Il- Mużika Pop fin-Nadur fl-isfond tal-qagħda soċjali tas-Sittinijiet U dan mhux għaġeb għax fid-dinja ta' barra kienet għaddejja rivoluzzjoni sħiħa fil-mużika, fil-moda u fil- mentalità tal-ġenerazzjoni żagħżugħa. Wara l-orruri tat-Tieni Gwerra Dinjija, kien hemm, l-iktar fl- Amerika u l-Ingilterra, u l-iktar fil-ġenerazzjoni żagħżugħa, sens ta' ewforija u ħarba mir-realtà. 2 Kien hemm ħafna emfasi fuq d-divertiment, u li jgħixu l-mument. Dan influwenza l-mużika. Ma' nofs il-ħamsinijiet din saret tal- widna, mexxejja, qasira, tinżifen u b'temi ta' mħabba. U immedjatament popolari maż-żagħżagħ li kienu jdoqqu dawn id-diski fil-jukeboxes u jiżfnu qisu għada qatt mhu ser jisbaħ. Imbagħad ġew fost ħafna oħrajn Elvis Preslev, Buddv Hollv' u Cliff Richard. Fil-1962 tfaċċaw il-Beatles b'Love Me Do, (u tant suċċessi oħra) li malajr splodew fil- fenomenu tal-Beatlemania. Gruppi oħra li saru popolari matul s-sittinijiet jinkludu Rolling Stones, The Animals, Searches, Troggs, Beachbovs, eċċ, waqt li fost il-kantanti solisti nsibu lil Pat Boone, Paul Anka, Johnnv Tillotson u Connie Frances. Għall-aħħar tas-sittinijiet il-mużika saret iktar sofistikata, iktar psikadelika u iktar ta' protesta (speċjalment fl-Amerika kontra l-gwerra tal-Vjetnam). Forsi l-iktar moviment. ikkulurit, idealistiku imma imprattikabbli kien dak tal-Hippies bil-għajta tal-Flower Power u bl-avveniment suprem il-Festival ta' Woodstock (1969) b'wirjiet memorabbli u artisti ċelebri bħal Jimi Hendrix, Joe Cocker u Grateful Death.Flimkien ma dan kollu kien hemm tibdil kbir soċjali fost iż-żgħażagħ bħal fid- divertiment (clubs ta' mużika u xorb, kunċerti eċċ), tipjip (inkluż dak illegali bħal ħaxixa) moda (ħwejjeg iktar varjati u kkuluriti, il-maxi, il-mini, il-bell bottom, żarbun bil-ponta eċċ) u attitudni indipendenti u iktar liberali (inkluż is- sess). Il-gruppi u l-kantanti stess kienu l-ispinta kbira għal dan kollu, kif ukoll disinjaturi (eż Twiggv u Marv Quant) u postijiet famużi bħal Carnabv Street f'Londra. 1 Ġenerazzjoni li huma n-nanniet u x-xjuħ tal-luml 2 Kif kien ġara wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, fl-hekk imsejħa r-Roaring Twenties. 3 Miet fil-1959 flimkien ma' Richie Valens (/a Bamba) u Big Bopper (Chantillv Lace) meta l-arjuplan żgħir li kienu fih iġġarraf. Q Storja, Kulbura u Abbwalità Minkejja l-iżolazzjoni ta' pajjiżna, dawn il-fenomeni ftit ftit bdew jidħlu. Influwenti sew f'dan ir-rigward kien ir- Rediffusion (xandar mill-1935 sal-1975) li kien minn ta' quddiem bl-aqwa u l-aħħar diski tat-top twentv'. Intant, milli jidher in-Nadur kien minn ta' quddiem. Fost l-ewwel ħwienet tax-xorb li ġabu jukebox kien hemm wieħed fil-pjazzetta, u jġib id-diski kien hemm Anġlu Curmi. Mal-1962, fil-ħanut tax-xorb popolari ħafna Pupu's Bar fi Triq