Biex kumitat tal-banda ikun kuntent Astratt: Minn żmien għal żmien, il-kumitat esekuttiv tal-Għaqda Każini tal-Banda (GĦ.K.B.) jornganizza seminarijiet bl-intenzjoni li jgħarraf u/jew jeduka lill-membri tiegħu f'dak kollu li għandu x'jaqsam mad-dinja bandistika. Fis-seminar li kont ħadt sehem fih jien bħala wieħed mill- kelliema ewlenin kellu żewġ suġġetti magħżulin għad-diskussjoni: (a) Kuntenti bil-livelli tas- surmastrijiet u l-għalliema tal-banda 7; (b) X'għandhom ikunu r-relazzjonijiet ta' bejnietna 7 Dan is-seminar ta' nofs ta' nhar kien sar fl-2005 ġewwa il-Lukanda Coastline. Kliem muftieħ: Surmast, Carmelo Pace, Għaqda Każini tal-Banda, Baned Maltin u Għawdxin, Soċjetà Mużikali 'San Ġużepp' Ħamrun, Għaqda Karmelitana Banda 'Queen Victoria' Żurrieq, Għaqda Mużikali 'Sant' Anna' Wied il-Għajn, Soċjetà Mużikali Banda 'San Pio X' Lija, Società Filarmonica 'La Vittoria' Mellieħa, Għaqda Soċjali Mużikali 'Kristu Sultan' Banda Paola, Soċjetà Mużikali 'Spinola' San Ġiljan, Banda 'San Ġiljan' San Ġiljan. Mhux ser noqgħod nidħol fil-mekkaniżmu ta' kif għandha taħdem għaqda mużikali għax minix midħla tal-każini tal-banda. Minix lanqas ser nidħol fil-mertu jekk il-għaqdiet tal-banda jagħmlux aktar ġid milli ħsara fejn tidħol l-arti sabiħa tal-mużika. Imma qed nieħu s-sitwazzjoni kif naraha jien illum. Is-sehem tiegħi f'din id-diskussjoni huwa biex nipprova ngħin b'mod kif nista' ħalli nara lill-baned, mhux aktar mifnija bil-piki żejda, imma aktar imħeġġin lejn l-arti tal-mużika. Bosta każini bdew biss bħala każini soċjali u xejn aktar. Maż-żmien imbagħad, issarrfu f'każini u soċjetajiet mużikali wara li fi ħdanhom bdew iwaqqfu xi orkestra jew għaqda mandonilistika, u li minnhom mbagħad jerġa' ħarġu l-baned kif nafuhom illum. B'hekk, il-każini tal-banda issa kienu saru importanti ħafna f'dak li huwa żvilupp fid-daqq tal-mużika. Ir-rabta intima tagħhom mal-festa tat-titular parrokkjali f'dak li għandu x'jaqsam ma' attivitajiet esterni issa saret waħda dejjiema bla ma qatt tista' tinħall. Ġara għalhekk li, mal-milja taż-żmenijiet, il-banda u l-logħob tan-nar saru ż- żewġ permijiet illi magħhom jissawru l-programmi tal-festi esterni fejn l-banda tkun dejjem mistennija li tilqa' mistednin importanti għall-festa. Mhux ta' b'xejn allura li, bla ma rridu, f'moħħna, illum-il ġurnata aħna aktarx nassoċjawhom mal-festi titulari fl-ibliet u fl-irħula tagħna maż-żmien saret tifforma parti sewwa mill-wirt popolari u kulturali ta' pajjiżna. Issa, li l-każini tal-banda ilhom magħna għal dan l-aħħar seklu u nofs minix ser noqgħod niddiskuti u nevalwa ir-rwol tagħhom fin-nisġa tal-arti mużikali ta' pajjiżna. Minix lanqas ser noqgħod nikkritika fit-tajjeb jew il-ħażin, jonkella t-tnejn f'daqqa, jekk dak is-surmast jew l-ieħor li qed imexxi banda huwiex ta' livell jew le. Lanqas mhu ser noqgħod nikkritika