'LLOL-IJEMpELI GHVNOSI QIOQDIN VMINOWEHV 4 V.L4(QDOS-SE) Jejjlunx ġi $ à $ 5 8 3 8 ia, $ ż iż Ġ Soċ. Jikteb is-Segretarju L-ISTORJA MIR-RITRATTI Hija tassew ħasra li Soċjeta' ta' madwar mija u tletin sena hi nieqsa mid-dokumentazzjoni ta' l-ewwel tmenin sena tal-ħajja tagħha. Il-ftit dokumenti li għandna dwar dan il-perijodu tas- Soċjeta' Nicolo' Isouard ġejjin minn sorsi barra mis-Soċjeta. — F'dawk iż-żminijiet ma kinitx tinħass l-importanza ta' din id-dokumentazzjoni għax ħafna min-nies li nisġu l-istorja tas-Soċjeta' kienu għadhom ħajjin u magħhom kien għadhom ħajjin it-tifkiriet ta' dak kollu li kien isir. Iżda meta bdew igerbu s-snin, dawn in-nies bdew jitnaqqru u magħhom bdiet tgħib il-memorja ta' dak kollu li kien sar. L-ewwel attentat li sar biex tinġabar xi ftit storja tas-Soċjeta' Nicolo' Isouard sar fl-1957 meta Robert Mifsud Bonnici kiteb fil-qosor Ġrajjiet ta' Baned f'Malta u Għawdex. Imbagħad żied aktar is-Sur Carmelo Schembri meta fl-1971 kiteb Lill-Banda Nicolo' Isouard - Gieħ u Qima f'Għeluq il-Mitt Sena mit-Twaqqif tagħha fil-Mosta. Ħafna minn dak li kitbu ġabruh minn dak li qalulhom ix-xjuħ, li f'ħafna każi kienu semgħuh minn ta' qabilhom. Mill- banda l-oħra, kieku dawn iż-żewġ sinjuri ma kitbux dak li saru jafu minn ta' qabilhom, kieku llum aħna nafu wisq anqas. Għalhekk inħoss li għandna nkunu ferm grati lejhom għall-isforzi tagħhom. L-għatx li nsir naf aktar dwar is-snin bikrin tas-Soċjeta' ġegħilni napprezza aktar xi. ritratti antiki li għandna fil-każin. Iżda hawn ukoll kelli d- diffikultajiet għax, għalkemm wieħed japprezza ħafna dawn ir-ritratti, ħafna drabi ma jsib l-ebda informazzjoni dwarhom. Għalhekk, biex insir naf xi ħaġa dwar dawn ir-ritratti bdejt infittex lin-nies ta' ċerta eta' biex għallinqas insir naf min kienu l- persuni li jidhru fihom. Bil-għajnuna ta' x'uħud, prinċipalment tas-Sur Ġanni Muscat' u tas-Sinjura Giovanna Mifsud, irnexxieli nsib min kienu n-nies tar-ritratt li qegħdin nippubblikaw fil-paġna ta' faċċata. Dan hu ritratt tal-kumitat tal-Każin tal-Banda Nicolo' Isouard li ttieħed madwar l-1911. Kien ittieħed fil- bitħa ta' Villa Grech-Mifsud, li dik il-ħabta kienet ta' l-Avukat Oreste Grech Mifsud. Minn dan ir- ritratt nistgħu ngħidu li l-arkitettura ta' din il-bitħa baqgħet ma ntmessitx. Wieħed jinnota wkoll l- istil ta' l-ilbies ta' dak iż-żmien, bħal ngħidu aħna, ħafna miż-żraben għandhom it-tromba. X'uħud minnhom libsin iċ-ċoff. Oħrajn għandhom l- għonq tal-qmis iebes, imtella' 'l fuq. Is-sidrija hija komuni ħafna. Hemm min għandu l-polka li kien ikollha magħha arloġġ tad-deheb. Kollha kemm huma għandhom il-mustaċċi u hemm tnejn li f'xagħarhom għandhom il-ferq fin-nofs. Skeċċ tar-ritratt f'paġna 14. In-numri jikkorrispondu mat-tagħrif individwali f'din il-kitba. Permezz