U Hekk għal Dejjem Ta' Ġużm' CHETCUTI Lil ħabibi t-Tabib Ġużċ Galea Bħal min waqaf f'nofs triq, jilheġ bil-għeja, Ser jaqa' w ma jaqax taħt it-tagħbija Tax-xogħol li kiddu w ta' l-uġigħ li ħaqru, Għajnejh imberrqa jħares fuq ix-xefaq Fejn hemm ħarira dawl ta' sliem u faraġ, lħares u jixtieq irabbi l-ġwienaħ Ħa jtir 'il fuq 'il fuq, u qalbu tilħaq Dik il-ħolma ta' seħer u ta' kobor, Dak id-dawl ċkejken imma kbir u hieni Għal min qiegħed ibati, għal min ħajtu Għaddieha f'baħar mimli għawġ u niket, Hekk nara l-bniedem. Waqaf, waqt li dwaru Jgħaddu maħruba xmajjar kbar ta' dmija, Ikarkru magħhom bċejjeċ t'iġsma mqattgħa; Minn fuq l-ilmiet imqallba Ġej it-twerżiq, l-agħjat, it-talb tal-ħniena, Biki ta' telf, ta' wġigħ, mibegħda w saħta, Biki ta' min qiegħed imut u jitlob B'qalbu f'idejh, imħabba, mħabba, mħabba. Waqaf: fuq rasu jċaqċaq bla ma jehda Diwi li jġennen ta' tifqigħ, L-art taħt saqajh titheżheż u tinfetaħ, U djar u monumenti jsiru ħerba, 'Ii fuq, is-sħab iswed tal-mewt qed jhedded 'Tempesti akbar ta' nirien u qerda. Waqaf, minn qalb mibgħuda jobżoq Id-demm tal-qilla, Igħolli mgħaddab idejh u l-ponu igħaqqad Bħal min jisħet xortih, Jigdem xufftejh bir-rabja w xagħru jqatta' Mitluf f'saħna ta' moħħ li marad Taħt id-daqqiet bla heda Li tatu l-Ħajja. Aħjar bhima li tgħix fl-imsaġar sfiqa Fejn mhemmx dal-mewġ ta' ġlied, ta' qtil u għira; Aħjar l-isqra li jsaltnu w jaħkmu Il-wesgħat kbar bla tarf ta' ajru mħeġġeġ Bil-logħob, iż-żfin u l-ħedma bieżla Ta' tjur bil-qtajja'; Aħjar is-sriep li, xħin jitkaxkru, jieklu It-trab ta' l-art, Minn din il-ħliqa, hekk imsejħa ''buiedem', Li tgħix ħajja ta' mewt, Li tirbaħ biex titlef, Li titlef biex tqatta' l-aħjar ta' żmienha Taħt il-madmad tal-jasar, Bis-sinsla ta' daharha mitnija W imniżżla taħt l-itqal salib. xejn is-Sabiħ. x ħlief saltua ta' miżerja w faqar ħajja li writna, Dix-xorti li missitna Imma, fil-bogħod hemm id-Dawl. Ftakar, ja bniedem, Ftakar fil-wegħda kbira 'Ta' Dak li qal UMin jimxi Wrajja ma jimxix fid-dlam''. Għax għal min ghandu moħħ li. jara, Moħħ li jaqsam id-dlam U jagħraf jaqra dak l hemm imniżżel Fil-ktieb tal-Ħajja, Għandu jsib sa mill-ibgħad żmenijiet Fost it-taqlib ta' dinja Li ddur u titbiddel kull ħin, Fost il-ħeġġa wil-ħrara tal-bniedem, Fost is-sabiħ u l-ikrah, Taqbida mdemma li ż-Żmien qatt ma jtemm: It-taqbida ta' dejjem, It-Tajjeb mal-Ħażin, It-Tajjeb, ħsiebu biss fid-dawl tal-glorja, Jibni s-sabiħ. Jifrex minn art għall-oħra Il-għerf li iżejjen il-ħolqien. Isawwab it-tjieba Hemmhekk fejn isaltan il-ħażen, Isaqqi bl-ilma tal-ħajr Ix-xtielh mid-dud imgerrma. Jiżra' kull ferħ u kull ġid Fil-qlub morda w imħassra Bis-susa tad-dnub. iL-Manti U l-Hażin, qawwi għax ħażin, Mgħammar bil-għodda tal-qerq u tal-ħsara, Iġarraf it-tempji li nbnew Bil-ħedma tas-snin. Iħammeġ bi tbajja' sewda Is-safa tar-ruħ li għexet fis-sliem. Jarmi ma' l-art u jirfes l-imħabba, Iqaċċat il-hena Ixejjen il-paċi Inissel il-ġlied U fejn il-ħarsa jmidd, TImkebba fl-abjad u fil-ħofra għajnejha, Jilmaħ il-Mewt, Il-Mewt Il-Mewt