LUKARDA U L-GĦADD TAN-NIES TAL 1931 —Jien; biex inservik. — Hawn il-karta taċ-ċensiment. —Jien ma għaħdix bżonn ta' karti. —Huwa m'hux kif trid. Inħallibielek biex timliha. —X'nimla, papasek7 Biex ġej dal-għodu 7 —Jekk ma tafx tikteb nimlibielek jien. Atini fejn inpoġġi għax għandi xi mitejn karta oħra x'inqassam. —iva għidli sewwa xi trid 7 min bagħttek sid il-kera $ —U din ħaġa tal-Gvern—Iċ-ċensiment. Ara li kull ma nsaqsik twiġibni sewwa għax għal kull kelma b'oħra tista' teħel nofs lira. Mela għidli—Kemm il-kamra għandek fid-dar7 —Dan li tara l-wisa' kollu li għandi. Xi ħisibtha dari, il- , palazz ta' Kannirju7 U int, nagħmilha tal-belha, x'jippurtak x'wisa' għandi 2 —Għax irrid inniżżlu fdil-karta, u ttelliflix żmien. Int jismek Lukarda Grima hux 7 —Btenna la għandi ngħid kollox kif inhu, jien loprament m'hux Lukarda jisimni, igħajtuli hekk, imma parrinti Luitgarda semmietni. Ħa' nurik il-fidi tal-Magħmudija, m'ilux li rfajtha… stenna… —U ħallik mill-fidi, ma rridx nara xejn, u elilisni għax imgħaġġel. —Ara ħa, jekk ma temminx. Għax parrinti kienet sinjura kbira, taqra l-ġurnata kollha, lil ommi qaltilha ''jekk lit-tarbija tagħtiha ismi nħallilek par imsielet tad-deheb u ċintill' U ħallithomli taf… Kemm int bla paċenzja, għedtlek is-sewwa għax ma rridx, kif għeddittni, neħel xi nofs lira. —Dan kollu telf ta' żmien għalija—Lukarda sejjer nikteb. —Ikteb li trid, ħsieb ruħek, jien wissejtek u l-pinna f'idejk. —Kemm-il-sena għandek 7 —Dan ukoll trid taff għandi kemm għandi, m'hux affari tiegħek jew tal-Gvern, kemm ingħodd. —Ser nikteb sittin, għad li żgur għandek iżjed—Ħalli nara l-fidi tal-magħmudija l —int ma għedtx li ma jimpurtakx mill-fidi 2 mela tara xejn—Għalaqt l-erbgħin, sa hawn ingħidlek—Ara li ma tniżżilx sittin għax tavvilini mal-ġirien u ttelliffi ħobżi. Min iqabbadni naqdik jekk tgħidilhom li jien imdaħħla fiż-żmien 7 —Fejn sejra b'rasek7: Din ħaġa sigrieta, ħadd ma jkun jaf xi ktibt. —Mela ikteb li ngħid jien… ara xi bniedem dan l —Int ħalli f'idejja—Int il-kap tad-dàr hux'7 Xebba 7 —Armla, jaħasra, u la raġel u la tfal; żewġi miet bil-korla erbgħin sena ilu, imma jien dejjem għext bl-unur. —Mela waħidek qegħda 2 —Dan ukoll trid 2. tridx taf x'kilt il-bieraħ ukoll —Eħlisni, tridx, u wieġeb għall-mistogsijiet tiegħi. — Twelidt Balzunetta, wara San Kalċidonju. —Nazzjonalità Ngliża, hux $ —Ingliża7 Missieri u ommi kienu Maltin minn Bormla. Wiċċ ta' ngliża gliandi, mela għajnejk bis-suprissat dal-għodu Stajt kont ingliża madankollu għax darba għiarrsuni ma' ka- pural tas-sappers ta' ħada l-Kabuċċini, imma ż-żwieġ ma seħħx. —Bkola, nistħajjel ma tmurx. —Ġiġ li mort l-iskola għax parrinti riditni nitgħallem imma d-Duttrina biss għallmuni u