l-andamnet ta' kif isir it- tagħlim mill-għalliema tal-banda. Il-kritika kienet tippreokkupa lill-bniedem sa minn ewl id-dinja tafuxl Hekk ngħidu aħna, daqs sittin sena ilu, il-kompożitur prolifiku Malti, Carmelo Pace, kien ħareġ ktejjeb li jġib l-isem ta' ''Taħditiet Mużikali għal kulħadd''. Dawn l-artikli kienu jidhru fuq il-ġurnal 'Il-Berqa', fejn, kemm il-mużiċisti, kemm ukoll id-dilettanti tal-mużika wrew mmedjatament il-ħtieġa li dawn jiġu miġbura fi ktejjeb. Waħda minn dawn it-taħditiet hija ddedikata lill-'Edukazzjoni mużikali tat-tfal'. Fiha nsibu dan li ġej: (Fatturi oħra importanti fl-edukazzjoni tal-mużika tat-tfal huma ċ-''Ċarezza u s-Sempliċità', u peress li huma l-aqwa ħaġa ta' konsiderazzjoni fit-tagħlim, it-tfal ma għandhom ikunu qatt mitluqa taħt il-kura ta' xi dilettant li jċaflas xi ftit fil-mużika. Sewwa sew kif il-kunċertista li jidher fis-sala ' Pace Carmelo: Taħditiet mużikali għal kullħadd. Publikazzjoni: The Allied Newspapers Ltd. tal-kunċert biex juri l-abbiltà tiegħu fit-teknika u fl-interpretazzjoni lill-udjenza, is-surmast illi huwa mgħobbi bl-istess responsabbiltà, għalkemm differenti fin-natura, huwa mistenni li għandu jkun persuna mgħallma u mużikant ta' professjoni f'dak is-suġġett partikulari li għandu r- responsabbiltà biex igħallem. ' Is-Surmast Pace jikkundanna wkoll id-'dilettantiżmu'': ' Mela allura mhux biżżejjed li titwieled ġenju, imma wieħed għandu jiżviluppa l-ġenju tiegħu. Xogħol iebes mingħajr ġenju, jew inkella ġenju mingħajr xogħol iebes, it-tnejn jipproduċu l-istess riżultat, jiġifieri dilettantiżmu illi huwa l-aqwa bsaten fir-roti għat-triq tal-perfezzjoni. Tant hu veru li, kull mużiċist studjuż jaf tajjeb kemm ftit huma dawk is-semmiegħa u l-ġenituri li jistgħu jimmaġinaw kemm hu kbir id-dannu li jagħmlu dawk li jxejru l-bakketta fil-vojt, u dawk li jiddubbaw xi ftit b'erba' noti (u li jinsistu li jridu jgħallmu lill-oħrajn) fl-arti tas-smiegħ u fit- tagħlim tat-tfal. ' Aħħ, dik tbeżbiżal Imma s-Surmast Pace ma jattakkax biss. Huwa joffri soluzzjoni, ngħidu aħna, ta' kif tista' tħajjar tfajjel żgħir jibda jersaq lejn il-każin tal-banda bil-ħsieb illi jibda jitgħallem iddoqq xi strument. Hekk imbagħad, jekk Alla jrid, jingħaqad mal-bqija tal-banda u jkun jista' joħroġ idoqq magħha fir- toroq u l-imsieraħ kollha tar-raħal għall-festa tat-titular. Lil tfajjel m'intix ser tħajru billi teħodlu ritratt għadu lanqas jaf jaqra nota waħda u ġġibu jippoża bl-instrument f'idu fuq xi gazzetta lokali. Ejjew naraw x'għandu x'jgħidilna s-Surmast Pace dwar dan: ' Iż-żgħar l-ewwel ma għandhom ikunu mqabbda jagħmlu hi spjegazzjoni sempliċi ta' x'jiġifieri għana, jew kanzonetta, pjanu, vjolin, u xi strumenti oħra familjari, u li jaraw u jisimgħu mużikanti jdoqqu bċejjeċ ħfief u li wieħed jipprova jkanta xi ''tunes '' ħfief. Il-mużika (jiġifieri l-valur