IL-FORTUNA TAL-BAKKALJAW Ta' Ġ. Mhux li kien jitla'l… mhux jaħastal… forsi.ma tafx kif jitla' :-: forsi sa fl-aħħar dik l-imbierka tiftakar fina. Min jiftakar fina, ma' Il-Fortuna, ibni. Il-Fortuna/ż… min hi l-fortunaf… x'tagħmel Il-Fortuna tagħmel in-nies għanja u n-nies fqar… lil x'uħud tixtħilhom il-flus bil-bramel, u lil x'uħud tagħtihom bis-sieq. Lilna x'għamlitilna, ma' Lilna, ibni, tatna bis-sieq. La nikber u nkun niflaħ għaliha naqlagħlha għajnejha… Il-Fortuna ħadd ma jista' għaliha, ibni… ħadd… u denqas għandha għajnejn x'taqlagħlha għax għamja… il-Fortuna għamja,ibni…. Min qalagħhomlha: għajnejha/ Forsi ix-xitan, għax il-Fortuna ma tagħmilx ħlief inġustizji : Hu lil missierek… għandu ħamsin sena… ħamsa u tletin minnhom għaddiehom jaħdem u ħajjitna qanċeċ u isloħ kienet u qanċeċ u isloħ għadha. Missier Grezzju ta' fejnna għandu ħafna flus. : Grezzju qalli li. għandhom żewġt idwieb, baqra u tliet gniedes, qalli lia issa missieru ser jixtrilu motor cvcle. Hekk ijlKorriza: ibni, min jegħreq bil-ġid u min ma għandux għaxa: ta' lejla… Min jiġri fuq motor cvcle u min iqatta' l-qorq bil-mixi. Jien nixtieq kieku kelli motor cvcle… Tgħid il-Fortuna ma tagħtinix wieħed Nharil-Milied li ġej… meta l-Fortuna ġġorr ħafna ħwejjeġ sbieħ fil-barżakka… ġugarelli lit-tfal foqra, pupi u karrozzi, żwiemel u heli- copters… Ibni, l-Fortuna tagħna hija l-fortuna tal-Bambin… Kif tkwn il-Fottuna tal-Bambin' Il-Fortuna tal-fqar. X'riħa ġejja, mal Dik tiħa ta' bakkaljaw… bakkaljaw qiegħed jinqela. Għoddna sirna bakkaljaw, mal Tibżax, fofsi fl-aħħar tħabbtilna l-bieb. Il-Fortuna, ibni… Dik l-għamja/ Li kont niflaħ għaliha; li kont naf fejn toqgħod kont nagħtiha xebgħal Għaliex, ibni2 Nagħtiha xebgħa u ntemmagħha l-bakkaljaw kollu li temgħet lil- na, bakkaljaw moqli, minestra, ħobż, għaġin u żejt… (bil-għadab). TONINA. (bid-daħka) Forsi għad tagħtiha għaxwa u tmut sobtu… min jaf; forsi llum tiġi għandna… forsi tħabbtilna l-bieb. : (Il-bieb iħabbat tassew) SPIRU. (igħajjat ferħan) Ġiet il-Fortuna, mal Niftħilha2 Min ġie dal-ħin7 Mur iftaħ. SPiRU. (x'ħin jiftaħ quddiemu jara xiħ u bil-herra) Xi ttrid2 Agħtini karità, ibni. Ħsibtek il-Fottuna. Ix-Xin. (b'leħen imkarkar) Agħtini karità… min jagħmel karità jkollu fortuna… jiġih riżq tajjeb. k Għidlu jgħaddi… għidlu jgħaddi… forsi jġibilna x-xorti. Ix-Xin. (bu u dieħel) Ikun imbierek Alla… Alla jseddaq din id-dar. Min jagħmel karità jkollu riżq tajjeb… : Oqgħod bil-qiegħda… ħalli nagħmillek skutella kafe taħraq. Grazzi ħafna… int mara qalbek tajba. Għad ikollok. ir-riżq f'darek. Kafċ iswed… ma baqax ħalib… nixtrilek ftit2 Ma jimpurtax… Alla jħallsek