Il-Kanonċi Onorarji tal- Kolleġġjata Elenjana (1912-1968) Fil-Kapitlu Elenjan, minbarra l-kanonċi effettivi li n-numru tagħhom hu ta' sbatax, insibu wkoll il-kanonċi onorarji li jidher li bdew jinħatru fl- 1912. Il-Kanonċi onorarji jinħatru mill-Arċisqof wara li ssir rakkomandazzjoni mill-Kapitlu Elenjan. Dawn ma jiħdux pussess kif jieħdu l- kanonċi effettivi, iżda fil-Kolleġġjata ssir ċerimonja ta' l-investitura fil-kor, li titmexxa mill-Prepostu bħala l- preminent tal-kapitlu u jkun preżenti fil-kor ir-Rev.mu Kapitlu. Din iċ-ċerimonja kienet issir b'dan il- mod. Il-Prepostu bħala preminent tal- kapitlu, jagħti l-investitura lill-kanonku onorarju l-ġdid mit-taraġ ta' l-artal tal- kor, billi jlibbsu r-rukkett, il- kappamanja u s-salib pettorali. Wara l-kanonku onorarju l-ġdid jieħu postu fl-aħħar sedja tal-kor. Wara dan il- kanonku kien jidħol fis-sagristija fejn ineħħi l-kappamanja u s-salib, jilbes l- amittu, s-salib u l-kappa, u jidħol fil- kor fejn jintona l-għasar. Illum din iċ- ċerimonja nbidlet xi ftit billi qiegħda ssir iċ-ċerimonja ta' l-investitura mingħajr l-għasar. Il-kanonċi onorarji jekk jattendu għall- kor, joqogħdu fl-aħħar sedji tal-kor. Jekk jieħdu sehem fil-purċissjonijiet jimxu quddiem nett, quddiem il- kanonċi effettivi u josservaw l- anzjanita' bejniethom skond id-data tan-nomina tagħhom. Huwa interessanti l-fatt li naħseb li kien uniku, li fl-1915 waqt il-quddiesa solenni Prepositali tal-festa ta' Santa Liena, ix-xogħol ta' Presbvter Assistens li jsir mid-Dekan, f'dik iċ-ċirkustanza kien sar mill-kanonku onorarju Dun Vincenz Cassar. Wieħed jassumi li din kienet konċessjoni speċjali mill-kapitlu Elenjan. Mill-1912 sal-1968 il-kapitlu Elenjan kellu sbatax-il kanonku onorarju. F'dan l-artiklu li se jitkompla fil-ħarġa li jmiss is-sena d-dieħla, se nagħti tagħrif biografiku dettaljat dwar dawk is- saċerdoti li kienu kanonċi onorarji biss. Jekk xi saċerdot, qabel jew wara li nħatar kanonku onorarju, sar kanonku effettiv, nagħti biss nota żgħira dwaru. Dun Domenico Nisi (1861-1918) Dan is-saċerdot Taljan li jidher li kien l- ewwel kanonku onorarju tal- Kolleġġjata Elenjana, kien twieled f'Bagnoreo fl-Umbria fl-1861 u kien lawreat fil-Filosofija, it-Teoloġija u d- Dritt Kanoniku. Meta ġie Malta kien beda jgħallem fil-Kulleġġ ta' Flores il- Belt u fl-Istitut Savona.' Fl-1909 kien ġie maħtur Rettur tas-Seminarju ta' Għawdex, fejn kien jgħallem il-Latin u t-Taljan fil-klassi tal-Matrikola, iżda dam f'din il-kariga anqas minn sena. Lura f'Malta kien jgħallem il-Latin u t- Taljan fis-Seminarju Maġġuri,$ fl-iskola Umberto Primo u fl-Universitaċ ta' Malta. Nhar il-Ħadd 18 ta' Frar 1912, Dun Domenico Nisi, li kien ukoll konfessur, ingħata l-investitura bħala Kanoniku Onorarju tal-Kapitlu Elenjan.$ Miet wara marda twila fl-isptar Saura r- Rabat nhar il-25 ta' Settembru 1918 fl- etaċ ta' 57 sena. ' Dun Vincenz Cassar (1878-1944) Twieled fl-1878,10 u kien għadu kjeriku meta nħatar kappillan ta' Mons. Salvatore Gaffiero, Isqof Awżiljarju.'' Kien ġie ordnat saċerdot fil-21 ta' Diċembru 1901.12 Mogħni bl- onorifiċenza Pro Ecclesia et Pontefic', kien konfessur u ġie wkoll maħtur kanonku onorarju ta' Loreto.5 Maħtur kanonku onorarju tal-Kolleġġjata Elenjana, ngħata l-investitura nhar il- festa ta' Lapsi, 16 ta' Mejju 1912, filgħodu. £ Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija wettaq xogħol pastorali fost is-suldati kattoliċi li kienu stazzjonati fil-Mile-End, Il- ĦamrunS u fl-1916 ngħata onorifiċenza mill-gvern Franċiż. Miet fl-24 ta' Settembru 1944. Dun Ġużepp Psaila Cumbo (1884-1958) Twieled fl-188415 u kien ordnat saċerdot fit-22 ta' Diċembru 1906, u f'dak Iż- żmien diġà kien joqgħod f'Tas-Sliema. $ Studja fl-Universita' ta' Malta minn fejn iggradwa D.D. B.L.Can. fl-1907. Billi kien ġie l-ewwel fil-kors rebaħ il-premju tal-Gvern u tal-Markiż Scicluna.P Wara li temm l-istudji tiegħu f'Malta, mar ikompli l-istudji fil-Liġi Kanonika fl- Universita' Gregorjana f'Ruma, fejn kien residenti f' Bede's English College u mnejn kiseb id-dottorat fil-Liġi Kanonika, Żi Lura Malta Fl-1915, Dun Ġużepp ki tal-Liċeo l-ġdid li nfetaħ f'Għawd. fl-istess sena nħatar Bibljoteka (librar) tal-Librerija Pubblika f'Għawdex. $ Sentejn wara f'Jannar 1917 inħatar ukoll għalliem tat-Taljan u l-Ingliż fl- Università. Iżda minbarra dawn il- karigi fuq imsemmija, kellu wkoll karigi oħra f'Għawdex fejn kien jgħallem fit-Training School u kien ukoll Assistant Inspector fil-klassijiet ta' l-emigrazzjoni. Fil-qasam pastorali wettaq ukoll xogħol fost il-feruti konvalexxenti f' Chambrav. Fl-1922 kien ġie trassferit f'Malta fejn beda jgħallem fil-Liċeo.7 Fl-1927, Dun Ġużepp inħatar kanonku onorarju tal-Kolleġġjata ta' Birkirkara u ngħata l-investitura fl-10 ta' Frar ta' l- 1928.35 Miet f'Tas-Sliema fit-30 ta' Awissu 1958 fl-età ta' 76 sena. $ Twieled fl-18739u kien ġie ordnat saċerdot fis-17 ta' Dicembru 189851 Kien ukoll konfessur u predikatur. Viċi- Direttur ta' l-Istitut tad-Duttrina mwaqqaf fil-knisja ta' Santu Rokku fil- Belt u prokuratur tal-Lega Riparatriċi tal-Qalb ta' Ġest, imwaqqfa fil-Kon- Katidral ta' San Ġwann il-Belt. $ Fl-1916 inħatar Rettur tal-Knisja ta' Santu Rokku fil-Belt Valletta u Direttur ta' l- Istitut tad-Duttrina diġà msemmi, anness magħha, kariga li huwa żamm sa l-1922. Fis-7 ta' Novembru 1920 ħa l-pussess ta' kappillan-kuġitur tal-knisja ta' San Nikola l-Belt. Maħtur kanonku onorarju tal-Kolleġġjata Elenjana, $ fil- 21 ta' Mejju 1936 ġie maħtur Kamrier Sigriet tal-Papa bit-titlu ta' Monsinjur.$ Miet fid-dar tiegħu fil-Belt Valletta f'Lulju ta' l-1939 fl-eta' ta' 65 sena. Fis-sagristija tal-Bażilika Elenjana hemm kwadru-ritratt tiegħu liebes is- suttana vjola u l-pelliċċa. fingħad li kellu l-ħsieb li jżid in-numru ta' kanonċi Elenjani billi jwaqqaf id- dinjita' Primiċerjali, iżda dan il-ħsieb ma seħħx. Kien Prepostu-Arċipriet tal-Kolleġġjata Elenjana bejn l-1924 u l-1935. Wara li spiċċa minn Prepostu kien ġie maħtur kanonku onorarju. 