KITBA TA' QABEL IŻ-ŻWIEĠ F'din il-ħarġa ta' l-Imnara se nurikom kif kienet issir kitba ta' nutar fis-snin għoxrin; kitba miktuba minn idejn in-nutar, bit-Taljan, u bil-bolli postali skond il-liġi — f'dal-każ bolli tas-sitt ħabbiet - li jidhru mwaħħlin f'kull paġna. Maria Bezzina, armla ta' Ġorġ Bezzina, dehrilha li l-isbaħ rigal għal bintha Lorenza qabel iż- żwieġ għandu jkun dar il-Birgu fejn bintha jinħtiġilha tgħammar meta tasal għall-ħajja miżżewġa. Dan il-post imsemmi fil-kuntratt iġib in-numru Erbgħa u Ħamsa; dar u ħanut, magħrufa bħala ''id-dar tal-kurċifiss', fi Triq Brittannika, il-Birgu. Il-kurċifiss hu msemmi fl- istorja għax quddiemu kienu jsiru l-eżekuzzjonijiet bit-tgħalliq qabel is-seklu sittax. Din il-kitba, li saret qabel iż-żwieġ, tidher li ma kinitx maħsuba biex tfakkar lill-għarajjes (bħalma kien jingħad fl-imgħoddi) x'se ġġib magħha l-għarusa, jew x'se jwiegħed u jġib miegħu l-għarus, jew liema festi għandhom igawdu wara r-rabta taż-żwieġ. Xejn minn dan, iżda l-aktar ħaġa meħtieġa: dar imdaqqsa fejn jgħammru l-miżżewġin l-ġodda, kif kienet ix- xewqa tagħhom u kif kien irid Alla. Kundizzjoni waħda jingħad li għamlet Maria Bezzina: dik li bintha Lorenza tibqa' tgħix il-Birgu issa li kienet tgħarrset ma' ġuvni minn Bormla. Din il- proposta intlaqgħet bil-ferħa miż-żewġ naħiet. Intant, Lorenza u Ġużeppi Cilia ingħaqdu fis- sagrament taż-żwieġ nhar l-Imnarja ta' l-1928, u kellhom żewġ ulied: George u Victoria. Imma fil-11 ta' Ġunju 1940, il-ħajja familjari, kwieta u serena, intemmet ħesrem. Dakinhar sar esodu, u l-Birgu tbattal minn niesu, li fittxew kenn in-naħa ta' fuq ta' Malta, kif għamilna aħna wkoll, kaġun ta' gwerra qerrieda li damet is-snin, b'konsegwenzi ta' qsim il-qalb, telf ta' proprjeta', u mwiet ta' ċittadini Maltin. ' TA Aata sma la Mmiebħu., SAK Obeni ken L-AĦE matt jott ad dmfisigali: mil-Poeħi 7—ġ. Aalla. l brim EZZ SA). mem T wn fina ħi A, B wl g MA L Pali ET a DAR LI MA NFETĦET QATT L Mem Amebialet 2. ħbm Meta spiċċat il-gwerra b'Malta rebbieħa f'Settembru ta' l- Mel. seq lt. djolitwa. A Kat 1943 u reġgħet feġġet il- —-ola. ko take ba 0baż- bb Iħeniz.. L qawsalla fuq il-bini mwaqqa' i L tal-Birgu, niesu xtaqu jerġgħu Imma ġara li mhux kulħadd seta' jagħmel id-daħla lura f'pajjiżu u f'daru. Għadd kbir ta' djar iġġarrfu bil- ħidma ta' l-għadu. Waħda minnhom kienet darna. Niftakar meta morna naraw x'ġara għall-ewwel darba; rajna kif fuq ġewwa kien tfarrak kollox barra mill-faċċata u l-kurċifiss skolpit fil-ġebel fuq in-naħa ta' barra t-triq. Ħsibna li nistgħu nibnuha mill-ġdid, bħal ma kien qed jagħmel ħaddieħor, bil-flus imwiegħda għal dan il-għan. Iżda lanqas dan ma stajna nagħmlu. Wara l-gwerra, l-gvern