Darba kellna lil Connie — telfa kbira ta' ajruplan glorjuż kitba ta' Pawlu Azzopardi Nistqarr magħkom li meta Pawlu nfurmani li din is-sena kien bi ħsiebu jikteb dwar l-ajruplan Super Constellation, li għamel tant snin maġenb iċ-ċimiterju ta' Ħal Kirkop bħala Bar u Restaurant, nissilli tifkiriet nostalġiċi li marru lura għal aktar minn tlieta u għoxrin sena. Kien proprju permezz ta' flixkun Schweppes ma' missieri f'dan l-ajruplan, li middejt saqajja għall-ewwel darba f'Ħal Kirkop. F'għajnejn ta' tifel żgħir li għadu qatt ma tela' ajruplan, is-Super Constellation kien tassew xi ħaġa tal-għaġebl Kif soltu tiegħu, Pawlu jikteb fuq l-esperjenzi personali tiegħu, kif għexhom, jiftakarhom, jew jismagħhom jingħadu minn ġenerazzjoni għall-oħra. U hekk hu proprju din is-sena li qed jikteb fuq tifkira li kienet sinonima ma' Ħal Kirkop, u sfortunatament inqerdet b'irresponsabbiltà. Għal aktar minn għoxrin sena, Ħal Kirkop, ir- raħal żgħir u relattivament kwiet, kien qed jagħmel isem ġdid mal-barranin u l-Maltin. Fir-raħal kellna xi haġa unika, /andmark li kif taqbeż iċ-ċimiterju ta' San Nikola kont issib wiċċek magħha. Hekk kont issib, lil Connie, ajruplan sabiħ u rari. Il-wieħed mill-ftit, għax kull ma ġew mibnija minnhom kienu 856. Dawn kollha ġew mibnija mill-Kumpanija Amerikana Lockheed bejn l-1942 u l-1958. Il-produzzjoni tagħhom waqfet, għalhekk kienu saru rari. Ftit snin ilu, kien ikkalkulat li mad-dinja kollha fadal biss minnhom xi 69, u nofshom kienu lesti għall-qerda assoluta, xi wħud kellhom jiġu kkannibalizzati għal l-ispareparts. Jaħasra, tagħna kien għadu pinna, hawn min kien tal-fehma li bi ftit manutenzjoni, l-Connie tagħna kien jista' jtirl Dan ma kellux ikun, għax kif ser naraw aktar l-isfel, messitu xorti oħra, ferm kattiva… Kif ġà vii Connie fl-aqwa tiegħu, (kont ser ngħid fl-aqwa tagħha, għax Connie femminili, iżda ajruplan għalina maskil) kien l-attrazzjoni prinċipali,u kien jiġbed hafna nies, speċjalment turisti u delettanti tal-avjazzjoni. — Isem Ħal Kirkop, sab ismu fuq il-mappa ta' Malta, għalkemm isem Ħal Kirkop kien qed jissemma ħafna minħabba li kien qed jinbena T-rUNWAV il-ġdid tal-ajruport internazzjonali ta' Malta, fejn bit-tajjeb u l-ħażin mijiet ta' tmien ta' raba' tal-Koppin kien qed jiġi meħud biex isir dan l-iżvilupp essenzjali. Min jaf kemm turisti sabu ruħhom f'Ħal Kirkop bis-saħħa ta' Connie. L-influss, ta' turisti kien l-aktar fil-weekends, u għalina li konna żghażagħ kien żvog ġdid fejn wieħed iqatta' ftit ħin. Min hu tal-età tiegħi jew akbar, żgur jiftakar dak l-ajruplan maestuż, bi ġwienaħ kbar, qisu tajra tal- priża kbira li niżlet tistrieħ mill-vjaġġ twil tagħha, tistkenn għad-dell ta' ħarruba kbira. Għalkemm il-Connie m'għadux magħna aktar, u ħafna tfal u żgħażagħ lanqas biss jafu i b'din it-traġedja, il-post — f'Ħal Kirkop fejn qatta' kważi 25 sena jibqa' — marbut ma' dan il-famuż — ajruplan. : Wieħed jistaqsi, min kien Connie) Dan l-ajruplan tat-tip Super Constellation, ġie kkummissjonat — għall- kumpanija Transporter Aereos Portugueses (TAP)fil-15ta' Settembru 1955 (ħames xhur qabel ma twelidt jien) bin-numri L1049G CS-TLC bl- isem ta' Cago Coutinho, u nbiegħ wara 12-il sena ta' servizz f'Settembru tal-1967. Huwa kien għamel aktar minn 23,000 siegħa jittajjar fuq l-Atlantiku, u għamel inżulijiet aktar minn 6,000 darba. Il-wasla f'artna ta' dan l-ajruplan kienet prevista, u mhux kif kienet ix-xniegħa li dan niżel għax kellu xi ħsara fil-magni. Il-pjan tat-titjira kellha tkun Miami- New Xoru-Shannon-Lisbon. Infatti kellu skedat, waqfa f'Malta, għax kif jikHe, is-sidien fe biex jinnegozjaw biex jibdew G jagħmlu waqfa teknika ' fl-ajruport ta' Ħal Luqa. Dan joħroġ mill-fatt li huma kienu għarrfu bil- quddiem lill-handlers tagħhom - The Malta Steamship Companv. Fuq l-ajruplan, bħala crew kellu lill-Kaptan Major, Co-Pilot. Fuqu kien hemm ukoll is-sinjura ta' Kaptan Major u Mr Horder. Meta ġie ċċekkjat in-numru tar-reġistrazzjoni tiegħu, ST-TAF, instab li dawn kienu foloz u kienu jappartjenu lill- ajruplan żgħir Cessna Skvlane. L-ajruplan bħala Bar u Restaurnat fl-aqwa tiegħu. Il-Conni fi stat ta' telqa u abbandun. Dan l-ajruplan kien qed iġorr tagħbija ta' tvres tal-ajruplani, li kienet misruqa għalhekk il-crew ġew arrestati u mressqa l-Qrati Maltin, fejn wara li ħarġuhom fuq pledge, dawn kollha irnexxielhom jaħarbu mill-gżira. (dik serjetàl) Fl-andamenti tal- investigazzjoni instab li Mr Hank A. Wharton kellu passaport tiegħu proprja, dak Amerikan kien ġie miżmum xi xhur qabel. Il-Connie inxtara mill-kumpanija BFB Ltd fis-26 ta' Novembru 1973. Jidher li d-ditta Salvatore Bezzina Ltd xrat 50 fil-mija tal- ishma u 50 oħra xtrahom Lewis Camenzuli Ltd, b'hekk iffurmaw partnership imsejjaħ Sar irkant mill- gvern tal-ġurnata, u din il-kumpanija ġdida, il- BFB Ltd xtrat il-Connie għas-somma ta' £5,450 lira. Niftakar sewwa, lil ħija Leli, kien għadu kif xtara l-kamera tar-ritratti Vashika 100, allura ma jonqosx li jien u hu morna nieħdu l-ewwel ritratti. Niftakar huma u jirmonkawh fit-telgħa tal-Karwija, ħarġilhom kwantità kbira ta' aviation fuel u kellhom jieqfu fl- ewwel għalqa, mingħalija dik ta' Nardu Mizzi, is- Summienu. Aktar tard inġarr għal għalqa oħra, aktar viċin ir-raħal fejn iċ-ċimiterju ta' San Nikola, ġo dik ta' Wistin Axiaq, tal-Giżija. — F'Ġunju tal-1974, il-kumpanija BFB Ltd rat kif għamlet u ikkonvertiet dan l-ajruplan f'bar għal AjeA li kienet tammonta għal aktar minn 10,000 Niftakar tajjeb lil Anġlu Bajada u Charlie Faenza, li kienu l-moħħ wara din il-biċċa entrapriża. Aktar tard, inbniet kċina fuq it-travi tal-ħadid u sar restaurant