(Radjodrumm Sumboligue) Jieħdu sehem: Effetti. Riħ. Carev. : Karozza. Silġ fit-tazzi. Kuntestabbli, Hung. Johnnx tal-lift, ĠIn a Monasterv Doris. EFFETTI: Riħ, Bawx, Mewwaħ … Ħoss ta' ilma jmeċlaq F'daqqa waħdu tinstema' twerżiqa ta' mara, mill-bogħod. Ir-riħ iqum ftit… Twerżiqa oħra, l-ilma. jinstama' iktar … Mill-bogħod … Ħoss ta' passi ġejjin jiġru, sal-Mike. Nifs qawwi ta' raġel, jonfoħ bil-ġiri. In-nifs, imgħaġġel, jimla l-Mike. BNIEDEM: (qalb l-infiħ) Fejn 7 (Ħoss ta' ġlekk qiegħed. jintaża' u jintrema, Twerżiqa oħra —- iżjed għajjiena.) Ġejl (qisha espressjoni ta' ħsieb). (Ħoss ta' ċaflisa kbira fl-ilma … qabeż il-baħar.. Ir-riħ iżid, imbagħad jonqos; l-ilma jiċċaqlaq u jonqos ..) (Mill-bogħod, riesqa, geġwiġija ta' nies … il-ħsejjes jiżdiedu. Issa jibdew jintgħarfu l-leħnijiet … fostkom in-nies ta' raġel għajjien.) . NIES: Prosit … Prosit tassew … Qalbieni … Salvaha … Mn'Alla semagħha … U kif waqgħet … Dik in-naħa tal-pont mudlama wisq —. Bravu … Hemm bżonn jagħmlu lampa oħra … Prosit … Bravu tassew … Qalbieni … BNIED: Xejn, m'għamilt xejn … Tarbija kienet tagħmel dak li għamilt jien … (NIES: Bravu, eċċ.) Iżda nħossni ferħan… Ħaduha — huxF … (NIES: Minuta oħra kienet tegħreq) Ħaduha d-dar, hux tassew 2 L NIES: Għad fadal nies qalbiena … BNIED: Miskina … kemm kienet sfajra … mitluqa. (Mill-bogħod, leħen ir-Reporter. In-nies tibqa' tinstema' 4.) REPORTER: Iva, ħalluni ngħaddi, ħalluni ngħaddi … Pressl Pressl Fejn hu qiegħed' Iva warrab min-nofs. Putf, x'follal War- rab żaqqek, xbin, kemm int goff. Fejn hu' (jersaq) Ah, sibtek sa fl-aħħar. Jiena-ċ-chief-reporter-tal-gazzetta-DINJ A-ċir- kulazzjoni-8 milljuni. Għamilt bravura, ħabib … Iva, ersqu 'l hemm. Imma x'nies intom. .: REP: Pressi Kuntestabbli, aghmlilna pjaċir u keċċi 'l dawn il-qabda — ma nafx x'nibda nsejħilhoml Għalhekk biss jiswew — għall-frattarija, Ismagħhom: 'Bravu … Bravu… iċapċpu u jtawlu għonqhom biex jissindikaw. Kuntestabbli, agħmlilna favur … KUNTEST: U waħdi, kif jista' jkun: Insomma: Lura, lura. Ser ittellgħuhomli tafux. (Nies titbiegħed bil-qajla, xi 'Bravu' għa- dha tinstema') Isa, isa. Morru orqdu, ixorbu, iżfnu, ilagħbu. Għal- hekk biss tinqalgħu. (Pawsa ċkejkna: Skiet wara l-għagħa). REP: (b'ħeġġa ġurnalistika) Għidli … Eh, sewwa, biddilt hux P BNIED: Lanqas ilħaqt wasalt u biddilt li ma ġibunix hawn. Għalfejn, ma nafx. REP: Dalwaqt tkun taf … Issa, qalbieni. Insejjaħlek qalbieni. BNIED: Jien qalbieni xejn. Għamilt li stajt, Inniżżilha (iħarbex). Għada fil-għodu 8 miljuni nies u ħbiebhom jaqraw bil-bravura tiegħek, 8 miljunil Aħseb ftit: nies fis-sodda, nies li qatt ma raw xmara, nies li jixtiequ jaraw għar- qa, nies li jixtiequ jeħilsu 'l xi ħadd minn għarqa imma jibżgħu mill- baħar daqs l-infern … 8 miljuni. Ismek għal 8 miljun darba … X'tgħidilna iżjed P BNIED: M'għandi x'ngħid xejn. Ħaġa żgħira. REP: Inniżżluha … BNIED: Tifel ta' ħames snin kien jagħmilha wkoll. Ara, ħares ftit 'il hawn. Int issa raġel qalbieni. Għall-inqas mil-lum sa ftit ġranet oħra, inti qal- bieni. Daħħalha f'moħħok. U kif jitkellmu l-eroj' Qishom qabżu minn fuq siġġu' Sparaw u qabdu gamiema' Le. Ara, tkellem ta' raġel qalbieni li int … Agħti messaġ lill-qarrejja tagħna … Bilħaqq inti qarrej tagħna, qarrej tal-gazzetta DINJA $ BNIED: Nixtriha minn xi daqqiet. Ma togħġobnix wisq. lija ħmerijiet, bla sens. - REP: Bravu … er… irrid ngħid, għallinqas int qarrej tagħna. Ġieh ikbar għalina … Iżda issa, għidli x'taqbida ġewwa sidrek ħas- sejt meta smajt l-għajta tagħha 7, X'biża' tqanqal f'demmek malli bi qlubija tal-għaġeb qtajtha li għandek taqbeż f REP: Tmint ixbar ilma… BNIED: Mhux iżjed. Inti forsi taħseb li l-qarrejja tagħna jridu tmint ixbar ilma biss f BNIED: Ma jimpurtanix xi jridu l-qarrejja tagħkom, Għalija jistgħu jieħdu l-Atlantiku. Is-sewwa hu li l-qiegħ għal daqsxejn ma ħassejtux b'saqajja. REP: Is-sewwal Isimgħul Is-sewwal Ħa … ħa … Tibżax; ħalli kollox f'idejja. (qisu qed jaqra) 'Raġel qalbieni jeħles mara, mill- mewt' … Inti taf tgħum xejn P REP: Le, hekk mhux tajjeb … (Raġel jintafa'' … Bilħaqq x'ismek 7 ' BNIED: … Sejjaħli Bniedem. REP: Bniedeml Bniedeml …eh, sewwa, is-sur Bniedem … Mela isma', ara togħġbokx. Is-sur Bniedem, raġel qalbieni ta'…… Kemm-il sena għandek P B'saħħtek xejn 7 BNIED: Isma' ħejl Din x'għandha x'taqsam f REP: Sċwwa, issa għandi kollox. Attent, għax din trid tidher għada fil-għodu fl-ewwel paġna tad-DINJA. Ismagħni: Il-bieraħ fil- għaxija, raġel ta' erbgħin sena nxteħet fix-xmara, li tissejjaħ Ta' Salib-it-Toroq, biex jeħles mara minn mewt l-iktar kiefra; ħatafha mill-qilla ta' tletin xiber ilma. Għemil ta' qlubija li qatt ma smajna bħalu. Dan ir-raġel stqarrilna li ma jafx igħum u li ilu jbati għal- bosta snin minn marda kiefra. Iżda, b'danakollu, il-karità u l-im- ħabba lejn il-proxxmu għelbitu. Qabeż ġewwa abbiss ta' ilma kie- saħ u mudlam. Lagħab ħajtu dan il-wisq qalbieni biex isalva l-ħajja ta' krijatura oħra. Qlubijal Erojiżmul Il-gazzetta DINJA tagħżel unanimament lil dan ir-raġel bħala l-bniedem l-iżjed qalbieni tas- sena. Ixtru d-DINJA t'għada ħalli taqraw dak kollu li ġara, iżjed fit-tul, eċċ… eċċ… Togħġbok 7 Gidba minn fuq s'isfel. REP: Minnu kollu kemm hu. (bid-daħka) Int min int