FIS-SIKTA TA' WIED MAGHLAQ Ta' ANTON AGIUS , L-BARUNI kellu dar kbira imibnija ftit 'il barra mir-raħal. Fir-raħal tgħaddi b'palazz, kienet taqdih tajjeb għall-jiem tas- sajf. ' 7 Huwa waqaf fil-loġġa jserraħ lilu nnifsu fuq idejh it-tnejn poġġuti fuq il-ħoġor taċ-ċint tal-loġġa. Imħasseb, semma' ħsibi- jietu lill-beraħ. mifrux taħk ħarstu. Waqt li ta daqqa mal-ħoġor taċ-ċint biex juri l-qawwa ta' fehmtu, gerger: ''Dak l-imbierek ,ta' tifel jeħtieġ li nara kif ser infiehmu. Jeħtieġli. Għax m'għan- dux żifhem li din mhix dinja fejn wieħed joqgħod jaħseb fuq dak li huwa tajieb, dritt jew sewwa'/ Kif m'għandux jitgħallem darba għal dejjem li għandu jifhem x'inhi l-ħajja7 Jekk ser ikompli fit-triq li qabad, jaħbat ħażin''. l Il-Baruni ma. kienx jaf kif jaqbad ja sibba fuq ibnu. Daqqa beda jiġih ħsieb f'rasu li ibnu ma kellux moħħu f'loku, u daqqiet għaddielu minn moħħu li jħalli kollox għaddej kif kien bit-tama li dak li lemaħ f'ibnu kien kollox ta' mument, Bin il-Baruni kien magħmul daqsxejn fit-tul bħal min-naħa t'ommu, għajnejh jolqtuk b'ħarsithom, ġbinu wàsa', wiċċu jixhed serjetà akbar mis-snin li jgħodd, xufftejh sbieħ, iżda jidhr ukemm- xejn magħfusin ma' xulxin bħallikieku għassa tajba għall-kliem li jlissen, dirgħajh tajba u spallejh felħana. Kellu dehra li tolqtok u tiġbdek. : Pawlu, bin il-Baruni, ma, kienx moħħu li jidher fost nisel il-kbarat. Huwa kien aktarx jaħrabhom u mġiebtu daqqiet tixhed li jiddejjaq b'xi frugħat ta' għemilhom. Moħħu u qalbu kienu fit-tagħlim : jaqra, jaħseb, u jagħmel mill-aħ'ar biex jifhem il- kotba li sabhom għajn ta' tagħlim. ' L-aktar li laqtitu meta tgħallem li hemm min ma jifhimx fil-ħajja bħalu : meta sab min ifiehmu li, mhux bilfors kellu jkun wieħed milli imexxi d-destin tal-gvern ta' pajjiżu, u li bniedem ieħor, kien min kien, sata' jsamma' leħnu daqskemm sata' huwa li kien bin il-għonja. Mhux għax sata' jilqa' dat-tagħlim kif ġieb u laħaq, iżda meta rama jagħmilha bi drawwa li joħroġ idur u jieqaf jitħaddet ma' xi bidwi jaħdem fir-raba', beda jifhem aħjar il-ħajja. Meta jarawh jieqaf ħdejhom, erħilhom isellmulu, jieħdu pjaċir bih, jistaqsuh fejn sejjer, u waqt li jiltwew 'il fuq iserrħu daharhom, b'leħen jaħbi l-għira għalih igħidulu li x-xogħol tar- 110 ' IL-MAnri raba' jfisser tbatija. Pawlu; isma' l-lum u isma' għada, rama ' itiegħem u bħal jifhem il-ħajja li. huwa ma: kienx jaf, Mhux hekk biss. Meta jarawh jismagħhom b'għaqlu kollu, arahom jtarrfulu x'għadda mingħalihom u x'semgħu fiħsiebu jagħmel is-Sultan għat-tmexxija ta' dawn il-Gżejjer. Kif ukoll, erħilhom isemmgħulu l-intietef li ġraw fil-ħàra. Tgħallmet li setgħet tferragħ miegħu dak il jgħaddi min- għaliha. Beda jifhem kif il-bniedem jasal biex jieqaf lill-mewġ tal- ħajja. Beda jtiegħem u jħoss x'jgħaddi