(Istitut tal-Ġurnalisti Maltin) Fondazzjoni Tumas Fenech għall-Edukazzjoni fil-Ġurnaliżmu Il-Qagħda tal-Mara fil-Ġurnaliżmu Dr. JosAnn Cutajar Introduzzjoni: L-għan tal-ġurnaliżmu hu li jinforma lin-nies dwar diversi aspetti tal-ħajja soċjali, politika u ekonomika. Il-ġurnalisti għalhekk għandhom ir-responsabbiltà li jinformaw liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin b'dak li jkun qed iseħħ fis-soċjetà Maltija u fid-dinja (Zoonen 1991: 217). Din l-informazzjoni tgħin liċ-ċittadini biex ikunu jafu x'qed jiġri madwarhom, xi strutturi jew ideoloġiji qed jaffetwawhom fil-ħajja ta' kuljum u b'liema konsegwenzi. L-informazzjoni li jittrasmettu l-ġurnalisti għandha impatt mhux biss fuq il-mentalità iżda wkoll fuq l-azzjoni tan-nies. F'din il-preżentazzjoni ser nara jekk l-informazzjoni li qed jipromwovu l-industriji tal-midja hijiex applikabbli għaċ-ċittadini kollha u għaliex din l-informazzjoni m'hix relevanti għal kulħadd, u b'liema konsegwenzi għal ċerti gruppi soċjali, speċjalment in-nisa. Studjużi tal-ġurnaliżmu bħal Zoonen jgħidu li l-ġurnalisti mhux dejjem qed jipprovdu lin-nisa b'informazzjoni li tista' tgħinhom jagħmlu sens mill-ħajja tagħhom. Dan għaliex il-ġurnalisti qed jiffukaw fuq issues li huma partikolari għal ċertu gruppi tas-soċjetà, speċjalment dawk l-issues u interessi li jikkonċernaw lin- nies fil-poter. Dan il-monopolju ta' ideat u perspettivi joħnoq l-esperjenzi u vuċijiet ta' gruppi oħra fis-soċjetà, gruppi li għandhom perspettivi oħra, concerns differenti minn dawk tan-negozjanti jew tal-politikanti. Ser nara għaliex l-issues u l-interessi li jikkonċernaw lin-nisa Maltin u Għawdxin mhux qegħdin jingħataw priorità mill-midja Maltija, u dan meta n-nisa jifformaw aktar minn nofs il-popolazzjoni. Biex inkunu għidna kollox ukoll, jien m'inhix qed nassumi li l-interessi ta' ġurnalista mara ser tkun tirrappreżenta l-viewpoini tan-nisa Maltin kollha. Wara kollox hemm differenza bejn in-nisa wkoll fejn għandu x'jaqsam età, stat ċivili, klassi soċjali, sesswalità, diżabiltà, etniċità, jew reliġjon. Hemm ħafna raġunijiet għaliex il-ġurnalisti Maltin m'humiex jiffukaw fuq ċertu nies, issues u avvenimenti u jippreżentawhom b'ċertu mod. Fil-kumplament tal- preżentazzjoni ser nanalizza għaliex il-ġurnalisti Maltin jagħtu importanza lil ċertu avvenimenti, nies u perspettiva tal-ħajja meta aħna nafu li la hemm diversi gruppi soċjali, jista' jkun hemm interpretazzjonijiet varji ta' l-istess suġġett —eż. il-budget, fejn il-maġġoranza ta' l-issues m'humiex ser jinteressaw lil kulħadd, iżda jistgħu jekk jingħataw interpretazzjoni oħra. Biex nagħmel din l-analiżi ser inħares lejn diversi studji li saru dwar l-industrija tal-midja Maltija u l-qagħda tal-ġurnalisti nisa fihom. Il-Bordijiet tad-Diretturi Bħal ma jgħid il-proverbju Malti — il-ħuta minn rasha tinten. Xi rrid ngħid b'din il-frażi7 Minn riċerki li għamlu kemm Vigar (1994) kif ukoll Sammut (1999) instab li fil-maġġoranza l-kbira, il-bordijiet tad-diretturi ta' l-industriji tal-midja