IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ /L-GĦAQDA IT-TIENI KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1930 IL-POEŻIJA MALTIJA FL-ISKEJJEL AHJAR MINN KULL WAĦDA OĦRA (Jorbot mal-Għadd ta' qabel) — Fl-aħħar editorjal fejn żammejna li l-poeżija mal- tija aħjar minn kull waħda barranija għat-tiswir tal- karattru fit-tfal, staqsejna, qabel għalaqna, jekk il-Malti għandux poeżija li jixirqilha fil-ħaqq u fis-sewwa dan l-isem, u b'idejna fuq qalbna weġibna /i pŻandna, iżda rfajna l-mirja għal darb'oħra. Il-lum inżommu kelmitna u niġu għall-mirja. Il-karattru hi dik il-fehma sħiħa li biha il-bniedem iżomm bil-qawwa tiegħu kollha, u fil-ħabtiet kollha ta' ħajtu, is-sedqa lejn Alla, tihu jagħraf bħala Sid u bħala Missier, u s-sedqa lejn għajru li hu jagħraf bħala ħuh. Ma tiksirx il-kelma li tajt 'l- Alla għal ebda ħaġa iżgħar minnu; ma tikserx il-wegħdiet lil għajrek għal ebda ħajr ieħor, dan hu l-karattru, din ir-rġulija. Minn dan naraw li l-karaitru fit-tfal jissawwar bl-eżempji sbieħ u qawwija 1a' Reliġjon, li hi r-rabta tal-bniedem ma' Alla, u bl-eżempji sbieħ u qawwija ta' dawk l-imħabbiet li l-bniedem għandu jkollu lejn pajjiżu, lejn qrabatu, lejn għajru u lejn dak kollu li f'xi għamla jew oħra isebbaħlu u jhennilu ħajtu; eżempji mfissrin bl-oħla kliem, minsuġin bl-aħjar tqanqil tal- qalb, imsebbħin bl-ogħna xbihiet li l-poeta jista' jiġbor min-natura ta' ma' dwaru, u mill-ħajja ta' nies. tajba u magħrufa li għexu qabilna u mill-ġrajja ta' ġensna fil-mixja twila taż-żmien. Nibdew: Eżempji sbieħ ta' kull dmir li għandu l-bniedem lejn Alla, insibuhom bil-kotra fil-ġabra. tal- Inni Mqaddsa ta' Lodoviku Mifsud Tommasi, bosta minnhom maħdumin bil-għaqal u bir-reqqa, u b'għażla ta' kliem sabiħ u xieraq kif jitolbu l-ħwejjeġ għeżież. Bħal dawn il-versi li ġejjin għandu mijjiet oħra : Sid il-ħlejjaq, Alla wilied, Int li kollox tqassam f'ħejnu, (l) Kif b'id-dija tagħni l-għodwa, Nofs-in-nhar bin-nar iżżejnu. Eżempji oħra, għandhom, bil-ħafna Dwardu Cachia, Preca u oħrajn. Turija ta' mħabba lejn pajjiżna' Istingħu din ta' G. A. Vassallo : Int sabiħa, o Malta tagħna l M'hux għax malti nfaħħrek jien, Issemmik id-dinja kollha, Magħruf ġmielek kullimkien. Imgħottija bl-isbaħ sema, L-ogħna dawl ix-xemx tatik, Ma xxawtekr, bil-ħlewwa ssaħnek, Ġid iġġiblek u tqawwik eċċ. Xi ġmiel ta' versil x'għażla ta' kliem ħelu u sabiħl x'mewġa ta' mħabba lejn din id daqsxejn ta' gżira l kemm hi kbira fil-għajnejn tal-poetal Jekk irridu eżempji ta' tagħlim fuq il-ħajja, fil-ftuħ tagħha, fis-siwi tagħha, fit-twegħir tagħha. dan il-poeta (1) Bir-reqqa. għandha tinkiteb 'f'ħinu'; iżda billi l- kelma. titlissen 'f'fiejnu', qabillu jiktibha hekk il-poċta. —li kien, jaf biżżejjed xin hi u x'tati l-ħajja—jatina qatigħ: Isimgħu : IŻ-ŻGĦURIJA O żmien fielu, kif għaddejtli Żmien ta' meta kont bla fitija l It-tifkira biss Ħallejtli Biex il-għira nħoss għalik : Int ma tarġa' iżjed għalija U sal-mewt indum nibkik. La taħbit, la ħsieb għall-ħajja Fiż-żgħurija ma jgħabbina, Ma tnikkitna l-ebda ġrajja L-ebda għali, l-ebda hemm; Kollox ward ikun għalina, Xewk għal qlubna ma jkunx hemm… Isimgħu wkoll minn ''Iż-Żgħużija ' L-isbaħi biċċa, ta' ħajjitna, Kif igħidu hi ż żgħużija, Għax saħħitna, għax ħilitna Fiha tikber, tieħu qies; Iżda hena, iżda sbuħija Ma fihiex kemm tgħid in-nies eċċ. Versi sbieħ u ta' fejda għal kull min daħal xi ftit fis- snin, u jaqrahom bil-ġabra; poeżija mimlija bil-għerf tal-ħajja; poeżija li jista' jħoss il-ġmiel tagħha kullħadd, iżda bil-bosta aktar min jaf x'kellu f'qalbu l-poeta. Mera sabiħ ta' l-imħabba tal-aħwa tahulna ż-żagħ- żugħ Rużar Briffa fl-Efiihalamion fit-tieġ ta' oħtu Marija (Ara ''/l-Malti' — Żjieda għas-sena 1926), u xhieda ta' mħabba xierqa, safja u sħiħa lejn il-lsien li bih il-Maltin nitkellmu għandna f''Ċajtu Ħliega' u fi tOtegħ il-Qasb' ta' dak il-poeta li f'làk ismu kien jikteb tliet stilel hekk €, Isimgħu: Għandu lsienek, ja Malta għażiża, Minn dak l-glħiasel li s-sagħtar jatik, U mill-baħar li jbusek u jgħannqek, U mis-sema li jiddi u jħennik. Ħa mix-xbejba li taħdem fir-raba' Wiċċ u leħen u xejra w ilbies; Ħa mis-saħlia ta' driegħek il-qawwa, Ħa minn qalbek is-safa w il-qies. Kemm ħabbejtu l… U mirja, mirja sbieħ ta' tagħlim li jista' jsawwar u jwettaq. il-karattru fit-tfal: nistgħu nieħdu bil-qabda mill-poeżija dejjem merfugħa u safja, dejjem bnina u mirquma , ta' Gużċ Muscat-Azzopardi li mill-ħolqien kollu, saħansitra minn daqsxejn ta' pettirross u mit- tqarmiċ tas-susa ġewwa sieq ta' mejda, għaraf jiġbed ħsebijiet għoljin u fejjieda. Xi mera sabiħ jista' wieħed jislet ukoll mill poeżija ta' Carmelo Mifsud Bonnici, ta' Ninu Cremona, ta' V. Mifsud Bonnici ta' G. Arena u ta' ħafna poeti oħra, li għannew minn qalbhom, f'kelma ħafifa u mexxejja, misterji tar-Reliġjon, ġrajja ta' pajjiżhom, imħabbiet ta' djarhomi, niket u ferħ ta' ħajjithom.