tan-noti u l-għamla tagħhom) għandha lilu tiġi mgħallma wara li huwa jkun induna bis-sbuħija tal-mużika, u wara li tkun saret tgħoġbu. ' Illum, ħafna aktar minn qatt qabel, kull għalliem kwalifikat, jew li għandu experjenza twila dedikata fit-tagħlim, jaf biżżejjed x'ikunu qegħdin infissru bi psikoloġija tat-tfal u l-għodod kollha li jaqgħu taħt l-hekk imsejħa pedagoġija, inkluż il-metodu ta' kif għandek tgħallem. Jekk le, gwaj għall-dak l- għalliem li jipprova jgħamilha ta' wieħedl B'hekk biss il-każini tal-banda, bħall-bqija tal- istituzzjonijiet edukattivi kollha ta' pajjiżna, jistgħu jimxu 'l quddiem. Is-Surmast Pace, b'sodisfazzjoni jinnota li l-kultura mużikali f'Malta mxiet 'il quddiem b'ħeffa kbira, imma jwissi, li biex inżommu l-istandard, il-ġenituri u l-istudenti għandhom jevitaw dil- kwalità ta' surmast jack of all trades, u li: 'qatt ma għandhom jemmnu li bniedem wieħed jista' 'jgħallem tajjeb' sitt strumenti meta bilkemm ikunu jaf jagħmel passaġġ ħafif fuq kull strument minnhom ' Għal kuntrarju, il-ġenituri: egħandhom idaħħlu f'rashom illi l-ħafna problemi ta' teknika varja li jinqalgħu fuq kull strument jew vuċi, jiġu maqtugħa u mfissra tajjeb minn dak l-istess professur esekutur ta' dak it-tali strument jew vuċi. ' 2 Hawn nixtieq niċċara punt lingwistiku. Il-kelma 'dilettant' għalija tfisser dak li bl-Ingliż nsejħulu 'amateur', u mhux wieħed li jħobb ħafna, fil-każ tagħna, il-mużika, li bl-Ingliż ngħidulu 'fan'. Uħud mill-każini jagħmlu minn kollox biex ikollhom bħala surmast 'tifel mir-raħal. Huwa tajjeb li dan it-tip ta' 'surmast' jiġi mħajjar jersaq għal xi diploma jew tnejn, imma weħidhom biss mhumiex biżżejjed. 'l-istudent għandu dejjem jiftakar illi, meta jiġi ddiplomat hu jkun sempliċiment għadda minn dak il-Kors Akkademiku u ma wasal imkien aktar. Huwa żball kbir li ma tagħtix każ li tkompli tistudja. ' Illum-il ġurnata aħna nafu li ma tridx wisq biex student jilħqek u saħansitra jgħaddik mill-kwalifiki. Jerġa' u tgħid, li tikseb diploma f'xi strument jew ieħor ma jfissirx li int issa awtomatikament intitulat biex tibda tgħallem u tħabbat il-banda - hemm ħafn' aktar responsabbiltajiet x'wieħed irid jassumi meta niġu għat-tagħlim lit-tfal kif fissirna aktar 'il fuq. (Fisser b'mod ċar ħalli jiftiehem) U la qegħdin fiha, m'hemmx għalfejn wieħed joqgħod iniżżel 'A.Mus.' wara ismu kemm-il darba jkun kiseb il-liċenzjat tal-istess bord. Bl-istess mod, mhemmx għalfejn wieħed joqgħod iniżżel 'L.Mus.' kemm-il darba jkun kiseb il-'Fellowship' tal-istess bord. Agħar minn hekk, li wieħed jaqbad u jġib l-ittri wara ismu bla ma lanqas ikun poġġa għall-eżami hija ħaġa ta' min jistmerrha. Bħala rappreżentant onorarju tal-kulleġġ tal-Victoria ta' Londra naf x'qed ngħid. X'aktarx, li min ma jifhimx jimpressjona ruħu malajr meta jara dawk l-ittri kollha u jeħodha li, is-surmast