jel SANIĠ kN Flimkien ma' Pietru u Ġuda, Pilatu hu fost l-aktar karattri komplessi li jagħmlu parti min- narrattiva tal-Evanġelju skont San Ġwann.' Fid-djalogu tiegħu ma' Ġesti, Pilatu ma jifhimx il-kliem ta' Ġest meta jafferma li hu sultan; jirrifjuta l-verità salvivika li kien qed joffri Ġesu; filwaqt li kien konvint li Ġest kien bla ħtija, tant illi pprova jeħilsu. Fl-istess ħin, Pilatu juża L-ART IMQADDSA $t JANNAR- MARZU 2019 $ 33 lil Ġesu biex jirredikola lil-'Lhud' F'dan l-artiklu se nippruvaw inqabblu l-preżentazzjoni ta' Pilatu fl-Evanġelju ta' San Ġwann ma' għejun storiċi oħra li mhumiex bibliċi u naraw x'nistgħu noħorġu dwar il- preżentazzjoni tal-karattru tiegħu. Pilatu fil-letteratura storika Ponzju Pilatu kien ir- rappreżentant ta' Ruma fil-Lhudija bejn is-snin 26 sa 36/37 W.K. Il-kitbiet ta' Josephus u Philo juru biċ- ċar li Pilatu ma kienx iħobb jew inkella ma fehemx lil-Lhud. F'dawn il-kitbiet insibu rrakkuntati numru ta' stejjer li jitkellmu mill- konflitt ta' Pilatu mal-Lhud. Jidher li ftit wara l-wasla tiegħu fil-Lhudija fis-sena 26W.K., Josephus jikteb' li Pilatu ġab f'Ġersusalemm standarti Rumani bil-figura tal-Imperatur. Il-Lhud marru f'Ċesarija sabiex jitolbu lil Pilatu jneħħi dawn ix-xbihat, imma Pilatu m'għamel xejn għal ħamest ijiem. Meta fis-sitt jum, Pilatu hedded lil-Lhud bil-mewt immedjata jekk huma ma jirtirawx, kien hu stess li ċeda meta ra 34 4 L-ART IMQADDSA $ JANNAR MARZU 2019 d-determinazzjoni tal-Lhud li kienu lesti jmutu għall- kawża tagħhom. B'hekk tneħħew dawn l-istandarti. Fokkażjoni oħra, Josephus jikteb kif Pilatu ħataf il- fondi li kienu jiġu mit-teżor tat-tempju sabiex jibni akwedot f'Ġerusalemm, xi ħaġa li waslet sabiex il-Lhud jirrabbjaw u jipprotestaw. F'din is-sitwazzjoni, Pilatu minflok ma sejjaħ b'mod miftuħ it-truppi Rumani, ordna operazzjoni bil-moħbi li fiha s-suldati li kienu libsin bi Ibies ċivili infiltraw fil-folla li kienet qed tipprotesta, lesti biex jidorbu lil din il-folla bi bstaten aktar milli bix-xwabel. Minkejja dan, għas-sinjal ta' Pilatu, it- truppi marru lil hemm mill- ordnijiet li kellhom, u qatlu numru kbir ta' Lhud. ' Inċident ieħor seħħ meta Pilatu kien diġà gvernatur għal xi żmien. Philo' jirrakkonta kif Pilatu kien waqqaf tarki votivi tad- deheb bl-isem, għalkemm mhux bix-xbieha, tal- Imperatur fil-palazz ta' Erodi f'Ġerusalemm. Meta l-Lhud talbu sabiex jitneħħew dawn it-tarki, Pilatu webbes rasu ma riedx. Meta mbagħad xi Lhud prominenti kitbu lill-Imperatur, Tiberju rrabja u ordna li Pilatu immedjatament kellu jneħħi dawn it-tarki u jitrasferihom għat-tempju ta' Augustus f'Ċesarija. Skont Philo, l-intenzjoni ta' Pilatu ma kinetx wisq li jonora lill- Imperatur, daqskemm li jdejjaq lil-Lhud billi b'mod intenzjonat ried jivjolenta l-użanzi tagħhom.