Intervista ma' Marija Paris Meta matul is-sena skolastika kont qed ngħallem ir-rumanzett 'Il-Ħarsa ta' Rużann' miktub minn Francis Ebejer, u magħżul bħala parti mis-sillabu l-ġdid tal-Matrikola, laqatni l-kumment ta' wieħed mill-karattri, illi Ebejer semmieh Pietru, u dan jisħaq illi għandna nimxu 'l quddiem mingħajr ma ninsew it-tradizzjonijiet u l-passat tagħna bħala nazzjon, anzi dawn għandhom ikunu l-bażi sabiex naġġornaw 'il quddiem. Il-ġenerazzjonijiet moderni, fosthom dawk tal-età tiegħi, għandna nħarsu lejn il-familjari tagħna u l-ġenerazzjonijiet preċedenti sabiex mingħandhom nitgħallmu dwar il-mod tal-għajxien tal-passat, napprezzaw dak illi għandna fi żminijietna, u nuruhom l-apprezzament tagħna, iżda sabiex dan isir, irridu nuruhom illi napprezzaw ukoll it-tradizzjonijiet u dak illi stinkaw għalih huma sabiex illum, Birżebbuġa tinsab miexja 'l quddiem fil-ħajja tagħha. Il-Ħajja fil-Parroċċa Iltqajna. ma' Marija Paris, Birżebbuġjana, illi għalqet mitt sena f'Mejju li għadda, propju ftit xhur qabel Birżebbuġa tfakkar il-mitt F-— sena mit-twaqqif tagħha bħala entità indipendenti minn parroċċi oħra. Marija kellha x-xorti tiżżewweġ darbtejn. Qed ngħid kellha x-xorti għax iżżewġet l-ewwel darba bil- kunjom Decesare fil-knisja tad- Duluri u t-tieni darba bil-kunjom Paris, iżda kienet iżżewġet fil-knisja l-ġdida, ta' San Pietru. Fi kliem ieħor, irċeviet l-istess sagrament f'żewġ Tħoss illi minn dak iż-żmien, Birżebbuġa nqalbet ta' taħt fuq. Tiftakar illi f'Birżebbuġa, bħal bosta postijiet oħra f'Malta, kien hemm ħafna ġuħ u anke bosta tallaba jiġru mat-toroq: 'kienu jitkebbu u jistaħbew sabiex ma narawhomx, imma konna narawhom bid-dawl tax-xemgħa. Fit-toroq ma kellniex id-dawl elettriku bħalma għandna llum, imma kellna l-fanali tal-pitrolju. Ta' kuljum preċett kien jiġi raġel bis-sellum, inaddaf it-tubi u jlesti l-lampi għal filgħaxija Staqsejna lil Marija x'tiftakar minn madwar mitt sena ilu, minn meta kienet għadha tifla. 'Niftakarni nilbes il-mant u nżomm il-bandalora. Niftakar il-purċissjonijiet li kienu joħorġu mill-knisja tad-Duluri. Taf fejn hi hux7 U konna ninżlu sal-Bajja ta' San Ġorġi Kellna mixjal U kien jaħkem ir-riħl Missieri, Alla jaħfirlu kien ikun warajja bl-istandard, u ġieli kien ikollu jkebbu hemm isfel tant kemm kien jaħkem ir-riħl' Semmiet ukoll xi użanzi li Ilum inqatgħu. Semmiet kemm kienu jittieħdu aktar bis-serjetà l-festi: 'in-nies kienu jagħtu iżjed kas tal-festa. Kien aktar mument ta' għaqda f'kull familja. Il-knisja kienet tkun mimlija bin-nies u kienu jieħdu gost ħafna jisimgħu l-funzjoni'' Meta staqsejt lil Marija x'festi kienu jsiru f'Birżebbuġa, Marija semmietilli fil-festi tal- Ewkaristija, qrib il-Bajja ta' San Ġorġ kienu jarmaw it-tribuna u hemmhekk jagħtu l-Benedizzjoni Sagramentali. Mistoqsija dwar kif kienu jsiru l-funzjonijiet u l-parteċipazzjoni tal-Birżebbuġin