SENA TA' L-EWKARISTIJA LI NIEDA L-PAPA GWANNI PAWLU ll IL-QNIEPEN TAS-SANTWARJU TA' SANTA TEREZA BIRKIRKARA Sa mill-eqdem żminijiet tista' tgħid, ordni ta' qanpiena ġdida kienet dejjem tittieħed bl-ikbar serjetà. Dan — mhux kumbinazzjoni imma riżultat li l-gniepen għandhom ħajja relattivament twila, u għażla ħażina setgħet tħalli l-effett tagħha fuq il-knejjes għal kemm iddum tindaqq. Għaldaqstant l-għażla li għamlet dan l-aħħar il-Komunità tal-Patrijiet Karmelitani Tereżjani riċentiment ma kinitx waħda Il-ħames qniepen il-ġodda flimkien mat-tlieta l- għaġġelija. L-ordni prestiġjuża għal antiki. It-tnejn ta' ma' l-art huma ta' l-arloġġ tal- tfondija ta' ħames qniepen ġodda ġiet afdata f'idejn John Tavlor Bellfounders ta' Loughborough fl-Ingilterra. Din il-funderija rinomata għamlet isem kemm lokali kif ukoll internazzjonali f'dan il-qasam. Il-ħames qniepen ġodda saru biex jikkumplimentaw il-qanpiena l-kbira l-antika, kif ukol iż-żewġ qniepen l-oħra qodma li għandhom passat tassew storiku. Tnejn minn dawn il- qniepen ġew fonduti fil-funderija ta' l-Ordni ta' San Ġwann magħrufa aħjar bħala 'l-Ferrerija. L-Imgħallem brunżar li fondihom kien Malti bl-isem ta' Ġwakkin Trigance. Il-Ferrerija kiene tinsab il-Belt Valletta faċċata tat-Teatru Rjal u f'postha jinsab il-Palazz ta' Franza fejn illum insibu d-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali. Xogħol l-imgħallem tal-Ferrerija kien li jagħmel. kull xogħol ta' ħadid li jinqala', bħal kanuni, balal u kull xogħol metalliku ieħor. Wieħed jirrealizza li l-qniepen li kienu jsiru fil-Ferrerija għaldaqstant ma kinux il-prodott uffiċjali tal-funderija. L-Ordni ta' San Ġwann kien militari, u allura l-kanuni u materja militari kienu jsiru skond kif titlob is-sengħa filwaqt li l-enfasi ma kinitx daqstant fuq il kwalità ta' tonalità li kien ikollhom il-qniepen . magħmula fil-Ferrerija. Tul l-eżistenza tal-funderija ta l-Ordni kien hemm diversi brunżara, u fosthom Trigance kiseb l-ogħla livelli ta' intonazzjoni mużikal individwali f'xi wħud mill-qniepen li ħadem. - Fl-1796 il-fonditur Ġwakkin Trigance kien imqabbad — mill-prokuratur tal-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Luqa Dun Ġużepp Casha lawrijat fil-liġi ċivili u kanonika biex jagħmel żewġ qniepen għall-istess raħal. Fuq il qniepen tqiegħdet xbieha ta' San Andrija u skrizzjoni bil-Latin li tgħid 'Populi Sumptibus losephi Casha Op- era, loachim Trigance Fecit Anno Domini 1796'.1 Il-qniepen iddendlu fil-kampnari tal-faċċata l-qadima ta' Ħal Luqa meta tniżżlu biex saret il-faċċata li hemm illum fl-1908 sakemm reġgħu ttellgħu fil-kampnar li llum jinsab fih l-arloġġ. Il-Kbira kienet tqiegħdet fil- ħnejja tal-faċċata fejn illum tinsab ir-raba' qanpiena tas-sett preżenti.Ż Meta saru l-qniepen ġodda fl-1928 kienu se jinbiegħu għall-bronż biex jaqtgħu parti mill- Il-qniepen fil-kampnar tal-Knisja ta' Ħal Luqa (1927) ispejjeż. Kemm hu hekk il-fonditur Taljan Barigozzi kien ġie apposta biex jaqta' parti mill-widnejn tal-kuruna tal-qniepen biex ikun jista' japprezza l-kwalità ta' metall li kien fihom. Fra Sidor Micallef, reliġjuż Tereżjan minn Ħal Luqa li minn ċkunitu kien idoqq dawn il-qniepen, tħassarhom li sejrin jinqerdu u talab lill-Kumitat responsabbli għall-qniepen ġodda ta' Ħal Luqa biex jixtri dawn iż-żewġ qniepen qodma. Il-Kumitat aċċetta u l-qniepen tniżżlu u ttieħdu minn Ħal Luqa għall-Knisja ta' San Alfons f'Birkirkara fejn ittellgħu nhar il-Ħadd 16 ta' Diċembru 1928 mill-Imgħallem is-Sur