Ir-Rev. Thaddeus O'Mallev u l-Pjanifikazzjoni Lingwistika tal-Malti Introduzzjoni haddeus O'Mallev (1796-1877) kien il-ħdax-il rettur fl-istorja tal-Università ta' Malta. Huwa nħatar f'din l-kariga fid-19 ta' Novembru 1841, wara r-riżenja tal-Kanonku Emmanuele Rossignaud (1791-—1862).1 Kien ippropona diversi riformi, fosthom l-ammissjoni ta' xi studenti nisa li xtaqu jsegwu kors fl-ostetrija. Minħabba din il-proposta kontroversjali u fehmiet radikali oħra, 1 O'Mallev wasal Malta akkumpanjat minn Ferdinando Inglott (1820-1893) li kien intbagħat f'Battersea Training College ta' Londra biex isegwi kors intensiv fil-pedagoġija u l-politika edukattiva. O'Mallev tilef il-krettu mal-awtoritajiet u kellu jirriżenja fis-27 ta' Lulju 1842. Kien l-aħħar reliġjuż li serva ta' rettur fl-Università ta' Malta taħt l-Ingliżi.. Kien qassis tassew moħħu miftuħ, misjuq minn sens kbir ta' ġustizzja soċjali. Immexxi minn prinċipji demokristjani, ħadem ħafna fil-qasam soċjopolitiku u baqa' magħruf bħala 'Missier il-Federaliżmu Irlandiż'. Ċertament jistħoqqlu li jkun magħruf aktar minna l-Maltin, iżjed u iżjed meta nafu li sakemm dam hawn wera interess partikolari fl-ilsien Malti. Fil-fatt, qabel ma telaq minn artna, huwa kien laħaq fassal proġett lingwistiku li minħabba t-tkeċċija bikrija tiegħu baqa' fuq l-ixkaffa. Tagħrif bijografiku Ir-Rev. Thaddeus O'Mallev twieled f'Garrvowen, fid-djoċesi ta' Limerick, l-Irlanda, fl-1796. Ħaddan is-saċerdozju ta' 23 sena. Daħal fix-xena politika bħala difensur akkanit tad-drittijiet ta' niesu, apparti li kien ukoll favur l-introduzzjoni ta' edukazzjoni għal kulħadd u l-emanċipazzjoni tal-ħaddiem, partikolarment dak agrikolu. Kien aktarx minħabba din il-militanza li ntbagħat Malta biex jokkupa l-kariga ta' rettur. Iżda anki hawn, l-ideat progressivi tiegħu ma ntlaqgħux tajjeb u malajr reġa' lura lejn l-Irlanda.' F'pajjiżu kien wieħed minn ta' quddiem nett fil-kampanja favur il-federaliżmu Irlandiż, f'konfront mad-denunzji ta' Daniel O'Connell. B'rabta ma' din il-kwistjoni, nieda dibattitu nazzjonali tassew imqanqal u anki sostna korrispondenza twila ma' uffiċjali Ingliżi f'Londra biex jikseb s-simpatija ta' politiċi liberali. Għal perjodu qasir kien saħansitra l-editur tal-ġurnal The Federalist. Sakemm siktet fl-1851, kellu wkoll f'idejh The Christian Social Economist, l-ewwel gazzetta Kristjan-Soċjalista. Il-ktieb tiegħu Home 3 Michael Galea, 'L-Università ta' Malta (1771-1964): 2. Fil-Perjodu bejn il-Franċiżi u l-Ingliżi', Il-Mument, 22/8/2010, Suppliment, 9. Wara O'Mallev inħatar Pietro Paolo Psaila għal perjodu temporanju (1842-43), biex imbagħad ir-rettorat għadda f'idejn William Henrv Butt (1844—-54). 4 Qabel ma ġie Malta, O' Mallev għamel xi żmien ukoll bħala edukatur fl-Amerika, imma għal xejn ortodossi tiegħu. 