Ta' IVO MUSCAT AZZOPARDI M'ilux, jiġifieri fl-4 ta' Lulju, 1962, miet f'tas-Sliema s-Sur George . ) Ftit huma dawk li taw każ ta' din l-aħbar ħlief xi: ftit li jiġu minnu, xi ftit ħbieb tiegħu—fosthom is-Sur Ġuzċ Bonello u xi membri tal-Każin tal-Banda ta' San Ġiljan. Inċidentalment se ngħid li s-Sur G.J. Vella, flimkien ma' Fredu Nicholas, li fi xjuħitu reġa' rtira Malta mill-Eġittu u miet xi snin ilu, u Gużċ Bonello, li għadni kif semmejt, kienu tlieta mill-aqwa kolonni Maltija tal-Kajr u jistħoqqilhom kull ġieh u tifħir. Imma aħna f'Malta għandna l-għada ħażina li dawk il-Maltin li jsiefru minn hawn, donna ninsewhom u ma nirrealizzawx x'ġid kbir ikunu għamlu għal isem Malta fost il-barranin. U jien minħabba din il-għada ħażina, li nixtieq tassew li tinqata', . iddeċidejt li nissokta nikteb u nħabrek biex ngħid kulma naf fuq dawn il-patrijotti. U kif irnexxieli. nikteb il-bijografija ta' lcilio Calleja, Joseph 42 IL-MALTI Georges Pisani, A;exander Grech, Fernand Gregh, Louis Gregh, Joseph: Edward Doublet, John Giordmaine, u oħrajn il-lum se Kaiebh fuq il-bravu George J. Vella. - il-karriera, bħala emigrant, tal-ħabib tagħna Vella tista' tiġi maq- suma fi ftit versi. Wasal fil-Kajr ta' l-Eġittu fl-1909 u b'xi tbatija sab: post ta' skrivan miż-żgħar ma' l-Anglo-American Nile Tourist Co., u baqa' magħhom sa l-1946, meta ħalla l-Eġittu biex jerġa' lura f'art twelidu, Bħala professjoni kien kontabbli u kellu l-grad ta' FAJA. Daħal bħala skrivan żgħir, kif għidna, u ħareġ bl-unuri kollha bħala ''Manager' mibki minn kulħadd għax George kien ċajtier, qal- bu tajba, iħobb igħin il-proxxmu u, fuq kollox, patrijott, u mogħni bl-imħabba tiegħu għal Malta, l-Ilsien tagħna u l-Maltin bħalu. Imma jekk il-karriera tiegħu għal ħobżna ta' kuljum kienet għal 37 sena sħaħ rutina waħda, iddur dejjem fuq l-istess fus, imma tipper- fezzjona ruħha dejjem, mz nistgħux ngħidu l-istess għall-ħajja soċjali tiegħu. Vella kif rifes fil-Kajr mill-ewwel induna li l-Kolonja Maltija kie- net tinsab soċjalment wisq lura mill-oħrajn u ħass li fost dawk il-ħaf- na kolonji ta' l-Eġittu, aħna konna mifrudin forsi wkoll minħabba l-kobor ta' dik il-metropoli. , Toqgħod tiġri wara kull Malti u tfiehmu li s-saħħa tan-nazzjo- nijiet tinsab fil-għaqda u l-komunitajiet f'pajjiż kosmopolita mhumiex ħlief nazzjonijiet żgħar miġburin taħt il-mant ta' nazzjon kbir, ma kienx possibbli u għalhekk ħasibha biex joħroġ ġurnal bil-Malti: ti L-Istandard tal-Maltin', li deher l-ewwel darba fl-1 ta' Awissu, 1909 u baqa' jidher għal tliet snin sa l-1912. Imbagħad kellu jieqaf. Imma fl-1919 reġa' deher b'saħħa aqwa u dam jidher sa' l-1924 meta kellu jieqaf minħabba muqqas ta' finanzjar. — imma sadattant il-propaganda għall-għaqda fost il-Maltin bdiet taħdem ġmielha għax fl-1910 saret għall-ewwel darba l-Kommemoraz- — zjoni tal-Festa Nazzjonali tagħna fis-Sala Magriplis u fl-1911 it-Tris Pericle Cirigottis. . Ġużi Bonello u George J. Vella waqqfu Filodrammatika Maltija taħt l-isem ta' ''Mannarino''. F'dan l-istess żmien reġgħet ħadet il-ħajja Ix-Xirka għall-Għaj- nuna ta' Xulxin' (12 ta' Frar, 1910) li kienet twaqqfet bosta snin qabel, imma mietet għal kollox fl-1882: meta l-Ingliżi ibbumbardjaw 'Lixandra u l-Maltin kellhom iħallu l-Eġittu għal xi żmien. Ta' din ix-Xirka benemerita seħibna George kien kemm-il darba President u sakemm miet baqa' President Onorarju u Ko-fundatur. F'għeluq il-ħamsa u għoxrin sena mit-twaqqif tax-Xirka Maltija tal- Benefiċenza tal-Kejr, jiġifieri fid-9 ta' Frar 1935, fil-'Bulletin tal- Guides u Scouts Maltin'' Nru. 32, dehru dettalji kollha meħtieġa għal tagħrif xieraq ta' din il-kommemerazzjoni li għaliha saru festi kbar. U meta għalqet 35 sena ħajja, deher programm souvenir li tassew ĠEORGE JOSEPH VELLA (1884-19627 43 ta' min igħożżu għax juri kemm tassew kienu jħobbu lil Malta l-Mal- stin Eġizzjani u kemm ħadmu għall-isem tajjeb u għażiż tagħha. Imma dan il-patrijott donnu ma kellux