inn Winston L. Zammit waqt Lejla Letterarja li saret fil-knisja parrokkjali tal-Madonna tas-Sacro Cuor, Sliema nhar l-Erbgħa, I.XII.2004, b'tifkira tal-150 Anniversarju tal-Proklamazzjoni tad-Domma tal-Kunċizzjoni. Marija Immakulata u l-Knisja tal- Madonna tas-Sacro Cuor Sliema Inġbarna hawnhekk il-lejla biex flimkien infakkru l-150 anniversarju (1854-2004) minn meta l-Beatu Papa Piju IX, ipproklama d-Domma ta' l-Immakulat Konċepiment ta' l-Imqaddsa Verġni Marija. Fl-1904, f'għeluq il-ħamsin sena ta' din id-Domma, kif se ngħid aktar 'il quddiem, kienet saret festa kbira f'din il- knisja. Ħamsin sena wara, fl-1954, fl- okkażjoni taċ-Ċentinarju ta' l-istess Domma saret ukoll tifkira. Bit-tifkira ta' llum qegħdin inkomplu t-tradizzjonijiet sbieħ ta' missirijietna. Marija Immakulata, Omm Ġesi, il- Feddej tagħna, hija l-patruna ta' l-Ordni Franġiskan. Insibu statwi tagħha fiż-żewġ knejjes Franġiskani ddedikati lil Santa Marija ta' Ġesi, kemm fir-Rabat ta' Malta u kemm fil-Belt Valletta.l. F'dik tal-Belt hemm ukoll artal tal-Kunċizzjoni.2 Allura wieħed jistaqsi kif fil-knisja tagħna, li hija knisja Franġiskana, li ilha tiffunzjona issa għall-123 sena, m'hawnx artal iddedikat lilhaż Ta' min ifakkar li l-knisja tagħna nfetħet f'Ġunju 1881. Iżda sakemm ġew fostna l-Patrijiet Franġiskani f'Novembru 1881, l-artali kollha tal-ġnub laħqu diġà ġew iddedikati. Għalhekk din tista' tkun ir-raġuni għaliex fil-knisja tagħna m'hemmx artal iddedikat lil dan it-titlu Marjan. L-Abside ta' Call Iżda dan in-nuqqas, naħseb jien, imtela billi l-figura tal-Kunċizzjoni qiegħda f'post ċentrali fil-knisja tagħna, proprju fl-abside tal-kor, fejn naraw ix-xbiha ta' Marija Immakulata, bil-Beatu Duns Ġwann Scotus fuq il-lemin u l-Beatu Papa Piju IX (1846-1878) fuq ix-xellug. Din l-abside tassew sabiħa, ħadimha wieħed mill-aqwa pitturi Maltin, Giuseppe Cali,' li minbarra din l-abside ħadem diversi kwadri oħra tassew sbieħ, li għadhom sal-lum iżejnu l-knisja tagħna: fosthom dawk ta' San Ġlormu, San Lawrenz, San Pietru u San Pawl, u San Vinċenz. Din l-abside nħadmet minn Cali fi 22 jum' u d-dekorazzjoni fuqha saret minn Giovanni Bonello. : Din l-opra ta' l- arti tħallset minn Vincenzo Navarro u ġiet inawgurata nhar il-Ħadd 9.X.1892.5 Il-gazzetta Il Portafoglio Maltese meta kkummentat fuqha qalet hekk: Il-gazzetta The Malta Times and United Services Gazzette, li kkwotat gazzetta oħra qalet li dan ix-xogħol ġie mfaħħar ħafna minn dawk kollha li rawh.7 Il Portafoglio Maltese kellha wkoll kliem ta' tifħir għax- xogħol ta' Cali, li ġie deskritt minnha bħal: il-Festa tal-Kunċizzjoni Fin-nuqqas ta' dokumenti, wieħed jista' forsi jassumi li ta' kull sena l-patrijiet bil-mezzi modesti li kellhom, kienu żgur jiċċelebraw il-festa ta' l-Immakulata. Fl-1904 ħabat il-50 anniversarju tad- Domma, u l-patrijiet fakkru dan l- avveniment b'festa kbira li saret fil-knisja tagħna bejn il-Ġimgħa 27 ta' Jannar u l- Ħadd 29 ta' Jannar 1905. Qabel il-festa l-patrijiet għamlu appell lin-nies li kienu