Patrijott Żebbuġi t'Art Twelidu u Avventurier Militari G Eric Bonanno B.Ed. Jingħad li l-familja Trevisan kienet ilha stabbilita hawn Malta sa mis-seklu 16. Kienet daħlet fi gżiritna mir-Repubblika ta' Venezja bis-saħħa ta' Giacomo Trevisan, għall-ħabta ta' l-1582. Id-dixxendenti tal-familja Trevisan tkattru u nfirxu ma' Malta. Nhar il-Ħadd, 8 ta' Jannar 1747, Marco Antonio, iben Domenico u Anna Trevisan mill-Isla, iżżewweġ lil Sapientia Dimech, bint il-mejjet Giovanni Pawlu Dimech u martu Geronima minn Ħaż-Żebbuġ. Iż- żwieġ tagħhom sar fil-Knisja Parrokkjali ta' San Filep. Wara żmien twil bla wlied, minn dan iż-żwieġ kien hemm tmint itfal. Dik ta' Trevisan kienet familja bi prinċipji sodi u tagħlim nisrani tajjeb. Kienu diversi d- dixxendenti ta' din il-familja li kienu taw sehem kbir lis-soċjetà Maltija. Wieħed biżżejjed isemmi lil Ġużeppi u lil Giovanni Antonio Trevisan (it-tnejn ulied Ġann Indri) li kienu taw sehemhom fil-qasam tal-mediċina u f'tal-liġi, rispettivament, lil Ġann Indri nnifsu fil-kamp militari u lil Dun Salv Trevisan' fil-kamp pastorali. L-omm, Sapientia, kienet mara twajba u kienet tiffrekwenta l-knisja regolarment. Jidher li kienet tat-tajjeb ukoll għax fil-fatt, fl-1832 kienet anki waqfet fundazzjoni ta' quddies kantat u benefiċċji oħra fil-knisja arċipretali ta' San Filep. S'issa għadu mhux magħruf f'liema parti ta' Ħaż- ; Żebbuġ kienet toqgħod il-familja Trevisan. Biss, minn supplika li kien għamel il-missier Marc Antonio lill- Gran Mastru De Rohan fit-23 ta' Lulju 1782, jidher li kienu joqgħodu l-bogħod mill-pjazza tar-raħal fejn Marc Antonio kien ukoll jaħdem ta' piżatur J pubbliku.S l Jidher ukoll mill-iStatus Animarum ta' Ħaż- Żebbuġ għas-sena 1757, li fl-istess dar ma' Marc Antonio u Sapientia kien hemm tgħix Anna, omm Marc Antonio. Issa Ġann Indri kien twieled fit-8 t'April 17817 waqt ir-renju tal-Granmastru Fra. Dak iż-żmien, l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann kienet ilha li bdiet it- triq tan-niżla. Ta' madwar 16 -il sena ra lill-aħħar Granmastru ta' Malta, il-Ġermaniż Fra Ferdinand von Hompesch, jitla' fuq it-tron, u madwar sena wara jitniżżel ma' l-invażjoni tal-gżejjer Maltin mill- Ġeneral Napuljun Bonaparti. Kienet din l-invażjoni (Riproduzzjoni wara E. Sammut, bil-kortesija tal-Bibljoteka Nazzjonali ta' Malta). Każin Banda San Filep 137 li ħarġet fil-beraħ il-karattru ta' dan iż-Żebbuġi pjuttost minsi. L-invażjoni tal-gżejjer Maltin ma ħaditx wisq żmien. Xi wħud kien mingħalihom li kellha tkun xaqq dawl ta' tama għalihom. Biss, il-madmad ta' din il-ħakma l-ġdida malajr beda jinħass. Il-liġijiet li l-istess Napuljun kien għadda qarsu fil-laħam il-ħaj lil kulħadd. Patrijiiet u sorijiet ġew imkeċċija minn Malta. Kunventi sfaw magħluqin. In-nobbli