Metal miet Erodi x-Xiħ, l-artijiet fejn Kien jaħkem inqasmu bejn tliet uliedu. Lill-Arkelaw ,ingħatawlu l-Lhudija, is- Samarija u 'l-Idumija; lill-Antipa, ħu Arkelaw. mill-missier u mill-omm, in- 'għatawlu l-Galilija 'u l-Perija. U lil Filippu, ' ħuhom: mill-missier biss, in- , għataw il-bqija ta' a' fuq tal-Palestina. . kellrhu, u dam:-jaħkem. żmien twil. Imma iill-Arkelaw il-Lhud ma, kienux jaħmluħ. : Kemm il-darba xlewh lill- Imperatur ta' Ruma, sakemm fl-aħħar, fis-sena 6 Wara Kristu (meta l-Bambin kellu. minn: tmienja' sa għaxar snin), sama' minnhom u neħħihulhom u għa- mel l-artijiet tiegħu: Provinċja Rumana u qiegħed fuqha Ħakem Ruman: kem ftit snin sċwwa, imma darba mar Ruma u qagħad' hemmhekk għand wieħed ieħor minn ħutu (għax' Erodi ma kellux ftit ulied; għad-li qatel minn- him kemm il-wieħed), jismu Erodi wkoll: .Dan kellu b'mara tiegħu: lil Erodija, li kienet bint ħuh Aristoblu' bih Erodi x-Xiħ, li kien miet 'maqtil minn. missieru. Meta kien Ruma; Anti- pa' għamel ħabib wisq. mal-mara 'ta' ħuh u ħajjarha —-titlaq lil: żewġha 'u tmur miegħu l-Galilija. 'Din. riedet tagħmel hekk, imma qabel kellu jagħ- ' tiha l-kelma li-jtellaq lill-mara. li kellu, Ftiehmu, hekk u Antipa raġa' lein il-Galilija bla dewmien. — — Il-mara :ta': Antipa: semgħet… x'kien għal għand: missierha. U Erodija; telqet minn Ruma għal għand Antipa, u ħadet lil binta żgħira, kif kien il-ftehim. MEMBMI Tar SAN ĠWANN — IL- GĦAMMIEDI 9 '(29 ta' ve) l-artijiet, in-naħa' Bi kien raġel tatinb) u ħadd : ma; li. kienet. bint is-Sultan ta' l-Għarab. ' ġej; u bla: ma qagħdet tistenna ħarbet ''Dak. iż-żmien; a iiegħed Bedat it-tewba San. Ġwann: il-Għammiedi, u rl-nies ħadu jgemgmu għal dan l-għemil ħażin ta' Antipa. U. billi San Ġwann kien meqjum ħafna min-nies tal-Pales- tina, saħansitra minn Antipa wkoll, għamel kemm sata' biex: isewwi l eħsara billi wissa ħafna drabi. lil-Antipa jib- għat lil Erodija mill-ġdid Ruma għand żewġha, għax hi kellha raġel, u hu kellu mara, għal hekk ma' setgħux $ ikunu ta' xulxin. € d Billi San Ġstiu, kellu ħi kbira xi fost in-nies, Antipa baża' minnu. Għal- ji ż hekk; sakemm jaħsibha sewwa x'għan- du jagħmel; bagħat qabad - lil 'San Ġwann u żammu magħluq: ġewwa kas- tell-kbir,' jismu. Makero, 1i kien fuq: ġe- i: bel għoli fuq ir-riħ tal-Baħar il-Mejjet, jAntipa, li kellu l-Galilifa, dam. jaħ-' biex ma joqgħodx jinbxu bil-kliem; an- qas jewilla o xi tixwixa qalb i ix-xagħab… i Erodija kienet għal qalbha ma' Antipa; għal hekk ma kellhiex slie- ma. sakemm Ġwanni l-Għammiedi ba- qa'' ħaj: --Teħidieki (miti-jaf għada £ pitgħada Antipa jismax minnu :u' jibż. , għatni: Ruma, u l-ailà Tuħi f'għakkkux kbir Darba waħda, imma i ġiethà, x-XOqi ja. f'moxtha. 'Antipa' kellu 'stedina u ftaż ħar mta' ħbiebu kemm' kienet tàf tiżfen bint il-mara li kellu, għad li-kienet għ ji dħa' ta' ftit snin.s 'Talbuh ġibha; ħalli iarawba.'.