Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 1811-2011 Publju ta' Malta. Fl-1610 is-Sinodu Djoċesan imsejjaħ mill-Isqof Tommaso Gargallo ddikjara lil San Publju Patrun u Protettur ta' Malta u għalhekk ko-patrun ta' dawn il-gżejjer flimkien ma' San Pawl. Din kienet ix-xhieda ta' kemm Publju ta' Malta kien fil-qalb ta' ħutu l-Maltin. Maż-żmien San Publju sar ukoll il-patrun partikolari tal- lokalita' tal-Floriana u spiċċa aktar identifikat ma' din il-lokalita', kif inhu xieraq, milli ma' Malta kollha kemm hi. Din il-kitba li qed tixxandar proprju sena wara li l-Knisja Maltija fakkret 400 sena minn mindu San Publju ngħata dan l-ogħla ġieħ minn ħutu l-Maltin, trid terġa' titfa' dawl fuq kemm kien maħbub dan il-qaddis patrun u protettur ta' Malta fi gżiritna u xhieda oħra ta' dan, li hija s-suġġett ta' din il-kitba, huma x-xbihat, tradizzjonijiet, bċejjeċ letterarji u mużikali, etċ., mifruxa ma' Malta u Għawdex u saħansitra anki barra minn Malta. Din il-kitba għandha twassal, għaldaqstant, biex il-figura ta' Publju ta' Malta, terġa' tikseb f'pajjiżna l-importanza u l- ġieħ li jixirqilha. Il-Knisja Arċipretali ta' San Publju tiddomina fuq Pjazza San Publju San Publju u l- Floriana Ġa għidna li l-lokalita' tal-Floriana Ilum hija l-aktar post fil- gżejjer Maltin li għandu rabta ma' dan il-Qaddis Patrun ta' Malta, propju għax maż-żmien sar ukoll il-Patrun partikolari ta' din il-belt. Huwa ovvju għaldaqstant li hemm bosta affarijiet li jixhdu l-konnessjoni ta' dan il-qaddis ma' din il-lokalita' li ser jiġu elenkati kif ġej: - Il-Knisja Arċipretali u Parrokkjali ta' San Publju. -— Statwa ta' San Publju fil- Altoriljiev fuq wara tal-bieb tal-Imdina San Publju u l-iMdina Ir-rabtà ta' San Publju ma' l-Imdina, iċ-ċentru tal-Kristjaneżmu ġebel maġenb il-Knisja Arċipretali u Parrokkjali ta' San Publju. - Statwa fil-faċċata tal-Knisja - St. Publius Club. - St. Publius Pharmacv. - xid Januarv (Kafeterija). Fil-Floriana nsibu ukoll triq imsemmija għal dan il-qaddis li Statwa ta' San Publju mal-ġenb tal-knisja arċipretali tas-Salib Mqaddes ilha ġġorr dan l-isem mill-anqas sa mill-1873. f'Malta, hija waħda storika u profonda. Fuq il-lapida li hemm fuq il-bieb prinċipali tal-belt kapitali l- antika ta' Malta jidhru l-ismijiet kemm ta' San Pawl kif ukoll ta' San Publju. L-iskrizzjoni fuq il-lapida, fost affarijiet oħra ssemmi lil San Publju b'dan il-mod: '… PRIMUM PRAESULEM DIVUM PUBLIUM PATRITIUM HABUIT,….. (.. L-EWWEL ISQOF SAN PUBLJU KELLU D-DAR TIEGĦU, …) u qed tirreferi għall-fatt li fl-imħoddi San Publju kellu d-dar tiegħu fl-inħawi tal-Imdina. Din il-lapida tqiegħdet hemm, fl-1724, fi żmien il-Gran Mastru Antonio Manoel de Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana info(ġvilhenabe.com 96.1 Vilhena fm Vilhena li ismu wkoll jidher fil-lapida. f Propju malli wieħed jidħol mill-bieb prinċipali tal-Imdina jiġi fi