'los Ili — a, Sta u pea Bil-kliem. latini Flos Carmeli (Fjur tal-Karmnu) jibda wieħed mill-isbaħ innijiet marjani medjevali li d-devoti Karmelitani għadhom itennu fid-devozzjonijiet u l-festi ta' Marija liebsa l-Iskapular u l- Mant Bajdani. Hu attribwit lil San Xmun Stock, il-ġeneral ta' dan l-Ordni li rabat l-oriġini tiegħu ma' 'ulied il-Profeti' li kienu jgħammru fuq l-għolja Karmelu li kien għaddej minn mumenti diffiċli saħansitra wara l-konferma tal-Papa Onorju III fis-sena 1226. Iżda Ilum hemm storii li huma tal- fehma li dan l-innu ġa kien jeżisti qabel San Xmun Stock u qabel sew ma' l-Madonna għamlet il- wegħda tagħha lill-Ordni tal-Patrijiet il-Bojod fl-1251. Kemm fit-tfassila ritmika, teknika u estetika tiegħu, u kemm fil-messaġġ, dan hu innu ta' sbuħija li tiġbdek. Imma fuq kollox fih hemm simboliżmu poetiku, mistiku u storiku marbuta ma' din il-muntanja tal-Galilija. L-Għolja Il-katina tal-Muntanja Karmel tinfirex għal diversi kilometri, tindiehes ma' widien, għejun, nixxiegħat u pjanuri għammiela u tixref għall-Baħar Mediterran. L-aktar quċċata għolja tagħha twassal għal 531 metru. Ġa kienet abitata mill-bniedem Neanderthal u nstabu fdalijiet li jeħduna għaż- żmien Neolitiku. Jidher li sa mill-qedem kellha rabta ma' dak li hu misterjuż. Ġa fil-qedem il- muntanji kienu meqjusa bħala post marbut ma' l- allat, iżda l-Karmel kif jixhed dak in-nom El (Alla) minsuġ ma' isimha, kellha rabta ta' għażla minn Alla nnifsu. Saħansitra l-Eġizzjani f'kitbiet Farawniċi iqisuha bħala Għolja Qaddisa, Rosh Qidshu. Hemm tradizzjoni li tgħid li l-filosfu Grieg, Pitagora, għamel żmien jgħix fuq din l-muntanja li fuqha jinstabu fdalijiet ta' tempji kemm griegi u kemm rumoni. Għal Lhud għandha rabta ta' muntanja qaddisa. Meta Elija bena hemm artal, il-Bibbja tgħidilna li diġa kien hemm artal ieħor (Hu raġa' waqqaf l-artal tal-Mulej li kien iġġarraf — SI. Hemm fuq saret it-taqbida, l-ewwel argumentattiva mbagħad ċerimonjali permezz tal-ħruq ta' l- offerta, bejn is-segwaċi ta' Bagħal u l-profeti tiegħu (450 wieħed) u Elija f'isem Alla ta' Iżrael. Is-Sultan Aħab li sejjaħ din il-laqgħa għażel din l-għolja La Bruna (Il-Madonna s-Samra), l-ewwelxbieha għaliex kienet ukoll marbuta mal-kult pagan tal- tal-Madonna tal-Karmnu li nafu biha. Il- ski IE 2 à m patrijiet ġabuha magħhom mil-Lvant meta Feniċi li permezz tas-sultana Eżabel kien dieħel kellhom iħallu l-Għolja tal-Karmelu. Illum. — Ukoll fostil-poplu t'Alla. U fuq din l-Għolja baqgħu tinsab meqjuma fil-knisja tal-Patrijiet jgħixu s-segwaċi ta' Elija u Eliżew. Hemm Karmelitani ġewwa Napli. saħansitra minn jgħid li Ġwanni l-Battista kien fost dawn is-segwaċi u li saħansitra Ġesu tgħallem mill-eremiti, li skond Josephus, kienu jilbsu l-abjad u kienu jgħixu fuq il-Karmel. Mhux ħaġa impossibli. Wara kollox Nażaret hija biss ftit kilometri mbiegħda minn din l-għolja u fi triqtu lejn Ġerusalemm fl-aħħar vjaġġ tiegħu li kellu jwasslu sal-mewt, Kristu għadda żgur mill-qrib tagħha. Pa 4 ġa ġ im-Isimha jfisser: il-ġnien ta' Alla jew l-Għalqa tad-dwieli tal-Mulej. Żgur post mimli ħdura, siġar, pjanti, fjuri, art għammiela, art li tagħti l-frott. Simbolu ta' ġabra u sbuħija. Ken Baniiuuċiz ja, islH slie Afieizaia il LT.. ĠLR IA Il-kittieb tal- Kantiku tal-Kantiċi ixebbah magħha l-isbuħija ta' l- Ghaħsa Rasek 'il fuq; xebbaħthaġ A lill-Karmel (Għanja K. 7. v.6). Iżaija jikteb li sbuħit il-Karmelu għandha mis-sebħ tal-Mulej (IŻ. U meta l-profeti, bħal Iżaija, Għamos jew Naħum riedu jagħtu eżempju tan-nixfa fuq l-art ta'- Iżrael talli jkun dawwar wiċċu minn Alla, jgħidu li saħansitra l-Karmel jinxef, jidbiel u jisfar. Fis- simboliżmu Ġudajk, din il-muntanja għandha