TAGĦRIF DWAR L- INTEGRAZZJONI TA' RIFUĠJATI F'MALTA GĦAL MIN JIPPROVDI SERVIZZI Dan il-ktejjeb huwa maħsub għal dawk l-aġenziji li joffru xi servizz lir-rifuġjati li qed joqogħdu Malta. Għalkemm huwa parti minn sensiela ta' sessjonijiet ta' taħriġ, jista' jintuża waħdu bħala referenza għal kull min ikollu bżonn tagħrif bażiku dwar ir-rifuġjati, id-drittijiet tagħhom u varji elementi oħrajn. Huwa bi pjaċr kbir li aditus foundation qed tqassam dan il-ktejjeb, bl- iskop li r-rifuġjati jingħataw servizz xieraq u skond id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet tagħhom. Biex nimxu lejn l-integrazzjoni l-informazzjoni hija essenzjali. Dan il-ktejjeb hu maħsub għal dawk li jipprovdu xi tip ta' servizz, kemm fis- settur pubbliku kif ukoll f'dak privat Huwa joffri informazzjoni ġenerali dwar rifuġjati — min huma, minn fejn ġejjin, x'inhi l-proċedura f'Malta biex tipproċessa r-rikjesta għall-ażil, x'inhuma l-istatuses differenti li jingħataw f'dan ir-rigward u d-drittijiet u d-dmirijiet tagħhom skond il- Liġi. Il-UNHCR u l-aditus jixtiequ jaqsmu din l-informazzjoni waqt is-sezzjonijiet miżmuma magħkom u jirrispondu mistosqijet relevanti. Madanakollu, huwa ukoll l-għan ta' dan il-proġett illi nisimgħu dwar l-esperjenza tagħkom meta toffru s-servizzi tagħkom lir-rifuġjati ħalli kuntatt effettiv u integrazzjoni lokali jkunu tassew possibbli Mr. Jon Hoisaeter, Rappreżentant, UNHCR Malta Kun infurmat. Terminoloġija Kronoloġija Mistoqsijiet Meta persuna tesprimi l-biża' tagħha li tiġi rritornata lura lejn pajjiżha. Applikazzjoni għal-Ażil Persuna li qed tgħid li hija rifuġjata, imma l-applikazzjoni tagħha għadha ma ġietx ipproċessata mil- Kummissarju tar- AWAS Rifuġjati. 'Agencv for the Welfare of Asvlum- Seekers', l-aġenzija tal-gvern risponsabbli għaċ-Ċentri Miftuħa u għall-persuni vulnerabbli. Pajjiż tal-Oriġni Il-pajjiż tan-nazzjonalita jew tar-reżidenza permanenti. Pajjiż li jgħaddi minnu rifuġjat, e.ż. Pajjiż ta' tranżitu Persuna li għażlet li titlaq minn pajjiżha. Immigrant Ref Com N Uffiċju tal-Kummissarju għar-Rifuġjati Rifuġjat Persuna li qiegħda barra minn pajjiżha u li ma tistax tirritorna lejh minħabba biża' ta' vjolazzjonijiet serji tad- drittijiet tal-bniedem tagħha, minħabba l-attivitajiet, twemmin jew oriġni tagħha. / Għaqda mhux governattiva. Il-'United Nations High Commissioner for Refugees' hija l-aġenzija tal-Ġnus Maqgħuda risponsabbli li tħares ir- rifuġjati kollha fid-dinja. Meta rifuġjat jew immigrant jagħżel li jirritorna lura lejn pajjiżu.. Kronoloġija Wasla bid- Wasla mod ieħor, anke regolari l- Ħ Ħ NN I Detenzjoni j ( N G Ritorn G Rifuġjat2 0 Minuri2 e Vunnerabbli2 ( N ( N ( N ole Iva ole GIva ele eIva Gle, protezzjoni oħra Detenzjoni Detenzjoni Kronoloġija Wasla dgħajsa (Pulizija Immigrazzjoni, Dipartiment