Pjazza San Publju. Milli jidher fl-imgħoddi din il-pjazza kienet magħrufa bħala Strada San Publio u din it-triq/pjazza ilha msemmija għal San Publju mill-inqas sa mill-1891.47 Fuq in- naħa ta' ġewwa ta' dan il-bieb wieħed isib il-figuri, skolpiti f'altoriljiev, tat-tliet qaddisin patruni ta' dawn il-gżejjer: San Publju, San Pawl u Sant' Agata. '' Dawn fil-fatt huma wkoll qaddisin patruni tal-iMdina. Ir-riljievi preżenti kienu saru fl-1963 minn Marco Montebello (1913 - 1992) biex jissosititwixxu l-iskulturi oriġinali li kienu ttieklu sew biż-żmien. f' Fuq il-Bieb tal-Griegi, imbagħad, wieħed issib niċċa b'pittura tal-Magħmudija ta' San Publju. € Fil-Katidral Metropolitan ta' l- Imdina, fuq ix- xellug tal-bieb il- maġġur, wieħed isib statwa sabiħa ta' San Publju. Inħadmet fl- 1885 minn Giuseppe Valenti Palermo u turi lill- qaddis bilqiegħda fuq tron bl-ilbies pontifikali. Il- qagħda ta' id il- qaddis qed tagħti l- barka turi t-taħriġ akkademiku tal- artist.0 Statwa ta' San Publju fil-Katidral tal-iMdina Fl-istess katidral, wieħed isib li l-kappellun tan-naħa tal-lemin huwa ddedikat ukoll lil San Publju. Il-pittura tal-artal, li tirrappreżenta Il-Martirju ta' San Publju, ġejja mill- bottega ta' Preti u tista', fil-fatt tkun xogħol tiegħu stess. Ix-xena turi lil Publju, liebes l-abiti pontifikali sħaħ quddiem grupp ta' insara li qed jiġu mdaħħla fl-arena tal-iljuni. 7 Fl-istess kappellun, fil-għoli, wieħed isib pittura li turi Il- Magħmudija ta' Publju. Pittura oħra li tirrigwarda lil San Publju fil-Katidral tinsab fis- sagristija ta' ġewwa u turi lil San Pawl qed jordna lil Publju Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana info(ġvilhenabe.com 96.1 Vilhena fm Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 1811-2011: f bħala Saċerdot, xogħol ta' segwaċi Malti ta' Mattia Preti'€ filwaqt li San Publju jerġa' jidher f'dan il-Katidral fil-Kappella tal- Kurċifiss flimkien ma' Pawlu, Luqa u għadd miġbura jaduraw lit-Trinita' Mqaddsa bil-Madonna f'riġlejha għarkopptejha, xogħol ta' Zahra. f San Publju f'Ħ' Attard F'Ħ' Attard wieħed isib il-Knisja ta' San Pawl Nawfraġu li nbniet fl-1729. Fir-rapport tal-Vista tal-Isqof Paolo Alpheran de Bussan fl-1745, naqraw li f'din il-knisja kienu jiġu ċċelebrati tliet festi prinċipali: tnejn f'ġieħ San Pawl u oħra f'ġieħ San Publju. Il-Kwadru titulari ta' din il-knisja jirrappreżenta lil San Pawl, San Publju u San Franġisk de Paola, tliet qaddisin patruni ta' Malta. ' tl Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-knejjes Maltin : Ħ' Attard (Attard), Ħal Balzan (Balzan), Ħal Lija (Lija), PIN, Malta, 2003, p. 53-54 San Publju fil-Belt Valletta Ix-xbieha ta' San Publju tinsab ukoll f'diversi bnadi fil-Belt Valletta. Ovvjament ma jistax jonqos li wieħed isib il-figura ta' San Publju fil-Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl Nawfragu. Wieħed miż-żewġ kwadri laterali tal-kor juri lil San Pawl qed ifejjaq lil missier San Publju. Fl-istess kor, fuq iż-żewġ naħiet tat-titular wieħed isib żewġ kwadri li jirrappreżentaw lil San Publju u lil San Emidio. Dawn tpittru minn Ġużeppi Pace u tħallsu minn Publio Sciberras. Imbagħad f'wieħed miż-żewġ apside tal-kappelluni, xogħol il- pittur Palombi, wieħed isib ix-xena tat-tluq ta' San Pawl minn Malta b'San Publju, liebes ta' Isqof, maġenbu. ti Wieħed isib ukoll kwadru ta' San Publju fil-kappellun ta' Sant' Injazju fil-Knisja tal-Ġiżwiti. Mhux magħruf min kien l-awtur tiegħu. Xbieha oħra ta' San Publju tinsab fil-Knisja Parrokkjali u Bażilika ta' Sidtna Marija ta' Portu Salvu u San Duminku u eżattament taħt wieħed mill-koppletti ta' din il-knisja. Il- koppletta hija dik ta' San Piju V, ġiet impittra minn Giuseppe Cali' fl-1907, u fiha inkluda persunaġġi li kienu difensuri tal- Fidi Nisranija. Fil-pendenti ta' taħt din il-koppletta Cali' pitter erba' qaddisin protetturi ta' Malta, fosthom lil San Publju u lil San Ġwann il- Battista. San Publju huwa rrafigurat ukoll fil-pittura, fis-saqaf tal-knisja ta' San Franġisk, li turi l-glorja tal-Fqajjar t'Assisi. F'parti oħra minn din il-pittura, xogħol magħruf ta' Giuseppe Cali', jidher Ġesu' Kristu u fuq in-naħa tax-xellug tiegħu nsibu qaddisin u anġli li huma preżenti fil-glorja tal-Fqajjar ta' Assisi. Fosthom Cali' pitter lil San Ġużepp, San Pawl, San Pietru, San Duminku ta' Gużman, u San Publju Prinċep tal-gżira ta' Malta. Cali' pitter dan il-kwadru tal-Apoteosi ta' San Franġisk t'Assisi, fl-1907 u huwa meqjus bħala wieħed mill-aħjar xogħolijiet tiegħu. $ Imbagħad wieħed isib ukoll statwa tal-ġebel ta' San Publju fi Triq il-Belt Valletta, eżattament fejn id-Dwana l-antika. Din l- istatwa kienet saret fl-1757.3 Xbieha oħra tal-qaddis fil-Belt Valletta tinsab fil-Knisja ta' Santa Luċija, Din il-Pittura ta' San Publju u San Stiefnu hija xogħol ta' Giuseppe Pace (1755 - 9) 7, l-istess Pace (Giuseppe jew Ġużeppi) imsemmi aktar 'il fuq. l Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-knejjes Maltin : Valletta II, PIN, Malta, 2007, p. 20-21, 23 72 Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-knejjes Maltin : Valletta II, PIN, Malta, 2007, p. 111 73 Il-Berqa, 09.01.1957, p.5 San Publju fil-Marsa Fil-Knisja Parrokkjali tas-Santissima Trinita' tal-Marsa nsibu mużajk bix-xbiha ta' San Publju. Fl-imgħoddi kien hemm ukoll statwa sabiħa ferm ta' San Publju, riproduzzjoni kwazi eżatta iżda fiċ-ċokon tal-vara titulari li tinsab fil-Knisja Arċipretali tal-Floriana, f'niċċa f'kantuniera ta' waħda mit-toroq tal-Marsa. Din tneħħiet xi snin ilu u issa tinsab fiċ-ċimiterju ta' Maria Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 18IL-2011 San Publju fil-Mellieħa Hemm ukoll tradizzjoni Publjana marbuta mas-Santwarju popolari tal-Madonna tal-Mellieħa. Kien l-Isqof Paolo Alpheran