Għal hemm fi Strassbourg, fil-Ġermanja wieħed żagħżugħ Lhudi iben ta' ban- ħabta tas-sena 1840 kien Kien sabiħ, għani, u mħarreġ Ġerusalem — Ħerba. tal-biċċa. art fuq il-Lithostrotos li atara Pċre Alphonse Ratisbonne fl-1858, li wara fuqha bena l-knisja. Dak li jidher huwa l-fdal ta' wieħed mill-bibien ta' Aelia Capitolina, l-isem li l-Imperatur Adrijanu tagħa lil Ġerusalem meta bnieha mill-ġdid wara t-tixwixa ta' Bar-Kokba fis-sena Wara Kristu 1838. tajjeb fl-iskola, u kien jobgħod lill- Insàra, bħal biċċa l-kbira tal-Lhud l-oħra. Kien għards, imma qabel jibda d-dinja, jiġifieri jieħu xogħol u jiżżewweġ, ried idir dawra mal- Ewropa. U kif kien idàr, fettillu wkoll jasàl sa Malta; imma ġratlu ħaġa li ħtija tagħha l-ħsieb tiegħu ma seħħx, Il-ġifen li kien. fuqu, jismu fMongibello'', kif kien għaddej minn Nġàpli, ġratlu xi ħaġa tal-ħsara u kellu jieqaf hemm għal ftit żmien. Biex ma joqgħodx fuq il-ġifen, sa kemm ikun jista' jitlaq, iż-żagħżugħ Ldddi niżel l-art u qagħad idir u jitlajja. Kien fil-għodu, u kif kien għaddej minn triq, lemaħ knisja li kellha l-bieb miftàħ. Ħares ġewwa, u rà li fuq l-artal kien hemm qassis iqaddes. Daħal u qagħad jaħseb kemm il-knejjes tal-Insàra jixbħu lis- Sinagogi tal-Lhud; u b'dal-ħsieb f'moħħu, u biex in-nies ma jintebħix li ma kienx Nisràni, qagħad għar- rkubtejh, bħan-nies l-oħra, u beda jitlob 'l Alla, Meta l-quddiesa ħelset u n-nies ħarġu, u hu ħareġ ukoll, baqa' mistagħġeb kemm ħass ruħu ferħan u moħħu mistrieħ, u kif tarlu f'daqqa s-swied ta' qalb li kellu qabel. Għad li qabel ma siefer kien wiegħed lill-għarustu li jiġri x'jiġri ma kellux 'imur Rima, għax, kif qalilha, fin-nħawi ta' Ruma kien hemm l-ilma qiegħed, fejn jitrabba n-nemis li jġib il-malarja, issa ħass xewqa kbira li jmtir sa Rtima. Għal- hekk saqsa fejn ikunu l-karozzi għal Ruma (biż-żwiemel biss, dik il- ħabta), u telaq dak il-ħin, F'Ruma kien hemm wieħed Taljàn il-Barfini de Bussiċre, li kien ħabib ħafna ta' Ratisbonne; għalhekk Al- phonse mar għandu biex idawwru ftit mal-belt. Il-Bartini laqgħu bil- qalb u huma u jitħaddtu tàh domna tal-Madonna, li Ratisbonne ħadha, biex ma jiksirx lil dak il-ħabib. Alphonse kellu ħtħ akbar minnu li kien qaleb Nisràni, u wkoll sar qassis u wara dan iż-żagħżugħ sar aktar jobgħod lill-Insara għad li ma kienx jurihom, billi fosthom kellu ħafna ħbieb. Dawna kienu tawh santa bit- talba ta' San Bennard: ''Memorare O Piissima: Virgo…, li biex jeħles minnhom. kien tgħallimha bl-amment. U kif qàl hu n-nifsu, wara żmien, il- kliem ta' dik it-talba kien wisq drabi jiġi f'moħħu, u l-aktar dik inhar li kien Rima, bħal meta wieħed jitgħal- lem xi għanja ġdida. Dak il-lejl raqad fil-lukanda, u kif kien rieqed ħolom li għiejed jara triq twila- twila, li fit-tarf tagħha kien hemm tumbàta li fuqha kellha salib isewd, u fuqu raġel mislub u fil-għodu kif qàm, isib li l-id tal-qroll li kienet tagħtu l-għarfisa, tifkira u biex iġġiblu r-riżq, qabel ma siefer, kienet imfartka, farkiet-farkiet. Għal ħabta ta nofs inhar, iż- żagħżugħ, mar f'ħanft kbir jgħidulu Cafe del Greco qrib mill-misraħ imsemmi Piazza di Spagna, biex jaqra l-gazzetti u joqgħod ftit hemm jitħaddet man-nies, Kif kien ħiereġ minn hemm, jara lil Bariini de Bus- siċre, ħabibu, li saqsieħ jekk riedx Il-knisja tas-Sorijiet ta-Madonna ta' Sijon li waqqaf Pere Ratisbonne. Il-ħnejja li tidher. fil- knisja li taħtha