MILL-ARKIV JI RELAZZJONI STORIKA SPEĊJALI BEJN IL-BANED LA VALETTE U 'SLIEMA' Il-Banda ''Sliema' tinbet miż-żerriegħa tal-Filarmonika ''La Valette' l-Filarmonika Nazzjonali 'La Valette' għandha funzjoni storika speċjali u primarja fl-iżvilupp soċjo- kulturali b'mod partikulari fl-inħawi li fihom twaqqfet il- Knisja tal-Madonna tas-Sacro Cuor f'tas-Sliema sa mit- tqegħid ta' l-ewwel ġebla tagħha fit-3 ta' Ġunju 1877. Din il-preżenza mliet il-vojt ta' nuqqas ta' baned lokali u minnha mbagħad twieldet b'mod naturali l-Banda Ċittadina ''Sliema' li xorbot b'mod qawwi ħafna mill- kultura partikulari tal-Filarmonika Nazzjonali 'La Valette', imxiet fuq il-passi tagħha u għadha sal-lum karatterizzata minn elementi li wirtet mill-istess Filarmonika ''La Valette'', fosthom is-simbolu ta' l-Ajkla kif ukoll l-innu tal-Banda ''Sliema' miktub mill-famuż ex-surmast tal-banda 'La Valette', Mro Cardenio Botti. L-Ewwel Ġebla ta' Knisja Ġdida F'tas-Sliema fit-tieni nofs tas-seklu l-ieħor inħasset il- ħtieġa ta' knisja ġdida għall-popolazzjoni li kienet qed tikber. Kien il-qassis mill-Belt Valletta Dun Pawl Vella, surmast tal-Latin fil-Liċeo, bniedem ta' kuraġġ kbir, ta' għerf u għaqal u fuq kollox ta' tjubija kbira, li b'kuraġġ daħal għal dan il-proġett diffiċli. Fl-1868 Dun Pawl kien bena dar ta' villeġġjatura f'Tas-Sliema għall-familja tiegħu u għalhekk mill-ewwel ra l-ħtieġa ta' knisja spiritwali. Wara ħafna taħbit u tfixkil biex jikseb il- permess ħalli jinbeda x-xogħol fuq knisja ġdida, inħareġ id-digriet meħtieġ mill-Arċisqof Carmelo Xikluna nhar is- 16 ta' Mejju 1877. It-tqegħid ta' l-ewwel ġebla ġie organizzat b'diversi attivitajiet u l-jum tat-3 ta' Ġunju 1877 jirreġistra fost l- oħrajn il-wasla fl-4.00pm tal-Banda ''La Valette' bl- istendardi tagħha fix-Xatt ta' Tas-Sliema flimkien ma' għadd ta' partitarji bil-bnadar tal-Papa. Il-Banda ''La Valette' għamlet marċ mix-Xatt tul Triq il-Prinċep ta' Wales (il-lum Triq Manwel Dimech), Triq Santa Marija sa quddiem l-area fejn kellha tinbena l-knisja. Hemmhekk esegwiet' programm fuq palk imħejji apposta sakemm bdiet il-funzjoni solenni. Wara li ntemmet din il-funzjoni storika, il-Banda ''La Valette'' kompliet tferraħ lin-nies u b'hekk sa mit-tqegħid ta' l-ewwel ġebla tal-knisja l-ġdida, il-Filarmonika 'La Valette' tefgħet iż-żerriegħa għammiela tagħha f'din in-naħa ta' Tas-Sliema. Sehem fil-Festa Titulari 4 Mid-dokumenti storiċi għad-dispożizzjoni tagħna wieħed isib li l-Festa Titulari f'ġieħ il-Madonna tas-Sacro sa mill-1878. Il-festa bdiet tikber malajr u nsibu li fl-1882 eluf ta' nies qasmu mill-Belt għal Tas-Sliema bil-laneċ. Huwa fatt storiku li żgur fl-1883 ħadet sehem il-Banda 'La Valette' li' għamlet programm fuq iż-żuntier tal- knisja. Tagħrif storiku ieħor juri li wkoll fl-1886 ħadet sehem il-Filarmonika 'La Valette' kif ukoll fis-sena ta' wara, fl-1888 nhar l-10 ta' Ġunju u fl-1889. Dawn id- dokumenti għaldaqstant jikkonfermaw li l-Banda ''La Valette' kienet tieħu sehem