NAQRAWILFIGURA TA' MARIJA d FL-ISKRITTURA Fil-Bibbja ma nsibu l-ebda trattat teoloġiku dwar l-ebda suġġett. Ma nsibu l-ebda ktieb jew parti minn ktieb li jagħtuna xi tagħlim miġbur fuq Alla jew fuq Ġesti Kristu jew fuq il-Knisja jew id-dnub jew il-grazzja u s-salvazzjoni. Nistgħu nfittxu l-Bibbja kollha għax mhux se nsibu xi spjegazzjoni fuq il-Madonna. L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2012 $$ 39 Kull awtur tal-Bibbja kiteb għal komunità differenti bi kitibx kronaka jew raportaġ ta' ġrajjiet jew diskorsi ta' xi ħadd. L-awturi tal-Bibbja kollha kitbu biex ifissru kif il-ġrajjiet li kienet għaddejja minnhom il-komunità li lilha kienu qed jindirizzaw bil-kitba tagħhom setgħu jiddawlu mill-fidi Billi l-ġrajjiet u l-komunitajiet kienu differenti, allura l-bżonnijiet tal- fidi kienu wkoll differenti. Meta nitkellmu fuq Marija, qisu dejjem nitkellmu fuq il-misteru tagħha. U jekk irridu nfittxu x'jgħid Alla nnifsu fuq il- misteru tagħha, ma għandniex mod aħjar mill-Kelma tiegħu. U hu ried li jħallilna l-Kelma tiegħu mhux biss f'forma ta' tradizzjonijiet mgħoddija bil-fomm minn ġenerazzjoni għal oħra. Ried ukoll li kelmtu titniżżel bil-kitba fi kliem il-bnedmin. Allura anke jekk il-Bibbja hija ktieb tal-fidi, imma ma tistax tgħid xejn iktar jew xejn differenti minn dak li jgħidu fil-fatt il-kelmiet fil- kuntest li fih inkitbu li bihom hija espressa l-fidi li hemm fiha. Jekk, ngħidu aħna, Mk 6,3 jitkellem fuq l-aħwa subien u bniet ta' Ġest u juża l-kliem bil-Grieg għal aħwa subien li fil-Grieg (jekk mhemmx xi preċiżazzjoni partikulari jew kuntestwali) ifissru aħwa fil-ġisem, propjament ma għandniex infittxu tifsir ieħor jekk dik it-tifsira toqgħod tajjeb fil-kuntest. Allura ma għandniex ngħidu mill-ewwel li dawk ma 40 ġ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2012 kinux aħwa bijoloġiċi ta' Ġesti għax nemmnu li Marija hija verġni qabel u wara t-twelid. Irridu naraw l-ewwel x'tgħidilna l-Iskrittura dwar dan. Kieku, ngħidu aħna, Ġesu kellu aħwa naturali, ma kienx se jħalli lil Ommu f'idejn id-Dixxiplu li kien iħobb. Mela l-ewwel naraw sewwa xqed jgħid it-test Bibliku, u mbagħad nagħmlu statements teoloġiċi. Minn fejn nibdewż Nibdew mill-ewwel kitba li għandna: l-Ittri ta' San Pawl, li nkitbu qabel l-Evanġelji. 1 Tessalonkin inkitbet fis-sena 51 w.K. minn Korintu; Galatin f'xi 65 w.K.; Mark fis-sena 65 w.K. u Mattew fis-sena 85-90 w.K. F'Galatin 4,4: 'Meta waslet il-milja taż-żmien, Alla bagħat lil Ibnu, imwieled minn mara, imwieled taħt il-Liġi, biex jifdi lil dawk li kienu taħt il-Liġi' Hija l-iqsar storja tal-Milied li jista' jkollna; l-istorja bid- dettalji biss li għandna bżonn; dawk l-iktar essenzjali. Imma għax huma l-ewwel dettalji tal-misteru tal-inkarnazzjoni fit- Testment il-Ġdid, irridu ngħidu li huma l-iktar dettalji ġenwini. Ġesti huwa bniedem bħal kull bniedem ieħor (bħala bniedem) suġġett għal-liġijiet tal-ħajja tal-bnedmin u tas-soċjetà tal- bnedmin. Ommu hija wkoll bniedma bħall-oħrajn. Imbagħad jiġu d-dettalji fil- ftit drabi qosra li jagħtuna ħjiel ta' Ġest fil-ħajja pubblika tiegħu. L-ewwel ħjiel huwa dak tal-episodju ta' Nazaret fejn Omm Ġest hija msemmija ma' Ġużeppi, u ħut Ġesi, subien u bniet. 