Soċjetà fffali $ ja Banda l San Pio X 100 sena storja — 1905-2005 miġbura minn Mark Sciberras u Michael Saliba Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija ġ 135 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 : Storja ta' 100 sena hara Fl-1900, il-Maltin ftit jew wisq kienu għadhom igħixu l-ħajja tagħhom kwieta bħal dik ta' missirijiethom. Inkwiet industrijali ma kienx hawn u l-poplu fil- maġġoranza tiegħu kien għadu bla skola u ftit kien jisma' bl-aħbarijiet jaħarqu ta' pajjizi oħra. Minħabba ċ-ċokon tal-gżira, maħkuma kif kienu mill-Ingliżi, il-Maltin ftit setgħu jħarsu u jaraw 'il bogħod mix-xtut ta' pajjiżhom. Għalihom ma kienx hemm ħlief li jissoktaw igħixu fil-kwiet it-twemmin nisrani li kien jintiret mill-missier għall-iben. Kemm fl-ibliet kif ukoll fl-irħula ta' Malta kont issib nies li qajla joħorgu mill-post fejn twieldu u għalhekk bil-fors kellhom rabtiet qawwija ma' pajjiżhom. Kull belt u raħal kellu l-qaddis patrun tiegħu, u l-festa ta' dan il-qaddis, li tiġi darba kull sena, kienet tiġi mfakkra bil-kbir. Propju minħabba f'hekk kienu bdew jinfetħu każini soċjali fl-ibliet u fl-irħula kollha ta' Malta. F'Ħal Lija wkoll, raħal ċkejken fiċ-ċentru ta' Malta, inħass il-bżonn ta' dawn il-każini u sa qabel l-1900 ġa kienu nfetħu xi tlieta. L-għan tagħhom kien li jservu ta' post fejn jiltaqgħu l-irġiel tar-raħal, u fl-istess ħin iservu wkoll ta' post fejn jinħadem l-armar tat-toroq għall-festa l-kbira tas-Salvatur. Dak iż-żmien il-Kappillan ta' Ħal Lija kien Dun Mattew Cortis li miegħu kellu joqgħod lil ħuh Dun Xand Cortis. Dan ta' l- aħħar kien iħobb jikteb fuq il-ħajja tan-nies ta' żmienu. Fuq il-festa tas-Salvatur kien kiteb li n-nies ta' Ħal Lija joħolmu wisq kmieni biha. 'Minn xahar qabel, jew iżjed tibda tisma' l-isparar tal-maskli, t-tifqigħ tal- bombi, l-ġiri tat-tfal madwar iz-zuntier. Iż- żgħażagħ aktarx tarahom mehdija fil-ħin tas-serħ, u saħansitra jishru fil-għaxija jħejju bandieri, trofej, piramidi, kuruni, stilel, skrizzjonijiet u ħwejjeg oħra bħal dawn. ' Issa dan ix-xogħol kollu kien isir fil-każin tar-raħal. Meta dan l-armar, kollu skultura tlesta u beda jintrama fil-ġranet tal-festa, xi rġiel oħra minn Ħal Lija dehrilhom li tajjeb jitgħallmu xi strument tal-kordi sabiex jgħaddu ż-żmien. U hekk fl-1894 twaqqfet l- għaqda Mandolinista li semmewha Fior d'Arancio li tfisser Fjura tal-Larinġ. Wara, dawn il-mandolinisti kienu bdew joħorgu jdoqqu mat-toroq tar-raħal u jferrħu lil kullħadd bid-daqq tal-kordi melodjużi tal- kitatri u mandolini. It-twelid tal-każin tal-banda San Pio X Minn dan wieħed jara li f'Ħal Lija minn dejjem kien hawn nies li jħobbu l-arti, b'mod speċjali l-mużika li terfa' l-ħsieb li thenni l-qalb. Għalhekk xi nies minn Ħal Lija dehrilhom li tkun ħaġa xierqa kieku kellha titwaqqaf xi għaqda mużikali li mhux biss iddoqq strumenti tal-kordi iżda wkoll strumenti oħra. Dawn in-nies sabu min jinkuraġġihom u jtihom l-għajnuna f'dik li hi organizzazzjoni. Fost dawn insibu lil John Ellis u lil Luigi Engerer li ta' spiss kienu jkunu Ħal Lija għall-vaganzi tagħhom. Fl-ewwel ktieb tal-minuti tal-laqgħat tal- kumitat insibu li fit-23 ta' Mejju, 1905 twaqqaf l-ewwel kumitat magħmul minn dawn is-sinjuri kollha jgħammru f'Ħal Lija: President — Is-Sur John Ellis, Segretarju — Is- iġ Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija €100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Għidu A L mminimizzat. jA:bAbe GĦ TREMOTAR a Ta : FATĠ— b MAL l-a keton OI 100 tehid storja 1903-Ż00 tol Sur Luigi Engerer, Teżorier — Is-Sur Ċikku Xerri u sitt Deputati. Il-membri ġodda tal- każin għoġobhom jagħżlu bħala direttur spiritwali lil Dun Baskal Grech. Issa l-attività prinċipali tal-membri kellha tkun il-mużika. Dawk li qabel kienu jdoqqu xi kitarra jew mandolina riedu jitgħallmu jdoqqu strumenti oħra u għalhekk il-kumitat mill-ewwel nieda konkors nazzjonali sabiex jagħżlu surmast magħruf. Għalhekk għamlu sejħa fil-ġurnali għal surmast direttur tal- banda u għaliha wieġbu dawn is- surmastrijiet diretturi kollha gwappi fl-arti tad-direzzjoni. Dawn kienu Maestri Gregorio Molinari, Giuseppe Filiberti, Francesco Parisi, Geroger Hendren, Ġanni Gatt, Antonio Miruzzi, G.E. Cali (Assistent Direttur ta' l-Orkestra tat-Teatru Rjal) w oħrajn. Dan jixhed illi l-element għall-ġid tal-mużika f'Malta qatt ma naqas u minn dejjem kien għani. Il-kummissjoni, mwaqqfa għal din l-għażla minn fost dawn l- imgħallmin professuri, wara stħarriġ, waslet fil-konklużjoni li taħtar lil Mro. Antonio Miruzzi, mużiċist, kompożitur u direttur mill-aħjar, sabiex jieħu taħt idejh il-Banda li kienet għadha kif twieldet. Il-membri kienu ħafna u bosta minnhom xtaqu jitgħallmu jdoqqu. Membri li diġà kienu jdoqqu l-mandolina jew il-kitarra bdew jinkuraġġixxu liż-żgħażagħ sabiex jaqbdu malajr l-arti tal-mużika. Is-Surmast Miruzzi ried iwaqqaf il-banda fuq sisien sodi mill-ewwel u bejn minħabba l- kwalitajiet sbieħ tiegħu, u bejn bl-għajnuna li sab mill-mandolinisti, irnexxielu fi ftit żmien iħarreġ bosta allievi u jagħmilhom bandisti. F'laqgħa ġenerali ġie deċiż li jgħammdu l-banda bl-isem ta' Pio X, f'ġieħ il-Papa renjanti, il-Papa qaddis, il-Papa ta' l- Ewkaristija. Il-membri mhux biss riedu li l- Soċjetà Mużikali Banda San Pio X-Lija 4: 100 sena anniversarju. 