L-Ikonografija Nisranija tas-Salib: Mill-aspett umiljanti għall-aspett trijonfali Fl-Evanġelju ma nsibu l-ebda referenza għad-dehra fiżika ta' Ġest. Minflok, l-Evanġelisti kitbu dwar xi wħud mill-ġrajjiet marbutin mal-ħajja ta' Ġest, fosthom il-ġrajja tal-passjoni u l-mewt tiegħu fuq is-Salib, ġrajja ta' mistħija kbira fil-kultura tad-dinja antika. Bil-mod il-mod, iżda s-Salib ħa tifsira ġdida sakemm għal dawk kollha li emmnu f'Ġesu, sar is-simbolu teoloġiku ewlieni. F'dan l-artiklu ser inħarsu lejn kif l-ikonografija nisranija tas-Salib ħadet iż-żmien tagħha biex żviluppat din ix-xbieha ta' umiljazzjoni fi xbieha ta' trijonf. Filwaqt li ser nagħmlu dan, ser nillimitaw ruħna għall-ewwel tnax-il seklu tal-Kristjaneżmu. Kif ser naraw, din il-bidla fil-perspettiva ikonografika nisranija seħħet permezz tal-Imperatur Kostantinu u ta' ommu Sant'Elena, li għenu ħafna sabiex il-Kristjaneżmu jieħu rotta ġdida li qatt qabel l-Insara tal-bidu ma kienu ħolmu dwarha. L-iskandlu u l-bluha tas-Salib Għal dawk kollha li jemmnu f'Ġesti, is-simbolu tas-Salib isib it-tifsira tiegħu fil-ġrajja tal-kurċifissjoni kif inhija rrakkuntata u interpretata fit-Testment il-Ġdid. L-Ittri ta' San Pawl huma l-eqdem xbieda miktuba fil-paġni tat-Testment il-Ġdid li jitkellmu fuq it-tifsira tas-Salib ta' Kristu Ġesti, San Pawl iqiegħed il-mewt ta' Ġest fuq is-Salib fil-qalba tal-ħsieb tiegħu u ma jiddejjaq xejn jikkwota dak li nsibu f'Dewt 21:23 filwaqt li japplikah għal Ġest li 'sar hu nnifsu saħta għalina, għax hemm miktub: 'Misħut min ikun imdendel mal-għuda'' (Gal 3:13). Fl-Ewwel Ittra lill-Korintin, San Pawl jitkellem mill-predikazzjoni tas-Salib bħala 'bluha għal dawk li jintilfu; imma għal dawk li jsalvaw, għalina, hi l-qawwa ta' Alla' (1 Kor 1:18). B'dan il-mod, huwa kien qed iħejji t-triq għal meta jiġi biex isejjaħ lil Kristu msallab bħala 'skandlu għal-Lhud u bluha għall-Griegi' (1 Kor 1:24). Iżda San Pawl qatt ma jitkellem fuq it-tbatijiet ta' Kristu fuq is-Salib jew fuq l-uġiegħ li Ġest ħass f'ġismu fil-passjoni u l-mewt tiegħu fuq is-Salib. Minflok, fl-Ittri tiegħu, dan l-Appostlu jagħtina t-tifsira salvivika ta' din il-ġrajja. Min-naħa l-oħra, fl-erba' Evanġelji miktubin wara l-Ittri ta' San Pawl, insibu paġni sħaħ iddedikati għar-rakkonti tal-passjoni, il-mewt u d-difna ta' Ġest. F'dawn ir-rakkonti nsibu waħda mill-aktar deskrizzjonijiet dettaljati tal-proċess kollu involut fi ġrajja bħal din. Minkejja dan iżda, l-ebda wieħed mill-erba' Evanġelisti ma kiteb dwar il-forma tas-salib jew fuq il-mod kif Ġesu ġie msallab mas-salib. Madanakollu, ir-rakkonti tagħhom dwar din il-ġrajja jaqblu sewwa ma' dak li nafu fuq kif kienet issir il-kurċifissjoni fid-dinja antika li kienet mewta ħarxa u umiljanti bħala piena kapitali kontra tradituri, skjavi jew ħallelin. L-ewwel xbieha tal-Kruċifissjoni ta' Ġesi L-aktar xbieha antika tal-kurċifissjoni ta' Ġest li nafu jU. 0005, biha hija graffit li nstab imħażżeż mal-ħitan ta' bini 5 Log i fuq l-għolja Palatina qrib Circus Maximus f'Ruma. ' ' Dan il-graffit, li