sens differenti mill-muntanja l-oħra qaddisa, il- Muntanja ta' Ġerusalemm, li hi l-Muntanja ta' Alla ta' l-eżerċti, rebbieħ, Imħallef u Suprem, filwaqt li l-Karmel hija l-muntanja tas-sbuħija intima ma' Alla. F'dan l-imkien mimli poeżija u sbuħija ambjentali u storja misterjuża twieled l-Ordni Karmelitan, twieldet id-devozzjoni lejn il-Madonna li f'żgħożitha wkoll ma kinitx toqgħod 'il bogħod mis-seħer ta' din il-muntanja. Bir-raġun il-Papa San Piju X f'ittra tiegħu ta' tisfira mistika lis-sħaba żgħira li Poeżija u mistiċiżmu L-innu Marjan Flos Carmeli għandu dawn l-elementi poetiċi li joħorġu mill-ambjent, mill-istorja u mill-mistiċiżmu ma' din l- Għolja. Is-simboliżmu tal-ward u ta' l-ambjent ma jinstabx biss fl-ewwel vers u strofa imma jkompli jinfirex tul l-għadd ta' strofi li jsawruha. Ħalli qabel xejn nagħtu it-traduzzjoni li l-poeta Karmelitan Patri Anastasju għamel ta' l-ewwel strofi: Fjur tal-Karmnu Dielja tal-frott, Dielja tas-sema, Xbejba li trodd, Ħadd bħalek. Omm ħelwa Bla raġel ma taf, Lill-Karmelitani Għolli fuq l- oħrajn, Kewkba tal- baħar. Ġa mill-ewwel strofi l-fjur San Xmun Stock qiegħed jirċievi u l-allużjoni għad-dielja lwenbieġiw rr jagħtu xebħ peotiku ettali mill-istatwa tt ie għall-aħħar. Anzi d-dielja donna tal-Karmnu f'B'Kara li xxeblek tieħu dimensjoni ċelesti għax. San Xmun Stock bil-labtu tal- ssir dielja tas-sema. Il-kisja ħadra u mlewna tal-muntanja Karmnu u l-Erwieħ tal-Purgatorju. mfewħa tieħu dehra ġdida bl-allużjoni għall-baħar u għas- ħi TAI, 1ġ Poggi Hi sema. Art u sema mħaddna f'dawn l-ewwel strofi. Ma' dawn ) al eċċ il-metafori poetiċi titħallat l-istorja u t-talba kif ukoll il-Marioloġija, speċjalment tal-verġinità ta' Marija. Il-versi l-oħra jkomplu fuq l-istess stil fejn ambjent u storja ifasslu l-ispiritwalità ta' dan l-innu/talba. Marija hija msejħa Radix Jesse, l-Għeruq ta' Ġesse li minnu ħareġ il-Messija. U l-poeta jżid verb floreali meta jgħid Germinans floscolum, li jwarrad l-inwar. Is-simboliżmu ta' l-art isir simbolu tal-ġuf li welled lil Ġesu. Ixebbaħ ukoll lil Marija mal-ġilju li jikber qalb ix-xewk: Inter spinas/quae cresces lilium…. L-allużjoni għall-bjuda tal-ġilju mhix biss waħda marbuta mal-verġinità iżda hija metafora Tana tal-libsa Karina fejn l-mant abjad jaqta' sabiħ. U l- istess allużjoni tax-xewk: trid ai ġa L-Għolja tal-Karmelu bil-kunvent ta' Stella Maris li jiddomina fuq il-promonotorju ta' din il-katina ta' għoljiet li jagħti għall-post ta' Ħajfa, Israel, frott il- ħidma tal-Malti P. Ġulju Calleja tfisser it-taqbida li kien għaddej minnu l-Ordni Karmelitan biex jiġi maħnug, kif ix-xewk joħnoq il-fjuri delikati. Għalhekk l-istrofa li tmiss) A munua tagħmel allużjoni għall-armatura tal-Kavallieri L-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu li tinsab fuq l-artal — wara kollox, hemm rabta bejn l-Kruċjati u l- maġġur tal-bażilika fuq LGħolja tal-Karmelu, skolpita Ordni tal-Karmelu — iżda l-element gwerrier ta' Garaventa u milqugħa solenniment f'Malta fl-istess sena, din id-dinja jieħu sens ġdid bl-allużjoni għall- fl-1932-1933 ġietirrestawrata lif inhi llum iskapular li jħares lid-devoti bħal ma' l-korazza tħares lill-ġellieda. L-innu jasal fl-għeluq tiegħu b'żewġ metafori qawwija u sbieħ: clavis et ianua paradisi, muftieħ u bieb tal-ġenna. Il-ġenna ta' l-art rrappreżentata mill-Għolja tal-Karmelu ssir il- ġenna eterna u mistika. Għalhekk il-Flos Carmeli hu innu mill-isbaħ tal-letteratura medjevali għall-stil u l-metafori tiegħu, imma wkoll għax hu innu mistiku kif jixraq lill-Ordni li mit-tnissil tiegħu beda fl-intimità u s-satra tal-muntanja qaddisa, li saret il-muntanja ta' Marija, il-Karmel. Kitba ta' Ġorġ Peresso