MI €2 għal min mhux membru Bifdkife Il-magażinkra A Ef Wara ftit-ġimgħat' friski f'Mejju minħabba r-riħ li kellna, issa Ġunju donnu jrid ipatti għax it-temperatura tielgħa sew u x-xtut ġmielhom jimtlew bin-nies biex jiffriskaw fil-baħar. In-natura wkoll tħossha s-sħana, imma ma tistax tagħmel bħalna u tixgħel l-erkondixiner jew tmur tgħum. Il-pjanti u l-annimali jridu jsibu soluzzjonijiet oħrajn. U tibżgħux, għandhom triks kemm trid. Wara kollox, dawn il-ħlejjaq ilhom jiffaċċjaw is-sajf għal ħafna miljuni ta' snin, ħafna qabel ma tfaċċa l-bniedem fid-dinja. Xi pjanti, per eżempju n-Narċis u l-Berwieq, inixxfu l-weraq u z-zkuk, u jgħaddu s-sajf reqdin fil-ħamrija forma ta' basla, sa ma terġa' tasal ix-xita. Ħafna oħrajn, bħall-Peprin u l-Lellux, jgħixu ħajjithom kollha fi staġun wieħed u sa ma jasal is-sajf ikunu kibru, tellgħu l-weraq, fetħu l-fjuri u għamlu ż-żerriegħa. Imbagħad imutu kuntenti li ħallew warajhom eluf jekk mhux miljuni ta' żerriegħa biex jinbtu fil-ħarifa. Kif nitgħallmu fil-lezzjonijiet tax-Xjenza, il-pjanti jitilfu ħafna ilma mill- weraq. Għalhekk xi pjanti jkabbru l-weraq fix-xitwa u r-rebbiegħa, u għas-sajf inixxfuhom għal kollox u jikkonċentraw biex ikabbru l-fjuri. Hekk jagħmlu l-Pankrazju u l-Għansar. Pjanti oħrajn, bħax-Xorbett u s-Sedum, jaħżnu l-ilma fil-weraq ħalli fis-sajf ikollhom x'jixorbu. Ħafna pjanti tal-Mediterran, fosthom iż-Żebbuġ u l-Ballut, jagħmlu weraq żgħir u bellusi minn taħt. Dak il-bellus huwa saff folt ta' pil ħalli l-ilma li jkun ħa joħroġ mill-weraq jinqabad fih u ma jintilifx. Nista' nibqa' sejjer, u għadni lanqas bdejt fuq l-annimali, li: wkoll għandhom. it-triks xi frisk… tagħhom. Imma ma baqagħlix fejn niktebl Ċaw ħbieb, gawdu l-vaganzi u toqogħdux ħafna fix-xemx. Jew qagħad fix- xemx u saħanlu moħħul għandha fejn tikber. Il-kristallina (crvstal plant) hija pjanta rari ħafna f'Malta. Hija rari għax tikber fl-għaram tar-ramel (sand dunes) jew f'ħamrija ramlija max-xtut. Dawn l-ambjenti ftit għandna minnhom f'pajjiżna, u għalhekk il-Kristallina ma tantx Ritratt ta' Victor Falzon Is-Sagħtar jagħmel fjuri bil-gzuz, għalhekk iħobbuh l-insetti, bħal dal-Farfett tal-Anġlu. Editorjal Aħbarijiet Il-Gawwija Prima Ambjenti u Residenti 4 Attività Intervista max-Xewk Isfar Niltaqgħu ma' 5 Rettili Arti u Ittri Paġna Falko Xlendi u Wied il-Kantra il-Kumixaii Ċentrali il-Klabb Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa, u attività ambjentali. Kull xahrejn noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa li tAL-NDVI BirdLife Bħalissa fil-Klabb MALTA qegħdin xi 1000 membru u s-sħubija hija €7 fis-sena. ilSKuntatt Ta' Xbiex XBX 1120 imejl tal-magażin