L-ewlenin li taw ġieh ta' adoraz- zjoni lill-Bambin Ġest, imwieled tar- bija, kienu xi ragħajja minn Betlem, mistednin. minn kliem l-anġlu biex imorru jżuru lil Ġest fil-Għar fejn kien twieled. L-Evanġelju —għidilma li 'fkien hemm xi ragħajja dik in-naħa jgħad- du l-lejl fir-raba' u jgħassu l-imrieħel tagħhom. Dehrilhom anġlu tal- Mulej u sebħ il-Mulej idda madwar- hom, u qabadhom biża' kbir. U qal- lhom l-anġlu: f'La tibżgħux l għax, ara, sa nħabbrilkom ferħ kbir, li jkun għall-poplu kollu. Tweldilkom il-lum fil-belt ta' David, Ħellies, li hu l-Messija. l-Mulej. U dan ikun għalikhom għelm: Issibu tarbija mfisqi'a, minduda f'maxtura'' U minnufih ngħaqdet mal-anġlu kotra ta' anġli tas-sema jfaħħru 'l Alla u jgħidu: ''Sebħ lil Alla tas-smewwiet, u sliem fuq l-art lill-bnedmin ta' rieda tajba''. (Luq. Imfarrġin minn kliem l-anġlu u ferħanin minn dik il-bxara: ''Ħa m'MOrru sa Betlem — bdew igħidu lil xulxin dawk ir-ragħajja — u naraw dil-ħaġa li ġrat u li l-Mulej għarrafna. U marru jgħaġġlu, u sabu 'l Mari'a u 'l Ġużeppi u t-tar- bija minduda fil-maxtura. Malli raw, ħabbru dak di kienu qalulhom fuq dik it-tarbija, U dawk kollha li sem- għu baqgħu mistgħaġbin b'dak li qalulhom ir-ragħajja, Dawn ir-ragħajja xxurtjati, li kif jingħad sa mill-qedem ma: kinux aktar minn tlieta, f'dak il-ħin tal- bxara kienu xi ftit bogħod minn Betlem, aktarx xi nofs siegħa 'l hemm, in-naħa tax-xerq, lejn il- baħar il-mejjet, 'sewwasew' fejn Ġakobb, sekli qabel, kien bena torri biex jgħasses fuq l-imrieħel kbar tie- għu, Barra minn hekk, dawk ir- ragħajja kellhom ikunu nie; twajba u ta' mġiba mill-aħjar, biex setgħu jistħoqqu xorti hekk kbira: kienu nies tà' emmna ħajja fil-Feddej mis- tenni u għalhekk, fil-qagħda tagħ- hom ta' ragħa/ja, kienu jgħixu ħajja sempliċi u rozza, imma. li togħġob lil Alla, għax ħajja ta' nies ġusti, Is-Santwar u tar-Ragħajja l-isjel minn Betlehem bħalma kienet dik ta' Ġużeppi u tax-xwejjaħ Xmuni, imfaħħrin mill- Evanġelju, sewwasew għax ġusti, U arahom hemm ;il dawn it-tliet ragħajja quddiem il-Bambin Ġesu, maħruġin u merfugħin 'il fuq minn sensihom, jagħtuH il-ġieh.-ta' qalb- hom nm jadurawhl Fih, f'dik it-Tar- bi:a huma raw u aduraw il-Feddej Divin, is-Salvatur tad-dinja: għam- lu dan b'fidi ħajja, b'fehma sħiħa, imsaħħin mid-dehra u mill-kliem ta' kanġu: 'Tnħabbrilkom ferħ kbir, li jkun għall-poplu kollu. Weġġhu f'dik it-Tarbija lill-Messija fis-skiet, adurawh fil-ħemda ta' dak il-lejl: tkellmu miegħu b'qalbhom f'idej- hom, b'dawk għajnejhom ileqqu bis- safa tal-qdusija, b'dawk għajnejhom imdorrija jitpaxxew bis-sbuħi'a tal- ħwejjeġ maħluqa u minn dawn iogħ- lew għal dawk tas-Sema, fit-tpaxxija t'Alla Ħallieq ta' kollox. Hawn tassew kien donnu