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005. ness iħiisibokor 'Pisesati tistlaku, €£ Sugħan nies każin tagħhom jissemma Pio X, iżda xtaqu wkoll li l-istess Papa jkun il-patrun tal-każin tal-banda. Għalhekk il-President Ellis, megħjun mid-direttur spiritwali Dun Baskal Grech li kien sar direttur spiritwali fis-27 ta' Ġunju 1906, kiteb lill-Papa fejn talbu jaċċetta li hu nnifsu jkun il-patrun tagħhom. Il-Papa Pio X, li kien bniedem qaddis, aċċetta din it- talba, faħħar 'l-għaqda u s-sentimenti li spirawha sabiex tissemma għalih u bagħat l- Apostolika Benedizzjoni lill-membri kollha. Din l-ittra tinsab merfugħa b'għożża kbira fil-każin. Ara paġna 137. Iktar tard Dun Baskal reġa' kiteb lill- Papa fejn talbu f'isem il-membri kollha tal- każin, sabiex jagħti Indulġenza Plenarja lis- soċi kollha. Hawnhekk il-Papa Qaddis innifsu b'ittra miktuba minn idejh stess laqa' din it-talba u ikkonċeda Indulġenza Plenarja lis-soċi kollha jekk dawn iqerru u jitqarbnu jew nhar il-festa ta' Santa Ċeċilja jew il- Ħadd ta' wara. Din l-ittra li hija relikwa mill-aqwa ta' dan il-Papa Qaddis, ukoll tinsab b'għożża kbira fis-Sala tal-każin. L-inawgurazzjoni tal-banda Is-Surmast Miruzzi beda jlaqqa' lill- bandisti allievi ta' spiss u fi ftit xhur irnexxielu jwassal il-banda l-ġdida li tista' tagħmel programm ta' l-inawgurazzjoni tagħha. Dan ġara fit-30 ta' Diċembru 1906, meta l-planċier ġdid ġie mżanżan fuq iz- zuntier tal-knisja u l-Isqof Pietru Pace bierek żewġ standarti rregalati lill-banda l- ġdida mill-Kurunell John Francia u mill- Kurunell Markiż Giovanni DePiro, t-tnejn tar-Roval Malta Militia. Folla mdaqqsa assistiet għal dan il-programm mużikali u Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Grupp ta' mużiċisti 'Mandolinisti' Ritratt meħud fl-1894. meta l-banda spiċċat iddoqq is-sinfonija 'Ogni Principio ċ Forte'' li s-Surmast Miruzzi kkompona apposta, n-nies infexxew iċapċpu sabiex juru l-apprezzament tagħhom. Wara sar diskors ta' l-okkażżjoni mill-President tas-soċjetà is-Sur John Ellis, fejn ippreżenta bakketta ta' l-ebanu interzjata bil-fidda lis-surmast Miruzzi, bħala sinjal ta' qima u ta' rikonoxximent. Meta spiċċa l-programm, in-nies ġew mistiedna għal trattament lussuż fid-dar 130, Main Street, Lija, li fih kullħadd, bandisti, soċi u ammiraturi, kiel u xorob fost il-ferħ u l-briju li jġibu magħhom okkażżjonijiet bħal dawn. Wara li għadda kollox, il-kumitat induna li għal dan it-trattament kellu joħroġ 'il fuq minn mitt lira u hekk il-kaxxa batiet u s- soċjetà kellha ssib ruħha fid-dejn. Hawnhekk ġie maħtur bħala teżorier is- Sur Salvu Mifsud li, bil-għaqal u l-ħidma tiegħu, irnexxielu jerġa jġib lis-soċjetà fuq saqajha, tħallas id-dejn u l-banda reġgħet bdiet tiltaqà u tkompli bil-ħajja normali ta' qabel. Hekk naraw li dan l-inkwiet finanzjarju ma tellifx il-ħidma li għaliha twaqqfet is- soċjetà — dik mużikali. Tant hu hekk li f'Jannar tal-1907 il-banda Pio X ġiet mistiedna mill-każin Konti Ruġġieru tar- Rabat sabiex twettaq programm imużikali nhar il-festa ta' San Pawl. Il-programm kien sabiħ u ntgħoġob tant li r-Rabtin bħala Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija $ 100 sena anniversarju: 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005. sinjal ta' ħbiberija w ammirazzjoni rregalaw lill-banda tazza tal-fidda. Ftit wara l-banda ġiet mistiedna sabiex iddoqq programm fiż-Żejtun u minn hemm il-quddiem stedin ieħor bħal dan baqa' jiżdied minn sena għal sena. R. Vassallo La Rosa laħaq president fit- 28 ta' Marzu 1909. F'Ġunju 1910, il-banda ħadet sehem fl- isfilata li saret il-Belt Valletta, fl-okkażżjoni ta' l-Inkurunazzjoni tar-Re Ġorġ V. Fost dokumenti tal-każin insibu ittra ta' ringrazzjament w inkoraġġiment iffirmata minn Dr Enrico Mizzi LL.D. għas-sehem li ħadet il-banda billi kienet wettqet programm ta' mużika fil-ġnien tal-Ġeneral Barron. Is-Sur Luigi Agius laħaq president fl-10 ta' Ottubru 1911. Il-każin tal-banda kompla jikber fil- għadd tal-membri. In-nies ta' Ħal Lija kienu jieħdu gost jisimgħu l-banda tagħhom iddoqq, u bosta kienu dawk li kienu jmorru jisimgħu l-kunċerti fil-bitħa tal-każin. Nhar il-Festa tas-Salvatur 1910, il-bandisti żanżnu l-uniformi tas-sajf u l-każin kien nefaq £40 sabiex il-banda jkollha l-uniformi tagħha. Matul is-sena 1912 sar trasferiment mill- ewwel dar fejn kien il-Kazin, No 41 Strada Reale, għall-post li qegħdin fih illum li dak iż-żmien kien 44 Strada Reale. Kumpanija filodrammatika Mhux il-membri kollha kienu jitħajru jdoqqu xi strument tal-banda, u għalhekk ġara li dawn il-membri ġiethom f'moħħhom li jibdew jagħmlu t-Teatrin fil-bitħa kbira tal-każin. B'dan l-iskop fl-1913 twaqqfet il- Lija Dramatic Companv. L-imseħbin ta' din l-għaqda bdew itellgħu diversi xogħlijiet tal- palk u n-nies bdew kull nhar ta' Sibt jew il- Ħadd fil-għaxija jmorru jgħaddu l-ħin ħieles tagħhom hemmhekk. Il-bitħa kienet timtela u fix-xitwa, is-soċi kienu jsaqqfuha b'xi biċċa drapp tal-luna biex tilqa' x-xita. Dak iż-żmien nisa ma kinux jaħdmu fuq il-palk, u l-parti tal-mara kien jaħdimha xi ġuvni li kellu vuċi rqiqa. Il-qligħ mir-rappreżentazzjonijiet dejjem mar għall-bżonnijiet tal-banda u tal-każin. Fl-1914 faqqgħet il-Gwerra l-Kbira, u minħabba f'hekk, l-attivitajiet fil-każin ma baqgħux numerużi bħal qabel. L-aħbarijiet koroh tal-gwerra kienu jaslu wkoll fir-raħal u n-nies bdew inisslu fihom sens ta' biża' u ta' stennija fuq x'setgħa jiġri fil-ġejjieni. Meta mbagħad fl-1918, il-gwerra spiċċat, is- soċi tal-każin reġgħu intefgħu għall-ħidma, bil-banda ferm attiva fil-programmi mużikali tagħha, kemm fir-raħal kif ukoll f'irħula oħra. Matul is-sena kienu jsiru l-kunċerti sabiex imbagħad, fil-ġranet tal-festa tas- Salvatur, il-banda toħroġ iddoqq mat-toroq tar-raħal kif ukoll fuq il-planċier fuq l-istess zuntier tal-knisja. Il-kumpanija tat-teatrin, ukoll, ma ellgħetx biss xogħlijiet tal-palk għan-nies ta' Ħal Lija iżda ħadmet ukoll drammi u fares fil-Marsa, Ħaż-Żebbuġ u postijiet oħra. Grupp ta' atturi li