ta' dan l-iskeċċ innumerat sejjer nagħti l-informazzjoni li rnexxieli niġbor dwar kull wieħed minn dawn is-sinjuri li jidhru fir-ritratt. Ħafna minnhom huma protagonisti mhux biss tas-Soċjeta' Filarmonika Nicolo: Isouard iżda wkoll tal-Mosta. Soċ. Nittama li permezz ta' din il-kitba wieħed japprezza aktar is-sehem li taw b'risq il-Mosta u forsi b'riħet hekk ikun hawn min joħroġ b'aktar informazzjoni dwarhom. GAMRI GRECH Kien bandist u kien idoqq it-trumbun. Kien joqgħod fid-dar li llum iġġib in-numru 357, Triq il- Kbira, qrib l-istatwa ta' San Ġużepp. Kien magħruf bħala 'Ġamri l-Baġu,Ż u kien miżżewweġ lil Rosa Camilleri, iżda ma kellhomx tfal. Miet ta' 52 sena nhar il-21 ta' Jannar 1936. Dan kien idoqq il-kwartin. Ix-xogħol tiegħu kien dak ta' ħaddied u għalhekk kien magħruf bħala 'Toni l-Ħaddied'. Kien magħruf ukoll għall- kapaċita' tiegħu f'din is-sengħa. Il-ħanut tax- xogħol tiegħu kien fi Triq il-Kungress Ewkaristiku, flok Villa Dimech, li l-Kav. Toni ma kienx miżżewweġ u kien joqgħod ma' ħutu fid-dar li llum iġġib in-numru 44, Triq Wied is-Sir. Mad-dar tiegħu kien hemm remissa, li fiha ġieli saru l- kunċerti tal-banda fiż-żmien li s-Soċjeta' Nicolo' Isouard .ma kellhiex każin tagħha bejn l-1914 u l- 1922. Kien bandist ieħor li jdoqq il-klarinett baxx. Ix- xogħol tiegħu kien Chief Clerk mas-Servizzi Ingliżi. Ċensu, kif kien isejjaħlu kulħadd, kien miżżewweġ lil Marianna Mercieca. Fis-6 ta' Lulju 1909, twildilhom l-ewwel tifel, Pawlu. Dan kellu jkun il-Kanonku Dun Pawl Calleja, li kien Direttur Spiritwali tas-Soċjeta' Nicolo' Isouard bejn l-1962 u l-1983. Ta' min jgħid li meta Ċensu ma setax idoqq iżjed, poġġa l-istrument — li kien propjeta' tiegħu - għad- diżpożizzjoni tas-Soċjeta' biex jintuża minn ħaddieħor. Kien magħruf bħala 'Luqa t-Tork' u kien idoqq is- saxafone. Kien mastrudaxxa ta' kapaċita' kbira u fost ix-xogħlijiet tiegħu li għadna nistgħu ngawdu sal-lum insibu s-salib u l-bankun ta' l-istatwa tar- Redentur. L-ewwel bankun li sar kien x'aktarx fuq disinn tas-Sur Rafel Caruana Dingli. Luqa kien jiddeletta ħafna bil-pittura u fost ix-xogħlijiet tiegħu li jinsabu għand il-familja tiegħu hemm awto-ritratt bil-lapis, pittura biż-żejt sew fuq it-tila kif ukoll pittura fuq il-ħġieġ u xogħol ta' interzjar ħafif kif ukoll tnaqqix fil-ġebla.'$ Luqa twieled fl- 1883 u miet fl-20 ta' Frar 1931 fl-eta' ta' 48 sena. Id-dar tiegħu kienet fi Triq l-Oratorju u l-ħanut tax- xogħol tiegħu kien fil-post numru 54, Triq Gafa. GIO MARIA MERCIECA Kien magħruf bħala 'Ġamri tal-Ħaddied', kien jiġi ħu Toni Mercieca u kien jaħdem ta' ħaddied miegħu. Ma kienx miżżewweġ lanqas u kien joqgħod ma' ħuh fi Triq Wied is-Sir. Kien idoqq il- klarinett prim. IT-TABIB RUZAR MIZZI It-Tabib Rużar Mizzi B.A., M.D. twieled il-Belt Valletta