tal-għamil tajjeb… jagħtik ir-riżq… Naqra l-qalb, binti… naqta l-qalb… , La darba qed tgħidli li ser ikolli riżq tajjeb, mela taf li xi darba hi għad trid tħabbatli l-bieb2 Għal min qiegħda tgħid2 'Ata, għal minl għall-Fortunal Hekk naħseb, għax qalbek tajba… Min hu qalbu tajba ma jbatix għal dejjem… xi darba l-Fortuna tmissu… Mela lilek għax ma missitekx2 Inti m'intix qalbek tajba' X'jonqosni, ibniż Lili l-Fortuna fetħitli ukoll. Tassew/ Fetħitlek il-biebż i Fetħitli, bintil Tassew/ Sibt xejn flus, nann, x'ħin dħalt ġewwa' Sibt dak li kelli bżonn dak il-ħin… sibt skutella kafċ taħraq bil-ftiet… Ikun imbierek l-isem t'Alla, ma rtid xejn iżjed… — 3 Daqshekk biss, nann7 Daqshekk mhux ftit… X'nambi iżjed) Flus… ma għandekx bżonn flus7… X'nagħmel bil-flus, ibni2… Narġa' nsir żgħir ma nistax; nixtri l-mewt bihom ma nistax. Il-fortuna tiċgħi tagħtini dak li jkolli bżonn dak il-ħin. 'B'daqshekk tgħid li l-Fortuna fetħitlek7 Għala le, binti2 Mhux fortuna li bħal issa qed nieħu gost b'din l-iskutella kafċ… li qiegħednistrieħ bil-qiegħda …lima jiniex inħoss il-bard7… Ma għandekx saqajk, ibniż… Xorta tasal fejn trid tmur; iddum ftit iżjed, dak kollu, u saqajk jibqgħu tajbin għax tħaddimhom… Min ma jħaddimx saqajh, saqajh jibbesulu. Jien irrid nixtri fejn noqgħod… nagħmel l-għamara tal-kawba. Qatt ma kelli għamara sabiħa… kont dejjem sfortunata. M'intix għaddejja kif int2 Tonina. (b'leħen imxennaq)Nixtieq ikolli ħafna flus biex nixtri kamra tal-pranzu. Bi tlett mitt lira jaħasra tagħmel festa u nixtieq nixtri senduq, inqiegħdu fl-intrata u linfa tal-kristall u tapiti. tas-salott sbieħ, tapiti li jsaħħnu t-riġlejn meta jiksħu. X'differenza, nann, milli nibqa' dejjem kif jien. U mur ara, binti, dar żgħira u dar kbira, dar tiegħek u dar tan- nies, mhux kollha bil-bieb jagħti għal barra2 Tajba din… mela d-dar blabieb7… kieku kiftista' tidħol fiha Minn dak tl bieb xi darba kulħadd irid joħroġ biex ma jerġax jidħol.. Mhux kulħadd, nann/ Imma la darba kulħadd, għal fejn tħabbat rasek7… Hu dak li tagħtik il-Fortuna tal-ġurnata… l-għada terġa' tagħtik. Halli ngħidilkom x'tatni l-Fortuna dawn l-aħħar tlett ijiem… Nhar il-Ħadd tatni qalziet u ġlekk nofs kedda, tahomli l-Avukat Fenech; il-bieraħ tatni żewġ flokki- jiet mimlija rqajja', imma bla toqob (jiftaħ sidru u juribomlbom). Ilbist- hom illum l-ewwel darba… taf kemm isaħħnul… Dal-għodu iddubbajt tmintax irbiegħi minn għand is-Sur Zarb tal-magna tad-dqieq; ħobża minn għand il-furnar; u din l-iskutella kafe minngħandkom… stonku mimli get b'idejb); l-għadam mirfud (donnu jinirzsa ġol-flokk); ħobż għal nofsinhar. U għada2 Għada min tahl… Dak jarah