Kif Bdiet il-Pika b ejn San Ġużepp u San Anard f'Ħal Kirkop Kitba ta' Dr. Sim Nota Editorjali L-istudju storiku li ser jippreżentalna Dr. Simon M ġenerazzjonijiet kien it-twemmin komuni fir-raħal tagħ ercieca, ser jifta' dawl ġdid fuq dak li għal ħafna na. Huwa għalhekk li, dak li għal ħafna snin kien u għadu meqjus bħal 'ovvju', ser jiġi sfidat b'fatti nteressanti bbażati fuq sigħat twal ta' riċerka. Dr. Mercieca ser jagħmel dan billi jmur f'ras il-għajn; u għaldaqstant jibda mill-propja għeruq tal-kwistjoni kollha, sabiex minn hemm jimxi tul is-snin segwenti u jiżvolġi l-aktar elemen ti relevanti għal din ir-riċerka. Dan l-istudju ser jagħtina wkoll ir-raġunijiet wara ċertu tradizzjonijiet u realtajiet li għadna ngħixuhom sa llum, u li wħud minnhom imorru lura għal saħansitra 1 Fost l-oħrajn ser jissemmew ukoll punti nteressanti dwar l-oriġini tal-baned f'raħalna, u li għalhekk ser ikomplu jiddgħajfu ċertu opinjonijiet storiċi li huma kompletament żbaljati u nfondati. L-istorja tat-twaqqif tal-Fratellanza ta' San Ġużċpp għad trid tinkiteb u nispera li nsib il-ħin biex nagħti sehmi f'din il-kitba. L-importanza tagħha ġejja mill-fatt tax-xogħol li kien għamel il-mibki Jeremv Boissevain fuq dan ir-raħal. Għalhekk, bħala akkademiku jinteressani nara jekk il-premessi ta' Boissevain għandhomx għeruq u validazzjoni storika. Dan wassalni biex nibda riċerka fuq Ħal Kirkop li kienet in parti mbuttata mill-kollega tiegħi fl-Università, il- Professur Orazju Vella. Kont anki tajtu żewġ artikli dwar l-istorja ta' dan ir-raħal għal ktieb li ħa ħsieb jeditja. Wara kont ġejt avviċinat minn Angelo Schembri biex niżviluppa aktar dan is-suġġett u aċċettajt li nkompli nfittex dwar l-istorja tad-devozzjoni lejn San Ġużepp f'Ħal Kirkop. Sa issa lestejt mill-bidu tal-parroċċa sal- 1900. Bħala storiku, il-ħidma tiegħi kienet ibbażata fuq id- dokumenti storiċi u hawn fejn ħadt l-ikbar sorpriża. Minn meta Jeremv Boissevain kiteb il-ktieb tiegħu 'Saints and Fireworks', il-pika bejn San Ġużepp u San Anard f'Ħal Kirkop kienet titqies bħala eżempju tal-festa partiti f'Malta. Dawk kollha li sa ftit ilu kienu jiftakru lil Dun Ġużepp Barbara, kollha jfakkruh bħala mill-importanza li l-Festa ta' San Ġużepp kienet ħadet sa issa. Dan għamlu mhux għax hu kellu xi animożità personali mal-fazzjoni f'dan ir-raħal li kienet taħdem għal din il-festa, iżda minħabba l-Konċilju Reġjonali li kien sar u d-direzzjoni li kienet ħarġet minnu. Il-ħsieb kien ċar. Il-festi sekondarji kellhom jispiċċaw u jkunu promossi biss il-festi prinċipali. Iżda f'Ħal Kirkop mhux la kemm twaqqaf il-Festa ta' San Ġużepp. Għalhekk dak li għamel Xuereb kien li jitfa' l-enfasi fuq il-knisja u dan għamlu billi beda l-proġett tat-tneħħija tal-oqbra u minflok jagħmel il- pavimentar. Għal bidu ma kienx sab voluntiera. Kien litteralment beda jnaddafhom hu b'idejh waħdu. Apposta kien ħalla l-bieb tal-knisja miftuħ. Meta rawh jaħdem, in-nies bdew ġejjin biex jgħinuh. Kienet l-ewwel azzjoni tiegħu biex jirbaħ il- qlub tal-Koppin. Imbagħad beda jaħdem biex iqawwi l-festa ta' San Leonardu. Minħabba f'hekk hu mitqies bħala aktar li kien ma' dan il-qaddis milli ma' San Ġużepp. Ir-raġuni kienet li hu ried isaħħaħ it- titular. Żgur li Xuereb kien mitqies bħala suċċess f'Ħal Kirkop mal-Kurja tant li ngħata promozzjoni u ntbagħat kappillan f'pajjiżu Raħal Ġdid fejn ġie mogħti l-inkarigu li jispiċċa l-bini tal-knisja parrokkjali, proġett li kien inqabad fil-pika bejn fazzjonijiet ta' natura politika. Il-bini tal-knisja nqabad fil-pika tal-partiti politiċi, l-ewwel bejn il-kurrenti Nazzjonalisti u dawk Stricklandjani u wara l-gwerra bejn dawk Laburisti u Nazzjonalisti. Bl-esperjenza li kien akkwista f'Ħal Kirkop, Xuereb deher l-aħjar għażla għal dan ir-raħal. Fuq kollox, ma tħallewx fi żmienu u f'ta' warajħ jikbru festi oħra, fosthom dik lejn San Ġużepp f' Raħal Ġdid. Tant kemm kien il-parrokkat ta' Xuereb meqjus suċċess, li meta ntbagħat Raħal Ġdid kien