tas- Saħħa) Intervista II a lI Immigrazzjoni Reġistrazzjoni f'databases Maltin u Ewropej Eżami tas- saħħa Detenzjoni (Servizzi tad- Detenzjoni, LTS Da et fl-a tas-Saħħa) IA G A it-T jew Safi Barracks Kundizzjonijiet diffiċli tal- għejxien Impatt negattiv psikoloġiku u iva fo tea 0 Varji attivitajiet (lezzjonijiet tal-lingwa, eċċ.) Żjarat minn (1 11161 A NGOs Ħelsien/Dewmien VINI l-I globi Iil LE ii a i MA LT Ażil pożittiv, mad- deċiżjoni Ażil għaddej, 12-il kCltla Oħrajn 18-il xahar Tagħrif minn I UNHCR u NGOs Għażla ħielsa u volontarja Għajnuna għar- ritorn u għar- reintegrazzjoni Proċedua tal-Ażil (RefCom, RAB) Ħafna mistoqsijiet personali dwar ir- raġunijiet iii ger) Verifikazzjoni ma' tagħrif dwar il- tl iEA Deċiżjonijiet pożittivi e Stat ta' rifuġjat e Protezzjoni Sussidjarja onijiet negattivi jistgħu ATT jet tal quddiem ir-Refugee L-Appeals Board jikkonferma jew iħassar l-1 deċiżjoni Nies li jgħidu L TAT waħedhom (AWAS, MEEF) Riferuti malli jaslu jew f'kwalunkwe stadju Proċedura quddiem IA TE ja Eli Intervista dettaljata biex jistabbilixxu l-eta Minuri jinħelsu mid-detenzjoni minħabba Impoġġija taħt il- kura tal- każijiet mediċi (anki psik.) Intervista dettaljata biex jistabbilixxu l- vunnerabbilta Persuni nnerabbli jinħelsu mad- deċiżjoni Ftit postijiet Fżiċji akkommodazzjoni xierqa wara d- detenzjoni LAN u Ke detenzjoni (AWAS…) Akkommodazzjoni fiċ-Ċentri Miftuħa A'£21 i ja A o L-2 A ċentri, tal-AWAS jew ta' NGOs Ir-reżidenti B 3 1 a Kol u joħorġu kif iridu, skond ir- regoli reġistrazzjoni, biex ikun hemm ordni Kundizzjonijiet u regoli differenti skond iċ-ċentru Drittjiet u obbligazzjonijiet (oh l-l EKO iNfatl) aħħari…ħajja indipendenti fil- kommunita Min hu min2 Pulizija Immigrazzjoni e Identifikazzjoni e Dokumentazzjoni Kummissarju għar-Rifuġjati (RefCom) e Applikazzjonijiet ki 1alE Servizzi tad-Detenzjoni KT EI e Edukazzjoni : Xogħol e Servizzi soċjali Min hu min2 e Taħriġ e Soluzzjonijiet (Integrazzjoni, Ritorn Volontarju, Resettlement/ Rilokazzjoni) e Ritorn Volontarju u Megħjun e Resettlement/ Rilokazzjoni Għaqdiet mhux Governattivi (NGOs) e Tagħrif e Għajnuna (legali, medika, soċjali) e Avokatura Rifuġjat Jista' jiġġedded Drittijiet u Obbligazzjonijiet differenti Protezzjoni Sussidjarja Drittijiet fondamentali għal kulħadd Kważi dejjem ċertifikati personali Protezzjoni Umanitajra Temporanja Protezzjoni Umanitajra Temporanja N 'Rejected', Mingħajr Status Formali Rifuġjat Persuna ma tistax tirritorna lura lejn pajjiżha minħabba biża' fondata ta' persekuzzjoni minħabba l-opinjoni politika, twemmin reliġjuż, razza, nazzjonalita jew għax tkun parti minn grupp soċjali partikolari. Protezzjoni Umanitajra Temporanja lejn pajjiżha minħabba raġunijiet umanitarji bħal bżonnijiet mediċi, tfal, anzjani, e Din hija