Iċ-Ċurkett fl-Iskavi tal-Knisja ta' S. Katarina fil-Belt - Kitba tal-Kan. Tifsira tal-kelma 'ċurkett' Bil-kelma 'ċurkett' mill-ewwel tiġi f'moħħna xi ċerimonja ta' għerusija jew żwieġ. Din ħaġa naturali għaliex il-bnedmin draw jużaw iċ-ċurkett bħala sinjal ta' għaqda u fedelta'. U aħna ż- Żwieten meta nsemmu lill-patruna tagħna Santa Katarina fl-istess kuntest li nużaw il-kelma 'ċurkett' mill-ewwel niftakru fl- Għerusija tal-Verġni u Martri Katarina ma' Ġesu'. Il-knisja ta' S. Caterina d'Italia. Tliet snin ilu kien qiegħed isir xogħol ta' manutenzjoni fil-knisja ta' Santa Caterina d'Italia fil-Belt Valletta, li minnha hu nkarigat is-saċerdot Zejtuni Dun Gino Gauci. Waqt dan ix-xogħol, b' kumbinazzjoni nstab ċurkett fil-maskan taħt ħajt ħdejn il-pedamenti tas-sagristija tal-punent ta' din il-knisja. Iżda qabel nirrakkonta s-sejba ta' dan iċ-ċurkett, nixtieq li nikteb ftit dwar din il-knisja, ġawhra tal-arti pittoreska u arkitettonika, lt magħha l-knisja parrokkjali tagħna taż-Żejtun għandha rabta ġmielha. Deskrizzjoni Tal-Knisja — L-ordni tal-Kavallieri ta' San Gwann kien maqsum fi tmien Lingwi li kienu jirrapreżentaw il-pajjiżi Kattoliċi prinċipali tal-Ewropa. Kull lingwa kellha l-Berġa, speċi ta' palazz residenzjali, b' kappella konnessa magħha. Barra minn hekk, kull lingwa kellha l-kappella tagħha fil-knisja Konventwali tal-Ordni, dik li Ilum insejħulha l- Konkattidral ta' San Gwann fil-Belt Valletta. Waħda minn dawn il-lingwi, kienet il-Lingwa Taljana, lingwa mportanti u sinjura, peress li kienet tippossjedi ħafna artijiet mifruxa fl-Italja. Din il- Lingwa Taljana bniet il-knisja ta' Santa Katarina fil-Belt Valletta, peress li t-Taljani kellhom bħala patruna tagħhom lill-Martri Santa Katarina, l-istess bħaż-Żejtun. Din il-knisja nbniet fis-sena 1575, jiġifieri 10 snin biss wara t-tqegħid tal-ewwel ġebla tal-Belt. Kien il-Malti Glormu Cassar li ħażżeż il-pjanta tagħha. Iżda fis- sena 1713, hi ġiet restawrata bi spejjeż tal-istess Lingwa Taljana. Għalkemm il-parti l-kbira tal-knejjes Maltin ippjantati ċentralment jiddataw mill-aħħar snin tas-seklu sbatax, din ta' Santa Katarina nbniet madwar mitt sena qabel. Il-knisja preżenti għandha tmien Din il-knisja nbniet fis-sena 1575, jiġifieri 10 snin biss wara t-tqegħid tal-ewwel ġebla tal-Belt. Għaqda Mużikali Beland e Żejtun 7 It-32 Pubblikazzjoni €2015:—— 71 naħat, b' kanċell f' kaxxa rettangolari. It-twieqi nofs tond fuq il-faċċati tal-ġnub ifakkruna fix-xogħol ta' Ġlormu Cassar. L-istess jagħmlu l-pilastri fl-irkejjen tal- faċċata. Il-Berġa tal-Italja, illum fi Triq il-Merkanti, inbniet sentejn qabel din il- knisja. Il-koppla hija spazjuża b'kustilji dojoq u grazzjużi telgħin 'l fuq lejn għajn ċentrali. Arti fil-Knisja l Caravaggio kien imsejjaħ Malta biex iżejjen din il-knisja, iżda Ilum naraw fiha priċipalment żewġ kwadri mpittra minn artisti ta' fama kbira: Mattia Preti u Benedetto Luti. Preti pitter il-kwadru titulari, il-martirju bil-Qtugħ ir-Ras ta' Santa Katarina. Hu dan il-famuż kwadru li jgħaqqad il-knisja parrokkjali tagħna ma' din il-knisja Taljana, għaliex il-kwadru titulari taż-Żejtun hu kopja tiegħu. Mattia Preti dam is-snin jgħix f' Malta u pitter ħafna kwadri għall-knejjes Maltin, fosthom is-saqaf tal-Kon Kattidral ta' San Gwann. Il-knisja S.Caterina d'Ttalia fiha tliet artali. Il-kwadru tal-Kurċifiss ġie mogħti minn Balliju fl-1720 li ġiebu minn