ukoll. Dan ir-restaurant ġie abbandunat għall- ħabta ta' Ottubru 1988, wara kważi erbatax-il sena jiffunzjona. Fl- ewwel snin, ta' meta ġie kkonvertit f'bar, il- hostess kienet tilqgħek bi speċi ta' passaport żgħir, bi ftit informazzjoni fuq il-Connie. Bħal kull ħaġa fid-dinja, maż-żmien kollox jindara, xejn ma jibqa' jleqq. Is-sidien qishom tħawdu bejniethom u ma baqax post li jiġbdek. Jidher li fl- 1993, il-Malta Aviation Museum kien għamel ftehim mas-sidien biex il-Connie jiġi akkwistat minn dan il- mużew ħalli jiġi ppreservat u gawdut mid-dilettanti tal-ajruplani kollha. Skont is-Sur Robin J. Zammit, huwa personalment ħa l-inkarigu li jsewwi l-ħsarat li bdew jidhru f'partijiet tiegħu, u jevita li ssirlu aktar ħsara. Huwa wkoll qabbad inġinier li jispeċjalizza fuq il-manteniment tal-ajruplani biex iħejjilu rapport dwar is-sura tal-airframe u ħaseb ukoll li jdawwar din l-għalqa b'fence għoli ħalli jevita li ssirlu aktar ħsara mill-immigranti illegali u żgħażagħ li kienu qed jivvandalizzawh. Fil-fatt huwa kien neħħa t-taraġ tal-ħadid, ħalli jnaqqas l-aċċess għalih. Tentattiv biex dan l-ajruplan li issa kien sar sinonimu ma' Ħal Kirkop jittieħed il-mużew tal-avjazzjoni, fallew jew baqgħu biss fuq il-karti, għax fit-30 ta' Jannar 1997, idejn moħbija ġabu fix-xejn dan il-ġawhra ta' ajruplan. Nirien kbar ħakmuh, u fi ftit sigħat sar skeletru tal-metall Kienet telfa kbira, għax hekk intemm ħesrem dak li sa ftit ilu forsi kellu jkun esebit f'mużew spiċċa qabda scrap. Addio l-Connie, addio dawk il-pjani biex jiġi ppreservat u mgħotti mill-elementi ġo mużew. Kulħadd tellief, b'mod- dirett aħna bħala Koppin, tlifna landmark unika. Min bħali qatta xi sigħat ġol- bar tas-Super Constellation, żgur ħass għafsa ta' qalb għal dina t-telfa rreparabbli. Nistgħu ngħidu biss, darba kellna l-Connie. Biex inkunu għidna kollox, il-fondazzjoni tal- mużew xtrat il-fdalijiet tal-Connie li kienu jikkonsistu mill-ġwienaħ, l-undercarraige u l-magni. Forsi jibqgħu relikwi2 Nagħlaq dan l-artiklu żghir billi nirrakkonta praspura li kienet ġratilna fuq dan l-imbierek ta' ajruplan. Peress li kien ftit passi bogħod mill-qalba tar-raħal, u ma kellniex bżonn ta' trasport, ħafna żgħażagh konna mmorru hemmhekk. Lejla minnhom iddeċidejna li neqilbu fuq ix-xarba sambuca. Jekk niftakar sew, il-barman kien ċertu Frans minn Ħal Qormi, u dan fis-sambuca beda jwaddbilna ċiċra kafċ u jixgħelilna. Wara xi erba' drinks sew, Żeppi Azzopardi l-kuġin, jolqot tazza minnhom u l-ispirtu jaqbad, ġera malajr għal fuq it-tapit. F'ħakka t'għajn xi ħadd ġera għall-fire extinguisher u kkontrollajna kollox, u kif jgħidu 'l Ingliżi all's well that ends well, iżda minn dakinhar Anġlu s-sid, kiser il-fus magħna għax ħaseb li għamilniha apposta. pizza Qrendi Road, Żurrieq (Ħdejn l-Armerija) ZRQ 04.