28- SAN ĠWANN BATTISTA DE LA SALLE Qed inxandru ittra li Brother Amedu Charles bagħtilna, fejn talabna biex nagħżlu 'l 8.Ġiwann Battista. de la Salle b'patrun tal-Malti. Il-Kumitat ta' l-Għaqda tagħna laqa' din il- proposta. Naqblu u nixtiequ li l-Għaqdiet l-oħra jagħmlu bħalna. ' STELLA MARIS COLLEGE, Gżira, 23 ta' Mejju 1941. Lis-Segretarju tal-Lefien il-Malti, Valette. Sur Segretarju, Jien, li: għandi l-unur niktiblek dawn l-erba' kelmiet; jisimni Brother Amedv Charles. Nafħiseb li dan l-isem mhux għal kollox ġdid għalik, għax s'issa ħarġu bosta artikoli bil- Malti miktuba minni u jġibu l-firma ta' ''Brother. Il-għan ta' dil-ittra hu wietied: Il-ħidma tal-Għaqda. tie- għek sabiex Jlsienna jieħu l-post ewlieni, H ħaqqu f'5rt Twe- lidna, għinet wisq sabiex il-Malti jirbaħ il-biċċa l-kbira tal- egħdewwa tiegħu u jsaltan fil-qlub u fl-imħuħ tal-kotra tal- Maltin. Imqanqal minn imħabbti lejn Ilsien Art Twelidi u fl-istess ħin imnebbaħ mill-ħidma liema bħala ta' wieħed fost l-aqwa qaddisin tas-sema, li tul għomru kollu fiabrek u bata sabiex jara Isien artu rebbieħ u mxerred, ġieli l-ħsieb li dal- qaddis jiġi meħud bħala l-patrun ewlieni tal- iGħaqda tiegħek u tal-Ilsien Malti nnifsu. Dil-proposta li qed nagħmillek qed nagħmilha wkoll lill- Għaqdiet l-oħra kollha, li b'ħeġġa waħida qed jaħdmu id f'id ma' tiegħek għall-akbar sebħ ta' Lsienna. Il-qaddis li nixtieqkom taħtru bħala Patrun tal-Malti hu San Ġwann Battista de La Salle. Fi żmienu, jiġifieri fis-seklu 17, il-Franċiż, ilsien artu, kien ftit jew wisq bħall-Malti l-lum. Kif il- NĦU fil jissielet biex iqaċċat lit-Taljan li ġie f'daru u ħa- dhielu, hekk ukoll il-Franċiż kellu jitqabad mal-Latin, li ġie jisraqlu għamartu. In-nies għolja, il-għonja… kienu jitqanżħu biex jitkellmu u jiktbu bil-Latin; fl-iskejjel lit-tfal kienu jbell- għulhom il-Latin; bil-Latin kienu l-kotba u l-kitba ta' xejra għolja. Ħlief xi erba' patrijotti li ħaddmu l-Franċiż kif jixraq, u fosthom għandna l-aqwa u l-afijar kittieba u poeti ta' Franza, il-bqija kienu jħarsu lejh bħala ħaġa tajba għar-rimi, Il- Latin kien għalihom, u fimar kien dak li bil-Latin ma kienx jaf… U ħmir kien hemm ħafna, il-għaliex it-tfal kienu joħorġu mill-iskola la jafu l-Latin u lanqas il-Franċiż. San Ġwann ħadha ma' din id-drawwa dgħajfa, neħħa l-Latin mill-iskejjel li waqqaf, u ġiegħelhom jitgħallmu bil-Fran- ċiż; u peress li kotba tal-iskola bil-Franċiż ma kienx hemm, hu kiteb l-ewwel kotba bil-Franċiż għall-iskejjel. Ħbieb il-Latin, u l-aktar il-għalliema l-oħra, għamlu għalih, ħabtu għall-iskejjel tiegħu, u wara li xefitulu l-għamara kollha mit-twieqi għal barra t-triq, għalqulu l-iskejjel. San Ġwann imma, ma beżgħax iżda żamm iebes u rnexxielu li qabel imut, jara l-Franċiż imgħal- lem fil-biċċa l-kbira tal-iskejjel u ħafna nies jiktbuh u jaq. rawh bil-ħeifa, ħaġa li qatt ħadd ma kien ħolom biha qablu, Għaldaqstant, afina li hawn Malta qegħdin f'tislita bħal dik li fiha kien id-De La Salle, imissna nduru lejn dan il-qaddis u neħduh bħala Patrun tagħna, sabiex kif hu fi żmienu b'ħid- mitu rebbaħ lill-Ilsien twelidu, hekk il-lum igħin lilna f'Malta biex b'talbu u l-protezzjoni