Festi Maltin I Terminoloġiji u Tagħrif ieħor dwar l-Armar ta' barra fil-Festi Reliġjużi (It-Tieni Parti) l-ewwel parti ta' din il-kullana ta' informazzjoni fil-ktieb tas-sena l-oħra Il-kolonna ' (anġlu żgħir) Wara li tkun tlestiet l-ewwel fażi, tibda t-tieni fażi, dik tal-injam, imsejħa hekk mid-dilettanti tal-festa. Jiġifieri kull tip ta' armar magħmul mill- PEDESTALL injam: kolonni (kanolli 2 (metatesi)) kbar u żgħar; pilandri; gastri; arkijiet jew arkuni; xi pjanċier (palk tal-banda); trofej u forsi xi oħrajn. F'din il- fażi, l-armar ta' barra jibda jidher sew, aktar milli wieħed jilmaħ xi arbli u antanjoli. Il-lokal jibda jieħu ċertu tiżjina minnu nnifsu. Ikun għalhekk li dawn ġeneralment jintramaw fi spazji miftuħa biex jimlew, u allura, f'wesgħat, f'xi misraħ, u jekk aktar, imsieraħ, u li l-qofol tagħhom, ikun ħdejn il- knisja fejn qed issir il-festa. l Hawn se nieħu l-ewwel għamla ta' kolonna, dik li fuqha titpoġġa statwa. Immela, din il-kolonna minn ġewwa jkollha bħala anima jew sapport biex ma xxaqlibx lejn xi banda. Dan ikun serratizz tawwali li r-ras tiegħu tkun ġol-iskazza li jibqa' tiela' sa kważi nofs il-kolonna. Biex is-serratizz ma joqgħodx jilgħab u l-kolonna tibqa' soda wkoll - meta xi ħadd jistrieħ magħha - dan jgħaddi mit- tuppani (singular:tuppan) li jkunu jixbhu lil tilar/frejm li jdur man-naħa ta' ġewwa tal-partijiet tal-kolonna iżda b'toqba kwadra f'nofsu, kemm jgħaddi s-serratizz ZUKKLATURA Biex inkun semmejt il-partijiet prinċipali tal-kolonna, ngħid u nagħti tifsir ta' dawn: it- tarġa, li tkun magħmula skont id-diżlivell tat-triq biex iz-zukklatura (il-bażi) li titqiegħed fuqha, tkun invellata u fis-sod, kif ukoll biex tipproteġi GWARNIĊA z-zukklatura nnifisha mit-tinwir fl-injam minn xi kd FILSA (takkerija) elementi, bħall-ilmijiet fl-art. Fuq iz-zukklatura, hl il titqiegħed it-tromba li tkun il-parti. prinċipali IL it-—-SKAZZA Soċjetà Mużikali La Stella Levantina A.D.1894 7 l tal-kolonna u tkun iddisinjata b'xi panew u skultura fl-injam jew fajber. Fuqha mbagħad tiġi l-pedestalatura jew pedestal (pedestall) li titlaq mill-wisa' tat-tromba u tinstilet għall-qies tal- pedana - il-qiegħ tal-istatwa. Dal-aħħar dawn il-kolonni saru kkommissjonati — mill-ġbir tal-parruċċani jew membri ta' każin - kolonni mdaqqsin li jieħdu fuqhom kull għamla ta' Għamla oħra ta' kolonna hija l-Gastra, li l-istess, barra z-zukklatura u tromba, fuqha jkollha qasrija, iżda aktar imlaħħma fil-wisa' tagħha minn dik tal- pilandra. Din tkun imżejna bil-friegħi tal-palm u r-rand u għal dan il-għan ikollha toqob fejn jidħlu dawn iz-zkuk. F'xi nħawi tarahom bil-brazz jew rużun fin-nofs, qalb il-palm. Ta' min jgħid li l-palm u r-rand jintużaw mhux ġmielhom bħala Kannizzati tul xi triq prinċipali jew mad-daħliet tal-bibien tal-knisja biex jagħtu dehra ta' festa. Barra minn hekk kienu jużawha flok il-liedna artifiċjali tal-lum. Barra dan, għadni nara weraq tar-rand flimkien ma' weraq u fjur ieħor mitfugħin fl-art bil-galbu qabel it-Traslazzjoni/Transulazzjoni tal-festa, bħal Ħal Tarxien. Din it-traslazzjoni toħroġ lejlet il- festa filgħaxija kif inhi l-użanza kullimkien, meta ssir. it-trasportazzjoni tar-Relikwa minn knisja Filjali għall-parroċċa. Il-manjiera tal-weraq u l-fjur mitfugħ, jieħu x-xeħta ta' tapit f'nofs it-triq biex iċ-ċelebrant jgħaddi bir-relikwa minn fuqu u dan dejjem isir bħala rispett u qima lejn il-fdal tal-patrun qaddis tar-raħal jew belt. Mal-fażi tal-injam insibu