DENI LI SAFA' ĠID Is-sur Viċenz kien wiret ftit raba' ġmielu u billi fi żmien missieru kien jieħu lisieb jiġbor il-qbiela' kien jaf lill-bdiewa sewwa u mita sab ruħu b'rajh f'idejh raħħas ir-raba, u Ħaseb li ma' xi nies sewwa jmur magħhom bin-nofs. Għalhekk kulħadd kien ifalifiru u fl-istess ħin kien jibża' minnu għax min kien jaħisel imerih jew ma jmurx sewwa miegħu, ħin bla waqt kien ifur, jisber, u jitlef għaqlu f'daqqa, ikun fejn ikun. Ma' Beneditt tal-Qattara kien jaqbel m'hux ftit għax dħuli, nadif dejjem, daru xummiema u dejjem qabel kulħadd lejliet Santa Marija bil-qbiela f'idu. —'Beditt/' qallu darba, 'int minn dejjem għoġobtni u 4 għalhekk fisibt u rajt li fil-ġonta raba' li għandek mil-lum U il-quddiem immorru nofs u nofs; hekk inti taqla' kemm U ħaqqek għax ħaddiem u r-raba' tiegħi jrodd aktar ukoll'' —''Dak li trid int irrid jien, sur Baruni'— għax fir-raħal ir-sur Vinċenz kien igħaddi ta' Baruni—''Ħsara ma għandna ' mkien u għandi l-kbir tiegħi jaf xi ħaġa bil-pinna u hekk inkun nista' nħożżlok dak li jidħol u dak li joħroġ ma' tulek 4'ja sena —''Raġel int Beditt, itfa' dawk il-Ħamsa l-hawn u Alla jagħ- mel ir-risq. ' — 'Ir-risq tt l-barka magħna dejjem sur Baruni' qal Beditt, Ug'ferlia se'ntiha lis-sieħba mita mmur id-dar, għax hi daqsi ' tfiobbu r-raba' u mita tkun xriek taħdem b'tieġġa oħra.' U l-biċċa seħffiet u kollox mar sewwa għal-żmien u il- l-egħilejjel kotru u l-bejgħa fixienet u Beditt intrafa' u l-Baruni żied f'mielu. Ix-xitan ma ħamilx lil dawn l-ixirka sejrin hekk annuna u qalb waħda u fiaseb li jdeffes denbu bejniethom. Doru ta' Baldu, li kellu f'ideh raba' tal-baruni wkoll, ġietu għejra mita sama' li lil Beditt tawh ir-raba' bin-nofs u xtaq li jidħol fis-sehem hu wkoll. Għalhekk kull filas tal- qbiela kien jara kif iġib il-kliem fuq Beditt u t-raba' tiegħu: 4 Jafħidem ir-raġel, sur baruni, jien naf kemm italla' xogħol u 4 jew bis-sewwa jew ta' bil-ħani dejjem minn fuq—sab min Ul-igħinu wkoll, għandu wieħied igħid, iżda t-tafimil żejjed ma u għandux ikun; tafdax biex ma tħallilx, kien igħid il-barba. 4 —-Smajtx, Beditt fommu sieket u kollox bil-motibi li jagħmel, u għandu kamra wara l-għorfa qatt ma rajtha miftuħa; kull mita U nara dak il-bieb imsakkar dejjem ingħid bejni u bejn ruli : u xi ħaġa mgħawwġa għandu Beditt f'dik il-mofiba.' Hekk bejn tbissima u nofs karba' l-ilsien ħażin ta' Doru kien dejjem sejjer. Is-sur Viċenz qatt ma mela rasu bdak li kien jisma' fuq Beditt, imma Doru kien jaf li l-għawi ħu l-ġenn. Għal nofs Ġunju l-baruni, sena waħda, rama l-ponija fil- karrettun tal-molol u mar igħaddi ġurnata għand ix-xriek. Sabu jsettafi il-qamħ mal-mara u ġiċ milqugħ kif kien jixraqlu. Malajr Zolli qatlet Ħasi, ġabret bixkilla frott mill-ġardina u ħejjiet il-kamra l-kbira fejn kellu jistrieħ il-baruni wara l-ikel, u kulħadd feraħ bih, mill-ħaddiema sat-tfal; Żimina, kelba tal-kaċċa, bdiet issul miegħu u l-qattusa bebbuxija marret tin- ħakk ma' riġlejh malli ntasab bil-qegħda. Wara li Beditt dawru mal-post kollu poġġew it-tnejn taħt siġra tat-tin daqsiex sa ma Zolli sejħitilhom għal fuq il-mejda. Qatra nbid minn dak li jagħqad fuq id-difrejn ma naqsitx u l-baruni ma baqax lura, għax fl-inbid kien igħaddi bis-sfiiħi, Wara l-ikel, il-baruni daħal jistrieħ fil-għorfa. Qabel ma għajnu marret bili lemaħ f'ġenb bieb magfħiluq, dak il-bieb li darba semmielu Doru, il-bieb tal-kamra fejn Beditt kellu il- moħba. Moħħu mar minnufih fil-kliem imsemmem li kien żara' għal bil-ħani dak il-misħiut. ''Min jaf Beditt hux tabil- U fiaqq miexi sewwa miegħi 7: beda jberren f'rasu is-sur Viċenz, U dawn il-bdiewa ma tridx tafdahom aktar milli jmissek; tas- 4 sew li l-fiell u ż-żena 2ia jdumx fil-ħabi sena, imma min ' ikun max-xriek ma' tul is-sena 7: U dak il-bieb għala dejjem 't imsakkar, nistaqsih jekk naf li xnafi' Sejjati lil Beditt minnufih u malli ffaċċa fil-bieb qallu : UGħidli ħaġa dak il-bieb għal-liema kamra jati 7' —'Hemm ma hemmx kamra, sur baruni, żmien ilu, mis- 4 sierek, Alla jaħfirlu, kien egħnelli jtalla' kamra oħra fuq 4 il-ġardina u qbadna nfiottu l-ħajt ta' wara l-għorfa, imma U il-ħsieba ma seħħitx, jien għalaqt il-fetħa li saret fil-ħajt 1 bdik il-bieba biex ma jiġġarrafx xi tifel, —Sewwa għamilt Beditt: dak kull ma ridt naf, mur għal xogħilok, ħa nieħu għamża. — Jista' jkun, qal is-sur Viċenz mita l-ieħor ħareġ, jista' jkun ukoll li qalli hekk biex jeħles minni, Ħalli nara b'għajnejja, Qam daqsxejn imfantas u resaq lejn il-bieba, iżda u la sab muttieħi l-anqas maqbad, iżda ma riedx jarġa' jsejjaħ lill-bidwi biex ibexxaqlu ftit il-bieba. Qabad jitħamħam u mbotta bil-herra il-bieba u heżheż il-panew; waqa' ftit ċaċċis u tfarfret qabda ġir. Demmu tala' għal rasu, u bejn it-twissija ta' Doru, bejn is-sħana ta' Ġunju, u l-inbid ta' maskri, tfawwar bħal ma kien jiġrilu ta' sikwit u ra il-kamra ddur bih. Tbiegħed ftit mill-bieba u b'daqqa ta' spalla ta' raġel godli li kien, xteħet b'safitu kollha fuqha… Xogħol ta' Ħabta u sabta; il-bieba, ruħi ommha fi sniena, niexfa u mmermra bix-xemx li rat iuqha għal bosta snin, saret laqx u s-sur Viċenz inqata' minn riġlejh u baqa' ħiereġ il-barra mal-laqx u mal-ġir, ixejjer idejh u jgħum fil-beraħ ..- Qamet għagħa li ma bħalha, tiġieġ, papri, wiżż, jittajru u jqaqu, Zimina tinbati donnha rat il-walix, it-tfal jixru u jwerżqu, il-ħmara tinħaq imwerwra. Beditt niżel bħal seqer biex jara x'ġara u b'għageb kbir jilmaħ lill-baruni mħawwel sa għonqu fil-għarma tiben tar-rqiq miġbura talit. it-tieqa. F'kemm ili ngħid wasal fuqu u għinu jinqala' miksi minn fuq s'isfel bit- tiben li weħiel miegħu f'kull tinja ta' ħwejġu. Dafifilu ġewwa, farfru kif sata' u newwillu ftit ilma biex jalisel wiċċu u idejh u mbagħad staqsieh kif sab ruħu f'dik it-tbixlila u jekk sarit- lux xi ħsara, — Is-sur Viċenz kien ġie f'sessih u ma għamilx ħilief jidħak u jiżżuffjetta. 'Xejn Beditt'' qallu, 'ridt nara x'għandu jsir U biex tinbena l-għorfa li semma' li ried italla' missieti ; ma U waġġajtx għax it-tiben artab daqs ir-rix. Għid lil Zolli U tagħmilli qatra kafe.' Wara din il-ġrajja li għaddiet bħal ħlieqa, Beditt sar ħaġa waħda mal-baruni. Il-għorfa ta' fuk il-ġardina nbniet qabel waslet ix-xitwa u l-baruni għammarha biex imur igħaddi il-ħarifa u biċċa mis-sajf għand ix-xriek tiegħu li maż-żmien sar xbinu għax għammidlu lil-Ċensinu, għamillu l-griżma lil Majru u xhud tat-tieġ ta' Bronka, mita ħadet lil Ġanni, il-ġar tagħhom. Il- par imsielet u ċ-ċappetti li qalgħet il-għarusa minn għand il- baruni għadhom jissemmew sal-lum f'dak ir-raħal. Hekk id-deni li xtaq jiżra' Doru safa ġid lil Beditt u s-sur Viċenz Ħareġ ta' raġel.