IL-PROFETA Ta' EMANUEL AGIUS JIENA, Peter John Abela, li qiegħed nikteb, għandi sittin sena. Kont ġejt hawn, l-Amerika, erbgħin sena ilu, billi jien kont wieħed minn dawk il- ħafna Maltin illi ħallew il-gżira wara l-ewwel gwerra kbira, mita kelli biss għoxrin sena, Ma kellix xi ngħid kontra art twelidi ħlief iċ-ċokon tagħha. Jien kont ridt ngħix iżjed fil-wisa', f'xi pajjiż kbir fejn kont nista' niġri kif kienet tixtieq qalbi. Issa, wara tant snin, nista' ngħid illi ma għandi l-ebda sogħba li għamilt dak li għamilt, u — ħaġa rari — nista' ngħid illi għext kuntent. Għallinqas għext kuntent sa sena ilu, għax dak li ġara f'Novembru ta' l-elf disa' mija u tnejn u sittin f'salt wieħed biddilli ħajti u għamilni bniedem ħosbien u inkwetat, Ngħidilkom għala. Mela, malli wasalt l-Amerika, jiena m'għamiltx kif kienu jagħmlu tista' tgħid il-Maltin kollha. Jien ma kontx ġejt f'din l-art biss biex infittex ix- xogħol. Anzi nista' ngħid illi missieri — Alla jagħtih il-Ġenna — kien tani biex nieħu miegħi flus biżżejjed biex ngħix tajjeb, u hekk għamilt. Għall- ewwel sitt xhur ġrejt ma' biċċa kbira mill-United States, minn Chicago sa New Orleans, minn New Vork b'dak l-għaġeb ta' skvs crapers tagħha sa San Francisco bil-port meraviljuż. Kien qisu ridt naqta' l-għatx ta' kurżità li kelli. Wara ċ-ċkejkna Malta dan il-pajjiż ta' kobor bla tarf, din l-art ta' siġar bla għadd, ta' xmajjar qishom ibħra, ta' bliet ikbar minn Malta kollha, kien donnu ġenninni, Imbagħad indunajt illi jeħtieġ naħseb għalli ġej, jeħtieġ inlesti ruħi biex inkun nista' nikseb posizzjoni tajba. Kelli s-sens nuża tajjeb il-flus li kien jibgħatli missieri. Dan qiegħed ngħidu mhux biex niftaħar, imma għax naħseb illi huwa meħtieġ biex tifhmu tajjeb il-karattru tiegħi, biex 'il quddiem tkunu tistgħu tiżnu dak li sengħidilkom. Inktibt fl-Università ta' Vale — naħseb illi kont l-ewwel Malti li qatt daħal hemmhekk u hemm qattajt erba' snin sħaħ, nistudja u naħdem bis- serjetà u bil-kwiet kollu. Kien fl-aħħar sena tal-kors li kien wassalni biex nieħu l-grad fil-letteratura li ltqajt ma' Helen Robinson. Hi kienet qiegħda tistudja wkoll fl-Università imma kienet qiegħda tistudja x-xjenza u forsi għalhekk ma konniex iltqajna qabel. Kelli erbgħa u għoxrin sena u hi kellha dsatax. Kienet sabiħa kif jistgħu jkunu biss ċerti tfajliet f'dik l-età u l-ġmiel tagħha kien jintlaħaq biss mill-intelliġenza u l-għaqal tagħha, Intom naturalment ma tantx jinteressawkom il-ħajjiet privati tan- nies u għalhekk irrid naqta' qasir. Hu importanti, iżda, li ngħidilkhom dak illi Helen kienet qaltli r-raba' darba illi aħna ltqajna, forsi għax hi kienet bir-raġun kburija minn dan il-fatt. Il-familja tagħha, min-naħa ta' missier- ha, kienet waħda mill-eqdem ta' l-Amerika, billi fonathan Robinson kien wieħed mill-Pilgrim Fatbers, wieħed minn dawk illi kienu ħallew arthom fl-1620. Kienu telqu minn Plvmouth fuq il-biċċa qlugħ 'Mavflower', biex ifittxu f'art ġdida dik il-libertà, l-iżjed reliġjuza, illi ma setgħux isibu fl-art fejn kienu twieldu. Wara