JIL-hawn u 'l-hemm fid-Dizzjunarji tal-Malti Kull min fit-tgħarrif u tkixxif fuq il-Malti ħtieġlu jqal- leb, igħarbel u jifli d-Dizzjunarji tal-Malti ra b'għajnejh, u aktar minn darba, li d-Dizzjunarji li għandna huma kollha neqsin. Jew mu jġibux il-kliem Malti kollu; jew ma jagħtux it-tifsir kollu li kliem jew għajdut għandu; jew ma jsemmux it-tiswir u t-tusigħ kollu li kelma għandha jew jista' jkollha; jew iħalltu flimkien u jnisslu minn għerq wieħed kliem li jidher, iżda mhux, ta' nisel wieħed, Dan in-nuqqas jafl- tieġ li jissewwa. Iżda biex jissewwa mhux biżżejjed ix- xogħol ta' wieħed waħdu, imma. tinfitieġ il-ħedma għaqlija u għalenija ta' ħafna, flirnkien mal-eħajnuna mqar żgħira ta' min jista' jikseb xi tagħrif fuq kliem minsi jew fuq it- tifsir ta' kliem magħruf, jew fuq in-nisel ta' kliem li jix- xiebah. Biħisiebni niġbor xi kliem li fuqu hemm xi ħaġa xi tgidħi u xi ssewwi fid-Dizzjunarji. Ma tkunx damisa ta' kliem im- qassma fuq l-Alfabet, imma ġabra minn hawn u minn hemm skond ma jiġi f'idejja fit-tiftix tiegħi. Għalhekk ħadd ma jistagħġeb jekk minn ittra naqbeż għal oħra, u mbagħad nerġa lura minn fejn qbiżt jew nimxi issa ma' din u issa ma' dik l-ittra. AĠAR, flus mogħtija b'karità lill-foqra; għamil ta' ħniena ma' għajrna (Vassalli, Falzon); flus mogħtija lill-ħad- diem ta' jum xogħol (Caruana). It-tifsira ewlenija li taqbel mal-Għarbi hi dik ta' Caruana, għalkemm is- sura tal-kelma għarbija li tfisser salarju hi aġra u mhux aġar. Aġar huwa l-ħlasjew għamil bi tpattija ta' ġid. Qaruana jagħti wkoll il-kelma aġir li tfisser: ħaddiem mikri, ħaddiem tal-ġurnata. Tifsira tajba. EMMEN, l-ewwel sura ta' dal-verb li fil-Għarbi hi amen, tfisser to be loval. Fil-Malti ma għandniex. U dak li afina nifhmu bil-verb emmen, fil-Gliarbi jitfisser b'suriet oħra ta' dan il-verb. Mill-gfierq ta' dan il-verb jidhirli li nistgħu noħorġu żewġ kelmiet ġodda, li huma emin- logal u emiena—lovaltu, li jiena daħħalthom it-tnejn fil- kotba tiegħi. Il-kelma emna,li Caruana jagħtiha, t-tifsir ta' fede, credenza, u li b'dan it-tifsir dieħla ġmielha fil- Malti, ma tfisserx hekk, iżda tfisser sinceritjv. Biex in- fissru l-kelma fidi niktbu emmna s-belief jew emmin- believing, li huma t-tnejn imnisslin minn emmen. Dan il-verb emmen, għalkemm huwa tat-tieni sura, hu meqjus bħala verb ta' l-ewwel sura li minnu tnisslet it- tieni sura, wemmen — to make to believe Minn dan jotiroġ in-nom twemmin li jfisser: making to believe jew being made to believe. IBEN, id-Dizzjunarji kollha jġibu dil-kelma, iżda l-ebda wieħed ma gilarat joħroġ minnha l-verb webben li jfisser to adopi. Dan il-verb hu msawwar fuq ir-regola. Hekk minn ikel nagħmlu wekkel, mwekkel, wekdeiżel; tiinn iebes nagħmlu webbes. Nistgħu mela ngħidu: Toniu Karm- ni ma kellhomx ulied; ġiebu tifel minn Dar il-Ltiema u webbnuh, jiġifieri ħaduh bħala binhom, għamluh binhom. Ukoll: It-twebbin jagħti lill-webbien id-dmir ta' missier, u lill-imwebben id-dmir ta' iben. AĦĦAR, minn dil-kelma nistgħu nagħmlu l- -plural aħħarin li, meta jkun marbut mal-plural ewwelin (minn ewwel ), jieħu bixra klassika u jdoqq ħieln fil- widna. Nistgħu ngħidu: Il-ġrajja ta' Malta huma. kollha sbieħ, l-ewwelin uw l-akħarin, jiġitieri ta' l-ewwel u ta' l-aħħar, ta' dariu tal-lum. F'dan is-sens jien daħħalt fil-kotba tiegħi dawn iż-żewġ kelmiet marbutin flimkien. AGĦRAĠ, dil-kelma għandha tinkiteb b'ġ fit-tarf, bħalma jiktibha Caruana. Billi xi wħud jagfħituha l-ħoss ta' x Vassalli u Falzon miegħu jiktbuha agħrax. OFFI, ngħidu: offi għalik l Il-kelma hi miktuba b'o fil- bida minn Caruana u Falzon. finma għandha, tinkiteb għujfi, (għojfi), li hi msensla inal-kelma għafja, li tfisser saliha u liaħna għandna ngħiduha f'dan il-għajdut: il- għafja tal-mewt, jiġifieri, dik it-taqliba għall-aħjar li xi drabi tiġi fuq il-marid qabel ma jmut. Bil-Għarbi jgħidu: Għafdk Allah l jiġifieri: Iżommok Alla qawwi u sħiħ'l- Vassalli jikteb: Għafja għalik JIES, dil-kelma ngħiduha biss meta. rridu nfissru li ma hemmx tama, hekk: qata' jiesu; bla jies, ma hemmx jies. Qaruana u Falzon jagħtuba t-tifsir: speranza. Ħażin. Jies tfisser il-maqlub, bħalma sewwa. jġib Vassalli: dis- perazione. Għalhekk qatt ma ngħidu: Għandi jies li kollox ikun sewwa, biex infissru t-tama li kollox ikun sewwa. Jista' mbagħad, min irid, jistaqsi l-għala. kelma li fiha nfisha tfisser ħaġa negativa, 'nżidulha magħha kel- ma ofira negativa. IDDA, verb li fil-Malti għandu żewġ tifsiriet: to shineu to hand over. Falzon u Qaruana jagħtu ż-żewġ tifsiriet lil verb wieħed. Iżda l-verb idda qiegħed għal żewġ verbi li ma humiex imnisslin minn għerq wieħed. Meta jfisser to shine, id-d hija d-dad Għarbija; u meta jfisser to hand over, id-d hija dal. Għalhekk f'Dizzjunarju tal-Malti l-verb idda għandu jidher darbtejn skond in-nisel u t- tifsira tiegħu, bħalma jagħmel Vassalli. U Caruana jżid isensel dan il-verb biż-żewġ tifsiriet mal-kelma id-l