MISSIRIJIETNA U AĦNA Jixxiebhu l-Maltin tal-lum mal-Maltin ta' dari7: Hawn min igħid le u hawn ukoll min igħid iva, Mingħalija jidhirli li għad nistgħu nħabbtuha ma' missirijietna f'aktar minn ħaġa waħda; fi ħwejjeġ oħra imma, huma jgħad- duna bil-qabda. Missirijietna wrew qlubija tal-għaġeb fit-taqbid bla heda li ta' sikwit kellhom mal-egħdewwa u mal-ħakkiema barranin li f'idejhom waqgħet Gżiritna. Ġrajjiet Malta ġew miktuba bid-demm tal-qalbiena, li waqgħu għall-ħiel- sien tagħha quddiem Sant'Jiermu, u fuq is-swar tal-ibliet tagħna fi żmien it-Torok… fit-tislit mal-Franċiżi, li: għax b'saħħithom dherilhom li d-dinja kellha tkun tagħhom. Ġrajjiet missirijietna ġew ukoll imnaqqxa fuq l-irħam u l-bronż b'lewn ħamrani, għax ma beżgħux iċarċru demmhom quddiem bibien il-Belt Ewlenija tagħna jew bħal Dun Mikiel Xerri, imtertqin bil-balal ġo misraħ, fil-Belt. Ftit qabel ma faqqgħiet dil-gwerra faħxija, kont nisma' min igħid: ''Issa taraw kemm sa jibżgħu l-Maltini Dak agħjat u tixhir li jinstemgħu ma' l-ewwel bomba li. tit- waddab f'… U l-gwerra ġiet, u l-bombi niżlu fuqna bħax- xita, waqqgħulna djarna u qatlulna 'l niesna. Madankollu l-Maltin ġarrbu hemmhom b'sabar u bi qiubija, li għaġġbu saħansitra lill-istess egħdewwa li qabel ma ħaqruna hed- duna li kellhom jagħmluna Isiera tagħhom fi żmien jumejn. Ġrajjiet Malta l-lum huma sbieħ daqs ġrajjiet l-imgħoddil Missirijietna kienu nies Ħielsa, iħobbu l-libertà u għal- ħekk kienu jħossu rwieħhom kburin. Kull darba li l-gvern ta' dawn il-gżejjer ġieb ruħu ħażin magħhom… mexa bla ħaqq i bla ġieħ… ħaqarhom f'kelma waħda, huma qamu, u wrew xi jsarrfu. L-Istorja ta' Malta hi xhieda ta' dan u fost il-qalbiena li għollew mit-tkasbir il-jeddijiet tagħhom biex igħadduhom bla mtiefsa lil uliedhom u lill-ulied ulied- hom… niltaqgħu ma' Mannarinu u ma' Braretl u ma' ħafna oħirajn… L-istess bħal ta' qabilna aħna nħobbu l-libertà u alla- ħares min itissilna l U t-tbatijiet kollha li l-lum qegħdin inġarrbu, qegħdin inġarrbuhom fl-isem tal-libertà. Aħna ġens żgħir tabilħaqq, imma ġens Ħieles u għalhekk ġens kburi l Smajthom lil fiuti li l-għadu xefiet il-barra minn djarhom wara li qeredhomihom, u fil-waqt li fuq xult- tejhom tferrxet tbissima li fis-skiet tagħha tfisser Rebħa, jien smajthom itennu: ''Ħalluhom jaħqruna… lalluhom jaħlarqulna ħwejjiġna… b'daqshekk x'ġara7:— basta. nib- qgħu ħielsa u ma naqgħux taħt idejhom f' Dawn huma l-veri Maltin, li jagħmlu ġiefi lil arthom u lil isimhom 1 Ivat il-Maltin tal-lum f'dan ukoll jixbhu lill-Maltin ta' dari. U fiex ma nixbhunomx 7 Forsi fil-fidi qawwija tagħ- hom, dik il-fidi li kif qal Kristu, iġġorr il-għoljiet u twar- rab kull xkiel… il-lhud kellhom drawwa jgħidu : ''Missirijietna fik it- tamaw, ja Mulej, u huma qatt ma ġew mistmerra f' Dal- kliem nistgħu ngħiduh ukoll mill-Maltin tal-qedem, għax huma dejjem qiegħdu tamithom f'Alla u qatt f'saħħithom, fi sbuħfithom jew f'għerfhom. Il-knejjes kbar u għonja li ħallewlna… id-djar għall-foqra, għall-iltiema… l-isptarijiet li tellgħu bi flushom jixhdu dil-fidi sħiħa, dit-tama tal-għa- ġeb u fuq kollox dik l-imħabba ewlenija, li hi l-ħajja u r-ruħ ta' għamilhom, il-lum il-Malti ddgħajjef xi ftit u ħajtu m'għadhiex nisranija kif iridha Pawlu, li Missirijietna laqgħu fosthom f'dik il-għodwa xitwija taħt sema ta' theddid u fost il- ħsejjes tar-ragħad u t-tvenvin tar-riħ. Dan in-nuqqas f'ħeġġitna ġej mill-istess progress li għajjiena, marradna u mewwitna. Minflok ma morna 'l quddiem morna 'l ura bħal qabru, hekk kif darba għanna Dun Karm fil-poeżija UProgress,' Sejrin 'l ura bħal qabru… Fid-djar mietet is-Sliema Min dineb jarġa' jidneb U ma jridx jaf b'indiema. Fil-'business', fil-Pulitka Gideb tnassis bla qies Kollox Arblu ta' Mejju Min tala' fuq sar nies, U l-marella tad-dinja Titħabbel kull ma tmur Għax lil min jaf isewwi In-nies bagħtitu jdur. U ġralna li aħna tħabbilna wkoll ma' din id-dinja u f'din id-dinja mgħaġġla u ġerrejja, dinja bla sabar, bla heda u bla mistrieħ… imma ġralna wkoll li bla mistħija ta' xejn, għandna l-ħila ngħajtu : Imma għandna l-ajruplani It-talkie, l-wajjerless, Evviva s-seklu tagħna, Is-seklu tal-progress. Il-Maltin il-lum huma qalb watida għax il-hemm u n- niket għallimhom jingħaqdu. jeħtiġilhom issa li fil-ħwej- jeġ t'Alla u tar-ruħi jimxu fit-triq lilhom mifruqa minn mis- sirijiethom, u hekk isseħħ it-talba li bl-eluf ġiet imqassma fl-ibliet u fl-irħula tagħna. Bierek din l-art għażiża 'Sultana tar-Rebħiiet l Tas-Sliem Qawsalla l Missirijietna bik rebħu l-egħdewwa ; Newwel dik l-Id qaddisa Seddaq l-Emmna ta' Malta, U tagħna kun int l-Omm, il-Ħajja, l-Ħlewwa.' M. KISSAUN— Il-Ħajja tar-Re u r-Reġina Tagħna. ' Waslitilna t-tielet edizzjoni tal-ktieb 'Il-Ħajja tar-Re u r-Reġina Tagħina', miktub minn M. Kissaun, awtur ta' kotba oħra bil-Malti. Din l-edizzjoni ħarġet bis-saħifia tal- 'British Qounecil' li ilu jaħdem żmien fostna għall-kultura Anglo-Maltija. Kissaun jistħoqqlu t-tifħir tagħna l-ewwel- nett, għax il-ktieb hu miktub tajjeb u bi stil mexxej, u t-tieni għax fi żmenijiet imħawda bħal dawn għaraf jagtiti ktieb ieħor bil-Malti,