L-Pilandra. Dwar din il-kelma, pilandra, irrid ngħid, li meta qallibt fid-dizzjunarju ta' Aquilina, sibt li jagħtiha bħala 'piramida' u 'piramda' fl-istess ħin. Ukoll fid- dizzjunarju ta' Mario Serracino-Inglott meta tmur fuq il-kelma 'pilandra' jgħidlek ara 'piramida'. Ngħid is-sew ma nafx x'għandha x'taqsam jew Banda Santa Marija 7 Ħ'Attard istatwi tant li jkollhom fuqhom xi erba' figuri jew aktar. Saħansitra tant ikunu goffi li jekk jintramaw f'nofs it-triq, it-triq tingħalaq għalkollox, qishom musulew. L-armar ta' dawn il-kolonni jitlob li jintrama xi tip ta' scaffolding madwarhom, filwaqt li għall-kolonni żgħar ma jitolbux daqstant diffikultà. U xi ngħidu għall-iskultura li jkun fihom u allura l-flejjes li jintefqu fuqhoml IL-GASTRA x'relazzjoni hemm bejniethom u kif il-kelma spiċċat hekk. Nifhem li tista' tkun 'metatezi' imma t-tifsira hija totalment diversa u ma tistax tgħid li hemm xi xebh bejn piramida, u l-pilandra Intant, din il-fasla ta' kolonna għandha għamla tawwalija u dejqa li qisha xeħta ta' travu wieqaf bir- rużun jew brazz tad-dawl fuqha. tazzi taż-żejt, kif muri tajjeb fl-iskizz. Iżda minn meta daħal id-dawl elettriku, bdew jinxtegħlu bil- lampi kuluriti. Imma dari, meta d-dawl kien nieqes, dawn il-pilandri bit-tazzi taż-żejt kienu jispikkaw immensament. Għalkemm f'xi xaqlibiet id-dawl kien ikun bla ebda tiżwiqa, bnadi oħra fejn il-lok jirkaċċa-ngħidu aħna, ħdejn il-knisja, dawn ir-rużuni, minnhom infushom, kienu u llum għadhom, ikollhom disinn figurattiv b'għeżil ta' kuluri li jpaxxi l-għajn. Dawn il-pilandri jintramaw ġeneralment bejn kolonna u oħra tal-istatwi iżda dari kont tarahom mat-triq kollha biex jarmu d-dawl. Illum jintużaw il-festuni li jiddendlu tul it-triq kollha biex id-dawl jinfirex - aktar, biż-żieda ta' 'floodlights fil-pjazez ppopolati Illum dawn il-pilandri, kieku m'għandhomx din il-għamla dejqa u tawwalija, aktarx li ma jissejħux pilandri għax dal-aħħar qed ikunu kolonni goffi daqs tal-istatwi li flok ikollhom statwa, ikollhom brazz kbir b'ħafna disinji eleborati ndurati bid- deheb jew fidda u globi flok lampi li jkunu maestużi ħafna u jagħmlu sabiħ ħdejn il-knisja għax hawn ikun l-aktar mkien li jixirqilhom. IL-PILANDRA BRAZZ jew RUŻUN TAD-DAWL l (Gandilabru) — — L-Ark Nittanta ma tantx nikteb ħafna fuq dan l-għadd biex ma nisraqilkomx tant l-attenzjoni ta' dan l-ARK b'dehra grandjuża li tpaxxi l-għajn. Mad- daqqa ta'għajn, dan L-ARK TRIJONFALI mill- ewwel jitqies bħala veru trijonfali, mix-xeħta tal- faċċata imponenti li għandu.. Dan l-ark huwa ta' Ħ' Attard, li kien inħadem minn Carmelo Debono u sħabu fl-antik, u għamel żmien twil ma jintaramx. Reġa' ntrama għall-ewwel darba fl-2006 minn grupp ta' dilettanti tal-armar, fejn intużaw il-kolonni l-oriġinali; il-bqija kellu jinħadem kollu mill-ġdid għax kien intilef. Soċjetà Mużikali La Stella Levantina A.D. 1894 7 fijaf Ai. fieq GIET ji mu G Għ ada Skont ma jingħad, dan ma kienx l-uniku wieħed fi gżiritna. Iżda, li għadni nara llum, huwa, dak tal- Furjana u r-Rabat (għalkemm iżgħar ħdejn dan ta' hawnhekk). Ma ngħidx li m'hawnx iżjed. Li ngħid hu, li llum, huwa kważi impossibbli li jkollok din il-għamla ta' ARKIJIET armati fit-toroq b'tant traffiku li dewwed kullimkien. Dettall minn waħda mill-Pilastri tal-Ark, l-unika biċċiet oriġinali li kienu nstabu mill-Ark l-antik Triq il-Kromb — jĦelue Haberdasherv e Gazzetti Lokali c Ħwejjeġ Mob: 99266010 Triq Pitkali, Attard Tel: 2141 9757 — Ħ'Attard ; i qitibiik,