$ Pilatu u Ġesu Bħala l-aġent maħtur minn Ruma fil-Lhudija, Pilatu kien responsabbli tat-truppi awżiljarji Rumani stazzjonati f'Ċesarija, fil-Galilija, b'armata f'Ġerusalemm. Madanakollu, xi drabi huwa kien joqgħod f'Ġerusalemm, speċjalment matul il-festa tal-Għid, biex ikollu kontroll tas-sitwazzjoni. Pilatu ma jingħata l-ebda titlu fl-Evanġelju skont San Ġwann' u jissemma biss fir-rakkonti tal-passjoni, jiġifieri fil-kapitli 18 u 19 ta' dan l-Evanġelju. Hawnhekk Pilatu jitkellem ma' Ġest u mal-'Lhud'' li jressqu lil Ġest quddiemu sabiex jiġi pproċessat. Fir-rigward tal-proċess ta' Ġesu quddiem Pilatu fi Ġw 18:28- 19:16a, l-Evanġelista organizza b'reqqa kbira d-djalogu bejn Pilatu u 'l-Lhud', u bejn Pilatu u Ġesu, b'mod illi dawn jalternaw bejniethom. Strutturalment, dan l-episodju hu magħmul minn seba' xeni, fejn Pilatu narawh 'dieħel' u 'ħiereġ' mill-palazz fil-bidu ta' kull xena. Fl-ewwel, it-tielet, fil-ħames u fis-seba' xena, Pilatu 'joħroġ barra' mill-palazz sabiex jitkellem mal-'Lhud' (18:29; 18:38b; 19:4; 19:13); fit-tieni, fir-raba' u fis-sitt xena, imbagħad, huwa 'jidħol ġewwa' fil-palazz sabiex jitkellem ma' Ġest (18:33; 19:1; 19:9).9 Pilatu jippreżenta lil Ġesu lil-Thud' għalkemm dawn tal-aħħar ma ridux jidħlu fil-pretorju minħabba li din il-ħaġa kienet twassal biex dawn ikunu ritwalment impuri u allura ma kinux ikunu jistgħu japparteċipaw fl-ikla tal-Għid (v.28). B'mod ironiku, iżda l-azzjonijiet u d-deċiżjonijiet tagħhom dwar Ġest kienu se jagħmluhom spiritwalment 'impuri'; u allura dawn l-istess azzjonijiet tagħhom kienu L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 $ 35 se jwasslu biex huma ma jkunux jistgħu jiċċelebraw l-ikla vera tal-Għid li kienet se sseħħ fuq is-salib (ara 1:29; 6:51-55). Pilatu joħroġ barra sabiex jistaqsihom: 'X'akkuża għandkom kontra dan ir- raġelt' (18:29). It-tweġiba tal-'Lhud' — 'Li kieku dan ma kienx raġel ħażin aħna ma konniex nagħtuh f'idejk' (v.30) -— mhijiex akkuża legali u faċilment li tikxef id-dubji tagħhom fuq il-mistoqsija ta' Pilatu. Min-naħa tiegħu, Pilatu, li kien jafli 'il-Lhud' riedu joqtlu lil Ġest, bħal donnu jibda jinkihom billi jilgħab bl-awtorità li huwa kellu. Hekk turi t-tweġiba tiegħu: 'Ħuduh intom, u ġġudikawh intom skont il-liġi tagħkom' Għal dan il-kiem 'il-Lhud' iwieġbu: 'Aħna m'għandna setgħa noqtlu lil ħadd' (v.31). Fit-tieni xena (v.33a) meta jerġa' jidħol fil-Pretorju, Pilatu jistaqsi lil Ġest jekk huwa kienx is-sultan tal- Lhud. Din il-mistoqsija ta' Pilatu turi li huwa kien diġà kellu xi kuntatt mal-'Lhud' qabel l-arrest ta' Ġesu, meta probabbilment huma kienu qalulu li Ġest kien qed jgħid li hu sultan, akkuża politika ta' tixwix kontra Ruma (ara 19:12). Din il-ħaġa tgħinna nifhmu l-mistoqsija li biha Ġesu jwieġeb lil Pilatu f'18:34. 