mingħalih l-imġarrab. Pawlu ltaqa' mal-ħajja. Beda jħabbaż wiċċu ma' għemil it-tajjeb u l-ħażin, il-ġid u d-deni, id-dritt u l-imgħawweġ, il-ħajja u l-mewt. Hekk bin il-Baruni sar jaf aktar minn sħabu x'tagħti l-ħajja u d-dinja. U meta kien jaħseb fuq dak li ra jissawwar madwaru, fil-ħrara u l-ħeġġa ta' żgħożitu għall-ħaqq, kien iħoss li jeħtieġ jiġi ż-żmien meta dak li deher mgħawweġ isir dritt. : Fuq' kollox, drabi beda jehwden ukoll fuq jekk min kien fil-ħakma kellux jitqies ħati jew le tal-hemm li ħass itaqqallu ħsibijietu. Pawlu mhux l-ewwel darba u tnejn stħalu u ħolom li huwa sata' — jagħti ħajja ġdida 'l min deherlu mejjet fil-qerq. Pawlu beda, bħal jiffissa fuq il-ħafja li jara madwaru ta' kul- jum. Erħilu jaħseb u jgħarbel għaliex ma sarx jew m'għandux isir il-ħaqq, għaliex ma jitwarrabx għal kollox l-imgħawweġ, u kif kellu jkun li madwaru jgħix il-ħażen. L-aktar li ma setax jifhem għal kollox kien meta 'isma' 'l missieru jwiddbu li jekk - joqgħod jitfittet fuq dawn il-ħsibijiet, jaħbat ħażin, in-nies tid- dieħek bih u mhux tiżżihħafr. ; Missier Pawlu kien joqgħod jisma' 'l ibnu jkellmu fuq dak li jkun qara. Mhux l-ewwel darba u tnejn li damu qatigħ jit- kellmu fuq il-ħajja u l-imġieba tal-bniedem. Il-Baruni bħalli- kieku xtaq li jħalli 'libnu jiftaħ moħħu bil-qari u jfittex jitħallat — man-nies tat-triq, iżda min-naħa l-oħra ma ridux jinsa li huws kien nisel il-kbarat u għalhekk messu jimxi bħall-bqija ta' sħabu. Għal 'missieru, Pawlu ma kellu jfittex 'il ħadd ħlief ulied il- għonja għax minnhom ried u magħhom sata' jgħix ħajtu, Sema' 'l missieru jfakkru li ma kellux ħlief għan wieħed, dak li jħaddan triqet missirijietu. kif ukoll li ħsiebu ma kellux: ikun li jdeffes f'rasu flieles ta' idejiet ġodda: Fuq kollox, missferu widdbu biex juri wiċċ sabiħ lill-Kavalieri ta' l-Ordni u kemm seta' jurihom li jieħu. pjaċir, jekk mhux ukoll jitqanna b'għemilhom. Ma kellux joqgħod:italla'.u iniżżel jekk dan jew din kenitx tajba jew ħażina. :' Fis-SIKTA TA' Wiip MAGĦDAQ mi Barra minn dan, ħtieġlu jitgħallem jagħraf jistor z'kien iħoss f'qalbu u juri f'għemilu dak li jgħidlu l-għaqal. , Semgħu t-twiddib Pawlu, u wiegħed lil missieru li jagħmel kif xtaq hu. Pawlu fehem li huwa kien dgħajjef ħdejn il-qawwa tal-kotra u l-ħakma, kif ukoll ti jekk tagħti r-riħ u l-qawwa 'l-bned- min, kienu min kienu miġbura fil-kotra, xorta waħda jibqgħu l-għeltijiet u t-taqriq. Iżda b'danakollu l-ħsieb li jeħtieġ isir is- sewwa u l-ħaqq baqa' jgħawwar f'moħħu. Mhux għaġeb mela li drabi, bla ma ried, kien isib ruħu jaħ- seb u jixtarr-dak li fehem x'kien qiegħed jiġri f'dar missieru. Wid- dbuh li ma kellux jieħu għal Don Antonio Rodriguez de Cordoba, Kavalier ta' l-Ordni ta' San Ġwann, mogħni b'unuri kbar u nisel ta' familia mfaħħra