jew. jagħmilha ta' mgħallenr f'xi sengħa. il- barranin kienu . jistgħu jahdmu hawn Malta biss f'dawk: is-snajja' li: l-Maltin 2 mma: kenux jafuhom; inkella ma kienx ikun hawn: nies bi U żejjed biex jaħdmu fihom. ikel :hekk, f'dis- ena, 'kidali jġibu jaħdimx. l- jsqallin,: Hekk ukoll. c ġara meta, fl-1802, riedu jgħaqqdu xi Battaljuni Maltin, għal: ja warniġon: ta' Malta; fuq il-ftehim: li: kien' sar fitlPrattat. ta': ; 'Amiens.: Min kien. ħa: x'xogħol biex. jagħmel. l-kpiepel t: i 0 dawn is-suldati, ina sabx nies biż-żejjed biex jaħdmu f'din is-.: ' sengħa. Fuq hekk; billi: dan: ried ifittex ihejji 1400 kappel. : għall-Ewwel: u' t-Tieni Battaljun tal-'Provinċjali Maltin, bi 200 kappel oħra għall-Battaljun tal-'Veterani Maltin,' għamel j ipetizzjoni. lill-Gvernatur, biex iħalluh: iġib in- nies minn Sqallija ħalli jaħdmu f'din is-sengħa. i i jii Fiż-żmenijiet, li qegħdin insemmu, barra milli: l- ġbda ' i'barraki ma.kien jista' jagħmilha ta 'Mgħallem fi Gżiritna ħadd ujkoll-ma kien jista' jġib hwejjeġ maħduma. barra biex ibigħ hom hawn: F'Malta. kienu jistgħu. jinġiebu biss dawk. il- : ħwejjeġ li-hawn: ma kenux isiru: bħalhom. :U dan kien isir,- bil-fehma, biex il-Maltin tas-snajja' ta joniqoshomix. ix- -xogħol, biex ikunu jistgħu jgħixu u jżommu sewwa lil nieshom. Għalkemm. f'Malta kien kawn: il- Liġijiet biex iħarsu X- xogħol tan-nies tas-snajja', xi drabi. kien j jiġri li f'Malta jiġu xi barranin u' magħhom: jinżertaw. iġibu wkoll xi ħwejjeġ maħduma. barra, bil- ħsieb li jbigħuhom hawn. Iżda, biex — dawn:ma jmorrux minn taħt, wara. n-nefqa: li jkunu għamlu G hiex ġew sa hawn, il-Gverni kien iħenn għalihom; billi jħallu- ji : 7 hom is-setgħa li jibqeħu ftit jiem f'Malta, ħalli, jekk ikunr: : jridu jeħilsu. ininnhom, ifittxu jbigħuhom: u jerġgħu jbewġu Sibi 7: fis minn hawn. Ftit taż-żmien wara. li kien spiċċa l-imblokk tal- Franċiżi : —)70Uu nfetħu l-bibien tàl-Ibliet; wieħed: skarpan minn Palermu, ġ : jismh Baskal F'aċċiolà, tħajjar li tjiftal ħanut: il- Belt. ; Dana Faċciolà, warà xi: għaxart' ijiem li' kien. ilu li ġie Gmisssifar, għamel petiżzjoni lill-Gvernatur. Fiha fisser, li s'f'dawn il-Gżejjer ġieb' għadd ta' kurdwana (ġild 'Spanjol). u- rigola tal-mtintun, b'madwar: 3000 pied, fi flus ta' Malta. Dawn 'iġiebhom biex ibiegħhom u jmexxihom 'fis-siq ta' hàwn. Iżda billi tawh ftit flus tagħhom, ma kabillux ineħħihom u jitlef tħinnhom.. Għal'din il-biċċa, deherlu li tkun ħaġa sewwa 'jibqa' hawn Malta, jiftaħ ħanit il-Belt u fih imexxi u jbiġgħ il-ħwejjeġ li ġieb miegħu; inkella, billi 'hu kien Imgħallem etàjjebi ħs-8en għal ta' skarpan, jaħdimhom u jagħmilhom stvali żraben, u 'hekk, billi kien ibiegħhom. ftit. ftit, kien ikun ijista' jdaħħal 'flughom. Għalhekk talab lill- Gvernatur, li jħallih jiftàħ' ħanut ta' skarpan. 'Il-Ġetieral Piget, li dik il-ħabta. kien qe'd jagħmelha ta' Gvernatur ta' Malta, fit-3 ta' Marzu 1801, bagħat il-petizzjoni ta'- 'Pacciolà lill- Qorti. 