jingħad li ntbagħat f'parroċċa li f'dak iż-żmien, fi triq waħda tagħha, jiġifieri Strada Loggia, li kienet tinkludi dik il- ħabta l-parti li Ilum hija magħrufa bħala Triq l-Arkata u Triq Ġuże Damato, kellha fiha n-nies kollha li kienu joqgħdu f'Ħal Kirkop. Żgur li wara li Xuereb telaq minn Ħal Kirkop kien żamm rabta mal-festa ta' San Leonardu. Pereżempju, bħala tifel niftakar lin-nies jitkellmu fis-sagristija ta' Raħal Ġdid dwar meta l-pedestall ta' San Leonardu, 'li kien sar f'Bolzano, kien għamel xi żmien fil-garaxx personali li Xuereb kellu mad-dar, wara l-knisja f'Raħal Ġdid. Smajt stejjer minn qassisin differenti jirrakkontaw dak li kien sar parti mill-memorja kollettiva jiġifieri mal-Kappilla Festa San Ġużepp Ħal Kirkop Aktar jidher stramb jekk ngħid li din il-kwistjoni bdiet madwar l-artal Tal-Grazzja li jinsab fil-kursija quddiem l-artal ta' San Ġużepp. Fuq kollox, jidher aktar stramb jekk ngħid, li meta wasal Barbara Ħal Kirkop, hu daħal bit-tir biex ikompli jkabbar il-festa ta' San Leonardu, li magħha ma kien hemm marbut l-ebda partit imma li minħabba problemi kbar finanzjari kienet marret ħafna lura. Fil-verità l-festa tar-raħal kienet marret lura fi żmien il-parrokat ta' Dun Ġużepp Vella. Ir-raġuni kienu l-fondi finanzjarji tal-parroċċa. Dawn kienu ħżiena ħafna u l-anqas kienu jippermettu li ssir festa bihom. Id-dħul naqas minħabba li l-imgħax li l-knisja ta' Ħal Kirkop kienet qed iddaħħal mill-entitatijiet li kellha, bħal bini u artijiet, baqa' tal-istess ammont kif kien fi żmien il-kavallieri. Il-faqar kien żdied sew f'Malta fl-ewwel nofs tas-seklu dsatax. Fuq kollox, id-dħul kien marbut mal-iskudi u dawn bdew jitilfu l-valur reali tagħhom. Interessanti hu l-fatt li matul il-parrokkat ta' Dun Ġużepp Vella reġgħet tqajmet id-devozzjoni lejn San Ġużepp. Din id-devozzjoni kellha għeruq fondi f'Ħal Kirkop li jmorru lura għas-seklu sbatax. Minħabba dawn il-problemi ta' flus, anki din il-festa kienet qed tmut. Iżda fi żmien Vella, San Ġużepp kien iddikjarat Patrun Universali tal-Knisja. Dan wassal biex Dun Ġużepp Vella jerġa' jqajjem id-devozzjoni lejn dan il- Qaddis f'Ħal Kirkop, iżda qatt ma għamlu fuq livell tal-festa ta' San Leonardu jew it-tliet festi maġġuri f'dan ir-rahal, li kienu l-Milied, San Benedittu u tas-seklu għoxrin. Ta' interess partikolari huwa l-arta bil-ventartal, statwi tal-Patrijarki, gandlieri u kanupew kollha tal-Fratellanza ta' San Ġużepp. Fil-każ tat-tużell, kien u għadu jintrama dak li ħallas il-benefattur Franġisku Cassar ta' Qantar Il-Kappillan Dun Ġużepp Barbara D.D. — ragħaj tal-Parroċċa ta' Ħal Kirkop għal 56 sena sħaħ, benefattur kbir tal-Parroċċa Koppija u tal-Fratellanza ta' San Ġużepp Dun Mikiel Ellul saċerdot Koppi u protagonist ewlieni seħħet il-qasma bejn il- partiti tal-festi f'Ħal Kirkop Dehra sabiħa tal-Knisja ta' Ħal Kirkop armata għall-festa parrokkjali fil-bidu Ġużeppin akkanit. Naħseb li Barbara stess xtaq li jibqa' mfakkar bħala galoppin tal-Festa ta' San Ġużepp f'dan ir-raħal. Bħala tifel li trabbejt f'Raħal Ġdid, l-istejjer li kont nisma' dwar Barbara kienu f'dan is-sens. Ir-raġuni għala kont qed nismagħhom kienet ġejja mill-fatt, li l-kappillan li laħaq wara Barbara, kien minn Raħal Ġdid u spiċċa kappillan Raħal Ġdid wara li serva b'suċċess f'Ħal Kirkop. Qed nirreferi għal Francesco Xuereb, li twieled iż-Żejtun iżda trabba u ħa l-ewwel quddiesa tiegħu f'Raħal Ġdid. Francesco: Xuereb kien mitqies bħala qassis ideali biex imur Ħal Kirkop. Wara parrokkat ta' aktar minn 50 sena, il-kurja riedet qassis żagħżugħ u ta' rieda soda u kuraġġuż biex imur imexxi din il-parroċċa żgħira. Fi kliem ieħor, riedu qassis kapaċi biex jibdel ir-rotta. Xuereb kellu persuntu tgħinu. Kien twil, mibni u b'saħħtu u wieħed minn dawk li ma jdawwarx il- fehma tiegħu malajr. Xuereb ma kienx xi wieħed li jħobb ħafna l-festi ta' barra u m'għandix dubju li dawn batew fi żmienu f'Ħal Kirkop. Naħseb li ma tantx kien interessat li jqajjem il-festa ta' San