Nafħisbu li ftit huma dawk li jafu sewwa b'dik il-lapida tal-bronż li qiegħda fil-Knisja ta' San Ġwann, sewwa sew fil- kappella li tieħu għad-dħul ta' l-Oratorju tal-Kurċifiss. Mhux ta' min ma jagħtix kas tagħha, għalhekk sa ngħidu kelmtejn fuqha, biex nuru li dik il- lapida tfakkar fi bniedem kbir u wisq imsemmi ta' l-Ordni ta' San Ġwann u tal-Gżira tagħna. Dan il-bniedem imsemmi li minnu sejrin nitkellmu hu l-Kavalier Flaminju Balbjanu, tal-Lingwa ta' l-Italja. Kien wieħed minn l-aktar qalbenin li kellu l-Ordni fiż-żmenijiet tiegħu (seklu XVII). Kien fil-ħatra ta' Armirall, u ta' Lwogo- tenent fl-Ordni. Żamm b'tifħir ix-xogħol ta' Gvernatur Mill- tari f'Nizza u f'Asti: ikkumbatta u kien midrub, fil-Belġju, fi Spanja u fit-Tuskana. Għall-ħidma tiegħu, li għamel għar- Repubblika ta' Venezia, dina kienet bagħtitlu ħannieqa tad- deheb ta' siwi kbir. Kien wisq imfaħħar fl-aħħarnett u l-ak- tarnett, bħala armirall tax-xwieni ta' l-Ordni, fi Kreta (Kandja), fejn għen kontra t-Torok, li dawru l-gżira, ħeġġeġ u kabbar il- ħila tan-nies li hemm kienu jgħammru, mexxa l-gwerra, u flafl- ħarnett rebaħ u fiarrab minn hemm l-egħdewwa ta' l-isem Dan il-bniedem imsemmi sebbaħ ukoll u għamel bosta ġid f'Malta waqqaf bosta bini, fosthom il-Barrakka ta' Fuq, żejjen knejjes u ferraq elemożni kbar. Kien Gran Prjur ta' Messina, - u miet ta' ħamsa u disgħin sena, fi' 1669, wara li dam fl-Ordni għal sitta-u-sebgħin sena sħaħ. Kien midfun fil-qabar li kien imħejji f'ħajtu, fil-kappella tal-Madonna ta' Filermu, qrib l-artal, in-naħa tal-Vanġelu. Issa rridu ngħidu li l-lapida li semmejna, kienet imwaħħla mal-ħajt qrib il-qabar, fejn għedna issa, fejn kien imqiegħed il-fdal tiegħu. Għal raġunijiet li bqajna bla ma nafuhom, dik 'il-lapida ġiet imqiegħda f'lok fejn masetgħiet qatt tkun tidher: għaliex il-ħitan tal-kappella tas-Santissimu Sagrament huma dejjem, kif kienu fl-antik, mgħottijin bid-damask afimar, la dan kien jgħatti l-lapida. Ma satax ikun xort'oħra, la darba hija ħaġa kontra r-regoli tal-liturġija, li hekk qrib l-artal tas-Sagrament tkun tidher lapida tal-mejtin. Kienet imqegħda hemm għall-modestja ta' listess Balbjanu, sabiex ismu jibqa' moħbi7 Kienet għal xi għira li kellhom bejniethom il-Kava- lieri ta' l-Ordni, billi fil-knisja ta' San Ġwann ma hemm ebda tifkira mwaħħla mal-ħitan, barra l-monumenti tal-Grammastri, u (eċċeżjoni waħidanija) dak ta' ħu l-Grammastru Wignacourt 7 Ma nafux. Nafu biss, li dawk kollha.li għandhom għal qalbhom kull ħaġa li tgħolli u tfaħħar il-kbir Ordni ta' San Ġwann, u lil dawk il-Kavalieri li fosthom kienu l-aktar imsemmija, għie- lew, li din il-lapida kienet hekk minsija minn kulħadd, u baqgħet is-sena kollha hekk moħbija, li wisq ftit kienu dawk li jafu biha. Bħalma għedna fil-bidu, din il-lapida tinsab issa fil-kap- pella li minnha tidħol, għal Oratorju tal-Kurċifiss. Tqegħdet hemm għax iktarx din il-kappella ma hi imsemmija għall- ebda Lingwa, jew inkella għax hija mżejna inqas minn l-oħrajn li l-ħetam tagħhom huma kollha kif jaf kulħadd, imnaqqxin u miksija bid-deheb. Hekk issa din il-lapida tgħatti biċċa sewwa mill-ħajt tal-kappella, hija mqegħda, kif tagħti r-raġuni, f'lok inqas nobbli minn dak, fejn huma mwaqqfin il-monumenti tal-Grammastri, u tidher wisq malajr quddiem il-għajnejn ta' kulmin jidħol fil-knisja mill-bieb maġġur. Din il-lapida, kif għidna fuq, hija tal-bronż imdewweb u magħinula minn żewġ taqsimiet, u minn l-ewwel daqqa ta' għajn li tagħtiha, tintebaħ malajr li hija xogħol tas-seklu XVII, kif wieħed jista' jara wkoll mill-kitba li fiha minquxa. Fin- nofs tagħha tidher l-arma ta' Balbjanu, imdawra b'bandieri u trufej tal-gwerra: fuq hemm miktub il motto—Nescia Metus— mqiegħed fuq ras ta' mewt, u sewwa sew taħt il-kitba minquxa hemm f'basso riliev il-għaqda tax-xwieni tal-Ordni, f'nofshom ix-xini tal-armirall, li kien jikkmanda Balbjanu. Taħt il-lapida hemm imqegħda medda tar-rħam, li kienet tweżinha fil-lok qadim li fih kienet qabel, u ma dwarha ġiet imqegtħida bħal gwarniċa, wasgħa dwar xiber, li ddur magħha kollha. Nispiċċaw dal-kelmtejn, billi nistiednu lil kulħadd, sabiex jekk għadu ma rax, imur jara din it-tifkira glorjuża tal-wisq nobbli Ordni ta' San Ġwann, li iggverna l-Gżejjer tagħna għal dwar tlett mitt sena. i