tneżżgħu mit-titli tagħhom. Uħud mill-palazzi darba proprjetà ta' l-Ordni ta' San Ġwann tbattlu mid-dehebijiet u l-ħaġar prezzjuż li kien fihom. It-taxxi fuq kull ħaġa kienu saru pjaga għal kulħadd. Imma l-aktar ħaġa li lill-poplu Malti kienet tagħtu ġewwa kienet li ntmessitlu r-reliġjon li tant kienet għal qalb missirijietna. Twaqqfu l-festi u bdew jiġu misruqa u rkantata kull ħaġa prezzjuża li kellna fil-knejjes tagħna. Din kienet ix-xrara li kebbset qawmien missirijietna, u kien proprju fl-assalt li kien sar fuq l-Imdina fejn insibu lil Ġann Indri Trevisan jissemma għall-ewwel darba fil-kamp militari. Petizzjoni magħmula minn uliedu, l-avukat Dr. Giovanni Antonio Trevisan u t-tabib Dr. Giuseppe Trevisan titfa' dawl dwar l-avventuri ta' missierhom Ġann Indri. '' Meta n-nutar Emmanuele Vitale tar-Rabat kien organizza l-assalt fuq l-Imdina li seħħ nhar it-Tnejn, 3 ta' Settembru 1798,2 Ġann Indri, li kien għadu ġuvnott ta' madwar 17-il sena kien hemmhekk ukoll. F'dan l-assalt kien safa ferut f'idejh il-leminija. Ix-xrar tkebbes f'nar qawwi, u r-rewwixta kibret bil-kbir. Il-Maltin assedjaw il- (L-isqof) Mons. Franġisku Saverju Caruana; Fig.3. Id-dar f'tas-Samra, fil-Ħamrun fejn Caruana Pittura li tinsab fis-sagristija tal-knisja parrokkjali kien ilaqqa' lil Trevisan u l-kapijiet l-oħra tal- ta' San Filep. battaljuni tiegħu. 138 Każin Banda San Filep Festa 2002 gwarniġġjon Franċiż li kellu jingħalaq wara s-swar għal madwar sentejn qabel ma ċeda biex ma jmutx bil-guħ. Fl-istess ħabta, il-Kanonku Żebbuġi Franġisku Saverju Caruana'' (fig. 2.) kien inħatar il- kap tal-battaljuni ta' Haż-Żebbuġ u tas-Siġġiewi. Bħala l-kamp tagħhom, li kien jissejjaħ il- Kamp ta' San Ġużepp, dawn kienu okkupaw l-għolja tas-Samra (fil-Hamrun), li kienet l- aktar post mikxuf għall-bumbardamenti mill-Franċiżi stazzjonati fil-Furjana. Assisent ta' Caruana kien hemm Dun Salv Bonanno'' u bħala segretarju kien hemm in- nutar Ġużeppi Brignone. Caruana kien ilaqqa' l-uffiċjali tal-battaljun tiegħu f'dar f'tas- Samra stess (fig. 3.). Il-kapijiet tal-battaljun ta' Ħaż-Żebbuġ kienu Ġann Indri Trevisan, Anton Attard, Anton Muscat, Dun Anton Baldacchino, Indri Pavia, Ġużeppi Agius, Filippu Attard u Wiġi Zarb'$. Minn hawn jidher li Ġann Indri kien ħaġa waħda mal-ġeneral, il-Kanonku Caruana. Fil-lejl tal-Hamis ta' wara, jiġifieri fis-6 ta' Settembru 1798, iż-żagħżugħ Ġann Indri mexxa stakkament ta' Maltin li sgassa l-polverista li kien hemm f'Kordin. Minn hemm irnexxilu joħroġ 79 kartell porvli u 40 kaxxa kbira mimlija skrataċ tal-balla. Dak inhar reġa' safa ferut bejn spalltu. Kien bniedem li ma kien jaqta' qalbu minn xejn. Il-pitgħada, 8 ta' Settembru kien hu li tella' għall-ewwel darba l-bandiera Ngliża fuq il- gżejjer Maltin. Billi ma kienx hawn