110 Snin mit-Twaqqif tas-Soċjetà Mużikali Lourdes Devozzjoni lejn il-Madonna ta' Lourdes f'Malta — Ġrajjiet u ħsibijiet Wara li Bernardina rrakkuntat li kellha l-viżjonijiet fl-għar ta' Massabielle fl-1858 xi fejqan ta' pellegrini beda jiġi attribwit għall-interċessjoni tal-Madonna ta' Lourdes. Għalhekk bdew jiżdiedu l-pellegrinaġġi lejn dak il-post għax, wara kollox, il-bnedmin tad-dinja kollha dejjem ikollhom xi gwaj u mard u meta ma tkunx tidher wisq tama ta' fejqan b'mezzi normali, jirrikorru għall-għajnuna supernaturali. Nies f'reliġjonijiet differenti jfittxu u jafdaw fl-allat u t- twemmin spiritwali tagħhom. L-Insara għandhom għadd kbir ta' qaddisin u xbihat f'santwarji u ambjenti oħra biex jitolbu l-interċessjoni tagħhom, imma wara ċ-ċentru ewlieni tal-kattoliċi f'Ruma l-Insara jmorru lejn Lourdes bħala it-tieni ċentru internazzjonali ta' pellegrinaġġi. L-Ewwel Pellegrinaġġ minn Malta F'Malta daħlet sew id-devozzjoni lejn il-Madonna ta' Lourdes, bdejna nimtlew niċeċ, ġrotot, altari, statwi u festeġġamenti kif ukoll parroċċi assoċjati ma' din id-devozzjoni u twaqqfet il-fratellanza tal-Qrendi. Il- xniegħet ta' mirakli u fejqan f'Lourdes bdew iħeġġu lill-Maltin jorganizzaw pellegrinaġġ bħalma kien ġa qed isir minn pajjiżi oħra lejn Lourdes. L-ewwel pellegrinaġġ organizzat minn Malta beda trieqtu lejn Lourdes fid-19 ta' Awissu 1895. Gazzetti ta' dak iż-żmien juirrappurtaw fid-dettall dak kollu li sar f'Malta u f'Lourdes għax għall-Maltin dan kien avveniment mhux tas-soltu. F'dak il-jum wara nofsinhar il-pellegrini, li kienu ftit aktar minn mija, ltaqgħu fil-kon-kattidral ta' San Ġwann il-Belt u wara xi ċerimonji u talb ħarġu fi proċessjoni li kienet il- bidu tal-pellegrinaġġ. L-isqof ta' Malta Pietru Pace u dak ta' Għawdex G. M. Camilleri mexxew il- pellegrinaġġ. Il-pellegrini baqgħu niżlin lejn il-Port il-Kbir biex minn hemm rikbu l-vapur fejn kellhom faċilitajiet għad-devozzjonijiet tal-pellegrinaġġ. Il- pellegrinaġġ kompla fi Franza. F'Marsilja kien hemm bosta mill-Maltin ta' Franza li nġabru biex jilqgħuhom. Fis-26 ta' Awissu waslu Lourdes. Minn mindu ħarġu mill-kon-kattidral ta' San Ġwann il-pellegrini kienu libsin salib żgħir imdendel m'għonqhom filwaqt li mxew wara standard bl-ilwien tal-bandiera Maltija li f'nofsha kellha s-salib ta' tmien ponot u kliem irrakkmati bid-deheb li jfissru 'Pellegrinaġġ Malti għal Madonna ta' Lourdes'. Wara żmien, fl-1931 twaqqfet għaqda biex tittrasporta morda u pellegrini lejn Lourdes. Din kienet issemmiet 'Unione Maltese Trasporto Ammalati a Lourdes' u għamlet l-ewwel pellegrinaġġ żgħir tagħha tal-morda lejn Lourdes fl-1933. Il-pellegrinaġġi bdew jitilqu minn Malta għal Sirakuża u jmorru Lourdes bil- ferrovija. Fis-snin ħamsin kien sar ftehim ma' l-Ordni ta' San Ġwann biex lill-morda minn Malta jwassluhom Ruma bl-ajruplan tagħhom u f'Ruma kienu jissieħbu ma' pellegrini