kienu jiehdu sehem fit-teatrin li kien issir il-każin, Soċjetà Mużikali Banda San Pio X-- Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 ETT o ċehd sħorja - ISAB-ŻAOS— Fl-1922 laħaq surmast proviżorju, Mro Darmanin, minħabba li s-surmast Miruzzi kien ma jiflaħx. Insibu li fis-sena 1925 Mro Luigi Fenech laħaq bħala l-ewwel Assistent Surmast. Sal-1926, is-surmast direttur tal-banda kien l-istess Antonio Miruzzi. Dan il- kompożitur magħruf, mix-xejn sawwar u rawwem il-banda sakemm, għajjien bit- tagħbija tax-xogħol u taż-żmien, ħass il- bżonn li jirtira darba għal dejjem minn fuq il-planċier. Warajh, fuq rakkomandazzjoni tiegħu stess, inħatar Mro. Carmelo Scicluna li dam imexxi l-banda għal tmintax-il sena sħaħ. Jgħinu, bħala assistent surmast kellu lis-sur Luigi Fenech li, mis-sena 1922 sas-sena 1944, kien dejjem jgħallem lill-allievi. Fiż-żmien li qegħdin insemmu l-każini kollha ta' Ħal Lija kienu fl-aqwa tagħhom u bosta rġiel kienu jiffrekwentawhom. Ftit, ftit, bejn is-soċi tal-każini bdew jidħlu ċerti piki u għalhekk kemm il-kappillan, Dun Anton Buhagiar, kif ukoll Dun Baskal Grech, kappillan tal-każin Pio X, kellhom biċċa xogħol diffiċli biex iżommu l-paċi u biex jikkwietaw l-irjus. Waħda mill- kwestjonijiet li kienet inqalgħet kienet dik ta' meta xi affarijiet u xi standarti, li kienu propjetà tal-każin tal-banda Pio X, ma nstabux. Xi ħadd ħadhom baxx baxx u nqala' ftit ta' l-inkwiet minħabba li s-soċi tal-każin kellhom ħjiel sewwa min kien ħadhom u għand min kienu. Minħabba f'hekk kien inqala' ħafna għidut u ġlied bla bżonn. Din il-kwistjoni damet sejra s-snin sakemm fl-aħħar twitta kollox u nstabet il- paċi meta l-affarijiet misruqa kollha ngħataw lura lill-każin tal-banda. 25 sena anniversarju Il-kappillan Buhagiar ħalla l-parroċċa ta' Ħal Lija sabiex imur fil-parroċċa tar-Rabat għall-aħħar tal-1929. Warajh, f'Marzu 1930, ġie bħala kappillan Dun Karm Lia u fi żmienu, kemm il-parroċċa kif ukoll il-każin tal-banda, għaddew minn taqlib u tibdil kbir. F'din is-sena il-każin Pio X għalaq 25 sena mit-twaqqif tiegħu u għalhekk saru festi li fihom il-president tal-każin, is-Sur John Bugeja, ippreżenta tazza sabiħa biex tfakkar l-okkażżjoni ta' l-għeluq iċ- Ċentinarju tat-Trasfigurazzjoni ta' Kristu Salvatur. il-każin tal-banda, bħal każini oħra, rsista ħafna għas-suċċess ta' dawn il- festi. Il-faċċata tal-każin ġiet imżejna, mal- ħitan twaħħlu strixxi tal-karta bil-kliem 'Salvatur tad-Dinja', 'Xemx tal-Ħaqq', 'Dawl tad-Dinja', 'Feddej l-aktar Ħanin', 'Tama ta' kulħadd' u oħrajn Is-Soċjetà Filarmonika Pio X minn dejjem issibha minn ta' quddiem biex tiddefendi l- unur tal-Knisja ta' Kristu. Meta s-Sindku Nathan, fil-Parlament Taljan tenna uffiċjalment xi diskors ta' għajb lill-Qdusija Tiegħu l-Papa, is-soċjetà, bla dewmien, b'wiċċha minn quddiem, ipprotestat bil- miktub kontra l-imġieba ingrata ta' dan l- għadu faħxi tal-Vigarju ta' Kristu billi bagħtet dan it-telegramm lis-Segretarju ta' l-Istat: B'xorti ħażina is-soċji tal-każin tal-banda kellhom isofru t-telfa tad-direttur spiritwali tagħhom, Dun Baskal Grech, propju fil-bidu ta' dawn il-festi. Għalhekk ma naqasx li jsir ukoll luttu bħala sinjal ta' rispett ta' kemm ħadem għall-każin. Dun Baskal kien ġab l- Indulġenza Plenarja lis-soċji kollha tal-każin. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija 100: senċi ji: 1905:2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Fis-sena 1931, il-każin kien b'sular wieħed, għalhekk ġie deċiż li jsir it-tieni sular u b'hekk dik is-sena stess inbeda x- xogħol u tlesta f'dik is-sena, biex b'hekk sar Fl-1933, il-każin kien ġie kkonsagrat lill- Qalb ta' Ġesu. Għal din il-konsagrazzjoni kien ġie l-Isqof Caruana u kamra tal-ġenb ġiet mibdula f'kappella iddedikata lill-Qalb Santissima: Fis-sena 1936, il-Gvernatur Sir Charles Bonham Carter ġie mistieden biex iżur ir- raħal u l-każin Pio X. Dan ġie mas-sinjura tiegħu u wieħed minn uliedu. Gie milqugħ bid-daqq tal-'God Save the King' mill- banda u l-president tal-każin, Dr John Bugeja għamel diskors li għalih il- gvernatur wieġeb b'mod spontanju fejn faħħar lill-kumitat, lis-soċji u lill-bandisti. Bħala ħajr tal-laqgħa li għamillu l-każin, il- Gvernatur ħalla ritratt bl-awtografija tiegħu. Dak in-nhar filgħaxija il-Banda Militari tas- South Wales Border kienet il-mistiedna tal- Banda Pio X u wettqet programm mużikali fuq iz-zuntier tal-knisja. Fl-1938, Dun Gużepp M. Xerri sar id- direttur spiritwali tal-każin. Kienu ilhom bla direttur spiritwali mill-mewt ta' Dun Baskall Grech fl-1932. F'dawn is-snin kien inqala' xi inkwiet bejn is-soċji fuq raġunijiet politiċi. Minħabba f'ċerta politika anti-reliġjuza xi soċji dehrilhom li m'hemmx bżonn li jkollhom direttur spiritwali u għalhekk il- każin dam sabiex għażel direttur spiritwali. Dun Gużepp M. Xerri għalhekk kellu biċċa xogħol iebsa sabiex jikkalma l-irjus u jurihom li s-soċjetà Pio X twaqqfet bi skop kulturali u l-banda kienet il-ħsieb ewlieni tat-twaqqif tal-każin. B'hekk is-sens reliġjuż tal-maġġoranza tas-soċji rebaħ fuq il-ftit u fl-aħħar instabet mill-ġdid il-paċi fi ħdan il-membri kollha. Fl-1938-1939, il-kumitat ta' dak iż-żmien ħa ħsieb li jerġa' jorganizza l-banda u jagħtiha l-ħajja li jixirqilha. Il-kumitat għas- sena 1938 kien hekk: Dr John Bugeja — President, Robert Bencini — Vici President, Carm Cutajar — Segretarju, Ant. Aguis — Kaxxier u membri Ġuzi Attard, Alfons Ebejer, Gius Fenech u John Fenech. Fl-1938 Carm Cutajar irriżenja minn segretarju u minfloku laħaq Alfons Ebejer. Dan kien fil- 25 ta' April 1938. Fl-1939 il-kumitat kien hekk: Dr John Bugeja — President, Robert Bencini — Viċi President, Alfons