d- diskrezzjoni ta' RefCom. Persuna li għamlet talba għall-protezzjoni imma l-każ tagħha għadu għaddej. Protezzjoni Sussidjarja Persuna ma tistax tirritorna lura lejn ol A i TE tal- mewt, vjolazzjonijiet serji tad- drittijiet tal- bniedem, jew sitwazzjoni ta' gwerra jew ta' Protezzjoni Umanitajra Temporanja N Meta persuna li mhix L a TA sew fis-soċjetà Maltija u aktarx ma tistax tintbagħat lura. Din hija d-diskrezzjoni ta' IE o 'Rejected', Mingħajr Status Formali Persuna li tista' tmur lura lejn pajjiżha mingħajr biża' ta' gwerra jew ksur serju tad-drittijiet fondamentali tagħha. Rifuġjat Dritt li jibqa' Malta 4 resettlement/ Dmir li jħallas relocation it-taxxi, il- bollau li jirrispetta l- Programmi ta' iġiji taħriġ tal-ETC b'xejn Jista' jaħdem: work permit f'ismu Għajnuna soċjali bħal- Maltin Dokument tal- jaġġar Status ta' tliet snin li jista' jiġġedded Sussidju tal- i MAMMA kera għal Reunifikazzjoni dħul baxx tal-familja Jista' (mara/ raġel u japplika biex tfal dipendenti) isir ċittadin wara 10 snin Edukazzjoni tal- gvern primarja u Jista' sekondarja bħal- jiċċaqlaq Maltin kif irid Dritt li jibqa' Malta 4 resettlement/ Servizzi mediċi tal- gvern 'Core' Jista' jaħdem: Dmir li work permit jħallas taxxi, f'isem min il-bollauli iħaddem jirrispetta l- liġijiet sena li jista' jiġġedded Edukazzjoni tal- sekondarja bħal- Maltin Passaport tal-Barranin Programmi ta' taħriġ tal- ETC b'xejn Għajnuna finanzjajra fiċ- Jista' Ċentri Miftuħa jiċċaqlaq kif irid f'Malta Protezzjoni Sussidjarja Protezzjoni Umanitarja Temporanja Passaport tal- Barranin Jista' jaħdem: work permit f'isem min iħaddem Jista' jiċċaqlaq kif irid f'Malta Dmir li jħallas it-taxxa, il- bollau li jirrispetta l- liġijiet Status ta' sena li jista' jiġġedded Dritt li jibqa' Malta X resettlement/ rilokazzjoni Għajnuna finanzjarja fiċ- Ċentri Miftuħa Programmi ta' taħriġ tal-ETC b'xejn Servizzi mediċi tal- gvern 'Core' Edukazzjoni tal- sekondarja bħal- Maltin Dmirijiet ta' integrazzjoni Dritt li jibqa' Status ta' sena, li jista' jiġġedded Dmir li jħallas it-taxxa, il- bollau li jirrispetta l- liġijiet X resettlement/ rilokazzjoni Għajnuna finanzjarja fiċ- Ċentri Miftuħa Programmi ta' taħriġ tal-ETC b'xejn Passaport tal- Barranin Protezzjoni Umanitarja 'N' Servizzi mediċi tal- gvern 'Core' Jista' jaħdem: work permit f'isem min iħaddem Jista' jiċċaqlaq d f'Malta Edukazzjoni tal- sekondarja bħal- Maltin 'Asvlum biet Coll Dritt li jibqa' Malta (is-soltu fid-detenzjoni) Programmi ta' taħriġ tal-ETC b'xejn Dmir li jħallas it-taxxa, il- bollauli jirrispetta l- liġijiet Is-soltu X resettlement/ rilokazzjoni Għajnuna finanzjarja fiċ- Ċentri Miftuħa Edukazzjoni tal-gvern primarja u sekondarja bħal-Maltin Jista' jaħdem: work permit f'isem min iħaddem Jista' jiċċaqlaq fejn irid Malta