oħra ukoll fi triqthom lejn Lourdes. Fi żmienna jużaw ajruplan ta' l-Air Malta sa Ruma u kif ikunu hemm ikollhom udjenza mal-Papa. F'Lourdes il-pellegrini morda Maltin ikollhom quddiesa għalihom fil-għar ta' Massabielle. L-isem proprju ta' Bernadette huwa Bernarde- Marie; mietet fl-1879. Imma minħabba fiha inħolqot u bdiet tinxtered id-devozzjoni, fil-għar poġġew l- istatwa tal-Madonna fl-1864 skond kif kienet iddeskrevietha hi u'l-pellegrinaġġi tal-morda bdew isiru aktar numerużir mill-1874. Uħud mill-pellegrini saħansitra bdew jinħaslu fl-ilma tan-nixxiegħa jew jixorbu minnu; in-nixxiegħa jingħad popolarment li kienet bdiet ħierġa mill-blat żmien l-istess deheriet. Santa Bernardina ġiet kanonizzata fl-1933. F'Malta u Għawdex hemm postijiet li jiċċelebraw sewwa l-festa tagħha li hi fil-11 ta' April, id-data ta' l-ewwel hehera. Il-Leġġenda ta' Bernardina Il-leġġendi m'humiex ħrejjef. Il-kelma leġġenda tfisser għajdut jew spjegazzjoni dwar oġġett, bini, ġebla, għar u oġġetti jew persuni. Għalhekk leġġenda popolari qatt ma tkun twila u tista' tkun biss magħmula minn sentenza waħda, dejjem assoċjata ma' lokal jew persuna u mhux mifruxa ma' kullimkien. Tista' tkun kollha fantisija u wkoll tista' tkun verità, imma meta l-verità tibqa' timxi f'fomm il-poplu tidħol mal- leġġendi. Il-ħrejjef ikunu twal, xi drabi twal ħafna, ikunu kollha fantasija u jistgħu ikunu magħrufin fid- Soċjetà Mużikali Lourdes — Qrendi 110 Snin mit-Twaqqif tas-Soċjetà Mużikali Lourdes dinja kollha. Hawn Malta hawn leġġenda, jiġifieri għajdut popolari dwar l-istatwa ta' Bernardina li hemm fl-għar ta' San Martin. L-Għar ta' San Martin Fil-limiti ta' San Pawl il-Baħar hemm knisja ċkejkna ta' San Martin imsemmija sa mis-seklu ħmistax li ġiet restawrata fl-1666. Taħtha lejn it-triq hemm l-għar ta' San Martin. Ftit kienu jagħtu kasu dan-l-għar imdaqqas, imma fl-1931 poġġew fih statwa tal-Kunċizzjoni bħala l- Madonna ta' Lourdes; din l- istatwa kienet inħadmet fl-1905 Dan l-għar sar lok ta' devozzjoni fuq l-istess linji ta' niċeċ u knejjes żgħar. Fl-1952 inġab permess biex jista' jsir quddies fuq dan l-altar l-aktar fil-festi tal-Madonna u saħansitra fl- 1960 l-arċisqof ħatar rettur biex jieħu ħsieb l-Għar ta' San Martin, issa magħluq b'kanċell, bħallikieku knisja tal-kampanja, għalhekk il-post beda jiġi aktar magħruf u frekwentat. L-istatwa ta' Bernardina li hemm fil-għar ħadd ma jaf kif ġiet hemm. Milli jidher l- investigazzjonijiet li saru biex isir magħruf min u meta poġġiha hemm ma wasslu mkien. Għalhekk, billi moħħ il- bniedem dejjem lest biex jaqbad ma' kull skuża biex joħloq xeħta ta' miraklu din il-biċċa li ħadd ma jaf mnejn ġiet hawn Bernardina baqgħet f'ħalq in-nies u nistgħu nikklassifikawha bħala waħda mill-leġġendi tagħna. Madankollu spjegazzjoni sempliċi jrid ikun hemm, imma billi għad m'hix magħrufa jibqa' l- misterju li kebbes