Leonardu iżda li jnaqqas Festa San Ġużepp 33 Ħal Kirkop KAo kemm Barbara kien paladin kbir tal-Festa ta' San Ġużepp. Il-piki kienu qawwijin ħafna. Pereżempju, fil-festa liturġika tat-Tre Re, il-Kappillan kien u għadu jħabbar il-festi maġġuri tal-knisja u jgħid meta dawn kienu ser jaħbtu u magħhom kien iżid iċ-ċelebrazzjoni tal-festi fil-parroċċa tiegħu. Din it- tħabbira għadha ssir sal-lum. Fi żmien Barbara, meta din it-tħabbira kien jagħmilha hu, kien jagħti t-titli kollha lil San Ġużepp fosthom dawk ta' Patrun tal- Knisja Universali, Missier Puttattiv ta' Kristu, Għarus Kastissimu ta' Marija, eċċ. Meta kien jiġi mbagħad għal San Leonardu u l-festa tiegħu f'Novembru, kien jgħid biss San Leonardu, jieħu pawsa, u wara jlissen il-kelma mkarkra abbati. B'hekk in-nies jassoċċjaw lil dan il-qaddis mhux ma' mexxej ta' monasteru, iżda mat-tifel, jew aħjar l-abbati li l-qassis ikollu miegħu jgħinu fil-quddiesa. Jingħad ukoll li ġieli neħħa l-fjuri minn quddiem San Leonardu jew xi qaddis ieħor u qegħdhom quddiem San Ġużepp. Qed ngħid dawn l-istejjer għaliex din hija l-memorja li waslitilna ta' dan il-qassis f'Ħal Kirkop, iżda hija memorja marbuta mal-istejjer matul is-seklu għoxrin. Naħseb ukoll li din kienet il-memorja li l-istess Barbara ried iwassal tiegħu nnifsu, iżda din m'hijiex l-istorja kollha. Hija biss parti mill-istorja. Fil-fatt id-devozzjoni lejn San Ġużepp ma kinitx il-vera raġuni għall-firda jew qasma li seħħet f'Ħal Kirkop u l-anqas ma kien Barbara li beda din id-devozzjoni. Din il-perċezzjoni żbaljata ġejja mill-fatt li din l-istorja dejjem inkitbet fuq il-memorja kollettiva u għalhekk kulħadd jikteb skont l-istejjer li jkun sema'. Meta ġejt biex infittex l-oriġini ta' din il-firda, sibt li l-Fratellanza ta' San Ġużepp ma kellha x'taqsam xejn magħha. L-inkwiet inqala' bejn il-Kappillan u l-viċi tiegħu, Dun Mikiel Ellul. Il-kwistjoni l-anqas kienet il-festa jew id-devozzjoni ta' San Ġużepp, iżda kif il- parroċċa ta' Ħal Kirkop kellha torganizza l-festa jew tfakkar id-dehriet tal-Madonna ġewwa Lourdes. Din il-kwistjoni tferrxet u spiċċat ġlieda li ddaħħlu fiha l-familji kollha tar-raħal. Forsi dan li qed ngħid jidher stramb f'għajnejn dawk li qegħdin jaqraw din l-istorja għaliex illum Ħal Kirkop ma' għandu l-ebda tradizzjoni ta' festa tal-Madonna ta' Lourdes anki jekk jidher ċar, li fost l-anzjani, baqa' xi għajdut dwar din il-festa tal- Madonna tal-Lourdes f'Ħal Kirkop u jirreferi għalih Pawlu Azzopardi f'artiklu li kien kiteb fuq il-programm tal-festa ta' San Ġużepp tal-2011. Minflok, kien ikun iċċelebrat fuq il-livell tal-festa tal-Għid il-Kbir, dik tal-Assunta u Pentekoste. Biss il-Festa ta' San Ġużepp, mal-festi l-oħra msemmija kienet tieħu ħsieb li tagħmilhom il-Veneranda Lampada, jiġifieri, l-istruttura fil-knisja ta' Ħal Kirkop li fost l-oħrajn kienet anki tieħu ħsieb il-festa ta' San Leonardu u t-tlieta l-oħra maġġuri. Wara Dun Ġużepp Vella laħaq bħala kappillan Dun Ġwann Bonnici. Dan kien għamel l-ewwel pass biex iqawwi mill-ġdid il-festa ta' San Anard. Saħansitra kien ġab l-ewwel statwa biex tintuża fil-purċissjoni ta' dan il-qaddis. Iżda l-parrokkat tiegħu kien qasir ta' sena biss. Warajh ġie Dun Ġużepp Barbara b'tir li jkompli fuq il-passi ta' Dun Ġwann Bonnici. Barbara kien qassis jipprometti u ġej minn familja tat-tajjeb. Għalhekk seta' jintbagħat mill-kurja f'parroċċa li kienet mitqiesa fqira ħafna. Ħal Kirkop kellu jkun għalih l-ewwel tarġa f'mixja jew karriera li kellha tkun waħda brillanti. Kif wasal Kappillan, Barbara kellu jħabbat wiċċu mal-finanzi ħżiena tal-knisja li ma kienu qed jippermettu li jagħmel xejn. L-anqas kien hemm vestwarju liturgiku aħseb u ara flus biex jagħmel festa ta' San Anard u t-tliet festi l-oħra marbuta miegħu. B'hekk ħa f'idejh l-amministrazzjoni tal- finanzi tal-knisja. Dawn kienu frammentati u mferrxa. Hu ġabarhom kollha flimkien biex johloq dħul globali wieħed ħalli jkun jista' jagħmel xi ħaġa. Is-sistema qabel