Personaġġi storiċi b'konnessjoni mal-Knisja l-Qadima F'dati l-artiklu, set nagħtu ħarsa lejn erba' petsuni, li żgur smajtu bihom, li b'xi mod jew ieħor ħallew isimhotm tnarbut sma l-istorja tal-Knisja l-Qadirna. L-iskop ta'huwiex li nikteb bijografija ta' dawn in-nies iżda aktar biex naraw b'liema mod kellhom x'jaqstnu mal-knisja tagħna. sewer Il-ħajja ta Duti Filippu Borgia hija marbuta se kważi totalment tma' l-istorja tal-bini tal- Knisja. Minħabba l-attakki spissi tal-furbani, iz ittħasset il-ħtieġa li tinbena knisja ġdida, mil : tlok dik medjevali li kien iddeskriva Mons, 2 Dusina Dun Filippu kien il-benefattur prinċ ipali ta' din il-knisja, flimkien ma' l-għotjiet tan-nies komuni. Dan tistgħu natawh fl- iskrizzjoni fil-faċċata tal-knisja. Kitba oħta li s tagħti xhieda ta' dan hija l-iskrizzjoni li tinsab fuq il-bieb tal-lemin tal-knisja, li tagħti ġieħ lil dan il-benefattur tagħha. L-arma ta' Dun Filippu 7 tidher kemm fil-faċċata tal-knisja kifukoll tnad- wat id-dawra kollha tal-knisja fuq ġewwa - totti b'gendus fuq kull naħa Fil 5 ta' Diċembru 1630, bil-Bolla 'Sacri Apostolatus Ministetio', il- Papa Urbanu VIII ħatar lil Dun Filippu l-ewwel ż. Ftepostu tal-Knisja, u l-Knisja saret l-ewwel Kolleġjata ta' Malta M adatikollu il-knisja kient għadha tmhiex lesta, Miet fit-8 ta' Ottubru 1649, ; f midfun, skond it- Reġistri, f'qabar fil-kor, li dej- jem kien merfugħ għal preposti. Vittorio Cassar huwa iben Ġlotmu Cassar, li kien l-aktar arkitett Malti importanti għal l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann. Meta tniet Ġlormu, Vittorio ħa postu. Vittorio Cassar iddisinja, iżda mhux neċessarjament bena, il-Fortizza ta' Satita Marija fuq Kemmuna, il-Fortizza ta' San Tumas u l-Fortizza ta' San Luċjan, kollha fi żmien il-Granmastru Alof De Wignacourt. Iddisinja ukoll xi knejjes, fosthom il-Knisja l-Qadima, il-knisja patrokkjai ta' Ħaż-Żebbuġ u forsi ukoll dik ta' Ħal Tarxien, Wieħed mill-istudenti tiegħu kien Tutnas Dingli. xejn dwar tfulitu, ħlief li missiem kien skultur u prokutatur tal-Parroċċa ta' Ħ'Attard. Dun Filippu Borgia qabbad lil Dingli biex jaħdem fuq il-bini tal-knisja l-ġdida ta' Bitkitkara, u ħadem ukoll biex joħroġ lil Tumas Dingli mil-ħabs metż kien arrestat, bl-iskuza l ',..la fabrica di detta chiesa ancora s imperfetta li abbiamo bisogno della sua opera et assistenza non solamenite per uti anno o doi ma piu…'Ma nafux kemm dam biex bena il-knisja u latiqas ketnmu tħallas għal dan ix-xogħol. Dati tninħabba li sma 'nafux li għad jeżistu kuntratti li jagħtu aktar informazzjoni. 'Tumas Dingli iddisinja ukoll il-Palazz ta l-Isqof Cagliares fil-Belt Valletta, u għen fil-bini ta l-akwedott. Huwa $, iddisinja ukoll il-Knisja Parrokkjali ta' Ħ'Attard, tatl- Naxxar, Ħaż-Żabbar tal-Għargħur u tal-Gudja. Miet fit-28 ta' Jannar 1666, u huwa midfun fil-knisja partokkjali ta Ħ'Attard, fejn kien ħadem għal 50 sena. j a Tutnas Dingli twieled fit-22 ta' Diċembru 1591. Għalkemm dan il-personaġġ mhuwiex marbut ditettament mal-Knisja l-Qadima, jibqa' l-fatt li huwa persuna stotika u li snidfun fil-knisja tagħna u għalhekk ħassejt li kellu minkludih ukoll. Dun Gejt tgħammed fid-29 ta' Awissu 1773 fil-knisja ta' San Fawl, fil-Belt, tminħabba li kien mill-Belt. Baqa' magħruf fl-istorja ta' Malta tninħabba li kellu sehem itnportanti fil-Konġura tal-Qassisiti kontra il-Granmastru Ximenes, fl-1775. Minħabba dan l-irvell, darn 22 sena fil-ħabs, u nħeles minn Napuljun. Ir-tabta tiegħu tna' Birkirkata tibda fl-aħħar parti ta' ħajtu. Fit- testment tiegħu, kien ħalla miktub li meta jmut, ried jindifen ''f'rokna moħbija' fil-knisja tal-post fejn ikun qed joqgħod. Miet fis-7 td April 1814, u dak iż-żmien kien joqgħod f'San Ġiljan. Minħabba li San Ġiljan kien għadu jagħmel parti mill-parroċċa ta' Bitkirkata, u hu tied jin- difesa ''frokna moħbija', ħasbu li jidfnuh fil-Knisja l- Qadima, li kienet diġa abbandunata u ġa bdiet taqa'. Fit-reġistru tal-parroċċa ta' Bitkirkata, hemm miktub li Dun Gejt kellu funetal tmill-aktar fqir, u ta'hemm l-ebda ħjiel ta liema hu il-qabar tiegħu. Fil-knisja kien hemm lapida ta l-itħam li tfakkar lil Dun Gejt, Issa din il-laipda, li sfortunatament saritilha ħsara kbira meta inqalgħet mina postha xi smin ilu, tinsab fis- sagristija tal-lemiti. Vella E.B., L-Istorja ta' Birkirkara bil-Kolleġjata tagħha,