Is-sena d-dieħla taħbat sena importanti fl-istorja tal-Knisja Maltija għax jaħbat l-400 anniversarju minn mindu San Publju ġie dikjarat Patrun u Protettur ta' Malta. Kien fl-1610 meta l-Isqof Tommaso Gargallo laqqa' Sinodu Djoċesan li ddiskuta aspetti varji li kienu jolqtu lill-Knisja Maltija ta' dak iż-żmien. Bħala riżultat ta' dan is-sinodu ġew promulgati diversi Kostituzzjonijiet Sinodali tal- Knisja Maltija u fost dawn kien hemm digriet li jikkonċerna lill-Patrun tagħna l-Maltin San Publju. It-test bil-Latin huwa dan li ġej: It-traduzzjoni bil-Malti, hija din li ġejja: Bandalora ta' San Publju L-Atti tal-Appostli jgħallmuna li l-Matin kienu kkonvertiti lejn il-fidi Nisranija bit-tagħlim tal- glorjuż San Pawl f'dak iż-żmien li Publju kien il- Kap tal-Ġżira li, jingħad, mhux biss li kien laqa' lil San Pawl bi ħlewwa meta kien qed jippriedka iżda minħabba li kien ġie mgħallem il-fidi Nisranija mill- istess Pawlu, kien mgħammed, u minħabba li kien ġie ordnat bħala Isqof, maż-żmien, kif jixhdu l-atti tal-martiroloġju, minħabba li kien Isqof sostitut f'Ateni minflok San Dijonisju l-Areopagita, hemm temm il-vjaġġ glorjuż ta' ħajtu bil-palma tal-martri u għaldaqstant huwa xieraq li kif huma (il-Maltin) sa mill-bidu nett ippreżentaw ruħhom taħt il-ħarsien tal-glorjuż San Pawl, għandhom anki fil-futur jesperjenzjaw il-protezzjoni ta' San Publju martri, sabiex lil dak li huma (il-Maltin) kellhom fuq l-art bħala l-Kap tal-Gżira tagħhom, ikun jistħoqqilhom li jkollhom bħala l-Patrun u l-Interċessur tagħhom fis-Sema. B'dan id-digriet Aħna għaldaqstant niddegretaw u espressament nordnaw li t-tifkira ta' San Publju, martri u Isqof, trid minn issa 'l quddiem tiġi ċċelebrata fil-21 jum tax-xahar ta' Jannar skont ir-relazzjoni tal-Martiroloġju, li tkun ċċelebrata bl- Uffizzju solenni u doppju u li dak il-jum għandu jkun għal dejjem osservat bl-akbar devozzjoni mill- abitanti kollha tad-djoċesi tagħna: lilu, minn issa 'l quddiem, għalina, nagħżlu, nonoraw u nqimu bħala Patrun u Protettur ta' din il-Gżira għat-tifħir u l-glorja ta' dak Alla Li Jista' Kollox u anki għall- ġid tagħna. Minn barra l-glorjuż Patrun ta' Malta, SAN PUBLJU, eżistew diversi Isqfijiet Qaddisin li ħadu l-martirju għal Kristu. Minnhom se nsemmi biss dawn il-ftit li ġejjin. S. Apollinar, l-ewwel Isqof ta' Ravenna li miet fis-Seklu I. S. Injazju, Isqof ta' Antjokja li miet Ruma fis-sena 107 : S. Polikarpu, Isqof ta' Smirna, li miet fis-sena 156. S. Irinew, Isqof ta' Lvons, li miet fis-sena 202. S. Dijonisju, l-ewwel Isqof ta' Pariġi li miet fis- sena 251. S. Saturninu, l-ewwel Isqof ta' Toloża, li miet fis- sena 257. S. Kornelju, Isqof ta' Kartaġni, li miet fis-sena 258. S. Erażmi, Isqfof ta' Formia, qrib Napli, li miet fis-sena 303. S. Ġennaru, Isqof ta' Benevento, Patrun ta' Napli, li miet fis-sena 304. S. Blas, Isqof ta' Sebaste, fl-Armenija, li miet fis- WO0DNJOQ0 Okħw Qaddisin Isqfijiet Martri mill-Kan. Dan id-digriet jixhed l-għożża u l-istima kbira li kien igawdi San Publju mill-Maltin sa mill- aktar sekli mbiegħda. Il-mod kif inhu miktub id-digriet u partikolarment l-espressjoni ' bħala l-Kap tal-Gżira tagħhom…' jixhdu l-fatt li sa minn dak iż-żmien il-Maltin kienu jħossu li San Publju kien wieħed minnhom u tagħhom u fil-fatt ma saret lanqas l-iċken riferenza li dan seta' kien xi gvernatur Ruman. It-titlu li ngħata, mhux biss kien dak ta' Patrun iżda anki ta' Protettur ta' Malta jkompli jixhed kemm sa minn mijiet ta' snin ilu l-Maltin kienu jħarsu lejn San Publju bħala figura speċjali għalihom, dejjem lest biex jipproteġihom mill-gwaj tar-ruħ u tal-ġisem. Nixtieq niġbed ukoll l-attenzjoni li d-devozzjoni enormi li kien igawdi San Publju f'Malta ma kinitx xi ħlieqa, xi fissazzjoni tal-Furjaniżi, kif hawn min kważi jrid jagħti x'jifhem illum, għax, kif jixhed dan id-dokument, il-Maltin ħabbew lil San Publju u tawh l-akbar ġieħ li setgħu jagħtuh snin twal qabel ma xi ħadd seta' qatt joħlom li kienet ser titwieled belt bl-isem ta' Furjana. Għaldaqstant il-Knisja Maltija għandha l-obbligu li s-sena d-dieħla tiċċelebra kif jixraq ukoll l-400 sena minn mindu Malta u l-Maltin intefgħu taħt il-patroS u u l-protezzjoni ta' dan il-qaddis li ilu magħna l-Maltin għal sekli sħaħ. S. Flavjanu, Isqof ta' Kostantinopli, li miet fis- sena 449. S. Bonifaċju, Isqof ta' Mainz, Appostlu tal- Ġermanja, li miet fis-sena 754. S. Adalbertu, Isqof ta' Praga, li miet fis-sena 997. S. Elfego, Isqof ta' Canterbur, li miet fis-sena 1012. S. Gerardu, Isqof ta' Csanad fl-Ungerija, li miet fis-sena 1046. S. Stanislaw, Isqof ta' Krakow fil-Polonja, li miet fis-sena 1079. S. Neriku, Isqof ta' Uppsala fl-Isvezja, li miet fis-sena 1160. . S. Tumas Becket, Isqof ta' Canterburv, li miet fis-sena 1170. S. Gwann Fisher, Kardinal u Isqof ta' Rochester, li miet fis-sena 1535. : S. Ġosafatt, Isqof ta' Polotsk fir-Russja, li miet fis-sena 1623. . S. Oliver Plunket, Isqof ta' Armagh fl-Irlanda, li miet fis-sena 1681. i S. Girgor Grassi, Isqof missjunarju fiċ-Ċina, li miet fis-sena 1900. , S. Lwiġi Versiglia, Isqof missjunarju fiċ-Ċina, li miet fis-sena 1930.