L-GHASSIESA TA' L-ISWAR Ta' A. A. S-SULTAN baqa' bejn ħaltejn għall-kliem li sama. Ma għa- rafx sewwa sew x'jaqbad jagħmel. Tħares ċass quddiemu, rasu immejla kemmxejn 'l isfel, ħad- dejh mistrieħa fuq idejh it-tnejn imqiegħda fuq wiċċ ta' mejda tal-kawba mill-ħoxna, xofftejh bdew jitħarrku u daqqiet ilissnu, bħallikieku ma jafux kif, 'Fra Renċġ… f'ra Renċ… f'ra Renċ.. Il-balliju waqaf għal ftit minn kliemu biex jħalli lill-ie Mastru jixtarr ftit waħdu dak li kien għadr kif qallu. Wara ftit ta' skiet, il-balliju reġa' beda jredden : ''Bire, klie- mi minnu. Taf int, ma nistgħux inħadlah jagħmel li jiftillu…… hekk, bla ma miraw sew x'inhi l-biċċa. Jekk tiġri l-kelma aktar milli ġriet, l-isem ta' l-Ordni qaddisa tagħna, jinħaqar, u…… ni t'Daqshekk,' qatagħlu kliemu s-Sultan, waqt li b'idejh urieh il-bieb tal-kamra. il-balliju malajr fehem li ma kienx bemm ħtieġa ta' kliem aktar, sellem u ħareġ. Il-Gran Mastru Jean de la Valette bejn ried u bejn ma riedx jagħti widen għal dak li kienu ilhom igħidulu dwar Fra Renċ. Iżda għid il-lum u għid għada, mu setax iħalli l-biċċa. torqod. Fra Renċ inħatar kmandant tal-Forti Sant 'Anglu għall-qin- ija tal-għaġeb li wera matul l-imblokk mit-Torok. Il- fiatra tie- għu bħala l-ħakem tal-forti kienet għelm ta' ħajr mis-Sultan in- nifsu. Minn xi żmien bdiet tiġri xniegħa qalb l-Irħieb ta' l-Ordni Kif u min bdieha ftit li xejn jingħad. Mm għader, min ried li jitħallas il-laħam, u min ħaqqnq li wegħdiet de jiem wegħdiet. Iżda. quddies Fra Renġ hadd mu. qpbżithu kelma waħdu, bħalli- kieku. qatt ma seta' jidħlilhom f'inohhom biċċa bhal dik. Il-kelna la qabdet triqitha. ma żamimha ħadd, V'uq il-guċċata tal-Forti, bedu jingħad li Fra. Konċ kien iżomm tgħix miegħu f'xi kmamar ftit li hadd mu kien jersaq lej- 10m, waħda xbejbu żagħżugħa u sabiha. Tutqal ukoll minn taħt il-taħt, li minkejja l-wegħdiet tiegħu ta' Raħeb, kien iżżewwiġha, bil-moħbi. U minn ħalġ għal ieħor, il-ġrajja tlewnet u ssebbħet li ma ngħidlekx. L-GĦASSIESA TA' L-ISWAR 115 Mela, lejla waħda fit-tard, Fra Renċ kien bil-qiegħda i'waħ- da mill-kmamar tiegħu. Hdelli kellu 1 -ħanintu, xbejba trid seba' għajnejn tħares lejha. Magħreiila misluta mistluta; dlielha iswed u twil mitluq ħafif ħafif ikebbeb lil-wiċċha u dirgħajha; w samrani, ħlejju u sbejjaħ, b'żewġ għajnejn suwed. tuta bħal żewġ ġawhriet; xotltejn imuiqqaiti, ħomor har; par mimlija; u Hebsa ħarir aħnar u abjad li-xeraq ħafna u qara fuq laħamha samrani : kien fiha tassew dehra ta' ġmiel. Id-dwal mill- imsiebaħ jilagħbu fuqha u jagħtuha dehra ta' seħer li b'xejn ma ġġibu f'dawl ix-xemx. Fra Renċ u x-xbejba kienu jitgħaxxqu jifirħu b'xulxin. Daq- qa kelma, daqqa daħka u daqqa jħaddanha ftit miegħu, Fra Re- ne għamel għors . ' Il-kavalier ħżugħ ma kienx nieqes, la minn ħaġa u lan- qas minn oħra. Ħarstu fuq tagħha, mibrum, fuq qaddu, felħan. kien fih daqqa ta' għajn tajba. Mhux ta' b'xejn li Fra Rene kien meqjus b'wieħed mill-isbaħ kavalieri ta' dik il-ħabta. Il-hena ta' dak il-għors inkisret minn taħbita Jawwij il-bieb. Fra Renċ u ħanintu sikiu u ħarsu lejn mnejn ġie taħbita. ' 'L-għassjex, sinjur. Qed jidhru d-dwal in-naħa, t'isfel, Fie- suq xi ħadd. : Bla telf ta' żmien, il-kuvalier hareġ mal-għassies, Niżlu mit- taraġ H jgħaddi mill-mina. Qalbu tħabbat sittu sitta. staqsa