Dixx ta' l-Istejnles Stil Qatt rajtu qattiela7 Jiena mhux sa ngħid x'jisimni. Irrid nibqa' anonima għax jien mhux mara bħall-oħrajn kollha. Qatt kontu mexjin fit-triq u rajtu mara u għedtu, ara, dik qattiela7 Bagħla, qattiela… Jekk tħarsu madwarkom taraw kullimkien ħafna nies għaddejin fit-triq, taraw lil kulħadd għaddej fuq xogħlu. min sejjer ix-xogħol, min sejjer jixtri, tfal sejrin l-iskola, u l-bqija. Jiena nħoss bħal dawl mixgħul fuqi biss, dawl qawwi biex kulħadd jarani sewwa lili u biex kulħadd jagħrafni talli jien: qattiela. Qatt għamiltu xi operazzjoni7 Qatt kontu lebsin l-abjad mimdudin fuq streċer deħlin għall operazzjoni7 Tiftakruh dak id-dawl qawwi qawwi fuqkom7 Tiftakruhom fuqkom l-ispeċjalisti lebsin l-aħdar, bil-komma qasira lesti għalikom7 Tiftakruh dak id-dawl7 Dak id-dawl għadni narah jien. Dak id-dawl għadu mixgħul qawwi fuqi u ma nistax inneħħiħ minn quddiem għajnejja. Bħallikieku daħal f'moħħi għal dejjem. F'ruħi u fi ħsiebi. Għalhekk irrid nibqa' bil-velu. Jien qattiela u jien beżżiegħa. Jien kont omm u jien mietli ibni. Jien kont tqila u qatluli lil ibni. Lili qatluli lil ibni. Qatt rajtu mara li qatlulha lil binha7 Jiena waħda minnhom. Iżda lil ibni jien ħallejthom joqtluhuli. Jien ħallejthom . Anżi ħallasthom, ikkonfotfajt magħhom biex lil ibni joqtluh. Għedtilhom jien biex lil ibni joqtluh. Iżda hekk hu. Kont ħriġt tqila u kont domt tqila. Kont nagħmilha ma' wieħed nafu, Kont naħseb li ninħabbu u ħariġni tqila. Issa għamilniex tajjeb jew le meta ħariġni tqila, ma jfisser xejn. Kien bniedem tal-familja u jien kont ħadt grazzja miegħu. Hu kien iħares u jien kont qbadtu jħares. Imbagħad la hu ma seta' jirreżistini u lanqas jien ma stajt nirreżistih. Ħsibna li kien dellna tqil għax għamilna darba u nqbadt mill- 220 IL-MALTI Ma nafx x'kienet il-ġibda li kien hemm bejnietna. Naf li meta ħarisna lejn xulxin jien fhimtu u hu fehemni. Kont bdejt naħseb li b'daqshekk ma fiha xejn wieħed iħares lejn l-ieħor. Ma jagħmel xejn ħażin jekk bniedem jifraħ bi bniedma. Għaliex għandu jkun hemm il-ġwidi tas-soċjetà7 Għaliex għandu jkun hemm il-liġijiet li jordnawlek x'taħseb u tagħmel, x'tgħid u xi tħoss7 Uffl Xi dwejjaql Xi dwejjaq dawn il-liġijiet u dawn ir-regolamenti tas-soċjetàl Għaliex ma ngħixux proprju kif inkunu nixtiequ fil-mument2 Kien sa jkolli tarbija u issa x'ġara qabel ftit li xejn jgħodd għalija. U qed ngħid dan biex min jaqra jitgħallem. Kont imdejqa tgħidx kemm li kont tqila. Kont nibżà. Kont beżagħna għax f'ħajti ma stajtx inħalli spazju biex ikolli tarbija. Kont irrid ngħix kif irrid jien u kif jogħġob lili u lili biss u ma stajt qatt insib xkiel ta' tarbija ma' saqajja. Fuq kollox ma kont irrid li jsir jaf ħadd li kont inqbadt bit-tarbija ta' dak il-bniedem. Lanqas lil tal-familja. Lill-ħbieb. Lis-soċjetà kollha kemm hi. Ma ridt bl-ebda mod li din it-tarbija ttellifni l-ħajja li kont għaddejja. Ma kienx hemm wisa' għaliha. Jien ridt biss nibqa' għaddejja l-ħajja li kelli qabel. Kien hemm xi ħadd kienu qalli biex nara niżżewiġx. Iżda ma kienx hemm ħsieb ta' żwieġ f'ħajti. La għalissa u lanqas għal imbagħad. Dik kienet ħajti. Inħares, inħobb, ingawdi, noħroġ … Il-mistoqsija