Il-Kwadru Titulari li juri Lil San Nikola u l-Ħelsien tat-Tfajjel Bażilju Mons. Lawrenz Mifsud, Arċipriet Emeritus Il-biċċa l-kbira tal-knejjes parrokkjali ta' Malta għandhom importanza kbira, mhux biss reliġjuża u soċjali imma wkoll artistika. Fil-knejjes tagħna jinsabu teżori kbar ta' arti. Pittura, skultura, arġenterija, eċċ., li żgur iġibu l-għira lill-pajjiżi akbar minna barra minn Malta, li ma jħabbtuhiex magħna għal dawk li huma teżori tal-arti. Is-Siġġiewi, mhux eċċezzjoni għal dan, għax kull min jiġi jżurna, speċjalment fil- ġranet tal-festa, jibqa' mbellah b'tant affarijiet artistiċi li bihom hu mżejjen it-Tempju tagħna. Il-knisja stess, hija opra mill-isbaħ tal- arkitett Malti Lorenzo Gafà, li uriena l-kobor tiegħu fil-knejjes kbar u sbieħ li ħallielna — il-Katidral tal-Imdina, il-Kolleġjata ta' San Lawrenz il-Birgu, il-knisja arċipretali taż-Żejtun, il-Katidral ta' Santa Marija f'Għawdex, il-koppla ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi, u tant xogħlijiet oħra mxerrdin ma' Malta u Għawdex. Nistgħu ngħidu li meta ġie biex jippjanta l-Knisja tas-Siġġiewi, kellu żgur jitħabat aktar minn postijiet oħra, minħabba l-fatt li s-Siġġiwin, kienu mdorrijin bil-knisja l-qadima, b'tant xogħol fin ta' skultura ta' Tumas Dingli li dak iż-żmien kellu fama kbira fil-bini tal-knejjes u b'mod speċjali minħabba l-iskultura fina li biha kien iżejjinhom. Imma nirringrazzjaw 'l Alla li l-opra l-ġdida ta' Lorenzo Gafà għas-Siġġiewi rnexxietlu ħafna, u aktar tard bil-bini tan- navi u l-portiku fid-dsatax-il seklu, minn Dr. Nikola Vassallo, kif ukoll bil-bini u tkabbir tal-koppla mill-Perit Indri Vassallo fl-1919, it-tempju tagħna ħa xejra aktar sinjura u imponenti. Aktar m'għadda ż-żmien Lorenzo Gafà pperfezzjona l-apside tal-kor u ta dehra imponenti ħafna lill-kwadru titulari, li fil-każ tagħna huwa akkumpanjat minn atmosfera barokka ta' skultura, pilastri, u altar sabiħ fiċ- ċentru tal-kor. Dan il-kwadru titulari juri wieħed mill- mirakli ta' San Nikola. Għat-talb tal-ġenituri tat-tfajjel Bażilju, li kien ġie misruq mit-torok u meħud ilsir barra minn pajjiżu, San Nikola li tant kien iħobb lit-tfal u ż-żgħażagħ, sema' t-talb tagħhom, u darba waħda, waqt li Bażilju kien qed iservi fil-palazz tas-sid Tork tiegħu, jidher San Nikola, jaqbdu minn xagħru u jieħdu lura għand il-ġenituri tiegħu. Dan il-kwadru sar mill-Kavallier Mattia Preti fis-sena 1682, u li dak iż-żmen kien fl- aqwa tal-fama tiegħu. Kienet okkażjoni speċjali d-data li fiha ġie inawgurat dan il-kwadru, fit-22 ta' Novembru 1682 għax dak kien il-Jum li fih Mons. Don Ludovico, Vigarju tal-Isqof ta' Malta Davide Cocco Palmieri bierek il-knisja l-ġdida għall-glorja ta' Alla u għall-qima ta' San Nikola ta' Bari. Dan il-kwadru ġie ordnat mis-Segretarju tal-Gran Mastru Giovanni Fiol bħala ringrazzjament talli ismu kien baqa' miktub f'xi kappella tal-knisja l-qadima biex tibqa' titfakkar din l-għotja ta' dan il-kwadru għall- knisja l-ġdida. Il-kwadru li l-qis tiegħu huwa 366 x 244 ċentimetri, huwa meqjus bħala xogħol tajjeb ħafna ta' Mattia Preti. Ikompli f'paġna 21 GĦAQDA TAN-NAR SAN NIKOLA SIĠĠIEWI Ikompli minn paġna 19 Skont il-kritiċi, il-figura ta' San Nikola u t-tfajjel Bażilju, pittirhom Mattia Preti nnifsu, filwaqt li s-sħab u l-parti ta' isfel tal-kwadru, li juri l-pranzu, huma x'aktarx xogħol tal- lavranti tiegħu, jew kif kienu jsejħulhom bottega. Dawn kienu jaħdmu mal-artist, u x-xogħol tagħhom Preti, kien wara jagħtih l-aħħar daqqa tiegħu hu stess; dik li ngħidulha — id-daqqa tal-imgħallem. Fi żmien il-parrokat tiegħi bħala Arċipriet tas-Siġġiewi, (1983-1994) għall-ħabta tas- snin 1987, il-familja ta' Mons. Dun Pawl Attard, kienu ħallsu għar-restawr ta'dan il- kwadru, kif kienet ix-xewqa ta' Mons. Attard fit-testment tiegħu. Mons. Dun Pawl Attard, kien kappillan bejn 1957-1961, u l-ewwel Arċipriet tal-parroċċa wara li l-parroċċa ġiet mgħollija għad-dinjità ta' Arċipretali. Bl-approvazzjoni tal-Kleru tal-parroċċa, il-Kurja, u l-Kunsill Parrokkjali, ix-xogħol tar-restawr kien sar mis-Sur Joseph Cordina, li dak iż-żmien kien ir-restawratur uffiċjali tal- Mużew tal-Arti; u li fuq parir ta' Patri Zerafa OP, li kien direttur tal-Mużew tal-Arti, kien għadu kif irrestawrali l-kwadru famuż ukoll ta' Mattia Preti, il-Martirju ta' San Lawrenz, li jinsab fil-Knisja Kolleġjata u Konventwali tal-Belt Vittoriosa fejn jien kont Arċipriet, qabel ma ġejt is-Siġġiewi. Din is-sena, bil-ħidma tal-Arċipriet preżenti Kan. Joe Grech, u naturalment bl- approvazzjonijiet kollha meħtieġa mill-Kurja, Kunsill Parrokkjali, eċċ., il-kwadru reġa' ġie restawrat mid-ditta Recoop, li hi magħmula minn artisti Maltin imħarrġin tajjeb u li llum akkwistaw ħafna esperjenza. Biżżejjed tgħid li ġew imqabbda biex jagħmlu diversi xogħlijiet ta' restawr fil- Konkatidral ta' San Ġwann. Mantella Giuseppe, Keith Sciberras, Prof. Spika; Ta' min isemmi wkoll kittieba antiki oħra — Molina, Ferris Calleja Caruana Gatto, Mariani, u Cauchi. Triq Lazzru Pisani, Siġġiewi GĦAQDA TAN-NAR SAN NIKOLA SIĠĠIEWI