Il-Marsa - Santwarju ta' Qdusija l-pożizzjoni ġeografika tal-Marsa bħala port bilfors li tul is-sekli ġibdet l-għajn ta' kull ħakkiem barrani li ħakem lil Malta biex jużaha għall-bżonnijiet tiegħu. Kull ħakma ħalliet traċċa ta' tifkira li maż-żmien ġiet miknusa bl-iskuża tal-progress. L-ikbar sfortuna li għandna l-Marsa bħala art watja u vasta hi li hija żona industrijali u arterja prinċipali, u b'hekk, minħabba dawn iċ-ċirkustanzi, kull fdal mill- istorja li jitfaċċa f'wiċċ l-art jitgħatta mill-ewwel jew isir studju fuqu għal ftit u jerġa' jitgħatta kollox ħalli jibqa' għaddej ix-xogħol. Hija ħasra li tara dan isir meta mbagħad tara bliet u tħula oħra jagħmlu minn kollox biex igawdu dak li jkun instab, anki sa sempliċi xelter tal-aħħar Gwerra Dinjija. Minn żmien il-Bronż sal- aħħar ħakma f'Malta, fil-Marsa kienet teżisti tifkira imma llum dan insibuh biss miktub fl-istorja. Iċ-Ċimiterju tal-ilsiera Torok Waqt li kien għaddej ix-xogħol tat-tħaffir: għall-proġett ta' mina li minn triq Diċembru 13 tieħdok lejn il-Menqa u tibqa' sejra sa Xatt l-Għassara tal-Għeneb (Ix-Xatt ta' Pinto — Valletta Waterfront), il- ħaddiema sabu għadd ta' għadam uman. Minn stħarriġ li sar jirriżulta li s-sejba tal-għadam hija ta' lsiera Torok li kienu jgħixu fi żmien il-Kavallieri ta' San Ġwann. Kien ċimiterju tat- Torok jew tal-Musulmani li nbena fi żmien il-Granmastru Nicole Cottoner fl-1675. Sakemm ix-xogħol dam wieqaf sar studju dettaljat fuq il-post biex tiġi identifikata u analizzata s-sejba tant importanti għall-istorja ta' Malta. Għalkemm jissemma ħafna drabi li kien jeżisti dan iċ-ċimiterju, l-istorja ma tgħidilniex il-post eżatt fejn kien F'dan ir-ritratt tidher il-binja tal-kumpanija GO eżatt fejn kienet teżisti l-kamra bit-Tork fuqha u fejn biswitha nstab il-fdal ta' Ċimiterju Musulman fil-11 ta' Frar 2012. Soċjetà Mużikali Trinità Qaddisa, Marsa ÀD1949 jinsab, għalkemm dejjem ġie sostnut li kien xi mkien f'dawk l-inħawi fejn instab u ċerti episodji mill- istorja juruna dan. Oriġinarjament dan iċ-ċimiterju kien aktarx inbena ftit iktar 'il fuq minn fejn instab, jiġifieri, bejn wieħed u ieħor lejn it- tegħla ta' Spencer. Wara kien inħatt minħabba xi xogħol li l-Kavallieri kellhom jagħmlu minħabba għadd ta' trunċieri u fortifikazzjonijiet li jdawru lill-Furjana. F'ħafna episodji mill-istorja, dan is-sit taċ-ċimiterju tat-Torok insibuh dokumentat, speċjalment meta fl-1798, fi żmien l-imblokk tal-Franċiżi, il-Maltin bnew trunċiera biswitu min-naħa ta' Blata l-Bajda biex jilqgħu u jaqtgħu kull komunikazzjoni tal-Franċiżi min- naħa ta' Bieb il-Bombi. Dawn il-ftit evidenzi minn dokumenti tal-istorja jagħtuna x'nifmhu li f'din iż-żona kien jeżisti lok ta' midfen Musulman. Meta ġie