il-huttafa0Obirdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org VO/0052 OBirdLife Malta, Ġunju 2014 Disinn u produzzjoni Victor Falzon Stampat għand Poulton's Print Shop Ħames. snin ilu (2009) l-insib tal- għasafar tal-għana twaqqaf. mid-dehra ħa jerġa' jibdal : z; B Hekk hu, mill-ħarifa li ġejja eluf ta' 118 7 L-ispori jkunu a u ig; 8 ħ miġburin nassaba ħa jerġgħu jitħallew jifirxu eluf 6 ; f'għenieqed ta' xbiek biex jaqbdu eluf ta' vrieden Ftit ilu l-ħabib tagħna u 'botaniku /$ Fl ie (greenfinch), sponsuni (chaffinch), Stephen Mifsud sab felċi jikber ila ġojjini (linnet), apparelli (serin), ekri f'xaqq fl-irdum ta' Għawdex. (siskin), griedel (goldfinch) u taż- qabbilha ma' speċi tal-istess razza sab li l-pjanta kienet ftit żebbuġ (hawfinch). differenti minnhom. Jidher għalhekk li l-forma li tikber f'Malta Dan kien pass ta' ġgant lura fil-ħarsien hija razza (forsi wkoll speċi) ġdida u probabbli endemika għall- Imissna nistħu. Gżejjer Maltin. Għalhekk dan il- felċi nistgħu nsejħulu Felċi ta' Malta (Maltese Rockcap Fern, Polvpodium vulgare melitense). Jekk b'iktar studju jsibu li huwa differenti biżżejjed, jista' jiġi speċi għal kollox ġdida għax- xjenzal U għal kollox Maltil Prosit Stephen. l-għasafar minn din id-deċiżjoni 2 Ovvjal Se jgawdu l-bqija ta' ħajjithom jal Il-Gawwija Prima hija l-akbar j snin wara jkunu saru bħall- għasfur li jbejjet regolari f'Malta. Fix-xitwa għadd kbir ta' Tbejjet l-aktar fuq Filfla fejn hemm J Gawwi Prim jinżel mill-Ewropa mal-mitejn par, u kolonji żgħar j biex iqatta' x-xitwa madwar il- oħra fl-irdumijiet. Meta l-frieħ itajru / Gżejjer Maltin. jkunu kannella, sakemm sa ttiet Minn xi snin 'l hawn ħafna gawwi beda jżur il-/andfill tal- Magħtab biex ilaqqat fdalijiet ta' ikel. mormi mal-iskart. Filgħaxija mbagħad, spiss jidher jaqsam l-art f'waħdiet jew qtajjiet żgħar għan-naħa l-oħra ta' Malta. It-tpinġija meħuda mill-ktieb: Għasafar Madwarna, miktub ji. ab apposta għat-tfal. Dal-ktieb jiswa €5 u tista' tixtrih mingħand il- ke) BirdLife jew billi żżur ir-riservi naturali tal-Għadira jew Is-Simar. la — botaniku z xi ħadd li jistudja l-pjanti żendemiku — annimal jew pjanta li jgħixu biss f'pajjiż jew reġjun wieħed, per eżempju l-Kiwi huwa endemiku għal New Zealandi 8 Spiss tara l-gawwija prima għaddejja bil-lajma minn fuq il-baħar. Fis-sajf tbejjet ma' xi sisienu fuq Filfla, u fix- xitwa ġieli tidher f'qatgħat kbar. l g Il-widnet il-baħar għandha weraq imlaħħam biex jaħżen l-ilma għax fil-blat ftit jew xejn hemm ħamrija. Fis-sajf bikri tiftaħ fjuri roża. Is-sisien ikun fihom xquq u għerien, li bi nhar jistkennu fihom diversi friefet il-lejl, fosthom in-nagħli. 