IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ L-AKKADEMJA TAL-MALTI (Għaqda tal-Kittieba tal-Malti) Il-ktieb għas-sena 1987 It-63 Sena Editorjal Speċjali, u mhux IL-MALTI, ir-rivista magħrufa tagħha, ħarġet darbtejn u kull darba b'numru speċjali: wieħed fakkar poeta ferm magħruf u ex-President tar-Repubblika, Anton Buttiġieġ; l-ieħor fakkar il-poeta nazzjonali Dun Karm f'egħluq il-25 sena minn mewtu. Dawn iż-żewġ numri swew lill-Bord Editorjali ħafna taħbit, sabu l-għajnuna minn ħafna nies u kienu milqugħa tajjeb ferm minn mijiet ta' qarrejja. Din is-sena, għall-Akkademja tal-Malti, m'hix mistennija tkun sena speċjali, bħal ta' qabilha. Ibda biex dan in-numru hu ordinarju — dan ma jfissirx li m'hemmx xi ġrajja jew xi persuna li għandha titfakkar, kif anqas ma jfisser li nippubblikaw dak li jiġi f'idejna, anzi noqogħdu dejjem attenti biex nippreżen- taw lill-qarrejja materjal mill-aħjar u fl-istess ħin imżewwaq b'diversi manjieri. Imbagħad, din is-sena ma tistax tkun bħal ta' qabilha għax fiha ġiena xahar speċ- jali, April, li matulu tlifna tnejn mill-imseħbin magħrufa tagħna … Min kellu jgħidlu lill-poeta magħruf u maħbub tas-Siġġiewi, Karmenu Vassallo, li kien se jgħaddi mill-misteru tal-Għid għaxart ijiem qabel il-Ġimgħa l-Kbira' Biex tagħqad, għaxart ijiem wara l-Għid, il-Mulej għoġbu jsejjaħ lill-P. Alfred Previ, magħruf bħala kittieb u wisq aktar bħala għalliem ta' ħila. F'medda ta' tliet ġimgħat Malta tilfet tnejn minn uliedha li għamlulha ġieh għax ħaddmu bl-aqwa sengħa l-ilsien li jagħżilna fost il-ġnus u li t-tnejn għallmuh lil eluf ta' żgħażagħ. Iż-żewġ kittieba matul is-snin taw is-sehem tagħhom lil din ir-rivista, imma P. Previ taha aktar ukoll għax għal xi żmien sas-sena l-oħra kien l-Editur u baqa' magħna fil-Bord Editorjali. ''Id-dawl tal-Mulej jiddi dejjem fuqhom'' Ji L-OĦRA, għall-Akkademja tal-Malti, kienet sena speċjali. Din l-art ħelwa — kif drajna nsejħu 'l Malta bi kliem Dun Karm — għandha wirt mill-isbaħ li bih mhux biss nifirħu u niftaħru, imma jmissna wkoll inħarsuh mill-aħjar li nistgħu. L-ilsien Malti jagħmel sehem sħiħ minn dan il-wirt nazzjonali tagħna Ikoll. Ma kienx b'kumbinazzjoni li fl-1921, meta twieldet l-awtonomija tal-poplu tagħna, twaqqfet ukoll l-Akkademja bil-ħsieb li tħares id-dinjità ta' Lsienna li maż-żmien kiseb għarfien uffiċjali u nazzjonali minn gvernijiet differenti. il-Malti Matul is-snin l-Akkademja tal-Malti ħadmet bis-sħiħ u stinkat biex l-Ilsien nazzjonali tagħna lkoll jinkiteb b'ortografija waħda u xjentifika, imfissra ċar fit- t'Tagħrif' li ħareġ mill-istamperija tal-Gvern fl-1924. Mal-mixja tas-snin f'lingwa ħajja bħalma hi tagħna, inħasset il-ħtieġa għal aġġornament fl-ortografija u għal- hekk fl-1984 ħarġet ''Żieda mat-Tagħrif. Kemm hu lingwa ħajja l-Malti nafuh ilkoll b'ħafna manjieri . . . Sikwit nintebhu li dawk fostna li jħossuhom aktar komdi b'lingwa oħra, malli jiltaqgħu ma' xkiel li ma jħallihomx ifissru ruħhom ċar b'dik il-lingwa, malajr jaqgħu għall-Maltil Il-Maltin emigranti bir-raġun kollu jfittxu li jintegraw ruħhom f'komunitajiet ġodda, imma fost dawk li jogħġobhom iżommu ħajja l lingwġ-ta' missirijiethom nosservaw evoluzzjoni lingwistika interessanti. Din ridna nuruha lill-qarrejja tagħna bil-kitba ta' Rigu Bovingdon f'dan-numru fuq il-Maltawstraljan. F'dan-numru ridna nagħmlu aktar ukoll. Stampajna mill-ġdid iż-'Żieda mat- Tagħrif'' li, minkejja 2000 kopja fil-ħarġa speċjali ta' tliet snin ilu, ma għadhiex tinstab fl-idejn. Qegħdin ukoll nippubblikaw il-''Memorandum ' li delegazzjoni mill-Kunsill ta' l-Akkademja fid-9 ta' Ġunju ppreżentat lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni. Għax il-Malti, minkejja l-provvedimenti fuqu fil-Kostituzzjoni u fil-liġijiet, ma jinġiebx 'il quddiem bl-istudji biss, imma minn żmien għal żmien ikun jeħtieġ appoġġ mill-awtorità pubblika kompetenti. Hekk, f'dan il-każ, kif fid-19 ta' Diċembru 1984 delegazzjoni mill-Akkademja tat numru ta' kopji taż- ''Żieda mat-Tagħrif lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni Dr. Karmenu Mifsud Bonniċi li laqa' t-talba tagħna li ż-Żieda tiġi adottata uffiċjalment (kif deher aktar fit-tul f'Il-Malti tas-sena 1985), fix-xhur reċenti l-Akkademja ġeddet il-kuntatti siewja tagħha mal-Ministru ta' l-Edukazzjoni Dr. Ugo Mifsud Bonniċi biex tissokta tis- saħħaħ l-ortografija uffiċjali tal-Malti magħrufa minn kulħadd bħala ''tal-Għaqda '. Ix-xewqa ta' l-Akkademja tal-Malti tinħass f'kull min għandu għal qalbu l-kitba korretta tal-Lsien nazzjonali kullimkien. Ġie li jidhru nuqqasijiet li jinħassu aktar serji fejn ma tistennihomx. Madankollu, nibqgħu nħeġġu lil kulħadd, l-aktar lill- għalliema u lill-ġurnalisti, li f'idejhom għandhom oqsma importanti fil-ħajja Maltija bħalma huma l-iskejjel kollha u l-mezzi diversi tal-komunikazzjoni soċjali. Avviż Il-ħarġa li jmiss ta' Il-Malti se tkun waħda speċjali dwar Karmenu Vassallo. Il-Bord Editorjali tar-rivista jistieden lil min għandu xi xogħol għal din il-pubblikazzjoni (li jrid ikun oriġinali u li la huwa pubblikat u anqas ikun pubblikat banda oħra matul is-sena 1988), biex jibagħtu lill-Editur mhux aktar tard mill-31 ta' Diċembru, 1987.