Parroċċa Santa Marija Ħad-Dingli Restawrata l-istatwa tal-Madonna tal-erwieħ fil-purgatorju Wieħed mill-altari fin-navi tal-Knisja Arċipretali ta' Ħad-Dingli hu ddedikat lill-erwieħ fil- purgatorju. It-titular ta' dan l-altar hu rappreżentat bi statwa, xogħol Karlu Darmanin, li turi lill-Madonna żżomm lil Ġesi tarbija f'idejha l-leminija u żewġ figuri ta' erwieħ għarkubtejhom quddiemha. L-istatwa li għandha aktar minn mitt sena kellha bżonn attenzjoni u restawr, bil- parroċċa kkummissjonat dan ix-xogħol lir-restawratur Omar Camilleri. Fl-ewwel parti tal- artiklu, OMAR CAMILLERI jikteb dwar ix-xogħol li għamel fuq din l-istatwa, u mbagħad ir-REV. CHARLON MUSCAT jikteb dwar l-aspett spiritwali ta' dak li qed tirrappreżenta din l-istatwa. F'Novembru 2017 ġejt avviċinat mill-Arċipriet ta' Ħad-Dingli biex nagħmel spezzjoni tal-istatwa tal- Madonna tal-erwieħ fil-purgatorju u nippreżentalu rapport dwar il-kundizzjoni tagħha u l-attenzjoni li teħtieġ. Eventwalment, il-parroċċa Mpezazjanatli x-xogħol ta' restawr tal-istess statwa li nġiebet għandi fl-aħħar ta' Novembru. L-istatwa fiha erba' figuri: il-Madonna b'Ġesti: Bambin f'idejha u żewġ erwieħ; waħda fuq is-sħab u b'libsa bajda pura li tirrappreżenta l-ġenna u r-ruħ l-oħra fuq ilsna tan- nar li tirrappreżenta l-purgatorju. L-istatwa hi magħmula mill-kartapesta, bil-figuri mlibbsin xkora rqiqa ħafna li fuqha ngħataw passati ta' ġibs. Il-bażi hi magħmula mill-injam. F'kull figura hemm seratizz, magħruf bħala l-anima, li huma marbuta mal-bażi. Xogħolhom hu li jservu ta' sapport f'każ ta' moviment. Il-figuri huma mogħtija żebgħa taż-żejt li hi mħallta bi bjankett. Dan kien jintuża ħafna fis-seklu dsatax u hu dak li llum insejħu undercoat. Il-bjankett hi żebgħa ħoxna ħafna u l-użu tagħha jidher sew mid-daqqiet tal-pinzell fuq l-ibiesi tal-figuri. L-istatwa kienet imżejna wkoll b'disinni ornamentali ndurati b'folji tad-deheb. Dawn id-disinni ġew impinġija bl-idejn permezz tal-lapes u saru direttament fuq il-figuri. 1 Wara, fuq id-disinni ngħata l-verniċ bħala murdent u fuqu ġew applikati folji tad-deheb. Qabel ma bdejt ix-xogħol ta' restawr, eżaminjat fid-dettall s-saħħa tal-istatwa, jiġifieri aċċertajt li l-anima għadha marbuta sew mal-bażi u li s-sħab ma kienx maqtugħ minn mal-bażi. Diversi fatturi juru b'ċertezza li din l-istatwa hi xogħol Karlu Darmanin. Seta' kien hemm suspett li din saret minn Karmenu Mallia, li x-xogħol tiegħu hu simili ħafna għal ta' Darmanin. Dan iżda mhux il- Programm tal-Festa 2018 pri każ. Jikkonfermaw dan il-fatturi kollha fil-wiċċ, speċjalment il-parti ta' fuq, l-idejn u l-panneġġjatura. Prova oħra li dan hu xogħol Darmanin hu l-fatt li l-moħħ tal-Madonna hu mikxuf. Karmenu Mallia kien jgħatti l-moħħ ta' kull figura femminili bid-drapp. L-uniku ħaġa li kien għad fadalli dubju dwarha kienet il-wiċċ ta' Ġest: Bambin billi hu differenti ħafna minn figuri simili li għamel Karlu Darmanin. Għamilt toqba żgħira fl-iskutella tar-ras u minn hemmhekk daħħalt camera apposta biex biha ssir spezzjoni tal-intern tal-figura. Mill-ispezzjoni irriżulta li r-ras ta' Ġesti Bambin hi l-oriġinali. Dan l-aħħar waqt xogħol ieħor ta' restawr iltqajt ma' anġlu żgħir li għamel Karlu Darmnin f'xogħol għall-knisja parrokkjali ta' Stella Maris f'Tas-Sliema li hu identiku għal Ġesti Bambin ta' din l-istatwa. Aktarx li Darmanin uża l-istess forma għar-ras taż-żewġ figuri. Irrid nirrimarka li fuq ġewwa ta' ras il-Bambin, sibt li waħda mill-karti użati minn Darmanin għall-kartapesta kellha stampata fuqha l-kelma ''Mosta''. Il-maġġoranza tal-istatwa għadha biż-żebgħa oriġinali. Test b'dawl ultra vjola wera li l-ftit interventi li saru fil-passat fuq l-istatwa seħħew biss fuq waħda mill-erwieħ, l-ilsna tan-nar u s-sħab. Għadd ta' qsim li kien hemm fl-istatwa ġie konsolidat u mgħotti. Dan il-qsim kien ikkawżat mis-sħana u mhux