3 għabex dawn joħorġu jaqbdu l-insetti. Arbuxell endemiku li jikber Mur passiġġata sal-irdum u forsi mal-irdum huwa x-xebb. Dan tisma' l-għanja tal-merill tidwi mal- jingħaraf mill-weraq folt qisu blat. Segwi l-għanja u forsi tara ħafna swaba' żgħar imlaħħmin. lir-raġel jitperreċ f'xifer xi blata. PT ġe Il-Ħuttafa 122 : Ġunju 2014 : p4 tġ Il-Ħuttafa 122 : Ġunju 2014 : p5 Ambjenti u Residenti L-iielum Desirċe Falzon F'Malta ċ-ċief ibejjet fi xquq fis-sisien u fihom ibid bajda waħda. Bil-lejl f tista' tisma' l-għajat ta' eluf ta' ċie dieħel minn fuq il-baħar lejn il-bejta. Attent għal xi passa ta' insetti deħlin minn fuq il-baħar. Fost dawn hemm mazzarelli u friefet bħal dal-farfett tax-xewk. Fir-rebbiegħa fuq xi rdum mal-baħar jiftħu twapet ta' fjuri tal-bebuna tal-baħar, Dal ħabitat maqsum fi tnejn. parti ta' fuq tar-ritratt (xellug) hemm is-sies, li jkollu faċċata ta' blat wieqaf bi xquq u anke għerien. Meta jinqasam is-sies jaqa' ġebel kbir li ftit ftit jifforma gorboġ blat taħt is-sies. Dan ngħidulu rdum. F'ħafna sisien u rdumijiet jgħixu diversi pjanti, fosthom uħud endemiċi. Dawn baqgħu jeżistu hemm għax ma ntleħqux mill-bniedem jew minn annimali bħal mogħoż. Ir-ritratt juri l-inħawi ta' ; bajja ħelwa fil-grigal ta' Għawdex. postijiet bil-blat fejn jistkenn matul il-jum. Fl-għabex u anke bil-lejl joħroġ iħuf għall-ġrieden. Kif naghmlu kull sajf, se mmorru dawra bil-lanċa halli niltaqghu ma' koċċ Ċief hekk kif dawn jibdew deħlin lura lejn il-bejtiet taghhom fis-sisien. dekk inkunu b'xortina għandna naraw koċċ mijiet, ujekk inkunu b'xortina hafna forsi naqbżu 1000. Imma naraw koċċ żġur. Basta tiġul Biex tibbukkjaw Data, ċemplu lill-BirdLife fuq 21347644/5/6 (ħinijiet Prezz tax-xogħol). Ċans tibbukkjaw għandkom sa 2 Lulju 2014 imma aħsbulu għax il- Merħba, postijiet jinħatfu. Tfal taħt it-8 snin irid jiġi magħhom xi ħadd kbir (18-r) KIab k Ħuttaf ,;k Iċ-ċiefa, hija, tajra kbira, qisha gawwija. Tgħix ħajjitha kważi kollha, fuq il-baħar, bogħod mill-art. Imma biex tbejjet tfittex xquq u hofor fis-sisien u l-irdumijiet. Eluf ta' ċief ibejtu max-xtut gholjin ta' pajjiżna, f'postijiet fejn b'xorti tajba ma jilħaqhom ħadd. Matul il-jum iċ-ċief joħroġ jistad, u filgħaxija, ma' nżul ix-xemx, jidħol lura, lejn il-bejta biex jibdel mas-sieħeb jew sieħba li jkunu ilhom ġurnata, jew iktar weħidhom fuq il-bajda fil-bejta. Jekk il-baħar idardarkom tieklu xejn sa 3 sigħat qabel il-ħarġa. Għal raġunijiet ta' sigurtà tfal taħt il-5 snin ma nistgħux naċċettawhom £ fuq il-lanċa. Grazzi tal-koperazzjoni. Naħseb ilbist saqajn ommi bi żballi Iswed. ġecaj għall-ewwel ikunu sproporzjonati. Il-Ħuttafa 122 - Ġunju 2014 : p6 $ p f BETĊI Ovster ke p Bonġu, xi ġmiel ta' fjuri għandeki Grazzi ħi, għax qed tiskanta2 Hawn ħafna pjanti bi fjuri sbieħ. Għax ħafna nies meta jaraw ix-xewk ma jindunawx kemm jaf ikollu fjuri sbieħ. Veru, jaħsbu li aħna tajbin biss biex inniggżu. Ma tantx nara xewk bħalek. Jaqaw inti speċi rari7 Iva, ma tantx jiena komuni. Għaliex m'intix komuni Għax l-ambjent li nħobb ma tantx hawn minnu f'Malta X'ambjent tħobb7 Ramel jaqaw Hekk hu, jien nikber l-iktar fl- għaram tar-ramel. Dawk li bl-Ingliż jgħidulhom sand dunes hux hekk7 Preċiż, u f'Malta l-għaram tar- ramel huma rari. Aqtagħli l-kurżità, intom għaliex tkabbru x-xewk7 Ovvjal Biex il-mogħoż u annimali oħra ma jiklulniex il-weraq. Ix- xewk huwa l-arma tagħna. U l-fjuri jfuħu7 Xejn speċjali, jien l-insetti bil- kuluri l-iktar li niġbidhom. Ħa jkolli nħallik. Ċaw. Saħħa, u ara tniggeż. Il-Ħuttafa 122 : Ġunju 2014: p7 Hemm ukoll erba' speċi ta' sriep imma dawk dorniehom m'ilux. Ssssewwa qed tgħid. Kienet Il-Ħuttafa 116. Ma beżaxi F'April li għadda morna ġurnata Għawdex. Fost ħxejjex u annimali li rajna f'wieħed mill-widien kien hemm Bies li kien jidher għadu ferħ għax ma kienx jaf itir. Konna viċin tiegħu xi metru u nofs iżda ma tgerrixx. Biex inkunu ċerti li ma kienx milqut ersaqt aktar ħalli nosservah aħjar. Wara ftit gera taħt xi weraq u zkuk u beda jgħajjat bħalllikieku qed isejjaħ lil xi bies ieħor. Rajna wkoll annimali oħra, fosthom ħuttaf, buful, xaħmet l-art, gremxul, friefet tax-xewk u oħrajn, mazzarelli u varjetà kbira ta' pjanti u insetti. Il-wied kien nadif, milli jidher il-bniedem ftit jersaql Grazzi u nixtieq li ġġibli xi ritratt fil-magażin. Andrċ Deguara €/ Andrċ Deguara Għażiż Andre, Grazzi tar-rakkont u tar-ritratti, u prositl Dak l-għasfur huwa Spanjulett (Common Kestrel), seqer żgħir kuġin tal-Bies. L-imġiba li ddeskrivejt veru qisha ta' ferħ imma staqsejna espert u qalilna li l-għasfur tar- ritratt huwa mara adulta. Kif ma taritx malli ratkom huwa misteru imma probabbli kellha xi frieħ fil-qrib u ma riditx titlaqhom weħidhom. L-Editur Grazzi lill-ħabib tagħna Edward Bonavia għall-kelma tal-espert. Klabb (jew; membru mMintix)inibagħtulek il-ktieb kollhafstampijitaġ ufannima tagħtihommilżkulura 'Din l-offerta tgħodd darba. AJAX Ciijaeblac) is-siżioiija viecja Il-Ħuttafa 122 - Ġunju 2014 : p8 Aral Qtajt xagħrek Bettv2 natura (mhux pets jew pjanti kkultivati) ħa nġibuhom f'dil-paġna. Basta jkunu veru tagħkom. Ibagħtuhom imejl jew bil-posta'. imejl il-huttafaObirdlifemalta.org indirizz BirdLife Malta Ta' Xbiex XBX 1120 f Materjal li tibagħtu bil-posta ma nkunux nistgħu nibagħtuh lura. Fras-servjent Matthew Attard (5) Il-Ħuttafa 122 : Ġunju 