'Dan qiegħed tgħidu int minn moħħok£ Jew kienu oħrajn li qalulek dan fuqi2' Pilatu iżda jibqa' 'l bogħod mil-'Lhud' u ma jżommx magħhom filwaqt li jidher li ried jeżamina dan il-każ hu stess. Hekk turi t-tweġiba tiegħu lil Ġesti: 'Mela jiena Lhudif Kien il-poplu tiegħek u l-qassisin il-kbar li tawk f'idejja. X'għamiltt' (v.35).0 Lura għall-mistoqsija ta' Pilatu dwar jekk Ġesu kienx sultan, Ġest jafferma li s-saltna tiegħu ma kinetx ta' din id-dinja. Din it-tweġiba tikkostitwixxi affermazzjoni politika minħabba li Ġesu jagħraf li hu għandu saltna -uallura huwa wkoll sultan -— għalkemm din is-saltna tiegħu 'mhijiex ta' din id-dinja' u 'mhijiex ta' hawn' (v.36). Minkejja li fit-test Grieg il-mistoqsija ta' Pilatu fil-vers 37 'Mela inti sultan'' - tistenna tweġiba affermattiva, Pilatu probabbilment ikkonkluda li s-saltna ta' Ġesti ma kinetx ta' theddida għal Ruma, tant illi t-tweġiba ta' Pilatu tidher pjuttost arroganti u superjuri minn dik ta' Ġest. l Aktarx minħabba li Ġesu kien jaf li Pilatu kien qed ifittex il- verità, Ġesu jestendi l-istedina impliċita tiegħu biex Pilatu jiskopri l-verità, billi jgħaqqad il-verità li ssalva mat-tagħlim tiegħu. Il-mistoqsija ta' Pilatu 'u l-verità x'inhif' fil-vers 38 mhijiex waħda profonda u ta' min jeħodha bis-serjetà. Minflok din it-tweġiba ta' Pilatu hija illi huwa jitlaq immedjatament minn quddiem Ġesti mingħajr ma jieħu tweġiba. Fit-tielet xena (18:38b-40) Pilatu jerġa joħroġ barra u jinforma lil-Thud' li hu ma jsibx ħtija L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 $0 37 f'Ġesu (v.38b). Pilatu hawn jidher persuna onesta, iżda fil-fatt b'din l-affermazzjoni huwa kien qed jinki lil- 'Lhud' Din il-ħaġa tidher aktar ċara fil-vers 39 meta Pilatu jirreferi għal Ġest bħala 'is-sultan tal-Lhud/ iżda fil-fatt huwa aktar kien qed jinbex lil-'Lhud' fuq it-tamiet politiċi tagħhom għal pajjiżhom. 'Issa intom għandkom id-drawwa li neħilsilkom wieħed fil-Għid. Tridunix neħilsilkom lis- sultan tal-Lhudt' Hawnhekk Pilatu ma kienx qed ifittex serjament biex jeħles lil Ġesu. Pilatu kien jaf tajjeb lil-'Thud' riedu joqtlu lil Ġesu (ara v.31), u huwa uża dan it-tagħrif li kellu sabiex filwaqt li juri l-awtorità tiegħu, jirredikola lil-'Lhud' Dan kollu, fil-fatt, ħoloq frustrazzjoni fil-'Lhud' li issa bdew jgħajtu għall- ħelsien ta' Barabba, kontra l-ħelsien ta' Ġesu (v.40). Fir-raba' xena (19:1-3) Pilatu, għalkemm ma kienx konvint li Ġest huwa ta' theddida għal Ruma, jagħmel użu mit-tortura krudila sabiex joħroġ il-verità minn Ġesu (v.1).1 Pilatu seta' ma kienx jaf il-verità (ara 18:38a), iżda huwa ħaseb li seta' jikseb din il-verità