Guħ Mard….u Kittieba Ta' Nikon BIANCARDI IEKU wieħed kellu joqgħod fna dak li jaqra fuq il-poeti n l-kotra trl-kittieba, k'eku jrid ikun miġnun biex jitħajjar ist' bħalhom, — Jaqbel li tkun kittieb Jaqbel li tkun poe- tad… Jekk qrajt elf ħajja ta' nies għorrief siħt li 999 minn- hom mietu imiorda. u bil-ġuħ. Wisq naħseb. iżda, li din ix-xejra ta' kitha issa saret drawwa u ħekmet lil bosta li jħobbu l-lette- raltra sentimentali, Donnu wieħed ma jistax ikun poeta jekk ma' jkunx marid b'sidrut Donnu ħadd ma iieta' ikun kittieb jekk ma jkunx bil- euħl Din l-prbpaganda sentimentali ili nafha minn minda kont żoħir u, ħaġa. tal-għaġeb, donnha kellha bħal seħer fuqi. Min- ħabba x-xorti ħażina li bosta drabi tmiss lill-poeti, jiena dej- iem ħassejt bħal ġibda ta' ħniena lejn min hu għaref. Il-lum li kbirt, din l-propaganda ħafna minnha qarrieqa, xejn ma sa- vet togħġobni. Tl-qawl igħid: jTl-briedem ma jgħixx bil-ħobż biss''. Ħekk hu tabilħaqq, iżda daqshekk ieħor hu minn li 'Tl-bniedem ma igħixx bil-poeżija biss, T' la darba hu hekk, ieħtieġ inħajru liż- żetażagħ iħalltu l-ħelu mal-meħtieġ: ''Tlle tulit punctum qui misqmit utile dulei'. U ma noqogħdux insewdulhom qalbhom. Fit-Tieni Ktieh tat-Tmienja 1 Għoxrin Sena (Ġunju 1952) ta' (Il-Malti, j'ena qrajt dak li kiteb il-ħabrieki ħabib tiegħi (i. Cassar Pullirino fuq it-traduzzjoni tal-poeta Malti Dwardu Cachia, minn poeżija portugiża tal-famuż kittieb Luiz de Ca- moens. li tfissret b'iżjed minn 120 ilsien. fosthom bil-Malti. Tl- nm m'mix se nitkellem fna ix-xogħol ħabrieki u stħarrieġi ta' Cassar Pulliemo, li tiegħu ħaqqu l-akbar tifħ'r, imma se nieqaf fuq ftit versi H sewdvli qalbi waqt il-qari ta' l-istudiu li għa- mel. Sina nafu li Cameons ''messitu l-pesta fl-1580 u miet f'm'żerja. hekk kbira li l-Karmelitan li kien jassisti miegħu qab- żitlu demeħa kbire jara ġenju hekk kħir mingħajr lanqas biss liżar biex igħattuh''. Dan fuq Gamoens. Issa niġu għall-poeta tagħna: Dwardu Cachia. Sirna nafu li Cachia: ''Miet f'gorboġ ħdejn iċ-ċimitern f'għaks kbir b'l-mard tas-sider u b'qalbu maq- sima'', Wieħed miet bil-pesta u l-ieħor bil-mard tas-sider: it-tnejn ħil-ġuħ' Tmsieken tassewt Kemm kont iżjed hieni meta. kont ĠUĦ, MARD… U KITTIEBA 31 naqra xi wieħed m'il-kotba tax-Xogħol Kbir ta' Camoens ''Os Duciados', mingħajr ma kont naf xejn iżjed fuqu, għajr il-qima l: biha kien imdawwar bħala poeta kbir. Kemm kont iżjed fer- ħan meta kont naqra l-versi ħfief u mexxejja ta' Dwardu Cachia fil-poemett tiegħu ''Katrin ta' l-Imdina'', bla ma kont naf fejn u bix m'et, għalr li kien pensjonant u bniedem maħħub. Din l-isħaba ilha thedded lill-poeti u lill-kittieba — u ma- dankollu lil-kull min hu għarcf u patrijott — miż-Żmenijiet tan-Nofs meta għadd tà' kitt'eba sentimentali iżjed kienu jagħf- u fuq il-ħajja ġewwenija tal-kittieb milli fuq il-ġrajja barranija t'egħu. Donnu fid-dinja ma kienx hawn għorrief li mietu mfaw- rin fil-ġid u ta' għomor kbir. Mur għ'dlu hekk lil George Ber- mard Shaw. li miet ta' iżjed minn 90 sena, u li ħalla warajh ġid kbir. U bħal Shaw kien hawn eluf oħra. Imma, ħaġa tal-għa- ġebl il-kittieba jħobbu jokorbu wisq. In-niket huwa donnu l- alla tagħhom. Wara kollox id-dinja m'hijiex kerha daqs kemm inpinġuha. fil-poeżija tagħna waqt xi attakk ta' dieqa. Jekk il- bniedem ordinarju jaf jithenna bil-baħar, bis-smewwiet, bil-ġon- na. tt b'dak kollu ii hu sabiħ, kemm iżjed jitgħaxxaq bihom il- poeta. li jaf joħloq dinjiet oħra bil-qawwa ta' ħsibijietu'l Le, le. mhux tassew li l-poeti u l-għorrief huma nies kollha xortihom ħażina. Biex ikun poeta jeħtieġ tkun bn'edem qalbieni u fif- akar l-wara kollox ma hawnx ward bla xewk, kif ukoll ma hawnx xewk bla ward.