Angelo Pullicino huwa sinonimu ma' San Ġiljan peress li kien hu li waqqaf l-ewwel banda f'dan is-subborg marittimu. Għadu tfal, huwa studja l-ewfonjul għand Mro. Xi żmien wara li l-familja tiegħu telqet minn Birkirkara u marret toqgħod San Ġiljan, Dun Pawl Galea, qassis Naduri, kien sejjaħ liż-żagħżugħ Anġlu - kif komunement kienu jsejħulu sħabu l-Ġiljaniżi - biex jifforma banda ġdida fl-1926. Sadattant, huwa kompla jistudja l-armonija għand Mro. Gużeppi Abdilla, u minn hemm 'il quddiem qatt ma ħares lura tant li, mill-pinna tiegħu ħarġu ruxxmata marċi ta' kull tip. F'din l-ewwel minn żewġ pattijiet ta' dan l-istudju li jitratta l-marċi grotteski ta' dan il-kompożitur Ġiljaniż ser inkun qed nitkellem fuq sett ta' erba' marċi grotteski minn tiegħu. Kliem muftieħ: Mro. Angelo Pullicino, Karnival Malti, Marċ grottesk, Marċ karnivalesk, Marċ tal- karnival, Banda San Ġiljan, Soċjetà Karmelitana u l-Banda Queen Victoria Żurrieq. XOGĦLIJIET: Forsi ħafna dilettanti tal-marċi Maltin jaħsbu li s-Surmast Angelo Pullicino kiteb biss marċi brijużiż. Huwa minnu li minn dawn kiteb għexieren sħaħ li tista' tgħid huma kollha sbieħ u tal- widna. Iżda Pullicino ma kitibx biss marċi brijużi, kiteb ukoll: (a) marċi sinfoniċi' bħal mhuma Idilio D'Amore, Onde D'Argento (jew Independence Dav); (b) marċi funebri' bħalma huma Piangi e Prega u L'Orfano Piangente (jew Gerusalem); (ċ) innijiet popolari fosthom, lil San Ġiljan (għall-Każin Banda San Ġiljan ta' San Ġiljan), San Duminku (għall-Banda Ċittadina King's Own tal-Belt Valletta), San Girgor il-Kbir (għas-Soċjetà Mużikali San Girgor ta' Tas-Sliema), u Sant' Antnin ta' Padwa'; (d) innijiet tal-banda fosthom, ta' San Ġiljan u ta' San Bartilmew, tal-Għargħur; (e) u innijiet f'forma ta' marċ' fosthom, Tifħir lil San Ġiljan u Viva l-Ġiljaniżi (għall-Każin Banda San Ġiljan ta' San Ġiljan), Reġina tal-Karmelu (għall-Għaqda Karmelitana Banda Queen Victoria taż-Żurrieq), Madonna tad- Duttrina (għall-Għaqda Mużikali Maria Annunzjata ta' Ħal Tarxien), San Koronatu (għas-Soċjetà Filarmonika Mnarja tan-Nadur, Għawdex), Maria Victoria, jew kif inhu magħruf aħjar, Victorv' (għas- Soċjetà Filarmonika Victorv tax-Xagħra, Għawdex), kif ukoll Balluta għall-Balluta Waterpolo Club, u Victorv Parade' (jew Bandiera Belġjana) għall-istess banda Ġiljaniża. l Strument tad-daqq f'għamla ta' tromba tar-ram b'leħen baxx u li għandu mill-vuċi ta' Tenur. 2 Marċ brijuż huwa dak li jindaqq fil-ħafna marċijiet li jsiru fit-toroq tal-belt jew raħal waqt festi titulari u oħrajn, u allura huwa l-aktar kotran. (Il-mużika ta' Malta fis-seklu 19 u 20 - Kullana Kulturali 19 — Joseph Vella Bondin). 3 Marċ sinfoniku jinvolvi xi kambjament fit-temp bħal rallettandi u armonija ftit jew wisq komplikata u allura naturalment jindaqq fuq planċier taħt id-direzzjoni tas-surmast. Marċ funebri ġeneralment jinkiteb fi kjavi minuri u jkollu temp aktar meqjus, u kif ismu stess juri, jindaqq minn banda waqt li tkun tikkumpanja xi funeral jew il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. (dem) $ Il-festa liturġika ta' Sant' Antnin ta' Padwa — Protettur taċ-Ċirkolu tal-Ġuvintur tal-Azzjoni Kattolika ta' San Ġiljan - kienet tiġi ċċelebrata nhar it-13 ta' Ġunju, fejn