Din il-ġimgħa ma ġieni f'moħħi ebti suġġett speċjali biex nitħaddet fuqu ma- għkom, Għalhekk iddeċidejt li mmur Sar Biblijoteka Pubblika — avolja t-taraġ tagħha beda jkiddni xi ftit — tlabt lill-irtkarigati jġibuli xi gazzetti ta' mitt sena ilu. L-inkari- gati, li issa drawni mfittex fl-għanqbut, bir-rieda tajba tagħhom u bil-ġentilezza ma- dajr qdewni. Bdejt naqra xi aħbarijiet li setgħu jinteressaw. lilna, li ġraw f'nofs x-' xahar. ta' Settembru tal-1877. U bħan-naħ la ser ragħtikom ftit għasel. L-ewwel ma waqa' qud- 'diem għajnejja kien artiklu fi 'Il Portafoglio Maltese' tas-17 ta' Settembru, li kien igħid li f'Malta kien hawn il-bizgħa li, għalkemm, fil- bogħod, setgħet tiskoppja l-marda tal-kolera. Għal- hekk l-Editur għamel ap- pell lill-Gvern biex jieħu l-passi meħtieġa ħalli tin- zamm 'l bogħod minn Gzi- ritna dik il-marda kerha, u fil-kaz li tidħol ' ħalli ma tinxteridx u. ssir epidemija. Kellu, raġun l-Editur ja- għmel dik it-twissija, għa- 'liex 40 sena qabel, fl-1837, 'Malta ħasset l-effetti koroh ta'dik il-marda li xterdet u qerdet aktar minn 44000 ruħ. Fuq din il-marda tkellimma meta ktibt dwar Wied: Għammieq. L-Editur qal li l-prekaw- zjonijiet li wieħed jieħu m' huma qatt. bizzejjed u talab lill-Kumitat tas-Sanita' biex iħejju nies biex fihom tista' ssir il- Kwarantina f'kaz ta' demija. B'kumbinazzjoni, sewwa dal-ġranet, qegħdin naqraw dwar il-vittmi ta' dik ilmarda. li qegħda tin- xtered fis-Sirja. Sa nhar il- Hadd li għadda, qalulna l- gazzetti, kienu nqerdu 68 ruħ u ma dawn zdiedu 38 kaz ieħor. Illum: ma hawnx il-bizgħa ta' mitt sena ilu. Iżda l-Awtoritajiet Sani- tarji m'għandhomx : jonqsu li jieħdu l-passi meħtieġa biex dik il-marda ma tmissx lill-gzejjer tagħna. ILIGIZWIET : JFERGGHU JIDĦLU Aħbar oħfa interessanti kienet dwar il-Gizwiti f' Malta. Wara li tkeċċew Minn Malta fl-1768 mill- Grammastru Pinto, il- Gizwiti, li baqgħu dejjem mixteqin mill-Maltin, ir- nexxilhom jerġgħu jidħlu Malta fl-1845 u fetħu 'Boarding School fl-Imdi- ma, għalkemm ma naqsetx xi oppozizzjoni mill-Gvern u minn: xi Maltin politikanti fih 8 patrijiet Irlandizi u 77 Maltin, immexxijin mill- 'Gizwita Irlandiz: Bartholo- L-iskola postijiet'suret in tnizzlet il-Belt fl-1851; izda tgħalqet erba; snin wara. Fl-1860, il-Gizwiti ta' Pa- lermo: tkeċċew minn pajjiz- hom u ġew, igħammru. L-Arċisqof Pace Forno tahom id-Dar ta' San Kalċi- donju fil-Furjana ' biex jgħammru fiha. Fl-1866, marru Għawdex ħa jmex- xu s-Seminarju ta''dik id- Djoċesi ġdida, li kien għa- du kif infetaħ u serva ukoll ta' 'Boarding Schoof'. Kien fl-1877 — mitt sena im — li l-Gvernatur Stra- ubenzee ta' permess lill- Gizwiti Nglizi biex. jerġ- għu jiftħu skola oħra sew- Wa sew fil-post fejn qabel kien hemm il-Missjoni Pro- testanti, f'San Giljan. U fl- 20 ta' Settembru ta' dik is- sena si Il Portafoglio. Mal- tese' ħabbar il-programmi