minn Ġesti permezz tas-swat. Dan iwassalna għall-ħames xena (19:4-7) fejn Pilatu issa kien konvint li ma kienx hemm każ serju kontra Ġesu — likien innoċenti. Għat- tieni darba fil-fatt, Pilatu jgħid lil-'Lhud:' 'Araw, se nġibhulkom quddiemkom hawn barra, biex tkunu tafu li jien ma nsib ebda ħtija fib' (v.4; ara 18:38). Pilatu iżda, kien jaf ukoll li 'l-Lhud' kienu determinati li joqtlu lil Ġest. Dawk l-istudjużi li jqisu s-swat li qala' Ġest mir- Rumani bħala kastig, il-frażi 'sabiex tkunu tafu li jiena ma nsib ebda ħtija fih' fil-v.4 hija problematika. Minkejja dan, l-affermazzjoni ta' Pilatu tagħmel sens jekk inqisu l-flaġelazzjoni bħala tortura jew mezz biex toħroġ il- verità. Pilatu juri lil-Thud' li minkejja li kien iflaġġella lil Ġest, huwa ma stqarr l-ebda ħtija, u allura l-flaġelazzjoni ta' Ġesti toħroġ aktar biċ-ċar l-innoċenza tiegħu. Bl-affermazzjoni 'Arawh, hawn hu l-bniedem (v.5),5 imbagħad, Pilatu jkompli jirredikola lil-'Lhud' permezz ta' Ġesu li hu kien qed iqisu bħala persuna innoċenti u li ma tagħmilx ħsara (v.5). Imma 'l-Lhud' bdew jitolbu l-kruċifissjoni għal Ġest, għalkemm Pilatu kompla jinkihom 38 $ L-Anr IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 meta jweġibhom: 'Ħuduh u sallbuh intom; jiena ma nsib ebda ħtija fih' (v.6). Issa, għall-ewwel darba, 'il- Lhud' jippreżentaw akkuża reliġjuża meta lil Pilatu jgħidulu: 'Aħna għandna liġi, u skont din il-liġi għandu jmut, għax għamel lilu nnifsu Bin Alla' (v.7). hi l-akkuża li l-'Lhud' kienu diġà ġiebu kontra Ġesu aktar minn darba fin-narrattiva (ara 5:18; 10:33). Fuq kollox, din kienet offiża li magħha kien hemm marbuta piena kapitali skont il-liġi ta' Mosċ (Lev 24:16). Is-sitt xena (Ġw 19:8-11) tiftaħ billi tippreżentalna wieħed mis-sentimenti ta' Pilatu f'dan il-mument. 'Meta sama' dan, Pilatu aktar baża' (v.8). Minħabba f'hekk, Pilatu ried ikun jaf l-oriġini divina ta' Ġest meta jistaqsih: 'Int mnejn int'' (v.9). Din hija meqjusa bħala l-aktar mistoqsija fundamentali għall- Kristoloġija ta' San Ġwann. '5 Irritat mis-silenzju ta' Ġesu, Pilatu jipprova jafferma l-awtorità tiegħu imma ma jirnexxilux (v.10). Minflok, Ġesu jfakkar lil Pilatu li l-awtorità ta' Pilatu kienet mogħtija lilu minn Alla, litteralment: 'minn fuq': 'Ma kien ikollok ebda setgħa fuqi kieku ma ġietx mogħtija lilek minn fuq' (v.11). Probabbilment li hawn Ġesu kien qed jirreferi għall- qawwa ta' Alla mogħtija lil Pilatu għal dak il-waqt partikulari. ' Ġest mbagħad ikompli jgħid lil Pilatu: 'Għalhekk min ta lili f'idejk għandu ħtija akbar' (v.11). Din ir- rimarka għal min kien li ta lil Ġesu lil Pilatu (Ġuda jew Kajfa/'il-Lhud') huwa ħati ta' dnub akbar, ma jfissirx li Pilatu kien bla ħtija. Pilatu m'użax l-awtorità li