'Din, wara li: rat, il-biċċa. sewwa kif semgħet xġal 'il- Konslu. tal Iskràpan, tat ir- Lrapport taġħha' lill- Gwverijatur: Fuq li għarrfet il-Qorti, il-Gvernatur ;iddeġrieta, li Faċciolà ma jistàx jiftaħ ħanut għal raġu, imbia 'jista' ''hiss jaħdem ta' ħaddiem ma''xi' 'Mgħallem. Iżda F'aeciolà, bis-setgħa li ġala', ħaddem rasu bi. ħżunija hekk kbira, li ġie bħal qarraq b' kullħadd, u ip hekk kien ta' ' bosta ħġara għall-iskrapan maltin. Għal din il-biċċa, l-imgħallmin skrapan maltin, flimkien mal-ħaddiema. tagħhom, għamlu. petizzjoni lill-Gvernatur 'Qameron, li kien laħaq wara Piġot.. F'din il-petizzjoni qalu, li. meta Baskal Facciolà, minn Palermu,tħajjar lijiftaħ ħianut- 'il-Belt tal-istess sengħa tagħhom, kienu talbu lill- Gvernatur ta'' qablu, lil General Pigot,: biex: ma jatihx-'din' is-setgħa. Dana talbuhulu (lill-Pigot), mhux. biss fuq li. Facciolà kien 'barrani, u, kif igħidu l-Liġijiet ta' Malta, bħala barrani ma. kienx: jista' 'jieqaf. jaħdem hawn, imma: miħabba wkoll, li dana 'Faċċiolà hedded lill-iskrapan maltin li jagħmel ħiltu kollha biex itellfilhom il-għajxien tagħhom ta' kull jum; billi bl-im- ġieba ħelwa tiegħu, jeħdilhom: ix-xogħol: kollu. tas-sengħa tagħhom. Il- Ġen. Pigot ħa ħsieb din. il-biċċa. u. bagħiat il-pe- tizżjoni tagħhom lill-Qorti tal- Belt biex tieħu. fis b'hi u tagħ mel mal- iskrapan maltin dak il-ħaqq li kien jinħtieġ. Fuq hekk, il-Qorti, b'reskritt, ma ħallietx lil Facciolà li jiftaħ ħanut għal Tasu, imma tatu biss'is- -setgħa li ijista' jaħdem, fis- sengħa i tiegħu, bħala, ħaddiem. taħt. it- imexxija, ta' mgħallem skarpan malti. U dan kien lilu mogħti taħt theddida, li kemm: iba Facċiclà: jikser ir-rieda tal-Qorti, ikun jista' jeħel 20. , jew 'dik il-pieha ofira. li tkun trid il-Qorti. —Faċċiolà; biex jiżloq tl: piu, jaqax taht ħedditu. l-Qorti; ħa r-riħ: bis-setgħa li tawh u staħba warajha: 7 Sab: imgħallem malti, li, imħabba. l-faqar tiegħu, barra milli — qatt ma. fetaħ ħanut'ta' skarpan, is-sengħa: tiegħu dejjem. kien — jaħdimha fit-toroq: -Facciolà daħħlu. miegħu, u, taħt l-isem: ta' dana l-imgħallem malti, fetaħ ħanut. Il barrani qagħad, . — taparsi, bħala ħaddiem ma' dana l- Imgħallem, fil-waqt li s-sid ta' kollox ma kienx ħaddieħor ħlief Facċiolà. 'Terġa', Faċeiolà. il-piena. li biha: 4 bia kienx biż-żejjed ġħalih-li, b'għamilu, daħak. bil: Qorti: 7: b'kullħadd; imma ssolctà żied it-tgħajjir lill-imgħallmin skras shan maltin. : Barra; minn hekk; meta dan: ra. li, bir-rikors kollu li għamlu l- Maltin, ma' rnexxilhomx il-ħsieb: ta' rashom, — li jbewġuh minn hawn għal. kollox, Faceiolà' reġa' siefer għal artu, t;-wara' ftit taż-żmien, ġie l-ura lejn Malta; fejn miegħu : '—iġieb' I6'il-ruħ oħra bħala ħaddiema, skrapan: : B'din il-biċċa, l-iskrapan maltin, mhux biss talli kellhom it-telf fix-xogħol: tagħhom; ma-wkoll 16 l-iskarpan malti, li-bi ; tbatija Khira. ikienu q'ed igħejxu lil nieshom b'din is-sengħa, i : ġew tilfu. ħobżhom.: Terġa'; barra milli dina ma Kenitx ħaġa sewwa li l-barranin jieħdu: l-għajxien ta' kull jum lil-maltin, 'l-iskrapan. riedu wkoll jeħilsu minn kull għelt li seta' jinqala' bejnhom u-bejn il- barranin, imħabba'li, minn jum għall-ieħor, il-qieġħa ħabtet tisħon sewwa, u b hekk, minn fin għall- ieħor, seta' jinqala' l-ġlied. : Għal dawn il-ħwejjeġ kollha li semmew l-iskrapan maltin, : f'dil petizzjoni li għamlu, talbu lill-Qvernatur,bil-qima kollha, biex iġiegħel, li: mhux biss: ma jħallux jaħdmu. hawn fis- '-sengħa tagħhom lil-dawn il-barranin, ma'wkollli jiġu mħarsa, l- Liġijiet 'ta' Malta, bħal ma: hekk dejjem'sar fiż-żmenijiet ta' ġabel: U dan talbuħulu, billi kellhom tama fil-ħaqq