Tixqiq (għal S.) It-tifel raqad fl-aħħar. Wara kważi tliet kwarti nbennen u nħannen, għal tikka ma marritx għajni bija u spiċċajt għonost qablul erġa'nħosslu moħħu. Bil-battikata li ħa l-ewwel, sar aħmar nirien u kważi ġieni dubju kienx qed jibki għax ma jiflaħx. Imma le, ta, ma jidhirx li għandu d-deni. t-tifel lil missieru jixbah. Minni kważi ma ħa xejn ħlief forsi l-kulur ta'xagħru. ma l-bqija proprja missieru. Għajnejh. Il-forma tagħhom. Il-ħarsa li jagħti meta ma jkunx irid jobdi. ddumu.Nogħxa nħares lejh. Speċjalment meta narah rieqed daqstantkalm. ogħxa u nitkexkex inħares lejh. Għax ifakkarni x'għoġobni f'Sandro meta ltqajt miegħu. Ifakkarni x'għadu jogħġobni f'Sandro — minkejja kolloxi ogħxa narah rieqed daqstant kalm. Nogħxa u nitkexkex għax ninduna kemm hu fraġli, kemm għadu żgħir, kemm għad għandu bżonna. ħaj Tgħid fejn hu Sandro2 Meta ġej lura7 Ġej lura2 Fil-verità, lanqas naf jien stess nixtiqux jiġi lura jew le. ultant nixtiequ mejjet. Nimmaġinah għaddej bħal gażżu u jinfaqa' ma'xi t. Jonkella jisfronda b'attakk tal-qalb li jħallih tal-post. M'għadx għadni naf xi nħoss lejh dar-raġel. Inħobbu u nobogħdu fl-istess ħin. ulma xtaqt, relazzjoni bħal kulħadd. Familja bħal kulħadd. Inħares lejn sħabi u ngħir għalihom. Ngħir ta'veru, għax għalihom kollox sempliċi. Leħen il-Malti tajjeb jiġihoml Għa hekk kienet — pass Xtaqt raġel li ji ajien le7 Għala dejjem jien li nidħol f'dal-basal2 Ħajti dejjem 'il quddiem u tlieta lura. X'għandi ħażin2 himni, li jirrispetta l-fehmiet u l-għażliet tiegħi, li jaf ikun teneru, li jaqsam miegħi l-ferħ u d-dwejjaq tal-ħajja. Ridt persuna li magħha nista' naqsam il-ħo U ara x'ħadt mi 'X'mingħalik se bil-pulizija, eh2 He 'Ma kienx imiss 'U se tkompli mu l-biżgħat tiegħi. tagħmel2 Li ma kontx paċoċlal Mingħalik se tbeżżagħni k mingħalik, eh2 Ta' min jafdak ukolli' ek erfajt idejk fuqi ..' għaddejja biha, arakl Erfajt idejja fuqek, meta bilkemm missejtek2 Ar'hemm ħej, kemm sirt delikatal Aħjar tgħid li qed tesaġera. Aħjar tgħidliintqattmaj Lanqas immissek ma nista'l Mela jien mhux żewġek jew7 M'għandix dritt nieħu naqra gost ma' marti, jew2 Dak li jmissek mort tgħidilhomli l-pulizija żgur. Lanqas taf tagħtih pjaċir 'il raġel. Qażżiżtni u xebbajtni, dak li naf. Imissek tistħil Tmur tgħid lill-pulizija kontra żewġek stessl Imissek tistħi, dak żguri' 'Imissektistħiin Għal tikka ma lwej ti Bilkemm missejtni, tridx tmurl Kemm tiflaħ tkun giddieb2 tlix idi ganċ. Mela m'għandix dritt jien ma jkollix aptit is- saħniet kollha tiegħek2 U l-gundalla li kelli f'wiċċi … Blul Blu kien wiċċil Lanqas ix-xogħol ma