Kienu ilhom jiġġerrew ma' Strada Rjali mis-siegħa ta' wara nofs in-nhar u kienu għadhom ma għejewx. Tfal żgħar għad- hom bil-qalziet qasir, żgħażagħ fl-aħjar ta' żgħożithom, lebsin tajjeb, b'xagħarhom mitfugħ lura u midluk biż-żejt imfewwali, olirajn iżjed imdaħħlin fiż-żmien, kif kien jixhdilhom wiċċhom li kien beda jitkemmex u xagħarhom li kien beda jelifief; ma' dawn kont tara rġiel magħmula li ma kienux iridu jdaħħluha : f'moħħhom li bdew jixjieħu. Din kienet il-folla tal-Karnival. Kulħadd kien iħoss li għandu l-jedd jitbellah f'dak il-jum. Minn żmien għal żmien, minn sena għal sena, dik id-drawwa qadima ma seta' jeqridha ħadd. Donnu huwa bżonn li trod- dilna s-sena sabiex ninsew il-hemm u d-dwejjaq li nkunu ġar- rabna fiha. Huwa l-jum meta l-bniedem jista' jgħajjat għajta kbira wara sena sħiħa ta' skiet. Saħansitra r-raġuni tal-bnie- dem sabet qawl li jaħfer il-bluha ta' dan il-jum ''Semel in-anno licet insanire' qalu l-Latini u l-filosofija ta' kull żmien donnha għarfet u laqgħat dan il-qawl. Kien beda jidlam sewwa, iżda l-folla ta' Strada Rjali kienet għadha ma hix għajjiena. Kien għadu jinsama' t-tisfir, l-agħijat l-imbix, id-daqq u l-għana fl-aħjar tagħhom. Miskin min jieħu għalib: kien jitfa' l-ġebla fuq siequ. Ħadd ma kellu l-jedd jit- fantas dak in-nhar; kull min hu fit-trieq kien jaħtieġlu joqgħod għal kollox. Għal kollox: ukoll għall xi daqqa ta' ballun iebes marbut ma biċċa lastku li terġa' troddu għand sidu u li ġġegħlek tistħi iżjed milli tweġġgliek, ukoll għal xi daqqa ta' perlina li ttaqqablek rasek; ukoll għal 'xi kitba wara dahrek li triegħxek meta tintebaħ biha jew xi biċċa karta fuq il-kappell donnha ftila fil-musbieħ li twaqqgħek għad-daħk ta' kulħadd. Għal kollox. Dan huwa l-amar tal-Karnival. U aktar ma jidlam, il-folla iżjed tisker; l-agħjat, il-ġiri, it- tisfir kien żdied u wasal fl-aqwa tiegħu; donnu kulħadd tilef rasu. L-arloġġ ta' San Gwann daqq; kien daħal il-ħin ġmielu u ż-żetfiena tal-belt kienu qegħdin jaħsbu biex jitilqu għat-tijatri, għall-ballijiet. Wara ftit kont tara għaddejjin qatgħat ta' nies libsin ilbies ilellex, sejrin flimkien sabiex iqattgħu dik il-lejla fit-tbahrid tal-ballu. Il-folla, xi drabi kienet tħallihom għad- dejjin mingħajr ma tkellimhom, iżda mhux dejjem… Araw hemm: x'ġara.. Qatgħa nies kienet miġbura quddiem it-trieq ta' fidejn il Qorti tistenna lil-xi ħadd ġej minn hemm isfel. Xi msejken kien waqa' taħt il-ħakma tal-folla u ma setax jofiroġ minnha. F'daqqa waħida, imdawra minn ġemgħa kbira ta' nies, tfeġġet ġo Strada Rjali tfajla twila u misluta liebsa ta' Pierrot. Wiċċha kien imgħotti b'maskra sewda li kienet taslilha sa fuq imnefir- ha; f'rasha kellha bħal karlotta sewda li minn taħtha kien jid- her xagħar qastni, maqtugħ bis-sengħa. 