lEektiijież Każin Banda San Filep Ġabra ta' xi Laqmijiet Żebbuġin Daħla minn Philip Balzan Matul is-sena 2006 is-Sur Salvu Gatt għaddieli lista ta' laqmijiet ta' nies Żebbuġin li hu kien jaf. Dawn kien ħarbixhom meta għamel xi jiem f'qieħ ta' sodda ma jiflaħx. Kien ilu s-snin li wegħedni li jagħtihomli biex jidhru fil-ktieb tal-festa. Kellu jiġri li meta tagħhomli, fl-2006, ma kienx baqa' wisa' fl-edizzjoni tal-ktieb ta' dik is-sena u għalhekk ħallejthom għas-sena ta' wara. Ġara wkoll illi f'Ottubru 2006, fil-ktieb 'Haż-Żebbuġ: Storja, Memorja u Identità' mitbugħ mill-Kunsill Lokali, dehret lista ta' xi laqmijiet Żebbuġin miġburin minn Marv Agius. Meta rajtu ħsibt li ma kienx baqa' lok illi nġib il-lista ta' Gatt. Iżda meta qabbilt iż-żewġ listi u sibt li kien hemm għadd mhux żgħir ta' laqmijiet li kienu f'waħda imma mhux fl-oħra, bdilt il-ħsieb u ddeċidejt li kien aħjar li nġib lista sħiħa mibnija miż-żewġ listi magħqudin f'waħda, f'ordni alfabetika. B'hekk għandna lista akbar li tagħmilha aktar faċli għal min irid jużaha. Fil-lista ta' hawn taħt il-madwar 280 laqam li żdiedu jidhru b'tipa ħoxna. Il-kontributi ta' Gatt u ta' Agius huma t-tnejn sinifikanti. Jidher illi ż-żewġ listi ġew kompilati indipendentement minn xulxin, bl-entużjażmu ta' nies li jħobbu l-kultura ta' raħalna. Nirrikonoxxu dan il-kontribut u nirringrazjawhom. Biż-żewġ listi magħqudin għandna ġabra akbar u aħjar iżda ma jfissirx li hija sħieħa. Nista' nobsor li jonqosha. Il-laqmijiet kienu jaqdu ħtieġa soċjali — dik ta' identifikazzjoni ta' malajr. F'bosta rħula għadhom iservu għalhekk għax baqgħu jintużaw b'mod mifrux. Hekk ukoll ġara fl- agrikultura lokali. Il-parti l-kbira ħafna mil-laqmijiet jidentifikaw razza jew almenu familja. Iżda jeżistu wkoll ftit li jappartjenu għal individwi. Ta' l-ewwel ikunu magħrufin mill- kotra u allura huma aktar utli u għandhom ħajja twila. Tat-tieni jkunu jafuhom ċirku żgħir ta' qraba u ħbieb ta' l-individwu, għandhom użu limitat u aktarx imutu malajr għax rari jintirtu. Hemm aktar minn tip wieħed ta' laqam — skond b'liema skop ikun inħoloq. Il-biċċa l-kbira kellhom skop ta' identifikazzjoni biss u ġieli kien jieħu post l-isem uffiċjali. Dan kien jiġri l-aktar fir-raħal jew qalb il-komunita fejn jgħix l-individwu. Hemm min jaħseb li din setgħet kienet forma ta' reżiżtenza lill-awtoritajiet — l-aktar jekk dawn kienu ħakkiema barranin. Iżda uħud mil-laqmijiet jista' jkun li bdew bi ħsieb ta' sarkażmu, żufjett jew saħansitra żeblieħ waqt li oħrajn għall-kuntrarju, biex jagħtu ġieħ. Maż-żmien meta l-laqam jindera, aktarx li kien jitlef ħafna mill-effett ta' foħrija jew ta' tmaqdir li kellu fil-bidu u jiġi aċċettat mill-familja li tkun bdiet iġġorru trid jew ma tridx. Wara kollox li jkollok laqam kienet