IL-PARATA Studju ċkejken ta' Ivo Muscar AZZOPARDI LNI ħafna nhewden biex nikteb kelintejn fuq ''Il-Parata', u hekk il-poplu jkun jaf xi ħaġa fuqha, imma l-aktar għax iżjed ma mmorru 'l-quddiem u nirfinaw (jew naħsbu li qegħdin nirfi- naw imma fil-fatt sejrin lura bħall-granċ) għad jiġi żmien meta din il-wirja tgħib għalkollox minn fostna u dan qed naħsbu għax ġa sar tibdil kbir fiha l-aktar fl-ilbies li, nistgħu ngħidu, ma għa- du jixbah xejn lil dak taż-Żżmenijiet l-imgħoddija, il-kittieba li minnhom ħadt xi tagħrif huma George Perev Badger (1858), Censu Busuttil (1894) u Sibella Bonham Carter (1946) li kitbet xi ħaġa fil-7Journal ot the English Folk Dance und Song Societr'. Din ta' l-aħħar kitbet kulma kien qalilha Ninu Qremona fl-1929, Il-Parata hija żifna kommemprativu li tfakkarna fir-Rebħa tal-Maltin fuq it-Torok u hija aktarx adattament ta' żifna oħra li daħlet Malta fl-1555 (jiġ fieri ħames snin wara l-wasla tal-Ka- valieri ta' Sun Ġwann f'Malta) meta sar il-Karnival l-ewwel dar- ba fi żmien il-Grammastru Pietro del Ponte u ż-żifna oriġinali uktarx ġibuha magħhom il-Kavalieri minn Rodi, anzi jeħtieġ li nfittxu il-nisel tagħha wisq iżjed fil-bogħod għax fil-ktieb fuq Multa miktub minn wieħed vjaġġatur mhux magħruf (Malle pur itil-vozjugjer Francois) l-awturi ixebbabha ma' festa popolari qadi- ma, bosta li kienet issir fit-Tessalja, jiġifieri Is-Salzea tal-Babiloni, il-Kronja ta' l-Ateni u s-Saturnalja tar-Rumani. Il-Kostumi li għandhom jintużuaw—u kif sa ftit ilu kienu jintużaw skond ritratt li għandi f'idejja u li ngħożż bosta—huma, dawk tal-Kavalieri, fosthom il- -Grammastru, u ta' suldati Torok, kollha b'injama f'idejhom forma ta' xabla u b'targa quddiem si- dirhom, u, ma għandna xi ngħidu xejn, il-Għarusa tal-Parata (tifla ċkejkna liebsa b'lussu u li tkun taf tixħet il-bews lill-poplu bl-akbar ħlewwa u grazzja). L-awtur ta' dan il-ktieb, kif inhu magħruf il-lum, kien il-Kavalier de Bi Priest, i8 iL-Mantt Il-għan ewlieni tal-Parata hija żifna li tfakkarna tir-Rebħa tal-Maltin fuq it-Dorok u fiż-żmenijiet l-imgħoddija l-Karnival kien jiftuħ sewwa sew bil-Paratu meta dawk li jieħdu sehem tihu (li kienu l-organizzaturi tal-Karnival kienu jmorru għand il- Grammastru fil-Palazz tiegħu l-Belt u jitolbuh il-permess biex isir il-Karnival. Din it-talba kienet tiġi meħuda minu wieħed Kuvalier lill- ĠGrammastru u malli dan jagħti l-permess meħtieġ, il-Karnival kien jibda billi tinżifen il-Parata fil-Pjazza u wara kienu jmorru ġirja mal-Belt biex itennu ż-żifna quddiem id-djar ta' dawk l- għonja li kienu jkunu lesti biex jagħtuhom xi flus. Il-lum id-dinja tbiddlet: Is-sena l-oħra l-Kostumi ma kienu xejn adattati għaċ-ċirkostanzi, in-nies tal-Parata ma għadhomx jitolbu l-flus lill-għonja u jridu jdaħħlu l-ispejjeż mill-flus li jid- dubbaw mit-triqat u s-sussidju li jagħtihom il-Kumitat tal-Kar- nival. Flok ħafna kumpennijiet toħroġ waħda biss u bit-tqan- żiħ u… minħabba fit-traffiku (għax issa flok il-kalessi li jimxu tlikki tlikki għandna l-motor cars li jsuqu—meta n-nies jagħ- tuhom iċ-ċans — bil-20 mil fis-siegħa wkoll ġo l-ibliet), il-Parata ma jħalluhiex tiżfen ħlief f'xi ftit postijiet (Pjazza