b'tul ta' ħamsa u għoxrin pulzier (63cm) — mingħajr il-kurdiċelli. It-tul tal-kurdiċelli kien ivarja — ġeneralment mhux inqas minn sittax-il pulzier (40 cm). il-but IL-BUT TA' TAĦT kien ikun imsaħħaħ minn PA FAR kurdiċelli ħoxnin fit-tinja. il-But ji Faj ; ta' Taħt kien jintlibes b'mod li: € l li il Anġlu Dougall ma jkunx ta' skomdu għall- £ l ik l i vjaġġatur, anke meta jorqod: Ż b-drejij bih. Il-vjaġġatur, meta jilbsu, — i kodhej Il-BUT TA' TAĦT jintlibes U. jkollu moħħu mistrieħ mis- i halli jintuża l-aktar minn-nies tas- sigurta u l-ħarsien ta' kullma Ġo El safar: baħrin, baħħara, u qediġorr fuqu. Mhux darba jew IT iiekmi vjaggaturi li jżuru artijiet tnejn instema' li baħħara u f li-du barranin, inkluż dawk li vjaġġaturi nsterqu waqt l-irqad IM A jmorru pelligrinaġġi f'artijiet jew li ħabtu għalihom nies PORELT, i oħra. Nafu li Dun Xand Cortis: briganti jew xi gajj ta' ħallelin u Pl da kien mar fl-Art Imqaddsa ħallewhom għaxja għall-mewt ed ii L-—Lj flimkien ma' ħabib tiegħu b'xi xebgħa jew swatli tawhom… ——— Jil--jj Fil minn Ħal Għaxaq. Il-Maltin: Xi drabi l-vjaġġaturi kienu 7 JHI ji id G minn dejjem kienu magħrufin jinsterqu minn baħħara oħra jilqa A A sewwa kemm kienu jsiefru. stess fil-kabini tal-bastiment ii 1 DIJITI ħ tagħhom. Ħafna nisa kienu ili l li H Dan il-but kien jinħiet qiesu xi: jwissu lil dawk li jilbsu dan il- leza piT jj ħżiem (ara d-disinn) bil-bwiet fih: But ta' Taħt biex ma jneħħuhx is i i 8 HE v ius u kien jintlibes madwar il-qadd minn fuqhom fil-beraħ, sabiex: IŻ JI 81 c taħt il-ħwejjeġ, u biex jinżamm ma jieħdux xi 'riħ f'dahrom',u.— B ll Jl-GkbAaliE ill f'postu kien jinqafel b'kurdiċelli li: fl-istess ħin ma jurux x'ikollhom.— Hi a- ir : jkunu mwaħħlin miegħu u jkunu moħbi. ij pl BR, twal madwar 16-il pulzier (40 Ue ġ L- ċentimetru). Kien jintlibes taħt Il-But ta' Taħt kien ilu żmien ma (i jie F il-flokk jew il-qmis, u mbagħad twil jintuża mill-vjaġġaturi u l- ib j id b'xi terħa fuqu li tostor kollox. baħħara. Ħafna drabi kien li lq i jer jintiret minn ġenerazzjoni għall- Wood i Fil-bwiet tiegħu kienu jinżammu għra, l-aktar fit-Tlett ibliet tal- L il tii fil-ħabi passaport, flus (l-aktar Kottonera, fejn kien hemm TA jA— flus. tal-karti), dokumenti tas- tradizzjoni qadima ta' baħħara u por bl safar, ċertifikati, ittri patenti, u. numru kbir ta' nies tal-baħar. ib di affarijiet oħra ta' ħtieġa u ta' Kien jintlibes u jintuża mqar i ir importanza, oġġetti prezzjużi, għal xi safra qasira, bħal xi eċċ. Dawn kollha kienu mawra sa Sqallija għan- jinżammu moħbija għall-ħarsien negozju. F'moħħ. il-Maltin, tagħhom matul il-vjaġġ - biex