tfisser li inti magħruf u aċċettat mill-komunita li tgħix fiha. Għal xi żmien fis-sistema edukattiva tmexxiet l-idea illi l-laqam kien xi ħaġa mhix dinjituża u allura beda jkun mistmerr minn min kellu ftit aktar skola minn ħaddieħor. Tgħid kienet forma sottili ta' klassismu ('jien aħjar minnek għax ma nużax il-laqam'') 7 L-istess kien ġralhom d-djaletti li wara li għal żmien twil kienu mwarrba, issa għandna studjuża tal-Malti li qed jinkoraġġuna li nitkellmuhom għax huma parti mill-identità tagħna. Każin Banda San Filep Id-drawwa tal-laqam insibuha wkoll f'pajjiżi oħra. Hawn ukoll bħal f'Malta, il-laqam huwa xi ħaġa distinta minn titlu, nome-de-plume jew isem artistiku (bħalma jħobbu jagħżlu għalihom xi kantanti jew atturi). Hemm każi fejn il-laqam inbidel f'kunjom — u b'konsegwenza xi familji wirtu kunjomijiet dispreġġattivi. Fi Franza biex jirremedjaw għal din is-sitwazzjoni kienu waslu għamlu liġi li tippermetti lil min jibdel kunjomi jekk kien jidhirlu li kellu kunjom li jbaxxih, jimbarazzaħ jew iġiblu żeblieħ. Niġi lura għal-lista tagħna. Ngħidha kif inhi: huwa diffiċli ħafna jekk mhux impossibbli li lista bħal din tkun kompluta għal kollox. Laqmijiet jitwieldu u oħrajn imutu. Biex noqorbu lejn lista sħiħa irid ikun hemm il-kontribut ta' aktar nies illi meta jindunaw li huma jafu b'xi laqmijiet oħra li mhumiex fil-lista, javżawna bihom ħalli naġġornaw din il-lista. Ġabra alfabetika ta' laqmijiet ibbażata fuq xogħlijiet ta' Salvu Gatt u Marv Agius Laqam / Varjazzjoni A Ta'l- Abbati Tal- Bajla Ta' Benjamin Ta'— Abiel Tal- Bajtra Tal- Beqqija / Beqqi Ta' l- Abjad Ta'— Bakkarat Ta'— Beqquna Ta' l- Aħmar Tal- Bali Ta'— Bergħuda Ta' l- Alfarun Ta'— Baliel Ta'— Berrika/ Berrek Ta' l- Amante Tal- Balla Tal- Berru Ta' l- Ammorin Tal- Ballun Ta'— Bettejilli / Battejilli Ta' l- Arbi Tal- Balula Ta' l- Bezġuna Ta' l- Arċipriet Tal- Balzuni Ta'-— Beżżagħna Ta' l- Arena Tal-: Bambin Ta'— Bezzuna Ta' l- Argunest Tal-:— Bambinu Tal- Bibillu Ta' l- Ariebel Tal-:— Banana Ta'— Biċċaċuċ Ta' l- Armal Ta'— Bandulla Tal- Bieżel Ta' l- Armanot Tal- Banni Tal- Bieb Imkisser Ta' l- Artista Tal- Barżak Ta' l- Biġa Ta'— Attuqa Tal- Barbaġann Ta'— Bigħhielha Ta' l- Awġja Tal- Barrieri Tal- Bilbel Ta' l- Awċija Tal- Baruni Tal- Billiboj Ta' l- Awri Tal- Bassa Tal- Biżinikka Ta' l- Awrura Tal- Bassas Ta'— BlaSinna Ta' l- Azzarin Ta'— Bażżal-art Tal- Blisit Tal- Bażżu Tal- Bloqq/Bloqqu B Tal- Babaw Tal- Bażott Ta'— Bluta Ta' l- Babus Tal-:— Beċċ Tal-: Bobus Tal- Bagalji Ta' — Beġġeġ Ta' l- Boġel/ Buġel Tal- Baħri Tal- Bejli/ Bailev Ta' l- Bomber Tal- Baħu Tal-:— Belek Ta' l- Bombos Tal- Bajan Ta' l- Belt Tal-:— Bonċ Bajdu Ta' Bendu Ta' Bondin Ta' l- Tal- Ta' Ta' l- Ta' l- Ta' l- Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Taċ- Ta' Iċ- Taċ- Taċ- Ta' Taċ- Bongailas