1ĦNA l-FURJANIŻI VĦOSSUNA TERM (BURIN VRITNA SEM MISSIER S-SUBBORG 'AGĦNA PIETRO PAOLO U POMPEO FLORIANI TA' MAĊERATA Jekk aħna l-Maltin ngħożżu 'Din l-Art ħelwa, l-Omm li tatna isimha' hekk ukoll aħna l- Furjaniżi nħossuna ferm kburin li writna isem missier is-Subborg tagħna Pietro Paolo Floriani. Pompeo li kien missier Pietro kien ġie wkoll f'pajjiżna biex jara l-istat tas-swar tad-dawra tal-Belt il-ġdida Iż-żewġ Inġiniera Floriani kienu nies ta' ħsieb u ta' azzjoni, mexxejja militari qalbiena u suldati ta' avventura. Mogħtija nkarigi mportanti mill-papiet u r-rejiet ta' dawk iż-żmenijiet iż-żewġ Floriani, ippjanaw b'għaqal u wrew ħiliet kbar fi proġetti ta' mportanza kbira, tant li għalkemm għaddew mijiet ta' snin, madankollu dak li wettqu għadu sa llum suġġett ta' studju u riċerka. Dan jixhdu l-fatt li d-dixxendenti tagħhom li jgħixu f' Maċerata l-Italja, organizzaw l-Archivio Floriani, u jikkuraw id-Djar u l-Artijiet li kienu jgħixu fihom l-antenati familjari tagħhom b'għożża kbira. L-ARKITETT U INĠINIER MILITARI PIETRO PAOLO FLORIANI Pietro Paolo twieled Maċerata fis-26 t'April 1585 iben Pompeo u Claudia Rotelli, iżżewweġ lil Maria Fedeli fis-sena 1606 u sentejn wara din mietet mat-twelid ta' bintha Camilla. Meta kellu 23 sena huwa ngħaqad ma missieru bħala mpjegat ta' Orazio del Monte, Gvernatur tal-belt a' Crema, u erba' snin wara Pietro ġie rreġistrat bħala membru u aċċettat fl-ogħla klassi tal-gentiluomini ġewwa Maċerrata. F'dik l-istess sena huwa mar Madrid, Spanja fejn stabilixxa u kompla jitgħallem taħt Giovanni de Mediċi, li kien ukoll ħa ħsiebu meta kien marad b'deni għoli ferm u li kien għoddu wasllu f'xifer il-mewt. Sena wara kien tajjeb biżżejjed biex ir-Re Filippo III jinkarigah imur l-Indja u l-Alġerija biex bil-moħbi jesplora u jagħmel pjanta tal-post minn fejn setgħa jsir attakk. Wara li għamel xi żmien fis-servizz tal-Gvernatur ta' Milan, Pietro Paolo kien ġie mistieden biex jerġa jmur lura Spanja, iżda għażel li jibqa' fejn kien sabiex jgħin lill-Arċiduka Leopoldo, ħu l-Imperatur Ferdinando II jikkumbatti rewwixta mill- ; protestanti tal-Boemja taħt il-kmand ta' Bethlem Gabor. Filwaqt li kompla bil-karriera tiegħu huwa ddisinja l-fortifikazzjoni ta' Brisach (l-Ungerija) u segwa l-movimenti tat-truppi mperjali fid-difiża ta' Pressburg (Bratislava) u Vienna fejn ġie nominat Kaptan tal-Leġjun Gwardja Cesarea. Kostruzzjonijiet oħra tiegħu saru ġewwa l-Ungerija, u f'Ottubru 1620, kien ġie nominat Inġinier tal;Korp tal-Artillerija fejn ħa sehem fil-waqa' ta' Rosemburg u l-battalja ta' Montagna Bianca viċin Praga. Kontra x-xewqa tal- Gvernatur huwa ħalla l-post, biex aċċetta n-nomina ta' Konti Paladin fil-21 t'Ottubru 1621. Madwar sentejn wara huwa ħalla l-inkarigu ta' Inġinier Militari, u fl-1 ta' Jannar 1625 l- Imperatur ipproklamah Kaptan u Surġent Maġġur taħt il-Marexxal Gottfried Heinrich fis- servizz tar-Re Kattoliku li b'qawwiet Spanjoli-Awstrijaċi ħaduha kontra l-forzi tal-lega Franċiża. Xi ħbieb antiki ta' missier Pietro li għarfu u apprezzaw il-kapaċitajiet tiegħu, rrakkomandawbh lin-neputi