regolarment bħala l-banda tal-post għad-diversi raġunijiet ċari fosthom li l-fundatur tal-Knisja kellu mħabba speċjali lejha, il-konnessjoni faċli tat-trasport bil-laneċ bejn Marsamxett u Tas-Sliema, l- għadd dejjem jiżdied ta' Beltin li l-ewwel bdew imorru Tas-Sliema għall-villeġġjatura u wara ħafna minnhom stabbilew ruħhom hemm. Magħhom ġabu l-ammirazzjoni lejn il-Banda ''La Valette' u għal xi żmien jingħad li s- Soċjetà Beltija kellha wkoll każin tas-sajf f'Tas-Sliema. Huwa naturali li bit-twaqqif tal-Parroċċa fl-1918 u l- permess miksub fl-1911 biex issir purċissjoni nhar il-Festa titulari, inħasset aktar il-ħtieġa li titwaqqaf banda lokali. Dan seħħ fl-1923 bil-ftuħ ta' kazin fi Triq Santa Marija f'numru 93. Sat-3 ta' Ottubru 1923 l-għaqda kien jisimha Circolo Nostra Signora' iżda fis-seduta ġenerali ta' l-1 ta' Novembru 1923 ġie deċiż unanimament li l-isem jinbidel għal ''Soċjetà Filarmonika SLIEMA'. Kienu għadd ta' soċji li riedu li l-Banda l-ġdida tissemma ''Sliema' biex tkun waħda ċittadina. Ir-raġuni prinċipali kienet li billi l- knisja u l-festa titulari sa mit-tqegħid ta' l-ewwel ġebla, kellhom rabta daqshekk straordinarja mal-Banda ''La Valette'', hekk xtaqu li l-banda tissemma' għall-belt ġdida ta' Tas-Sliema kif 'La Valette' hija msemmija għall-Belt Valletta. Bosta mill-bandisti l-ġodda tal-Banda ''Sliema' kienu diġà jdoqqu ma' 'La Valette' u bir-ragun jingħad li kien minn fost dawn il-bandisti Slimiżi ta' 'La Valette' li bihom armat il-banda l-ġdida ċittadina ta' Tas-Sliema. L-Ewwel Programm Barra Tas-Sliema Il-Banda 'Sliema' ħadet sehem għall-ewwel darba fil- festa titulari tal-Madonna tas-Sacro Cuor nhar il-Ġimgħa 15 ta' Ġunju 1923 fl-aħħar jum tat-Tridu. Hadd wara l- festa titulari, il-Banda 'Sliema' ħarġet iddoqq barra minn Tas-Sliema fuq stedina tal-Banda ''La Valette'' meta esegwiet programm fil-ġonna ta' l-Argotti, il-Furjana, fl- MILL-ARKIVJI okkażjoni ta' fiera organizzata mill- istess Soċjetà ''La Valette'. Waqt dan il-programm is-Segretarju ta' 'La Valette'' għamel diskors ta' awgurju lill-Banda ''Sliema' u ppreżenta lill- President tagħha tazza tal-fidda li fuqha hemm din l-iskrizzjoni: Din it-tazza għadha tinżamm bi prominenza fil-vetrina ewlenija tal- Każin tal-Banda Ċittadina ''Sliema', xhieda ħajja u dejjiema ta' l-oriġini b'risq l-arti mużikali. Ċelebrazzjonijiet f'Tas-Sliema għas-Suċċess f'Como F'Awissu 1927 il-Banda 'La Valette', li magħha kellha numru 7 . l mdaqqas ta' bandisti regulari tal- Mitirmaziinali Mi Qorae- Banda 'Sliema', kisbet suċċess b ku atlsta ie /a Devot Kahtemiliezi. storiku meta rebħet il-Konkors Bandistiku Internazzjonali li nżamm f'Como, l-Italja. Is-surmast tagħha Mro Cardenio Botti kien rebaħ ukoll il-medalja tad-deheb għall-aħjar esekuzzjoni. Wara din ir-rebħa, il- Kumitat tal-Banda ''Sliema' f'seduta tas-7 ta' Ottubru 1927, iddeċieda li jistieden lill-Filarmonika 'La Valette' biex tagħmel programm ċelebrattiv f'Tas-Sliema, nhar it-30 ta' Settembru 1927, u