il-Kbira, il-jukebox 5 kienet kull filgħaxija ddoqq ħafna d-diski. Fost l-iktar popolari kien hemm ta' Elvis Preslev (bħal Jailhouse Rock, AII Shook Up u Good Luck Charm), ta' Cliff Richard (The Voung Ones, Bachelor Bov, u Summer Holidavs), ta' Pat Boone (Speedv Gonzalez kienet sejra dejjem fis-sajf tal-1962), Chris Montez (Let's Dance), Paul Anka (Diana, Lonelv Bov), Connie Francies (Lipstick On Vour Collar, Vacation), Chubbv Checker (the Twist) u iktar tard (1966) Los Bravos (Black is Black) ) u Millie (Mv Bov Lollipop). Id-diski kienu kważi kollha Ingliżi u Amerikani, Taljani ftit li xejn. Ħwienet oħra li ġabu jukebox kienu Newcastle Bar, (tal-Bukkaċċa) fil-Pjazza u l-Każin tal- Futbol meta fetaħ fi Triq il-Kbira, fil-19675 fejn għadu sal- lum. Dik il-ħabta bdew ukoll id-dances, u minn tal-ewwel kienet is-sala Blue Heaven Hall, f'Pupus Bar' u iktar tard, mal-1969, tal-Każin tal-Banda meta kien għadu l-ewwel sular biss. L-influwenza ta' dan kollu kienet qawwija u xi żgħażagħ Nadurin tħajru, fil-limiti tagħhom, idoqqu u jkantaw huma wkoll. L-ewwel grupp li fforma n-Nadur, madwar is-sena 1967, kien jismu Fredstones u kien iffurmat minn Fredu Said, (drums); Anthonv Sultana (illum mejjet) kitarra; Michael A. Fit-trasmissjoni bl-Ingliż tar-Rediffusion, dik tan-naħa B, kien hemm ukoll ħafna mużika pop, inkluż programmi tal-BFBS (British Forces Broadcsting Service) li setgħu jintlaħqu wkoll bir-radju. 5 Biex idoqq diska kont titfa l-flus (tlett soldi, ghall-aħħar tas-sittinijiet) tagħżel id-diska, u din tintrefa' minn postha u titpoġġa fin-nofs, tibda ddur, u l-labbra tinżel fuqha. Tikkonsidra dan kollhu l-kwalità ta' mużika kienet tajba ħafna. 6 Meta kien fi triq ta' Sajd kellu wkoll jukebox imma hemm ġieli kien hemm xi problemi mal-ġirien minħabba l-ħsejjes. 7 Kienet ukoll għat-tiġijiet. 8 Oriġinarjament Gemini 5 Portelli, kitarra; Chris Camilleri (mix-Xewkija u llum mejjet) kitarra; u Freddie Portelli (illum mejjet) kevboards. Magħhom ġieli kantat, għal xi ftit, Agnes Mejlaq, imma kellha żżarma minħabba ħafna kritika għax kienet tfajla fi grupp ta' ġuvintur. Il-Fredstones damu madwar sena u nofs. Josserva, isegwi u jixtieq jimita dan kollu kien hemm Charlie Cutajar (1953). Charlie kien iħobb l-iktar id-drums u jiftakru meta żgħir, idoqq b'żewġ qażbiet jew ħatbiet, fuq xi landa tal-kunserva jew siġġu tal- injam. Meta fil- 1969, ta' sittax- il-sena, tħajjar isiefer, — missieru li kien għadu ġej minn fuq il-vapuri, biex iħajru jibqa' hawn. xtralu sett Charlie The Geese L-ewwel formazzjoni baqa' hawn, u 1970 beda jittrennja fuqhom, bil-widna biss, (mingħajr noti mużikali) avolja ma kellux idea fejn ser jiġih iċ-ċans idoqq. Għall-aħħar tal-1969 il-Fredstones spiċċaw, perċ wara ftit ifformaw grupp bl-isem ta' The Geese (l-idea ta' dan l-isem kienet ta' Michael