mm -MMEIEMALTIT. WARI LI TOĦROĠ IL-GĦA GA MARZU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI , 1947 AKKADEMJI LETTERARJI L-AĦĦAR ta' dan in-numru ssibu rendikont ta' l-akkade- .mja letterarja li sejħet il-'Għaqda'' tagħna f'Diċembru li għadda. Din l-akkademja rnexxiet wisq; fiha nqraw kitbiet fuq ħafna friegħi letterarji, saru kommenti u diskussjonijiet u nitta- maw li xi ftit tal-ġid ma naqasx. Nixtiequ li jitlaqqgħu aktar ta' sikwit minn dawn il-laqgħat akkademiċi, għax jekk is'ru bil-għaqal, minnhom jista' jitnissel ġid mhux ftit għal-letteratura tagħna u, barra dan, il-kittieba u l-awturi jkunu jistgħu jiltaqgħu flimkien u hekk isiru jafu lil xulzin, jagħarfu aktar wieħed lil ieħor u jifhmu tajjeb ix-xejriet li jqanqluhom fil-kitba tagħhom u ladarba l-kittieba jsiru jafu aktar lil xulvin, huma aktar jistmaw is-xogħol ta' xulxin u jin- ġibdu wieħed lejn l-ieħor. Imma biex dawn il-laqgħat akkadem'ċi jiswew xi ħaġa u mhux jisfgħu bħala wirja ta' foħrija biss, dawk li jeħdu sehem fihom iridu jifhmu li huma jmorru hemm mhux biss biex juru : għerfhom jew kemm jafu jiktbu, jew b'ex jiksbu ċapċip u t'fħir biss, iġda biex ilaqqgħu s-xogħlijiet tagħhom ma' ta' ħaddieħor, ixebbhuhom flimkien, iqisuhom ma' xulem u hekk jagħżlu dak li hu tajjeb, jikxfu dak li hu ħażin jew nieqes mill-ġmiel, ħalli b'hekk jorqmu u jtejbu l-istil tagħhom. l Meta wieħed jaqra biċċa xogħol miktuba minnu, jiswielu ħafna jekk issirlu kritika soda u bil-għaqal ta' dak ix-xogħol tie- għu; dan jista' isir billi dawk li jkunu qegħdin jisimgħu igħ'du i'jidhrilhom, isemmu fejn hu sabiħ u tajjeb, juru dak li minn għalihom hu dgħajjef, jagħżlu bċejjeċ miġbudin bir-reqqa li titlob l-arti, u fuq kollox ifissru l-fehmiet tagħhom u jgħidu għaliex jid- ħrilhom hekk, bil-ħlewwa.kollha li trid il-ħbiberija. l Minn diskussjonijiet bħal dawn joħorġu ħafna tagħrif u tagħ- lim li jiswew biex jiftħu għajnem il-kittieba, għax bosta drabi jiġri li l-kittieb minn tajh ma jagħrafx in-nuqqas'jiet tienħu nnif- su, iżda meta jsib min. jiftaħlu għajnejh u ifieħmu bħala ħaħ'b. ħu jara fejn u kif jista' jsewwi u jirranġa l-għeltij'et fil-kitba tiegħu. 4 IL-MALTI Għax kull kittieb għandu. stil għalih innifsu u dak l-istil hu l-espressjoni ta' bosta xejriet u tqanqiliet u ġibdiet moħbija fil- qalb u fir-ruħ ta' min jikteb. Meta Buffon, il-magħruf kittieb Franċiż, kiteb li ''le sivle est lL'homme mċme'', ma satax joħroġ b'ħaġa aktar qrib lejn is-sewwa, għax l-istil tal-kitba qisu għelm tal-kittieb. Issa, bħalma l-bniedem, bil-kelma t-tajba, tista' dġagħlu jbiddel jew jinfatam minn xi ġibdiet mhux xierqa f'għe- milu, hekk ukoll b'kelma lieżma u fejjieda, tista' tħajru jsewwi l-istil tiegħu, jonġru u jorqmu ħalli jgħollh, jerfgħu u jgħaddih għall-aħjar. Iżda biex iseħħ dan li għedna, jinħtieġu żewġ ħwejjeġ: l-ew- welnett jinħtieġ li l-kittieb ma jitnaffarx u ma jiżżarġanz, iżda jumilja xi ftit-ruħu u joqgħod għal parir tajjeb li jagħtuh ħbieb jew mgħallmin tas-sengħa letterarja. Jekk wieħed flok ma jilqa' hit-tajjeb kelma għall-ġid, jagħdab jew jieħu għalih, juri li ma jridx jiftaħ moħħu u għalhekk ix-xogħol tiegħu jibqa' mdardar u staġnat qisu. ilma qiegħed f'għadira. It-tieninett jinħtieġ H dawk li jmorru għal-laqgħat akkade- mniċi ma jmorrux biss bil-fehma li jmaqdru jew li jsibu ix-xagħru fil-għaġina; huma jridu jkollhom rieda tajba u qalb ħanina, għand- hom. jagħdru xi nuqqasijiet u jagħalqu għajnejhom għal xi żball żgħir jew xi ntietef ħfief, għandhom jiftakru li biex wieħed jikteb xi ħaġa jrid jaħli żmien u ħsieb mhux ftit u għal daqshekk ħaqqu min ifaħħru iew għallinqas ħaqqu min jafħulu għax-xogħol li joħ- roġ. Min-naħa l-oħra dawk li jieħdu sehem f'akkademji letterarji ma għandhomx jinferxu f'ċapċip u f'tifħir bla raj u hekk lill-aw- tur jimlewlu rasu li hu jiswa aktar milli tassew ħaqqu. Il-kritika trid tkun tal-ħaqq bla ma twaġġa' l-qalb bit-tmaq- dir tebes u bla ma tieħu r-ras bit-tifħir fieragħ. Jekk iżommu f'rashom dan li għedna, dawk Ti jmorru għall- akkademji letterarji mħux biss igħaddu sagħtejn ta' ħena u ta' fejda, iżda jkunu qegħdin igħinu biex jagħmlu. l-ħila lil bosta kit- tieba li ħafna minnhom jieħdu l-ewwel xejra u jitħajru jippub- blikaw l-opri tagħhom, wara li jmorru għal-laqgħat akkademiċi li jekk isiru kif imisshom isiru. jisfgħu ta' ġid kbir lil-lettera- tura nazzjonali,