kienet mogħtija lilu minn Alla sabiex iwettaq ġustizzja ma' Ġesu. Minflok, Pilatu 'jgħaddi' lil Ġest 'lil-Lhud': 'fl-aħħar (Pilatu) tahulhom f'idejhom biex isallbukb' (v.16a). Interessanti hawn l-użu tal-verb 'tahulhom' jew 'għadda' Bil-Grieg dan il-verb huwa paredoken li jista' jfisser 'titradixxi' jew 'tgħaddi' lil xi ħadd jew xi ħaġa lil xi ħadd ieħor. Ħafna drabi huwa Ġuda l-Iskarjota s-suġġett ta' dan il-verb fl- Evanġelju (ara wkoll 18:2,5). Bl-użu ta' dan il-verb, mela f'19:16a l-Evanġelista donnu li jrid jurina li meta Pilatu għadda jew ta lil Ġest lil Lhud, huwa fil-fatt kien qed jitradixxi lil Ġest għaliex huwa kien jaf tajjeb li Ġesu hu innoċentil Dan kollu jġibna għas-seba' xena (19:12-16a) fejn Pilatu jagħmel attentat sabiex jeħles lil Ġest. L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 $ 39 kien jidher li kien tard wisq, hekk kif 'il-Lhud' lagħbu l-aħħar karta tagħhom. B'mod tassew għaqli huma mmanipulaw lil Pilatu billi mmodifikaw l-akkuża tagħhom mill-aspett reliġjuż (v.7) għal dik politika (v.12): 'Jekk inti teħles lil dan, tiksirha ma' Ċesari; għaliex kull min jagħmel lilu nnifsu sultan ikun qiegħed jeħodha kontra Ċesari' Mela filwaqt li l-ewwel kien Pilatu li ta għażla lil-'Lhud' meta offrielhom lil min riedu li jeħilsilhom, jekk hux lis- Sultan tal-Lhud jew inkella lil Barabba, issa kienu huma li kienu qed jagħtu għażla lil Pilatu jekk riedx jagħżel lil Ġesu jew inkella l-alleanza tiegħu ma' Ċesaril Quddiem dan kollu, Pilatu joqgħod bilqiegħda fuq il- bank tas-sentenza, fil-post imsejjaħ 'Litostrotos; bil- Lhud Gabbatà' (v.13) sabiex juri l-awtorità tiegħu fuq 'il- Lhud''$ Huwa jkompli jinki lil-Thud' meta jgħidilhom: 'Araw is-sultan tagħkom'' (v.14), akklamazzjoni li waslet biex 'il-Lhud' jitolbu għall-kruċifissjoni ta' Ġest (vv.14b-15a). Pilatu issa jilgħab l-aħħar karta tiegħu. Bil-mistoqsija tiegħu: 'Jien se nsallab lis-sultan tagħkom. (v.15). B'mod sottili, Pilatu kien qed jimmanipula lil- 'Lhud' meta dawn jesprimu l-alleanza tagħhom ma' Ruma filwaqt li jiċħdu 'Aħna ma għandniex sultan. 40 $ L-ARr IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 kw te) ġid ħlief lil Ċesaril' (v.15). Bdin it-tweġiba tagħhom 'il-Lhud' kienu ssiġillaw iċ-ċaħda tagħhom lil Alla li kien l-uniku sultan tagħhom, filwaqt li ddikjaraw li s-sultan tagħhom huwa dak pagan: Ċesaril Din hija waħda mill-akbar ironiji li l-Evanġelista San Ġwann jippreżenta fin-narrattiva tiegħu. B'dan il-mod, Pilatu kien rebaħ l-alleanza tal-Lhud favur ir-Rumani, filwaqt li għadda lil Ġesu f'idejn 'il- Lhud' sabiex isallbuh (v.16a). F'19:19-22, Pilatu jkompli jinki t-tamiet nazzjonali u messjaniċi tal-'Lhud' permezz tat-tabella li kienet tgħid 'Ġesu ta' Nazaret, is-sultan