Il-Fasla tas-Siġġiewi Fit-tifsila tiegħu, Is-Siġġiewi jixbah ħafna lil bosta rħula qodma Maltin, bil-knisja parrokkjali dominanti fiċ-ċen- tru (simbolu ta' l-influwenza ekkleżjastika fil-ħajja mal- tija), imdawra minn numru ta' toroq dojoq u sqaqien li joħorġu minnhom qishom vini ta' werqa, zuntier imdaqqas u pjazza kemxejn kbira. Biż-żmien dan l-istil topografiku tbiddel: l-irħula kibru, żdiedu t-toroq wesgħin, inbnew djar oħra moderni u oqsma tal-bini governattivi x'aktarx fi trufhom. tassew li, bil-mod il-mod Malta għad issir raħal wieħed kbirl llum fis-Siġġiewi hawn madwar 67 triq ewlenija barra minn bosta sqaqien.(1) Iżda liema toroq huma l-iżjed qodma u b'liema mod Is-Siġġiewi ssawwar biex ħa l- għamla li għandu llum2 L-iStatus Animarum 1679 Il-mistoqsija hija diffiċli għaliex ftit huma d-dokumenti ta' żmien l-Ordni li jixħtu dawl topografiku li jispeċifika jew jelenka l-ismijiet tat-toroq. Fit-testmenti jew suppliki għall-Gran Mastru jew l-Isqof kien biżżejjed li jissemma r-raħal ta' l-oratur u ma kienx hemm għalfejn titniżżel it- triq fejn kien joqgħod. Huwa għalhekk rari u Importanti l-iStatus Animarum magħmul fit-22 ta' Mejju 1679 mill- kappillan Dun Domenico Farrugia (2). F'dik is-sena fis- Siġġiewi kien hawn 1256 ruħ, f'Ħal xluq 251 u f'Ħal Kbir 64 b'total ta' 1571 ruħ. dawn kienu joqogħdu fi 370dar imqassma f' dawn it-toroq: F'kalkolazzjoni li għamel Stanlev Fiorini nafu li minn 383 familja fir-raħal, 282 kienu joqogħdu f'darhom stess in aedibus propriji habitant tilwaqt li 99 kienu jgħixu f'dar mikrija in aedibus conductis. B'hekk, b'dan id-dokument, mhux biss nafu l-kompożizzjoni to- pografika tar-raħal iżda nafu wkoll li lejn tmiem is-seklu 17, is-Siġġiwin kienu sinjuri biżżejjed biex jixtru darhom stess. Sfortunatament l-iStatus Animarum ta' snin oħra ma jsegwux l-istess metodu tal-kappillan Farrugia u b'hekk ma nafux kif żviluppaw it-toroq. Iċ-Ċensiment ta' l-1861 Ir-raħal beda jieħu l-forma kif nafuh illum għal nofs is- seklu 19 kif nafu miċ-ċensiment magħmulfil-31 t'Ottubru 1861 (4). F'dik is-sena fir-raħal kien hawn 1234 raġel u 1407 mara b'total ta' 2641. Is-696 familja Siġġiwija kienu joqoghdu fil-lista ta' toroq imsemmija fl-istess dokument: Dan iċ-ċensiment jaghtina bosta tagħrif interessanti ieħor fosthom iċ-ċifri tn-nies li kienu jafu jitkellmu u jaqraw bl-Ingliż u t-Taljan. Din l-informazzjoni kienet importanti ħafna għall-awtoritajiet ta' dawk iż-żminijiet fid-dawl tal-ġlieda jew pika kulturali li kellhom dawn iż- żewġ lingwi fil-pajjiż. Is-Siġġiewi Llum Skond l-aħħar demographic review ippubblikat mit- Taqsima ta' l-Istatistika, fis-Siġġiewi tal-lum jgħixu madwar 6212 ruħ. Dawn joqogħdu f'toroq li jien qas- samt f'sitt kategoriji(6): Personaġġi: Triq Mons. Mikiel Azzopardi, Nicolo' Baldacchino, Salvu Borg Olivier, Salvu curso, Patri Ġużeppi Delia, Angelo Qaddisin: San Ġakbu, San Ġwann, San Nikola, Santa Margerita. Oqsma u direzzjonijiet: Triq Blat il-Qamar, Ta' Brandin, TA' Brija, Ta' Bur il-Kbir, il-Fawwara, Ta' l-Għolja, il-Girgenti, Ħal Niklusi, Ħal Xluq, Ta' Ħaramija, Ta'Kilpa, Kirċippu, Lapsi, l-Imdina, l-Imqabba, Tal-Providenza, Il-Qrendi, Ramija, Wied Ħesri, Wied Xkora, Triq id-Demnuq, l-Iskola, il-Knisja l- Qadima. L-andar, id-Difa, l-Imwieġel, il-Ħsad, il-Mitħna, in-Newba, il-Qiegħa, ir-Rebbiegha, is-Swieqi, it-Tank, iż-Żabbar- ija. Sqaqien: Sqaq ta' Brija 1/2, Bur il-Kbir, Kbira, Tad-Debbiet, ta'Ħaramija, Mitħna 1/2, Tan-Nofs, 124, Parroċċa 1/3, il-Qajjied, il-Qasir, San Ġakbu 1/6, San Ġwann 1/8, San Nikola 1/3, Santa Margarita 1/2, il-Knisja l-Qadima. Oħrajn: Il-Bandla, Bari, Id-Dejqa, Il-Ġdida, l-Għid, Il-Muża, In- Nirien, Tan-Nofs, Il-Qasira. Huwa ttamat li dan l-artiklu jitkompla tul edizzjonijiet oħra li ġejjin biex jingħata tgħrif fuq il-personaġġi storiċi li ħallew isimhom fuq il-mappa tar-raħal. (1) Direttorju tal-Kodiċi Postaliu MAZE (2) Arkivji Arċiveskovilita' Malta, St. an. 1, fuq mikrofilm.