Portelli) bl-istess membri imma issa id-drummer kien Charlie Cutajar. Dan wara li lil Charlie studjah, ħeġġu u ttestjah Anthonv Sultana. It-taħriġ tal- grupp kien isir fid-dar ta' Charlie fi Triq il-Knisja. Kien hemm il-problema imma li Sultana kien jaħdem Malta u allura kien jista' jattendi biss fil-weekends. It-tip ta' diski li kienu jdoqqu kienet pjuttost kalmi, bħal per eżempju Don't Forget to Remember tal-Bee Gees, Effigv u Who'll Stop The Rain, tal-Credence Clearwater Revival, u f'Il Never Fall in Love Again ta' Tom Jones. Wara pubbliċità fil-gazzetti, li ħa ħsiebha Sultana, li wara kollox kien jaħdem fl-istampar, il- Geese, bdew idoqqu f'tiġijiet, dances u f'xi bitħa tal-iskola. Darba l-Arċipriet Portelli stedinhom idoqqu għal staġun fl- Istitut tal-orfni f'Għajnsielem biex jinġabru l-flus għal din l-istituzzjoni u dan kien suċċess. Darba minnhom inzerta kien hemm l-Arċipriet taż-Żebbuġ fl-Istitut u dan stieden lil grupp biex jibdew idoqqu ċ-Ċentru taż-Żebbuġ (dak iż-żmien magħruf bħala ċ-Ċirklu) li kien għadu kif fetaħ. Fiż-Żebbuġ, il-Geese tant marru tajjeb li baqgħu jdoqqu hemmhekk sal-aħħar tal-1971. 9 Għalkemm dan l-Arcipriet taż-Żebbuġ ma kienx irid diski slow bit-tfajliet u ġuvintur jiżfnu bil-mod, mdendlin ma' xulxinl. l-ewwel grupp Pop li daqqew fil- knisja tan- Nadur waqt quddiesa u dan sar fuq l-inizjattiva ta' Dun Mikiel Attard. xi tibdil fil-grupp. Meta Anthonv Sultana żżewweġ u mar joqgħod Malta huwa kellu jħalli lill-grupp, għalkemm ħallielhom xi apparat u baqa' ħafna qrib tagħhom, jirranġalhom bookings u publiċità. Chris tax-Xewkija telaq u floku daħal Edwin Camilleri (kitarra) u iktar tard meta telaq Edwin daħal floku Peter Vella. Flok Anthonv Sultana, daħal għal xi żmien Pierre Cauchi u meta dan telaq ġie warajh Ravmond Galea. Ġieli daqq ukoll (kitarra) Tonv Attard. Fil-1972 telaq Michael Portelli10 u floku daħal Lorrv Cutajar, ħu Charlie. Il-mużika li kienu jdoqqu issa kienet iktar Rock u mgħaġġla, bil-gruppi l-iktar popolari u imitati is-Slade, Deep Purple, Mango Jerrv, u T Rex fost l-oħrajn. Il-moda tbiddlet ukoll — xagħar twil ħafna, daqqna jew mustaċċi, qliezet bell bottom, żraben bil-platform, ktajjen, ċpiepet eċċ. Il-moda fit-tfajliet kienet tinkludi mini, maxi, u hot pants. The Geese kienu jdoqqu fis-swali taż-żfin, tiġijiet jew fil- grounds tal-iskejjel meta mistiedna. Darba daqqew anke Malta, fis-sala tal-GWU, u l-okkażjoni kienet lejliet il- Milied. Dan kien bis-saħħa ta' Anthonv Sultana li dak iż- żmien kien jaħdem mal-gazzetta l-Orizzont. Darb'oħra meta f'Ġunju tal-1971, fl-elezzjoni ġenerali kien rebaħ il-Partit Laburista, The Geese taw kunċert minn fuq il- bejt tad-dar ta' Triq il-Knisja. Ovvjament kienu influwenzati mill-episodju famuż tal-Beatles meta, f'Jannar tal-1969, daqqew minn fuq il-bejt