kienet, li kullentità jkollha d-dħultagħha separat u dan jibqa' separat u kull nefqa ssir skont l-intenzjoni li għalih twaqqaf dak id-dħul. F'din is-sistema meta jagħmel id-dejn, anki meta ġabarhom flimkien, xorta waħda baqa' jkollu żbilanċ. Bħala kappillan u prokuratur tal-Veneranda Lampada, beda jidħol garanti personalment għad-dejn li kien qed isir. L-ewwel ħaġa li għamel Barbara kif laħaq kappillan kienet li solva problema taħraq tal-Fratellanza tas-Sagrament wara li din il-Fratellanza kienet ordnat standard irrakkmat fuq damask aħmar mingħand oħt il-kappillan Vella u ma ħallsuhiex. Kien skandlu kbir dik il-ħabta meta oħt il-Kappillan Vella ħadet il-Fratellanza tas- Sagrament. fil-qorti ċivili u rebħet il-kawża. Fi żmien Vella kienu nbnew n Barbara biex l Maġġur imżejjen rejn. iż-żewġ kampnari fuq il-faċċata Festa San Ġużepp Ħal Kirkop (Ho 35 Barbara temm ix-xogħol u xtara żewġt iqniepen mingħand il-Parroċċa tal-Furjana. Irnexxielu jdaħħal lill-Parroċċa tal-Furjana minn għajn il-labra għaliex uża l-iżvalutar tal-munita tal-iskudi mal- isterlina biex b'hekk il-prezz jiġi b'irħas. Wieħed irid jiftakar, li sa tmiem is-seklu dsatax, il-flus ta' żmien l-Ordni tal-kavallieri ta' San Ġwann kienu għadhom munita valida u fl-idejn. Mill-1880 'il quddiem kibret il-ħidma biex dawn il-flus jonqsu u jispiċċaw. Il- valur tagħhom mal-isterlina beda dejjem jitbaxxa. Barbara xtara l-qniepen bl-iskudi mingħajr ma rabat il-valur tal-iskudi mal-isterlina. Hu ħallas nofshom u l-bqija baqgħu dejn bil-valur tal-iskudi dejjem nieżel. Minflok, uża l-flus li kien fadallu biex iħallas il- qniepen, intużaw biex jagħmel opri oħra fil-parroċċa. ImmAlla li f'dan il-perjodu, kwistjonijiet bħal dawn bejn il-parroċċi ma setgħux jitilgħu quddiem qorti ċivili, iżda riedu bil-fors ikunu trattati quddiem qorti ekkleżjastika, għaliex kieku Barbara kien jispiċċa ħażin. Bħalma kien il-każ tas-suċċessur tiegħu Xuereb, li bih bdejt dan ir-rakkont, Barbara fittex fil-bidu tal-karriera tiegħu ta' kappillan li jġib lil Ħal Kirkop aktar fil-konswetudnijiet ta' Ruma. Hawn fejn jibda l-inkwiet. Wieħed irid jifhem il-kuntest taż-żmien li fih Barbara qed jieħu d-deċiżjonijiet tiegħu. Barbara jasal f'Ħal Kirkop ftit wara li l-Papa Piju IX kien iddikjara fl-1854, id-Domma tat-tnissil tal-Madonna mingħajr dnub tan-nisel. Din il-pożizzjoni ssaħħet erba' snin wara bid-dehriet tal-Madonna f'Lourdes fi Franza. F'Malta, din id-domma kellha effett kbir. Fl-Imqabba kibret il-festa tal-Madonna tal-Ġilju u fil-Qrendi, ddaħħlet dik tal-Madonna ta' Lourdes. Magħha kien hemm id-dikjarazzjoni ta' San Ġużepp bħala Patrun Universali tal-Knisja fit-8 ta' Dicembru 1870. Dak li jagħmel Barbara f'ġieħ San Ġużepp kien li ġab statwa żgħira tal-qaddis u wara saret Fratellanza f'ġieħu iżda bħala ċelebrazzjonijiet lejn San Ġużepp baqa' kollox isir kif kien isir fi żmien il-kappillan Vella. Meta tiġi quddiemu l-proposta ta' fratellanza ġdida, Barbara ħass il-bżonn għar-riformi f'dan il-qasam. Ikunu dawn ir-riformi li ser iġibu l-ewwel inkwiet bejnu u l-viċi tiegħu li kien jieħu ħsieb il-fratellanza tar-Rużarju. Fuq kollox il-Fratellanza ta' San Ġużepp ma kinitx l-unika fratellanza li twaqqfet f'dik il-ħabta. Ftit wara titwaqqaf dik li kienet tissejjaħ Unjoni Pija biex tieħu ħsieb il-festa tal-Qalb ta' Ġesu. Fuq kollox Barbara aċċetta t-twaqqif tal- Fratellanza ta' San Ġużepp bil-patt u l-kundizzjoni li l-fratelli jkunu marbuta ma' statut fl-operat tagħhom. Dawk li riedu jwaqqfuha, ma kellhomx oġġezzjoni għal din it-talba. Sa hawn xejn kbir. Iżda Barbara mar pass lil hinn u fittex li ż-żewġ fratellanzi oħra eżistenti f'Ħal Kirkop, jiġifieri dik tas-Sagrament u tar-Rużarju jkollhom statut ukoll. Dawn kien għadhom bla statuti. B'hekk mar fuq ir-retturi tal-Fratellanzi tar- Rużarju u tas-Sagrament u pproponielhom jew aħjar imponielhom statut. Tas-Sagrament aċċettaw mill- ewwel. Iżda dawk tar-Rużarju ma ridux jisimgħu li jkollhom statut li jirregolarizza