bnadar Ingliżi hawn Malta dik il-ħabta, tniżżlet waħda minn fuq il-vapur tal-gwerra l-'H.M.S. Alexander',li flimkien m'oħrajn kien qed jimblokka d-daħliet għall-Port il-Kbir u l-Port ta' Marsamxett. Il-bandiera kienet twaħħlet fuq ir- razzett ta' Vincenzo Borg, imlaqqam 'Brared' , f'Birkirkara, il-kap tal-battaljun ta' Birkirkara. Kemm dam l-imblokk kontra l-Franċiżi, Ġann Indri kien jikkmanda l-postazzjonijiet ta' quddiem nett fil-kampijiet ta' San Ġużepp f'tas-Samra u f'ta' Kordin (illum parti minn Paola), li billi kienu t-tnejn biswit il-Port il-Kbir, kienu l-eqreb lejn il-kanuni tal-Franċiżi. Bl-għajnuna tiegħu, fl-1799 tniżżlu l-art 150 morin Ingliż taħt il-kmand tal-Maġġur Wear biex jgħinu lill-Maltin fl-assedju tagħhom. Dawn kienu l-ewwel truppi Ngliżi li tniżżlu hawn Malta. Kien ukoll preżenti waqt l-attentat biex tinħataf il-belt Valletta minn naħa tal-port ta' Marsamxett li kellha ssir nhar il-Ħadd, 25 ta' Novembru 1798, liema attentat kien falla u hu tilef bosta minn nies tiegħu. Dan kien l-istess attentat li minħabba fih safa ffuċillat Dun Mikiel Xerri, Żebbuġi ieħor, u wieħed mill-mexxejja ewlenin tal-komplott. Ġann Indri kien ukoll preżenti waqt l-attakk li kien sar fuq il-Kottonera ħdejn il-fortizza tas-Salvatur nhar it-Tlieta, l-1 ta' Jannar 1799 u anki fl-attakk fuq l-Isla li kien sar nhar il- Ħamis, l-14 ta' Frar 1799, f'liema attakk kien safa ferut f'rasu. Kien ukoll l-uniku uffiċjal Malti li flimkien mal-Ġeneral Pigot u mal-kmandant, Sir Alexander Ball'' daħal wara s-swar tal-Furjana dak inhar tal-kapitulazzjoni tal-Franċiżi, nhar il-Ħamis, l-4 ta' Settembru 1800. Kellu miegħu mal-200 suldat Malti mill-kamp ta' San Ġużepp li kienu marru ħalli jieħdu pussess ta' l-ibliet. Baqa' ma ħa ebda ħlas tas-servizz li kien ta f'dawn iċ-ċirkostanzi. Ironikament, meta spiċċa l-imblokk u xi wħud ingħataw medalja kommemorattiva, l-anqas din ma kienet ingħatatlu. $ Il-karriera militari u avventuruża tiegħu ma waqfetx mat-tkeċċija tal-Franċiżi minn gżiritna. Nhar l-Erbgħa, it-12 ta' Novembru 1800 il-Logotenent Ġenerali Sir Ralph Abercrombie kien inkarigah li jwaqqaf korp militari ta' 200 raġel biex imorru fuq spedizzjoni lejn l-Eġittu. Każin Banda San Filep 139 I Trevisan dan irnexxielu jagħmlu billi ħareġ minn butu s-somma ta' £83. Nhar il-Ħamis, l-1 ta' Jannar ta' l-1801 kien waqqaf stakkament ta' 100 raġel għall- 'Maltese Militia'7. Biex għamel dan kien ħareġ is-somma ta' £25 minn butu. Kien dam sentejn u disgħa xhur inkarigat minn dan il-korp bħala Logotenent. Intant, f'dan iż-żmien Ġann Indri żżewweġ lil Duminka Mamo, bint Ġammri u Giovanna, nhar it-Tlieta 26 ta' Jannar 1802. Iċ-ċelebrant taż-żwieġ kien Dun Tumas Scicluna, rettur tal-parroċċa ta' Haż-Żebbuġ. Ix- xhieda kienu Ġanni Borg u Filippu