5 Huwa ġabar ħafna mill-artikli tiegħu fil-kompendju The Federalist, or, A Series of Papers Showing How to Repeal the Union (1831). THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI Ħadem qatigħ fi ħdan is-Central Relief Committee matul il-ġuħ kbir li ħakem l-Irlanda fis-snin 1845-51. Għamel madwar għoxrin sena rtirat, iżda reġa' tfaċċa fix-xena pubblika wara li fl-1870 Isaac Butt nieda l-moviment Home Rule. O'Mallev kien fis-sew l-uniku saċerdot Kattoliku li appoġġja din il- kawża. Sintendi, id-diskorsi u l-artikli politiċi tiegħu m'għoġbux lil kulħadd. Apparti minn hekk, fil-kamp reliġjuż, ix-xogħol tiegħu Harmonv in Religion ġab l-għadab tal-forzi konservattivi minħabba li appella għal ċerti riformi fi ħdan il-Knisja, fosthom li l-qassisin ikunu jistgħu jiżżewġu. Mill-bqija kien skular onest u ġentlom mill-kbar, ammirat minn ċirku kbir ta' ħbieb. Miet f'Dublin fit-2 ta' Jannar 1877, fl-età ta' 81 sena, u ndifen fiċ-ċimiterju ta' Glasnevin.' Il-proġett lingwistiku ta' O'Mallev ma jistax jinftiehem jekk mhux fid-dawl ta' dak li kien qed jiġri f'dak iż-żmien fil-kamp tal-Malti. Fl-1839, appuntu fis-sena li fiha kienet ipproklamata l-libertà tal-istampa, b'riżultat tal- Kummissjoni Rjali tal-1836, il-Gvern lokali ppubblika English and Maltese Reading Book for the Use of Government Primarv Schools; il-partijiet bil-Malti dehru b'alfabett Għarbi-Latin. Din aktarx kienet ir-raġuni għala l-ewwel tentattiv biex il-Malti jikseb postu fil-klassi falla. Probabbilment, l-awtur tal-ktieb imsemmi kien il-Kan. Dan kien għalliem tal-Għarbi, imma s-sistema ntlaqgħet b'ċerta ostilità. Fl-epoka revoluzzjonarja tal-1848, imbagħad, ħareġ 'The Working Man's Bill of Rights' fil-gazzetta radikali The Irish National Guard. 7 Informazzjoni miġbura minn 4 Compendium of Irish Biographv (1878), riprodotta fis- sit elettroniku http://www.librarvireland.com/biographv/ThaddeusOMallev.php. Tagħrif bijografiku ieħor jista' jinsilet mill-Oxford Dictionarv of National Biogrpahv (Oxford, 2004). Għal apprezzament aktar kontemporanju tal-ħidma ta' O'Mallev, ara Radical Irish Priests, 1660-1970 (Dublin, 1998) ta' Gerrad P. Moran u 'The Emergence and Submergence of Irish Socialism, 1821-1851 ta' Vincent Georghegan fil-ktieb Political Thought in Ireland since the Seventeenth Centurv (1993), editjat minn D.G. Bovce, R. Eceleshall, u V. Georghegan. Francesco Vella (1793-1868), pereżempju, attakkaha fil-ktejjeb tiegħu Inconvenienti di un Alfabeto Arabo-Romano (stampat f'Livorno). Fl-istess sena, Dun Salvatore Cumbo (1810—77) beda joħroġ ir-rivista 11 Filologo Maltese, li kemm-il darba ddedikat kontribuzzjonijiet għall-istudju tal- Malti. Dan is-saċerdot kkompila inventarju ta' kliem bil-Malti, bil-Lhudi, bl-Aramajk, u bl-Għarbi sabiex juri x-xebh bejn dawn l-ilsna Semitiċi. Fil- ktejjeb