stajt ħalib ma stajtimm Kelli nigdeb u neħodha sick. Lanqas biċċa pakket ur nixtri… għax min jaf x'kienu jgħidu n-niesi' 'Eh fejn trid kemm tinkwieta x'jgħidu n-niesl Ar'għand il-pulizija, ma tantx inkeddejt, ingħid Ma jafux kemm ikolli nissaportik in-nies. Dejjem bil-gdiedem. Dejjem tibki. Dejjem qisek wiċċ laskri. Għandek xorti għadni ma qlibthielekx. Ma nafx x'qed nistenna, ħa ngħidlek. In-nisa l-oħra mhumiex bħalek, ar' ma taħsibx. Mhux ta' b'xejn mar mal-perita Chrisl Moħħu f'postu kien, ħa ngħidlek. Biex imbagħad spi xbajtl U ara ma jfetti naħlef li nifgaki' Jaqbad il-maga. ċċajt twikkejt bik jien. Kif xbajt, ħaqq ommoki Xbajt fuq li Ilekxtmurtpeċlaq terġa, għax nifgakl Madonna tal-Ħniena, zine li għandu f'idu, jirrumblah, isabbtu tnejn fuq il-mejda, imbagħad jitfagħhuli għal rasi, imma ma jolqotnix. Jiġbed dagħwa, jaħtaf il-ġakketta li ilha mill-bieraħ filgħaxija mad-dahar tas-siġġu u jitlaq 'il barra. arali b'ċerta sfida qabel ma jsabbat il-bieb ta' barra warajh qisu jrid jaqilgħu miċ-ċappetti. għadd 35 LXXXV.— 19 It-tisbita tal-bieb taħsad lit-tifel li jispiċċa jinfexx f'bikja. Nixtieq nibki bħalu. Il-kliem ta' Sandro dejjem iħallili f'ħalqi dit-togħma aċiduża. Inħossni vojta, eżawsta, imgerrma minn ġewwa. 'Xxx, ma ġara xejn, qalbi/ ngħid lit-tifel jien u ngħollih minn ġol-plavpen. 'Xxx, hawn qiegħda l-Mamà' Imma t-tifel ikompli jibki. 'Papà, papa; jinsisti. Inħoss qalbi qed tixxaqqaq. Dil-ġlieda kollha ma' Sandro għax jumejn ilu mort l-għassa u għamilt rapport. Għidt għall-erwieħ. L-għajjat, it-tgħajjir, it-theddid, is-sess li jġegħelni nagħmel. Ma nafx kienx ikolli l-kuraġġ ngħid kollox kieku l-pulizija nzertaw kollha rġiel. Ma' mara, differenti. Mara tifhmek, mara tagħdrek. Mara tista' tifhem il-biża'u r-rabja li tħoss meta raġel jisforza lilu nnifsu fuqek. Mort l-għassa u rrapportajtu, iva, għax idejjaqni meta jiġi minn warajja jitħakkek miegħi u nħoss nifsu jindiehes mal-qarquċa ta' widinti. Kważi nsir tal-ġibs. Idejjaqni u jbeżżagħni. Nevita sal-iċken taħrika li ma jmurx xi darba jigdimhieli widinti. Kapaċi, ħa ngħidlek. Kapaċi żgur. Ikolli noqgħodlu. Anki l-ġimgħa ta' wara li wellidt lit-tifel kelli noqgħodlu. Avolja l-punti kienu għadhom ma fiqux u kont għadni qed inħossni qisni l-imġenġla. Avolja sidri kien kollu xquq. Avolja d-demm ien għadu ġej ġmielu. Ħsibtu ħa jifhem. Ħsibtu ħa tiġih ħniena minni. Bdejt nittama li jitqażżeż. Kelli noqgħodlu. Jew hekk jew isib mara oħra li esta tissodisfa l-bżonnijiet tiegħu. Kull darba li jisfurzani, inħoss il-mibegħda tinġema' bħal ragħwa fil-qiegħ tal-istonku, inħossha tielgħa