biex tiġ- ġudika d-DINJA li għandha bejgħ ta' 8 miljuniż Ħallina, ħabib. Kemm għad trid titgħallem. Ma togħġbux l-istorja għax mhix minn- hal Ħa… ħa… tajba din, iridna ngħidu d-dritt, f'dawn iż-żmenijiet ta' progress kbir, ħa… ħa… Issa, ara, għandi karozza barra, qiegħda tistenniena. L-Editur irid ikellmek, BNIED: L-Editur Jien irrid immur norqod. REP: U le, torqod issa; meta d-DINJA għandha storja bħal dinl Ejja, ħabib, int issa msemmi. Titlifx dan il-waqt. Int issa magħruf. (Mużka, imgħaġġla … Tonqos. Ħoss ta' karozza tieqaf) REP: Hawn aħna. (Bieb tal-karozza jingħalaq — Ieħor. ta' passi) X'jidhirlek mill-palazz tagħna, eh2 Jogħġbok BNIED: Tassew kbir … igħaxxqek, Madankollu l-gazzetta tagħ- kom kbira, hux tassew f REP: X'inti tgħid Ħares, mintix xi pessimist tas-setta' Xi dixxiplu ta' Schopenhauer' Dak kien jaf ħafna. Qal li n-nies għalxejn jaħdmu għax jibqa' f'wiċċhom. Jiġifieri, naħseb ried igħid, oqgħod bil-qegħda u stenna d-dilluvju. BNIED: Le, miniex pessimist u l-anqas jien dixxiplu ta' Scho- penhauer. Dak kabbarha wisq. Nemmen biss li l-bniedem għandu jaħdem kemm jiflaħ biex jegħleb il-ħażen u jkabbar it-tjubija li hawn fid-dinja, REP: Allura, għalfejn qed tgerger BNIED: Dan tiegħi mhux tgergir. Ħaġa waħda biss: Il-ħażen issibu malajr, it-tajjeb trid titħabat biex tarah. Bil-ħażen irrid ngħid l-ewwelnett in-nuqqas ta' verità, : REP: Awxl Ħsibtek li ħiereġ biha. Il-gazzetta tagħna, hux' BNIED: Għaliex lef Jekk il-gazzetta għada xxandar dik l-is- torja fuqi li għadek kemm qrajtli, ma tkunx qiegħda tgħid is-sewwa. Jiġifieri għada d-dinja tkun mgħobbija b'madwar erggħa tunnellati oħra gideb, ħażen. Int irbaħt. Issa hawn ħaġa iktar impur- L-Editur, (Xogħol kbir u varjat jinstema' … passi, tupe-writers. igħajjat ''Ir-raba', il-ħames, tiela … qniepen, il-buzz-bużz ta' Callers …) X'hemm, Johnnvl Kemm għandek wiċċek imqarras. Jaqaw' (Bieb il-lift jingħalaq. Ħoss baxa tal-lift). JOHNNV: U x'ma jkollix wiċċi mqarrasl Għadu kemm tela' ċ-Chief u tani ħasla għax daħħaltlu skarpan miegħu fil-lift. Għandu jkun dan l-iskarpan għamel xi nvenzjoni ġdida fuq iż-żraben u jrid liċ-Chief ixandarhielu … Ftit wara tinżel is-sinjurina tal-Paġna tan- Nisa, b'geddum daqsiex; milli jidher il-fabbrika ta' l-aħħar moda li xandret ma bagħtulbiex xempju persunali … Insomma. REP: Xi tgħid kieku ngħidlek li dan huwa s-sinjur tax-xmara. JOHNNV: Tax-xmara' Eh, iva. Ma ngħid xejn. Hawn dej- jem ġejjin u sejrin. Ma nagħtix każ. (ibiddel il-leħen — jerġa' jsir- l-impjegat) — Ir-raba' sular. L-Editur max-xellug, Sports mal- lemin, papri u fniek fin-nofs, Saħħa, BNIED: (mexjin) Dak it-tifel għad isir raġel, għandu sens, REP: U għad imut bil-ġuħ — rajtu wiċċu' 1 Dawk li saru rġiel kollha mietu bil-ġuħ. Ħudha bħala tagħlima għalik. Int dritt wisq, għad tispiċċa ħażin, L BNIED: Ix-xogħol tiegħek iġiegħlek titħaddet miftuħ wisq. REP: Jien bniedem rijalistiku — meta ma nkunx fuq xi storja li rrid nitħallas tagħha. Jien naf id-dinja x'tagħti. Min għandu jrid iżjed, min m'għandux jaqbeż il-baħar. BNIED: Jien nifhem li min m'għandux għandu jitħabat biex ikollu, jagħmel ħiltu u jekk ma jasalx, m'għandux jaqta' qalbu. REP: Jitħabat biex ikollul Black market, serq, qerq, ingann, insomma dak li nsejħulu business, hux£ BNIED: Jista' jkun — imma hemm triq oħra. REP: (jiftaħ bieb) X'hemm, Doris. Il-Mogul ġewwa' DORIS: (b'leħen għajjien) Hemm qiegħed. REP: Tantx tidħak. X'inqalagħlek issa $ DORIS: U… xejni Karti biss, riħa tal-linka, lapsijiet, dwejjaq kbar, gideb ittajpjat. gideb li jinxtara bl-eluf… DORIS: Skużi, ma tlabtx l-opinjoni tiegħek. REP: Ara kif titkellem mal-eroj tagħna, DORIS: Eh, dan eroj' Kif int, wisq qalbienif: U dan x'għa- melf L-aħħar eroj li kellna — il-ġimgħa l-oħra għandu jkun — kien spara bl-addoċċ fuq ħalliel u laqtu f'siequ. In-nies tibla' kollox. Dan qabeż ġox-xmara, DORIS: Eh. int tax-xmaraf Smajt xi ħaġa. Nitħassrek, BNIED: Niżżik ħajr bil-qalb kollha. Ngħid għalija nixtieq im- mur id-dar, imma l-ħabib tagħna hawn…… DORIS: Le, nitħassrek għax għamilt delitt, DORIS: U mela mhux delittl L-ewwelnett fejn taf jekk dik il- mara riditx issalva 7 BNIED: Għajtet għall-għajnuna. DORIS: Dak kien biża' ta' sekonda. Kollox kien igħaddi. It- tieni, mara inqas fid-dinja ma kien ikun ġara xejn….., DORIS; Ser jagħti xogħol iżjed lili. REP: Tagħtix kasha. Għandha moħħ ta' ċimiterju. Fi ħsiebek taqbeż int issa fix-xmara, Doris' Fuq. kollox, mara inqas…… DORIS: Jekk naqbeż żgur ma nkunx irrid lilek issalvani, REP: Serraħ moħħok, Doris. Dak ma nagħmlux. Inwiegħdek. (Jingħalaq bieb.) EDITUR: Eh, oqgħod, oqgħod, poġġi bil-qiegħda, Irrid nifraħ- lek. Għamilt biċċa xogħol sabiħa tassew. Tbpejjep' BNIED: Sigarretti… Grazzi. (Iqabbdu sulfarina), EDITUR: Nifraħ ngħidlek li aħna konna l-ewwel gazzetta li ħadna l-istorja tiegħek. Kienet logħba, iżda aħna rbaħna, Aħna rbaħna. Għadu kif kien qiegħed ikellimni fuq it-telefon wieħed mis- sidien tal-gazzetta. ''Max,' qalli: ''Nafu li għandna editur fik, raġel li jaf is-sengħa tiegħu.'' Nies mill-aħjar is-sidien tal-gazzetta tiegħi; nies li jirrispettawni u jafdawni. Iħobbuni ferm. Iva, hekk kellimni fuq it-telefon. BNIED: Kumpliment tassew sabiħ. Int għandek xogħol iebes. Imbagħad