jmur lura lejn is-sena 220 WK.,) kien instab lejn is-sena 1860 u juri figura msallba. Ix-xbieha li tidher min-naħa ta' wara, għandha ras ta' f' i ħmar u qed tħares 'l isfel. Figura iżgħar lejn in-naħa ($ €00 32 — tax-xellug tidher qed isellem lill-imsallab. Il-kitba li mt / hemm taħt tgħid: 'Alexamenos sebete theon' jiġifieri, l TlbAiil 'Alexamenos jadura lil alla tiegħu'5 Dan hu eżempju i ; ta' kif l-Insara tal-bidu kienu qed jiġu mwaqqa b-5'90303800 0L Zdzf għaċ-ċajt minħabba t-twemmin tagħhom f'Messija li Il-graffitt li juri raġel imsallab spiċċa msallab mas-salib. b'ras ta' ħmar li nstab f'Ruma. Jidher li fl-ewwel żminijiet, l-Insara evitaw li jagħmlu użu mis-salib bħala s-simbolu ewlieni tat-twemmin tagħhom.' Minflok, id-disinji li nstabu mħażżin mal-ħitan u s-soqfa tal-katakombi f'Ruma juru kif l-ewlenin Insara donnhom ippreferew li jaħbu s-simbolu tas-salib ta' Kristu taħt bosta motivi dekorattivi bħalma huma l-ħamiema, l-ankra bħala simbolu tat-tama, il-ħaruf u l-ħuta Dawn ix-xbiehat li jmorru lura għall-bidu tas-Seklu 3 W.K., nistgħu fil-fatt inqisuhom bħala l-ewwel eżempji ta' arti kristjana. Dan jurina kif il-Knisja bdiet miexja lejn forma distinta ta' arti wara nuqqas ta' kważi seklu u nofs. Xi wħud iżommu li l-ġenerazzjonijiet bikrija Nsara kienu warrbu ċerti xbiehat fl-arti minħabba li din setgħet twassal għall-idolatrija. B'dan il-mod, huma kienu qed isegwu l-linja tat-tradizzjoni Lhudija li kienet tiprojbixxi xbiehat imnaqgxa.' Il-produzzjoni ta' din John Bowden (London: SCM Press, 1977; London Xpress Reprints 1997), 91-185, ħallielna studju dettaljat fuq referenzi testwali mid-dinja antika relevanti għal dan is-suġġett. l-arti ġdida fil-bidu tat-Seklu 3 W.K., aktarx li mela, timmarka bidla fl-attitudni lejn din il-projbizzjoni Lhudija. Xi studjużi oħra iżda jżommu, li din il-bidla kienet żvilupp naturali uprogressiv ta' fidili kienet qed tevolvi, b'mod illi l-insara issa bdew jipproduċu ikonografija distinta li kienet qed tiddentifikahom b'mod ċar bħala Nsara. $ Bil-mod il-mod, is-salib beda jsir is-simbolu ewlieni tat-twemmin nisrani wara li kmieni fis-Seklu 4 W.K., l-Imperatur Ruman, Kostantinu l-Kbir kien impona t-twemmin nisrani u s-simboli marbutin miegħu fid-dinja li huwa kien qed jipprova jgħaqqad flimkien. L-istorja tar-rabta tas-Salib mal-Imperatur Kostantinu tirrakkonta li qabel il-gwerra kontra l-għadu tiegħu Maxentius, li seħħet fuq il-pont Milvio fis-sena 312 W.K., Kostantinu u ħares lejn is-sema u hemm ra salib wieqaf fuq ix-xemx, flimkien $ I mal-kliem bil-Grieg: en touto nika (bil-Latin: in 1 hoc signo vinces), 'B'dan is-sinjal inti tirbaħ 7 Ir-rebħa li Kostantinu kien għamel f'din il-gwerra u l-ħelsien li kien ta lill- Insara fl-Imperu Ruman, għen sabiex l-Insara setgħu jibdew jesponu s-simbolu ewlieni tagħhom bla ebda biża.' Is- simbolu tas-salib kien espress f'dik li baqgħet magħrufa bħala chi-rho,'' li issa bdiet tiġi mnaqqxa fuq l-armi militari tal-armata ta' Kostantinu u fuq xi muniti tal-imperu.' Minbarra dan, hemm ukoll l-istorja