Maltin, kemm dawk viżivi jew awdjo-viżivi, huma rġiel. Vigar (1994: 23) tgħid li l-identità u l-politika - fil-mod wiesa' tal-kelma - tad-diretturi taffettwa mhux biss l-identità ta' l-istituzzjoni. Il-persuni li jkunu fuq il-bord tad-diretturi, għalkemm mhux bilfors ikunu involuti fid-dailv running ta' l-intrapriża, ikollhom effett fuq id-direzzjoni li tieħu l-azjenda u liema issues jistgħu jkunu diskussi, u minn liema perspettiva (Sammut 1999: 12). Wara kollox dawn f'idejhom għandhom il-/iring u l-firing power. Staff Editorjali u Kapijiet ta' Sezzjoni Il-preżenza tan-nisa fil-livell amministrattiv fl-industriji tal-midja hi batuta għalkemm kien hemm xi nisa li rnexxielhom jilħqu il-livell ta' genera/ assistant editors jew kapijiet ta' sezzjoni. Fl-istudju tagħha, Bartolo (1999: 113) sabet li n-nisa aktar kellhom ċans jilħqu edituri jew kapijiet tal-features section milli ta' sezzjonijiet oħra. Skond Sammut (1999: 13) kemm il-ġurnalisti stess, kif ukoll il-ġerarkija ta' l-istituzzjoni tal-midja jagħtu aktar prestiġju lis-sezzjoni ta' l-aħbarijiet. F'waħda mill-intervisti li għamlet Sammut (1999: 13) sabet li l-features editor mhux dejjem kienet tkun mistiedna tattendi għall-konferenza editorjali li ssir ta' kuljum fl- azjenda ta' fejn din kienet qed taħdem. Għalhekk din ma setgħetx ikollha sav fuq l-orjentazzjoni ġenerali tal-prodott u lanqas fuq kif ir-riżorsi jkunu mqassma f'dik l-istituzzjoni. Sammut (1999: 8) tgħid li waħda mir-raġunijiet għaliex m'hawnx daqshekk nisa f'dan il-livell amministrativ jista' jkun ġej mill-fatt li n-nisa Maltin m'ilhomx li daħlu jaħdmu f'dan il-qasam. JosAnn Cutajar, Il-Qagħda tal-Mara fil-Ġurnaliżmu Punt ieħor tqajjem minn Vigar (1994: 24). Din tgħid li dan jista' jiġri wkoll minħabba l-fatt li n-nisa ma jistgħux jużaw l-istess networking svsfem ta' l-irġiel. La m'hawnx daqshekk nisa fil-poter, dawn ser isibuha aktar diffiċli biex isibu lil xi ħadd jirrakkomandahom għal xi kariga aktar għolja. U anki meta jkun hemm rakkomandazzjoni, in-nisa jkunu mibgħuta f'dawk is-sezzjonijiet li huma kkunsidrati bħala 'femminili'. Milli jidher hawn ideat sterjotipati dwar il-kapaċitajiet tan-nisa. Segregazzjoni Orizzontali Kemm Bartolo (1999) u kemm Sammut (1999) sabu evidenza ta' segregazzjoni mhux biss vertikali iżda wkoll orizzontali. Fil-livell ġurnalistiku, sabu aktar nisa jaħdmu fis-sezzjoni tal-features milli f'dik ta' l-aħbarijiet. Din il-preżenza qawwija ta' nisa ġurnalisti f'din it-tip ta' sezzjoni kienet tiddependi mhux biss mill-attitudni tal-ġerarkija ta' l-istituzzjoni partikolari dwar il-kapaċitajiet tan-nisa, iżda wkoll fuq l-età u l-istat ċivili tal-ġurnalisti. Sammut (1999: 9), per eżempju, sabet li fis-Super One News A gencv kien hemm numru konsiderevoli ta' nisa li kienu jaħdmu bħala fir/l-rime reporters fis-sezzjoni ta' l-aħbarijiet, fejn azjendi oħra jemmnu li l-aħbarijiet għandhom jitħallew f'idejn ġurnalisti irġiel. Dawn il-ġurnalisti wkoll kellhom taħt it-tletin sena. Meta riedu jippromwovu xi issue jew