fit-8 ta' Frar 1876. Għall-ħabta tal-1907, wara li ggradwa bħala tabib, ġie joqgħod il-Mosta, fejn serva bħala tabib distrettwali għal bosta snin u kiseb popolarita' kbira. Kien President tas- Soċjeta' Nicolo' Isouard bejn l-1924 u l-1932. It- Tabib Mizzi kien il-President tal-kumitat li twaqqaf fil-Mosta biex jieħu ħsieb l-attivitajiet fil-Mosta fil- ġranet tal-Kungress Ewkaristiku fl-1913. Fl- ewwel laqgħa tal-Konferenza ta' San Vinċenz de Paola fil-Mosta nhar it-13 t'Awwissu 1919, it- Tabib Mizzi nħatar President ta' din l-għaqda. Fil-bidu tas-Snin Għoxrin kien wieħed minn dawk li waqqfu l-Camera di Lettura u nħatar President ta' din is-Soċjeta. Din l-għaqda kellha każin kamra waħda li llum tifforma parti mill-Każin Santa Marija fi Triq il-Kungress Ewkaristiku. Fid- 19 t'April 1982, it-Tabib Mizzi nħatar Patrun tal- Mosta Bov Scouts Group meta t-truppa ġiet organizzata. Fl-elezzjoni tal-1932, it-Tabib Mizzi ġie elett fl-Assemblea Leġislattiva bħala deputat tal-Partit Nazzjonalista. Miet fit-8 ta' Jannar 1943 fid-dar tiegħu fi Triq il-Kungress Ewkaristiku u ndifen fil-kannierja tal-knisja arċipretali tal-Mosta. Il-Kunsill Lokali tal-Mosta ressaq proposta quddiem l-awtoritajiet biex tissemma triq għat-Tabib Rużar Mizzi.$ IS-SUR GUZE CHETCUTI Dan kien it-tifel tan-Nutar Giovanni Chetcuti li kellu rabtiet mill-qrib mal-bini tar-Rotunda tal- Mosta. Tant hu hekk li n-Nutar Chetcuti kellu ħafna dokumenti oriġinali li għandhom x'jaqsmu mar-Rotunda. Is-Sur Ġuże Chetcuti kien President tas-Soċjeta' Nicolo' Isouard fl-1889.9 IS-SUR WALTER SALOMONE L-Onor. il-Kaptan Walter Luke Salomone twieled il-Mosta fid-19 t'Ottubru 1888. Għex ħajja attiva fil-politika tant li fl-elezzjonijiet tal-1921, 1924, 1927 u 1932 ġie elett fl-Assemblea Leġislattiva f'isem il-Partit Kostituzzjonali. Laħaq Ministru tal- Biedja u Sajd (1927-1929), Ministru ta' l-Industrija u l-Kummerċ (1929-1930) u għal sena u nofs kien Ministru tal-Pulizija. Barra li ta sehmu f'diversi kummissjonijiet u kumitati governattivi, kien membru fid-delegazzjoni kostituzzjonali li marret Soċ. Londra u li wasslet biex tiġi l-Kummissjoni Rjali ta' l-1931. Fost ir-responsabilitajiet li ngħatawlu kellu l-iStand ta' Malta f'esebizzjoni importanti li saret fi: Crvstal Palace, Londra (1934) u esebizzjoni oħra tal-Gvern Malti fil-Fiera ta' l- Industriji Ingliżi f'Wemblev (1936). Matul it-Tieni Gwerra Dinjija kellu diversi responsabilitajiet u serva bħala Liaison Officer tar-Roval Irish Fusiliers, li tagħhom għamluh membru onorarju għal għomru fl-1947. Irċieva diversi unuri u medalji. Il-Kaptan Salomone miet fit-8 t'Awwissu 1970 fid-dar tiegħu Tas-Sliema fl-għomor ta' 82 sena.''