Sas-sena 2006 ma kont naf b'ebda Kap tal-Knisja Malti ieħor ħlief Monsin- jur Ġużeppi Mercieca. Sa ċertu punt, meta kont żgħir kont naħseb illi l- kapijiet huma mogħtija lilna darba għal dejjem, kemm il-Papa — illum qaddis — Ġwanni Pawlu II, l-Arċisqof Ġużeppi Mercieca u l-Isqof Nikol Cauchi… għax dejjem lilhom niftakar sa dak iż-żmien. Lill-Arċisqof Mercieca mhux l-ew- wel darba li kellimtu, kemm għax kont abbati u għalhekk mhux l-ew- wel darba li flimkien ma' sħabi kont preżenti f'xi funzjoni li ċċelebra hu, kif ukoll minħabba li kont student fis-Seminarju Minuri, u għalhekk, bħala s-Seminarju 'tal-Arċisqof', mhux l-ewwel darba li kien ikollna xi żjara mingħandu. Ta' kull sena konna, bħala klassi nibgħatulu kar- olina f'għeluq sninu, u ta' kull sena, konna nkunu nistennew, mill-gallerija tal-'Auditorium', f'Jum il-Premjazz- joni, il-messaġġ tiegħu — mhux għax konna ħerqana biex nisimgħu x'se jgħid, imma għat-tmiem tal-messaġġ, minħabba li kien jitlob lir-Rettur sa- biex jagħżel data u jagħti jum ta' btala ill-istudenti (u lill-istaff) tas-Semi- narju. mma ma ħabbejniehx minħabba f'hekk biss… din kienet xi ħaġa se- kondarja, imma lilna — dak iż-żmien Mons. Ġużeppi Mercieca ftit wara li sar qassis. tfal — kienet bħal donnha xi ħaġa li tu- rina 'kemm iħobbna l-Isqof'. Il-kelma tiegħu, dejjem ħarisna lejha bħala l-kelma ta' ragħaj, ragħaj li jħobb, u din kienet tagħmlu maħbub u aċċettat minn kulħadd. L-umiltà li kien juri kienet xi ħaġa li dejjem am- mirajt fih, tant illi f'waħda miż-żjarat illi kien għamel fis-Seminarju, fl- 1994, għadni niftakar illi kien talabna nsellulu għall-ġenituri tagħna. Għax minkejja li ma kienx missier natu- rali kien jifhem kemm hija diffiċli li trabbi, għax huwa wkoll kien missier u ried irabbi Knisja Waħda u jmexxiha f'direzzjoni kollettiva. Ma jfissirx li qbilt dejjem fid- deċiżjonijiet illi tieħdu fi żmien l- Episkopat tiegħu, speċjalment bħala dilettant tal-festi. Lejn tmiem is- Seklu 20 u l-Bidu tas-Seklu 21, ċerti deċiżjonijiet illi ttieħdu, kemm meta kien Arċisqof hu, kif ukoll il-maħbub Monsinjur Pawl Cremona, mhux dejjem qbilt magħhom. Id-dinja magħmula mill-bnedmin, u filwaqt illi ma qbiltx ma' ftit deċiżjonijiet, bqajt leali lejn dak il-mexxej tal-Knis- ja ta' pajjiżna, kif magħżul mill-Ispirtu s-Santu. It-Twelid u l-Ħajja Żagħżugħa Ġużeppi twieled nhar il-11 ta' No- vembru 1928. Kif bosta jafu, kien Għawdxi, imma forsi ftit jafu li kien Ġorġjan. Fil-fatt tgħammed nhar l-14 ta' Novembru 1928, u rċieva s-Sagra- menti ewlenin fil-Knisja ta' San Ġorġ Martri fir-Rabat Għawdex. Wieħed mill-aħwa, Dun Ġwann Mercieca, għadu jaqdi l-altar bħala Kanonku tal-Bażilika Urbana u Lateranensi ta' San Ġorġ Martri f'belt twelidu. Forsi ħadd ma basar, illi ż-żagħżugħ umli Ġużeppi, għad ikun mexxej illi mhux talli jkun imexxi, imma jħalli impatt fuq l-istorja ta' pajjiżna. Meta ħass is-sejħa għas-saċerdozju daħal fis-Seminarju tal-Qalb ta' Ġesu, madankollu kompla l-istudji tiegħu f'Ruma, fl-Università Gregorjana u fl-Università Laterana. Studja fl-Università ta' Malta fejn gradwa b'Masters fil-lingwa Maltija. Bandist bl-istru- ment tat-trumbun ma' diversi baned Maltin u dilettant kbir tal-festi