ELGĦAŻAR IX-XIĦ Naħseb li kulħadd jafha. l-istorja tal-Lhudi xiħ li ma riedx jiekol laħam tal-ħanżir biex ma. jiksirx il-liġi u li, meta ħbiebu qalulu biex iġibulu la- ħam li seta' jieklu biex taparsi jiekol laħam tal-ħanżir u jeħles mill-mewt, għażel li jmut flok ma jagħti eżempju ħażin liż-żgħażagħ. Storia sabiħa li tgħallimna ngħożżu aktar ir-reliġjon u naħarbu kemm jista' jkun l-iskandlu. L-istorja nafuha, imma ħa nħarsu le'ha fid-dawl tal-ġrajja ta' dawk iż- żmeni'iet. Kien it-t'eni seklu qabel Kristu. L-imperu Persjan kien ilu li waqa' taħt il-qawwa tas-sultan żagħ- żugħ Xandru l-Kbir li firex is-saltna tiegħu mill-Baħar Mediterran sa truf l- Indja. Il-Palestina waqgħet taħt il- ħakma ta' Xandru. Kien għadu żagħ- żugħ das-sultan meta qabdu deni kbir. Meta ra li sa jmut u ma. kellux min jiret is-saltna, sejjaħ il-ġenerali tiegħu u qassmilhom is-saltna sakemm ikun hemm min isaltan minn nislu. Imma nisel is-sultan kien meqrud kol- lu u dawk. il-ġenerali baqgħu slaten huma. u wliedhom. Wara ħafna ġlied il-Palestina waqgħet taħt idejn is-sul- tan tas-Sirja Antijokus. Il-pulitka tas-sultan Xandru kienet li jdaħħal kullimkien ilsien wieħed, reliġjon waħ- da u drawwiet waħda biex aktar igħaqqad is-saltna tiegħu. Ried sa- ħansitra. li s-suldati tiegħu jiżżewwġu man-nisa, tal-artijiet mirbuħa biex ak- tar igħaqqad dawk il-popli differenti. Is-slaten tas-Sirja mxew fuq l-istess politka u riedu jdaħħlu mhux biss l- ilsien Grieg qalb il-Lhud imma saħan- sitra. d-drawwiet tagħhom u r-reliġjon tagħhom pagana. U xi wħud mil- Lhud dan għoġobhom u biex aktar jinħabbu mas-slaten, bdew minn taj- hom jimxu fuq il-ħajja Griega. Bnew dak li llum ngħidulu stadium u hemm kienu jagħmlu logħob (sports) bħall- Griegi. Il-poplu kien imur jara u sa- ħans'tra. xi qassisin kienu jitilqu s-ser- vizz tat-tempju biex imorru jaraw il- logħob. Għalkemm l-ispirtu pagan beda die- ħel ġmielu fil-ħajja Lhudija, il-marda kienet għadha fil-qoxra. Il-Lhud, għal- kemm kienu jridu jgħixu bħall-Griegi, bħal meta xi Malti jrid igħix la Ingli- ża, kienu jħossu ġo fihom li huma Lhud, li għandhom il-Liġi tagħhom u r-reliġjon tagħhom, u li ma kienu jistgħu qatt igħixu bħall-Griegi f'kol- lox. Il-moda Griega kienet fil-qoxra b'ss, mhux fil-qalba. Ruħ il-poplu kienet għadha Lhudija. Meta. sar sultan Antivokus Erbgħa, xejn ma għoġbitu dit-tiċliqa ta' ħajja Ried li l-poplu 'kun Grieg tassew u f'kollox mhux fil-għajn biss. Biex idaħħal ir-reliġjon pagana u l- liġijiet pagani, kien jinħtieġ l-ewwel- nett li jeqred ir-reliġjon Lhudija, li kienet ir-reliġjon ta' Alla Wieħed, u l-liġi tal-Lhud. Bdiet il-persekuzzjo- ni. Is-servizz tat-tempju spiċċa; l-ar- tal kien ipprofanat għax fuqu twaqq- fet xbiha ta' alla falz u saru sagrifiċ- ċji ta' laħam tal-ħanżir, kontra l-liġi tal-Lhud, Il-poplu ma setgħax aktar jaqra l-Kotba Mqaddsa u ħażin għal dik l-omm li kienet tiċċirkonċidi t-tar- bija tagħha. Din l-istorja. naqrawha fil-kotba tal-Makkabin. Dawk li kie- nu xi ftit bierda fir-reliġjon malajr qalbu għar-reliġjon pagana, imma, oħ- rajn żammew sħiħ. Fost dawk li żam- mew. il-fidi sal-mewt hemm waħda omm u seba' wliedha u