Ingliż ħa r-responsabbilta' rikostruzzjoni ta' gżiritna, u għal dan il-għan bagħat żewġ town-planners: A. Hubbard u P.S. Harrison, biex ifasslu l- pjanti ta' bini u toroq ġodda ; għat-tlett ibliet u l-belt Valletta. Ix-xorti ħażina reġgħet laqtet lil din id-dar tagħna, għax f'dan il-pjan ta' rikostruzzjoni ġiet immarkata, flimkien mal-biokk ta' madwarha, biex flokha jinbnew l-appartamenti tal- Gvern, kif fil-fatt sar. Hekk tispiċċa l-istorja tad-dar li ma nfetħet qatt aktar. Jien u oħti: — niftakru b'nostalġija dejjiema fit-tfulija u t-trobbija ġo dar li twelidna fiha u li m'għadhiex teżisti aktar. kurċifiss, salvat mill-bini mġarraf, reġa' twaħħal mal- faċċata ta' l-appartamenti, bi skrizzjoni ta' l-irħam, imwaħħla mal-ħajt, u li tgħid l-istorja tiegħu. L-appartamenti issa sabu posthom fil-pjazza tal- Birgu. ir-rikordju waħdieni li fadal minn din id-dar, numru erbgħa u ħamsa, huma l- erbgħa mfietaħ tal-bibien ta' barra, imdendlin fl-istudju tiegħi, fejn noqgħod. illum f'Tas-Sliema i jeduka t-tfal. fiha, anzi biex inkun iżjed : Kotba li Qrajna FENĊELĊEN Ħrafa Tradizzjonali Għat-tfal miktuba mill-ġdid minn Doris Vella Camilleri li kienet għalliema fl-iskejjel tal- Gvern, laħqet script writer fid-Dipartiment ta' 1 Edukazzjoni għax-xandir tal iskejjel, li kien maħsub bie B'hekk nibtet preċiża, b'hekk kompliet titkebbes fiha l-imħabba li ' dejjem kellha għall-Folklor u għall-kitba. Matul iż-żmien hi. kitbet għadd ta' xogħlijiet - ħrejjef, rumanzi, drammi — dejjem bil-għan li twassal permezz ta' kitbietha dik l-edukazzjoni morali tant meħtieġa, i). speċjalment fid-dinja tal-lum, lill-qarrejja kbar u żgħar. Għamlet żmien twil tfittex u l tistudja l-ħafna ħrejjef dwar l Ġaħan, il-karattru ferm popolari kemm fostna l- I Maltin kif ukoll fost il-ġnus ta' l għadd ta' pajjiżi ġirien i tagħna. Ftit snin ilu ppubblikat l-ewwel xogħol i tagħha: Il-Ġaħan ta' Madwarna. i Dan l-aħħar Doris ippubblikat i ħrafa oħra grazzjuża, dik ta' l Rapunzell, magħrufa ħafna I fostit-tfal ta' bosta pajjiżi, li hi libbsitha libsa ġdida u tatha l- isem ta' Fenċelċen; u ma ; naqsitx li tinqeda biha biex twassal lill-qarrejja l-messaġġ tagħha edukattiv. Infatti, fil-verżjoni ta' Doris ma niltaqgħux ma' saħħara kattiva li taħqar it-tfajla, iżda ma' nanna li dejjem tagħtiha pariri siewja, u fit- tfajja nsibu sentimenti sbieħ ta' mħabba lejn il-ġenituri tagħha. Dan il-ktejjeb ta' għoxrin paġna għandu qoxra tassew attraenti u xi. stampi oħra. bil-kulur li jinsabu ġewwa — xogħol ta' Monica Spiteri. Hu stampat fuq karta sabiħa u t-tipi huma ċari. Fi ftit kliem hu ktejjeb li wieħed żgur li jieħu gost jaqrah kemm għall-kontenut, kif ukoll għall- preżentazzjoni tiegħu.