Piano di Pubblica Istruzione, imbagħad, Cumbo ppropona alfabett Malti b'ittri Rumani b'żieda ta' xi għeliem oħrajn. Fl-1838, ir-Rev. Schlienz kien tal-fehma li l-Malti seta' jkun ilsien kolt biss jekk jikseb affinità litterali mal-Għarbi. Skontu, it-tagħlim tal-Għarbi (klassiku) fl-iskejjel seta' jeleva l-qagħda prekarja tal-edukazzjoi u l-letteratura Maltija u seta' jimla l-lakuni lessikali tal-lingwa, partikolarment fil- qasam tekniku u xjentifiku. Anki Badger kien jemmen bis-sħiħ li l-Malti kien 'lingwa korrotta' u li seta' jikseb biss id-dinjità mixtieqa jekk jerġa' jiskopri l-għeruq safjin tal-Għarbi li minnu tnissel. $ Ir-rakkomandazzjonjiet simili ta' Schlienz u Badger isawru bejniethom tentattiv, imqar rudimentali, ta' pjanifikazzjoni lingwistika. Sadattant, fil-ġurnal tiegħu, Cumbo wera n-nuqqasijiet tad-diversi alfabetti eżistenti u saħaq fuq il-ħtieġa li jkun hawn alfabett wieħed biex il-Malti jinkiteb b'mod uniformi. Fl-1843 twaqqfet l-Accademia Filologica Maltese bl-għan li xxerred il-kitba bil-Malti; l-ewwel president tagħha kien Arcangelo Pullicino. Fl-istess sena l-għaqda ħarġet Tagħlim il-Qari Malti bl-alfabett tagħha u r-rivista Il-Malti, b'testi bil-Malti u bit-Taljan biswit xulxin. Meta eventwalment il-Kan. Fortunato Panzavecchia (1797—1850) laħaq direttur tal-Iskejjel Primarji 8 F'dan iż-żmien Badger kien qed jaħdem ukoll fuq dizzjunarju Ingliż-Malti li baqa' mhux ippubblikat. Fl-1836 il-Kummissjoni Rjali Austin-Lewis kienet diġà ddeskriviet il-Malti bħala djalett korrott tal-Għarbi iżda ssuġġeriet li l-Malti jibda jiġi mgħallem fl-iskejjel biex, permezz tiegħu, it-tfal jitgħallmu t-Taljan u l-Ingliż. 9 Forsi ma' dawn it-tnejn wieħed jista' jżid il-kontribut aktar bikri ta' Giovanni Giuseppe Bellanti li fl-1829 kiteb ' Avvertimenti per la ristorazione della Lingua Maltese' (Bibljoteka Nazzjonali ta' Malta, MS. THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI fl-1844, huwa nieda sensiela ta' riformi biex imexxi l-Malti 'l quddiem fil-qasam tat-tagħlim. Fost ħwejjeġ oħra, immodifika l-alfabett eżistenti billi bidel il-karattri Għarab f'sinjali fonetiċi. ' F'volum 4/XXXIII (sessjoni 2 ta' Frar-24 ta' Awwissu) tas-serje Colonies li ħareġ fl-1843 mill-Colonial Office ta' Downing Street, tidher korrispondenza twila Dawn id-dokumenti kienu stampati wkoll separatament fi ktejjeb ta' 35 paġna bl-ordni maħruġa fl-14 ta' Awwisu 1843 mill- Ma' din il-korrispondenza jidhru żewġ dokumenti Hawn mhuwiex il-lok li noqogħdu nfettqu fuq ir-raġunijiet u ċ-ċirkostanzi li wasslu għat-tneħħija ta' O'Mallev minn rettur tal- Università.2 Imma s-sinteżi tal-kwistjoni tidher fl-ittra (iddatata 4/10/1842) li George Cornwall Lewis (wieħed miż-żewġ membri tal-Kummissjoni Ingliża tal-1836, flimkien ma' John Austin) kiteb lil Lord Stanlev tal-Uffiċċju