Alla… Il-mejda tiegħi għada lesta wkoll… għada jien niekol bħall-għa safar u d-dud ta' l-art… imis- sni sehmi bħalhom… Raġel imbierek int… kuntent… u ma jonqsok xejn la darba ma tħoss il-bżonn ta' xejn. (Ixammem) X'tiħa ġejjal Riħa ta' bakkaljaw jinqela.. Inħossha qed ixxoqqli qalbi.. Jaqql… Lanqas irrid inxommha i iżjed dik ir-riħa. Ħalli nagħtik biċċa Ep sħuna… Grazzi ħafna… Alla jagħtik ir-riżq ġo darek. Ma nafx meta se nixtri możor cvcle' jiena. (Bi ftit tal-bakkaljaw ġo platt) Kul u qawdi, mela, la l-Fortuna tiegħek hija l-fortuna tal-bakkaljaw bħal tagħna… SPIRU. (lix-Xiħ)… Hemm x'għandek ħiereġ mill-ixkora2 Bil-ħaqq, din insejtha.. . xitla tal-larinġ… iddubbajtha minn għand gabillott… Kos, qed jiġini ħsieb. X'qed taħseb, nann7 Min iħawwel siġra bħal min jiżżewweġ, is-siġra u min iħawwil- ha jridu jkunu tampar xulxin jekk iridu jgawdu l-frott it-tnejn… Jien kbir wisq għax-xitla… meta tagħmel il-frott ma nkunx għadni hawn… Nagħ- tiha lilek. Tagħtiha liliż Jien x'nambihaż… Iġġiblek riżq tajjeb. Larinġa d-dar dejjem tajba bħal-lumija… Larinġa id-dar… bakkaljawu larinġ… mhux li xortiha titbid- delt:. Hudha, ħudha, forsi ġġiblek ix-xorti t-tajba. ..-min jaf… forsi. xħin is-siġra tikber u toħroġ iż-żahar, tikber is-siġta ta' xortik u toħroġ iż-żahar… iż-żahar tal-larinġ ifuħ… Mhux bħall-bakkaljaw moqli… Pħu, kemm jinten. Ix-Xin. (bix-xitla f'idu)… Min ser jieħu l-għarusa/ .. t'lieh xiħ wisq għaliha, ma baqagħlix żmien… Meta tagħmel il-frott fien inkun ħabbatt bieb ieħor… Il-bieb tad-dinja l-oħra… fejn la hemm xotti tajba ulanqas xorti ħażina; fejn wieħed joqgħod bil-qiegħda għal dejjem taħt il-friegħi . ta' siġar kbar; ibaħbaħ riġlejh fl-ilma ġieri li jsaqqihom. X'int tgħid, nann2 . Ħadd ma jridha l-għarusa2 Hudha, ma; inħawwilha fil-mandra… nagħmlilha ħajt biex it- tiġieġ ma jonqrulhiex il-weraq. Mela neħodha… forsi ġġiblek xorti tajba… forsi sa fl-aħħar tħabbatli. Jiena sejjet għal-għonq it-triq… illum ġurnata sabiħa… (itap- tab fuq l-istonku) inħossni mitfud sewwa issa… grazzi tal-kafċ… grazzi ta' kollox. ġ Gtazzi lilek tas-siġta tal-larinġ… Jalla ġġibli l-fortuna… Insaqqiha jiena u meta tagħmel il-larinġ immur is-suq bihu nbiegħu u bil-flus li ndaħħal nixtri motor cvcle. Ix-Xin. (lil Spiru) Meta tagħmel il-larinġ ftakar fija wkoll… jien ma nkunx għadni hawn; nkun qiegħed għad-dell ta' siġra. abaħbaħ tiġlejja għajjiena fl-ilma ġieti d-dinja l-oħra… ser inħallilek tifkira biex ma tin- sini qatt… set nitolbok favur. Tagħmilhuli b'tifkira7 Meta s-siġra tibda tagħmel il-frott l-ewwel larinġa li tagħmel ejja kulha fuq qabri… u għidli regjem eterni daqs kemm ikun hemm żer- tiegħa