IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ /L-GŻAQDA IT-TIELET KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1933 LOURDES U L-GHANJA MALTIJA Lourdesi Donnha kelma bis-seħer, seħer tal-qdu- sija. Biżżejjed tlissinha din il-kelma, biex tħoss tqanqil ta' qalb li ma ġġarbux ħlief mita d-dawl tas-sema jiddi fi ħsiebek u fuq qalbek. Għal min ma mar qatt fiha, Lourdes hi ħolma; ħolma ta' dawl, ta' ġmiel, ta' għana, ta' hena. ta' saħħa; imma ħolma li taħrab mis-sensi tal-ġisem u tissawwar. biss fis- satra tar-ruħ. Għal min mar, Lourdes tibqa ħolma; imma ħolma li taraha, tismagħha, tmissha, tifimha, tgħannaqha, tintilef fiha. Aħna morna Lourdes din is-sena, u kif dħalna fiha, ħassejna illi hemmhekk tinsab is-Saltna tas-sliem, is-sal- tna tal-hena, is-saltna tal-għaqda. Lourdes hi tassew il- Belt tal-Madonna. għalhekk il-Belt ta' kullħadd; ħolma tas-sema miġjuba fl-art tal-bnedmin. Il-għana tal-għa- safar qalb il-friegħi tas-siġar, it-tħaxwix tal-fewġa fil-qa- sab, it-tgelgil tal-ilma tax-xmara (żave, id-daqq tal-arloġ- ġili jtennu bla heda n-noti tal-kAve Marijav, il-ħeġġa tan-nies li tasal minn kull naħa tad-dinja u li ma għand- hiex ħsieb ieħor ħlief li tgħanni qalbha u mħabbitha lil Madonna ta' Lourdes, kollox jurik li dik il-Belt hi l-għa- mara tas-Sultana tal-anġli, fejn tinżel mita jogħġobha biex tqassam lill-bnedmin il-ħajr li ġġib mill-Muna tas- Sema. Iżda jekk kollox sabiħ u ħelu ġewwa Laurdes, il- ħaġa li tolqtok l-iżjed hi l-għanja ta' eluf u eluf ta' nies li jaslu kulljum f'dik il-Belt, bid-dawl tal-Fidi fi ħsiebhom, bin-nar tal-Imħabba f'sidirhom, bid-diħka tat-Tama fi ħbub għajnejhom; il-għanja, li iis-sikta ta' filgħaxija, bid- dawl tax-xama f'idejhom, igħarnu 1 pellegrini, kull ġliba fi Isienha, iżda l-koll flimkien, bħallikieku f'għaqda tal- qlub kollha f'waħba, lil Dik li titgħaxxaq bl-isem ta' omm u l-imħabba ta' omm uriet 'ill-uliedha fil-għar ta' Lourdes. Fl-erbàt ijiem li qagħdna f'dik il-belt imbierka, smajnieh dak il-għana għal sigħat sħaħ, fis-sikta lejlija, jiġri mal-widien, jidwi mal-għoljiet, jittajjar, jitbiegħed, u jdub fl-ajru ħamrani bid-dawl taż-żerniq li donnu ma jridx jintefa fuq dik il-Belt tal-egħġubijiet. Smajnieh dak il- għana fil-lsien ta' wlied Franza, ħelu, smajnieh f'ilsna oħra, u dejjem dik il-għanja ta' Lourdes sabet it-triq għal ġewwa qalbna u qanglitha. Iżda, nistqarruh b'idna fuq qalbna, l-ebda waħda ma lactitna, lilna, u daħlet ġo qalbna daqs il-għanja maltija. Il-kelma maltija, imqassma fuq id-daqq tal-kAve Mariax ta' Lourdes; il-għanja fil-lsien malti, imtennija qalb il-għoljiet ta' pajjiż mijiet ta' mili bogħod minn paj- jiżna; il-għanja maltija mħalta ma' għanjiet ta' ġnus-oħra f'għaqda ta' Fidi, ta' ferħ u ta' ħajr lil Madonna, imma dejjem b'togħma li hi tagħha, fiha, għalina, ħlewwa li ebda għanja oħra ma tista' tatihielna. Għaliex, jekk għalina għandha ġmiel u ħajr u saħħa l-kelma barranija, dan tgħallimnieh mill-kotba; iżda l- qawwa, il-ġmiel, il-ħajr tal-kelma maltija nafuhom minn ħajjitna; xrobnihom ma' ħalib ommna, ġbidnihom man- nifs tagħna, kilnihom mal-ħobż tagħna, ħassejnihom fil- ferħ u fin-niket tagħna, għexnihom fil-jiem kollha' ta' għomorna. Oh xi tferfir ħassejna f'qalbna mita ma' dawk in- noti mnebbħa mis-sema tal-kAve Marias ta' Lourdes, ħarġu, imqassmin u mzqjusa, mill-fomm tal-pellegrini maltin dawn l-istrofi : 'Mill-gżira xemxija li minnha ġejjin, ġibnielek il-qima ta' ħutna, il-Maltin. Qalulna ngħidulek li huma jħobbuk… Din hija t-tislima li ġejna natuk. Ħassejna li dik l-art ma kinetx iżjed barranija għa- lina: ħassejna li f'Lourdes konna qegħdin ġo darna; ħas- sejna aktar qawwi u aktar fis-sewwa illi dik is-Sultana tal- Bjuda, dik l-Imnissla bla Tebgħa, il-Madonna ta' Lourdes, kienet waħda min'na, kienet Wensna, kienet Ommna.