115 Anniversarju tas-Soċjetà (1894-2009) It-Teatrin Organizzat mill-Każin La Stella Levantina Al-Eaa Garmel Halla Bidu tal-Każin Il-Każin 'La Stella Levantina' beda jeżisti fl- 1894 jiġifieri 115-il sena ilu u twaqqaf minn ftit irġiel. Il-FUNDATURI kienu: Salvu Borg u ħuh Carmelo, Gianni Attard u ħuh Carmelo, Mastru Karm Debono u ħuh Ġużeppi. Dawn kienu mħeġġin mill-Kappillan Dun Carmelo Azzopardi (1887-1903) li meta ra kemm in-nies tar-raħal kienu jħobbu lir-raħal u l-festa, ħass li kellu. jiġbor lil dawk l-irġiel f'għaqda waħda u ħajjarhom iwaqqfu każin biex jaħdmu flimkien għall-festa tar-raħal. Il-Kappillan offrielhom dar ħdejn il-Knisja n-naħa tal-kampnar. Din m'għadhiex teżisti għax twaqqgħet meta nfetħet Triq Tumas Dingli. L-Ewwel President Il-każin twaqqaf u l-ewwel president kien Mastru Karm Debono. Din kienet għażla naturali għax Mastru Karm meta kienu qed isewwu l-ħsarat u jżejnu l-knisja kien minn ta' quddiem meta offra li jindura s-saqaf u l-prospettiva tal-Knisja. Għallem lill-Kappillan u żewġ aħwa Dun Nikol u Dun Karm Mifsud biex jgħinuh fl-induratura. Sħabu raw il-ħeġġa li kellu u meta ġew biex jagħżlu president għażlu lilu u baqa' president għal 33 sena sakemm miet. Matul l-istorja tiegħu, il-Każin 'La Stella Levantina' kellu hafna progetti li saru matul iż- żmien, fosthom kien hemm it-teatrin. Xi tlettax-il sena ilu konna ħriġna l-ktieb: ĠRAJJIET: IL-KAŻIN LA LEVANTINA' Storja ta' mitt sena F'dak il-ktieb kien hemm kapitlu sħiħ dwar it- teatrin. Ħaġa li kont ktibt dwarha kienet il-postijiet li fihom kien isir it-teatrin. a) L-ewwel post kien il-FORN fi Triq S. Duminku. Is-suġġeritur kien Antonio Pisani. b) It-tieni post kien ġo bitħa kbira tad-dar li tmiss mal-Knisja ta' S. Anna. c) It-tielet post kien fi Triq il-Mitħna Sqaq Kien fuq il-lemin tas-sqaq inti u dieħel. Dak il-post għandi ħjiel tiegħu għax il-ġenituri kienu ħaduni meta kont żgħir u jidhirli li l-isem tad-dramm kien 'Ġenoveffa'. Is-suġġeritur kien Antonio Pisani. Għalhekk wisq probabbli li kienu hu ukoll, fil-każ tat-tieni post. d) Ir-raba' u l-aħħar post kien fuq il-bejt tal- każin fejn hu llum. Dan niftakru sewwa għax qabel il-gwerra (1940 — 1943) kull nhar ta' Sibt kien ikun hemm it-teatrin. Missieri Gianni kien idoqq il-mandolina mal-orkestra u jien kont immur ma' ommi. Is-Serata kienet tkun maqsuma fi tlieta: L-ewwel kien ikun hemm id-dramm aktarx bi tliet atti, imbagħad kien ikun hemm xi kanzunetti u fl-aħħar kien hemm il-farsa li kulħadd kien ikun jistenniha. Is-suġġeritur kien Wiġi Azzopardi. Dak iż-żmien il-kumpanija kien jisimha: —Kumpanija Filodrammatika La Stella Levantina'. Imma meta ġiet il-gwerra, waqaf kollox Wara l-gwerra, saret proposta biex it-teatrin jerġa' jibda