biex toħloq dawk l-istejjer kollha sabiex il-gazzetta tim- tela……1. Dam tassew xogħol li jrid l-għerf…… irid il-ħila…… EDITUR: Tassew, tassew. Trid ħila, trid għerf; u bejni u bejnek ftit hawn nies li għandhom moħħ għal dan ix-xogħol daqs kemm għandi jien. Jiena naf is-sengħa tiegħi minn fuq s'isfel. EDITUR: Kif u b'liema xeħta tressaq l-aħbarijiet li jiġru kul- jum, tressaghom lill-poplu tagħna…… BNIED: Xogħol iebes. EDITUR: Veritas Veritatis; Vox Populi, eċċ…. eċċ… BNIED: Hekk hu, tassew. EDITUR: Il- l-ħsebijiet li jkolli minn xi daqqiet l- Kif nagħmel biex inkabbar il-għadd tal-qarrejja tagħna, Le, le, għal dan ix-xogħol trid inġenwità, kif tgħid… eh… trid kapaċità, trid qawwa kbira… hawn fis-sider, fis-sider ta' raġel wieħed biss… L-għerf tiegħi, il-qawwa tiegħi jgħiduli li tin- ħass f'kull faċċata, EDITUR: Fuq kollox trid tkun taf xi jridu l-qarrejja tiegħek. Iżda din il-biċċa mhix tqila. BNIED: Stejjer u stejjer, eh — fuq il-fattif: Dak joqtol, dak iħarrab, dak jixhed falz, il-ħażen tal-qalb imħassra, EDITUR: Kollu kemm hu. Nuru mnnies it-tajba l-ħżunija H hawn madwarna. BNIED: U żżidu xi ħuġa minn tagħkom. EDITUR: Inżidu xi…… l Ħa… ħa… Tħobb tiċċajta int, ħa… ħa… Milli jidher tifhimha d-dinia ġmielek. Ara, il-biċċa hekk. Trid ikun hemm qarrejja u ħabsin. BNIED: Il-qarrejja jħobbu l-guffaġni, hux tassew 7 EDITUR: …… U aħna nagħtuhielhom. Aħna fuq kollox: qegħ- din hawn biex naqdu l-poplu, , BNIED: Qiegħed nifhem ħafna ħwejjeġ issa…… Imma tagħmlu għedewwa wkoll, EDITUR: Għedewwa nagħmlu dejjem. Ħafna nies ma joħb- bux is-sewwa. BNIED: Dak tgħidlu s-sewwa' (bi kliem imħeġġeġ) U ħares 'l hawn, jekk tagħmlu għedewwa, ikun ħtija tagħkom. Intom goffi wisq. F'idejkom bniedem jiġi mneżża' u muri lil kemm għedt — lil 8 miljuni oħra li jħobbu jaqraw dejjem u jisimgħu bil-hemm ta' ħad- dieħor, EDITUR: Nerġa' ngħidlek; aħna hawn biex naqdu x-xewqat tal-poplu. Iżda ħares, għalkemm din it-taħdita fuq il-ġrajja tiegħek għoġbitni wisq, jien mhux għalhekk biss sejjaħtlek. Kif għedtlek, jien irrid nilħaq ma' kollox, dejjem naħseb nara x'nagħmel biex nimla l-paġni. Għaldaqstant, sejjer nibagħtek il-lukanda CAGLIO- STRO. Tafha int il-CAGLIOSTRO, hux 7 L-isbaħ tal-pajjiż. Hemm irridek tiltaqa' ma' nies magħrufa. Nies ta' għerf kbir. Mexxejja tal-pajjiż. Din hi biċċa xogħol oħra tiegħi. Inħallsu kollox aħna. Taf int, jien bħala Editur irrid naħseb f'kollox. 4d Majorem Populi Sapientiam — dan: hu l-iskop tal-gazzetta. Iżda qabel ma nitilqek (jibda l-FADE OUT), hekk, erġa' tini idek. Inħossni mkabbar. U ftakar — hekk hi d-dinja. BNIED: (b'leħen li-juri ħsieb — u qrib ħafnu l-majk) Hekk hi d-dinja l (Mużka taż-żfin, ċapċip, daħk, leħnijiet ta' kotra, nies. Kliem ma jiftikemx. Qegħdin jiżfnu Il-mużka tibda titbiegħed bil-ftit il-ftit. F'daqqa waħda jingħalaq bieb. Il-mużda taqa' b'sabta, iżda tibqa' tinstema wi ftit……) CAREV: (waqt li dan jitkellem, l-oħrajn jitkellmu. bejniethom sibiew il-kamra timtela). Noqogħdu bil-qegħda, Nistħajjilkom għaj- jenin. Oqgħod ħdejja, Stavinskv; jixraqli npoġġi ma' ġenb filosfu bħalek. (Igħolli leħnu) Kulħadd hawn. Tazzi għandna. Silġ. Ferrgħu, ħbieb. (Jinstema' bħal xorb jimla t-tazzi, Il-klikk… klikk… tas-silġ fit-tazzi. STAVIN: Għadu ma ġiex l-eroj tagħna. Max ċempilli u qalli li dalwaqt jibagħtu. ''Kapaċità… Inġenwità; Ħila, Għerf'. (Jidħku) Jekk hawn raġel umli fid-dinja dak żgur Max. U ħaġa tal- għaġeb, jitkellem qisu hu kdllox, ''Il-gazzetta tiegħi, ix-xogħol tie- għi, l-idejat tiegħi. Aħna qisna m'għandna x'naqsmu xejn. Ma jimpurtax, Arloġġ, kemm iddum tagħtih ħabel. Fl-aħħar jixpakka. Max jinsa li fuq kull tarġa hemm tarġa oħra, Xi tgħid int, Stavinskv 7 STAVIN: Ħbieb, ikunu ġusti. Max qed: jaħdmilna ġmielu. In- ħalluh. Għal STEIB: Bħala sidien tal-gazzetta, aħna għandna setgħa kbira. KULĦADD: Hekk hu tabilħaqq…… Sewwa qed tgħid. STAVIN: Iżda din il-qawwa li għandna trid raġuni magħha, Steiber. Ir-raġuni hi din: Dment li l-lixka hi sħiħa u ħafna ħut qed jinqabad, aħna m'għandniex x'ingergru. Intom stess stagħġibtu l-aħħar profitti wrew qabża kbira. Tiftakru, intom stess stagħġibtu meta fl-aħħar laqgħa li kellna Max qralna li Il-numru tal-qarrejja qed jiżdied b'madwar 8,000 fil-ġimgħa. Għandna għalfejn niftaħru li tagħna hija l-ikbar gazzetta fil-pajjiż, l-iktar mexxejja, u niftakru wkoll li dan il-progress sar minn mindu għamilna 'l Max Editur. CAREX: Le, minn daqshekk, Max jaf il-qarrejja xi jridu. Jekk jibqa; sejjer jagħtihom serq, skandli u qtil, aħna irġiel, sinjuri, għal dejjem. STAVIN: Le, għalissa Max jiswielna. i STEIB: Imbagħad jekk idejjaqna…… dejjem hemm oħrajn, eh7 (daħka ta' nies bla qalb). VOLL: Aħna qegħdin niftaħru b'Max. M'għandniex, (b'daħka) sinjuri, niftaħru wkoll li Carev hu wieħed minna' m'hix din. xorti kbira għalina $ l- CAREX: Xorti tabilħaqq. Jien ġibtlek ir-rizq, hus tassew, Sur Vollanzi (jidħku) VOLL: Eh, ma għandniex xi ngħidu. Jogħġbuni d-diskorsi li tagħmel fil-parlament, Sur Carev. Jinżluli għasel. 