bilfors huwa bravul Imma fil-verità s-surmast b'min ikun qed jidħaq 2 Niġu issa biex nitkellmu ftit fuq kif għandu jitħejja programm mużikali. Hawn ukoll inħoss li surmast ta' banda għandu jkollu sehem sħiħ fit-teħid ta' deċiżjonijiet, u mhux iħalli lill-ħaddieħor jiddeċiedi għalih, bil-konsegwenza li, illum-il ġurnata qegħdin nassistu għall-bċejjeċ mużikali fejn l-attenzjoni m'għadiex iddur fuq il-banda. Minflok, il-banda qegħda tispiċċa takkumpanja lil xi kantant popolari jew xi grupp ta' żeffiena. Bħallikieku l-banda m'għadx għandha ħila aktar tiġbed lin-nies għal warajha bid-daqq tagħha bissl Dwar dan, is-Surmast Carmelo Pace wkoll għandu xi jgħidilna fil-ktejjeb tiegħu. Huwa jibda biex jgħidilna li: 'Min ikun fid-dmir li jħejji programmi mużikali għandu ħafna affarijiet xi jqis qabel ma jagħżel il- bċejjeċ tal-mużika u jpoġġihom fuq il-programm. ' Hawn l-awtur ma jispeċifikax min hu fid-dmir li jħejji programm mużikali, imma nistħajjel li, jekk qegħdin nitkellmu fuq grupp ta' nies, is-surmast għandu jkun wieħed minnhom. Fost l-affarijiet li jridu jiġu kunsidrati huwa jsemmi: (i) 1 Il-post tal-esekuzzjoni (ii) I Il-klassi tas-semiegħa tliet kategoriji: (iii) L-għadd ta' mużikanti li ser jieħdu sehem (i) Il-post tal-Esekuzzjoni: Dwar il-post tal-esekuzzjoni, l-awtur ma joqgħodx ilaqlaq: $ Il-kwalitajiet ta' semmiegħa huma tlieta: (a) l-'indifferenti' li jkun qiegħed jaħseb kif ser jieħu gost igħaddi lejla soċjali, jitkellem ma' dak u ma' dik, u jfittex xi ħbiberija ġdida u ma jkollux biss l-anqas ħsieb tal-mużika li jkun qiegħed jisma; (b) l-'inklinat' li jrid kieku jisma' mużika tajba, iżda ma jħabbilx rasu li jkun jaf wisq fuqha; (ċ) l- 'ideali' li veru jħobb jisma' l-mużika. 'L-agħar postijiet … huma dawk ta' barra, u speċjalment fil-pjazez u f'postijiet fejn min qed jisma' jkollu joqgħod bilwieqfa u jkollu l-libertà li jippassiġġa. ' Mela, jekk tiġbor lis-semmiegħa f'post wieħed u tpoġġiehom bilqiegħda, tiffranka milli wieħed joqgħod jippassiġġa 'l hawn u 'l hinn. L-awtur imkompli jgħidilna li: ''Dawk il-programmi ta' baned li jsiru fil-beraħ, f'daqq ta' qniepen, sparar, traffiku u għajjat ta' diretturi wara ħafna provi jpoġġuhom f'qagħda daqshekk redikola, l-organizzaturi jkunu qegħdin jagħmlu deni lill-arti mużikali billi jisservew biha sabiex permezz tal-ħsejjes jagħtu l-ħajja lil dik ix-xena ta' divertiment. ' Imma l-attakki fuq l-organizzaturi min-naħa tal-awtur (Pace) ma jiqfux hawn: 'Din id-drawwa ma tinqatax dment li l-organizzaturi jibqgħu nies anti-muzikali u l-mużiċisti, bid- direttur b'kollox, ma jipprotestawx. Min-naħa tiegħi, jiena wkoll irrid inżid nistaqsi: 'Imma s-surmast u/jew il-bandisti jistgħu jipprotestaw 77' Is-surmast kuntent b'din is-sitwazzjoni, jew ma jaqbillux jitkellem 77 Ħafna jgħidulek li, festa mingħajr il-ferħ tal-banda u l-briju li ġġib magħha mhi