IL-MATTI 'JARI LI.TOĦROĠ IL-GHAQDA) DIĊEMBR TAL-KITTIEBA TAL-MALTI f (1946 IL-LETTERATURA TA' — WARA L-GWERRA ARA l-gwerra tinhass mad- -dinja kollha u f'kull ħidma tal- bnedmin, tqanġila ta' ħajja ġdida u ta' ħrara biex insawru u nfissru at-xejriet għoljin u sbieħ u ġentili, wejriet li jnissu. l-ħruxija tal-taqbid u jfakkru fin-natura nobbli tal- ħolqien. ttal- bniedem. , Din ix-xejra għal fehmiet ġodda u sbieħ tidher u tinħas f'kull fergħa ta' l-arti, għax l-arti barra l-iskop li għandha li taqdi: lill-bniedem f'l- ħtiġiet tiegħu ta' kuljum, trid ukoll tiftaħlu moħ- hu, tgħallmu jaħseb u jħoss, isserraħlu ruħu u tfarraġlu qalb Għalhekk wara kull gwerra ssir bħal reazzjoni artistika: ma tul is-snin ta' qilla s-sentimenti artistiċi jkunu mrażżnin taħt- inadmad iebes, iżda malli l-paċi ġġib magħha ftit tal-ħelsien, il- qlub tal-bnedmin, li jkunu ilhom jiexennqu ħafna, f'daqqa waħda: ifuru u jiftħu f' sedqa ta' ġm'el u sliem li ġġib serħan ħelu wara t-tbatija tal-ħerb. $ Din ix-xejra għall-ħlewwa tal-ġmiel u tas-sedq tinfezx l-ak. tar fis-sengħa tal-kitba fejn wara kull gwerra jinbet. xi stil ġdid- b jiftaħ. triqat ġodda li jwasslu għall-ġmiel u igħaxrqu lill-qarrej b'dehriet ta' sbuħija qishom xefaq ta' hena li tfarraġ il-qalb. Hawn Malta wkoll bdiet tinħass din it-tqanqila ta' tixt'l u ta' qawmien fil-letteratura tagħna: il-kittieba tal-lum donnhom qegħdin iħossu ġibda għal xejriet u għamliet ġodda fis-sengħa. tal-kitba; xhieda ta' dan għandna x-xogħlijiet proża u poeżija. bi ħarġu dawn l-aħħar sentejn. Din ix-xejra konna nistennewha għar fost il-popli tad- dinja kollha ftit huma dawk li ġarrbu dak li għaddeima minnu aħna fl-aħħar gwerra. Din l-esperjenza ħija ħażna bla tarf li minnha nistgħu nieħdu għadd bla qies ta' idejiet, fattijiet, aneddotti, episodji u ġrajja li marbutin flimkien u mżewqin skond mu trid: : għa tal- lum, isawru qari tà' ġmiel u interess kbir. 130 IL-MALTI Biex ingħidu hekk, il-kit'ieba Maltin tal-lum, ħdejn l-oħrajn ta' qabilhom, qegħdin f'pożizzjoni privileġġjata. Fl-imgħoddi l-kittieba Maltin. kienu nies imxegħlin fil-kitba u medhijin f'ħaj- ja kwieta u bla twegħir. Minn nies bħal dawn ma setgħetx toħ- voġ ħlief letteratura paċifika u għaxxieqa. Il-kittieba l-ġodda ġar- rbu l-eqqel ħerba u ħruxija, raw il-mewt ma' wiċċhom, batew u għexu f'għawġ tal-biża'; il-kitba tagħhom hi l-mera taż-żmini- jiet koroh li għaddew minnhom u tolqot lill-qarrej bil-ħeġġa ħar- kiena u l-qawwa sħiħa tagħhom. Jalla din ix-xejra ġdida toħloq letteratura li tirrifletti l-ħajja glorjuża li għaddejna minnha u tfakkar il-ġieħ li kisbet Malta. bil-ħila ta' wliedha,