SERQ MILL-KNISJA TA' LAMPEDUSA iL-Eremit li jissemma fi ġrajjiet il-gżira ta' Lampedusa, kien Franċiż, raħeb ta' l-Ordni ta' San Frangisk. Lil dan sib- nieh imsemmi aktar minn b'isem wieħed. L-isem tiegħu kien Ġann Klawdju Lazzarette. Oħrajn iġibuh b'Manweli Klawdju. U xiuħud bi Klement. Għall-bidu ta' l-1707 Patri Klawdju ġie lejn Malta. Kif kien hawn, ġabar xi flus minn għand il-Maltin. B'dawn il-flus li qala' ġiegħel li jagħmlulu Kalċi għall-Knisja ta' Lampedusa. Ix-xogħol tal-Kalċi sar mill-Imgħallem Toni Famoecelli, li dik il-ħabta kien wieħed mill-konslijiet tal-Arġentiera. Il-patena u l-Kalċi kienu tal-fidda; iżda s-sieq ta' dan kienet tar-ram. B'kollox ġie jkum mat-22 skud. Meta Patri Klawdju ta' x-xogħol lil-Famocelli, għarraf ukoll lil dan, li hu sejjer jibqa' jgħix ta' Eremit f'Lampedusa biex jieħu fisieb ta' dik il-Knisja. U qala' din is-setgħa, li jista' joqgħod f'dik il-Gżira, minn għand il-Papa u l-Ministri ta' l-Ordni. Patri Klawdju telaq minn Malta għal Lampedusa fl-1707. Miegħu Ħa l-Kalċi għall-Knisja ta' dik il-Gżira. Iżda wara xi żmien li qagħad hemm, Ħalla kollox warajh u telaq minn Lampedusa. B'hekk, dil-Gżira baqgħiet battala. Patri Klawdju dam imwarrab minn hemm għal bosta żmien. Meta l-kittieb Massa fl-1709 mar f'Lampedusa, ma sab lil Ħadd igħammar fiha. F'Ġunju tal-1708 xi xwieni ta' Malta marru f'Lampedusa. Wara xi jiem li damu hemm, fit-3 ta' Ġunju telqu mill-Gżira. Iżda waqt li x-xwieni kienu f'Limpedusa, naqas wieħed mis- suldati tal-frejgata San Ġużepp, jismu Ġakbu. Dan baqa' f'Lampedusa watidu, billi din kienet battala min-nies. Fiż-żmien li Galiano kien igħix waħdu, f'Lampedusa daħal bastiment Malti, tal-Padrun Dumink Zammit. Dan mar fil-Ożira biex itella' mill-baħar dak li seta' mill-merkanzija ta' ġifen Ingliż li kien għereq hemm. Jum fost l-oħrajn, wiefied mill-baħrin maltin, jismu Lwiġi Manweli, minn Birkirkara, flimkien ma' baħri ieħor għawdxi, niżlu l-art u marru f'naħa ftit imbegħda mill-knisja. Hemm, ġewwa gliar, raw xi ġarar li ġo fihom in-naħal kien jagħmel il-għasel. Lemlħu wkolt qoffa moħbija qalb il-ġebel. Daħlu fil- għar u resqu lejn il-ġebel biex jaraw sewwa x'hemm. Sabu li fil-qoffa kien hemm Kalċi mkebbeb u marbut ġo maktur ta' l-indjana. 'Dawn fiarsu biss lejh, bla ma missewhi b'idejhom. Kif kienu qrib il-ġarar tal-għasel, in-naħal wera li kien ser jaħbat għalihom. Għalhekk Ħasbu malajr biex ifittxu jitbiegħdu minn hemm. Waqt li kienu sejrin lejn ix-xatt, fl-inħawi li kienu, lemħu raġel ġej lejhom, ta' madwar it-30 sena, bl-ix- kubetta f'idu. Lil dan għarfuh li kien Ġakbu Galiano, dak is-suldat sqalli maħrub minn fuq ix-xwieni ta' Malta. Wara xi żmien Qaliano ġie lejn Malta. Billi dan kien fiarab mis-servizz ta' l-Ordni, qabduh u żammewh fil-ħabs tal kistlanija, sa: kemm jasal iż-żmien iressquh quddiem il-Qorti ħalli jwieġeb għal egħmilu. Waqt li kien f'dak il-ħabs, billi l-kalzrier lemħu jgħodd xi flus, ġieh il-ħisieb li Galiano seraq xi Ħaġa mill-Knisja ta' Lampedusa. Il-kaizrier mar malajr ħdejn Qaliano, bix-xiehda miegħu, u beda jfittxlu quddiem dawn. Fuqu sabulu Kalċi inkisser f'bosta bċejjeċ. Dawn kienu meħjuta mal-ħiżiem ta' fuq tal-qalziet. Bħadhomlu u tahom f'idejn il-Qorti. Meta l-Qorti ġabret ix-xiehda fuq il-biċċa ta' Galiano, imbeda l-process tiegħu. il-bċejjeċ tal-Kalċi ġew murija lil Toni Famocelli biex jara jagħrafx jekk kinux tal-Kalċi li kien għamel għall-Knisja ta' Lampedusa. Famocelli għaraf li l-Kalċi hu xogħol tiegħu; b'dan kollu, ma setax igħid sewwa għal min kien ħadmu, billi bħal dak il-Kalċi għamel bosta oħrajn. Iżda wieħed li kien jaħdem mal-arġentier. Famocelli, għaraf il-Kalċi. Dan qal li dawk il-bċejjeċ imkissra huma ta' dak il-Kalċi li l-imgħallem tiegħu kien ħadem għall-Knisja ta' Lampedusa. Fuq li ġie magħruf minn dak li ntqal