kienet issir purċissjoni bl-istatwa tal-Qaddis u jinħaraq ukoll xi nar. L-innu marċ miktub għal kor u banda, li bażikament hu innu di glorja qasir (imma) fir-ritmu ta' marċ, jidher li beda voga tant li issa ħafna baned għandhom marċ bħalu. Għaldaqstant, huwa mportanti wkoll li tiddistingwi bejn sempliċi innu u innu marċ, fejn ta' l-ewwel ikun strofiku u x'aktarx miktub għalbiex jindaqq fil-knejjes, filwaqt li tal-aħħar huwa ntiż biex jindaqq minn banda fuq planċier. Madankollu, innu seta' oriġinarjament inkiteb biex jindaqq fil-knejjes u mbagħad l-istess innu spiċċa biex jindaqq ukoll mill-banda ta' dik il-belt jew raħal. 7 Dan l-innu-marċ bla kliem mhux għajr il-marċ brijuż li jġib l-isem ta' Good Luck Catherine. 5 Il-versi ta' dan il-marċ huma tal-Kan. Il-kanzunetta, li kien jisimha 'Il-Flissjoni', kienet inkitbet fl-okkażjoni taċ-ċelebrazzjonijiet grandjużi li kienu saru fit-8 ta' Mejju 1945, jum is-Cessation of Hostilities u tmiem il-gwerra dinjija bl-unconditional surrender tal-Ġappuniżi. F'vena kemmxejn differenti mid-dinja tal-marċi insibu wkoll marċi Venezjani', mużika ballabbli fosthom, it-Tango Imilda, u l-Innu Kbir lil San Ġiljan, li tiegħu sfortunatament jidher li jeżistu biss l- introduzzjoni strumentali bħala overtura qsajra u trufijiet oħra minn xi arja, dwett, interludju, jew passaġġ ieħor strumentali, liema xogħol imma, għal xi raġuni jew oħra, jidher li l-kompożitur, jew ma riedx ikompli jaħdem fuqu, jonkella sempliċiment ma laħaqx temmu. Hemm ukoll tiegħu t-Tlitt innijiet bil- kant lil San Ġiljanu' li jiddeskrivu waqtiet importanti mill-ħajja tal-qaddis: (i) it-tħabbira taċ-ċerf lil Ġiljan, (ii) is-suldati jimmarċjaw ferħanin lura wara rebħ fuq l-għadu, u (iii) il-famuża talba tal-Qaddis lil Alla sabiex jinħafirlu d-delitt faħxi, li għax mgħawwi, kien wettaq f'saħna fuq il-ġenituri tiegħu. Hemm imbagħad ukoll Il-Festa, għanja maltija għal erba' vuċijiet misti, versi ta' Luċjan Pullicino, li titkanta fuq il-marċ Santa Anastasia, Tfajla Sabiħa, kanzunetta li kienet destinata għall-kanzunetta maltija għall- Ewropa u li jingħad li kellha titkanta minn Joe Grech, u aktarx Tamtum Ergo, u ħjiel ieħor ta' mużika sagra li nkitbet meta Pullicino kien għamel xi żmien jidderieġi l-orkestrina waqt it-tridu tal-festa ta' San Ġiljan, fin-novena tal-Milied, jew f'xi okkażjonijiet oħra reliġjużi fil-knisja l-qadima ta' Lapsi. ARRANĠAMENTI GĦALL-BANDA: Minbarra dax-xogħlijiet kollha tiegħu oriġinali li semmejna, u oħrajn li forsi għad iridu jaraw id-dawl u allura jiġu wkoll katalogati, Angelo Pullicino għamel ukoll arranġamenti għall-banda ta' xogħlijiet ta' kompożituri oħrajn, fosthom selezzjonijiet minn opri. Ix- xogħlijiet kollha msemmija għandhom partitura sħiħa u sittin parti, li mhix ċajta meta tqis li dak iż-żmien kollox kien isir letteralment bil-pinna u l-klamar għax il-magna tal-iffotokopjar lanqas biss kienet għadha bdiet teżistil Fost l-arranġamenti nsibu dawn is-selezzjonijiet li ġejjin, li xi darba kienu jiffurmaw parti mil-arkivju tal-Każin Banda San Ġiljan: La Traviata (Verdi), Lohengrin (Wagner), Pagliacci (Leoncavallo), Turandot (Puccini), Andrea Chenier (Giordano), Carmen (Bizet), Adriana Lecouvreur (Cilea), Il Trovatore (Verdi), La Forza del Destino (Verdi), Madama Butterflv (Puccini), L'Aida (Verdi), Rigoletto (Verdi), Un Ballo in Maschera (Verdi), Tannhauser (Wagner), La Boheme (Puccini), La Gazza Ladra (Rossini), u Othello (Verdi). Skont Luċjan, Anglu Pullicino kellu b'kollox mal-25 selezzjoni. ' Ma' dil-lista diġà twila w impressjonanti rridu nżidu wkoll il-marċi grotteski (jew karnivaleski) li Anġlu Pullicino seta' kiteb fi żmenijiet differenti fil-karriera tiegħu bħala kompożitur. Nafu fi żgur li: 'Fil-bidu tal-karriera tiegħu, Anġlu kellu mas-sitt jew tmien mużiċisti f'idejh, fosthom kurunetta u trumbun, li kienu jiġu mistednin biex idoqqu fil-karnivalijiet f'diversi teatri, bħal ngħidu aħna l- Alhambra'' fejn kienu jiġu organizzati l-balli tal-karnival. Huwa aktarx f'daż- żmien li das-sett ta' marċi grotteksi jafu l-bidu tagħhom. Iżda qabel ma nidħlu f'aktar dettal tajjeb li l-ewwel nagħtu ħarsa ħafifa lejn l-istorja tal-karnival malti 9 Sa qabel it-Tieni Gwerra Dinjija, ir-raħal marittmu ta' San Ġiljan kien wieħed għall-villeġġatura, u fil-bajja tal-Balluta u/jew dik ta' Spinola kienu jiġu organizzati għadd ta' fieri mill-parroċċa, banda (dak iż-żmien waħda kien hemm) jew entità oħra bħala fund-raising activities. F'dawn l-attivitajiet kollha il-Banda San Ġiljan kienet tallegra lill-popolin billi ddoqq xi valzi u marċi oħrajn li f'dak iż-żmien kienu jkunu magħrufa bħala Venezjani. 10 Dawn it-tlitt innijiet kienu nkitbu għad-dramm 'Il-Leġġenda ta' San Ġiljan', kitba u direzzjoni ta' Luċjan Pulliċino (tw. 1921) li kien ittella' mill-kumpanija teatrali St. Julian's Dramatic Companv. Huwa kien għadda l-melodija tagħhom lill-awtur ta' dan l-artiklu billi kantahomlu mingħajr akkumpanjament fuq kasett. Dawn imbagħad tniżżlu fuq pentagramma u ngħatatilhom armonizzazzjoni kemm jista' jkun sempliċi u arranġament attraenti u aktar modern għall-banda. Dax-xogħol indaqq għall- ewwel darba mill-Banda San Ġiljan f'Kunċert fil-knisja parrokkjali ta' San Ġiljan nhar il-Ħamis 26 ta' Jannar 2012 għall- okkażjoni tal-festa liturġika ta' San Ġiljan tax-Xitwa, liema Kunċert ta bidu għaċ-ċelebrazzjonijiet tal-85 sena mit-twaqqif ta' din l-ewwel Banda Ġiljaniża. Bħala rikonoxximent tal-ħbiberija dejjiema bejn iż-żewġ soċjetajiet mużikali, l-awtur ser ikun qed jirregala kopja ta' dawn it-tlitt innijiet lill-Għaqda Karmelitana Queen Victoria waqt il-Kunċert Annwali ta' dis-sena. 'l Tagħrif meħud minn intervista li kienet saret lil Luciano Pullicino — fis-17.xiii.2002. € Dat-teatru kbir kien inbena mis-Sur Alfred Axisa wara li kien daħal iċ-ċine f'Malta. L-istabbiliment kien mibni bi frejmijiet tal-azzar u pjanċi tal-ħadid. It-teatru kont tidħol għalih billi tgħaddi minn ġo mina taħt l-art li kienet tħaffret taħt is-Sliema Amateurs Football Club. Qabel tidħol ġot-teatru kien hemm bitħa żgħira b'żewġt iħwienet ta' Zerrek Confectionarv u Axisa Photo Studio. It-teatru kellu bottegin kbir immexxi minn Farsons Breweries, palk kbir għall-ispettaklu dirett u liżar għaċ- ċinema. Il-platea kienet tesa' madwar mitejn ruħ, u ħamsin oħra fuq fil-galleriji. Kien inbena mill-ġdid wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Wara li kienu sarulu xi renovazzjonijiet l-Alhambra kien meqjus