mitt-darba lilu mnilsu min seta' nqala' dak il-ħin. Il-lejl kien daħal ġmielu u ma kienx waqt li fih kellu jistenna żjajjur. Waqfu ftit fil-bidu ta' taraġ ieħor li kien jagħti l isfel. Marsu 'lisfel u fil-qiegħ fIS-SUF dehru torċi mixgħula u jdaħħnu jiċċaqalqu l-hawn u l-ħin fuq il-mrirbat tal-forti, kollox ftit mistur nilċ-ċpar tal-lejla Fra Renċ gar lejn il-għiss fehem sew, staqsieli: U Il-Gru istru 2 Argħaxs a daqqa b'rasu biex jurih li hekk kien; u wieġ- hu: fĊĠie jżurna ħabta u saħta, għal għarrieda. (i ra: Rend bla ma ried qarras wiċċu n ta daqqa ta' (għajn; minn taħt 'il fuq lejn karrartu, TAra. x'tagħmel, uara xi bpuspar, u żommu bil-kliem għal ftit ħin. ' es l biex pħallikieku jara. jekk 116 —— IL-MAnr Dar u reġa' tela' 'l fuq. 7 Ħanintu kienet qed tistennieli fil-bieħ, għajnejha hożebam. Malli ratu, qaltlu : UX ġara VU xejn, weġibbu. CHadd hlief ċakkur ta' suijied l tilef triqtu u fettillu jirrokka hawn. ' Harstu mqita, għajnejh ebsin. b'khi l-waħda ħadilha idejha u bl-oħra ħaddanha minu qaddha, ġenveb xofftejh ħdejn widnej- ha, u bil-ħlewwa kollha, qallha : 7 Tijja noħorġu ftit ħdejn is-sur; l-għeluq ta' hawn ġew qed idejjaqni. Waslu qrib il-purapett baxx tas-sur, meta f'tebqa' ta' għajn. Renċ baram idu l-waħda 1m3' qaddha u l-oħra għafasha b'kemm kellu ħila fuq ħalqha, għollieha fuq rasu bħalna kien għa- mel kemm-il darba meta waddab ħaġar u toqol ieħor fuq wild il-Qamar, waħħal siequ l-waħda nin. tarl il-parapett, ġibed nifs, um waddabha għal isfel. Ħanhtu werżqel u wara ftit instama hoss maħnuq mal- waqgħa tagħha fuq il-blat ta' taħt is-sur. Fra Kenċ, jilheġ, waqaf iħares ċass lejn fejn niżlet titger- beb ħanintu. Bla ma jaf, sidru strab min-nifs li taqqlu, moħħu ssaffa, stejqen, ta slaqqtejn ta' ħarta fuq ħaddejh, għadda idejh għal darba tnejn fuq ilbiesu u l-armi, ċaqlaq ftit 'il-hawn u 'l hinn geddumu, għorok idejh ma' xulxin, u bil-ġajla l-qajla dar lura biex imur jilqa' lill-Gran Mastru sidu. : Żmien, żmien wara, Sant'Anġlu kellu kmandant ġdid, din id-darba wieħed Ingliż. Martu u hu żammew għalihom. il-kmi- mar ta' fuq nett. Fl-ewwel lejl li kellhom igħaddu flimkien hemm fuq, il-ma- ra ħarġet ftit fuq is-sur biex tara l-port u l-Belt fid-dawl ta' qa- MAL, għax kienet lejla ta' dawl ta' qamar mill-isbaħ. Xi erba' passi l-bogħod minnhu rat xħejbxu, misluta mislu- ta, b'xuxa sewda u kwila mitluqa fur spallitha, u imlibbsa b'ħa- rir abjad u iswed. L-Ingliża baqg ghet ħalqha miftuħ u stagħġbet. Kif kienet ser tiftaħ ħalqha i biex tkellimha, ix-xbejba dehret tin- ġibed lura lura, bħallikieku mġiegħla tabilfors, sakemm laħqet tarf is-sur u b' idejha ħerqana taħtaf tarf il-ħaġar. . Għal waqt wieħed dehret li ser jirneexxilha ma tibqax nieżla għal isfel. Tżda għal xejn, għelbet, u minn isfel telgħet twerżiqa li tkessaħlek demmek. L-Ingliża, dik il-lejla, ma setgħetx tagħlaq għajn ma' għajn bil-qatgħa li ħadet. Żewġha ma kellux 3 kugħżel. Ħtieġlu jneħħiha minn hemm Bagħatha. l-Belt f'lukanda u tista' tgħid ma ħarġitx minn karn- ritħa għal ġimagħtejn sħaħ U fit- tmiem ta' dak iż-Żmien, il- Forti kellha kmandant ieħor: din id-darba wieħed għużeħ. In-nies tal-Belt ma stagħġbux. L-għassiesa ta' l-iswar ma ħamlitx li mara oħra tgħix fil- kmamar tal-ħakem tal-Forti Sant'Anġlu. Dawk xerqu u riedu lilha biss, u 'l-ħadd aktar.