x'sa nagħmel ftit li xejn staqsejtha u ftit li xejn ħsibt fuqha. Rajt biss kemm sa nonfoq biex lit-tarbija neħles minnha minn ġo fija. Xi ħadd kien semma l-Knisja u mhux Knisja. Twemmin u mhux twemmin u jien kont dħakt. Għedtilhom ma jikkomplikawx l-affarijiet aktar milli kienu. Xi ħadd kien semma l-qtil u mhux qtil, il-Kmandamenti, u jien kont dħakt. Għidtilhom ma jħawdunix aktar milli kont. Xi ħadd semma l-abort u jien waqaft naħseb. Tafu xi jfisser abort7 Xi jkun dan l-abort7 Hawn abort naturali meta l-mara titlef it-tarbija għax in-natura hekk trid. U hawn abort bħalma għamilt jien fuqi biex lit-tarbija ġo fija nneħħiha. Ma nħallihiex tgħix aktar. Biex lit-tarbija noqtolha. Mhux noqtolha b'daqqa ta' sikkina. Lanqas inħanxrilha għonqha. Lanqas nifgaha. Lanqas bil-velenu. Xejn minn dan. Iżda billi ma nħallihiex tikber kemm għandha tikber. Ħallejthom idaħħluli l-għodda ġo fija, jgħawru ġo fija u jneħħu lil ibni minn ġo fija. Iżda għamiltu u ħallast ħafna flus. L-ewwel tawni injection u ma ħadmitx. Imbagħad qgħadt naqbeż minn fuq is-siġġu, ħalli naqta' lil dak li kien qiegħed imqabbad miegħi, ġo fija. Iżda għalxejn. Kien kollu ta' xejn għax ma stajtx inkorri. Imbagħad l-abort. L-għodda u l-abort. Niftakar dħalt għand it-tabib, neżżgħuni u middewni fuq streċer abjad. Kien hemm ħajt miżbugħ abjad. Kont liebsa libsa bajda. Kien hemm dawl abjad fuqi. Imbagħad il-kliem ħelu. Il-kliem abjad biex inqawwi qalbi. Il-firma tal-karta bajda. Il-ħlas. Tibżax, tibżax … tibżax … Ma kontx qed nifhem x'qiegħed isir sewwa sew. Imma kien hemm l-iħirsa madwar il-kamra, Kien hemm l-iħirsa libsin bojod iduru u jduru u jitbissmuli u qaluli biex nagħlaq għajnejja. U jien għalaqt għajnejja. U f'daqqa waħda bdejt nibża' għal dak li kien hemm, ġo fija. Bħal xtaqt inħallih jikber. Inħallih isir xi ħadd, isir xi ħaġa… bla naf għaliex ftakart f'tifla fil-ġnien tad-dar t'ommha timbotta pramm ċkejkna u pupa ġo fiha … Ftakart f'tifla l-mużew. Kont insejtha lil dik it-tifla qabel. Kont insejthom il-malji twal li kellha sa nofs daharha. Ftakart f'tifla l-knisja fil-Milied. Ftakart f'tifla l-iskola titgħallem it-tables u l- verbi bl-Inġliż. l am. fou are. She is… Rajtha liebsa l-abjad meta għamlet il-Preċett. Meta għamlet il-Griżma. Waqt il-partv id-dar. Biki ġo fija. Imbagħad tingiża rqiqa rqiqa. Il-kappa ma ħalqi. Ħassejt bħal ngħas ġej fuqi… Dak il-ħin ħsibtni rieqda imma smajt il-biki ġo fija. Smajt l-għajat ġo fija. Smajt lil xi ħadd jitlob ħniena. Iħares bil-ħniena għax għadu ma jafx jitkellem. Bħal xtaq ikellimni iżda kliem ma kienx jaf, jaħasra, u seta' biss iħares… Bħal meta jkun hemm xi ħadd qed jegħreq u jitolbok idejk għall-għajnuna u jien idejja ma ħriġthiex. Bħal meta jkun hemm xi ħadd qiegħed f'xifer ta' rdum sa jaqa' għal isfel u jitolbok b'ħarstu taqbadlu jdejh biex ma jmutx u jien idejja ma ħriġthiex. U smajt l-għajta fgata tidwi waqt li ibni tbiegħed u tbiegħed f'dak il-baħħ tal- mewt, lil ibni komplejt nimbuttaħ għal isfel. Bħal meta toqtol fenek u ma tolqtux sewwa u joqgħod iħares lejk, għadu ħaj, b'ħajta demm ma' ħalqu, ħarstu bla saħħa, jitlob ħniena, ma jistax jitkellem… Bħal meta jkun hemm xi ħadd