mill-umdità. Fil-fatt kien hemm ġibs li nqala' minn mal-bażi u ftit minn mal-karta pesta. L-ilwien kienu ċċaraw minħabba li l-istatwa għamlet żmien esposta għal ħafna dawl. Il-pala ta' idejn waħda mill- erwieħ kienet maqlugħa u twaħħlet f'postha mill-ġdid. Iż-żebgħa oriġinali tnaddfet u ftit interventi li saru fil- passat tneħħew. Imbagħad l-istatwa kollha ingħatat passata verniċ protettiv. Wara indurajt fejn meħtieġ mid-disinni ornamentali bl-użu ta' folji tad-deheb ta' 23.5 karat u rtukkjajt fejn kien hemm xi żebgħa nieqsa. Fl-aħħar tajt passata oħra ta' verniċ protettiv. Dan il-proġett ta' konservazzjoni u restawr kellu. l-għan li jreġġa' lura għall-ġmiel oriġinali din l-istatwa sabiħa. Kif titlob is-sengħa professjonali tar-restawr, il-materjali kollha użati huma riversibbli. Ir-restawratur u induratur Omar Camilleri hu mill-Mosta u għandu 39 sena. Hu għamel xogħol fuq bosta opriartistiċi li jinsabu fi knejjes f' Malta. Fost proġetti kbar li wettaq, indura l-knisja parrokkjali ta' Ħal Safi, irrestawra l-induratura tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Lija, irrestawra l-kaxxa tal-orgni tal-knisja parrokkjali tal-Mosta u rinovar tas-sett tal-vari tal-Ġimgħa l-Kbira ta' Ħal Qormi. Marija, omm l-erwieħ, tgħinna nħarsu lejn il-waqfa aħħarija tal-ħajja: il-Ġenna Ħajjitna titqies miż-żmien, li matulu ninbidlu, nikbru, nixjieħu, u bħalma hu għal kull ħaġa li tgħix fid-dinja, il-mewt tidher li hi t-tmiem normali tal-ħajja tagħna. Dan l-aspett tal-mewt jurina li ma għadniex żmien x'nitilfu tul ħajjitna. Quddiem dan il-misteru, il-bniedem għandu jimtela' b'tama u b'kuraġġ meta jdur lejn l-Omm tagħna Marija, li hi taħt is-Salib għexet il-mewt ħarxa ta' binha Ġest, filwaqt li għexet ukoll l-aħbar ta' ferħ tal-qawmien tiegħu. Kull darba li niċċelebraw l-Ewkaristija aħna ma ningħalqux fina nfusna, imma nsibu ruħna miftuħin għal bżonnijiet tal-Knisja u tad-dinja. Għalhekk fit-Talba Ewkaristika, fil-qalba tal-quddiesa, nitolbu għal ħutna l-Insara li jħaddnu l-istess fidi tagħna. Niftakru ukoll fil-mexxejja tagħna, il-Papa u l-Isqfijiet. Nitolbu għal ħutna l-Insara mejtin, dawk li mietu mingħajr ma għarfu l-fidi vera u għall- mejtin kollha biex jiksbu l-hena tas-sema. Dan it-talb jagħlaq billi nitolbu għalina Ikoll filwaqt li Parroċċa Santa Marija Ħad-Dingli nibqgħu nagħmlu t-tajjeb sal-aħħar, sa ma naslu għall-ferħ ta' dejjem fl-eternità. Din it-talba hi ppreżentata lil Alla għall-membri kollha tal-Knisja, ħajjin u mejtin, fl-istennija tat-tama hienja li għad naqsmu fil-wirt ta' dejjem fis- sema, mal-Verġni Marija. Ħadd u xejn mhu minsi fit-Talba Ewkaristika, imma kull ħaġa hi mressqa mill-ġdid għand Alla. Il-Papa Franġisku jgħid li jekk jien għandi xi persuni għeżież, qraba, ħbieb, li huma fil-bżonn jew għaddew minn din id-dinja għall-oħra, nista' nsemmihom f'dak il- mument, fil-qalb tiegħi u fis-skiet. Tibżax issemmihom. Għalhekk, il-Madonna tal-Erwieħ tgħinna, nifhmu dejjem aktar il-valur tat-talb u tas-suffraġju li aħna noffru għall- mejtin kollha. Marija, l-omm tal-erwieħ, fil-mixja ta' kuljum fuq din l-art tgħinna ma nneħħu qatt ħarsitna minn fuq il-waqfa aħħarija tal-ħajja li hija l-Ġenna. Aħna ltiema, perd għandna Ommna fis-Sema, li hi l-Omm Qaddisarta' Alla. Għax hi tgħallimna l-virtii tal-istennija u l-paċenzja, anki meta kollox jidher bla sens: hi dejjem fiduċjuża fil-misteru ta' Alla. U aħna, b'din it-tama li ma tidħakx bina, nibqgħu mexjin 'il quddiemi L-inawgurazzjoni tar-restawr tal-istatwa tal-Madonna tal-erwieħ fil-purgatorju se ssir nhar is-Sibt, 4 ta' Awwissu 2018, fil-quddiesa tas-7.00 p.m. Dakinhar ikun it-tieni jum tal-kwindiċina u se niftakru fil-benefatturi ħajjin u mejtin tal-parroċċa. Dawn huma l-qlub ġenerużi tal-poplu ta' Ħad-Dingli, li fost l-oħrajn taw donazzjonijiet biex seta' jsir dan il-proġett. Kulħadd mistieden jattendi.