Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Tagħrif dwar it-tieni Surmast Direttur / '2) tal-Banda San Filep G A Mro. L minn John Gafà Andrea Borg, magħruf aħjar bħala Mastru Indri, twieled fis-7 ta' Jannar, 1818, fil-parroċċa Dumnikana ta' Portu Salvu, il-Belt Valletta, minn Salvatore Borg u Antonia mwielda Bonello. Huwa tgħammed l-għada, jiġifieri nhar it-8 ta' Jannar. Sfortunatament, ta' sentejn Indri tilef id-dawl ta' għajnejh b' diżgrazzja. Iżda dan il-fatt xejn ma tellfu, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-mużika. Għalkemm għama, ta' età żgħira Indri kien diġà jagħraf liema strumenti jkunu qegħdin jindaqqu fil-knisja waqt li jkun qiegħed jisma' l-quddies. Għalhekk, meta l-ġenituri tiegħu ntebħu bil-kapaċità li kellu binhom, huma bagħtuh jistudja l-mużika għand wieħed mill-aqwa surmastrijiet li kien hemm il-Belt Valletta f'dak iż-żmien. Dan kien is- Surmast Rull, li kien ukoll Maestro f SI 10) VA TAL kan, Tabdċ., di Cappella tal-Kon-Katidral ta' San l ji PPLEZĊ i iespoel Ġwann. jpweve fu ba bżawda 4 ken Fil Indri kien juri entużjażmu fl 471 a l f ġl partikolari waqt il-lezzjonijiet tal- OK Oral ŻS ji mużika. Għall-ewwel, is-Surmast JrSia G QAL ji Rull beda jgħallmu jdoqq il-flawt, jua Guiuejif ġelt- f5 1 li dak iż-żmien kien magħruf bħala i isir ada Drotzzz 2 iżi Iżda wara ftit beda jgħallmu ġa Li) ju ġi wkoll il-klarinett — l-istrument li Indri i Ja jk i IEĦ ; ( f il Borg għażel li jdoqq u li tant kien i ħwdh ĠW j (ċ iħobb. Fil-fatt, għad li tgħallem idoqq HI Ala kok A fu bosta strumenti oħra fosthom. il- jal (puree likes i 7 kitarra, huwa baqa' jdoqq il-klarinett FI Ġuno idi l- u saħansitra beda jgħallmu meta i L era AL U laħaq surmast direttur ta' xi baned. tċeżietjaz ia kler L- (nali jet i i i 1 Indri wasal biex tgħallem u għallem da kubi ed , ġe a 12. jżi il-mużika billi kien iżomm f'moħħu Is: Ta ta i ki Tà n-noti u l-ħoss partikulari ta' kull nota, FI Jdero Milo- ji u kif tinkiteb fuq jew taħt il-ħames i l iri i 1, 2) rigi. In-nuqqas ta' dawl kien jagħmel i ħuha kl / Ba ġ i tajjeb għalih bl-udit u l-memorja tal- j di07 Għa 3 il għaġeb li kellu. ilehel Mel 4 (22 Iż) Bla ma qatt ra partitura mużikali, die jrAeli l ka l ( ke h2 sl L-ewwel paġna tad-dokument tal-ġabra ) L j 1 4 għall-istrumenti li nbdiet fl-10 ta' Frar 1859 1 6SAITUA, 3 iNibX 160 $ ena ta' Hidma —4 xs Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Mastru Indri Borg xorta waħda kien jirnexxielu jikkomponi l-mużika. Dan kien jagħmlu fuq injama li kellha mnaqqxin il-ħames rigi li fuqhom tinkiteb il-mużika. B'hekk huwa seta' jħosshom b'subgħajh. Imbagħad kien jaqbad biċċiet tax-xema', li dejjem kien iżomm ħdejh, u jiffurmahom f'boċċi ta' daqsijiet differenti sabiex jissimbolizzaw in-noti mużikali. Dawn kien iwaħħalhom