ma' wild demm nobbli. Dal-ħali ta' Don Antonio fettillu juri mġieba l-aktar ħelwa. ma' fneż, oħt Pawlu. B'hekk ta ħafna x'jgħidu lin-nies. Malajr fattruha li Ineż inġibdet lejh, aktarx li kienet tħobbu, Kif ukoll, xerrduha minn taħt l-ilsien illi kieku ma kinux il-wegħdiet ii hu ħalef meta laqgħuh Kavalier fl-Ordni, ilu li stqarr imħabbtu lejha. Dil-biċċa ma kenitx iddoqqlu lil Pawlu. Deherlu li Kavalier: ta' San Ġwann kellu jagħraf aħjar dmirijietu lejn wegħdiet maħ- lufa lill-Mulej. Tfantas meta fehem il-kburija, il-frugħaġ ta' . mġieba mhux xierqa ta' bin l-Irħieb ta' San Ġwann. Fuq kollox, Pawlu kien italla u jniżżel li Don Antonio kiet wie- ħed li jħares ħajja ta' lġiem. Deherlu li dak il-frustier Spanjol qiegħed jonqos sew u li ma kellux jikser il-wegħdiet ta' Kavalier ta' San Ġwann. Għal Pawlu, għemil il-Kavalier lemħu l-akbar: nuqqas: magħmul minn bniedem bħala bniedem li jgħix f'din l-art. i l Don Antonio kien seraq qalb Ineż. Brħilu jfesfes f'widnejha : mħabba bla qiċs. Hija ferħana għax sabet min jimlieha bi kliem l-imħabba, intelqet titgħaxxaq bi kliemu u mġiebtu, Għemiet warajh bħal farfett li jdur u (jerġa' jdur mad-dawl tan-nar, .' Għal sengħet l-imħabba kollox kien igħinu. Magħmul ftit fit-tul, b'wiċċu minqux sabiħ u għajnejn griżi, spallejh iżomm. ' hom: mitfugħin kemmxe'n lura, kellu dehra. 'ta' statwa, wieqfa mkabbra biha nfisha. Iżda meta jrid, kien juri wiċċ ħlejju u kliem ta'tifħir dejiem lest fuq fommu, : ME Huwa kien jaf x'inhi sbuħija. Ineż, bħal dik il-warda sabiħa li ġnien il-ward ifettillu jagħmel darba fis-sena, kien fiha, dehra: : ta' ġmiel li mela mhux biss moħħ il-Kavalier Spanjol iżda, kull Twila, ftit irqajqa, Ineż kienet tfajla: donnha: 112 IL-MALTI minsuġa. minn seħer is-sbuħija. Wiċċha kien qisu pinġut mil- aqwa pittur u mogħni ħ'par għajnejn sbieħ ileqqu b'dawl li jimlieh bil-ferħ. Xuxitha kien imġiegħed f'nokkli li jistednuk tmellishom u fommha lest dejjem għal tbissima tisraq il-qalb. X'ma jissaħħarx dak il-ħali ta' Kavalier' Il-Baruni, missierha, kellu għajnu mimlija b'Ineż. Ħa pja- ċir jara 'l daru tilqa' l-Kavalieri ta' l-Ordni. Fehem li qabillu jimxi mal-vina għax, jekk ifettilha ma' nies tal-ħakma, jista' jaħbat ħażin. Wara kollox ulied il-għonia ta' l-Ewropa jagħmlu ġieh għand min jidħlu, u n-nies ta' Malta xieraq tilqagħhom. Iżda Pawlu ma ġerrgħux lill-Kavalier, Għalkemm kien isel- limlu u jistor is-sentimenti ta' qalbu lejh, b'danakollu l-qalb ma titkellimx biss bil-fomm u l-imġieba li tidher minn barra. Mill- banda l-oħra, Don Antonio xemm li Pawlu mhux għal kollox rah sabiħ, Dak l-għafrit intebaħ x'kienet il-biċċa. Fehem li għemilu u mġiebtu ma' Ineż tat f'għajnejn ħuha. Iżda billi kien aktar jaf igħodd sal-għaxra, sarr kollox ġo fih bħallikieku ma: fehem