tliet xhur tbaħħir kienu waslu l-Amerika, fejn illum hemm l-Istat ta' Massachusetts. Jonathan Robinson, il-biż-biż- nannu ta' Helen, kien raġel: tal-qrati u baqa' hekk fil-kolonja l-ġdida ta' New England. Fi ftit kliem nista' ngħid li Jonathan Robinson, xi tletin sena wara li midd siequ fl-Amerika, kien laħaq imħallef. It-tifel tiegħu, li- kien jismu wkoll Jonathan, mexa fil-passi ta' missieru, sar avukat, u għall-ħabta tal-1685 bu wkoll kien sar imħallef. Il-familja ta' Helen kienet familja mill-aħjar tal-United States, kien qisha waħda mill-familji nobbli, imma ta' nobiltà mrawma fuq ix-xogħol, fl-onestà u fl-għerf. Hassejtni kburi tassew mita Helen wara sena illi kien ili nafha, aċċettat illi ssir marti, u mita l-familja tagħha laqgħuni f'darhom. Wara kollox, jienma kontx ta' nisel Amerikan qadim bħalhom, imma kont ħadt lawrja u ma nis- tax naħbi illi l-familja tiegħi wkoll kienet rispettabbli. Iż-żwieġ tiegħi mexxa għalkollox u lanqas inħossni li għandi niċħad illi jiddispjaċini minn ħajti. Kellna erbat itfal, żewġ subien u żewġ bniet, illi kollha laħ- ħaqthom tajjeb. Nista' ngħid illi s'issa, għallinqas, bil-ħidma u bil-għaqal, għamilt suċċess minn ħajti. Issa għandi quddiemi problema kbir tassew. Bit-taħriġ li kelli dejjem sibt illi mita problema tiktibha, tħażżeż l-iswed fuq l-abjad, ħafna drabi taraha aħjar, tiċċara, u għalhekk, biex ukoll nitlob il-parir tagħkom, qiegħed nikteb dan. Hija ħaġa stramba fil-ħajja illi kultant ħwejjeġ ta' l-ikbar importanza, jitnisslu mill-iżjed ħwejjeġ ta' xejn. Ilwi kantuniera u forsi tiltaqa' ma' xi ħadd illi ibiddillek ħajtek; kieku bqajt miexi fi triq oħra ma kien ikun xejn minn dan, Aqbad ġurnal u ssir taf xi ħaġa li tagħmlek għani għal għomrok. Kieku dak il-ġurnal ma ftaħtux ħajtek kienet tibqa' xorta oħra. Kieku jien dak is-sibt wara nofs in-nhar, mita kont qiegħed-indur mad-dar għax ma kellix x'nagħmel ma fittillix nitla' fi speċi ta' store jew maħżen illi kellna sewwa sew taħt is-saqaf tal-bejt, jew forsi kieku tlajt u ma fittillix niftaħ dak is-senduq qadim, jew kieku ma tħajjartx naqla' minn posthom dawk il-ħafna ħwejjeġ qodma kollha trab u għanqbut, li kien fih, kieku jien illum għadni bniedem kuntent mingħajr l-ebda inkwiet speċjali, Iżda d-dinja hekk hi. Is-senduq jiem ftaħtu u l-ħwejjeġ qallibthom u sibt dak id-dokument hekk importanti. Anki mita sibt dak id-dokument stajt ma qgħadtx infittex li naqra dik il-kitba b'kalligrafija qadima bil-linka mitfija. Imma d-dokument jien qrajtu u la hu hekk ma nistax naħrab mill-fatt. Dak li ġara ġara u issa li jinteressani huwa inkun naf x'għandi nagħmel. Id- deċiżjoni tkun tiegħi biss, imma billi tista' tolqot, tista' tgħid, lid-dinja kollha jekk nista' naqsam din ir-responsabiltà immensa nieħu gost mhux ftit. Mela, kif għidt, kien wara nofs in-nhar għal xit-tlieta fl-10 ta' Novem- bru tal-1962. Kien temp tax-xita, u għalhekk kont ħassart ftehim li kelli ma' ħabib tiegħi biex noħorġu, u sibt ruħi d-dar, indur mingħajr skop ta' xejn. Tlajt f'kamra żgħira li kellna fuq