Fit-tieni parti ta' dan l-artiklu li deher fl-aħħar ħarġa tal-BOOKmark kont laqqajtkom ma' Mro. Carmelo Pace li kiteb il-mużika tal-Innu, kif ukoll dwari peress li tgħallimt għandu. Tkellimna wkoll fuq xi xogħlijiet tiegħu b'rabta mal-Milied. Fit-tielet parti ser nintroduċikom ma' Albert Maria Cassola, l-awtur tal-versi, kif ukoll xi tagħrif b'mod ġenerali fuq l-Innu. Bħas-soltu wkoll, ma tonqosx silta sbejħa mid-Djarju ta' Dun Anton Xiberras (1921-2006), din id-darba fuq l-istaġun tar-Rebbiegħa peress li din il-ħarġa hija ta' Frar- Marzu. 21-03-46: L-EWWEL TAR-REBBIEGĦA: Ir-Rebbiegħa kienet dejjem il-għanja l-iktar ħajja tal-poeti. Kollox jerġa' jieħu l-ħajja wara l-qilla tax-xitwa; in-natura tqum: ix-xtieli jarmu u l-għasafar iġennu kullimkien bil -għana tagħhom. Bħalhom il-qalb tal-bniedem. Fir-rebbiegħa tat-tfulitu l-bniedem iħoss il-hena kollu tal- ħajja taqbeż ġo ruħu u bħal għasfur li jgħanni, it-tifel jaqbeż, jiġġiera, jidħak u jgħannil Ħajja safja w imbierkalIf' (Id-Djarju: Għadd 11, It-Tlieta, 19 ta' Marzu, 1946, p. 22). Albert Maria Cassola (1915-74) twieled il-Belt Valletta. Ħa l-edukazzjoni bikrija minn St. Joseph High School u l-Liċeo. Segwa wkoll kors fil-filosofija u l-pedagoġija fl-Accademia (Turin) u ieħor f'żewġ ilsna ewlenin, Taljan u Ingliż (Londra). Fl-1953 inħatar membru sħiħ tal- Institute of Linguists (Londra). Cassola huwa wkoll rebbieħ ta' għadd ta' midalji prestiġjużi u premjijiet inter/nazzjonali fosthom, il-Medaglia Culturale di Bronzo mill-Ministru Taljan għall-Affarijiet Barranin (1953), żewġ premji fil-proża Taljana - Premio Colosseo (Ruma, 1966), u Premio degli Immortali d'Italia (Messina, 1969), u l-famuża insinja ta' Cavaliere Ufficiale dell-Ordina al Merito della Repubblica Italiana mill-President Taljan Giuseppe Saragat (1969). F'Malta huwa rebaħ l-/nez Soler Trophv Albert M. Cassola, l-awtur tal-versi tal-Innu. għall-aqwa dramm oriġinali bil-Malti f'konkors imniedi mill-Malta Drama League (1951), u ngħata premju postumu, il-Malta Literarv Prize, għar-rumanz oriġinali, It-Tfajla bil-Fjur fuq Sidirha (1976). Għal ħafna snin, kien għalliem tat-Taljan u l-Malti fil-Liċeo tal-Ħamrun. Aktar tard beda jgħallem it-Taljan fl- MCAST u serva bħala Assistent Surmast tas-Sixth Form. Kien ukoll Chief Examiner fit-Taljan għall-British Armv f'Malta u fis-Servizz Ċivil. Minbarra drammaturgu, Cassola kien ukoll rumanzier, poeta, xandar, traduttur ta' kitbiet rinomati, kif ukoll l-awtur tal-versi ta' għadd bla qies ta' kanzunetti fosthom, Mam- ma, Baħar Kaħlani, Marija, Babv Ġoġo, Il-Maltija, Iż-Żifna u l-Bewsa, L-Imħabba, Strada Rjali, u L- Għada. tal-Festa ma' Vitorin. Waħda mill-kanzunetti tiegħu kienet saħansitra ntgħażlet biex tirrappreżenta lil Malta fil-Eurovision Song