ĠESU' HADDIEM Ta' A. TABONE ' Ġest jaqdi lil ommu. Il-Lhud, fiż-żminijiet imgħoddija, kellhom id-drawwa li ma jmorrux jorqdu qabel ma jimlew il-ġarar u l-qliel tagħhom bl-ilma biex isibuh lest għall-ħtiġijiet tal-għada. Lejla waħda l-Madonna ma setgħetx tmur iġġib l-ilma minn fuq il-għajn — li sal-lum għadha tissejjah ''Il-Għajn tal-Madonna'' — għaliex riedet tkompli tinseġ u tlesti l-medda li kellha quddiemha biex biha tagħmel purkan u tagħtih lil waħda ġara tagħha li, l-imsejkna, f'dik il-lejia kiesħa, ma kellhiex biex titgħatta. Ġesu, li kien dejjem lest biex jaqdi lil ommu bħalma jagħmlu t-tfal it-tajba, qabad, minn jeddu, iż-żir iċ-ċkejken u, ma' nżul ix-xemx, telaq lejn il-għajn biex iġib l-ilma. Imma ġara li fil-misraħ ta' quddiem il-għajn, kien hemm xi tfal żgħar daqsu, jew ftit akbar m'nnu, jilagħbu, Wieħed minn dawn it- tfal, meta lemaħ lil Ġest ġej in-naħa tagħhom biż-żir f'idejh, qal lit-tfal l-oħra: Ejjew taparsi neħdulu ż-żir b'ex niċċajtaw ftit miegħu', ''Le'' — qabeż qallu tifel ieħor —; ''ma tafx li dak hu t-tifel ta' Ġużeppi l-mastrudaxxa u ta' Marija n-nissieġa' Ma tafx li dawk huma l-aktar nies twajba u jaħdmu biex igħinu lill-fqar' Għa- liex mela noqogħdu n'nbxu lit-tifel tagħhom li ma jinbexx qatt lil tfal oħraP' €U ħejl Kemm inti tifel tajjeb u skruplużi U billi niċċajtaw ftit miegħu x'sa nagħmlulu l p'' — qabeż qal dak ta' l-ewwel. U kif qal hekk, refa' mill-art xi żewġ żrariet imdaqqsin sewwa biex iwaddabhom għaż-żir ta' Ġesti malli hu jirhih m'nn idejh biex jimlieh bl-ilma. U hekk ġara, għax kif Ġest qiegħed iż-żir fuq xifer il-għajn, dak il-mingħul ta' tfajjel waddab il-ġebel u mat-tieni daqqa ż-żir tal- foħħar sar biċċiet. Ġesti ħares lura ħosbien biex jara mnejn kien ġej il-ġebel, imma Ġest ma rax ħaġ'oħra ħlief it-tfal jiġru, imlebbtin, lejn ir-raħal ta' Nazzareth, Ġest, imbagħad, bla ma tniffes u bla ma tħawwad, dawwar għajnejh miksura lejn iż-żir imfarrak u, bis-sabar kollu, beda jiġbor dawk il-biċċiet imferrxa u jressaghom waħda ma' l-oħra bħallikieku biex jerġa' jgħaqqadhom. Iżda, issa, għalkemm kien bena biċċa sewwa miż-żir, Ġesti ma setax ikomplih sa l-aħħar, għax fejn laqtet il-ġebla sar trietaq u xi biċċiet oħra kienu waqgħu f'qiegħ il-għajn mnejn Ġesti ma setax iġibhom. Issa, Ġesti beda bħal jibki, għaliex kif sejjer jieħu l-ilma id-dar lil ommul' Imma, wara li qagħad jaħsibha ftit, qabad b'sub- għajh ta' idejh it-tnejn iż-żewġ trufijiet tal-fardal li kellu ma' qaddu Ġesu' ĦADDIEM 109 għal ma' tul ix-xogħol, għolliehom 'il fuq u għaqqadhom ma' xulxin u mela l-fardal bl-ilma b'l-qiegħ taż-żir imkisser u telaq bih lejn dar ommu. Il-Madonna, k'f rat lil b'nha ġej iżomm quddiem qaddu t-trufijiet tal-fardal mimli bl-ilma, b'leħen ftit għoli u miksur, qaltlu: ''X'għan- dek hemm fil-fardal tiegħek U ż-żir fejn ħallejtu P'' U Ġesu, fi ftit kliem, qallha kulma kien ġralu; qallha li xi tfal ftit