Kumitat Organizzattiv Viċi President: — Rosario Magri Segretarja: Agnes Pirotta 24 Hour Industrial ġ Street Cleaning Tel: 9940 5607 2 Każin Banda San Filep, Żebbuġ IA a KT TATI XI TA Ta ja għall-bniedem hija Golgota ohra7 L-awtur L IT TITTI TOC jfittex fejn hu l-kenn ( l-Arka) u fejn hu 'Alla' innifsu. Is-sena l-qamar tnikker u kompla nikket id-dinja biex Kristu jtawwal mewtu u l-bniedem jibqa' jistenna… Taf ruħi mxejna triq it-tbatija —ċert, inti u jiena konna — erwieħ mitlufa mifnija … għal xhiex stennejna l-Messija …tnegħid ta' ruħ imnikkta lanez iniffdu ruħna qlubna baqgħu mifnija għalxejn l-ommijiet bkew 'l uliehom għalxejn id-demm sa l-aħħar qatra xtered tidwi baqgħet il-karba '' għaliex missier abbandunajtni7' Isma' Piet inti m'intix waħdek ħa jidden is-serduk u ħlifna daqskemm ħlifna l-Imgħallem ma nafuhx… Taf ruħi s-sena elfejn waslet u d-dinja baqgħet mifnija Ġimgħa l-Kbira — 2004 hu fuq il-Golgota. disifaniibetatii talent VIII Te fuq kollox tiddomina d-dmija… Għax is-sultan tas-slaten bil-porpra tħammar kummidjant u x-xettru ta' Ċesri qasba jew kuruna x-xewk iniggeż għaddewh passata darba u llum bqajna nterrqu fid-dalma… ħalli nitlob talba fil-ħemda ta' xemgħa tnemnem fis-sikta ta' rwieħ marbuta fejn tektik il-qalb jinstama'… …jmma għidli ftit inti fejn inti inti tafna wliedek inti tassew isserraħ il-qlub inti tassew trodd l-hena inti… għaliex ngħid jien met'ibnek tkarrab quddiemek u l-kalċi bl-imrar xorob inti fejn kont dak in-nhar7 ALLWOODS iċ STEEL LTD b Jemeral Srackkolders Żebbuġ Road, Attard - Malta Tel: 2141 8029 Ġimgħa l-Kbira — 2004 Kultant mid-dinja naħarbu mumenti ta' serħan ir-ruħ infittxu Il-hena f'għarix il-għolja jew f'nofs deżert ramel bogħod… bogħod… minn qillet iċ-ċorma…. ruħi jekk flimkien nitilgħu f'quċċet il-Golgota u ngħollu s-salib li ruħna ġġorr nitolbu flimkien insejħu 'l Alla tagħna ..-tgħid niksbuh il-mistrieħ) … tgħid tfiġġ il-hena7 … tgħid… Taf xejn ruħi kull wieħed u waħda minna inġorru l-isperma tat-tbatija u miskin U meta waqgħet id-dalma u Pietru sieħbi tbikkem niżel fuq id-dinja dulluvju ieħor did-darba ta' tbatija… Elfejn sena gerrbu snin ta' qirda u terrur bla l-Arka qatt ma feġġgħet ruħ il-bniedem imkeffna fid-dulur Issa ejja ruħi nkellmek ġib rasek fuq spallejja Hu kellu 'l Ġwanni miegħu u inti ibqa' ħdejja… Il-lejla f'dawl ta' qamar ejja nitolbu t-talba li ħloqna t-tnejn flimkien — fil-ħemda ta' rwieħ marbuta — interrqu deżert il-ħajja bit-tama tas-serħ u s-sliem… Hemm barra jdoqqu t-tnabar jidden is-serduk il-passi tqal tas-suldati it-tvenvin ta' l-ajruplani il-bombi għadhom jisplodu il-mikrobi jnawru l-ħajja l-għatx u l-ġuħ jifnu l-bniedem nghid jien illum .:- imma hu qal Joe A. Grima Malta — 18 ta' Marzu 2000 Ġimgħa l-Kbira — 2004 lia ħaġa ka i imil mai fem a fil l Lal Ta JIL t'awalabie eżili irrzni iruirare Permit Ġimgħa l-Kbira — 2004 Każin Banda San Filep, Żebbuġ Triq l-Ursolini, Pietà Tel: 2122 3299 — 2122 3340 Għal Kull Servizz ŻIEX TITRI sov - Bankarju DAREK —- a - , BOV Savings Plan adV il-pjan ta' faddi b'honusi bo ma Ġimgħa l-Kbira — 2004 Ġimgħa l Każin Banda San Filep, ETT Il-Ġimgħa Mqaddsa f'Agira u Enna x Żmien il-Ġimgħa Mqaddsa u l-Għid fi Sqallija huwa ferm mistenni u importanti mhux biss fil-kalendarju liturġiku tal-knisja imma wkoll f'dak tradizzjonali u folkloristiku. L-oriġini ta' dawn it-tifkiriet u manifestazzjonijiet li jfakkruna fil-passjoni ta' Kristu jmorru lura mijiet ta' snin u fihom wieħed malajr għandu jilmaħ forom espressivi ta' riti antiki u simboli oħra li jixhdu kif manifestazzjonijiet bħal dawn baqgħu jiġġeddu matul il-medda taż-żmien aktarx influwenzati mill-ħakmiet, il-mod ta' għajxien tal-poplu u l-ġrajjiet li ħallew effett fuq dan il-kult. Kult li kiber, inxtered u għadu jidher quddiemna b'mod ħaj kull sena, grazzi għall-element komuni li ssibu kullimkien — il- parteċipazzjoni popolari u qawwija tan-nies li tieħu diversi forom sew f'dawk tradizzjonali bħall-pellegrinaġġi u purċissjonijiet, kif ukoll f'manifestazzjonijiet teatrali u forom oħra li jixdhu kuntrast enormi bejn swied il-qalb u l-luttu għall-mewt ta' Kristu li fi ftit sigħat jinbidel f'ferħ u allegrija f'jum il-qawmien tiegħU nhar Ħadd il-Għid. Fir-riċerka li qed nagħmel bħalissa u li 'l quddiem se twassal għall-pubblikazzjoni ta' ktieb dwar il-kult u tradizzjonijiet tal-Passjoni fi Sqallija indunajt u stajt nara kemm ir-ritwali ta' żmien l-Għid fi Sqallija huma simili ħafna għal dawk li nsibu f'Malta u kemm l-Isqallin jistennew u jidħlu b'tant devozzjoni u ħerqa fl-atmosfera tal- Ġimgħa Mqaddsa. Permezz ta' dan l-artiklu żgħir se nagħti ħarsa ħafif ħafna lejn żewġ manifestazzjonijiet li jsiru f'żewġ irkejjen ta' din il-gżira ġara tagħna uli b'xi mod għandhom rabta ma' Haż-Żebbuġ. Bla dubju l-ewwel belt li se nżuru hija Aġira, il-belt ta' San Filep li hi ġemellata magħna, filwaqt li l-oħra hija