Innijiet ad unur San Gejtanu (1) Innu Popolari lil San Gejtanu Tiene (Xerrdu l-Ferħ) Astratt: Fost il-ħafna innijiet kbar u żgħar li jindaqqu matul il-ġimgħa tal-festa titulari ta' San Gejtanu ġewwa l-Ħamrun insibu l-Innu Popolari lil San Gejtanu Tiene, mużika ta' Mro. Anton Muscat Azzopardi (1903-1979) u versi ta' Dun Frans Camilleri (1919-1990). Dan l-innu, komunement magħruf bħala 'Xerrdu l-ferf' - liema titlu ttieħed proprju mill-mod ta' kif jibda l-ewwel vers, 'Xerrdu l-ferħ minn qlubkom hienja' — inkiteb fl-1947. Din hi data storika għax fi kliem Joseph Mifsud Matrenza, ''il-parroċċa ta' San Gejtanu ċċelebrat b'tant entużjażmu u kobor ir-raba' ċentinarju tal-mewt ta' San Gejtanu fejn il- poplu Ħamruniż seta' jgawdi ħafna ferħ reliġjuż u soċjali għal ġimgħa sħiħa. ' Kliem muftieħ: Innu Popolari, San Gejtanu Tieni, Xerrdu l-Ferħ, Mro. Anton Muscat Azzopardi, Dun Frans Camilleri, Parroċċa San Gejtanu, Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħamrun L-innu jaf il-bidu tiegħu ftit wara l-Gwerra l-Kbira meta, skont kif jirrakkonta Mro. Michael Angelo Chircop fl-artiklu' tiegħu, is-Surmast Anton Muscat Azzopardi A. Mus. L.C.M. kien qed jidderieġi l-banda tiegħu fil-festa ta' San Gejtanu u f'xi ħin, waqt li din waqfet għal ftit mistrieħ, niżel minn fuq il-planċier. F'dak il-ħin mar ġuvnott fuq is-Surmast u, filwaqt li tah biċċa karta f'idu qallu dal-preċiżi kelmiet: 'Ktibt poeżija żgħira lil San Gejtanu mingħajr il-mużika.' Is- Surmast, ta' bniedem ġentlom li kien, tah kelma li kien ser jimmużikalu din il-poeżija. Dak il-ġuvnott ma kien ħadd ħlief Dun Frans stess. Infatti, il-versi tal-Innu Popolari lil San Gejtanu Tiene jġibu d-data tas-7 ta' Mejju 1947. Oriġinarjament, l-innu kien fih seba' strofi, u wara kull waħda, ritornell. Fihom il-poeta jitkellem fuq il- ħajja qaddisa ta' San Gejtanu li dejjem fittex li jgħin b'kull mezz u mod possibli lill-proxxmu tiegħu. Illum-il ġurnata, minn dan l-innu fadal biss l-ewwel żewġ strofi. Barra minn hekk, fejn fir-ritornell ir-rima kienet waħda mbewsa, it-tieni u t-tielet vers issa qelbu posthom biex tiġi waħda mqabbża. Dan sar biex l-aħħar żewġt ivrus ikunu jistgħu jirrepetu ruħhom fil-kant. FORMA: Innu popolari ismu miegħu, huwa tip ta' xogħol mużikali qasir, sempliċi u tal-widna. Jinħadem hekk biex tingħata aktar attenzjoni fuq il-ħsieb reliġjuż li fuqu ikun inkiteb. Infatti, bħala innu, Xerrdu l- Ferħ huwa magħmul biss minn introduzzjoni qsajra ta' żewġ battuti, segwita minn għoxrin battuta oħra replikati li bejniethom ikompru strofa ta' tmien battuti u ritornell ta' 12-il battuta rispettivament. Dan tal-aħħar huwa itwal mill-istrofa minħabba li, l-aħħar żewġt ivrus tiegħu huma mtennija - Fil-qdusija u fl-imħabba / O missier aħna nħobbuk. (Mużika. tas-Surmast Muscat Azzopardi A.Mus. Xerrdu l-ferħ minn qlubkom hienja Kbar u żgħażagħ u ċkejknin, F'dan il-jum sabieħ ta' festa, Ma' Gejtanu magħqudinl O Gejtanu, ibqa' magħna 1 Fil-qdusija u fl-imħabba; Biex tgħallimna Ikoll nixbhuk O Missier, aħna nħobbukl Int ħabbejt fuq kollox 'l Alla U batejt bil-qalb għalih. I Qalb il-faqar u t-tbatija Liema tama kellek Fihl O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ… Lilu qdejt bi mħabbtek kollha Bl-għerf u l-ħeġġa fost l-erwieħ. Lilu xtaqt maħbub mill-kotra, Ħdimt għalih bla taf mistrieħ. O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ… Int saħħaħt il-Knisja Tiegħu, 1 Tal-għedewwa l-qerq irbaħt. Ma' Ġesu fl-Ewkaristija Bl-oħla mħabba l-qalb serraħt. O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ Int ħabbejt bi kliem tas-Sema, Tagħti d-dawl lill-midinbin, Int ressaqthom lejn is-Sewwa U ħabbewk, Missier ħanin. O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ… Qalb il-foqra, qalb il-morda Xħett, il-hena tas-smewwiet Imlejt qalbhom b'dawl il-faraġ, B'sabar kbir u bit-tamiet. O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ Kemm hi ħelwa l-għaqda m'Alla Fit-tbatija, fit-tiġribl Fi ħlewwiet l-imrar jinbidel, F'hena u faraġ is-salib. O Gejtanu, ibqa' magħna eċċ… ' s-Surmast Anton Muscat Azzopardi — l-aħħar seba' snin ta' ħajtu'. Programm tal-festa San Gejtanu 2003 pġ. Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħamrun A.D. 1889. L-analiżi li ġejja tinkludi biss deskrizzjoni qasira u ġenerika ta' dan l-innu mingħajr ma tidħol f'wisq dettal bla bżonn: INTRODUZZJONI (b. 1-2'): L-innu jiftaħ b'fanfara ċkejna u bl-istrumenti kollha tal-banda jdoqqu fl- unisonu', kulħadd skont ir-reġistru tiegħu. Ħafna darbi, fanfara isservi biex tindaqq mit-trumbetti f'xi parata militari. Peress li t-tonalità ta' dan l-innu hija in Sib Maġġuri, il-fanfara tinbena fuq it-trijadi' tad-dominanti, i.e. Il-motif' ritmiku fl-ewwel battuta jservi ta' mbuttatura li permezz tiegħu l-mużika titla' b'qabża għat-tieni waħda. Kif mistenni, il-fanfara tindaqq bil-qawwi ħafna (fortissimo). STROFA (2' — 10'): F'din is-sentenza mużikali, li tibda in aria, insibu biss żewġ akkordji ewlenin. Kif juri tajjeb l-eżempju ta' hawn taħt, littra 'x' turi kif l-istess motif li kellna fil-bidu qed jintuża wkoll fit- tieni parti tas-sentenza. Din hi għodda ferm meħtieġa għal meta tiġi biex tfassal melodija tajba. Hemm imbagħad nota partikolari, is-SOL, li tidher tista' tgħid f'kull battuta. Is-SOL, minbarra n-nota l-oħra, il- FA, hija nota komuni fiż-żewġ akkordji fuq imsemmija. Dan għaliex, hi tifforma s-sesta u n-nona fl- akkordji tat-toniku' (I) u dominanti' (V) rispettivament. Lejn tmiem is-sentenza l-mużika tiġbed lejn il- FA Maġġuri minħabba li l-MI, minflok il-bemoll, issa għandha l-bekwadru' bħala sinjal. RITORNELL (10' — 22' (237)): Dan hu maqsum f'żewġ partijiet żgħar fejn il-waħda hi iqsar mill-oħra. Fl-eżempju t'hawn taħt (10' — 147) qed inġib ukoll il-kontro-melodija biex nuri kif il-kompożitur jaqbad l-ewwel tliet noti minn tal-melodija u jeqlibhom ta' taħt fuq biex bihom jifforma kontrapunt' ħafif. Dan il-passaġġ jikkontrasta ferm minn dak ta' qablu għax iħaddem dik li nsejħulha polifonija'. (Din il-kelma hija l-oppost ta' omofonija fejn il-melodija hi akkumpanjata biss minn akkordji, bħal fil-każ tal-ewwel sentenza mużikali.) F'dik li hi struttura, il-mużika tibni ruħha fuq repetizzjoni tal-istess frażi qasira, fejn il-waħda kull darba titla' grad ogħla minn dik ta' qabilha. Din it-tip ta' binja tħaddem dik li aħna nsejħulha s-sistema 'readv, steadv, go'. Dawn l-erba' battuti jkopru biss l-ewwel żewġt ivrus minn tar- ritornell. 2 Daqq tal-istess noti minn strumenti differenti. 3 Tip ta' akkordju magħmul minn tliet noti fuq xulxin. 4 Ċellola ta' mhux anqas minn żewġ noti differenti li flimkien jagħmlu sens mużikali. $ Grupp ta' tliet, jew aktar, noti li joħolqu akkordju bejniethom. 6 L-ewwel grad fi skala mużikali ta' tmien noti wara xulxin. 7 Il-ħames grad fi skala dijatonika. Skala, kelma bil-Latin li tfisser 'sellum', ġieli tissejjaħ ukoll gamma. $ Dan is-sinjal jintuża biex iqiegħed in-nota fit-ton sewwa tagħha. Xogħlu hu li, itella' jew iniżżel in-nota b'nofs ton skont jekk din qabel kellhiex xi djesis jew bemoll. 9 Tip ta' mużika fejn żewġ melodiji differenti jiltaqgħu flimkien. 10 Tip ta' ħjata mużikali fejn għandek nisġa ta' aktar minn melodija waħda għaddejja fl-istess waqt. Fit-tieni parti tar-ritornell (14' — 22' (23')) insibu bejn wieħed u ieħor l-istess materjal tal-iSTROFA. L- uniku differenza bejniethom hi li, filwaqt li din timmodula, ir-ritornell jagħmel ħiltu biex 'il din jevitaha, u minflok jagħlaq fl-istess tonalità li l-innu jkun beda biha. F'din il-parti wkoll, naraw it-tieni żewġ vrus jirrepetu ruħhom bil-għan li jsir aktar aċċenn fuq l-idea li, San Gejtanu huwa il-missier maħbub tal- Ħamruniżi kollha. Il-festa t-tajba lill-Ħamruniżi kollha. Mifsud Matrenza Joseph: Għaqda Mużikali San Ġużepp Ħamrun — Storja u ritratti fuq tagħrif miġbur 1989. Vella Bondin Joseph: Il-mużika ta' Malta fis-sekli dsatax u għoxrin — Pubblikazzjoni Indipendenza (PIN) Malta 2000.