id-dar, kamra bis-soqfa mżerżqa, billi kienet tiġi sew sew taħt is-saqaf tal-bejt — tafu kif inhuma magħmu- lin' id-djar ta' l-Amerika bis-soqfa imżerżqin u mhux ċatti bħal tagħna. Mela kien hemm senduq qadim, li kellu ġo fih xi ħwejjeġ li marti kienet wirtet minn għand ommha u qatt biss ma ħarset lejhom. Bdejt noħroġhom waħda waħda dawk l-ilbies tal-ħarir bid-dbielet imfassla wisgħin wisgħin, il-famuż crinoline. Min jaf kemm kienu jleqqu fid-dawl ta' mijiet ta' xem- għat f'xi ballu tal-gvernatur ta' l-istat. Issa dawn kien qishom fjuri mid- biela, imma xi darba l-ġmiel tal-mara li kienet tilbishom kien jagħtihom il- ħajja, u omm marti naf li kienet ta' ġmiel bla qies, ġmiel li ma telaqhiex qabel ma telqitha l-ħajja. Hadt gost immiss u mmelles dak l-ilbies imma fl-aħħar sibt ħaġa li hemmhekk xejn ma kont nistenna. Kien hemm karta magħmula romblu u marbuta b'żagarella tal-ħarir aħmar irramat. Ħassejt daqsxejn ta' skruplu illi nħoll iż-żagarella u niftaħ ir-romblu karti, imma kont żgur illi kien għadda tant żmien illi n-nies imsemmija kienu kollha ilhom neqsin mid-dinja u ma stajt nagħmel ħsara lil ħadd billi naqra dak id-dokument. Il-karta kienet safra u daqsxejn immuffata. Bdejt infarfarha u bdejt naqraha. Ftit ftit drajt il-kitba u l-Ingliż qadim illi kienet miktuba bih. Kienet ittra, ittra tal-bużnannu ta' marti, Jonathan Robinson, dak li kien imħallef, lil ibnu Charles Robinson, u kienet ittra twila illi min kitibha kien għoddha bħala ħaġa importanti, kif tassew kienet. Il-kittieb ta' l-ittra, mela, wara ftit paragrafi ta' kliem ġenerali, beda jiftaħ qalbu ma' 'Mv verv dear son Charles'. Id-data ta' l-ittra kienet Diċembru tal-xxxx u fiha Jonathan Robinson beda jitkellem fuq ġrajja ta' sitt xhur qabel. Kienet ġrajja serja illi kienet inkwetat ferm lill-imħallef xwejjaħ. 'Għażiż ibni', kiteb dan, 'dak li ġara f'Ġunju li għadda milli jidher ħawwadlek ħsiebek mhux ftit. Nixtieqek tkun taf mela illi għalija wkoll dik il-biċċa xogħol kienet ta' nkwiet kbir u minħabba fiha għaddejt mhux. ftit iljieli mingħajr irqad. Ifhem, iżda, illi jien nitkellem fuqha bħala biċċa xogħol. L-imħallef huwa bniedem magħżul mill-oħrajn. Hafna drabi 'jrid iġib ruħu qisu mhux bniedem huwa wkoll. Dak huwa x-xogħol tagħna l-imħallfin, u la huwa xogħolna u dmirna jinħtieġ illi nagħmluh mill- aħjar li nistgħu. Bl-għajnuna t'Alla rridu nimxu skond il-liġijiet kif ġew lilna mgħoddijin minn misserijietna u kif nistgħu nifhmuhom bid-dehen li għandna. It-traġedja ta' Andrew Carmichael kienet traġedja kbira. Bħala bniedem — u wkoll bħala wieħed li darba kien ħabib ta' Andrew Carmichael — ma nistħix ngħidlek illi jiena xerridt dmugħ jaħraq għax-xorti li messet lil dak ir-raġel. Bħal mħallef jien nistqarr quddiem Alla li jien ma stajtx nagħmel ħaġa oħra ħlief dak li għamilt, u fl-aħħar mill-aħħar id-deċiżjoni tiegħi kienet id-deċiżjoni li ħadu l-ġurati kollha. Ma nistax ngħid, ''kompla jikteb l-imħallef Robinson, qisu hu wkoll kien qiegħed iħares lejn il- ġejjieni bit-tibdiliet li kien sejjer iġib, 'ma