Fil-ktieb tan-Numri, Mosċ jiġi msejjaħ 'qaddej' kelma li fil-Bibbja tfisser ħafna għaliex il- qaddej irid jiddisponi ruħu għal ħafna u ħafna xogħol. 'Mhux hekk ma' Mosċ il-qaddej tiegħi, il-bniedem li fdajtlu dari' (Num 12,7). Dan it-titlu prestiġjuż u fl-istess ħin ta' responsabiltà jerġa' jidher fid-Dewteronomju. 'U hemm miet Mosċ, il-qaddej tal-Mulej fl-art ta' Moab, bħalma ried il-Mulej' (Dt 34,5). L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 21 Fl-ittra lil-Lhud ukoll dan il- leġislatur Mosċ jerġa' joħroġ għad-dawl. Mosċ hawn jiġi mfaħħar għall-fidi tiegħu, mhux biss imma saħansitra 'ma riedx jissejjaħ bin it-tifla tal-Fargħun' (Lhud 11,24). Biss meta mxebbah ma' Kristu, Mosċ inaqqas ħafna mill-qawwa tiegħu. Tassew li Mosċ kien fidil fid-dar kollha ta' Alla bħala qaddej, u dan għamlu b'xhieda ta' dak li kien għad irid jgħid Alla' (Lhud 3,5). Għalhekk tkun ħaġa sewwa li wieħed jifli sew ħajjet dan il- personaġġ u jara fejn matul il-mixja fid-deżert, Mosċ wera tassew li kien qaddej ta' Alla u tal-poplu afdat f'idejh. L-intimità li għadda minnha Mosċ kemm meta sab ruħu quddiem l-għollieq jaqbad, meta kien fuq is-Sinaj, kif ukoll meta ġie wiċċ imb wiċċ mal-Arka, dan kollu ssarraf f'qadi tanġibbli mal-poplu. Dan il-ġens kien għadu kemm qasam il-Baħar tal- Qasab. Kompla għal mixja ta' tlitt ijiem sħaħ, iżda fl-aħħar beda jgerger għaliex naqaslu l-ilma (Eż 15,23). Issa din il-problema tal-ilma aktar u aktar fid-deżert ħami u ħarr tas-Sinaj kienet tassew problema qawwija, waħda mhux la kemm iġġerragħha. Mosċ qatt ma għaddielu minn moħħu li bħala mexxej se jkollu jħabbat wiċċu ma' din id-diffikultà hekk kbira. Mosċ ried iva jwassal u jdaħħal in-nies fl-Art Imwiegħda. Kien wisq preokkupat dwar danl Tant li tfaċċat problema oħra, u anqas b'din ma ntebaħl Din id-darba kien hemm in-nuqqas tal-ħobż (Eż Element ieħor indispensabbli għall- għejxienl U mingħajr ma xtaq, Mosċ hawn ukoll sab ruħu f'bawxata oħra. jirnexxilu qatt ixebba' tant eluf ta' nies u bhejjem f'dak id-deżertl Man-nuqqas tal-ħobż inħass ukoll dak tal-laħam (Eż 16,8-12). Mela l-ewwel u forsi l-aktar servizz elementari li kellu jerfa' Mosċ kien dak tal- ħtieġa għall-ilma, ħobż u laħam. Iżda l-fidi msieħba mal-intimità li Mosċ kellu u wera f'Alla għamilha bil- fiduċja, b'responsabiltà u bil-ferħ. Waqt dawn il-mumenti tqal u ta' qtigħ ta' qalb, ta' konfużjoni u għeja, jidħol sew fix-xena ħaten Mosċ nnifsu, Ġetru. Mosċ kellu assolutament bżonn tal- għajnuna. Il-vjaġġ kien tqil ħafnal Nies ġejjin u sejrin quddiem Mosċ biex dan il-mexxej iħejjinhom u jagħtihom il-pariri siewja tiegħu. 