leġġenda. Persważ li n-nies aktar jippreferu li s-soluzzjoni ma tinsabx, għax inkella jispiċċa l-gost tal-misterju. Nota dwar Żewġ Statwi tal-Madonna ta' Lourdes Fil-knisja parrokkjali ta' Ħal Balzan hemm statwa tal-Madonna ta' Lourdes li ftit hemm dettalji magħrufin dwarha, ukoll dwar il-materjal li minnu magħmula, għax jidher li kemxejn aktar tqila minn statwi oħra ta' l-istess daqs. Madankollu fid-deheriet tinħareġ fuq il-presbiterju meta jkunu qed jfakkru d- deheriet u jsir il-quddiesa u l-priedka u tingħad il- kurunella. Dawn isiru permezz ta' fondazzjoni mħollija minn Dun Spiru Sammut li fi żmien kien direttur nazzjonali ta' l-għaqda li tieħu 'l morda lejn Lourdes. Hdejn il-knisja tat-Tereżjani ta' Birkirkara hemm grotta li fiha statwa tal-Madonna ta' Lourdes u oħra ta' Santa Bernardetta. Dawn kienu ġabuhom minn Pariġi u ħallset għalihom il-markiża Anna Buġeja l-armla ta' Vinċenzo Bugeja. Il-grotta li hemm bħalissa berkuha fit-8 ta' Mejju fl-1989. Din il-grotta mhux dejjem kienet kif tidher illum. Fl-1896 tlestiet il-knisja u l-kunvent ta' San Alfons $ Maria de Liguori bi flus Alfons Maria Micallef u wara li ma riduhomx il-Kapuċċini ħaduhom. it- Tereżjani ta' Bormla. Fl-istess sena saret it-translazzjoni ta' l- istatwa mill-knisja parrokkjali ta' Sant'Elena f'pellegrinaġġ mill-akbar, bil-parteċipazzjoni tal-fratellanzi tal-parroċċa, l- Ġiżwiti tal-post, it-tfal ta' l-Istitut Bugeja u l-kapitlu. Il-grotta ta' qabel kellha altar u d-daħla dekorata bil-pittura, imma meta fil-maltempata tal-1959 sajjetta laqtet il-kampnar tkissret din il- parti tal-grotta. Fl-1965 il- patrijiet bdew jibnu knisja ġdida ħdejn dik ta' San AHons u din tlestiet fl-1982. Minn dak iż- żmien il-patrijiet ħallew il-knisja l-antika u bdew jiffunzjonaw fil- ġdida dedikata lil Santa Tereża Tal-Bambin Ġest: Dħul tad-Devozzjoni f'Għawdex Meta fl-Ewropa kibret sewwa din id-devozzjoni u beda jinstema' kemm kienu jmorru pellegrinaġġi lejn Lourdes fis-snin sebgħin tas-seklu dsatax, fl-Imġarr Għawdex daħlet id-devozzjoni taħt dan it-titolu. Fil- 25 ta' Marzu 1879 tqiegħdet statwa magħmula minn Antonio Busuttil f' għar naturali mal-ġenb ta' l-għolja. Fl-1883 din l-istatwa tbierket u bdew imorru l- pellegrinaġġi minn Malta u Għawdex. Għalhekk bdiet tinbena l-knisja fuq stil gotiku fuq pjanta ta' l-arkitett Emmanuele Galizia li nfetħet fl-1893. Din il-grotta bl-istatwa, kif ukoll il-knisja huma l-ewwel ħaġa li tolqot l-għajn meta wieħed imur jew iħalli l-port ta' L-Imġarr t'Għawdex. Kif konna semmejna f'kitba oħra, kienet issir ġabra fuq il-vapur t'Għawdex biex isir il-quddies li jisimgħu dawk li jaslu Għawdex, bħala ringrazzjament talli waslu b'wiċċ il-ġid. Meta l-baħar kien ikun qawwi aktar mis-soltu jew ikun maltemp, dak li jiġbor kien aktar idum iċekċek il-karus tal-landa u n-nies kienu aktar jagħtu bil-qalbi Soċjetà Mużikali Lourdes — Qrendi