8 Bħala kanonku onorarju aġixxa bħala Vigarju Kurat għal ftit xhur meta l-Prepositura kienet vaganti wara r-riżenja tal-Prepostu Dun Ġużepp Sammut. $ Dun Ġwann Psaila (1878-1967) Twieled fl-187819 u kien ġie ordnat saċerdot fid-19 ta' Diċembru 1903.11 f'April 1927 ġie maħtur Viċi-Parroku tal-knisja dak iż-żmien Viċi-Parrokkjali ta' San Bastjan f'Ħal Qormi, kariga li baqa' jżomm sal-1935.2 Fit-12 ta' Marzu 1939 Dun Ġwann ġie maħtur kanonku tal-Grotta ta' San Pawl tar-Rabat,' iżda fl-istess sena f'Novembru ġie maħtur rettur tal-knisja ta' San Nikola l-Belt, kariga li baqa' jżomm sa l-1966.55 Maħtur kanonku onorarju tal-Kolleġġjata Elenjana, ħa l- investitura fis-27 ta' Marzu 1945.56 Miet fit-12 ta' Marzu 1967 u l-funeral tiegħu sar fil-Bażilika Elenjana. $ Dun Ġwann Micallef (1902-1966) Kien kanonku tal-Kolleġġjata Elenjana, iżda fl-1947 irriżenja biex imur għall- missjoni fl-Indja u ġie maħtur kanonku onorarju. Wara li ġie lura Malta, f'Marzu 1956 kien reġa' ġie elett kanonku effettiv u ħa l-pussess f'April 1956.9 Dun Beneditt Fsadni twieled il-Belt Valletta fl-190250 u ġie ordnat saċerdot fil-11 ta' Lulju 1926.51 Wara l- ordinazzjoni kiseb il-lawrea fil-Filosofija u t-Teoloġija u mar jgħallem fl- iStudium Generale ta' Bologna. $ Bejn l-1940 u l-1947 Dun Beneditt wettaq xogħol pastorali bħala Abbati- Kurat ta' Castelfranco f'Benevento fl- Italja u kien ukoll l-Amministratur ta' l- ' Arċipretura ta' San Ġwann Battista.$ Fl- 1948 huwa mar il-Kanada fejn ippriedka l-Missjoni lill-Maltin. Lura Malta ġie maħtur surmast fil-Liċeo u kien ukoll kappillan tal-Ħabs Ċivili f'Kordin. $ Wara talba tiegħu lill-Kapitlu Elenjan, l-Arċisqof Gonzi, fl-10 ta' Ottubru 1956 ħatru bħala kanonku onorarju'$ u ħa l- investitura fis-6 ta' Jannar 1957. Xahrejn wara, fit-3 ta' Marzu 1957 ħa l- pussess ta' kappillan tal-parroċċa ta' Ħal Lija,' kariga li huwa żamm sal- 1964. Wara reġa' beda jgħallem fl- iskejjel statali. Predikatur u kittieb, ingħata diversi onorifiċenzi. Ġie maħtur Kappillan Maġistrali u wara Kappillan Konventwali ta' l-Ordni ta' San Ġwann u fl-1948 il-Prinċep Reġġent ta' l-Italja, ħatru Kavallier ta' l-Ordni ta' San Mawrizju u San Lazzru. L-Isqof ta' Ariano ħatru kanonku onorarju tal- knisja ta' San Pietru Appostlu.5$ Miet fl-4 ta' Lulju 1966.9. 1 Ara: L(eħen) B(irkirkara) P(rogressiva) Mejju 1957, fejn insibu deskrizzjoni dettaljata taċ-ċerimonja 1 kanonċi onorarji, li kienu saru f'april 1967. 2 Malta Tagħna 28,VIII.1915, 3 A(rkivju) K(urja) A(rċiveskovili) Manuskritt bl-isem: 8 Il-Ħabib, 22.11.1912. 11 Malta Tagħna, 23.X1.1901. Calleja: Ordinazzjonijiet Saċerdotali 1800-2000 14 Il-Ħabib, 23.V.1912. 17 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 21 A(rkivju) N(azzjonali) M(alta), Petitions 1907, No. ta' l-investitura tal-Kan. Onor. Dun Beneditt Fsadni, li kienet saret fis-6 ta' Jannar 1957, Jiena stess bħala wieħed mill-abbatini, kont preżenti fil-kor għaċ- ċerimonja ta' l-investitura ta' żewġ Kanonċi onorarji, li kienu saru f'April 1967. 34 Il-Ħabib, 10.X1.1920. 36 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 40 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. Grima, Il-Viċi-Parroċċa ta' San Bastjan ta' Ħal Qormi (1918-1936) Parroċċa S. Bastjan Qormi, Ħamsin Sena Parroċċa 1936-1986, p.9. 43 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 45 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 47 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur. 48 Tagħrif mogħti lill-awtur mill-Kan. L.B.P, Diċembru 1956. 54 Il-Berqa, 2.1V.1948. 55 L.B.P, Diċembru 1956. 57 LB.P. Mejju 1957. Diċembru 1956; Il-Berqa, 2.1V.1948. 59 Tagħrif fil-pussess ta' l-awtur,