fija ftit ftit, tinfirex tul ġismi sakemm wiċċi kważi jiħdar u nkun se nfur l-aħħar. Fil-verità, huwa dardir. Fil-verità, nipprova kemm nista' ma niċċaqlaqx tant li l-ġogi ftit ikun għad fadlilhom biex jiġġammjaw. ibla' fija l-iskossi. Sakemm ilesti. U meta fl-aħħar idur fuq in-naħa tiegħu, sodisfatt li ħa minni dak li ried, inqum u mmur naqla' l-velenu kollu fil-loki. Għad xi darba naqla'fwiedi ta' veru. Kemm ħa ndum naqla' ġo fija2 Kemm se ndum nigdem ilsieni u nbaxxi rasi għal kulma jgħidli, għal kulma jridni nagħmel Forsi jmissni naħtaf l-okkażjoni, ladarba mhux qiegħed hawn u hemm ċans li ma jiġix lura llejla. Nitlaq bit-tifel. Neħles lili nnifsi mill-ħafna tiegħu. Imma issa t-tifel raqad uġadaqqew l-għaxra. M'għandix aptit nerġa'nqajmu wara l-battikata li ħa biex 20 Leħen il-Malti Imbagħad f'dal-bardi U fejn naqbad immur bħallikieku2 Lil missieri u lil ommi ma rridx ninkwetahom. Mhux biżżejjed ommi l-ħin kollu tibla' l-pinnoli tal-pressjonil U missieri għadu qed jiġi f'tiegħu wara l-attakk tal-qalb li tah f'Novembru. Il-kunjata nsiehal Mhux għax mhix mara tal-affari tagħha, imma dak li jagħmel binha kollu tajjeb. U żgur li mhux se teħodni bis-serjetà. Kieku ibqa' ċerta li ċċempel mill-ewwel lil Sandro u tgħidilna 'nirranġaw'. Bħallikieku hemm x'tirranġa, ħejl M'iniex belhal Nies vjolenti ma jinbidlux. U Sandro mhux se jinbidel. Avolja dejjem iwaħħal fija. Avolja, skont hu, it-tort ollu tiegħi għax inqabbiżhielu bir-ras iebsa li għandi. Lanqas jekk inċempel lil sħabi, mhux żgur jemmnuni. Għax quddiem in- nies storja oħra. Quddiem in-nies, it-tnejn li aħna nxeddu maskra u nilagħbu l-parti ta'koppja normali. Quddiem in-nies, iġib ruħu ta'missier eżemplari. It-tifel dejjem f'dirgħajh. U hu dejjem jitbissem. Jiċċajta ma' kulħadd. Jilgħabha tal-cool. Ma jaħtafnix. Ma jidgħix. Ma jgħidx kliem baxx. L-iktar l-iktar jaqbad miegħi b'mod inkejjuż, biex idaħħak. Jaqbad ma'xi ċuċata linkun għidt jew għamilt u jipprova jwaqqagħni taċ-ċajt imma mhux b'kattiverja ovvja. U jekk nitbikkem, nispiċċa nidher jien il-kerha, anki ma' sħabi jew ma' qrabati: 'liiii, kemm tieħu għalik, ħejl/'u ejja, kemm ma tafx teħodha ċajtal' L-għaxra u nofs. Tgħid ngħid lil Ruth2 Magħha biss nimmaġinani niftaħ qalbi. Ara lil Tania u il Charmaine ma nimmaġinanix ngħidilhom. Kull darba li niltaqgħu, Charmaine taqbadhafuq kemm hemm ġenituri l-iskola li m'għadhomxflimkien u t-taħwid i hemm ħabba f'hekk. 