Enna li tagħha Aġira hi provinċja. Aġira F'din il-provinċja ta' Enna li għandha rabta ma' Malta minħabba li hi ġemellata ma' Ħaż-Żebbuġ, il-kult tal-Passjoni jmur lura għal mijiet tas-snin, tant li d-devozzjoni lejn il-Passjoni ta' Kristu taf l-oriġini tagħha sa minn meta beda l-missjoni tiegħu fuq din l-art San Filep ta' Aġira li huwa wkoll il- Ġimgħa l-Kbira — 2004 Ġimgħa l-Kbira — 2004 patrun ta' Ħaż-Żebbuġ. Ir-riti tal-Ġimgħa Mqaddsa f'din il-belt antika jilħqu l-qofol tagħhom bejn Ħamis ix-Xirka u Ħadd il-Għid filgħaxija fejn issir iċ- ċerimonja magħrufa l-aktar fost l-Aġirini bħala ncuantru — il-laqgħa ferrieħa bejn x-xbiha tal-Madonna u Kristu Rxoxt. Biss dan ma jfissirx li fil-jiem ta' qabel ma jsir xejn, altru minn hekk. Nhar Ħadd il-Palm filgħaxija ta' kull sena tittella' rappreżentazzjoni sagra u drammatika tal-passjoni ta' Kristu. Dan l-appuntament annwali ferm mistenni u magħruf, li fih jieħdu sehem mijiet ta' nies, jittella' fl-Abbazija ta' San Filep u mat-toroq ewlenin tal-belt b'mod speċjali fil-pjazza. Fost ix-xeni ppreżentati waqt din r-rappreżentazzjoni nistgħu nsemmu: x L-Aħħar Ċena, li ssir fuq il-presbiterju ta' l-Abbazija ta' San Filep, x L-Orazzjoni fl-Ort, ' Il-parata tas-suldati Rumani (mhux daqstant spettakolari bħalma nagħmlu f'Ħaz-Żebbug ), x It-tradiment ta' Ġuda, x Il-ħarba ta' l-Appostli li jinferxu u jinħbew qalb il-folla biex bħallikieku s- suldati Rumani ma jarawhomx, x Kristu quddiem Kajfas, xena li tittella' fil-bitħa ta' l-Abbazija, ' Il-Ġudizzju u l-Kundanna ta' Pilatu li ssir fuq iz-zuntier, x Il-Kruċifissjoni u d-Difna. Nhar Ħamis ix-Xirka bħal f'kull knisja Kattolika ssir ukoll il-funzjoni tal- ħasil ta' riġlejn l-Appostli u l-Adorazzjonijiet u ż-żjajjar tas-sepulkri. L-aktar funzjonijiet importanti huma dawk li jsiru fl-Abbazija ta' San Filep u fil- knisja ta' San Pietru fejn issir ċerimonja partikolari. Din tikkonsisti fit- tberik tal-ħobż li jitqassam lil dawk li jmorru jagħmlu l-viżta tas-Sepulkru fil- Knisja ta' San Pietru. L-għada, jum il-Ġimgħa l-Kbira, jinħarġu proċessjonalment fost devozzjoni kbira, ix-xbihat ta' Marija Addolorata u dik ta' Kristu mejjet, imqiegħed f'urna sabiħa (simili ħafna għal dawk li nsibu f'Malta). Din hija magħrufa fost l-Aġirini bħala U tammuliettu. F'din il-purċissjoni x- xbihat devoti jiżżejnu b'numru ta' xemgħat jixegħlu u fjuri friski (armar bi tradizzjoni u simili bħalma nsibu f'Ħaż-Żebbuġ ukoll). Hawn ix-xbiha ta' l- OFFERTA LIMITATA: jingħataw 2 lezzjonijiet b'xejn fl-aħħar tal-kors. Express Building', Mdina Road, Żebbuġ ZBG 06, Malta Tel: 2146 1078 / 2146 5110 7 Fax: 2146 5798 Ġimgħa l-Kbira — 2004 Każin Banda San Filep, ETT Addolorata tidher wieqfa u hija mlibbsa libsa fina tal-bellus iswed u lama, b'rakkmu ferm sabiħ u fin, fosthom tispikka arma kbira tal-Passjoni rrakkmata b'sengħa fuq d-dahar tal-Madonna. Tul din il- purċissjoni jipparteċipaw numru kbir ta' fratelli lebsin muzzetti vjola u suwed u n-nies kollha tal- belt li jġorru f'idejhom xemgħat. Ma jistax jonqos li takkumpanja l-banda bil-marċi funebri, nisa tal- wegħdi lebsin l-iswed tal-vistu li jimxu ħafjin, xi fratelli bit-tnabar f'idejhom u l-ogħla awtoritajiet ċivili, reliġjużi u militari tal-belt. Oħrajn iġorru simboli tal-Passjoni fosthom slaleb ta' l-injam. Ta' min insemmu wkoll il-kant u l-għanjiet popolari li jitkantaw waqt l-istess purċissjoni fosthom għana bid-djalett tal-post (bħall-għana tal-fatt Malti). Oħrajn ikantaw ukoll għadd ta' lamentazzjonijiet fosthom il-popolameo. Fost l-Għaqdiet li jipparteċipaw b'mod devot u fl-istess ħin ta' entużjażmu ta' min isemmi l-Associazione San Filippo, il-Konfraternità ta' l-Isem ta' Ġesi li hija nkarigata mill-ġarr tal-Monument u l-Konfraternità tad-Duluri li kif mistenni ġġorr l-istatwa ta' Marija Addolorata. Barra minn hekk b'qima u rispett jipparteċipaw ukoll l-awtoritjiet ċivili, fosthom il-Kunsill, l- awtortitajiet militari u reliġjużi tal-pajjiż. Waqt l-istess purċissjoni tinġarr b'devozzjoni kbira r-relikwija tal-Vero Legno (skalda mis-salib imqaddes) taħt baldakkin. Biswitha jakkumpanjaw ukoll n-nisa msieħba fil-Konfraternità ta' l-Addolorata bl-istandard tagħhom imleflef fil-filoxx iswed bħala sinjal ta' luttu. Kif mistenni l-qofol tal-festi f' Aġira jintlaħqu nhar Ħadd il-Għid filgħaxija fejn issir purċissjoni u ċerimonja ferm sabiħa, brijuża u kkulurita. Għal din l- okkażjoni jinħarġu żewġ xbihat ferm artistiċi, dik ta' Kristu Rxoxt (tixbah ħafna lil taż-Żejtun bid-differenza li l-libsa hi ħamra u mżejna b'disinni tad- deheb) li hija opra barokka skulturata fl-injam. Bħalma hi tradizzjonali fi Sqallija għal din il-purċissjoni tinħareġ ukoll x-xbiha tal-Madonna li f'dan il- jum festiv titlibbes libsa ta' kulur bajdani u mantell blu li hu mżejjen b'disinni sbieħ ta' fjuri rrakkmati bid-deheb. Din hi xbiha ferm devota fost l-Aġirini,u ħafna