Contest. Għal xi żmien, kien ukoll l-editur letterarju ta' Il- Qawmien Il-versi tal-Innu: L-Innu għandu minn poeżija patrijottika u għaldaqstant jagħmel użu mill-kelma sempliċi u popolari. Dan l-istil ta' poeżija kien imfittex l-aktar minn dawk il-poeti, fosthom Cassola stess, li għexu l- kruha tal-Gwerra. Għad li t-ton tal-Innu jinstema' waqtiet militanti żżejjed, il-versi jridu jittieħdu fil- kuntest taż-żmien illi fih inkiteb. Dan l-element, l-aktar li jinħass hu fir-ritornell fejn il-poeta qed isejjaħ lill -istudenti matrikolati bħala 'kamerati' tal-istess xirka li qed jintrabtu bil-wegħda solenni li jiġġieldu biex jaraw lil Malta 'ħielsa u rebbieħa' kif dejjem riedet taraha l-Università sa mit-twaqqif tagħha. Dawn il- versi jfakkruni ħafna fir-ritornell ta' La Marseillaise meta l-poeta jgħid hekk: Aux armes, citovens, / Formez vos bataillons, / Marchons, marchonsl / Qu' un sang impur / Abreuve nos sillonsI Dan għaliex dan l-innu mhux għajr għanja rivoluzzjonarja, innu favur il-ħelsien, sejħa patrijottika biex jimmobilizza liċ- ċittadini kollha u jinstigahom ħalli jiġġieldu kontra t-tirannija u l-ħakma barranija. Fil-każ tal-Innu ta' Cassola nsibu li l-istudenti huma bħal 'suldati' u għaldaqstant il-poeta jridhom mhux biss li jwiegħdu ħajjithom lil Malta 'fil-ġlieda tal-ħelsien' imma wkoll iwettqu d-dmir qaddis tagħhom billi jħarsu 'lill-Fidi u lill-Pajjiż' mill-għedewwa ta' pajjiżhom. Iżda mhux biss, għax kif ser naraw aktar 'il quddiem, anki s- Surmast Pace ddakkar sew bl-istess mod mill-istess Innu Nazzjonali Franċiż meta ġie biex jimmużika r- ritornell tal-Innu tal-Istudenti Universitarji. Hawn taħt qed inġib il-versi tal-Innu: Warrbulna ħalli ngħaddu Ulied tal-Alma Mater Bit-toga fuq spallejnal U aħwa fl-Awla Magna; Bħalissa tħarsux lejnal M'hemmx aqwa mill-kukkanjal Bħalissa għaddej il-għerfl M'hemmx isbaħ mill-irvelll La ġġib it-toga sewda 'Ma kif nisimgħu s-sejħa Kulħadd iroddlok ġieħ. Inwieġbu bla dewmien; Ukoll il-moħħ tal-għuda Ħajjietna nwiegħdu 'l Malta Il-berrettin jgħattihl Fil-ġlieda tal-ħelsieni Hemm qalb taħt din it-toga, Suldati u Studenti, Hemm ħsieb ġol-berrettin: Imwettqu d-dmir qaddis L-imħabba li torbotna Li nħarsu mill-għedewwa U żżommna magħqudin. Lill-Fidi u lill-Pajjiżl Rit.: Kamerati, matrikolati Koda: Li ħielsa u rebbieħa Il-għelm tar-rebbiegħal Lil Malta sabiħa Kamerati, u Ikoll suldati, Dejjem irid jaraha Il-kelma ġa tajnieha Ġidd l-Università. Il-mużika tal-Innu: Aktarx li għall-bidu, l-Innu tal-Istudenti Universitarji kien inkiteb biex jitkanta minn kor fl-unisonu'għall-akkumpanjament tal-pjanu. Jidher li dan biss kien mitlub mill-kompożituri meta ssottomettew l-applikazzjoni tagħhom għal dan il-konkors. Xi żmien wara, Mro. Pace kien ħareġ sett ta' partijiet