u s- ' Sewwa, tiegħu, l-aktar meta jara. l-għaks u l-ġuli li waqa' 7 fuġhom: Il-Liġijiet li riedu jgħidu għalihom: l-iskrapan Maltin, kienu dawk fejn isemmgħu, fuq: li l-ebda barrani ma jista' : jieġat hawn. Malta: Imħabba dawn il-Liġijiet, l-Imgħallmin skrapan maltin kienu għamlu, fl-Istatati tal- Fratellanza, tagħ- hom, li ma'jistgħu jilqeħu l-ebda. barrani magħhom fil- għadd jta' sdin is-sengħa, inhux biss: bħala: mgħallem, ma l-anqas ; bħala ħaddiem, ; , ' Għall-petizzjoni tal- 'Maltin,: il- Gvernatur. fil-31 ta' Lulju TAL $ ġiegħel. lill- Qorti. tal- Belt: 'biex tgħarbel sewwa din il- jibiċċa. dl) Il- Qorti. sejħet lil Baskal Facciolà u. għarrfitu bil- -petizzjo- cm li għamlu l-imgħallmin u l-ħaddiema sktapani maltin. Fuq. hekk, Facciolà għamel oħra biex iwaqqa' lil tagħhom. Fiha qal, li fil-petizzjoni tal-Maltin. ma hemmx imniżżel l-ismijiet meħtieġa, biex wieħed-jagħraf sewwa minn min hi magħmula; jiġifieri jekk hixfinagħmulha minn l-iskrapan kollha, inkella minn xi wħud minnhom biss. Barra minn hekk, Facciolà : stagħġeb ħafna b'din il-biċċa li fuqu qanqlu n-nies tas-snajja. Deherlu, li fi Gżira bħal din, il-qagħda hawn tal-barranin u x-xogħol tagħhom .' kien meħtieġ ħafna. 'B'reħiet. hekk; il- ħwejjeġ jorħsu, jiżdied il-kummerċ :u. x-xogħol isir iżjed bis- sengħa, kif hekk tassew kien qiegħed jitħalla li jintagħmel hawn. Terġa', ma jafx il-għala,. l-iskrapan maltin għamlu għalih hekk. bl-ikraħ, biex 'ibegħduh minn hawn, mingħajr :1ma għamel l-ebda. ħtija, Iżda ma kienx jinħtieġ: li wieħed imur: fil-bogħod: wisq u jsemmi żmenijiet ta' ilu, li fihom barranin, l- aktar Sqallin jew Taljani, li- għażlu l- 'qagħda tagħ- hom f'din il-Gżira. Lil dawn mhux biss ħadd datt ma kellim- hom, imma baqgħu jaħdmu: hawn is-sengħa tagħhom billi fetħu ħanut. għal rashom. Wiċħed mill-barranin kien l-iskar- pan'ta' ħila kbira, il-wisġ 'imsemmi fis-sengħa; tiegħu, l-Im- : għallem Liborju Ta Porta, li ma kienx ilu. wisq 'li'miet' meta i Eàcciolà (għamel il-petizzjoni: tiegħu: . Fi żmien Fàeciolà ' wkoll kien. hawn l-imgħallem skarpan Duminku Grandolita u mgħallemiieħor. (Pacċiolà ma.semmiex. ismu), lit-tfal tiegħu kienu qegħdin jaħdmu ta'-skrapan, bla ħadd. qatt ma; kellim- hom jew mà ħallihomx jissuktaw jaħdmu fis-sengħa tagħhom. Fis-snajja l-oħra wkoll kien hawn: nies. barranin. Bħala ; dandier, l-Imgħallem Toni Gullo; ġojellier; Tedesco; arġen- tier, Pietro .Migliorino; u kif hekkukoll kien il-mejjet. Fost il- ħajjata kien hawn l-Imgħallem Lippu Leone, Diegu Canninzaro, Ġużà Giacheri,Dandu u oħrajn, li Faeciolà. deher- lu'li ma kienx jinħtieġ li jissemmew. Bħal ma f'Malta kien hawn nies barranin, hekk ukoll barra kienu jinsabu bosta. Maltin li għażlu l-qagħda tagħhom ' f'bosta. bliet w'artijiet tal- Ewropa, bla ħadd ma kellimhom jew: ma ħallihomx jaħdmu: fis-sengħa tagħhom. Fuq bekk jidher sewwa, li l- iskrapan maltin ima £'kellhom l-ebda'sies 'ta' setglia: lijduru għalih;imma dan: għamluh għall-għira tas-sengħia, : ħaġa li-qatt ma' kellha tkun 'tà' mġieba, la'minn dawn l-iskra. pan u. l-anqas. mill-Ħaqq. Iżda. fuq kollox, Facciolà qal, li wieħed kellu jieħu fisieb. tiegħu, imħabba. 'dak:kollu li'-bu: , (Facciolà) għamel; kif ġieb: ruħu. fiż-żmien kollu tal-qagħda. tiegħu f'Malta u fix-xogħol tas-sengħa. tiegħu. i Ġuże Gatt.