'Dan mhuwiex il-mastrudaxxa, bin Marija, u ħu Ġakbu u Ġożċ u Ġuda u Xmun U ħutu l-bniet mhumiex hawn magħna'', jistaqsu n-nies ta' Nazaret f'Mark 6,3. 'Dan mhuwiex bin il- mastrudaxxa2 Ommu mhijiex dik li jisimha Marija, u ħutu Ġakbu u Ġużeppi u Xmun u Ġuda' U ħutu l-bniet mhumiex kollha magħna'' u Luqa 4,22: 'Dan mhuwiex bin Ġużeppi''. Għalkemm jixtiebhu ħafna ma' Mark, Mattew u Luqa jmorru mill-ewwel għal dak li kien aċċettat mill-bidu: Ġużeppi meta ħa lil Marija b'martu, ħa wkoll lil Ġesu bħala ibnu legali. Quddiem il-liġi, Ġesti kien iben Ġużeppi f'kull dettall tad- drittijiet u dmirijiet quddiem is-soċjetà. L-evanġelista Ġwanni iżid xi dettalji biex jgħaqqad dawn il-ħjiel mal-kuntest tal-Iskrittura fit-Testment il-Qadim: 'Sibna lil dak li fuqu kitbu Mos fil-Liġi, u l-profeti fil- kotba tagħhom: Ġesti minn Nazaret, bin Ġużeppi' (1,45), u 'Dan mhuwiex Ġest bin Ġużeppi' Lil missieru u 'lommu ma nafuhomxt' (6,42). L-istess bħal Mattew u Luqa, Ġwanni jieħu l-fatt tal-adozzjoni legali ta' Ġest minn Ġużeppi bħala fatt. Episodju ieħor fejn tissemma Marija, Omm Ġest, huwa Mark 3,21. Ommu u ħutu jmorru biex iwaqqfu u jieħdu magħhom lil Ġesti għax ħasbuh tilef rasu. It-tweġiba ta' Ġest f'dan l-episodju tista' tkun problema: 'Dawn, ara, huma ommi u ħuti. Kull min jagħmel ir-rieda ta' Alla, dak huwa ħija, u oħti, u ommi' (Mk 3,34-35 // Mt 12,49; Lq 8,21). Luqa għandu episodju ieħor fejn Ġest jagħti tweġiba tixbah lil ta' qabilha imma f'ċirkostanza differenti. Ikun hemm mara qalb il-folla li għolliet leħinha u qaltlu: 'Hieni l-ġuf li ġiebek u s-sider li rdajti' U Ġesu jweġibha: 'Imma tassew ngħidlek, aktar hienja dawk li jisimgħu l-kelma ta' Alla u jħarsuhal' (Lq 11,27-28). Dawn l-episodji tal-aħħar juru lil Ġesti mhux iwarrab lil Marija bħala ommu naturali, bijoloġika, imma jdaħħalha wkoll bħala ommu fil-fidi u d-dixxipulat; L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2012 $$ 41 jagħmilha ommu f'kull sens li tista' tkun ommu: ommu b'mod naturali, tal-ħajja ta' bniedem, imma wkoll dik li tnissel lil Ġest fil-fidi, naturalment fid-dixxipli tiegħu. Sa hawnhekk, dak li jista' jingħad fuq Marija huwa bħal dak li jista' jingħad fuq Ġest nnifsu: tibda kważi anonima, jekk mhux mix- xejn, bħal Ġesu. F'Nazaret ħadd ma jaf xejn fuqha ħlief l-isem. Ma għandhiex familja (razza magħrufa), ma għandhiex xi axxendent ta' dinastija, xi glorji li bihom tista' tiftaħar