tal-papa u gvernatur tal-fortizza Taddeo Barberini li nnominah Viċi-Kastellan ta' Castel Sant' Angelo. Iżda wara biss xahar il-Papa stess neħħieh mill- inkarigu, hekk setgħa jmur lura Maċerrata, fejn kompla bil-kitba tiegħu tat-trattati li ġew ippubblikati wara mewtu, kif ukol xogħol ieħor ġewwa Maċerrata u fil-viċinanzi. F'Novembru 1628 huwa ngħaqad fit-tieni żwieġ tiegħu ma' Lucrezia Gardina armla ta' Lorenzo Costa. Malli ġie nominat Kap Inġinier ta' l-Istat tal-Knisja, u Gvernatur ta' l-Armata ta' Umbria fil-bidu ta' l-1629 mar Ferrara, u ħadem ukoll fuq proġett ta' Civitavecchia, opra tant mixtieqa mill-Papa Urbanu VIII. Sadanittant Pietro Paolo Floriani kien impenjat u mdaħħal sew ma' l-għola klassi ta' uffiċċjali u tekniċi tal-Papa msemmi li kienu jiddiskutu r-rikostruzzjoni tad-difiżi, restawr u proġetti fi bliet bħal Ancona, Fano, La Cattolica u Rimini. Matul dan iż-żmien Floriani kellu bħala assistent lill-Francesco Guitti, arkitett teatrali u xenografu. Insibu li minn dan l-involviment bejniethom nibtet il-ħajra fi Floriani biex jidħol f'dan il-qasam tat-teatru tant li wasslitu biex aktar tard jieħu sehem attiv fil-ħajja teatrali ta' Ferrara. Fost attivitajiet oħrajn insibu li bejn 1630 u 1633 kien jorganizza diversi tornej teatrali fit-toroq. Fuq proposta ta' Fabio Chigi, li snin wara laħaq Papa Alessandro VII, kif ukoll tal-Kardinal Francesco Barberini f'Mejju 1635 Pietro Paolo Floriani ġie nkarigat jirrinforza d-difiża tal- gżira Maltija, li kienet kontinwament taħt il-minaċċja ta' attakk Tork. Mibgħut mill-Papa Urbano VIII, Protettur ta' l-Ordni, Floriani wasal Malta f'Ottubru 1635 u fl-ewwel rapport tiegħu għarraf lill-Kunsill ta' l-Ordni tal-Kavallieri, biex jinbena front flok dak il-qadim mibni minn Francesco Lapparelli fil-1566. Wara ħafna taqtiegħ il-qalb bejn Jannar u April 1636 Floriani rnexxielu jħożż il-perimetru u jpoġġi l-pedamenti tas-swar, hekk ingħata bidu għal dan ix-xogħol. F'Ġunju 1640 is- swar il-ġodda kienu parzjalment kkunsidrati tajbin biżżejjed għad-difiża kontra l-għadu. L- intervent propost mill-Floriani ġab miegħu ftit tal-kritika mhux ħażin, tant li biex jiddefendi ruħu u jirrispondi l-kritika kellu jistampa flimkien mal-istampatur Venezjan Bernardo Giunti l-pjanti tiegħu dwar il-fortifikazzjonijiet f'Malta. Pietro Paolo Floriani ġie nominat kavallier ta' l-Ordni Ġerosolomitan fit-22 t'Ottubru 1636. L-għada stess huwa ħalla Malta, biex jiġi mlibbes l-abitu ta' Kavallier (di devozione) u mogħti kullana u salib tad-deheb minn idejn il-Kardinal Barberini. Fil-bidu tas-sena 1637 wara waqfa qasira f'Ruma u Maċerrata, kien reġa ġie msejjaħ biex jagħti servizz ġewwa Ferrara. Huwa miet fis-27 ta' Mejju 1638, fl-età ta' 53 sena u skond kif ħalla fit-testment tiegħu ġie midfun fil-kappella tal-familja fil-knisja S. Croce f'Maċerrata, ħdejn ħuh Felice li kien miet tmien snin qablu. Huwa stabilixxa li l-kappella tkun dekorata bi kwadru antik ta' Tetiano — ir-Resurezzjoni, liema knisja kienet ġiet distrutta mit-truppi Franċiżi fl-1799. IN-NOBBLI KURUNELL POMPEO FLORIANI Pompeo Floriani iben Camillo