Piacenza fejn kien joqgħod. Zewġ kwadri tal-ġnub juru l-Għerusija ta' S. Katarina u ieħor hu pittura tajba Spanjola. Iżda wara l-kwadru ta' Mattia Preti, l-aħjar xogħol f' din il-knisja hu l-kwadru tad-Duluri, pittura tal-artist Boloniż, Benedetto Luti (1644-1724). Dan il-kwadru hu uniku f'Malta. Hu kwadru ffirmat u ddatat 1720. Luti kien dik il-ħabta Principe tal-Accademia Rumana ta' San Luqa. Luti bagħat dan il-kwadru tad-Duluri minn Ruma propju għal din il- knisja Taljana f' Malta. Hu kien pittur ta' influenza kbira f' Ruma. Filfatt wara l-mewt ta' Carlo Maratta fl-1713 hu sar, flimkien ma' Francesco Trevisani, il- pittur l-iktar importanti f'Ruma. Ġojjelli mill-Gżejjer Maltin Nhar il-31 ta' Marzu 2013, Ħadd il-Għid, il-Fundazzjoni Patrimonju Malti nawgurat il-wirja 'Ġojjelli mill- Gżejjer Maltin'. L-iskop li għalih kienet ġiet imwaqqfa din il-fundazzjoni kien propju dan: li torganiżża wirjiet ta' teżori artistiċi Maltin li qatt qabel il-poplu Malti ma kien ra. Il-fundazzjoni kienet kapaċi fl- imgħoddi tesebixxi oġġetti prezzjużi f' kollezzjonijiet privati. Iżda forsi wieħed jistaqsi: Għaliex ġojjelli7 Għaliex il-ġojjelli ftit li xejn saru studju dwarhom fl- imgħoddi. Żewġ kwadri tal-ġnub juru l- Għerusija ta' S. Katarina u ieħor hu pittura tajba Spanjola. Barra minn hekk, issa daħlet moda, speċjalment fost in-nisa Maltin, li jbiegħu l- oġġetti prezzjużi li għandhom u li huma probabilment wirtu mingħand l-antenati tagħhom, biex dawn il-ġojjelli jinħallu. Dan żgur qed iwassal biex ġojjelli ta' valur artistiku ġmielhom qegħdin jinqerdu, għaliex li tiżżejjen bihom m'għadhiex moda. Fil-wirja ma ġewx esibiti biss il-ġojjelli l-iktar sbieħ jew l-iktar prezzjużi li jappartjenu lill-familji għonja, iżda wkoll oġġetti milbusa mill-popolin in ġenerali. Iċ-Curkett . B'fortuna kbira għalina ż-Zwieten, devoti ta' Santa Katarina V.M. din il-wirja nkludiet ċurkett mill-iskavi tal-knisja ta' 'Santa Caterina d'Italia'. Ftit huma l- ġojjelli li nafu eżattament minn fejn ġew. Iżda mhux fil-każ ta' dan iċ-ċurkett, għaliex hemm investigazzjoni serja dwaru. Għalhekk għandna ċertezza dwar iż- żmien meta hu tqiegħed fejn instab, u hekk nafu fiż-żgur li nħadem qabel ċerta data. Dan hu konfermat minn studju tal-istil tiegħu. Hu magħmul mir-ram u mżejjen b'ħaġra prezzjuża. Imma għad irid isir aktar studju dwaru. Iċ-ċurkett instab fis-sena 2011 fil-maskan tal-pedamenti ta' ħajt fil-knisja ta'— … din il-wirja Santa Katarina fis-sagristija tax-xellug, meta kien qed isir xogħol ta' restawr f'din: nkludiet ċurkett il-knisja minħabba l-bini tat-tejatru l-ġdid. Il-post fejn instab imur lura għal xi: — mill-iskavi tal- żmien bejn l-aħħar snin tas-seklu 16 u nofs is-seklu 17. Din hi data propabilment— knisja ta' 'Santa żgura, ibbażata fuq studju dwar il-materjal fejn instab u ċ-ċeramika misjuba fl-:— Caterina d'Italia' istess post. Ma nistgħux ngħidu li dan iċ-ċurkett hu ta' valur importantissimu u għoli ħafna f'dak li hu prezz tiegħu fis-suq, iżda l-valur tiegħu jinsab, l-aktar għalina ż- Zwieten, fil-post fejn b' kumbinazzjoni tqiegħed jew intilef snin kbar ilu. Il-valur tiegħu hu pjuttost storiku u fir-rabta tiegħu mal-knisja ta' Santa Katarina. m 54, Telgħat Raħal Ġdid, Paola PLA 1706 VN nd AT EA ENTERPRISES LTD ĠA A Al qa eto 1 TGT o o IMUR ŻMIREK ĠSMCO sm,. Diċ B Baumer. Għaqda Mużikali Belarid 2 Żejtun 7 It-32 Pubblikazzjoni 2015: 75