jsejħulha bħala La Maria Assunta. Kif mistenni dan il-jum hu wieħed ta' festi u ċelebrazzjonijiet kbar li jibdew bl-ikla ta' l-Għid għand il-familji. It-toroq jiżżejnu wkoll bid-dwal għax il-purċissjoni ssir filgħaxija, fosthom b'disinni u pavaljuni tad-dawl bil- Każin Banda San Filep, Żebbuġ ai Bshadġ Ġimgħa l-Kbira Każin Banda San Filep, ETT Ma' din il-purċissjoni jinħarġu wkoll numru ta' bandalori kbar irrakkmati u mpittrin b'xeni dwar Kristu Rxoxt u simboli ta' l- Għid bħalma huwa l-ħaruf. Il-banda ma tonqosx li tkompli toħloq atmosfera ta' ferħ bil-marċi brijużi tagħha. L-aktar mument importanti f'din il- manifestazzjoni bla dubju ta' xejn hija l-laqgħa neuantru bejn x-xbiha ta' l- Irxoxt u l-Madonna li ssir fil-pjazza ewlenija wara ġirja biż-żewġ xbihat li jitressqu minn kantunieri opposti lejn n-nofs tal-pjazza. U hawn jibda jinħaraq in-nar ta' l-ajru fosthom kaxxa infernali tal-kulur. F'Enna ċ-ċelebrazzjonijiet tal- Ġimgħa Mqaddsa għandhom għeruq sodi u antiki li jmorru lura lejn iż-żmien tal-ħakma Spanjola tas-sekli 15, 16 u 17, fihom jispikka ħafna l-mod. kif għadhom organizzati u numerużi l-fratellanzi tal-lokal. Dawn ir- riti u funzjonijiet jibdew nhar Ħadd il-Palm permezz ta' purċissjonijiet żgħar mill-15 fratellanzi tal-lokal li kollha joħorġu mill-knejjes rispettivi tagħhom lebsin bil-muzzetti kuluriti li jiddistingwuhom u l-barnuż (mhux imniżżel fuq wiċċhom). Dawn jerħulha lejn il-Katidral biex jingħaqdu flimkien għaċ-ċerimonja tat-tberik tal-palm u ż-żebbuġ. L-iktar fratellanza antika minnhom kollha hija dik tas-Salvatur li twaqqfet fl-1300. Dawn il-fratellanzi li wara jingħaqdu f'purċissjoni waħda, ikunu akkumpanjati wkoll mid-daqq tal-marċi funebri. Fuq quddiem tagħha wieħed jista' jilmaħ ukoll lil żagħżugħ liebes ta' Kristu fuq ħmara. Sadanittant bejn l-istess jum u l-Erbgħa ta' Tniebri l-fratellanzi joħorġu jduru mat-toroq tal- belt lebsin bl-ilbies tagħhom u dejjem ikunu akkumpanjati mill-baned. Dawn huma obbligati li mat-tmiem ta' l-istess purċissjoni jagħmlu siegħa adorazzjoni quddiem Ġesti sagramentat li jkun espost fuq il-maġġur tal-Katidral. Nhar l-Erbgħa ta' Tniebri issir purċissjoni oħra bix-xbihat ta' Kristu u l- Addolorata. Hekk kif il-fratelli (ħafna minnhom mgħammdin) jaslu ħdejn il- Knisja ta' l-Addolorata tinħareġ ix-xbiha ta' la madonna dei sette dolori li tinġarr proċessjonalment fuq l-ispalel sa ħdejn il-Katidral. Din hija xbiha ferm għażiża u devota tant li d-dehebijiet li hi miksija bihom, nm ji Vou can visit us at F. Farrugia Street, Żebbuġ ZBG 04 (Near Tal-Grazzja Pharmacv) Tel: 2146 4329 Fax: 2146 4329 Mob: 7946 4329: Mob: 7946 5650 Ġimgħa l-Kbira — 2004 Każin Banda San Filep, ETT jixhdu kemm wegħdi u grazzji nqalgħu bl- interċessjoni ta' l-Addolorata. Fi tmiemha ż- żewġ simulacri (xbihat taħt baldakkin) — tad- Duluri u Kristu mejjet, jiżżejnu bl-isbaħ arranġamenti ta' fjuri għall-purċissjoni li jkun imiss l-għada (Ħamis ix-Xirka) u li ddum sa tard bil-lejl. Fiha dawn il-fratelli huma obbligati li jgħattu wiċċhom u jġorru għadd ta' standardi u simboli tal-passjoni. Barra minn hekk nhar Ħamis ix-Xirka huwa wkoll jum ta' devozzjoni fejn il-fratellanzi jirreċtaw t-talb tagħhom flimkien quddiem dawn ż-żewġ xbihat għeżież u s-sepulkri. Nhar il-Ġimgħa l-Kbira għall-ħabta tal- 5.00pm La Compagnia della Passione (fratellanza), toħroġ mill-knisja tagħha biex magħha jingħaqdu wkoll il-fratellanzi l-oħra li jkunu qed jistennewha ħdejn il-knejjes rispettivi tagħhom u li l-biċċa l-kbira tagħhom huma f'Via Roma. Dawn jerħulha lejn il-Katidral biex għall-ħabta tas-7.00pm, tinħareġ l-urna ta' Kristu mejjet u x-xbiha tad-Duluri u tibda purċissjoni oħra bis- sehem ta' mijiet ta' fratelli mgħammdin lebsin il-kostumi tagħhom, kif ukoll tfal li jġorru s-simboli tal-passjoni u oħrajn (bniet) lebsin ilbiesi bħas-sorijiet tal-klawsura, ta' anġli, fratelli u sorelli żgħar u wkoll bil-kostum ta' Marija Aoddolorata. Fl-aħħar ta' din il-purċissjoni, jinħareġ il-baldakkin li taħtu jinġarr r-relikwarju għażiż ta' xewka mill-kuruna ta' Kristu. Il-purċissjoni tgħaddi minn bosta toroq tal-lokal u tieqaf ukoll quddiem iċ-ċimiterju fejn tingħata l-barka b'relikwarju għażiż tax-xewka mill-kuruna tax-xewk ta' Kristu. Minn hemm imbagħad terġa' tibda triqitha lejn il-Katidral fejn tidħol tard bil-lejl jew kmieni sebħ Sibt il-Għid filgħodu. Għalhekk huma bosta dawk il-fratelli li f'idejhom iġorru t-torċi. Il-Ħadd ta' wara, f'jum Ħadd il-Għid kif inhu xieraq, issir ukoll il- purċissjoni ta' Kristu Rxoxt li b'xi mod tnessi s-silenzju, luttu u dieqa li jaħkmu lil dawn l-inħawi ta' Sqallija fil-jiem tar-Randan. Hawn ix-xbiha ta' l-Irxoxt tingħaqad ma' dik tal-Madonna waqt ċerimonja msejħa Li PACI, f'atmosfera ferrieħa fil-pjazza tal-Katidral. Din t-tradizzjoni hija magħrufa wkoll bħala della Domenica in Albis. Fit-tmiem din il-manifestazzjoni ferrieħa