4Xi tridu minni 7' kienet qiegħda tgħajjat ix-xbejba b'leħen imdagħdagħ, 'ħalluni ngħaddi l Ma tgħaddix' għajjat wieħed mill-folla 'il-lum minn hawn Ħadd ma jgħaddi.' UNeħħi dik il-maskra sewda,' għajjat ietior— jekk tneli- ħiha nħalluk tgħaddi. Xi ħadd resaq biex jiġbed il-maskra minn wiċċ ix-xbejba, iżda Maskra Sewda reġġgħetu lura bil-qawwa. Żagħżugħ ieħor resaq bi trumbetta twila ma' widneju it-tfajla u saffrilha tisfira kbira f'widnejha. Il-folla tinbotta u tidħak u tħeġġeġ biex jis- sokta dak it-tbahrid. ENeħħi dik il-maskra sewda', beda jgħajjat issa kulħadd, 'tħalluhiex tgħaddi qabel tneħħiha. ' UĦalli nara tneħħihiex,' qal wieħed li nqala' minn ġol-ġem- għa, fil-waqt li resaq fuq it-tfaljs u għamel ħiltu kollha biex jaħitfilha l-maskra. Bejn ir-raġel u x-xbejba bdiet taqbida li damet sejra għal ftit. Il-folla nxteħtet fuqhom qalb infern u tgeġwiġija bla tarf ta' għajjat u tisfir. F'daqqa waħda f'nofs il-folla dehru xi ħames Pulizija. Il-folla tferrxet għad-dehra tagħhom. 'Sinjorina,' għajjat is-surġent li resaq fuq it-tfajla, ''jekk jogħġbok, imxi magħna. ' It-tfajla mxiet wara l-pulizija bil-folla tidħak u ssaffar wa- rajha u wara ftit għahet ġewwa l-bieb kbir tal-Qorti. Id-drawwa tal-Karnival tbiddel u taqleb ta' taħt fuq il-liġi tal-bniedem. Ma' tul is-sena l-pulizija kienet qiegħda biex is- sikket il-folla li taħqar u tinbex lil xi ħadd. Iżda f'dan il-jum il-folla kellha l-jedd li tagħmel li trid u l-pulizija kien jinħiti- ġilha tħares lil min jaqa' taħit idejha, Iżda ma kienx spiċċa kollox. Dak il-ħin, minn Strada Rjali lisfel insama' agħjat kbir imsieħeb ma' tifsir qawwi. Il-folla ġriet għal dik in-naħa u waqfet quddiem il-Misraħ tar-Reġina. Hemmhekk, imdawwar b'qatgħa kbira ta' nies, kien hemm żagħżugħ aktarx qsajjar imma slugi. Kien liebes libsa ħamra, iżda wiċċu ma kienx imgħammad. t'Ħalluni ngħaddi, ' kien qiegħed igħid iż-żagħżugħ b'idejh magħquda bil-ponnijiet. ' Il-lum anqas jekk tibki ma tgħaddi,' wieġbu leħen b'nofs daħka minn ġol-folla, Imbagħad xi ħadd minn wara tah daqqa ta' ballun ġo rasu. Iż-żagħżugħ dar biex jara min hu, iżda ma sata' jaqbad lil ħadd. Il-folla nfexxet f'daħka li donnha ma set- għet tispiċċa qatt. Dak il-ħin dehru resqin il pulizija li bdew iferrxu l-folla, € Iġbrubh ġewwa ', nsama' jgħid mitt leħen flimkien, ''iġbruh ġewwa. ' F'kemm ilna ngħidu, l-imsejken sab ruħu ġewwa. Bil- qiegħda fuq siġġu, iż-żagħżugħ lemaħ ix-xebba li aħna għadna kif rajna, qiegħda hemm tistenna. Għall-ewwel ma kellux almu jkellimha, imma mbagħad rabba l-ħila, resaq lejha u qalilha minn taħt il-Isien : : € Gralek bħali, sinjorina F' U Iva wieġbet it-tfajla fil waqt lirasset ma' xulxin xut- itejha. 