ta' Sant'Elena, omm l-Imperatur f hi f'Ġerusalemm. Kostantinu, li lejn is-sena 324 WK. Dettall ta' sarkofagu Pittura ta' Miguel Jimċnez B tal-Passjoni li juri i kienet marret l-Art Imqaddsa u skont M Jon) u Martin Bernat, Museo q s-simbolu ta' 'chi-rho'. de Zaragosa, Spanja. Sant'Elena u Erakliju iġorru l-għuda tas-Salib 303-306, tiġbor fil-qosor numru ta' teoriji li juru kif l-Insara tal-bidu kienu ristretti fl-użu tal-arti minħabba preskrizzjonijiet Lhud, kif jidher minn letteratura aktar antika. Fuq din il-ġrajja u l-awtentiċità tagħha ara, Brvan M. Litfin, 'Eusebius on Constantine: Truth and Hagiographv at the Milvian Bridge/ Journal of Evangelical Theological Societv, no. 55/4 (2012): 773-792. 1 Il-monogramma chi u rho tirrappreżenta l-ewwel żewġ ittri bil-Grieg tal-kelma Christos, translitterati bħala chi rho fl-alfabett Ruman. Imgegħda bejn l-ittri Alpha u Omega, l-ewwel u l-aħħar ittri tal-alfabet Grieg, il-monogramma tirrappreżenta lil Kristu nnifsu: 'Jiena l-Alfa u l-Omega, il-bidu u t-tmiem' (Riv 1:8). tradizzjoni antika, hemmhekk hija sabet l-għuda tas-salib li fuqha kien ġie msallab Ġesti. $ Din is-sejba kompliet għenet ħalli s-salib isir tassew is-simbolu ewlieni tat-twemmin nisrani. Huma ħafna dawk li jqisu bħala 'domma assoluta' il-fatt li s-salib sar simbolu viżibbli tal-Kristjaneżmu wara l-era ta' Kostantinu u mhux qabel. ' Fil-fatt, huwa biss wara s-sena 350 W.K., li x-xbieha tas-salib insibuha attestata b'mod regulari f'dokumentazzjoni figurattiva nisranija. Minn issa 'l quddiem insibu lis-salib waħdu; jew f'idejn Ġest; jew inkella qed jinġarr fuq l-ispalla minn xi personaġġ ieħor. Imma qabel is-sena 420 W.K., qatt ma nsibu xbiehat ta' Ġesi li qed iġorr is-salib. Mis-sena 340 sas-sena 370 WK,, per eżempju, niltaqgħu ma' numru ta' sarcophagi, ħafna minnhom f'ċimiterji Nsara f'Ruma, li l-mottiv ċentrali tagħhom huwa salib kbir vojt, mibni fuq il-christogramma mdawwra b'kuruna tar-rand, simbolu ta' Kristu Ġesti, Dawn is-sarcophagi iżda qatt ma juruna lil Kristu msallab mas-salib, anke jekk f'xi wħud minnhom insibu x-xena ta' Kristu Rxoxt li qed iżomm f'idu l-leminija salib mimli ħaġar prezzjuż bħala standard tar-rebħa tiegħu.'5 L-Eqdem xbiehat tal-Kurċifiss Aktarx li l-eqdem xbiehat tal-kurċifissjoni ta' Ġesu li waslu għandna huma dawk li jidhru fuq ħaġar prezzjuż żgħar maħdumin fil-Lvant tal-Imperu Ruman. Dawn ix-xbiehat imorru lura lejn in-nofs tas-Seklu 4 W.K., għalkemm meg xi studjużi jagħtu data aktar bikrija $ Dik li ħafna jqisu bħala l-eqdem raffigurazzjoni tal-kurċifissjoni ta' Ġesti imbagħad, insibuha fuq wieħed mill-erba panewijiet tal-avorju ta' F's kaxxa żgħira li llum tinsab fil-British Museum f'Londra. Il-Maskell Ivories, kif inhi magħrufa, hija kaxxa li aktarx inħadmet f'Ruma madwar is-sena 420 W.K., sabiex fiha jinżammu xi relikwi jew l-Ewkaristija. L-erba' panewijiet, li ki huma tal-istess daqs (7.5 x 9.8 cm), juru xeni Il-panew mill-Maskell Ivories, meħudin mill-passjoni, il-qawmien u d-dehriet fjuri x-xena tal-Kruċifisjoni ta' Kristu