L-Imħabba lejn Marija L-imħabba lejn Marija Assunta hija waħda kbira u importanti ħafna għalina l-Maltin u l-Għawdxin. Dan narawh fin-numru kbir ta' knejjes, statwi, kwadri u niċeċ li niltaqgħu magħhom, nistgħu ngħidu f'kull rokna tal-Gżejjer tagħna. Il-bżonn li ssir il-festa f'ġieħ Marija Assunta wassal biex matul is-snin ġew maħduma numru ta' statwi titulari li kull sena jinħarġu fil-purċissjoni ta' nhar il-festa li tkun il-qofol ta' jiem sħaħ ta' attivitajiet li jsiru kemm fil-knejjes kif ukoll fil-pjazez u t-toroq fejn tkun qiegħda ssir il-festa. Mingħajr ma nidħol fil-mertu ta' liema hi l-isbaħ u l-aqwa statwa ta' Santà Marija għażilt tnejn minnhom biex naraw l-istorja tagħhom. L-istatwa ta' Santa Marija li nsibu fil-Parroċċa tal-Katidral tal-Belt Victoria Għawdex għandha storja kemmxejn partikolari. Għall-ewwel li kienet inġiebet mis-Soċjetà Filarmonika Leone tal-Belt Victoria, din kienet tintuża għad-dimostrazzjoni li kienet issir mill-Banda Leone u wara tiġi mtellgħa fuq kolonna għolja fil-pjazza tat-Tokk. Saret mid-ditta Francesco Rosa ta' Ruma fl-Italja fl-1897 u baqgħet tintuża għall-festi ta' barra għal ħafna snin. Fl-1950 kienet tpoġġiet quddiem il-bini tal-Banka Guratale għall-okkażjoni tal-festi li kienu saru biex tiġi ċċelebrata bil-kbir id-Domma tal-Assunta. Nhar id-29 ta' April 1956 is-Soċjetà Filarmonika Leone irregalat din l-istatwa lill-Kapitlu tal-Katidral. Dakinhar l-istatwa ġiet imbierka u mdaħħla Proċessjonalment fil-Katidral. Biex tkun tista' tinħareġ f'Purċissjoni kien sar xogħol ta' bini ta' arkata f'parti mis-sur li jdawwar liċ-Ċittadella. Ħarġet l-ewwel darba f'Purċissjoni nhar il-festa tas-sena 1956. Fl-1962 sar il-pedestall tal-fidda li nħadem f'Ruma fuq id-disinn tal- Professur tal-Arti Samuel Bugeja u fl-1964 saru l-bankun u l-bradella tal- istatwa. Matul il-jiem tal-festa, l-istatwa ta' Santa Marija titqiegħed taħt mant ' kaħlani f'waħda mill-arkati tal-korsija tal-Katidral. Is-Soċjetà Filarmonika Leone wara li kienet irregalat din l-istatwa lill- Katidral ħadet ħsieb tagħmel statwa oħra għal dimostrazzjoni u din matul is-sena tinżamm f'niċċa li hemm fl-intrata tas-sede tas-Soċjetà. Statwa titulari oħra ta' Santa Marija hija dik tar-raħal tal-Qrendi. Din inħadmet fl-injam mill-iskultur Senglejan Antonio Chircop fl-1840. Saret minflok statwa oħra żgħir tal-injam li qabel kienet fil-knisja tal- Immakulata Kunċizzjoni f'Bormla,. Matul il-jiem tal-festa ta' Santa Marija din l-istatwa titpoġġa fin-niċċa tal-istatwa titulari. Nafu li din l-istatwa kienet diġà tinħareġ f'purċissjoni mis-sena 1686. Wara xi żmien mill-wasla tal-istatwa tal-iskultur Antonio Chircop fir-raħal tal-Qrendi, l-iskultur Francesco Sciortino għamel xogħol ta' modifikazzjoni fuqha. Fl-1945 l-istatwa ġiet meħuda l-Belt għand id-ditta Santa Marija tal-Qrendi Coleiro biex saritilha l-induratur tagħha u meta tlestiet kienet inġiebet lura fil-Qrendi merfugħa fuq l-ispalla. Ġiet imżejna b'diversi opri artistiċi sbieħ matul is-snin. Is-sħab ta' taht riġlejn il-Madonna sar tal-fidda, ġie maħdum l-istellarju għal fuq ir-ras tal-istatwa u stilel b'ħaġar prezzjuż f'nofshom fuq ras l-anġli żgħar li hemm madwar riġlejn il-Madonna. Saret ukoll girlanda tal-ganutell u erba' gastri bil-fjuretti tal-ganutell fihom. Dawn l-opri artistiċi li niltaqgħu magħhom fil-knejjes tagħna jirriflettu l-imħabba u l-għożża kbira li għandu l-poplu Malti lejn Marija Assunta li tagħha qegħdin niċċelebraw din il-festa. Il-Festa t-Tajba lil kulħadd. Santa Marija tal-Katidral tal-Belt Victoria. Għaqda Mużikali Santa Marija — Ħal Għaxaq Festa 2010