Servizzi mediċi tal-gvern bżonjużi Għadu fil- proċess… Preżenza tollerata, b'ordni ta' tneħħija Edukazzjoni tal-gvern primarja u sekondarja bħal-Maltin Dmir li jħallas it-taxxa, il- bollau li X resettlement/ rilokazzjoni Jista' jaħdem: work permit f'isem min iħaddem Għajnuna finanzjarja fiċ- Ċentri Miftuħa Programmi ta' MA A taħriġ tal-ETC Servizzi medi b'xejn tal-gvern mhux ċari Jista' jiċċaqlaq fejn irid Malta Kważi inviżibbli għal-liġi 'Rejected'. e; Mingħar Status Formali Mistoqsijiet ta' Spiss M Dan għalfejn huwa importanti għalija2 . Importanti li tkun taf l-istatus tal-persuna quddiemek għax kull status T . differenti jiġifieri drittijiet u obbligazzjonijiet differenti. Dan ifisser illi s-servizzi li tista' toffri jaf jiddependi mill-istatus tal-persuna, jekk id- dipartiment jew l-uffiċju tiegħek jagħmlu dawn id-distinzjonijiet. M Kif inkun naf l-istatus tal-persuna quddiemi2 Pastażata li nsaqsi2 . T Tista' ssaqsi, imma biex tkun ċert l-aħjar titlob kopja taċ-ċertifikat . mogħti mill-Kummissarju tar-Rifuġjati (RefCom). L-'Asvlum-Seekers' ma jkollhomx ċertifikat, għax il-każ tagħhom ikun għadu għaddej. M Meta għandi ċ-ċertifikat quddiemi, x'għandi nara fih2 . T Fuq iċ-ċertifikat hemm ħafna tagħrif importanti dwar il-persuna. Iċ- . ċertifikat għandu dan it-tagħrif: : L-isem sħiħ tal-persuna, kif rikonnoxut mill-Gvern ta' Malta; e L-ismijiet tal-membri tal-familja tal-persuna, jekk dawn qed jgħixu magħha Malta. Dan jinkludi l-mara jew ir-raġel u t-tfal dipendenti; e Ritratt tal-persuna; e In-numru ta' identifikazzjoni mogħti minn RefCom. Dan mhuwiex in-numru tal-Karta tal-Identita tal-persuna u mhuwiex in-numru uffiċjali tal-persuna għal skopijiet ta' identifikazzjoni; s L-istatus tal-persuna: rifuġjat, protezzjoni sussidjarja, protezzjoni umanitarja temporanja u protezzjoni umanitajra temporanja N. M Dokumenti oħrajn2 . T Kull persuna tingħata Karta tal-Identita, u għandek tuża din biex . tidentifika il-persuna li għandek quddiemek, kif tagħmel mal-Maltin. M Jekk il-persuna m'għandhiex dokumenti magħha2 . T Għamel kif tagħmel mal-Maltin. Jekk għandek bżonn dokument, għidilha u Q ara li tkun fehmitek. M U jekk ma nistgħux nikkomunikaw minħabba l-lingwa differenti2 . Hemm varji soluzzjonijiet li wieħed jista' jesplora. Tista' titlobha T . terġa' tiġi ma' xi ħadd li jitkellem bl-Ingliż jew bil-Malti. Jekk din hija problema ta' spiss, tista' forsi tara li jkollok dokument bażiku maqlub għal-lingwi l-aktar użati. Il-UNHCR tista' tgħinek billi toffri s-servizzi ta' interpretu fuq it- telefon. Għandhom isiru arranġamenti biex dan jiġi organizzat. Mistoqsijiet ta' Spiss M X'jiġifieri 'rejected'2 . T Dan ifisser illi l-persuna mhix rifuġjata u m'għandhiex bżonn il- . protezzjoni tal-Gvern Malti. Din il-persuna ma tingħatax ċertifikat