IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ IL-GHAQDA SETT. DIĊEMBRU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 1963 IL-PAPA 1 hu l-Kap ta' Ommna l-Knisja Mqaddsa u bħala hekk jimxu warajh u jqisuh bħala missierhom il-miljuni ta' Kattoliċi mxer-7 rdin mad-dinja kollha. Imma l-lum il-personalità tal-Papa tinfirex fuq il-ġnus kollha u hi miżmuma bħala rahan ta' fejda u ta' ftehim fost il-bnedmin. Il-kelma tal-Papa tinstama' tidwi mhux anqas,minn ta' l-aqwa mexxejja tad-dinja, imma l-kelma tiegħu hi kelma ta' ħniena, ta' mogħdrija u ta' ħbiberija, kelma li tgħallem in-nies ta' kull naz- zjon jimxu bħal aħwa bejniethom, tfakkar id-dmirijiet ta' min jaħ- kem, tistieden għal ħidma sinċiera liċ-ċittadini u twissi 'l kulħadd biex iwettaq xogħlu u għamilu skond ma jridu l-ħaqq u s-sewwa. Billi l-Kap tal-Knisja ma għandux pretensjonijiet materjali u lan- qas ma jfittex li jqejjes il-qawwa ta' saltnatu ma' dik ta' potenzi oħra, in-Nazzjonijiet tad-dinja, Insara u m'humiex, igħoddu l-kelma tiegħu bħala kelma għaqlija, imqanqla biss mill-ħniena, mill-ħaqq u mix- xewqa għall-ġid u l-paċi. Għalkemm ħafna Gvernijiet għal raġunijiet politiċi jagħmlu ta' bil ruħhom li ma jimpurtahomx milli jgħid il- Papa, jekk wieħed jifli sewwa t-treġija tagħhom isib li ħafna mit- tajjeb li jagħmlu jkun imnebbah mill-kelma jew mill-fehma tal-Papa. Għalhekk il-kelma tal-Papa għandha influwenza kbira fil-kanċel- leriji tad-dinja u l-fehma tiegħu titqies bir-reqqa kollha mill-Ministerji ta' kull nazzjon. Il-lum il-popli qegħdin jintebhu li mhux l-armi u l-gwerer igħollu n-nazzjon u jġibuh 'il quddiem, iżda l-għaqal, il- ħidma siewja taċ-ċittadini, il-liġijiet soċjali u l-proġress fit-tagħlim jerfgħu poplu u jgħolluh 'il fuq fost il-għaqda tal-bnedmin. Biex iseħħ dan ma jinħteġux dittaturi jew demagogi jħambqu u jheddu, iżda bnedmin ġusti u ta' rieda tajba li jagħtu pariri ta' riżq u sliem, li jgħidu kliem li jmiss il-qalb u jxerrdu tagħlim li jidħol fil-moħħ bħal- ma jagħmel il-Kap tal-Knisja ta' Kristu. Għal għoxrin seklu s-Suċċessuri ta' San Pietru dejjem mexxew il-merħla tagħhom bil-għaqal, dejjem għallmu dak li hu sewwa u dej- jem żammew it-Twemmin bla mittiefes, dejjem ressqu l-fidili lejn it- 7A IL-MALTI triq tal-ġenna. Matul dawn is-sekli kollha l-Knisja ltaqgħet ma' tehd- did, tfixkil, għawġ u qerda, iżda hi qatt ma mejlet rasha quddiem il- ħażen u l-Kap tagħha qatt ma qabel ma' l-imgħawweġ. Ġrajja bħal dik tal-Knisja, li seħħet fil-medda ta' għoxrin seklu, ġrajja ta' rebħiet, ta' qima, ta' għożża u ta' tjieba, tixhed l-Id ta' l-Imgħallem Divin li jmexxiha mis-Sema. Il-Knisja bħala Omm Ħanina dejjem fittxet li tlaqqa' l-ħajja tal- fidili mal-ħtiġijiet taż-żminijiet, iżda bla ma qatt messet il-qofol tat- tagħlim u tat-twemmin tagħha, għax il-Knisja trid li wliedha ma jib- qgħux miġburin bejniethom qishom f'dawra tal-ħadid, imma tixtieq- hom joħorġu u jitħalltu mal-popli ħalli bil-għamil u bil-kelma jxerrdu fosthom it-tagħlim veru u jiġbduhom għal. ħdan il-Vigarju ta' Kristu. Din kienet il-fehma tal-Papa Ġwanni XXIII meta sejjaħ il-Kon- ċilju Ekumeniku Vatikan u din kienet il-ħidma tiegħu, ħidma li f'erba' snin qisha b'miraklu, ġibdet lejh l-ammirazzjoni, il-qima u l-ħbibe- rija ta' Kapijiet u tal-kotra, tal-għolja u taż-żgħar, bnedmin ta' kull ġens, Insara u m'humiex. Id-dinja kollha kienet tgħożż il-Papa Ġwanni U aħna l-Maltin għandna motiv nibqgħu niftakruh għax fost il-Papiet . kollha hu kien l-ewwel wieħed li kellimna bl-ilsien tagħna l-Malti fl- 1960 fl-okkażjoni tal-Festi Ċentinarji ta' San Pawl, u jixraq li fil- Furjana, fejn il-Maltin kienu miġburin meta semgħuh jitkellem bil- Malti, għallinqas tissemma triq jew pjazza għall-Papa Ġwanni XXII. Is-sejħa ta' Papa Gwanni tant instemgħet u tant dwiet fid-dinja u tant wieġbu għaliha l-ġnus, li nisslet bħal xejra għal ftehim li dehret bħal dawl jiddi fost id-dlamijiet ta' għira u mibegħda li jaħkmu d-dinja tal-lum. Papa Ġwanni, barra li mexxa bis-sedqa l-Knisja ta' Kristu, ħadem ukoll għall-ġid tal-bnedmin u. għal ftehim bejniethom; non solum ad Christi sponsae incrementum, sed etiam ad universae homi- num consortionis utilitatem. Għalhekk meta Ġwanni għalaq għajnejh u laħaq f'loku Pawlu VI, dan ma setax jonqos li jwiegħed bil-ħrara ta' qalbu kollha li' jissokta l-ħidma tal-mibki Papa ta' qablu. Il-Papa Pawlu għandu għerf, għaqal u ħila u fuq kollox ħeġġa biex imexxi d-dgħajsa ta' Pietru lejn il-port tal-barka u s-sliem. kif kien qiegħed imexxiha Ġwanni. Il-Konċilju Vatikan li baqa' sejjer fl-istħarriġ tiegħu taħt it-tmexxija tal-Papa l-ġdid, jinkiteb fl-istorja tal-Knisja bħala ġrajja ewlenija għax, bil-għajnuna t'Alla, inissel tiġdid ta' ħrara fost l-Insara u jqajjem tqanqila biex jingħaqdu flimkien u jinfirex it-Twemmin waħdieni fost il-ġnus tad-dinja.