Nikodemu kien raġel għani sewwa. B'dehnu u b'għaqlu u, m'għandniex xi ngħidu, bid-daqsxejn ta' ħżunitu, kien wasal jikseb hekk kbir ġid u għana, li kieku kien jinħtieġ, kien jista' jindaħal igħin u jżomm f'qagħ- ditha n-nefqa pubblika ta' pajjiżu. Kien jingħad ukoll, li kien f'qagħda hekk kbira ta' għana, li f'każ ta' ka- ristija jew ta' assedju mill-għedewwa li jagħlaq it-triq għall-wasla ta' l-ikel u tal-ħwejjeġ meħtieġa għall-ħajja, kien jista' jżomm għal għaxart ijiem u iżjed lill-poplu kollu ta' Iżrael. Bar- ra minn hekk, Nikodemu, megħjun : Minn xortih, mal-ġid kbir, wiret minn missieru, fama mill-aħjar, u hekk, im- ħabba ġidu u mħabba l-fama tajba tiegħu, wasal qajl qajl, fl-ogħla uf- fiċċji tal-gvern, u sab ruħu fl-ogħla ġieh b'setgħat kbar fil-politka u fir- reliġjon f'pajjiżu. Nikodemu ma kien jonqsu tassew xejn; seta' jgħix xebgħan u hjieni bih innifsu u bil-ġid li kellu. X'seta' qatt jixtieq 'iżjedż F'ruħu ma kienx mis- trieħ, kien iħossu mdejjaq, mikdud, mifni, mingħajr ma jaf għaliex. Kien iħoss fih donnha l-marda ta' żogħżitu, meta kien fiż-żmien ta' l-is- tudji tiegħu. It-tifkira ta' dik il-ħab- ta kienet ittih ġewwa, kien jiftakar fiha bi qrusa u b'niket bla hedu, li kien ġej mill-iżvilupp imħarrek taż- żagħżugħ ġismu u ta' dehnu għatxan għall-għerf. Kienet it-tifkira ta' dawk il-ljieli bla mistrieħ ta' ħsebijiet qarsa fuq ix-xtajtiet ta' l-Eġittu, hemm ġo Lixandra fejn missieru kien bagħtu taħt it-tmexxija ta' l-aqwa Mgħallmin ta' dak iż-żmien; u fejn ta' : sikwit, hu, wara ħruġ u mixi minn triq għall- oħra, kien isib ruħu mxarrab bin-nida tal-lejl, b'xufftejh u nifsejh b'togħma ta' ilma salmastru u b'moħħu mimli u mtaqqal b'dilemmi iebsa. Kienu mistoqsijiet għaqquxin ta' fi- losofija, ta' reliġjon u ta' pulitka li kienu jiġu f'moħħu għatxani u jħab- blulu dehnu. Is-Sinkretiżmu jew taħ- lita ta' sistemi f'kull tagħlim ta' filo- sofija u ta' reliġjon, f'dak iż-żmien, kien qabad triqtu sewwa qalb iż-żagħ- żagħ. studjużi, li dawn hekk kienu jarawh sabiħ, bħallikieku xi. bixkilla mimlija b'kull sura ta' frott bnin u sabiħ: dan iżda lil Nikodemu ma kienx jogħġbu u kien jifhem li huwa sistema li jbaxxih f'ġiehu, għax iċaħ- ħdu mit-tagħlim ta' misserijietu fir- reliġjon. Għalhekk sab li ma xejn ma jista' jaqbel, kollox kontra l-fehma tiegħu: dan kien inikktu, idejqu, jif- nih; u għalhekk qatagħha li jitlaq kull tagħlim u jibqa' xebgħan biss b'dak kollu li jaf fuq id-drawwiet qod- ma ta' ġensu u, filwaqt li ħalla l-belt ta' Lixandra, reġa' mar Ġerusalem, fejn intafa' b'ruħu u ġismu għall- bejgħ u x-xiri fin-negozju kbir ta' missieru. Għadda s-snin Nikodemu fin-negoz- ju ma' missieru. Waqt li missieru kien jibqa' f'Ġerusalem imexxi x-xo- għol minn hemmhekk, Nikodemu kien jiġri u jmur minn hawn għal hemm jiftiehem u jfiehem fuq bejgħ u xiri ma' kummerċjanti oħra. Hu kien jif- hem u jaf xogħlu sewwa b'għoġba ta' missieru. Kien jaf sewwa n-nies bid- drawwiet tagħhom, u kien dara ferm fejn isir ix-xogħol: il-Greċja u Ruma kienu għalih bħallikieku Ġerusalem pajjiżu, U dan ix-xogħol