Kolonjali: 'Since Mr O'Mallev has entered upon his office, he has not, as far as I know, done anvthing to improve 10 Ara Arnold Cassola, 'A Mixed Ortographv of the Maltese Language: The Latin-Arabic 11 Il-volum kollu jista' jiġi aċċessat mis-sit elettroniku tal-Google Books: http://books.google. id-rnVbAAAAQAAJg6pg-RAIPA I2ġdq-accounts-tand-paperst1843-ma iIHmTsSDOIdOqgBQOAvVNC2BA ġsa--X ġoi-book. resultiċet-resultieresnum —Ikved-OCCcQ6GAEWA Afv-onepageġtqitf-false. Il-paġni li jidhru fl-appendiċi ta' din il- kitba huma appuntu diġitalizzati mill-Google. 42, aċċessat mis-sit elettroniku http://en.wikisource.org/wiki/O'Mallev, Thadeus (DNBO0). Lanqas mhu l-lok li noqogħdu nanalizzaw ir-riformi li O'Mallev ippropona fil-Progetto tiegħu.'1 Interessanti, madankollu, il-fatt li fil-livell bażiku tal-Liċeo, il-programm lingwistiku kien jinkludi eżerċizzji ta' traduzzjoni mit-Taljan għall-Malti u mill-Ingliż għall- Malti.'5 Mill-bqija l-pjanifikazzjoni lingwistika tar-rettur Irlandiż tinteressana mill-qrib għax kienet tmiss appuntu l-Malti. L-idea tiegħu, bażikament ispirata minn dak li ssuġġerixxa Badger, kienet li l-Malti kellu jiġi ssimplifikat kemm jista' jkun. Id-dokument 'Specimen of the Plan for Improving the Maltese Dialect' jinqasam fi tliet partijiet: (a) A/fabeto Maltese (p. 29), (b) Lettura (pp. 29-33), u (ċ) Elementi della Grammatica Maltese (pp. 33-5).1 Fil- programm ta' O'Mallev, l-ilsien Malti kellu jinkiteb b'repertorju ta' 25 ittra (A, B, C, D, F, G, Ġ, H, H', H2,1,J, K, L, M, N, O, R, S, T, U, X, Z, GH', GH'). Madankollu, f'nota supplimenatri fl-istess paġna, hu jżid ħames ittri oħra (Ċ, E, P, Q, V); u allura l-alfabett tiegħu sewwasew kellu 30 ittra. Ir-rettur jagħti wkoll spjegazzjoni tal-ħoss ta' kull ittra. '$ Dan l-alfabett, għal xi raġuni jew oħra, jidher li qatt ma ġie studjajt qabel. La jissemma mill-Prof. Ġużċ Aquilina fil-kapitlu intitolat 'Spstems of Maltese Orthographv' li deher fil-Papers in Maltese Linguistics (Malta, 1988, pp. 75-101) u lanqas minn Marisa Farrugia fil-ktieb tagħha L-Istorja tal-Alfabett Malti (Malta, 2004). 14: Biss, tajjeb ngħidu li hu ried jirriforma ħafna korsijiet fl-Università ta' Malta, fosthom dawk tal-Filosofija u l-Arti, tal-Mediċina u l-Kiruġija, tal-Liġi, u tal-Inġinerija. 18: Marnexxielix nirriproduċi grafikament s-sinjali dijakritici li jidhru fuq l-H. Ara l-alfabett propost minn O'Mallev li jidher fl-appendiċi. THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI Cremona u Ġużċ Cassar-Pullicino, minkejja li kitbu diversi artikli eruditi fuq l-ilsien Malti, imkien ma jirriferu għalih. Interessanti l-fatt li l-alfabett ta' O'Mallev jinqeda bil-grafema g fi kliem bħal tarag u borg (għal taraġ u borġ), filwaqt li jinqeda bil- grafema ġ fi kliem bħal ġundalla u ġendus (għal gundalla u