'Neħħu kull xor- ta ta' kontroll. U jien, bħala ragel tan- negozju…… STEIB: X'lewn huwa n-negozju tiegħek, Vollanzi Isa, oħ- roġha. Ħbieb aħna, l-ogħla nies tal-pajjiż. Staqsejtni x'lewn hu n-negozju tiegħi, Steiber. Nerga' ngħidha: i-s-w-e-d il-biċċa l-kbira…… bi ftit abjad għall- wirja. Fuq kollox, negozju hu negozju; : għax għandu jgħodd x'lewn ikun 7 Min-naħa l-oħra, tinsewx, sinjuri, H aħna ħolqa ġo l-oħra. Jien wasalt fejn jien bil-ħila tagħkom, intom wasaltu fejn intom — il- ħabib tagħna, Carev, membru tal-parlament, int, Stavinskv, filosfu, li għandek pożizzjoni għolja fl-edukazzjoni, int, Steiber, b'dak il-kun- tratt kolossali mal-militar — wasaltu fejn intom, kollha bil-ħila ta' buti. Ċertu dejn ma nagħtix kasu, STAVIN: Dan kollu minnu, iżda tinsiex, Vollanz, li jekk in- —6Ġ — tiaħa l-oħra… Inti għamiltna li aħna, aħna nżommuk biex ma taqax. VOLL: Fhimt fuq li fhimt…… STAVIN: Mela, aħna ħbieb. (bħal daħka żgħira mill-oħrajn). (Taħbita fuq il-bieb). CAREX: S'sss. (jisgħol) Idħol. (Jinfetaħ il-bieb). CAREV: Ah, għaddi, għaddi. Dan, sinjuri, huwa dak ir-raġel qalbieni li aħna smajna tant fuqu…… Ħallini nintroduċilek dawn is- sinjuri: Dan huwa s-sur Vollanz, negozjant ġust daqs kemm bu kbir, Steiber li hu miġjub wisq mal-militar tal-maħbub pajjiż tagħna. Dan Stavinskv, filosfu magħruf, u jien sempliċi membru tal-parlament, negħreq id-demm għal pajjiżi. BNIED: Għandi pjaċir li sirt nafkom. CAREX: Poġġi. BNIED: Grazzi. CAREX: Ngħidulek mill-ewwel li aħna s-sidien tal-gazzetta DIN- JA'li kellha xorti hekk kbira tkun l-ewwel waħda li xxandar l-għemil qalbieni tiegħek…… qlubija liema bħalha…… BNIED: 'Tgħaġġbuni, sinjuri, CAREXV: Ngħaġġbukl Kiff BNIED: Intom nies għorrief, għalhekk tistgħu tifhmu. Jien ma għamilt xejn ħlief dak li sata' jagħmel ħaddieħor. Xejn iżjed. Din il-foħrija il'issa nismagħha li donnha ħaditli rasi, Aħna qegħdin hawn biex nisimgħu kif jaħsibha ħaddieħor. BNIED: Kif naħsibha jien: Fuqiex' STAVIN: Fuq kollox. Ftakar li jien filosfu u nħobb nisma' dak li jrid jgħid ħaddieħor. Hi għaxqa tiegħi… BNIED: Mela għax għażiltu lili 7: Hawn tant nies għorrief l Iżda int issa sirt biċċa waħda mal-gazzetta tagħna. U int qarrej tagħha wkoll. BNIED: Niżżikom ħajr ta' dawn il-kumplimenti u foħrija, iżda ma jixirqulix. Min jaf kemm hawn, bħal dan il-ħin, nies — irġiel, nisa u tfal — li qegħdin isalvaw kuljum lil ħaddieħor minn mewtiet wisq iktar kiefra minn għarqa: irġiel jinqatlu fi gwerer għal ġieh ħaddieħor; tfal bil-ġuħ, imwerwfin barra minn sensihom, jaraw lil ommijiethom imutu bil-qajla bid-daqqiet, bil-ġuħ, b'marġ l-iktar aħrax; nies li jiċħdu ta' kuljum lilhom infushom biex ħaddieħor ikun jista' jgħix u jgawdi x-xemx. Dawn, nies bħal dawn, ħaqqhom min isemmihom, min igħinhom. STAVIN: Titkellem bi ħrara kbira, ħabib, BNIED: Aħfruli, sinjuri. Intom nies tal-għaqal, nies kbar, irjus tal-ħajja pubblika, nies li tagħmlu s-sewwa. Inħossni li għandi —Ġi — nitkellem, Dawn l-aħħar ftit sigħat għaddejthom qisni miblugħ. Rajt qerq, gideb, ħażen. L-istorja li ser tidher għada fuqi hija gideb minn fuq s'isfel. Kulħadd jaħdem għall-interess tiegħu. Kelli fidi kbira fil-bniedem, issa ma nafx… Naqbel li ''hekk hi d-dinja', li n-natura libbsitna bil-ħażen. Imma għallinqas nagħmlu kemm nis- tgħu biex insewwu l-ħsarat. Nafu bil-ħażen u nibqgħu naqduh, Nafu li qegħdin nigbdu, li qegħdin inqarrqu bin-nies, iżda l-gideb nibqgħu nħaddnuh. Il-bijatitudni ta' Kristu qishom saru f'idejna skuża biex ngħajru 'l ħaddieħor bid-difetti tiegħu fil-waqt li aħna, ta' żewġ uċuh, maħbu n-nuqqasijiet tagħna taħt it-trab. Aħfruli. Ma nistax inżomm iktar. Intom nies kbar, għorrief, nies ta' . esperjenza… uruni t-triq. STEIB: Triq waħda hemm. STEIB: Il-bniedem dejjem jagħmel dak li jaqbel lilu. BNIED: Hekk hu, iva. Iżda mhux iċaħħad 'il ħaddieħor biex igawdi hu, VOLL: U għaliex le7 BNIED: Għax dak egojiżmu, VOLL: U jekk aħna egojiżti minn qaddisna, xi tridna nagħ- mlu' Jekk aħna minn meta nitwieldu, nitqabdu m'ommna u ma rriduhiex iżżiegħel b'ħaddieħor; jekk l-ambizzjoni li qiegħda fina trid bilfors tirfes 'il ħaddieħor biex titwettaq; jekk aħna kull għemil li nagħmlu nagħmluh biex nidhru f'għajnejn ħaddieħor, biex naqil- għu ċ-ċapċip, biex niftaħru u nġiegħlu 'l poplu jfaħħarna…… Jekk dan qiegħed ġo fina, min…… min jista' jagħtina tort ' BNIED: (bil-ħeġġa) Nagħtukhom tort jien u oħrajn li ma jaħ- sbuhiex bħalkom. Kif, intom ukoll7 Dejjem l-istess għajta kull fejn indawwar rasi. ''Għix, oqtol, igdeb, israq għax ħajja waħda biss għandek. Geddes il-flejjes, qarraq b'ommok, b'martek, 'b'ulie- dek, għax hekk hi s-saltna tal-bniedem… Min jisraq igħix, min hu onest jispiċċa…….' Le, le, ma jistax ikun. Mela inti qed ixxebbah lill-bniedem ma' felu, mqabbad m'ommu, ma' ljun li jaħtaf għalih innifsu biss, ma' żiemel li trid tagħtih il-furrajna u bil-frosta biex jaħdimlek l VOLL: Preċiżament. Aħna m'aħniex ħlief bhejjem, bl-istess ġibdiet tagħhom, bir-rieda li ngħixu bħalma għandhom huma, li ngeddsu, li niġġieldu, li nħabirku ħalli jkollna iktar minn ħaddieħor. : Il-bqija kollox tleillx, drawwiet kergħa li bihom aħna ninqdew biex nidhru aqwa mill-bhejjem, BNIED: Kifl Kifl U intom nies għorrieff l Dan hu l-għerf li trid id-dinjal Dan tfisser l-onestà fil-ħajja pubblika' Issa qiegħed naral Forsi jien ma tantx rajt mid-dinja qabel, issa qiegħed naraha il-kruha tagħha. Imme le, qegħdin titqarrqu. Intom tgħiduli li l-bniedem bhima u bhima biss. L-intelliġenza, l-onestà