Maltin. Kellu sehem attiv f'diversi għaqdiet fosthom f'raħal twel- idu, Birżebbuġa. Jaħdem fis-settur pubbliku. IE AU A TO feta AR Ke fe te ie LL tal-Kumitat tal-Festa ta' Santu Wistin fil-Belt iĠOaeħ Għawdxi Ġużeppi Pace li ordna lil Dun Ġużepp Mercieca bħala 'qassis għal dejjem bħal Melkisedek' fl-1952. L-ordinazzjoni saret fil-Knisja filjali ta' San Ġakbu nhar it-8 ta' Marzu. Imbagħad, f'April iċċelebra l-Ewwel Quddiesa Solenni fil-Knisja ta' San Ġorġ Martri, ir-Rabat, minħabba li kien ġie ordnat saċerdot tal-Knisja Ġorġjana. Wara l-Ordinazzjoni u l-Ħatra ta' Isqof Fl-1958, u għalhekk ta' età żagħżugħa ferm ingħażel sabiex ikun ir-Rettur tas-Seminarju ta' Għawdex, kariga li żamm sal-1969 meta Dun Ġużepp inħatar, mill-Papa Pawlu VI bħala Ġurat fir-Rota Rumana. Nhar l-20 ta' Frar 1974 ħarġet l-aħbar illi l-ist- ess Papa appuntah sabiex ikun Isqof Awżiljarju ta' pajjiżna sabiex jgħin lill-Arċisqof ta' dak iż-żmien, Mikiel Gonzi. Barra minn hekk, kien innominat sabiex ikun Isqof Titulari ta' Ge- mellae, Numidia. L-Ordinazzjoni Episkopali tiegħu seħħet nhar il-festa tal-Arkanġli Mqaddsa Mikiel, Ga- brijel u Rafel, jiġifieri nhar id-29 ta' Settembru 1974 mill-Arċisqof Mikiel Gonzi. Wara li rtira l-Arċisqof Gonzi, jiġifieri fl-1976, eżattament nhar id-29 ta' Novembru, l-Isqof Ġużeppi Mer- cieca nħatar l-Arċisqof il-ġdid tal- Arċidjoċesi ta' Malta. L-Episkopat Mercieca wiret Knisja li universal- ment kienet għadha ħierġa mill- Konċilju Vatikan II u għalhekk kienet qed tipprova timplimenta -bidliet illi dan ġab. Imma ik- tar minn hekk, Mercieca wiret Knisja lokali li kienet għadha nixxi d-demm minn ġlieda politiko-reliġjuża li kienet bdiet ejn tmiem is-snin 50, fuq naħa bl-Arċisqof Gonzi u n-naħa -oħra l-Perit Duminku Mintoff. Kienet ġlieda li minnha, sfortu- hom saċerdoti li ġew imċaħħda milli jamministraw is-Sagrament tal-Qrar. Wieħed minnhom kien il-Professur Pietru Pawl Savdon, dak illi qaleb il- Kotba Mqaddsa mill-ilsna oriġinali għall-vernakular, jiġifieri għall-Malti, sabiex ikun faċli għall-Maltin ta' dak iż-żmien illi jaqrawha u jifhmuha. Barra minn hekk, bosta nies kienu mċaħħda mis-Sagramenti: dnu- biet ma jinħafrux, imċaħħda minn ċelebrazzjoni ta' żwieġ adegwata u difna f'parti mhix ikkonsagrata taċ- ċimiterju ta' Marija Addolorata. Fuq fuq, din kienet is-sitwazzjoni li wiret l-Arċisqof Mercieca. Bl- ideat tiegħu, irnexxielu jaħdem ma' kulħadd, u dejjem wera rispett lejn kulħadd, anke meta nqalgħet il-kwist- joni tal-Iskejjel tal-Knisja fis-snin tmenin. Din id-darba, b'differenza għall-predeċessur tiegħu ma ħoloq l-ebda firda, imma wasal għal ftehim sinċier u kollaborattiv, illi minnu gawda kulħadd. L-Arċisqof Mercieca wasal sabiex jitlob skuża pubblika wkoll għal tbatija mhix mixtieqa li l- Knisja f'pajjiżna ħolqot fuq l-aħwa Maltin. Fl-1995, l-Arċisqof Mercieca nħatar ukoll membru tax-Xirka ta' Ġieħ ir- Repubblika. Barra minn hekk, lejn tmiem is-Seklu 20, nieda s-Sinodu Djoċesan u fih ra li l-Knisja Maltija tkun knisja miftuħa għall-ideat ta' kulħadd. Bosta nies apprezzaw ferm illi ntbagħtu karti ta' questionnaires fir-residenzi. B'hekk, il-pubbliku kien mogħti ċ-ċans illi jesprimi ruħu u jgħin lill-Knisja Maltija