Rxoxt. Kristu msallab mhuwiex muri hawn bħala persuna li qed ibati. N- Reċentiment, Jutta Dresken-Weiland uriet kif framment minn sarcophagus li jmur lura għas-Seklu 4 WK. u li Hum jinsab fil-Mużew tal-Vatikan, jista' jagħti l-każ li hu xhieda tal-kurċifissjoni. hawn naraw lil Kristu ħaj, b'rasu dritta, b'idejh miftuħin beraħ u b'għajnejh miftuħin, imlibbes biss biċċa drapp madwar qaddu (subligaculum). Aktar minn hekk, Kristu msallab huwa muri bħala figura ta' persuna b'saħħitha, bil-muskoli li joħorġu barra mis-salib. Eżempju ieħor tax-xena tal-kurċifissjoni ta' Ġest li tmur lura għal din l-epoka (€.432 WK.) huwa wieħed mill-erbgħa u għoxrin panew li nsibu fuq il-bieb tal-injam tal-Bażilika ta' Santa Sabina, mibnija fuq l-għolja Avventina, f'Ruma. Ix-xena skulturata fuq dan il-panew turi lil Kristu bid-daqna u b'xagħru twila, bilwieqfa u b'dirgħajh miftuħin, bejn iż-żewġ ħallelin imsallbin miegħu, murija in-nofs tat-tul ta' Ġest. It-tliet figuri huma bla ħwejjeġ, bl-eċċezzjoni ta' biċċa drapp madwar qaddhom. Huma qed iħarsu 'l quddiem, b'idejhom miftuħin, għalkemm qishom qed jistrieħu fuq minkbejhom, bħallikieku gegħdin f'pożizzjoni ta' talb aktar milli msallbin fuq salib. Fil-fatt, ma jidher l-ebda salib, kiflanqas m'hemm indikazzjoni ta' xi msiemer jew ħbula. $ Ix-xena tal-Kruċifissjoni fuq il-panel' tal-injam tal-bieb tal-Bażilika ta' Santa Sabina f'Ruma. Jidher li 'l hekk imsejħa Maskell Ivories u l-panew fuq il-bieb tal-Bażilika ta' Santa Sabina huma l-uniċi żewġ xbiehat tal-Kurċifiss li waslu għandna mis-Seklu 5 WK, Il-bqija tas-slaleb li nsibu f'dan iż-żmien kienu biċċa xogħol ta' arti magħmula minn materjal tad-deheb u mżejjen b'ħaġar prezzjuż. Wara s-sena 400 WK,., is-salib imżejjen b'mod prezzjuż, kien spiss jiġi assoċjat ma' tron tar-rejiet - solium regale - imżejjen bid-deheb u b'ħaġar prezzjuż. Il-mużajċi dekorattivi fl-apside tal-knisja ta' Santa Pudenziana f'Ruma, magħmula madwar is-sena 400-410 W.K., huma karatteristika ta' din l-evoluzzjoni. Fiċ-ċentru ta' dawn il-mużajċi nsibu l-figura ta' Kristu, bilqiegħda fuq tron imperjali u mżejjen b'ħaġar prezzjuż. Wara l-figura ta' Kristu tidher xena ta' belt li fiċ-ċentru tagħha hemm għolja li fuqha jistrieħ salib kbir imżejjen bid-deheb, b'ħaġar prezzjuż u perli f'forma ovali. Din ix-xena tirreferi għall-għolja tal-Kalvarju li fuqha l-Imperatur Teodosju II (401-450 W.K.) kien qiegħed salib tad-deheb prezzjuż, irrappreżentat għall-ewwel darba f'dan il-mużajk u muri bħala trofew jew monument ta' rebħa. W. Għalaktar dettalji fuq din il-biċċa xogħol maħduma fl-avorju ara Gabriele Finaldi, The Image of Christ (London: The National Gallerv, 2000), 108-111. Għalaktar tagħrif fuq il-mużajċi tal-knisja ta' Santa Pudenziana f'Ruma ara Fredric W. Schlatter, 'The Text in the Mosaic of Santa Pudenziana; Vigilie Christiana, vol. ika Sant'Elena Imperatriċi Awgusta Mas-Seklu 6 W.K., imbagħad, nibdew niltaqgħu ma' xbiehat ta' Kurċifissi mlibbsa b'libsa vjola, magħrufa aktar bħala colobium. Affresk tas-Seklu 8 WK,, li jinsab fil-knisja