gendus), eżattament bil-maqlub li nagħmlu llum. O'Mallev juża l-grafema c (flok il-k tal-lum) fi kliem bħal cubba u carba (għal kobba u karba), u l-grafema k (flok il-q tal-lum) fi kliem bħal ca/b u coton (għal qalb u qoton). Jinqeda bil-grafema z (flok iż-ż tal-lum) fi kliem bħal zunzan u zait (għal żunżan u żejt), imma ma jfornix grafema biex tkopri l-ħoss ta' (ts) fi kliem bħal ziju u zokkor. Jinkludi l-grafema j, imma jeskludi l-grafema w (hekk jikteb uerak għal weraq). Interessanti l-fatt li O'Mallev jipprovdi żewġ grafemi distinti flok il- grafema unika fi tal-lum, filwaqt li jipprovdi ukoll żewġ grafemi distinti flok il-grafema unika għ tal-lum. H (bla tikka) tirreferi għall-akka (e-); H (b'tikka fuq ix-xellug) tirreferi għall-ħaa mhux 'migrufa' (cz) —u hu korrett l-eżempju ħuta li jagħti; H (b'tikka fuq il-lemin) tirreferi għall-ħaa 'migrufa' (kh ċ); tinstama' bħall-acht tal-Ġermaniż) — u hu korrett l-eżempju ħajt 'thread' li jagħti; GH (b'sinjal djakritiku fuq ix- xellug) tirreferi għall-għajn (e); u GH (b'tikka fuq ix-xellug) tirreferi għall-għajn (ċ, bħal tal-Għarb, Għawdex). O'Mallev jesiġi li l-akka u ż-żewġ għajnijiet fl-alfabett tiegħu għandhom valur fonetiku, li mhux il-każ fil-Malti modern. L-alfabett propost minn O'Mallev kien wieħed relattivament sempliċi, b'għeliem kollha kemm huma Latini. La kien fih karattri idjosinkratiċi bħal dawk li użaw Mikiel Anton Vassalli (Lexicon, 1796; Grammatica della lingua maltese, 1827) u Giuseppe Naudi (Ktieb il-Qari għat-Tfal, 1831); u lanqas karattri Għarab bħalma nsibu fix- xogħlijiet ta' Giuseppe Martino Cannolo (Il-Vanġelu ta' San Ġwann, 1822), Francis Vella, flimkien ma' Giuseppe Montebello Pulis (Ktieb il- Qari jew Daħla għall-Ilsien Malti, 1824),7 u Annetto Casolani (English and Maltese Reading Book for the Use of Government Primarv Schools, 1839). O'Mallev ma setax kien midħla tal-ilsien Malti u allura bilfors li kellu l-informanti tiegħu; b'xorti ħażina, ma rnexxilix insib min kienu. 19: Ħajrlill-Prof. Martin Zammit (Università ta' Malta) li ċċarali dawn id-distinzjonijiet. 20: Francis Vella qaleb għal alfabett kompletament Latin (b'27 ittra) fil-ktieb Abbecedario għall-Qadi tal-Iskejjel ta' Tagħlim Xilxieni (1838). Biex tkompli tagħqad, ma ltqajt ma ebda alfabett tal-perjodu (1825— 1845) li hu eżattament bħal tiegħu — Badger, pereżempju, ma jużax il-grafema gh. Anki s-sistemi użati minn Francesco Vella f'A Maltese Grammar for the Use of the English (l-ewwel grammatika tal-Malti bl-Ingliż, mitbugħa fl-1831) u Abbecedario għall-Qadi tal-Iskejjel ta' Tagħlim Xilxieni (ktieb għat-tfal mitbugħ fl-1838) jużaw repertorju ta' grafemi differenti. Min sawwar l-alfabett ta' O'Mallev7 Din hi domanda pertinenti li s'issa m'għandniex risposta għaliha. It-tieni parti tal-proġett Malti taqsam l-eżerċizzji