l-ħidma tagħhom, anki jekk dan l-istatut kellu jkun finalment maqbul mill-membri stess. Il-fratelli tar-Rużarju ipprotestaw għaliex ħassew li bl-istatuti issa ser ikollhom aktar kontroll. Biex jevita l-inkwiet, Barbara bagħat l-istatuti tat-tliet fratellanzi kollha flimkien il-kurja għall-approvazzoni. Iżda n-niċċa li ser tagħti n-nar ser tkun kwistjoni purament reliġjuża bejn Barbara u l-viċi tiegħu Dun Mikiel Ellul. Dan Ellul kien ħa l-quddiesa fit-18 ta' Diċembru 1886 u minn wara din id-data jibda l-inkwiet. Ellul kien il-prokuratur tal-Fratellanza tar-Rużarju. F'Ħal Kirkop din il-fratellanza kellha żewġ festi. L-ewwel waħda kienet f'Settembru. It- tieni waħda kienet f'Mejju. Tal-ewwel kienet tigi ċċelebrata fuq l-artal tal-Madonna tar-Rużarju li sa llum jinsab fil-kappellun xellugi tal-knisja. Il-festa ta' Mejju kienet tkun iċċelebrata fuq l-artal tal-Grazzja. Minn żmien Vella kien qed tkun assoċjata biex tfakkar id-dehriet tal-Madonna ġewwa Lourdes. L-inkwiet ma' Ellul beda minħabba li wara li sar qassis ried ibiddel il-mod ta' kif tkun iċċelebrata l-festa tal-Madonna ta' Lourdes. Ried jagħmel festa akbar. Barbara qabel miegħu li għandha titkabbar din il-festa u d-dehriet tal-Madonna ġewwa Lourdes ikunu mfakkra aħjar f'Ħal Kirkop, ħalli l-Kattoliċi jkunu mħeġġa aktar biex jgħidu ir-Rużarju. Fejn ma qablux kien fuq liema artal kellha tkun iċċelebrata din il-festa. Din il-kwistjoni ħolqot ġlieda u firda li għadha f'Ħal Kirkop sa llum. Barbara ried li din il-kommemorazzjoni ssir fuq l-artal tal-Grazzja, kif dejjem kien isir f'Mejju. Ellul insista li ladarba, kien hemm il-ħsieb li titkabbar id- devozzjoni lejn il-Madonna ta' Lourdes, biex in-nies jgħidu aktar ir-rużarju f'Mejju allura kien xieraq li din il-festa tibda tiġi mfakkra fuq l-artal tar-Rużarju u mhux aktar fuq dak tal-Grazzja. Ellul beża' li b'din l-enfasi fuq tal-Grazzja setgħet tinħoloq festa tal-Madonna tal-Lourdes a' skapitu tal-Madonna tar-Rużarju. L-istess beża' l-Kappillan Barbara, li l-festa tar-Rużarju tikber a' skapitu ta' dik ta' San Anard. Dak li ġara wara llum iġib tbissima. Kemm Barbara u Ellul ramaw l-artali rispettivi, wieħed tal-Grazzja u l-ieħor tar-Rużarju. Iż-żewġ artali armati prima u sekonda bl-ewwel u t-tieni filliera ta' gandlieri. Magħhom bħalma jiġri dejjem intrama l-maġġur. Dan it-tip ta' armar mhux permess fil-knisja, għaliex ir-riti l-qodma kienu jitolbu biss biex il-maġġur u l-artal li fuqu qed issir il-festa (flimkien ma' dak tas-sagrament) setgħu jkunu armati bl- ewwel u bit-tieni ringiela ta' gandlieri. Il-kappillan spiċċa kiteb lill-kurja fejn qalilhom li l-anqas għall-festa ta' San Leonardu ma jkun hemm daqshekk artali armati b'daqshekk gandlierill Barbara ammonixxa wkoll lill-kurja li din l-attitudni ta' Ellul kienet ser twassal għal qasma fir-raħal. Fuq kollox, Ellul ried li fil-festa tar-Rużarju, il-knisja tkun armata bid-damask. Barbara ma kienx kontra din il-proposta. Sa dak iż-żmien, id-damask ma kienx jintrama fil- festa tar-Rużarju. Il-Kappillan Barbara kiteb lill-kurja u qalilhom li hu jaqbel li għandu jintrama d-damask iżda mhux dak li jintuża fil-festa ta' San Leonardu u t-tliet festi l-oħra maġġuri tar-raħal, iżda dak li normalment kien jintuża fil-festa tal-Għid il-Kbir u l-festa ta' San Ġużepp, il-Pentecoste u l-Assunta. Ried li jibda juża l-istess damask tal-festa li tħallas min Franġisku Cassar fl- 1877. B'hekk dan id-damask spiċċa jintrama mhux biss f'San Leonardu, San Benedittu, Corpus u l-Milied, iżda fil-festi kollha li kienu jsiru f'Ħal Kirkop, inkluż dik ta' San Ġużepp. Għalhekk illum f'San Ġużepp, il- knisja tkun armata kompluta bid-damask. Il-Fratellanza tas-Sagrament ħadet ftit għaliha li d-damask li kien jintrama fil-festa tagħha, jiġifieri Corpus Christi, kien ser jibda jintrama anki f'tar- Rużarju, iżda aċċettat is-sitwazzjoni, speċjalment meta l-prokuratur tagħha Pietro Paolo Ellul kien jiġi ħu l-prokuratur tal-Fratellanza tar-Rużarju. Min-naħa