Il-Gżejjer Maltin huma magħrufa għan- nuqqas ta' għadajjar kbar, xmajjar u ilma ħelu ieħor. Minkejja dan, f'Malta tinstab varjeta kbira ta' annimali Li jgħaddu għall-inqas parti minn ħajjithom fl-ilma felu. Dan għaliex dawn il-Ħlejjaq kapaċi jgħixu f'kull roqgħa ilma Li jsibu, żgħira kemm'hi żgħira. Hekk insibu dawn l-annimali f'ġibjuni, bjar, għadajjar tax- xita, nixxigħat u saħansitra fil-ftit ilma Li jinġabar ġo laned mormija. F'pajjiżna, il-Ħajja ta' l-ilma felu tkun fl-aħjar tagħha bejn Settembru u Mejju. Fil-kumplament tas-sena ftit tagħmel xita, u s-sħana qawwija tas-sajf tnixxef ħafna mill-għadajjar ta' l-ilma. Minħabba f'dan, il-biċċa l-kbira ta' l-annimali Li jgħixu fl-għadajjar igħaddu ż-żmien tas- sajf f'għamla li tiflaħ għan-nixfa, bħal ngħidu aħna, bajd jew fosdqiet fit-tajn xott. Hemm tliet tipi ewlenien ta' annimali ta' l-ilma Ħelu: dawk Li jgħixu fuq wiċċ l- ilma; dawk Li jgħumu u dawk Li jimxu jew jitkaxkru fuq il-pjanti ta' l-ilma u fuq it-tajn tal-qiegħ. Fost ta' l-ewwel insibu nsetti żgħar suwed Li jgħaddu ħaj- jithom jimxu fuq wiċċ l-ilma. huma magħrufin bħala pond skaters. Ma jegħrqux għax il-piż tagħhom jinfirex fuq saqajhom twal. Ħafna aktar komuni huma dawk l-annimali Li jgħumu. Fost dawn, l-iżjed magħrufa huma l-mrieżeb: (tadpoles) Li huma l-frieħ taż-żrinġ. Fl-ewwel jiem wara Li jfaqqsu dawn jieklu pjanti mikro- skopiċi iżda wara jibdew jieklu nsetti u annimali żgħar oħra. Biex il-marżebb isir żrinġ jieħu madwar xahrejn. Fin- nixfa tas-sajf, iż-żrinġijiet ifittxu posti jiet mudlama u umda fejn jistaħbew sa ma terġi tagħmel ix-xita. Gamblu ta' l-agħdajjar. Komuni wkoll fl-għadajjar tax-xita hu l- gamblu ta' l-għadajjar (fairv shrimp), annimal żgħir mir-razza tal-granċi. Dan il-gamblu jgħum wiċċu 'l fuq billi jaqdef bil-Ħafna saqajn ċatti Li għandu. Dawn is-saqajn jintużaw ukoll bħal passatur biex mill-ilma jsaffu pjanti mikroskopiċi Li dan l-annimal jiekol. Hemm fiafna nsetti Li jgħixu fl-ilma fielu. L-imqass ta' l-ilma (magħruf bl-Ingliż bħala water-boatman) ta' sikwit jinstab f'vaski u għadajjar jgħum fuq dahru taħt wiċċ l-ilma. Dan l-insett jaqdef bis- saqajn twal ta' wara Li għandhom faxx suf twil biex igħinu f'dan ix-xogħol. Imqass ta' l-ilma ħelu li jinstab fl-agħdajjar u l-ġibjuni L-imqass ta' l-ilma jikkaċċja nsetti oħra kif ukoll imrieżeb, sikwit ta' daqs akbar minnu. Fl-ilma nsibu wkoll numru ta' ħanfus differenti. L-akbar fost dawn hija l- wirdiena ta'- l-ilma (hekk imsejħa għax tixbaħ wirdiena; bl-Ingliż magħrufa bħala diving beetle). Din tilħaq tul ta' aktar minn tliet ċentimetri, b'saqajn ta' wara qishom imqadef. Għalkemm tgħix taħt l-ilma, din il-ħanfusa xorta wafida trid tieħu n-nifs. Dan tagħmlu billi ġġor l- arja taħt il-qoxra tal-ġwienaħ, qisha xi bugħaddas żgħir. Wirdiena ta' l-ilma ħelu Wieħed ma jistax isemmi l-ilma bla ma jsemmi n-nemus. In-nemusa tbid il-bajd f'massa waħda Li żżomm f'wiċċ l-ilma qisha ċattra żgħira. Minn dan il-bajd ifaqqas id-dudu tan-nemus Li jgħum b'tgħawwiġ ta' ġismu. Kull ftit minuti d-dudu tan-nemus jitla' sa wiċċ l-ilma sabiex jieħu n-nifs minn tubu żgħir fuq denbu. Dudu tan-nemus u l-fosdqa ġranet, dan id-dudu jinbidel u jsir fosdqa, Li wkoll tgħum fl-ilma iżda Li tieħu n-nifs minn żewġ qrun żgħar fuq rasha. Wara ftit żmien, il-fosdqa tinqasam u minnha toħroġ in-nemusa. Fil-qiegħ ta' l-għadajjar ta' l-ilma felu nsibu wieħed mill-aktar insetti feroċi Li nafu bihom. Dan huwa d-dudu tal-mazzarell (bl-Ingliz dragonflv). Dan id-dudu jistaħba qalb il-ħaxix tal-qiegħ fejn joqgħod jistenna xi nsett jew annimal ieħor jersaq fil-qrib. Il-mod kif jaqbad il-priża .huwa tassew stramb. Taħt ħalqu għandu bħal xoffa twila Li fit-tarf tagħha għandha żewġ ganċijiet. Id-dudu jispara dix-xoffa quddiemu u bil-ganċijiet tat-tarf jaħtaf il-priża, u jressaqha lejn ħalqu biex jikolha. Meta jkun kiber biżżejjed, id-dudu tal-mazzarell jitla' ma' xi zokk u joħroġ barra mill-ilma. Wara ftit taż-żmien il-qoxra tad-dudu tinqasam mid-dahar, u minnha joħroġ il- mazzarell Li wara Li jnixxef il-ġwienaħ dlonk jittajjar. Il-mod kif id-dudu tal- Mazzarell jaqbad l-ikel Dudu tal-Mazzarell Hemm ħafna dubbien Li jbidu l-bajd tagħ- hom fl-ilma u d-dudu Li jfaqqas minn dawn Id-dudu tan- Naħla tal-Lellux igħix fuq il-ħama tal-qiegħ. Fost dawn ta' min isemmi d-dudu tan-Naħla tal- Lellux (din fil-fatt mhix naħla iżda tip ta' dubbiena Li bl-Ingliz magħrufa bħala Hoverflv)'u l-mod stramb Li biħ jieħu n- nifs. Dan id-dudu jħaffer fil-ħama u biex jieħu n-nifs għandu denb twil ħafna Li jittawwal sa ma jilħaq wiċċ l-ilma u Li minnu d-dudu jiġbed l-arja. F'Malta jgħixu diversi speċi ta' bebbux ta' l-ilma felu. Għalkemm il-biċċa l- kbira huma żgħar, dawn huma nteressanti ħafna l-aktar għax numru minnhom jinstabu f'pajjiżna biss '. mkien aktar fid-dinja. M'għandniex xi ngħidu, minħabba n-nuqqas ta' l-ilma f'pajjiżna, dan il-bebbux ma tantx huwa mferrex u għalhekk hemm bżonn Li nħarsuh biex ma jinqeridx. Ma nistgħux nitkellmu dwar ħlejjaq Li jgħixu fl-ilma ħelu bla ma nsemmu l-qabru, magħruf ukoll bħala L-granċ ta' l-ilma ħelu. F'pajjiżna, dan il-granċ igħix biss f'postijiet fejn hemm L-ilma tul is-sena kollha, u billi ftit għandna minn dawn, il-qabru huwa annimal rari. Il-qabru jgħix.ġo ħofor Li jħaffer qrib l-ilma. Il-qabru juża dan l-ilma sabiex iżomm Lilu nnifsu mxarrab għax jekk jinxef ma jkunx jista' jieħu n-nifs. Il- granċ joħroġ mit-toqba matul. il-lejl sabiex jikkaċċja nsetti, bebbux u annimali oħra. Fl-aħħar nett, ta' min igħid Li ħafna ħlejjaq ta' l-ilma Ħelu jinstabu f' periklu Li jinqerdu għal kollox minn pajjiżna. Dan kemm minħabba n-nuqqas ta' l-ilma Li għandna kif ukoll għax annimali bħall-marżebb u l-qabru qed jiġu maqbuda biex jinżammu ġo xi vażett għal ftit jiem qabel ma jintremew jew imutu. Għalhekk għandna nagħmlu minn kollox biex din il-qerda bla bżonn ma tkomplix. Jekk le, nitilfu parti unika u mportanti ħafna mill wirt naturali ta' pajjiżna. Il-ftit agħdajjar ta' l-ilma ħelu li nsibu f'pajjiżna xejn ma huma apprezzati