għall-istrumenti tal-korda, x'aktarx wara li sar jaf li l-Innu tiegħu kien il-wieħed rebbieħ. Hawn nixtieq nżid ngħid li min-naħa tiegħi wkoll kont ħriġt il-bqija tal-partijiet biex l-Innu seta' jindaqq mill- orkestra tal-kulleġġ. Hawn taħt qed inġib l-Innu sħiħ ta' Mro. Pace wara li kien ġie litografat. Wieħed jinnota li, għalkemm stampat, xorta waħda jidher f'forma ta' manuskritt kif oriġinarjament ħareġ mill- pinna tal-kompożitur. Il-versi qegħdin ittajpjati fin-naħa ta' fejn hemm għaddejja l-melodija jiġifieri fuq il- pentagramma' tal-kjavi tal-vjolin'. Safejn kien possibli wkoll, il-kliem tqassam f'sillabi skont il-valur tan-nota. Is-soltu il-kant jieħu pentagramma għalih biex dak li jkun ma jitfixkilx meta jiġi biex ikantah. Innu bħalma hu dan jinkiteb fi stil aktarx sempliċi, bl-użu ta' armonija tradizzjonali u melodija tal-widna. B'hekk jagħmlu aktar faċli għal min ikun jixtieq ikantah mingħajr il-bżonn li jkun imħarreġ fil-vuċi. It-tabella t'hawn taħt turi kif inhu mqassam l-Innu. Parti 'A' tinkludi l-introduzzjoni (b. 00'- 047), u l-istrofa magħmula minn tliet kwartini (b. 04' — 28'). Parti 'B' tirrappreżenta lir-ritornell (b. 287 - 447 (457) li, fih innifsu, jerġa' jinqasam f'żewġ partijiet. Partijiet 'A' u 'B' jiġu replikatiż qabel mal-Innu jmur għall-koda (b. Parti Battuti' Taqsima A oo'-045 Introduzzjoni Strofa oa'-12' 1(4) 12'-205 215) 2o'-28' 3 (6) R B Ritornell — 28'-36' Parti 1 E P 36'-449JA5S').— Partiz L 4s'.53' Koda l —….WMWM A Jissokta fil-ħarġa tal-BOOKmark li jmiss. iFejn kulħadd ikanta l-istess noti tal-melodija. PF'orkestra, il-familja tal-istrumenti tal-korda hi magħmula minn vjolini, li jitqassmu fi primi u sekondi, vjoli, vjolinċelli u kuntrabaxxi. Jissejħu hekk għax jagħmlu użu minn erba' kordi (jew inkella wtar z plural ta' watar) li jikkurdaw ruħhom skont l-istrument. Normalment, huma jindaqqu permezz tal-ark (ġieli jissejjaħ ukoll arkett, jew qwajjes - diminuttiv ta' qaws), jew billi toqros ħafif il-kordi bis-swaba tal-id il-leminija, dak li aħna nsejħulu pizzikar. 3Jew vers ta' ħames rigi għall-kitba tal-mużika. 1Din tissejjaħ ukoll il-kjavi tas-Sol' peress li titqiegħed fuq it-tieni linja. Tissajjaħ ukoll 'tal-vjolin' peress li sservi ta' kjavi għal dan l-istrument tal-korda. Il-kjavi hija importanti għax biha jiġi ffissat l-isem tan-noti. 5Din tikkonsisti f'sinjali apposta li jservu biex tirrepeti numru ta' battuti li jkunu magħluqin fuq kull naħa tagħhom. Utli ħafna biex tiffranka milli toqgħod tikteb l-istess passaġġ għal darbtejn, liema passaġġ jista' jkun fih ħafna noti. Sit-taqsim ta' biċċa mużika f'biċċiet qsar tal-istess valur jew għaqda ta' noti jew pawsi li jitqassmu fi kwantità ugwali ta' valur. Battuta tinfired minn oħra permezz ta' stangetta (barline).