2014 p9 l-European Dav of Parks jiġi kull 24 ta' Mejju. L-iskop ta' dan il-Jum hu biex isaħħaħ ir- rabta bejn bniedem u natura. Postijiet protetti għan-natura huma ferm importanti għax ħafna drabi jinkludu annimali u pjanti rari jew vulnerabbli. F'dawn. il-postijiet aħna nistgħu nitgħallmu dwar in-natura jew anke sempliċiment ingawdu s-sbuħija tagħha. Kif tafu mill-aħħar magażin, f'dak l-istess tmiem il-ġimgħa tal-European Dav of Parks aħna tal-Falko wkoll kellna attività fil-park tal- Majjistral fejn għamilna night hike u tgħallimna fuq l-Garnija, tajra tal-baħar li tbejjet fl-irdumijiet tal-park. Il-Majjistral jipprovdi ambjent tajjeb għall-Garni u għal ħafna ħlejjaq oħrajn, fosthom għasafar, insetti u pjanti. Mhux għalxejn huwa sit Natura 2000. Bħal ħafna siti Natura 2000 oħrajn, il-Majjistral ma jeskludix attività tal-bniedem bħal biedja, berdwoċing u passiġġati. Anke kaċċa u nsib isiru f'ċerti nħawi, basta jsiru b'mod sostenibbli. Imma sfortunatament dan spiss mhux il-każ f'Malta. Per eżempju minħabba l-kaċċa fir- rebbiegħa għasafar bħall-Gamiema ma jistgħux ibejtu f'pajjiżna. Issa kellna l-aħbar kerha. li. l-insib mA tal-għasafar tal- għana ħa jerġa' jsir legali. Kieku f'Malta jispiċċa l-insib, speċi bħall-Ġojjin — u l-Apparell żgur ibejtu u l-lista qasira ta' għasafar li jbejtu f'Malta titwal xi ftit. L-ambjent tal-Majjistral u ta' siti protetti oħrajn huwa fraġli. Għalhekk importanti li nkunu responsabbli biex il-ftit postijiet li fadlilna b'bijodiversità għolja ma nitilfuhomx. Il-BirdLife tagħmel diversi proġetti biex inħarsu l-għasafar li jbejtu f'pajjiżna. Per eżempju hemm il-Life-- Malta Seabird Project li jiffoka fuq tajr tal-baħar, fosthom l-Kanġu ta' Filfla u l-Garnija. Hemm ukoll il-proġett APUS — li qed immexxuh aħna stess tal-Falko — dwar ir-Rundun. Bl-attivitajiet li nagħmlu, aħna nixtiequ ninvolvu lilkom il-membri u lil sħabkom kemm jista' jkun. Titilfux dan iċ-ċans tal-ġenn biex tgawdu u tgħinu l-għasafar Maltin. Kaċċaturi TE Francescw ; Bla sens Francesca Bajada Leader Falko FALKO għaċ-Ċief Il-Ġimgħa 4 Lulju 2014 Għandna ħarġa bil-lanċa biex immorru ngawdu mm; ċ-Cief. Aħna l-leaders tal-Falko ħa nkunu hemm rr ukoll. Titiffuhiex. għax esperjenza li: tibqgħu Dettalji paġna 6. lal-pmejjra għer-numnim il-Ħadd 13 Lulju 2014 Ħa mmorru sad-Dwejra (Għawdex) u naqbdu dgħajsa biex inżuru kolonja tar-Rundun Kannelli (Pallid Swift) li: jbejjet fl-għerien mal-baħar. Imbagħad insibu x'imkien fejn ngħumu għawma wkoll. Peress li kollox jiddependi minn kemm jiġu membri, għadna ma kkonfermajniex id-dettalji. Jekk interessati, ikkuntattjawna. Is-sena l-oħra waħda mill-iktar attivitajiet li