ġo fiha… (Jaħseb biex joħroġ u xħin jasal fejn il-bieb idur lura lejbom u) Jalla s-siġra tagħmel ħafna latinġ u il-Fortuna tħabbat biebkoml (buwa u ħiereġ tidħol Marija, bint Tonina, bla kliem u bla sliem). X' geddum ġibt7 Jaqaw m'għamilna xejn Xortina mgħarrqa… riżgna ħażin, dellna tqil… X'numri telgħu/ It-72, il-41 u l-15… Din l-inkejja tax-xitan; din xorti ħażina; dawn huma n-numri li ħadna l-ġimgħa l-oħra… Nartaħ mgħarraq ix-xitanl Xortiha tajba l-ġara, bint Minka ta' Nazju… tebħet bin-numri li : ħadna aħna l-ġimgħa l-oħra… rebħet tern bl-egħniebi… £300. Xortina mgħatrqa …. i Kemm ġej bit-tul dal-motor cvcle tiegħi… Min hu dak ix-xiħ7 X'riżq ħażin ġibilna… Tallab, tallab kuntent. jitlob. . ata x'ħalliena warajh… (fur- iba x-xitla tal larinġ). Din x'ser nagħmlu biha/ Dak ix-xiħ għamlilna riżq ħażin… ġibha 'l hawn ħalli natmiha 'l barra… (Jaqbad ix-xitla) Mela x'tagħmell Dik tagħmel ħafna larinġ… ti mmur inbigħu s-suq jien u bil-flus li ndaħħal nixtri możor cvele… Il-fortuna tal-bakkaljaw (Jinstama' r'rediffusion iħabbar)Illum huwa t-tlugħ tal-Lotterija Nazzjonali. : l-ewwel premju huwa £35,000. min jitla jibdel xortih: jekk ġa sinjut isir aktar sinjur milli hu, jekk hu - fqir jibdel riżqu… fqirillum, sinjur għada. . .Nifirħulu (ftiż tal- paċezauia music waqt li je; dan il-kumment). TONINA. £35,000… Insemmihom biss inħoss tasi ddur-biha…- X'ma tixtax tixtri b'£35,0001… kowt tal-mink, kpiepel u żra- ben ta' kull kulur, handbags, u Ilbiesi ta' l-isbaħ u l-aħjar modal Dar fejn inkunu nistgħu tnitqassmu aħjar… inkwatri taż-żejt għas-sala, għamara tal-kawba — kawba mastizz, narmi s-sodda żżaqżaq li għandna u nixtri oħra tal-ġewż minn għand Delia. Għal fuqha nixtri ukoll mitraħ tad-Dunlopillo. Jien nixtri motor cvcle u karrozza Rolls Rovce u nibda mmur l- Għadita biha u ngħum u niddeverti ma' sħabi… Mur ara kieku kif kulħadd igħir għalina… xi wġigħ ta' żaqq taqbadha l-ġata, mut ara… Redifussion: (iħabbar). Wasal biex jitla' l-ewwel premju… tifelmill- Istitut ta' San Ġużepp imgħammad qed idaħħal idu fit-tanbur fejn jinsab in-numru fortunat… Bħal issa l-Fortuna hija r-reġina, sultana, kulħadd għarkubbtejha quddiemha… eluf ta' nisa, u rġiel jitolbuha bil-ħniena : tif- takar fihom. Isimgħu l-ħsejjes tat-tanbur idur… il-ħsejjes tal-Fortuna… Iftħulha l-bieb ħalli tidħoll Ifeħulhal… Iftħulhal… Tonina. (b'idejba marbutin bħal fit-talb) Jaħasra, Fortuna, ħabbatli l-bieb; ejja darba għandi… San Lawrenz u San Ġakbu nagħmel wegħda li nsum ħobż u ilma għal xahar sħiħ jekk nirbaħ l-ewwel premju… ja- ħasra, Fortuna, ħabbatlil Isa, jaħasra ħalli nifirħu darba biss f'għomorna… darba biss … ferħa kbira. U jien nixtri motor cvcle… Il-Ministru tal-Finanzi ser itella' l-ewwel premju… (Pawsa ta' taqtigħ il-qalb) Leħen il-Micropbone. L-ewwel premju ta' £35,000 rebħu l-biljett bin- numri 67931, serie X. In-nome de plume huwa Buganda u ir-rebbieħ joq- għod in-Nigeria… Natta x-xjaten tgħarraq in-Nigetia… iva lanqas il-barranin ma jifilħu jħalluna nittamaw ix-xorti t-tajba bejnietna… Nistgħu naqtgħu qalbna… Mela m'għadx baqa' premjijiet7 Ix-xemx minn fil-għodu turik… la ma ħadniex l-ewwel senieħdu t-tieni (Ir-Rediffusion iħabbar l-ewwel tliet premjijiet li jkunu kollha minn barra) Tonina. (x'ħin jispiċċa tgħajjat) Agħlaqlu dak l-imgħartaq ta' Rediffu- sion… għalina m'hemmx ħniena. . . il-ġilda dratu s-swat… . xortina ħażina. Ma, għandek xi ħaġa fuq in-nar… x'riħa ta' ħruq… Il-bakkaljaw… insejtu… lanqas bakkaljaw x'nieklu m'hu ser jibqgħalna llum… Nieħdu gost li kieku dak l-imgħarraq ta' bakkaljaw inħaraq jan- qas nisma' bih ma trid… Taf għax tgħid hekk, ibni Għax ma tafx x'jiġifieri tixtieq ħa- ġa, trid tixtriha u ma għandekx flus biexl Għamilhielna missierna… mar l-Ingilterra biex jaqla' flusiżjed u nsiena… lanqas jibgħat ħabba d-dar. $ Insiena ħajjin aħseb u ara mejtin… sewwa jgħidu li min isie- fer jinsa lil min iħalli warajh. L-iskola tgħallimna proverbju… Taf xi jgħid Bogħod mill- għajn, bogħod mill-qalb. , (iħabbat il-bieb) Mur iftaħ, Matijal Nispera li ma'raġax ġie xi tallab ieħor. Biż- żejjed li għoddna sirna tlaleb aħna. h MARIJA. (tiftaħ) Tal-posta… ma. TAL-POSTA. (lill-Tonina) Ittra reġistrata… iffirma ismek hawn. TonINA. (tiffirma — bil-ħerqa lil Marija)… Ittra mill-Ingilterra. . .aqtaha … ara x'fiha… forsi missierek fl-aħħar messitu l-kunxjenza u ftakar fina. MARIJA. (taqra l-ittra)… Għażiża marti, jiena naħseb li intom irrabjati ħafna għalija talli ma bgħattilkomx ħabba s'issa. M'hux għax ridt ma bgħattilkomx, imma għax għamilt ħafna żmien qiegħed… u xi xaharu nofs marid. Li lħaqt qlajt ridtu għall-ħajja… Biex tgħix hawnhekk trid wisq… kollox għali nar u bla flus ma tmur imkien… Il-klima m'hix taq- bel miegħi. It-tabib qalli li qed tagħmilli ħsara kbira f'saħħti… jekk nibqa' hawn nimrad bil-kaxxa… X'waħda dini… Kemm hi xortih ħażina Pawlu tiegħi..: Dan kien jonqsu issa… MARIJA. (kompli taqra l-ittra)… Irrid nagħtikom sutpriża; nurikom qalbi ..: Jien ġej lura bl-ajruplan. L-ajruplan itir fil-għoli fejn itiru l-għasafar; jekk jaqa' jien nitfatrak u nsir laqx… (Marijatimsaħ għajneja).. miskin missieri… U dan missieti se jibża' mill-ajruplan daqs kemm itiru nies bihl MARIJA. (tkompli taqra) għalhekk irranġajt hekk… f'ħajti lill-familja ma stajt qatt inżommha