IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA IR-RABA' KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1032 Kien hemm tajfa ta' nies għaqlin u minn tagħna kemm tridhom, għalkemm ftit u xejn ta' rashom, u dawn xtaqu jrawmu ġnien sabifi; u bdew biex jixtru nkella jiksbu xi xtieli ta' ward minn għand wieħied ġar tagħhom 1i, ma għandna xi ngħidu xejn, kellu ġnien isaħħar bil-ġmiel tas-siġar u tal-ward: siġar qodma, imgħobbijin ward ta' kull lewn, ta' kull daqs, ta' kull għamla, bi fwieħa li xxoqq il-qalb, u xtieli żgħażagħ u ġodda b'geġwiġija ta' ġewż magliluq, imbexxaq, u kemm kemm miftuħ; ward u ġewż li kien donnu kliem ta' ferħu tnehid ta' mħabba ħiereġ minn qalb li trid min iweġibha u jifhimha. L-art fejn dawn tat-tajfa xtaqu jrawmu l-ġnien tagħhom, kienet art tajba u għammiela, u dak ix-xitel u. traqqid li kienu jġibu mill-ġnien tal-ġar tagħhom kont tarah jaqbad dik-is-siegħa jarmi, jiftaħ fil-weraq u jwarrad li xi drabi ma kontx tista' tgħid liema kienet l-isbali, il-warda ta' l-omm, jew il-warda tal-bint. Issa ħabat illi fl-art fejn din it-tajfa rawmet il-ġnien, kien hemm minn żmien twil siġra minn dawk li donnhom jinbtu weħidhom u jagħmlu għeruq ħoxnin li jinżlu sa ġewwa l-blat. Dawn is-siġar in-nies tgħid li għandhom rulfihom tioxna, mhux għaliex jagħmlu xi fisara, imma għaliex ma tistax teq- ridhom kif ġieb u laħaq: tqaċċtilhom il-friegħi, tafisdilhom iz-zokk mill-qiegħ, taħiseb li ma għandhomx jidhru iżjed, u tarahom, malli tiġi newbithom, irabbu mill-ġdid, jarmu, iħaddru u jiżagħdu b'sura ta' ward bħal dak tax-xgħari, li donnu dalika f'wiċċ dawk li liasbu li sejrin jeqerduh. In-nies tat-tajfa li xtaqu jrabbu ġnien bħal dak tal-ġar, dehrilhom li dik is-siġra tagħmel għajb lill-ġnien, għaliex siġra ħarxa, imħiattba, salvaġġa, u l-ward tagħha ċkejken u ma għandux la l-Iwien u anqas it-tifsila fielwa tal-ward l-ieħor imnissel minn għand il-ġar: u għalhekk mhux talli qatt ma tawha qatra ilma u nagxulha l-liamrija, iżda ta' sikwit kienu bir-rixa f'idejhom iqaċċtu u jkissru. Ma' dan kollu ġie li xi wieħed minn tat-tajfa qata' xi warda minn din is-siġra u qegħdha fuq sidru fl-aċċetta tal- ġlekk; u xi ieħor kemm kemm ma tfajjarx, għalkemm bil- mofibi, irawwem xi xitla minnha fid-dar, Ħi-kifinni, xi wħud minn dawk li kienu qabblulhom l-art u li kienu jafu x'jati dak ir-raba' u liema kienet ir-ruħ u x-xejra ta' dik is-siġra, ħasbu li Kien xieraq jindafilu, u qalulhom, lil tat-tajfa, li ma jkunux għaqlin biż-żejjed jekk iwaħħlu f'rashom iridu jeqerdu siġra li ma tistax tinqered u jitilfu żmienhom jatu bir-rixa; u żiedu jgħidulhom li jkun aktar għaqli u xieraq illi iħallu lil-dik is-siġra tarmi u twarrad, għax fl-aħħar ta' l-aħħar il-ward tagħha, jekk mhux sabifi tal-għaġeb, anqas m'hu ikreh li jwaħfiax, u, jekk ma għandux il-filewwa. tal-vjoli, il-fwieħa tal-ġilji u l-Iwien tal- warda tal-Madonna, għandu r-riħa rqiqa tas-sagħtar u tal- plejju. U tarġa', għal dawk li ma kinux jistgħu jaqtgħu ward minn tal-ġnien imsoqqi u maħdum, kien għall-inqas jingħata li jaqtgħu xi warda minn din is-siġra li lilhom ma kienet tiswielhom xejn. Din it-twissija kienet tajba u xierqa, u lil dawk tat: tajfa, ngħiduh għal ġiefihom, ma weġgħathom xejn: iżda għal dak il-fiin xejn ma wieġbu: biss niżżlu ftit rashom, serritu ġbinhom fuq idhom ix-xellugija u baqgħu hekk jaħsbu. Lolirajn li kienu tkellmu b'qalbhom f'idejhom u ma kinux jixtiequ afijar milli jaraw il-ġnejna titwettaq u tiftaħ fil-kotra. tal-ġmiel u tas-saħħa iżda mingħajr ma tinqered is-siġra ewlenija li kienet rat mijjiet u mijjiet ta' xtiwi, lissnu b'nofs leħen, imma bi tbissima ta' tama: jifhmuna 2