Tifkira tas-Sebgħin Anniversarju ' 1 tal-Ewwel Attakki Fuq Malta Attokki mill-Ajru fuq il-Mellieħa matul l-1940 ' Għaqda Mużikali Imperial Introduzzjoni Din is-sena, eżattament il-11 ta' Ġunju ħabat is- sebgħin anniversarju tal-ewwel attakki fuq Malta. Dan l-artiklu huma kontribwizzjoni biex tfakkar din il-ġrajja tal-Istorja ta' Malta. L-artiklu se jitkellem fuq attakki li saru fuq il-Mellieha matul l-1940. Hawnhekk se naraw kif intlaqtet il-Mellieħa bil- gwerra fl-istess sena Ir-raġuni ghaliex Mussolini ddikjara gwerra II Duce, Benito Mussolini, d-dittatur Faxxista Taljan kien ilu jtella' u jniżżel jekk u meta jidħol fil-gwerra mal-alleat tiegħu il-Fuhrer Adolf Hitler, id-dittatur Nazista, kontra l-Alleati. Dan minħabba li l-gwerra ħadet zvolta differenti wara li l-Germanja invadiet l-Ewropa tal-Punent, fl-10 ta' Mejju 1940. Kulħadd kien jaħseb li Franza hija potenza qawwija rigward armata u meta l-forzi Ġermaniżi bdew javvanzaw sew f'dan il-pajjiz, Mussolini ra li kienet opportunità tajba biex ibil subgħajh II Duce Benito Mussolini jiddikkjara gwerra kontra l-Ingilterra u Franza fl-10 ta' Ġunju 1940. Żewġ bumbardiera Taljani Savoia Marchetti SM79 jittajru fil-gholi fuq il-Port il-Kbir matul wieħed mill-ewwel attakki fuq Malta. ukoll f'dawn ir-rebħiet 'faċli', speċjalment wara l-evakwazzjoni ta' parti sostanzjali tal-Armata Ingliża u forzi Franċiżi u Belġjani minn Dunkirk (Tramuntana ta' Franza) ghall-aħħar ta' Mejju u bidu ta' Ġunju 1940. Kienu dawn iċ-ċirkostanzi li wasslu biex Mussolini ddeċieda li jiddikkjara gwerra kontra l-Ingilterra u Franza fis-sitta ta' filgħaxija tal-10 ta' Gunju 1940. Ma għaddewx iktar minn kwazi tlettax —il siegħa li ma bdew l-attakki fuq Malta…. biex jattakkaw lil Malta. Attakki fuq il-Mellieħa Wara d-dikjarazzjoni tal-gwerra Malta kienet fuq l-alert u fil-fatt fis-6.55am tfaċċaw fuq Malta l-ewwel ajruplani tar-Regia Aeronautica (Il-Qawwa Għaqda Mużikali Imperisi FESta:-2010 - ŻI ġi a Tliet Gloster Sea Gladiators fl-ajrudrom ta' Ħal Far, probabbilment l-istess tlieta li ġew imlaqqma FAITH, HOPE u CHARITV, li ddeffendew lil Malta fl-ewwel ġranet tal-gwerra. tal-Ajru Taljana) u waddbu l-ewwel bombi fuq il- gżira.' Fil-Mellieha ħadd ma kien jaf li l-Italja kienet għadha kif iddikjarat gwerra fuq l-Alleati, u meta fl- għodwa tal-11 ta' Gunju, beda jinstema' ħsejjes ta' sparrar ta' kanuni ta' kontra l-ajruplani, l-Melleħin hasbu li kien taħrig ta' sparrar. Kien biss meta bdew gejjin numru sostanzjali ta refugjati mill-inħawi tal- Port il-Kbir, fil-Mellieħa, li n-nies tal-lokal saru jafu li t-Taljani kienu għadhom kif attakkaw lil Malta F'dak iż-żmien Alfred Vella kien ghadu daqsxejn ta tifel, imma jiftakar sew dan il-jum: 'Fl-ewwel jum ta attakki fuq Malta, jien kont fuq karretun sejjer lejn l-Armier, meta għal xi 7.00am smajna l-isparar tal-kanuni ta' kontra l-ajruplani. Zijuhi kien bumbardier mal-RMA stazzjonat f'Forti Tigne u nannti qalet li dan l-isparar kien gej min- naħa ta' Tigne. F'dak il-jum nannuhi, nannti u z-zija kienu jaħdmu l-għelieqi tagħhom. Is-suldati li kienu stazzjonati f'dawk l-inħawi ma' qalulna xejn u aħna bqajna hemm. Pero għal xis-2.00pm, is-suldati qalulna li kien aħjar li mmorru d-dar, u suldat minnhom qal lil nannti li aħjar ngħaġġlu għax Mussolini kien għadu kif attakka lil Malta. Meta wasalna d-dar sibna konfużjoni sħiħa peress li ħafna kienu qed jippakkjaw dak li jistgħu biex isibu xi refuġġju u oħrajn ma ridux jitilqu minn darhom. Jumejn wara, fit-13 ta Ġunju, ajruplan bumbardier Taljan Savoia Marchetrti SM79 tas-60' Squadriglia sab ħafna sħab fuq Malta u beda jwaddab il-bombi bla ebda direzzjoni minn għoli ta 4500 metri' Sadanittant, is-sirena daqqet l-alarm fl-4.10pm. Hafna mill-bombi li twaddbu mill-ajruplan Taljan waqgħu viċin tal-Kamp tal-Għadira u fil-baħar. Ajruplan bombardier Taljan Savoia Marchetti SM79 jtir fil-gholi fuq Malta. Taħtu jidhru s-sħab. Bidwi li kien fl-għalqa tiegħu fl-inħawi tal-Għadira, ntefa' mal-art malli ra bomba niżla fil-viċinanzi. Meta splodiet il-bomba ndifen ħaj bil-ħamrija, pero baqa haj' Matul l-1940 waqgħu diversi bombi fil-kampanja tal-Mellieħa. Fl-20 ta' Ġunju waqgħu xi bombi fuq il-Qammieħ u ċ-Ċirkewwa, li perd ma kienx hemm rapporti ta' feruti jew imwiet. Tliet ijiem wara ġie rrapurtat li twaqqgħu tliet ajruplani bumbardiera fuq Malta, li żewġ bdoti minnhom niżlu bil-paaraxut f'Għajn Tuffieħa. Ħames xhur wara, eżattament fit- 23 ta Novembru, kien irrapurtat li waqgħet bomba fuġ il-Mellieħa, li pero ma ikkawzatx ħsara (Dan l-artiklu huwa silta mill-ktieb tal-awtur li se jigi ippubblikat fi żmien li ġej.) (L-awtur huwa Storiku u Kuratur tal-Mużew Nazzjonali tal-Gwerra, l-Belt Valletta, parti mis- Sezzjoni Marittima u Storja Militari ta' Heritage Malta). Konklużjoni 4J.A.Mizzi (ed), Malta at War, Vol 1, Issue 8, (Malta, 2001), p 197. 5 G. Ellul Mercer, Taħt in-nar, (Malta, 1986), p 7. Ħajtek f'idejk… TITLIFHIEXU