4: Kont sejra x'imkien 7 ' Kont sejra l-Gaietv. 4 Jiena wkoll kont sejjer il-Gaietv. € Iva' issa, jekk trid, nistgħu mmorru flimkien, € Nibqa' nafhulek; qiegħda nħoss il-bżonn ta' xi ħadd li jwennisni, ' Għaddiet kwarta jew iżjed u f'dan iż-żmien kolla ż-żewġ żgħażagħ ftit sabu xi jgħidu. Imbagħad ġie s-surġent u qalilhom li jekk iridu issa jistgħu jjoħorġu. Iż-żgħażagħ ħadu r-ruħ iżżewh ħajr u telqu lbarra. Strada Rjali issa kienet siekta għal kollox. Ma' nies ma tantx kont tiltaqa' hlief ma' qatgħat żgħar ta' maskarati sejrin għall-ballu. Iż-żagħżugħ u x-xebba mxew bil-mod u bla kliem. Iż-żiffa tal-lejla ħakmithom sewwa u bdiet tħabbat fuq wiċċhom malli ħarġu barra Putirjal. 'Il-frisk il-lejla ,'' qalet it-tfajla donnha biex tgħid xi liaġa. ' Il-frisk, ' wieġeb iż-żagħżugħ bla ma sab xi jgħid iżjed. Fil-motor tkellmu. fuq iż-żfin. It-tfajia qalet li għalkemm ma kenitx żeffiena mill-aħjar hija kienet taf tiżfen mhux ħażin. Iż-żagħżugħ qalli huwa kien iħobb wisq iż-żfin u li biex jiżfen huwa kien iħalli kollox. Il-Gaietr dik il-lejla kien fih daqqa ta' għajn sabiħa li lanqas l-id ta' ebda mgħallem ma tpittirha. Ġo festa ta' dawl, ta' tiżjin, ta' lwien u tlellix il-folla tal-maskarati kienet qiegħda tiżfen mitlufa minn sessiha bil- ferħ. Il-lbies taż-żeffiena bojod, ħomor u koħol kienu jagħ- mla bħal fantasija ta' lwien li, fid-dwal tal-lampi żgħar tal- eletriku, huma wkoll ta' kull lewn u ta' kull għamla, kienu jġagħluk taħseb li inti f'xi art tal-ħolm u tas-sħiarijiet. Mina uq il-palk tan-nofs, l-orkestra kienet qiegħda ssamma' Waltz li kien iferraħi u jagħfas il-qlub f'ħin wieħed u l-folla taż-żeffiena kienet qieglida tqassam fuq it-ton tiegħu l-versi ta' għanja maltija. - Mill-palkijiet tal-ġnub, uċuh Ħelwin-u daħkana kienu qegħdin jitfgħu fuq iż-żeffiena ward ifuħ u strixxi rqaq tal-karti minn kull lewn. Kullimkien u f'kollox kienet tidher ir-ruħ ferriħija tal-Karnival. Iż-żgħażagħ tagħna waqfu jħarsu quddiem dik id-dehra sabiħa u minn fommhom ħarbitilhom bla ma riedu tbissima ċkejkna. Żifnu flimkien u wara ftit żifniet marru l-Buffett, Qagħdu fuq mejda ċkejkna tista' tgħid quddiem xulxin. Hemm minn taħt il-maskra li kienet taslilha sa mneħirha, iż-żagħżugħ għaraf illi x-xbejba kienet safra mewt; imqar meta kienet tiżfen f'idejh huwa ħassha kiestia bħal biċċa silġ. Issa kien għadda minn moħħu l-ħsieb illi t-tfajla jew ma kenitx f'sik- kitha jew ma kenitx qiegħda tedha biżżejjed b'dak il-għors. 4 X'tixrob, sinjorina 77 staqsieha bil-ħlewwa ż-żagħżugiħi. € Whiskv 7, wieġbet din b'leħen donnu maħnuq. Iż-żagħżugħ inħasad xħin semgħha tordna l-Whiskv. U Binjorina ' reġa' dan bi ħlewwa kbira, 'jaqaw ma tħossokx fiha 7' U Ma tantx ', wieġbet ix-xbejba b'leħen iktar imħawwad € Mela '', issokta ż-żagħżugħ, nista' nagħmel xi ħaġa għalik 7 € Te, Ħadd ma jista' jagħmel xejn għalija. ' U Ma naħsibx liint daqshekk xortik ħażina; ara sinjo- rina, inti xebba sabiħa, għadek fl-aħjar tiegħek, tista' ssib lil min iħobbok, tista'…. 