ż-żewġ xbihat jittieħdu lura lejn il-Katidral biex jinżammu hemm għal tmient ijem sħaħ biex il-fidili jkollhom iċ-ċans jikkontemplaw fuq il-misteru ta' l-Għid u wara dawn jittieħdu lejn il-knejjes rispettivi tagħhom. jiri FT mm fan The Village Jewellers ij ki, Triq San Kikala: Siżġiem QHMI 12 Tebibuzz 2148 PUŻI ix unalommnbiunaa miet tiġ ja pppt A afe tha iżġil f'sjuġiil jiet (a Zebbuġ Video Rentals 4, Vjal il-Ħelsien — Tel. Il-Ħanut Ideali għall-Films Oriġinali u New Releases u DVD Rentals Nagħimlu Photocopies tal-Kulur. Marija, spiċċa t-tixjir tal-palm, W illum tinsab taħt il-għuda; Mhux f'xi festin, Iżda fis-sura ta' mara fit-tbatija; Tħares 'il fuq, bejn art u sema, Tara lil Ibnek Imsallab; Tisma' madwarek il-kotra, bla ħniena, L-għ…a tal-kefrijal Omm ħanina, li fost il-ħlejjaq kollha, Tistħoqq ġieħ u glorja; Għax Int biss, ġejn minn Alla, Bl-ogħla grad ta' safa mogħnija; Urejtna x'imħabba kellek f'qalbek, Tul dal misteru; Ta' ħelsien u tindif, L-umanità kollha minn kull ħtijal Issa għaddew bosta snin, B'dana kollu bqajt omm ta' qalb kbira; Tgħassilna, w itħarisna b'qawwa setgħana, Minn ġos-smewwiet; Dan nafuh sewwa, Lilek insejħu, o Reġina tal-Martri; Isma' talbna, Fid-dinja meħtieġu l-paċi, w iktar barkietl Ħaż-Żebbuġ Philip Agius 20/20/2004 Każin Banda San Filep, Żebbuġ GĦA IMTIDWEEN TiFE KAS kl ATO BABE H FEL EEI JAFF FELAR FIS8AAAA MAJBALA EJT PA Ġimgħa l-Kbira — 2004 4, 'Shalom', Triq il-Watar, Ħal-Mula, Ħaż-Zebbuġ Għand Freddie ssibu żraben eleganti tan-nisa, żraben għal tibdila, ta' l-irġiel u tat-tfal, casuals, sport shoes minn ditti renomati, basktijiet ta' l-iskola, handbags u kartieri Ġimgħa l-Kbira — 2004 Każin Banda San Filep, ETT mill-banda Sam kilep fuq erbaż CD/Ġassettes B'Tifkira tal-Bandisti Mejtin . B'Tifkira ta' Mro. Philip Gatt incenzo Ciappara ..:. Iċ-ċenaklu tal-Wirja fil-Każin San Filep. tal-Wirja tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Każin Banda San Filep A.D. 1851 Taqsima I: IĊ-ĊENAKLU Rappreżentat b'sett ta' tlettax-il statwa kbira (life-size) u artistika, imdawra mal-mejda mimlija ikel imsajjar skond ir-rit Lhudi, ix-xenarju tal-kamra taċ- ċenaklu u kummentarju bil-Malti jagħmlu t-taqsima waħda ħajja. Taqsima II: IL-KRUĊIFISSJONI Xogħol grandjuż, b'għaxar statwi kbar (life-size) li flimkien max-xenarju, mal-kummentarju u ma' l-effetti ta' dwar u ħsejjes jagħmlu l-wirja waħda realistika u impressjonanti. Każin Banda San Filep, Żebbuġ Ix-xena grandjuża tal-Kruċifissjoni fuq il-Golgota - Ka; żin San Filep. Taqsima ġdida bi statwi kbar (life- size) li turi 'l Kristu jinġarr lejn il- qabar. Hija ambjentata f'xelter tal- gwerra taħt l-art li ġie mżejjen biex joħloq l-ambjent tal-post tad-difna. Ix-xogħol tad-disinn u skultura ta' l-istatwi u tax-xenarju sar mill-artist Alfred Camilleri Cauchi mgħejjun minn membri tal-każin. Ġimgħa l-Kbira — 2004 : Ta at ; I set eż KA f'ċik mil-fni LRA Mill ilita ji ef if fethu Vjal il-Ħelsien, Żebbuġ ZBG 03 Tel: 21 462236 e Fax: 21 462236 s E-mail: horizion2000 €. mail.global.net.mt L-INVELL IRONMONGERV M.A. Sapiano Str., Żebbuġ (Bv-Pass ta' Ħal Muxi) Telephone: 21460500 - Mobile: 9982 9575 GĦAŻLA ta' 10,000-kulur taż-żebgħa mix-Shade Card tal- Bartoline INĦALLTU: dejjem bil-kulur li tixtieq int: water paint, plastic paint, tar-ramel, roof compound u Acrvlic NISTOKKJAW ukoll: Siġma, Machperson, Tempra, Airflow, Berger u Hempel INBIEGĦU aċċessorji tad-dawl u l-ilma, gvsers, mixers, katusi, Household goods, cement, ġir u ġibs eċċ… NIKRU Jiggers u Mixers DISCOUNT QAWWI FUQ IŻ-ŻEBGĦA Cosmetics, Perfumes, Hair Accessories , 41, Bishop Caruana Street, Żebbuġ, Malta 9 72l: 2146 3813 Tel/Fax: 2148 8241 210, St. Edward Street, Qormi Żebbuġ Każin Banda San Filep, Żebbuġ Innu Popolari Għalenija Ikoll f'għanjiet ferrieħa, Żebbuġin insellmu b'kant ta' ġieħ; F'dan il-Jum ta' l-Għid — Festa Qaddisa, Kristu fuq il-mewt ħareġ Rebbieħl Mal-miġemgħa, l-qniepen mill- kampnari, B'radd ta' ħajr, idoqqu b'ilħna sbieħ; Ix-xuftejn 'il fuq, il-Glorja jlissnu, Kristu Sultan ta' l-ikbar ġrajjietl L-aħbar imxiet ma' l-art kollha, Ġrew l-appostli, ġriet in-nies; L-Anġlu ħabbar b'qima kbira, Kristu Rxoxta mill-imwietl Nersqu kotrana, u nagħtu merħba, Lil Bin Alla, fir-rebħa tiegħu; Nuru l-ferħ tagħna f' dil-festa kbira, Ilkoll kburin niltaqgħu miegħul L-ikbar imħabba ħarġet rebbieħa, Il-paċi nkisbet mis-smewwiet; Kull bniedem kiseb is-saħħa fl-għaqda, Kristu niżżel xita ta' barkietl (R) L-aħbar imxiet ma' l-art kollha… Haż-Żebbuġ Fil-misraħ ta' beltna, b'qima kbira, Kristu b'ilbiesu kulur fiddien; Bil-pjagi li għadhom jidhru f'idu, Huma xhieda ħajja tal-qawmienl Fuqna kompli xerred bi tbissima, Ġid, grazzji w paċi, ma' kullimkien; Fi qlub il-familji żomm l-imħabba, Biex Lejk jibqa' jwarrad dan l-Imkienl L-aħbar imxiet ma' l-art kollha… Nhar il-Ħadd 11 ta' April 2004 il-Banda San Filep takkumpanja