tal-qari f'ħames livelli — kliem b'sillaba waħda, kliem b'żewġ sillabi, kliem bi tliet sillabi, sentenzi qosra, u paragrafi sħaħ imlaqqmin 'eżerċizzji mixellanji'. O'Mallev jipproponi wkoll eżerċizzji partikolari fuq il-livell fonetiku tal-lingwa. Fit-tielet parti, imbagħad, huwa jipprovdi noti qosra fuq xi punti grammatikali; is-sezzjoni intitolta Del nome e dell 'aggettivo, fil- fatt, tinkludi tagħrif ħafif fuq in-nom, in-nom kollettiv, in-nom singular, il-ġens, l-għadd, l-għadd imtenni, il-grad tal-aġġettiv, il-komparattiv, u s-superlattiv. Biex nieħdu idea tat-tisfija lingwistika li kien qed jipproponi l-proġett nistgħu nagħtu dawn l-eżempji: kelmiet bħal art, bieb, chelb, dawl, habel, u bahar jitqiesu bħala maltese corrotto; filwaqt li l-kelmiet ard, bdb, calb, daw, habl, u bahr jitqiesu bħala puro maltese. Wieħed mill-ewwel jintebaħ li r-rettur kellu f'moħħu l-purifikazzjoni tal-lingwa u l-eleminazzjoni ta' forom meqjusa 'korrotti'. Apparti kelmiet individwali, id-dokument jipprovdi wkoll għadd ta' sentenzi; pereżempju: (a) 1/ flus huma barca ghala il imberchin (Malti korrott) f'konfront ma' Il fulis baraca ghala il mubarac (Malti pur); jew Cull had jahsib fi nifsu li huua gharef (Malti korrott) f'konfront ma' Cull aliad jahsib fi nafsu annuh gharif (Malti pur). Pjanifikazzjoni tal-lingwa Bi pjanifikazzjoni lingwistika (sinonimu: enġinerija tal-lingwa) sewwasew nifhmu kull tentattiv li jsir minn xi awtorità jew istituzzjoni THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI biex tiffavorixxi lingwa fuq oħra, jew varjetà ta' lingwa fuq oħra fi ħdan komunità ta' kelliema partikolari. B'dan il-mod, il-funzjoni, l-istruttura, u anki l-proċess tal-akkwist tal-lingwa inkwistjoni jistgħu jiġu ridefiniti jew almenu modifikati. Il-gvern jista', pereżempju, jagħżel lingwa uffiċjali, jippromwovi l-varjetà standard fl-iskejjel, u jaħtar kunsill jew akkademja sabiex jittieħdu ċerti deċiżjonijiet lessikali u ortografiċi. Ħafna drabi, il-proġett ikun misjuq appuntu mill-istat jew mill-edukaturi tal-pajjiż; biss, xi drabi l-inizjattiva tista' tiġi minn entitajiet nongovernattivi jew saħansitra minn indidwu wieħed (bħal fil-każ ta' O'Mallev).2' Moshe Nahir jelenka ħdax-il mira li jistgħu jimmotivaw xi tip jew ieħor ta' pjanifikazzjoni lingwistika. Madankollu, l-aktar importanti fosthom aktarx huma: 1) il-purifikazzjoni tal-lingwa: il-preskrizzjoni fl-użu biex b'hekk titħares is-'safa tal-lingwa'; il-protezzjoni minn influwenzi stranġiera u minn devjazzjonijiet interni; 2) ir-riforma tal-lingwa: il-bidla deliberata f'aspetti speċifiċi tal- lingwa, bħalma huma l-ortografija u l-grammatika, aktarx biex titħaffef is-sistema preżenti; 3). l-istandardizzazzjoni tal-lingwa: it-tentattiv biex il-lingwa tikseb prestiġju akbar bħala għodda ta' komunikazzjoni