perspettiva, dawn in-nisa ngħaqdu u raw kif għamlu biex ipperswadew lill-editur tas-sezzjoni ta' l-aħbarijiet, li kien raġel, biex tgħaddi tagħhom. Dawn setgħu jagħmluh għax fin-numri hemm is-saħħa. Hawnhekk irrid ngħid li l-preżenza ta' daqshekk nisa f'din is-sezzjoni hu dovut kemm għal-liberaliżmu fil-qasam tax-xandir kif ukoll għall-bidu tal- Communications ' Studies fl-Università ta' Malta fil-bidu tad-disgħinijiet. Dawn ipprovdew kemm opportunitajiet ġodda kif ukoll il-kwalifiki meħtieġa lin-nisa Maltin u Għawdxin biex jipparteċipaw f'dan il-qasam (Sammut 1999: 2). Mhux kull ġurnalista mara rnexxielha tidħol fis-sanctus sanctorum tal-midja Maltija. Minn dak li sabu Vigar, Sammut u Bartolo ħareġ ċar li n-numru ta' nisa fis- sezzjoni tal-features kien akbar mill-preżenza femminili fis-sezzjoni ta' l-aħbarijiet. Sammut (1999: 10) u Bartolo (1999: 114) it-tnejn jaqblu li kien hemm numru ta' nisa li kienu jaħdmu fil-features section li kienu wkoll ommijiet. Dawn sabu li kien hemm xi ġurnalisti nisa li sabuha diffiċli biex jibbalanċjaw l-esiġenzi tax-xogħol ma' dawk tal-familja meta kienu fis-sezzjoni ta' l-aħbarijiet. Għalhekk dawn in- nisa kellhom jissagrifikaw il-karriera u l-aspirazzjonijiet tagħhom għall-familja u jmorru fil-features section. Dawn in-nisa kien ikollhom jagħmlu din l-għażla għal ħafna raġunijiet. Ir-raġuni prinċipali hi li s-soċjetà għadha tassoċja t-trobbija tat-tfal mal-mara meta dan ix- xogħol jista' jsir kemm mill-mara u kemm mir-raġel. Sammut (1999: 10) tgħid ukoll li n-nisa li ma sabux appoġġ mill-irġiel tagħhom fejn tidħol it-trobbija tat-tfal, u marru f'din is-sezzjoni għaliex il-ħinijiet kienu aktar familv friendiv u ma kienx hemm daqshekk skariġġ involut. Spunt ieħor li ħareġ mill-istudji ta' Sammut (1999: 10) kien il-fatt li ħafna drabi il-ġurnalisti nisa kienu jiġu kkastigati meta jieħdu familv related career breaks. Dan għaliex f'ċertu azjendi, meta kienu jirritornaw għax-xogħol, ma kinux jkunu aċċettati lura fl-istess livell jew sezzjoni li kienu fiha qabel il-career break. Bartolo (1999: 114) tgħid li ġurnalisti nisa li kellhom anqas minn tletin sena u kienu sing/e, ma deherilhomx li l-fatt li kienu nisa kien qed ikun ta' problema fil- karriera tagħhom. Il-fatt li ma kellhomx familja u l-fatt li kienu għadhom ma laħqux ċertu livell fil-karriera tagħhom, forsi tawhom l-idea żbaljata li l-limitazzjonijiet li ffaċjaw nisa ġurnalisti akbar minnhom, spiċċaw. Il-fatt li l-preżenza numerika tan-nisa qed tiżdied f'ċerti sezzjonijiet ta' l-azjendi tal-midja xorta waħda m'hijiex evidenza li ideat sterjotipati dwar il-kapaċitajiet u l-interessi tan-nisa qed jitnaqqru. Għad baqa' sezzjonijiet, per eżempju, fejn il- preżenza tan-nisa għadha mhix daqshekk prevalenti: hawnhekk qed nirreferi għas- sezzjoni tal-produzzjoni kif ukoll għas-settur tekniku (Bartolo 1999: 118). Qabel ma ngħaddi għall-punt li jmiss irrid ngħid li l-preżenza numerika tan-nisa fis-settur tal-ġurnaliżmu mhux dejjem ser tissarraf f'temi li jitkellmu dwar issues li