'Donnu ħadd m'għadu jistikkja ma' ħadd/ għandha ħabta tgħid. U Tania l-ħin kollu titfa' r-ritratti tagħha u ta' Simon fuq Facebook, wieħed isbaħ mill-ieħor, u tgħid x'għamlu u fejn marru u x'taha għall-birthdav ufil-Milied. Ġimgħa vaganza Tenerife taha, allajbierekl Mur għidilhoml Ara jien, jien qlajt ħatfa tal-babaw għax qal li kellimtu b'leħen żorr quddiem il-ġenituri. Bilkemm konna għadna kif dħalna fil-karozza li ma qallix, 'Ara x'qed navżak, ara ma tippruvax tilgħabha tal-brava miegħi għax nifqgħak' Imbagħad, biex aktar iwerwirni, saq bħas-salvaġġ tul il-coastroad kollha. Darbtejn konna se naħbtu. Għal tikka m'għamiltx taħti bil-biża' Dak li ħadt għall-Miliedl Ruth għandha mnejn temminni. Qatt ma qaltli xejn kontra Sandro, imma kienet l-unika waħda li kellha l-kuraġġ tgħidli, 'Aħsibha sew. Kulma ilkom flimkien disa' xhur' meta Sandro u jien ħabbarna d-data tat-tieġ. għadd 35 LXXXV.— 21 wkoll li ġiet tgħidli li lil Chris kienet ratu ma' tfajla oħra xahrejn biss qabel ma suppost kellna niżżewġu. Li kieku ma fetħitlix għajnejja hi, wisq probabbli li kont niżżewweġ lil Chris u kien ikompli jaqlibhieli mal-perita qisu xejn mhu xejn. Kellha raġun Ruth, kien imissni m'għaġġilthomx daqstant l-affarijiet. Il-mowbajl tiegħi qiegħed fuq il-mejda tal-kċina u mhux fuq il-komodina ta' ħdejn is-sodda fejn ħallejtu jiċċarġja qabel ma dħalt ninħasel. Le, f'nofs il-mejda, bħal prova tad-delitt li wettaqt. U Sandro qisu ġolf bilwieqfa mal- mejda, idu lesta biex taħtaf il-mowbajl jekk biss nipprova mmissu. 'Daħallek messaġġ, ' jgħidli. 'Mingħand Ruth. ' Qalbi tagħmel tikk. Imma nipprova ma nurihx li qed nibża. 'Kif taf li mingħand Ruth2' 'Għax naf. Għax qrajtu. Kollha qrajthom il-messaġġi li bgħatt lil Ruth u li bagħtitlek lura. Għalhekk dawk il-mistoqsijiet kollha dwar whatsapp u mhux whatsapp, ja … 7 Lanqas naf x'inti M'hemmx kelma għalikl Żibell Bżieqi' 'M'għandek l-ebda dritt taqra l-messaġġi tiegħi mingħajr permess …' 'Eh le, m'għandix2 Min qallek2 Int qed tgħidu dan2 U int x'int2 X'taħseb2 Li se timpressjonani2 Tgħid mhux se nibża' minn nemla bħalek2' 'Tini l-mowbajl. ' 'Ejja ħudu. ' 'Għidtlek tihuli. ' 'Ejja ħudu jekk trid. Imma kun af li l-messaġġi tiegħek u ta' Ruth kollha ħassarthomi ' U nogħdos għal fuq il-mejda, nipprova naqbad il-mowbajl imma jilħaq jaħtfu qabli. Narah iferfer il-mowbajl f'idu l-leminija, 'il fuq kemm jista' jkun fejn żgur ma nistax nilħqu. Eżatt bħalma ġieli jagħmlu t-tfal iż-żgħar meta jkunu jridu jinku lil xulxin. 