sewwa. Haj ma niswielha xejn… imma mejjet nista' ngħamilha sinjura… Assigurajt ħajti għal £10,000… jekk ma na- salx jien jaslu l-flus jokkonslawkhom… itolbu li kollox imur b'wiċċ il- ġid. F'din l-ittra ssib iż-żewġ polzi tal-assigurazjoni… żommhom, es- fagħhom…. ibża' għalihom. Qed ninposta l-ittra bl-ajru ġurnata qabel nit- laq minn hawn… jekk ma nasalx jien l-ittra tasal żgur. Saħħa Tonina tiegħi. Tkunu imberkin uliedi tiegħi — Marija u Spiru. L-għażiż missierkom Pawlu. X'ma tixtrix b'£10,0001… Min qatt ħolom b'£10,0001 Bihom jiena jkolli biex nilbes sewwa — kollox l-aħħar moda, mhux ta' kaf kaf. Ġ B'£10,000 nistgħu nixtru u narmaw dar sabiħa fejn noqgħodu. Dejjem xtaqt post villeġġatura. Nixtri villa żgħira San Pawl il-Baħar. B'£10,000 jiena nkun nista' nixtri motor cvele u karrozza sabiħa. Mur ara lill-ġara li rebħet term bl-egħniebi… Dawk il-£100 lanqas issibhom… taħmil is-snien. — $ B'£10,000 nurihom lill-kesħin tat-tabib li nafu nilbsu aħjar minnhom… mur ara kemm ilbies ta' valur qegħdin jilbsu… Meta s-siġta tax-xiħ tagħmel il-larinġ, naqtagħhom jien .. immur is-suq u bil-flus li ndaħħal nixtri motor cvcle. (Iħabbat il-bieb. Jitfaċċa Pawlu bil-bagalji f'idu. Dan jiftaħ dirgħajb biex igħannaq lil martu u lil uliedu — għal ftit jibqgħu jħarsu lejb-ċass. Fl-aħ- ħar l-omm u l-bint imorru jgħannqub. It-tifel jeħodlu l-bagalji minn idu) PAWLU. (lil martu li qiegħda tibki) Għal fejn dal-bikif …Issa 'k' Alla jrid ngħixu flimkien nibda nfittex ix-xogħol… Hawn xejn fejn taħdem Malta7… (ixomm). Din x'riħa hi7… qed tiftaħli l-aptit… Riħa ta' bakkaljaw, pa. Il-bakkaljaw moqli jogħġobni… Dawk l-imberkin Ingliżi qatt ma jagħmlu ftajjar tal-bakkaljaw moqli fiż-żejt… senidħol fil-kċinanieħu ftira minnhom… Mela le, pa' (b'leħen imqarras), Għalina l-fqar x'hemm aħ- jar mill-ftajjar tal-bakkaljaw7… PAWLU. (lil martu li għadha tibki)… Imma għax qed tibki2… Lanqas naf Pawl (xħin żewġha — weħedha)… Tassew għax qed nibkiż… Sewwa staqsieni Pawlu… għax qed nibkiż… (b'leħen isteriku) Lanqas ma naf. (tinfaqa' f'bikja u lfiq waqt li jingħalaq is-siparju) Qalżiet magħmul lenbuż ta' l-Arlekkini, bil-but minn wara jfeġġ maktur minn fommu; kalzetti taħt il-qalza Bomor fini, bi qmis ħamra f'mixjitu ħadd ma jżommu. Fuq moħħu troffa xagħ'r tal-Libertini, ta' sansculotte barbetti, f'wiċċu xxommu jgħidlek: għall-qilla ħadd ma jgħaddinil Ċaħad il-ġieh ta' dar missieru u ommu. Fost in-nisel taż-żgħażagħ ta' dil-gżira xempju ta' xitla barranija mħawla fl-art tagħna li b'warditba saret fqira. Rasu merfugħa 'l fuq kollba ferħana li tagħba d-dinja l-lum, għaliex imdawla b'nar it-tiben li bib qalbu tistagħna. —ISL-