jikkonċernaw lin-nisa. Ħafna nisa li jintegraw ruħhom fil-ħajja tax-xogħol, inkonxjament jibdew jaħsbu bħal l-irġiel u jaddottaw karatteristiċi maskili — dak li ngħidulu co-optation. Skond Sammut (1999: 15) dan jista' jiġri minħabba l- fatt li dawn in-nisa qed ikollhom role models maskili u din tista' tispjega l-fatt għaliex il-ġurnalisti — kemm nisa u kemm irġiel — jiġġudikaw liema avvenimenti, personalitajiet jew temi huma newswort/iv minn perspettiva maskili. Minħabba dawn ir-ro/e models u minħabba li qiegħdin f'organizazzjoni li ħafna drabi nħolqot minn irġiel, ikun hemm xi nisa li jaddottaw karatteristiċi ta' l-irġiel, Dawn jgħinuhom ivinċu f'dawn l-organizazzjonijiet iżda jġibu magħhom aspetti li jistgħu jkunu negattivi kemm għall-irġiel u kemm għan-nisa — eżempju l-fatt li hemm ħinijiet li m'humiex familv friendiv. Ir-Rapreżentazzjoni tan-Nisa fil-Ġurnaliżmu Mir-riċerka li saret dwar l-industrija tal-midja fil-Gżejjer Maltin jidher li bordijiet tad- diretturi, edituri jew station managers għandhom il-poter li jiddefenixxu liema huma l- avvenimenti, personalitajiet, jew issues li huma ta' news value. Il-fatt li dawn ħafna drabi huma irġiel Maltin li ġejjin minn klassi għolja forsi jispjega għaliex il-ġurnalisti jagħtu daqshekk importanza lill-politikanti, kapitalisti, kapijiet trejdunjonistiċi, rappreżentanti istess gruppi soċjali, dawn għandhom aktar ċans li jkunu midħla ta' xulxin. Dan ma jiċħadx il-fatt iżda li xi minn daqqiet id-definizzjoni ta' x'inhu newswortiiv ġej minn tradizzjonijiet li l-ġurnalisti Maltin u Għawdxin iddubbaw minn dawk ta' qabilhom jew ġurnalisti ġejjin minn pajjiżi li aħna nikkunsidraw bħala punt ta' riferiment fil-kamp ġurnalistiku. JosAnn Cutajar, Il-Qagħda tal-Mara fil-Ġurnaliżmu Peress li ħafna drabi dawn huma irġiel, l-udjenza jew il-qarrejja jsiru jafu biss kif jaħsbuha dawn dwar ċertu affarijiet (Cutajar 1995: 43), Il-fokus tal-midja hi biss fuq in-nisa jew irġiel ġejjin minn klassi inferjuri meta lil dawn tiġrilhom xi ħaġa — eżempju jkunu involuti f'aċċident tat-traffiku - jew inkella jiksru xi regola li jkunu ħolquha n-nies fil-poter (Cutajar 1995). La dawn m'humiex the shakers and makers ta' dan il-pajjiż, kulħadd jiġi jaqa' u jqum dwar kif jaħsbuha dawn fuq il-liġijiet li għamlu dawk ta' fuqhom, f'isimhom allavolja huma dawn in-nies li ser jesperjenzaw l-applikazzjoni ta' dawn il-liġijiet. Il-ġurnalisti qed iwasslu l-messaġġ tan-nies fil-poter lill-poplu, imma kemm qed iwasslu dak li jaħsbu Ċetta u Ċikku l-poplu dwar dak li qed isir f'isimhom Mela l-fokus ta' l-aħbarijiet huma l-ġrajjiet li jiġru fl-isfera pubblika, il-messaġġ li jasal huwa ovvju — x'jiġri fil-ħajja privata mhux daqshekk importanti. Jekk tanalizza l-aħbarijiet bħal ma' għamlu Bartolo (1999: 115), Cutajar (1995) u Borg (1994) tinduna li ħafna drabi l-headlines jew l-ewwel news items li jissemmew ikunu /ard news, jiġifieri l-fatti u disfatti tan-nies fil-poter. /rems ta' l-aħbarijiet li jikkonċernaw issues soċjali jew ta' interess uman, li ħafna