4 Lili ma jista' jħobbni ħadd. ' 4 Għaliex 77 ' Għaliex jiena ma nista' nħobb lil ħadd.' ULil ħadd 7' Lil ħadd.' €Aħfirli, sinjorina, imma emminni li ma nistax nifhmek.' 'Għandek raġun int ma tistax tifhimni. ' Dak il-ħin il-wait- er ġieb quddiemhom it-tazzi bix-xorb. Ix-xebba ħatfet it-tazza tal-Whiskv ġewwa subgħajha b'għafsa nervuża u xorbitha f'nifs wielied. Iż-żagħżugħ għamel bħalha. 'Tixrob iżjed sinjorina 7' staqsa ż-żagħżugħ wara ftit. 'Iva, jekk jogħġbok,' wieġbet ix-xbejba. U reġgħu ordnaw ix-xorb. Wara li reġgħu xorbu, it-tnejn ħassewhom aħjar. Iż-żagħ- żugħ rabba iżjed kuraġġ biex jistaqsiha u x-xbejba fetħiet iżjed qalbha biex tistqarr ġrajjietha. Emminni li ħallejtni niexef, ' reġa' ż-żagħżugħ wara ftit tas-skiet. UGħandek raġun, il-ġrajja tiegħi hija ftit imħawda. Xortija kienet ħażina mill-ewwel ' SGħidtli li ma tista' tħobb lil ħadd. Għaliex $ 'Għaliex jiena miżżewġa l UMiżżewġa 7' sIva miżżewġa l Sentejn ilu jiena ntlift wara żagħżugħ li kien jidher iħobbni. Niesi ħassruli kemm felħu, iżda jiena għamilt kull ma stajt biex nieħdu; huwa wegħidni mħabba ta' dejjem u jien iżżewwiġtu. Hawn hekk bdiet ħajja tassew sabi- ħa qisha ħolma bla tmiem ta' hena u mħabba li biddlet ħajjitna f'ġenna oħra ta' l-art. Iżda dak il-ferħi tagħna ma damx ma safa' fix-xejn. Id-dar tagħna minn ġenna ta' l-art tbiddlet f'infern l-iżjed ikrah. Il-ħajja tagħna saret ħajja li ma tiflakx għaliha Bejnietna daħal xitan li seraq l-imħabba ta' żewġi… Iż-żagħżugħ haqa' bħal miblugħ jisma' l-istorja ta' dik l-imsejkna mara, imbagħad, bħal milqut mill-kurżità, staqsieha: ċimma, għidli ħaġa, int għalfejn ġejt hawn il-lejla $' e(iejt biex nara jekk żewġi kienx qiegfħied jiżfen magħha.' Iż-żagħżugħ infixel x'jibda jgħid, huwa ma setax isib kliem tajjeb biżżejjed li jista' jaqdih f'dak il-ħin. Iż-żmien kien għaddej ġmielu, Minn ġewwa t-tijatru d-daqq tal-mużika, l-agħijat u l-kant taż-żeffiena kien għadu jinstama' fl-aħijar tiegħu. Fuq il-mejda taż-żagħżagħ waqa' skiet kbir; ħadd minnhom ma sata' jlessen kelma. Iż-żagħżugħ kien qiegħed igħaddi ż- żmien billi jdawwar bejn subgħajh it-tazza żgħira tax-xorb fil- waqt li l-mara, b'rasha mniżżla, kienet taparsi qiegħda tifli buttuna kbira tal-libsa, li kienet mehmuża fuq sidirha. Sar il-ħin 7 staqsiet wara ftit iż-żagħżugħia. Nofs il-lejl nieqes kwart, wieġeb il-ġuvni fil-waqt li fiares lejn l-arloġġ. ENofs il-lejlf Sar il il-ħin sewwa. Sinjur, niżżik ħajr talli għamilt miegħi, jiena sejra. ' EWaħidek 7 