Is-Surmast Adeodato Gatt jaghlaq 50 Sena mejjet Direttur kbir tal-banda u kompożitur tal-marċi ta' Ħlewwa kbira Ninsabu fl-aqwa tas-sajf ….. u l-baned Maltin marbuta mal-festi tradizzjonali Maltin jinsabu fl-aqwa tagħhom. Naturalment, meta wieħed jitkellem dwar il-festi u l-baned, allura f'moħħu jinbet il-marċ Malti … marċ sabiħ li missirijietna sawru fi stil festiv u Malti u għal- daqstant jingħaraf sewwa minn marċi barranin. Illum xtaqt nikteb dwar kompożitur tal-marċi li fl-imgħoddi (aktar mil-lum) kien popolari ħafna. Qed nirreferi għas-Surmast Adeodato Gatt, Żebbuġi bħali u li din is-sena jagħlaq 50 sena mejjet. Is-Surmast Adeodato Gatt, magħruf wkoll bħala s-Sur- mast Datu, huwa l-aktar marbut mal-Banda San Filep ta' Ħaż-Żebbuġ u għal din il-banda kiteb numru sabiħ ta' marci u innijiet, fosthom l-Innu tal-Banda. Jiena niftakru wkoll jidderieġi l-Banda San Mikiel ta' Ħaż-Żabbar (1950- 1961). Missieri Karmenu kien idoqq ma' din il-banda u kien jiġi lura wara l-provi tal-banda mas-Surmast Gatt fit-taxi li s-Soċjetà Banda San Mikiel kienet tikri għas-Surmast Gatt biex twasslu lura d-dar Ħaż-Żebbuġ. Iż-Żabbarin kienu jħobbuh ħafna lil Datu. Surmast ta' diversi baned Is-Surmast Gatt kien ukoll surmast tal-Banda Queen Victoria taż-Żurrieq (1928 - 1937), tal-Banda La Vittoria tal-Mellieħa (1948 - 1952), tal-Banda Vilhena tal-Furja- na fejn dam sal-1960 u qrajt ukoll li għamel xi żmien jidderieġi l-Banda Kings Own. Xi drabi s-Surmast Gatt kien ikun mistieden biex jidderieġi baned oħra skont il-bżonn u hawn insemmi l-Banda La Valette, il-Banda Stella Maris ta' Tas-Sliema, il-Banda San Ġorġ ta' Bormla u l-Banda Konti Ruġġieru tar-Rabat. Din hija xhieda tal-abbiltà kbira mużikali li kellu dan il-bravu surmast li miet fir-raħal fejn twieled, Ħaż-Żebbuġ, fit-23 ta' Mejju 1966 … 50 sena ilu. Is-Surmast Adeodato Gatt twieled Ħaż;Żebbuġ fis-26 ta' Ġunju, 1898. (Qatt ma nista' ninsa l-ġurnata tat-twelid tiegħu … għax jiena wkoll twelidt fis-26 ta' Ġunju.) Iżżewweġ lis-Sinjorina Camilleri Xerri mill-Furjana u kellu ħames ulied fosthom is-Surmast Philip Gatt li għal ħafna snin kien ukoll Surmast Direttur tal-Banda San Filep u baned oħra. Jiena niftakar ukoll lil Johnnv, wild ieħor tas-Surmast Datu, għalliem fl-Iskola Primarja ta' Ħaż-Żebbuġ, u niftakru wkoll idoqq il-Piccolo in La mal-Banda San Filep (strument li Ilum il-ġurnata sparixxa mill-baned Maltin). Ngħid mingħajr tlaqliq ta' xejn li s-Surmast Gatt kien surmast, jew aħjar direttur tal-banda, smart ħafna. jaf jidderieġi sewwa u bil-bakketta f'idu kellu sens ta' direzzjoni ċara, soda u ċerta, imħallta ma' spettaklu mużikali. Qed ngħid 'spettaklu mużikali għax fuq il-kaxxa msejħa l-kaxxa tas-surmast, jew aħjar il-podju, is-Surmast Gatt ma kienx jidderieġi ċass bħal ħafna minn sħabu s-surmastrijiet tal-baned … iżda kien iġiegħlek iddoqq bil-ħlewwa jew forte skont il-bżonn. Kellu mossi sbieħ ħafna: kien jaf iħaddem ħafna sewwa l-id ix-xellugija u jipponta sebgħu lejn il-mużiċisti għad- dħul tagħhom, filwaqt li f'idu l-oħra, dik il-bakketta twila li kienet titla' bċertezza kbira minn isfel għal fuq skont il-bżonn u l-interpretazzjoni li kien jixtieq. Il-mużika kien verament jagħtiha l-ħajja. Illum ngħid li fid-direz- zjoni, is-Surmast Gatt kellu stil uniku bħalma kellu