Meta jiġi daż-żmien, żmien ir-Ram- dan, inħoss lil qalbi trid trabbi l-ġwie naħ, u ttir u tgħaddi l-baħar u tinżel Ġerusalem, $ Għax għalija, li għaddejt żmien twil Ġerusalem, ir-Ramdan kien ikun żmien ta' hena. M'hux hena tax-xa- lar, imma hena. tas-swied il-qalb u n- niket; dak il-l.sna biered u kiebi, li jħoss f'qalbu kull bniedem għal xi ġrajja ta' hemm, li 'kun jaf imma li wara sa tisfalu ta' ġid. Ġerusalem miżgħuda bit-tifkiriet tat- tbatija u l-mewt ta' Ġest. Hemm iċ- Ċenaklu, il-lum f'idejn il-Lhud. Hemm il-Ġetsemni, f'idejn il-Franġis- kani ta' Ġieżu. Hemm id-djar tal-qas- sisin Hanna u Kajafa, għand ir-rħieb Armeni. Hemm il-Qorti ta' Pilatu, il- lum magħmula dar tal-ltiema Misilmin. Hemm il-misraħ ta' quddiem il-qorti, qisu kollu tal-Franġiskani li bnew fih żewġ knejjes żgħar, Fejn Ġesu ltaqa' m'Ommu… Marija hemm. knisja tar- rħieb Armeni Kattolki. F'minkeb tat- triq fejn tibda t-telgħa tal-Kalvariu, hemm kamra mudlama magħmula kni- sja li tfakkar fejn Xmun il-Kirjani ra- fa' s-salib ta' Ġesu. B'ĠERBSALEM għa hemm. knisja oħra, mudlama wkoli, f'idejn il-Griegi Kattolki fejn il- ĠEHUSALEM. — Il-knisja tal-Kundanna mibnija mill-Franġiskani fil-Pretorju ta' Pilatu. Veronka, mesħet Wiċċ Ġest mill-għa- raq u d-demm, Aktar 'il fuq f'salib it-toroq, ġewwa kantuniera, hemm żewġ knejjes żgħar, waħda fuq l-oħra, fejn Ġesti waqa' t-tieni darba. għad, 'il fuq hemm il-bażilka tal-Qa- bar ta' Kristu, li ġewwa fiha hemm għadd ta' knejjes żgħar, fosthom waħ- da fuq il-blata tal-Kalvarju fein Ġest kien mislub. Il-Franġiskani, ta' Ġimgħa, fir-Ramdan, ' kull Xmun il-Kirjani u tat-Tieni Waqgħa, ma jqaddsux fihom għajr darba fis-se- na. u anqas ma jiftħuhom għajr darba fil-kemm. It-tnejn bla twieqi, mudla- ma u kollha ndewwa, għax ma jitrew- wħux. Billi qegħdin bejn id-djar tal- Misilmin, fihom twieqi jinfetħu ma jistgħux. Imbagħad, ma' tul ir-Ramdan f'Ġe- rusalem, issir ħaġa oħra li jien, ngħid għalija, kont naraha sabiħa wisq. Din hija l-Matutin bil-kbir li jsir kull Sibt ĠERUSALEM. — Purċissjoni tal-Franġiskani wieqfa quddiem il-Qabar ta' Kristu (fil-lemin, wara l-kandlieri l-kbar). kbira ġewwa waħda minn lawn il-knej. jes. L-ewwel Ġimgħa. fil-knisja. tal- Ġetsemni, ' It-tieni, fil-knisja tal-Fla- ġellazzjoni, waħda miż-żewġ knejjes li hemm fil-misraħ ta' quddiem il-qorti ta' Pilatu. It-tielet, fil-knisja tal-Kun- danna, f'dak il-misraħ ukoll. Ir-raba' fil-knisja ta'. Xmun il-Kirjani. Il-ħa- mes, fil-knisja l-fuqanija tat-tieni waq- għa, u s-sitta fil-kappella ta' fuq il- Kalvarju, Tnejn minn dawn: il-knejjes, ta' f'nofs il-lejl ġewwa l-Bażilka tal-Qa- bar ta' Kristu, Ikunu l-ħdax ta' bil-lejl. Ġerusalem mudlama u siekta, għax kull ħadd rie- qed f'daru u l-bwieb ta' kull ħadd maqfula. Tistama' ddoqq il-qanpiena l-kbira tal-Franġiskani mill-kanpnar tal-knisja. tagħhom, 'il fuq mill-Qa- bar ta' Kristu, Ftit nies jinġabru ħa- da bieb id-Dejr. Jinfetaħ il-bieb u joħorġu l-Franġiskani, u l-koll flien- kien jimxu lejn il-Qabar ta' Kristu. , Quddiem nett jimxi l-qawwas, fiġi- fieri, suldat Tork, liebes sarwal u sid- rija. tal-bellus ikħal bir-rakkmu tad- deheb, Bit-tarbux f'rasu, xabla fuq ġenbu, fanal mixgħul f'idu x-xellugi- ja, u ħatar oħxon bir-ras tal-fidda, u t-tarf t'isfel tal-ħadid, f'idu tal-lemin. Jimxi, u jħabbat qawwi mal-mixi, bil- ħadida tal-ħatar, fuq l-art. Wara l-qawwas jimxi r-rajjes. tal- Franġiskani u ma' dwaru l-kbarat, ĠERUSALEM. — Il-knisja mibnija mill-Franġiskani imbagħad ir-rħieb l-oħra, u wara kull ħadd in-nies. Ħafna min-nies ikol- lhom fanali mixgħula f'idejhom, għax it-triq lejn il-Qabar ta' Kristu għan- niżla, imbalita b'ċagħak mieles u jiż- loq, u kull ftit passi hemm tarġa' għal bekk biex togħtor ma trid xejn. Jidħlu l-Bażilka u jibda jdoqq l-or- gni. L-ewwel ma tiġbidlek il-ħarsa. ta' għainejk, tkun l-Edikola li ġewwa fiha jinsab il-Qabar ta' Kristu, kif tkun im- żejna u mixgħula b'għadd kbir ta' lampieri żgħar tal-fidda, bil-bozoz ħo- mor, koħol, sofor, u minn kull lewn. Jitkanta. l-Matutin u l-Lawdi mill- Franġiskani imsieħba mid-daqq tal-ot- ,gni, imbagħad issir purċissjoni ma' dwar il-Qabar ta' Kristu li fiha. jitkan- ta l-Benedictus. Imbagħad, wara li jeħles kollox, jibda l-quddies, F'kull artal tal-Franġiskani tara xi raħeb iqaddes. In-nies għar-rkubtejhom ji- simgħu l-quddies u ħafna fosthom jit- qarbnu. U wara l-quddies, ftit ftit, joħroġ mill-Bażilka kull ħadd. Il-għassies Mislem ta' bieb il-Bażil- tas-Swat jew Flaġellazjoni, fil-Pretorju ta' Pilatu. ka, iħabbat il-ħabbata tlieta jew erba' darbiet, biex jekk ikun baqa' xi ħadd għall-ħruġ, joħroġ. Għax meta 'in- għalaq dak il-bieb ma jarġax jinfetaħ qabel is-sebgħa ta' fil-għodu, wara li tkun ilha li telgħet ix-xemx, U hekk isir ir-Ramdan kollu: qud- diesa kbira. sbieħ il-Ġimgħa u Matutin bil-kbir kull lejlt is-Sibt,