fuq ir-rig mużikali sabiex. joħloq il-melodija. Imbagħad kien isejjaħ lil xi ħadd viċin tiegħu u jqabbdu jikkopja dik il-mużika fuq karta sabiex tkun tista' tindaqq. Wara li jismagħha kien jagħmel it- tiswijiet meħtieġa. B'dan il-mod, Indri Borg irnexxielu jikteb bosta siltiet mużikali kif ukoll għamel arranġamenti ta' diversi polki, valzi, marċi, sonati u innijiet. L-ewwel innu li kiteb kien iddedikat lil San Duminku. Dan indaqq nhar il-festa tiegħu tal- 1860 u tkanta mit-tfal. Innijiet oħra li kiteb huma ddedikati lil San Filippu, San Publiju, Sant ġd. dan na TSLL 0 aħda il al a ke bil VI Martiż-Żtal JEW al vi imm b —- Wa fanai Ġku mtta Pi jon seal fl ajkla iwitabbi b jara fntitkna Ħall: ssniaztziz PR Filkanieja fisanami l LA np ' WEEE fa bia fa bati b'a-Sanabiijr Miet jieħu snrza 5 Ba Koreana dida fri sie-zżsa He KAT abu. fan kawsitaiz safbbhs Akarrn A Bar badbe fun sgħemara le ħkżes L BI Id-dokument tal-1851 fl-arkivju tal-Parroċċa ta' Santa Katarina, Żurrieq Andrija u l-Madonna ta' Liesse. Il-versi ta' dawn l-innijiet inkitbu bit-Taljan min-nies imlaħħqin fil-kamp letterarju u mużikali ta' dak iż-żmien, fosthom Dun Ġużepp Zammit Brighella, il-Prof. Indri Borg kiteb ukoll Trattat tal-Mużika, li bil-lingwa Maltija jispjega x'inhuma l-armonija, il-partituri u l-kuntrapunt. Meta fl-1860 is-Surmast Andrea Borg ħa l-Banda San Filep f'idejh, huwa qabad mod sistematiku ta' tagħlim tal-mużika u bih organizza u kabbar il-banda, li kien beda Mro. Galea uffiċjalment fis-sena 1851. F'dokument li hemm fil-Arkivju juri li fl-10 ta' Frar tas-sena 1859 (Festa ta' San Pawl Nawfragu) il-Maestri Angelo Galea, Filippo Galea, Andrea Borg flimkien ma' benefatturi oħra, kienu taw flus lill-Filarmonika San Filippo biex inxtraw ħmistax- il strument ġdid għall-istess Banda San Filep'. Bis-saħħa ta' Mastru Indri, il-Filarmonika San Filippo ħadet prominenza kbira għax beda joħroġha ddoqq barra minn Ħaż-Żebbuġ. Fil-fatt, l-ewwel darba li l-Filarmonika San Filippo ħarġet iddoqq barra minn Ħaż-Żebbuġ kien fil-25 ta' Novembru 1851, għall-festa ta' Santa Katerina fiż-Żurrieq'. Dak iż-żmien Mastru Indri kien sostitut surmast fin-nuqqas ta' Maestro Filippo Galea. Imbagħad fl-1860 ,il-Filarmonika San Filippo taħt id-direzzjoni tas-surmast Andrea Borg kienet l-ewwel banda Maltija li daqqet fil-Belt Valletta għall-okkażjoni tal-festa ta' San IX 160 $ ena ta' Hidma ———4 xw Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Duminku ġewwa l-Parroċċa tad-Dumnikani fil-Belt Valletta'. Baqgħet tagħmel dan is- servizz għal diversi snin. Dan il-progress wassal lil din il-banda tkompli tieħu xejra iktar moderna għal kif aħna nafu l-baned illum. Fis-sena 1850 Maesteo Indri waqqaf 'Banda Nazzjonali' f' Ħaż-Żebbuġ. Hu kien midħla sew ta' bosta baned mifruxa madwar