— Il-Kunsill Lokali tal-Mosta qiegħed jaħdem biex tissemma triq għalih fil-Mosta. Kbira, u fejn baqa' sakemm miet. Bieb ma' bieb miegħu kien joqgħod il-Markiż Mallia Tabone, li kien il-kuġin tas-Sur Rafel. F'żgħożitu kien ħa karriera militari u laħaq maġġur fil-King's Own Malta Militia. Iżda fl-istess waqt ta ruħu wkoll għall-arti tal-pittura, li tħarreġ fiha mal-pittriċi Taljana Gerolama Gianni. Fix-xogħlijiet tiegħu jispikkaw l-aktar id-dettall fl-irqaqat tad-disinn u l- ġmiel tal-kuluri. Fost ix-xogħlijiet artistiċi li għadna nistgħu ngawdu sal-lum fir-Rotunda tal- Mosta, hemm il-baldakkin prim, il-kanupew li jintrama fil-festa ta' Santa Marija fuq l-altar maġġur, l-istandard il-prim tas-Sagrament u l- bandiera tal-Vjatku, l-lampier il-kbir tal-fidda u l- paviment tal-presbiterju u l-kor. Kollha saru fuq id-disinji tiegħu. Tiegħu wkoll hi l-bandalora l- antika ta' l-Oratorju Qalb ta' Gesu' li saret fl- 1916. Is-Soċjeta' Nicolo: Isouard għandha l- Dan jiġi ħu Ġamri u Toni tal-Ħaddied. Kien ukoll missier Marianna, il-mara ta' Ċensu Calleja. Għalhekk Karmnu kien in-nannu tal-Kanonku Dun Pawl Calleja. Minn ittra li dehret fil-Malta Tagħna tas- Sibt, 4 t'Awwissu 1906, nafu li Carmelo Mercieca kien il-kummissjonarju tal- Banda Nicolo' Isouard. F'Ottubru 1898, Carmelo Mercieca rċieva l-ħlas ta' żewġ liri għas-servizz tal-Banda Nicolo Isouard wara li daqqet fil-festa tal- Inawgurazzjoni tal-Parroċċa tal-Imġarr. Nafu wkoll li fl-1899, wara li l-Banda għamlet servizz fil-Mellieħa għall-festa tal-Vitorja, is-Sur Mercieca rċieva għaxar liri bħala ħlas tas-servizz tal- banda. Dan juri li Karmnu kien il- kummissjonant tal-banda għal diversi snin. L-ISPIZJAR ĠUŻE DEBONO Probabbilment dan kien l-uniku spiżjar tar-raħal u ma ninsewx li qegħdin nitkellmu mill-Mosta ta' disgħin sena ilu. B'rabta ma' dan jiena niftakar li fi tfuliti, daqs erbgħin sena ilu, fl-aħħar tas-Snin Ħamsin, kien hawn biss żewġ spiżjara fil-Mosta. In-nies kienet tirreferi għall-ispiżeriji tagħhom bl- isem tal-ispiżjar innifsu - s-Sur Pawl kien sinonimu ma' St. Marv/s Pharmacpv fil-pjazza tal- knisja u s-Sur Peter mar-Rotunda Pharmacv fi Triq il-Kungress Ewkaristiku. L-ispiżjar Ġuże Debono kien jiddeletta ħafna bil-kaċċa u kien wieħed mill-ewwel membri li waqgfu l-Camera di Lettura fil-bidu tas-Snin Għoxrin. ' IS-SUR RAFEL CARUANA DINGLI Is-Sur Rafel twieled il-Furjana fl-1851. Imma għall-ħabta tal-1885 ġie bil-familja l-Mosta u kien joqgħod fid-dar li llum iġġib in-numru 308, Triq il- Standard qadim tas-Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard bin-Nome di Maria impittra mis-Sur Rafel, fuq drapp ikħal. (ritratt: Ruben Chetcuti) bandalora l-antika li saret fl-1906 fuq id-disinn tiegħu u xi standardi qodma li m'għadhomx jintużaw. Is-Sur Rafel kien pitter l-emblemi li ntużaw fil-Kungress Ewkaristiku biex iżejnu Via Nuova Valletta - propju dik li llum jisimha Triq il- Kungress Ewkaristiku. Kellu wkoll xogħol ta' pittura fl-armar ta' barra tal- festa ta' Santa Marija. L-ikbar delizzju tas-Sur Rafel kienet il-kaċċa. Hu kien maħbub mill- Mostin kollha għall-qalb tajba li kellu. Miet fl- 1927, u bħala benefattur tal-knisja tal-Mosta sarlu funeral xieraq u ngħata qabar fil-kannierja tal- knisja.'