-Ġiet; u. żifnet. T kie giren ħallaliba ki EŻ a suddiem, kull. ħadd u iċali at xi trid taż-żifna li. żfint. ħaħintil Kull ma' tgħidli nagħtihulek; ' ekk trid tiofs 57 l-artijiet ukoll f li għandi, nagħtihomlok It-tifla kienet żgħira u ma kenitx taf x'taqbad titolbu. Għal hekk marret ħada ommha u staqsietha. x'kellha tit- lob: Dik qaltilha: ''Titolbux artijiet, anqas deheb u ġawhar. Taf x'għan- dek titolbuż: Ras Ġwanni l-Għammie- di, dak ir-raġel li qiegħed ġewwa s-si- ' ġen tagħna, hawn taħtl'' ' Antipa ndehex meta t-tifla qaltlu x'riedet. Imma kellu jżomm kelmtu biex ma joħroġx ta' tfal quddiem il- ħbieb. Bagħat jaqta' ras San Ġwann u taha lit-tifla u t-tifla tagħtha lil om- mha.' Hekk temm ħajtu l-akbar qaddis tal- Għaqda' l-Qadima, ħtija tal-mibgħeda ta' mara, talli kien iwissi lil Antipa biex ma jibqax jgħix magħha fid-dnub, b'turija ħażina tal-għammara ta' dawk l-artijiet. Imma Antipa wara dan ma damx wisq ma kien imgħaddeb, kif kien jix- raqlu tas-sew. U l-ħtija reġgħet kienet Erodija. Mela, l-artijiet ta' Antipa u ta' Areta, Sultan il-Għarab, missier il-mara. tie- għu ta' bil-ħaqq, kienu jmissu ma' xul- xin. Darba n-nies tagħhom kellhom xi jgħidu: fuq il-ħtut, jew fruntieri, taż- żewġ artijiet. Saret taqbida kbira bej- niethom u Areta rabaħ, u n-nies ta' Antipa kellhom jerġgħu lura b'telf kbir: : Antipa; bagħat. jgħid lill-Impera- tur Tiberju x'kien ġara, u talbu jgħinu: ' Tiberju bagħat jgħid lil Vitellju, Legat tas-Surijà, biex jaħbat għal Areta, jaħ: kmu, u jieħdu Ruma miegħu, mejjet jew ħaj. Issa Vitellju kien jobgħodu lil Antipa, għal hekk iddawwar kemm sata' ma mar jagħtih il-għajnuna, biex kieku tilħaq tinqala' xi ħaġa u ma jmur xejn. U hekk ġaral Għax meta Vitellju kien wasal Ġerusalemm bit-taj- fa tiegħu, waslet l-aħbar li Tiberju kien miet. Dan kien fis-17 ta' Marzu tas- sena W.K. 37. U hekk lil Areta, sul- ' tan tal-Għarab, ma kellmu ħadd. Imma dan ma kienx biżżejjed. ' An- tipa kien għadu ma hux imgħaddeb kif kien: jistħoqq. Wara Tiberju laħaq Imperatur Kali- gla, li kien ħabib ħafna ta' wieħed ieħor minn ulied Erodi x-Xiħ, jismu Agrippa, ħu Antipa. Agrippa kien fqir u midjun, imma Kaligla malli laħaq (sena W.K. 38) mhux talli ħelsu minn dejnu kollu, talli għamlu sultan u tah artijiet, imissu ma' ta' ħuh Antipa. Issa Antipa kien Tetrarka, m'hux Sultan. Għal hekk Erodija malli sem- għet bix-xorti li messet lil Agrippa, taha: ferħ ta' ġenn. Bdiet issus wara Antipa biex imur Ruma u jitlob lill- Imperatur biex lilu wkoll jagħtih l-isem u s-setgħa ta' sultan. Dan għall-ew- wel ma riedx imur, imma għid il-lum, għid għada, fl-aħħar ġebitu fejn reditu. Antipa mar Ruma u ħa lil Erodija mie- għu. Agrippa xamm x'kien ġej, u bil- li kien jaf xi ħaġa fuq ħuh Antipa, bagħat malajr Ruma wieħed mill-ħbieb tiegħu, u xlieh xilja bil-kif. Antipa ma għarafx jinqala' mit-tab- xa. Għal hekk Kaligla għaddieh b'ħa- ti,u' bagħtu minfi f'Lijon, fi Franza, u tagħa l-artijiet tiegħu lil Agrippa wkoll. Dan ġara ħabta tas-sena W.K. 40. Hekk kien it-tmiem ta' San Ġwann il-Għammiedi,-u hekk dawk li kienu ħatja ta' qtilu, sfaw imħallsin. FRA Enija, O.F.M,