Strada Di Mezzo — It-Triq tal-Berġa Uffiċjalment, illum din it-triq hija magħrufa bħala Triq tan-Nofs bil-Malti u Middle Street bl-Ingliż. Qabel il-gwerra (f'Malta:1940-1943), kien uffiċjalment jisimha u miktuba Strada di Mezzo. Iżda billi fiha kien hemm il-Berġa (clinic), in-nies kienu jsibuha bħala 'dt-Triq tal-Berġa'. Illum, billi l-Berġa ilha snin li biddlet postha u niżlet maġenb l- Għassa tal-Pulizija u l-Kunsill Lokali fi Pjazza San Nikola, dan l-aħħar isem popolari tagħha qiegħed bil-mod il-mod imut għal kollox ma' dawk in-nies anzjani li jħallu din id-dinja, bħal ma miet isimha bit-Taljan fl-ewwel snin tal-gwerral Tempora mutantur… (Iż-żminijiet jinbidlu..1). X'kien fiha din it-triq fi tfuliti jew fis-snin tletinijiet7 Mill-paġni tal-memorja għadni niftakar, fuq kollox, kif għadu hemm sal-lum, il-bieb tal-Berġa, sewwa-sew ma' dahar il-bini tal-Għassa tal-Pulizija, illum Dar Ommna Marija. Kien u għadu bieb ċkejken, x'aktarx dejjaq biex tgħaddi minnu u b'xi tliet tarġiet biex titla' u tidħol ġewwa fil-kamra tal-lqugħ, fejn in-nies kienet toqgħod tistenna bilqiegħda fuq bank twil ta' l-injam, sa ma tissejjaħ biex tkellem lit-tabib distrettwali (DMO — District Medical Officer) fil-kamra li tmiss magħha. Dak iż-żmien it-tabib kien Daniel Galea, min-Naxxar, imma miżżewweġ u joqgħod is-Siġġiewi, fid-dar illum numru 27 Triq San Nikola. Ħaġa li, ta' tifel li kont, kienet tolqotni ħafna fil-kamra tal-Iqugħ tal-Berġa u li baqgħet stampata f'moħħi kien il-katalett bla tinda, bħal streċer imma fuq roti kbar, daqs jew akbar minn dawk ta' rota: bih kienu jmorru biex fuqu jġorru u jġibu l-Berġa lil xi ħadd ferut jew mejjet b'xi diżgrazzja li tinqala' fir-raħal. Jekk ikun mejjet kien jiddaħħal fil-Għassa tal- Hekk għadni niftakar lil Wenzu Cutajar, ħu Dun Franġisk Cutajar, deħlin bih fuq il-katalett meta dan miet fid-diżgrazzja li ħasdet ħajtu ma' ta' oħrajn waqt li kien jaħdem ma' tad-demolition qalb it-tifrik li ħallew il-bombi nhar it-3 ta' Lulju 1942, ħdejn l- istatwa tal-Madonna ta' Lourdes, fi Triq Santa Margerita, il-post fejn l-aktar li kienu mietu nies fir-raħal matul il-gwerra. Dan l-attakk kien sar bil-lejl u fih intefgħu wkoll bombi tal-hin: fis-sewwa, kienet bomba tal-ħin li f'xi d-disgħa ta' Il-bidu tagħha mill-Pjazza Każin Banda San Nikola filgħodu qatlet lil Wenzu u oħrajn waqt xogħolhom. Quddiem il-bieb tal-Berġa hemm is-sqaq (Nru. 4) li dari konna nsibuh bħala s-Sqaq tal- Berġa. F'dan is-sqaq niftakar toqgħod Ġorġa Tal-Bilbel, Qormija miżżewġa s-Siġġiewi, li kienet magħrufa biex 'issewwi' s-sriedek, li mbagħad kienu jinbidlu u jsiru ħosjien (plural ta' ħàsi). Ġieli mort għandha b'xi sriedek żgħar tal-familja, biex 'issewwihom', u rajtha (għalkemm kienet tkeċċini , jew tgħidli bies inħares 'l hemmi) tagħmel din l-ispeċi ta' operazzjoni, li jkolli ngħid xejn ma kienet togħġobni bid-dmija li kont naral U s-sriedek, mibdula f'ħosjien, mhux kollha kienu jgħixu; kien hemm min minnhom imut ftit wara: fuq kollox kienet operazzjoni makabra, imma dawk li kienu jgħixu kienu jikbru, jisimnu u jsiru l-ġmiel tagħhoml F'dan is-sqaq tal-Berġa kienu joqogħdu l-familji Tal-Qawwi, Ta' Xmun, Ta' Bizzilli, Tal-Ġurdien u Tal-Bilbel. Il-ħanut 'Friend to All Bar' li hemm fil-Pjazza, kien biċċa waħda mad-dar ta' Karmnu Paċpaċ, u din id-dar kellha wkoll bieb wara li jagħti għal ġo dan is-sqaq. . Nerġgħu noħorġu għat-triq u kif nibdew deħlin 'il ġewwa, fuq il-lemin niltaqgħu mad- dar/razzett tal-familja Tal-Qawwi, u fil-kantuniera li tmiss ma' Triq San Nikola, il-bieb tal-ġenb