jew li jpoġġuha 'lfuq fis-soċjetà. Tagħmel parti minn familja ta' ħaddiema komuni, bħalma hu Ġużeppi u Ġesti nnifsu. Bħal kull familja oħra dak iż- żmien, kellha extended familv wiesgħa. L-għażla ta' Alla waqgħet fuqha, bħalma darba kienet waqgħet fuq ragħaj (Sawl u David), fuq ragħaj li jiżbor il-ġummajż (Għamos), fuq bniedem tal-kampanja minn 42 $ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2012 Għanatot (Ġeremija). San Pawl jgħid: 'Alla għażel in- nies boloh għad-dinja biex iħawwad l-għorrief, għażel id-dgħajfa tad-dinja biex iħawwad il-qawwija; għażel il-mistmerra mid-dinja, u n-nies li ma huma xejn, biex iġib fix-xejn 'il dawk li huma xi ħaġa' (1 Kor 1,27-28). Hekk ukoll ikkunsidrat lilha nnifisha Marija, skont il- kliem li qiegħed fuq fommha l-awtur u evanġelista Luqa fil-Manifikat: 'għax hu xeħet għajnejh fuq iċ-ċokon tal- qaddejja tiegħu' (1,48). Il-predikazzjoni tal-Appostli jidher li waqfet hawnhekk fuq dan l-ewwel kwadru Marjoloġiku. Għal xi 40 jew 50 sena, għall-ewwel ġenerazzjoni Kristjana ma kien hemm xejn iktar x'tiftakar u xi tfakkar fuq l-omm ta' Ġesu. Il-predikazzjoni tal-Appostli fil-Kerigma wara t-tlugħ ta' Ġesii fis-sema tatna dan l-ewwel ħjiel dwar Marija: f'rabta unika ma' Ġesti u l-missjoni tiegħu. X'ġara wara l-Appostli, meta bdiet il-katekezi u l-kitba tal- evanġelji u wara' Qegħdin għall-ħabta tas-snin 85 — 100 w.K. u wara. Il-Knisja, l-insara ta' wara l-Appostli, bdiet tagħmel riflessjoni fuq il-misteri ta' Kristu b'mod iktar personali, b'mod li ma jiddependix biss f'illi twassal lill-insara l-esperjenza propja ta' żmien Ġest u eżatt wara. Il-Knisja bdiet tagħmel riflessjoni iktar wiesgħa u applikata għal sitwazzjonijiet għal kollox differenti minn dawk ta' Ġestiu tal-ewwel dixxipli. Fost l-oħrajn kienet riflessjoni fuq il-misteri ta' Ġesu f'postijiet u kulturi għalkollox differenti minn dawk tal-Palestina, imma fid- Djaspora, f'kultura ħafna iżjed Ellenizzata, Griega. Il-figura u l-missjoni ta' Ġest kienet issa b'xi mod stabbilita. Allura r-riflessjoni li bdiet issir wara l-Appostli bdiet iddur mhux biss fuq Ġest imma wkoll fuq dawk ta' madwaru: l-Appostli, u speċjalment ommu Marija. Kien iż-żmien meta bdew jinġabru u jinkitbu t-tradizzjonijiet tat-twelid u t-tfulija ta' Ġesu. Ninnutaw li San Pawl u l-Evanġelista Mark ma jsemmu xejn xejn dwar it-twelid u t-tfulija (San Pawl lanqas isemmi l-ministeru pubbliku ta' Ġestil). Kienu biss Mattew u Luqa — u b'xi mod Ġwanni - li għandhom dettalji bħal dawn. Allura niltaqgħu mad-dettalji fir-rakkonti ta' Mattew l-2; Luqa l-2; Ġwanni 2,1-12; 19,25-27. Ir-rakkonti fi Ġwanni huma r-rakkonti tat-Tieġ ta' Kana u Omm Ġest wieqfa ħdejn is-salib. Ninnutaw li f'dan l-Evanġelju, anke jekk nafu li Omm Ġest hija Marija, imma l-Evanġelista ma jsemmihiex b'isimha imma jagħtiha