Reġina, qud- diem Kastilja, eċċ.). Iż-ŻIFNA: Il-Parata, l għandha tliet taqsimiet u final, suppost li jieħ- du sehem fiha tletin ruħ imma aktarx tinżifen minn erbgħa u għoxrin ruħ biss, jiġfieri 12 lebsin ta' Torok l-għedewwa). u iż ta' Suldati Maltin (ir-rebbieħa) li jirrappreżentaw il-Kavalieri. Barra dawn, jieħdu sehem ukoll erbgħa min-nies, b'lusti twal b'bandiera mwaħħla magħhom, li jiffurmaw kwadrat (erba' kantunieri) biex fl-ispazju tiegħu ssir iż-żifna. L-Orgunizzatur suppost liebes ta' Grammastru jiddirieġi ż-żifnu permezz ta' sul- tara. Barra minn dawn, ikun hemm l-Għarusa. Il-pożizzjoni taż-żeffiena fit-tliet taqsimiet hija dejjem l-is- tess, jiġifieri t-12-il Malti fiċ-ċirku ta' barra, b'daharhom iħares iejn il- -pubbliku (li jinġabar madwar iż-żeffiena forma ta' kagħka biex jara ż a) u t-12-il Tork fiċ-ċirku ta' ġewwa, iħarsu lejn il-pubbliku, jiġifieri tnax-il koppja u kull wieħed mill-24 żeffiena għandu jkollu f'idu xabla ta' l-injam. IL-PARATA 19 (a) L-ewwel taqsima tissejjaħ LIXXA u l-passi u t-taħ- bit ma' xulxin tax-xwabel ta' kull koppja jsir hekk. Wara kull żewġ taħbitiet (waħda kull naħa tax-xabla) issir waqfa żgħira li tissejjah ''finta' u warajha żewġ taħbitiet oħra. Imbagħad in- nies taċ-ċirku ta' barra jagħtu pass 'il quddiem għal-lemin, fil- waqt li dawk taċ-ċirku ta' ġewwa jagħtu pass lejn ix-xellug u b'hekk jiġi li kull koppja tbiddel l-avversarju tagħha u mad-daqq tal-mużika tibqa' sejra d-dawra sakemm l-avversarji jerġgħu jil- taqgħu quddiem xulxin. (b) Il-tieni taqsima. tissejjaħ IŻ-ŻEWĠ FAĠĠATIU. Din trid tinżifen b'għaġla aktar u bla ebda waqfien jiġifieri : ħab- ta wahda ma' l-avversarju, puss 'il quddiem biex jintlaħaq l-av- versarju l-ieħor, taħbita max-xabla tiegħu u lura għal quddiem l-eww d avver sarju. Ambagħad taħbita oħra, mwa' dan, pass u talt- bita mat-tieni, u pass U taħbita mat-tielet; imbagħad pass lura biex jintlaħaq it-tieni avversarju, Nispjega b'ittri dan il-movi- ment: A ma' B; Ama' G; A ma' B; A ma' C U À ma' D; iin- bagħud À ma' C, eċċ., eċċ. (ċ) Il-lielel taqsima tissejjah UTA' FUQ U ISFEL'. Din it- staqsimi trid issir iżjed bil-għaġlu mit-tieni waħda. Taħbita ta' À ma' Bu warajha waqla; pass 'il quddiem. Imbagħad taħbita ta' A ma' GC u waqfa; pass lura u taħbita À ma' B; waqfa eċċ. F'kelma waħda pass 'il quddiemi, pass lura, tnejn 'il quddiem u wieħed lura, eċċ. (d) IL-FINAL. Iż-żifna tintemm bi kwadru finali li juri t-Torok mirbuħin jinżlu għar-rkobbtejhom quddiem il-Kavalieri u dawn iqegħdulhom ix-xabla fuq rashom. Imbagħad il-għarusa lal-parata tiġi murija lill-pubbliku fuq palkett u hija, bi ħlewwa liema bħalha, titfa' l-bews lin-nies, fil-waqt li l-organizzaturi jib- dew jiġbru xi sold għall-ispejjeż. IL-MUŻIKA: lbda mużika speċjali ma nkitbet s'issa għall-parata u ġe- neralment iż-żifna tindaqq bl-akkumpanjament ta' cne step, jew marċa u l-aħjar galopp. Ta spiss tindaqq 'Il-Marenga' u naħ- seb li l-ballet ta' l-opra 'Orpheus ' ta' Gluck hija adattata ħafna. Il-mużika suppost li tindaqq minn xi ħames vjolini u tanbur u mhux bi strumenti tar-riħ, u fiż-żmenijiet tal-lum iċ-ċerimonja tagħlaq bid-daqq ta' l-Innu Malti u l-'God Save The Queen''.