l-oħra, wara l-mewt mhux mistennija ta' Dun Mikiel Ellul laħaq ħuhom Giuseppe rettur tal-Fratellanza tar-Rużarju. Meta nqala' dan l-inkwiet, il-kurja nqabdet fuq sieq waħda. Kien għadu kif tneħħa l-Isqof Buhagiar minn Isqof tal-Gżira wara pressjoni mill-Gvern Kolonjali. Ftit kellhom moħħ problemi dwar fuq liema artal kellha ssir il-festa ta' Lourdes fir-raħal zgħir ta' Ħal Kirkopl Is-sitwazzjoni marret għall-agħar u l-għaqda bejn il-Fratellanza tar-Rużarju u dik tas- Sagrament issaħħet meta Barbara ma baqax joħroġ il-vjatku l-Ħadd u minflok beda joħorġu l-Ħamis u minflok taħt il-baldakkin beda juża l-umbrella. Ikun f'dan il-mument, li l-Fratellanza tas-Sagrament tidħol f'pika mal-Fratellanza ta' San Ġużepp. Fl-1889, il-fratelli tas-Sagrament iddeċidew li ma jiħdux sehem fil-festa ta' San Ġużepp. Din id-deċiżjoni kienet immexxija minn ftit tal-għira. Il-Fratelli ta' San Ġużepp kienu tat-tajjeb. Illum ngħidulhom elitisti. Il-fratelli tar-Rużarju u tas-Sagrament kellhom livell edukattiv aktar baxx. Kienet din il- problema ta' nuqqas ta' litteriżmu u edukazzjoni fuq naħa, u elitiżmu fuq l-oħra, li wassal biex f'Ħal Kirkop titwaqqaf il-Fratellanza ta' San Ġużepp u Qabel dawn l-ilmenti, l-fratellanzi l-oħra kienu joħorġu f'din il-Festa. Kienet deċizjoni tal-kurja li għal din l-purċissjoni joħorġu biss il-Fratelli ta' San Ġużepp. Barbara ma kellu x'jaqsam xejn ma' dawn id- deċiżjonijiet u l-ittri li ntbagħtu. Kien nutar, Vincenzo Farrugia, membru tal-Fratellanza li kien wieħed mill- perċimes, li kien qed jikteb lill-kurja. Min-naħa tagħhom il-fratelli tar-Rużarju u tas- Sagrament waħħlu f'Barbara. Bdew jiktbu lill-kurja u jakkużaw lil Barbara li kien qed jippreferi lill- Fratellanza ta' San Ġużepp u dik tal-Qalb ta' Ġesu. Saru akkużi aktar serji. Barbara ġie akkużat li kien qed jamministra ħażin il-fondi tal-knisja, jiġifieri, dawk tal-Veneranda Lampada. Dan wassal biex infetħet inkjesta fuq Barbara mill-istess kurja. Mix-xhieda mogħtija joħroġ li sa dan iż-żmien, Barbara kien għadu mhux qiegħed wara l-Fratellanza ta' San Ġużepp. Il-benefatturi li ħallsu għall-opri ta' din il-Fratellanza affermaw li dawn l-opri ħallsuhom huma minn buthom u mhux ħallashom Barbara kif kien hemm minn qed jallega. Fosthom issemmew numru ta' opri, bħalma kienet is-surġentina tal- fidda, vażuni tal-alabastru u t-tużell fost l-oħrajn. Dak li ħareġ minn din l-inkjesta kien li Barbara kien qed jobbliga lill-fratelli li dak kollu li jagħmlu għal użu tal-Festa ta' San Ġużepp kellhom jarmawh fil-festi maġġuri, inkluż dik ta' San Leonardu. Prassi li għadha sal-lum. L-uniku eċċezzjoni kien it-tużell għaliex ta' San Leonardu kellhom wieħed tagħhom. Iżda l-akkuża l-aktar qawwija u li ġiegħlet lill-Kurja biex tiftaħ inkjesta fuq Barbara kienet dik li Barbara ma kienx qed jamministra l-flus tal-Veneranda Lampada kif suppost. Din l-akkuża kienet saret minn Dun Mikiel Ellul. F'din l-inkjesta instab li l-knisja, jew aħjar il-Veneranda Lampada, kellha ħafna dejn. Barbara intalab li jagħmel tajjeb għalih. Hu jaċċetta li jħallsu. B'ringrazzjament sar qbil li jsir kwadru taż- żejt tiegħu u jitqiegħed fis-sagristija. Biss l-istorja ma tiqafx hawn. Il-Kurja ħadet id-deċiżjoni li l-viċi Dun Mikiel Ellul jingħata l-amministrazzjoni tal-Veneranda Lampada. It-tneħħija ta' Barbara mit-tmexxija tal-Veneranda Lampada baqgħet fil-memorja kollettiva tant li semmieha Boissevain u għamel referenza għaliha mingħajr ma nduna s-sinjifikat tagħha. Anzi bdiet tkun assoċjata mal-Festa ta' San Ġużepp, fis-sens li ma tħalliex jagħmel aktar il-festa ta' San Anard, li kien parti mix-xogħol li kellu fil-Veneranda Lampada għaliex kien qiegħed jiffavorixxi lil ta' San Ġużepp. Fil-verità kif rajna, f'din il-kariga, Barbara kien qed jagħmel il-Festa ta' San Ġużepp u ta' San Anard. Meta tneħħa jew itteħditlu l-prokura tal-Veneranda LaMpada, la l-festa ta' San Anard u l-anqas ta' San Ġużepp ma seta' jkompli jagħmel. 