xejn. Ma kienx iblah il-ħajjen. Lil Pawlu kien jaf jieħu ħsiebu biex ma jfettiliex miegħu. Għalih Ineż l-aqwa. Il-Kavalier l-għors tiegħu jfittex ix-xagħra fl-għaġina biex joqgħod jitkel- lem ma' Ineż mingħajr ksir ir-ras ta' ħadd. Xortih dejjem għenitu. Ix-xoqqa f'moxtha ġietu meta l-Baruni stiednu jgħaddi jumejn fil-palazz li kellu barra mir- raħal u li kien jaqdih biex iġatta' ġimgħa jew tnejn, meta jif- tillu, l-aktar fis-sajf, 'il bogħod mill-ħsejjes ta' l-ibliet, Feraħ b'din l-istedina Don Antonio. Moħħu dejjem jagħwar kif jaqdi ħsibijietu, ressaq il-boċċa ħdejn il-likk. Dur minn hawn u dur minn hemm ra kif ħaseb 11 jiftiehem ma' qaddej tal-Baruni biex jiltaqa' ma' Ineż mingħajr ma' l-oħrajn ikunu jafu. Il-Kavalier ma weriex fis-sew lil sħabu għand min sej'er, iżda ħarrfilhom li ser iqatta' xi jumejn l-Imdina, Ma kienx iħobb min iseksek fuqu. Minn filgħodu kmieni hejjewlu żiemel u ma' lsir telaq għal għand il-Baruni. Biex ma jagħtix fil-għajn, la tgħabba bi Ibies ilellex u lanqas bi xkiel ta' armi żejda. Ma baqax sejjer dritt għandu, iżda ħarab ir-raħal u ġibed għal fuq ix-xagħra ta' ħdejn Wied Magħlaq. Meta waslu hemm, intasbu jistennew taħt ħar- ruba xiħa mxabbta ma' ħajt. Don Antonio ma kellu biża' minn ħadd, għax dirgħajh kienu tajba u l-ilsir iġibu lil sidu. Waslu għal ħin tal-għaxra. Wara li damu jistennew xi nofs siegħa, semgħu tkarwit fil-bogħod ta' kaless qiegħed joqrob mit-trejqa Fis-Sikra TA'- Wien MAGHLAQ 113 ta' fuq ir-riħ. tal-wied. Il-Kavalier-qam minn fein kien, tela' fuq zokk tal-ħarruba, ta ħarsa sewwa u malajr għarfu ta' min kien. L-ilsir ken jaf x'kellu jagħmel, qabad iż-żewġt iżwemel u wal- rab minn hemm. Il-kaless-ma damx qatigħ li wasal fix-xagħra . fejn kien hemm dak jittenna. Il-ftehima kienet seħħet, Dak il-qaddej tal-Baruni f'dik il-għodwa sabiħa kien ħajjar bis-sħiħ 'l Ineż toħroġ dawra bil-kaless, u kollox miftiehem minn qabel, il-qaddej kien jaf 'il-fejn kellu jsuqu l-kaless. Ineż tħajjret u ma qalitx le. Ġie x'qalilha li jekk tgħid iva, kellha tiltaqa' ma' xi ħadd li tafu u kienet tieħu gosk tiltaqa' miegħu. Għandek tgħid għan-niżla kull qaddis igħin, anki l-qalb l U ċeglem ċeglem fl-aħħar il-kalass wasal fuq dik ix-xagħra li minnha tilmaħ fil-bogħod lil Filfla. Il-qaddej ħa f'idejh ir- riedni:u mexxa 'l-bagħal fejn ried. Meta. deherlu waqqaf il-kaless. Filwaqt li beda jfaħħar id-dehra tas-sbuħija li lemaħ madwaru, stieden 'l Ineż tinżel tagħmel xi żewġ passi, għax kif fehemha' ħu, kellhom jagħmlulha l-ġid. Ineż ma qalitx le, Dak l-imbierek ta' qaddej beda jtaqtaq… daqqa jgħidilha li l-għefieren kienu jgħmmru ġo Filfla, daqqa juriha b'subgħajh din u daqqa dik. Ħadilha rasha bi kliemu. Meta deherlu, il-qaddej żellqilha l-kliem. li dak in-nhar kellu jiġi wkoll wieħed sinjur