L-1 TA' NOVEMBRU 19— Ta' Ġov. PAWLU waqaf quddiem il-bieb tad-dar ta' bintu. Fetħu u daħal. Bintu, żewġha u wliedhom kienu qed jieklu, Malli ratu, bintu qaltlu, 'Poġġi fuq il-pultruna pal' U l-missier għamel kif qaltlu bintu; intelaq qisu xkora, b'rasu tħokk ma' dahar il-pultruna. Wara li spiċċaw mill-ikel, bintu staqsietu, 'Pa, illum għaċ-ċimiterju għidi' 'Novembru għalfejn jiġi jekk mhux għalhekk71' weġibha missierha. 'Illum irrid nieħu lit-tifla. 'Lill-kbiraf' staqsietu bintu u, meta b'rasu wrieha li kien hekk, qaltlu, 'Il-kbira toħodhiex għax għandha x'tagħmel ħafna.' Imbagħad, wara ftit, 'Dawk li jgħallmuhom ma jġibux quddiem għajnejhom li darba kienu bħalhomf' SNieħu lit-tifel mela,' stqarr il missier. 'Waħdi niddejjaq immur'. 'Hu t-tifel, xejn xejn jitgħallem fejn,' qaltlu bintu, U marret tlibbes lil binha. Pawlu kien ilu jagħmel dik il-passiġġata xi sittin sena, L-ewwel kien imur ma' missieru, imbagħad beda jdarri lil uliedu u fl-aħħar lil uliedhom. Meta kienu jistaqsuh għala kien jagħmel hekk, kien iweġibhom li hemm kellu xi ħaġa tiġbdu bħal kalamita u li, jagħmel x'jagħmel, qatt ma kien b'saħħtu biżżejjed biex iwaqqafha, WTibżax, dalwaqt naslu,' wieġeb Pawlu. U f'kemm trodd salib waslu, xtraw il-fjuri u daħlu fiċ-ċimiterju; qabdu n- naħa tax-xellug u baqgħu sejrin magħha sakemm waslu ħdejn qabar sem- pliċi. Qiegħdu ftit fjuri fuqu u mbagħad Pawlu qal lit-tifel, 'Hawnhekk hawn midfunin ommi u missieri, Joe; ejja ngħidulhom xi ħaġa għal ruħhom.' U hekk għamlu. 'Issa mmorru fejn hemm in-nanna,' stqarr Pawlu hekk kif warrbu minn ħdejn il-qabar. Wara li daru għal bosta drabi, sabu ruħhom ħdejn qabar sempliċi u Pawlu qal lit-tifel, tHawnhekk hawn in-nanna; xi ħadd ġie u għamel dawn il-fjuri dal-għodu, ' Talbu ftit u warrbu minn hemm. Billi kien għadu l-ħin, qagħdu jduru daqs- xejn maċ-ċimiterju. 'Saħħa sur avukati' qal Pawlu meta għaddew minn ħdejn raġel li kien miexi bil-mod. L-ieħor dar, ħares ċass lejn Pawlu u għajjat 'Pawl… x'minnek7' 'Heqq .,. bħax-xjuħ7' wieġeb l-ieħor. 'Jien,' wieġeb l-avukat, 'kif tarani, bħax-xjuħ ukollf' 'Il-mara tajbaf' staqsa Pawlu. 'Tiegħi hawn qiegħda'.- 'Mela bħal tiegħi, Pawl,' stqarr l-ieħor. SAllura, għadna naħdmu jewf' staqsa Pawlu. 'Jien qed naħsibha. 'Le, Pawl,' wieġeb l-avukat, 'tlaqt kollox issa.' 'Isma' Pawl,' reġa' wara ftit, 'taf li ilna ma naraw lil xulxin xi għoxrin sena/ X'sar minnek tul daż-żmien kollu7' 'Jiena llum ferħan li lħaqt l-idejal tiegħi,' wieġeb Pawlu, 'Mindu żżewwiġt, qtajtha li ntella' lil uliedi bogħod mill-ħmerijiet tas- soċjeta u, għalkemm ma rnexxilix sa barra, ninsab ferħani' 'lat eċċentriku kont, eċċentriku għadek u eċċentriku tibqa'f' 'Tinsiex, minn hu tond qatt ma jsir kwadru,' qal Pawlu bi tbissima. 'Dat-tifel ta' min hu, Pawl7' staqsa l-avukat fil-waqt li melles ras Joe. 