Ojata u l-kumpanija Shell: Anniversarju Doppju minn Conrad DAmato: Għaqda Storja u Kultura Birżebbuġa Introduzzjoni Is-sena l-oħra Birżebbuġa fakkret l-ewwel ċentinarju minn meta saret parroċċa nhar id-9 ta' Settembru tal- 1913. Min qara l-informazzjoni storika li nkitbet is-sena l-oħra jaf li l-popolazzjoni ta' Birżebbuġa litteralmet splodiet fl-ewwel ħames snin minħabba l-iżvilupp industrijali li seħħ permezz tal-ftuħ tal-impjant għall-ħażna tat-Torpedos mill- RNAS f'Kalaffana, il-ftuħ tal-impjant tal-ħażna taż-żjut u l-bini tal-mitjar ta' Ħal Far mill-RAF. Dan kollu wassal sabiex diversi nies jiġu joqgħodu f'Birżebbuġa bil-għan li jkunu qrib il-post tax-xogħol tagħhom peress li t-trasport ma kienx bħal tal-lum. Din is-sena jaħbat għeluq il-100 sena minn meta l-kumpanija Shell fetħet l-impjant tagħha f'Birżebbuġa. F'din il-kitba ser naraw r-rabta li kellha din il-kumpanija ma' Birżebbuġa tul is-snin. Il-Kumpanija Shell Din il-kumpanija taf il-bidu tagħha fl-1833 meta ċertu Marcus Samuel li kellu ħanut sempliċi ġewwa Londra, iddeċieda li jibda jixtri u jbiegħ l-antikitajiet u l-arzell orjentali. Id-domanda għal dan l-arzell kibret ħafna iktar milli bassar u sabiex ilaħħaq mad-domanda li kellu beda jimporta l-arzell mill- pajjiżi tal-Lvant Imbiegħed. Dan kollu kellu jkun il- bidu ta' negozju kbir fl-importazjoni u esportazjoni li maż-żmien żviluppa f'kumpanija internazzjonali. Dan in-negozju għadda f'idejn ibnu li wkoll kien jismu Marcus, li dan min-naħa tiegħu kompla jkabbar dan in- £ negozju billi beda jesporta makkinarju, tessuti u għodda ' manifatturati l-Ingilterra lejn. il-Ġappun u l-pajjiżi tal-Lvant Imbiegħed, li bħala ħlas kienu jibagħtulu ross, ħarir, fuħħar flimkien ma' diversi affarijiet oħra simili sabiex ikun jista' jbiegħhom fil-Lvant Nofsani u l-Ewropa. Ġewwa Londra din il-kumpanija kienet tinnegozja z-zokkor u t-dqiq. Perċ darba Marcus Samuel (junior) żar il-Ġappun u hemm interessa ruħu fin-negozju taż-żjut. Minn hemm bdiet l-istorja glorjuza ta' din il-kumpanija li speċjalizzat fin-negozju taż-żjut madwar d-dinja kollha. Iktar tard fl-1907 din il-kumapanija, li f'dak iż-żmien kien jisimha ''Shell Transporf' kienet ingħaqdet ma' kumpanija oħra u b'hekk l-isem kien sar 'Ropal Dutch Shell Group. L-impjant tas-Shell mill-ajru qabel il-gwerra Il-kumpanija Shell f'Malta Fis-sajf tal-1914 il-kumpanija ' Messers Degiorgio and Azzopardi'' ġew appuntati sabiex ikunu l-aġenti tal-kumpanija Asjatika Petroleum Co. Lid'' u ġew responabbli għall- importazzjoni u d-distribuzzjoni tal-prodotti tal-kumpanija Shell f'Malta. F'dak iż-żmien ma kienux jeżiżtu tankers u għalhekk iż- żjut kollha kienu jinġarru ġo tankijiet. L-ewwel konsenja waslet Malta minn Augusta fi Sqallija fl-laned ta' erba' glalen-il waħda l kienu ġew maħżuna ġo maħżen fl-Imsida. Sadanitant din il- kumpanija bniet impjant għall-ħażna fil-Marsa u fl-istess żmien $ ħadet biċċa art kbira fl-inħawi magħrufa bħala 'Ta' Nagħaġ' L-impjant tas-Shell meta kien lest Leħen il-Banda ) Festa 2014 f'Birżebbuġa maġemb il-batterija Gżira, sabiex hemm tkun tista' tibni mpjant kbir għall-ħażna taż-żejt. Din il-biċċa art. kostali kienet ħadet isimha minħabba l-fatt li snin qabel dan il-post kien favorit ma' dawk ir-raħħala li kienu jinżlu jaħslu s-suf tan-nagħaġ tagħhom qabel ma jinegozjawh. Kienet biċċa art kollha blat u xagħri li kienet magħrufa ħafna kemm mal-parruċċani kif ukoll