swielu mhux ftit biex iserraħlu rasu minn dawk il- ħsebijiet tiegħu, li kienu jgħajjuh u jnikktuh. Iżda meta darba waħda miet mis- sieru — ommu kienet mietitlu meta kien għadu żgħir, għax l-inqas ma kien jiftakarha — sab ruħu mill-ġdid imgħargħar fin-niket u fid-dwejjaq ta' dari u mhux ftit kien iħossu jistmerr u jiddardar għall-kliem ċajtier u għa- mil ieħor ferrieħi ta' dawk li huma żgħażagħ. Missieru kien. wieħed mill- aktar meqjuma ta' Ġerusalem. Ta' bniedem għaqli f'għamilu, sod f'kelm- tu, għaref fil-liġi u mimli biz-zelu għall-osservanza tad-drawwiet ta' missirijietu, kien ġie lilu mogħti siġġu fis-Sinedriju. Wara mewtu ebda ħadd ma kien jiddubita li ibnu Nikodemu ma kienx se jissokta jżomm il-qagħ- da ta' missieru bħala membru tas- Sinedriju. Għalhekk ġew mogħtija Ii- lu l-uffiċċji tal-mejjet missieru, flim- kien mal-ġieh, ma' l-istima u mal-fi- duċja li kien gawda missieru. U kien sewwa sew minħabba f'hekk li Nikodemu mingħajr ma ried, anzi kontra kull rieda tiegħu, sab ruħu marbut b'dawk il-ktajjen li huwa snin qabel tant kien għamel biex ikissir- hom. Il-laqgħat bla għadd tas-Sinedriju, fejn Nikodemu kellu joqgħod jara ħaf- na duħħan bla xiwi u jisma' ħafna kliem ta' bla siwi, u l-iżjed, il-ħafna kwistjonijiet u tiftix ta' bla ebda fej- da, kienu jdejquh jgħajjulu moħħu, iqanqlulu n-nervi u jitilfulu sabru. Kien qisu dejjem għalxejn jurihom u jfehemhom dak li kien jaħseb hu u jfissrilhom li dawk is-sistemi tagħhom kienu bla siwi u ma għadhomx iżjed drawwa ta' ebda xirka li żżomm ruħ- ha fil-għoli. Xejn ma kien jiswielu ju- ri u jfiehem lil dawk is-Sinedriti mkab- bra, li b'mod iżjed ħafif u ħieles u bi kliem iżjed ħelu u li jiġbed għall- ħaqq, jittrattaw nazzjonijiet oħra t- tfixkil politiku jew reliġjuż li jkoll- hom. Swielu biss dan lil Nikodemu biex beda jidħlilhom suspetti u dubji fuq il-ħsus tiegħu u li hu, min-naħa l-oħra, kien jagħraf iwarrabhomlhom b'xi għotja ta' karità pubblika. Iżda killox u kulħadd imbagħad, kien jib- qa' jħoss kif kien iħoss qabel. Mill-bqija hu kien veru Lhudi, u kien iħoss li jrid il-ġid ta' ġensu; kien iħossu dejjem imhejji li jagħmel ġid lil pajjiżu; u dan kien jaf jurih bil- kliem u b'kull għamil; iżda f'ruħu dejjem baqa' jħossu mdejjaq, mifni u ma jafx x'jaqbad jagħmel. Meta kien joħroġ bil-lejl mil-laqgħat tas-Sinedriju, kien aktarx, biex jgħad- di ż-żmien, joqgħod jiddewwem fit- triqat tal-belt rieqda, jaħseb u jtella' u jniżżel, bħal.meta kien fiż-żogħżija tiegħu. Xi drabi, imbagħad, kien joħ- roġ barra mis-swar; jintafa' jistrieħ ma' xi blata jew taħt xi siġra, b'moħ- ħu merfugħ 'il fuq, donnu jistenna xi tnebbieħa, sakemm għajjen u b'ġis- mu mkisser jiġi mqajjem miż-żernieq ta' filgħodu. Matul il-jum, meta kien ikun jista', kien ifittex il-folol biex jehda: joqgħod jisma' x'igħidu n-nies, ifittex kif jaħ- sbuha u jagħmel kollox biex jifhem sewwa t-tfixkil u t-tbixkil kollu mis- terjuż tal-kwistjonijiet ta' dik il-ħab- Runċiri iazabi U kien jagħti każ ħafna għal dak li jisma' ' min-nies sew jekk jismagħ- hom fit-triqat u fl-imsieraħ, sew