li tista' tin- bet fih, il-verità —għad fadal nies, sinjuri, li jafu kif iħaddnu s- sewwa—, il-kuxjenza, li tgħidlu le jew, iva, is-setgħa li qiegħda fih biex irażżan dak li hu ikreh f'qalbu u jgħolli dak li hu sabiħ… dan intom 'issejħulu tlellix, drawwiet. Imma d-drawwa wkoll trid bidu u dak il-bidu, sinjuri, jibda fil-qalb, fir-ruħ tal-bniedem, Iva, fir- ruħ, forsi intom tiċħdu r-ruħ, STAVIN: U r-ruħ, il-kuxjenza u dak kollu li għedt, x'ġid qatt jistgħu jagħmlu, ħlief irażżnu l-libertà tal-bniedem. Il-libertà tal-bniedeml Biex ikollok libertà, irid ikun hemm qabel id-dieq, il-ħabs. U x'inhi l- libertà tal-bniedem Dak li jagħmel li jrid, li jiġi għal idejh, bla xkiel u rażna, mistħajjel tgħiduli. Il-libertà Hi jisraq, iqarraq, iħar- bat, jeqred bla ma ħadd jindaħallu. Hekk hi l-libertà li togħġob lilkom, BNIED: Il-libertà, sinjuri, hi dik li teħles u tifdi l-bniedem minn din il-libertà tagħkom. Jien miniex filosfu, jew membru tal- parlament; iżda jien, u mara tar-raba', u raġel imħaddan fil-familja tiegħu u għarusa li tafda 'l għarus tagħha, u omm li tħares għall-ew- wel darba lejn it-tarbija taghha… dawn jafu xi tfisser il-libertà tal- bniedem… li jħobb, iżjed, li jsofri biex jagħti ħajja 'l ħaddieħor, u jagħżel it-triq iebsa imma li tagħti għall-kuntentezza, mhux kun- tentezza tagħkom, tad-dwejjaq, tad-dinja, iżda kuntentezza oħra… Inti, pulitku. Rappreżentant tan-nies. Jiġifieri int temmen u tafda fil-għaqal u l-għerf tal-poplu. Kieku le, kieku m'intix verament rappreżentant tagħhom. l Is-sinjur qed jistenna. Inti rappreżentant tan-nies P BNIED: Jiġifieri dawn l-istess nies kellhom ħila jaħsbu u jaraw x'jaqblilhom. Għażlu lilek — minn kemm CAREV: Xi tlieta oħra. . BNIED: Allura tiċħad li n-nies għandha l-fakultà tagħżel l- aħjar 2 STEIB: .U fejn taf jekk għażlux l-aħjar' (jidħku). BNIED: Le, jekk għażluh, allura għandhom fiduċja fih, jitta- maw li hu jista' jagħmel il-ġid. Nieħdu l-argument tagħkom: Tl- bniedem, għedtu, ifittex għall-aħjar tiegħu; mela meta għażluh, għażlu wieħed li minnu jistennew ħafna ġid. Għandu d-dritt, basta li jagħmel dak li tex dak li jaqbel lilu wkoll 7 STAVIN: Ma nagħmlux li nsejt li Carev għandu d-dritt li jfit- qegħdin jistennew minnu n-nies li tellgħuh, li jkun onest; magħhom. VOLL: (sarkastiku) Qiegħed tagħmel dan7 Carev' U għalfejn naħbu. Jiġi żmien meta wkoll l-aqwa rieda ma tistax iżżomm bniedem li jitla' fuq il-bejt u jinsa dak li-ħalla isfel. (jersaq lejn il-majk) Jien ma nistħix, għax, kif għedna, qiegħda ġo fina. Il- fatt hu li jien neguzjant, u kif jidħlu l-flus ma nħabbilx rasi, basta jidħlu. Puff, dak kollu arja, kliem fieragħ. Issejjaħli ħalliel. Kollox sew, ħalliel jien; imma dak li rrid, ikolli, dak kollu li tixtieq qalbi, jiena nixtri bil-flus. Flus, ħabib, il-flus jagħtuni li rrid. Isa, sinjuri, qumu fuq tagħkom; uru sewwa x'intom darba f'għomorkom. Dan is-sinjur irid jaf is-sewwa. - BNIED: Issa naf… issa qiegħed nifhem… STEIB: Jiena Steiber, (qrib il-majk). Ma jim- purtamix x'impressjoni sejjer nagħtik. Jien kuntrattur mal-militar, Jien nagħmel il-kanuni, il-balal, il-bombi… qed tifhimni… u nibqa' nagħmilhom. Jien irrid il-gwerer. Il-gwerer l-għixien tiegħi… BNIED: U dawk in-nies kollha, imsieken, isofru, jindarbu, imutull i STEIB: Jekk għandi kuxjenza, ma nħosshiex. Għalija jistgħu jmutu; bil-mijiet, bl-eluf. Ħames gwerer aħjar minn waħda, Nar, sħab, duħħan, dawn ikel għalija. Qed tifhem7 Ismagħni sewwa sa- : biex 'ttgħallem. Biex tgħix trid tiġġieled; ħafna jmutu, ftit jeħilsu. Dawk il-ftit ihejju t-triq 'biex terġa ssir l-istess ħaġa — mewtu ħajja. U jien naħdem biex dan isir. Min imut bil-bombi, min imut bil- mard; min igħix ftit, iqatta' '1 għajru u jispiċċa. Bombi nibqa' nagħmel, kanuni ikbar minn qabel, inxerred il-mard, ħuġġieġ li jwer- wer id-dinja… BNIED: Li inti tagħmel sehem minnha. STEIB: Sewwa, jien nagħmel sehem minnha. Min igħix bix- xabla, imut bix-xabla. Tajjeb, forsi jien għad nispiċċa f'ħalq l-iljun li nkun rabbejt jien stess. Imma dan għadu ma sarx. Mela, nibqa' sejjer fit-triq li għażilt. Ifittex dejjem it-tmiem tal-oħrajn u t-tmiem tiegħi nnifsi wkoll. Jekk irrid nieqaf ma nistax. Għax dan f'demmi, u demmi jrid id-demm tal-oħrajn; u f'hekk inħossni li qiegħed ngħix, iva, ngħix…… BNIED: (imnikket) U dawk it-tfal imsieken, morda, bil-ġuħ, iltiema, imċappsin bid-demm ta' ħuthom, ta' nieshom' U dawk in- nies kollha, bla ħtija, ġenn f'qalbhom, magħtubin, bla: tama, it-tur- rufnati… Le, le, din hi ħolma. Qiegħed noħlom. Hekk hi d-dinja, mela' Hekk ilbniedem' Ma rridx nemminha. Dan ġenn tal-moħħ. Dawn huma n-nies li aħna nsejħu għorrief, onesti; dawn in-nies li jmexxuna' Sinjuri, nitlobkom bl-akbar ħrara, għiduli li qegħdin tiċ- ċajtaw — li dan m'hu xejn minnu, STEIB: Din l-ewwel u l-aħħar darba li qed tisma l-verità minn l Int, int, Carev, għidlu l-verità, int ukoll. X'inti tagħmel għal pajjiżek P CAREX: (minn qrib il-majk) Il-pulitka tiegħi hija qerq; daħk fil-wiċċ. Aħna nilagħbu bl-injuranza, bin-nuqqas ta' għerf fil-poplu. Mela ma tafux il-poplu int' Għajjat, inħanaq, ħabbat fuq l-imwejjed, għid kontra ħaddieħor u huma, il-poplu, ifaħħruk, igħidulek kemm int bravu. Għajjat iżjed, ġenninhom bi kliem