L-orgni tas-sfafar huwa strument ta' oriġini qadima u li dejjem kompla jevolvi maż-żminijiet sa llum il- ġurnata. Kull orgni hu mibni individ -walment u mhux magħmul bil- mass production u b'hekk l-ebda orgni m'hu bħal ieħor. Għalhekk hu ta' preġju kbir li knisja jkollha orgni tas-sfafar għax ikollha biċċa £ xogħol artistika unika. L-orgni għandu żewġ partijiet prinċipali: (i) Il-parti teknika: l-orgni huwa magna li tibdel l-għafsa ta' nota fuq it-tastiera f'ħoss ta' suffara. (ii) Il-parti fonika: il-vuċi ta' l-orgni. L-għan ta' kull strument mużikali hu li jipproduċi ħsejjes. Ovvjament li dawn iridu jkunu ta' ċertu tip u kwalità — hawn tidħol is-sengħa u l- arti li tagħti lill-istrument vuċi sabiħa u artistika. L-orgni mhu xejn inqas. Biex nagħti eżempju, il- kanen kollha ta' l-orgni tal-parroċċa tagħna ġew ippjanati minn bniedem mhux biss tas-sengħa imma iżjed u iżjed 'artista' li kien kapaċi jimmaġina x'vuċi jagħti lil dan l- orgni u mbagħad effettivament tahielu. Hu dan il-bniedem li ddeċieda l-forma u l-qisien tad-927 kanna li fih l-orgni tas-Siġġiewi. Bla dubju biex il-pjan foniku ta' l- artist jirnexxi, il-kostruzzjoni tal- kanen u tal-parti teknika ta' l-orgni trid ukoll issir b'sengħa kbira. Kif għedna qabel, l-orgni hu wkoll magna u jkollu ''sistema ta' tras- missjoni'. F'orgnijiet differenti, fid-daqs u fl-epoka li nbnew, din tkun differenti kemm fit-tip kif ukoll fil-kumplessità. L-aktar ħaġa importanti biex titqies tajba hi li tikkonverti b'fedeltà kbira l- L-ORGNI TAL-PARROĊĊA moviment tas-swaba' ta' l-organista f'ħoss ta' sfafar. It-tliet sistemi ewlenin huma dik mekkanika, pnewmatika-tubolari u elettro- pnewmatika. Dawn evolvew f'dan l-ordni matul iż-żminijiet iżda mis- snin sebgħin 'l hawn reġgħet bdiet tintuża ħafna s-sistema antika mek- kanika għal orgnijiet ġodda peress li din hi l-aktar sistema tajba u preċiża (in ġenerali). Issa nitkellmu iktar b'mod partikulari dwar l-orgni tal-parroċċa tagħna anki rigward ir-restawr li sar. Dan l-orgni nbena fis-sena 1922 mid-Ditta magħrufa Cav. Ġewwa l-orgni hemm xi erba' la- bels tad-Ditta Inzoli, imwaħħla 'l hawn u 'lhinn,li jikkonfermaw dan. bniedem mill-aqwa fl-arti tal-bini ta' l-orgnijiet, kemm għall-parti teknika kif ukoll għall-parti fonika. Għalkemm dan l-orgni sar wara li miet hu, u għlahekk ma ġiex ippjanat fonikament minnu nnifsu, xorta waħda hu orgni ta' vuċi sabiħa ħafna mid-ditta tiegħu. Is-sistema tat-trasmissjoni ta' dan l- orgni hi pnewmatika-tubolari. Fih żewġ somieri (kaxxa kbira mimlija arja u b'ħafna valvoli — b'hekk meta xi valvola tinfetaħ tgħaddi l-arja għas-suffara li tkun imqiegħda fuq il-kaxxa u din iddoqq), wieħed għal kull tastiera, tat-tip 'a pistonf'. Dan ifisser li kull suffara għandha valve għaliha biss. Dan il-valve jinfetaħ meta l-organista jkun irid idoqq dik is-suffara partikolari. L-orgni tal-parroċċa fih 15-il reġistru. Reġistru hu sett ta' sfafar ta' leħen partikulari eż Flawt jew Viola. In-numru ta' sfafar ġo kull sett ħafna drabi jkun daqs in-numru ta' tasti li jkun fiha tastiera. L-akbar suffara