Ebejer — Segretarju, Ant. Fenech, Frans Xerri, Ġuzċ Attard, Salvu Camilleri, Elija Cutajar u Salvu Ebejer. Is- Sur Elija Cutajar għadu ħaj. Bandisti li għadhom ħajjin u kienu jdoqqu fl-1939 huma Elija Cutajar u ħuh Joe Cutajar, li llum jinsab l-Awstralja, Karmenu Bonnici u Martin Mallia. it-Tieni Gwerra dinjija Ftit wara faqqgħet it-Tieni Gwerra dinjija u din ġabet taqliba kbira ma' Malta kollha. Matul il-gwerra l-attività tal-każin sfat fix-xejn għaliex is-soċji kollha kienu inġabru suldati u wħud minnhom sfaw maqtula mill-ajruplani ta' l-għadu. Dak iż- żmien, fejn iċ-ċimiterju ta' Ħal Lija, qalb is- siġar taż-żebbuġ, kien hemm reġiment tas- suwed mill-Bazutoland. Xi wħud minnhom kienu kattoliċi u kont tarahom jiġu l-knisja fejn kienu jitolbu b'devozzjoni kbira. Fit-13 ta' Ġunju 1943, nhar il-Festa ta' l-Għid il-Ħamsin, bl-inizjattiva ta' Salvu Mifsud (Panżiku), kienet saret laqgħa ħelwa għal dawn is-suldati fejn ingħataw xi 58 rigal u sar festin u trattament fil-każin tal-banda. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija — 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvalur 2005 Dak in-nhar Salvu Mifsud għamel taħdita ċkejkna bl-Ingliż fejn wera kif Malta baqgħet iżżomm il-fidi li ġabilha San Pawl. Meta spiċċa wieħed mill-Basuti fisser lil sħabu t-taħdita bl-ilsien tagħhom u wara li spiċċa kollox is-suldati ħarġu jkantaw Innijiet Sagri. Fl-1944 is-surmast tal-Banda, Carmelo Scicluna, irtira u warajh laħaq Mro. Iżda dan, minħabba x-xogħol żejjed ma setax ilaħħaq u kellu jirtira. Warajh ġie magħżul Mro. L.C.M. Id-dedikazzjoni tiegħu li jidderigi l- banda kienet il-kawża li l-banda saret magħrufa mal-bliet u l-irħula ta' Malta kollha. Biżżejjed ngħidu li dak iż-żmien il-banda kienet twettaq ma' l-għoxrin programm f'okkażżjonijiet ta' festi f'diversi postijiet. Jgħin fix-xogħol ta' tagħlim lill-allievi ġodda sabu lis-sur Salvu Tanti A.Mus L.C.M. li, b'kapaċità kbira, ressaq ħafna żgħażagħ sabiex joħorġu jdoqqu mal-banda tar-raħal. Dan ix-xogħol is-sur Tanti baqa' jagħmlu sa meta miet. Meta spiċċat l-gwerra, fl-1945, il-każin reġà beda jimtela bis-soċi u l-attivitajiet żdiedu. Bejn is-sena 1945 u 1950, għal sitt darbiet wara xulxin, il-banda telgħet iddoqq għall-festa ta' Santa Marija fir-Rabat, Għawdex. Meta fis-sena 1947 Malta reġgħet ġiet mogħtija s-Self Government, bħala rikonoxxenza tal-qlubija li l-Maltin urew matul il-gwerra, is-sur Pawlu Boffa M.D., Prim Ministru ta' dak iz-zmien, bħal ma għamel f'diversi postijiet oħra, kien ġie f'Ħal Lija sabiex jifraħ mal-poplu wara l-qirda tal- gwerra: Miegħu kienu ġew il-Membri Parlamentari, li mxew mal-banda mat-triqat tar-raħal. Bħala sinjal ta' għożża, il-Prim Ministru: kien ta lill-każin tazza sabiħa. sħlii nda San Pio X — Lija 05:2 Festa tas-Salvatur 2005: 2 Fl-1946, wara l-mewt tal-Avukat Bugeja kien laħaq is-sur Luigi Fenech, li bit-treġija għaqlija tieghu mexxa l-każin 'il quddiem sakemm miet ta' età zgħira fl-1949. Warajh intgħażel is-Sur Gius. Agius li dam sena biss u warajh laħaq is-Sur John Portelli li wkoll ħadem ħafna ħalli l-banda tikseb aktar suċċessi fil-qasam mużikali u kulturali. F'dawn is-snin kienet qamet polemika sħiħa fil-każin tal-banda għaliex xi soċji dehrilhom li l-każin seta' wkoll iservi għal skop politiku. Dawn għamlu minn kollox sabiex jippruvaw idawru lil min ma kienx jaqbel magħhom, iżda ġara li l-maġġoranza tal-membri baqgħu jinsistu li l-każin tal- banda ma kellux għalfejn idaħħal il-politika partiġġjana. Saru bosta laqgħat u seduti, inqala' t-tilwim u dan l-inkwiet baqa' sejjer għal diversi snin. Festi f'gieħ il-beatifikazzjoni ta' Papa Pio X L-Eċċellenza Tiegħu l-Gvernatur Sir Gerald Creasv għoġbu jagħmel żjara liċ- ċirkolu flimkien ma' Ladv Creasv fl-1950. Dak in-nhar l-Eċċellenza ġie milqugħ bid- daqq tal-God Save the King u b'diskors imtenni mill-mejjet Tabib Kaptan Pietru Pawl Galea, tabib distrettwali u President Onorarju tal-każin. Fl-1951, il-President is-Sur John Portelli mexxa l-festi, li l-każin għamel fl-okkażjoni tal-beatifikazzjoni tal-patrun tiegħu il-Papa Pio X. F'din l-okkażjoni twaħħlet irħama mal-ħajt ħdejn il-bieb tal-każin b'dawn il- kelmiet: Lill-Papa Piju X f'jum il- beatifikazzjoni tiegħu 3 ta' Ġunju, 1951. Din l-għaqda li ġġib ismu tqiegħed. INOROIENZJZNA: B ċan Do XI b mm F'Novembru, imbagħad f'Ħal Lija ġie mfakkar għeluq il-50 sena mill-mewt ta' Annibale Preca, wieħed mill-kittieba tal- Malti. Is-Sibt, 19 ta' Novembru, ġiet mikxufa rħama mal-ħajt tad-dar ta' fejn kien joqgħod. Il-banda ħadet sehem billi għamlet marċ minn Triq Annibale Preca sa ħdejn il-knisja. Il-Ħadd, 20 ta' Novembru saret Akkademja Mużiko-Letterarja fis-sala tal-każin. Sentejn wara, fl-1953, il-banda Pio X, issa Beatu, ħadet sehem fl-isfilata tal-baned fl- okkażżjoni tal-festi kbar li saru għall- Inkoronazzjoni tar-Reġina Eliżabetta II. Il- karru trijonfali, maħdum kollu bil-ward mis- soċji, kien jirrappreżenta 'Il-Kuruna tar-Renju Unit,' imdawra b'sitt tfajliet rappreżentanti ad-Dominions u fin-nofs tfajla tirrappreżenta il Malta, ċkejkna fid-daqs u kbira fi ġrajjietha. Fl-1954, laħaq president is-Sur Alfons Ebejer li, f'waqtiet koroh li kien għaddej il- każin minħabba l-politika, kompla juri l- lejaltà tiegħu lejn il-każin tal-banda. It- reġija tajba tiegħu, kif ukoll il-lejaltà tas- soċji sinċieri lejn il-każin, għenu sabiex il- każin jitnaddaf minn dawk il-membri li ma kinux jaqblu ma' l-iskop u l-għan li għalihom l-każin tal-banda huwa wieqaf. F'dak iż-żmien għalhekk, xi soċji kienu albu li jispiċċaw minn membri. Barra l-banda, il-Lija Dramatic Companv kompliet tagħmel bosta reċti fil-bitħa tal- każin, fosthom