tal-Lhud' li twaħħlet mas-salib ta' Ġesu. Hawnhekk, Pilatu jkompli juri l-awtorità tiegħu meta jirrifjuta li joqgħod għat- tibdil issuġġerit mil-'Lhud' dwar il-kontenut tat-tabella miktuba minnu stess. Il- qawwa ta' Pilatu fuq 'il- Lhud' tidher ukoll fil-vers 31 meta dawn kellhom bżonn il-kunsens tiegħu fuq affari reliġjuża. l-Evalwazzjoni ta' Pilatu Fil-logħba tiegħu, motivata mill-politika biex jimmanipula lil-'Lhud; Pilatu għamel li seta' sabiex iwassalhom jammettu r-rabta tagħhom ma' Minħabba f'hekk, huwa għażel li jassagrifika l-verità/Ġesu. Pilatu m'użax l-awtorità mogħtija lilu minn Alla sabiex jagħmel ġustizzja; minflok huwa jwarrab il-verità/Ġest u allura kkundanna lilu nnifsu (ara 3:20-21). jaf x'inhi l-verità u dak li hu ġust — Ġesu hu innoċenti u għandu jinħeles — iżda Pilatu ma mexiex ma' dawn il- konvinzjonijiet tiegħu. Mhux ta' b'xejn li Pilatu mela, ġie kkaratterizzat b'mod differenti: minn bniedem dgħajjef, indeċiż u li jakkomoda għall-bniedem kattiv u provokattiv. Dan minħabba rappreżentazzjonijiet differenti tiegħu li nsibu fir-rakkonti tal-Evanġelju u f'għejun oħra storiċi bħal Philo u Josephus.P Għalkemm Pilatu jidher li kien gvernatur pjuttost kompetenti, huwa pprovoka lil-Lhud f'okkażjonijiet diversi. Jista' jkun iżda li huwa għamel hekk mingħajr ebda intenzjoni, minħabba forsi li ma kienx jaf biżżejjed, u allura kien insensibbli għad-drawwiet u l-liġjiet rigorużi tal-Lhud 7 Fil-konflitti tiegħu mal- Lhud, Pilatu seta' kien ras iebsa, iżda huwa kien iċedi, speċjalment fejn tidħol il- lealtà tiegħu lejn l-Imperatur Ruman. Għalhekk nistgħu nikkonkludu li jekk fl- Evanġelju skont San Ġwann, f'Josephus u Philo, Pilatu jidher bħala bniedem kattiv, deċiżiv u provokattiv, żgur li hu muri bħala personaġġ li kien jaf jagħżel għall-vantaġġ tiegħu u biex jissigura l-karriera politika tiegħu. San Ġwann jurina kif Pilatu għażel lil Ċesari u l-imperu f'minn hawn isfel) minflok lil Ġesu u s-saltna tiegħu 'minn fuq: L-istampa ta' Pilatu fir-Raba' Evanġelju, mela, ma tantx hija wisq differenti minn dik li nsibu f'Josephus u Philo.' Skont Brian Charles McGing, 'Pontius Pilate and the Sources/ Catholic Biblical Quarterlv 53 (1991): 430, l-intenzjoni ta' Pilatu ma kinetx li jxerred id-demm, imma li juża l-forza mingħajr ma joqtol, imma għarralu. 7 Għejun oħra jirreferu għalih bħala 'prokuratur' jiġifieri uffiċjal finanzjarju tal-provinċja. Pilatu jiġi msejjaħ ukoll bħala 'gvernatur' titlu ġeneriku għal mexxej. Ara Mt 27:2; Lq 3:1; Josephus, Ant. 8: Minħabba l-kwestjoni tal-antisemitiżmu f'rabta ma' dan l-Evanġelju, meta nitkellmu mil-'Lhud' f'dan l-Evanġelju, se ninkludu din il-kelma fl-inverted commas. 