IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA IT-TIENI KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1925 KELMA LILL-ĦBIEB U OĦRA LIL L-EGħDEWWA…. Ma mortx ħażin b'rasi u inqas ftaħart qabel il- ħin b'rixna, mita għidt li bil-kotra tal-kittieba li jersqu lejna, aktarx ma jibqagħlix wisa' fejn inħażżeż kelmtejn jiena. U ma baqagħlix tas-sewl U sejjer ikolli xi ngħid ma' ħafna ħbieb, għax, wara li għażilt biex nimla dan it-tieni għadd: tal-//e//ż, fadalli quddiemi biex nimla għadd ieħor, għalavolja xi kitbiet li ma jgħoddux għalina sa barra jew tajjarthom għal kollox jew qas- sastilhom il- ġwienaħ. Mela, niżżi-ħajr lil-dawk li qdejt u lil dawk li ma stajtx naqdi. Jekk għamilt ħażin, ma għamiltux għax ridt nagħmlu—qal il-Manzoni. U, flimkien mal-Kittieba, niżżi-ħajr lil l-imseħbin li ġew bil-qtajja' wara l-ewwel ħarġa tal-4/a/£. Dawn nafuhulhom għal tliet ħwejjeġ: l-ewwel waħda, għax, bil-għajnuna tagħhom, żgurawlna ħajjitna; it-tieni, għax urew lill-għomi li l-ħidma tal- Għaqdà għoġbithom; u, ta' l-aħħar, għax il-biċċa l-kbira fosthom, biex ma ngħidx kollha, huma nies tad-dehen u għolja, li isimhom isebbaħ kull-fejn jidher. Fuq kollox, inbagħad, niżżi-ħajr lill-Kittieba bar- ranin—u fosthom hemm Orrenzalisti magħrufin mid- 34 dinja kif iddur — għax il-kelma tagħhom għamlitilna qlub ta' ġganti; u intom dik il-kelma—għad li mhux ta' kollha f'dan il-għadd, għax huma bosta — taqrawha iżjed il-quddiem, u taraw jekk għandniex ingemgmu mita t-tmaqdir u ż-żebliħ lill-GŻagda jiġi min-nies tagħna, minn Maltin bħalna, waqt li l-għorrief ta' l-aqwa bliet ta' Barra ifaħħruha u jixtiequ jitfgħuha l-quddiem. M'hemmx li jiftħu għajnejhom M'hemmx li jifhmu darba għal dejjem fejn irridu naslu u li fi ħsiebna ma tidħol b'xejn il-Pużiżka 7… SXINHU L-MALTI SAFP Bdan l-isem, il-Għaqda tagħna ħarġet it-taħdita li kien qara s-Sur Nin Cremona, fl-1 ta' marzu li għadda, lil l-imseħbin u lill- ħbieb tagħhom, miġburin fil-Pa/azzo de la Sa/le. Billi, mita nqrat, jien ma kellix ix-xorti nismagħha, għax kont marid, tistgħu tifhmu malajr kemm fraħt biha, xħin ġiet f'idejja l-kopja li bagħtli. Imma l-ferħ kiber wisq iżjed u fawwarli qalbi bil-hena, mita rajt kif is-Sur Cremona, li ħadd, ibda minni, ma jaf il- Malti daqsu, għaraf ifisser ta' Mgħallem x'jiġifieri Malli safi u mila bl-ilma ħluq dawk il-boloh li jaħsbuna — jew, għall-qerq ta' rashom, jagħmlu ta' bir-ruħhom jaħsbuna — irridu nagħmlu gwerra lit-Taljan, billi nwarrbu l-kliem kollu ta' dak l-ilsien mill-Malti u nqajmu kliem qadim li miet u ntisa l Jaqraw, jiflu, jiżnu x-xogħol tas-Sur Cremona ; u, inbugħad, jekk għandhom ħila, imieruh bil-qawwa. tar-raġuni. Is-Sur Cremona għoġbu jiddedika l-ktieb tiegħu lili, għax (qal hu) kont jien li rawwamt u irfajt il-Lsien Malti, kont jien li f'żgħużitu nissilt fih l-imħabba tiegħu. Niżżih-ħajr: ma satàx jatina ġieh akbar: imma din m'hix ħlief tjieba tiegħu, għax iż-żerriegħa skond fejn tinxeħet, Tista' taqa' fuq il-blat u. ma tinbetx, tista' tiġi qalb il-ħorrieq u l-ħorrieq joħnoqha, tista' ssib art tajba u trodd bil-mijietl Dan għallmu Kristu. Is-Sur Cremona, mela, għandu jifhem li l-art tajba tiegħu, mhux iż- żerriegħa dgħajfa tiegħi, kienet Dal-ktieb jinbiegħ 3 soldi minn għand CRITIEN TAL-KOTBA, 34 Sda. Reale, il-Belt.