tal-istudju Apple f'Londra (u ġew imwaqqfa mill-pulizija). fit-tmienja preċiż kellu ħabta jitfi l-mains tal-elettriku u min hu barra barra u min hu ġewwa ġewwal Intant fit-12 ta' Awwissu 2009, f'ċerimonja ż-Żebbuġ, l-ex-membri tal-Geese ingħataw ċertifikat ta' tifħir u ringrazzjament tas-servizz li taw fi żmien diffiċli tal-bidu taċ-Ċentru, partikolarment wara d-diżgrazzja tal- isplużjoni tan-nar li kienet ħasdet lir-raħal. 10 Dan Michael Portelli, imbagħad ifforma il-grupp Action li kien jikkonsisti minn Carmel Portelli (drums ), John Galea (San- nat) kitarra, u Freddie Portelli (kevboards), u meta dan telaq daħal floku Ivan Vella (Rabat - illum oftalmoloġista). L-Action kienu suċċess kbir fis-swali taż-żfin ta' dak iż-żmien. 11 Ir-raġuni għall-mossa tal-Beatles apparentament kienet sempliċiment joie di vivre. Hija raġuni biżżejjed. Storja, Kulbura u Abbwalibà € Intant, l-aħħar li daqqew il-Geese (kienu jafu li kienet l-aħħar) kien fit-teatru Astra fil-karnival tal-1973. Ftit wara, Charlie, Lorrv, Peter u Ravmond iddeċidew li jibdew idoqqu taħt isem ieħor. Mument rilassanti mill-ammiraturi tar-Rubber Soul fid-dar ta' Grunju 1973 L-isem ta' Rubber Soul kien l-idea ta' Ravmond Galea li ħadu mill-isem ta' album famuż tal-Beatles. Għalkemm kienu l-istess membri bħall-aħħar formazzjoni tal-Geese, Charlie, Lorrv, Ravmond u Peter bidlu l-isem għax wara ħafna tibdil ta' individwi fil-grupp issa riedu jikkonċentraw huma biss u jbiddlu xi ftit l-istil. Għalhekk wara ħafna xhur ta' taħriġ u wara pubbliċità ħarġu għall-istaġun tad- dances f'Ottubru 1973. L-ewwel darba li daqqew kien fl- Aurora flimkien mal-grupp Malti S/ug, grupp popolari dak iż-żmien. L-istedin għat-tiġijiet beda dieħel sew. Il-mużika issa kienet ukoll iktar varjata għalkemm kienet l-iktar dik Rock (kultant Heavv Rock) ta' dak iż-żmien. Għat-tiġijiet imbagħad kellhom għażla iktar kalma u romantika. It-taħriġ issa kien isir f'dar tal-qraba ta' Ravmond Galea fi Triq Grunju. Q Storja, Kulbura u Abbwalibà Ir-Rubber Soul, li għamlu b'kollox erba' snin, għall- aħħar tagħhom bdew idoqqu xi mużika tagħhom stess. Kanzunetta li għamlu, fuq stil rock, kliem u mużika ta' Ravmond Galea, kienet iġġib l-isem Comet Girl u kienet tintgħoġob ħafna, imma qatt ma waslu biex irrekordjawha bħala diska għal bejgħ. Oħra, li kienet ta' Anthonv Sultana bl-isem ta' Sodisfazzjon, kienet kalma u melodjuża. Imbagħad l-erba' membri għamlu r-Rubber Soul Jamming, taħlita ta' heavv rock, li għalkemm improviżorja kienet persistenti u tal-widna. Ir-Rubber Soul qatt ma daqqew Malta. Wara kollhox hawn Għawdex dejjem kienu bbukkjati u daqqew, fost l-oħrajn f'Għajnsielem (fil-każin tal-banda meta kien għadu kantini), ix-Xewkija, Ta' Sannat, ix-Xagħra, ir-Rabat (l-Astra'', l-Aurora u pjazza t-Tokk) u sintendi n-Nadur, l-iktar