Elgħażar. Fis sagrifiċċji tal-Lhud biċċa mill- vittma kienet tinħaraq fuq l-artal, biċċa. tmiss lill-qassis u l-bqi'ra jeħod- ha. r-raġel li jkun għamel is-sagrifiċċju u jiekolha hu u niesu fit-tempju. Mela darba. sar sagrifiċċju ta' ħanżir, Dan kien kontra. l-liġi. Wieħed Lhudi xiħ, u forsi oħrajn miegħu, kien imġiegħel . jiekol minn dak il-laħam. Ma riedx. — Qabdulu idejh, fetħulu ħalqu u bdew ideffsulu l-laħam ġo ħalqu. Quddie- mu kien hemm ir-rota tat-tortura. Im- ma x-xiħ ma beżgħax. Beżaq minn ħalqu l-biċċa laħam li kienu daħħlulu u b'kuraġġ kbir beda miexi minm rajh lein ir-rota li fuqha kellhom ikissrulu għadmu. X'uħud minn dawk li kienu mqab- 'bdin jagħmlu ' s-sagrifiċċju, li kienu — Lhud maqluba, tħassruh u riedu je- ħilsuh mill-mewt. Riedu jġibulu la- ħam li hu kien jista' jiekol, biex għal 7 taparsi hu jkun qiegħed jiekol il-la- 7 ħam tal-ħanżir. Issa l-ikel ta' laħam li ma jiswiex, f'dawk iċ-ċirkustanzi, jiġifieri wara sagrifiċċju kien ifisser li wieħed telaq ir-reliġjon tal-Lhud u qaleb għar-reliġjon tas-sultan. U dan Elgħażar la. ried jagħmlu u anqas ried juri li taparsi qiegħed jagħmlu. Għax dan il-mezz biex jeħles mill-mewt jew isir jafu kulħadd jew ma jkun jafu ħadd ħlief dawk li jkunu ġiebulu l- ' laħam. Jekk isir jafu kulħadd, ikun jafu s-sultan ukoll u jerġa' jġiegħlu jiekol il-laħam tal-ħanżir; jekk ma jkun jafu ħadd, kulħadd jaħseb li El- għażar qaleb għal-liġi pagana u b'hekk ikun jagħti eżempju ħażin u jħajjar oħrajn biex jagħmlu bħalu. Għalhekk Elgħażar ma riedhix il-ħniena li riedu jagħmlu miegħu dawk ir-rġiel u baqa' jżomm sħiħ u ħalla ħajtu fuq ir-rota taħt is-swat tal-kiefra, martri tar-re- liġjon ta' Alla Wieħed, fi żmien il- persekuzzjoni ta' Antijokus Erbgħa. L-istorja ta' Elgħażar hi għajn ta' tagħlim. Bħal Elgħażar in-nisrani għandu jżomm sħiħ fil-fidi sal-mewt, sal-martirju. Il-persekuzzjonijiet u l- ħruxi;a, tat-turmentti ma għandhomx ibeżżgħuna. Din hi l-istorja tal-mar- tri kollha. Barra minn dan għandna nibżgħu dejjem bħal Elgħażar mill- eżempju ħażin. Seta' Elgħażar kiel mil-laħam li ma kienx kontra l-liġi. Iżda mbagħad X'kienu jaħsbu l- Lhud l-oħraż Li Elgħażar qaleb. U jekk bniedem bħal Elgħażar qaleb, mhix ħaġa. kbira li jaqleb min hu in- qas minnu. L-eżempju dejjem jiġbed, imma. l-eżempju ħażin tal-kbir jiġbed kotra għall-ħażen. U x'kien sa jirbaħ Elgħażar kieku qagħad għal li riedu ħbiebu/ Erbat ijiem ħajja.. Forsi sena jew tnejn. L-aħ'ar ta' ħajtu kien għad- da. Issa xjieħ, Jistenna l-mewt. U kemm jista' jgħix aktar7 Għal sena, sentejn. oħra. jħalli tebgħa. kerha fuq ismu u jagħti eżempju ħażin lil ħaf- na żgħażagħ Il-ħajja ta' dejjem hija wisq aħjar minn din il-ħajja, u iblah hu min jibdel il-ġenna ma' erbat ijiem ħażja f'din id-dinja. QWIEL TAL-PALESTINA Min ma jaduq il-morr, ma għaraf tegħmet il ħelu. Hekk hu mitt darba u elf. ma kien ikun hawn ġid. iIs-sahra, awalha żahra. aħħarha qaħra. għall-aħħar diqa. ħbieb, imma meta jagħfas il-lejl u Għal hekk hawn id-deni fid-dinja, għax kieku ma hawnx deni, anqas Is-sahra, għall-ewwel ħliqa u Għal fil-għaxija, qabel ma torqod, tithenna titħaddet mal- jagħtik in-nagħas tiddejjaq. : IIŻ-