nistax ngħid jekk dak illi aħna llum inħossu huwa s-sewwa għadx jibqa' jingħad hekk fis-sekli li ġejjin, iżda aħna llum is-sewwa narawh hekk u aħna llum qed ngħixu, u għalina n-nies ta' New England, dak illi Andrew Carmichael għamel kien delitt kbir, ħaġa infami u Andrew kien ħaqqu l-mewt li tajnieh.' Kienet din l-aħħar frażi illi ġagħlet għajnejja jaqbżu minn ħofrithom. L-imħallef kellu jikkundanna lil wieħed illi fost kollox darba kien ħabib tiegħu sal-mewt u f'din l-ittra kien qiegħed jiftaħ qalbu ma' ibnu fuq dan il-każ. Ibnu, milli jidher kien sabha iebsa biex iniżżel dik il-kundanna, u l-missier ried ifiehmu, kif hu bħala imħallef tabilħaqq għamel, bniedem li lilu ġie fdat il-ħarsien tas-sewwa, ma setax jagħmel ħaġ'oħra ħlief dak li għamel. Jien kelli kurżità kbira nara x'kien id-delitt li għalih Carmichael — kif deher iżjed 'il quddiem, skond l-użu orribbli u aħrax tas-seklu sbatax, nitkexkex ngħidilkom, kien ġie maħruq ħaj. Mhux ta' xejn l-imħallef u ibnu kienu baqgħu mħawdin f'moħħom. 'Andrew Carmichael', kompliet l-ittra tal-imħallef, ried jieħu għalih xi ħaġa li kienet riservata lill-Mulej biss. Aħna nemmnu lkoll illi l-Mulej biss jista' jara dak li għad irid jiġi. Hemm min jaħseb illi l-profeti tat- testment l-qadim kellhom ukoll din is-setgħa, imma dawn kienu jixhdu illi kienu qegħdin jitkellmu fl-isem stess tal-Mulej. Dan Carmichael qatt ma ried jagħmel. Tajnieh iċ-ċans u hu ma riedx jiċħdu. Baqa' rasu iebsa sa l-aħħar. Kien igħid dak li qal għaliex deherlu illi moħħu kien tah id-dawl igħid hekk. Din, il-ġuri ta' nies bħalu, għoddha bħala ħaġa blasfema. Jien fehemthom il-liġi x'kienet tgħid, fehemthom bir-reqqa kollha, kif ukoll wissejthom x'ikun ir-riżultat tad-deċiżjoni tagħhom. B'dana kollu id-deċi- żjoni ħaduha u ġafa dak li ġara, l-imgħoddi għadda u aħjar inħarsu 'il quddiem. ' Sa hawn l-ittra kienet interessanti ħafna u fhimt l-imġieba ta' nies li kienu għexu żewġ sekli u nofs qabli, imma ma kontx inħoss li kienet qiegħda tolqot lili. L-interess tiegħi kien qisu ta' wieħed qiegħed jara xena f'teatru li fiha ma għandux x'jaqsam, imma ftit iżjed il quddiem dan tbiddel f'xi ħaġa wisq iżjed serja. Komplejt naqra, folja wara l-oħra ta' dik l-ittra twila. 'Dak li kien jgħid Andrew Carmichael,' qal l-imħallef, tma ħalla ebda dubju fija illi fih kien qiegħed jitkellem xi spirtu ħażin illi kien ippossessa ruħu minn ġismu, Jiena lil Andrew kont nafu bħala bniedem tassew onest. Kien is-surmast ta' l-iskola ta' belt żgħira u n-nies ta' hemm kollha kienu. jirrispettawh. Imbagħad f'salt beda din l-istorja li kellha tispiċċa hekk traġikament. Għalxejn widdbuh sħabu u ħbiebu. Fl- aħħar kellhom jieħdu l-pass kbir, il-pass illi: ġabuh quddiem il-Qorti. Għalija żgur illi dak li kien jgħid Carmichael kien falz, kien xibka illi d-demonju ried jinseġ biha biex jaqbad il-bnedmin. Int taf, bejn wieħed u ieħor, x'kien bassar Carmichael. Għadni narah jien, għax ġie li smajtu u rajtu jien stess, b'dawk għajnejh imberrqin, wiċċu isfar qisu mejjet, bil- għaraq kiesaħ fuq