b'saħħitha, aktarx meta tkun mitluqa jew disprezzata; u 4) il-manutenzjoni tal-lingwa: il-presevazzjoni tal-lingwa bħala l-ewwel jew it-tieni lingwa tal-pajjiż meta tkun traskurata jew saħansitra mhedda.2 Meta ssir pjanifikazzjoni mill-qiegħ, il-proċess normalment jgħaddi minn ħames stadji: (a) selezzjoni — l-għażla bażika tal-lingwa; (b) kodifikazzjoni — l-iżvilupp ta' varjetà standard; (ċ) elaborazzjoni — il- bidliet neċessarji (inkluż l-introduzzjoni ta' vokabularju ġdid) sabiex il-lingwa tinfiltra fl-oqsma kollha tal-ħajja, inklużi dawk tekniċi; (d) implimenatazzjoni — il-proċess ta' perswazzjoni li b'riħitu n-nies jaċċettaw dawn il-bidliet; u (e) l-aċċettazzjoni — it-tħaddin effettiv ta' dawn il-bidliet mill-komunità. It-tir ta' O'Mallev probabbilment ma kienx daqstant ambizzjuż, fis- sens li ma kienx qed iħares daqstant fil-bogħod. Teknikament kien diġà wettaq l-ewwel stadju ta' pjanifikazzjoni, jiġifieri s-selezzjoni, għax kien diġà għażel liema tip ta' Malti għandu jiġi mitħaddet u miktub. Kien forsi jasal biex iwettaq it-tieni u t-tielet stadju billi jissorvelja b'mod assidwu l-kodifikazzjoni u l-elaboratazzjoni tal-proċess. Imma kif kien sa jassigura l-implimentazzjoni u l-aċċettazzjoni tar-riformi proposti2 Kif kien sa jirnexxilu jeduka u jipperswadi 'l-poplu biex jabbanduna varjetà partikolari ta' lsienu u jaddatta oħra7 Kif kien sa jirnexxilu jreġġa' l-arloġġ lura Il-proġett 'purista' ta' O'Mallev, l-istess bħal dawk ta' Schlienz u Badger, kien ċertament misjuq minn sens ta' rieda tajba, imma żgur li mhux minn kunsiderazzjonijiet prattiċi. Il-fini li l-Malti jiġi arabizzat kemm jista' jkun sabiex jersaq aktar lejn l-għeruq tiegħu kienet żgwidata minħabba s-sempliċi fatt li sa dak il-punt storiku, l-ilsien lokali kien ilu li qata' l-irbit minn mal-lingwa-omm u telaq jaqdef għal rasu. Anki kieku O'Mallev ma tneħħix minn rettur daqstant malajr, u ngħata ċans biżżejjed biex jimplimenta r-riformi proposti minnu, il-proġett lingwistiku tiegħu kien, aktar iva milli le, destinat li jfalli. THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI APPENDIĊI ALrAnzzO MALTESE. L-alfabett propost minn O'Mallev aħ Kei fratello: bint bint ħelia dlam dlim oscurità. fomm fomm bocca THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI nalila. fimir Ħalib tarriħa Kamama Xorraka bisbasa karnita dunzana milinaka. xaħxaħa, ecc. naħla. Ħolma, ecc. ħatar telgħa sengħa xemgħa gimgħa sigħa. sebgħa disgħa, ece. Maltese Corrotto, terrilia Ħamiema Ħorrieka saħħara. busbieso karnita zumtana Ħannieka xaħixika, ecc. Int ma turidx taxtagħil. Cull uakid juhib il-akk. La tatmagħ fi cull ma tasmagħ. 