ta' Santa Maria Antiqua f'Ruma, huwa wieħed minn dawn l-eżempji li juri lil Kristu f'pożizzjoni wieqfa, imsallab mas-salib, b'għajnejh miftuħin u mlibbes iċ-colobium, il-libsa saċerdotali. Din hija x-xbieha ta' Kristu rebbieħ fuq il-mewt, u s-salib huwa l-apoteosi tiegħu € Hekk ukoll il-Kurċifiss magħruf bħala 'il-Kurċifiss ta' Lucca' li jinsab fil-Katidral ta' San Martin f'din il-belt fl-Italja, u li jmur lura għas-Seklu 8 W.K. Dan il-Kurċifiss li fih naraw lil Kristu msallab libes ilbies saċerdotali, b'kuruna reali fuq rasu,f' flimkien ma' xi wħud oħra, sar prototip għal numru ta' Kurċifissi oħra li saru wara, u li nsibuhom imferrxin f'pajjiżi differenti tal-Ewropa. Fis-Seklu 10 W.K., insibu dik li hi meqjusa bħala l-ewwel skultura monumentali ta' Kristu Kurċifiss. Din l-iskultura fil-fatt tat bidu fl-arti nisranija għal tradizzjoni ta' xbiehat aktar realistiċi tal-Kurċifiss: Dan hu Kurċifiss skulturat fl-injam, ikkummissjonat fis-sena 970 W.K.,minn Gero, Arċisqof ' ta' Cologne fil-Ġermanja għall-Katidral tiegħu. F'dan il-Kurċifiss li baqa' magħruf bħala 'l-Kurċifiss. ta' Gero/ naraw bidla fix-xbieha artistika tradizzjonali ta' Kristu kif kienet ippreżentata u ddominata s'issa fl-arti Nisranija. Fil-fatt, f'dan il-Kurċifiss ma narawx lil Kristu fl-aspett divin tiegħu. Minflok aktar naraw lil Kristu fl-aspett uman, b'ġismu mdendel bil-piż tiegħu stess fuq is-salib, b'għajnejh magħluqin fil-waqt tal-mewt tiegħu $ Mottiv ieħor li ntrabat mas-salib f'dan il-perjodu kien dak ta' lignum vita - 'is-siġra tal-ħajja' Xbiehat tas-salib s.2. bħala siġra jidhru diġà fl-ikonografija bikrija nisranija Is-Salib bħala s-siġra tal-ħajja. ki L ; ; j; 25 Pittura ta' Pacino di Bonaguida, għalkemm dawn żviluppaw fil-perjodu Medjovali. Wieħed mill-isbaħ eżempji tas-salib bħala siġra nsibuh fil-mużajk li jiksi l-apside tal-Bażilika ta' San Klement f'Ruma, xogħol tas-Seklu 12. Il-Perjodu Romanesk, li bejn wieħed u ieħor kien mifrux bejn is-Sekli 10 u 12, baqa' jipproduċi xbiehat ta' Kurċifissi li juruna lil Kristu ħaj imsallab mas-salib, b'rasu merfugħa 'l fuq u b'għajnejh miftuħin. Xi drabi lil Kristu nsibuh imlibbes il-libsa twila saċerdotali, filwaqt li Kurċifissi oħra ta' din l-epoka jippreżentaw lil Kristu libes speċi ta' dublet imżejjen li jiksi l-qadd tiegħu. Sa qabel is-Seklu 13, ir-raffigurazzjonijiet tas-salib bħala strument ta' tbatija jew bħala l-post li fuqu Ġesti miet huma rari ħafna. Kien biss madwar is-snin 1220-1230 li s-Salib, bil-mod il-mod, beda jieħu l-aspett ta' patibolu, b'mod illi Kristu msallab beda issa jiġi muri mejjet fuq is-salib. Tassew illi l-insara kien irnexxielhom jeqilbu ta' taħt fuq it-tifsira umiljanti tal-mewt ta' Kristu fuq is-salib, b'mod illi rappreżentazzjonijiet tas-salib li jmorru lura għal dan iż-żmien jgħinuna nħarsu lejn is-Salib bħala oġġett trijonfali u ta' qima. 3 Għal aktar tagħrif fuq il-mużajċi ta' din il-Bażilika ara Michael G. Sundell, Mossics in the Eternal Citv (Temple: Arizona Centre for Medieval and Renaissance Studies, 2007), 89-94.