Curmi. Kif kienet l-użanza dak iż-żmien, l-għada taż- żwieġ il-koppja reġgħet tbierket waqt quddiesa oħra, din id-darba fil-knisja parrokkjali ta' San Ġorġ, f'Ħal Qormi Minn dan iż-żwieġ kellu ta' l-anqas ħamest itfal, Giuseppe2 , Giovanni Antonio', Francesca'', Marianna u Giovanna'. Fil-25 ta' Jannar ta' l-1860 dawn iż-żewġ xebbiet kienu joqogħdu fi Strada Sikkina (illum Triq Vilhena) fil-parti li tmiss ma' Triq il-Madonna ta' l-Anġli. Hi probabbilta' li kienu għadhom joqgħodu f'dar missierhom.2 Interessanti nsemmu wkoll li issa li kien iżżewweġ, Ġann Indri kien ried iserraħ moħħu minn dħul fiss għalih u għall-familja tiegħu, tant li għall-bidu ta' l-180377 kien għamel talba biex jingħata l-liċenzja ħalli jkun jista' jibda jbiegħ il-qamħ ġewwa Ħaż-Żebbuġ. Fil-fatt, il- liċenzja ngħatatlu lejn Marzu ta' l-istess sena. Fl-14 ta' Settembru ta' l-1803 waqqaf stakkament ieħor b'155 raġel għall-' Provincial Corps', għat-twaqqif ta' liema stakkament kien ħareġ is-somma ta' £200. Trevisan kien għamel sentejn u seba' xhur inkarigat bħala kaptan ta' dan il-korp $ Mat-twaqqif tar-'Roval Regiment of Malta' ,nhar il-Ġimgħa, 12 t'April 1805, Trevisan kien magħżul u rrakkomandat mill-Logotenent Ġenerali W.A. Villetier, kmandant tal-forzi f'Malta u kurunell fl-istess riġment, biex jitpoġġa bħala kaptan ta' l-imsemmi riġment, liema rakkomandazzjoni ma kellhiex effett billi l-post kien diġa' ntela' mill-Altezza Tiegħu, il- Kap Kmandant. Għalhekk, Trevisan minn jeddu aċċetta li jagħti s-servizz tiegħu bħala logotenent fir-riġment, minkejja l-fatt li kien hu stess li ħareġ £83. 8d. biex waqqaf kumpanija ta' 80 raġel għar-riġment imsemmi. Dam sitt snin u ġimagħtejn jagħti servizz militari f'dan il-korp li kien twaqqaf biex jipprovdi servizz militari barra minn xtutna. Bejn il-25 ta' Novembru 1807 u t-13 ta' Marzu 1808, Trevisan kien jinsab fi Sqallija stazzjonat f'Milazzo taħt il-kmand tal-Maġġur Augustus Mead.': Waqt li kien hemm, kien ħa sehem ukoll fl-assedju tal-kastell ta' Scilla f' Calabria, fl-Italja, taħt il-kmand tal-kurunell Robertson tas-'Sicilian Regiment'. F'Settembru tas-sena ta' wara telaq minn Sqallija biex jingħaqad mal-gwarniġġjon Malti f'Capri. Dik il-ħabta l-gżira ta' Capri kienet f'idejn l-Ingliżi biss malli Ġwakkin Murat' kien imlaħħaq re taż-żewġ Sqallijiet, kienet waħda mill-prioritajiet li kellu fl-aġenda tiegħu li jerġa' jieħu taħt idejh lil din il-ġżira. It-telfa ta' Capri wieħed jista' jgħid li kienet inevitabbli billi ma kienx hemm gwarniġġjon kbir iħarisha. Darba minnhom Ġann Indri lemaħ dgħajsa żgħira riesqa lejn ix-xatt f'naħa msejħa Cala del Limbo. Allavolja rraporta xkien osserva lis-superjuri tiegħu u fetaħ in-nar fuq dawk li kienu fid-dgħajsa, dawn irnexxielhom jaħarbu. Kienet ġemgħa