In-Nadur kien tassew abitat fil-Preistorja2 L-Ewwelnett, meta ngħidu 'preistorja', nkunu qed nirreferu għaż-żmien meta l-istorja ma kinitx għadha bdiet tinkiteb u ma għandniex xhieda bil-kitba. Allura, f'pajjiżna huwa ż-żmien ta' qabel ma' ġew il-Feniċi f'Malta. ħafna jsostnu li l-ewwel nies f'pajjiżna ġew minn Sqallija. Għadu ma ġiex stabbilit il-post fejn daħlu l-ewwel. Fost it-teoriji, nsibu li dawn l-ewwel ma' ġew kienu f'Għawdex, minħabba li jinsab eqreb lejn Sqallija minn Malta, iżda dan it-twemmin għadu bla bażi. F'Għawdex għandna għadd sostanzjali ta' skoperti preistoriċi, iżda bla dubju ta' xejn, l-inħawi fil-għoli jibqgħu l-aktar postijiet li fihom hemm konċentrazzjoni ta' fdalijiet preistoriċi, u hawn nsemmi bħala eżempju prattiku ix-Xagħra. Jekk naraw il-karatterisitċi li għandhom għoljiet bħax-Xagħra, nistgħu ngħidu li dan kien post idejali għal dawn in-nies biex jgħixu u anke jaqdu l-funzjonijiet soċjali tagħhom. Dan nafuh ċertament mis-siti preistoriċi li hemm. Iżda allura wieħed jasal biex jgħid li n-Nadur ukoll għandu dawn il-karatteristiċi li jagħmluh vantaġġjuż għal dawn in-nies tal-qedem: i. In-Nadur qiegħed fil-għoli. Dawn in-nies kienu jagħżlu postijiet fil-għoli, fejn jgħixu minħabba li jkunu f'vantaġġ li jaraw il-periklu mill-għoli u jkollhom ukoll il-kontroll ta' postijiet oħrajn li jkunu jidhru tajjeb mill-għoli . ħaġa oħra hi li n-Nadur mhux post li minnu tista' tara l-parti l-kbira ta' Għawdex biss, iżda minn fuqu jidhru wkoll iż-żewġ gżejjer l-oħra; Kemmuna u Malta. Allura altru li n-Nadur għandu post strateġika f'Għawdex. In-Nadur huwa wkoll post li fih issib numru ta' għerien mdaqqsin ti bla dubju dawn in-nies bikrin kienu jfittxu biex jgħixu fihom. Jekk inħarsu lejn l-għerien fuq għoljiet oħrajn bħan-Nuffara; fejn instabu fdalijiet arkeoloġiċi, naraw similarita' mat-tip ta' għerien li għandna fin-Nadur. Bħala — eżempju nista' nieħu l-għar li nfetaħ f'Diċembru ta' l-2006. fil-pjazza tagħna. li ghalkemm l-emfasi tiegħu tmur fuq l-użu Hi kellu fit-Tieni Gwerra Dinjija (1939 : 1944), dan:— huwa għar naturali li huwa eżempju ta' għerien tipiċi li fihom seta' kien jgħix l-ewwel: bniedem li kien hawn Għawdex. Ma rrid bl-ebda mod niġbed il-konklużjoni li. fih kienu jgħixu xi nies tal-7 qedem għax dan huwa xogħol delikat u li jieħu tul ta' żmien biex isir. Irrid biss li ma neskludi —— xejn, lanqas li seta' ntuża fil-qedem, imma din hi biss probbabilita' li ma tistax tiġi eskluża. Ma nafux eżatt jekk dan l-għar kienx miftuħ fi żmenijiet aktar' riċenti minn. metà nbniet il-Knisja. u: — r-raħal madwarha jew inkella meta reġa' ġie skopert. Jekk kien hemm xi fdalijiet preistoriċi f'dan: — l-għar jew f'għerien oħrajn, dawn setgħu ġew miġbura jew meqruda minn nies ta' qabilna (u anke aktar riċenti). Għalhekk huwa diffiċli ħafna li tiġbed konklużjoni qabel ma' tittieħed inizzjattiva u: ssir riċerka minn persuni esperti. Forsi 'l quddiem għad issir riċerka estensiva u anke possibilment l skavazzjonijiet arkeoloġiċi biex inkunu nafu aktar dwar dawn l-għerien fir-raħal tagħna JU In-Nadur huwa post li fih karatteristiċi oħrajn li jaqblu mal bżonnijiet tall bniedem, fosthom: I.- huwa mogħni b'ambjent naturali vantaġġjuż: nixxigħat ta' ilma ġjeri, infatti Agius de Soldanis jgħid hekk: 'Matul Għawdex kollu ssib 'l hawn u'l -hinn ġonna sbieħ, l-aktar fuq u madwar l- għoljiet tan-Nadur u ta' Xagħret l-Għażżenin (Ix-Xagħra) fejn hemm ġonna li jgħaxxqu mħabba l-ilma li hemm fl-ispejjer qodma u ġodda, b'kull xorta ta' frott'. Fih ukoll ħamrija ta' kwalita'. tajba għat-tkabbir ta' ċerti prodotti agrikoli (biżżejjed insemmu li n-Nadur kien imfaħħar ħafna — fl-imgħoddi għall-għeneb u s-siġar taċ-ċitru ta' kwalita' li kien fih), hija artu fittxija għal ħlejjaq tajbin biex jiġu kkaċċjati u eventwalment jittieklu bħal għandu wkoll daħliet mal-kosta tiegħu li jippermettu kenn: għal xiqo; xi ċattra, u dawn huma wkoll aċċessibli kemm minn naħa tal- żbaħ mill-widien tagħhom: bħar-Ramla, San Blasu Daħlet Qomot — Barra minn hekk, fin-Nadur instabu għadd ta' fdalijiet preisto spiċċaw imfarrkin għal użu tal-kostruzzjoni Sejba o jsemmi li fin-Nadur kienet nstabet statwa tal allura hawn naraw ir-rabta tan-Nadur anke ma Xhieda oħra ta' żewġ arkeoloġisti Olandi kienu skavaw xi post lejn il-Majjistral uman, bebbux u żnied li sabu, li fin-Nz ment dan is-sit għad irid jiġi s Hemm diversi skoperti oħrajn li mpossibl