bħala wieħed mill-aqwa swali taċ-ċinema f'Malta. Fis-70ijiet it-teatru kien jintuża wkoll għar-ràlijiet politiċi u laqgħat kbar. Kien waqt waħda minn dawn l-attivitajiet li l- gallerija ġarrbet ħsara kbira u t-teatru ġie kkundannat li hu perikoluż u għaldaqstant kellu jitwaqqa'. U Minn waħda minn għadd ta' intervisti li kienu saru lil Luċjano Pullicino mill-awtur ta' dal-artiklu fid-29.xiii.2002. u tagħrif ieħor etimolċloġikul' b'rabta miegħu. IL-KARNIVAL MALTI: Il-Karnival hija festa tradizzjonali mimlija ferħ u ċajt li taf il-bidu tagħha sa minn żmien il-Kavallier ta' l-Ordni ta' San Ġwann. Skont it-tradizzjoni, f'dawn it-tlitt ijiem ta' qabel ir- Randan kien leċitu li n-nies tilbes ħwejjeġ strambi u toħroġ ddur fit-toroq biex tiżżufjetta u tixxala, fejn l- għana u żfin folkloristiku ma kinux jonqsu. Il-kelma Karnival fil-fatt hija gejja minn żewġ kelmiet, carne u vale, li bit-Taljan ifissru 'jiswa laħam', għax wara li jgħaddu t-tlitt ijiem ta' blugħa ma kienx ikun aktar permess li wieħed jiekol laħam matul l- erbgħin jum tar-Randan li fih wieħed kien ikun mistenni li jsum u jgħakkes ftit lilu nnifsul U tant dil-festa tradizzjonali baqgħet magħna, li l-Karnival għadu jsir f'ħafna bliet u rħula kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, bħal ngħidu aħna fin-Nadur, fejn s'issa għadu jsir wieħed spontanju. Il-karnival fil-Belt Valletta jkun organizzat bil-karrijiet, maskri grotteski u ż-żfin b'kollox. Tajjeb li ngħidu hawnhekk, li meta ssemmi l-kelma maskri, f'moħħok jiġi mill-ewwel il-Granmastru Juan de Lascaris-Castellar għax kien hu li neħħa l-ballijiet, it-teatri, u l-użu tal-maskri fil-karnival tal-1638. Mhux ta' b'xejn għalhekk imbagħad, li twieldet il-kelma laskri, li skont il-miklem malti tfisser 'imqarras, ikreh, żorr, geddumi, jew ddisprat'l Issa, l-istess bħalma għandna maskri '' grotteski, jew maskaruni'$, hekk ukoll il-kelma grotteski tista' toqgħod tajjeb għall-marċi, anki jekk dawn m'għandhom xejn grottesk fihom, jiġifieri li għandhom xiħaġa tal-għaġeb, fantastika, stramba, jonkella mostrużal SEHEM IL-BANED FIL-KARNIVAL: Issa, meta wieħed jibda jqalleb fl- annali tal-istorja tal-baned isib li ħafna huma dawk li kienu, jew għadhom, jieħdu sehem fl-isfilata tal-Karnival fil-belt Valletta u/jew f'raħalhom stess. Tnejn minn dawn il-baned huma l-Għaqda Mużikali Sant' Elena ta' Birkirara u s-Soċjetà Karmelitana Banda Queen Victoria taż-Żurrieq, li magħhom, Angelo Pullicino kellu rabta mill-qrib.'' Għal min ma jafx, huwa twieled Birkirkara u tgħallem għand is-surmastrijiet Vincenzo Costa u Giuseppe Abdilla. Huwa ħareġ idoqq l-ewfonju mal-banda tal-Bagri sa minn età żgħira, u aktar tard beda jagħti l-lezzjonijiet tal-banda lill-allievi ta' din l-istess Għaqda. (Fir-ritratt Angelo Pullicino jidher jippoża bl- ewfonju flimkien ma' bandist ieħor mhux magħruf bl-uniformi tal-banda Sant' Elena ta' B'Kara. Aktarx li r-ritratt ittieħed, jew meta Anġlu ħareġ idoqq mal-banda, jonkella fl-okkażjoni ta' meta saret l-uniformi. Fir-ritratt Anġlu jidher għadu daqsxejn ta' ġuvnott.) l-Għaqda Mużikali Sant' Elena ta' B'Kara għandha storja twila f'dik li hija parteċipazzjoni fil-karnival ta' Malta fejn ħadet sehem f'mhux anqas minn tmien darbiet