minn RefCom, iżda xorta jkollha Karta tal-Identita. M X'inhi d-differenza bejn rifuġjat u immigranti oħra2 . Ir-rifuġjati qed jaħarbu minn darhom għax jibżgħu minn vjolazzjonijiet T . serji tad-drittijiet fondamentali tagħhom, bħal per eżempju t-tortura et anke l-mewt. L-immigranti l-oħra jagħżlu li jitilqu minn pajjiżhom għal varji raġunijiet, bħal per eżempju xogħol, studju jew biex jingħaqdu mal-familja. u f'xi każ M Vera li t-tfal tar-rifuġjati li jitwieldu Malta jsiru ċittadini Maltin Q awtomatikament2 T Le, nies li jitwieldu Malta ma jsirux ċittadini Maltin awtomatikament. e iseħħ skond in-nazzjonalita tal-ġenituri, u mhux fejn titwieled il-persuna. M X'jiġifieri r-resettlement, u għaliex mhux ir-rifuġjati kollha jiġu resettled2 . Resettlement tfisser meta pajjiż jaċċetta r-rifuġjati minn pajjiż ieħor, T . e.ż. l-Istati Uniti jaċċettaw li jieħdu rifuġjati li qed joqogħdu Malta. Dan is-soltu jsir għal dawk ir-rifuġjati li huma partikolarment vunnerabbli bħat-tfal mingħajr adulti magħhom, rifuġjati b'diżabbilta u rifuġjati li sofrew atti ta' vjolenza gravi bħal tortura jew stupru. Hemm ħafna raġuniiet għalfejn mhux kull rifuġjat jista' jiġi resettled: il-posti disponibbli fid-dinja kollha huma limitati; mhux ir-rifuġjati kollha għandhom il-bżonn jiġu resettled għax jistgħu jgħixu fil-pajjiż li qegħdin fih; u Malta għandha jkollha rwol fis- solidarjeta mar-rifġjati fid-dinja. M X'inhuma d-drittijiet tar-rifuġjati li qegħdin Malta2 . Dan jiddependi mill-istatus legali tagħhom, kif hemm imfisser fit-taqsima T . Hemm bżonn li niftakru wkoll li d-drittijiet tal-bniedem għandhom jitgawdu minn kulħadd, anke mir-rifuġjati u l-immigranti l-oħra. Huwa importanti wkoll li niftakru illi kull persuna għandha d-dritt li titlaq minn pajjiżha u tfittex il- kenn f'pajjiż ieħor..dan jissejjaħ id-dritt li tfittex il-kenn (the right to seek asvlum). M Kemm hawn rifuġjati f'Malta2 . Huwa diffiċli li ssemmi figura preċiża għax ħafna rifuġjati telqu minn T . Mill-2002 waslu bejn wieħed u ieħor 15,000 persuna bid-dgħajjes. Dawn mhux kollha kienu rifuġjati u ħafna minnhom ġew ritornati lejn pajjiżhom jew ingħataw iċ-ċans jibdew ħajja ġdida fl-Amerika jew f'pajjiż ieħor tal-Unjoni Ewropea. Mistoqsijiet ta' Spiss M Ir-rifuġjati huma piż kbir fuq l-ekonomija. Malta kif tista' tlaħħaq2 . Hemm ċerta spejjeż involuti fil-proċessi li jinvolvu r-rifuġjati. L-Unjoni Ewropea toffri ħafna għajnuna finanzjarja lil Malta, b'għarfien taċ-ċirkostanzi partikolari tagħha. Malta tista' tfittex mezzi oħra biex tnaqqas dan l-impatt finanzjarju indipendenti. Dan jista' jseħħ billi ninkoraġġixxu u ngħinu lir-rifuġjati biex jattendu taħriġ vokazzjonali, biex jaħdmu u biex jgħixu għal rashom. bħal per eżempju billi tgħin lir-rifuġjati sabiex isiru aktar M Kemm hemm