tezi SWN f ġ 450 Sena mit-Twelid ta' Dun Filippu Borg Jekk wieħed ikun irid ifakkar anniversarji ta' ċerta rilevanza b'rabta ġenerali mal-knisja Kolleġġjata u Bażilika ta' Sant'Elena u ankċ ma' Birkirkara nnifisha, isib li aktarx ikun hemm aktar minn wieħed fis-sena. Band'oħra f'dal-ktieb qed infakkru żewġ anniversarji marbutin mal-ġenesi u mat-temma tal-istess knisja. Iżda din is-sena jaħbat ukoll l-450 anniversarju mit-twelid ta' dak li kellu jkun l-akbar benefattur tal-istess knisja u ta' Birkirkara: Dun Filippu Borg. L-aktar riċerka reċenti rigward is-sena tat-twelid ta' Dun Filippu tinsab fis-sensiela monumentali tal-istorja tal-Knisja f'Malta, jiġifieri, Melita Sacra — The Maltese Diocese during the Sixteenth Centurv, fit-tieni volum tal-Prof. Mons. Vinċenz Borg, fejn hu jagħti s-sena 1566 bħala s-sena ta' twelid Dun Filippu. E.B. Vella fil-ktieb Storja ta' Birkirkara bil-Kolleġġjata Tagħha kien ta din id-data bħala 1567, sena wara, iżda ma kienx qal kif wasal għaliha Reġistrazzjoni tal-Magħmudija Monsinjur Borg jgħid ukoll li l-magħmudija tat-tarbija Filippu Borg mhix reġistrata f'Birkirkara u jattribwixxi dan għan-negliġenza tal-Kappillan ta' dak iż-żmien, Dun Ġużepp Bellia. Dan jew kien ikun imsiefer, ankċ fuq qadi tal-Isqof. Inkella meta kien ikun Malta, ma kienx jersaq lejn il-Parroċċa jekk mhux is-Sibt u l-Ħadd. Il-bqija kien jibqa' pajjiżu l-Birgu. Imma jrid jingħad ukoll, u mhux biex ikun skużat Bellia, li s-sena 1566, u ankċ jekk kienet is-sena 1567, kienet sew wara l-Assedju l-Kbir, bit-taqlib u t-tħarbit li dan kien ġab miegħu. In-nies kienu għadhom ma reġgħux stabbilew ruħhom fl-irħula minn mnejn kienu ħarbu, speċjalment raħal bħal Birkirkara, li għal darb'oħra kien reġa' ġie devastat wara r-razzia ta' Torgħut Rais u Sinan fl-1551. Hekk sa fis-sena 1573, il-Konnestabili (rappreżentanti) ta' Birkirkara kienu rrapurtaw lill-Universitas (gvern) tal-Imdina li n-nies hawn kienu poverissimi u li anqas kellhom bibien għal djarhom,' kif anqas ma kellhom bibien il-biċċa l-kbira tal-knejjes Jerġa', biex tkompli tiggrava s-sitwazzjoni, f'dik is-sena 1566, minħabba xniegħa ta' ħbit ieħor mit-Torok, il-Granmastru De Valette kien reġa' ġiegħel lill-Karkariżi joħorġu minn djarhom, kif kienu għamlu għal raġuni oħra fl-1560, biex minflokhom did-darba joqogħdu truppi Ġermaniżi, fost oħrajn li kien bagħat iġib għall-għajnuna 6 Dan qed jingħad l Pubblikazzjoni tal-awtur, 2009, 200. 2 Stampat fis-sena 1934, p. 405. 3 Viżta Pastorali Dusina (1575). Eżami tal-imsemmi Bellia, f. 270-272. 1 SALu Xuereb Philip, Birkirkara, Storja, Kolleġġjata u Knejjes Filjali, PEG Ltd. Malta, 2005, 97. $ Ara l-Viżta Pastorali ta' Dusina. 