'U tgħid m'iniex se ntihulek2 Biex toqgħod tikkonfoffa minn wara dahril Mela ħsibtni iblah, jew2 ' U jimbuttani b'idu x-xellugija. Nirreżistilu. Nerġa' nogħdos ikkargata għal ġo fih did-darba. Naf li qed ngħajjat, u li b'id waħda qed infajjar bil-ponn fuq sidru waqt li bl-oħra qed 22 Leħen il-Malti niġġebbed kemm nista' biex nilħaq il-mowbajl. U Sandro qed juża driegħu x-xellugi bħala tarka kontrija u jidħaq daħqa mimlija kattiverja. Imbagħad, ħin bla waqt, nara l-minkeb ta' Sandro nieżel b'saħħa għal fuqi u nħoss id-daqqa fuq il-ġenb ta' rasi, ħdejn għajni x-xellugija. Ninħasad. Nitlef il-bilanċ u nagħti ġiex passi lura. 'Ara ma' min qed tagħmel l-arja wkolll Qisek żikk ġo botti' Fil-pront, idoqq il-mowbajl tiegħu. Joħorġu mill-but ta' wara u jħares lejn in-numru. Jekk mix-xogħol, bilfors ikollu jwieġeb għax dal-weekend qiegħed on standbv. lwieġeb. Sadanittant, lit-tifel taqagħlu l-kuċċarina fl-art u jinfexx iħanxar. Sandro jonfoħ tnejn, jimbuttani bil-goff minn quddiemu u joħroġ mill-kċina. Imma kif appena jaqbeż l-bieb tal-kċina, iwaddab il-mowbajl tiegħi bil-herra fl-art. Bl-iskop li jkissru, ovvja. Imbagħad jibqa' sejjer fil-kamra tagħna biex ikun jista' jitkellem. Ninduna li għalaq il-bieb warajh. Wasal iċ-ċans. Jew issa jew qatt. Naħtaf lit-tifel minn ġol-highchair. Immur niġbor il-mowbajl mill-kuritur. Il-ħgieġa mxaqqa imma għadu jaħdem. Moħħi u qalbi għaddejjin bil-mija. Għajnejja qed iniggżu bid-dmugħ imm'issa mhux ħin il-biki. Hemm bżonn nitlaq. Il-karozza tiegħi qiegħda fil-garaxx. Aħjar nieħu tiegħu mela. aktar faċli uanqas nagħmel storbju. Iċ-ċavetta suppost qiegħda fil-kexxun tas- sotto specchio li hemm fl-intrata. Iva, hawn qiegħda. Indefffisha fil-but tal-jeans. Ħdejn is-sotto specchio, mitluq fl-art, hemm il-basket li kelli lbieraħ ix-xogħol. Nitfa' l-mowbajl fih u niċċekkja għandix il-portmoni u ċ-ċavetta tad-dar. It-tifel għadu qed jibki. Ħallih, aħjar hekk — sakemm qed jibki, iċ-ċans hu li Sandro jibqa' fil-kamra. Qed nirtogħod. Jekk jaqbadni, ipattihieli bil-kbir. Niftaħ il-bieb tal-cupboard fejn hemm l-ixkupa u noħroġ borża taż-żibel li fiha ħbejt xi ftit ħwejjeġ għalija u għat-tifel. Sandro għadu fil-kamra. Nista' nisma' leħnu fil-bogħod, imma ma nistax nifhem x'inhu jgħid. Dir-rogħda ma nistax nikkontrollaha. Jew issa jew qatt, nerġa' ngħid lili nnifsi. Naqtagħha li m'għandix ħin noqgħod nilbes iż-żarbun. Għandi wieħed fil-borża, hekk jew hekk, imbagħad inbiddlu aktar tard. Niftaħ il-bieb ta' barra bil-mod kemm jista' jkun biex Sandro ma jindunax, noħroġ fuq il-bankina bit-tifel għadu jibki f'id waħda, bil-basket u l-borża taż-żibel fl-id l-oħra, u bil-papoċċ roża li tatni oħti għall-Milied f'saqajja. Qed tqattar ix-xita. Nagħlaq il-bieb warajja, naqsam it-triq għal fuq il-bankina ta' faċċata, niftaħ il-karozza, inpoġġi lit-tifel fis-sit tal-karozza. 