$ Fix-xaqliba ta' Santa Margerita hemm triq imsemmija għalih. L-AVUKAT PASQUALE DEBONO Dan kien avukat popolari fil-Mosta u kien magħruf bħala 'l-avukat ta' xagħru aħmar' għax Soċ. kien raġel ixqar. Baqa' jissemma għall-qalb tajba li kellu. Tant hu hekk li ħafna drabi, meta kien jiddefendi lil xi ħadd fil-qorti, ma kienx ikun irid flus biex jitħallas. Kien jikkuntenta b'dak li kienu jagħtuh u normalment kien jispiċċa b'xi ftit ħaxix jew b'xi tiġieġa. 1 — L-Avukat Debono kien President tas-Soċjeta' Nicolo' Isouard fl-1908. Fl-1871 iggradwa bħala avukat u mill- ewwel kiseb fama ta' avukat mill-aqwa. Għal żmien twil kien jiġi maħtur, sena wara l-oħra, bħala President tal-Kamra ta' l-Avukati - kariga li kienet għal qalbu ħafna. Kif kien jgħid huwa stess ma aċċettax ta' lanqas tliet offerti biex isir imħallef bl-iskop li ma jinfatamx minn sħabu l- avukati. Kien attiv fil-ħajja politika ta' dak iż- żmien u ħadem bis-sħiħ biex il-Kuruna Ingliża tagħtina l-kostituzzjoni tal-1887, li kienet l-ewwel pass biex Malta jkollha gvern li jiġi elett mill- poplu. Kien membru tal-Kunsill tal-Gvern skond din il-kostituzzjoni kif ukoll membru fil-Kunsill Eżekuttiv. Fl-1903, l-Avukat Grech Mifsud kellu sehem importanti fil-moviment tar-riforma li wassal biex Malta tikseb il-kostituzzjoni tal-1920. Iżda sa dak iż-żmien, Oreste kien irtira mix-xena politika. Fl-1909, waqt waħda miż-żjarat f'Malta tar-Re Dwardu VII, l-Avukat Oreste ġie onorat billi nħatar CMG (Companion of the Order of St. Michael and St. George) għas-sehem tiegħu fit- tfassil tal-kostituzzjoni tal-1887.5/ Dr. Grech Mifsud kien President tas-Soċjeta' Nicolo Isouard għall-ħabta tal-1912. Oreste baqa' ġuvni u kien joqgħod fil-Villa tal-familja Grech Mifsud. Wara mewtu, li ġrat fit-2 ta' Jannar 1925, il-villa tiegħu għaddiet għand oħtu Tereżina u aktar tard għand it-tifel tagħha, l-Avukat Wvndham Grech. FERDINANDU CAMILLERI Ferdinandu Camilleri twieled Ħal Luqa fid-29 ta' April 1859. (Ta' eta' żgħira beda t-tagħlim mużikali taħt missieru Vincenzo. Kompla jistudja l-armonija u l-kompożizzjoni taħt ħuh Enrico u taħt il-patri Agostinjan Ġużepp Spiteri Fremond. Mastru Dandu, kif kien magħruf, baqa' jissemma għall-kompożizzjonijiet tiegħu, sew f'dik li hi mużika sagra kif ukoll mużika profana, kemm għall-orkestra kif ukoll għall-baned. Għal madwar tletin sena Ferdinandu kien idoqq il-flawt ma' l-orkestra tat-Teatru Rjal. Kien maesro di cappella