jagħmel-dawra sa hemm. Ineż fehmet. malajr x'ried igħidilha. Fommha tbissem għall-bxara. Tistgħu taħsbu, ma damitx ma sabet ruħha wiċċ - imb'wiċċ mal-Kavalier Don Antonio. Tal-kaless ma telifx żmien fejn ma kellux. B'ħafna tislim. qalilhom li ħtieġlu jserraħ il- bhima għad-dell ta' ħarruba li kienet tidher lil hinn sew minn fejn kieħu. Don Antonio ħatfu fil-kliem, faħħru għall-ħsieb tiegħu, u 'tal-kaless warrab minn ħdejhom. Ineż u l-Kavalier ferħu b'xulxin li ma ngħidlekx. Kliem : sabiħ, faħħari u għasli sqiehom lil Ineż waħda wara l-oħra. Bħall- ' inbid sakkar il-moħħ u ferraħ il-qalb. Ineż tisma' u tisma' bdiet: tinfexx titbissem u tidħak daħk ħafif ferrieħi, Għajnejn il-Kava- lier il-ħin kollu fuq wiċċ Ineż u hi xxaħxħet fil-benna ta' kliemu. Iżda l-għera ta' dak il-beraħ qajjem 'l Ineż minn dik il-ħolma qasira. Riedet titilqu bla ma jgħaddi żmien aktar, Għalkemm ma, riedx 'l Ineż tħallih malajr u deherlu li ż-żmien beda jarah itir, hija kienet fuq ix-xwiek li ma jinqalax xi sabi, jarahom: hemm u jgħallatha ma' missierha, Għid-minn hawn u għid-minn : hemm, Don Antonio kellu bil-qalb it-tajba jkemm il-laqgħa tiegħu ' magħha. Iżda ma ssabbarx qabel ma ressaq wiċċu ina' tagħha u seraq bewsa li serrħitlu qalbu. ml lid IL-MALti. Ineż, bħallikieku bejn ferħana u bejn imtaqqla' minn xi . għelt riedet tfittex teħles minn hemm, Wassalha sal-kaless u wara li sellmilha, ħalileha tmur. Il-qaddej ġieb il-kaless u waqt li fetaħ il-bwejba biex tidħol Ineż, il-Kavalier wieżnu baxx baxx xi żewġt ewieq. Telgħet u ntasbet ġewwa, Il-qadde; imbotta kemmxejn il-kaless ħa jgħin 'l-bagħal, ċaqċaq il-frostin u Saq il-bhima. Huwa u miexi l-kaless, Ineż xirfet rasha. 'l barra u bdiet ixxejjirlu b'maktur abjad tal-ħarir, waqt li huwa wkoll wieġeb għat-tislijiet tagħha. Fl-aħħar il-kaless, wara li dar ma' liwja tat- trejqa ma deherx. aktar. Bil-kemm laħaq għab il-kaless li Don Antonio ma bediex igerger waħdu li Ineż kienet ħallietu hekk malajr. Deherlu li bil- kemm kellu żmien jistaqsiha, 'X'minnek ħabiba$'' B'danakollu ħassu ferħan, u ġieb quddiem għajnejh il-hena maħżuna għalih fid-dar tal-Baruni. Fehem. li ma qabillux jitlaq dritt għal għand il-Baruni dak il-ħin. Għal wiċċ il-flien, l-aħjar li jagħmel kien li, jistenna sakemm igħaddi ftit tal-ħin sew. : Biex iqatta' l-ħin li kien għad fadallu hemm, dak il-Kavalier ħaseb li seta' jagħmel dawra mal-ħàra u jagħti titwila lix-xagħri , U l-irdumijiet li jsaltnu fuq il-medda baħar mifrux taħt ħarsithom. Ħass il-għana u l-fwieħa tar-rebbiegħa fil-ħolqien timlielu sidru b'ħeġġa ġdida. Imtela b'ħajja ġdida, ħajja msoqqija minn kilba għal'serħ l-imħabba. Ħalla l-ilsir maż-żwiemel ħdejn ħarruba kbira, telaqlu fi ħsiebu'xi biċċiet tal-armi u ħwejjeġ biex ma jtaqqluhx u jfixkluh, u warrab