de Bussan li kkonsagra uffiċjalment din il-knisja fit-22 ta' Mejju, 1747, imma n-nies tar-raħal jipprovaw jiffolklorizzaw dan l- avveniment bi tradizzjonijiet oħra differenti. Uħud minnhom jgħidu li dan il-post ġie kkonsagrat minn San Pawl innifsu jew minn San Publju li kien l-ewwel Isqof ta' Malta. F'dan is-Santwarju nsibu pittura li turi lil San Pawl qed isellem lil San Publju qabel it-tluq tiegħu minn Malta. Dan hu xogħol Antonio Falzon (1805-1865) li ħadmu fl-1853. L-abbozz huwa ppreservat fil-Wignacourt Collegiate Museum tar-Rabat, ' Fil-knisja parrokkjali tal-Mellieħa, imbagħad, insibu kwadru, xogħol Gianni Vella (9.5. 1885 — 3.9.1977), li juri lil San Pawl qed jikkonsagra lil San Publju 2 bħala l-Ewwel Isqof ta' Malta. Il-kwadru qiegħed fuq in-naħa tal-lemin tal-kwadru prinċipali tal-artal dedikat għan-nawfraġju ta' San Pawl f'Malta. Fil-Mellieħa nsibu wkoll Triq San Publiju. Din it-triq, bħal kull triq oħra, kellha diversi ismijiet oħra tul is-snin. Kien fl-1955 iżda li minn Seventh Street/Is-Seba' Triq saret Triq San Publiju/St Publius Street. San Publju fl-iMġarr Fil-knisja parrokkjali ta' l-Imġarr wieħed isib kwadru ta' San Pawl flimkien ma' San Publju u Sant'Agata jbierku l-gżira ta' Malta bħala patruni tagħha. Il-pittura hija ta' Guido Cali', saret fi żmien il-gwerra u nġiebet minn Għawdex fuq luzzu ta' Salvu tl Deguara, Alwiġ, L-iMġarr : il-ħajja u l-ħidma ta' niesu mill-qedem sa llum, Colour Image, Mġarr, 1999, p. 195 San Publju fl-iMqabba Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana infoŻvilhenabe.com 96.1 Vilhena fm Fil-Knisja Parrokjali ta' Marija Assunta tal-Imqabba wieħed isib artal li l-kwadru tiegħu jirrappreżenta l-konsagrazzjoni ta' San Publju bħala isqof minn San Pawl u sar minn pittur mhux magħruf. Jidher, iżda, li sar minn xi pittur Malti fl-ewwel snin 41 Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-Knejjes Maltin: Ħal Kirkop (Kirkop), L-iMqabba (Mqabba), Il-Qrendi (Qrendi), Ħal Safi (Safi), Iż-Żurrieq (Żurrieq) , PIN, Malta, 2009, p.120 San Publju jinsab ukoll fil-pendenti ta' taħt il-koppla tal-Knisja tal-iMsida. Imsieħeb miegħu f'dawn il-pendenti wieħed isib ukoll lil San Pawl, Sant' Agata u San Franġisk de Paoli, ilkoll patruni ta' Malta. Dawn il-pendenti, xogħol il-pittur Emvin Cremona, inkixfu fl-1957, 'l Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-Knejjes Maltin: Birkirkara (Birkirkara), Gwardamanġa (Gwardamanġa), Tal-Pieta' (Pieta') , il-Gżira (Gzira), Santa Venera (Santa Venera), Flcur-de Lvs (Fleur-de.Lvs), l-iMsida, (Imsida), Ta' Xbiex (Ta' Xbiex), PIN, Malta, 2009, p.120 Fiċ-ċimiterju ta' Maria Addolorata f'Paola hemm qg numru ta' statwi ta' San Publju. . Walida minnhom hija statwa li 477 sa ftit snin ilu kienet tinsab 3/2 f'niċċa f'kantuniera ta' waħda f mit-toroq tal-Marsa. Din hija statwa sabiħa ferm u hija riproduzzjoni kwazi eżatta, iżda