l-Purċissjoni ta' l-Irxoxt li toħroġ mill-Parroċċa ta' San Filep. Ġimgħa l-Kbira — 2004 Każin Banda San Filep, Żebbuġ 232, Żabbar Road, Paola Bisazza Street, Sliema Jewellers Main Street, Zebbuġ Tel: 2146 3833 Anv item AĠITA for Lml VTAN B'KARA ŻEBBUĠ SAN ĠWANN QORMI Regencv Hse. QAWRA ŻEJTUN ŻABBAR L-IKLIN ĦAMRUN Coast Road Constitution Str. BUĠIBBA St. Anthonv Str. Ġimgħa l-Kbira — 2004 FOR KITCHENS- BEDROOMS - WALL UNITS-- SETTEES FURNISHING HOTELS ġ HOLIDAX APARTMENTS Mdina Road Żebbuġ -— Malta Tel / Fax: 4356 2146 6154 Ġimgħa l-Kbira — 2004 Qualified Dispensing Opticians 8, Triq Sant'Antnin, Ħaż-Żebbuġ Tel: 2146 7651 Fax: 2146 7650 Għal dak kollu li għandek bżonn għal għajnejk, K-Optics joffru: Servizz ta' 24 siegħa kważi fuq kollox li jinkludi: Anti Reflection Coating biex il-ħġieġ ma jleqqx Ultra Violet Coating biex jipproteġilek għajnejk mir-raġġi tax-xemx u tal-computer monitors, Hard Coating biex tevita l-brix mil-lentijiet tal-plastik. Joffru wkoll Contact Lenses bit-Lm12-il par u dak kollu li għandek bżonn għalihom. L-iżjed ditti famużi tan-nuċċalijiet tax-xemx u tal-viżta bħal Sting, Police, Fila, Lozza, Fendi, Fendissime, La Perla, Etro, Celine, Furla, Givenchv. Speċjalista ta' l-għajnejn kull nhar ta' It-Tnejn filgħaxija L-Erbgħa filgħodu u s-Sibt filgħodu Il-prezzijiet tan-nuċċalijiet jibdew minn Lm10 'il fuq. 98, Żabbar Road, Paola, Malta Tel/Fax: 2180 4619 47, Triq Madonna tal-Bon Kunsill, Żejtun Tel: 2182 1647 Fax: 2182 1648 Tiġrija Palazz Complex, Victoria, Għawdex Tel: 2156 4161 Fax: 2156 4162 F'din it-tieni parti l-kittieb li huwa kollezzjonista tal-bolli, jkompli jindikalna aktar bolol li għandhom konnessjoni mal-passjoni, il-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġest Kristu. Liberja Dan il-pajjiż Afrikan jinsab fit-Tramuntana mal-kosta tal-baħar l-Atlantiku. L-ewwel li niltaqgħu ma' bolol konnessi mal-Ġimgħa Mqaddsa huwa fl-1969 meta nħarġu żewġ settijiet ikkuluriti. Fuq il-bolla tal-15c fl-ewwel sett naraw il- pittura ta' Leonardo da Vinci, l-Aħħar Ċena. Fit-tieni sett insibu żewġ bolol minn fost tmienja, li jġibu l-Aħħar Ċena, ta' EI Greco fuq dik tat-12c, u pittura tal-Wevden Kristu mejjet qed jitniżżel minn fuq is-salib f'dik tal-25c. Pajjiż Kattoliku li jinsab bejn l-Awstrija u l-Isvizzera, jitkellmu bil-Ġermanja u jużaw flus Svizzeri. Kulma għandhom bolol fuq dan is-suġġett tal-Passjoni huwa biss sett ta' erba' bolol bl-isem ta' Minnesingers maħruġ fl-1962, li minnu dik tar-rata 30F, turi l-Pietà, skultura ta' Kraft Von Toggenburg fl-injam, kopja ta' dik ta' Michelangelo. Pajjiż Islamiku fl-Afrika u li kien Kolonja Franċiża. Fl-1959 sar Federazzjoni, u fl-1960 sar Repubblika. Dan il-pajjiż jagħmel mad-Deżert Sahara man-Niger mal-kosta tal-Ivorju, mal-Gwineja, mas-Senegal u mal-Mawritania. Fl-1974 ħareġ sett ta' żewġ bolol bit-tema ta' l-Easter. Dawn iż-żewġ bolol huma verament artistiċi b'rata għolja tal-munita Franċiża. Fl-ewwel bolla tal- 400F, jidhru tliet imsallbin, naturalment Kristu fin-nofs, San Ġwann Evanġelista ma' Omm Ġesi taħt is-salib xogħol ta' Alsaco. Fil-bolla l-oħra bir-rata ta' 500 Franki jidher il-qabar ta' Ġesii pittura ta' Titian. ĦA mill-Paraguaj Ġimgħa l l-Kbira — 2004 Sett ieħor intitolat Easter — l-Għid il-Kbir, inħareġ fl-1975. Fih bolol ta' valur għoli, maħsubin għall-posta bl-ajru. Il-bolla ta' 200F minn dan is-sett turi l-pellegrini ta' Emmaus, pittura ta' Veronese. Fl-1978 ħareġ żewġ bolol għall-posta bl-ajru. L-ewwel waħda ta' rata ta' 420F turi Ras Kristu tal-pittur Durer. It-tieni bolla b'rata ta' 430F turi l-Qawmien (The Resurrection). Sett ta' l-1979 ilkoll rati ta' l-ajru, juri lil Kristu qiegħed iġorr is-salib mingħand Pilatu għall-Kalvarju (xogħol ta' Durer) fuq il-bolla tal-400F. L-oħra b'rata ta' 430F turi lil Kristu fuq is-salib u l-aħħar bolla bir-rata ta' 480F, Il-Qabar ta' Kristu (Durer). Is-sett ta l-1980, bolol b'rati bl-ajru tifkira ta' l-Għid il-Kbir, juri wiċċ Kristu waqt li qiegħed iġorr is-salib ta' (Maurice Denis). Fih ukoll bolla oħra b'riproduzzjoni stupenda ta' Durer: Ġest Kristu quddiem Pilatu. Fis-sett ta' l-1981, għall-posta bl-ajru, il-bolla b'rata ta' 500F turi waqgħa ta' Ġest waqt tiela' il-Kalvarju pittura ta' Raphael. Dik bir-rata ta' 600F iġġib l- Ecce Homo pittura ta' Rembrandt. Tassew bolol maestużi minn pitturi kbar li kellhom verament don kbir minn Alla. F'sett maħruġ fl-1982, insibu t-tlugħ ta' Kristu fis-sema, pittura tad-Dumnikan Fra Angelico, fuq il-bolla tas-680F, waqt li dik tal-1000F iġġib il-Pietà, xogħol ta' Giovanni Bellini. Imbagħad fis-sett ta' l-1983, fil-bolla tas-600F ġabu dettal mill-pittura ta' Baglioni Betable, imsejħa Id-Difna, li turi Ġesti mejjet qed jitwassal fil-qabar. Bolol sbieħ li ma tixba' qatt tiflihom. Fis-sett 'Air Mail Easter Set' ta' l-1984 insibu l-aħħar bolol ta' Mali fuq dan is-suġġett. Haqqu prosit min ħareġ dawn il-bolol li juru riproduzzjonijiet ta' pitturi grendjużi, li tassew ipaxxu lill-kollezzjonisti. Fuq il-bolla tad-940F naraw il-Kurċifissjoni xogħol ta' Rubens u fl-oħra ta' 970F l-Irxoxt pittura ta' Marrtegna. Pajjiż Kattoliku fl-Amerika ta' Isfel, magħluq bejn il-Brażil, l-Arġentina u l- Bolivja. Ma' dan l-artiklu qed nuru sett bolol li jfakkar id-20 Kungress Internazzjonali ta' l-Ewkaristija. Dan jikkonsisti f'sitt bolol relatati ma' l-istorja tal-Passjoni, iżda t-teknika tiegħu hija dgħajfa. Is-sett qiegħed imqassam hekk: /0.10:— Dettal mill-Aħħar Ċena (Caravaggio); Ġest Rxoxt (El Greco); /0.25.