tar-rikonjizzjoni. L-attakk fuq Capri beda fil-lejl bejn it-3 u l-4 t'Ottubru. Dan baqa' sejjer sa l-għada wara nofsinhar. Il-kontinġent Malti spiċċa mirbuħ u Ġann Indri u sħabu sfaw priġunieri. Għalquh I 140 Każin Banda San Filep Dehra moderna ta' l-isptar tal- Lazzarett (isfel, xellug) qrib il-forti Manoel fil-port ta' Marsamxett f'Castel Nuovo ħdejn Napli', biss, irnexxilu jaħrab u rritorna Malta. Minn hemm baqa' sejjer u ngħaqad mal-kumpanija tar-Regiment of Malta nhar is-Sibt, 11 t'Awissu 1810. Billi dan kien it-tir li dejjem kellu f'moħħu, għalhekk, kemm dam il-ħabs m'aċċettax li jingħata l- liberta' proviżorja. Meta kien ittieħed priġunier Ġann Indri tilef numru ta' dokumenti importanti $$ Meta mbagħad dan ir-reġiment kien xolt nhar l-Erbgħa, il-25 t' April 1811, Trevisan kien baqa' jitħallas b'nofs paga. Beda jieħu ħlas ta' żewġ xelini u erba' soldi kuljum billi meta kien impjegat kellu l-grad ta' logotenent f'dan ir-riġment''. Dan il-ħlas baqa' jieħdu sa l- aħħar ta' ħajtu. $ Wara dan l-episodju kemm il-darba kien offra l-ħidma tiegħu fiċ-ċivil. L'offerti tiegħu ġew aċċettati u fil-fatt kien magħżul biex jagħti servizz bħala logotenent fir-riġment ta' De Watteville f'Ġibilta'. Telaq lejn Ġibilta biex jingħaqad ma' dan ir-riġment, biss, malli wasal hemm sab li l- appuntament tiegħu kien ġie annullat billi l-uffiċċjali kellhom ikunu kollha Svizzeri. Għal darba oħra, fi Frar ta' l-1813 reġa' ressaq applikazzjoni oħra, din id-darba quddiem Lord William Bentick, Kmandant Ġenerali ta' l-armata Ngliża fil-Mediterran, biex jingħata xogħol fis-servizz ċivili. Kien imħeġġeġ jingaġġa fil-lieva Taljana, biss, ġara li proprju f'dan iż-żmien, is-servizzi tiegħu reġgħu kienu meħtieġa hawn Malta u minħabba f'hekk ma setax jagħti sehemu fl-Italja. F'Malta kienet faqqgħet il-pesta. Nhar il-Ħamis, l-20 ta' Mejju 1813, l-Eċċellenza tiegħu il-Gvernatur ta' Malta u Kmandant tal-Gwarniġġjon tal-gżira, il-Logotenent Ġenerali Sir Hildebrand Qakes ħatru kaptan tal- portijiet biex jissorvelja l-Port il-Kbir u l-Port ta' Marsamxett u ta' kummissarju tas-saħħa biex jagħmilha ta' supretendent ta' l-isptar tal-Lazzarett (fig. 4) billi kien mimli bl-impestati, kif ukoll biex jara li d-dfin tal-mejtin isir kif kien meħtieġ. Kien ukoll inkarigat li ma jħallix li ssir komunikazzjoni bejn id-dgħajjes fil-portijiet minn nies li kienu jinżlu minn Għawdex bil- u għall-provisti. Ġann Indri kien ukoll inkarigat minn kull bastiment ieħor sorġut fil-portijiet, minn x'ħin jidħol fil-port sa ma jerġa' jsalpa. Dan ix-xogħol bdieħ mill-1 ta' Ġunju 181355 u dam jagħmlu madwar sena u nofs. Xi żmien wara, Ġann Indri spiċċa bla xogħol imma l-Gvernatur ta' Malta Sir Thomas Festa 2002 Każin Banda San Filep 141 I Maitland malajr sablu post ieħor minħabba