festa xejn. Għal dan, Pace għandu tweġiba wkoll: 'Iva għandu jkun hemm banda biex tferraħ, iżda jindaqqu marċi, valzi, u affarijiet bħal dawn u mhux xogħlijiet ta' Beethoven, Verdi, Puccini, Wagner u nies oħra kbar bħal dawn, għax dawna ma jixirqilhomx jiġu ddisprezzati b'dan il-mod. ' Anzi, l-awtur ma laħaqx iż-żmien fejn ta' spiss qed tidħol id-drawwa, jew vizzju tal-użu tal- mikrofonu, għax kieku malajr jgħid xi ħaġa hekk kif jisma' dak il-leħen xejn naturali imma jitriegħed ta' xi sopran jew tenur jaħbat mal-erbat irkejjen tal-pjazza. F'raħal twelidi, mhux darba jew tnejn li dawk in-nies li joqgħodu f'tarf ir-raħal smajthom jgħidu bi stagħġib liema bħalu li lit- tali sopran semgħuha tkanta minn qiegħ qalbha l-''Ave Maria' ta' Schubert saħansitra minn ġo djarhoml Imbagħad mhux bilfors għidulek, 'Alla jberikha x'vuċi għandhal' U l-istagħġib ikompli jikber meta warajha eżatt tkanta ''Mv heart will go on', jew kif inhi magħrufa aħjar, ''tat-Titanic'. Leħinha ma tgħarfux minn dak tad-diskal Id-differenza tinsab biss fl-akkumpanjament għax għandek banda minflok orkestra. (ii) Il-klassi tas-semiegħa: F'dak li għandu x'jaqsam imbagħad mal-għażla tal-mużika jista' jkun il-każ li min iħejjiha x'aktarx li mhux dejjem jogħġob lil kulħadd għal dik li hi mużika. L-aħjar ħaġa hi li wieħed iżewwaq ftit awturi ta' skejjel differenti biex b'hekk mhux biss ikun qed jagħmel programm varjat, imma jkun ukoll jissodisfa l-gosti ta' kulħadd. Pace jisħaq ħafna fuq kif li jsejħilha ''ġenwinità tal- kompożizzjonijiet'. B'din il-frażi hu jkun qed ifisser: ''Dawk il-kompożizzjonijiet li oriġinarjament kienu miktubin għal strumenti, u mbagħad ġew maqlubin għal strumenti oħra. Fl-istrumentazzjoni din tissejjaħ traskrizzjoni jew riduzzjoni, din tal- aħħar ikun fiha aktar tibdil minn tal-ewwel. ' Hawn tajjeb li nagħtu tifsira tal-kelma. Strumentazzjoni tfisser is-sengħa, jew l-istudju, jew it- tagħlim tal-partijiet strumentali miktubin individwalment u kif ser jindaqqu jew jinstemgħu bħala banda. Il-problema hi li, ħafna riduzzjonijiet, meta jiġu biex jinqalbu minn orkestra għall-banda, jintilfu ħafna effetti li huma essenzjalment orkestrali. Is-soluzzjoni għal din il-problema jagħtihielna Pace stess: ''Min jagħżel il-programm aktar ma jagħżel mużika ġenwina aktar għandu tama li jkollu suċċess fl- esekuzzjoni. ' Dan qed jingħad, għax fi kliem ukoll: 'Tnsibu spiss esaġerazzjonijiet fil-programm tal-baned; spiss wieħed jaqra fil-programmi tal-baned li ma jkunx hemm l-anqas biċċa waħda tal-banda ħlief l-innu. Dan kollu nuqqas ta' ġenwinità, għax l-isbaħ biċċa mużika tal-banda hi dik li hi komposta apposta għal banda jew dik li hi riduzzjoni minn orkestra, pjanu jew orgni, u li toffri l-aħjar efjetti għal banda u mhux ħafna 'sforzi'. Ħafna jafu li r-repertorju tal-mużika ġenwina tal-banda huwa ċkejken ħafna (barra