Piju Ebejer mgħejjun mill- inġinier ċertu Tortell. i Tul l-ewwel snin tas-seklu għoxrin l-enfasi fuq il-qniepen kienet li jridu jkunu intunati kemm b'mod individwali kif ukoll bejniethom fil-kampnar. Din ir-regola influwenzat lill- Kunvent tat-Tereżjani ġo Bormla, fejn kellhom żgur qanpiena maħduma fi Sqallija mill-brunżar : Ferdinandu Leotta. Leotta fonda din il-qanpiena fis-sen 1809, minħabba l-fatt li f'Malta ma kienx għad hawn. brunżara jaħdmu għax il-Ferrerija kienet ingħalqet mil Franċiżi fl-1798. Il-qanpiena ġiet fonduta fi Sqallija kif jidhe mill-iskrizzjoni bil-Latin li hemm fuqha li tgħid 'Ad Honorem:. Il-Kunvent ta' Bormla, meta l-Pirjol kien Patri Eġidju ta San Pawl, kien qiegħed jikkonsidra x-xiri ta' sett qniepen. ġodda mill-Ingilterra. Ċertu Ċensu Grech, Malti residen f'Londra, kien qed jagħmel il-kuntatti meħtieġa mad-ditt Il-qanpiena ta' Leotta li Ingliża li kienet qed tagħmel il-qniepen ġodda u fl-istes: ġiet mill-Kunvent ta' Bormla ħin kienet qiegħda toffri li tixtri l-qanpiena ta' Leotta bħal skrapp. L-Ingliżi stmaw il-valur tagħha bir-rata ta' bej ħamsin u sittin lira sterlina it-tunellata u din dipendenti fuq il-kwalità tal-bronż li jkollha. Flok inbiegħet għall-bronż il-qanpiena ġiet trasportata għall-Knisja ta' San Alfons fejn kull ma għamlet kien li tellgħet it-total ta' qniepen fil- kampnar għal tlieta.$ L-aħħar qanpiena storika li tinsab għand l-Ordni Tereżjan ta' Birkirkara hija dik li kienet tinsab fi grabja fuq il-bejt tal-Knisja ta' San Alfons li kienet tissejjaħ 'tal-Quddies'. il-qanpiena tfondiet fis-sena 1897 mill-brunżar Ġuże Grech. Xogħol dan Grech huwa rari immens fil-kampnari lokali minħabba l-fatt li Grech ma kienx brunżor li jagħmel il- qniepen imma xogħol ta' bronż ieħor. Ironikament Ġużċ Grech kien il-fonditur li fonda l-ikbar qanpiena li qatt ġiet fonduta f'Malta: dik ta' 105 qnatar li saret fl-1891 għall- Bażilika ta' Sant'Elena f'Birkirkara u li nqasmet tista' tgħid kważi mill-ewwel. Din hija l-unika qanpiena li s'issa hija ddokumentata bħala ta' Ġuże Grech u li għadha teżisti. qanpiena llum tniżżlet u tqiegħdet fis-Santwarju biex tkun Il-faċċata tal-Knisja ta' San Alfons M. De Liguori Waqt il-maltempata SENA TA' L-EWKARISTIJA LI NIEDA L-PAPA ĠWANNI PAWLU tista' tiġi apprezzata aktar l-iskrizzjoni storika li hemm fuq qaddha 'Donata À Laurentio Mercieca, Facta A Josepho Grech 1897'. Post il-qanpiena ttieħed minn replika perfetta tagħha. j- Waqt maltempata qalila f'Diċembru tas-sena 1959, il- kampnar eleganti tal-knisja ta' San Alfons iddisinjat mill-Perit Emanuele Galizia ntlaqat minn sajjetta li tista' tgħid għamlet ħerba minnu. Parti kbira minnu nħattet biex jiġi evitat il- periklu kbir li jaqa' iktar ġebel. Ġara li bl-infiltrazzjoni ta' 1 ilma li daħal maż-żmien, ġiet ikkawżata iktar ħsara lill-parti t'isfel tal-kampnar sakemm kellu jinħatt fl-ewwel tliet xhur tas-sena 1991. Il-qniepen tniżżlu fil-Pjazza tas-Santwarju f'April ta' l-istess sena sakemm tqiegħdu ġo maħżen ta' l-istess Santwarju sakemm jiġi deċiż il-futur tagħhom. $ Jidher li għalkemm kien hemm xi knejjes li interessaw ruħhom fihom, il-qniepen baqgħu fil-maħżen. Ġara li fil-frattemp il- quċċata tal-kampnar il-ġdid tas-Santwarju bdiet turi sinjali ta' dgħufija li l-unika soluzzjoni kienet li din tinħatt u terġa'- ssir mill-ġdid bi struttura tal-ħadid flok dik tal-konkos. Din il- biċċa xogħol kemm xejn kbira w delikata saret mil-voluntiera s-sinjuri Paul Borg, Edward Schembri w Pierre Buhagiar. Fuq