ANNIVERSARJI 1993 minn JOE BALZAN Kien 200 sena ilu, nhar is-16 ta' Novembru meta l-Oratorju tas-Santissimu Kurċifiss ġie kkonsagrat minn Mons. Vincenzo Labini Isqof ta' Malta. Dan l-Oratorju ġie mibni fl-1731 u mżejjen. b'għadd ta' xogħlijiet artistiċi, fosthom il-Kwadru titulari, xogħol ta' Francesco Zahra, Wieħed jista' jara wkoll erba' gruppi statwarji li huma xogħol l-iskulturi Paola Zahra u Francesco Fabri. Jingħad ukoll li Kwadru żgħir imma mprezzabbli tal- Verġni Mbierka, xogħol taċ-ċelebri Mariano Ross, li kien imdendel taħt il-gallarija ta' l-orgni, safa misruq fil-gwerra. Mija u sebgħin sena ilu l-Papa Piju VII, nhar il-5 ta' Ġunju, 1822, għamel il-Parroċċa ta' Bormla waħda Kolleġjata Perimsinji. Dan sar fi żmien l- Isqof Mattei. Tħabat ħafna għal dan, f'isem il- Kleru u l-poplu Bormliż, il-Kardinal Rivalora. ji L-ewwel Kanoniċi maħtura ġew mogħtija l- pussess nhar is-7 ta' Diċembru 1823. Mexxa l- funzjoni l-Vigarju Ġenerali l-Kap. Il-Kanoniċi kienu dawn: Dun Giuseppe Bezzina — Arċipriet, Dun Gius. Briffa — Teżorier, Dun Atn. Lia, Dun Vinċenz Sevchell, Dun Salv. Minħabba f'dan, sal-lum għadna naraw il-kwadru tal-Papa Piju VII fis-Sagristija tal-Parroċċa li kien ġie mpitter minn Hvzler. Insibu wkoll Kwadru ta' l-Isqof Mattei u dak tal-Kardinal Rivalora li ntbagħet minn Ruma. Dan l-Isqof żejjen il-Kapitlu ta' Bormla bis-Salib Pettorali. Intlibes għall-ewwel darba mill-Kanoniċi nhar il-25 t'April, 1863 (130 sena ilu). 1893 Sar l-arloġġ ta' mal-Kampnar mill-famuż arluġġar Mikielanġ Sapian. Dan ġie miġbur mill-poplu ta' Bormla. Dan, din is-sena, jagħlaq mitt sena. Saret l-istatwa ta' San Ġużepp — opra kapolavur tas-Suramst Abram Gatt. Dan kien skultur, disinjatur u pittur, u li kieku ma kienx dan il-bravu Bormliż, aħna ilum ma ngawdux tempju hekk sabiħ mimli b'arti maħduma minn dan il-bniedem. San Ġużepp huwa statwa li verament issaħħar lil kull min iħares lejha. Il-Professur Pittur Giuseppi Cali jingħad li faħħar din l-istatwa mmensament meta kienet għada mhux miżbugħa u xtaq li x-xogħol taż-żebgħa jagħmlu hu, imma Abram ma riedx. Meta ġiet miżbugħa, Cali jingħad li qal, 'Abram huwa wkoll pittur'. Erbgħin sena ilu sar il-Kwadru ta' San Piju X. Il- Kan. Din Ġużepp Cassar, Teżorier, ħadem ħafna biex dan isir, kif wieħed jarah illum. Il-pittura saret minn Ġużeppi Caruana, Dan sar meta Piju X sar Qaddis u minħabba li kien hu li ddelega lill-Kardinal Domenico Ferrata biex jinkuruna t-titular tal- Parroċċa ta' Bormla, fl-1905. Dan il-kwadru ħa post ieħor tal-Madonna li kien magħmul fuq dak oriġinali ta' Sassoferrato.