Fl-ewwel parti ta' dan l-artiklu li deher fil-ħarġa ta' BOOKmark ta' Ottubru-Novembru ta' din is- sena kont laqqajtkom mal-Innu tal-Kulleġġ Universitarju tagħna u għedtilkom bl-istorja ta' kif dan twieled. Kif ħabbartilkom fl-ewwel parti, din id-darba ser inlaqqagħkom ma' Mro. Carmelo Pace - il-kompożitur tal-Innu, u l-ewwel għalliem tal-mużika tiegħi f'Malta. Peress ukoll li din il-ħarġa taħbat mal-istaġun festiv, ħsibt li naghtikom ukoll lista żgħira ta' xi xogħlijiet oħra li huwa kkom- pona, fosthom għanjiet tal-Milied, fuq versi kemm bl-Ingliż kif ukoll bil-Malti. Bħal fil-każ tal-parti l -oħra, din ukoll qed nibdieha b'silta sabiħa meħuda mid-djarju tal-qassis-poeta Naxxari, Dun An- ton Xiberras (1921-2006), li fil-fehma tiegħi tpenġi tajjeb l-istaġun li ninsabu fih. 24-12-45: IL-PURĊISSJONI BIL-BAMBIN: 'Il-Għaqda tal-Mużew bil-Bambin, u t-tfal ikantaw u l- fanali mixgħula ħarġu minn San Ġwann, telgħu f'Misraħ Ewlieni, waslu l-Kunċizzjoni, għaddew mit -triq t'Anġlu 'Ta' Bla Snien', għat-Triq il-Ġdida u wara daħlu S(anta) Luċija fejn saret Akkademja żgħira. Wara li tgħannew xi għanjiet, tala' tfajjel minn Ħal Balzan jagħmel il-prietka; wara ħarġu tfal, tnejn tnejn jagħmlu dwetti bejniethom, min ikantahom imsieħeb bl-orgni, u min bil-kliem biss, kollha poeżiji tal-Milied, fejn it-tfal jitkellmu bħal kieku rgħajja ta' Betlem. Li laqtitna kienet il- għanja li għannew l-aħwa Xuereb 'Aħna tliet Rgħajja foqra', ħelwa tabilħaqġq'. (Il-Għaxar ktieb: Lulju 1945 — Jannar 22, 1946: Diċembru, p. 20-1. ) Carmelo Pace (1906-1993), li proprju dis-sena jagħlaq 25 sena minn mewtu, twieled il-Belt Valletta. L-ewwel tagħlim mużikali ħadu mingħand zijuh stess, is-Surmast Vincenzo Ciappara (1890- 1979). Aktar tard huwa tgħallem il-vjolin u l-kitba tal-mużika għand il-Professuri Carlo Fiamingo (1881-1961) u Dr. Thomas Robert Mavne. Fl-1931 kiseb il-liċenzjat mir-Roval School of Music ta' Londra u mill-ewwel beda l-karriera tiegħu bħala għalliem tat- teorija. Pace huwa wkoll rebbieħ ta' għadd ta' midalji u tal-orkestra fi ħdan il-Malta Cultural Institute u baqa' jidderigieha għal madwar erbgħin sena sħaħ. (Għal xi żmien, jien kont indoqq f'din l-orkestra bħala klarinettist.) Ix-xogħlijiet tiegħu jinsabu arkivjati fil-mużew tal-Katidral tal-Imdina filwaqt li il-manuskritti tal -erba' opri jinsabu merfugħin fl-arkivju tat-Teatru Manoel. Carmelo Pace, il-kompożitur tal -Innu tal-Istudenti Universitarju Bħal ħafna studenti tal-mużika oħrajn, jien ukoll kont mort nitgħallem għand dan is-surmast prolifiku Malti. Niftakarni mmur għandu s-Sibtijiet filgħodu fid-dar tiegħu stess fi Triq San Duminku, f'Tas-Sliema. Malli tidħol, fuq ix-xellug kellu kamra tal -mużika b'mejda mdaqqsa fin-nofs u pjanu iswed u qadim fil- ġenb, bl-għatu tiegħu dejjem magħluq u munzell karti fuqu. Jekk niftakar sew, kellu wkoll xi vetrina jew tnejn tal-ħġieġ b'xi kotba fihom, fosthom enċiklopedija sħiħa tal-mużika, u ċertifikati b'qafla biex iżżommhom irrumblati, u xi trofej jew mementos li kien ta' spiss jirċievi. Malli tidħol kont tieħu postokj— Mro. Manoel Pirotta jirċievi d-diploma tal-L.Mus.LCM mill-ewwel bilqiegħda fuq is-siġġu ta' mal-mejda n-naħa ta' fejn L. Tin id id-Direttur tal-Edukazzjoni, is-Sur Reno C. Borg kien hemm t-tieqa persjana miżbugħa lewn isfar ċar. Din fis-Sajf kienet tkun miftuħa beraħ minħabba s- sħana u fix-Xitwa fuq il-ħġieġ minħabba xi kesħa li kienet tażżarda tidħol. Meta kien jara li hemm wisq dawl tax-xemx fil-kamra, ix-xwejjaħ Surmast Pace kien iqum bil-lajma biex ibexxaq il-persjani. Dak iż-żmien kien iżommli nofs lira maltin (€1.16) ta' siegħa lezzjoni, li fiha kien jikkoreġili x-xogħol tad-dar kollu b'lapsijiet tal-kulur skont l-iżball li tkun wettaqt. Ġieli wkoll, kien jagħtini xi xogħol biex naħdmu hemm stess, filwaqt li hu jmur f'kamra oħra nofsha għad-dlam biex ikompli jikkomponi l-mużika li jkollu f'idejh. Dan kollu kien isir fi skiet taqtgħu b'sikkina u qajla kont tisma' leħnu, jekk mhux