Min għandu ċerta eta' żgur li jaf dwar il-ħuġġieġa ta' San dawk li għandhom żgħar forsi qatt ma Ġwann, biss semgħu biha jew wisq iżjed raw xi waħda. Li forsi jafu huwa li dawn l-ħ jassoċċjawhom ma: nofs Dawn il-ħġejje Ġwann għandhom tagħhom sa mill-m Kavallieri f'pajj Tant kellhom im dawn il-ħġejjeġ, li s jġibu l-istess isem ta ta' din l-Ordni. Ta' mi jgħid ukoll li daw waħda mill-bosta drawwiet li din l-Ordni ġabet maghh L- f'pajjiżna. Kif oriġinat din Buġġieġa'. Minn kitba li wieħed isib: fil: ji ktieb ta' Guida Lanfranco Drawwiet Maltin' dan radizzjonijiet mmi l-festa ta' l-24 ta' Ġunju. : Marbuta ma' din il-festa hemm il-ħuġġieġa: Dan juri kemm kellhom importanza dawn il- ħġejjeġ, tant li dan San Ġwann kien il- padrun ta' din l-istess l-Ordni. l-Kavallieri daħħlu t-tradizzjoni ' San Ġwann in- nies kienu jinġabru l-Barrakka ta' Fuq u f'xi nħawi oħra tal-Belt biex filgħodu nhar il-festa kienu l-ħġejjeġ ma' ħal. Dan iż- il- żmieni superstizzjoni fejn. din il- ħuġġieġa teħles ir- raba' ;mill- ħsarat u tniedi suċċess fil- prodotti ta' l-art. San Ġwann:-kienet festa Taħt kienu daħlu fl-għeruq tat-tradizzjonijiet tagħna dawn il-ħġejjeġ li saħansitra kien hemm id- drawwa li jsiru ħġejjeġ oħra nhar il-festa ta' xi belt jew raħal tal-gżejjer Maltin. Maż-żmien dawn ta' l-aħħar bdew jonqsu u dan għall-fatt li l-ħatab u x- xewk li bih kienu jiġu mqabbda dawn il-ħġejjeġ ma kienx b'xejn. Mhux hekk jista' jingħad għall-ħuġġieġa ta' San Ġwann għax din baqgħet issr. Kif kienet issir il-buġġieġa' Qabel xejn fil-belt jew raħal mhux ħuġġieġa waħda kienet issir, imma xi tnejn jew tlieta, u hawn kien jidħol l-element ta' pika, ta' min kienet tkun l- akbar. eżempju kienu jsiru ħġejjeġ f'San Ġorġ, f'Wied il-Buni, il- Brolli, ix-Xatt, kif ukoll f'xi F'Birżebbuġa per rziezet fl-inħawi ta' Bengħajsa u Ħal-Far. Minn xi ġranet qabel. il-festa kont tilmaħ xi nies, l-aktar żgħażagħ, jiġru mat-toroq u jistaqsu għal min kien ikollu xi ħatab jew imbarazz ieħor biex jaħarquh. Mhux 'l-ewwel darba li ġieli il ni hemm min iżarma xi gallinar u jerfgħu għal meta tasal il-festa ta' San Ġwann, jew kien ikollu xi biċċa għamara, bħal gwardarobba antika jew xi ngħidu aħna. xi Insomma dak kollu li wieħed jista' jimmaġina li jaqbad kienu jiġbruħ. Min hemm il-quddiem dawk li kienu jiddubbaw xi hi ġa kienu jġorruha b'kull mez post ta' fejn tkun se ħuġġieġa. Xi drabi ta tkun għolja din il-ħu. kien ikun impos wieħed jibqa jtella' ' l-imbarazz li kienu j aħħar, u hawn kien iktar ħaġa mportanti, k 1 Dan it-trajbu kiċ n isir billi jiddubbaw xi qalziet imqatta' u xi ġlekk li kienu Meta jiġi ii forma ta' raġel imlibbes kienu jtellgħuh fil-quċċata tal ħuġġieġa. Meta kollox ikun. jorganizzawha kienu jistennew lest, kienu il-ħin u meta jibda jidlam, dejjem lejliet il-festa ta' San Ġwann kienu jqabbdu din il- famuża ħuġġieġa. Hemm kont tilmaħ ċorma kbira ta' nies imdawwra mal-ħuġġieġa u l- għors tagħhom jaraw dawk l- b sul — waħda. Hekk kien ġara darba ilsna kbar tan-nar bit-trajbu jaqbad f'nofshom. Kien hemm ukoll id-drawwa li xi żgħażagħ kienu jittantaw jaqbżu minn naħa għall-oħra minn fuq in- nar. Mhux l-ewwel darba li kien jinqala' xi nkwiet fuq din il-ħuġġieġa għax kien hemm ukoll min kien jitfa' xi bott tax- sheltox biex meta jmiss man- nar jisplodi tant li kienet tigi msejħa l-pulizija mill-għassa u jżommu lil-dawk li jkunu organizzaw il-ħuġġieġa milli jixgħeluha, L u jqabbduha xorta minnhom meta kienet saret ħuġġieġa ix-xatt qrib il-post magħruf bħala 'tan-nagħaġ' qabel il-gwerra: Jiena niftakar € għin tas-seklu l- l-ħġejjeġ kienu isiru u niftakar kulari wara l-knisja eżatt wafa d-dar tal-kappillan. Maż-żmien dawn il-ħġejjeġ kienu nqatgħu. xi sentejn ilu li fuq inizjattiva tal-Kunsill: Lokali ta' Birżebbuġa li din il-ħuġġieġa reġgħet bidet issir fuq ir-ramel tax-xatt. Fil-fatt qabel ma ngħatat in-nar din il-ħuġġieġa kien inqala' xi ftit ta' l-inkwiet għax illum il-liġijiet inbidlu u mhux la kemm taqbad u taħraq li trid, għax illum sirna aktar konxji ta' saħħitna. Biss wara li kien tneħħa xi materjal li jista' jagħmel il-ħsara lill- ambjent u l-bniedem din il- ħuġġieġa kienet tqabbdet mis- Sindku. (Għal din l-attivita' kienu nġabru ħafna nies li minn fuq ir-ramel setgħu jsegwu spettaklu ta' ilsna tan- nar telgħin 'il fuq. Jiena nistħajjel li dawk li kellhom ċerta eta' żgur li ġeddew il- memorja ta' meta kienu iżgħar, waqt li dawk li ma jiftakrux il- ħuġġieġa ħadu gost jaraw xi ħaġa li wara kollox kienet tradizzjoni tagħna l-Maltin. Qabel nagħlaq din ik-kitba dwar il-ħuġġieġa ma nistax inħalli barra ħuġġieġa oħra li kienu jagħmlu l-Ingliżi fix- xahar ta' Novembru. Din kienet magħrufa bħala l-Guv Fox Dav. F'Birżebbuġa dawn il-ħġejjeġ kienu jsiru f'Kalafrana u Ħal-Far fejn l- Ingliżi kellhom il-bażijit tagħhom.