fiċ-ċokon, tal-vara titulari Statwa kważi kopja eżatta tal-istatwa li tinsab fil-Knisja Arċipretali Qatta: Pela a' Privat, Biċ- ta' San Publju fil-Floriana. Tneħħiet mill-Marsa biex ittieħdet f'dan iċ-ċimiterju. San Publju f'Ħal Qormi F'Ħal Qormi insibu statwa ta' San Publju f'tarf iz-zuntier tal- Knisja Arċipretali u Parrokkjali ta' San Ġorġ Martri. Faċċata u pariġġ tagħha hemm statwa ta' San Pawl. L-istatwi ta' dawn iż-żewġ patruni ta' Malta huma l-eqdem tnejn li jinsabu fi-raħal ta' Ħal Qormi u għalkemm il-provenjenza Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 1811-2011 tagħhom mhix magħrufa aktarx li huma tas-seklu tmintax. ' tl Grima, Joseph F., Minn ġrajjiet parroċċa Maltija : San Ġorġ ta' Ħal Qormi, ċa. San Publju fil-Qrendi Fil-Kappella antika u storika tal-Madonna tal-Ħniena li tinsab fil-Qrendi insibu wkoll pittura li fiha jidher San Publju. Din il-pittura turi lil Marija Addolorata flimkien maż-żewġ qaddisin patruni ta' Malta San Publju u Sant'Agata. San Publju fir-Rabat Fir-Rabat wieħed saħansitra jsib knisja ddedikata lil San Publju. F'din il-knisja ta' San Publju hemm żewġ xogħlijiet ta' Gio. Nicola Buhagiar (1670 — 1745) li huma l-Magħmudija ta' Publju u l-Konsagrazzjoni ta' Publju. ' Fil-kor tal-knisja tal-Madonna tal-Għar insibu pittura kbira ta' San Pawl Qed Jgħammed lil San Publju, xogħol Francesco Vincenzo Zahra. Fil-fatt Zahra kien pitter dan il-kwadru flimkien ma' ieħor pariġġ li juri lil San Pawl qed jippriedka lill-Maltin fl- 1735 għall-knisja ta' San Pawl Nawfragu fil-Belt. Dawn il-pitturi ta' Francesco Vincenzo Zahra (15.12.1710 — 19:8.1773) twaħħlu f'posthom fis-17 ta' Ġunju, 1735 . Sittin sena wara, iżda, iż- żewġt xogħlijiet ġew akkwistati għall-Knisja Dumnikana tar- Rabat u għadhom hemm sal-lum. Kienu restawrati b'mod adegwat fl-1883-84 minn Salvatore Pace minn Ħal Għaxaq u ċerti rqajja', inkluż uħud mill-figuri, jidher li reġgħu tpinġew estensivament mill-ġdid. Irrispettivament, iżda, mill-interventi sussegwement u sfortunati, iż-żewġ tili mill-bidu kienu xogħlijiet diżappuntanti. Zahra, bl-entużjażmu żagħżugħ tiegħu, seta' issottovaluta il- problemi kumplessi li xogħol ta' tali entita' involva u, minkejja xi elementi tajbin, ir-riżultat ma kien feliċi xejn; it-trattament tal-perspettiva hija, fiż-żewġ każi, partikolarment dgħajfa. Il-Magħmudija ta' Publju, li ġġib id-data 1735, fil-kantuniera t'isfel tax-xellug, u li ġġorr l-istemma tal-Gran Mastru Vilhena, hu l-anqas xogħol felici. Ix-xena ffullata, ambjentata fil-palazz tal-irħam ta' Publju, il-Protos Melitaion tal-Att tal-Appostli, hija ddominata mill-figura twila, irqiqa ta' Pawlu, li hu bil-wieqfa fuq podju imtarraġ, lejn il-lemin fiċ-ċentru, u, b'arzella f'idu, qed jitbaxxa biex jitfa' l-ilma sagramentali fuq ras Publju, li qiegħed għarkopptejh f'riġlejh b'devozzjoni. Il-membri tad-dar, li nġabru aġitati f'nofs ċirku, huma