qiegħed f'xifer in-nar sa jaqa' u jinħaraq u jitolbok idejk u jien idejja ma ħriġthomx. U smajt l-għajta fġata, bikja tidwi 'l fuq mill-fjammi. U kien hemm ibni tarbija qiegħed jinħaraq… Deherli li rajt lil ibni jitlobni bil-ħniena biex jgħix. Deherli li rajt lil ibni jitlobni ma nħallihx ibati għax kien qiegħed iweġġà. Jaħasra, kienu qed iweġġgħuh…Kienu qed jagħfsulu rasu żgħira żgħira. Kienu qed jaqtgħulu l-kurdun minn ma' ġismi. Rajtu jagħraq l-għaraq tad-demm. Id-demm jingħasar minn rasu bħallikieku sponza mxarrba qed tingħafas u tqattar u tqattar. Rajtu jitlobni naqbeż għalih. Mhux jien ommu'7 222 IL-MALTI Leħnu mhux smajtu. Iżda ħassejtu ġo fija. Il-karba mhux smajtha. Iżda ħassejtha ġo fija. Imbagħad rajt id-dixx ta' l-istejnles stil, ileqq, u kien hemm tiċpis tad-demm ġo fih. U kien hemm biċċiet bojod ġo fih. Biċċiet ma jiċċaqalqux li ħarġu minn ġo fija. Farkiet ma jiċċaqalqux. Qaluli li dak kien sa jkun ibni kieku ħallejtu jikber u jgħix. Qaluli dak kollox, qed tara kif ma weġġajtx. U dak it-tifrik abjad jien rajtu jiċċaqlaq. Donni rajtu jiċċaqlaq jistaqsini għaliex ħallejtu jbati daqshekk. Deherli li rajt il-qtar tad-demm tal-biża' li kellu għadhom fuq xbinu, ibsin, mgħaqqdin. Rajtlu xbinu mbenġel. Imma qaluli li dak ma kienx tbenġil. Rajtlu ħarstu miksura għax ma kien hemm ħadd jipprova jgħinu u jsalvah, ħallewh waħdu waħdu bla ma kien hemm ħadd ħadd jgħinu f'dan l-univers kollu kemm hu. Ħadd ħadd ħadd… Għalhekk għedtilkom li jien qattiela. Dak li kien hemm fid-dixx tal-ħadid ileqq, kien sa jkun ibni li sallabtu jiena stess għax ridt jiena stess. Lil dak li ħarġu minn ġo fija staqsejthom x'sa jagħmlu bih. Qaluli li kienu sa jarmuh. Qaluli ma nibqax naħseb u talbuni nikkalma. Imbagħad tawni injection biex nerġà norqod ftit. U ħlomt bin-nar, ħlomt bin-nar qiegħed jaħraq lil dak il-ġisem ċkejken ċkejken u hu ma jistax jiċċaqlaq għax issa żgur li bla saħħa u bla tama. Jew jarmuh fil-ħamrija, jarmuh fir-ramel, jarmuh fit-terrapien. U jien ilmaħthom jarmuh fit-trab tat-triq bħal meta tirfes wirdiena jew ġurdien mgħaffeġ minn karozza b'demmu sparat madwaru u mdellek mal-qatran. U bdejt ngħajjat għax ma ridthomx jibqgħu jweġġgħub lil ibni. Ridthom jarmuh fil-ġnien, ridthom jarmuh fil-ġnien fejn dik it-tifla tilgħab bil-pramm u bil-pupi kollha ferħ u hena fuq wiċċha u ġo qalbha… Ridthom jarmuh qalb il-fjuri tal-ġnien… Niftakar qomt niġri kollni demm minn fuq is-sodda f'dik il-klinika. Ġiet quddiem għajnejja dik il-mara b'binha fi ħdanha. Kienu għadhom kif iniżżluh mejjet minn fuq is-salib. Bla naf għaliex bdejt nibki kemm niflaħ għax ridt lil ibni lura ġo fija. Jistà jkolli iben ieħor, iżda lil dak ħallejthom ineħħuhuli u ma jistà jgħix qatt issa. Qatt qatt qatt… Issa jien ikolli ngħix b'dil-bikja f'qalbi. Kultant nara tifel ċkejken sejjer l-iskola, jilgħab ma' sħabu, jiġri wara l-friefet, jiġri wara l-ħamiem Putirjal… Issa jien ikolli ngħix b'dil-bikja fi ħsiebi, kull fejn indawwar moħħi. Kultant nara ġuvni sabiħ, sejjer l-università, sejjer ix-xogħol, jixtri karozza… Mhux veru li tinsa. Mhux veru li jgħaddi kollox. Id-dixx ileqq ta' l-istejnles stil u dik il-ħlejqa ġo fih għadhom ġo qalbi.