Ix-Xogħol ta' Francis Berrv Xeħta Ġdida fil-Letteratira Ngliża Lehma — immaġinazzjoni, u setglħia fuq il-kliem — f'dawn qiegħda s-safħiħa u l-qawwa tal-poeżija ti s-siwi ta' poeta għandu jitqies minn kemm iħaddem dawn it-tlitt kwalitajiet mhux ti bċejjeċ 'l-hawn u 'l-hemm imma fix-xogħol tiegħu f'daqqa. Ix-xogħol ta' Mr. Berrv li deher s'issa qiegħed fit-tliet kotba, AGospel ot Fire' ''Snakein the Moon' u ''The Iron Christ' u poeżija ofira ''Spain 19397 li dehret fin-numru tar-rebbiegħa, 'Ihe Wind and The Rain'. F'dawn. it-tliet kotba li jiena qegħidt kif dehru, wieħied wara l-ieħor, naraw kif kibru u twessgħu f'ruħ li taf tassew tħoss it-tliet kwalitajiet fuq imsem- mija. 'The Gospel of Fire' deher fl-1933 meta l-kittieb kien għad għandu sittax-il sena: jidher li l-id li qiegħda tikteb għadha żgħira imma jidher ukoll li l-ħarsa tal-kittieb fuq id-dinja ta' madwaru hi kollha kemm hi tiegħu, U kif fix-xagħri, għalina għeri għal kollox, il-kaċċatur jilmaħ l-għażżiela Ħafifa, hekk ukoll il-poeta jilmaħ kullimkien sbuħija li aħna qatt ma konna noħolmu. Hemm bżonn l-għajnuna, l-istimulu tal-poeta u tal- pittur biex iġegħilna naraw is-sbuħija tal-forma u l-lwien tal-ħolqien. Fix-xogħol ta' Francis Berrv kemm dan l-istimulu : dan hu n-nar tal-vanġelu tiegħu. Francis Berrp m'għandux bżonn, bħal poeti Maltin, imur lejn is-siġar u Igħoljiet u s- sħab għall-ispirazzjoni. Kollox hu għalih soġġett tal-poeżija: belt ingliża mitfugħa fil-ħemda ta' nhar ta' Ħadd fil-għaxija, Lampost, bafiri xiħ u mċerċer jiġri tmat-triqat—fuq dawn jikteb, jew aħjar kiteb meta kien għadu żgħir u tuqhom kellu Ħila jitfa' d-dawl u l-qawwa tal-poeżija li ma jistgħux jiġu biss filief minn ruħ poeta. Din il-ħila li jara s-sbuliija fejn donnha mhix hi don tal-poeta. Imma l-lehma weħidha mhix biżżejjed: trid ukoll l-immaġinazzjoni, jew kif kien isejjaħlu Coleridge, il- feeling. Letima weħiidha tagħtina poeżija deskrittiva, niexfa u bla Ħajja: lehma u mmaġinazzjoni flimkien jerfgħu l-poeżija barra ż-żmien u jagħtuha xeħta u lewn dejjiema, u hawnhekk hi l-immaġinazzjoni ta' żagħżugħ, kollha tama u ħajja li tħares fuq id-dinja. Fejn il-poeta kbir Ingliż tal-lum, T.S,. Eliot ma jarax ħilief : It-tfajla li naraw kull fil-għodu sejra l-uffiċċju hi għalih mimlija poeżija daqs in-nisa msemmija tal-Qedem : She seemed Diana runninġ through the woods. Ħadid u magni ma jeżistux biss biex niddubbaw bihom u nistituhom:; il-karozza hi miraklu: Id-dinja tal-lum —il-ħajja mgħaġġla kif ngħixuha llum bil- magni —u l-gazzetti u xiri u bejgħ—dawn kollha huma biċċa mis-sensazjoni poetika tal-kittieb. Hawn il-magna tar-ritratti: Dan iġegħilna ninsew ix-xeħħia u s-serq u r-reġistri, L-essenza, il-qalba tar-Romantiċismu hi din il-ħila li tħares fuq dinja qadima b'għajnejn ġodda: dan hu li ġiegħel lill- professur Wilson Knight, kritiku famuż ta' Shakespeare jara fix- xogħol ta' Berrv il-bidu ta' Romentiċismu ta' xelita ġdida fil- letteratura Ngliża. Mat-tieni ktieb ''Snake in the