QARI LI TOĦROĠ /L-GĦAQDA IT-TIENI KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1926 IL-VOKALI TAL-LSIEN MALTI (Jaqbad mal-faċċ: 26 fil-Għadd ta' qaċel) Biex wieħed jara afijar fuq liema sisien hi mibnija dit-taqsima, inżid erba' kelmiet oħra fuq nisel il-vokali Maltin mill-vokali Għarbin. Nagħżel il-Għarbi mhux biss għax il-Malti jiġi minnu, imma wkoll għax, fost l-ilsna kollha xemjin, hu l-anqas li ttiefes fil-għamla. Il-vokali ta' l-ilsna xemjin fil-bidu kienu tlieta biss a, 1,4. Fil-Għarbi (tal-kotba) għadhom sal-lum kif kienu, iżda fl-ilsna l-oħra nisslu ħafna vokali oħra. Il-vokali a qasira jew iżżomm leħinha, hekk: Għ: sċjjad— M: sajjied— Lh: sajjad; Għ: qaddis- M: qaddisa Kaldajk: gaddix; Għ: gà/8-M: galb; Għ: ifun-M: laħam s Lh: leħem u bis-suffissi la/wzi, laħmek u ħafna oħra; jew issir e (miftuħa) hekk: Għ: 2i/5—M: keb—- Lh: Że/ebħ, Għ: xams-M: xemx—-Lh: vemex; Għ: dif: M: ef—Lh: eef; Għ: kżlima—M: kelma; Għ: kallżm M: kellem u oħrajn; jew tinbidel ma' o (miftuħa), hekk Għ: Sagir- M: Sagar jew ċa'gar- Lh: baqar; Għ: ċard 4M: Sard jew Sard jew bord — Lh: beraed u oħra jew tinbidel f'ż, hekk Għ: ndsvani— M: nisrani; Għ: ijjim—M: ijjiem; Għ: kissar-M: kisser, Għ: jżdrib- M: jidrob. Hekk ukoll fil-Lhudi jagtul- jiglol, qattal— qittel, sadq-sadgi- sidgi. Hekk ukoll il-vokali a twila jew iżżomm leħinha, jew tmil lejn l-o, jew issir 2-ie, hekk Għ: gim-M; qàm jew gi'm jew qd'm jew qima Lh: qi'm; Għ: Żimar 2 M: jmàr jew Àm6r—Lh: ÀŻmor; Għ: dahil-M: diħel sdieħel; Għ: kitàb M: ktieb; Għ: bandi — M: bniet- Lh: dwċt, Għ: kċ/ir -— M: kiefer u ħafna oħra. Il-vokali ż jew tibqa' li hi, jew issir e (magħluqa) hekk Għ: ġid — M: ġild, Għ: tifi M:iifel, Għ: riġl -M: riġel; Għ: bint - M: bini — Lh: at (bant) iżda bis- suffissi diżżż (binti): Għ: vakiċd— M: riekeb — Lh: 7Oħeb; Għ: sa/ħibeM: sieħeb, Għ: rahib- M:vaheb u oħrajn. Il-vokali u jew tibqa' kif inhi, jew tinbidel f'o (magħluqa), hekk Għ: magtud 7 M: maqtul- Lh: gatul; Għ: ħanul- M: hanut, Għ: gumu- M: gumu 4 Lh: gunzu; Għ: guds -M: qodos-Lh: qodex; Għ: jaqtul- M: joqtol — Lh: jigtol Għ: muħfi 4 M: moħfi u oħrajn. Kull ma għidna issa fuq nisel il-vokali jwettaq dak li għidna fuq it-taqsim tagħhom u juri li dik it-taqsima mhix fiergħa. Leħen jingħażel minn ieħor, skond ma jingħażel nislu. Jekk in-nisel mhux wieħed, anqas ma jista' jkun wieħed il-leħen jew vokali li ġejja minnu. Għalhekk ħadd ma jista' jmieri l-għażla ta' żewġ e u ta' żewġ o li tinsab mhux biss fil-malti, imma sa- ħansitra fil-franċiż u fit-taljan ukoll. Jekk issa aħna għandna nibqgħu niktbu l-vokali bħal l-ilsna latini minngħajr ebda għażla bejn leħen magħluq u leħen miftuħ, jew inkella għandna ndaħħlu għliem ġodda biex nuru, kif imiss, il-għażla tal-vokali, mhix ħaġa li naqtagħha jien. Minn għalija nixtieq b'qalbi kollha u nagħmel ħilti kollha biex nara mitmuma kitbet ilsienna; madankollu qalbi teħbirli twegħir u għaqqux kbir. Jekk il-kitba sabiħa u ħafifa tal-GŻaġda għadha mhix milqugħa għalenija, kif tista' tkun milqugħa l-għażla, li mhi xejn ħafifa, tal-vokali Għallinqas wieħed ikun jaf li l-Ilsien Malti għandu vokali aktar milli għandu għliem.