mill-marċi), u għalhekk min jifforma programmi tal-baned ikollu bilfors jissellef mir-repertorju tal-orkestra. ' (iii) L-għadd ta' mużikanti li ser jieħdu sehem: Dwar l-għadd ta' mużikanti, is-surmast Pace jissuġerixxi li: ''Dejjem l-aħjar wieħed jagħżel bċejjeċ ta' mużika li bihom jista' jagħmel figura tajba skont il- għadd ta' nies li ser idoqqu. ' Pace huwa tal-fehma li: 'F'każ ta' orkestra jew banda bi ftit nies, aħjar tintagħżel mużika ċkejkna … u tindaqq tajjeb, milli tintagħżel biċċa ta' diffikultà kbira u tiġi mmassakrata. ' Huwa jagħlaq it-taħdita tiegħu fuq 'kif għandu jitħejja programm mużikali' billi jitkellem fuq il- bilanċ, li huwa meħtieġ għas-suċċess: 'Min jieħu responsabbiltà li jgħaqqad banda għandu jħares tajjeb din il-ħaġa. Ġieli nstemgħu baned fejn wieħed jisma' 'forte ħafna' il-partijiet ta' 'fuq biss' għax hemm għadd kbir ta' primi clarinetti u primi cornetti, imbagħad il-baxxi u l-armonija ma tinstema' xejn u mill-banda l-oħra ġieli jinstema' l-kuntrarju, u ġie wkoll li l-armonija tan-nofs tkun qawwija ħafna filwaqt li l-baxxi u l-primi strumenti jkunu fgati. ' Pace jagħlaq bl-aħħar sentenza billi jsemmi drawwa oħra ħażina tal-baned, dik tan-nuqqas ta' provi. Mingħajrhom ma jsirx xogħol tajjeb jgħidilna, għax anke l-professuri għandhom bżonn il-provil Niġu issa biex nitkellmu fuq id-DIREZZJONI U D-DIRETTUR' ID-DIREZZJONI (mużikali) hija l-ikbar biċċa meħtieġa għall-eżekuzzjoni għax hija l-muftieħ tas- suċċess, hi l-qofol ta' kollox. Direzzjoni tajba J Eżekuzzjoni tajba Direzzjoni ħażina J Eżekuzzjoni ħażina Mill-banda l-oħra, b'eżekuturi ta' kafkaf, id-direzzjoni ma tiswa xejn. Min-naħa l-oħra, id-DIRETTUR huwa r-ruħ tal-mużika għaliex hu jrid jagħti lill-mużika: il-ħajja il-ħeġġa il-ħlewwa il-qawwa U qegħdin ngħidu dan kollu, kollox irid isir: Bil-qies F'ħinu F'waqtu Dawn li ġejjin huma biss xi punti importanti dwar id-direttur: e Direttur tajjeb jeħtieġ ikun ukoll mużiċist tajjeb biex ikun jista' jifhem is-sentimenti kollha tal-kompożitur u bosta draba jirraffinahom. (Hawn ta' min forsi nistaqsu ftit lilna nfusna kemm tabilħaqq inkunu f'pożizzjoni li nifhmu eżatt xi jkun irid minna l-kompożitur kemm-il darba ma jsirx studju sewwa qabel l-eżekuzzjoni tax-xogħol. Inkunu qegħdin nifhmu x- xogħol li għandna quddiemna 7) e Direttur irid ikollu setgħa manjetika sabiex dawn il-ħsus (feelings) igħaddihom f'ruħ l- artisti eżekuturi u minnhom jikseb dawk l-effetti xieraq u meħtieġa. e Direttur irid ukoll ikollu memorja kbira u widna fina sabiex jagħżel strument minn ieħor u jaqbad imqar l-iċken ħoss barra minn loku. e Direttur irid b'għajnejh u b'dirgħajh jiġbed miegħu lil kulħadd, strumenti u, fejn il-każ, il- kant. e. IŻDA BIEX DIRETTUR JIRNEXXILU JASAL SA HAWN, JEĦTIEĠ IKOLLU EŻEKUTURI MKISSRIN FL-ARTI, JEKK LE JSIR DIŻASTRU / e Id-direttur jidderieġi u le jgħallem. e