referenza spiritwali: 'Mara' u Omm Ġest'. Nistgħu forsi ninkludu d-dettalji ta' referenza għall-Mara/Marija f'Atti 1,14 (Marija fiċ-Ċenaklu mal-Appostli u d-dixxipli jistennew il-miġja tal-Ispirtu s-Santu) u Apokalissi 12,1-17 (il-Mara liebsa x-xemx bil- qamar taħt riġlejha u b'kuruna ta' tnax-il kewkba fuq rasha li tagħti t-twelid fl-uġigħ tal-ħlas). Issa meta naqraw dawn ir- referenzi, irridu nagħmlu attenzjoni kbira għall-intenzjoni tal-awturi li daħħluhom fil- kitbiet tagħhom. L-awturi — nerġgħu ngħidu wara l-kċrigma tal-Appostli — ma ridux jagħtu iżjed dettalji bijografiċi jew rakkonti imma riflessjonijiet teoloġiċi mlibbsa f'dawn ir- referenzi. Ċari ħafna d-dettalji ta' Mara u Omm Ġest fi Ġwanni; il-Mara fl-Apokalissi, u s-sehem ta' Marija fit-taħbiriet tat-twelid u fit-twelid ta' Ġesti nnifsu. Huwa biss wara li Ġesli ġie aċċettat u kien jiġi meqjum bħala Mulej, Sid, Iben ta' Alla, il- Messija … li bdew jiġu mfittxija aktar tard ukoll l-għeruq umani iegħu: it-twelid, il-familja, u -tfulija tiegħu. Minħabba li l-insara ta' dan -istage ma kinux jafu lil Ġesu jew lil dawk li għexu miegħu — aktarx lanqas l-ambjent u -lingwa li biha kien jitkellem —allura d-dettalji u r-referenzi kienu jittieħdu mill-Iskrittura, naturalment mit-Testment il-Qadim (li l-istudji juru li kienet fil-verżjoni tagħha bil- Grieg tas-LXX; allura fl-ilsien ant differenti mil-Lhudi li bih inkiteb it- Testment il- Qadim). Din l-għajn għal referenzi dwar Ġesti — moqrija u applikati b'hindsight — kienet meqjusa l-unika għajn żgura u awtorevoli, għax ir-referenzi l-oħra kienu meqjusa bħal dawk li bdew jiżdiedu fl-evanġelji u L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2012 $$ 43 Ir-rakkonti u l-kitbiet tat-TQ li kienu jintużaw fit-Testment il-Ġdid ukoll bdew jiġu riferuti għal Omm Ġesu. Paradossalment, il-Marjoloġija tat-Testment il-Qadim (jekk nistgħu nużaw din il-frażi) twieldet mit-Testment il-Ġdid. L-esperjenzi u r-riflessjonijiet fit-Testment il-Ġdid u wara, bdew jinqraw anke fid-dawl tat-Testment il-Qadim. Allura l-awtur ta' Mattew l-2 skopra r-referenza Marjana ta' Iżaija 4A ġe L-ARr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2012 7,14: 'Ara, ix-xebba ssir omm u jkollha iben'. Luqa jaqbad tipoloġija fil-'Bint Sijon', fl- għamara ta' Alla, l-Arka tal-Patt. Ġwanni jirreferi għall-mara tal-Ġenesi 3,15; 4,1, tipoloġija it-twettiq f'Marija. Il-figura ta' Marija f'dan it-tieni stage tiddawwal u tirrivela ruħha fid-dawl tal-Iben u tal- Iskrittura, fuq il-passi tan-nisa l-kbar (matrijarki) sterili li jsiru ommijiet bl-intervent ta' Alla: Sara (Ġen 18,9-15); Rakel (Ġen 30,l-22), omm Sansun (Mħ 13,2); Anna, omm Samwel (1 Sam 1,5). Marija tiżboq lil dawn kollha għax ma kinitx sterili imma verġni. L-insara tal-bidu u taż-żmien li qegħdin nitkellmu fuqu kellhom