wkoll fil-kitba tal-marċi. Jiena l-aktar li niftakru fir-rekordings li fi żmienu l-Banda San Filep kienet tirrikordja għar-Rediffusion. Kont inkun minn tal-ewwel għar-rekording u nitla' fuq, fis-sala tat- talkies- Mavfair - biex nieħu post sewwa. Is-sala kienet tkun imballata u qatt f'dawk iż-żminijiet ma kont nisma' applawsi kbar u għajjat ta' Viva San Filep' daqs dakinhar tar-rekording mal-aħħar battuti tal-Innu tal-Banda San Filep. Il-Missierna' qabel ir-rekording Niftakar sewwa li darba minnhom, is-Surmast Gatt fettillu jgħid 'Missierna' qabel ir-rekording biex il-banda jkollha l-għajnuna tal-Mulej u ta' San Filep. Iżda ġara li wara li radd is-Salib, flok beda bil-Missierna beda bil-Qaddisa. Ħadd ma seta' jwieġeb u kulħadd infexx jidħak, inkluż Dun Ġużepp Cachia li kien jieħu ħsieb il-Kor tal-Ħamrunl Ma reġax għamilha s-sena ta' wara, għax dakinhar, is-Surmast Gatt qabbad lil Dun Ġużepp biex jgħidha hu t-talba għall-għajnuna għal rekording tajjeb. Iżda ħbieb tiegħi, xorta waħda kien hemm min tbissem fis-sala, għax ħafna kienu dawk li ftakru x'kien ġara s-sena ta' qabell Niftakar ukoll ftit lis-Surmast Gatt jidderieġi l-programm il-kbir ta' lejlet il-Festa ta' San Filep; programm li hu kien jagħtih importanza kbira u kien iżejnu sewwa bis-sehem tal-Kor tal-Ħamrun u solisti kantanti. Kien jgħaxxaq pjazza mballata, l-aktar b'dawk l-innijiet u marċi Żebbuġin bi vrus mill-isbaħ u li verament jidħlu fil-qlub. U x'tgħiduli għall-marċi tiegħuż Is-Surmast Gatt kellu ħlewwa speċjali fil-kitba tal-marċi u jiena li studjajt xi ftit l-armonija mużikali ngħid ukoll li kellu armonija sabiħa immens, f'postha u mhux komuni. Mhux komuni għall-fatt li ħafna drabi, Datu kien juża akkordji) mhux daqstant popolari, iżda s-sbuħija tagħhom tagħti effett tremend lill-kompożizzjoni … eżempju ċar ta' dan huma l-akkordji li nsibu fl-Innu tal-Banda San Filep. Darba xi ħadd kien qalli li s- -Surmast Gatt kien jiċċekkja l-akkordji bil-kitarra li kien jaf idoqq sewwa … jista' jkun. Aktar minn ħlewwa fil-kompożizzjonijiet tiegħu, is-Sur- mast Gatt kellu wkoll element ta' patrijott Żebbuġi. Il- marċi tiegħu kienu jiriħassu sewwa li huma marċi miktu- ba għall-Festa ta' San Filep u għall-Banda San Filep li dam jidderieġi mill-1921 sal-1962 … 40 sena. Is-Surmast Gatt kien jagħmel ukoll arranġamenti mużikali u xogħlijiet sinfonici għall-banda. Niftakar fost oħrajn is-sin- fonija korali tiegħu 'Xerri u Caruana, xogħol li fih jibbrilla sewwa l-element spettakulari mużikali mħallat ma' element patrijottiku Żebbuġi. Hawn tajjeb li ngħidu li din il-kompożizzjoni korali hija mnebbħa : minn żewġ personaġġi Żebbuġin im- portanti ħafna fl-istorja ta' pajjiżna: Dun Mikiel Xerri u l-Isqof Caruana. 'Ta' min jirreġistra wkoll f'din tislima : lis-Surmast Adeodato Gatt fl-okkaż- joni tal-50 anniversarju mill-mewt — tiegħu b'informazzjoni li forsi tista' taħsad lil xi wħud. L-ewwel isem tas-Surmast Gatt, kif jidher fir-reġistri tal-magħmudija tal-parroċċa, huwa Peter Paul. Fil-fatt għandu żewġ marċi msemmija għalih - Peter u Paul. Adeodato huwa t-tielet isem tiegħu, iżda ġara li ommu bdiet issejjaħlu Datu u din ta' Datu baqgħetlu; u ż-Żebbuġin u Malta kollha tafu bit-tielet isem tiegħu Datu jew is-Surmast Adeodato Gatt. Bħal ma diġa għidt il-Kumitat