tan-Nutar Nikola Said, li dak iż-żmien kien l-uniku nutar fir-Raħal u li kien imfittex ħafna. Naqsmu Triq San Nikola u nkomplu deħlin fi , Triq tan-Nofs: fuq ix-xellug l-ewwel ma niltaqgħu mal-Familja Taz-Zliz u kif tgħaddiha ssib sqaq ċkejken (Nru. 3) li fih kienu joqogħdu l-familji Ta' Boqqu, Ta' Dumink, u Taċ-Ċuċkita. Jekk inkomplu bit-triq 'il ġewwa nsibu l-familji, Ta' Catania - il- familja ta' l-għalliem Luigi Catania - Ta' Swofa, Tal-Fanali, Ta' Ġienju, Ta' Ntejlez u naslu fejn id- dar ta' Dun Ġużepp (Aquilina) Ta' Randa' — dak iż-żmien u għal bosta snin il-Prokuratur ħabrieki tal-knisja parrokkjali u li fi żmienu saru ħafna opri fil-knisja. Kif nitilqu d-dar Ta' Randa nsibu fir-rokna l- familja Tad-Dernis u, tħares faċċata tat-triq, id-dar Tal-Menin li fiha wkoll kien hemm il-familja Ta' Jannar. Niksru 'l fuq mal-minkeb tal-kantuniera u mal-ħajt tax-xellug insibu l-familji ta' Ġannikol Ta' Ktajlot jew Ta' Randa, Taċ-Ċafott jew Ta' Il-Madonna tal-Karmnu Każin Banda San Nikola ET A Madlien, Ta' (Ċensu)Pitravu, Tal-Ħomor, Ta' Serafin, Tas-Sinjur, Ta' Messita, Ta' Ċraret, Tal-Ħatri, Ta' Għattuqa Għamja, Ta' Ġannikol ta' Kalċ, Ta' Broxka, Kalanġ ta' Vanġiel,u fl-aħħar Ta' Barbri u naslu fil- kantuniera ma' Triq Santa Margerita. Jekk immorru lura lejn id-dar Tal-Menin u nitilgħu mal-ħajt tal-lemin, insibu wara xulxin id-djar tal-familji Tal-Baloks jew Tad-Domni, Ta' Callus, Ta' Ratinu, Ta' Joli (fejn floku dari kien joqgħod Kalanġ, id-daqqàq tat-tajjar), u naslu ħdejn is- sqaq Tan-Naħli, billi ġewwa nett f'dan is- sqaq(Nru. 2) kienet toqgħod din il-familja, fosthom Ninu l-barbier u ħajjat. Fis-sqaq ukoll kien hemm il-familja Tal-Fieres, Ta' Għattuqa Għamja jew Tal-Baloks. Noħorġu mis-sqaq u nkomplu tilgħin 'il fuq: Insibu l-familji: Ta' Difermu, Ta' Bruxka, Tal-Ġinġell, Tas-Sinjur, Tal- ; Qawwi, Ta' Ziza, Ta' Fattu u kantuniera, Sant'Anna miegħu, 'l isfel, jibda sqaq ieħor (Nru. 1)- it-tielet u l-aħħar sqaq d f'din it-triq. Fis-sqaq insibu l-Familji: Tal- Furnar, Ta' l-Arbitlu/Ta' Ċraret, u Ta' Bezzuna. Kif noħorġu mis-sqaq u nkomplu bil-biċċa triq li fadal, niltaqgħu mal-familji Ta' Ciappara, Tal-Lagħqa, Tas-Sufa, Tal-Parent, Ta' Pietru Pawl, Ta' Bebbuxa - u naslu fit- tarf ta' Triq tan-Nofs u nsibu ruħna fi Triq Santa Margerita. Il-forma jew l-għamla ta' Triq tan-Nofs hija bħal dik ta' nagħla wiesgħa, li mill-Pjazza jew il-qalba tar-Raħal tieħdok fiċ-ċentru ta' Santa Margerita, jew viċi-versa. Hija qatgħa fil- qosor (short cut) ukoll għal min minn Triq Santa Margerita jkun irid imur fi Triq il-Kbira, sewwa-sew ħdejn il-Kunvent tas-Sorijiet, jew ikompli dieħel 'il ġewwa lejn il-Palazz Ta' Fiefu u ż-Żenqa, it-Torri Tal-Ġiżwit, u l-kappella ta' San Mark. Għalkemm għalina ma tantx hija triq li nużawha sikwit, xorta waħda hija triq affaxxinanti fis-skiet u l-ħemda tagħha, aktar u aktar meta timxiha bil-ħsieb li tifliha u tgawdiha, kif iħobbu jagħmlu individwi jew xi turisti li jgħaddu minnha. Triq Tan-Nofs hija moħba li għadha tikkonserva fiha s-sura u l-ġmiel tar-raħal antik tas-Siġġiewi tagħna, imkenna u mħarsa mhux biss mir-rjieħ qalila imma wkoll mill-id rgħiba u qerrieda tal-progress. l Ara l-artiklu DUN ĠUŻEPP TA' RANDA fil-ktieb tiegħi 'HAWN TWIELDET u tibqa' tħabbat QALBI, ippubblikat mill-Kunsill lokali Siġġiewi. 2 Ara l-artiklu: KALANĠ TAT-TAJJAR fil-ktieb tiegħi 'HAWN TWIELDET u tibqa' tħabbat QALBI', ippubblikat mill-Kunsill lokali Siġġiewi. (Hajr lil Salvu Borg, Manwel Camilleri u Tereża Schembri, li għexu f'din it-triq, ta' l-għajnuna li tawni — L- awtur.)