Tagħrif Il-patrijiet Franġiskani f'Malta, kemm jekk huma tal-Ordni Minuri, Kapuċċini jew Konventwali, dejjem għandek is- sibilhom xbihat, statwi jew pittura ta' Sant'Antnin ta' Padova. Mhux biss, imma hemm ukoll knejjes dedikati għalih bħalma huma dawk. ta' Għajnsielem u ta' Għajn Dwieli u, għalkemm dedikata lil San Franġisk dik ta' Birkirkara li hi aktar magħrufa bħala ta' Sant' Antnin inkluż il-każin tal-Banda tagħha. Għadd kbir ta' individwi kienu msemmijin għalih sa minn żminijiet imbiegħeda u ismu għadu popolari sal-lum u għadd ġmielu ta' familji Maltin għadhom jgħożżu xbihat tal-qaddis fi djarhom. Ħafna huma dawk li jemmnu li meta jitilfu xi ħaġa għandhom jitolbu lilu biex isibhielhom jew jitolbu quddiem ix-xbiha tiegħu f'xi gwaj ieħor serju personali jew ukoll nazzjonali. Jissemma' wieħed raġel żmien l-1790, li tant ried li jaqla' grazzja bl-interċessjoni ta' Sant' Antnin li beda jċanfar l-istatwetta li kellu għax deherlu li ma semgħux. Xi ħadd kżah li beda jidgħi u kellu jidher quddiem l-Inkwiżitur biex jindem. Ċerti individwi li jkunu sodisfatti bir-riżultat tat-talb tagħhom lil Sant'Antnin jqassmu xi santi tiegħu bħala ringrazzjament u tixrid tad- devozzjoni lejh. Oħrajn kemm-il darba jippubblikaw talba f'xi gazzetta bil-Malti jew bl-Ingliż; eżempju ta' talba bħal din tkun: Unfailing Praver to St. Anthonv (Talba lil Sant' Antnin li ma tfallix). Kienet ukoll drawwa lli. lit-tfal iwaħħlulhom ma' ħwejjiġhom minn taħt, borża ċkejkna ħafna taċ-ċraret, bosta drabi rrakkmata b'xi simbolu devot, li fiha kienu jqiegħedulhom xi domni, u fosthom waħda ta' Sant'Antnin bħala protettur tat-tfal. SANT'ANTNIN FL-ISTORJA U D-DRAWWIET TAGĦNA Kien hemm min ikompli jżomm din il- borża domni ukoll meta jikber. Mill-Istorja ta' Malta Il-Gran Mastru de Vilhena kien jismu Antonio Emanuel u kellu devozzjoni kbira lejn Sant'Antnin ta' Padova. Għalkemm aħna nassoċjaw dan il- qaddis Franġiskan ma' Padova, tabilħaqq li twieled fil-Lusitan- ja, jiġifieri fil-Portugall, fil-belt ta' Lisbona, — fl-1191 bl-isem. ta Ferdinandu. Għall-ewwel: daħal Agostinjan imma wara ssieħeb mal- Franġiskani u, wara li dar diversi pajjiżi u postijiet, spiċċa f'Padova. Billi De Vilhena twieled ukoll fil-Portugall, kienu tawh l-isem ta' Antonio u baqa' devot ta' dan il-qaddis ħajtu kollha. Id-devozzjoni lejn Sant'Antnin kienet ġa mifruxa sewwa fil-gżejjer tagħna fi żmien dan il-Gran Mastru. De Vilhena għamel żjara f'Għawdex fl-1724 u hemm għamel mezz li jinviżtà lill-Franġiskani Konventwali. L-Għawdxin ta' sikwit kienu jħallu xi flus jew proprjetà biex issir il-festa jew jinxtgħel il-lampier quddiem ix- xbiha tiegħu u baqgħu jagħmlu hekk ukoll sa bejn iż-żewġ gwerer dinjin kif jixhdu, fost oħrajn, dokumenti tal- 1912 u 1914. Il-Gżira ta' Manoel bil-fortizza tal- istess isem huma imsemmijin għal dan il-Gran Mastru. Fl-1728 Vilhena bena knisja fil-fortizza bit-titular ta' Sant'Antnin ta' Padova, il-qaddis tiegħu u tal-Portugall. Kienet drawwa li knisja li tkun ġo fortizza mdaqqsa bħal dik tal-Gżira ta' Manoel u tar- Rikazli, tiġi kkunsidrata parroċċa għaliha. Il-knisja li kien hemm, u għad baqa l-fdalijiet tagħha fil- fortizza Manoel, fl-istess