l-kridenzjali u l-esperjenza li kellu. Ittra ta' rakkomandazzjoni li Trevisan kien akkwista minn għand il-Logotenent, il-Kurunell Konti Francesco Rivarola, kmandant tar-Riġment Sqalli tal-Maesta' Tiegħu ir-Re, u Spettur Ġenerali tal-Pulizija ta' Malta, kellha tkun li tagħtih spinta tajba wkoll. Nhar it-Tnejn, is-7 ta' Frar 1815 Ġann Indri beda impjieg bħala l-iskrivan prinċipali fi ħdan il-korp tal pulizija fl-uffiċċju tal-Kaptan tal-Portijiet , fejn baqa' sa nhar is-Sibt, l- aħħar ta' Marzu 1838. Għall-ħabta ta' l-1818 Trevisan kiser difrejh mad-diviżjoni tal-ħlasijiet tal-War Office billi meta kien ġie ntitolat li jieħu nofs il-paga li kellu fir-Roval Regiment of Malta, dan kellu jagħmlu bla ma jaħdem imkien ieħor bi qliegħ. Biss,naraw li meta daħal jaħdem mad-dipartiment tal-pulizija, dan il-kuntratt kien inkiser. Minħabba f'hekk kellu jerġa' jagħti lura mhux anqas minn £170. Fil-fatt insibu li għall-bidu li beda jaħdem mal-pulizija kellu paga ta' £108 fis-sena, waqt li mill-1824 sa ma rtira fl-1838 il-paga tnaqqsitlu għal £92 125. fis-sena. Dan kien proprju l-aħħar xogħol li kien daħal għalih Ġann Indri. Bih għalaq l-aħħar kapitlu ta' ħajtu. Dam jaħdem fil-korp tal-pulizija għal madwar 23 sena u xaharejn sal-31 ta' Marzu 1838 meta ħareġ bil-pensjoni għas-servizz twil li kien ta tul ħajtu. € Wara marda twila miet ta' 57 sena nhar l-Erbgħa, it-12 ta' Settembru 18385 ġewwa l- Furjana wara li kien għamel operazzjoni tal-ġebla € Indifen fil-knisja parrokkjali ta' San Filep f'raħal twelidu, fil-qabar b'numru 101 li kien tal-familja Dimech, nies ommu. Il-mewt tiegħu tħabbret anki fuq il-gazzetti'' lokali. Dan li ġej huwa l-eloġju li nkiteb għalih fil-Malta Government Gazette; Ringrazzjamenti: Matrimoniorum Vol. 3 (Jann. 1711 sa Mejju 1762), Nixtieq inrodd ħajr lill-Kavallier Joseph, C. Sammut, pp. 525/6. K.M., lill-Kaptan Joseph M. Wismaver, u lis-sur F.X. $ Kurja Arċiveskovili ta' Malta, (CEM.), Status Trevisan ta' l-għajnuna li tawni biex nipprepara din ir- Animarum, Kaxxa 23c, Faxxiklu 25 (Citta Rohan riċerka. 1791); Mhux impaġnat. Aftermath: Giovanni Andrea Trevisan (1781-1838) 1756 sa Diċembru 1786), p. 495. fid-'The Malta Land Force Journal, (Malta, Lulju Din Giulia kienet tgħammdet bl-isem ta' Margherita. 2 Arkivju Parrokkjali ta' Haż-Żebbuġ (APŻ), Dun Salv Trevisan kien strumentali biex Haż-Żebbuġ I 142 Każin Banda San Filep illum għandu l-istatwa titulari ta' San Filep. Mhux impaġnat. $ Librerija Nazzjonali ta' Malta (NLM.), AOM 1194 (Tomo 13); £.73r. Status Animarum, Kaxxa 23c, Faxxiklu 14, Citta Rohan, mhux impaġnat. 10 APŻ, Baptisatorum, Vol 7 (Jannar 1756 sa Diċembru 1786), p. 662. 'l- Arkivju Nazzjonali ta' Malta (NAM), O'Ferrall Petitions, Vol. 9 (S-T) 1847 ta' l-1851. Bosta mid- dettalji li ser jissemmew f'dan l-artiklu huma meħudin minn din il-petizzjoni. 