man-nies tal-irħula viċin sabiex iqattgħu l-ħin tal-mistrieħ tagħhom tul ix-xhur kollha tas- sena. F'dan il-post kien ikun hemm attività kbira fejn anke kienu jiġu organizzati xalati u ikliet minn diversi soċjetajiet mużikali tal-irħula viċin. Dan il-proġett li kien l-ewwel tat-tip tiegħu f'Malta, ġie fi tmiemu fl-1920 meta kien ġie uffiċjalment inawgurat. Kien jinkludi ħażna ta' sitt miljun u nofs gallun (f'tankijiet). Sena wara kien inbena pont sabiex miegħu jkun jista' jitrakka l-bastiment. Dan il-pont, li għadu sal-lum magħruf bħala l-Pont tax-Shell, kien ġie mtawwal wara t-Tieni Gwerra Dinjija, Eżatt quddiem l-entratura prinċipali ta' dan l-impjant (maġemb fejn illum hemm il-Monument tat-tmiem il-Gwerra l-Bierda) kienu nbew skall u moll tal-ġebel. It-tankijiet mimlija biż-żjut kienu jitgħabbew minn fuq il-vapur għal fuq barkun li wara kien jitrakka mal-iskall u diversi rġiel mir-raħal kienu jirrumblaw dawn it-tankijiet wieħed, wieħed minn fuq il-barkun lejn l-impjant. Dan l-iskall storiku għadu hemm minkejja li parti minnu ntradmet sabiex twessgħet it-triq u anke minkejja l-ħsara li saritlu bl-elementi matul iż-żmien. Maż-żmien il-ħażna taż-żjut kompliet tikber u hekk insibu li fl-1929 dan l-impjant kien jiflaħ tmien miljun gallun, Iż-żieda fil-konsum taż-żjut f'Malta wasslet sabiex fl-1930 ġiet iffurmata kumpanija separata bl-isem Shell Companv (Malta) Ltd. li kienet tirrapreżenta r-Roval Dutch Shell Group. Tul it-Tieni Gwerra Dinjija l-għadu għamilha totalment impossibli li bastimenti li jġorru ż-żjut jaslu lejn Malta. L-impjant tas-She/l kien tbattal kompletament kemm minħabba li ma kinux qed jiġu żjut lejn Malta kif ukoll minħabba raġunijiet ta' sigurtà għax li kieku l-għadu kien tħajjar jitlaq imqar bomba waħda fuq impjant mimli biż-żejt, ma nimmaġinawx id-diżastru li kien jinħoloq. Madankollu l-Ingliżi kienu ħasbu sabiex jinstallaw tankijiet speċjali ta' 230 tunellata fuq submarini sabiex jidħlu bil-moħbi u jissuplixxu ż-żjut neċessarji sabiex l-operazjonijiet tal-RAF ikunu jistgħu jibqgħu għadejjin. Dawn is-submarini kienu jitrakkaw mal-pont tax-Shell u minn hemm il-proviżżjon kien jitieħed ġo ħażna taħt l-art li kienet inbniet apposta fil-qigħ ta' Wied Dalam. B'dan il-mod il-militar Ingliż seta' jkompli l-missjoni tiegħu sabiex jiddefendi l-Malta. Wara li għeb kull inkwiet tal-gwerra, l-impjant kien ġie rranġat mill-ħsara li kienet saritlu u reġa' beda jiffunzjona mill- ġdid. Insibu li fl-1951 il-ħażna kienet tlaħħaq 1 l-il miljun u nofs gallun. Fl-1977 il-korporazzjoni Enemalta laħqet ftehim mal-Kumpanija Shell sabiex tuża l-faċilitajiet tagħha f'Malta. Fl-1979, fis-sena li fiha s-servizzi Ingliżi ħallew Malta, kien ġie ffirmat ftehim bejn il-Gvern Malti u l-kumpanija Shel/ fejn l-assi u s-servizzi kollha li din il-kumpanija kellha f'Malta jiġu trasferiti għall-korporazjoni Enemalta. Ftehim simili kien sar mas-servizzi Ingliżi sabiex il-korporazjoni Enemalta tieħu f'idejha il-faċilitajiet kollha relatati maż-żejt li kellhom l-Ingliżi f'Malta. B'hekk l-impjant ta' Birżebbuġa kien għadda f'idejn il-korporazzjoni Enemalta kif għadu sal-lum. Tajjeb ngħidu wkoll li fl-1988 kienet ġiet installata sistema ta' pajpijiet taħt il-baħar sabiex b'hekk il-vapuri ma jkollhomx għalfejn jitrakkaw mal-pont tas-Shell. Il-Battisteru fil-Knisja Parrokkjali Fl-1964 il-kumpanija Shell kienet qed tfakkar il-50 sena minn meta bdiet l-ewwel