sena ġiet idikjarata parroċċa mill-Papa Benedittu XII affiljata ma' dik ta' San Ġwann tal-Belt, il-knisja konventwali tal-kavallieri, u indipendenti mill-isqof tad-djoċesi ta' Malta. Fiha kien hemm artal tal-Kurċifiss bil-fratellanza, ieħor ta' Sant'Anna, ukoll bil-fratellanza, oħrajn ta' San Ġużepp imħallas mill- logotenent tal-fortizza u ta' Santa Marija. L-arkitett tal-istess fortizza, De Mondion kien ġie midfun hemm ukoll fil-kripta fejn kien għamel bi flusu artal tal-Madonna tal-Grazzja. Devozzjonijiet u drawwiet oħra Hemm knisja żgħira ta' Sant'Antnin li hi magħrufa wkoll bħala Tal-Latmija jew Tax-Xagħra ta' Marsaskala. Fis- sagristija kien hemm statwa ċkejkna tal-qaddis, u naħseb li għadha hemm. Wara ras Sant' Antnin hemm ħolqa li magħha jingħad li kienu jorbtu tul ta' rumnell biex fi żmien ta' nixfa jdend- luh fil-bir biex bħallikieku jfakkruh li għandhom bżonn l-ilma filwaqt li jitolbu għax-xita. Din l-istess statwetta jidher li xi sajjieda kienu wkoll jorbtuha max-xbieki tas-sajd u jniżżluha b'kollox fil-baħar bit-tama li jkollhom qabda tajba. F'Għawdex, kif rajna, dejjem żammew devozzjonijiet lejn dan il-qaddis bis- saħħa tal-Franġiskani imma bosta kellhom ukoll id-drawwiet tagħhom fi kriżijet u bżonnijiet familjari. Meta kienu jaslu biex iwelldu, xi ommijiet devoti kienu jitolbu lill-Franġiskani Konventwali tar-Rabat biex jisilfuhom il-Bambin li kien hemm f'id l-istatwa ta' Sant'Antnin u jqiegħduh ħdejn l-omm sakemm titwieled it-tarbija b'wiċċ il-ġid. Sa minn żmien l-Ordni ta' San Ġwann, f'Malta kienu jsiru festi kbar kull meta tasal Malta xi relikwa mportanti. 1946 kienu saru festi mill-Franġiskani f'Malta għax kienu ġabu għal ftit jiem relikwa ta' Sant'Antnin mill-bażilika tiegħu ta' Padova; din kienet ix-xedaq tal-qaddis. Fl-1995 kien jaħbat it-tmien ċentinarju mit-twelid tiegħu u f'Marzu waslet Malta relikwa oħra minn Padova; din kienet tal- kordi vokali tal-qaddis. Din ir-relikwa żaret diversi knejjes Franġiskani b'ħafna attivitajiet qabel ma rritornat Padova. Fil-Parroċċa tas-Sacro Cuor Fuq l-artal ta' Sant'Antnin hemm il-pittura li saret minn Lazzaro Pisani fl-1881 u f'waħda mill-lunetti ta'taħtil koppla hemm xbieha oħra li pinġiha Paul Camilleri Cauchi fl- 1970. Bħal fi knejjes oħrajn Franġiskani konna nsibu kaxxa għal ġbir li kien fiha miktub 'Pane di S. Antonio' biex bil-flus li jinġabru jinxtara ħobż jew tingħata għajnuna oħra lil min ikun fil-bżonn, wara bdiet tinkiteb bil-Malti. Fil-festa tal-qaddis jitqassmu ħbejżiet lil kull min ikun fil-knisja għall-okkażjoni, speċjalment lit-tfal. Sikwit issir il-preżentazzjoni tat-trabi lil Sant'Antnin bħalma ssir lill- Madonna u qaddisin fi knejjes oħra. Dan minbarra li hemm id-devozzjoni tat-trediċina li, fost affarijiet oħra, matulha tingħad il-kurunella tal-qaddis f'kull waħda mit- tlettax-il Tlieta. Il-festa ta' Sant'Antnin ta' Padova li saret f'din il-parroċċa fl-1932 saru bħas-soltu diversi devozzjonijiet, inklużi t- trediċina, tqassim ta' ħbejżiet, kurunella u attivitajiet oħra imma, billi dik is-sena kienet taħbat is-seba' ċentinarju mill-mewt tiegħu, saret ukoll proċessjoni li fiha ġarrew l- istatwa tal-qaddis li sselfu mill-Belt.