Moon'', il-lehma titwessa': mhux iżjed id-dinja ta' barra daqs kemm ruħu stess tinteressa l-poeta. Hawn ħi l-mistqarrija tiegħu : Il-'eompresed power' turi l-imħabba għal Ħajja mgħaġġla u mħabbta tan-Nordiċi : il-'ladv's ħand' turi li l-kittieb issa stenbaħi għal xi Ħaġa ġdida: is-sess u l-imħabba. Ma' dan kollu l-poeta qatt ma jinsa li kull ma jiġi maż- żmien, maż-żmien ukoll jintemm : Love Dies: There's skull beneath the skin, No eves—but hollows gape and hidecus is The skeleton. Dawn bis-sbuħlija tagħhom pagana kienu jiġbdu u jħajru lil dan iż-żagħżugħ. Jistgħu jidhru għal xi Ħadd iktarx lussusi imma warda mhix inqas sabiħa għax velenuża, Il- poeżija hi dak li tagħmilha. taħbat fil-moħi kif ġebla taħbat f'għadira; il-mewġ li tħarrek jitwessa' f'ċirkijiet li kull ma jmur jitwessgħu. Hekk igħid Aidous Huxlev. it-tifsir ta' poeżija jid- dependi mill-ħila tal-qarrej: iktar ma tkun wiesgħa l-viżjoni iktar tfisser għalih il-poeżija. Din il-preokkupazzjoni bis-sess, ta' Francis Berrv tissimbolizza ħafna ħwejjeġ : mhux biss il-ġibda tar-raġel għal mara u tal-mara għar-raġel imma wkoll il-ġibda tal-Vant u l-Punent, it-Tajjeb u l-Ħażin — l-Imgħoddi u l-Preżent— kważi dak kollu illi moħħ miftuħ jista' jimmaġina, UThe Iron Christ' u ''Spain 19357 huma l-aħħar kitbiet li dehru minn id- Berrv. issa l-poeta jilħaq b'imħabbotu in- nies kollha u jibda, bħal Shellev, jinteressa ruħu fihom. Hu jfakkar il-ġlied kollu tagħhom fil-waqt li juri dejjem dinja aħjar. U għalhekk ''The Iron Christ hi l-poeżija waħdenija ta' żmeni- jietna fuq il-gwerra li tinżel 'lisfel. in-nies tal-Arġentina u taċ- Ċili sa jibdew jitqabdu: fil-ħdax-il-siegħa jieqfu u bil-balal u l-kanuni jagħmlu Kristu tal-Ħadid fuq l-iġbla ta' bejniethom— għelm tu garanzija ta' paċi dejjiema, Hawn deskrizzjoni ħajja ta' Nazzjon li tqum għat-taqbtd : U għandna wkoll mifrux quddiemna l-għaliex ta' dan kollu —l-għaliex tal-gwerra ; U b'kuntrast il-poeżija tispiċċa b'dehra ta' paċi li tiġi mill- Paċi Fi ''Spain 10939' li dehret qabel dil-gwerra, il-kittieb ra minn qabel din it-taqbida li tagħha aħna xhieda Hum: il-ġlieda bejn il-Kristu u l-Fazxist li hemm f'kull wieħed minnha : Aħna issa rajna l-lehma tal-poeta tinfirex mil-Lampost tal- belt ċkejkna tiegħu sa fuq ir-ruħ imħawda ta' l-Ewropa. Imma l-lehma u l-immaġinazzjoni weħiidhom ma jagħmlux il-poeżija: ħi l-espressjoni, dik is-setgħa fuq il-kliem li ġġiegħel lil-poeta jurina dak li jkun ra u ħass hu stess. Kif għedna hemm ċerta qawwa u saħħa fil-poeżija ta' Francis Berrv li mhux la kemm tagħlaqha bejn l-erba' ħitan ta' l-istanza. Għalhekk. il-biċċa kbira tal-poeżija tiegħu hi miktuba fi biank verse jew verse libre. UThe Iron Christ' miktub biċċa proża u biċċa poeżija: il-kwa- lità sew tal-proża kemm tal-poeżija tidher ċar mill-bċejjeċ ti ġibna hawn fuq. Bħal kull poeżija tajba x-xogħol ta' Berrv trid taqrah igħajjat biex toħroġ is-sbuħija tiegħu kollha: il- poeżija u s-seher hia bħal xulxin: it-tnejn trid tgħajjathom biex jaħdmu.