XOGĦOLIJIET TIEGĦU Fis-sena tal-miġja fostna tal-Istatwa Artistika ta' San Filep jiġifieri fl-1863 u propju fil-jum tal-4 ta' Diċembru 1863, twieled f'Bormla d-disinjatur kbir ABRAM GATT bin Ġużeppi u Reġina mwielda Cassar. Mastru Abram Gatt ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-iskola primarja tal-Gvern f'Bormla. Meta tfarfar beda jistudja l-arti u l-iskultura għand il-famus artist Karlu Darmanin mil-Isla magħruf 'Karlozz'. Huwa beda jaħdem ta' mastrudaxxa fit-tarzna ta' Malta, fejn aktar tard laħaq mgħallem tal-karpintiera. Kien fdat ħafna u-kellu stima kbira minn sħabu w mis-Superjuri Ingliżi tiegħu. Wara x-xogħol tar-tarzna kien jerġa' jibda xogħol ieħor privat fid-dar tal-familja tiegħu, fi Triq l-Oratorju, Bormla. Fl-1897 kien ġie nominat Prokuratur tal-Parroċċa San Filep, Dun Salv Zammit li baqa' magħruf fl-istorja ta' Ħaż-Żebbuġ għall-bżulija tiegħu lejn il-parroċċa tagħna. Dan Dun Salv mil-ewwel tefa' għajnu fuq Mastru Abram Gatt biex jagħmel l-ewwel opra tiegħu billi jddisinja l-erbatax il-gwarniċ tal-Via Sagra biex jiġu armati fil-festa ta' San Filep. Dawn ġew maħdumin min Lorenzo Gatt mil- Birgu magħruf bħala ''ta' Żammitellu'. Wara din l-opra ġew fdati f'idejn Abram Gatt aktar xogħolijiet ta' disinji għal-opri fil-knisja tagħna. Dawn kienu disinji ta' ventartali, luppi għal-lampiri tal-festa, l-arkati tal-pavaljuni tal-kursija li jgħatu għan-navi, disin tas-sett ta' tmien linef tal-kristal tal-kursija, disinji għad-damask u opri oħra fosthom il-famuż 'Tuzell tal-Festa'. Il-ħolma f'moħħ Dun Salv Zamnmit biex isir it-tuzell kienet mil-bidu ta' dan is-seklu, imma qabel din l-opra kien jeħtieġ l-ewwel tinbidel l-istatura ta' wara tat-tempju u jinbew in-navi kif nafuhom fil- preżent. L-Isqof ta' Malta Mons. Pietro Pace kien ħareġ id-digriet sabiex jinbeda x-xogħol fit-23 ta' Marzu 1911. Sena wara fl-1912 inbeda il-ġbir għat-tuzell u fid-19 ta' Ottubru 1914 inbeda ix-xogħol tan-navi li tlestew fl-1918. Fis-sena 1920 l-Arċipriet u l-Prokuratur Dun Salv Zammit dehrilhom li kien wasal iż-żmien li jibdew ix-xogħol tat-tuzellu f'Jannar tas-sena 1921, Abram Gatt ġie fdat bix- xogħol tat-tuzell. Għal dan il-għan ġew magħżulin żewġ mastrudaxxi żebbuġin, Bertu Casha u Rokku Zammit, li jiġi ħu Dun Salv. L-iskultura saret mil-iskultur Żebbuġi Piju Orsini, waqt li l- induratura saret min Lorenzo Gatt mil-Birgu. Id-drapp u r-rakkmu ġew ordnati mid-ditta Busuttil ċtar-Ramli' ta' Strada San Paolo tal-Belt Valletta, filwaqt li x-xogħol taċ-ċelu sar miż-żebbuġija Helena Pizzuto. It-Tuzell ġie jiswa £690 lira sterlina u ġie mżanżan f'jum il-festa ta' San Filep fit- 12 ta' Mejju 1922 u l-ġabra għat-tuzell kienet £696 lira sterlina, 8 xelini u 8 soldi. Il-Wisq Rev. Arċipriet Salvatore Milanesi ffimkien mal-Prokuratur Dun Salv Zammit riedu jkomplu jimlew t-Tempju b'opri ġodda ġa msemmija iktar