fid-dell ta' Salib kbir li ħa post il-pedestal kburi tal-idolu pagan li l-bċejjeċ mfarrka tiegħu jimlew it-taraġ tal-podju. Ħjiel tal-missjoni futura ta' Publju Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 1811-2011 jingħata permezz tas-simboli episkopali tal-baklu u l-mitra li qed jinġarru minn żewġ servi filwaqt li fuq quddiem jidhru żewġ paġġi għarkopptejhom u wieħed minnhom qed joffri lil Pawlu plattin kbir b'bieqja tad-deheb u kaxxa tal-ugwent tal-fidda u l- ieħor qed iġorr il-ħwejjeġ ta' Publju. Fl-isfond, figura dominanti ta' ċenturjun, liebes elmu bir-rix, jidher għassa f'qagħda skomda, bil-lanza f'idu, ħdejn il-bieb miftuħ, b'żewġt irġiel ipaċpċu quddiemu, u wieħed jilmaħ xenarju b'sema kemm kemm roża. Forsi l-aħjar parti ta' din il-kompożizzjoni hija l-kantuniera t'isfel fuq ix-xellug fejn missier Publju li kien għadu kif gie mfejjaq mill-Appostlu, qed iserraħ idu fuq il-mensula ornamentata b'ħafna skultura waqt li qed jitkellem ma' mara bil-velu u f'riġlejh hemm bieqja tad-deheb u friskatur mgħotti. Bi ftit eċċezzjonijiet notevoli, il-figuri huma aktar riġidi mit- Tliet Qaddisiri Dumnikani u wħud minnhom huma mpinġija b'mod inadegwat. Il-pittura, iżda, tinkludi diversi indikazzjonijiet tal-istil futur ta' Zahra u ċerti elementi, bħall-kolonna bid-damask fil-kantuniera tal-lemin estrem, terġa' tidher f'diversi mix-xogħlijiet pożittivi tal-artist li ġew wara. $ Fir-Rabat insibu wkoll triq imsemmija għal San Publju li ilha ġġib dan l-isem mill-anqas sa mill-1934. L-għar li jingħad li talbet fih Sant' Agata fir-Rabta ġie mibdul fi Kripta probabbilment matul ir-4 jew il-5 seklu meta nbnew kappelli u kripti żgħar ħdejn il-katakombi li wkoll iġibu l-isem tagħha. L-affreski li jinsabu fil-kripta, li juru xbihat ta' diversi qaddisin, wisq probabbli li jmorru lura għas-seklu 12 (il-Madonna u San Pawl) u oħrajn għas-seklu 15. Affresk minnhom juri Qaddis isqof qed iżomm il-baklu f'idu x- xellugija, filwaqt li qed iżomm il-ktieb fil-leminija. Liebes il- pallium, is-simbolu tal-episkopat tiegħu. Dan il-qaddis jista' jkun li qed jirrafigura lil San Publju jew lil San Katald, Isqof li l-Knisja u l-Katakombi tiegħu huma qrib ta' dawk ta' Sant' Agata. $ Fil-Wignacourt Museum tar-Rabat wieħed isib xbieha ta' San Publju isqof u martri mnaqqxa fuq il-madreperla. $ '4 1) Berka, l-Erbgħa, 27 ta' Ġunju, 1934, Nru 745, p. 10 San Publju f'San Pawl il-Baħar San Publju huwa rraffigurat f'waħda mill-vetrati li saru lejn il- bidu ta' l-1999 fil-Knisja Parrokkjali ta' Maria Addolorata f'San Pawl il-Baħar. ' Maqdes ieħor f'San Pawl il-Baħar li għandu oġġett konness ma' San Publju hu l-Kappella ta' Santa Margerita (magħrufa bħala ta' Għajn Rihana). Fl-1708 ġiet installata qanpiena f'din il-kappella li fuqha jidhru San Publju u l-Kurċifiss. 