'Se mmorru dawra, ħanini/ ngħidlu biex forsi għadd 35 LXXXV.— 23 jikkalma ftit, imma ma jridx jaf. Minflok, jerġa' jaqbad iħanxar. 'Xxxx, xxxx, isa tibkix, inkella joħroġ għalina l-Papà u jirrabja magħna talli qed nagħmlu ħafna storbju' It-tifel jibda jferfer idejh u saqajh, jiżżegleg u jistira fuq is-siġġu biex bħal speċi ta' jgħidli li le, ma jridx imur dawra. Jien qed nissara mal-bokkla u nitlob li Sandro għadu ma nduna b'xejn. Qed nissarra mal-bokkla b'għajnejja fuq il-bieb ta' barra. Il-papoċċ qed inħossu jixxarrab, imma dik l-anqas ħaġa. Ejja, fl-aħħar irnexxieli naqfel il-bokkla. Nidħol fil-karozza. Ir-rogħda għadha hemm, imma jirnexxili nistartja. Għajnejja aktar fuq il-mirja tan-nofs u tal-ġnub milli quddiemi. Is-sit qiegħed daqsxejn 'il bogħod mill-isteering, imma mhux se nieqaf issa. Imqar nilħaq indur il-kantuniera. Jekk nersaq ftit quddiem fuq is-sit, saqajja jleħħqu bl-eżatt mal-pedali. Sakemm indur il- kantuniera, Sandro jibqa' ma jitfaċċax. Irnexxielil 'Irnexxielnal' ngħid lit-tifel li issa donnu kkalma naqra għalkemm għad fadal xi żewġ demgħat iħufu fuq xfur għajnejh. Ix-xita issa nieżla ġmielha. It-tifel qed jilgħab b'subgħajh stess u jgedwed. itbissem bla ma rrid. Nitbissem u nitbikkem fl-istess ħin. Għax issa, f'daqqa waħda, qed inħoss il-weġgħa fuq għajni x-xellugija fejn Sandro tani daqqa ta' minkeb. Uġigħ itektek, u ħruq. Inċaqlaq ħarira l-mera u ninduna li għajni bdiet tintefaħ fil-ġenb u li għandi xaqq żgħir eżatt fejn jispiċċa l-ħaġeb. Xaqq b'tikka żgħira demm u ftit materja. Probabbli sa għada tiġi tidher qisha selħa. Mill-basket, nista'nisma'l-mowbajl iżarżar. Żgur li Sandro. Imma m'iniex beħsiebni noħorġu mill-basket il-mowbajl. Jerġa'jżarżar. Ħallih iżarżari Ix-xita qed iżżid. Nagħti daqqa t'għajn ta' malajr fil-mera biex nara li Sandro żgur mhux qiegħed xi mkien warajja bil-karozza tiegħi. Ninqata'minn ġewwa hekk kif nilmaħ Fiat bajda eżatt bħal tiegħi. Wiċċ is-sewwieq ma nistax narah għax qablu hemm karozza oħra. Tgħid hu2 Qalbi tant qed tħabbat bis- saħħa li qed nibża'li dalwaqt tinfaqa. Imbagħad niftakar li ċ-ċavetta tal-karozza tiegħi għadha fil-basket għax ilbieraħ, kif wasalt id-dar, mort dritt inbiddel il-ħarqa tat-tifel li bdiet tinten intiena nobis. Il-Fiat bajda ddur lejn il-lemin, taqbad it-triq tax-xatt. Nieħu nifs qawwi. Il-mowbajl jerġa' jibda jżarżar u jien issa qed nitbissem għax naf li Sandro ma jistax jiġi għalija. U jekkċemplulu biex jidħol xogħol, se jkollu jara kif sejagħmel biex imur. Fit-tarf tat-triq hemm l-għassa tal-pulizija. Għażiż Sandro, mil-lum 'il quddiem, biex tkellimni, bl-avukat. 24 Leħen il-Malti