T L-Isqof Molina jżur ħ il-Parroċċa ta' Birkirkara 1680 L Għal darb'oħra din is-sena se nerġgħu naraw parti oħra tal-vista pastorali ta' l-Isqof Molina li ġġib is-sena 1680. Is-sena l-oħra konna bdejna naraw dik il-parti li fiha l-Isqof beda jżur il-knejjes iż-żgħar ta' dan ir-raħal u din is-sena se nibdew minn dik il-parti li fiha dan l-Isqof ikkumenta dwar il-knisja ta' Santu Rokku. L-isqof jibda biex jgħid li din il-knisja għamlet żmien profanata iżda wara l- pesta li ħakmet il-gżejjer tagħna fl-1676, din il-knisja kienet reġgħet ġiet miftuħa u bdiet taqdi l-iskop li għalih kienet inbniet wara l-pesta ta' 1592/93. Maż-żmien din il-knisja kienet ġiet profanata fil-25 ta' Mejju tas-sena 1659. L-Isqof hawnhekk osserva li kull ġimgħa f'din il-knisja kienet tiġi ċċelebrata quddiesa u dwar il- festa ikkumenta li din kienet tiġi ċċelebrata bil-kant ta' l-ewwel u t-tieni għasar u bil-quddiesa kantata. Kien hemm ukoll obligu li jinxtegħel il-lampier, dan l- obligu iżda kien marbut mal-knisja oriġinali, u kien tħalla minn Matteolo Grech iben il-fundatur Francesco. i L-Isqof imbagħad għadda biex invista il-knisja tat-Twelid tal-Madonna maghrufa l-aktar bħal 'Tal-Ħerba', imsejħa hekk billi tinsab f'naħa mitluqa u imperċa. Hi knisja devota man-nies u għalhekk miżmuma tajjeb. Dwar il-festa din kient tiġi ċċelbrata kull sena bil-kant ta' l-Għasar u bil-quddiesa kantata. Kien hemm ukoll obligu marbut mal-mixgħela tal-lampier. Quddies ieħor kien jiġi ċċelebrat fil-festi ta' San Ġużepp, tal-Kunċizzjoni, ta' l-Anġli Kustodji u ta' San Ġwann il-Battista. Dan kien isir bi spejjeż ta' Gerolama Borg skond legat imħolli fl-1658 u marbut ma' biċċa art magħrufa bħala 'Ta' Bajdora'. Propjetà oħra marbuta ma' din il-knisja kienet dik magħrufa bħala 'Ta' Viet' li kienet fdata f'idejn Paolo Frendo. Kienet is-sena 1640 li inbniet il-knisja. Knisja oħra li żar l-Isqof Molina kienet dik ta' Santa Margerita. Din kienet ġiet ukoll profanata fl-1695. F'din il-knisja wkoll hu sab bosta obbligi marbuta ma' ċelebrazzjoni ta' quddies. Wieħed mill-obligi kien dak li fil-Ħdud u l-festi tal- preċett kienet titqaddes quddiesa. Gianni Pullicino kien ħaseb għal dan il-legat, irreġistrat għand in-nutar Giuliano Felici. Obligu ieħor kien marbut mal-mixgħela tal-lampier kull nhar ta' Sibt. Maż-żmien din il-knisja kienet reġgħet ġiet mibnija mill-ġdid. Din il-knisja kellha wkoll xi propjetà li din kienet tinsab fl-inħawi tal- Bakkew. Din il-propjetà kienet isservi biex mid-dħul tagħha din il-knisja tkun moqdija u miżmuma aħjar. Parti kbira ta' din il-propjetà kienet tħalliet mill-aħwa Karkariżi Giovanni u Luqa Calleja. Il-knisja li żar imbagħad l-Isqof Molina kienet tinsab imbegħda sew mill-qalba ta' Birkirkara. Kienet qrib il-baħar u kienet iddedikata lil San Ġiljan Ospidalier. Magħha kien hemm ċimiterju. Din ma kienitx il-knisja oriġinali għaliex l-ewwel knisja kienet inbniet għal ħabta ta' l-1595 imbagħad kienet ġiet imkabbra u mogħtija dehra isbaħ fi żmien l-Isqof Cagliares. Maż-żmien ukoll din il-knisja ġiet mogħtija bosta benefiċċji, fosthom minn Lorenzo Pullicino minn Birkirkara li fl-1593 ħalla benefiċċju għaċ-ċelebrazzjoni tal-quddies fil-Ħdud u l-Festi. F'dawn il-jiem kellu wkoll jinxtgħel il-lampier. Interessanti li hawn l-Isqof Molina jagħmel referenza li fl-1615 fil-kwadru titulari ta' din il-knisja kien hemm kitba li tgħid li l-Kommendatur Frater Joannes de Terrazzo għamel dak il-kwadru bħala ħajr għal grazzja li kien qala'. Dak il- kwadru kien tpitter minn Antonio Catalanus fl-1596. L-Isqof imbagħad għadda biex jitkellem dwar l-artali laterali ta' din il-knisja u beda bl-artal ta' l-Axxensjoni li kien jieħu ħsiebu Domenico Ciantar filwaqt li missieru Baldasare kien jieħu ħsieb l-artal l-ieħor ddedikat lil Sant'Anna bi kwadru impitter mill-pittur d' Arena magħruf bħala l-pittur Ruman. Din il-knisja kienet ġiet imbierka fl-1683 mill-Kanonku Ludovico Famuneelli, vigarju kapitulari. Fl-inħawi ta' din il-knisja il-prijur tal-Lombardija, Fra Rafel Spinola, għandu qasam kbir sabiħ, b'dar qrib ix-xatt u knisja li din kient ġiet imbierka mill- Kanonku Famucelli fl-1682. L-Isqof Molina spiċċa t-tagħrif tiegħu dwar il-knisja ta' San Ġiljan billi qal li skond l-att tan-nutar Beneditt Vassallo tas-16 ta' Mejju 1678, Domenico u Baldassere Ciantar kienu ħallew fondazzjoni għaċ-ċelebrazzjoni tal-quddies fil- Ħdud u l-festi. Jekk Alla jrid fil-programm tal-festa tas-sena d-dieħla inkomplu naraw parti oħra ta' din il-vista pastorali. TIXTIEQ IL-FESTA T-TAJBA LILL-KLIJENTI KOLLHA