Hekkukoll jiġri jekk l-eżekuturi jkunu tajbin u d-direttur kajman. Imsejknin eżekuturi għax b'xejn jinbarmu, jintilfu u jagħmlu wisq sewwa, jekk bħala professuri jkollhom il-ħila b'qabża akrobatika jsolvu u jagħlqu bl-aħħar żewġ battuti l e DIRETTUR MINGĦAJR: IL-KWALIFIKI. ĦAŻIN JAGĦMEL: JITGĦABBA B'RESPONSABBILTÀ LI MHIX TIEGĦU. Biex nagħlaq ser nikkwota lill-mużikoloġista internazzjonali u drammaturgu ewlieni, Joseph Vella Bondin: 'Sa l-aħħar tas-seklu Għoxrin, f'Malta kien hawn tnejn u disgħin banda ċivili, li disgħa minnhom kienu f'Għawdex. M'hemmx dubju li għad-daqs tiegħu pajjiżna għandu l-akbar konċentrament ta' baned fl-Ewropal. Ir-rabta qawwija li hemm bejn banda u festa hi magħrufa u festa Maltija m'hix festa mingħajr is-sehem qawwi tal-banda marbuta ma' dik il-festa u numru ta' baned oħra Il-festi kulma jmur qed jitwalu u daż-żmien hu mistenni li festa ttul mill-anqas ġimgħa bil-parteċipazzjoni ta' baned f'kull jum. ' Punti oħra fl-artiklu tal-istess awtur: e. Jekk banda hix tajba jew le jiddependi mis-surmast u l-bandisti. e Sfortunatament l-aħħar nofs tas-seklu Għoxrin ra dekadenza gradwali imma qawwija fis- sengħa bandistika. dejjem tiżdied għas-servizzi tagħhom. e. Numru dejjem jikber ta' bandisti tal-lokal bdew jinħarġu mingħajr ma jkollhom teknika biżżejjed, l-aqwa li l-banda tidher li għandha numru suffiċjenti ta' bandisti u dawn l-alljevi kienu jintefgħu jdoqqu l-partijiet sekondi jew terzi mimlija sembriveijiet u minimi. e Ħafna drabi banda bdiet tiddependi mhux fuq il-bandisti tagħha stess bħal fl-imgħoddi imma fuq il-barranin, l-aktar għall-istrumenti tar-ram. e. Dawk il-fiit mużiċisti b'teknika tajba kienu jiġru minn banda għal oħra u jiffissaw il-ħlas u l-kundizzjonijiet skont ħtieġhom, fosthom li provi jattendu ftit li xejn. L-istess awtur jagħlaq b'din is-sentenza li ġejja: 'Fortunatatment, dan kien iż-żmien meta l-programmi impenjattivi fuq pjanċier bdew jonqsu jew jinqatgħu u l-aċċent beda jmur fil-marċi dejjem jiżdiedu fejn l-importanza ma tkunx il-kwalitċi imma l-ħoss, speċjalment tal-istrumenti tar-ram. ' U biex nagħlaq fuq nota aktar pożittiva nislet ukoll l-aħħar paragrafu tal-artiklu fuq imsemmi: Għall-aħħar tas-seklu l-qagħda bil-mod il-mod bdiet titjieb. Il-fatturi primarji kienu: (a) It-tħabrik determinat tal-każini biex iżidu n-numru tal-bandisti tagħhom billi jaċċettaw ukoll studenti nisa (Nistaqsi: (l) 'Mela d-domanda għall-istudenti subiex qegħda tonqas7 7; (2) 'Jista' jkun li l-istudenti qegħdin ifittxu alternattivi ġodda7 '; (3) 'X'qed iżommhom milli jmorru jitgħallmu l-każin tal-banda meta t-tagħlim huwa wieħed b'xejn; (4) ''X'inhu li qed ibiegħdhom mill-każini tal-banda7); (b) Billi jenfasizzaw. it-tħejjija xierqa tal-allievi bl-imjieg ta' surmastrijiet assistenti bi speċjalizzazzjoni fit-tagħlim ta' ċerti strumenti l-aktar tar-ram jew