f'seduta oħra ddeċieda wkoll li f'din l-okkażjoni taċ- ċelebrazzjoni f'Tas-Sliema, il-bandiera ta' 'La Valette' tittella' fuq l-arblu prinċipali tal-Każin. Fil-fatt din il-festa saret fit-30 ta' Ottubru 1927. Wara li l-Banda ''La Valette'' esegwiet Programm Mużikali taħt Mro Cardenio Botti, it-tabib G. Azzopardi, Deputat Parlamentari tad- Distrett, għan-nom ta' l-ammiraturi Slimiżi, offra lill- Banda tazza tal-fidda, waqt li s-sur Arturo Mifsud, għan- nom ta' l-ammiraturi Nazzjonalisti Slimiżi, offra lill- Banda tazza oħra tal-fidda u bukkett fjuri. F'din l- okkażjoni tkellem ukoll il-President ta' 'La Valette', Sir kliem ta' inkoraġġiment speċjali lill-Banda ''Sliema', irringrazzjaha għall-appoġ awguralha tagħraf timxi fuq i Filarmonika 'La Valette' lej mużikali. ġ, ħbiberija u fraternità, u l-passi ta' ommha, is-Soċjetà n progress fil-kamp ta' l-arti u għadd kbir ta' ammiraturi fost il-fundaturi, partitarji u bandisti tal-Banda ''Sliema'. Fl-20 ta' Awissu 1929 il-Kumitat iddeċieda li jitlob lill- Professur Luigi Billion jikteb il-kliem għal innu tal-banda Għeluq finebivi 30 dil-eotieżalà pmeja Malle we $ fosr im AWAĦnki, KANA MGDI ka tonigraliztazzona JA ff —- Żgħ Stedina tas-Soċjetà Filarmonika ''Sliema'' li ġġib id-data ta' l-10 ta' Ottubru 1927 lis-Soc. Nazionale ''La Valette'' wara r-rebħa ta' dawn ta' l-aħħar ġewwa Como, l-Italja. u talab lis-sinjuri A. Bezzina u Anton Grech sabiex personalment ikellmu lill-istes Professur Billion. Kien ġie stabbilit ukoll li l-kliem kellu mbagħad jingħata lis- surmast Cardenio Botti li kien dispost jimmużikah bħala 'Tnno Sliema'. Fil-fatt mill-minuti tas-seduta tal-kumitat li saret fil-5 ta' Frar 1930, is-segretarju informa li s- surmast Botti kien beda x-xogħol tiegħu biex jimmużika l-Innu ġdid tas-Soċjetà. Għadd ta' tfal mill-Parroċċa tal- Madonna tas-Sacro Cuor, inklużi abbatini u wlied membri u bandisti tal-Banda ''Sliema', għamlu għadd ta' provi fuq l-innu ta' Botti u l-prova ġenerali kienet saret fil- Każin tal-Banda ''La Valette' fil-Belt taħt it-tmexxija ta' Mro Botti nnifsu. Fl-1933 l-innu żżanżan meta ġie esegwit mill-Banda ''Sliema' flimkien ma' kor ta' tfal u dderieġa lill-Banda ''Sliema' Mro Botti nnifsu. Huwa Innu li jirrifletti l-abbiltà indiskussa tal-kompożitur u jixraq lill-Għaqda Mużikali ''Sliema' li naturalment tgħożż bis-sħiħ dan l-innu tagħha. Mro Botti rregala ritratt ferm sabiħ tiegħu liebes l- uniformi ta' surmast-direttur. Kiteb ukoll nota ta' apprezzament fuq l-istess ritratt li fiha jesprimi l-isbaħ awguri lill-Banda Ċittadina ''Sliema' biex tagħraf timxi fit-triq ta' l-Arti Mużikali, ċert minn dan l-impenn u fl- istess waqt esprima s-simpatija kbira tiegħu lejn il-Banda MILL-ARKIVJI Dan ir-ritratt jinsab espost fis-Sala Prinċipali tal-Każin tal- Banda ''Sliema'. Rabtiet Oħra Is-Soċjetà Filarmonika ''Sliema' għandha wkoll libretti ta' marċi tas- snin għoxrin mogħtija lilha mill- Filarmonika Nazzjonali ''La Valette'. Fil-Każin tal-Banda ''Sliema' wieħed għadu jsib fil-vetrina apposta, żewġ standardi ppreżentati lill-Banda 'Sliema' minn partitarji tal-Festa ta' San Pawl (1928), u ieħor mill- partitarji tal-Festa tal-Madonna tal- Karmnu tal-Belt (1928). Huma xhieda ta' l-ammirazzjoni li l-Banda 'Sliema' gawdiet tul is-snin partikolarment f'dawn iż-żewġ festi ferm kbar tal-Belt Valletta u li fihom ħadet sehem għal ħafna snin. Insibuha sal-lum tagħti sehem primarju fil-Festa ta' San Pawl Nawfragu. i Meta fl-1924 il-Banda 'La Valette' iċċelebrat il-ħamsin sena tagħha, il-Banda ''Sliema' ħadet sehem bħala mistiedna speċjali meta ġiet inawgurata s-sede l-ġdida tal- każin 'La Valette' nhar is-Sibt 18 ta' Ottubru u li tbierket mill-Isqof Dom Mauru Caruana. Insibu li l-Banda 'Sliema' għamlet marċ fi Triq Irjali sa Pjazza San Ġorġ (tal-Main Guard) fejn esegwiet Programm Mużikali. Għeruq Għammiela - L-awgurju ta' Mro Cardenio Botti biex din il-Banda żagħżugħa timpenja ruħha favur l-Arti Mużikali u l- espressjoni ta' simpatija u apprezzament inbidel matul is- snin f'azzjoni konkreta ħalli s-Soċjetà Filarmonika ''Sliema' twettaq il-missjoni tagħha bħala banda ċittadina f'Tas-Sliema, f'Malta u Għawdex, kif ukoll barra minn xtutna. Is-suċċessi miksuba minnha anki fil-kamp internazzjonali huma l-akbar prova ta' dan l-impenn li nbena b'tant għaqal u dehen fuq dawk l-ewwil passi tal- preżenza tal-Banda 'La Valette' f'Tas-Sliema sa mit- tqegħid ta' l-ewwel ġebla tal-Knisja Parrokkjali tal- Madonna tas-Sacro Cuor fl-1877. Fuq dawn is-sisien li komplew jissaħħu fl-aħħar snin, il-Banda ''Sliema' tħares lura b'sodisfazzjon għal dak li kisbet, u 'l quddiem b'ottimiżmu 'bil-qlub imħeġġin' biex kif jgħid l-innu tagħha bil-kliem tal-Professur Luigi Billion u mużika tal- Professur Mro Cardenio Botti: Minn fostna bil-ħlewwa iwasslu l-mewġiet Dan l-Innu ferrieħi — fl-Irħula, fil-bliet'. PVAWA iż Ġlfa a velnriotatat. vitllar bi fis bb $ Sena alla Kanpariiamiatli għin Gian: ba ĠlE W/ lk Popa Stati ella fiurshiq Saħadaltà 0 Stedina oħra tas-Soċjetà Filarmonica ''Sliema' lis-Soċ. Nazzjonali 'La Valette' b'dettalji tal-programm miż-żewġ baned. Miż-żerriegħa tas-seklu l-ieħor, il-Banda ''Sliema'' tinsab impenjata quddiem l-isfida tal-millenju l-ġdid. L-oriġini, l- għajn ewlenija tagħha, u l-iżvilupp pożittiv tagħha, huma l-aqwa garanziji quddiem din l-isfida taż-żmien. IL-BANDA 'SLIEMA' kienet magħrufa bħala: — Figlia di La Valette; — Little La Valette; — Ta' l-Ajkla; — U sa qabel il-gwerra bħala Filarmonica Nazionale 'Sliema' La Valette, Soċjetà Filarmonika Nazzjonali, l-Ewwel Mitt Sena— Kan John Ciarlà. : Il-Parroċċa Madonna tas-Sacro Cuor, Tas-Sliema, Tagħrif Storiku —P. Ġużepp Vella O.F.M. : Soċjetà Filarmonika ''Sliema', 70 Sena ta' Storja b'Risq il-Mużika u l-Kultura — Winston Zammit u P. Raniero Zammit OFM Cap. : Minuti tal-Kumitat, Soċjetà Filarmonika ''Sliema'. Tas-Sliema fl-Imgħoddi — Winston L. Zammit : Il-Każin Banda Sliema 1923-1973, Tifkira tal-50 sena — Winston L. Zammit.