5 Caruana kien twieled f'Ħaż-Żebbuġ fis-7 ta' Lulju Kien laħaq Kanonku tal-Katidral fl-1796. Kien sar Arċidjaknu fl-1822 u fi xjuħitu, fl-1831 sar ukoll Isqof ta' Malta. Kien ukoll neguzjant tal-qoton. Miet ta' 89 sena fis-17 ta' Novembru 1847. Għal aktar tagħrif dwar il-Kanonku Franġisku Saverju Caruana u s-sehem tiegħu fil-veskovat tad- djoċesi ta' Malta,ara, Bonnici, A., L-Istorja ta' Malta fi Ġrajjet il-Knisja, (Malta, 1996), pp. 43 sa 57. 4 Dun Salv Bonanno, wieħed mill-prediċessuri ta' l- awtur, kien ġej minn familja ta' benestanti li kienet tat bosta qassisin u kjerċi lill-kleru Żebbuġi. Kien miet fl-età żgħira ta' madwar 44 sena fl-istess kamp fuq tas-Samra, nhar il-Hadd, 7 t'April 1799. Għall- funeral tiegħu, li kien sar fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħaż-Żebbuġ, fejn ukoll saret id-difna, attendew madwar 600 suldat mill-kamp ta' San Ġużepp. 5 Testa, Carmelo, Maż-Żewġ Naħat tas-Swar, (Malta1980), Vol. Ta' min isemmi wkoll li kif hemm imniżżel fl-istess dokument, wieħed mis- surġenti tal-battaljun ta' Haż-Żebbuġ kien Ġużeppi Trevisan, ħu Ġann Indri. F'dan id-dokument hemm lista sħiħa ta' dawk proposti biex jirċievu xi forma ta' kumpens fi ħlas għas-servizz militari tagħhom waqt l-imblokk kontra l-Franċiżi bejn l-1798 u l- 1800. 1 Sir Alexander Ball kien sar l-ewwel gvernatur tal- gżejjer Maltin. Miet f'Malta fl-1809. J.C., Maltese Blockade Medals, fi Fiorini, S. (Ed)., Proceedings of the Historv Week 1992, Is-Soċjetà Storika ta' Malta, (Malta 1994), pp. 77 sa 82. Xelin (1s.) kien isarraf Sc. tal-lum, waqt li sold (1d.) kien isarraf 4 milleżmi. Dan Giuseppe kien laħaq tabib u kien igħix fir-Rabat ta' Malta. Waqt l-epidemija tal-Kolera ta' l-1837 kien ta s-servizz tiegħu ta' tabib fil-fortizza tar- Rikażli fejn dak iż-żmien kienu qed jinżammu l- koleriċi. Kien anki jagħti s-servizz tiegħu bla ħlas fl-Imsida, l-Furjana, il-Marsa, u fl-isptar ta' San Ġużepp f'Ħaż-Żebbuġ kif ukoll fl-isptar tal-koleriċi fl-Imdina. Ta sehem ukoll anki fl-epidemija tal-kolera ta' l- 1850. Fil-fatt kien laħaq avukat tal-fqar fil-qorti ta' Malta f'affarijiet ċivili. Francesca twieldet f'Ħaż-Żebbuġ fit 13 ta' Novembru 1807. APZ, Reġistru ta' Kontribuzzjonijiet ta' l-Istatwa tal- Fidda ta' San Filippu t'Aggira. Mhux impaġnat. Skond dan id-dokument, Marianna u Giovanna kienu ħarġu 5 grani għall-istatwa. 108,256 Skond l-aħħar dokument insibu li f'Haż-Żebbuġ seta' jkun hemm biss żewġ bejjiegħa tal-qamħ. Ara wkoll Chesnev, Maj. Għalkemm wara s-sitwazzjoni ġiet irranġata xi ftit. Sammut, E., Op. cit., pp. 83 u 84. Ara Librerija Nazzjonali ta' Malta, Il-Portafoglio Maltese, Ħarġa ta' l-20/9/1838, p. 180. Ara wkoll AM, Gov. Każin Banda San Filep