QARI LI TOĦROĠ /L-GħAQDA IR-RABA' KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI A TA' L-1931 ' INHOBBU L-LSIEN MALTI- 'Il-Isien malti bawn min iħobbu u hawn min ma jħobbux. Ma naħsbux illi fost il-Maltin. hawn min . jobogħdu; għallinqas. ma naraw l-ebda raġuni għaliex wieħed għandu jarmi u jirfes ilsien pajjiżu. Il-lum erba' kelmiet lil dawk li jħobbuh, biex in- għidulhom iħobbuh iżjed : darb'oħra erba' kelmiet lil dawkli ma jħobbuhx, biex ingħidulhom jibdew iħobbuh, L-imħabba tfisser għamil. ħidma, mhux kliem. Min iħobb bil-kliem biss ma jħobb xejn. : Dawk li jħobbu l-Ilsien malti jew huma. kittieba, Lil ta' l-ewwel— lill-kittieba —ngħidulhom: Ħobbu dejjem. iżjed il-lsien. tagħkom, billi a) tħaddmuh, b) issaffuh, c) tagħnuh, d) torqmuh. Ħaddmuh, għaliex. l-ilsna. bħal biċċa. għodda. tal- z ħadid jew tal-azzar; jekk: tħaddimha, iżżommha 'dejjem tlekk, nadifa u kaddejja ; jekk tħalliha qe għda, titlef 7 lewnha, issaddad, u ma taqdikx. . Sajfuh ; la ddaħħlux bla bżonn kliem barrani, iżda fittxu li tħaddmu l-kelma maltija għal kull ħsiebu għal 7 kull ġibda tal-qalb:. u meta jinħtiġilkom iddaħħlu xi ' kelma barranija, atuha sura minh tagħna, maltija, bħal. ma għandna ħafna kliem li, għalkemm barrani, ma jin- għarafx minn dak li hu qadim u ewlieni f'ġensna, Għanuh ; ħaddmu, jekk jista' jkun, il-kliem kollu li għandna fi lsienna : tinqdewx dejjem bl-ewwel erba' kelmiet li jiġu f'raskom intom u tiktbu, għax b'hekk ħafna kliem jintesa u jmut: Daħħlu għidud ġdid u xbihiet ġodda li jġibu: tajjeb mal-ħsieb jew mal-ħaġa li : tridu tgħidu, għaliex it-taħdit imxebbaħ iżid, ikabbar u jgħani lil-Isien. Daħħlu wkoll, bil-għaqal u bid-dehen li jitolbu l-liġijiet tal-ilsna, kliem ġdid biex tfissru ħse- bijiet u ħwejjeġ ġodda: tisselfux b'għajnejkom magħluqa. Orgmuħ: naqquh mill-kliem fieragħ, .mill-għidud imgħawweġ, minn xi ilħna ħorox'; atuh nisġa mżewqa fil-vokali, fil-konsonanti, fil-kliem ; aatuh mixja ħafifa u daqq ħelu, għall-widna. is-sabiħ jingħoġob u jinħabb, għaliex, bħal ma għanna Keats, e Ħaġa sabiħa għajn ta' ferħ: għal dejjem 9. Lil tal-aħħar — jiġifieri lill-karrejja —ngħidulhom : , Ħobbu dejjem aktar lil-lsien tagħkom: a) billi. tagħżlu u tixtru dawk il-kotba li huma — miktubin tajjeb, jiġifieri li fi hem mhux biss ħsebijiet mimlija u fejjieda, fisus' xerqin u tagħlim fuq il-ħajja, iżda wkoll kliem magħżul, nisġa ta' għidud qawwija u. sabiħa, ortografija tajba; f'kelma waħda, lsien malti kif għandu jkun; b) billi, wara l-għażla — tal-kotba taqraw bil-qalb : I dak li jkun inkiteb għalikom, jiġifieri mhux taqraw biss għall-mogħdija taż-żmien, iżda biex titgħallmu u taraw x'setgħat għandu l-Isien malti, u hekk titħabbu miegħu, :: għax taraw il-ġmiel. li fih moħbi; e) billi. tħajru oħrajn jaqraw, u jaqraw it-tajjeb; tfehmuhom, jekk ma jaslux weħidhom, kif jagħarfu 1oj:- ktieb tajjeb minn wieħed kajman : u jekk għandkom xeħta għall-qari msamma u ħabta .żżewqu leħenkom mal-fehma tal-ktieb, aqraw lil ħaddiħor xi kotba tajba, — ngħidu aħna, tal-Istorja ta' Maltà, la. darba l-kotba ta'- l-Istorja huma l-aktar iebsin: għal min ma hux imdorri: B U. issa biex nagħalqu: — Il-lsien tiegħu kullħadd jista' jħobbu iżjed, għaliex dejjem tista' ssib fih x'jiġbdek, xi jħajrek, x'ihennik. ' Wieħed mill-akbar u mill-ifjen kittieba ta' l-Italja— — Niccolb Tommaseo—li kiteb wieħed mill-aqwa u mill- isbaħ dizziunarji li għandu l-Isien taljan, u li kien xjeħ fl-istudju. fit-tagħlim, u fil-kitba, sebaħ darba. fil-għodu kmieni fil-bieb tad-dar bi ktieb-f'idu. Għadda wieħed ħabib tal-qalb u qallu: a Niccold, għodu għodu x'inti tagħmel b'dak il-ktieb f'idek 29: Wieġbu :. x Qiegħed nifli u nifhem aħjar il-isien tiegħi, għax. għadni ma nafux sewwa. ;