Surmastrijiet li kellha l-Banda L'ISLE ADAM Pittura taż-żejt li tinsab fis-Sala ta' l-Arkivju ta' Għaqda Mużikali L'Isle Adam, xogħol tajjeb ħafna tas-Saċerdot Ġużeppi Spiteri tas-Soċjetà ta' San Pawl. Huwa fatt magħruf li l-Banda tagħna minn dejjem kienet taħt id-direzzjoni ta' l-aqwa mużiċisti maltin, u fl-istess ħin ipproduċiet wkoll bandisti mill-aqwa li kellna u għad għandna fil-gżejjer Maltin. Jekk wieħed iqalleb fost il-350 paġna li stampajna għall-festi ta' San Ġużepp bejn is-snin 1978-1987 isib diversi ismijiet ta' bandisti li għamlu snin fil- kamp mużikali. Fost is-Surmastrijiet li kellha il-Banda L'Isle Adam diġa ippublikajna lis- Surmast Joseph Stivala Anton Muscat Azzopardi, Emmanuel Gatt, Philip Gatt, u bid-direttur preżenti, ir- Rabti Joe Galea il-lum ser niktbu xi ħaġa fuq Surmast kbir ieħor li kellha il- Banda L'Isle Adam bejn is-snin 1873 - 1879 u reġgħa ħa l-Banda f'idejh fis-snin 1921 u 1923. Nikkwotaw lis-Sur Rob Mifsud Bonnici mill-ktieb tiegħu: ''Mużiċisti Kompożituri' 1951 paġni 25-27: Is-Surmast Emanwel Bartoli ħa għal-ewwel darba l-Banda L'Isle Adam f'idejh meta kellu biss 21 sena, iżda f'dik l-età, kien diġa kittieb tal-mużika u fost l- oħrajn .kiteb' 'Amore'' li ġiet kantatafit- Teatru Rjal fit-13 ta' Frar 1872. Fil-Malta Letterarja ta' April, 1905, u fil-Malta Il-lustrata Artistica - 'Musica' paġ. 71 tal-Kan. Caruana nsibu li s- Surmast Manwel Bartoli twieled l- Imdina, iżda, Faurċ u Rolandi riduħ minn Ħal Qormi. Wara stħarriġ sibna li Manwel Bartoli twieled l-Imdina fid-dar kantuniera ma' Triq Inguanez u Pjazza Bieb il-Griegi, — fit-13 ta' Frar, 1852. Missieru Wiġi w ommu Ċensa mwielda Zerafa. Tgħallem il-vjolin, l-orgni, il- pjanuforti, il-kant, l-armonija u l- kontrapont għand l-imsemmi Surmast tas-surmastrijiet patri Ġużepp Spiteri Fremond, agostinjan. Min jaf kemm karwat bil-mixi flimkien ma' ħabibu Karmnu Spiteri, missier Dun Ġużepp tas-Soċjetà San Paolo, mill-Imdina għall-Belt għal għand patri Ġużepp. Iżda ma tħabtux għalxejn għax it-tnejn f'qasir żmien laħqu surmastrijiet u diretturi tal-banda l-Isle Adam tar-Rabat ta' l-Imdina imwaqqfa uffiċċjalment minn Indri Borg l-agħma, ukoll surmast u direttur tal-banda Cittadina La Valette matul is-snin 1877- 85. Manwel Bartoli qatt ma tbiegħed minn: Art twelidu ħlief darba biss meta mar Londra, għamel eżami u kiseb il- post ta' Bandmaster fir-Riġment tar- Roval Malta Artillerv wara li kien irtira bil-pensjoni l-Bandmaster. Domenico Amore, mużiku u vjolinista msemmi Bartoli kiteb bosta mużika sagra (6 quddisiet, quddiesa funebri, għosrin, responsorji eċc.) u mużika' profana għall-banda. L-ewwel biċċa xogħol tiegħu hi ''scena ed aria'' jisimha tAmore', ġiet