f'ħafna parroċċi madwar Malta. Camilleri kien surmast direttur ta' diversi baned, fosthom Cavalieri di Malta f'Tas-Sliema, Stella Maris, Santa Elena u La Pace. Il-Banda Nicolo' Isouard għaddiet taħt id-direzzjoni ta' Mro. Propju f'dik is-sena kkompona l-innu Con Gioia Cantiamo biex jitkanta fil-purċissjoni ta' Santa Marija. Fuq il- 18 qoxra tal-manuskritt oriġinali ta' dan l-innu hemm din il-kitba bit-Taljan: Nafu li Mro. Ferdinando Camilleri, wara li sar surmast direttur tal-banda La Pace tan-Naxxar f'Novembru 1917, tahom ukoll dan l-innu. Il- Banda Peace daqqitu għall-ewwel darba fil-festa tal-Vitorja ta' l-1919. Illum għadu jindaqq u jitkanta bil-Malti. Ferdinandu Camilleri miet Tas-Sliema nhar it-8 ta' Marzu, 1942 fl-għomor ta' 83 sena'$.—— 7 L-AVUKAT WVNDHAM GRECH Squadron Leader Dr Wvndham Grech LLD. twieled fl-1890 u ggradwa bħala avukat fl-1913. Fl-1916, inħatar imħallef tal-Gravs /nn f'Londra. Meta faqqgħet l-Ewwel Gwerra Dinjija ngħaqad mar-Moval Fiving Corps. Wara li għadda mill- eżamijiet li sarulu, nhar id-19 ta' Lulju 1916, ngħata ċ-ċertifikat (Mo. 7293) biex ikun jista' jtajjar l-ajruplani. B'hekk sar l-ewwel Malti li tajjar ajruplan. Hu magħruf li f'wieħed mill- kumbattimenti li kellu fuq il-Western Front, irnexxielu jwaqqa' ajruplan Ġermaniż. Bejn l- 1921 u l-1927 kien aġent Prim Imħallef fil-Gżejjer Sevchell u wara kien membru fl-uffiċju ta' l- Avukat tal-Kuruna f'Malta u fassal xi liġijiet. Matul it-Tieni Gwerra Dinjija serva bħala mħallef tar-Roval Air Force fir-rank ta' Squadron Leader. Il-Bust tal-Kompożitur Malti Nicolo' Isouard regalat lis-Soċjeta' Nicolo' Isouard minn Squadron Leader Wvndham Grech. Soċ. Fl-1948, ippresieda diversi ġurijiet tar- Ravensbruk War Crimes. Wara li rtira, kien f'diversi kumitati bħalma huma l-British Legion (Malta Branch), il-Każin Malti, l-Onorati u oħrajn. Fl-1951, inħatar President tal-Malta Plaving Fields Association (Mosta Branch) - kariga li żamm sa mewtu. Fi żmien il-presidenza tiegħu ġie nawgurat il-Mosta Football Ground nhar l-24 t'Ottubru 1953. Ir-rabta ta' Squadron Leader Wvndham Grech mal-Każin Nicolo: Isouard reġgħet iġġeddet meta hu rregala l-bust tal- kompożitur Nicolo: Isouard lis-Soċjeta. — L- inawgurazzjoni tal-bust saret fil-bitħa tal-każin minn Squadron Leader Wvndham Grech innifsu nhar l-24 ta' Lulju 1949. L-Avukat Grech miet fid- dar tiegħu, Villa Grech Mifsud, nhar it-23 ta' Novembru 1956, imdawwar minn martu Julia u l- ħames uliedu. ' Ta' min jinnota li f'dan ir-ritratt, l- Avukat Grech għandu biss madwar 21 sena u kien għadu student universitarju. Għalhekk huwa l-iżgħar wieħed fost il-grupp. IS-SUR RICCARDO AMODEO Is-Sur Riccard kien Sqalli li ġie Malta fejn beda negozju ta' l-inbid. Il-maħżen tiegħu tal-inbid kien fi Triq il-Kungress