tiegħu, il-Malti jirbaħ darba għal dejjem. Qabel ma ġejt nagħmel dil-proposta lilek, ħadt parir minn għand il-ħabib tiegħi, il-Wisq Rev. Monsinjur K. Psaila, il-kbir poeta Malti; hu mhux biss qawwieli qalbi, iżda wegħedni li jgħin kemm jitlaħ ħalli dal-ħsieb iseħħ; hu wegħedni wkoll li malli dal-qaddis jintgħażel bħala patrun tal-Malti, jagħmel innu f'ġieħu li jkun l-innu tal-Għaqdiet. U la darba dal-qaddis jiġi maħtur bħala patrun, nhar il-festa tiegħu tkun tista' ssir akkademja f'ġieħu, kollha mżewqa Lette- ratura Maltija. Dil-akkademja tkun ssir f'xi wieħed mill-kul- leġġi tagħna (tal-Freres) jew f'xi dar xierqa oħra, li tintagħżel minn qabel. Nixtieq li qabel ma nagħlaq dit-talba tiegħi, infakkrek, Sur Segretarju, li San Ġwann Batt. de La Salle, għandu kull jedd għall-ħajr u t-tifħir tal-Maltin, mhux biss għax b'uliedu l-Freres qed jagħmel ġid kbir liż-żgħażagħ tagħna, imma wkoll u fuq kollox, għax bosta huma l-grazzi li qed ixerred fuq il-Maltin li jduru lejh f'li jeħtiġilhom. Mhux biss, imma l-fa- milja De La Salle. għandha ġrajjietha marbutin ma' ġrajjiet Malta: Il-knisja ta' Liesse, il-Belt ġiet mibnija bit-tħabrik ta' Enriku de La Salle, kif tixhdu l-irħama mnaqqxa li hemm fis- sagristija. Mal-iġsma tal-Kavallieri li qed jistrieħu fl-afiħar fiagħsa tagħhom fil-Kon-katidral ta' San Ġwann, il- Belt, insibu dawk ta' Ludoviku de La Salle u ta' Enriku de La Salle, li għa- :dni kemm semmejt. Fi Triq Irjali, il-Belt, għad hemm 'Il Palazzo de La Salle N.u 219,' Għal dawn ir-raġunijiet kollha nafiseb li l-proposta tiegħi ' tiġi milqugħa bil-qalb mill-Għaqda tiegħek, kif nittama li tiġi wkoll milqugħa mill-Għaqdiet l-oħira. Waqt li niżżik ħajr minn qiegħ qalbi għal dak kollu li inti u sħabek għad tagħmlu sabiex iseħħ dal-lisieb, nitolbok li tgħoddni Dejjem tiegħek fi Kristu Sidna, BROTHER AMEDV CHARLES, Hemm waqtiet f'ħajjet il-bniedem li fihom dan jixtieq li ' tintemm għalih il-ħajja, li s-sema jkollu finiena minnu u jiġbru jew afijar li qatt ma ra d-dawl. F'dawn il-waqtiet il-bniedem ma jħossx fih għajr dwejjaq siekta, li mhux biss ma jħallu ebda fiajr ; fih li jagħmel xogħel ta' siwi u ta' fejda, kemm għar-ruħ kemm ukoll għall-ġisem, imma jxejnu fih kull gost jew għaxqa hekk li , l-anqas ikun biss irid jara jew jisma' b'xejn. F'dawn il-waqtiet hekk ta' niket, li qed insemmu, fil-bniedem taqa' ħemda u sikta kbira; dan iġarrab dwejjaq molibija bħal dawk li jixrob min tmissu x-xorti li jitlef lil xi wieħed minn dawk li qalbu tgħożż. Ma x'jien ngtiid, dan għandu għaliex jisgħobih u jitnikket, iżda l-ieħor għaliex 7 Għalfejn jew għaliex qed iġarrab dan l-imrar 7 Jekk nistaqsu lilu stess igħidilna: ma nafx; jekk titħajjar tgħidlu jtajjar ħsibijietu fuq ħaġ'oħra, l-anqas ikellmek iżjed, għax donnu jħoss li qed ittelliflu l-għaxqa li qed isib fl-istess dwejjaq. Fl-istess dwejjaq li jaqgħu fuqek bħal ma d-dlam jaqa' fuq wiċċ l-art mingħajr ma tinduna, il-bniedem donnu jsib il-mistrieħ tiegħu. Ħsieb ma jfittix, xejn ma jiġbdu għajr l-istess dwejjaq. Taqa' fuqu bħal telqa mhux f'ġismu imma f'ruħu, hekk li tifni u tħalli bla setgħia kull fisieb, xewqa jew għaxqa. F'dawk l-istess