mix-xiehda, il- Prokuratur Fiskal għaqqad tixlija lii Galiano. Dan ġie misli li seraq il-Kalċi li bih kienet issir il-quddiesa fil-Knisja ta' Lam- pedusa. Tarġa' dan, biex aktar ikun jista' jieħdu, bla ma jinqabad, kissru u għamlu bċejjeċ. Barra minn hekk, Gatiane ġie mixli wkoll li ħarab mis-servizz ta' l-Ordni, Oħal dawn il-fiwejjeġ, fit-13 ta' Lulju 1708, Galiano ġie imtella' quddiem l-Imħallef tal-Kriminal, biex iwieġeb għal dak kollu li għalih ġie mixli. Minn dak li Galiano qal, għall- mistoqsijiet li sarulu, ħadna dan li se'r ingħidu. Ġakbu Galiano kien minn Sirakusa Hawn Malta kien joqgħod il-Birgu, igħammar għand wielied bid-dverna, Daħal suldat fuq San Ġużepp, waħida mine-navi ta' l-Ordni, fix-xahar ta' Frar 1708. Ġie magbud minn l-Isbirri, dwar ħamest ijiem qabel ma tressaq quddiem il-Qorti. Sabuh fix-xatt tal-Belt, wara li kien għamel il-kurantina fil-Port ta' Marsamxett. Xi xahar u nofs qabel, in-navi li kien fuqha, flimkien ma bas- timenti oħira ta' l-Ordni, marret f'Lampedusa. il-Kaptan ħalla HI Galiano u suldati ofira jinżlu l-art, biex jalislu ħwejjiġhom. Wara l-liasil, Galiano daħal fil-maħtab u ragad. Meta stent- bafi, sab li l-bastimenti kienu telqu ininn Lampedusa. l'il-Ożira dam walidu dawra ta' xahar, Għammar dejjem fil-Knisja ta' Lampedusa. Fiż-żmien li dam hemm, ġera mal-QGżira u ra bosta xtieli ta' siġar tal-frott u l-ħxejjex, barra minn għadd kbir ta' fniek. Ra dawk il-ħwejjeġ li kienu tal-Madonna, Dawn kienu xama', ikel (biskott) u żejt. Fil-Gżira sab in-naħal, Dan kien ġewwa għar fil-ġnien. Ġo l-għar kien hemm erba' ġarar li fihom in-naħal jagħmel l-għasel. li-barra minn dal- ġnien, u ġewwa fiajt, sab tnell mimli bil-ġebel, Ried jaf xhemm fih. Kif neħħa xi ġebel, sab Kalċi mgeżwer f'xi karti, Meta ra xkien, ħalla l-Kalċi fejn sabu, Wara xi żmien da- filet Tartana Maltija. Qaliano staqsa lill-baħrin tagħha, jekk il-Knisja ta' Lampedusa kellhiex xi Kalċi. Iżda billi dawn kalulu li ma kellhiex, Ħaseb li il-Kalċi ma kienx ta' Lar- pedusa. Tarġa', l-aktar li emmen dil-biċċa, il-għaliex il-ħwejjeġ tal-Knisja kienu miżmuma għalihom ġewwa kaxxa ġdida, u maqfula bil-muftieħ. Fuk hekk, Galiano fa l-Kalċi fuqu. Waqt l-irqad, tqalleb, il-Kalċi ġie taħtu, u meta fil-għodu qam, sabu miksur fi- tliet biċċiet, Hu ssokta kissru biex aktar ikun jista' jżommu fuqu. Meta ġie Malta u fitt-xewlu, il-Kalċi sabuhulu biċċa f'borsa żgħiri qrib il-qofol tal-qalziet u biċċa fil-bwiet tiegħu. Dan ħadu għax ma kienx jaf li hu tal-Knisja ta' Lam- pedusa, l-aktar meta qalulu li dik il-Knisja ma kellhiex Kalċi. La mill-Gżira, l-anqas mill-Knisja, ma ħa ħwejjeġ oħra. It-tlieta irbgħajja li sabulu fuqu, tawhielu l-baħrin ta' dak il-bastiment li miegħu ġie lura lejn Malta. Għat-tweġib li Galiano ta' lill-Qorti, l-Imħallef tal-Kriminal widdbu biex jistqarr u jgħid is-sewwa. Galiano reġa' wieġeb, li ma kienx jaħiseb li l-Kalċi kien tal-Knisja. Li kien jaf ma kienx jiefidu. Galiano, wara l-istaħriġ li sarlu, ġie meħud mill- ġdid lejn il-ħabs. Il-Qorti qabbdet lil wieħed mill-Isbirri biex imur igħarraf lil Galiano u jagħtih iżżmien ħalli jhejji għad-difesa tiegħu. Biex jiddefendi lil Galiano, ġie mqabbad l-Avukat Balsani, li kien l-Avukat tal-fkar. Wara li saret id-difesa lil Galiano, din ġiet mogħtija bil- miktub lill-Qorti biex tinżamm mal-process. L-Imħallef tal- Kriminal għarbel u fela il-process, u sab li Galiano kien fiati ta' serq sagrilegu u fuq li Ħarab mis-servizz ta' l-Ordni. Għal dawn il-litijiet, Galiano wetiel li jiġi ffrustat fit toroq tal-Belt u wara jibqa' għal-10 snin jaqdef fuk ix-xwieni tal-Ordni bla ħlas, marbut minn siequ bil-katina mal-bank. tal-qdif, Fil-10 ta' Awwissu 1708, il-Qorti tat il-Kalċi, f'20 biċċa, lill-arġentier Toni Famocelli, biex jerġa' jagħmlu mill-ġdid għall-Eremit Manweli Kiawdju ta' Lampedusa. Ġużkt GATT