ġbinu, mita kien jaqbad jagħfas id-driegħ tas-siġġu u jibda qisu jħares mitluf lejn il-ġejjieni. Kien il-veru bniedem immexxi min xi ħadd ieħor. Kien igħid, mela, li din artna, l-Amerika, għad tikberu tbati ħafna, għad issir għanja u setgħana, imma li qabel jiġri dan għad irid jiġri ħafna demm fuq wiċċ l-art. Kien ipprofetizza l-ġlied u l-firda, il- firda mill-Ingilterra li aħna minnha tnissilna, ġlied ma' l-Ingilterra u ġlied bejnietna, Qal li, għal sitt snin sħaħ, l-aħwa għad joqtlu' l-aħwa fuq din l-art ħielsa tagħna. Imbagħad, għal ħafna snin, is-sliem kellu jsaltan fuq artna, imma ħafna nies ta' nisel barrani għad jiġu u n-nies li kienu l-ewwel hawn għad jispiċċaw għal kollox. Dan kollu ntqal biex jitħawdu l-imħuħ, Carmichael qal ukoll li għad jerġa jkun hemm żewġ gwerer kbar, gwerer li jiġġilduhom fuq l-art u fuq il-baħar ukoll. Ara sa fejn jista' jasal il-gideb tad-demonju, fis-smewwiet stessl Kienu ħwejjeġ bħal din ta' l-aħħar li wrewna kemm kien il bogħod mis-sewwa Andrew Carmichael. Saqsejnieh biex ifisser ruħu, biex jgħidilna kif dan jista' qatt ikun, u hu ma setax ifehimna xejn, anzi kompla jħawwad. Għadni narah hemm jgħid dagħwa ikbar mill-oħra. Qal li hu kien jara żmien mita in-nies ikunu jistgħu iċa- qalqu subgħajhom u jbiddlu l-lejl fin-nhar. Id-dinja għad tiġi imdawla bid- dawl ta' eluf ta' xemgħat u li l-iċken tarbija tkun tista' tagħmel dan. Qisu dan ma kienx biż-żejjed, qal Carmichael li n-nies, mingħajr ma jgħol- lu leħinhom għad ikunu, jistgħu jinstemgħu, sa l-inqas kelma, tagħhom, mijiet u eluf ta' mili 'l bogħod. Leħinhom għad jaqsam l-ibħra u l-muntanji u jkunu jistgħu jitkellmu flimkien qishom qegħdin fl-istess kamra. Jekk dawn mhumiex sħarijiet ħziena, ma nafx liema jistgħu jissejħu hekki Carmichael qal li, mhux biss għad jitkellmu b'dan li mod, imma għad ikunu jistgħu jaraw lil xulxin għalkemm ikunu mifrudin mid-deżerti u mill- ibħra, Għad nistgħu naraw dak li jkun qed isir fil-ġenb l-ieħor tad-dinja dak il-ħin stess li jkun qed isir. Carmichael ipprofetizza li l-bniedem Seċ għad jiġri fuq l-art u l-baħar iżjed bil-ħeffa mill-eħfef għażżiela, għad jiġri iżjed milli jiġri l-ħoss stess ġewwa l-ajru. Dawn ħwejjeġ li ma jkunux u ma jistgħu qatt ikunu, u ma kinux ħlief tentazzjoni għal niesna. Min qatt seta' għal waqt wieħed jemmen dak li Carmichael ried jgħid li qiegħed jara quddiem għajnejh — nies, biss biss, itiru b'makni kbar fis- smewwiet, mijiet ta' nies flimkien jaqsmu l-izjed ibħra wisgħin, fi ftit sigħat itiru minn post għal ieħor. Dan il-bniedem kien sar leħen ta' Satana u dan il-leħen kellu jiġi imsikketi ' ż Jien u naqra din l-istorja kollha, kont jien li issa bdejt nibża' u nit- werwer. Għall-imħallef Robinson, wara kollox, il-problema ma kienx kbir wisq wisq. Skond ma kienu jafu dak iż-żmien kien jidhrilhom ċar daqs il- kristall li Carmichael kien qiegħed jitkellem bħal wieħed miġnun. In-nies ta' New England kienu wlied il-Puritani, kienu nies ta' kuxjenza iebsa, li għalihom is-sewwa kien sewwa u l-ħażin ħażin, nies illi ma baqgħux