— Kristu mejjet fuq is-Salib (Roger Van Der Wevden); /0.30:— Il-magħmudija ta' Kristu fix-xmara Ġordan minn Ġwanni l-Battista (Joachim De Patinier); /0.50:— Ġesu Kristu il-Bon Pastur — Ir-Ragħaj it-Tajjeb (Bernhard PlockHost). Dan is-sett mhux irreġistrat uffiċjalment fil-katalgu Simplified ta' Stanlev Gibbons. Huwa stampat mid-ditta Ingliża De La Rue, fil-fergħa tagħha fil- Columbia. Dan is-sett aktarx li hu /ocal, jista' jkollu permess mingħand il- postmaster general, li jintuża għal ċertu żmien għall-pajjiż biss u ma jistax jintuża għal barra minn Paraguav. Sett ieħor tal-Passjoni ta' Sidna Ġesti Kristu għandu ħames bolol denominati fi guarani, il-munita tal-Paraguav kif ġejjin: /0.50:— Ġesti mgħobbi s-salib jiltaqa' m'Ommu Marija (Murillo); /.0.30:— Ġesti hekk kif wasal fuq il-Kalvarju, qabel neżżgħuh biex isallbuh (El Greco); /0.20: Kruċifissjoni ta' Ġesii, jidhru wkoll id-Duluri u San Ġwann (Da Ponte); /0.15.— Ġest qiegħed jitniżżel mejjet minn fuq is-Salib (Rubens); /040: Ġest Rxoxt (Raphael). Ir-Russja Fl-1992 ħarġet bolla b'rata IR, ikona tas-Salvatur, ta' Andreri Rublvov. Fl-1994 ħarġet bolla li turi xogħol ta' pittur ieħor Russu Vasilv Dmitrievich Polenov, biex tfakkar il-150 sena mit-twelid tiegħu. Bolla b'rata ta' 500R, maħruġa fl-1995, turi t-twelid ta' Ġest kif muri f'ikona li tinsab fil-Katidral ta' l-Assunzjoni, fil-monasterju ta' San Ċirillu qrib il-Baħar l-Abjad. Fis-sena 2000 ir-Russja ħarġet sett ta' 4 bolol li jfakkru t-tieni millennju tal- Kristjaneżmu. Dawn il-bolol jirriproduċu pitturi reliġjużi ta' xeni mit-Testment il-Ġdid. Id-denominazzjoni huma kollha ta' 3 Rubli u juru: a) Ġesii jqajjem mill-mewt lil bint Ġajru (V.D. Polenov) Kristu fid-deżert (I.N. Kramskv) c) Kristu fid-dar ta' Martha u oħtha Marija (G.I. Semiradskv) Il-mistoqsija ta' Pilatu lil Kristu (N.N.Ge. Dan il-pajjiż li kien Kolonja Olandiża u ħa l-Indipendenza f'Novembru 1975, jinsab fil-Grigal ta' l-Amerika Latina (ta' isfel). Fl-1973 ħareġ l-ewwel sett imsejjaħ 'Easter Charitv' minħabba li l-bolol li nħarġu għal żmien l-Għid il-Kbir kien fihom prezz miżjud fuq dak tal-posta normali (surchange) bl-iskop li jinġabru fondi għall-karità. Is-sett jittratta l-ħajja u l-mewt ta' Ġesti Kristu u huwa mpinġi fi stil li jixbah lill-cartoons. Il-ħames bolol ta' dan is-sett huma denominati kif ġej (biż-żjieda tal-prezz muri separatament): 10c (- 5e') Ġesii rieqed fuq id-dgħajsa waqt maltempata; 15c (4 8e') Ġesti jaħsel riġlejn l-appostli; 20c (4 10e') Ġest kkundannat għall-mewt; 25c (4 12c') Is-Salib; 30c (4 15c7) Id-Dixxipli ta' Emmaus. Dan hu l-ammont li jmur għall-karità.) Fl-1974 inħareġ sett ieħor tat-tip 'Easter Charitv', li iżjda juri biss fjuri u għalhekk hu profan. Sett ta' l-1975 jirrappreżenta espressjonijiet mit-Testment il-Ġdid, kollha marbutin ma' l-aħħar jiem ta' Kristu fuq l-art: ''Tdonot know the man.' — ''Ma nagħrfux lil dan'':— (kliem Pietru waqt it-tradiment tiegħu); (Kristu lil Tumas) Sett ta' l-Għid il-Kbir ta' l-1976 juri pitturi li jinsabu fil-knisja ta' Alkmaar u li jirrappreżentaw l-opri tal-ħniena: 20c (4 10c) Itma 'l min hu bil-ġuħ 25c (4 15c) Żur lill-morda 30c (4 15c) Libbes lill-għarwien 35c (4 15c) Idfen il-mejtin 50c (4 15c) Isqi lil min hu bil-għatx Fl-1963 insibu sett ta' erba' bolol, li huwa wieħed mis-settijiet, li jissejħu Ommbass. Din il-kelma tfisser il-ħruġ ta' bolol fl-istess jum u bl-istess suġġett mill-posta ta' ħafna pajjiżi madwar id-dinja. Aħna l-Maltin għandna wkoll, dan huwa l-'Freedom from Hunger' (1963). Ta' bilħaqq dan is-sett qiegħed tassew addattat. L-istampi tal-bolol juru lil Ġesti bilqiegħda jwettaq il-miraklu tat-tkabbir Ġimgħa l-Kbira tal-ħobż, meta minn ħames ħutiet u żewġ ħobżiet kielu eluf u nġabru 12-il qoffa bil-loqom (pittura ta' Murillo l-Ispanjol). Fl-1964, il-Posta tal-Vatikan fakkret l-400 sena mill-mewt tal-pittur ċelebri Michelangelo li kien pitter is-saqaf tal-Kappella Sistina. Fl-1969, inħareġ sett ta' 3 bolol bl-istess stampa ta' Kristu Rxoxt (impittra mid-Dumnikan Fra Angelico), iżda b'kuluri u rati differenti (20 Lira, 90 Lira u 180 Lira). F'sett ieħor ta' l-1977 insibu xbihat tal-mewt u tat-tlugħ fis-sema tal-Madonna. Fis-Sena Mqaddsa 1983, inħareġ sett ta' 4 bolol b'rati ta' 300 Lira, 359 Lira, 400 Lira u 2000 Lira li juru rispettivament: il-Kruċifissjoni, Ġest Salvatur, il- Papa jagħmel messaġġ ta' salvazzjoni lid-dinja u l-Ispirtu s-Santu taħt il-forma ta' ħamiema dieħel mill-Bieb Imqaddes. 