38 Festa San Ġużep AI Ħal Kirko jaqdfu biex isibu l-flus u mhux aktar il-Veneranda Lampada. Min-naħa tiegħu, Barbara kien jirrispetta kull deċiżjoni li kienu qed jieħdu l-prokuraturi, Dun Mikiel Ellul, u ħuh. Fost l-oħrajn, matul dan il-perjodu saret il-kurunella f'ġieħ San Leonardu. Ix-xogħol fuqha sar mill-qassis Bormliż Amabile Sisner. Kien f'dan il- perjodu li saret l-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju, jiġifieri fl-1899, waqt li Barbara ħadem ma' Dun Mikiel Ellul, ftit qabel dan tal-aħħar miet, ħalli l-Unjoni tal- Qalb ta' Ġesu ssir parti mill-Fratellanza tas-Sagrament u b'hekk tonqos it-tensjoni fil-parroċċa. Peress li l-amministrazzjoni tal-Fratellanza tar- Rużarju u tas-Sagramenti kienu f'idejn l-istess familji, dawn ingħaqdu u twaħħdu mal-festa titulari. L-Unjoni tal-Qalb ta' Ġesu spiċċat. Dak li kien baqa' kienet il-Fratellanza ta' San Ġużepp. Il-fratelli ta' din il-Fratellanza ġibdu magħhom dawk il-familji li issa bdew iħossuhom esklużi u mhux parti mill-clan, li l-familja Ellul kienet iffurmat fil-parroċċa. Peress li Ħal Kirkop kien raħal żgħir, ġlieda ma' familja li kellha għeruq fir-raħal u fiż-żewġ fratellanzi qodma ma setgħetx ma tolqotx lir-raħal kollu. U dak li ġara. Min-naħa tiegħu, Barbara ħadha bi kbira b'dak li ġralu tant li mar it-Tuneżija fejn kellu xi qraba. Sakemm kien imsiefer, ħalla l-parroċċa f'idejn Dun Mikiel Barbara, li kien għalliem is-Seminarju. Fil-kuntest ta' dak iż-żmien, din l-istorja u din id-deċiżjoni mill-kurja kienet tfisser li jekk hu xtaq li jimxi 'l quddiem fil- ġerarkija tal-knisja, kull ħsieb tarlu mar-riħ. Meta ġie lura mit-Tuneżija, ġie bniedem mibdul. Kien jaf li issa hu kien għal dejjem f'Ħal Kirkop. Il-pożizzjoni tiegħu ta' kappillan ma seta' jneħħihielu ħadd. Bħalma kien fil-każ taċ-ċivil, dak kien post di sentu u żammu sakemm miet. Tul ħajtu, hu qatt ma seta' jkun fil-c/an ta' Ellul. Ikun f'dan il-kuntest li l-Fratellanza ta' San Ġużepp u Dun Ġużepp Barbara jagħmlu alleanza li ser tibqa' fis-seħħ sakemm miet. B'hekk din l-istorja turi li dak li jseħħ mhux bilfors jaqbel mal-analiżi antropoloġika anki jekk din tal- aħħar tiftaħar li tibni l-kitba tagħha fuq ix-xjenza. Dan mhux l-ewwel fatt fejn Boissevain mar żmerċ. Mar żmerċ fuq il-festi meta bassar li ser jispiċċaw. Mhux talli ma spiċċawx talli komplew jikbru. Bħala demografiku, l-ikbar sfida li ser ikollhom il-festi m'hix dik ideoloġika, jiġifieri dik li l-antropologi Marxisti Festa San Ġużepp Ħal Kirkop l-assoċjazzjoni tal-Qalb ta' Ġesu. Fuq kollox, għax il- Fratelli ta' San Ġużepp kienu tat-tajjeb bdew jagħmlu numru ta' opri għall-festa tagħhom u dan ġab aktar għira fil-komunità żgħira ta' dan ir-raħal. Skont il-Fratelli ta' San Ġużepp, il-fatt għala l-fratelli tas-Sagrament ma ħadux sehem fil-festa tagħhom kien sar apposta biex inaqqas mis-sbuħija tal-Purċissjoni f'gieħ San Ġużepp. Minflok, il-Fratelli ħassew li kellhom Festa isbaħ u aħjar. Fis-sena ta' wara kienu l-istess Fratelli ta' San Ġużepp li talbu biex dawk tas-Sagrament ma jitħallewx jieħdu sehem. Fil-verità n-nies tat-tajjeb fir-raħal bdew jiddejqu jkollhom x'jaqsmu mal-fratelli tas-Sagrament u tar- Rużarju. Speċjalment, dawk tas-Sagrament li kienu maledukati u anke maħmuġin. Ġew akkużati li lanqas kienu jinħaslu, mill-Fratelli ta' San Ġużepp. Fl-1890, il-Fratelli ta' San Ġużepp kitbu lill-kurja fejn qalu li ma xtaqux li l-fratelli tas-Sagrament u tar-Rużarju jibqgħu jieħdu sehem fil-purċissjoni tagħhom għax kienu semgħu li kienu ġejjin maħmuġin u bl-agħar konfratiji għall-purċissjoni tagħhom. Ikunu dawn l-ilmenti li jwasslu biex sal-lum il- Purċissjoni tal-Festa ta' San Ġużepp ma joħorġux il- fratellanzi l-oħra magħha kif isir f'ħafna postijiet oħra L-istatwa parrokkjali l-antika kompluta bil-pedestall bl-anġli, hekk kif ġiet ordnata lill-istatwarju magħruf Karlu Darmanin. Din tlestiet u żżanżnet fl-1877, matul l-ewwel sena tal-parrokkat ta' Dun Ġużepp Barbara D.D. Ħajr lil Angelo Schembri għar-ritratt oriġinali