lura, kif tixhdilna l-istorja, biex ineħħu lil dawk li kienu jaħsbu li huma misħutin, li fihom daħal Satana, kif għamlu bħala eżempju, ġo Salem, fl- 1692, mita taw il-mewt lil dsatax-il mara li ħasbuhom sħaħar. Għalija il- problema kien wisq ikbar. Dak li kont qrajt sa hemm urieni li kulma qal Carmichael. kien kollu veru. Kif kien ħaseb li dan għad isir ma stajtx nifhem, imma kull kelma illum aħna nafu li kienet l-iżjed verita ċara. Dak li kienu ħasbuh qerq, aħna tafu li ma kien xejn ħlief is-sewwa. 'Għad jiġi żmien,' Robinson kiteb, li Carmichael kien qal, 'illi din artna għad tkun fi gwerra kbira u din il-gwerra tispiċċa f'daqqa waħda. Għad jidher dawl fis-sema qawwi daqs id-dawl ta' elf xemx f'daqqa, u minn dan id- dawl fuq belt imsejħa Hinoshipa (qed nagħtiha bl-izball b'kollox kif kienet imniżżla) għad joħroġ nar illi jeqred sittin elf ruħ f'daqqa.' Issa l-profeziji ta' Andrew Carmichael bdew jol- qtuni fil-laħam il-ħaj. Issa ma kienx għadu qiegħed jitkellem fuq il-gwerra ċivili ta' l-Istati ta' l-Amerika li fuqha għaddew tant snin, u inqas fuq l-ewwel gwerra tad-dinja, Issa wasal fi żmienna. B'dawk il-karti sofor f'idejja bzajt naqleb il-paġna biex nara x'qal iżjed dan il-profeta li s'issa kliemu kollu kien sar tassew. Hiroshima (wieħed jifhem malajr l-iżball ta' Robinson) għall-imħallef xiħ ma kienet tfisser propju xejn. Għalija kienet xhieda tal-verita ta' dak li dak il-bniedem ta' l-għaġeb kien ra żmien ilu. Ridt inkun naf x'ġej fil-paġna ta' wara7 Ilna tant nitkellmu fuq il-gwerra u l-paċi, ilna tant naħsbu fuq il-ġejjieni. Hawn f'idejja kelli l-mezz biex inkun naf, u oħroġ l-għaġeb, donnu iżjed ma beda jersaq lejn żmienna, Carmichael iżjed kien beda jara ċar. Fl-aħħar għamilt sforz kbir, għax f'dak l-istat tassew kelli bżonn il-kuraġġ biex nagħmel dan, u qlibt il- paġna. U kif jiġri spiss fil-ħajja, l-ewwel ħaġa li sibt tatni mhux tkexkixa siġjif. imma ferħa, Fraħt l-iżjed forsi għax kont nistenna xi ħaġa ħażina, Car- michael qal illi fl-1965 għad ikun hemm żewġ bnedmin, li hu sejjaħ bħala Muskoviti, kif spiss kienu isejħu ir-Russi dak iż-żmien illi jaslu biex imorru fil-qamar. Mhux biss li waslu imma li reġgħu lura lejn l-art qawwijin u sħaħ u qalu li kienu sabu l-biċċa xogħol wisq eħfef milli kienu ħasbu li se jsibuha. 'Ara,' għedt bejni u bejn ruħi, 'mela hekk se tispiċċa dik il- famuża tiġrija. Il-ġurnali tal-1965 se jkun fihom xi ħaġa tassew interes- santi x'taqra.' Din l-aħbar, dil-profezija li, għall-imħallef Robinson kienet xhieda oħra tal-ġenn u l-ħażen ta' l-akkużat, kienet għalija ħaġa mistennija. Kont inkun kuntent kieku waqaft hemm, imma kien hemm kitba iżjed, u jien ma stajtx nieqaf. Ridt nieqaf imma ma stajtx, għax il-bniedem jiġi mmexxi, mhux mir-rieda tiegħu biss. U dak li qrajt wara kien tal-biża'. Robinson kiteb ċar ħafna li Carmichael kien widdeb. li s-sena 1967 kellha tkun is-sena ta' l-ikbar traġedja. Carmichael qal, u hawn l-imħallef ta l-kliem stess ta' l-akkużat 'Jien nara li fl-aqwa tas-sajf tal-1967 jinxtegħel nar fis-sema