F'EGĦLUQ IL-75 SENA MILL-KUNGRESS EWKARISTIKU INTERNAZZJONALI Li SAR F'MALTA FL-1913 IR-RABAT U L-KUNGRESS EWKARISTIKU Minn BIAGIO GALEA (Meħud mill-ħarġa tal-Leħen is-sewwa tas-Sibt 4 ta' Ġunju, 1988). Din is-sena l-festa ta' 'Corpus Domini' se tkun l-egħluq ta' l-attivita' li l-Knisja qed twet- taq f'kull parroċċa, biex tfakkar il-75 sena minn meta sar hawn Malta l-Kungress Ew- karistiku Internazzjonali fl-1913, li: għalih, barra l-Legat tal-Papa, il-Kardinal Domenico Ferrata, kienu attendew erba' Kardinali oħra, madwar erbgħin Isqof u għadd kbir ta' pelle- grini u personalitajiet prominenti, fosthom id-Duka ta' Norfolk. Meta nsemmu dan il-kungress żgur li ma nistgħux inħallu barra lill-Isqof Mons. Anġelo Portelli O.P., li tista' tgħid kien il'factotum' ta' dan il-kungress. Għalhekk billi l-festa ta' Corpus hija waħda mill-festi prinċipali li jsiru fir-Rabat, tajjeb li naraw ftit minn dak li kien sar fir-Rabat f'dan il-Kungress. L-ISQOF PORTELLI Dan kien il-President tal-Kumitat Eżekut- tiv, u mhux possibbli li tgħid x'għamel f'dawn il-festi. Mons. Portelli, qabel ma sar Isqof, għadda Ħafna snin fil-kunvent ta' San Du- minku tar-Rabat, li dan kien tant għal qalbu. Għalhekk għandi nifhem li anki r-Rabat, jekk mhux Ħafna, xi ftit kien daħal f'qalbu. Huwa kien ikkonsagrat Isqof fl-14 ta' Mejju 1911. Kull meta jindaqqu l-qniepen tal-Proto- Parroċċa, ir-Rabtin għandhom jiftakru f'dan l-Isqof 'li ħabbu kulħada', kif igħid P. Filipp Mallia, O.P., għax il-Ħidma tiegħu kienet ta' fejda għal kulħadd. Qed ngħid hekk għar- Rabtin bħali, għax huwa kien li, fil-15 t'Ottubru 1911, bierek il-flames qniepen ġodda tal-parroċċa ta' San Pawl, u bħala tif- kira l-kleru u l-poplu tar-Rabat kienu tawh Waħda mill-kartolini li ħarġu fl-okkażżjoni tal-Kungress tal-1913. Fuq il-lemin jidher ritratt tal-Parroċċa tar-Rabat Il-pjazza tal-Parroċċa hekk kif waslu l-Isqfijiet. Dawn jidhru deħlin fil-Knisja filwat li tidher ukoll il-Banda Konti Ruġġieru u xi armar li llum m'għadux jintrama. (Ħajr A. Cefai). qanpiena żgħira tal-fidda, kopja eżatta tal- qanpiena l-kbira, b'katina rqiqa mdendla magħha fuq 'stand' ta' l-ebbanu b'kitba bil- Latin fuq plakka tal-fidda. FIL-JIEM TAL-KUNGRESS Naturalment bħala President kien responsa- bili mill-programm tal-festi, li dawn kienu tant suċċess li l-istess pellegrini stqarrew l- għaġeb tagħhom. Wieħed mill-għanijiet kien li kemm jista' jkun il-Maltin u l-Għawdxin jieħdu sehem f'dawn il-festi b'ġieh l-Ewkaris- tija, u għalhekk, għalkemm kien hemm Ħafna diffikultajiet, speċjalment it-trasport, sabu mezz kif il-poplu kollu, b'xi mod, seta' jieħu sehem, billi diversi Isqfijiet marru jqaddsu fil- parroċċi, Fil-parroċċa tar-Rabat kien sar pontifikal solenni mell-E.T. Mons. S. De