500 sena md-Dehra Mistika lil San Gejtanu 1517—2017 Mis-Sun Josef Gatt. — l Il-Ħamrun sar ta' San Gejtanu minħabba l-isqof Gaetano Pace Forno. L-istorja nafuha li peress li hu kien l- Isqof ta' Malta , xtaq li l-parroċċa l-ġdida li kienet qed: titħejja fis-subborg tal-Ħamrun tkun iddedikata lil qaddis protettur t'ismu u mhux għal San Ġuċepp. Dan bl-ebda disprezz għall- qaddis Ġużeppi, imma għal raġuni valida li l-parroċċa fil-qrib, dik tal-Imsida kienet se tiġi ddedikata lil San Ġużepp. Imwieled fil-5 ta' Ġunju fil-Belt Victoria Għawdex, mill-ġenituri l-avukat Francesco Pace u n-nobbli Lucia dei Baroni Forno, huwa tgħammed fil-Bażilika ta' San Ġorġ Għawdex. Waqt żjara riċenti ġewwa l-Mużew tal-Ħaġar anness mal-istess bażilika, li fih jiġbor diversi oġġetti ta' arti sagra li kienu propjetà tal-bażilika ) mal-medda tas-snin, tgħallimt xi ħaġa interessanti li qatt ma kont smajt dwar dan l-isqof popolari magħna l- Ħamruniżi. L-istorja tgħallimna li hemm rabta kbira u qawwija bejn San Gejtanu u l-bażilika Ġorġjana fil- I Belt Victoria. L-ewwel ġebla tal-knisja bażilikali tqegħdet propju fis-7 ta' Awwissa 1672 propju mitejn sena qabel ma l-istess Pace Forno ikkommisjona t-titular tal-Knisja Parrokkjali xogħol ta' maestrija tal-Artist ta' fama mondjali Pietro Galiardi. Fil-fatti nutarili tal-istess bażilika numru ta' snin qabel, xi saċerdoti talbu lill- isqof ta' dak iż-żmien sabiex jagħlmu l-uffiċċjatura ta' San Gejtanu minħabba devozzjoni li diġà kien hemm l lejn dan il-qaddis. Aktarx li dan kien dovut għall-fatt li diversi gvernaturi Taljani kellhom devozzjoni u stima kbira lejn dan il-qaddis. Probabli kien b'hekk li ntgħażlet id-data tas-7 t' Awwissu, propju l-jum liturġiku ta' San Gejtanu biex tqegħdet l-ewwel ġebla tal-Bażilika preżenti. Kien hemm artal ddedikata f'post prominenti fil-ġenb tal-bażilika fuq ix-xellug li maż-żmien tneħħa biex jagħmel wisa' għall-kappella Neo Biżantina tas- Santissmu Sagrament. Fl-20 ta' Lu;ju tas-sena 1824 Gaetano Pace'Forno , wara li ħass is-sejħa għall-ħajja ikkonsagrata u reliġjuża, ipprofessa fl-Ordni tal-Patrijiet Agostinjani Maltin. Hu mar ikompli l-istudji tiegħu ġewwa l-Italja fejn fis- sena 1832 b'mod providenzjali wkoll, kien ikkonsagrat saċerdot ġewwa Napli, l-belt li fiha għadhom jistrieħu sal-ġurnata tallum il-fdalijiet ta' San Gejtanu , l-qaddis li tiegħu kien iġib l-isem. Sas-sena 1847 hu baqa' jgħallem ġewwa l-Italja u rritorna lura Malta fit-30 ta' Mejja 1847 meta kien magħżul bħala l- provinċjal tal-Ordni Agostinjana Maltija. Fit-23 ta' Settembru 1848 Pace Forno waqqaf il-kulleġġ tal- Agostinjani għas-subien fil-kunvent tal-Agostinjani stess ġewwa l-Belt Valletta. Reġa' kien magħżul — provinċjal fil-kapitlu tas-sena 1854. Fil-25 ta' Settembru 1857 Pace Forno nħatar Isqof Awżiljarju ta' Malta biex jassisti lill-Isqof Sant. IIS- konsagrazzjoni tiegħu bħala isqof saret mill-Eminenza tiegħu l-Kardinal ta' Albano, Patrizi Naro. Kien biss: xahrejn wara li hu ħa post l-Isqof Sant bħala l-Isqof ta' Malta. Dam isqof sittax-il sena li fihom ħadem qatigħl Peress li hu trabba fid-devozzjoni kbira lejn il-qaddis li kien iġib ismu, San Gejtanu Thiene, hu xtaq ħafna li jkun hawn parroċċa ddedikata għalih ġewwa Malta. għalhekk li hu xeħet għajnejh fuq il-Ħamrun li kien fi stadju li jsir parroċċa awtonoma. Il-Ħamruniżi ta' dak: — ż-żmien, b'rispett lejn ir-ragħaj spiritwali tagħhom, aċċettaw ix-xewqa tiegħu u mill-ħsieb li l-parroċċa tkun 5 iddedikata lil San Ġużepp, biddlu l-fehma u aċċettaw lil San Gejtanu bħala l-ħarries tagħhom. L-Isqof: — Gaetano Pace Forno żamm kellmtu mal-Ħamruniżi u kkonnisjona l-kwadru titulari tal-Knisja l-ġdida Til- L-isqof Gaetano Pace Forno laħaq ra u tpaxxa bil-kwadru titulari tagħna, imma xewqtu li jkun hu li. jiffal ħa, uffiċjalment l-knisja tal-qaddis tant għal qalbu, ma seħħitx. Dan għaliex il-Knisja tagħna infetħet. għa ta publiku fis-sena 1875 u saret parroċċa fl-1 ta' Diċembru 1881, imma Pace Forno ħalla din id- dinja: fit- 22 ta' 7 Lulju 1874, wara kif ġa għedna episkopat ta' sittax-il sena. Il-Ħamrun għadu sallum grat lejn dan l-Isqof u b'rikonoxximent saħansitra hawn triq li kif kien Ta mt issemmiet għalih. Bis-saħa ta' dan l-isqof il-fama ta' San ġgjtejnu, kibret u għadha ħajja sal- igjr ta' llum. iż