Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D.1880 Fis-Sena 2011, Tliet Anniversarji Għal Flal Lija Hija konswetudni li anniversarji jiġu ċċelebrati jew imfakkra fis-snin 25, 50, 60, 75, 100 (bħal meta ngħidu ġublew tal-fidda, tad-deheb u tad-djamanti) jew kombinati flimkien b'diversi modi. Għal Ħal Lija din is-sena tlieta biss għandna, kollha għandhom konnessjoni mal-knisja parrokkjali jew il-qadima jew il-ġdida. 1661 (350 sena ilu) Giet ordnata t-tielet qanpiena għall-knisja tas-Salvatur il-qadima Il-funditur Antonio Guerrera ta' Messina ġie mqabbad jaħdem qanpiena ta' qantar. Din swiet mitt skud u kienet it-tielet waħda għal dik il-knisja. Din ma kellhiex kampnar imma, kif ġie rrappurtat fil-viżta pastorali tal- 1636, kellha qanpiena waħda u nifhmu li kienet imdendla f'arkata ċkejkna livell mas-saqaf bħalma kienu bosta knejjes żgħar imxerrdin ma' Malta u Għawdex. Sadattant, wara din il-viżta, nbena kampnar kif insibu rrappurtat fil-viżta pastorali tal-1645. Dan jidher li nbena fuq fejn kien hemm il-garigor għal fuq il-bejt, u dik l-ewwel qanpiena tqiegħdet fih. Fi żmien il-Kappillan Clemente Moreo, Dun Teremo Galea minn Ħal Lija ordna qanpiena ta' ħames qnatar fl-1652 li ħadimha Antonio Guerrera ta' Messina u qamet 450 skud, imħallsin il-biċċa l-kbira minn Dun Teremo stess u mill-ġbir tal-parruċċani. Din kienet it-tieni qanpiena. It-tielet qanpiena kienet dik li qed infakkru, li ġiet ordnata, wkoll mingħand Guerrera fl-1661. Din kienet żgħira, ta' qantar, u swiet 100 skud. B'hekk fil-kampnar issa kien hemm tliet qniepen. Iżda biż-żmien il-kampnar tneħħa u baqa' biss indikazzjoni tal-bażi tiegħu. ' Guerriera kien ħadem ukoll żewġ qniepen għaż-Żurrieq fl-1653, waħda li jgħidulha l-antika li tintuża mal-arloġġ u oħra għaċ-ċerimonji speċjali ' Ta' interess ġenerali — nistgħu nfakkru li f'din is-sena ġie Malta Mattia Preti bħala mistieden tal-gran mastru biex ipinġi s-soqfa tal-knisja konventwali tal-Ordni ta' San Ġwann. Daħħluh ukoll membru 'di grazzia' tal-Ordni. Sar il-kwadru ta' San Tumas Appostlu Dan il-kwadru tqiegħed mal-pilastru pariġġ il-pulptu fil-knisja parrokkjali. Ħallsu għalih il-ħaddiema fil-ġebel, bħala protettur tagħhom. Meta tlesta poġġewh. fil- knisja antika ta' Santa Marija 'Ta' Duna' imma fis-sajf tal- 1811 ġie trasferit għall-knisja parrokkjali. Ta' interess ġenerali — infakkru li f'din is-sena 1811 dehret tinfirex dik li nafuha 1 bħala l-ħaxixa ingliża jew qarsu, pjanta salvaġġa li jafha kulħadd. — Jgħidulha ngliża minħabba li kienet ħaġa ġdida fi żmien l-Ingliżi f'Malta. Din kienet inġiebet mill-Afrika t'Isfel bħala kurżità għall- T - , ' d) ġnien botaniku tal-Argotti fil- wadru ta' San Xmun Appostlu, kwadruli jingħadli Furjana, u minn hemm bdiet hu xogħol ta' xi alliev ta' Mattia Preti. tinfirex malajr għax ma sabitx reżistenza naturali sakemm imliet il-gżejjer kollha. Mhux biss, imma minn Malta xterdet ukoll lejn l-Eġittu u lejn l-Ewropa fejn qabel ma kienx hemm bħala… Ukoll nistgħu nfakkru li fir-raħal ġirien ta' Ħal Balzan, fl-1811 reġgħet bdiet tinbena l-knisja tal-Assunta (li fl-1675 ġa kienet inbniet fuq oħra tal- 1574), Dun Francesco Vassallo minn Ħal Balzan sar kappillan ta' Ħal Kirkop, u saret viżta pastorali. Soċjetà Sant'Andrija - Villa Lija A.D. 1880 1861 (150 sena ilu) il-lanterna tal-koppla laqtitha sajjetta Is-sajjetta għamlet il-ħsara u minħabba f'hekk il-lanterna kellha tinħatt u terġa' tinbena bi ftit modifikazzjonijiet $ Tul iż-żminijiet diversi knejjes intlaqtu mis-sajjetti, uħud minnhom darbtejn. Nistgħu nsemmu xi ftit minnhom: $. Marija / il-Kattidral fir-Rabat, Għawdex (fis-seklu 17 u fl-1924); tal-Providenza, is-Siġġiewi (fl-1815 u fl- 1816); S. Margerita, is-Sannat (fl-1858); S. Katarina, l-Imqabba (1893); tal- Imsida (fl-1926); S. Marija Madalena, ta' Dingli Cliffs (fl-1936); il-Bidnija (fl-1954); iż-Żellieqa, Ħal Għargħur (fl-1954); San Alfons, Birkirkara (fl- 1959); San Girgor, tas-Sliema (fl-1971); S. Gejtanu, il-Ħamrun (fl-1975 u fl-1992); San Ġakbu, Ħal Luqa (fl-1979); Tal-Karmnu, il-Belt (fl-1988 u fl-2001); San Girgor, fiż-Żejtun (fl-1992); il-Mellieħa (fl-1995). Diversi nies intlaqtu mis-sajjetti, anki f'Ħal Lija — skont nota fl-1636 tal- kappillan fil-Liber defunctorum, Bertu Vella minn Ħal Lija miet b'sajjetta'$ Ta' interess f'din is-sena wkoll — għand il-ġirien Balzanin saret viżta pastorali u bdew jagħmlu labtijiet ta' San Valentino. Għand il-ġirien ta' Ħ'Attard infakkru li kellhom viżta pastorali, fetaħ l-isptar Monte Carmeli fejn Karlu Darmanin għamlilhom tliet statwi, sar orgni tal-knisja ġdid, u Dun Luigi Mizzi li darba kien kappillan ta' Ħ'Attard (mill-1835 sal-1846) miet ta' 67 sena. ' Borg, Vincent (ed.), (1982): Il-knisja parrokkjali ta' Ħal Lija (Malta), p.67. 4 Lanfranco, Guido (2005): Drawwiet u ħajja mill-istorja ta' Malta (Malta), p.18. $ Fiorini, Stanlev (1994): Ħal Lija, ħarsa lejn ir-raħal u niesu fiż-żminijiet tan-nofs sa tmiem l-Ordni ta' San Ġwann, f'Fenech, Ġużepp (ed.), Ħal Lija, ħarsa lejn l-imgħoddi (Malta), p.19. Il-President u l-Kumitat jixtieq jirringrazzja lil kull min ta l-għajnuna tiegħu fix-xogħol kollu matul i is-sena kemm kif ukoll għall- F. esta tas-Salvatur: nmusentendijeliezomz