kantata fit-Teatru Rjal mis-Sopran Emilta Ciuti, fit-13 ta' Frar, 1872, meta Manwel kien għadu żagħżugħ ta' 20 sena. Warajha kiteb sinfonija: 'Les Braves' Combatants' indaqqet b'suċċess kbir fir-Real tagħna, f'Awissu, 1882. Bartoli, b'kuraġġ ta' sur indaħal għal opra fuq il-librett ta' Ġużċ Muscat Azzopardi, avukat, rumanzier u poeta. L-opra, f'żewġ atti jisimha Simonetta. Bartoli, mal-ġenju kellu dehen kbir għall-kompożizzjoni ta' mużika sagra, profana u operatika, dehen u ġenju lima ġewx fruttati. Sabiħa Simonetta' Naraw. Billi Bartoli kien is-surmast konċertatur tal- kori tat-Teatru Rjal u bosta drabi ddirieġa opri mqar għal għarrieda, bla kunċerti, kelmtu, għad li qatt ma kienet mismugħa kollha kif jixirqilha. Għall-Ġublew ta' l-Isqof, fl-1902, kiteb intermezz sabiħ: 'Fausta Ricordanza''; ikkompona Gran Corale: SEco della Preghiera,' iżżanżan fl- 1899. Barra minn żewġ preludji, għandu tiegħu wkoll Sinfonija grandjuża: 'The Kings Banner', u fl-1904 Ħareġ b'melodija: 'Remembrance. ' Kemm wisq iktar xogħlijiet mużikali kien ikollna biex inżidu nsebbħu l-qasam bla tarf ta' l-Arti Anġelika kieku s-Surmast Bartoli sab min jinkoraġġih flok qatgħulu qalbu b'dik l-apatija ta' min kien fid-dmir li jgħinul Wara li rtira bil-pensjoni mis-Servizz, is-Surmast Bartoli, mogħti għall-mużika sa minn tfulitu, ma riedx jinfatam fi xjuħitu. Kien ikanta tenur, igħin lill- Maestri di Cappella fis-servizzi fil- knejjes, igħin lill-kantant u jiddirieġi servizzi sħaħ; kien umli, minn tagħna, ħelu ma' kulħadd, qalbu tajba. Bħala President Onorarju tal-Kamra tal- ħabrek bis-sħiħ għall-ġid tal-Mużika f'Malta u tal-Mużiċisti. Is-Surmast Manwel Bartoli jibqa' mfakkar bħala Mużiċista Kompażitur ta' ġieħ. Għadmu jinsab mistrieħ f'qabar fil-knisja Franġiskana (Ta' Ġiesu) ir- Rabat ta' l-Imdina. Tlett membri mill-Banda L'Isle Adam, din is-sena għalqu 25 sena jagħtu servizz tagħhom lil din l-Għaqda mużikali, u t-tlieta mxew il-quddiem f'din l-iskola tal- Mużika, Dawn kienu ħarġu jdoqqu għal ewwel darba fis-sena ta' l- Inkurunazzjoni ta' San Ġużepp, 1963. Paul Chetcuti, hu ddelegat tal-Banda, ħa din il-kariga f'dawn l-aħħar sentejn. Twannv Galea, li għandu f'idejh l-iskola tal-mużika L'Isle Adam sezzjoni strumentatura ta' l-injam. Nifirħu lil Twannv għax matul din is-sena inħatar is- Surmast tal-Banda l-ġdida ta' Santa Marija: ta' Ħad-Dingli. Joe Galea, f'dawn il-ħamsa u għoxrin sena, tista' tgħid li minn dejjem kien jagħllem. fl-iskola tal-Mużika L'Isle Adam, u għal snin twal kien id-delegat tal-Banda u Assistent Direttur ta' l- istess Banda. Hu ħa id-direzzjoni ta' din il-Banda fl-1986, hu wkoll Surmast tal- Banda Sliema u jagħllem il-mużika f'diversi każini tal-Banda.