diġà idea ċara tal-Iben, Ġest, Messija, Salvatur, Iben David, Iben Alla. Il-familja tiegħu allura ma setgħetx ma tkunx denja tiegħu: il-'ġenituri' ma setgħux ma jkunux mir-razza rjali tas-slaten (Mt 1,20; Lq 1,27). L-Omm ta' Ġesu kellha wkoll mir-razza saċerdotali (Lq 1,5.36). Il-Messija, l-Iben ta' Alla, ma setax jitwieled bħall-bqija tal-bnedmin, imma bl-intervent dirett ta' Alla, qawwi u jista' kollox. Għalhekk Marija tistaqsi lill-anġlu Gabrijel: 'Kif ikun dan ladarba ma nagħrafx raġel' (jew kif insibu f'traduzzjonijiet oħra: 'Ladarba jiena verġni' … (issa li qed tgħidli li dak li se jitwieled minni se jkun Bin Alla u allura mhux frott l-imħabba ta' raġel u tiegħi)). Huwa dak li jafferma wkoll Mattew 1,18-20 u 1,25 li fihom huwa eskluż kull intervent ta' Ġużeppi fit-tnissil tal-Iben. Marija hija verġni, jikteb Luqa (1,27); 'ma nagħrafx', jiġifieri ma nistax nagħraf, raġel biex jitwieled minna t-tnejn Iben Alla (Lq 1,34). L-Iben se jitwieled bil-qawwa ta' l-Aktar Għoli u tal-Ispirtu s-Santu li jqaddes (Lq 1,35). Luqa jkompli jibni l-istampa ta' Marija (fid-dawl ta' min kellu jkun Ġesu, imma propjament min kien Ġest għall-insara tat-tieni ġenerazzjoni) billi jirreferi għat-tradizzjoni tat-Testment il-Qadim u intertestamentarja, profetika, saċerdotali u sapjenzjali (is- silenzju ta' Marija). 'Tfraħ, mimlija bil-grazzja' (fis-sens passiv), jgħidilha l-anġlu: billi jitrasferixxi għal Marija -istedina li l-Profeti Sofonija (3,14ff), Żakkarija (2,14-15; 9,9), Ġoel (2,21ff) kienu indirizzaw il Bint Sijon, simbolu tal- omunità eskatoloġika. hi l-omm tal-Iben ta' Alla, imma wkoll l-għamara ħajja ad-divinità nnifisha, ta' Alla nnifsu. Is-sħaba kollha dawl i kienet takkumpanja l-Poplu al-Esodu (ara Num 9,18.22; 1,6.20; 19,9; 34,5), u li aktar tard kien se jimla s-santwarju (Es 40,34-35), issa tinżel fuqha ('il- qawwa tal-Għoli tixħet id-dell agħha fuqek') u tittrasformaha f'tempju ħaj (Lq 1,35). Hi titlaq minn Nazaret lejn l-għoljiet ta' Ġuda bħalma l-Arka telgħet minn dar Għobed-edom lejn Ġerusalemm (ara 2 Sam 6,1-23). Kant ta' ferħ kbir jakkumpanja t-tlugħ tal-Arka lejn Ġerusalemm, briju ta' hena jilqa' l-wasla tal-omm tal-Mulej fid-dar ta' Eliżabetta (ara 2 Sam 62-11). It-twelid ta' Ġest jseħħ f'post ċkejken, imwarrab u tal-ebda importanza, imma huwa mdawwal minn kewkba, jgħid Mattew (2,2); immarkat minn dehra li tgħammex ta' anġli, jikteb Luqa (2,9). Dwar dan it- tifel li jitwieled jingħadu ħwejjeġ meraviljużi fuq l-għoljiet u l-widien tal-Lhudija (ara Lq 2,20). Ma jingħadx iżjed li hu l-mastrudaxxa ta' Nazaret, imma l-Kristu tal-glorja, li kulħadd jeħtieġlu jagħraf u jammira L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2012 $$ 45 fil-qawwa tiegħu. L-Omm hija l-ewwel waħda li tgawdi minnn din il-glorja tat-tifel. Ix-xwejjaħ Xmun