ġara għall-ewwel darba dak, li aktar wara l-Imgħallem Divin kellu jistqarr meta radd il-ħadr lill-Etern Missieru, u qallu: ''Żammejt moħbija: l-egħ- ġubijiet tas-sema, lill-għorrief u lill- għaqlin ta' did-dinja u nebbaħthom liż-żgħar u is-sempliċiż (Mt. Ma nafux, jekk dawk ir-ragħajja — għafsin u lura minn qaddishom — ħadux magħhom u għamlu jew iċ xi għotjiet lill-Bambin Ġest fil-Għar ta' Betlem. Kienu, imsieken, hekk fqaj- rinl U, imbagħad dik l-aħbar tat- twelid ta' Ġesti kienet ġiethom hekk f'daqqa, f'daqqa u, minn fuq, fil- qieraħ ta' lejl xitwi… Hija drawwa biż-żejjed magħrufa li fil-Gpresepji' 'qiegħdu xi ragħajja, mexjin lejn l-Għar fejn twieled il- Bambin, b'xi ħarufa jef b'xi bhima oħra fuq spallejhom jew fuq dirgħaj- hom; minn dan iżda, ma nsibu xe'n fl-Evanġelju u għalhekk, din id- drawwa hi aktarx ħliq tal-fantasija ta' l-artisti biex aktar jagħtu ħajja lix-xena qaddisa li ġrat f'dak il-lejl tal-Milied. B'dana kollu, d'k iż-żjara tar-Ragħajja ma kenitx, Iċ, nieqsa minn għotjiet u rigali, U x'għot'iet l U x'rigali huma ħadu u taw lill- Bambin f'dik in-nieqa tiegħul L-għotja ewlenija li ħadu magħhom għall-Banabin Ġest hi mfissra f'dik il-għaġla li biha laqgħu l-messaġġ ta' l-Anġlu, li dlonk telqu lejn l-Għar ifittxu t-Tarbija Mwielda u, li malli sabuha, nxteħtu quddiemha u offrew- lha l-qalb safja u sempliċi tagħhom; u, mal-għotja ta' qalbhom, sempliċi u safja, huma fissru u stqarru lill- Iben ta' Marija l-Emmna tagħhom fil-missjoni divina tiegħu, kif kien qalhom l-anġlu u mseddqin b'dawk l-għeġubijiet li kienu Taw f'dak il- Għar imqaddes. U Alla, li jara u jaqra f'qalb il-bniedem, daqa' żgur il-qima u t-tweġġih ta' dawk l-ewle- nin aduraturi bi tbissim ta' l-akbar għaxqa u għamel li huma, għalkemm għafsim u sempliċi, jifhmu dak il- misterju kbir, hekk, li għalkemm sa dak inhar għexu fl-emmna tal-Fed- dej Mistenni, minn hemm 'il quddiem bdew jgħixu fl-imħabba tas-Salvatur, li huma raw u weġġhu bħala: l-Mes- sija fil-faqar tal-Għar ta' Betlem. U hekk, wara li f'dik iż-żjara tagħ- hom, ir-ragħajja: ta' Betlem, fetħu qalbhom u berrħu mħabbithom lill- Bambin Ġest, ''marru lura għall- merħliet tagħhom, ifaħħru u jweġġhu l-Mulej għal dak li kienu semgħu u raw, bħal ma kien qallhom l-anġlu' (Luq. II, 20); u ssuktaw jgħixu ta' bdiewa u ta' ragħajja miġburin u marbutin mar-rieda t'Alla, Hekk in- temmet ħajjithom ma' tul il-ħajja tal-Feddej fuq dina l-art; ħajja li kellha tkun — u min qatt jista' ma jaħsibx hekk' — il-bidu u t-tmiem ta' ħajja ta' mħabba, ta' qima u ta' tweġġih lejn Alla u lejn Ibnu l-Waħ- dikni magħmul: Bniedem, imwieled fil-Għar ta' Betlem. Ma għandniex magħruf, meta u fejn sewwa dawn lix-xurtiati ragħaj- ja temmu ħajjithom fuq