bilqiegħda fuq il-ħerba Bl-iġsma ta' kbar u żgħar Mitluqa, fl-aħħar raqda, ma' riġlejha. IL-ĦAŻIN: Għalfejn din il-ħajja Jekk mhux biex ngħadduha Fil-frugħa w fil-għors, Fl-imħabba tal-bluha, Fl-irbit li jinħall 'Ta' qlub illi sikru Biż-żifna. tal-ġenn f X'nambuha dil-ħajja Jekk fiha ma hawnx Ħlief triq kolha mġebbla, Mimlija għollieq, It-triq tal-kalvarju Li ddur u li sserrep, Mistagħdra w imtajna, Maħmuġa w mudlama, Bla paċi w bla ħajr. It-tmiem tagħha jwassal Sa fejn tara mnaqqxa B'ittri tal-waħx: Il-Mewt. U 'l hinn mill-Mewt is-skiet U n-nisi ta' dejjem. Aħna, l-bnedmin mikrija Biex naħdmu w nitħabtu Ingawdu fejn nistgħu Niġġieldu w nissieltu Nitwieldu fl-uġigħ Ngħixu mdejqin Immutu fl-imrar, Bin il-qerq u l-ħażen, Frugħa tal-frugħat Kollox frugħa dak Li mhuwiex imlaqqam Bl-imħabba ta' Kristu. Frugħa l-ġid li tfittex F' did-dinja li tgħaddi, Frugħa tgħix bla ħsieb Fil-pjaċiri wiż-żina tal-ġisem, Frugħa l-ħajja tal-lum Għax tgħaddi maħruba, Mal-fewġa taż-Zmien, F'rugħa t-taqbida Għas-saltna tal-kobor. Aħna l-bnedmin mogħnija Bid-dawl tar-raġuni, Infittxu fil-qalb ta' qalbna Dak li ġej minn Alla Għax hu la jinqered u la jintemm: Hu li jibqa' għal dejjem Hu li jibqa' għal dejjem. 'Taqliba tabilħaqq tinsab għaddejja Minn fuq id-dinja. Id-drawwiet, il-ħajja Ta' sekli sħaħ, il-ħaqq u r-rieda tajba, Is-sewwa, u t-tagħlim ta' l-eqdem żimenijiet, Kollox, kollox qed jgħib f'ħolma ta' dħaħen, Kull mhu qadim jinsab għaddej Biex qatt ma jerġa' lura. Kull mhu sħiħ Jinsab, sa mis-sisien, mirfus u mċaqlaq. Dak li nħadem biż-żmien u bit-tbatija Imħuħ ġodda qed iwaqqgħuh U l-kotra, bla ħsieb u bla raj, li tibla' Il-ħażin bla ttiegħmu, Tinsab, belha li hi, titkarkar Bil-ħeffa lura mal-progress tal-lum. iiĠ IL-MALTI Għax min hu kbir u għaref jaf u jifhem Iċ-ċokon. u x-xejn tiegħu. L-iblah biss, minfuħ bih innifsu, Mgħandux xaqq dawl ta' ħjiel ta' l-injoranza Li tagħsru w tgħaffġu taħt il-qawwa tagħha, Waqt li l-għaref, għajjien u mħasseb, Jarmi għaqlu w saħħtu Bit-tama li jitgħallem imqar ftit versi Mill-ktieb tal-ħajja, L-iblah, imkabbar, jistħajjel li laħaq L-ogħla quċċata tal-għerf, U minn hemm fuq jidhirlu qed iħares Lejn il-ġgajtiet ta' taħtu, Jarahom bħal tikek żgħar Mitlufa f'baħar ta' tmasħir bejniethom, U jidħak bihom. Tassew min kiber ċkien, u min ċkien kiber, Min tela' fl-għoli baxxa rasu w niżel, U min kien isfel tefa' ħarstu 'l fuq, Saħħaħ l-egħruq ta' jdejh u waqqaf sidru, U tela' jiġri b'ħeffa ta' għażżiela Fejn xtaq u ried. Fejn ried hu ġieb. Is-Setgħa, Fl-aħħar, sa fl-aħħar, Bil-qerq u s-serq ta' moħħ li jaf ikejjel, Kiseb f'idejh is-Setgħa w ħaseb Li rebaħ id-Dinja. Ħaseb li laħaq ta' kollox Is-Sid. Imma nesa — nesa li d-dinja, Kbira, felħana w qawwija, Mhijiex ħlief farka żgħira Mitlufa fil-wisa' Tal-biża' 'Ta' l-univers — U fuq dan l-univers hemm Qawwa Li ddawwal il-moħħ u li.tirbaħ il-qalb. Int, bniedem li twelidt biex tgħix imxaħxaħ Fid-dell kiesaħ tal-mewt, Id-dell li jiġri wrajk bla qatt ma jaqta', Krfa' ħsiebek 'il fuq, Tħajlihx jintrema, fit-tajn u fil-ħama, Tħallihx