drabi jappella aktar għal udjenza femminili u gew ttrattatti minn ġurnalisti nisa, huma kkunsidrati bħala so/f issues. Sammut (1999: 14) tgħid li dawn l-issues huma ikkunsidrati bħala fi/lers, jiġifieri jkunu inklużi meta jkun għad baqa' spazju għalihom. Għal ġurnalist jagħmel aktar sens li tintervista jew tinkludi l-opinjonijiet ta' nies fil-poter— dawn huma aktar viżibbli u għalhekk taf fejn ser issibhom. Diffiċli aktar biex tagħti vuċi lil diversi issues u vuċijiet tal-poplu — minn fejn ser tibda2 U liema issues ser tikkunsidra7 Eżempju — l-catehword ta' dan iż-żmien fl-aħbarijiet hi l-evażjoni tat-taxxa u l-abbużi tal-benefiċċji soċjali. Din hija l-catehword tal-gvern bħalissa. Jekk ikun hemm min jabbuża mill-ġenerożità ta' l-istat, tant ieħor ikun hemm ċittadini li l- istat jabbuża mill-injoranza tagħhom. Mhux kulħadd hu infurmat dwar id-drittijiet Minn riċerka li għamilt dan l-aħħar sibt li ħafna nisa li jkunu housebomd jiddependu ħafna iktar fuq il-midja biex isiru jafu dwar id-drittijiet u responsabiltajiet soċjali u kif diversi strutturi statali jaħdmu f'dan ir-rigward (Cutajar 2000). Għalkemm il-midja kienu ta' għajnuna għal dawn in-nisa, il-partecipanti nisa qalu li informazzjoni fuq is-suġġetti li jikkoncernawhom mhix estensiva daqs kemm jixtiequha huma. Liġijiet hemm kemm trid, imma ftit li xejn hemm min jispjega kif dawn il-liġijiet japplikaw għal diversi gruppi soċjali fil-pajjiż, u kif jaffettwaw lil diversi kategoriji ta' nisa — eżempju fir-rigward ta' sick leave. L-istat għandu ammont kbir ta' informazzjoni li hi importanti għal diversi gruppi soċjali (Negrine 1989: 29), Din iżda mhix qed tasal għand il-pubbliku Malti u Għawdxi. Jekk iċ-ċittadini ma jiġux infurmati bl-aspetti differenti tal-ħajja soċjali, politika u ekonomika, dawn ma jistgħux jipprattikaw ċittadinanza effettiva. X'Jista' Jsir2 Minn dak li intqal qabel jidher li għandha tinbidel id-definizzjoni ta' x'inhu news value. Dan għandu jsir għax dak li jidher li hu ta' interess għan-nisa jista' jkun ta' interess għal ħafna nies oħra. L-azjendi, min-naħa tagħhom, għandhom jaraw li d-diviżjoni tax-xogħol ma ssirx fuq bażi ta' sess, imma fuq bażi ta' kapaċità. Jidher ukoll li hemm bżonn ta' aktar korsijiet u programmi li jippromwovu gender awareness. B'hekk kemm il-ġurnalisti u l-amministraturi ta' istituzzjonijiet tal-midja jsiru konxji ta' x'inhuma l-issues li jikkonċernaw lil diversi gruppi ta' nisa Maltin u Għawdxin, u ta' liema programmi li jistgħu jsiru biex jgħinu ħalli tinbidel il-mentalità li qed toħnoq il-kapaċitajiet ta' nofs il-popolazzjoni Maltija u Għawdxija. Għad baqa' ħafna xi jsir qabel l-ideat sterjotipati fejn għandhom x'jaqsmu l-kapaċitajiet u l-interessi tan-nisa jinbidlu. Il-midja għandha ħafna x'toffri f'dan il-qasam. Mill-Ġdid il-Muntanja Athos Jew Nisa fl-Aħbarijiet. Il-Mara u l-Midja. Seminar Nazzjonali. (pp. 71-82). JosAnn Cutajar, Il-Qagħda tal-Mara fil-Ġurnaliżimu In-Nisa fl-Istruttura tal-Media. Il-Mara u l-Media. Seminar Nazzjonali. (pp. 19- 35).