joqogħdu viċin il-knisja biex fil-lejl tal- Ħadd 29 ta' Jannar jagħmlu mixegħla fid- djar tagħhom: il-festa saret u minn gazzetta lokali ġbarna xi ftit tagħrif dwarha. Il- knisja kienet imżejna u l-mużika kienet tas-Surmast A. Vella. Fundazzjoni għall-Festa ta' l-Immakulata Fl-1916, il-miżżewġin Silvestru u Rosa Bugeja, it-tnejn minn Birkirkara, iżda li kienu joqogħdu Tas-Sliema, għamlu fundazzjoni għall-festa tal-Kunċizzjoni, permezz ta' żieda mat-testment li kienu diġà għamlu fl-atti tan-Nutar Giovanni Gabaretta. F'dan it-testment addizzjonali li sar fit- 28,1V.1916, waqqfu b'mod perpetwu ta' kull sena, iċ-ċelebrazzjoni tal-festa tal- Kunċizzjoni fil-knisja tal-Patrijiet Franġiskani ta' Tas-Sliema. Għal dan l- għan ħallew ir-renta li kienet tidħol minn għalqa li kellhom f'Birkirkara fil-kontrada ta' l-Imrieħel, li kien fiha wkoll xi bini fiha u li kienet mikrija. Id-dħul minn din l-għalqa li ma kienx kbir,'Ż kien jgħin lill-patrijiet biex jiċċelebraw il-festa ta' l-Immakulata. Ħarsa ħafifa lejn ir-reġistru ta' l- ĠW amministrazzjoni tal-kunvent bejn l-1937 u l-1942, turina li matul dawn is-snin, bl- eċċezzjoni tas-snin diffiċli tal-gwerra (1940-1941) dejjem saret il-priedka tal- Kunċizzjoni. '$ Il-priedka kompliet issir fis-snin 50.4 Fl-1954 ħabat iċ-Ċentinarju tad-Domma, u għalhekk il-patrijiet ħasbu biex jiċċelebraw dan l-avveniment bejn l-4 u t-8 ta' Diċembru, bi Tridu bil-priedki, Primi u Secondi Vespri, quddiesa kantata u purċissjoni fil-knisja. 5 Mill-kotba ta' l- Amministrazzjoni tal-Kunvent, nafu li l- priedka tal-festa saret minn Patri Guido Schembri OFM li għadu fostna mimli bl- għomor./$ Il-priedka tal-Kunċizzjoni kompliet issir fis-snin ta' wara. Ta' kull sena l- patrijiet għadhom jiċċelebraw din il-festa għażiża li għaliha jsir ukoll Tridu li fih il- kor parrokkjali jkanta l-Innu Tota Pulchra. Skond il-gazzetta, l-imsemmi Avviż qasir dwar din il-festa deher ukoll fil-gazzetta Malta Tagħna, 28.1.1905. Ħ-Arkivju Notarili Valletta, Atti Giovanni Gabaretta, 28.V.1916. Għal xi raġuni jew oħra Rosa Bugeja rrevedit it-testment tagħha. Minħabba dan il-fatt, nofs ir-renta biss setgħet tiġi applikata għall-festa tal-Kunċizzjoni, Din ġiet mifdija minn Consolata, armla ta' Vincenzo Micallef, fl-atti tan-Nutar Giovanni Gabaretta tat-2 ta' Marzu 1922, għas-somma ta' £40. Din ġiet depożitata mill-Patrijiet Franġiskani fil-Cassa Pia Amministrazione tal-Kurja biċ-ċedola nru. Ta' kull sena l-patrijiet kienu jieħdu imgħax żgħir minn din is-somma. Il-ħlas għal din il-priedka kien ikun ta' ħames xelini. Fl-1937 din saret minn Patri Ġorġ u fl- 1939 minn Patri Mikiel. Fl-1942 il-predikatur tħallas sitt xelini, u fl-1943 tmien xelini (Ara A.P.P.M.V. Amministrazione Sliema (1942-1947)). F'Diċembru 1950 il-ħlas għal din il-priedka kien ta' nofs lira. Leħen is-Sewwa, Diċembru 1954. Fl-1955 il-paneġierku tal-Kunċizzjoni sar minn Patri Alessju li rċieva 12-il xelin bħala ħlas. Fl-1956 reġa' sar Tridu qabel din il-festa bi ħlas ta' l-10s (Ara pp.238, 261).