4: Ismagl catir, ua tacallam kalil. talli sirrac fi sadrac. ), Lu taksib nafsacagkkal min għairac. £ TI fulis bornca għala il-mubarac. It tagħlda murr fi il-aval, Kulu £ il-Aħir. 9. ll ism it tajib aħjar min il għina, 18. Issuciet nisf il-gadal. għala il gfomi, ua għal l għarg, n il-sarràk li ann hu la budd jasrak. iz zamin bi il il batala, Xehadax ilagħmndiaħiar min xabiat ir rigi. Cull aKad jalisib fi nafsu annub JI fakir irradi 20. Nudor fi għaib nafsac, ib. g'aib għairae. Int ma trolx taħdem. għlim morr fi i 9: Il ismi it tajjeb nijar min il għana. II biezel bu mitlib, Tilfannen għa 313. La tismax il sarràk, għalix bu cert li ji 14. La tidif iz zimien bi il logkob u bi i 11 Ħabib jingEaraf uakt il biscn. ig Xibden il agħti aħjar min xibit ir rigiel. Cull Kad jaksib fi nifsu li huua għaref, 1 fikir cuntent aħjar min il għani ir rigħib. Hares fi għaib nifsec kabl ma tiares fi għaib għairee. THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI i na is-sħana unid dav. Is għana taggħal in nibàt jacbar, un id His taddi min actar bogħod fi is sama. In cunna nubdoru xams taggħal na inxabxibu gKojdn na, ua in cu lumu tudurr nadar na. Ix zams tatlagk min ix xark, ua tagħla fi il għarb. Hin Boga sabiħa an tara ix-xama tàligħa. Ii actar min il-aufġl ma jaravx dà il-mandar is-sabik, li gou hom jesħeru bi il-hvil, va jKazgizu f il frAx, ħelia tacdn ix-xams maxsit kitgħa fi is sama. in jasbak, ua namorru fauk gKallis nundura ix-xams taligħa ca inna beħr. Mat jugħalti vix ix xams aKna nakulu il jsum mu) tatlagk ua taj is sitta merratain fi is sana, Fi kismain min id duoin ma hamx għir lnil ua nĦar valtid $ tal is sana culiba ua huma tol sit xolfur, i parja generalmente, Is sħana iggagħal ix xitel jicber, u id daul jorioa hi Xalfex Ieil, u jigi ma. katg nmorru fik gkollin.narau ix-xemx tielgħa akaab jigħaui xemx afna ingħeidu il-jim hu mgiaijem. Ix xemx tilla a tigħib fi sitta ejt sena. kismċin min id dinis, ma ħemx għair leil.u nkax uħfed fi tàl is-sena collha u hama tual sit xukdr, : La Medesima tradotta in lnglese. Del Nome Sijgolo. ; kieku min geua il-baħar, Meta is lerivano dai verbi radicali, come da għas, għasds, ragħad, uagħad, vAgħid, eco. Eitab, catiàb, kagkad, kagħghid, madd, maddad, amar, ammr, uagħad, vagligħàd, ecc. THADDEUS O'MALLEX U L-PJANIFIKAZZJONI LINGWISTIKA TAL-MALTI Signie Aggettivo, Comparar sir kasir kasir aksar sàr sabili sabik asbali sar tajħb- tajab atjab sàr Kazin Kasin aħsan sàr ħafif ħafif alifaff sàr takil takil atkal sàr raħiis raħiis arħas sàr bazil bazil- abzal sàr fatir fatir aftar sr Kamid bimid afmad sar sacit adcit ascat sar cabir cabir acbar sàr fakir faklr afkar sar sakik sakiki asKak sar tanil- tauil atual Aggettivo, Conpanstiro, ħassar muħamar setar muħassar kattagk mukattagħ n mucattagk cassar Inwcassar h mucassar tallaf mutallaf mutallaf mbbal murmabbak mabbak mutallagi mmut munassall ħ munmetii Comparatiro, Superiatiro, asbali il ashali actar muħassar il actar mubassar