drammi traġiċi ta' Shakespeare maqlubin għall-Malti, kif ukoll ares li kienu jaqsmu lil kulħadd bid-daħk. Wara xi żmien daħlet l-użanza li nhar ta' Sibt, fl-istess bitħa, jintwera film talkies. Dun Gużepp M. Xerri kien silef projector lill- każin u b'hekk kullħadd, kbar u żgħar kienu jmorru jqattgħu sagħtejn jaraw it-talkies. Inkarigat li jdawwar il-film kien is-Sur Vinu Caruana. Ftit wara, il-kumitat ħass li setgħu isaqqfu l-bitħa l-kbira tal-każin u bl- għajnuna tas-soċji kollha din tlestiet u hekk setgħet tintuża aħjar, kemm għall-kunċerti tal-banda, kif ukoll għat-teatrin u għat- talkies. Minbarra dan, issa li l-bitħa inbidlet f'sala kbira, fiha bdew isiru xi konferenzi, kemm edukattivi kif ukoll soċjali. Fid-29 u 30 ta' Mejju 1954, il-każin tal- banda ċċelebra jumejn ta' festi f'ġieħ il- qaddis Patrun San Pio X. Is-Sibt 29 ta' Mejju fis-6 ta' fil-għaxija, il-Wisq Rev. Mons. Anton Buhagiar għamel konferenza fis-sala tat-teatrin fuq il-ħajja tal-Papa qaddis. Imbagħad, l-għada l-Ħadd, id- Direttur Spiritwali tal-każin, Dun Ġużepp Xerri, ċċelebra quddiesa fil-każin stess u saret tqarbina ġenerali. Wara saret konferenza oħra mis-Sur Vinċenz Galea li tkellem ukoll fuq San Pio X. Fil-għaxija l-banda ferħet lir-raħal bil- marċi brijużi. Dak in-nhar kienu ġew l- E.R.T. Mons. Isqof Emanuel Galea u l- Onorevoli Aġent Prim Ministru Sir Paul Boffa. Mons. Isqof bierek standard tal-Papa u l-aġent Prim Ministru ippreżentab lill- banda. Wara l-banda kompliet billi daqqet programm mużikali taħt it-tmexxija tas- surmast Anthonv Sammut. Il-festi ntemmu bil-logħob tan-nar maħdum mill-kamra tan- nar San Mikiel. 50 sena mit-twaqqif tal-każin Is-sena ta' wara, fl-1955, ħabat il-ġublew tad-deheb minn mindu twaqqaf il-każin tal- banda, li ġie ċċelebrat b'festa xierqa fil- każin, u b'marċi u programmi mużikali fit- triqat tar-raħal u ħdejn il-każin. Saret ukoll quddiesa għall-mistrieħ ta' ruħ is-soċji mejtin. Meta fl-1956 il-kappillan Dun Innoċenz Borg ħa ħsieb li l-knisja ta' San Andrija 4 Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija ST. jibdilha f'Sala Parrokkjali, il-kumpanija tat- teatrin tal-każin tal-banda bdiet tagħti il- wirjiet tagħha f'dan il-post. Minħabba f'hekk il-palk tal-każin ġie żarmat u x-xenarju kollu ġie meħud fis-Sala Parrokkjali. Il-films ukoll ma' baqgħux jintwerew fil-każin, u flok il-palk intrama l-billiard. Issa li n-nies ta' Ħal Lija kellhom Sala Parrokkjali, is-sala tal-każin ma' baqgħetx tintuża għan-nies bħal qabel. Iżda ġara li fl-1957 f'Malta daħal televixin. Għall-ewwel mhux kulħadd mar jixtri sett ta' dan l-oġġett ġdid. Il-Maltin kienu qed jirċievu f'Malta programmi diretti mill-Italja. Il-każin tal- banda kien fost l-ewwel f'Ħal Lija li xtara sett tat-TV u n-nies reġgħu bdew jimlew is- sala ħalli jaraw il-programmi. Fil-għaxija u l-iktar kull nhar ta' Ħadd kont tara nies deħlin ħalli jqattgħu xi sagħtejn mehdijin b'din l-invenzjoni l-ġdida. Intant, iktar ma beda jgħaddi ż-żmien, in-nies kienu bdew jixtru sett tat-TV sabiex jarawh id-dar, u b'hekk is-sala tal-każin ma' baqgħetx tkun mimlija bħal qabel. Is-sala issa l-iktar li kompliet isservi kien sabiex fiha jsiru l-kunċerti tal-banda. Matul is- sena, il-banda San Pio X kompliet twettaq bosta programmi fl-irħula u fil-bliet ma' Malta kollha. Matul iż-żmien bdiet tinħass il-ħtieġa li l-banda taqleb mis-sistema ta' koristica vecchia għal dik normali. Għalhekk fl-1960 kienu nxtraw tnax-il klarinett u kwartin ġodda li qamu s-somma ta' £262-29-0. Dawn ġew imbierka minn Mons Arċisqof Mikiel Gonzi fil-5 ta' Awissu 1960 lejliet il- Festa tas-Salvatur. Ritratt ta din iċ- ċerimonja jinsab fis-sala tal-każin. Il-banda baqgħet tiġi mmexxija mis- surmast Antonio Sammut u taħt dan is- surmast imxiet ferm 'il quddiem. Is-suċċess tal-banda kompla jikber ukoll minħabba d- dedikazzjoni ta' l-Assistent Surmast Salvu Tanti A.Mus L.C.M. li b'paċenzja kbira għallem 'il-allievi ġodda tal-banda. Kull sena bdew joħorgu bandisti ġodda li komplew isaħħu 'l-banda. Fis-sena 1962, il-President is-Sur Alfons Ebejer irriżenja u minfloku reġa' ġie magħżul is-Sur John Portelli li baqa' jmexxi 'l-banda għal bosta snin. Dun Ġużepp Xerri, id-direttur spiritwali tal-każin ġie onorat bit-titlu ta' kamrier sigriet tal-Papa. Il-każin kien laqa' dan l- unur tal-kappillan tiegħu b'sodisfazzjon kbir. Ġara iżda li Mons. Xerri ma damx igawdi dan it-titlu għaliex, f'Settembru 1963, ħalla dan il-wied tad-dmugħ sabiex imur jieħu premju bil-wisq akbar f'dinja aħjar. Warajh, bħala direttur spiritwali tal-każin, ġie magħżul Dun Anton Ebejer. Fl-4 ta' Awissu tal-1964, il-każin San Pio X kellu sehem kbir fil-preżentazzjoni ta' kwadru tal-pittura tal-Kappillan Dun Karm Lia. Dan il-Kappillan kien wieħed mill- aktar Kappillani li minnu n-nies tar-raħal raw ġid kbir. Għalhekk kien jixraq li, bl- inizjattiva tal-każin tal-banda u tal-każin San Andrija u nies oħra, dan ir-ritratt jiġi mbierek pubblikament fuq iz-zuntier quddiem il-bieb il-kbir tal-knisja. Dak inhar Patri Salv Portelli OSA minn Ħal Lija faħħar lill-Kappillan Lia b'kelmtejn ta' l- okkażżjoni. Dan il-kwadru tpoġġa fis- sagristija tal-knisja. Meta fl-1965 is-Sur John Portelli irriżenja minn President minn floku laħaq is-Sur Joseph Agius. Dan baqa' jokkupa din il-kariga sakemm irriżenja fl-1971. Warajh laħaq is-Sur Salv Sammut u dan dam President sakemm miet fl-1973. Warajh reġa' ġie elett is-Sur Joseph Agius sakemm baqa' jokkupa din il-kariga sal- 1981. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija $ 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 : il-bandisti flimkien mal-president is-Sur Joseph Agius (r-raba mix-xellug) u membri tal-kumitat ġewwa Biancavilla Il-Banda San Pio X barra minn xtutna Paġna oħra tad-deheb li nkitbet fl-istorja glorjuża tal-każin tal-banda San Pio X kienet meta din il-banda ġiet mistiedna sabiex iddoqq fi Biancavilla ġo Katanja, fl-okkażjoni tal-festi li jsiru f'ġieħ il-Madonna tal-Karita' u San Plaċidu. Dan seħħ wara l-kuntatti li saru bejn il- Kappillan ta' Ħal Lija, Dun Anton Muscat, u l-Provostu Saċ. Il-banda ġiet mistiedna sabiex tmur iddoqq fi Biancavilla. Wara, kemm dan il-Monsinjur kif ukoll is-Sindku tal-post ġew Malta sabiex jiftiehmu mal-kumitat. Is-surmast tal-banda Anthonv Sammut ħadem kemm felaħ u rsista ferm biex ilaqqa' u jħarreġ il-banda li b'kollox kien fiha sebgħin bandist. Is-Sibt 2 ta' Ottubru 1965, fid-9 ta' fil- għaxija il-ġemgħa telqet għal Sqallija fuq il- vapur Città di Alessandria fost it-tixjir tal- qraba li marru jwassluhom ix-xatt tal-Belt. Il- Ħadd wara nofsinhar il-banda daħlet iddoqq ġo Biancavilla fost iċ-ċapċip tan-nies tal- post. Għall tlett ijiem wara xulxin il-banda esegwiet programmi ta' bċejjeċ operistiċi u tant daqqet tajjeb li n-nies kemm -il darba infaqgħet iċċapċap għal ħin twil. Nhar is-6 ta' Ottubru l-banda u n-nies minn Ħal Lija mxew wara l-istandard Malti sa fejn il-monument tal-gwerra. Hawnhekk is-segretarju tal-każin Fonzu Ebejer poġġa kuruna kbira tar-rand fuq dan il-monument f'isem is-socjetà u kull min kien preżenti. Bħala rikordju ta' din il-mawra f'Katanja, il- banda ġiet mogħtija Amfora tal-fidda u tal- kina l-ġmiel tagħha. Il-Banda reġgħet lura Malta nhar il- Ġimgħa 8 ta' Ottubru fuq il-vapur Citta' Livorno. Fl-istess post insibu Leopard ibbalzmat li qabel kien ta' Mons Ġużeppi Scerri. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X-- Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Rigali oħra li nsibu huma wkoll l- istandarti mill-isbaħ li għandu l-każin u li narawhom jieħdu sehem quddiem il-banda. Fis-sala l-kbira li għandu il-każin fis- sular ta' fuq, insibu ritratti ta' bosta personalitajiet li b'xi mod jew ieħor kellhom x'jaqsmu mas-soċjetà tal-banda. Fil-vetrini tal-ħġieġ mimlija tazzi u trofej tal-fidda naraw l-istima li dejjem kellha l-banda f'qalb in-nies. Wieħed minn dawn t-trofej, kbir u sabiħ, ġie mogħti mis-sur Mabbli Borg minn Ħal Lija li kien joqgħod il- Kanada. Dan ġie ippreżentat lejliet il-festa tas-Salvatur fl-1970. Bejn l-1972 u l-1973 kienu żminijiet meta il-banda ħadet sehem fil-festa ta' San Pietru u San Pawl ġewwa in-Nadur, Għawdex. Fl-1976, is-sur Lorrv Cuschieri ippreżenta bandiera kbira u sabiħa lill-każin, sabiex tittella' fuq l-arblu. Meta ġiet ippreżentata, il-banda daqqet marċi brijużi mar-raħal u wara sar riċeviment fil-każin. Ftit wara s-sur Joe M. Barbara ħa ħsieb sabiex jirregala antiporta sabiħa tal-kewba lill-każin u s-Sur Joe Portelli irregala il-ħġieġ tagħha. Ma' dan ukoll is-Sur Portelli ta lill-każin salott u vetrina kbira tal-kewba. Festi f'għeluq il-75 sena Fl-1980 il-każin għalaq 75 sena. F'din is- sena kienu saru festi kbar biex dan l- anniversarju jibqa' mfakkar. F'dawn il-festi kien sar programm mużikali fil-pjazza. Dan sar il-Ħamis, 31 ta' Lulju u kien sar taħt it-tmexxija ta' Mro. Anthonv Sammut, surmast tal-banda, flimkien mal-kor Tabor li kien taħt id- direzzjoni tas-Sinjura Eileen Micallef Fenech. Fis-sena 1982, wara li rtira is-sur Joseph Agius minn president tal-banda, laħaq is-sur Joseph Portelli. Fil-25 ta' April 1987, miet il-president tal-każin is-Sur Joseph Portelli. Il-banda akkumpanjat il-korteo mid-dar sal-knisja u mill-knisja saċ-ċimiterju. Wara l-mewt tal-president, is-Sur Joseph Portelli, fl-1988, laħaq president tas-soċjetà is-sur Louis Caruana li għadu jokkupa din il-kariġa sal-gurnata tal-lum. Fi żmien dan il-president, il-każin tbiddel mill-lejl għan- nhar. Wara 45 sena surmast direttur tal-banda tagħna, Mro. Anthonv Sammut tana l-bxara li minħabba l-età ma kienx ser ikompli. Il- kumitat kien ħatar lill-Mro. Ronnie Debattista fejn kellu miegħu bħala assistent lill-Mro. 1991 — Twaqqjeħ tas-saqaf tas-sala prinċipali u l-bini l-ġdid tas-sala Luigi Carvana. Tibdil strutturali fil-każin Fil-21 ta' April 1991 sar festin żgħir fejn fis-swali ta' fuq inkixef bust tal-bronż biex jibqa' imfakkar il-President, is-Sur Joseph Portelli. Fis-6 ta' Ottubru 1991 ħalla din id-dinja Mro. Anthonv Sammut, li kien surmast tas- soċjetà, fl-età ta' 69 sena. Il-banda ħadet sehem fil-funeral. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Bejn is-sena 1992 u 1994 il-każin għadda minn tibdil strutturali kbir. Dan ġara wara li ġie deċiż li s-saqaf tal-bitħa jitwaqqa' u jiġi msaqqaf mill-ġdid, issir sala ġdida oħra fuqu u jitwaqqgħu s-soqfa tas-swali ta' fuq għax kienu f'kundizzjoni ħażina ħafna. Saret pjanta mis-Segretarju ta' dak iż-żmien Michael Saliba u taħt is-superviżjoni tal- Perit F. Montesin A.8C.E beda x-xogħol. Bħala bennej inkariga ruħu il-membru anzjan tas-soċjetà Carmelo Borg magħruf bħala l-Ħla, fejn fost affarijiet oħra saru żewġ arkati kbar bil- lavur madwarhom. Dawn kienu rinforzati bi travi kbar li ġew moħbija wara l-istess arkati biex jistgħu jerfgħu l-planki. Dawn il-planki ingħataw lis-soċjetà bħala donazzjoni. Fl-1992 ġie iffurmat il-kumitat taż-żgħażagħ. Dan il-kumitat jaħdem ħafna u jorganizza attivitajiet li jolqtu liż-żgħażagħ, jarma u jieħu ħsieb il-briju fil-festa tas-Salvatur. Fl-1994 il-każin tal-banda ħa sehem f'marċi li kienu saru kemm fir-rebħ tal-promozzjoni ta' 1997 — Tonv Grech membru attiv tas-soċjetà jiwweldja l-ħadid tal-planċier. Lija Athletic fit-tieni diviżjoni kif ukoll fil-festi ċentinarji tal-parroċċa. 