7 F'dan ir-raħal wieħed isib ukoll triq imsemmija għal San Publju. Imbagħad fl-irħajjel ta' Burmarrad, li jagħmel ma' San Pawl il- Baħar, u eżattament fil-Knisja Parrokkjali tal-Qalb bla Tebgħa ta' Marija wieħed isib pittura ta' wieħed mill-altari ta' din il-knisja li turi lil San Pawl flimkien ma' San Publju, xogħol il-Kav. Xbieha oħra ta' San Publju, qiegħed flimkien ma' San Pawl, tinsab fil-knisja tal — Lunzjata fis-Salini, Burmarrad. Dan huwa xogħol ta' Francesco Vincenzo Zahra. $ Anki hawn f'Burmarrad tinsab triq oħra msemmija għal San Publju biex għalhekk fil-konfini ta' San Pawl il-Baħar jinsabu żewġ toroq bl-isem tal-ewwel qaddis Malti. '1 Bonnici, Alexander M., San Pawl il-Baħar : parroċċa f'gieh il-Madonna tad-Duluri, 2005, pp. 134-135 '2 Teuma, Eugene Paul, San Pawlm il-Baħar : a guide, San Pawl il-Baħar Local Council, Malta, 2003, p. 170 Fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin tas-Sliema kienet qiegħda tizviluppa. Bosta nies mill-ibliet u min-naħat ta' madwar, bdew jixtru l-art u jibnu tas-Sliema. Fost dawn kien hemm Giovanni Cassar u martu Marietta nee Mangion. Dawn bnew żewġt idjar, 14 u 16 Triq San Trofimo. Giovanni, li kien Furjaniż, kien entużjażmat ħafna għal San Publju u mal-gallariji taz-żewġt idjar li bena għamel l-arma ta' San Publju bil-mitra, il-baklu u l-palma. Wieħed minn ulied Giovanni kien jismu Pupull u meta kiber tħarreġ fis-sengħa ta' parrukkier u meta kiber fetaħ ħanut f'tarf Prince of Wales Road u semmieh 'Publio's Hairdresser'. Dan kien madwar l-1948. Illum Giovanni u Pupull m'għadhomx magħna, iżda l-gallarija mwaqqfa minn Giovanni għadha fi Triq San Trofimo u t-tabella ta' 'Pupull tax-xagħar' inbidlet iżda l-isem hemm għadu. Dak li ħawlu żewġ Furjanizi snin ilu għadu magħna sal-lum. Fil-Knisja parrokkjali ta' San Girgor il-Kbir wieħed issib numru ta' vetrati, bi stil Trittiku, ta' diversi qaddisin fosthom it-tliet Patruni ta' Malta- San Publju, San Pawl u Sant' Agata. Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana info(ġvilhenabe.com 96.1 Vilhena fm Kienu ddisinjati minn Eliodoro Coccioli u nħadmu fl-Italja. ' F'Tas-Sliema wkoll imbagħad insibu triq imsemmija għal San Publju. L-isem tat-triq imur lura mill-anqas sal-1875.7 'l Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-knejjes Maltin :Tas-Sliema (Sliema), San Ġiljan (St. Julians), Il-Ballutta (Ballutta), San Ġwann (San Gwann),Ibraġ (Ibraġ), PIN, Malta, 2003, p. 143 '2 The Malta Government Gazette, No. 2630, Wednesdav, 3rd Februarv, 1875, p. 32 San Publju f Ħaż-Żabbar Il-Parroċċa ta' Haż-Żabbar ma naqsitx ukoll li tfakkar lil San Publju, il-Prinċep ta' Malta. Fil-pilastri tal-kappella taċ-ċintura, jew tal-Madonna tal- Konsolazzjoni, twaħħlu żewġ pitturi ovali ingastati fid-disinn skolpit, waħda ta' San Publju bil-kliem Prinċeps Insula Melitae, Nomine Publius: Il-Prinċep tal-Gżira ta' Malta li jismu Publju (Atti ta' l-Appostli, Kap. 28, v. 7) u l-oħra ta' San Liborju. Iż-żewġ pitturi