fil- bazars, kif ukoll fit-Tempju waqt it- talb lill-Mulej, li fil-biċċa l-kbira fost- hom kien isib fidi sempliċi u sinċiera u, fi ħsus il-folla, kien jilmaħ il-ħsus veri: tal-kotra u, minn dan, l-ispirtu tan-nazzjon Lhudija. Hu wkoll, sa minn żmien kien intebaħ, li l-kwistjo- nijiet tas-Sinedriju, ftit jew wisq, kie- nu jolqtu lil ċertu bniedem ġdid: lil ċertu Ġesti minn Nazaret. li ħafna kie- nu jitkellmu fuqu. Nikodemu: għall-ewwel ftit u xejn kien ta każ, Kienet drawwa qadima tas-Sinedriti li, kull tant it-tant, ifitt- xu lil xi ħadd biex jitfgħu fuqu ħti- jiethom. biex jidhru huma ħielsa qud- diem il-poplu u quddiem il-Kbarat Rumani. U dan kien iweġġagħlu qal- bu lil Nikolemu, kien jimlieh bi ħse- bijiet koroh u ma kienx. iħallih jor- qod bil-lejl. Iżda, meta hu nnifsu sa- ma' lill-kotra titħaddet tajjeb u saħan- sitra b'għaġeb fuq dak il-bniedem, meta għaraf li Ġesti ta' Nazzaret kien ta' ebda qerq fi kliemu u ta' għaġeb f'għamilu kollu, dlonk ħass u fehem li ma għandux ma jagħtix każ minn din il-ħaġa fis-Sinedriju. Beda. għalhekk ifittex li jagħraf sewwa. l-ħaġa. Sħabu s-Sinedriti qalu- lu: Ġest ta' Nazzaret huwa bniedem qarrieqi, xewwiex u mpostur, miġnun għadu tal-liġi u tal-poplu, perikoluż u ta' l-akbar deni, bħalma huma l- profeti l-oħra qarrieqa; u li jinħtieġ wieħed jeħles minnu malajr u jeqirdu għal dejjeml . . . Nikodemu beda jit- ħasseb: jista' jkun, imma donnu li sħabi kollha tas-Sinedriju huma mbeż- żgħin u mregħdin minnu. Iżda jista' qatt ikun li bniedem waħdu jkun daqshekk ta' tiġrib . . . S'issa ħadd għadu ma semgħu minnhom, ħadd għadu: ma qabdu fil-qerq, u b'dana- kollu jridu joqtluh, bħallikieku ħaruf li jiġi maqtul bis-sikkina waqt li jżegħ- lu bihl Nikodemu, waqt li kien jaħseb hekk, imtela' bl-almu u bil-qilla. Qam bil-wieqfa quddiem dawk ix-xjuħ u meqjumin: tas-Sinedriju u, mingħajr ħafna tpaċpiċ, imma mqanqal minn stmerrija għafsija għall-ħaqq mirfus taħt ir-riġlejn ta' dawk is-Sinedriti għomja u mimlijin bil-mibegħda, qal: Jaqaw, il-Liġi tagħna tixli u tikkun- danna lil xi ħadd qabel ma tisimgħu7 F'dan il-każ id-dinja ċivili tixli u tik- kundanna lilna. Dikment f'dak l-im- kien waqgħet sikta kbira. Imbagħad, wieħed b'ħass ta' stmerrija u ta' mi-. begħda, wieġeb lil Nikodemu: ''Je- willa, inti wkoll Galilew7'' U ħass is- wed ta' stmerrija deher f'qalb ta' dawk. is-Sinedriti, li sieħeb lil Niko- demu mal-mistmerr Ġest ta' Nazza- ret. Qablu, imbagħad, is-Sinedriti fi ftehim siekta bejniethom: Jinħtieġ naqbdu fil-qerq lil dan il-qarrieqi pro- feta; jinħtieġ indawlu lill-poplu biex inbiddlulu fehemtu; u jinħtieġ ukoll nuru lill-Kbarat Rumani li dan il-Ga- lilew Ġesti ta' Nazzaret hu għadu ta' Ċesri. Iżda Nikodemu ma kienx jaqbel ma' fehemthom. Xewqa moħbija li minn żmien kienet f'qalbu, ġagħlitu jaqtagħha darba għal dejjem: ''Jin- ħtieġ, qal, nara u nkellem lil dan il- bniedem; jinħtieġ iwa nkellmu; u jekk inhu tassew dak bħal ma jgħid il-po- plu, jiena naqbeż għalih, inżomm mie- għu u ngħinu. '' U f'lejla waħda, fl-aħħar jiem tax- xahar ta' Marzu, kif kien jaf li