minn ħdejh. Minfuħ bih innifsu, joħlom il-pjaċir li ser jistennieh 'il- għada, jithenna waqt li lemaħ ġmiel il-għors ta' mħabbtu fil- ħolqien ta' madwaru, ried jersaq aktar qrib lejn il-kobor ta' baħar mifrux taħt ħakmet għajnejh minn dak il-għoli. Minn hemm fuq il-baħar deher sieket bħal jitħarrek qajl qajl. Issaħħar iħares lejh, Aktar ma serraħ ħarstu fuqu, aktar sammar għajnejh lejh mitluf imbellah minn ġm'elu u qawwietu mistura fil-ghera ta' . tak il-beraħ.: Ma damx ma laħaq tarf wieħed mill-irdumijiet li ssib wieqfa dawk in-naħiet. Mitluf iħares u jerġa' jħares madwaru, ma semgħux mill-ewwel lil min kien riesaq lejh. Meta ntebaħ li kien hemm xi ħadd, dawwar wiċċu u lemaħ 'l-Pawlu, bin il- Baruni. € Il-Kavalier għall-ewwel baqa' jħares lejh ftit ċass, daqsxejn imqit, u għal waqt ġbinu mtela tikmix huwa u jiffissa għajnejh Fis-Sikra TA' Wien MAGĦLAQ — lib lejh jixtieq jifhem għaliex kellu jkun hemmhekk dak il-ħin. Iżda; malajr ġie f'sensih, resaq lejh, u b'turija ta' ħeġġa laqgħu b'idu miftuħa, jitbissimlu u jfajjarlu kliem mimli żegħil, Igħid u jerġa' jgħid, Don Antonio ma ħa'liex żmien lil Pawlu jwieġeb. Bin il-Baruni jisma' dak il-kliem kollu tifħir, għall-ewwel baga mbellah u ħalqu magħluq. Iżda wara ftit, b'leħen mimli tifsir, gerger : l L ''Biżżejjed ħabib. Mingħalik ser tàgħmini bix-xejn. Kemm ser iddum tkasbarni bi kliemek mimli tifħir, għalija2 f L-ieħor gidem xofftu bil-ħatfa. M'għarafx kif jaqbad jifhem il-biċċa. B'leħen ħelu u jxejjer idejh, bħallikieku ried igħidlu biex ineħħi minn moħħu ħafna ftietaq, qallu: — 'Isma' 1… Isma' x'kull biċċalt Pawl, aħna ħbieb. X'tak7 Mela qiegħed toħlom2 f' ; t'M'iniex noħlom'', għajjat Pawlu. i Pawlu nfixel kif sewwa sew jiġbor dak kollu ii kellu maħżun f'moħħu u qalbu li xtaq iferragħ dak il-ħin. Ħass bħal toqol li dallamlu ħsibijietu u ma għarafx x'igħidlu. Mikdud fih innifsu ma setax jaħseb sewwa x'ried jagħmel dak il-waqt. Imqanqal mill-ħeġġa tax-xewqa li jlissen xi ħaġa, ħassu mġiegħel li mmmu- fih itennilu : - , t'M'iniex noħlom. Jekk ħlomt, ja Kavalier ta' San Ġwann, ħlomt għax naf għemilek, Int ħalliel. Dinek qridtu, Qiegħed tgiddeb il-ħalfa li twettaq il-wegħdiet tiegħek ta' l-Ordni reliġjuż tiegħek. : : ''X'il-mniegħel q'egħed tgħid 7 Xi ħsibt li inti qiegħed tagħ- melf', qatagħlu kliemu l-Kavalier imgħaddab. ''TIħaq affarik, baħnan, u agħlaq ħalqek… Warrab… Tilaq''. Don Antonio telgħalu u ħass x'jimbuttah biex iġiegħelu jneħħi minn quddiem għajnejh lil Pawlu. Beda jfegħren ġo qalbu, u minn fommu beda ħiereġ kliem ta' qilla. Xofftejh im- ġebbdin kemmxe;n ma' xulxin, għajnejh ftit imbexxqa, wiċċu mimli tabja, resaq 'il quddiem bħal biex iwarrab lil Pawlu minn fejn kien, Pawlu, wiċċu mqarras, imtela' b'ħeġġa u sserdak hu wkoll, : It-tnejn ħarsu lejn