dina l-art. Nafu iżda, li fejn l-anġlu deher u wassal l-aħbar tiegħu, fi żmien San Ġlormu (7 419) kien ġa hemm monasterju kbir u qadim, li fih kienu jgħixu ħafna erwieħ tajba, b'ħaj'a mfassla fuq dik tar-ragħajja ta' Bet- lem. Dak il-monasterju kien twaqqaf mill-Insara ta' qabel, li għażlu dak l-imkien (fejn, kif kien jingħad, l-anġli ferreħin kienu għannew f'dak il-lejl qaddis, l-innu ''ta' ġieh lil Alla fil-għoli tas-smewwiet u sliem lill- bnedmin ta' rieda tajba''. Jaħsbu li fil-Knisja ta' dak il- monasterju, U sewwasew f'għar taħt l-istess knisja, kienu ġew midfuna l-fdalijiet. — tal-iġsma tar-ragħajja mqaddsa, imweġġha bħala relikwji tal-qaddisin. Hu wkoll ta' min jiftakar, li f'dak l-imkien, j'ġifieri fil-knisja ta' dak il- monasterju, kienet bdiet titkanta dik it-taqs:ma tal-'Uffiċċu divin', im- sejħa ''PRIMA', għax tiġi l-ewwel waħda mill-erba' 'URTP' (ore) litur- ġiċi, li huma taqsimiet mis-sebgħa l-oħra tal-Uffiċċju Divin, Il-qagħda ta' dak l-imkien qaddis, ta' ġmiel u ta' sbuħija li jgħaġġbu, milqut sa miż-żerniq minn dawk l-imrieżaq imdiehba tax-xemx li għodu għodu tidher fuq il-għolja ta' Moab, kienet dik żgur li nebbħet lill- Kittieb sagru: l-għana ta' dik it- talba ta' fil-għodu, u li mbagħad minn Għannej divot, b'sengħa kbira, ġiet imfissrha hekk :— Fis-seklu IX, dak il-monasterju tar-ragħajja — bħalma ġara lil tant oħrajn tal-Palestina — kien imħarbat mill-Persjani u mbagħad meqrud għal kollox mill-Misilmin. Il-Patri- jiet Franġiskani, wara żmien, irnex- xielhom jixtru dik l-art, imsejħa ' l-€Għalqa tar-Ragħajja'' u fis-sena 1954, bl-Arkitett. Toni Barluzzi, bnew Knis'a, għamla ta' għarix, li tfakkar sewwa l-fatt tal-Vanġelju. Ir-relikwji tar-ragħajja mqaddsa kienu ġew meħlusin u merfugħin, għall-ewwel f'monasterju f'Ġerusa- — demm, u mbagħad, ġew meħudin fi Spanja, fil-belt ta' Salamanka, fen mill-insara, Il-qima, vera u universali, li tin- għata lir-ragħajja ta' Betlem, hi dik, meta aħna, fil-glorjuża liturġija tau-Milied inħarsu lejhom u naraw- hom. fix-xena plastika tal-presepju, meta nisimgħuhom fil-kant tal- Elvanġelju u meta mħarsu lejhom mhej'in jilqgħu s-sejħa tal-Mulej, maghmula lilhom mill-anġlu, jagħarfu fit-Tarbija lil Ġest: Messija, u dlonk jinxteħtu jadurawh b'qalb niedma u sinċiera, Agħtina, O Mulej, qalb bħal ta' dawk ir-ragħajja xxurt'ati biex aħna wkol ikun jistħoqqilna nadurawH il- lum u għal dejjem 1 P.L.M. DLedesma, qrib huma meqjumin L-ITTRI FUQ QAEAR Ġerman, raġel twajjeb ħafna u sempliċi wkoll, kien ordria monument sabiħ għal fuq il-qabar ta' ħuh, b'lapida ta' l-irħam kbira. Il-marmista staqsieh u qallu: — ''X'ittri tr'dni nonqox fil-lapidaf'' — €Agħmel ittri kbar u ħoxnin, qallu, għax ħija kien korta vista.