ntgħoġbot kienet meta ltqajna r-riserva tal-Għadira u wara għamilna barbikju fejn il-bajja. Għalhekk das-sajf ħa nerġgħu nagħmluha. Mhux mixi u maratoni biss, ħaqqna ftit rilassar ukolll U peress li fis-sajf tkun ħafna sħana l-postijiet fejn forsi jkun hemm ftit għasafar huma dawk bl-ilma, bħar-riserva. Għalhekk qabel il-barbikju nagħmlu ftit berdwoċing hemm. Jekk ikun hemm bżonn norganizzaw vann għat-transport lura, għalhekk dejjem ikuntattjawna jekk tkunu ġejjin. quddiem ir-riserva tal-Għadira. 4.30pm. tromba, malja jekk ħa tgħumu, ikel u xorb (mhux alkoħol) għalikom (bbq u faħam f'idejna) xi 10pm. 23 Mejju 2014. Paulo Barreiro, li jaħdem fuq il-Malta Seabird Project, jispjega lil membri tal-Falko fiċ-ċentru tal-Majjistral dwar l-Garnija u x-xogħol importanti li qed isir biex nipproteġuha aħjar. Dejjem infurmana jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko. Ċempel — 99214143 / 99809190 jew ibgħat imejl lil falkoblm0gmail. — 1 com jew ħallilna messaġġ fuq Facebook. a ) Il-Wied. tal-Kantra i kħiaa ah ti ka Fejn qiegjiaeb F'dil-ħarga jmiss li nżuru Sit Natura 2000 f'Għawdex. Din J l-Wied tal-Kantra u widien hija l-bajja popolari tax-Xlendi u l-inħawi tal-madwar, sit li oħrajn. Il-Wied tal-Kantra Ix-Xlendi u l-Wied tal- diġà bdew iżuruh ħafna nies għall-għawm u d-divertiment qiegħed viċin ix-Xlendi u kif Kantra qegħdin max-xatt tas-sajf. Għalkemm ħafna minna forsi nafu bil-bajja taraw mir-ritratt u mill-mappa X fil-lbiċ ta' Għawdex tax-Xlendi, ftit nindunaw li dil-bajja hija l-bokka ta' wied jiżbokka fl-istess bajja. Das- estensiv, magħruf bħala l-Wied tax-Xlendi, li jifrex fuq sit huwa fost l-ikbar meded protetti fil-Gżejjer Maltin. medda sabiħa. Fih area ta' Min qatt żar il-Wied tax-Xlendi jaf kemm hu wied Maqtugħ fil-blat tal-Qawwi ta' Taħt, dan huwa Meddaekbira wied pjuttost fond f'ħafna partijiet, wied li bl-Ingliż insejħulu Il-parti ta' fuq tal-wied tinkludi l-Wied tal- Meta nqisu l-ambjent naturali, importanti li ma nħarsux Lunzjata (fl-inħawi ta' Kerċem). Dan wieħed mill-ftit widien biss lejn sit waħdu, imma lejn is-sistema kollha li ssostni fil-Gżejjer Maltin li minnu jgħaddi l-ilma ħelu s-sena kollha, n-natura f'dak is-sit. Fil-fatt dan is-Sit Natura 2000 jinkludi u li għalhekk għandu ekoloġija speċjali. Fil-wied insibu mhux biss il-bajja imma wkoll il-Wied tax-Xlendi u anke wkoll ħafna għelieqi żgħar imma produttivi immens. F'din is-sistema ta' widien insibu diversi pjanti u annimali interessanti. F'qiegħ il-wied fejn jgħaddi l-ilma u jikber ħafna Qasab jgħix il-Qabru, il- granċ rari tal-ilma ħelu. Hawnhekk jgħix ukoll is-Sangisug Iswed, li fil-Gżejjer Maltin jinsab biss f'das-sit. Fl-irdum