mbagħad ħriġt. —X' tagħmel 2 —LI jiġi għal idejja. —Din m'hix risposta—Ħassiela, ħajjata, modista 7 —Ħajjata tal- għenienel kont u qlajt flus kemm ridt, imma l-lum min jilbes kappell ta' xelin ma jħiejtx għonnella ta' żewġ liri. U għajnejja ma jatunix aktar. Il-lum għal xi qadja bqajt, —Mela nikteb, ''qaddejja'. —Aħjar. U għid li naqdi l-alijar nies u jafdawni b'għajnej- hom magħluqa, għax mnara tar- ruħ. Tridx insemmilek in-nies li jdaħħluni f'darhom 7 —Là, Le… fejn taħdem 7 —La naqdi naħdem fejn jibagħituni. Il-bieraħ mort il-Birgu u nżilt sal-Karkara, il-bieraħtlura wasalt sa Ħar-Qormi. Lili tanidlix fejn nafidem. Niġri ma' Malta kollha, avvolja għajjartni xiħa —Tajjeb, ser nikteb li l-post fejn taħdem m'hux fiss. Il-pinna m'hix f'idejk 7 —Biex taf titħadded 7 ux bil-Malti kellimtek 7 Jew trid tgħid li għandi lsieni twi — Le irrid infisser ruħi; taf titħadded b'xi lsien ieħor barra mil-Malti. Bl-ingliż jew bit- -taljan, ingħidu aħna 7 —Xi kelma, ħażin, ħażin nitkellem. Din it-taljana ta' ma' ġenbi sikwit tpaċpaċ miegħi: ''Lukarda kumpramu favetta ''Kjusu sinjura' u sejrin dejjem: Bl-ingliż7 anqas irrid niftakar. Mal- kapural kont sejra ħarir. ''Mi plenti lav ju,' ''good najt Ġak,' u ftehemna dejjem. —Biż-żejjed. —Hawn qbattni. —Ħa żomma l-karta, nhar it-Tnejn ingħaddi għaliha. Tħallix min jikteb ħadd fiha. —Mita ħareġ, Lukarda baqgħet tħares lejh bil-gozz karti tafit aptu sa ma dar il-kantuniera. 'Dal-ġuvni nafu,' qalet bejna u bejn ruħha. ''Kemm-il-darba rajtu nieżel lejn il-Barrakka l-qadima b'kelb tal-kaċċa marbut b'lazz aħmar tal-inkwatri, mur atiseh x'kien xogħlu l Idur bil-kelb u mita -jixba' jistiħes man- nies u jitkixxef xi jsir f'darhom. Qalli bagħtu l-Gvern u għal- hekk nistħajjel li jħallsu. Din ġdida, nies imħallsin biex jistħarrġu l-poplu, għalhekk il-Gvern ma għandux flusi Il-lejla stess naqta' l-kurżità x'inhi dil-biċċa. Nistaqsi lil Ġużċ tal- groser li dejjem jaqra l-gazzetti; b'liema dritt jiġi bniedem 'fuqek u jrid jaf kemm-il-sena għandek u x'tagħmel. Forsi wara din il-Gvern joħroġli x-xahar. M'hux li kieni. Xi ħaġa għand- hom f'rashom dan-nies. Iġri nara lil Ġużġ. Sabili huwa s-sema x'ħin kollu kaħlani U mimli bil-kwiekeb iħares dafiqan ; Sabili huwa l-qamar x'ħin b'dawlu bajdani Tellex u jiddi, mill-għoli, ferħan. X'ferħ tnissel ġo fina tar-riħ ħelwa l-fewġa, Hekk kif mellisija bewsitha tmur tħoll ; U ġmielha turina fil-qamar il-mewġa, Hekk kif ferriħija tmur tgħannaq l-iskoll. 'Ma x'tiswa għalija dis-saltna tal-ħlewwa, X'qatt tiswa din l-hena l'għamilli l-Ħallieq, Jekk jiena fid-dwejjaq, fin-niket u d-dnewwa Ngħix ħiemed, waħdini, fil-biki w l-ilfieq 7 Jekk aħna weħidna le nkunu flimkien, Għalxejn bi sbuħitu jdawwarni l-ħolqieni