TA-SAZZJONIJIET ċivili, tista tghid kollha, jħabirku kemm jifilhu biex ixerrdu u jkubbru l-fama u x-xogħol ta' dawk li josthom ikunu kisbu isem subiħ f'xi arti jew f'xi xjenza, jew li ikunu qabżu għal urt twelidhom. u turuhom iwaqqfulhom std- twi f'xi wesgħa ċentrali ta' l-ibliet, isemmu toroq għalihom, iqiegħdu xi lapida għall-warisnin fil-post fejn twieldu jew inkella fejn mietu…… u ilma l-Maltin 2 Gha'l-pajżani msemmija tagħnu — inħossni nistħi ngħid — hadd ma ħaseb iwaqqaf xi stutwa tassew, għaliex dawk li hemin il-Mall tal-Furjuna ma humiex veri statwi, iżda busti: u dan inħux għajb għulinu' U tgħid persunaġġi iamużi aħna ewwilla ma, għandniex7. Kieku kelli nġib isimhom, wieħed wieħed, niġ- ħed fit-tul mhux ftit. Kieku aħna kellna ftit tal-beġġa konna aħna nħallu lil Nis- ċolà Tsougrd sal-lum mingħajr. statwa, fil-qalba tal-Belt, f'xi ġnien pubbliku jew f'xi post ieħor xieraq $ , Niccolo Isovard—aktar mugħruf bħala ''Niecolà de Malte' —huwa l-uqwa mużiċista ta' pajjiżna, H twieled fl-1775 u temi ħajtu f'Pariġi fl-ISI8 u sa żmien ilu qrabatu kienu għadhom ħaj- jin fostna. . Meta kien għadu żagħżugħ, Isouard ien telaq minn Malta u mar joqghod għas- sobt f'Pariġi—ċentru kulburali tad- dinju—u dan wura li kien kireb f'Malta. ħafna mużika, għall-knej- jes. Huwa kien ukoll pjanist ta' sengħu kbira. F'dik il-Belt kapitoli huwa. tis tħabbeb. tia' l-akbar mużiċisti, fosthom ma' Boildieu—1li iżda wara sar rival tiegħu. Hemra dlonk ħa fama tassew sabiħa… i Fl-1810 semma l-ewwel darba l-uqwu opru tiegħu, jisimhu. t'Qendrillon' li kellhu suċċess hekk kbir ii-wara saret, tista' tgħid, fl-ibliet kapitali kollha ta' l-Ewropa : f'Londra dehret fiċ- Tegtru.' 'Lveemi mi 18767 u baqgħet issir fi F'ronza sa dawn zaħħar żminijiet. Fl-1814 kiteb żewġ opri oħra : ''ocon- de' u ''Qolin et Jeamċt' li ngħoġbu mhux ftit. għall-ġmiel tagħ- hom; ui dan barra minn xi opri i oħra. ' Billi l-libretti ta' l-opri tis- għu kienu sbieħ u mill-aħjar, swewlu wisq għas-suċċess li għarel. Tsouard hu magħdud bħala l-ewwel wieħed li daħħal ġo Framza l-ħlewwa tal-melodija Taljana u għalhekk ismu huwa Il-Franċiżi, li jat jistmaw biżżejjed il-ġenju ta' nies bħal dawn, qiegħdu l- busi tiegħu fit-Teatru ta' l-'Opera ' u żejnu b'ismu waħda mit-toroq ewlenin ta' Pariġi… iżda Malta risiet iil-binha li għumlilha tant ġieli: il-għaliex jharra barida wużikali li żżejnet b'ismu u triq tas-Sliema msermmiju għalih xejn mu għandnu li. jfakkarna fih. Isonard kiteb bosta opri oħra li -suru b'suċċess kbir u biċċu minnhom sa żmien ilu kienu għudhom isiru, kif qalli min ħa se- hem tihom huwa siess. Il-mużika tiegħu, kif igħidulna awtur tal-mużika kompetenti, bija drammatika, magħżula u mirquma. Għalkemm qallibt u fittixt ma rnexxilix insib li xi impres- sarju pujżan taghna qatt haseb biex isemmagħna xi wieħed mix- xogħlijiet tiegħu; jekk huwa hekk (għax bilkemm nista' nem. men), mhux tissew għajb għalina '$'