li huma ma jifhmux u arahom jiġru ma' saqajk lesti biex jaqbżu l-baħar għalik. Dan hu s-sigriet tas-setgħa tagħna. Fuq hekk inbniet iċ-ċivilizzazzjoni tagħ- na. BNIED: Le, mhux iċ-ċivilizazzjoni imma l-kotra kollha ta' qerq Iċ-ċivilizzazzjoni kibret fuq sisien oħra, fuq sisien li…… iżd'intom ma tifhmunix. Intom tgħixu l-bogħod minn dawk il-ftit li minħabba x-xogħol tajjeb tagħhom aħna forsi għadna hawn, ma nqridniex. Ftit nies li bit-tjubija tagħhom qegħdin jegħilbu nies bħalkom u b'hekk isalvaw id-dinja mit-tiġrif u l-bniedem mill-ġenn u l-mewt ta' kulljum. STEIB: Nies tajbal Ħa… ħa…l: Urini raġel wieħed biss tabil- ħaqq tajjeb, li qatt ma gideb, li qatt m'għamel għemil ħażin… BNIED: (bil-mod; imbagħad igħolli leħnu xi ftit) Iva, ngħid- lek. Int, u jien, il-bnedmin kollha. Aħna tajbin, aħna tajbin, sin- juri, għandna lkoll ġewwa qalbna dik id-daqsxejn ta' fwieħa li jekk inxerrduha timla d-dinja bix-xemx u l-ward. Aħna nistgħu ma nku- nux ħżiena. Inti tista', Steiber, ma tkunx aġent ta' qirda għal ħafna nies; inti, Carev, tista' tkun sinċier u taħdem bl-onestà kollha għal pajjiżek; int, Vollanz, tista' tagħmel negozju mingħajr ma ċċaħħad l-armla mid-dar ċkejkna tagħha. Int, Stavinskv. filosfu, int tista' turi triq oħra fl-argumenti tiegħek, triq li tista' tkun ta' ġid iżjed għal min jisimgħek jew jaqrak… milli b'dik il-filosofija qarrieqa li tivvinta kuljum — għax hekk trid, mingħajr ma taħseb, mingħajr ma tfittex qalbek… STEIB: (bil-korla) Nitolbok tiskuża ruħek. BNIED: (armajn igħajjat, b'leħen imġennen) Le, qatt, Jisgħob- bik int l-ewwel, skuża ruħek quddiem l-umanità. Jekk id-dinja was- let fiex waslet, mhux ħtija tagħha. Il-ħtija tagħkom, sinjuri… onesti… (jibdew jidħku bil-mod; id-daħk jikber; daħk kiefer; bla qalb) Il-ħtija kollha tagħkom, tagħkom u ta' min jaħseb bħalkom. intom qridtuha d-dinja, intom iċċappsu bin-nifs tagħkom il-ħalel tan- nies twajba. Idħku, idħku, Naf x'tiswew. Idħku fuq il-għadam midfun ta' l-onestà u tal-innoċenza; idħku x'ħin taraw tfal imnikkta, ommijiet imqattgħin bix-xwabel tal-imrar; idħku bil-qirda ta' ħajjiet li għadhom ma dehrux imma li jinħassu. F'hekk ġibtuna intom li qegħdin fis-sakra tas-setgħa, tal-flus, tal-egojiżmu, waqt li nofs id-dinja tiġġarraf fuq irjus bla ħtija. Mostri… Mostri… Taħsbu ii sejrin iġġennuni bid-daħk tagħkom. Iżżufjettaw bija. Jiena sħiħ, inżomm sħiħ; jien inħobb is-sewwa, ma tistgħu tagħmluli xejn. Jien… jien… Ma nistax… inżoinm iktar… (Jinfetaħ bieb. Leħen ta' tfajla), KLARA: Dan xi storbju hu' (Pawsa, Id-daħk jispiċċa f'daqqa waħda.) CAREV: Eh, Klara, idħol, idħol. BNIED: (qisu mbeżża') Klaral Int… intl KLARA: Għaraftni' BNIED: (qrib ħafna l-majk) Int… tant sfajra… tant mitluqa. KLARA: (b'leħen ta' kmand) Oħorġu. Ħalluna. (Il-passi ta' l-oħrajn ħerġin mill-kamra. Xi daħka 'l-hatwn u 'l-hemm. Jingħalaq il-bieb. KLARA: Għaraftnil BNIED: Int… hawn, hawnhekk… u dawk in-nies… tafhom' KLARA: Qabel xejn irrid niżżik ħajr talli ħlistni minn dik l- għarqa. Iva, dawk in-nies nafhom… ħbieb tiegħi. BNIED: (qisu miblugħ) Ħbieb… tiegħekl (igħolli leħnu) Taf x'inhuma dawk l-erbgħa… dawk… dawk. ' BNIED: Qiegħed f'infern. Sa ftit sigħat ilu kont ferħan, kun- tent bil-ħajja. Nies li naf, li nħobb, nies twajba. Issa dan is-semm ġewwa sidri…… Ħares, int biss tista' ssalvani, issa. Jien ħlistek mill- mewt, issa int eħlisni mill-ġenn tal-moħħ, mill-għafis tal-qalb. KLARA: Xi tridni nagħmelf BNIED: Għidli, għidli li mhux kulħadd bħalhom, bħal dawk l-erbgħa. Li għad fadal onestà fid-dinja; li mhux kulħadd mitluf… Qisni għadni narak. Kemm kont mitluqa, Klara, f'dirgħajja, wiċċek, xagħrek imxarrab, kważi bla nifs, bla ħajja… sfafra fid-dlam tax- xmara; telqa ġo fik li tatni s-saħħa. Rajtek għall-ewwel darba, hemm, qalb l-ilma iswed. Qalbi ħfiefet bis-sbuħija tiegħek. Issa qie- għed narġa' narak, għat-tieni darba. Klara, darbtejn biss jien xħett għajnejja fuqek… Iżda issa, wara dawk… dawk is-sinjuri, qisek anġlu tas-sema għalija. Inħares lejk issa, qisni kont nafek BNIED: (qrib il-majk) Tnħares lejk, tfakkarni f'żogħżiti, Forsi żmien twil ilu. BNIED: (qrib il-m'ke) Inħares lejk, tfakkarni f'żgħożiti. Forsi int tifla żgħira, toqgħod fit-triq tagħna; konna nilagħbu flimkien, immorru l-iskola flimkien, nibku, nifirħu flimkien, immorru l-knisja, nitolbu flimkien… nitolbu… int għadek titlob, Klara f BNIED: Niftakar f'dawk iż-żmenijiet. Forsi kont nafek dak iż-żmien. i KLARA: Kif' Jien il-lum rajtek l-ewwel darba. Jien qiegħed noħlom. Ħallini noħlom. Qiegħed nivvinta. Irrid noħlom, għax fil-ħolm biss nista' jien issa nsib is-sbuħija. Wara l-kliem li smait… il-ħwejieġ li sirt naf… li fetħu għajnejja għad-dlam… (iqum mill-ħolma') Klara, int għedt li tafhom lil dawk l-erbgħa. Tafhom biss, imma, hux; mhux ħabiba tagħhom f KLARA: Għaliex lef Iva, jiena ħabiba tagħhom. BNIED: Kiff Allura taf kif jaħsbuha, fiex jemmnu l KLARA: M'hemmx x'ma nafx fuqhom. Mostri, nies bla ġieh, bla ruħ. Għidli, Klara, għidli li aħna m'aħniex kollha bħalhom, KLARA: U għaliex għandi ngħidlek dak li ma nemminx' Id- dinja jagħmluha nies bħal dawk, BNIED: Le, ma jistax ikun. KLARA: Iva, jista' jkun. Kieku le, għax mela qegħdin f'pożi- zjoni hekk għolja, jikkmandaw lin-nies, kapijiet