tinsab fil-baxxi u hi twila madwar 5 metri, u l-iċken suffara mhix ikbar minn 2 cm. Biex wieħed ikollu idea tal-kumplessità ta' l-orgni (fil-parti teknika) b'kollox l-orgni għandu madwar 2000 valve. Il-valves ġew iċċekkjati kollha u rrestawrati jew mibdula fejn kien hemm bżonn. Ħafna min dawn il-valves jaħdmu permezz ta' ċmutur pnewmatiku' tal-ġilda li nbidlu kollha fir-restawr — madwar 1200 wieħed. Dan biex is-sistema ta' trasmissjoni taħdem b'mod preċiż u l-orgni jirrispondi sew għal dak li jitlob minnu l-organista. Waqt ir-restawr, is-sfafar ġew imnaddfa u mbagħad irrestawrati kollha biex idoqqu tajjeb. Is-sfafar li jidhru fil-faċċata ta' l-orgni huma sfafar li jdoqqu wkoll. Iżda dawn għandhom rwol estetiku importanti. Għalhekk ġew irrestawrati, imnadd- fa miż-żebgħa qadima u miżbugħa mill-ġdid minn barra, waqt li l-parti tal-ħlaq tnaddfet miż-żebgħa l- qadima u ġiet illustrata biex tleqq. It-tastieri huma tnejn ta' 58 nota kull waħda. In-noti bojod huma miksija bl-avorju li għalkemm tħaffer xi ftit ' wara dawn is-snin kollha ta' użu ma nbidilx iżda ġie mnaddaf u Iustrat mill-ġdid. L-avorju llum skars ħafna u jagħti preġju kbir lit-tastieri. In-noti suwed huma ta' ebanu sabiħ hafna. Il-pedaljiera hija tat-tip ''konkava parallela' b'27 nota. Din ukoll ġiet irrestawrata. L-orgni għandu bżonn l-arja biex is- sfafar idoqqu, u fil-każ ta' dan l- orgni partikulari anki biex taħdem is-sistema ta' trasmissjoni. Mutur elettriku li jinsab f'kamra viċin l- orgni jipprovdi din l-arja li tinħażen fil-minfaħ ta' l-orgni. Ta' min isemmi li li oriġinarjament din l- orgni kellu rota kbira tal-ħadid li meta ddur tħaddem il-pompi manwali (li probabbilment kienu 2 jew 3)u dawn jimlew il-minfaħ bl- arja. Meta daħal sew l-elettriku f'pajjiżna dawn il-pompi sfortunata- ment inqalgħu u ntilfu — baqa' biss ir-rota tal-ħadid. Il-minfaħ ta' dan l-orgni huwa tat- tip 'parallel' b'żewġ settijiet ta'pjiegi. Huwa minfaħ ta' dimensjoni goffa maħsub biex l- orgni jkollu ħażna kbira ta' arja meta din tiġi pprovduta manwal- ment. Qabel ir-restawr, il-minfaħ kien fi stat ħażin ħafna għax kellu ħafna telf ta' arja, l-aktar għax il- ġlud tal-pjiegi kienu therrew. Issa l-minfaħ ġie restawrat kollu kemm hu, Saret ġilda ġdida lil kollha li reġgħu ħadu s-saħħa. Sar ukoll kollegament ġdid (trunking) bejn il- mutur u l-minfaħ u żewġ valvoli biex jikkontrollaw l-arja li tidħol mil-minfaħ. Wara li l-orgni ġie jaħdem sew teknikament inbdiet l-aħħar fażi tar- restawr. Din tittratta l-ħoss tas- sfafar. Is-sfafar ġew irregolati waħda waħda biex it-timbru u l-ħoss tagħhom ikun kif suppost, imbagħad ġew akkordati kollha (tuning). Dan hu xogħol li ried isir f'silenzju perfett. Nixtieq nirringrazzja lill- Arċipriet tal-fiduċja li tawni biex nagħmel dan ix-xogħol li jerġa' jagħti vuċi lill-orgni tas- Siġġiewi. Nirringrazzja wkoll lis-Sagristani tal-paċenzja u l- għajnuna . J'Alla li l-leħen ta' l- orgni jmiss il-qalb ta' kull persuna li tisimgħu u tgħinha biex tersaq egreb lejn Alla. Dan għandu jkun il-veru suċċess tar- restawr ta' kull orgni.