54, Triq tal-Grazzja, Ħaż-Żebbuġ ZBG 04 Tel: 2146 7074 Ġimgħa l-Kbira — 2004 Mdina Road, Żebbuġ Cars MDINARD.-ŻEessuc TEL-21 467562 Każin Banda San Filep, ETT Il-Passjoni ta' Gesu Kristu skond it-Tabib Niddedika dan ix-xogħol lill-għażiża ommi li ħallietna ftit ilu u lil ħabibti Jo-Anna Micallef-Borg li kienet Anġlu tal-faraġ fin-niket tiegħi Jekk hawn xi ħadd li huwa magħruf bħala bniedem bla qalb,' jgħid Dr. Barbet, 'dana huwa t-tabib. Iżda għalkemm nikkumbattu ħafna biex nuru rwieħna hekk, xorta waħda tibqa' ħajja ġo qalbna l-ħniena, anzi tikber dejjem iżjed meta jgħaddu s- snin. Meta tabib jaħseb u jimmedita fuq il-Passjoni, jistudja sewwa ż-żmien u ċ- ċirkostanzi fiżjoloġiċi u jipprova jibni metodikament il-punti ta' dan il-martirju li dam sejjer lejl u ġurnata, jista' iżjed mill-aqwa predikatur u mill-aqwa qaddis jieħu parti fis-sofferenzi ta' Kristu. Ngħid għalija, jien wasalt biex ma naħsibx iżjed fiha. Jekk jaqbiżlek id-dmugħ qabel ma nispiċċa, jgħidilna Dr. Barbet, 'agħmel bħali mingħajr mistħija; dak ikun ifisser li tkun fhimt Propjament il-passjoni tibda fit-twelid ta' Ġest. Huwa infatti, billi kien jaf kollox, kien dejjem jaf u dejjem ried it-tbatijiet li kienu qegħdin jistennewh fl-aħħar ta' ħajtu. Nistgħu naħsbu xi jħoss dak il-bniedem li jkun jaf bl-eżatt il-martirju illi għandu jgħaddi minnul L- 'Għaraq tad-Demm terribbli li ftit ħin ieħor se jibda sofferenzi kbar ibeżżgħuh. Il- ġlieda hija tal- biża' u San Luqa, li kien tabib, qalilna fl-Evanġelju: 'U sar l-għaraq Tiegħu bħal qatriet tad- demm nieżel ma' l-art.' (XXII, 44) San Luqa bħala tabib kien jaf xi tfisser tegħreq l- għaraq tad-demm u għalhekk irrakkontaha. L-għaraq tad-demm, jew ematoidrosi, huwa fenomenu rarissimu. Dr. Le Bec jgħid illi dan jiġri f'kundizzjonijiet partikolarissimi: ċaqlieqa fiżika, akkompanjata minn xokk morali li jiġi minħabba f'xi niket jew biża' kbir. U din hija dik illi San Luqa jsejjaħ agonia — agonia li bil- Grieg tfisser, ġlieda. Din il-kwalità ta' niket u biża' jikkaġunaw il-ksur tal-vini finissimi li qegħdin fir- ras taħt il-pori ta' l-għaraq. Id-demm jitħallat ma' l-għaraq, jinġabru u jinżlu mal- ġisem kollu sakemm jasal fl-art. Din il-kundizzjoni tagħmel il-ġisem kollu fraġli; u nistgħu naħsbu x 'għamlulu d-daqqiet tal- -flaġellazzjoni aktar tard. Wara li jaqbduh fil-Ġnien taż-Żebbuġ, Ġesii jiġi meħud quddiem Kajfa u s- Sinedriju u wara jiġi mkaxkar ġo xi kantina fejn ir-Rumani qattgħu lejl jiżżuffjettaw bih u jagħtuh bil-ponn u l-ħartiet. Ġimgħa l-Kbira — 2004 Il-Flaġellazzjoni Nafuha l-farsa ta' proċess mingħand Kajfa għal għand Pilatu u l-logħba tal- Prokuratur Ruman u Erodi. Iżda l-viltà ta' Pilatu u l-biża' li jitlef il-post, iġiegħluh Is-suldati Rumani jieħdu lil Ġest fil-bitħa tal-Pretorju, ineżżgħuh u jorbtuh mill- polzijiet ma' kolonna b'idejh fil-għoli. Strixxi tal-ġild oħxon b'żewġ biċċiet ċomb fit-tarf iservu għall-flaġellazzjoni. Id-daqqiet ġejjin minn żewġ naħat. Għall-ewwel jidhru biss tbenġiliet blu taħt il-ġilda, li issa saret tant sensibbli speċjalment wara l- emorraġiji fil-Ġnien taż-Żebbuġ; iżda wara ftit it-tbenġiliet malajr jinfetħu u biċċiet tal-ġilda jaqbdu maċ-ċomb u oħrajn jiddendlu ma' Ġisem Kristu. Il-forza tal-Priġunier Divin tonqos, għaraq kiesaħ ixoqq fuq ġbinu, rasu ddur bih, riġlejh iċedu, u li kieku ma kienx marbut kien jaqa' fl-għadira tad-demm li kien hemm madwaru. L-Inkurunazzjoni It-tieni att tad-dramm beda bl-inkurunazzjoni. Ipoġġu 'l Kristu bilqiegħda fuq il- pedestall ta' kolonna u fuq spalltu jqiegħdu mantell aħmar qadim biex taparsi re, u bħala xettru jagħtuh biċċa qasba. Kull ma kien jonqsu biex ikun re hija kuruna. Fir- rokna kien hemm koċċ zkuk u ħaxix u fosthom anke xi zkuk bix-xewk iebes. Jinsġu speċi ta' qiegħ ta' kannestru u jpoġġuhulu fuq rasu. Ix-xewk jidħol fil-qurriegħa u f'moħħu u d-demm joħroġ bħal xmara (it-tobba biss jafu kemm joħroġ demm mill-ġilda tar-ras). Ix-xagħar imħabbel u l-leħja kollha demm iċarċar, u sadattant bdew jgħadduh biż-żmien u jagħtuh bix-xettru li kellu f'idejhu bil-ħartiet. Iżda issa, qed nilmaħ daqqa kbira ta' bastun fuq ħaddejh u mnieħru u tant hi b'saħħitha li sfigurat l-imnieħer kbir Tiegħu semitiku. Lejn il-Kalvarju Ineħħu bil-herra l-mantell li kien diġà weħel ma' spalltu u wara li jerġgħu jagħtuħ ħwejġu, ilestu għall-Kalvarju. Is-salib lest; jaqbdu Huwa stess fuq l-ispalla leminija u, b'saqajh ħafjin u hbula ma' qaddu, jibda t-triq kollha ġebel lejn il-quċċata ta' l- għolja. Ġesti mhux is-salib kollu kellu jġorr imma l-parti l-minduda li kienet tissejjaħ il-patibulum; iz-zokk il-wieqaf, l-istipes kien diġà fuq il-Kalvarju. Fortunatament, it-triq ma