inizjattiva tas-Sur Paul Borg, saru kuntatti dwar kif wieħed jista' jutilizza l-qniepen il- qodma bl-aħjar mod possibbi. L-ewwel ħaġa li saret kienet analiżi xjentifika tal-frekwenzi akustiċi tal-qniepen biex wieħed seta' jieħu idea tal-kwalitajiet mużikali li kellhom u jkun jista' jisfrutta l-aħjar użu minnhom. Din l-operazzjoni mhux tas-soltu saret fil-parking ta': wara s-Santwarju nhar id-9 ta' Marzu 2003 fejn kull qanpiena ndaqqet wara li ġiet merfugħa permezz ta' fork lift. Mill-analiżi rriżulta li l-kbira kellha nota ta' ftit ogħla minn Fa naturali, filwaqt li t-tnejn l-oħra kellhom l-istess nota ta' ftit aktar baxxa minn Si naturali bid-differenza li dik ta' Leotta kellha tonalità tant ħażina li ma setgħetx tikkumplimenta lil dawk ta' Trigance. Ir-recording intbagħ għand il-Funderija Tavlor biex jiġi analizzat b'aktar dettal reqqa u jiġi kkonfermat. L-ewwel proposta ppreżentata kienet li jinbena akkordj maggiore imma l-qniepen ta' Trigance ma kinu jikkumplimentaw lil xulxin f'dan ir-rigward. Għaldaqsta is-soluzzjonijiet kienu tnejn: jew jinbena akkordju fuq il-Fa u tintuża l-Kbira, inkella jinbena akkordju fuq is-Si u tintuża :- ż-żgħira. Iż-żewġ proposti ġew ippreżentati biex jiġu diskussi waqt laqgħa tal-kapitlu Tereżjan. Id-deċiżjoni favorevoli ttieħdet unanimament biex isir akkordju maggiore fuq il- Fa naturali komplit bis-sitt interval mużikali jew kif magħruf Il-kuntratt ġie ffirmat nhar l-14 ta' Marzu 2004 bejn il-Pirjol Patri Alessandru Pace u wieħed mid-diretturi tal-funderija Il-ftehim kien L-iskrizzjoni fuq il-qanpiena — għal ħames qniepen ġodda biex jarmonizzaw b'mod perfett MARIA CARMELA mal-kbira l-antika ta' Trigance. L-iskrizzjonijiet fuq il- — qniepen ġodda saru mis-Sur Alfred Cauchi b'approvazzjoni mill-patrijiet. Il-qniepen waslu abbord il-vapur Maltese Falcon nhar it-Tnejn 16 ta' Awissu 2004 u twasslu s-Santwarju l-għada. Il-qniepen tqiegħdu fuq pilastri tal-brikks biex jitbierku. Il-funzjon: Ix-xogħol fil-funderija PAPA ĠWANNI PAWLU 1 SENA TA' L-EWKARISTIJA LI NIEDA L- lu Provinċjal Patri Alfred Grech OCD. na f'ġieħ l-appostlu missierna San Pawlu ntagħżlet l-iskrizzjoni 'Dan hu Kristu Gesu li jien inħabbrilhom' meħuda mill-Atti ta' l-Appostli. Il-ħames qanpiena ssemmiet Josepha għal San Ġużepp Patrun tal-Knisja Universali u ntagħżlet l-iskrizzjoni Marija tiled iben u inti ssemmieh Ġesu, h,għax jeħles il- poplu tiegħu minn dnubiethom'. biex tfakkar l-użu irurġiku tal-qniepen kif ukoll biex tfakkar il-fatt li l-qniepen biex jgħaqqdu armonija mal-qanpiena l-antika. L-iskrizzjoni tgħid: 'F'armonija ferrieħa tal-Ġenna Minn dan l-għoli nsejħu l-bnedmin Biex jingħaqdu ħa jduqu l-benna Madwar Kristu Uman u Divin.' Fonduti fis-Sena tal-Mulej 2004 ji Komunità Tereżjani Birkirkara Skrizzjoni fuq il-qanpiena 1 Micallef Dun.Ġużepp, Ħal Luqa niesha u Ġrajjietha, dettalji ta' l-iskrizzjonijiet meħuda mill-awtur nhar 2003. E i Micallef J:, Heritage Nru. 21, 1979, Mikielanġ Sapiano ritratt p.412. i :' L-Istorja tal-Qniepen tal-Knisja Parrokkjali Tagħna, meta ġew imżanżna fl-1928, Soċjetà Filarmonika Unjoni, Luqa. p. 7 ,U. :-Arkivju Santa Tereża Bormla, ħajr lil P. Martin Borg OCD. Ix-Xemx, 20 ta' Diċembru 1928, p. 2' il-kniepel ta' Hal-Luka fil-campnar tat-Teresiani f'Birchirchara. Arkivju Santa Tereża Bormla, ħajr lil P. Martin Borg OCD. Calleja f. Programm tal-Festa tal-Madonna tal-Karmnu, Santwarju Santa Tereża B'Kara 2001. Korrispondenza Privata John Tavlor Bellfounders datata 13 ta' Marzu 2003.