rifuġjati fid-dinja2 . T Huwa stimat illi fid-dinja kollha hemm madwar 15.2 miljun rifuġjat. Madwar . nofshom huma nisa. 468 tar-rifuġjati kollha huma tfal. M Kemm jistgħu jdumu Malta2 . Skond l-istatus speċifiku, il-permessi jiġġeddu kull sena jew kull T . tliet snin. Jekk is-sitwazzjoni li ġiegħlet lir-rifuġjat jaħrab minn pajjiżu tinbidel, u fil-pajjiż ma jkunx hemm problemi għar-rifuġjat, Malta tista' titlob li r-rifuġjat jirritorna lura lejn daru. Sadattant, Malta għandha tesplora kif tinkoraġġixxi lir-rifuġjati biex jintegraw fis-soċjeta Maltija. M Jiġifieri r-rifuġjati jibqgħu rifuġjati għal dejjem2 X'jiġri wara li jingħataw iċ- . ċertifikat ta' rifuġjat2 Ir-Rifuġjati m'għandhomx jibqgħu rifuġjati għal għomorhom, għax dan T e ifisser li jibqgħu dejjem trattati bħal barranin fil-pajjiż li jkunu qegħdn fih. Bħal kull persuna oħra, ir-rifuġjati jixtiequ jgħixu ħajja normali, jibnu familja, isiru ħbieb, u jkomplu ħajjithom mingħajr tfixkil. Fl-aħħar mill-aħħar, ir-rifuġjat jista' jagħżel li jirritorna lejn pajjiżu b'mod volontarju jekk dan isir possibbli, jista' jintegra b'mod soċjali u legali fil-kommunità li qed jgħix fiha, jew jekk dawn ma jkunux possibbli, jista' jiġi resettled jew rilokat f'pajjiż ieħor lest li jgħinu jew jgħinha. M Jekk nixtieq ngħin ir-rifuġjati, x'nista' nagħmel2 . L-aħjar ħaġa li tista' tagħmel ma' rifuġjat hija li timxi miegħu kif T . timxi ma' kull persuna oħra, u kif tistenna li jimxu miegħek in-nies. Dan huwa importanti speċjalment fejn taħdem, fejn tista' tiżgura illi r-rifuġjat jingħata l-istess servizz bħal kull klijent ieħor. Jekk trid tagħmel aktar, tista' tinvolvi ruħek ma' waħda mill-bosta NGOs li jaħdmu mar-rifuġjati. Kuntatti aditus foundation hija għaqda independenti u volontarja, imwaqqfa biex tagħmel munituraġġ, taġixxi u tirrapporta dwar l-aċċess għal drittijiet fundamentali tal-bniedem minn persuni u gruppi. L-attivitajiet tagħha jinkludu taħriġ, għajnuna u informazzjoni legali, riċerka, rapporti, u avokatura. aditus tiddependi fuq l-għajnuna mill-pubbliku biex tkun tista' toffri s-servizzi tagħha b'xejn, partikolarment dawk is-servizzi għan-nies l-iktar vunnerabbli. Jekk tixtieq toffri xi għajnuna: www.aditus.org.mt Il-UNHCR (Kummissarjat Għoli għar-Rifuġjati tal- Ġnus Magħquda) hija organizzazzjoni internazzjonali li twaqqfet fl-1950 mill-Ġnus Magħquda. Il-mandat tal-UNHCR huwa protezzjoni u għajnuna, kif hemm imniżżel fl-istatut tagħha. Il-UNHCR tassigura l-protezzjoni internazzjonali billi tiggarantixxi li r-rifugjati ma jintbagħtux jistgħu jkollhom il-biża' li jiġu ppersegwitati, u f'kull każ, tissalvagwardja s-saħħa fiżika tagħhom. ma' Għaqdiet non-Governattivi biex tħares id- drittijiet tar-rifuġjati u tiżgura li hemm aċċess effettiv għal dawn id-drittijiet. TNEUNAMLHEĦ qered