tantx hija twila, u Ġesii, bi tbatija kbira jitfa' sieq quddiem l-oħra u spiss jitixkel u jaqa' fuq irkobbtejh, li fi ftit ħin isirulu pjaga waħda. Dak it- travu, dejjem ibbilanċjat fuq spalltu, jagħmillu ferità fonda. Jaqa' mill-ġdid, din id- darba għal wiċċu fl-art. Mal-waqgħa, it-travu jitgerbeb għal fuq dahru mimli feriti tal-flaġellazzjoni u s-suldati jibżgħu li jmutilhom mat-triq; u għalhekk qabbdu wieħed raħħal biex jgħinu hu. Bit-tqanżieħ jaslu fuq il-quċċata. Ġesii jintelaq fl-art u l-kruċifissjoni tibda. M'hemm xejn diffiċli; il-bojja jafha sew is-sengħa tiegħu. Ineżżgħuh il-libsa li hija kollha mwaħħla mal-feriti u d-demm jerġa' jċarċar. Turment tal-biża jiġri ma' ġismu kollu. Il-feriti jintlew bit-trab, ikaxkruh għal ħdejn l-istipes (il-biċċa l-wieqfa tas- Salib) u jiftħulu dirgħajh fuq il-patibulum. Il-bojja jaqbad musmar wiesa' 8mm, Her ukoll garantita s-sontitti ta' KIRI Ġimgħa l-Kbira — 2004 ipoġġih fuq il-polz, b'daqqa waħda bil-martell oħxon tiegħu, iħawlu ġo l-injama. Daqqa oħra u l-musmar ġewwa. Uġigħ Insapportabbli Il-wiċċ ta' Kristu jieħu dehra tal-biża'; sebgħu l-kbir intlewa f'daqqa lejn in-naħa tal-palma ta' l-id; il-musmar miss in-nerv. Uġiegħ ta' l-għaġeb inhass ġo subgħajh, tela' jiġri ġo spalltu għaddej għal ġo rasu. Dan huwa l-iżjed uġigħ insapportabbli li wieħed jita' jħoss. In-nerv ma nqatax għal kollox imma baqa' f'kuntatt mal-musmar u fuq dan, minn hawn u ftit ieħor se jkun il-piż kollu ta' Ġismu li mill-inqas dam tliet sigħat. Id-driegħ l-ieħor jiġi miġbud u mtawwal minn dak li qiegħed jgħin lill-bojja; l-istess xogħol jirrepeti ruħu, l-istess tbatijiet jiġġeddu. Hawnhekk tnejn min-nies jaqbdu l-patibulum li miegħu hemm imsammrin idejn Kristu u għolluh. Ġesil jiġi bilqiegħda u mbagħad bilwieqfa . Jorbtu ħabel minn nofs u jtellgħuh ma' l-istipes li ma tantx huwa għoli. Jingastawh fil-post u l-Ġisem ta' Kristu jibqa' mdendel biss fuq dirgħajh. In-nervituri jieħdu skoss qawwi u Ġest hawnhekk jinsab f'wieħed mill-agħar mumenti tal-Passjoni. Malli jorbtu sewwa fuq, imorru biex isammrulu saqajh. Is-sieq tax-xellug titpoġġa ċatta fuq is-salib u b'daqqa ta' martell il-musmar bejn l-għadmiet. Dak illi kien qed jgħin, jilwi l-irkobba l-oħra u l-bojja jpoġġi s-sieq ix-xellugija quddiem il-leminija. Jiġu miżmuma minn ieħor, u bit-tieni daqqa jsammarhom it-tnejn mas-salib. Il-Qtugħ tan-Nifs Terribbli Ix-xoffa ta' isfel tinsab imdendla u ħalqu nofsu miftuħ. Xejn ma ħa mill-bieraħ. Issa għandu l-għatx. Demmu spiċċa kważi kollu. Wieħed suldat iċappas sponża bil- ħall u permezz ta' qasba jagħmilhielu ma' ħalqu. Wara ftit tal-ħin jidher fenomenu stramb. Il-muskoli ta' driegħu jinġibdu, subgħajh il-kbar jitgħawġu. L-istess ħaġa tiġri f'saqajh. Għonqu qisu jitgħawweġ, wiċċu jikrieh. In-nifs qiegħed jonqos, u mal-ftit arja li tidħol tinstema' t-tisfira ta' mnifsejh. L-arja tidhol imma ma tistax toħroġ. Wiċċu jsir aħmar u mbagħad jinbidel għal vjola. Għandu qtugħ ta' nifs, qiegħed jifga. il-pulmuni, minfuħin bl-arja, ma jistgħux jitbattlu. Ixoqq l-għaraq għalih u għajnejh jitberrqu u jaqbżu 'l barra. Imma x'jiġri7: Bil-mod il-mod, jagħfas bi sforz kbir fuq il-musmar ta' saqajh, jipprova jagħmel ftit tas-saħħa, jinġibed 'il fuq, jintrefa', u jiżvojtja l-pulmuni min- nifs u jerġa' mill-ġdid jieħu l-kulur safrani ta' qabel… Għalfejn dan l-isforz kollu Għax irid ikellimna: ''Missier, aħfrilhom għax ma jafux x'inhuma jagħmlu ' Wara ftit, jerġa' jonqoslu n-nifs. U kull darba li jitkellem (u mill-inqas tkellem seba' darbiet), kull darba li jrid jieħu n-nifs irid iqum dritt fuq il-musmar ta' saqajh. U dan għal tliet sigħat sħaħ. Il-Ġlieda ta' l-Aħħar Partita dubbien aħdar jidhru mal-Ġisem Tiegħu kollu joqorsulu l-pjagi u jerdgħulu d-demm. Wara ftit is-sema jiddallam, ix-xemx tistaħba u t-temperatura titbaxxa. Minn hawn u ftit ieħor idoqqu t-tlieta. Ġesii dejjem jikkumbatti. It-tbatijiet kollha, l- għatx, il-qtugħ tan-nifs, il-ġbid tan-nervituri, ma jġiegħluhx jokrob karba. Kultant jikkonsla għax jaf li ħafna se jsalvaw minħabba it-tbatija li qiegħed ibati; iżda jerġa' jiddejjaq meta jara oħrajn li sejrin jintilfu. Hu x'inhu, dan il-ħin iħossu mitluq minn kulħadd. Hemm Ommu (povra Omml) u xi ħbieb oħrajn, biss qisu li l-Missier abbandunah: 'Eli, ELi, lamma sabachtani7… Alla tiegħi, Alla tiegħi, għaliex abbandunajtni 77 Jaf li waslet is-siegħa, u jgħajjat: 'Consummatum estl — Kollox huwa mitmum ' Jerġa' mill-ġdid jipprova jqum, u biex bhallikieku jurina li qiegħed imut bir-rieda Tiegħu, ''Missier', jgħajjat b'vuċi waħda, 'fl-idejn Tiegħek nerħi ruħif' U b'dak il-kliem intemmet l-akbar traġedja li qatt saret fl-istorja tad-dinja. PAUL SCHEMBRI Garage No. 2 Plot 17, N/S Off Mdina Road, Żebbuġ, Malta Triq iċ-Ċawsli, Qormi Tel: 2144 2887 (Dolceria), 2144 0373 (Shop) — Mob: 9944 3394 Ġimgħa l-Kbira — 2004 48 Issettjat u stampat: Bestprint Co. Ltd.