'Għax qiegħed 22 $ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2019 bilqiegħda waħdek u l-poplu wieqaf quddiemek minn filgħodu sa filgħaxija2 Tinkedd int u jinkedd il-poplu li hawn miegħek. Għax dan ix-xogħol hu wisq għalik' (Ez 18,14. Ġetru kien bniedem prattiku ħafna, tant li ħareġ b'soluzzjoni tassew meħtieġa u prattikabbli, soluzzjoni li ħalliet tassew il-frott meħtieġ. Ara x'parir ta Ġetru lil Mosċ: 'U int tagħżel nies ta' ħila mill-poplu, nies li jibżgħu minn Alla, nies ta' fiduċja u jobogħdu r-regħba; u qegħedhom kapijiet' (Eż 18,21). Dan huwa prinċipju li jissejjaħ tas-sussidjarjetà. Mela minn din l-esperjenza Mosċ tgħallem u kkonkluda li hu mhux kapaċi jagħmel kollox waħdu tajjeb: Il- fiduċja f'Alla li sejjaħlu għal dik ir-responsabiltà kienet titlob ukoll minnu sens qawwi ta' fidi f'Alla; Hekk Mosċ kompla sar realistiku ħafna u prattiku fit-telqa tiegħu lejn u ma' Alla ta' Abraham, ta' Iżakk u Ġakobb. Aktar ma beda jgħaddi żmien minn fuq Mosċ, u allura l-esperjenza tal-ħajja aktar għamlitu raġel matur, Mosċ induna li fost il-ħafna attivitàjiet favur il-poplu afdat f'idejh, kien hemm bżonn ukoll tat-talb. Anzi hu ra l-qawwa u l-henali jħoss min jitlob bil-fiduċja u bil-qalb lil Alla wieħed, ħaju U hawn kienet waħda mid-differenzi kbar bejn l-allat li Mosċ kien imdorri jħabbat wiċċu magħhom l-Eġittu u Alla tal-Lhud, Alla li jista' kollox, Alla, wieħed, ħaj u veru. Bosta huma l-okkażjonijiet fejn Mosċ b'fiduċja fuqu jitlob 'l Alla biex jaħfer ħtijiet il-poplu. Eżempju ċar seħħ fil-ġlieda qalila li kellhom il-Lhud kontra l-Għamalekin. Mosċ kien qed jitlob u idejh iżommuhomlu Aron u Ħur il-Lhud kienu minn fuq; meta Mosċ kien jieqaf, kienu l-Għamalekin minn fuq (Eż 17,11-12). Il-perseveranza fit-talb ta' dan il-leġislatur kompliet toħroġ għad-dawl meta idejn Mosċ 'baqgħu L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 23 sodi merfugħa sa nżul ix-xemx' (Eż 17,12). Hekk Ġożwċ rebaħ il-gwerra grazzi għall-interċessjoni ta' Mosċ. Dan il-każ ta' talb, u l-qawwa tiegħu ħafna snin wara jirrepeti ruħu fil- każ ta' Zakkarija u martu Eliżabetta. Gabriel qallu sew ħafna u mingħajr ebda tlaqlieq lil Zakkarija: 'Tibżax Zakkarija għax it-talba tiegħek instemgħet: martek Eliżabetta se tagħtik iben, u inti ssemmih Ġwanni' (Lq1,13). L-istess ħaġa ġara minn Pietru meta dan kien marbut sew fil-ħabs: 'Pietru, meta dan kien marbut 'b'żewġ ktajjen' (Attil2,6a) fil-ħabs f'Ġerusalemm. Fuq in-naħa l-oħra kien hemm il-Knisja titlob għalih bil- ħerqa. għaliex Pietru b'għaġeb kbir inħeles mill-ħabs. Il-qadi sħiħ ta' Mosċ lejn il-poplu tiegħu jkompli jidher f'każ erojku ieħor tassew. Mosċ hawn qed igħix l-esperjenza tal-poplu tiegħu stess qisu wieħed minnhom. Il-poplu reġa' dineb bil-qawwa kollha meta għamel għoġol tad-deheb. Għalhekk il-kastig kien tassew imminenti. U mill- ġdid indaħal Mosċ quddiem Alla biex dan jaħfrilhom. U dan ma kienx biżżejjed għaliex Mosċ talab lil Alla biex il-kastig jieħdu huwa wkoll flimkien man-nies. 