tal-pajjiż f BNIED: Għax in-nies imqarrqa. KLARA: Imqarrqa jew mhumiex, in-nies iriduhom. Forsi int kont agħma — issa qed tara. BNIED: Kif, int ukoll Le, Klara, tkellem xort'oħra. : tiċċajta. KLARA: M'iniex niċċajta. Stavinskv għandu fehmiet, għax m'għandux ixerridhom' Steiber jagħmel il-flus mill-kanuni, għala lef Carev, opportunist, jaħtaf kemm jiflaħ minn dak li tagħtih il- pulitka. Vollanz għandu negozju; għax għandu jimpurtah kif jagħ- mel il-flus dmend li l-flus deħlin BNIED: L-istess kliem l… Iżda l-ġibda għall-onestà, l-imħabba li nħossu lejn għajrna; ir-rieda tajba li qiegħda final Għax m'għand- niex nagħtu każ dawn il-ħwejjeġ ukoll f Aħna fis-seklu għoxrin, l - BNIED: Mela għax aħna fis-seklu għoxrin, m'hemmx bżonn l- onestà, ir-rieda tajba' Anzi, ismagħni, Klara, hemm bżonn dawn il-ħwejjeġ il-lum ħafna iżjed minn qabel. Inkella fiex nispiċċaw f KLARA: Nibqgħu kif aħna. Jekk il-bniedem jista' jgeddes ġid mingħajr ma joqgħod jitħabat b'dawn il-problemi tiegħek… għax għandu jħabbat rasu bihom' Jekk int taf sewwa x'jiswa l-bniedem, dawn il-ħsebijiet m'hemmx lokhom. BNIED: Hemm lokhom ingħid. Kif, mela inti taħseb li l-ħajja tagħna għandha tiġi mibnija fuq ir-ramelf Li aħna ngħixu sa kemm immutu' U t-tfal tagħna, il-ġnus li għad iridu jinħalqul Ħekk sejrin nagħtuhielhom id-dinja' Taqa' u ma taqax 7 KLARA: Dawk ifittxu jħabirku huma. Bħalm'aħna nfittxu l-interess tagħna, huma jkollhom ifittxu l-interess tagħhom, Sempliċi, hus tassewr Kulħadd igħix għall-interessi tiegħu, tal-mument, BNIED: Bħal bhimal al , KLARA: Jekk trid hekk — bħal bhima. BNIED: Agħar minn bhima, għax bhima għallinqas tara kif tagħmel biex taħseb għaż-żgħar tagħha għal meta jikbru. Kif qiegħ- da tgħid int, lanqas aħna lesti biex nagħmlu hekk — u żħna nissej- hu bnedmin… Titqarraqx, Klara, għad jiġi żmien meta tintebah bil- għelt tiegħek, meta ħbiebek jintebhu bil-għelt tagħhom. Meta jasal il-mard, l-għafis tal-qalb, il-ġenn li anqas il-flejjes ma jkunu jistgħu jwarrbu; meta jasal dan fuqkom, meta, biex ngħid hekk, jasal fuqi wkoll, forsi aħna naraw id-dawl iktar ċar…… .O Klara, Klara, kemm tuġagħni qalbi nisimgħek titkellem hekk. L-oħrajn nies tad-dinja, il-kuxjenza tagħhom xrafet, ħjiel ta' ġieh ma fadlilhomx. 'Imma int, int tfajla sbejħa, bid-dawl tal-ġenna jiddi f'għajnejk, b'dan il-wiċċ li jsaħħar l-anġli, int għad fadallek kuxjen- za, fadal tama għalik. Tintilifx kif dalwaqt nintilef jien jekk nibqa' f'din id-dieqa ta' qalb…… KLARA: Ghalxejnl Id-dawl jista' jiddi f'għajnejja, iżda jien ħaġa waħda magħhom, It-tnejn jersqu ħafna qrib il-mujk). Issa m'għadnix. Darba kont tifla żgħira bħalma pinġejtni int ftit ilu: immur l-iskola, nilgħab, iva, kont immur il-knisja wkoll, u nitlob. Issa m'għadnix. Għalxejn toqgħod tkellimni, ħabib. Isma' minni, oħroġ minn bawn, oħroġ minn din il-belt, warrab minn dan il-pajjiż. Mur għix fejn id- id-dagħdigħ tal-bnedmin ma jdejjaqlekx qalbek. Tbiegħed minn hawn, malajr, issu, għax titlef kollox. BNIED: Le, Klara, dawn l-aħħar kliem li għedt ferrħuli qalbi. 'Ixxebbaħx ruħek iżjed ma' dawk l-oħrajn. Dawk qegħdin fil-ħtija, u ma jisgħobbihomx. Int forsi qiegħda fil-ħtija wkoll, iżda kif tkel- 'limt issa wrejtni x'weġgħa hemm f'qalbek — dawk il-jiem tas-safa li inti tlift imma li għad fadallek qalb u ruħ biżżejjed biex tiftakar fihom —u qalbek tibkil… Jekk tridni naħrab minn hawn, ejja int ukoll miegħi, Klara. Jiena w int nibdew ħajja ġdida, insibu l-ħem- da wara r-riefnu. Ngħixu fl-eżempju ta' dawk. li għadhom jagħtu ' widen lill-kuxjenza tagħhom. i KLARA: Kollu għalxejn. Għalija m'hemmx tama. Qalbi midfuna fil-ħama; titħajjar tqum imma l-ħama jqum wkoll u jerġa' jġebbidha 'l isfel. Int mur, ħallini. Mur, ħabib tiegħi, u forsi 'l quddiem, meta int tkun sibt il-kuntentezza li trid qalbek… ftakar daqsxejn fija u… jekk trid… itlob għalija wkoll. Qalbek mhix imħassra. Qalbi mtertqa b'difrejn il-ħmieġ tad-dinja. Mur, ħallini… Ma tarax, Klara, li int ukoll għandek is-set- għa li tinġibed mid-dlam, mill-qerq. Il-kliem tiegħek qed isewwi bil- ftit il-ftit il-ħsarat taż-żmien ġewwa qalbek. Għedtli li jmissni ngħix kuntent. Issa naf li mingħajrek, dan ma jistax ikun. : Klara, ismagħni… Jien tiegħek, KLARA: Le, le (qisha mbeżżgħa) Ttlaqni, warrab minn qud- diemi, la tiċċappasx bin-nifs tiegħi, Int ma tafx x'jien, x'għamilt, fiex nemmen… BNIED: Jien naf Ji inti mara, bniedma, u għandek tiġri f'dem- mek ir-rieda li tkun aħjar, iżjed kuntenta, li toħroġ mill-… mill-ħama. KLARA: Ma jistax ikun, Dak li għamilt, nerġa' nagħmlu, Forsi din id-darba jirnexxi, BNIED: Kif7: X'għamilt , KLARA: .Jien ma waqujtx f'dik ix-xmara, BNIED: Ma… ma waqajtxi Mela.. KLARA: Jiena fittixt il-mewt. BNIED: Fittixt il-mewtl Sewwa qalet Doris. BNIED: Xejn… xejn, Segretarja tal-Editur… Imm'int għajjatt għall-għajnuna l i KLARA: Il-ġisem malajr jitlef il-fehma sħiħa li tkun għamlet ir- rieda. Klaral Hekk ħażin, Klara, Int, int xbejba sabiħa; il- bajja f'demmek, f'idejk ir-rieda li tgħix kuntenta, fil-paċi, KLARA: Tfajla sabiħa jien. Minn barra. Id-dud ġo fija jgħaj- jatli biex nintilef għal dejjem… Mur, ħubib, issa taf x'jien, taf x'nis- wu, Il-ħajja li pinġejtli sabiħu ferm, tiġbidni lejha; imma din hi l-veru ħajja