la kemm Sqallija u kemm jinsterqu u lanqas jintilfu. Ġie wkoll, m'għandniex xi mgħidu, li l-But ta' Taħt intuża biex jitqiegħdu fih affarijiet ta' kuntrabandul IL-MATERJAL Il-But ta' Taħt kien jinħiet minn xoqqa ħoxna. Strixxa ta' xi erba' pulzieri u nofs (11 cm) Kalabrija kellhom fama kerha ta' serq u brigantaġġ. Liebsin il- But ta' Taħt. bl-affarijiet tagħhom imqiegħda fih, kienu jserrħu moħħhom sakemm jaslu fid-destinazzjoni tagħhom. Matul is-sekli, kienu ħafna dawk il-Maltin li siefru u emigraw, kemm lejn Sqallija, imm'anke lejn Marsilja u Toulon fi Franza, u lejn Valenzja fi Spanja. Imbagħad infetħu l-bibien għall- emigrazzjoni lejn ix-xtut u l-bliet tal-Afrika ta' Fuq — l-Alġerija, t- Tuneżija, l-Eġittu, ċ-Ċirinajka — u wkoll lejn il-gżejjer tal-Greċja. Saħansitra nsibuhom f'istambul, it-Turkija, f'Odessa ġol-Ukraina u, minn wara s- seklu dsatax, fl-Ingilterra — Londra u l-ibliet ta' Wales. Il- baħħara Maltin kienu mfittxija ħafna għax kienu magħrufa għall-ħila u l-qlubija tagħhom fuq il-baħar. Kienu saħansitra magħrufa anke fl-Amerka sa mill-aħħar snin tas-seklu Tmintax. Il-But ta' Taħt kien dejjem ikun fuqhom; kien parti minn ilbieshom. Fis-seklu Tmintax, il-baħħara Maltin bdew jivvjaġġaw lejn il- Kanada, California, Louisiana, Boston, u wkoll lejn l-Amerka t'isfel. Snin qabel, fis-seklu Sittax, fuq l-iġfna tal-Ordni kienu vvjaġġaw anke sal- Venezwela, il-Brażil, u saħansitra sal-Peru, kif naqraw fl-Arkivju tal-Assigurazzjoni ta' Giljan Panzavecchia li jinsab fl- Arkivju tal-Katidral tal-Imdina. Il-ħila tal-baħħara Maltin kienet magħrufa sew, imma s-sogru għall-ħajjithom kien kbir ukoll. Xi drabi kienu jaħbtu għalihom tal-lejl, jew meta jkunu f'xi dverna ġielu sakkruhom b' xorb ħażin, jew iddrogawhom. b'xi droga bħall-oppju (afjun) u mħollija għaxja għall-mewt, mitlufin: minn sensihom, u misruqa sa minn ħwejjiġhom f'xi sqaq imwarrab fil-portijiet u l- ibliet tal-kontinenti kollhaf Din kienet il-ħajja tal-baħarl Kienu jingħadu ħafna stejjer fuq l- avventuri u l-vjaġġi tal-baħħara mill-bliet tal-Kottonera; Stejjer ta' serq u brigantaġġ, speċjalment fi — Sqallija u Fl-1950, qabel sifirt lejn l-Ingilterra meta kelli biss għoxrin sena kont nidher iżgħar fl-eta'; u meta l-vjaġġ kollu kien fuq l-art; ziti Ċetta, oħt missieri, Bormliża, tatni bħala rigal But ta' Taħt li ħetitli hi stess. Il-but li ħetitli kien bħal dak li kienet ħadmet għal ħuha, l-Mammu, li kien ibaħħar spiss fuq il-vapuri tal-merkanzija (il-Merchant Navv) fis-snin 20 u 30. U l-but ta' ħuha kien bħal dak li kienu jħażżmu madwar qaddhom il- baħħara tal-Kottonera sa minn sekli qabel.