'Imma jekk ma taħfrilhomx ħassarni mill-ktieb li inti ktibt' (Eż 32,32). Hawn il-kelma 'ħassarni' tfisser ibgħatli l-mewt. Mosċ kien lest tassew li jissagrifika ħajtu għall-poplu li tiegħu kien responsabbli minnu. Att tassew erojku għal- leġislatur Mosċ. Fl-ittra tiegħu lir-Rumani San Pawl ukoll joħroġ għad-dawl eżempju li jixbah perfettament lil dak ta' Mosċ: 'Nixtieq li kont jiena stess maqtugħ minn Kristu minħabba f'ħuti, nies ġensi skont il-ġisem' (Rum 9,3). Dan il-qadi ta' Mosċ lejn u mal-poplu tiegħu huwa tassew wieħed rari; anzi att erojku. Mosċ wasal sa dak il-waqt li jsir vittma għal ġensu, biex ipatti fl-ogħla grad għall-poplu tiegħu. Dan hu tassew servizz ta' qadi fit-talb. U Mosċ seta' jasal sa hawn grazzi għall-intimità li kontinwament kellu ma Jaħweh. 24 $ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2019 Din il-kwalità ta' servizz kienet waħda primarja u dominanti fis-servizz li offra Mosċ lill-poplu. Nafu li l-akbar u l-ogħla missjoni ta' dan il-leġislatur kienet ix- xandir f'waqtu u barra minn waqtu tal-Kelma. Fil-ktieb tad-Dewteronomju wieħed jista' jikkonkludi kemm dan kien tassew veru. Ben Sirak jagħżel u jgħolli ħafna lil Mosċ fil-ġieh dejjem grazzi għal din il-missjoni ta' għalliem u xandar. Dan ġara għaliex Mosċ kien imbierek minn Alla u mill-bnedmin. 'Għall-kelma tiegħu għamel l-għeġubijiet u tah glorja quddiem is-slaten; tah il- kmandamenti għall-poplu tiegħu u wrieh xi ħaġa mill- glorja tiegħu. Qaddsu għax kien fidil u umli, għażlu minn fost il-bnedmin kollha. Semmagħlu leħnu, u daħħlu fid-dalma, u wiċċ imb wiċċ tah il-kmandamenti, il-Liġi tal-ħajja u l-għerf, biex jgħallem lil Ġakobb l-ordnijiet tal-patt, u d-digrieti tiegħu lil Israel (Sir 45,3-5). Ta' min isemmi wkoll dak il- passaġġ li minnu Mosċ beda s-servizz tal-Kelma mal- poplu tiegħu: 'Mosċ tela' ħdejn Alla, u l-Mulej sejjaħlu mill-muntanja u qallu: 'Dan għid lil dar Ġakobb u għarraf lil ulied Israef' (Eż 19,3). F'dan il-kuntest hawn riferenza ċara għad- dekalogu u għal-Liġi qaddisa tagħhom il-Lhud. Minn dak il-waqt 'il quddiem, Mosċ għex għas-servizz tal-kelma ta' Alla fdata lilu biex hu jgħaddiha lin-nies afdati lilu. L-awur tal-ittra lil-Lhud fi ftit kliem jesprimi dak li fir-realtà kien tassew Mosċ: ''Tassew li Mosċ kien fidil fid-dar kollha ta' Alla bħala qaddej, u dan għamlu b'xhieda ta' dak li kien għad irid jgħid Alla' (Lhud 3,5). Mosċ kien tassew qaddej fid- diversi toroq fuq imsemmija. Din ir-responsabiltà hekk wiesgħa ta' ħidma, turi kemm Mosċ kien tassew bniedem ta' min joqgħod fuqu, wieħed li tista' tafdah: U dan għaliex Mosċ kien sar kollox mal-poplu ta' Israel grazzi għall-intimità li kiseb matul iż-żmien. Mosċ seta' jkompli dan il- qadi kollu minkejja l-bosta difetti li kellu, seta' jġib fi tmiemu u sal-aħħar dan ix-xogħol għaliex kellu fidi f'Alla li sejjaħlu għal din il-missjoni u grazzi għall- intimità li akkwista matul iż-żmien. L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 25