jfakkarha fil-prezz (ix- xabla) ta' dan il-kobor, imma li ma ddallamx u ma ċċajparx id- dawl li kien se jkun għall-popli kollha. L-aħħar xena f'Luqa hija idillika — is-Sagra Familja, bil-qraba, f'pellegrinaġġ lejn Ġerusalemm — u profetika: Ġesti, wara tlett ijiem mitluf (bħat-tlett ijiem fil-qabar) jidher imdawwar b'ammirazzjoni kbira fid-'Dar tal-Missier, anzi ta' Missierul L-istess idea tat-tfulija ta' Ġesu tkompli fi Ġwanni, l-iktar fl-Evanġelju, aktar milli fl- Apokalissi: issa qegħdin fl-aħħar tal-ewwel seklu w.K. Marija tidher bħala persuna imma iktar bħala simbolu tal-komunità eskatoloġika, li ssir donna frame tal-ministeru pubbliku ta' Ġesui. Hija hi li tiftaħ is-serje ta' 'sinjali' li bihom Hu juri l-glorja tiegħu, u nistgħu ngħidu tagħlaqha wkoll. Ninnutaw, ngħidu aħna, li fir-rakkont tat- Tieġ ta' Kana, Marija tissemma, anzi hija mistiedna qabel Ġest nnifsu u d-dixxipli tiegħu: Mbagħad fit-tielet jum sar tieġ f'Kana tal-Galilija, u omm Ġesti kienet hemm. Ġest kien mistieden għat-tieġ hu wkoll flimkien mad-dixxipli tiegħu' (2,1-1). Hija Omm is-Salvatur; allura hi qrib tiegħu b'titlu antik ħafna, 'Mara', meħud mill-Ġenesi 3,15 (il-Mara li, ma' binha, tisħaq ras is-serp— traduzzjoni li daħlet ħafna iktar tard, għax propjament il-Lhudi tal-Ktieb tal-Ġenesi jgħid: 'Hu jisħaqlek rasek) jew minn 46 $ L-ARr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2012 Ġenesi 4,1 (fejn Eva tesklama: 'Għamilt bniedem mal-Mulej'). F'Kana kważi timbotta lill- Messija Binha biex jagħti bidu għall-manifestazzjoni tiegħu; fuq il-Kalvarju, hekk kif tasal 'is-siegħa' (f'Kana kien weġibha li s-siegħa tiegħu għadha ma waslitx) tiegħu (u tagħha), jiġifieri tal-missjoni tagħhom, hija tidher 'wieqfa ħdejn is-salib ta' Binha', biex miegħu taqsam fit-tbatija … u tkompli l-missjoni tagħha li twelled lil Binha fid-dinja, mhux iżjed bijoloġikament imma spiritwalment fid-dixxipli, rappreżentati fid-Dixxiplu li Ġest kien iħobb. Hija Eva l-Ġdida, l-omm tal-komunità li bdiet ħierġa għad-dawl u li fid-dixxiplu Ġwanni ssib il-prototip tagħha. Ġesu qiegħed imut fuq is-salib, qiegħed iġib għat-tmiem/ twettiq/perfezzjoni l-missjoni tiegħu, imma Hi wieqfa ħdejh biex taqsam miegħu t-tbatija u tiġbor il-frott tal-missjoni tiegħu. Il-Mara tal-Apokalissi titlef il-kontorni personali tal- mara, omm Ġest, imma tieħu fuqha iżjed il-missjoni tagħha. Tissejjaħ dejjem Mara u Omm għax hija mħarsa fir-rwol tagħha li tagħti t-twelid lil Ġesà, dak bħala ġisem ta' bniedem, imma issa iktar bħala Ġisem mistiku. Il-passaġġ minn Iżraċl tat-Testment il-Qadim għal Iżraċl il-Ġdid iseħħ fi Kristu, imma jidher li hu mmarkat mill-Mara Omm, li għandha fuq rasha t-Tnax-il Kewkba, it- Tnax-il Tribu. Hija tbati l-uġigħ tal-ħlas, taħrab lejn id-deżert bid-dragun warajha (il-prinċep ta' din id-dinja) u