xulxin, lesti biex jaħbtu wieħed għall- ieħor; it-tqanqiliet ta' mibegħda għal xulxin dallmu l-wiċċ kemm ta' wieħed kif ukoll ta' l-ieħor. F'ħabta u sabta, t-tnejn ħebbew għal xulxin u ntefgħu jagħtu d-daqqiet wieħed fuq l-ieħor, It-tnejn kienu tista' tgħid ta' li-stess daqs u qawwa, Mitlufa f'dagħdigħa liema bħalha, mingħajr waqfien iballtu, fuq xulxin, ri L IL-MALTI wieħed ried iwaqqa' u jxewlah 'l-ieħor. Wiċċhom imbergħen. u mbenġel, ma waqfux jagħtu daqqa wara l-oħra, Fl-aħħar, mit- lufa barra minnhom innifshom, inxteħtu u qabdu f'xulxin, Jit- bandlu 'l hemm u 'l-hawn, fl-aħħar waqgħu fuq il-blat ippuntat: Mal-waġgħa t-tnejn bla ma jafu karbu għajat ta' uġigħ. Imben-: ġlin:u bi ħwejjiġhom imċarrta, riedu joħongu 'l xulxin. It-tnejn. jippruvaw jiżgiċċaw minn dwiefer xulxin, bdew jitgerbu fuq. il-blat li jiżżerżaq għall-minkeb ta' l-irdum. Aktar ma wieħed: jagħmel il-ħila tiegħu biex jeqred l-ieħor u jeħles minn dwiefer il-għajjb tat-telfa, aktar il-qerda ta' xulxin qorbot. 'Meta laħqu t-tarf ta' l-irdum, aktar ħassew u fehmu bla ma riedu d-deni. ' qrib tagħhom, u aktar għamlu ħilithom biex wieħed jeħles mill- ieħor. Kien kollu ta' xejn: it-tnejn għelbu għal isfel. ; Niżlu jitgerbu, jaħbtu mal-blat wieqaf ta' l-irdum. Waqgħu ' fuq biċċa blata li mad-daqqa tal-waqgħa firdithom u waddbithom u meddithom wieħed naħa u l-ieħor oħra, Ġisimhom imċarrat, ' għadamhom imkisser maħsul fid-demm, straħu bla ħajja fuq il- qiegħa żongrija ta' l-art. Xhud ta' dak li sar, ċawlun kbir, bħal vleġġa ħierġa mill- qaws ittajjar mill-bejta tiegħu mrekkna mal-wiċċ ta' l-irdum. . Iswed daqs il-mingħul, għajnejh ħomor nar, dak il-ħin dar u reġa' dar fuq ix-xagħra jingħi u jokrob bil-għajta tiegħu li-mliet kullimkien, . ' Is-sagħtar u l-plejju tax-xagħra fewħu qabarhom, Għal għaxet in-nhar fittxuhom fuq li fittxuhom. Fl-aħħar sabuhom siekta fil-għera tal-mewt. Tħassrrithom in-nies, Kul- ħadd qal li jafuhom jinħabbu ta' żewġt iħbieb. Kulħadd qal di tabilħaqq waqgħu minn hemm fuq għax marru jittawlu għal isfel jew marru jixxabtu mal-blat. Weħlet il-ħarsa ħażina tal-għajn. Kien xi magħmul kiefer ta' xi saħħara lii għeret għal imħabbit- hom u.-serqitilhom l-hena tal-ħbiberija. għal xulxin. Intemmu t-tnejn u ż-żmien ħatafhom fi ħdanu. it-tnejn ittarfu, it-tnejn iġġarfu. 'Fejn ħallew ħajjithom, in-nies ksewh bil-fjuri li-wara żmien dbielu u spiċċaw. Iżda fejn instab Pawlu ħawwel warda bidwi xiħ li kien fiż-żmien daq mill-ħlewwa ta' mġiebtu, Ħa ħsibha jew il-warda, u bintu, tfajla sbejħa, dejjem ħasbet tisqilha ilma risk. Għadhom jgħidulek sal-lum li l-warda kibret u xjisħet. Tis- magħhom itarrfulek ukoll li ta' kull sena nhar il-mewt ta' Pawlu baqa' jiftaħ, oħroġ il-għaġeb, ward aħmar li n-naħal ma jdskkarz, mi jmissx u lanqas itabba' l