Ewkaristiku. Kien maħżen kbir u jmiss mal-villa tiegħu li tinsab kantuniera ma' Triq it-Torri. Din id-dar li tgħaxxqek bl-arkitettura u bix-xogħol ta' l-iskultura li fiha, nbniet fl-1899. Qabel ma nbena ċ-Ċentru Ċiviku tal-Mosta fis- Snin Sittin, din id-dar kienet tintuża bħala Għassa tal-Pulizija. Qrib id-dar kien hemm għalqa kbira li kienet propjeta' tiegħu wkoll u kienet tintuża mis- suldati Ingliżi għad-drill. Fuq parti ta' din l-għalqa fl-1928 beda jinbena l-Oratorju Qalb ta' Ġesu. Skrizzjoni rrakmata fuq l-inforra tal-Bandalora biex tibqa' tfakkar lid-donatur tagħha. (ritratt: AI. Il-Bandalora l-antika regalata lis-Soċjeta' Nicolo' Isouard mis-Suraficcardo Amodeo fl-1906. (ritratt: AI. Ġara li meta l-Italja kienet tiġġieled fl-Afrika ta' Fuq bejn l-1887 u l-1896, biex tipprova taħtaf l- Abbissinja taħt idejha, is-Sur Riccard inġabar bil- lieva. Iżda hu ma marx, b'konsegwenza li ma setax imur lura Sqallija u għalhekk baqa' Malta. Fl-1906, hu rregala bandalora rikka bi ħjut tad- deheb lis-Soċjeta' Nicolo' Isouard. Illum din il- bandalora hi miżmuma f'vetrina fil-każin. Il- preżentazzjoni tagħha kienet saret fil-parapett tad-dar tiegħu fil-ġranet tal-festa waqt li l-Banda Nicolo' Isouard kienet nieżla lejn il-pjazza bil- marċ. Riccardo kien għadu fl-aqwa tiegħu meta mititlu l-mara. Għalhekk hu reġa' żżewweġ meta ħa b'martu lil Ludgarda Debono, li kienet oħt l- Avukat Pasquale Debono u kellhom żewġt itfal. Riccardo miet f'Ħal Lija nhar it-18 ta' Lulju 1948 fl-eta' ta' 82 sena. $ Iżda l-funeral tiegħu sar il- Mosta u jinsab midfun fil-kannierja tar-Rotunda. Soċ. KONKLUZJONI Minn din il-kitba, wieħed malajr jintebaħ li ma tantx. ngħatat informazzjoni dwar. il-karigi individwali ta' kull wieħed minn dawn is-sinjuri fil- kumitat tas-Soċjeta' Nicolo: Isouard. Dan naturalment ma setax isir minħabba n-nuqqas ta' dokumentazzjoni kif aċċennajt iktar 'il fuq. Iżda jibqa' l-fatt li dan il-grupp fih numru tajjeb ta' nies prominenti li għamlu isem għalihom personali u riflessi fid-deċiżjonijiet li kienu jittieħdu fil-kumitat. Intenni dak li qal Carmelo J. Schembri fl-1971 meta kiteb: 'Sa mill-ewwel snin tagħha l-Banda tal-Mosta bil-każin tagħha gawdiet l-appoġġ ta' l- aħjar nies li qatt ma naqsu li jgħinu fl- amministrazzjoni tagħha'' Dan iwassalna biex nifhmu aħjar l-importanza li kienet tgawdi s- Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard bħala l- ewwel soċjeta' ċivika fil-Mosta. għall-Mosta. Żgur li l-kapaċitajiet tagħhom kienu Ġanni Muscat twieled fl-1901 u miet nhar it-2 ta' Frar 1993, fl-eta' ta' 91 sena. Issieħeb fis-Soċjeta' Nicolo' Isouard fl-1922 meta reġa' nfetaħ il-każin. Kien jinteressa ruħu minn dak kollu li jsir fis-Soċjeta' u baqa' jiftakar dak kollu li għadda mingħalih. Aktar tagħrif dwar Ġanni Muscat