Boqqa Boqri Boqxa Bożin Bramel Britta Brons Bubbu Bubbu Bubun Buċċu Budew Buf Buġanni Buġieni Bullok Bumblu / Bomblu Bumbu Buna Bunnv Bunu Buqaru / Buquru Burżinu Burda Burdin Burdnar Burma Busa Busuf Buttar Butukifu Buxa Bużanju Bużu Buz Bwieraq Ċaċċis Ċaċundu Ċagħaqi Ċakkur Ċaku Ċampalinu Ċanċuli Taċ- Taċ- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Taċ- Taċ- Taċ- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Taċ- Taċ- Taċ- Ta' Ta' Taċ- Taċ- Taċ- Taċ- Taċ- Ta' Ta' Ta' Taċ- Ta' Taċ- Ta' Taċ- Ta' Taċ- Ta' Taċ- Ta' Taċ- Tas- Ta' Taċ- Taċ- Ta' Ċanċulin / Ċenċulin Ċangur Ċantar Ċappisa Ċaqqu Ċaqquwa Ċaruta Ċatt Ċatur Ċawla Ċawsarju Ċejlu Ċekċek Ċengerin Ċesarin Chief / Ċif Ċhivers Ċiċċ/ Ċieċ Ċiċċifenka Ċiċċinu / Ċiċinu Ċiċċulin Ċiċra Ċieċ Ċiequ Ċifot Ċikka Ċikkulutu Ċilia Ċilidru Ċilli Ċillilu Ċingi Ċinku Ċinkwini Ċipi Ċippitura Ċipress Ċirwilla Ċita Citv Ċmajra Ċmajs Ċnus Ċong Każin Banda San Filep aċ- a' Taċ- Taċ- Taċ- Ċonti Ċoqqa Ċoqqi Ċoqqu Ċraret Cuschieri Daddi Daddi Daddu Dajdi Dajnamo Dalmas Dante Datu Deguara Dekdek Derdell Dgħajsa Dido Dielja Dive Diżminu Dizudi Djamant Djuni Donki Dordel Dudi Dudu Dulfina Dulina Dumink Dun Tumas Dura Durga Duwi Faħal Faħam Faħma Fajjenza Każin Banda San Filep Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Il- Tal- Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Fajju Fanali Faner Fanu Fanuli Farċaħ Farfett Fargħa Farsons Faru Faruni Fassu Fast Fatma Fatut Faxxinu Fażolu Fedrek Felli Fellusa Felu Fenek Fenka Feqmi Fidiel Fidila Fidog Fikos Filippu Firra Firritu Fissa Fixxa Fjakk Fjuri Flaki Fliqi Flott Fra Fufa Fufru Fugina Fula Fulex Fulietu Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Il- Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Il- Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Fulistu Furban Furia Furjaniża Furkett Furnar Ġabus Ġaħġaħ Ġakbu Ġakk Ġakkinu Ġakopp Ġaninu / Ġannina Ġarnus Ġbejna Ġebbieda / Ġebbed Ġebli Ġekkettier Ġenju Ġenwiża Ġermaniż (a) Ġeru Ġewżi Ġgant Ġieġu Ġieni / Ġienu / Ġenju Ġiġa Ġiżironi / Ġiżirani Ġiżwit Ġilju Ġiljan Ġir Ġiraff Ġirbi Ġlormu Ġobon Ġojjiet Ġuħina Ġumu Ġunta Ġurdien Ġuwa Gaġeġ Għ Ta' Galdarun Gallina Gambin Gamillu Ganġatur Gandaretta Gandulla Gani Ganunu Gawdenz Gawza Gażiż / Geżież Geddumu Gejges Genċ / Genċu Genċu Gendus Gerfex / Gerfxita Germuda Gidi Grandu Granpun Grezz is-sewda Griek Għadmija Għali Għammiel Għarbi Għatru Għawdxija Għażli Għudu / Għewdu Ta' Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Il- Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' Ta' l- Ta' Ħabbata / Ħabbuta Ħabib Ħabla Ċikk Ħabsi Ħaddied Ħaffer Ħajbu Ħajġ Ħajta Ħalli f'rusi Hamija Hamra Ħanżira Ħanfura Ħanina Hanxarin(a) Ħarbat Hares