hemm l-artal u fuqha statwa ta' Kristu,, hija l-ħnejja ż-żgħira li tidher fir-ritratt ta' qabel. jirkeb fil-karozza tiegħu u jwasslu hu sal-lukanda. Dak tala'; u kif kienu sejrin, il-Bartni waqqaf il- karozza u talbu jistenna kemm-kemm sa kemm hu jidħol il-knisja ta' sant'Andrea delle Fratte, halli jkel- lem lill-kappillan fuq id-difna ta' wieħed ħabib tiegħu, li Ratisbonne kien jafu, li kien għadu kif miet. Alphonse ma riedx joqgħod jistenna fil-karozza, għalhekk qal lil Barfini li kien sa jidħol il-knisja hu ukoll, jara' hemmx xi ħaġa tal-arti li togħ- ġbu u jgħaddi hekk ftit taż-żmien. Dak inhar kien il-20 ta' Jannar, 1842, għal ħabta tas-siegħa ta' wara nofs inhar. Kif kien idtir u jħares lejn l-inkwa- tri u jifli b'għajnejh l-iskultura, mal- ħitàn, intebaħ li fil-ġenb tat-Tubru tal-Mejtin li kien hemm f'nofs il- knisja, kien hemm kappella li minnha ħiereġ ħafna dawl; u dak il-ħin ra wkoll kelb iswed, kbir, hemm ġewwa l-knisja, jdir ma' dwaru, Ma bażax għal daqshekk, u baqa' sejjer lejn il- kappella ħalli jara dak id-dawl x'kien. Kif resaq, jara fuq l-artal, wieqfa, Il-Madonna ma kellmi- tux, imma bil-għeliemiet li għamlitlu b'idha, fehmitu li dnubietu kienu maħfura, u li l-Iben tagħha kien laqgħu fis-Xirka tiegħu, tan-Nisranin. Quddiem dik x-Xebba Qaddisa, ħass li għaraf il-frugħa tad-dinja u l-kruha tad-dnub u l-ġmiel tal-ħajja tajba Nisranija. Kif ġie l-Barfini, sabu għadu għar- rkubtejh b'wiċċu fuq idejh, fuq il- balavostri tar-rħàm ta' quddiem l-artàl, Kien għiejed jolfoq qawwi, u kif rafa' għajnejh kienu kollha Ġerusalem — Biċċa art tal-Lithostrotos miksija bil-ħaġar kbir, dak in-nifsu li kien hemm fi żmien Kristu. Dan l-imkien jinsab taħt il-knisja tas-Sorijiet ta' Sijon, li tidher fir-ritratt ta' fuq lil Madonna, mbissma, b'dik il-għam- la kif kienet tidher fid-domna li kien tah il-Barfini, u li d-dawl kbir kien ħiereġ minnha. Għamlitlu għeliema b'idha biex jersaq lejha, u mwerwer kif kien, mar, bla ma jaf kif. Malli wasal, il-Madonna għamlitlu għeliema mill-ġdid biex joqgħod għarrkubtejh dmugħ. Saqsieh x'kien ġralu, imma bil-lfiq ma 'satax ikellmu. Il-Barini. ħarġu barra, rikkbu l-karozza u sàq bih lejn il-lukanda. Kif sata' jkellmu għarrfu x'kien ra fil-knisja, u talbu biex malajr imur iġiblu qassis, għax ma riedx joqgħod aktar bla ma jit- għammed. Il-Barfini mar u ġieblu Patri Ġeżwita, Patri Willefort, li qagħad jitħaddet miegħu u Alphonse fada miegħu, ffost ħwejjeġ oħra, li hu kien iħoss li wara li jsir Nisrani kellu jgħaddi minn ħafna taħbit, biex iħallas tal-kotra ta' dnubiet li kien għamel f'ħajtu l-imgħoddija. Bdew iħejjuh għal magħmudija u jgħallmuh it-Tagħlim Nisrani. Il- Patri li kien jgħallmu mill-ewwel in- tebah ji Alphonse kien mogħti għotja Papa u jkellmu, li dak iż-żmien kien Girgor XVI. Wara ż-żjara lil Papa, qal Alphonse lil ħbiebu: ''Jien, minn għalija kont sejjer inkellem sultàn; imma sibt lil-Papa meta kien ikellem lili, ma kienx ħlief missier ħanin, ikellem lil ibnu f Alphonse, wara li sar Nisrani, l-ewwel u l-aqwa ħsieb li kellu kien li jagħti lilu n-nifsu 'l Alla, kollu kemm hu, għalhekk daħal mal- Ġerusalem — Il-bini tal-lemin hu d-Dejr tal-Franġis- kani, u tax-xellug il-kampnar tagħhom, mibnijin. fuq il- fdal tal-Fortizza ''Antonia'' huma. tal-kappella tal-Franġiskani, li fiha ċ-ċangar tal- Sorijiet ta' Ratisbonne. barranija minn Alla, għax kull ma kien