huma xogħol li Gian Nicola Buhagiar (1698- 1752) lesta bejn l-1737 u l-1744. Xbieha oħra ta' San Publju li tinsab fil-knisja parrokkjali ta' Ħaż-Żabbar hija xogħol Francesco Vincenzo Zahra. $ 'l Bonavia, Karmenu, Is-sena Pawlina 2008/2009 : ġieħ lil San Pawl : it- tieni patrun tal-parroċċa tagħna : devozzjoni bikrija u kostanti f'Leħen is- Santwarju Madonna tal-Grazzja — Haż-Żabbar, ħarġa festa 2008 Nru: 119, p.ll San Publju f'Ħaż-Żebbuġ Fil-faċċata tal-Knisja Arċipretali ta' San Filep, flimkien ma' statwi ta' qaddisin oħra, insibu statwa ta' San Publju. Dawn l-istatwi kienu saru fl-1872. Imbagħad fl-oratorju tal-istess Knisja Arċipretali nsibu wkoll kwadru sabiħ ta' dan il-qaddis. Hu xogħol il-pittur Malti Francesco Zahra u gie mpitter fl-1743. Dan il-pittur kien wieħed mill-aqwa Festa Ċentinarja 2011 Vara Artistika ta' San Publju 18I1-2011:97 pitturi Maltin tas-seklu tmintax u ħadem bosta xogħlijiet. Dan il-kwadru kien magħdud minn dejjem bħala wieħed mill-aħjar xogħlijiet tiegħu. Tant hu hekk li meta fl-1960 kienet saret wirja tal-arti Maltija dan il-kwadru kien wieħed mill-kwadri esebiti. Għal din il-wirja kien sar katalgu. Minn dak inhar sal-lum sar ħafna studju dwar il-pittur Zahra. Sar aktar magħruf min kien u x'ħadem, iżda b'danakollu dan il- kwadru ta' San Publju għadu magħdud fost l-aħjar kwadri li ħadem dan il-pittur Malti tas-seklu tmintax. 'l Farrugia Godfrev, Balzan Philip, Agius Philip, Il-ġrajja tal-Każin Banda San Filep : f'għeluq il-mija u ħamsin sena mit-twaqqif tal-Għaqda Mużikali Każin Banda San Filep, A.D. 1851-2001, Każin Banda San Filep A.D. 1851, Ħaż-Żebbuġ, 2001, p. 32 San Publju fiż-Żejtun Fil-knisja Arċipretali ta' Santa Katerina fiż-Żejtun wieħed isib pittura tal-Magħmudija ta' San Publju minn San Pawl, li hija xogħol Michele (Mikiel) Busuttil (1762-1831). Dan il-kwadru qiegħed fuq wieħed mill-altari laterali ta' din il- knisja. Kien ġie esebit fil-Wirja ta' l-Arti Pawlina li kienet saret fl-1960 fl-okkażjoni tal-Festi ċentinarji Pawlini u skont il- katalgu ta' din il-wirja dan il-kwadru hu xogħol ta' artist Malti tal-bidu tas-seklu dsatax. Fil-fatt, kif għidna fuq, dan tpitter mill- pittur Michele Busuttil u kopja tiegħu, xogħol ibnu Wiġi, tinsab fil-Mużew Parrokkjali. ' Mario Buhagiar ukoll kien attribwixxa dan il-kwadru lil Busuttil. 11 Terribile, Tonv, Treasures in Maltese Churches — Teżori fil-knejjes Maltin : il-Gudja (Gudja), Marsaxlokk (Marsaxlokk), iż-Żejtun (Zejtun), PIN, Malta, 2003, p. 143 Nota Editorjali: Dan l-Artiklu miktub mis-Sur Nigel Holland ma setax jiġi ippublikat kollu, għalhekk il-kumplament tal- artiklu li jitratta l-kult Publijan fi bnadi oħra kif ukoll fil-Gżira Għawdxija, fi bċejjec letterarji u f'mużikali, jiġi ppublikat fil-pubblikazzjoni tal-Festa 2012. Grazzi. Soċjeta' Filarmonika Vilhena 14, Triq Sant' Anna Floriana info(Qvilhenabe.com 96.1 Vilhena fm