l-attivitajiet tiegħu. Fl-1944 kienu saru xi rappreżentazzjonijiet fl-isptar. Is-suġġeritur din id- darba kien Fredu Debono. Id-dħul ta' dawk ir- rappreżentazzjonijiet kien mar kollu għall-festa ta' Santa Marija li kienet fil-qrib. Fl-1945 it-teatrin kompla u kienet saret xena ġdida mill-pittur Frank Borg. Imma s-sena ta' wara (1946) naqsu l-atturi u reġa' waqaf kollox. Fl-1948 il-membri tal-Azzjoni Kattolika staqsew lill-kumitat tal-każin jekk riedux ibiegħulhom ix- xeni, il-kwinti u l-panneġġi. Il-kumitat aċċetta u l-Azzjoni Kattolika xtrathom għall-palk li kien hemm fl-istess post fejn kien il-każin l-ewwel darba. Tagħrif ġdid Imma issa ejjew ngħaddu għal xi ħaġa li f'dak il-ktieb ta' tlettax-il sena ilu ma semmejtiex għax ma kontx naf biha. 'Xi snin ilu ġew f'idejja żewġ programmi tat- teatrin li kienu saru mill-Każin La Stella Levantina fl-1924. F'dak iż-żmien kont għadni ma twelidx. Imma ejja naraw x'kien fihom dawn il-programmi. dida ĊFenta Olsnjja — Clltaiii L-ewwelnett ta' min jinnota li l-kitba kienet bl-ortografija l-antika. Flok il-K kient tinkiteb C, eżempju 'cbira' flok l-il-J kienet tinkiteb IU eżempju 'congiura' flok il-W kienu jiktbu EU eżempju 'Matteu'. Isem kollu kemm hu bit-taljan għax dak iż-żmien il-Malti kien għadu meqjus bħala l-ilsien tal-kċina. Il-kbarat kienu jitkellmu bit-taljan, il-Qorti kienet tmexxi l-kawżi bit-taljan. Kull ċertifikat kien ikun bit-taljan u kellhom jgħaddu s-snin kbar biex il-Malti beda jissejjaħ; l-Ilsien nazzjonali. Imma nerġgħu għal dawk iż-żewġ programmil Programm minnhom (A) kien sar is-Sibt 28 ta' Ġunju 1924 fit-8.30 p.m. fi 'Strada Molino' (Triq il-Mitħna). Il-programm kien maqsum fi tlieta: L-Ewwel Parti kienet 'DOLORES' Melodramma b'żewġ atti ta' C. Huber. L-Atturi kienu: G. Azzopardi, P. Mamo, G. Agius, O. Cumbo, F. Pace, A. Azzopardi, C. Pisani u G. Schembri. Melodramma b'żevġ atti ta C. HUBER. Luciano, ħu Cummidia b'att uieħod. N. B. F'intervalli V'orchestra iddokk bcej- jeċ sbieħ, tfal mal genituri bies. .ll Qump: ghenċa Funur tistiednee, Akuta Ċanta Ollatjja Anniversarju tas: It-Tieni Parti kienet 'LUQA LIEBES TA' MARA' kummiedja f'att wieħed. L-Atturi kienu O. Cumbo, A. Azzopardi, F. Pace, C. Pisani, G Azzopardi, P. Mamo u C. Schembri. It-Tielet Parti kien kunċert ta' kanzunetti. Ħaġa li tolqtok f'dan il-programm kien l-avviż li t-tfal jidħlu biss jekk ikunu mal-ġenituri. Erbgħa mill-atturi msemmija kont nafhom sewwa. Pawlu Mamo. konna ngħidulu 'l-Baruni'. Dan rajtu jirrerċta kemm-il darba fiż-żmien ta' qabel il- gwerra. Oreste Cumbo dan kien jagħmel dejjem il-parti ta' mara. Dak iż-żmien (1924) in-nisa ma kienux jieħdu sehem fuq il-palk. Lil Oreste rajtu darba biss fuq il-palk fil-parti