Ħaruf Ħasana Ħasi Ħassa Ħassu Ħasun Ħatra Ħawħa Ħawli Ħawtiel Ħaxixu Ħelwa Ħija Kol Hixxu Ilma Żahar Imġarr Imgħażob Imgħaxxex Imgħobbi Imkisser Imqarqaċ Imqarruna Inbid Ta' l- Ta' Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Ingliż Inninni Innoċenz Intelza Isqof Iswed Ittirittu Kaċċatur Kagħkur Kakku Kaksi Kalċ Kalabardi Kalabusi Kaldarun / Kardarun Kallu Kallus Kampuna Kamu Kanġatur Kanni Kanniżju Kanusu Kappillan Kapri Kaputa Karatu Karawettu Kardona Karpju Karpzu Kartabus Kascun / Kaskun Katambu / Katanbu Kaxxa Kebbes Keċċa l-ommu Każin Banda San Filep Kejli Kejlija Kelinu Kelisi / Kelies Kerrejja Kexxettier Kiċċieda / Kuċċieda Kiela Kiesaħ Kikki / Kikka Kikkra Kina Kun Imfaħħar Kusufier Kunsulut Kunzuwa Kure / Kore Kurubin Kustanz Kwejsu Laċċman Labra / Labru Lagħabhom Laħlaħ Lajs / Lajsa Lanċa Landier Każin Banda San Filep Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' M Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Lapiru Larmanot Larunġu Latru / Lattru Lavakka Lazzru Lekkuku Leqqet Lewżija / Lewżu Lewtu / Lewdu Liberut Limbu Linfaċċ Liża Ljone Lożi Luċens Lullu Luminata Lunu Lunzjat Luret tal-mogħoż Lussu Lużat / Liżard Lużur Maċiċa / Maġiġ Maġiċ Magħżula Majjistra Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Maksar Mambar Manċ Mandolin Mans Marċell Marċoqqa Maresko Mari ż-żgħira Marikarm Mariroż Marker Markiż Marmara Marnaġġa Marozz Marsaxlokk Martin Masu Matarazz Matildi Matti Maws Maxlakk(a) Maxrum Maxxutu Mażżu Melħa Melliħija Menġeq Menqa Mesmerun Mestek Mexmex Midland Mija Mina Mislem Misrum Mnieħru Mokħriet Mogħdi / Modi Mogħdija Mogqrus Muċċu Tan- Tan- Ta' Tan- Ta' Ta' Tan- Ta' Tan- Ta' Tan- Tan- Ta' Tan- Ta' Tan- Ta' Mugrin Mugru Mummu Mumur Mundu Munfuħa Muni Murisa Mustija Mutu Mużew Nabbu Najbek Nann Nanna Nannabus Nanniet Naqqarula Naqqax Naqra Naqriet Naqrita Nar Nard Natul Nawsu Nawwar Naxxuri Ndjuni Nejna Nekejjek Nekus Nemlu Nemusa Nennes Neqneq Newsa Niċċu Ninnu Nobbru Nofsens Noj Noll Noni / Nonija Ta' Ta' Tan- Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Nuħħala Nukex Nuża Paċikk Paċikk Padi Pajju Pajsu Palales Papa Pappawiġ Paradajs / Paradisi Paranku Parsuttu Pasti Patakku Patakku Pataw Patist / Petest Patla Patpitu Patri Patrun Patuna Patuna Patuta Pawla Paxxulin Peħ Pejxa Pekinder Pele Penza Perċinobis Perelli Periklu Pesina Pesperellu Pesperellu Pespes Pespus Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Ta' Peswella Petiti Pexx Pezu Pezz Pilastru Pillipaj Pillitru Pinellu Pinnuni Pinożi Pinokkju Pipa Pipru Piskjanu Piskupija Pissiperla Piti Pitiel Pittu Pitutu Piżatur Piżella Pizu Plajs Plattu Plentija Pomp Prim Psiepsu Pudil Pudina Pullupie Pum Puni Punis Pura Pusi Pusunu Putri Putrulju Putruzzu Puzzu Puzzulutu Każin Banda San