Malta u għalhekk dak in nhar irnexxilu jaqgħad banda, billi uża l-qafas ta' element bandistiku Żebbuġi u żewqu ma' bandisti li kienu ġejjin minn irħula oħra u għalhekk it- titolu mistħoqq ta' Banda Nazzjonali. Billi l-unika banda eżistenti kienet dik ta' Banda di San Filippo u ma kienetx teżisti l-ebda banda oħra f' raħalna, wieħed jissopponi b' mod konkret li l-qafas li uża biex jifforma din il-banda kien dak ta' San Filep, banda li kien diġà jifforma parti minnha. Dan kien il-bidu tal-mod kif il-baned Maltin komplew jevolvu biex ftit ftit laħqu l-format li għandhom illum. Fit-8 ta' Mejju, 1864, l-istatwa artistika u monumentali ta' San Filep daħlet trijonfalment ġewwa l-Knisja Arċipretali ta' Ħaż-Żebbuġ akkumpanjata minn purċissjoni li ħarġet mill- Kappella tal-Anġli. Il-Filarmonika San Filippo għamlet tliet servizzi mużikali u ndaqq Innu lil San Filep, mużika ta' Mastru Indri. Dan baqa' jindaqq għal bosta snin. Dan is-surmast baqa' jidderieġi l-Banda San Filippo sal-1868. Skont il-kittieb is-Sur Joe Miceli, sitt xhur wara li ħa t-tmexxija tal-Banda San Filippo fl-1860, Andrea Borg waqqaf il-Banda L'Isle Adam tar- Rabat. Mastru Indri Borg kien kapaċi jsewwi l-orgnijiet tal-knejjes. Fosthom sewwa dak tal-Katidral u tal-Knisja ta' San Pawl Nawfragu, li fih elf u sebgħa u tletin kanna mużikali. Għalkemm għama, Indri Borg irnexxielu jegħleb din id-diżabilità u joħloq opportunitajiet oħra sabiex jagħti kontribut lill-iżvilupp mużikali ta' pajjiżu. Fil-fatt, huwa jibqa' magħruf għall-mod kif organizza l-baned f'pajjiżna għaliex fil-baned Maltin ried li jindaqqu l-istrumenti kollha li jinsabu fil- baned militari. Indri żżewweġ lil Marianna mwielda Ebejer fis-sena 1848, u kellhom tifel uniku li semmewh Giuseppi. Aktar 'il quddiem lil dan ukoll insibuh bħala surmast direttur tal-Banda San Filep. Ix- xwejjaħ Indri miet fqir, għama u mkenen fl-isptar tal-anzjani San Vincenz de Paule, Ħal Luqa, fil-15 ta' Marzu, 1903, fl-għomor ta' erbgħa u tmenin sena. Il-Vetrina msemmija għal Mro. Andrea (Indri) Borg fejn hemm esebiti numru ta' strumenti antiki tal-Banda San Filep l Dokument miżmum fl-Arkivju tal-Banda San Filep juri li fl-10 ta' Frar 1859, is-surmastrijiet Angelo Galea, Filippo Galea u Andrea Borg, flimkien ma' benefatturi oħra, taw flus lill-Banda San Filep biex inxtraw ħmistax-il strument ġdid lill-bandisti għall-istess Banda San Filep. 2 Fil-25 ta' Novembru 1851, il-Filarmonika San Filippo daqqet għall-festa ta' Santa Katerina fiż-Żurrieq. Id- dokument li jinsab fl-arkivju tal-Parroċċa ta' Santa Katarina taż-Żurrieq, juri ħlas lil Andrea Borg fl-1851. 3 Tifkira tal-Festi Anniversarji tal-Banda San Filep 1851 — 1961. Diskors miżmun milll-Avukat Joseph G. Borg, President tal-Każin Banda San Filep. WŻX 160 $ ena ta' Hidma —— xw