ta' Ġenoveffa li kienet saret proprju fi Triq il-Mitħna. Aktar tard kien baqa' jagħti sehmu fil-'make up' tal-atturi tal-każin. Xi drabi (qrib l-1953) kien jiġi jagħti daqqa t'id fil- 'make up' f'xi 'concerts' tal-iskola li konna ntellgħu proprju fl-istess post li kien serva bħala l-ewwel dar tal-każin ħdejn il-kampnar. Frans Pace kien id-Direttur tal-Kumpanija u komiku mill-aqwa, Kien dejjem jieħu sehem prinċipali fil-farsa. Lil dan rajtu jirreċta ħafna drabi fiż-żmien ta' qabel il-gwerra. Lil dan ukoll rajtu jaħdem kemm-il darba fiż-żmien ta' qabel il-gwerra. Hawn ta' min jgħid li issa n-nisa bdew jieħdu sehem fuq il-palk. Kienu tnejn;omm u bint, Ġulja u Tessie Cecv li kienu jiġu minn barra r-raħal. Il-Programm l-ieħor (B) kien sar is-Sibt 2 ta' Awwissu 1924. Din id-darba l-ħin inbidel għax sar fit-8.00 p.m. X'aktarx li bdew nofs siegħa qabel għax kienet serata kbira. F'dan il-programm taħt l-isem tal-Kumpanija kien hemm miktub dan il-vers: sejra tagħti l-Għaxar Reċta Tagħha' jiġifieri qabel din kienu saru disa' reċti oħra. (inkluża 'Ġenoveffa'). Min jaf meta bdew eżattl Bħal ta' qabel, il-programm kien maqsum fi tlett partijiet: L-Ewwel Parti kien id-dramm MATTEW CALLUS li kien fih Prologu u ħames atti. Is- Suġġeritur kien Antonio Pisani L-Atturi kienu: A. Schembri, O. Cumbo, U. Azzopardi, P. Mamo, P. Gauci, dan kien jagħmel ukoll il-parti ta' mara bħal Oreste Cumbo, G. Agius, C. Borg, C. Pisani, A. Azzopardi, G. Zarb, G. Schembri, G. Azzopardi, P. Debono, E. Zammit, u G. Gauci. Magħhom kien hemm numru ieħor ta' 'Suldati' u ta' 'Fratelli tal-Misericordia'. Dawn il-'Fratelli' kienu nies professjonisti u xi saċerdoti li kienu jilbsu kunfartija bajda bil- Qinda Ċlanta Olaja — Clltad Matteu Callus, żenġ . sejra tati U Gnaxan Raorra Tanna Dramm fi prologu u 5 atti — Taksim tad-Dramm — ProLocv. — Meut ta Patriotta. Is-Tinni Art, — Progett infernali. — Giostizzia tas-Sema barnuża b'mod li ma jingħarfux. Kienu joħorġu fit-toroq jiġbru għall-ikkundannati għall-mewt bit- tgħalliq. X'uħud minnhom kienu jassistu wkoll waqt l-esekuzzjoni tal-ikkundannat. Niftakar żewġ okkażjonijiet li fihom rajthom iduru fit-toroq ta' Ħ'Attard. Illum il-piena tal-mewt spiċċat u ma baqgħux joħorġu iżjed. Kienu jgħidulhom ukoll 'Rużarjanti' AĠA Sammut Għal kull xorta ta' ħjata ta' Bandalori, Pavaljuni eċċ eċċ Ċemplu 2141 1423 BDinula Ċenta 6 ja — QCGPeadi Paġġ Soldati. — Fratelli tal Misericordia. Grezz u NMcisi f'X-Attard Duett eseguit minn O. Cumbo u F. Pace. It-Tieni Parti kien dwett bejn Oreste Cumbo u Frans Pace u kien jismu 'GREZZ U MAJSI F'Ħ'ATTARD' It-Tielet Parti kienet tikkonsisti f'għadd ta' Kanzunetti. Dawk iż-żminijiet dak kien l-uniku mod ta' divertiment fir-raħal tagħna.