u Gerolema twieled f'San Severino Marche, u skond ma huwa mnaqqax fuq il-qabar tiegħu kien missier Pietro Paolo u Felice. Ta' 17-il sena daħal jagħmel parti mill-korp ta' spedizzjoni mibgħut mill-Papa Piju IV biex jgħin lir-Re ta' Franza Karlu IX kontra l-ugonotti. Pompeo pparteċipa fil-Battalja ta' Lepanto fl-1572, fuq il-ġifen tal-Papa taħt il-kmand tal-Konti Paolo Sforza di Santa Fiora fejn iddistingwa ruħu tant li sena wara ġie promoss għal grad ta' Surġent Maġġur fl-armata Spanjola. Wara li ħa sehem f'konkors huwa għamel xi xogħol ġewwa Tuneż, iżda qabel irritorna l- Italja, għadda hawn Malta sabiex jara l-ħitan ġodda ta' difiża tal-Belt Valletta, li kienu mibnija fuq id-disinn ta' Lapparelli sena wara l-assedju. Il-proġetti li wettaq kienu tant li jirrikjedu ħafna spazju iżda tajjeb li wieħed isemmi l- ippjanar ta' kanali għall-ilma (Esino), pontijiet, swar, fortizzi, toroq u fosthom faċċata tal- Palazzo Comunale di Osimo. Il-Papa Gregorju XIII innominah Ġeneral ta' l-Armata Pontifiċja. Bejn l-1595 u l-1597 Pompeo kien inkarigat mill-kontinġent ta' spedizzjoni militari biex jikkumbatti t-Torok fl-Ungerija, u sena wara ġie nominat Kurunell tal-Provinċja di Romagna. ID-DIXXENDENTI F'MAĊERATA U L-ARCHIVIO FLORIANI Bħala dixxendent dirett ta' Floriani, l-Konti Eros Alberto Compagnoni Floriani kien beda jimpenja ruħu primarjament biex jorganizza l-Archivio Floriani f'Maċerata wara l-aħħar ġwerra Dinjija, u għal 20 sena sħaħ stinka biex isalva din il-biċċa mill-istorja tas-seklu XV, biex irkupra dokumenti, għamel riċerka estensiva, u stabilixxa kontatti fost oħrajn mal- Prof. Mons Vincenzo Borg. Huwa għamel dan sakemm miet fl-1981. Id-dedikazzjoni tal- Konti għal dan ix-xogħol qed titkompla bl-istess impenn, u apprezzament minn bintu n- Nobbli Carla Compagnoni Floriani flimkien ma' bintha Valentina bl-għajnuna tas- Sovrintendenza ai Beni Archivisti di Ancona. Huma qed jikkuraw ukoll il-postjiet u artijiet oħra fejn iż-żewġ Floriani kienu jgħixu u jikkaċċjaw fix-xhur tal-Ħarifa. Huma jmexxu l-kumpanija Agriturismo 'Floriani' li qiegħda Montanello, 2km il-bogħod minn Maċerata, post idejali għal min ifittex akkomodazzjoni ġewwa farmhouse bil-faċilitajiet kollha, b'veduta mill-isbaħ tal-belt ta' Maċerata, bit-Taverna Floriani b'ikel offrut imsajjar fuq riċetti tradizzjonali u Mediterranji filwaqt li l-ingredjenti wżati jitkabbru fl-istess post. Riferenzi u Informazzjoni Website- www.florianicompagnoni it u siti oħrajn. Nota mill-Awtur F'April 2002, l-awtur ta' l-artiklu bħala Direttur tas-Soċjetà Maltija ta' l-Arti, Manifattura u Kummerċ, organizza l-viżita f'Malta minn grupp ta' artisti minn Maċerata. Matul il- ġimgħa li għamlu f'Malta ittellgħet Esibizzjoni ta' Ġemellaġġ 'Amicizia nel Mediterraneo' fis-sede tas-Soċjetà flimkien ma membri artisti Maltin. Din il-viżita u Esebizzjoni sejra tiġi reċiprokata bil-mawra f'Maċerata fl-April 2003. Li Stemma ta' Maċerata Faċċata ta' wieħed mit-Trattati miktub SAN PUBLJU (Fuq) It-Taverna Floriani FLORIANA kif tidher illum. (Lemin) Id-Dar fejn kien joqgħod Pompeo u Pietro Paolo Floriani