terġa' tidher rebbieħa wara l-prova terribbli. Kollox iseħħ minn qabel f'Marija; imma kollox jirrepeti ruħu fil-Knisja. B'din is-simbjożi bejn Marija u l-Knisja tagħlaq il-predikazzjoni Marjana tat- Testment il-Ġdid u tibda l-fażi post-testamentarja. Konklużjoni: il-kitbiet Apokrifi Barra l-Evanġelji u l-kitbiet l-oħra aċċettati mill-Knisja bħala kanoniċi, bħala ispirati, kien hemm kitbiet oħra, anke xi wħud imsejħin evanġelji, li ma ġewx milqugħa fil-kanoni tat-Testment il-Ġdid. Jidher mill-fatt biss li nkitbu dawn il-kitbiet li 'L-Evanġelji tat- Tfulija' (Mt l-2; Lq l-2) ma tqisux bħala biżżejjed għall- ġenerazzjonijiet tal-insara jew almenu għal xi gruppi Kristjani. Minħabba f'hekk inkitbu dawn il-kitbiet b'dettalji u referenzi li ma nsibuhomx fl-Evanġelji kanoniċi. Ewlenin fosthom: Il-Protoevanġelju ta' Ġakbu (3 seklu w.K.); L-evanġelju tal-Psewdo-Mattew u Il-Ktieb tat-Twelid ta' Marija (sekli 7-8). F'dan tal-aħħar anke t-tfulija ta' Marija hija rrakkuntata fid- dettall. Jissemmew l-ismijiet tal- ġenituri — Ġwakkin u Anna; il- konċepiment mirakuluż; l-irtirar fit-Tempju; l-affidament lil Ġużeppi (fejn anke jiġi mħassar iż-żwieġ), it-twelid tal-għaġeb ta' Marija. Hi kitba apoloġetika, miktuba biex tiddefendi l-verġinità perpetwa ta' Marija, l-appartenenza tagħha għad-Dar ta' David, il-maternità divina), aktar milli informattiva. L-awtur ifittex li juri l-misteru ta' Marija f'dawl misterjuż, flimkien ma' dak tal-Iben, billi jiżviluppa l-ftit referenzi kanoniċi fid-dawl ta' tradizzjonijiet kulturali Lhud, imma wkoll ta' fantasija u arti tal-awturi. It-tieni seklu donnu jinjora għal kollox il-figura ta' Marija, għalkemm kellu għad- dispożizzjoni l-għejun ta' informazzjoni li ssemmew s'issa: l-Evanġelji kanoniċi, ir-rakkonti tat-tfulija, l-Apokrifi. Kienet imbagħad il-Marjoloġija Patristika, ta' dawk li jissejħu Missirijiet il-Knisja li reġgħet qabdet il-figura ta' Marija, studjatha u pprietkatha u kitbet fuqha. Baqgħet sejra sal-Medjuevu, meta nkitbu l-isbaħ u l-itwal studji u trattati fuq Marija. Sal-lum il-figura ta' Marija baqgħet tingħata importanza speċjali, dejjem fid-dawl tal-missjoni u l-figura ta' Ġest. Barra t-testi Bibliċi klassiċi, bħal Ġenesi 3,15; Iżaija 7,14; Mikea 5,2, baqgħu jiżdiedu r-referenzi u l-prototip għal Marija fit- Testment il-Qadim: is-siġra taqbad bla ma tinħaraq (Es 3,2), il-ġnien magħluq tal-Għanja tal-Għanjiet, l-għajn issiġillata (Għanja 4,22), it-Tempju, l-Arka tal-Patt il-Ġdid, il-Kandelabru, il-personifikazzjonijiet tal- Għerf, il-figuri femminili bħal Ġuditta, Ester … kollha jidhru jħabbru l-persuna u jiddefinixxu l-missjoni ta' Marija. Il-Liturġija taqbad imbagħad dawn ir-riferimenti u tespandihom fl-innijiet, antifoni, talbiet u troparia tagħha. L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2012 $$ 47