skolastiċi ġodda. l T'tI3'ta' Settembru; 7 Editur tal-Oggi' kiteb li ħu mar izut it-Tijatru Rjal, fejn ix-xogħlijiet tal-bini l- ġdid kienu għoddhom was- lu biex jispiċċaw. Infatti, it-Tijatru ġie inawgurat fil- 11 ta' Ottubru 1877. Ma nafx jekk semmejtul- komx darb'oħra l-ħruq ta' dak it-Tijatru li nħaraq waqt prova ta' opra ġdida iħa 'La. Hadd ma korra, izda t'Tijatru nħaraq kollu minn ġewwa fi ftit sigħai. L-artiklu ifaħħar lill- kuntrattur Anglu. Penza, 'i bena s soffitt taz-zingu. Dan kien xogħol ġdid għal Mal- ta. Il-Gvern Ingliz offra £5,000 għal dan ix-xogħol, izda lill-Kuntrattur Ma tawħx daqshekk, Għalhekk l-Editur irrikkmanda lill- Gvern ta' Malta biex. ia- għtih: xi somma addizzjona- li għax-xogħol sabieħ li- għamel, u talab lis-'Società Maltese d'Arti, Manifatture e Commercio' biex ta- għmillu ''menzione onore- vole', għax kien jixraqbi. il-'Portafoglio: Maltese' tal-20 ta' Settembru 1877 ħabbar Ji Dr. Don Crocefis- so. Pisani Borg, Kappillan ta' Haz-Zabbar, laħaq Ka- norku Propostu ta' Birkir- kara u kellu jieħu l-pussess ''kelma għall-ksib ta' fil-23 tax-xahar. Fuq, dan il-Kappillan, tabib Gian Felic Inglott ki- teb. amtikolett fil-gazzetta WFede e Anima' u fih qal li Ż-Zabbarin. kienu. ferħanin. bil-promozzjoni ta' dak il: qassis, li kien għadu zgħir tin għat-telfa tiegħu. bħala missier li kien tant iħobb hom. Dawn sellmjnlu u we- għaduh li jitolbu għalih. Ma, skantajtx meta. qrajt il-firma. tattabib Inglott, li niftakar sewwa fi ċkuniti bħala tabib magħruf wa, speċjalment tonera — għax hu 'kien minn għalija minn Bormla u kien tabib kuranti tal- familja tiegħi. Kien mhux biss tabib, imma ukoll poli- tku u kollaboratur tal-ġur- nali Maltin taz-żmien. Robert Mifsud Bonnici iflidDizzjiżnarju, kien ''bniedem —enerġiku, bla qatt ma nizel fil-baxx ammirat mill-ħbieb u l-għe- dewwa politiċi tiegħu… Ha- dem ħafna bil-pinna u ' l- Kosti- tuzzjoni xierqa lil: Malta'. Izda ma kellux ix-xorti li jaraha mogħtija lilna, għax miet fl-1919, msta kellu 71 sena. Meta nisma' isem dan tabib, niftakar f'dak raġel pulitu qsajjar, b' xagħru bajda kappell tar- ross f'rasu u bastun f'idejh, tielgħa jew nizel mill-kar- rozzin li kien mikri miegħu kull filgħodu misjuq minn ċertu Spiru, il-kuċċier, bnie- dem.onest li ġie li x'imkien wara — nofsinhar. Konna: miftehmu miegħu tiefq. f'nofsinhar kien iwas- sal lit-tabib: l-ispizerija tas- Sur Pawl Farrugia, fejn it- tabib Inglott: kien jieqaf, jieħu il-calls' tal-morda u jibda jdurhom wieħed wa- Ta l-ieħor. Jiena niftakru mhux biss jikkura lil-xi ħadd minn tal-familja; iz- da ukoll jagħmel xi diskor- si — kultant improvvizati — f'xi kazin, xi tijatru jew xi dimostrazzjoni patrijot- tika. Kien biiedem li: ma tistax tneħħih malajr minn moħħok. fil-Kot-' Bijografi- 'ki tiegħu igħid 'fuġu li ir-7 ħadna 7 ULEHEN IS-SEWWA' Is-Sibt, 17 ta' Settembru, 1977