Ix-xogħol ta' San Beda fil-Isien ta' art l l-Ingliżi (Mit-Tableż. tat-22 ta' Ġunju 1938). Ħwejjeg kbar kemm San Beda ġieb il-quddiem l-għierf l-In- gliż. Għalkemm tista' tgħid li il-kotba tiegħu kollha miktubin bil- Latin, u b'Latin mill-aħjar, ġieb il-quddiem il-Isien tal-art tiegħu billi sawwar il-grammatka tiegħu u refgħu mit-telqa li kien jinsàb fiha Ħa' ma jintesiex. Mill-bqija, dan kien l-ewwel Ħsieb tar-rħieb l-għorrief li marru jgħammru fost il-ġniis is-slavaġ, sewsew btħialma jagħmlu mqar fi żmienna l-missjunarji kif jaslu fl-artijiet tal-Affrika, billi jgħarblu u jgħaqqdu l-ilsna tagħhom mhux miktuba b'alfabett jew għeliem li juru l-ġmiel ta' dawk l-ilsna, L-ewwel ma jħabirku l-missjunarji, ma għandniex x'ngħidu, li jitgħallmu l-ilsna ta' min jismagħhom ixerrdu l-kelma t'Alla, biex hekk jilħqu jdaħħlulhom f'moħħom u jistgħu ifehmuhom sewwa lil-dawk l-erwieħ l-imħabba t'Alla u jiġbduhom lejn il Knisja tiegħu: iżda biex dan il-ġid jista' jibqa jiswa għaliehom u għal ta' wrajhom jaħtiġilhom jafisbulhom għal kotba wkoll fl-ilsna li jitkellmu. Dan kien l-aqwa xogħol ta' San Bċda: kien dejjem jippriedka bil-Isien ta' ġensu, l-ingliż mħallat mal-Isien tas-Sassonja. Araw kemm hu minnu li din kienet l-aqwa fehma tiegħu, illi beda biex qaleb fil-Isien mitkellem min-nies ta' Nort- umbrja, il-Vanġeli u s-Salmi; xogħol li ntilef u nqered meta id- Daniżi dafilu l-Ingilterra u ħaduha taħt idejhom. Qiegħed issa niftakar (jissokta jgħid F'Arciskof Hislev) li għadhom mimlijin bil-għumor żewġ qassisin (Kanonċi) ta' Hexham u Newcastle, li fiż-żmien tgħallmu miegħi l-grammàtka Anglo-Sassni għal eżamijiet. Ftit li xejn għaddielna minn rasna dik il-ħabta ta' meta konna nħabbtu moħħna nitgħallmu dak il-Isien minsi, illi messna nafuh lil San Beda jekk stajna niġbdu il-quddiem u nimxu tajjeb. Ma ilhux wieħed li semma fuq ix-xogħol ta' San Beda, jifhem li Beda bix-xogħiol tiegħu tal-grammatka u l-orto- grafija għan ħafna l-ilsna l-ġodda li fis-sekli tmienja u disgħa bdew jissawwru mill-ilsna Latini u Ġermaniżi. U ħadd le ma jista' jmerih illi misserijietna ġew il-quddiem u żammew sħiħ. mal-emmin tagħhom ''bla pinna u inka'' wara li dafilu fi ħdan il-Knisja Mqaddsa (bħal ġniis slavag oħra li jsemmi Sant Irenew) u billi ma kellhomx kotba, ħitiġilhom jinqdew kif setgħu bil- kelma tal-fomm minn missier għal iben, sakemm fl-aħħar bil- kotba Lgħert sata' jqassam lil kulħadd u l-Kelma t'Alla tasal lil ollħadd. Issa dan il-ġid kollu, aktarx għandna nafuh lil San Beda. Hu n-nifsu jgħarrafna x'ġiegħilu jġib fil-Isien ta' l-Ingliżi ta' dak iż-żmien uħud mit-talb. Meta l-Isqof Egbert ta' Vork stiednu jmur għandu sena qabel mewtu, ferafi ħafna San Beda bli stedina billi jkun jista' jitgħallem ħafna fil-Biblijoteka ta' hemm, x'ħin reġa' lura kiteb lil Isqof Egbert biex iħajjru jibgħat il- qassisin tiegħu fir-rħula ta' Vorkshire igħallmu l-bdiewa ta' hemm bil-Isien tagħhom il-Kredu u l-Missierna, illi hu n-nifsu ġiebhom b'dak l-ilsien għal dawk il-qassisin li ma jinqalgħux biżżejjed bil-Isien tan-nies tar-ragħa; u waqt l-aħħar marda tiegħu f'qiegħ ta' sodda, dan il-qaddis, daqskemm kien iħobb ir-rufi ta' dawk in-nies, qalbilhom b'ilsienhom il-Vanġelu ta' S. Gwann, il-Van- ġelu ta' l-Imħabba t'Alla, għal ġid ta' ruħiħom. F'din l-ittra tiegħu lil Egbert San Beda żied kitiblu: ''G fal- limhom kif jistgħu jogħiġbu b'Alla, wissihom fuq Vegħmejjel li għandhom jitbegħdu minnhom biex ma jaqgħux fit-tiġrib; kif b'qalbhom kollha jaħtiġilhom jemmnu fih u b'liema ħeġġa jridu jitolbu; kif imisshom bil-ħrara kollha jroddu ta' sikwit is-Salib u jitwettqu lkoll kemm huma, għonja u foqra, billi jiersqu ta' kuljum jitqarbnu bil-Ġisem u d-Demm ta' Kristu, kif dejjem jagħmlu, u inti tafu tajjeb, fil-Knisja Imqaddsa tal-Italja, Ġallja, Affrika, il-Greċja u Lvant kollu.' Donnok qiegħed tisma kliem Piju X fuq it-Tqarbin Im- qaddes ta' kuljum; u tistagħġeb kif dawk iż-żmenijiet, dawk in- nies għadhom lura (jew nofshom għarab, kif igħidu xi wħud fostna l-Maltin biex ifissru li wieħed ma jaf xejn), nies mogħitija għal gwerer, kienu jafu sewwa l-aktar fiwejjeġ li jinħtiġilhom ta' risara li kienu, ' —U San Beda ma ħasibx għar-ruħ biss tagħhom; ħaseb ukoll għal ġid tagħhom tal-moħiħ, Biex ma ntawwalx u nġib kulma qal fuqu Mons. Hinslev, nsemmilkom li minn għalih jixtieq li l-insara tal-Ingilterra jibdew jinqdew bil-kotba ta' San Beda, u: m'hux ta' b'xejn ħafna skejjel u kulleġġi jġibu isem San Beda.