jgħidlu kien jitgħallmu, u jit- hmu malajr, u ma jinsieħ aktar, għalhekk ma kienx hemm għal fejn li jtennilhulu. Wara. ġimgħa biss ta' tagħlim kien imħejji sewwa għas- Sagramenti, u kien. mgħammed, mogħti l-Griżma u mqarben f'jum wieħed. Ftit wara dan, ħaduh jara lil Il-koppla s-sewda hi tal-knisja. tas- Irħieb Ġeżwiti u beda n-Novizzjat. Imma erba' snin wara ħass ruħu miġbud lejn ix-Xirka ta' Qassi- sin li kien waqqaf ħuħ, li kien sar Nisràni u qassis, qablu; għalhekk bil- ħalla tal-Papa telaq minn mal-Ġeżwi- ti u rħielha lejn il-Palestina, Hemmhekk, wara xogħlijiet u tbatijiet kbàr, seħħlu jieħu taħt idejh biċċa art minn fejn fi żmien Ġesi, kienet il-Fortizza ''Antonia'', sewwa sew fuq il-Lithostrotos, jew ċangar, fejn Pilàtu qata' l-qada tal-mewt ta' Ġesti; u bena fiha Bażilka u Dejr għar-Raħbiet li semmiehom Ddmi tal-Madonna ta' Sijon. F'dik il- Bażilka, ir-Raħbiet jitolbu lejl u nhàr il-ħniena u l-maħfra għal-Lhiid li jinsàbu fil-Palestina u mxxerrdin mad-dinja kollha. L-artal tal-Bażilka jinsab taħt ark Ruman, u fuqu hemm sfira ta' Ġesu bil-klil tax-xewk f'rasu, U taħtu jidhru miktuba b'ittri kbàr il-kelmiet: Pater, ignosce illis. Li tfisser: €Missier aħfrilhom. Għax ma jafux x'inhuma jagħmlu''. Fil-Palestina, barra mid-Dejr tar- Raħbiet tal-Lithostrotos, li bosta minnhom kienu Lhfid qabel, u qalbu Nsara, waqqaf ukoll Dejr ieħor għar- Rħieb, jew Patrijiet, li qabel kienu Lhàd u qalbu Nsara. F'dad-Dejr għandu wkoll skdla u Miltem, jew Orfanatrofju, għas-subjien. U f'raħal żgħir u sabiħ jismu (Għajn Karem (li f'dal Qari semmejnieħ kemm il- darba) bena wkoll skola u Miltem għall-bniet, li jieħdu ħsiebhom ir- Raħbiet tal-Madonna ta' Sijon, tad- Erbgħin sena dam: Pċre Alphonse Marie Ratisbonne, f'din il-ħajja. Erbgħin sena ta' xogħol bla waqqaf u ġiri min-naħa għall-oħra tad-dinja, li ħendmulu ġismu u sajjrulu saħħtu, bħal ma darba kiteb lil wieħed mill- qassisin sħàbu ta' Pariġi: ''Il-ġiri tiegħi aktar għajjieni mill-ġiri ta' misserijieti, qabel ma daħlu. fl-Art Imwegħda f'U hekk, mikdud bix- xogħol u bil-ħsebijiet u bix-xjuħija, Pċre. Alphonse Ratisbonne miet f'naqra ta' kamra fqira, fid-Dejr li waqqaf għar-Raħbiet u l-bniet iltiema f'Għajn Karem. Miet ħieni għax is- sejħa tiegħu ma kenitx battala, u dak li sata' jagħmel għal ġih t'Alla għamlu bil-qalb, bħal ma kienu jix- ħdulu l-bn:et u r-Raħbiet imdawwrin miegħu jibku telftu, waqt mewtu. Qabel ma miet kien jistama' jgħid wisq drabi: ''Mill-Kalvarju għal Ġenna ma hemmx ħlief pass; pass qasir wieħed P' Għalhekk il-mewt tiegħu ma kenitx mewt, imma kienet il-pass. il-qasir, mill-Kalvarju tat- tbatija tiegħu f'din 'l-art, għall- Ġenna l QWIEL TAL-PALESTINA Min segħdek b'id waħda, għenek; segħdu bit-tnejn. il-bqija tal-kliem kollu bħal Malti. GSegħdek' jiġifieri Jiġifieri, min jgħamillek il- ġid ħallsu tiegħu għal darbtejn, ħalli hekk jibqa jagħmel il-ġid lill-għajru, billi jagħraf il-ġid kemm ikun milqugħ tajjeb. Ahad it-tàr, ma hu għar. Il-vendetta ma hi għajb. Dan qawl tal-Misil- min m'hux tal-Insàra. Il-Misilmin jaħsbu li meta jiġi taħt idejk xi ħadd I: jkun għamillek id-deni, dak ikun bagħtulek Alla biex titħallas minnu. Aħadt il-qird għal mdlu; rdh il-mdl, u dall il-qird la ħalu. Ħadt xadin għal ġid li kellu; mar il-ġid, u baqa' x-xadin bissl Jekk tiżżewweġ għal ġid; bla mħabba, tidħol fit-tiġrib li jmurlek il-ħelu u jibqagħlek il-morr biss.