Ħelsuha b'wiċċ il-ġid Fost dawk li qalbu l-ħamsin, naħseb li għad fadal min jiftakar li biċċa mix-xogħol tal-Maġistrati tal-lum, kienet f'idejn is-Sindkijiet ġo d-distretti tar-rħula kbar tagħina. Is-sur Federik kien skrivan ma' wieħed minn dawn is-sindkijiet li qegħdin insemmu, Iż-Żejtun kien wieħed mill-ewlenin; u l-iskrivan tas-Sindku kien fgat sa mnieħru bix-xogħol; wara nofs-inharijiet kien iċappaslek sas-sitta kul- jum rasu mgħaddsa jikteb fuq dik l-imbierka ta' skrivanija, jishar bid-dawl tal-lampa. Darba, is-sur Federiku talab lis-sindku jtih is-sensja jmur il- belt biex jaqdi teitifa xogħol u għall-erbgħa jarġa' jkun iż-Żejtun. Sat-tlieta kien ħeles mill-qadja u telaq u kollox għal taħt putirjal fejn ħalla lil Paċikk iż-Żokri jis- tennieh, bil-ponija u l-karettun taċ-ċinga. Daqqu l-erbgħa, l-erbgħa u kwart… u nofs… is-sur Fe- derik m'hemmxli jitfaċċa 'ħiereġ minn Putirjal. Trid tara ż-Żokri jħoll u jdawwar, mifxul, id-dendula ta' terħa u jirfidha f'tariha u jehmiżha ma' qaddu jistenna bla sabar lis-sur Federik l: Dana ż-Żokri kien taġel qerqni… wiċċu għarka zift u mkemmex, kull xoffa daqshiex u ħuġbejh sfiq sewwa, b'erba' żajbriet twal u mitluqin fuq xofftu liebes, imdendel u maħmuġ ġmielu, Jekk tħares lejh jitbissem kien ibeż- żgħiek, aħseb u ara mbergħien u mifxul, għax l-iskrivan tas-sindku, għenilli kellu jiġi fl-erbgħa u daqqu l-ħamsa nieqes kwart u dan l-imbierek ta' skrivan ma deherxt U s-sur Diku7 Dan l-imbierek iltaqa' ma' Ħabib, u dan kaxkru l-każin, u fiajru, ma' xi erbgħa ofira, jintasab fuq mejda għal-logħob. Daqqu lerbgħa u s-sur Diku għadu ma fiasibx biex jitlaq lejn ir-raħal; nesa, bħallikieku qatt ma kien li ta l-kelma lis-Sindku u Paċikk kellu jistennieh taħt Putirjal: daqqu l-ħamsa u s-sitta wkoll, li dalam b'ruħ ommu u missieru u għadu ma nqalax minn fuq il-mejda tal-logħob. Kif jinkar- mu wara l-karti l-lagħabal: Huma ma kinux weħidhom biex ngħiduha kifinhi; qatra wara qatra u x-xorb qatt ma ntaqa', rashom salinet u nsew kollox l iż-żmien ma jagħtix żmien u ma jistenna 'l ħadd; nofs il-lejl bomm u għadhom sturduti fuq il-logħob. WKif.. nofs-il-lejl F' qal l-iskrivan lis-sur. Tonna, dak li kien stiednu l-każin, u s-sindku… u ż-Żokri 1- Kif irrid immur ir-raħal dal-ħin 9'' Kien irxix u dlam ċappa. UĦudha kif tiġi/' qallu s-sur Tonna fiabibu; ''il-lejl ikolli nitqanna bik jien—nitwieżnu kif nistgħu u bil-qalb it-tajba nitkarkru lejn id-dar tiegħi'' Hekk għamlu; telqu lejn Mar- samxett imxenglin, għax it-tnejn kienu Ħarquha t-tewma; bit-tbatija fl-aħħar waslu d-dar tas-sur Tonna. Borma bejn l-ixirka jew maliruqa jew miksural u Tonna u Federik, ħarqu t-tewma u kisru r-rġulija 1 Kien nhar San Nikola; dak in-nhar il-qaddejja kienet battlet minn hawn il-lejl u telgħet is-Siġġiewi għall-festa: tĦabat sewwa,' qal bejnu u bejn ruħu s-sur Ġulinu, hekk kien jismu s-sur Tonna. Lil Federiku tah l-għorfa tal-qaddejja, u hu tela' fuq inbajja tarġa tarġa, u ntefgħu t-tnejn fis- sodda sturduti u mdaħdħin bix-xorb u l-logħobl Għall-ħabta tal-ħamsa, is-sur Ġolu jtih bħal ferħ ta' ġenn—iqum imdagħidagħ u mbergħen, jilbes f'radda ta' salib u f'kemm ili ngħidlek kien quddiem is-surġent tal- għassa tal-qorti. t'isfel iwassal (1) lis-sur Federik li sabu ġo