9: Ħafna mill-istudjużi jżommu din l-iskema. Ara wkoll, Martin Micallef, 'L-Evanġelista li jehmeż: Riflessjonijiet fuq it-titlu ta' Krisu Re' fir- Raba' Evanġelju, l-ewwel parti' Dawl Frangiskan 2-4; Martin Micallef, L-Evanġelista li jehmeż: Riflessjonijiet fuq it-titlu ta' 'Krisu Re' fir-Raba Evanġelju, it-tieni parti' L-ART IMQADDSA $ JANNAR- MARZU 2019 $ 41 Dawl Frangiskan 175 (Diċembru 1997): 2-3. 10 Kontra dan l-argument ara Warren Carter, Pontius Pilate: Portraits of a Roman Governor (Collegeville, MN: Liturgical Press, 2003), 141-142, fejn jargumenta li Pilatu kien qed iżomm mal-'Lhud' sabiex jeħles minn Ġesu. 11 Fuq din it-tweġiba ta' Pilatu ara Bart D. Ehrman, 'Jesus' Trial before Pilate: John 18.28-19.167 Biblical Theological Bulletin 13 (1983):124-131. li s-swat aktar milli tortura punittiva, kien att uffiċjali jew mezz biex tinterroga u toħroġ il-verità. Awturi oħra iżda jenfasizzaw aktar l-aspett tat-tortura punittiva u ta' uġigħ bħala kastig. 13 L-awtur ta' dan l-Evanġelju seta' kien qed jalludi għall-'umanità' ta' Ġesu jew għat-titlu tiegħu ta' 'Bin il- bniedem' 14 Ara David W. Wead, 'We have a LawŻ Novum Testamentum 11 (1969): 185-189, fejn jargumenta li 'il-Lhud' kienu qed jakkużaw ukoll lil Ġesu bħala profeta falz li kien qed iqarraq bil-poplu u jbegħedhom mil-Liġi ta' Mossċ, offiża oħra li kienet marbuta ma' piena kapitali (Dewt 13:1-5). Aktar milli 'jibża' aktar' xi traduzzjonijiet jiktbu li Pilatu beda 'jibża' għaliex qabel ma naqrawx li Pilatu kien qed jibża' 42 ġ L-ARr IMQADDSA $$ JANNAR MARZU 2019 Għal kritika fuq din l-interpretazzjoni ara, John Howard Xorder, The Politics of Jesus (Grand Rapids: Eerdmans, 2'd ed. 18 Għalkemm hu possibbli li titraduċi wkoll 19:13b bħala 'u hu (Pilatu) qiegħed lil (Ġesu) fuq is-siġġu tal- ġudizzju: Kontra din it-traduzzjoni ara Colleen M. Conwav, Men and Women in the Fourth Gospel: Gender and Johannine Characterization, SBLDS, 167 (Atlanta: Societv of Biblical Literature, 1999), 161. Għalkemm hemm opinjonijiet opposti għal dan. ĠEDDED L-ABBONAMENT TIEGĦEK TIĠDID L-ART IMQADDSA ABBONAMENT: €10 fis-sena kem €15 jew aktar Sostenitur Indirizz TOĦROĠ KULL 3 XHUR Kunjom Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija, Valletta, VLT 1213 Kodiċi Postali Malta i aj Tel: 2124 2254 Qed nibgħat €. E-mail: comalt0ofm.org.mt bħal abbonament għall-2019 Jekk irċevejt ir-Rivista b'xejn għaliex ġejt l-Art Imqaddsa mal-Franġiskani, ħallas l-abbonament biex tkompli tirċiviha. 2019 Art Imqaddsa u Ġordanja Art Imqaddsa 8 Ijiem Art Imqaddsa Eż MI - Ikteb jeffempel: isa Asje Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8,TriqSantaluċija, — SSĦ8 al l 7 Valletta VLT 1213, Malta '. k SIRT, TEN Tel: 2124 2254 awsià l MLS; A E-mail: comalt0ofm.org.mt 4 kw : WWW.ofm.org.mt - ja x Gaġ wn L Is