Siltiet mill-Imgħoddi Waqt li kont qiegħed nisma' wieħed mill-programmi mwassla lilna minn fuq ir-Radju Lawretana, u s-suġġett tal-panel kien il-Presepju, minn moħħi bdew għaddejjin tant tifkiriet tal- imgħoddi tiegħi, l-iktar dawk ta' tfuliti. Il-ħobbies tagħna kienu sempliċi, kif sempliċi kienet ħajjitna; fit-triq nilgħabu l-passju, il-ludu, boċċi, il-lewż. tal-Milied, żibeġ, l-għawm tad-dgħajjes tal-karti, tal-palm tal-bajtar jew tal-ferli ġol-ġibja tal-għajn, ġibja kbira, li ħasra li llum għabet għall-aħħar.eċċ.eċċ. Fid-djar aktarx il-logħob kien bil-bandla li kellna mdendla mal-kannizzata, il-presepju, u bi knisja armata sew li kellna fuq raf ġol-bitħa. Bħala presepju għall-bidu niftakar li kellna biss grotta sempliċi li aktarx għaddiet għandna miz-zija t'ommi Anna Costa. Xħin kbirna xi ftit jiena u ħija Kelinu, bdejna narmaw presepju mhux tant kbir, mibni bil-gagazza. Mill-panel il-gagazza ma jidhirlix li ssemmiet. Il-gagazza, li għal min ma jafx kienet il-fdal mill-faħam maħruq, li kien jintrema barra bħala skart. Aħna l-gagazza konna nġibuha mix-Xatt minn fejn il-Pumping Station, meta f'dak iż-żmien din kienet taħdem bil-faħam. Il-pasturi konna nixtruhom mingħand tal-Lalajja li kien joqgħod fil-bidu tat-triq li tieħu lejn Marsalforn jew mingħand Ċianċu li kellu l-ħanut taħt il-knisja ta' San Ġakbu, xi palma u xi mitħna aktarx mingħand tal-Kumpass. Għal fuq il-ħitan tal-gagazza konna mmorru wara Chambrai niġbru dak li konna nsejħulha leħja tax-xiħ. Ta' ċkejken li kont l-iktar presepju li għadu stampat f'moħħi hu dak tat-tfal tas-surġent Loretu Rapa, imlaqqam tal-Istanbozz li kien joqgħod fi Triq Ħamri f'dik id-dar li għandha fil-faċċata l-Madonna tal-Karmnu, perċ xejn ma niftakar dwaru dan il- presepju, għajr pastur mindud fuq il-grotta tal-Bambin b'rasu l-isfel iħares fuq il-Bambin. Xi ħames bibien l-isfel ħdejn is- Sqaq ta' Ċikka, Anġlu Gauci, il-mastrudaxxa, imlaqqam taċ- Ċana, kien jisponi fid-dar tiegħu mhux xi presepju għall-Milied, iżda l-Golgota, għall-Ġimgħa l-Kbira. Żgur qatt ma naqas il-presepju għand il-patrijiet Franġiskani Minuri, li l-Ordni tagħhom, għandu fil-Palestina taħt il-ħarsien tiegħu bosta lokali mqaddsa. Fl-istitut il-qadim ''Casa di San Giuseppe' fiż-żmien Mons. Ġus.Galea Rapa fil-bitħa tal- entratura kien jintrama presepju kbir. M'għandix ideja jekk qatt rajtx dak tal-artist Paul Stellini f'daru, imma żgur li rajt dan l-aħħar dak ta' Herman Mifsud fi Triq Għajnsielem u dak ta' Kelinu Debono fi Triq il-Ġnien. Dan ma jfissirx li ma kienx hemm presepji oħra li bihom jiena ma nafx. Ma kienx jonqos fil-Milied il-presepju fid-dar ta' Amabile Cauchi, u jidhirli li xi drabi Mabbli kien jarmah f'dik il-kamra ċkejkna li tinsab fi Triq il- Fawwara sewwa sew quddiem id-daħla li tinsab quddiem il-passaġġ li jagħti għad-daħla li tagħti għal Betlehem f'Għajnsielem. Marridx nonqos u ma nsemmix dak li Pawlu Zerafa, il-pustier li kien jarma l-presepju tiegħu fiċ-Circolo Virgo Lauretana fi Triq Ramon Perellos fejn illum tinsab l-Eden Foundation. Nagħlaq din ir-rokna dwar Il-presepji billi nsemmi l-presepju ħaj, li Ilum b'sagrifiċċju kbir qed jintrama f'ta Passi, li tiegħu, safejn naf jiena, il-promotur hu Franco Ciangura, ġuvni li lili jħallini mbellaħ bil-kuraġġ u bl-ideali kbar li għandu. Ilkoll nafu kif illum Betlehem f'Għajnsielem infirex ma' Għawdex u Malta kollha u għolla lil Għajnsielem fuq mappa mondjali. Ma jidhirlix li fl-iskola elementari kien ikollna xi presepju, biss xi ftit tal-ħelu u forsi xi ħaġa żgħira ħafna ,niftakar perċ li fuq l-arkata tal-inrata li tagħti għal ġol-klassijiet ta' din l-iskola, fil-bidu ta' Triq Ħamri, li fi tfuliti, qabel ma ttellgħa sular ta' fuq kienet wisq isbaħ milli hija illum, u għadni niftakar li fuq dik l-arkata kien hemm dan il-kliem For God and Countrv Jalla dawk kollha li kienu nvoluti fil-proġett eċċezzjonali ta' Betlehem f'Għajnsielem jgħażlu wkoll dan il-motto for God and countrv. Jekk aħna fid-dar tagħna għal żmien il-Milied konna nibnu l-presepju, għal matul is-sena kien ikollna l-knisja. Din konna narmawha fuq ir-raf ġol-bitħa u kienet tkun imżejna mhux ħażin. Il-knisja kienet iddedikata lill-Qalb Imqaddsa ta' Ġesu, kif difatti xħin kbirna tajna dan l-isem ukoll lid-dar tagħna 'Cor Jesu' u aktar tard ordnajna għand Wistin Camilleri bust tal-Qalb imqaddsa maħdum mis-siment li sal-lum għadu jiddomina l-faċċata tad-dar tiegħi. Dan il-mudell tal-knisja konna narmawk jiena u ħija Kelinu. Ħija Kelinu kien xtara jew iddobba artal sabiħ li għalih kellna divesi gandlieri żgħar u kbar taċ-ċomb, u għall-festa konna nżejnuh b'oħrajn ikbar li konna nsejħulhom tal-pasta. Rigward trieħi u kanopew għal fuq taparsi tabernaklu kien żgur jaħsibli l-ħajjat ħabibi Mikiel Borg tax-Xelin. Ġrajja verament sempliċi u feliċi li ma tirritornax.