'Tat-tifla' wieġeb l-ieħor. U baqgħu mixjin, Waslu ħdejn il-bieb taċ-ċimiterju u hemm iż-żewġt iħ- bieb infirdu, Pawlu kien qed jittawwal mit-tieqa b'minkbejh imserrħa fuq ħoġorha. Ħass lil xi ħadd itaptaplu fuq spalltu, dar u lemaħ lil Josanne, it-tifla ta' bintu. 'QOffi għalik x'qatgħa tajtni Josl' qalilha. 'Ejja daqsxejn ħdejja għax għandi xi ħaġa ħa tfehemhieli,' weġbitu. Martu flimkien sal-kamra tagħha u hi urietu ktieb. SAra nannu,' qaltlu fil-waqt li sabet fejn riditu jfehemha, 'għandna din Lil Żagħżugħ Raħli u rridu nispjegawha kollha. ' SĦa nara x'għamilt,' qal ix-xwejjaħ. Urietu l-pitazz. 'Ara' stqarr, 'aqta' kollox u ibda minn dak li hemm miktub fl-aħħar tal-faċċata, Ibda hekk 'Poeżija sabiħa kemm fl-istil kif ukoll fil-materjal' '. U baqa' sejjer igħidilha x'għandha tikteb. 'Nann, dawk min kitibhom dawk il-kliem li hemm bil-lapes/' 'Jien', weġibha hu, 'għaliex jien bnejt ħajti fuq din il-poeżijal' … 'Isma' bil-ħaqq,' staqsieha wara ftit 'għax ma tiġix sad-dar għada/ Jien għandi ħafna essavs fuq awturi Maltin. Ejja ħudhom u żommhom għax ikunu jiswewlek mhux ftitl' 'Mela għada niġi,' qaltlu t-tifla. 'Isma' xi ftit noti fuq il-'Chemistiv' m'għandekx, għidi' staqsietu wara li rranġat il-kotba, - 'U xi ħaġa hemm żguri' wieġeb ix-xwejjaħ. ' Ara, int ejja u agħżel u ħu li jogħġboki' 'Nannu dal-ktieb tajjebi' staqsietu hi fil-waqt li wrietu ktieb. 'Dan ġibtu mill-British Council,' U newlithulu,. 'Tbe Citadel ta' Cronin,' qal minn taħt l-ilsien. Imbagħad, 'Dal-ktieb tajjeb ħafna. Ili li qrajtu u għadni nħobbu sal-lum. Dak l-ieħor x'inhu ta' ħdejh7' staqsieha. 'Dak ta' Cronin ukoll, aqta' kemm hu sabiħi' weġbitu t-tifla, ml SInt bħali,' stqarrilha hu bi tbissima 'lil Cronin kont inħobbu. Jien sejjer fit-tieqa tal-kamra l-oħra, jekk tkun trid xi ħaġa, ejja għidli, tajjeb7' qalilha x-xwejjaħ u telaq. Minn fejn kien seta' jara n-nies ħerġin mill-knisja gzuz, gzuz, kollha qalbhom sewda. Dak il-ħin ftakar fi tfulitu… Hafna żmieti qabel, meta kien għad kellu xi ħames snin kien mar iċ- ċimiterju ma' missieru u ma' zijuh. Ħdejn il-qabar ta' ħdejhom kien hemm xebba b'xi erbat ibniet magħha u dawn kienu qed jiċċajtaw, Missieru kien għajjat magħhom u dawk warrbu minn hemm miksurin, Meta marru d-dar, missieru qabad igerger u jgħid kontra dawk ta' ħdejn il-qabar ta' ma' ġenb tagħhom. Tant kien medhi jaħseb li f'daqqa waħda għajjat 'Pal' … Imma dik l-għajta swiet biss biex tqajmu minn ħsibijietu u hu reġa' sab ruħu mill-ġdid iħares mit-tieqa. QAWMIEN IR-REBBIEGĦA Fit-trejqa bemm xbejba u ġuvni Is-siġar infexxu fil-weraq Imgħannqa u jitbissmu flimkien, W imtlew fi ftit ġranet bl-inwar, F'għajnejbom id-dija ta' mħabba, Għax qamu mir-raqda xitwija Imsaħħra bi ġmiel il-ħolqien. U ħadu saħħithom bi nhar. Bħal ħolma sabiħa li tgħaxxaq, L-għasafar ħabrieka fil-friegħi Sabiħa dil-ħajja bla hemm, Il-bejta qed jagħmlu benjin, Sultana r-Rebbiegħa titbissem W jittajru ferrieħa fil-ġonna, Itqanqal u tbaqbaq id-demm, Jew jgħannu ġo djar il-bnedmin.