kwiet f'ġismu u fl-1921 waqqaf il-Għaqda tal-Bov Scouts Maltin. George sadattant ma nfatamx għal kollox minn Malta u kultant kien jibgħat xi kitba minn tiegħu biex tidher f'xi ġurnal ta' Malta, l-aktar biex ifaħħar il-ħidma tal-Maltin sħabu tal-Kajr u wieħed minn dawn l-artikoli ta' min isemmi huwa dak li fl-20 ta' Jannar, 1912, deher fil-Malta Tagħna' fejn kiteb il-bijografija tal-kompjażan tagħ- na Antonio Aquilina Bev li għolla ħafna isem Malta bil-pożizzjoni soċjali tassew għolja,li kien kiseb fil-Kajr. George Vella, wara li ħadem biex twaqqfet il-Benefiċenza, Filo- drammatika, Scouts u bdiet tiġi ikkommemorata l-Festa Nazzjonali, ħass li għandha ssir xi ħaġa biex jingħaqdu l-Maltin kellha ta' l-Eġittu (U hawn bdiet taħdem is-solita għira, u beda l-antagoniżmu u Vella kellu jsofri ħafna insulti ta' Dittatur, Dimekkjan u Eivoluzzjonarju. Imma Vella minn dan kollu ma kien xejn. Kien sempliċement pa- trijott u l-ħidma tiegħu fl-aħħar tat il-frott tagħha għax f'erbat ibliet ta' l-Eġittu twaqqfu dawk l-organizzazzjonijiet imsejħa 'Kumitati tal-Komunità tal- Kajr, Lixandra, Port Said u Swejż'. U wara żmien rappreżentanti minn kull belt kienu jiffurmaw il-Kumitat Ċentrali tal-Maltin ta' l-Eġittu. il-Kunsill tal-Kajr ħatar lis-Sur George J. Vella bħala Membru Onorarju ta' dan il-Kunsill. Is-Sur George J. Vella waqqaf ukoll il-Moviment tal-Girls Guides u għal din il-ħidma Lord Baden Powell fl-1934 ippreżentalu l-midalja 'Thanks Badge' għas-servizzi tiegħu lejn il-Moviment ta' li Scouts. Ma rridx ninsa ngħid li fil-5 ta' Settembru, 1928, Kummissjoni ta' erbgħa minn nies ġiet mill-Kajr biex iżuru lill-Prim Ministru ta' Malta u fosthom kien hemm George Vella u Ġużi Bonello, Milli jidher il-Prim Ministru ma kienx f'Malta u għalhekk laqagħ- hom il-Prof. Augustus Bartolo li kien Aġent Prim Ministru. Fil-1937, ix-Xirka Maltija tal-'Mutuo Soccorso' li tagħha kien President George Vella u r-ruħ tagħha wkoll, kienet fl-aqwa tagħha: Bulletin li jagħti l-aħbarijiet kollha bid-dettalji ta' kulma kienet qed tagħmel il-Kolonja Maltija tal-Kajr, kien joħroġ regolari. Il-ballijiet organizzati minn din ix-Xirka kienu frecwentati ħafna u s-soċji bdew joktru. ' F'dan il-Bulletin bdiet issir propaganda kbira biex l-Ingliżi jiftħu skola għall-Maltin u bis-saħħa tal-kelma ta' l-Avukat Robert Borg u l-propaganda ta' seħibna George Vella fl-aħħarnett Lord Llovd, l kien jissimpatizza ħafna magħna, qatgħalna xewqitna. L-iskola nfetħet, bdiet tiġi frekwentata minn bosta Maltin li se- tgħu jitgħallmu tajjeb bl-Ingliż u dan sewa bosta għall-futur tagħ- hom għax qabel kienu jafu biss, barra minn b'ilsienhom, bit- Taljan u 44 IL-MALTI: bil-Franċiż u kienet ħaġa naturali li d-Ditti Taljani u Franċiżi mhux se jagħtu ċans lill-Maltin u jbarru lill-kompaeżani tagħhom. , Ġeorge Veila kien jara mill-bogħod u l-ħidma tiegħu swiet mit- qilha deheb. Meta fil-bidu ta' l-1946 telaq mix-xogħol u rtira, Malta ġie joq- għod f'San Ġiljan. Is-subborg għoġbu u sar midħla tal-Banda u daħal soċju regolari f Marzu ta' l-1952 u fi Frar tas-sena 1953 tellgħuh Mem- bru tal-Kumitar. Avolja issa kellu qrib is-70, l-enerġija tiegħu kienet għadha ħajja u ried kieku jagħmel xi ftit tal-ġid lill-Banda. Għalhekk qatagħha li mingħajr ma jtaqqal il-finanzi tal-Każin jiġbor flus biżżejjed biex jagħti lill-Bandisti uniformi ġdida. Kien hemm bosta li għamluha minn buthom u dan għen ħafna biex il-proġett isir malajr. Il-Membri tal-Kumitat u l-Bandisti kienu jħobbuh ħafna u ħatruh bħala rappreżentant tagħhom fil-Bands Association. Kien ukoll jagħ- mel sehem mis-Civic Committee ta' San Ġiljan. Ried kieku jiftaħ Li- brerija għall-Membri, imma dan il-proġett, kif ukoll xi oħrajn, ma rnexxewx. George Veila għal bosta raġunijiet kellu jitlaq minn San Ġiljan. Mindu telaq qalbu donnha kienet tnikktet. Is-snin ukoll bdew juru fih u kif għidnielkom fil-bidu, miet fl-4 ta' Lulju, 1962. Kien twieled il-Birgu fil-11 ta' Novembru, 1884.