Festa San Ġużepp Ħal Kirkop Biex l-affarijiet imorru għall-agħar, Ellul ingħata wkoll it-tmexxija f'idejh, pro-tempore, tal-Fratellanza tas-Sagrament. Bħala prokuratur tal-Veneranda Lampada, minflok Barbara, issa kien imiss lilu li jibda jamministra l-festa ta' San Anard u ta' San Ġużepp fost l-oħrajn. Ikun f'dan il-kuntest, li l-Fratellanza tas-Sagrament tidħol għall-Festa ta' San Leonardu. Iżda l-Fratelli ta' San Ġużepp ma għoġobhom xejn dan l-arranġament li l-festa tagħhom ser jibda jieħu ħsiebha Ellul. Ikun f'dan il-mument, jiġifieri s-sena 1891, li verament ir-raħal jinqasam fi tnejn. Il-Fratelli jibdew jorganizzaw il-festa għal rashom. Dan jispjega għala l-Fratellanza spiċċat iżżomm l-armar tal-knisja għandha (u eventawlment bdew jinżammu fil-Każin tal-Banda San Ġużepp). Sakemm il-Festa ta' San Ġużepp kienet taħt il-Veneranda Lampada, l-affarijiet tal-Fratellanza ta' San Ġużepp, kollox kien jinżamm f'armarju fis-sagristija fejn normalment jinżamm it- tiżjin kollu tal-knisja. Wieħed irid iżomm f'moħħu li sa dan il-mument, iż-żewġ fratellanzi tar-Rużarju u tas-Sagrament ma kinux għadhom involuti fl-organizzjoni tal-festa ta' San Leonardu li kienet ta' kulħadd u torganizzaha l-Veneranda Lampada. Il-festa tal-Fratellanza tas- Sagrament kienet primarjament Corpus Christi. It- triq kienet infetħet biex il-Fratellanza tas-Sagrament u tar-Rużarju jiġu aktar u aktar assoċjati mal-festa titulari. Fil-proċess jintesa l-iskop li għalih twaqqfu, jiġifieri biex jorganizzaw il-festa ta' Corpus Christi u l-vjatki u ż-żewġ festi tal-Madonna tar-Rużarju. Dak li hu nteressanti, huwa li matul din il-kontroversja kollha, l-ebda banda ma tissemma' fil-korrispondenza jew fl-inkjesta li saru. Sal-1900, il-kwistjoni kollha kienet iddur mal-fratellanzi. Barbara jirrispetta d-deċiżjoni li Dun Mikiel Ellul jibda jmexxi l-Veneranda Lampada. Ellul ipprova jreġġa' l-arloġġ lura, billi jerġa' jaqsam id-dħul tal- Veneranda Lampada: skont l-entitajiet u mhux iqiegħed kollox f'qoffa waħda. Min-naħa tiegħu, Barbara baqa' jħallas id-dejn li kellu mal-Veneranda Lampada għax-xogħlijiet li kien għamel fil-knisja. Dan il-ħlas żamm ir-rota ddur. Iżda jekk Dun Mikiel Ellul ħaseb li ser isolvi l-problemi finanzjarji għarralu. Wisq probabbli dawn kibru aktar għax dawk tat-tajjeb, bħalma kienu l-Fratelli ta' San Ġużepp, ma tantx kienu lesti li jikkontribwixxu. Id-diffikultajiet kienu kbar u dan inħass anke fil-fatt li wara sena, Dun Mikiel ħalla t-tmexxija tal-Veneranda Lampada f'idejn ħuh. Hu miet ftit wara, jiġifieri fl-1891, jew ħames snin wara li qaddes. Iżda xorta, ftit li xejn sar progress f'dawk li huma finanzi tal-knisja. Ikun f'dan il-kuntest, li jinħolqu verament il-festa partiti f'Ħal Kirkop, għaliex issa ser ikunu l-fratellanzi u l-baned li jridu Natirċ il- a Vi Fl / 22 Ai ko fojua blai baża DI binverr Kopja tal-Applikazzjoni tal-Passaport li l-Kappillan Barbara ressaq għall-approvazzjoni fil-5 ta' Lulju 1892 biex ikun jista' jsiefer Tuneż. Il-kittieb jgħid li kienet żjara lil xi qraba bl-għan li jistrieħ mill-burraxka li kienet inqalgħet ma' Dun Mikiel Ellul. Barbara jħalli lil Mons. Mikiel Barbara jamministra l-Parroċċa minfloku ħasbu li ser tkun it-tmiem tal-fidi kattolika u rebħa tal-liberaliżmu progressiv tas-seklu għoxrin. Dan għalihom kien li ser jeqred il-festi. L-isfida hija dik ta' kemm ser ikun hemm żgħażagħ li lesti jaħdmu. Iġifieri l-festi jispiċċaw biss f'dawk il-komunitajiet li ma jibqax ikollhom tfal. Boissevain ħaseb li l-pika bdiet minħabba San Ġużepp meta fil-fatt, il-ġamra li tat in-nar kien nuqqas ta' qbil fuq id-devozzjoni lejn il- Madonna ta' Lourdes li Ilum ħadd m'għadu jassoċċja ma' Ħal Kirkop, u għira bejn il-klassijiet soċjali. Nispera li jkolli l-enerġija u s-saħħa biex dak li darba wegħdt lil Angelo Schembri nwettqu. Jiġifieri nispiċċa l-istorja ta' din il-Fratellanza u d-devozzjoni lejn San Ġużepp f'Ħal Kirkop fejn nista' nimraħ f'aktar dettall. Festa San Ġużepp Ħal Kirkop