ta' l-Ewropa li jeqred kull fejn jilħaq. U hekk jispiċċaw il- bliet ta' Berlin fil-Prussja, ta' Hamburg u ta' Munich fil-Bavarja, il-belt ta' Milan u ta' Ruma l-qadima, ta' Berne u ta' Ginevra, ta' Brussels u t'Amsterdam, u l-belt ta' Pariġi bil-miljuni ta' nies li għad ikun hemm fihom fl-artijiet bejniethom. Jien nara l-herba u l-qerda, in-nirien u l-mewt kullimkien, u għal snin sħaħ il-qalba ta' l-Ewropa tkun battala min-nies u minn kull ħolqien, u ma jkunx hemm werqa waħda ħajja fejn tant kienu dari jħaddru. Henjin aħna li f'dak iż-żmien ma nkunux ngħixu.' Hekk temm il- profeziji tiegħu dak l-imsejken bniedem li lilu b'xi mod misterjuż kien ġie mogħti id-dehen li jara l-ġejjieni. La sirt naf daqshekk jien ridt naf iżjed. X'ser isir wara7 Il-għala l-profeta kien waqaf hemm Forsi għax ma kien ser ikun hemm xejn iżjed x'jaraf Hadd ma kien emmnu u ħarquh ħaj, għax ma kienx ried jiċħad li dak li kien qed jara kien is-sewwal Wara li qrajt dan, mita nixef min fuq moħħi l-għaraq kiesaħ li kien xaqq għalija, sibt ruħi wiċċ imbwiċċ ma' ħafna problemi. L-ewwel kienet din: Carmichael kien jara is-sewwa7 U kif stajt naħseb jien li kienet se tkun falza profezija waħda, mita tant oħrajn kienu veri sa l-inqas kelma7 Imbagħad hemm biċċa oħra. Dak li ġej nistgħu nbiddluh, jew miktub qabel b'mod li ma jistax jitħassar/ Jiġri kif jiġri, għax ma nkunux nafu li se jiġri7: Kieku nkunu nafu x'jista' jiġri, aħna nistgħu nġibu ruħna b'mod ieħor u nbiddlu dak li kellu jsir7 Kustjoni oħra, forsi ta' importanza iżgħar, kif u għala kellha ssir dik l-isplużżjoni fuq Berlin7 Carmichael stess ma kienx jaf fuqiex kien qed jitkellem, imma, aħna nafu issa li kienet se tkun xi bomba tal-idroġenu jew tal-kobalt li jkollha s-setgħa tfarrak u teqred dawk il-bliet kollha f'daqqa. L-aħħar u l-ikbar ħaġa għalija hija din. X'nagħmel fuq dan kollu7 Mita ngħid dak li għedt lilkom, niġi emmnut7 In-nies jaħsbu li nventajt kollox jien, li rrid inħawwad l-imħuħ jew li qiegħed niġġennen2 Ma tmurx tmiss lili x-xorti kiefra li misset lil Carmichael7 Jien naf li għadni f'sessija. Dawk il-karti li kelli f'idejja mhumiex ħolma u ma nistax ma nagħmel xejn fuq il-kustjoni għax il-kuxjenza ma tħallinix. Naħseb li, bħala Amerikan, inressaq l-affari quddiem l-ogħla nies tal-pajjiż, quddiem il-President u forsi quddiem il-United Nations. Ir-responsabiltà nkun għaddejtha. Minn issa sa l-1967 jien ma nistax għal waqt wieħed naħseb fuq ħaġa oħra. J'Alla jasal l-1968 u nsib li kollox kien ħolma. Imma għalija u għalikom, nistgħu ngħidu jekk l-1968 jasalx7 NIŻLA Eluf, eluf, miljuni, Neżlin, neżlin, neżlin, Man-niżla ta' għamilhom, Ta' ħsiebhom, imwerwrin. Tilgħin, tilgħin m'għaqbiet, Milwija tnejn taħt toqol Li xewqtbom biss għabbiet. Tilgħin…neżlin. Min jaħseb Li miexi dritt aktarx Li dieħel fi sqaq agħma, Mudlam, li ma jsabbarx. U l-bniedem miblugħ jgħajjat, tAgħtuni, ixegħlu d-dwall Mbux qed nara fejn miexi, Dlam għaqli kiber… twal'. Għaliex qabża ta' tarġa, Ħabib, tagħmilba rdum Jekk tħares lejn is-sema Id-dawl tarab kuljum.