tal-injam; (c) Sehem importanti wkoll fit-titjib li kellha l-Għaqda tal-Każini tal-Banda, imwaqqfa bit- tħbarik ta' Mikielanġ Delia f'Settembru tal-1947, li t-tisħiħ tagħha maż-żmien kien dejjem marbut mal-ħtieġa ta' koperazzjoni bejn il-baned assoċjati magħha. Is-surmast Pace wkoll jagħlaq bl-istess nota tista' tgħid pożittiva imma li fl-istess waqt tiġbed ukoll ftit il-widna: 'Il-kumitati tal-każini tal-banda għandhom jaħdmu lkoll id f'id u bi prinċipju wieħed, jiġifieri, billi jmexxu 'l quddiem kemm jistgħu l-kultivazzjoni tal-mużika tajba, u jagħtu 'chances' mill-aħjar li jistgħu biex jipprovdu l-poplu mużika kbira bħal: Sinfoniji, Overturi, Kunċerti, Kwartetti, Kwartetti tal-korda, u bċejjeċ oħra ta' kunċerti u, fuq kollox, li jqisu l-mużika l-ewwel ħaġa, qabel interessi ta' partiti mhux importanti. ' X'tikkummenta dwar dan kollu 7 Glossarju: Banda: Kelma li bit-Taljan tfisser ġemgħa daqqàqa ta' strumenti tan-nifs taħt mexxej jew direttur. Każin tal-Banda: Dar fejn jinżammu tant l-istrumenti tad-daqq kemm ħwejjeġ oħra ta' mgħodija taż-żmien għall-imseħbin. Surmast: kompożitur, direttur ta' banda/orkestra; mużiċista professjonist. $ Fil-mużika, is-surmast hu l-mużiċista li jidderieġi orkestra, banda, jew xi grupp mużikali ieħor. Fil-Miklem Malti ta' Erin Serracino-Inglott, volum nru. 8, insibu d-definizzjoni li ġejja: Surmast n.m.s., f. — ra, pl. —rijiet (prop. Surmast, mibnija minn 'sur' u 'mastru' (bl-Ingliż allura tiġi Mr. Maestro) u għalhekk tingħad xi drabi wkoll 'surmastru', mgħallem f'sengħa jew professjoni, li jgħallem fi skola, anki l-arti u l-mużika, li jkollu l-kwalifiki meħtieġa għal hekk; għalliem; tutur, tiċer, preċettur, istruttur, pedagogu; (2) mużiċista professjonist, kompożitur, direttur ta' banda jew orkestra, anki ta' kor, organista. Surmast ta' banda: Għalliem tal-bandisti u direttur tal-programmi. Direzzjoni (mużikali): tmexxija ta' daqq ta' orkestra, banda, jew kant ta' korijiet bit-taħbit ta' bakketta, bis-sinjali, bil-kliem, u l-bqija. Direttur: Surmast li jikkunċerta u wara jħabbat it-temp lill-banda meta ddoqq. Xi mistoqsijiet lill-parteċipanti: X'taħseb li ħajrek tilħaq Surmast 2 Taħseb li għandek il-kwalifiki jew kwalitajiet meħtieġa għalbiex tmexxi banda 7 Inti tħossok li qed tidderieġi banda 7 Agħti r-raġunijiet tiegħek. Kif tista' tkun taf jekk hux qed tidderieġi l-banda tajjeb jew le 7 Agħti r-raġunijiet tiegħek. Int issejjaħ lilek innifsek Surmast 7 Kuntent bil-livell min-naħa tiegħek 2 Kuntenti bil-livell milħuq mill-banda li inti tidderieġi 7 Agħti r-raġunijiet tiegħek kemm jekk 'iva', kemm jekk 'le'. e. Issib għajnuna mill-assistent/i tiegħek 2 Pubblikazzjoni Klabb Kotba Maltin (1984). 6 Serracino-Inglott Mario: 'Dizzjunarju Malti'. 1 Vella Bondin Joseph: Il-mużika ta' malta fis-sekli Dsatax u Għoxrin' — Kullana Kulturali nru. Pubblikazzjoni PIN.