n-Naz- zarenu kien fil-Ġetsemani ma' Ġwan- ni u d-dixxipli l-oħra, mar hemm u talab li jitkellem ma' l-Imgħallem, Kien ġa dalam. Id-dawl bajdani tal- qamar kien jimla' t-triqat u l-mogħ- dijiet b'dija mill-aktar ħelwa. Kienet tkun, mingħajr dubju, mixja jew ħar- ġa li ssaħħar, li kieku Nikodemu ġo qalbu, f'dak il-ħin, ma kellux il-ħass beżgħan u niggieżi għall-qtugħ ta' kwi- stjoni ta' ġid għalih innifsu, għan- Nazzarenu u għall-ġens kollu ta' Iż- rael. Nikodemu, iwa, kien iħoss in- nuqqas ta' qbil bla qies bejn il-ħajja tan-natura (li dejjem timxi l-istess meta fl-istess qagħdiet) waqt li dik tal-bniedem u tal-popli tista' tmil u tisfa' f'dubji, f'inċertezzi, f'ħażen u f'kefrija tal-mewt. Ġesti ta' Nazzaret laqa' lil Nikode- mu. F'dak il-għar baħħ tal-Ġetsema- ni, id-diskursata ġibdet fit-tul ġmielha. Nikodemu biex jibda l-kliem qal: U'Mgħallem, aħna nafu li int mibgħut mill-Mulej sabiex tgħallem, għax eb- da ħadd ma jista' jagħmel dawk l- għeġubijiet li inti tagħmel, jekk ma għandux 'l Alla miegħu.'' Ġesti dlonk fehem kif il-leħen im- laqlaq ta' Nikodemu kien xeħet il qawwa sħiħa tiegħu fuq dik il-kelma 'aħna' u kif qabbes b'saħħa dawk il- kelmiet, ''Int mibgħut mill-Mulej sa- biex tgħallem.'' Nikodemu, immela, ma kienx waħdu: kien ġie waħdu, iwa, iżda tkellem għall-oħrajn ukoll, u talab tifsir, u ried jaf is-sewwa dwar il-missjoni ta' Ġest. Deherlu, Niko- demu, li Ġesti seta' jafda miegħu, għax imhejji jissieħeb miegħu u, bnie- dem ta' kbir ġieh kif kien, kien jista' jgħinu u jwasslu għall-għan tiegħu. Kien, għalhekk, Dak li kulħadd kien jistenna, il-Kristu, il-Ħellies, il-Fed- dejż Kien Dak tassew li kellu jkisser il-ktajjen tal-jasar, li jreġġa' fl-ewlie- ni ġieh lill-ġens ta' Iżraeli, li jroddu ta' Rajh f'Idejh u jgħarrfu ma' kul- limkien bħala l-Ġens Ewlieni l-aktar qrib għal Alla tiegħuż Dan li ried. jaf Nikodemu, għalkemm ma għarafx igħidu bi kliem sewwa lil Ġest. Ġesti tafa' ħarstu f'għajnejn Niki- demu, rahom mixteqin, mimlijn bit- tama, imma lemaħ fihom ukoll bħal kurżità materjali u mhix għal kollox safja. Ġesti qagħad għal ħin sieket; imbagħad wieġeb: ''Bis-sewwa, u bis- sewwa kollu ngħidlek: min ma jitwe- lidx mill-ġdid ma jistax jara s-saltna tal-Mulej. ' Għal din it-tweġiba ta' Ġesti, Niko- demu ħass l-art donnha tinfetaħ taħt riġlejh u, mfixkel mix-xejn tiegħu jew mill-ftit idejiet u mħabbla, ma setax jifhem kliem Ġest; u qal: ''Kif qatt bniedem jista' jerġa' jitwieled meta hu ġa xiħ2 Jista' jewwilla huwa jer- ġa' lura f'ġuf immu u jerġa' jitwieled mill-ġdid9'' Iżda Ġest: ssokta: ''La tarahiex bi kbira li għedtlek: Jinħtieġ titwieled mill-ġdid. L-ispirtu jnebbaħ fejn irid; u tisma' iwa t-tisfira tiegħu, imma ma tafx mnejn ġej jew fejn sejjer. '' Nikodemu hawn tatu dehxa min- għajr ma ntebah, fittex jaqbad ma' idejn Ġest, donnu biex iġagħlu jkun- lu aktar ċar fi kliemu; u ħassu f'dak il-ħin donnu ma jafx, bħalma kienet drawwietu, juri b'dehnu x'irid jew xi jħoss; u mfixkel f'elf ħsieb ta' moħ- ħu, kien donnu tilef dehnu. L-idejn ta' Nikodemu kienu jagħf- su b'kull ħila