imqarbin kienu kissrulu ż-żir bil-ġebel, imma hu xorta waħda qdieha għax ġibilha l-ilma li hu m'nnufih urieha meta fetħilha t-trufijiet tal-fardal. L-ilma kien ċar, nadif u tajjeb u, għalkemm jiċċaqlaq, ma kenitx taqa' taqtira barra. U, imbagħad, daħal id-dar, ferragħ l-ilma ġewwa l-ġarra, u, hieni u ferħan, tgħannaq ma' sider ommu, 'Ġest jaqdi lil San Ġużepp. Ġest, issa, kien għadu kif għalaq it- tmien snin ta' ħajtu. Kien tfarfar ġmielu, u Ġużeppi l-mastrudaxxa kien ta' sikwit iżommu fil-ħanut biex igħallmu s-sengħa, u Ġest kien im'dd idejh minn qalbu. Kien inewwel bil-ħeffa l-għodda li Ġużeppi kien jitolbu; imbagħad tgħallem kif iħoll il-kolla u jiċċana xi biċċa njama ratba u jisserra xi biċċa tavla ta' l-abjad. Mhux l-ewwel darba li Ġest: beda jħaddem it-tnalja u jaqla' l-imsiemer mill-kaxxi miftuqin. Wara xi żmien tgħallem ukoll kif iħaddem il- mazza u l-pedan biex jagħmel il-minċotti u l-munxar u l-isgorbja biex inaqqax xi biċċiet żgħar ta' l-għuda, u Ġużeppi, mistagħġeb, iħares lejh u, f'qalbu jgħid: ''Dan it-tifel, f'qasir żmien, għad ikun aħjar minni P' Fil-għaxija, wara x-xogħol tal-jum, Ġest kien jieħu ħsieb il- għodda u jqegħedhom f'posthom; hu kien inaddaf il-ħanut u jiġbor mill-art iċ-ċana u l-laqx u jeħodhom id-dar, għall-kenur, b'ex isajru bihom. Wara x-xogħol, mhux l-ewwel darba li Ġest: kien joħroġ ma' Ġużeppi biex jagħmlu flimkien żewġ passi fil-beraħ u jieħdu ftit arja safja li, fil-għaxijiet tar-rebbiegħa, kienet toħroġ tfewwaħ mill-ward u ż-żahar tas-siġar. Meta kienu jerġgħu lura mid-dawra, Marija kienet tkun tisten- niehom fuq il-għatba tal-b'eb tad-dar tagħhom u tgħidilhom li l-ikel kien lest għalkemm taqilbilhom. U huma kienu joqogħdu bil-qiegħda fuq banketti, madwar mejda ċkejkna, maħdumin minn Ġużeppi nnifsu. Kienu jitolbu t-tlieta flimkien qabel u wara l-ikla li kienu jieħdu fl-iskudelli maħdumin apposta, u jiżżuħajr 'l Alla ta' kulma kien jipprovdilhom. U l-għada fil-għodu Ġest u Ġużeppi kienu jerġgħu jiftħu l-ħanut biex, bil-għaraq ta' ġbinhom, jaqilgħu l-għajxien tagħhom, Il- 110 IL-MALTI 'Madonna wkoll ta' sikwit kienet tmur il-ħanut ħdejhom u, bl-imgħażel f'idejha u l-imradd ħdejn riġlejha, kienet issabbarhom u thenniehom, Ta' sikwit kienet terfa' għajnejha u tħares l-iktar lejn binha ċkejken b'saqajh ħafjin qalb iċ-ċana jew meta Ġesti kien joqgħod jifli bir-reqqa xi biċċa xogħol sabiħa li tkun għadha kif ħarġet minn idejn Ġużeppi l-mastrudaxxa. Darba waħda Marija rat lil Ġesu fir-rokna tal-ħanut, waħdu, medhi fuq biċċa xogħol u jsammar fuq biċċa njama kollha għoqod u għakiesi. Il-Madonna bdiet titħasseb u resqet fuq ponot subgħajha lejn binha biex titkixxef u tara x'kien jagħmel Ġest binha. Ġest ma ntebahx biha u baqa' jaħdem u jsammar. Wara ftit rat lil Ġest jaqbad: dik il-għuda, iressagha ħdejn xofftejh u jbusha, u, imbagħad b'għożża kbira, iressaqha u jrossha ma' sidru. Dik il-għuda kienet Salib.