90 sena anniversarju Fl-1995, il-banda għalqet 90 sena. Il-kumitat ma' qagħadx lura u għamel festi kbar biex ifakkar dan l-avveniment. Għall-okkażżjoni kien sar arblu ġdid ta' 60 pied kif ukoll bandiera ġdida. Din kienet tbierket fit-30 ta' Lulju mill-kappillan tal-Parroċċa ta' dak in-nhar, Dun Nazzaren Caruana, u ttellgħet mill-president tal-każin is-sur Louis Caruana. Wara sar festin għas-soċi fil-każin. Dan kollu sar il-Ħadd qabel il-festa titulari. Bħala tifkira ta' l-okkażżjoni l-kumitat ippublika ktieb. Fil-11 ta' Marzu 1996, il-banda għaddiet minn taħt id-direzzjoni ta' Mro. Ronnie Debattista għal għand Mro. Dan is-surmast qiegħed jagħmel ħafna xogħol siewi fi ħdan il-banda. Kellu bħala assistent lil Mro. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija s—- 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Mument storiku… Il-President is-Sur Lovis Carvana jiffirma l-kuntratt għax-xiri tal-każin quddiem in-nutar tas-soċjetà Gerard Spiteri Maempel Fl-25 ta' Diċembru, 1999, laħaq bħala ewwel darba, fl-20 ta' Marzu 1999. saret l- assistent surmast Mro. Fit-28 ta' Awissu 1996 miet l-assistent l-knisja tas-Salvatur il-Qadim. Dan il- surmast Mro. Il-banda ħadet sehem kunċert issa daħal fil-kalendarju tas-soċjetà fil-korteo li sar fid-29 ta' Awissu. u l-attendenza qegħda tkun numeruża. Fid-29 ta' Ottubru il-banda ħadet sehem fil- Akkademja pussess tal-kappillan il-ġdid, Dun David Gauci. Muziko-Letterarja Il-Planċier il-ġdid Il-kumitat ħass il-ħtieġa li fil-ġranet tal- Fl-20 ta' Marzu 1997 intweriet għall- Ġimgħa l-Kbira jibda jsir kunċert u għall- ewwel darba il-pjanta tal-planċier il-ġdid u Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 ġ 149 Dun Anton Ebejer Direttur Spiritwali ibierek l-irħama. Warajh l-president onorarju u benefattur tas-soċjetà s-sur Joe Fenech flimkien mal-president f'Awissu ta' l-istess sena beda jinxtara l- materjal biex ix-xogħol tal-planċier jinbeda. Bis-saħħa ta' dan il-proġett issa għandna planċier li jixraq lill-banda tagħna. 2001 — Xiri tal-każin u l-ftuħ tas-sala l-ġdida Deċiżjoni li ttieħdet fil-laqgħa ġenerali li saret f'Novembru tas-sena 2000 mill-membri preżenti tat permess lill-kumitat, li kien għadu kif twaqqaf, biex jibda taħdidiet mas-sidien tal- każin ħalli il-każin jinxtara mis-soċjetà tagħna. Bejn Novembru tas-sena 2000 u Ottubru 2001 il-kumitat, immexxi mill-president is- 2001 — In-nutar Gerard Spiteri Maempel. jissiġilla l-kuntratt tax-xiri tal-każin ib Soċjetà Mużikali Banda San Pio X - Lija w—4 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvalur 2005 jet—1ożeojon TEAM NETTA l-a l—t81—jddt——1ajta ee sur Louis Caruana, ħadem kemm felaħ ħalli d-deċiżjoni li ttieħdet fil-laqgħa ġenerali tiġi osservata. It-taħdidiet bdew immedjatament fejn il- president, flimkien mad-delegat tal-banda is-Sur Frans Portelli, iltaqgħu mas-sidien tal- post u s-somma ta' Lm37,000 giet milħuqa bejn iż-żewġ naħat. Kien fadal biss l- approvazzjoni tal-kumitat. Għalhekk, il-president u d-delegat tal- banda resqu guddiem il-kumitat is-somma li ġiet miftehma u wara ħafna taħdidiet u diskussjonijiet mal-kaxxier, is-sur Michael Cassar, gie deċiż li l-kumitat jaċċetta u jagħmel l-ikbar pass fl-istorja tas-soċjetà, dak li jibda l-proċess ħalli fl-aħħar naslu biex nixtru il-każin. Fis-sena 2000 ġie ffurmat il-kumitat tan- nisa. Dan qiegħed jaħdem ħafna fejn jidħol ix-xogħol ta' fund-raising u tindif. Nhar is-27 ta' Marzu, 2001, sar il-konvenju fejn għall-każin tal-banda dehru quddiem in- nutar tas-soċjetà Gerard Spiteri Maempel — il- president, is-segretarju u l-kaxxier. Kien imiss issa l-aħħar pass, il-kuntratt tax-xiri, biex ħolma li ħafna soċji xtaqu isseħħ. Dan il-pass seħħ il-Ħadd, 28 ta' Ottubru 2001. Quddiem in-nutar tas-soċjetà, flimkien mas-sidien tal-każin, sar l-iffirmar tal- kuntratt. Għall-każin tal-banda dehru il- president, is-sur Louis Caruana, s-segretarju, s-sur Salvu Borg, il-kaxxier, is-sur Michael Cassar flimkien max-xhieda li kienu l-ex kaxxier u l-bandist onorarju s-sur Salvu Muscat, flimkien mal-president onorarju, s-sur Joe Azzopardi. Wara sar riċeviment żgħir għas-soċji. Waqt din l-attività ħolma oħra li kellu l-president u oħrajn saret realtà. Din kienet il-ftuħ tas-sala l-gdida fis- sular ta' fuq. Sala li saret bis-saħħa tas-soċji u bl-għajnuna tal-benefatturi tas-soċjetà. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X-- Lija 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 2001- Il-President attwali tas-soċjetà s-Sur Lovis Carvana flimkien mal-mibki direttur spiritwali Dun Anton Eħejer u membri tal-kumitat jinawgura l-ftuh tas-sala l-ġdida li ġiet imsemmija Sala Luigi Caruana. Is-sala l-ġdida ssemmiet Sala Luigi Caruana għall-president preżenti. Din id-deċiżjoni ttieħdet fil-laqgħa tal-kumitat, fejn il-kumitat, bħala ringrazzjament tax-xogħol li jwettaq fil- każin, xtaq li jkun hemm sala imsemmija għal dan il-president li jaħdem u jistinka biex is- soċjetà tagħna tikber u tagħmel suċċess. Il- qtugħ taż-żigarella sar mill-president. Id-direttur spiritwali tas-soċjetà Dun Anton Ebejer bierek is-sala flimkiem mal-kappillan tal-parroċċa Dun David Gauci. Il-kxif ta' l-irħama sar mill- 2003 — Il-faċċata tal-każin tiġi rrestawrata. president onorarju u benefattur kbir tas-soċjetà s-Sur Joe Fenech. Waqt il-ftuħ tas-sala l-Għaqda tan-Nar San Mikiel ħarqet murtali biex tfakkar dawn iż-żewġ okkażżjonijiet kbar li seħħew. Fil-15 ta' Lulju 2002, is-soċjetà tal-banda San Pio X inħasdet bl-aħbar tal-mewt tad- direttur spiritwali Dun Anton Ebejer, li kien ilu jokkupa din il-kariga għal 38 sena. Il-President u l-kumitat ħassu li għandhom jagħtu l-aħħar tislima lil Dun Anton