EM'għandi 'l ħadd min iwassalni' UNiġi nwasslek jiena. ' U ż-żewġ żgħażagħ reġgħu ħarġu fl-imkien bħalma kienu daħlu. Meta waslu l-Belt, Strada Rjali kienet battala għal kollox. Dik it-trieg li bil-folla tagħha miġnuna kienet għalqithom it- tnejn il-Qorti, issa kienet qiegħda tħallihom igħaddu fil-wisa'. Kif kollox jitbiddel malajr fid-dinjat Kemm igħaddu malajr ix-xeni mżewqa ta' ħajjitna' Iż-żgħażagħ kienu qegħdin iħossu dan kollu iżda ruħhom kienet għajjiena wisq biex ifissruh lil lil xulxin, Meta waslu quddiem it-trieq ta' taħt il-Qorti l-mara waqfet, iżżiet ħajr liż-żagħżugħ, u xtaqitlu li jissokta jgawdi bil-ferħa l-Karnival. Huwa ħass ġewwa jdejh il-għafsa ta' l-id kiesħa tagħha u mbagħad raha titbiegħed malajr u tintilef qalh id-dell mudlam tat-triqat tal-Belt Warasbieb ta' dar fi trieq… Maskra Sewda kienet qiegħda ddaħħal bil-mod il-mod iċ-ċavetta fil-bieb donnha beżgħana li tqajjem lil xi ħadd. Il-bieb infetaħ u l-mara bdiet tielgħa qajla qajla t-taraġ fuq il-ponot ta' subgħajha. Issa kienet weħidha fil-kamra,agħha. Quddiem mera ċkej- kna hija neħħiet minn wiċċa dik il-maskra li ma rnexxilhiex tneħħilha l-folla. Ġewwa l-mera deher wiċċ sabiħ, magħlub u safrani: għajnejha kienu ħomor u jixhduli minnhom ingħasar id-dmugħ. Dak il-ħin hija ħasset li kollox kien qiegħed idur biha. Hija kellha bżonn tibki, kellha bżonn tgħajjat, kellha bżonn tistrieħ. Imma ħisiebha dlonk tar lejn ir-rokna tal-kamra fejn kien hemm benniena 'ċkejkna. Fuq ponot subgħajha res- qet lejn dik il-benniena, kixfet bil-mod il-filoxx abjad minn fuqha u ġo nofsha, imħanna ġewwa nagħsa ħelwa dehret auġlu ta' tarbija. Kemm kienet sabiħa, dak il-ħin dik it- tarbija. Ommha qagħdet tifliha bir-reqqa. Fuq wiċċha kienet tinġa- bar ix-xbieha. kollha ta' missierha li dak il-ħin kien qiegħed jiżfen ma ħadd ieħor. L-imsejkna omm ma felħetx iżżomm iżjed: hija kienet sejra tgħajjat għajta kbira iżda minn flokha baxxiet rasha,niżżlet fommha fuq il-ġisem tat-tarbija u xuftejha nħibew u trassew ġewwa l-laħam rosa ta' bintha. Gewwa l-kam- ra ċkejkna nstemgħet il-bewsa ta' dik l-omm imnikkta: il-laħam tari u rosa tat-tarbija xxarrab bid-dmugħ ta' dik l-omm żagħ żugħa. Li kieku dak li fi Strada Rjali rafa' idejh u sawwat lil Maskra Sewda, sata' issa jara taħtha dik l-omm imbikkija kien ifittex jiġri jaħsel idejh fi-ilma li jaħfer is-sagrileġġ. Għawdex. ĠORĠ PISANI Niżżutiajr lid-Direttur ta' Militia Christi li bagħitilna l-afi- ħar għaddijiet u nifirħulu li kellu l-ħila jirbaħ il-fehmiet mgħawwġa u jbiddel l-ortografija skond it-tagħlim tal-Gvern. Nixtiequ lil din il-gazetta tixrid kbir. Biddlu l-ortografija wkoll /l-Messaġġier tal-Qalb ta' Ġesà, u l-Malta Tagħna. Meta sa jbiddlu fehmithom il-gazetti l-ofira 7