Filep Qaddis(a) Qajżu Qajjuna Qali / Qeli Qallalu Qamar Qanfud Qasba Qastna Qattus Qbejla Qelza Qerċem Qerrieda Qinċa Qrieq Qrusa Qulla Qunda Qurmija Qużmun Qużu / Quż Qwieleb Rajsu Rambuba Rambubita Rampil Randa / Randu / Randi Ras il-Bagħal Rasoj / Rasaj Ratinu Reġin Remelis Rieġnu Rieqed Każin Banda San Filep S Tas- Ta' Tas- Ta' Tas- Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Ta' Tas- Tas- Tas- Tas- Ta' Ta' Ta' Ta' Tas- Tas- Tas- Tas- Ta' Ta' Tas- Tas- Ta' Ta' Tas- Tas- Ta' Tas- Tas- Ta' Tas- Ta' Tas- Ta' l- Ta' Rumiċella Rużann / Rożann Saħħar Sabaħuna Sakristan Saliba Salvaġġ San Ġużepp San Pawl Santu Santur Sapuna Sardina Sej Serduq Serkin Sesu Sewda Sfimdi Sfinġi Sħuna Siġar Siġep Sieħeb Siegħ Siequ Tibna Siequ Tibna Sigarr / Sigarri Sigret Sika Sikspens Sikutin Sillatu Sillu Simbel Simillu Sinjur Sinjura Sisi Iskarpan Skeleċċ Ta' Ta' Ta' Ta' Tas- Ta' Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' l- Ta' Ta' Ta' l- Ta' Ta' l- Ta' l- Ta' Tas- Ta' Ta' Tas- Tas- Ta' Tas- Ta' l- Ta' l- Ta' Ta' Tat- Tat- Ta' Ta' Ta' Tat- Tat- Tat- Ta' Tat- Skud Skutu / Skuta / Skuti Slaċes Slika Sold u nofs Sormu iSkoċċ S.Klabb Ispakku iSpakxin / Ispakxen Ispettur Spider Spika iSpiker Spuka iSpus iStuwed Stella Subani Sufu Sullutuwa Super Suppu Surmast Susu iSpus Istilla Taċċa Tajjeb Tazzi Telgħa / Talgħa Temprinu Temtumi Tereż ta' Ġakbu Termija Terreni Tetu Tewmija Tewmita Tiċċa Tiguna Tikka Titi Titot Tixxu Tjur Tlequlu / Telaqulu Tobi Tomloj Ton Toqbi / Toqbija Torċa Traġedja Trajbu Trajnek Trajnek Trenta Trub Truna Trup Tuba Tuffieħa Tullu Tumbla Tumpunu Turi Turment Tuta Twajjeb Twapet Twila Valent Vanġelist Vanġiel Vapur Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tal- Tal- Tal- Ta' Ta' Ta' Tal- Tal- Ta' Tax- Ta' Tax- Tax- Ta' Ta' Tax- Tax- Tax- Tax- Tax- Tax- Ta' Ta' Ta' Vestru / Vestra Vinċenti Wajt Wannu Warda Webbes Wenza Wenzula Weqqu Werżieq Werwer Weswes Wi/Wee Wiżna Wiżu Wiċċ il-Burma Widna Wirdiena Wiskes Wistina Xama / Xemgħa Xandru Xaqq il-Mejda Xatba Xbieki Xejka Xelin Xeriff Xewka Xiber Xiħa Xigun Tax- Ta' Tax- Ta' Tax- Ta' Ta' Tax- Tax- Ta' Tax- Tax- Tax- Ta' Tax- Tax- Ta' Ta' Taż- Taż- Ta' Taż- Taż- Taż- Taż- Taż- Ta' Ta' Ta' Taż- Ta' Ta' Taż- Ta' Ta' Ta' Ta' Taż- Xugi Xumajker Xummiema Xuxana Xwieki Żażu Żabbett Żabdi Żajbar Żakkew / Żekkew Żambarett Żamboqq Żambu Żambura Żangura Żaqqu Bajda Żaru Żbuba Żebbuġi Żebejtu Żejżuttu Żejt Żejża Żelleġ Żerli Żgarina Żgendu Żibġi / Żibġija Każin Banda San Filep Żiemel Żikku Żindier Żirbi Żnajs Żoqdi Żogri Żralu Żronċ Żubbaġġ / Żubbaċċ Żubbajra / Żubbajrita Żugrugu Żullita Żunżan Żura Żurrieqi Żuż Żwejt Żwiet Zezza / Zezzu Żgerlinu / Żgerrinu Zieki Zizzuldi / Zuzzuldi Zrutta / Żrutta Ir-Radju tal-Komunità, Każin Banda San Filep