għalija, ma nistax nitlaqhu, Għalxejn. Marbuta magħ- ha bi ktajjen tal-azzar. Mur… il-kliem tiegħek iweġġagħni. Miniex forsi nbati biżżejjed l Għaliex tweġġagħni iżjed 7 BNIED: Inweġġgħek biex neħilsek mid-dwejjaq; mit-turment. KLARA: Iżżidli d-dwejjaq giegħed. Qisek qiegħed tneżżagħni mill-ġilda ta' qalbi…… tant tweġġa din il-qoxra… forsi kerha, iżda jien drajt fiha. Ma nistax inħawwel għeruq oħra, BNIED: Tista', Klara, tista'. KLARA: (b'leħen jtit uħrar) Le, qatt. Allura …… KLARA: Irrid nibqa kif jien… Mur. BNIED: …… Saħħa, Klara. Forsi ma narakx iktar. VA KLARA: Mur. , BNIED: Ix-xemx għadha tiddi, Klara. KLARA: Għalik, mbux għalija. Għalija ċ-ċpar u d-dlam, dej- BNIED: (b'ħanqa; u qrib il-majk)… Nitlob għalik. (Bieb jingħalaq bil-mod. Il-mużku tie qaj. Tibdu l-ewwel parti tal-Hungarian jħħapsodij — din tgħodd sisq hawnhekk — qalb id- daqq jinstema' l-biki baxa iżda mimli ta Klaru….. Il-Ħungarian Rhapsodij tinqata, u minnjlokha tinstema' mużku oħra. Din. trid tagħti mpressjoni ta' seher, ħolm, qishu kaskata ta' ilma jlewwxeen jil- qamar — Jinstemgħu leħnijiet — ġa nufuhom—, jibdew bil-mod, jiż- diedu mil-mużda…) ILĦNA: Qalbieni…… Irrid nagħmel bombi…… Iswed jew abjad negozju hu…… M'hemmx tama għad-dinja…… (daħk) Israq, oqtol Il-libertà li nħarrbtu —….: Ħila, tħabrik…… Kapaċità - trid tigdeb biex…… is-sinjur tax-xmara.. : Aħna milaghbu bl-injuranza tal-poplu…… Gieh, tama… Gideb…… Qerq… 'Tama sennen 2 (ikomplu) BNIED: Aishujjat) Biżżejjed… Isktu… Ser iġġennuni… Mostri. Nies bla ġieb… (Muzka u ilmna jinqatghu f'daqqa waħda.) Isktu… isktu…… ' Biż- żejjed. (nifs qawwi; iqwin minn ħolma kerha)… Feju jienf Fejn qiegħed2 Hawn qiegħed f'idejn tajba. BNIED: Int… min int U x'kamra hi din': Kont qed noħlom serena ikrah il-ħolm. BNIED: Ma nistax nara ħafna. Uġigħ, uġigħ fuq moħħi, bejn għajnejja. tħabbat dan l-uġigħ, iniggeżz. iftaħ it-tieqa… daħħluli l-arja… irrid ix-xemx. PATRI: Ftaħtlek it-tieqa. Dieħla l-arja u x-xemx. BNIED: (iibda jikkulinu) Imma hawn fejn jien' PATRI: Dan hu l-Monasteru tat-Tliet Għoljiet. Iżd'int raġel tajjeb, għaj- nejk mimlijin ħnienu. Iżda għidli kif ġejt huwn. Kont fil-lukanda… kienet ħolma P i - BNIED: Niftakar — kamra, kollhu damask, fwieħa, pultruni, xorb, nies, erbgħu. Iddieħku ħafna biju… Nies ħżiena, mhux bħa- lek… inti… għajnejk… imbagħad… imbugħad… xbejba, iva… Klara Ma niftakarx iktar, PATRI: Sabuk mixħut ma' tulek fuq bankina ftit bogħod mill- lukanda. U huma ġibuk hawn, BNIED: Ma stajtx inżomm iżjed. Tani ħass ħażin…… Huma 7 Min, huma PATRI: Tnejn min-nies; raġel u mara. BNIED: Nies li jafuniż Wieħed, reporter tal- -gazzetti, DINJA. L-oħra, sinjurina. Qalet li jisimha Klara, BNIED: M'intix tgħid il-verità l PATRI: Hawnhekk aħna dejjem ngħidu s-sewwa u xejn ħlief is- SeEWWwa.. BNIED: Aħfirli…… Miniex f'sikkti. U dawn it-tnejn ma qalu xejn P : 'PATRI: Ma qalu xejn; iżda s-sinjurina ħallietlek karta, Qaltli biex nagħtihielek malli tqum. BNIED: Fejnha P Tihieli. (Ħoss ta' karta fl-idejn… Pawsa.) 'L-egħdewwa ħafna, imma t-taqbida mirbuħa. It-taq- bida mirbuħa l 0, ġenna, Grazzi, għażiż patri. Kemm inħossni kun- Mhux għalxejn soffrejt. Għamilt ftit ġid. It-tbatija li batejt tost dak il-gideb u qerq, ma kinetx għalxejn. Nemmen, dbqa' emmen, Klara; jien ħlistek għat-tieni darba. Minn ġewwa x-xmara tas-Salib-it-Torog, hija narġet għat-triq tas-sewwa, u jien magħha…… Iżda l-ieħor, ir-re- porter, ma qal xejn' - PATRI: Qalbu qalet ħafna. Mellislek ġbinek — u beka, BNIED: Dmugħl PATRI: Beka ħafna. Għandhom jiġu jarawk — il-lejla, BNIED: Għażiż patri, int biss tista' tifhem il-ferħ tiegħi. Irridu niġġieldu biex nirbħu. It-tama reġgħet bdiet tinbet ġo tija. PATRI: Ibni, nies tajba jitwieldu kull ħin: nies ta' ġieb, fqar u għonja. Huma nies bħal dawn li jxerrdu u jxandru dak kollu li jerta' u jgħolli l-bniedem 'il fuq mill-bhejjem u jressqu lejn is-sema. BNIED: U dawk in-nies — tal-pulitka, tan-negozju, bħal Carev, bħal Vollanz, bħal…… PATRI: Minn dawn hemm tajbin ukoll, nies ta' ħila, onesti, li jmexxu 'l pajjiżhom fit-triq tas-sewwa. Il-ħażen nistgħu nirbħuh u t-gideb noħonquh. It-taqbida sejra l-ħin kollu; min jirbaħ, min jitlef… BNIED: Klara rebħet diġa. PATRI: Hi u l-ieħor it-tnejn rebħu. (€11 a Monasteru Garden' ta' Vangħan Williams.) : BNIED: U jiena wkoll. (Minn hawn sat-tmiem, qrib il-majk) Hemm dak il-Kurċifiss mal-ħajt… Għinni, għażiż patri; g għinni nqum serena Kemm weġġgħuh l PATRI: Weġġgħuh ħafna, BNIED: U lili weġġgħuni wkoll. Issa nifhem kemm sofra għax jien batejt ukoll taħt idejhom. Noffri t-tbatija tiegħi Lilu: Qiegħed jismagħni $ PATRI: Qed jisimgħek, ibni. BNIED: Mimli dmija, xewk, imsiemer kiefra l Jiena bżajt għax kont fid-dlam. Għoddhom rebħuni, tilfuni bid-dagħa tagħhom, bil- ħażen tagħhom…… Kif tingħad dik it-talba — 'Niffduli jdejja u riġlejja…… (it-tnejn flimkien) f… u għaddew l-għadam tiegħ: kollu. PATRI: Iżda l-Mulej fetaħlek it-tieqa. Daħħallek ix-xemx ta' rebbiegħa, il-fwieħa tal-ward. BNIED: Mhux lili biss, iżda 'l Klara u l-ieħor ukoll. Iva, Hu hariġna miċ-ċpar tal-qerq, mid-dlam tal-ħażen, u wriena t-triq, għaj- nejna għomja…… U aħna ħarisna mit-tieqa… daħal xaqq dawl… u aħnu rajna x-xemx, ix-xemx ħajja u sabiħa. (Iżżid il-mużha…… )