6 Vella E. B., Storja ta' Birkirkara bil-Kolleġġjata Tagħha, Empire Press, 1934, 58-61, 71. IMWPŻAI Programm Festa 2016 — MNAN għax jista' jagħti l-każ li omm u missier Dun Filippu ma kinux Birkirkara meta dan twieled I u jista' tkun li l-magħmudija tiegħu, kienet irreġistrata band'oħra. Missier Dun Filippu kien jismu Bartolomeo (Bertu) u ommu Margerita,imwielda Balzan. Jekk is-sors' hu korrett u attendibbli, huma kienu żżewġu fil-Parroċċa ta' San Ġorġ ta' Ħal Qormi fit-28 ta' Ottubru tal-1564, xi seba' xhur qabel l-Assedju l-Kbir, li l-imminenza tiegħu kien tinħass żmien sew qabel ma beda. U dan iż-żwieġ hu fil-fatt irreġistrat fl-ewwel reġistru tal-Parroċċa ta' San Ġorġ ta' Ħal Qormi $ Is-sit elettroniku msemmi jagħti wkoll 4 it-tieni isem ta' Bartolomeo, li hu Augustinus (Wistin). Mir-reġistru ta' Ħal Qormi nieħdu li missier mart Bertu kien jismu Lorenzo u mart dan kien jisimha Maddalena. Din kienet in-nonna materna li fir-Relazione attribwita lilu, Dun Filippu jsemmi li kienet tgħaddilu ħjiel tal-istorja ta' Malta u għajdut ieħor relatat Jidher li minbarra Filippo, li allura miċ-ċirkustanzi ta' twelidu jidher li kien l-iben il-kbir, miż-żwieġ ta' Bartolomeo u Margerita kien hemm ukoll ulied oħrajn. Jissemma Paolo, li wara kien inħatar Teżorier tal-Universitas tal-Imdina. Dan kien iżewweġ lil Camilla Abela, oħt Ġanfranġisk Abela. Abela kien bniedem erudit ħafna, Viċi Kanċillier tal-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann li dik il-ħabta kienu jaħkmu fuq Malta u kittieb tal-ewwel storja ta' dawn il-gżejjer bl-isem ta' Della Descrittione di Malta (1647).30 Sorsi oħra jsemmu lil Giulio'' li l-magħmudija tiegħu tinsab irreġistrata Birkirkara fid-9, aktarx ta' Jannar, tas-sena 1586. Michele li tgħammed fis-7(2) ta' Diċembru 1587 u Pietro li tgħammed fid-9 ta' Lulju 1589. Minn Ħal Balzan u tat-tajjeb Il-familja ta' Dun Filippu ma kinitx stabbilita eżattament fir-raħal ta' Birkirkara imma f'Ħal Balzan, li dak iż-żmien u sa kwazi mitt sena oħra wara, kien għadu jagħmel parti mill-Parroċċa u l-limiti ta' Birkirkara. Dan jikkonstatah l-istess Dun Filippu li fl-1610 jgħid: lo come originario del Casal Balzan della parrochia di Belcarcara… Jerġa' disa' snin qabel, hu u l-familja tiegħu kienu ħallew flus biex tkun tista' ssir il-festa tal-Lunzjata fil-knisja ddedikata lilha f'dak ir-raħal. S. Ġorġ Ħal Qormi, Reġistru 1. Iż-żwieġ ta' Bertu Borg u Margerita Balzan hu kkorroborat ukoll minn Giovanni Bonello f'A Search for Luigi Borg de Balzan's Enigmas — STOM, 27 Nov. 2011. Għalkemm fil-pubblikazzjoni: Min kien Callus7 (2003) l-istess awtur isemmi lil missier ommu. nf EX ijja ARA T FTbjii NARTSEST Bl ada Jidher li l-familja ta' Dun Filippu Borg kienet waħda tat-tajjeb mhux ħażin. Kemm min-naħa ta' missieru kif ukoll min-naħa t'ommu. Jerġa' meta mietet ommu Margerita, fis-sena 1594, l-istess sena li fiha Dun Filippu kien inħatar Kappillan ta' Birkirkara, missieru Bartolomeo kien reġa' żżewweġ lil ċerta Agata, armla ta' Girolamo Calleja. Din ukoll kienet tat-tajjeb u eventwalment ħalliet lil Dun Filippu eredi universali tagħha. Dawn huma fatti li jagħtuna ħjiel kif Dun Filippu Borg seta' jidħol għal ċerti proġetti qawwija bħalma kienu l-bini tal-Knisja l-Qadima u t-twaqqif tal-Kolleġġjata Elenjana. Alexia's Flowers joffru servizz għall-arranġamenti u bukketti ta' fjuri-4 3 friski għal kull okkażżjoni bħal Tiġijiet Anniversarji Fejqan ta' Malajr u bosta oħrajn Alexia's Flowers joffru servizz ġenwin, professjonali u nnovattiv kif ukoll għall-but ta' kulħadd. Nawguraw Il-Festa t-Tajba lill-Karkariżi kollha.