u s-sisien ta' dawn l-inħawi nsibu kolonji ta' għasafar tal-baħar bħaċ-Ċiefa u l-Garnija, u popolazzjoni tal-Merill, l-għasfur nazzjonali. Kultant jidhru wkoll xi Bies jew Bies tar-Reġina, illi kieku jitħallew jafu jbejtu ma' dawn l-irdumijiet. Xi partijiet tal-wied huma wkoll importanti għall-għasafar tal-passa, fosthom agretti u rsieset, ħuttaf u sofor. xagħri u sies fel wied bil-qasab B siġar kuluri oħrajn juru art maħduma Il-Wied tal-Kantra Il-Wied tax-Xlendi Il-Wied tal-Għanċija Wied is-Saqwi Il-Wied tal-Lunzjata Wied Siekel Fir-roqgħa mmarkata Ahemm saff interessanti ta' B ma Kif tafu, blat. Dan magħmul Malta nieqsa minn ħafna ċagħaq i fhik mal imwaħħal flimkien. xi ftit minn Das-saff ma tantx hu Hekk hul Dak is-saff j i komuni fil-wiċċ. jissejjaħ konglomerat Sangisug Iswed ambjenti fosforitiku. għall-għasafar, u għalhekk widien bħal dawn huma tant importanti. Fil-fatt il-Wied tax-Xlendi u l-inħawi madwaru huma mhux biss Sit Natura 2000, imma wkoll Sit ta' Importanza Ekoloġika, Sit ta' Importanza Xjentifika, u post b'valur għoli ta' pajsaġġ. Fi kliem ieħor, li kellna nagħmlu lista tal-iktar postijiet importanti għan-natura f'Malta, dawn l-inħawi żgur ikunu fin-naħa ta' fuq tal-lista. Dan is-sit Natura 2000 huwa wkoll importanti għall- flora, b'varjetà ta' ambjenti naturali, fosthom ambjenti influwenzati mill-baħar, sisien u rdum, art agrikola u meded ta' makkja. Fost speċi endemiċi nsibu x-Xebb, il- Limonju ta' Malta, is-Silla Selvaġġa, Widnet il-Baħar u Żigland t'Għawdex Maltese Hvoseris Natura 2000 hija sensiela ta' postijiet madwar l-Ewropa fejn in-natura hija protetta. Hemm iktar minn 27,000 sit Minn dawn, 39 qegħdin f'Malta. Sewwa qallek, ras. Is-sena l-oħra daħlet il-Kroazja fl-Unjoni Ewropea, u hemmhekk għandhom iktar minn 700 sit ieħor. Żigland ta' Għawdex. Dan tal-aħħar huwa ħafna aktar komuni f'Għawdex milli f'Malta, minkejja li bl-Ingliż jismu Maltese Hvoseris. Interessanti li dil-pjanta tista' tittiekel, imma jekk issibuha ara ma taqtgħux minnha, għax mid-dinja kollha iż-Żigland t'Għawdex jinsab biss f'Għawdex u f'xi meded żgħar f'Malta u għalhekk It-Torri tax-Xlendi nbena fl-1650, fi żmien il-Gran Mastru Lascaris. Inbena fid-daħla tal-bajja tax- Xlendi ħalli ebda xini furban ma jazzarda jidħol jistaħba, jistkenn jew iniżżel l-art xi marmalja piratil aħna ngħinuk tfaddal Faddal permezz tal-BOV Voung Savers Account u gawdi minn rati vantaġġjużi ta' imgħax fuq il-flus li ġġemma'. Tingħata karus b'xejn met tkun faddalt €100 fil-kont tiegħek. Ġenituri, nanniet, tuturi jew rappreżentanti legali jistgħu jiftħu dan il-kont biex iġemmgħu għal tfal żgħar. Impenn lejn is-suċċess tiegħek