daru dal-lejl bla ma jaf kif, u li ġie biex jisirqu u jiksirlu għonqut Kienet l-imqata tas-sakra. Is-sur Tonna żied igħid lis-surġent:— M'hemmx żmien x'nitilfu—il-għadu qiegħed f'dari. ' Is-surġent mexxa r-rapport dlonk, u bagħat bilġri għall- maġġur. Dana u s-surġent kienu t-tnejn ħbieb u jafu sewwa lit-tnejn min-nies tal-ġrajja tagħna. Kull reħma għajnuna, iżda s-servizz, servizz: u t-tnejn wettqu dmirhom bil-ħaqq, għalkemm nixfin bil-għaġeb, kif dawn iż-żewġt iħbieb u galantomi, kellhom xi jgħidu bejniet- hom hekk bl-ikrah: żewġt irġiel fuq l-irġiel u li qatt ħadd minn- hom ma rifes il-għatba tal-qortit Sewwa jgħidu, li l-għali jkun imsiefer. Il-maġġur kellu jaqdi dmiru u niżel sad-dar tas- sur Tonna Marsamxett biex igħarbel dak li kien ġralhom. Hemm isib lis-sur Federik mitfugħ fuq sodda bil-ħwejjeġ b'kollox qisu bhima, irqiq donnu magħseb musfar. magħlub u wiċċu misbuk. UIkollok tiġi miegħi l-Qorti/' qallu l-maġġur wiċċu mqarras, u taptaplu fuq kitfejh. Fil-Qorti 7… u hawn fejn aħna 2… din x'biċċa hi 2.7 u jħares lejh miblugħ. 'Isqini u staqsini,' jgħid il-qawl malti, iżda is-sur Fe- derik, billi ma kienx imdorri jżanbarha, ilsienu bħal żammlu u moħħu ħfief għax ma għarafx iwieġeb għall-mistoqsijiet li l-maġġur ried bihom igħarblu… ma qalx filief—''hawn fejn aħna l.. dawn xi bċejjeċ huma l… tlift flusi… iċ-ċitaz- zjonijiet tas-sindku L..' Is-sakra kienet għadha ma għaddit- lux għal kollox: u bit-tielgħa u n-nieżla, karkru miegħu u qaflu tafit il-muftieħ, sa ma jsir il-ħin. L-għaxra kienu għadhom ma daqqux; is-sur Ġulin, kien qed itejjex. tiġieġa xiħa, u l-qaddejja raddet il-buqa jew borma għal belgħa meraq tajba, billi dak in-nhar ma kienx iħossu fiha fuq tierfira bħal dik; u x'inhu jintef u jberren f'moħħu fuq li ġralut' Fis-siegħa u l-ħin, jitlaq it-tiġieġa ġoż-żinġlu li kellu quddiemu, għadda idu minn fuq moħiħu bħal mesaħ b'subgħajh il-għaraq li xaqq għalih, waqt li kien għaddej minn għala moħħu r-rapport għelti li kien għamel u, bħal wieħed li ftakar xi ħaġa ta' l-ikbar fejda, itir minn fuq ix-xriek li kien minsub fuqu, u f'inqas minn kemm tgħid kredu libes u telaq jiġri lejn il-Qorti. Is-sur Ġulinu ġie fiha, li kulma qal lill-maġġur ma kienx ħlief ferli-ta'-ġenn li tah f'rasu, għalla tas-sakra ma' ħabibu Federik, u stqarr kollox lill-maġġur. Dan ferali minn qalbu li l-biċċa ma għaddietx ilquddiem, u sal-ħidax, is-sur Federik u s-sur Anġolin kienu flimkien. Raddew il-ħajr lill-maġġur u ħarġu bħal żewġt itfal id f'id mill- Qorti, u niżlu ħadu l-aħħar qatra minn għand Peppi tal- Kirxa li kien dak iż-żmien bil-ħanut tax-xorb fit-trieq Irjali kantuniera inat-trieq ta' San Ġwann fejn sa ftit ilu kien hemm l-istabiliment ta' Saverina. Is-sur Angolin, għal kemm qatt ma fehem li jagħmillu ebda fisara, talab maħfra lil ħabibu u t-tnejn ħalfu, li qatt iżjed, f'ħajjethom ma jżidu la jixorbu ż-żejjed lanqas iħarsu lejn il-karti tal-logħob. Is-sur Federik kien għad fadallu jsewwi xturu mas- sindku; iżda jgħid sewwa l-qawl: alijar ħabib is-suq tminn mift skud ġewwa s-senduq; għax it-tabib Baldakkin, ħabib ta' ġewwa tas-sur Federik, sewwa l-bixkla mas-sindku, Ħelsuha b'wiċċ il-ġid, iżda qatt ma nsewha din il- praspura li ġratilhom u lanqas il-kelma li taw lil xulxin.