fil-Każin tal-Banda li kien għadu jinbena. Episodju umoristiku kien meta darba, fil-karnival, kienu qed idoqqu fil-Każin tal-Banda (fil-parti mibnija t'isfel) u Joseph Said (li kellu l-bar), ra fost il-ħafna maskarati jduru, wieħed bil-ħmara'1f u ikkonvinċieh idaħħalha fis-sala taż-żfin, bin- nies jiffullaw, iċapċpu, isaffru u jidħkul Ir-Rubber Soul iktar daqqew bil-qalb (Charlie prattikament ta xebgħa lid- drums) u l-bar mar tajjeb ukolll Okkażjoni oħra perċ kienet ferm inqas ferrieħa. Fil- karnival 1974 kienu jdoqqu Għajnsielem, u jieħu pjaċir magħhom kien hemm żagħżugħ mir-Rabat, George Ellis. Sfortunatament meta kien sejjer lura d-dar kellu inċident bil-karozza li ħasadlu ħajtu. 13 Speci tal-album Thick as a Brick tal-Jethro Tull, li kien jamm session ġo studio. 14 Għalkemm ġieli nqalgħu xi piki, tant li darba poster tar- Rubber Soul li twaħħal fid-daħla tal-Astra kellu jinqala'. 15 Fil-karnival tas-sittinijiet mhux rari kienu jtellgħu bhe- jjem inkluż xi ħmar, bodbod, jew muntun, kif ukoll oġġetti (psikoloġikament) interessanti bħal vażijiet, sodod, bramel u twiebet (preferibilment imkissra). appuntament idoqqu l-għada r-Rabat u riedu jħassruh imma l-organizzaturi rieduhom idoqqu (il-gruppi tar-Rabat ma daqqewx). U hekk ghamlu bil-kundizzjoni imma lli jagħmlu minuta silenzju. Ma kinitx okkażjoni sabiħa. Meta l-Imnarja ġiet imneħħija minn festa pubblika, kull sena l-grupp Naduri dejjem ta kunċert lejliet l-Imnarja, il- biċċa l-kbira fil-Każin tal-Banda. Fil-1975 inqalet daqsxejn ta' kriżi fl-apparenza u fil-ħin għat-taħrig. Dan għaliex meta żewġ membri (Charlie u Peter) daħlu fil-korp tad-Dejma ta' dak iż-żmien kellhom minnufih jaqtgħu xagħarhom u għal xi żmien jaħdmu Malta. Jerġa Peter Vella ħalla l-grupp u Lorrv qagħad floku jdoqq il-kitarra bass u għal xi żmien il-grupp spiċċa trio. F'dan iż-żmien ġieli kanta xi ftit magħhom Frans Theuma. Meta iktar tard Lorrv kellu jsiefer il-grupp baqa' trio għax reġa' daħal Peter Vella. B'dan it-tibdil il-bookings naqsu ħafna u għall-1977 meta kien baqa' biss Charlie u Ravmond, ir-Rubber Soul kienu prattikament spiċċaw. F'din il-kriżi semgħu b'ċertu John Farrugia, min-Nadur, li kien dak iż- żmien joqgħod Malta u kien biħsiebu jiġi jgħix Għawdex, u li kien jaf idoqq il-kitarra. Meta avviċinawh huwa qabel li jingħaqad magħhom. Dan John Farrugia kien ukoll ħaseb f'isem ġdid u daqsxejn kurjuż. Fost is-servizzi fin-Nadur tas-snin sittin li ma dehrux fl- ewwel parti ta' dan l-artiklu konna nsibu: Mastrudaxxi: ta Fonzu fi Triq Grunju, u ta' Żoqju fi Triq il- Mitħna l-Qadima. Ħwienet tal-merċa: Pulitu fi Triq il-Kbira u tal-Ġabe triq il-Mitħna l-Qadima. Parrukkiera: Taċ- Ċapla fi Triq il-Kbira; tal-Magun fi — Triq Xandriku, u Pantu fi Triq San Blas. L-awtur fin-1974 Storja, Kulbura u Abbwalibà Q 49