biex ifissirlek xi ħaġa ġdida fil-qosor kemm jista' jkun; hu kien iħobb jinqeda aktar bil-kitba milli bil-kelma meta jiġi għall-ispjega. Veru li, is-Surmast Pace kien ġa mgħobbi sewwa biż-żmien meta jien kont immur għal-lezzjonijiet tal-mużika għandu. Aktar tard imbagħad, komplejt nistudja barra minn Malta f'żewġ konservatorji prestiġjużi ġewwa Lvon fi Franza. Miegħu kont ksibt il-liċenzjat (L. Mus.LCM) mill-Kulleġġ tal-Mużika ta' Londra fl-1985. Fir- ritratt t'hawn fuq nidher jiena liebes it-toga qed nirċievi ċ-ċertifikat tad-diploma minn id is-Sur Reno C. Borg (1929-1987), dak iż-żmien direttur tal-edukazzjoni. Fir-ritratt jidher ukoll is-Sur Victor M. Darmanin, President tas-Soċjetà tal-Arti, Manifattura u Kummerċ. Iċ-ċerimonja tal-għoti taċ-ċertifikati kienet saret fil- ballroom tal-lukanda Phoenicia. Huma bosta l-kompożizzjonijiet li ħarġu mill-pinna ta' Mro. Carmelo Pace, fosthom xogħlijiet kbar bħalma huma opri, oratorji, balletti, kantati, sinfoniji, kunċerti, sonati għall-pjanu u kwartetti għall-korda. Xogħlijietu kienu u għadhom jindaqqu ħafna sal-ġurnata tal-lum, anki barra minn Malta. Uħud minnhom saħansitra ġew ippubblikati jew jinsabu fuq diski kumpatti. Iżda hawnhekk ikolli nillimita ruħi biss għal dawk it-tip ta' xogħlijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Milied, ħafna minnhom għanjiet, aktarx għall-akkumpanjament ta' orgni jew pjanu, skont jekk dawn jitgħannewx ġo knisja jew inkella f'xi teatru jew sala. Hemm ukoll żewġ għanjiet li jitkantaw a cappella bla ma jkunu msieħba minn xi strument jew ieħor. Fil-lista inkludejt ukoll l-Ode: Christ's Nativitv (1946), għal Sopran jew Tenur u pjanu jew orkestra; id-dramm sagru f'ħames xeni, Il Natale di Cristo (1955), għal erba' vuċijiet u orkestra; u l-Intermezzo Pastorale (1968) għall-orgni. Dan tal-aħħar huwa strumentali għax fih ma jidħlux vuċijiet, u wieħed jinnota li dan hu l-uniku każ fost ix-xogħlijiet vokali l-oħrajn kollha. Il-versi bil-Malti jew l-Ingliż ġieli kitibhom hu stess, imma hemm oħrajn t'awturi —— - Illustrazzjoni bil-kulur ta' F.D. Lohman - Christmas Car- magħrufin Maltin, fosthom Vincenzo Maria Pellegrini (1911-l cls: Selected and Arranged bv Karl Schulte (1938) 1997) u Ivo Muscat Azzopardi (1893-1965). Strument / vuċi S.A.T.B. u orkestra 1963 Is-Sultan Twieled Għanja tal-Milied' S.A.T.B. 1971 A Jovful Message' Għanja tal-Milied' S.A.T.B. a cappella' 1972 Illum twieled il-Bambin Għanja tal-Milied SAT.B.l 1972 Il-Feddej Għanja tal-Milied 2 vuċijiet u pjanu 1975 Għanjet l-Anġli Għanja tal-Milied SAT.BT 1976 Come Good People Għanja tal-Milied' S.A.T.B.2 1978 Nativitv/' Għanja tal-Milied S.A.T.B. a cappella Jissokta fil-ħarġa tal-BOOKmark li jmiss. iPoeżija lirika, li fil-bidu kellha l-għan li titkanta, li tesprimi tqanqil qawwi. L-isem hu ġeneriku u jħaddan bosta xogħlijiet liriċi li jvarjaw kemm fil-metru u kemm fit-tema (Oliver Friggieri: Dizzjunarju ta' Termini Letterarji (PEG 2000)). Il-versi bl-Ingliż huma ta' John Milton. XVersi bl-Ingliż ta' Carmelo Pace. fil-librett bit-Taljan huwa ta' Vincenzo Maria Pellegrini. Fl-1957 inqeleb għall-Malti minn Maria Pisani taħt l-isem ta' 'It-Twelid ta' Kristu. MWersi bil-Malti ta' Ivo Muscat Azzopardi. SOriġinarjament, intermezz kien jikkonsisti f'moviment strumentali qasir bejn żewġ taqsimiet ta' opra jew xogħol mużikali ieħor. STip ta' mużika klassika ta' stil kampanjol. Messaġġ ta' Ferħ. 'Ġiet arranġata wkoll għal żewġ vuċijiet u orgni/pjanu. 10għanja tradizzjonali tal-Milied. 1l Ġiet arranġata wkoll għal żewġ vuċijiet bi jew mingħajr akkumpanjament. 1versi bil-Malti ta' Carmelo Pace. 13ersi bil-Malti ta' Dun E. Bezzina O.P. Bi jew mingħajr akkumpanjament. Versi bl-Ingliż ta' Hermione Tonna Barthet. i6Miktuba wkoll għal żewġ vuċijiet bi jew mingħajr akkumpanjament. Traduzzjoni bl-Ingliż tal-poeżija Spanjola Del Nacimiento ta' San Ġwann tas-Salib li miet fl-1591. Manoel Pirotta hu lettur tal-mużika fi ħdan il-Junior College Music Department