Ilsiera ma' familji Żwieten fl-imgħoddi Familji għonja Żwieten Għalkemm Iż-Żejtun qatt ma kien xi post ghani f'Malta, iżda pjuttost xi ftit iżolat, xi familji tat-tajjeb kellna wkoll. Fis-sekli 16, 17 u 18 kienet drawwa komuni fil-Gżejjer Maltin li familji għonja jkollhom magħhom xi tnejn,kultant aktar, barranin, . jgħinuhom fix-xogħol tad-dar jew tar-raba. Dawn kienu jkunu ilsiera li huma xtraw minn fost dawk li nqabdu mix-xwieni tal- Kavallieri jew tal-Maltin stess fil-ġlied fuq il-baħar mal-għadu Tork. S'intendi, ilsiera maltin kienu jinqabdu mit-Torok ukoll, u min jaf kemm Żwieten, irġiel u nisa, għaddew għomorhom fil- jasar fl-Afrika Musulmana. Iż-Żejtun kien l-ewwel post li jintlaħaq mit-Torok meta dawn kienu jinżlu fil-bajjiet viċini ta' Marsaxlokk, San Tumas u Wied il-Għajn. Fir-riċerki tiegħi jien spiss iltqajt ma' familji Żwieten li kienu tat-tajjeb wisq aktar mill-bqija tal- popolazzjoni Żejtunija, u għalhekk setgħu jagħmlu l-kapriċċi li jixtru xi Isir jew ilsiera li huma jżommu magħhom. Xejn ma nistagħġbu li fost dawn Iż-Zwieten kultant kont issib xi ekkleżjastiku,għaliex hekk kienet id-drawwa. Fuq kollox irridu nżommu quddiem għajnejna li dawn l-hekk imsejħa 'ilsiera suwed' kienu aktarx ittrattati bħala qaddejja, u kultant kienu jkunu ilhom mal-istess familja Maltija li jsiru parti minnha. Fost dawn il-familji tat-tajjeb Żwieten nixtieq insemmi dawn: Familja Tabuni (Tabone), Familja Habela (Abela), Familja Bonichi (Bonnici) u Farnilja Testaferrata, għalkemm din tal-aħħar aktar kienet marbuta mal-Birgu milli maż-Żejtun. Barra dawn li semmejt kien hemm xi oħrajn, iżda l-ismijiet ta' dawn jidhru l-aktar fid-dokumenti. Indubbjament il-Familja tabuni (Tabone) kienet waħda mill-aktar familji sinjuri fiż-Żejtun fis-sekli 16 u 17. Dan jidher mill-fatt li mhux biss kienu jippossiedu diversi oqsma fin-naħiet taż-Żejtun, iżda wkoll min-numru ta' bini li huma tellgħu minn flushom fiż- Żejtun stess u madwaru, barra mill-karigi li huma okkupaw fl- istorja, l-aktar ekkleżjastika, tal-parroċċa tagħna. Isimhom jibqa' marbut ma' torri li huma bnew f'ħal Tmin biex jiddefendi ż-Żejtun meta t-Torok kienu jinżlu fid-Daħliet ta' San Tumas u Wied il- Għajn. Kien Leonardo Tabone li bena l-knisja ta' Santa Marija fl-istess Ħal Tmin u ħalla legat tajjeb biex jgħin lix-xebbiet foqra jieħdu l-istat taż-żwieġ. Kien Klement Tabone li bena fiż-Żejtun il-knisja ta' San Klement wara l-wegħda li għamel 'Fir-riċerki tiegħi jien spiss iltqajt ma' familji Żwieten li kienu tat-tajjeb wisq aktar mill-bqija tal- popolazzjoni Żejtunija ' Għaqda Mużikali Beland 7 Żejtun ' It-28 Pubblikazzjoni s 2009 55 jekk ma jitteħidx ilsir mit-Torok. Hi ħaġa naturali tistenna li familja bħal din ikollha wkoll magħha lsiera suwed, peress li hekk kienet id- drawwa. Tant huma numerużi d-dokumenti fl-Arkivji tal-knisja parrokkjali taż-Żejtun, li jsemmu xi lsiera tagħhom, li jien ikolli nillimita ruħi li nirreferi biss għal xi wħud minnhom. Hekk nhar it-30 ta' Settembru,1591, il-kappillan taż-Żejtun għammed lil Filippo, negro adulto di Miser Petro Tabuni; nhar is-27 ta' Settembru 1598, tgħammed Angelo, adulto negro di Alessandro Tabuni, compatres Leonardo et Jacobo Tabuni de Casal Bisbut; nhar it-13 ta' Settembru, 1586 ġiet mgħammda Andriana, schiava di Leonardo Tabuni; nhar l-24 ta' Diċembru, 1588 tgħammed Marco, schiavo adulto di Leonardo Tabuni; nhar is-26 ta' Diċembru,1589, tgħammdet Juliana, schiava negra di Miser Masi Tabuni; nhar l-1 ta' Ġunju, 1621, ġie mgħammed Martino, negro schiavotto di Alessandro Tabuni. Naraw kemm kienet drawwa komuni li l-ilsiera suwed jiġu mgħammdin mis-sidien tagħom. Iżda ma nafx kemm kienet sinċiera, min-naħa tal- ilsiera, il-magħmudija tagħhom' Familja oħra tat-tajjeb u ħafna viċin il-knisja kienet il-Familja Habela (Abela), li wkoll kellha diversi lsiera suwed. Dottor Geronamo Habela; fl-1693 irċeviet il-Griżma Anna Maria schiava del Sign. Dun Salv Abela kien ħu Tommaso Abela. Naħseb li daqshekk semmejt biżżejjed għaliex il- lista li għandi hi itwall L-ilsiera suwed ta' Girgor Bonici Familja oħra fiż-Żejtun li kellha l-ilsiera kienet dik tal-ħakem Girgor Bonici, il-benefattur kbir tal-knisja parrokjali preżenti u martu Elena li kienu joqogħdu fil-Palazz Aedes Danielis. Girgor u Elena ma kellhomx tfal tagħhom, iżda ilsiera kellhomi Girgor Bonici ried li l-bennej tal- knisja jkun Xandru Pulis, ir-raġel ta' Margarita, imwielda Żammit. Giovanni Żammit, ħu Margarita, iżżewweġ lil Angela de Bonici, li qabel kienet ilsira ta' Girgor Bonici, li taha l-liberta' maż-żwieġ tagħha. Ta' min jinnota kunjomha: de Bonici, għaliex l-ilsiera mgħammda u meħlusa kienu jingħataw il-kunjom tas-sidien tagħhom; 'Naraw kemm kienet drawwa komuni li l-ilsiera suwed jiġu mgħammdin mis-sidien tagħom. '