lil dawk ta' Ġest, li dan. issokta jgħidlu: ''Inti Mgħallem f'Iżrael u ma tifhimx dawn il-ħwej- jeġ'. U dawn il-kelmiet ta' Ġest: kienu l-aħħar daqqa għal Nikodemu, Niko- demu issa ma kien jara xejn iżjed, la d-dawl ta' qamar u l-inqas id-dell tal- ħitan tat-Tempju; xejn iżjed ukoll ma kien jisma', Biss dawk idejh li donn- hom kienu għadhom juruh u jġagħ- luh iħoss dak li għadda minn għa- lih, bħalma dak li jkun qed jegħreq jaqbad mitluf f'dik il-għuda li jsib taħt idejh. Bħal textix qawwi u ta' telfa kien jimlielu moħħu u, kull tant il-tant, kien jidhirlu jisma' l-kelmiet: fik a. għax Alla hekk ħabb id-dinja, li tagħha l-Ibnu l-Waħdieni, biex kull min Fih jemmen ma jintilifx, imma jikseb il-ħajja ta' dejjem . . . Alla ma bagħatx lil Ibnu biex jikkundan- na, iżda sabiex Bih id-dinja tinfeda. Kull min Fih jemmen mhux ikkun- dannat; imma min Fih ma jemminx, hu diġà kkundannat… . '' k Imbagħad Nikodemu ma sama' xejn aktar, ma fehem xejn iżjed. Sab ruħu fit-triq, mgħammex f'għajnejh mill- ewwel imrieżaq tax-xemx. In-nies kie- nu ġa fit-toroq u kollox kien miexi bħal jiem ta' qabel, imma f'qalb Ni- kodemu kien ġara xi ħaġa li fiha, ukoll huwa nnifsu, ħadd ma għaraf ifisser. U reġa' f'dawk il-ljieli ta' bla nagħas, ta' dwejjaq u ta' niket, Niko- demu bilkemm kien' jiftakar il-kliem li kien sama' minn Ġest: kultant kien . jiġih bħal dawl li jiftakar u jifhem xi ħaġa, iżda dan kien joħloqlu mistoq- sijiet ġodda u dubji oħra, u kien jiġ- rilu bħal dak il-għama li jħares lejn ix-xemx u jħoss iwa s-sħana tagħha, imma le jaraha. U ma'nzertalu qatt lil Nikodemu li jerġa' jiltaqa' ma' l-Imgħallem. De- herlu li hu każ imgħawweġ, għax ħat- na kienu jiltaqgħu miegħu, jarawh, ikellmuh u jiġu minnu benefikati, Każ tal-għaġeb, li żiedlu niket kbir u taj- jarlu kull nagħsa f'ħafna ljieli ta' dwejjaq u ta' biża'. Biss f'dak il-jum ikreh, meta 'sa- ma'' li Ġest kien ġie maqbud mill- għedewwa, imżeblah u smawwat, mix- li u kkundannat u, mgħobbi bis-sa- lib, meħud fuq il-Kalvarju biex jiġi maqtul, biss dak inhar, Nikodemu, sata' jsibu u jifhem il-misterju, il-mis- terji kollha, li nikktu ħajtu kollha u tajrulu nagħsu fil-biċċa l-kbira ta' l- iljieli. Dak kien tassew l-Iben Waħdieni tal-Missier, mogħti lid-dinja, lid-dinja kollha, sabiex min FIH jemmen ikol- lu l-ħajja ta' dejjem. U meta għaddiet il-burraxka u Ġe- si: miet u qam minn bejn l-imwiet, Nikodemu kien ta' kuljum, sakemm xjieħ, jitla' fuq il-Golgota u jibqa' hemm fuq għal sigħat twal f'ġabra qaddisa. Minn hemm 'il quddiem l-ir- qad tiegħu ħiemed u ħelu: hu kien ra u kien sama', u meta kien jim- tedd, ħsiebu kien ikun biss ''li jkun jista' jibda bl-irqad il-mixja tiegħu lejn l-eternità. ' F'għodwa waħda, Nikodemu, in-- stab mejjet fis-sodda tiegħu. Wiċċu daħkan bħal dak ta' tarbija li sabet ruħha mtajra s-sema waqt il-ħolm; u waqt il-ħolm ukoll Nikodemu, waqt l-isbaħ ħolma, qabel ma miet, ruħu sabet lilha nfisha fis-sema, fejn tabil- ħaqq tara kollox, mingħajr ebda star, u mingħajr ebda misterju, imma fis-: sliem ta' żernieq li ma jkollu qatt ebda għibien.