servizzi tagħha f'Malta. Għalhekk sabiex jiġi mfakkar dan l-anniversarju d-diriġenti ta' din il- kumpanija wrew ix-xewqa mal-kappillan ta' dak iż-żmien Dun Ġużepp Minuti sabiex jagħtu rigal lill-poplu ta' Birżebbuġa li jkun irrapreżentat f'opra artistika fil-knisja parrokkjali sabiex jibqa' tifkira tul is-snin. Il-kappillan Minuti mill-ewwel ħataf din l-opportunità u għalhekk min-naħa tiegħu wera x-xewqa li peress fil-knisja parrokkjali ma kienx hemm battisteru, dan isir minn din il-kumpanija. Dan il-battisteru ferm sabiħ 'tal-irħam kien ġie inawgurat u mbierek nhar it-Tlieta 25 ta' Awwissu tal-1964 fejn dakinhar kien ġie armat maġemb l-artal maġġur u kien ġie mikxuf mil-kap eżekuttiv tal-kumpanija She// is-Sur R.L. Parker u mill-kappillan Minuti li bierku. Minn hemm dan il-battisteru ' ttieħed f'postu fejn il-bieb ta' wara, fejn illum hemm in-niċċa ta' Il-Kappillan Minuti mad-diriġent tal-kumpanija Shell dakinhar li ġie San Pietru, u meta fl-1989 saret din in-niċċa dan il-battisteru reġa' inawgurat il-batisteru sab postu maġemb l-artal maġġur fejn kien ġie inawgurat. Fl-2001 fi żmien il-kappillan Dun Nikol Pace dan il-battisteru kien tpoġġa quddiem l-ambone. Aktar kmieni din.is-sena, wara deċiżjoni għaqlija tal-kappillan preżenti, dan il-battisteru reġa' ttieħed fil-post fejn jixraqlu, maġemb il-bieb il-kbir tal-knisja bħala simbolu li l-magħmudija tal-fidi għandha tkun l-ewwel pass li nisrani għandu jagħmel hekk kif jidħol mill-bieb li jwassal għas-salvazzjoni. Għaqda Mużikali San Pietru fil-Ktajjen L-istil ta' dan il-battisteru jikkumplimenta ħafna mal-istil tal- $ artal maġġur. Jikkonsisti minn kolonna baxxa li magħha nsibu skolpiti s-simboli tal-erba' evanġelisti, u fuqha jserraħ il-fonti nnifsu li minn ġewwa hu maqsum f'żewġ partijiet, il-parti fejn jinżamm l-ilma mbierek, u l-parti fejn l-imgħammed jiġi mnixxef mill-ilma li jkun għadu kemm tgħammed bih. Dan il-battisteru hu mżejjen b'xogħol mill-iktar fin ta' skultura ornamentali f'irħam flimkien ma' mużajċi ta' lewn dehbi li jagħti dehra iktar majestuza lil dan il-battisteru. Ta' interess kbir hu l-atu tal-bronż li għandu forma ta' arzella. Din mhix xi kumbinazzjoni, imma dan l-għatu jekk tarah minn fuq għandu l-forma eżatta tal-/ogo tal-kumpanija She/f bħala tifkira dejjiema tagħha f'Birżebbuġa. Ritratt tal-battisteru fil-post preżenti tiegħu Għeluq Iż-żmien għadda u din is-sena qed infakkru l-100 sena mit- twaqqif tal-kumpanija She/l f'Birżebbuġa kif ukoll il-50 sena mill-għoti tal-battisteru ferm sabiħ li nsibu fil-knisja parrokkjali. Kemm dan il-battisteru kif ukoll il-pont hekk imsejjah tax-Shel/ għadhom tifkira ta' din il-kumpanija f'raħalna u jeħtieġ li jiġu mħarsa kif jixraq. Madankollu nistħajjilkom isaqsu; imma għadu postu dak l-impjant f'Birżebbuġa7 Naħseb li wara seklu ta' servizz li din l-art magħrufa bħala 'Ta' Nagħaġ) tat lill-poplu Malti permezz tal-kumpanija She// u iktar riċenti l-korporazjoni Enemalta, ikun iktar minn xieraq li din il-art terġa' tingħata lura lill-poplu ta' Birżebbuġa. Nittama li meta xi darba dan l-impjant jitneħħa, din l-art tiġi użata bl-aktar mod għaqli għall-ġid tal-komunità sempliċi u simpatika ta' Birżebbuġa. Paċi u Saħħa lil Kulħadd Il-President u l-Kumitat jixtiequ jawguraw lil Viċi President tal-Għaqda, Amanda li flimkien ma Vincent ingħaqdu fis-sagrament taż-żwieġ nhar is-Sibt 26 ta' Lulju 2014. Leħen il-Banda J Festa 2014