timxi 'l quddi- em fid-direzzjoni u l-missjoni tagħha. ca, madankollu, bil-ħatra ta' Arċisqof Emerità, rajnieh jitħallat iktar Kien mistieden u attenda f'bosta ċelebrazzjonijiet, — funzjonijiet f'parroċċi, festi, u okkażjonijiet oħra. tiegħu l-Arċisqof man-nies. B'hekk, bqajna nirrispettawh u nħobbuh filwaqt illi dejjem bqa- jna leali lejn il-mexxej il-ġdid Pawl Cremona, illi wkoll irnexx- ielu jidħol f'qalb il-Maltin. Sfortunatament, iż-żmien beda jagħmel tiegħu, u għalkemm fl- Mons. Ġużeppi Mercieca mall-Papa Ġwannu Pawlu II, 2012 iċċelebra s-60 anniversarju Fi żmien l-Episkopat ta' Mercieca, il- Knisja Maltija mxiet pass 'il quddiem fil-messaġġ tagħha minħabba li nfetaħ l-istazzjon tar-radju tagħha wkoll. Ordna iktar minn 300 saċerdot, fos- thom l-Arċisqof preżenti, Monsinjur Charles J. Scicluna, kif ukoll xi Isqfiji- et, fosthom l-Arċisqof Pawl Cremona O.P. u l-Isqof ta' Għawdex Monsinjur Mario Grech. Ippresieda wkoll fuq il- funzjonijiet kollha tal-Ġublew il-Kbir tas-sena 2000 li kien beda fil-Milied tas-sena 1999 u ntemm fis-Solennità tal-Epifanija tal-Mulej, fis-6 ta' Jan- nar 2001. Fl-Episkopat tiegħu ħadem ma' erba' Papiet, jiġifieri l-Papa Pawlu VI, il-Papa Ġwanni Pawlu 1, il-Papa Ġwanni Pawlu II u l-Papa Benedittu XVI. Ir-Riżenja Kif titlob il-Liġi Kanonika, l-Arċisqof Ġużeppi Mercieca, hekk kif iċċelebra għeluq il-75 sena tiegħu, offra r-riżenja minn Arċisqof lill-Papa Ġwanni Pawlu II. Dan seħħ fil-festa ta' San Martin, Isqof ta' Tours, jiġifieri nhar il-11 ta' Novembru 2003. Fil- festa ta' Kristu Re 2006 kien qal illi l-ġranet tiegħu bħala Arċisqof issa huma magħduda, u għalhekk, is-Sibt 2 ta' Diċembru 2006, propju fil-bidu ta' Sena Liturġika ġdida, bl-Ewwel Ħadd tal-Avvent, tħabbar illi l-Papa Benedittu XVI ħatar lill-Patri Dumni- kan, Pawl Cremona bħala l-Arċisqof il-ġdid ta' Malta. B'hekk intemmet era ta' tletin sena ta' tmexxija tal-Arċisqof Mercie- mill-Ordinazzjoni Saċerdotali tiegħu bdejna ninnutaw illi saħħtu ma baqgħetx li kienet. Fil-fatt, matul l-aħħar sena u nofs ftit illi xejn bqajna narawh pubblikament. Tlabna għalih, għall-fejqan tiegħu, sabiex nerġgħu ngawduh, imma l- Mulej u Ommna Marija kellhom triq oħra għalih — l-istess triq li għad ir- ridu ngħaddu aħna — u għalhekk, minkejja li konna nafu li 'għad irid jit- laq' ma xtaqniex li nisimgħu l-aħbar illi l-qniepen tal-Bażilika Ġorġjana Għawdxija daqqew l-Agunija, ma xtaqniex li nisimgħu li l-Arċisqof Scicluna jitlob għat-talb matul il-lejl li fih l-Arċisqof Mercieca 'kien qed jipprepara għall-vjaġġ qaddis lejn id-Dar tal-Missier, u fuq kollox ma xtaqniex nisimgħu l-aħbar tal-mewt illi seħħet nhar it-Tnejn, l-ewwel jum tar-rebbiegħa, proprju f'għeluq is- sena mill-ħatra uffiċjali ta' Monsinjur Charles J. Scicluna bħala l-Arċisqof ta' pajjiżna. It-tlitt ijiem luttu li ordna l-Gvern Malti, it-tislima li ngħatat mill-poplu u l-bnadar — illi minkejja r-riħ qaw- wi li ħakimna — xorta waħda ttajru mezzasta wrew ir-rispett kbir illi kellu dan ir-raġel umli, ġentlom, imma fuq kollox mexxej tal-Knisja ta' Kristu f'pajjiżna. Itlob għalina Eċċellenza, sabiex bħalek ukoll naslu li ngawdu lil Alla l-Imb- ierek, Ommna Marija u San Ġużepp, il-qaddis ta' ismekl