jinsab fir-rivista annwali Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard, Mosta, Fis-Sena Marjana 1988, pp. 26-27, u Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard, Mosta, 1993, pp. 11-15. Giovanna Mifsud twieldet fl-1897 u mietet ta' 92 sena nhar it-8 t'Ottubru 1989. Kienet il-mara ta' Salvu Mifsud, li kien bandist u wara surmast tal-Banda Nicolo' Isouard. It-tifel tagħhom hu Dun Karm - id-Direttur Spiritwali preżenti tas- Soċjeta' Nicolo' Isouard. Giovanna kienet tinteressa ruħha minn dak kollu li jsir fil-Mosta u kienet taf tajjeb lin-nies. Kellha memorja eċċellenti sa l-aħħar ta' ħajjitha. i Din l-informazzjoni kien tahieli Ġanni Muscat nhar id-9 ta' Mejju 1988. Ħajr lil Kelinu Galea, li jiġi n-neputi ta' Ġamri Grech. Din l-informazzjoni kont smajtha għall-ewwel darba nhar id-9 ta' Mejju 1988, mingħand Ġanni Muscat u wara kkonfermawhieli Giovanna Mifsud u'oħrajn. Ara wkoll Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard, Mosta, 1995, pp. 12, 17. Ħajr lis-Sinjorina Ġuża Galea, l-unika tifla ta' Luqa, għall-informazzjoni li tatni. Ara wkoll: Storja tal-Mosta ta' E.B. Vella u Oħrajn, 1972, pp. 259, 291, 342, 345. Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard, Mosta, 1993, p. 18, Riferenza Nru. 6. It-Toroq tal-Mosta - Ismijiet u Tagħrif Dwarhom, minn Joseph Borg u John A. Sant, p. 127. Giovanna Mifsud qaltli min hu l-ewwel darba fl-1988, u wara kkonfermajt ma' ħaddieħor. L-ewwel ħjiel tahuli Ġanni Muscat. Ħajr lis-Sinjorina Ġuża Calleja, li wrietni ritratt ta' nannuha u stajt inxebbħu ma' dan ir-ritratt. Ħajr ukoll lil John Fenech, li indikali r-ritratt imsemmi għand Ġuża Calleja. Ara wkoll 125 Sena mit-Twaqqif tal-Banda Nicolo' Isouard fil-Mosta 1871-1996, p. 29, Riferenza Nru. 20. Wara kkonfermajt ma' ritratti oħra li wrieni l-Perit Chris Grech. Konfermat minn ritratti oħra tal-banda kif ukoll minn Ġanni Muscat u Giovanna Mifsud. L-Istorja tal-Każini tal- Baned f'Malta u Għawdex, it-Tielet Volum, p. 82. Ara wkoll Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard, Mosta, 1993, pp. 63-68. ' Ħajr lill-Perit Chris Grech, li qalli min hu nhar it-28 ta' Lulju 1995, u kkonfermali billi wrieni ritratti oħra ta' nannuh ta' l-istess żminijiet. Ħajr lil Vvonne Amodeo, li tatni aktar tagħrif dwar missier ir-raġel tagħha, s-Sur Riccardo Amodeo u dwar l-Avukat Pasquale Debono. Nhar il-Ġimgħa, 26 ta' Ġunju 1998, djaknu ieħor mill-Mosta ġie ordnat Saċerdot mill-Arċisqof ta' Malta, Mons. Gużeppi Mercieca, fil-Kon-kattidral ta' San Gwann. li kkonċelebra l-Ewwel Quddiesa Sollenni fil-Mosta nhar il-Ħamis, 30 ta' Lulju 1998. Il-President u l-Kumitat tas-Soċjeta' Filarmonika Nicolo' Isouard jifirħu lil Dun Jimmv u l-familjari tiegħu għal din il-grazzja hekk sabiħa u jixtiqulhu AD MULTOS ANNOS.