Dokument tal-1841 dwar l-Istatwa ta' Santa Marija ta' Antonio Chircop Semestre II li ġie ppublikat fl-4 ta' Ottubru 1841 mid-Ditta TIP. DI F. CUMBO ta' Strada Sant' Ursola No. 208, Valletta, Malta teżisti minjiera ta' informazzjoni dwar l-oriġini tal-Parroċċa tal-Qrendi. F'dan id-dokument miktub bil-lingwa Taljana, eżattament f'paġna 321, insibu LE CONVERSAZIONE DI FILOTEO, Conversazione CXLIIi seħħet fis-27 ta' Settembru 1841. Il-konversazzjoni tiftaħ billi Aristomeno jirrakkonta kif hu għamel żjara fil-Parroċċa tal-Qrendi fis-26 ta' Settembru ta' dik is-sena u mar fil-Kappella ta' San Mattew tal- Magluba u anke żar il-Knisja Parrokkjali taħt it-Titolu tal- Assunzjoni ta' M.V. Filoteo jgħaddi biex isemmi l-problemi tal-parruċċani tat-tlett irħula, Crendi, Manin u Leu biex jattendu għall-quddies fil-Parroċċa taż-Żurrieq li kienet mil 'il bogħod. Huwa jsemmi kif Monsignor Fra Baldassare Cagliares kien ħareġ digriet bid-data tal-15 ta' Frar 1618 fejn qata' t-tlett irħula minn mal-matriċi taż-Żurrieq u fit- 18 ta' Frar tal-pussess lil Don Salvatore Burlċ, neputi tal- Kappillan taż-Żurrieq Don Nicold Burlo. Filomeno jgħid li malli nħatar it-tieni Kappillan, Don Giam-Battista Camilleri, kitba ta' Martin Formosa Bi Id-diploma nħarġet mill- Arciconffraternita di Roma fi żmien il-Papa Urbano VIII fl-10 ta' Marżu 1629. It-tieni Fratellanza li twaqqfet kienet dik tas-Santissimo Sacramento fil-31 ta' Lulju 1630 fi żmien il- pontifikat tal-istess Papa Urbanu VIII. Fost ħafna indulġenzi marbuta ma' din il-Fratellanza nsibu li l-fratelli kienu jerbħu 7 snin indulġenzi jekk iżuru s-Sagrament fil-Festa ta' Santa Marija. It-tielet fratellanza msemmija mwaqqfa fis-7 ta' Diċembru 1736 hija dik iddedikata lin-Nostra Signora della Consolazione popolarment imsejjħa taċ-Ċintura. Fid- Diploma maħruġa fl-24 ta' April 1736 mill-Priore Generale dell' Ordine degli Eremiti Agostiniani F. Nioccolo' Antonio Schiaffinati hemm elenkati l-indulġenzi kollha li ġew konċessi minn diversi Papiet. Huwa jgħaddi biex jelenka diversi għaqdiet oħrajn li ġew soppressi maż-żmien. F'paġna 326 sewwa sew f'Conversazione CXLIIL, Filoteo jgħaddi biex jitkellem dwar il-Corpo Del Glorioso Martire San Celestino u dwar l-istatwa Di Maria Vergine Santissima Assunta in Cielo. Huwa jgħaddi biex jgħid: mwieled il-Qrendi stess, huwa ħaseb biex jibni Knisja kbira biżżejjed sabiex taqdi l-bżonnijiet tal-parruċċani. Huwa għażel il-post fejn kien hemm diġà żewġ knejjes antiki ddedikati lill-Assunzjoni u lil Sant'Antnin. Dawn twaqqgħu fl-1620. Il-knisja l-ġdida kellha forma ta' salib latin u din tlestiet fl-1630. Il-Knisja l-antika tal-Assunzjoni kienet fejn hemm in-nava prinċipali filwaqt li fejn kien hemm il-Knisja ta' Sant' Antnin, jiġifieri fuq il-lemin inbena ċimiterju filwaqt li fuq in-naħa l-oħra nbniet sagristija. Dan ix-xogħol kollu tlesta sa l-1655. Fl-1668 inbeda ix-xogħol fuq il-kampnar li tlesta fl-1679. Filoteo jgħaddi biex jirrakkonta kif dan ix-xogħol kollu li ħa 57 sena, twaqqa' biex tinbena knisja akbar. Din id-deċiżjoni ħadha l-Kappilan Don Domenico Formosa fost ċertu tgergir mill-parruċċani li kienu għamlu ħafna sagriffiċji personali biex bnew l-ewwel knisja. Ġie avviċinat il-famuż Arkitett Gafà u x-xogħol inbeda fl-1685. Il-kor tlesta fil-Festa tar-Rużarju tal-1691. Ix-xogħol waqaf għal 4 snin u fis-16 t'Ottubru 1695 inbeda l-ġenb tax-xellug. Kien hawn li twaqqgħu xi ġnub biex terġa titwessa l-knisja. Il-bini kollu tlesta fl-1712. F'paġna 324. Filoteo jgħaddi biex jirrakkonta dwar it- twaqqif tal-fratellanzi fil-parroċċa tal-Qrendi. L-ewwel fratellanza kienet dik tal-Beatissima Verġine Maria Aoċietiż oMażikadi Ġżv a Din id-dikjarazzjoni nkitbet fid-29 ta' Settembru 1841 fejn tikkuntrasta ma' dak miktub minn Pietru Pawl Castagna fil- ktieb tiegħu dwar l-istorja ta' Malta fl-1890. Castagna jikteb li Santa Marija V. saret fl-1840 minn Mast' Anton Chircop — Isolan'. Il-fatt li Filoteo kien kiseb ħafna informazzjoni mill- ''archivio parrocchiale' fl-epoka meta saret l-istatwa jwassal biex tgħid lid-data ta' Filoteo jiġifieri 1838, tista' tkun aktar eżatta minn dik ta' Castagna li kiteb il-ktieb tiegħu 50 sena wara. Barra hekk teżisti ħafna informazzjoni fil-ktieb ta' Castagna li mhix eżatta. Raġuni oħra għaliex Santa Marija tal-Qrendi setgħet inħadmet fl-1838 u mhux fl-1840 huwa l-fatt li fit-8 ta' Ġunju 1840 Chircop lesta l-istatwa tat-Trinità li hemm fil-Parroċċa tal-Isla li ġiet ordnata fl-1838. Żgur li l-ebda skultur tajjeb kemm hu tajjeb ma seta' jlesti żewġ statwi impekkabbli bħal dawn f'sena waħda. ' P.P. Castagna, L-Istoria ta' Malta bil-gżejjer tagħħa, 2 ed., 1890, IIL, p.206. Ħajr: Nikol Abdilla