billi wara l-quddiesa praesente cadavere konċelebrata mill- kappillan u l-kleru, il-banda San Pio X twassal l-korteo funebri mill-knisja parrokkjali saċ- ċimiterju. Wara l-mewt ta' Dun Anton il-familjari tiegħu irregalaw lis-soċjeta' kalċi li Dun Anton kellu u dan qiegħed merfuħ b'għożża kbira fis-sala prinċipali tal-każin. F'Novembru ta' l-istess sena Patri Diego Theuma OFM Cap, inħatar direttur spiritwali u għadu jokkupa din il-kariga. Fis-17 ta' Novembru 2003 inbeda proġett ieħor fil-każin. Dan huwa l-faċċata tal-każin fejn fiha sar tibdil ta' ġebel li maż-żmien kien tmermer. Fl-2004 bdew il-preparazzjonijiet għall- festi tal-100 sena fejn fl-ewwel proġett wara l-faċċata kien it-tibdil tal-gallarija li maż- żmien kienet qdiemet. Komplew jittrangaw is-swali tas-sular ta' fuq. Fit-22 ta' Mejju 2005, bis-saħħa tal-kumitat tan-nisa ġie inawgurat arkivju ġdid li tpoġġa f'waħda mis-swali ta' fuq. Qed ngħid bis-saħħa tal-kumitat tan-nisa għax dan sar mill-attivitajiet kollha li organizzaw in-nisa u l-lotteriji li ħadu ħsieb huma. Opra sabiħa li ser tkompli izzid mar- rikkezzi li għandu dan il-każin. Xiri ta' maħzen It-Tnejn 25 ta' April itellgħet il-bandiera fuq l-arblu tas-soċjetà dan għaliex dak inhar fit-8.30 ta' filgħodu ġewwa l-każin kien qed iseħħ avveniment importanti ieħor fl-istorja ta' din is-soċjetà — il-kuntratt ta' maħżen. Il-kumitat imexxi mill-ħabrieki president Louis Caruana beda jfittex maħzen addattat biex il-planċier u xi armar ieħor tas-soċjetà ikollu fejn jitpoġġa u ma jsirlux ħsara. Dan ġie deċiz wara li armar bħal planċier fil-każin m'hemmx fejn jitpoġġa u kienet tkun ħasra li dan il-planċier artistiku isirlu xi ħsara. Għalhekk ġie deċiz li nsibu post li jekk jista jkun, ikun ġo Ħal Lija, u ma jkunx taħt l-art minħabba l-umdita. Wara ħafna ġiri u taħbit biex insibu maħzen li jilħaq dawn il-kriterji, il- $ Soċjetà Mużikali Banda San Pio X - Lija 4100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 president sab post ħdejn il-bandli u li huwa ċentrali. Għalhekk wara taħdidiet mas-sid il- maħzen, il-Ġimgħa, 12 ta' Novembru 2004 sar il-konvenju. Fit-8 ta' Marzu beda x-xogħol fuq dan il-maħzen billi tnaddfet l-art u ġiet invellata. Fit-12 ta' Marzu il-membri tal- kumitat bdew jgħatu l-art bil-konkos. Il- materjal ġie provdut mis-soltu kumpanija Blockrete. Minn hawn nixtieq nerġa nirringrazzja lid-diretturi ta' din il-kumpanija. Bis-saħħa t'hekk ġew iffrankata mijjiet ta' liri. Għalhekk il-mument tant mistenni wasal fil-25 ta' April 2005. Meta quddiem in-nutar tal- każin Dr Gerald Spiteri Maempel sar il- kuntratt ta' dan il-maħzen biex issa nistgħu ngħidu li barra l-propjetà tal-każin li issa ilha propjeta tagħna għall dawn l-aħħar 4 snin, is- soċjeta għandha propjetà oħra dik ta' maħzen. Sehem il-banda Ta' kull sena l-banda tieħu sehem fil-festa ta' l-ewwel tqarbina tat-tfal, fil-festa tal-Qalb Imqaddsa ta' Ġesu u fil-purċissjoni tal-Milied organizzata mis-soċjetà tal-MUSEUM. Il-banda kienet tieħu sehem f'ħafna festi barra r-raħal u f'Novembru kienet tagħti tislima lill-mejtin li għexu fir-raħal permezz ta' marċi funebri. Il-banda ħadet sehem ukoll f'okkażżjonijiet ta' swied il-qalb fosthom fil- funerali tal-presidenti tas-soċjetà, tas- surmastrijiet u diretturi spiritwali tas-soċjetà u ta' membri tal-Għaqda tan-Nar San Mikiel, li tilfu ħajjithom b'xi disgrazzja tan-nar. Il-każin jorganizza wkoll attivitajiet kulturali u soċjali għall-membri u l-familji tagħhom kif ukoll xi ġiti. Fil-festi tal-Milied kien isir il-presepju ħaj u għalih kienu jiġu ħafna nies. Kull sena għadu jsir il-partv tal-Milied għat-tfal tas-soċji tal-każin. Fil-każin jeżistu klassijiet tal-mużika b'xejn għal kulħadd. Soċjetà Mużikali Banda San Pio X — Lija $ 100 sena anniversarju 1905-2005 — Festa tas-Salvatur 2005 Minn fost il-ħafna standardi li s-soċjetà għandha, insemmu dak tar-reliġjon miġjub minn Ruma mis-Sinjuri F. Scerri, J. Cutajar u E Cutajar, imbierek personalment mill-Papa Piju XI, dak ta' Santa Ċeċilja protettura tal-mużika u tal-banda San Pio X, u l-Amerikan mogħti mis- Sur Salv Cutajar ta' l-Amerika. Mill-Membri tal-kumitat li damu għal żmien twil iservu fil-kumitat, ta' min isemmi lis-sur Salvu Muscat li dam għal madwar 40 sena bħala kaxxier u anke lis-sur Michael Saliba li dam għal 30 sena sħaħ bħala segretarju. Għeluq Il-benefatturi tal-każin ma' naqsu qatt u dak kollu li għandu l-każin illum huwa frott ta' l- imħabba li l-maġġoranza tas-soċi juru lejn il- każin tagħhom. Kif issa tafu l-każin tal-banda ta' Ħal Lija għandu storja kbira. Każin li għadda minn taqlib kbir u nistgħu ngħidu li l-proġetti li saru speċjalment f'dawn l-aħħar snin kienu mirakli meta tara ċ-ċokon tar-raħal tagħna. F'dawn il-ġranet li qegħdin niċċelebraw il-100 sena minn mindu twaqqaf dan il-każin ma' nistgħux ma' nirringrazzjawx lil dawk in-nies li servew f'kumitati preċedenti u ħadu deċiżjonijiet biex illum qegħdin ingawdu każin bħal dan. Huwa evidenti li dawn l-individwi ħadmu u stinkaw biex iżommu lis-soċjetà tagħna fuq l-aqwa pedestal li jixirqilha, kif għadha tgawdi sal-ġurnata ta' llum. Illum wara mitt sena l-iskop li twaqqaf il-każin, dak li jkun każin tal-banda, għadu hemm u minn hawn inħeġġu biex iktar nies ikunu involuti f'dan il- każin ħalli dak li bnew ta' qabilna ma jispiċċax fix-xejn. Din l-informazzjoni u tagħrif inġabret mis-Sur Mark Sciberras u mis-Sur Michael Saliba li kien segretarju tas- soċjetà għal 30 sena u bl-għajnuna tal-ktieb ta' Robert Mifsud Bonnici, minn dokumenti li jeżistu fil-każin, mill- ktieb li ħareġ Dun Anton Ebejer fl-okkażżjoni tal-75 sena soċjetà u mill-kotba tal-minuti tal-laqgħat tal-kumitat.