il-fuq. Għaldaqstant Mastru Abram Gatt ġie nkarigat li jagħmel id-disinji tal-arkati tal-pavaljuni w ukoll id-disinji tad-damask tan-navi. Il-ħjata ta' dan id-damask saret miż-Żebbuġi Francesco Galea, magħruf bħala 'iz-Zangura' li għandi ngħid li meta ħadem dan ix-xogħol kellu 68 sena u kien għad kellu fama kbira għax-xogħol sagru, speċjalment fl-ilbies tal-qassisin, kien vjolinista magħruf u ħadem x'appart ieħor fl-1938 meta saru l-festi ċentinarji fil-Kappella tad-Dawl fit-12 u 13 ta' Diċembru 1938. Francesco Galea miet fis-sena 1942 fl-età ta' 80 sena. Id-disin l-isfar u l-galluni sofor inħadmu min żewġ nisa Żebbuġin, Grazja Cardona u Filippa Cassar. Din l-opra tad-damask ġiet tiswa £1,894 lira sterlina 8 xelini u 8 soldi w ġiet imżanżna flimkien mal-arkati tal-pavaljuni fil-festa ta' San Filep li saret fit-12 ikompli paġna 43 ta' Mejju 1930. Għal darba oħra l-Arċipriet Milanesi u Dun Salv Zammit talbu lil-Mastru Abram Gatt biex jiddisinja s-sett tat-tmien linef tal-korsija. Fil-fatt dawn il-linef ġew ordnati fil-Bohemia w ġew magħmulin tal-kristall fuq disinn wieħed. Din l-opra swiet £384 lira sterlina w kontribwew għal din l-opra Dun Ġorġ: Ciappara u l-kuġina tiegħu Katerina Borg Ciappara. Is-sett ta' dawn il-linef ġie mżanżan fil-festa ta' San Filep li saret fit-12 ta' Mejju 1934. Mastru Abram Gatt għamel ħafna xogħolijiet oħra, iżda jiena xtaq li nillimita ruħi għal xogħolijiet li għamel fil-Knisja Arċipretali tagħna, li hija dedikata lil Patrun tagħna San Filep. Hawn nixtieq ngħid li Mastru Abram Gatt, fit-Tieni Gwerra Dinjija li laqtet lil Malta mil-11 ta' Ġunju 1940 (li jaħbat id-49 anniversarju f'jum il-festa ta' San Filep ta' din is-sena) kellu jħalli belt twelidu w jiġi jgħix fostna bħala refuġjat flimkien ma tlett ħutu li kienu joqgħodu fi Triq San Ġużepp. Irrid ngħid ukoll illi l-knisja tagħna matul din il-gwerra kienet ir-refuġju ta' erba statwi tal-knisja ta' Bormla, li kienu l-Irxoxt, San Mikiel, il-Madonna tar-Rużarju w San Ġużepp li huwa xogħol ta' Mastru Abram Gatt li sar 1903. Ma dawn l-istatwi kien ġie wkoll l-apparat ta' din il-Colleġjata ta' Bormla. Abram Gatt kien refa' mix-xogħol ftit snin qabel din il-gwerra imsemmija iktar il-fuq. Huwa ħalla din id-dinja fil-parroċċa tagħna ta' Ħaż-Żebbuġ fit-28 ta' Marzu 1944 fl-età ta' 81 sena ikkonfortat bl-aħħar sagramenti u ġie midfun fiċ-Ċimiterju tal-Addollorata. Jiena żgur li Mastru Abram Gatt ħalla isem kbir fl-istorja tal-arti w huwa xieraq li nkunu nafu iktar dwaru. Il-Berqa 1963. Storja ta' Ħaż-Żebbuġ - Luret Vella. Arkivji tal-Parroċċa - Żebbuġ. Storja u Tifkiriet - C. J. Boffa. MARĊI LI SEJRIN JINDAQQU MIL-BANDA OUR LADV OF CONSOLATION Tal-Gudia It-Tlieta 6 ta' Ġunju 1989 Loranne Jos M. Belocca Kummissjoni Nisa Ċinturanti Jos.N.Farrugia Id. F'id Emm. Bugeja Marija in Naxxarija Maj A. Aquilina Miż-Żgħażagħ Ċinturanti And.