tas-Società Filarmonica La Vittoria għal Mejju tas-sena 1948, kien avviċina lis-Sur- mast Adeodato Gatt sabiex jieħu ħsieb il-Banda, f'dak iż-żmien is-Surmast Gatt kellu diġa reputazzjoni tajba u wara li kien ġie mistieden il-każin u ġie ntroduċut mal-Bandisti, l-ewwel kunċert kien inżamm nhar is-sibt 5 ta' Gunju 1948, u fil- ġimgħat ta' wara kien ta' bidu Meta s-Surmast Datu kien ra l-potenzjal li kellu fil-Banda La Vittoria u fil-Banda San Filep ta' pajjiżu Ħaż-Żebbuġ u kien ħejjihom sew, nhar il-Ħadd 24 t'April 1949, ġew- wa l-Pjazza tal-Parroċċa ġie mtella' Programm Mużikali miż-żewġ baned flimkien, u dan l-istess programm ġie mtellgħa ġewwa l-Pjazza ta' Ħaż-Żebbuġ u fil-ġonna ta' San Anton f'H'Attard. Wara dan is-suċċess il-Banda La Vittoria kellha stedina mill-Muniċipju tal-Belt ta' Catania. Għal xhur sħaħ is-Surmast Gatt kien ħejja lill-Banda b'dixxiplina mużikali kbira, għaliex il-Banda kellha ddoqq diversi xogħolijiet sinfoniċi. Skont l-istorja tal-banda La Vittoria ix-xjuħ kienu jgħidu li s-Surmast kellu fiduċja fil-bandisti, ried li jimpressjona bil-Banda Melleħija. Meta wasal iż-żmien sabiex il-Banda ssiefer, il-Ħamis 28 ta' Lulju 1949 wara li l-Bandisti nġabru l-każin minn fejn telqu għall-Port il-Kbir minfejn qabdu l-vapur li ħadhom Catania fi Sqallija. Minbarra s-servizz mużikali li kellha tagħmel il-banda, għal bosta oħra din kienet divertita għal dawk li kienu akkumpanjaw lill-Banda. Il-banda waslet Catania kmieni fil-għodwa tas-Sibt 29 ta' Lulju 1949, u l-ewwel impenn tagħha kien li fit-8.30p.m. il-Kumitat flimkien mas-Surmast Gatt u l-Bandisti poġġew kuruna fuq il-qabar tal-mużiċista ċelebri Kataniż Vincenzo Bellini; Aktar tard il-kontinġent kien il-mistie- den tal-Awtoritàjiet ta' Catania f'Palazzo del Municipio li jinsab fi Piazza Elefante, għal riċeviment, fejn il-Bandisti bdik l-uniformi bajda, bil-buttuni tal-metal jlellxu u dawk iż-żraben miżbugħa bil-pajpli abjad., bħala l-mistiedna sellmu bid-daqq tal-Innijiet Nazzjonali li kienu dawk Taljan ta' Mameli, L-Innu Malti u l-God Save the King. Insibu li l-Banda ul-kontinġent għaddew jumejn iduru — ġewwa l-belt ta' Catatnia sakemm il- Ħadd 31 ta' Lulju 1949, fid-9.00p.m. ġewwa Villa Bellini fil-preżenza tal-għola Awtoritajiet tal-Muniċipju ta' Catania, l-Banda La Vittoria taħt d-Direzzjoni tas-Surmast Adeodato Gatt tellgħat Programm Mużikali taħt it-Tribuna fejn idoqqu l-Baned, kien ' programm imħejji tajjeb u s-suċċess kien kbir ukoll. F'din il-lejla wara l-eloġji li saru, l-banda La Vittoria kienet ippreżen- tata b'Bandalora bl-ilwien aħmar u ikħal bis-simbolu tal-iljunfant tal-Belt ta' Catania, bħala tifkira tal-Muniċipju. Ta' min jgħid ukoll li l-ġurnali tal-Belt faħħru din is-serata mużikali flimkien mad-Direzzjoni tas-Surmast Adeodato Gatt. Wara dan is-suċċess mal-Banda La Vittoria, minħabba l-iskariġġ tat-triq biex minn Ħaż-Żebbuġ jitla Il-Mellieħa, u li ta' kull darba wara l-kunċert xi membru tal-Kumi- tat jew bandist kien ikun irid iwassal lis-Surmast lura Ħaż-Żebbuġ, ma tantx għamlitlu kuraġġ u wara erba' snin is-Surmast Datu Gatt kellu jħalli l-Banda in persona, iżda l-pinna mużikali tiegħu baqgħet fostna fix-xogħoli- jiet sinfoniċi u l-marċi brijjużi u funebri li għoġbu jħalli fir-repertorju Mużikali tal-Banda. ODJABANJI setta OPG