Għaqda tal-Maltin mad-dinja kollha Ħbiebi Toni Said u Ivo Muscat Azzopardi talbuni nik- tbilhom xi Ħaġa fuq dan is-suġġett: Il-Għaqda. tal-Maltin mad-dinja kollha'. Nebbaħihom f'dan ir-rumanz tiegħi Kaline, li fih Ġakkija Agius, Maltija tal-Afrika, wara li stħat minn ġensha, reġgħet bi firara lejn artha. Kull ma hu Malti hu għażiż għaliha. Kienet tħoss qalbha tingħafas meta tara Maltin barra minn arthom jiċħdu nisilhom, jinsew u jmaqdru Isien art twelidhom jew jagħmlu ta' bir-ruħihom ma jafuhx. Kienet tafiseb fil-Maltin imxerrdin mad-dinja; x'isir minnhom jekk ma jħiarsux Isienhom bħala l-aktar ħaġa għażiża, jekk ma jweġġltuhx aktar mill-ilsna barranin7: Mix-xtajtiet tan-Nil sal-pajjiżi tal-Afri- ka ta' Fuq u sal-witàt tal-Awstralja huma minn 50 sa 80,000. Sa mitt sena oħra jew mitejn ikunu aktar minn miljun. Nazzjon qawwija ma tħallihomx jintilfu, Aħna li maħniex nazzjon qawwija u lima għandniex setgħa olira filief ir-rieda tagħna, għandna naħdmu b'ħilitna biex ma nintilfux, Ħarsu lejn il-Kanadiżi; qegħdin f'art ingliża, itobbu l-bandiera ingliża, imma qalbhom hi franċiża u sitt miljun qalb tfiabbat mad-daqqa tar-rufi franċiża. Għaliex in-nazzjonijiet kbar biss għandhom is-setgħa li jikbru fil-kolonji tagħhomż Fuq is-setgħa politka hemm is- setgħa morali. Kull fejn ikunu l-Maltin, fl-Afrika, fl-Eġittu, fl-Awstralja, fil-Kanada, fl-Amerika, juru dejjem imħabba lejn in-nazzjon li tilqagħhom, iżda din l-imħabba tista' qatt taglileb l-imħabba lejhom infushom 7 Nagħitu fil-Ċċsri dak li hu ta' Ċesri, u nagħtu lil Niesna dak li hu ta' Niesna, Jalitieġ li l-Malti, ikun fejn ikun, jiftakar li hu Malti. Jaħtieġ li hu jġedded kull jum ir-rieda li jibqa' Malti. Jaħtieġ li hu jfakkar dejjem 'l uliedu li huma Maltin. Għalkemm ir- Reliġjon hija marbuta ma' qalbna, mhix biżzejjed biex il-Malti msiefer jingħaraf u jingħażel, għax popli oħra għandhom Reli- ġjon waħda bħalna. il-Malti ma għandux tiegħu filief ilsienu. Bih, li hu demmna, rulina, lajjitna, bħalma qal il-Prof. Savdon, alina tassew Maltin; u bih, bħalma qal il-poeta Għawdxi Gorġ Pisani, aħna nazzjon. Bih il-patrija ma tmut qatt, għaliex, bħalma kiteb il-Prof P. An. Cuschieri f'vers li l-Maltin tad-dinja kollha għandhom ikunu jafuh bl-amment, jekk aħna ninsew il- sienna, l-għerf u l-ġieh ta' ġensna jmorru mar-riħ, Semmejt ftit ilu l-Kanadiżi. Kif żammew qalbhom Franċiża 7: Bil-Isien Franċiż, Malta għandha l-ilsien tagħha minn mijiet ta' snin ilu, u għandha wkoll il-kittieba tagħha. Wieħed jista' ma jkunx jaf b'Omeru, Shakespeare, Dante, jew Corneille, imma ma jistax ma jkunx jaf b'Manwel Magri, Ġużċ Muscat Azzopardi, Temi Zami u Dun Darm, Il-barranin stagħġbu u ferfiu meta ftit ilu qraw il-poeżija tagħna, kemm aktar ferħu u ftaħru ħutna l- Maltin 7 L-ilsien, il-letteratura nazzjonali: dan hu l-irbit li jorbot u jgħaqqad. il-Maltin ta' kull kolonja; irbit qawwi, Ħaj, ħiereġ minn ruħ waħda li bih il-Maltin imxerrdin u mbegħdin żammew dejjem il-bixra li biha jingħarfu u jingħażlu. Ilsienna, il-letteratura tagħna huma l-arka tagħna talEGħaqda. Għalhekk jien inqis it-twaqqif ta' Xirka minn Toni Said u Ivo Muscat Azzopardi għat-tixtrid tal-Isien Malti mad-dinja bħala l-akbar ġrajja fl-istorja mit-twaqqif, xi 15 il-sena ilu, tal-G /żaqda tal-Kittieba tal-Malti. Din tat lil-Malti r-rebħ til-Gżira; l-ofira timla l-Malti b'dawl li jitfa' d-dija tiegħu fl-artijiet kollha, kull fejn tħabbat qalb ta' Malti. Il-ħtieġa ta' din l-Għaqda bdiet tinħass kullimkien. Il- Qari Malti ta' Port Said: Melita ta' Sousse (Tunisie); The Maltese Australian tal-Awstralja; The Maltese /ournal ta' New Vork, jixhdu di l-Maltin, għalkemm imbegħdin minn arthom, ma jinsew qatt art twelidhom. Il-foħirija hija lil dawk li jiftaħru b'nisilhom, bit-tradizjoni- jiet tagħhom, bihom infushom, lil dawk li għandhom il-ħila li ma jitjassrux u ma jinxorbux ininn poplu ieħor, imma li jibqgħu dejjem, bħalma huma, Maltin. . P. P. SAVDON Meħud b'xi taqsir mill-Franċiż ta' Laurent Ropa fil-Qari Malti ta' Port Said.