L-EWWEL Il-Franġiskani, minn kif marru l-ew- wel darba t-Terra Santa sas-sena 1830, kienu: miżmuma maqfula: fil-knejjes tagħhom, bħalli kieku f'ħabs. Fil-faċ- ċata: tal-knisja tal-Qabar. ta' Kristu għadu mwaħħal il-kelb tal-ħadid li miegħu kienu jorbtu l-ħabel biex itel- Igħulhom. l-ikel minn ġewwa tieqa. Il-qagħda: tbiddlet . għall-aħjar. fi żmien Muħammed: Għali viċirċ tal-E- ġittu.' Dan ħalla r-Rħieb joħorġu; u li jżuru kemm iridu t-Terra Santa l-Insa- rà' Ewropin, u li dawna jkunu mħarsa, il-Kattolki: minn: Franza, ix-Xiżmatki mir-Russja u l-Protestanti mill-Ġer- manja.. Knejjes: inbnew, : sptarijiet ;u skejjel: infetħu, u. l-Insara, għad. li mdejqa' f'art tat-Torok, għalihom kien kollox miexi ħarir. Imbagħad inqalgħet il-gwerra tal- 1914: Għall-aħħar tas-sena 1917 il-Pa- lestina ħaduha l-Ingliżi. Fis-7 ta' Di- ċembru ta' dik is-sena il-General Al- lenbv daħal Ġerusalem. L-Insara ta' Ġerusalem kollha ferħu dik inhar, għax ħasbu li ż-żmien tad-dwejjaq għalihom kien għadda; u sa kemm damu hemm l-Ingliżi kien għadda ta' bil-ħaqq. Is- serq u qtil inqata' Kont tista' tmur fejn trid waħdek, għax- ma jkellmek ħadd. .Lill-Misilmin marritilhom l-arja u l-Insara ħadu r-ruħ. Lhud kien għad hemm ttit. Imma fis-sena 1948 l-Ingliżi telqu. Ġens Nisrani telaq, u ħalla l-Art Im- qaddsa, nieqa tad-Djiena Nisranija, f' idejn Lhud u Misilmin, nies li ma jem- mnux. U issa, qabel ma laħqu għad- dew għaxar snin. mit-telqa. tal-Ingliżi fuq it-Terra Santa raġa' beda tiela s- sħab iswed għall-Insara: sħab tar-ra- għad u l-beraq, kesħa u dlam. Il-Għarab ħarġu liġi li fl-iskejjel tal- Insara wkoll, lill-Misilmin jgħallmu- hom il-Qoran. : Li l-kotba tal-iskejjel, Insara wkoll, ikunu kif irid il-Ministru Mislem. Li fil-btajjel tal-Misilmin ma jagħmlux skola anqas l-Insara. Li f' kull skola, tal-Insara wkoll, ikun hemm knisja Misilma, fejn jistgħu jsallu. Li rħieb u qassisin ma jistgħux jaqalgħu flus, u flus għall-iskejjel ma jistgħux jinbagħtulhom: minn. barra. Il-flus li jkollhom iridu jgħidu minn fejn ġiebu- hom, u jekk jinqabdu jieħdu flus minn barra, jistgħu jagħalqulhom l-iskola. Tneħħew il-qrati tal-Insara fejn jin- qatgħu kawżi li jmissu d-Din (żwieġ, magħmudija, firda tal-miżżewġin, ħsieb tal-ulied, u hekk). Ħtija t'hekk l-Insa- ra ta' l-Eġittu fis-sena 1955: ma għam- lux Milied. Il-Lhud min-naħa l-oħra, ma jħallu lill-ebda Lhudi jsir Nisrani, għad li l- Insara jistgħu jaqalbu Lhud. Jiktbu fil-gazzetti li ma jaqbilx li fil-Palestina jkun hemm l-Insara. Hemm Xirka biex ma tħallix tfal Lhud imorru skejjel tal- Insara. Ebda Lhudi ma jista' jiżżew- weġ Nisranija, jew Lhudija Nisrani. Iridu li jinħatnu (jagħmlu ċ-ċirkonċi- żjoni) s-subien kollha li għandhom mis- sier Lhudi, imma omm Nisranija. Issa l-Misilmin ħarġu b'oħra: ebda Raħeb ma' jista' jagħmilha ta' gwida. Jekk, imqar ġewwa. knisja Nisranija jinqabad ifisser xi kelma lil xi ħadd, jista' jkun imwassal. F'anqas minn ġimgħa, żewġ Franġiskani sabu ruħ- hom imwasslin lil pulizija, fuq hekk. U dan kollu issa, li ż-żewġ Ħakmiet għadhom fil-bidu, :u jeħtieġu l-għajnu. na. Mela x'sa jsir 'il quddiem, jekk għad ikunu għal kollox rajhom f'idej- hom2 Imsejkna Insara tat-Terra San. tal Imsejkna Franġiskanil