fil-knisja, Marija saħqetilli kollox kien isir bil-pompa, speċjalment il-festi tal-Ewkaristija u n-nies kienet tattendi bi ħġarha. Mistoqsija dwar il-bidla fit-titular, Marija semmiet illi kienet sitwazzjoni ftit sorpriża għall-poplu ta' Birżebbuġa, iżda ma tantx tiftakar iktar x'kien sar, ħlief il-bini ta' knisja ġdida, għax il-knisja tad-Duluri kienet saret żgħira wisq għall-poplu ta' Birżebbuġa. It-Tieni Gwerra Dinjija Bħala bniedem illi nħobb l-istorja, u studjajt anke dwar iż-żmien tal-gwerra, ma stajtx ma nistaqsix lil Marija rigward it-Tieni Gwerra Dinjija. F'daqqa waħda, għajnejha daru bid-dmugħ u nistqarr illi ħasditni. 'Kemm konna niġru lejn ix-xeltersi Darba, f'Kalafrana kienu mietu n-nies mgħarrqin. Il-bombi mblukkaw iż-żewġ aperturi tax-xelters, u ħadd ma seta' joħroġ. Kienu nkisru l-kanni tal-ilma u mietu hemm ġew, imsiekenl Ħafna nies min jaf kemm kienu jħabbtu bibien ta' familji oħra għal nofs kwart Leħen il-Banda f Festa 2013 ħobżi' Issemmi li għalkemm Birżebbuġa ma ntlaqtitx daqskemm intlaqtu rħula oħra, xorta waħda tlifna xi nies, u l-atmosfera fil- lokal kienet kontinwament waħda ta' diqa u biża' It-Twaqqif tal-Banda f'Birżebbuġa It-tieni raġel tagħha kien Eddie Paris, illi nzerta kien l-ewwel President tal-Għaqda Mużikali San Pietru fil-Ktajjen A.D.1957. Hu kien impjegat mal-Gvern Ingliż, bħalha. 'Niftakar il-każin bħala parti mill-każin tal-futbol, imbagħad iktar tard fil-pjazza. Eddie kien ukoll kowċ tal-futbol ta' St. Peter's Football Club' Tistqarr illi l-każin kien għal qalbha, bħalma kienet il-parroċċa, u anke l-klabb tal-futbol u tal-woterpowlow, 'Kelli xijld bil-midalji u vera kienet għal qalbi. M'ilux talabhieli xi ħadd u tajthielu, insejt min immal' Mistogsija kif laqgħu lill-banda f'dak iż-żmien, Paris kienet pronta u qalet 'T was verv proud of Eddie, għax in-nies riduha ħafna l-banda. L-ewwel darba li daqqew fit-toroq tgħidx kemm kien hemm niesl' Nistqarr illi minkejja li f'ħajti għamilt bosta intervisti, għax kultant parti minn xogħli hekk jitlob, din kienet waħda mill-iktar intervisti li ħadt gost nagħmel, għax għalkemm l-istorja nħobbha, inħossilli sirt nafxi dettalji li qatt ma kont naf bihom. Għalkemm Birżebbuġa hija parroċċa relattivament żagħżugħa ħdejn parroċċi oħra, għandha storja twila u dan jawgura tajjeb għal futur sabiħ. Ma ninsewx minn fejn tlaqna, iżda dan il-mument m'għandux ikun il-punt tal-waqfa, iżda ta' żjara għall-passat, sabiex fuqu nibnu l-preżent u l-futur. Għandna ħafna tajjeb fuq xiex nibnu filwaqt illi hemm affarijiet oħra x'nistgħu ntejbu bħala komunità għaliex kull ħaġa li fiha hemm. involuti l-bnedmin hekk hi, minn lewn id-dinja. B'dawn il-ħsibijiet ff f'moħħi, irringrazzjajt u sellimt lil Marija, u awgurajtilha ħafna iktar Eddie Paris flimkien ma' Mro Charles Zammit snin, saħħa u dak kollu li tixtieq qalbha. Leħen il-Banda l Festa 2013