KOLLEĠĠJATA BAŻILIKA SANT'ELENA BIRKIRKARA f Festa Sant'Elena Imperatriċi Awgusta - 2019 ġ B) INDURATURA TAL-VARA TA SANTA LIENA 1919 Din is-sena jaħbat għeluq il-mitt sena minn meta l-vara proċessjonali ta' Santa Liena, li kienet saret fl-1837 mill-iskultur Salvu Psaila fuq kummissjoni tal-patrijott Karkariż Vincenzo Borg Brared, kienet reġgħet ġiet indurata mill-ġdid. Allura dan kien wara xi tmenin sena li kienet saret u kienet tintuża regolarment, għallanqas fil-purċissjoni tal-festa titulari. Dik is-sena, 1919, il-vara titulari kienet ittieħdet il-Belt Valletta, fejn kienet ġiet indurata mill-Induratur Francesco Coleiro ta' Triq Kristofru. F'din l-okkażjoni l-istatwa kienet saritilha wkoll kuruna magħluqa tal-fidda, miġbura minn fost il-poplu u maħduma mill-arġentier Emmanuele Farrugia tal-Furjana. Il-vara titulari ttieħdet lura Birkirkara fl-10 ta' Awwissu 1919, u mill-wesgħa ta' ħdejn l-istazzjon tal-ferrovija sal-knisja Kolleġġjata, kienet twasslet bl- akkumpanjament taż-żewġ baned Karkariżi, Duke of Connaught's Own (1865) u Sant'Elena (1919), li allura kienet għadha kemm twaqqfet. F'din l-okkażjoni wkoll kienet saret l-induratura sħiħa tal-pedistall, li jidher li qabel ma kienx fis-sura li narawh illum. Dan għaliex kienu saru xi tibdiliet fid- disinn tiegħu. It-tibdil sar fuq disinn ta' Giovanni Galdes, l-istess wieħed li kien għamel id-disinn tat-tużell tal-festa, li kien iżżanżan daqs għoxrin sena qabel, jiġifieri fl-1898. Dan it-tibdil fl-ornamentazzjoni tal-pedistall tal-vara jidher sew meta wieħed iqabbel kif inhu llum, ma' ritratti tal-vara ta' Santa Liena li kienu ttieħdu lejn l-aħħar tas-seklu ta' qabel, is-seklu dsatax, u l-bidu tas-seklu għoxrin. Irid jingħad li ż-żminijiet li fihom kien qed isir dan ix-xogħol ta' abbelliement tal- KOLLEĠĠJATA BAŻILIKA SANT ELENA BIRKIRKARA T à Festa Sant'Elena Imperatriċi Awgusta - 2019 istatwa ta' Santa Elena kienu żminijiet iebsin u mqanqlin. Kienet għadha kif tispiċċa l-Ewwel Gwerra l-Kbira (1914-1918), li għalkemm fiha Malta ma ratx azzjoni diretta, anzi l-gwerra kienet qanqlet ix-xogħol lokalment mas-Servizzi Ingliżi, madankollu kien hawn ħafna nuqqasijiet ta' oġġetti meħtieġa għall-ħajja, kwalità inferjuri ta' xi oġġetti tal- ikel li kien jirnexxilhom jiġu impurtati u għoli tal-ħajja. It-tmiem tal-gwerra madankollu ġab ħafna sensji minn mas-servizzi u l-qgħad kien kiber ħafna. Din is-sitwazzjoni wasslet għal tbatijiet fost il- popolazzjoni u skuntentizza f'bosta oqsma tas- soċjetà Maltija u dan f'bosta livelli. Issa li kienet għaddiet il-gwerra, li minħabba fiha kienu twaqqfu l-ħidmiet politiċi lokali, kienet reġgħet bdiet is-sejħa għall-awto-determinazzjoni politika, jew xi grad tagħha, kemm mill-partiti politiċi li kien hemm dak iż-żmien kif ukoll għaqdiet u individwi oħra li kellhom interess fil-pajjiż, li dak iż-żmien kien għadu kolonja fl-imperu Britanniku. U dan it-tqanqil kien wassal għal dawk li baqgħu magħrufin bħala l-Irvellijiet tas-Sette Giugno 1919. Fost tibdil ieħor li kien sar dik il-ħabta, kienet saret il-bordura indurata li naraw illum madwar il-bażi tal-vara nnifisha fuq l-istess pedistall. Qabel hawn kienet tintrama girlanda tal-ganutell jew simili biex KOLLEĠĠJATA BAŻILIKA SANT'ELENA BIRKIRKARA Festa Sant'Elena Imperatriċi Awgusta - 2019 ġ f à jitgħatta l-istess bażi. Jidher minn ritratti differenti, li maż-żmien kien hemm għallanqas tnejn minn dawn il-girlandi, li kienu differenti sew minn xulxin. Meta kienet saret il-kuruna tal-fidda tal-1919, l-istess li l-vara jkollha meta tkun fin-niċċa llum, dil- kuruna ingħatat sura differenti minn dik li kellha qabel. Dik kienet kuruna miftuħa, qisha bil-pizzi u xi ħaġar prezzjuż maċ-ċirku tagħha. Issa kienet saret kuruna magħluqa li allura kienet ogħla mill-antika. Kien forsi għalhekk ukoll li tneħħiet id-dijadema forma ta' ċirku, li l-istatwa kellha ma' rasha sa dak iż-żmien. Il-kuruna tal-fidda li nħadmet għall-vara titulari mill-arġentier Emmanuele Farrugia tal-Furjana, mitt sena ilu fl-1919.