L-GĦANJA TA' GĦAWDEX 1966-67 Dr. A. Tabone, u lill- Membri tal-Kumitat Ċiviku ta' Għawdex għas-sena 1966, b'tifkira tas-serje ta' Konferenzi fuq il- Gvern Lokali li għamilt fil-Banca Giuratale, 1966-67. Għawdex ħaddar din is-sena; kollu ħlewwa, kollu ħdura; xemx u kħula tas-smewwiet. Hdejn Ta' Pinu smajt l-agħsafar qed ipejzu ferħanin; bougain villa tfernaq vjola w sardinella wħidha wħidha, lewn ir-roża tas-smewwiet, laqtu 'l għajn u ħeġġu l-qalb mimlija sliem. Il-lanċa t'Għawdex tgħaddi fuq baħar kaħli taħt irxiex irqieq bit-tranja bajda, tfur u timla, tagħli w tbaqbaq, tinqasam f'raxx u ttir mal-għanja tal-irjieħ. Ħlielsa r-ruħ u ħieles il-ħsieb merfugħ bejn sema w ilma waqt li taħt Kemmuna il-ħarsa timraħ minnufiħ tintlaqat kif sektin li-Qadim u l-Ġdid mill-bogħod iħarsu ikrah lejn xulxin għalkemm imxaħxħa sew fin-ngħas'ta' wara nofs in-nhar… F'lok l-Imperial Eagle illum ġie l-Queen of Peace; Kullfejn jidher sew nadif xammiema, għat-tbaħħir iljun, stħajjiltni nfissed f'nieqa bħal tarbija. kubu U għadda l-ajruplan minn fuq nofs Għawdex, u fuq ir-Rabat sew 'l isfel ħarist u rajt il-Kastell tiela' 'l fuq, jiddritta, tarka tal-poplu, biża' tal-Misilma, sabiħ bħal ħolma meta l-bxara tagħha ma tkunx mill-qalb imħabbral Ma nafx għaliex, kull meta niġi hawn qalbi tissaħħar. Għad li naf x'sa nsib donnu kollox jilbes Il-Libsa tal-misterul Filgħodu, filgħaxija, l-Imġarr jidħakli mniegħes ħelu ħelu qiesu Rip Van Winkle qed jistenbaħ wara raqda twila il-mijiet tas-snin; u s-sliem, is-sliem, is-sliem jixpakka w jaqsam minn kullimkieni Itik li tgħid, kieku ma tafx li fid-djar tgħammar in-nies, li niket ma tafx bih din l-art imbierkal Jum ta' Jannar sabiħ bix-xemx miftuħa 'il fuq mis-sħajbiet żgħar imraqqa', qabditni x-xenqa tal-ilmiet tad-Dwejra u t-trejqa żigużajk li tieħdok ħdejhom. Mill-blat tfernaq il-ħdura, Kullimkien indafa, mill-għolja tal-Ġurdan, għall-koppla tleqq bil-fidda f'San Lawrenz, il-Ġebla tal-Ġeneral u l-Ponta tal-Wardija. baħar xaħxieħi— ħemda w ġabra liema bħala fuq kullimkien issaltan kżx Fil-għabex ta' filgħodu mill-Imġarr, Kemmuna qiesha d-dahar ta' Plesiosaurus qiegħed jgħum; tistħajlu ser iqum fuq saqajh ta' wara, u jerfa' rasu sas-smewwiet; jaqbdek il-waħz… imma l-għajn tilmaħ dawl qed jixgħel ġo tieqa ta' lukanda u tieħu r-ruħ… u l-ħsieb jerġa' fejn kien… fejn kien… fejn kien… Xemxi l-aħħar jum ta' Frar: fit-trejqa għal Għawdex laqtuni ż-żigarelli sofor f'ġenb it-triq; l-isfar u l-aħdar tal-qarsu tal-ingliża ħareġ sparat 'il barra mit-toqob tas-sejjieħ u ġennu kull fejn setgħu, Imma l-għolja ta' Chambrai stħajjiltha miksija b'tapit aħdar, imberfel minn kull lewn ta' ħdura, nieqes mill-inqas nikta ta' lewn ieħor, isfar jew lelluxi… Il-friefet żifnu fuq l-inwar tal-ġiżi f'Villa Rundle ferħanin. Niżlu jbusu l-pensjeri ta' mitt lewn; ir-ranunkli, r-ranċis u għoddsu ġol-buqari, ħarbu fis mill-iris vjola, tweġġa' 'l għajn; l-agħsafar sikru, fuq it-tberfila safra ta' madwar. Xmejxa, ħdura, lwien; xi ħlew t' nwarl u freżja w ġiżi merħijin għax-xemxi U f'nofshom imkennin, rajt il-qlub taż-żgħażagħ miftuħin bla ma jridu mġiegħla, minkijin, Fl-ispazju għadda sing: l-itwal titjira ta' ġurat, ġwenħajh miftuħin, ħsibtu għasfur fil-ħarba. Taħt il-friegħi bojod, bojod, ta' lewża tfarfar, tfarfar, ma' kull żiffa riħ, xi ħadd fil-konkos kiteb imħabbtu dejjemija; min jaf għadhiex7 Ahil żgħożija — ġenn u frugħa, ġenju w bluhal Nofs ballun aħmar, tela' 'l fuq miċ-ċpar; 'l hemm minn Kemmuna; 'l hemm minn Malta, 'l hemm bejn sema w ilma; iċ-ċomb tal-baħar sar ikħal ċar, sabiħ, u sebaħ sewwa f'saltl U minn Jannar bdiet tqum fuq tagħha ix-xewqa dejjem taħraq taċ-ċuffi, ċuffi sbieħ fl-ilmiet indaf u ċari, kristallini, fondi, jew fuq ir-ramel jaħraq ġewwa x-Xlendi u ċ-ċagħaq ta' Marsalforni U reġgħu biex jhennuni it-tifkiriet sbejħin ta' mitt xalata ta' żgħożiti ħienja. Sakemm ma' Marzu ma flaħtx aktar u rġajt fi ħdanhom il-bajjiet imsaħħra tal-Gżejjer tagħna; il-waħda bħal selvaġġa, l-oħra beltija, b'dirgħajha miftuħin, tistiednek, qiesha l-aħħar għajta ta' Calipso lil Ulisse qabel telaq… telaq… telaq… u għeb għal kollox wara l-baħar ikħal. Jista' jkun li lura ma ħarisx lejn ir-Ramla l-Ħamra u l-Għar bejn sa jżomm sa jaqa', ġol-blatiet ġgantin, fil-għoli qabel għeb fix-xefaq7 U xtaqt li stajt nerġa' naqbad is-serp tat-trejqa twila, twila, li minn wara Marsalforn tiġbed lejn il-baħar għat-telgħa taż-Żebbuġ, mnejn b'subgħajk is-sema tmiss u l-pulmuni jinfetħu bl-arja friska, ġdidal Marzu wkoll ġieb miegħu il-ħolma tal-Ġigantija taħt il-qamar w ix-Xagħra w in-Nadur u kif id-debħa saret, Su l-għada Għawdex ħaddar' bħal dis-sema… Niżżikħajr, oh Għawdex sbejjaħ talli inti hekk sabiħ, u sserraħli moħħi w qalbi bl-għaxqiet tiegħek u l-ħlewwietl