Vasconcellos, Isqof ta' Beja, u kien assistit mill-Kapitlu tal- Kattidral. Is-Sibt, 26 ta' April, saret it-tqarbina tat-tfal mill-E.T. Mons. G. M. Pellezzari, Isqof ta' Piacenza, li fiha Ħadu sehem 1,000 tifel u Il-Ħadd saret tqarbina ġenerali mill-E.T. Mons. G. Del Rio, Isqof ta' Geraci, li fiha ħadu sehem madwar 3,000 ruĦħ. ĠURNATA MEMORABBLI Għalkemm uffiċjalment il-Kungress kien spiċċa, l-għada, jiġifieri t-Tnejn, 28 t'April, għar-Rabtin għandha tibqa' ġurnata memo- rabbli ta' dan il-Kungress għax fiha kien organizzat pellegrinaġġ għall-Maltin u għall- barranin, għall-Knisja Parrokkjali li magħha hemm konnessa l-Grotta ta' San Pawl. Ir- Rabat kien imżejjen għall-okkażjoni bi bnadar u bandalori, fjuri u armar tal-festa. Kif il-pellegrini waslu fuq is-Saqqajja, il- Banda Konti Ruġġieru daqqet l-Innu tal-Papa, u l-pellegrini, immexxija mill-Isqfijiet S. Liete de Vasconcellos, I. M. Emard u A. Portelli, imxew lejn il-knisja. P.Domenico Azzopardi O.P., li kiteb l-is- torja tal-Kungress fl-istess sena jgħidilna hekk: 'Malli dawn daħlu fil-knisja, tela' fuq il- pulptu Mons. Isqof Portelli, u bl-ilsien Taljan, L-Isqof Vasconcellos qed iqaddes fuq iż-żurżiegħha taz-zuntier. Tidher il-folla kbira li kien hemm fit-toroq u fuq il-bjut- 'dak l-għerf soltu tiegħu, ipprova illi l-Appost- iu Pawlu kien żera' l-ewwel żerriegħa tal-Fidi f'dak l-Għar Imqaddes ta' ħdejn il-knisja ta' San Pawl barra, żerriegħa li nibtet, kibret u fetħiet il-friegħi tagħha madwar il-gżira kollha: u għalhekk dak il-Għar kien in-nieqa tar- Reliġjon Nisranija f'Malta, u Knisja, li l-umli Pawlu għażel biex jgħallem lill-Maltin il- ħwejjeġ tal-Fidi. Wara ħareġ iqaddes Mons. Isqof Emard, li kien mgħejjun minn żewġ Kanonċi tal-Grot- ta, u wara omelija żgħira qarben lill-pellegrini Maltin u barranin. Fl-istess waqt li kienet qed issir funzjoni fil- knisja, fiz-zuntier fuq iż-Żurżieqa kienet qed issir funzjoni ofira. Taħt l-istatwa ta' San Pawl Patri D. Azzopardi jagħti det- talji x'sar u jgħid ukoll li, f'dak il-post stess, fejn, skond l-għajdut antik ta' missirijietna, l- Appostlu Pawlu kien xandar il-Fidi Mqaddsa u jiġi mismuh saħansitra minn Għawdex. F'din l-okkażjoni l-Kan. Gio, Batta Micallef għamel taħdita quddiem ġemgħia ta' nies u wriehom illi: 'dak l-Għar Imqaddes kien l-ewwel Knisja magħhmula hekk mill-Appostiu Pawlu, l- ewwel Santwarju ta' Malta, u għal bosta sekli l-Kattidral tal-gżira tagħina'. L-entużjażmu u l-qima li wrew missirijietna lejn l-Ewkaristija fl-okkażjoni tal-Kungress, għandhom ikunu spinta biex il-festa ta' 'Cor- pus' tkun għalina okkażjoni oħra biex nuru li għadna wlied denji ta' missirijietna, u nersqu nirċievu l-Ewkaristija, kif kienu għamlu huma fl- okkażjoni tal-Kungress Ewkaristiku.