Napuljun Buonaparti f'Malta, mal-miġja tal-Franċiżi, u kien waqqaf l-iskjaviti, dan iċ- ċimiterju kien baqa' jintuża,sakemm lejn nofs is-Seklu 19 l-Ammiraljat Brittaniku ried jiżviluppa l-ġewwieni mogħtija lilna mis-Sur Mikiel Saliba. Din il-kamra waqgħet fil-gwerra li għaddiet. tal-menqa għall-kenn tad-dgħajjes u l-imriekeb u b'hekk ġie midfun dan il-midfen mal-mixja tal-progress. Bi ftehim bejn il-Gvern Brittaniku ta' Malta u l-Awtoritajiet Torok ġiet irranġata din is-sitwazzjoni għax fl- 1874 iċ-ċimiterju ġie trasferit f'parti oħra tal-Marsa viċin ħafna fejn illum jinsab iċ-ċimiterju tat-Torok. L-ikbar evidenza li dan is-sit kien ċimiterju jidher mill-fatt li l-għadam uman li nstab s'issa kien tpoġġa b'qima kbira, b'formalità liema bħala, kif suppost u b'direzzjoni lejn il-Lvant, skont id- drawwa Musulmana, dik li jħarsu lejn il-Belt ta' Mekka. Bosta tradizzjonijiet jgħidu li dan il- midfen seta' eżista waqt l-Assedju l-Kbir tal-1565 fejn it-Torok li mietu fil-battalja setgħu indifnu hemm peress li kienu kkampjati fil-viċinanzi tal-Marsa. Dan il-ħsieb naħsbu li jmur lil hinn mill-verità għax, kif stqarru u jsostnu l-arkeoloġisti li qegħdin jistudjaw is-sit, il-pożizzjoni u l-formalità tas-sejba kif instabet jagħmilha diffiċli biex taċċetta l-fatt li kien minn żmien l-Assedju l-Kbir tal-1565 f'kamp ta' battalja, u li Camenzuli li saret fl-1930 xi 80 sena ilu u li ġiet murija lilna mis-Sur Michael Saliba, turina li fejn instab dan iċ-ċimiterju, fejn illum hemm il-binja tal- / kumpanija Go, kienet teżisti kmajra li fuqha jidher Tork 7 qiegħed iżomm ximitarra (sejf / Tork) li skont. it-tradizzjoni 7) aktarx kienet kmajra fejn kienu — jaħslu l-katavri qabel jindifnu. Min jaf kienx jagħmel parti mill-istess ċimiterju ta' dak iż-żmien2 tagħmel midfen b'ċerta dedikazzjoni żgur ma kellekx iż-żmien tagħmlu. Skont l-istoriku u kittieb, il-Professur Godfrev Wettinger, ma' dan is-sit bħala B'dawn is-sejbiet li nstabu u li ċimiterju kienet teżisti xi moskea iżda l-Ingliżi waqqgħu kollox xi 200 sena ilu, kif diġà għedna. Kif konna qegħdin qegħdin inkomplu nsibu, jidher kemm il-Marsa hija antika u sinjura fl-istorja b : . ta' pajjiżna. Hu fl-interess tagħna ngħidu dawn l-inħawi tal-port ġew j-Marsin li dawn is-sejbiet li qegħdin mittiefsa kemm-il darba minħabba jinstabu nuru interess fihom u kemm xogħol kontinwu li jsir matul iż-żmien jista' jkun nikkultivawhom biex 'il u skont iċ-ċirkostanzi tal-pajjiż. F'SATAA A jn quddiem igawduhom ta' warajna. inċiżjoni li kien pinġa s-Sur Karmenu lounge Għall DRINKS u APPITIZERS mil-aqwa f'atmosfera familjari Fuq il-Pont ta' Marsa Road Jiftaħ mit-Tnejn sal-Ħadd JR SEE lil-Marsin kallha: Soċjetà Mużikali Trinità Qaddisa, Marsa AD 1949