jintilef fit-trejqat imwiegħra Fejn qatt ma jfiġġ id-dawl tas-sewwa, U HEKK GĦAL DEJJEM 117 Int taf l, meta ta' ħajjitna Tadoqq, bla nistennewha, l-aħħar siegħa, U l-qalb ma. tihqax tħabbat, Il-kelma tmut fuq fommna, U l-ħarsa timraħ f'saltna ta' dlam sfiq, Int taf li hemmhekk naqbdu ħajja oħra Ti tibqa' sejra 'l hinn mill-ħajja tagħna. IL-ĦAŻIN: Din mhix ħlief ħolma. Mal-Mewt kollox jintemm. Titbiel u tmut il-warda F'ħoġor ix-xitla li rabbietha, Hekk il-bniedem, fit-tarf tat-triq ta' ħajtu, Jilmaħ abissi ta' dlamijiet Li jibilgħuh. Maħtuf bejn id-dwiefer Tas-seqer taż-Żmien, Jitbandal. maqtugħ minn riġlejh, bla saħħa, Fil-baħħ ta' dil-ħajja, U, mweġġa', għalxejn jitħabat, Għalxejn jittama li jeħles Minn dil-morsa ta' qawwa. Fl-aħħar, imxebba', jitħaddan Ma' din l-art bħal tifel li jħaddan, Qabel jorqod, lil ommu. Dak il-ħniedem, bis-snin, isir traħa Mat-trab ta' l-art. Minnu ma jibqax anqas it-tifkira Ta' ismu. Għidli, il-ħajja fejnha, Tl-ħajja wara din il-ħajja Jekk jitmermer il-ġisem, jekk il-kelma Tmut ma' l-aħħar nifs, jekk il-ħarsa Tiċċajpar, u troxx id-dalma. tal-lejl Għal dejjem fuq ħsiebna mqalleb. Tbqa' żgur, ħabib, li fix-xiber art Fejn jindifen dal-ġisem Ma tindifinx ir-ruħ. Bħal żewġt aħwa magħquda Jimxu l-Ġisem u r-Ruħ flimkien, annuna, Kif trid u tħoss ir-Ruħ IL-MALTI Irodd u jħoss il-Ġisem. Jimxu, ħsieb u fehma waħda, F'dit-triq mimlija slaleb, Imdawra kollha wħux li jkessħu demmek Bil-bard tal-biża'. Jimxu, u ma' kull pass minn waqt għall-ieħor, Minn jum għal jum, minn sena għal sena, Tħallu wrajhom L-Imgħoddi U jħarsu 'l quddiem għal dak li jkun ġej. Il-Ġisem u r-Ruħ. Żewġ aħwa li nħabbu, Jimxu bla jieqfu, sakemm Ħin bla waqt isibu miktub Mal-ħajt ''Sa Hawn'. Idawru ħarsithom imwerwra U jilmħu t-triq twila li minnha għaddew: It-triq ta' l-eternità. U quddiemhom żewġ toroq li jaqbdu Matetriq fejn qegħdin: Qed nara triq minnhom imdawla bir-rebħ, Imfawra bil-hena ta' ħajja Li l-medda taż-Żmien ma teqridx. Qed nara t-triq l-oħra dagħbien ta' infern: Nirien u krib u wġigħ, Tisħit. Taħwid. Tqattigħ. Swat u tbiċċir. Jieqaf il-Gisem hemmhekk fejn it-toroq Jinferqu. Iżda r-Ruħ Issellem u tibqa' miexja, Driegħ li ma jidhirx it-triq juriha Mnejn għandha tgħaddi: It-triq ta' l-eternità. O Dawl li ma tidhirx, żomm tixgħel Il-ffamma ta' l-imħabba F'dil-qalb maħqura mill-mibegħda, Imdawra bil-frugħa tad-dnub, Imbiċċra mix-xewqat tal-ġmiel li jgħaddi. Ħdimna qatigħ f'dir-roqgħa art Li Int, Sultan, kont tajtna, Dawwarnieha bis-swar ta' fehmiet sħaħ, Waqqafna tempji mibnijin bis-Sewwa, JEKK LEJN IS-SEMA TĦARES 119 Żbarna u laqqamna s-siġar Tal-ġonna, Imm'issa s-Serp li kien taħt siġra rieqed U ma qtilniehx, qed jerfa' rasu, Qed jitkagħweġ bil-ġuħ u bil-għatx, Jarmi minn ħalq moqżież ragħwa ta' ntejjen, Is-serp. Il-ħsara, It-tempji li bnejna qed jiċċaqilqu, L-imwieġ tal-baħar tal-mibegħda Qed jitilgħu U jibilgħu Is-swar ta' saħħa fejn waqqafna Kull tama tagħna ta' mħabbiet u glorja. L-għadu jinsab wara biebna, Inkeċċuh. Arawh — Arawh hemmhekk Il-ħażen. il-Mewt.