qabel it-Tieni Gwerra Dinjija bejn is-snin 1929 u 1939, u dejjem kisbet l-ewwel post. Fost it-titli li bihom ħadet sehem insibu Wild West (1929), Black Cats (1930), Flowers and Vases (1931), Tat-Tamasi (1933), Bid-daqq tad-Dickie Ducks (1934), Cocks on Parade (1936), Xiħ tal-Ħanex (1938), u Matadors (1939). Fis-snin ta' wara l-gwerra mbagħad, hija reġgħet bdiet tieħu sehem b'mod regolari bejn is-snin 1946 u 1957. Fost it-titli li bihom ipparteċipat, u li bihom tista' tgħid li dejjem kisbet l-ewwel post, huma: That is the End (1946), The Beginning''(1947), Evviva l-Karnival (1948), Pulċinelli (1950), Kannibali (1951), L-Għedewwa saru Ħbieb (1952), Għall- Wirja tal-Imnarja (1953), Circus goes to Town (1955), Cumbala Bov (1956), u King Carnival and his Band (1957). H Etimoloġija hija l-istudju u xjenza ta' kif jitnissel il-kliem u l-evoluzzjoni tiegħu minn ilsien għall-ieħor. 5 Maskra hija għamad jew wiċċa b'wiċċ taċ-ċarruta/kartapesta b'toqob għall-għajnejn u l-fomm li jintlibes fil-karnival. '6 Maskarun huwa xogħol grottesk magħmul b'teknika tradizzjonali tal-arti karnivaleska u li jikkonsisti f'ras kbira tal- kartapesta li tintlibes qisha maskra. Dawn il-maskaruni grotteski, li jikkonsistu f'individwi jew gruppi parteċipanti lebsin dawn il-forom tal-kartapesta, jiffurmaw parti mit-tradizzjoni qadima tal-karnival malti. U B'referenza għar-rabta ta' ħbiberija bejn Angelo Pullicino u s-Soċjetà Karmelitana Banda Queen Victoria ara artiklu tal- istess awtur fis-Sensiela Mro. Angelo Pullicino bit-titlu ta' 'L-Innu Marċ Brijuż Regina Dei Carmeli (1959)' paġni 89-103. '$ Dan kien it-titlu tal-Banda. Bħala Maskri mbagħad, kien jisimhom Sophiplots u bħala karru, Ta' Rashom Sħuna. Mill-banda l-oħra, fil-ktieb tiegħu 'L-istorja tas-Soċjetà Karmelitana u l-Banda Queen Victoria — Żurrieq', l-awtur Alfred Camilleri jgħidilna hekk: ' Is-snin ħamsin jibqgħu mfakkra bħala snin li ġabu ħafna suċċessi lis-Soċjetà u l-Banda meta dawn kienu jieħdu sehem flimkien ma' karru trijonfali fl-isfilata tal- Karnival ġewwa l-Belt Valletta. F'dawn l-okkażjonijiet il-Banda Queen Victoria dejjem ħadet l-ewwel premjijiet u wara kienet ukoll, fl-aħħar ġurnata tal-Karnival, tferraħ lin-nies taż-Żurrieq b'marċ karnivalesk mat-toroq tar-raħal. Din ta' l-aħħar kienet tradizzjoni li mbagħad tkompliet tul is-snin sebgħin meta għal dan il-marċ ukoll kienu jittellgħu xi kumpaniji taż-żfin ħalli jkomplu jsebbħu l-ispettaklu. Nafu li l-Banda Żurriqija kienet pparteċipat erba' darbiet ġewwa l-belt Valletta bejn is-snin 1955 u 1958. Din li ġejja hija lista tat-titli li bihom hija ħadet sehem u l-premjijiet li rnexxielha tikseb: FTIT FUQ SPUTNIK: Minn dil-lista t' hawn fuq wieħed malajr jinnota li tnejn minnhom (1957 u 1958) kellhom bħala suġġett it-tema marbuta mal-ispazju. Dak iż-żmien kien hawn craze kbira fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu miegħu. Tiftakruh il-pitazz tal-iskola li kien iġib l-isem ta' Sputnik fuq il-qoxra tiegħu7 Anke Angelo Pullicino kien kiteb marċ u semmieh 'Sputnik'l Ir-Russi fil-fatt kienu Ilanċjaw il- programm spazjali 'Sputnik' fl-1957, bl-ewwel satellita artifiċjali tiġi varata fl-orbitu nhar l-4 ta' Ottubru. Xahar wara kienu varaw vettura għall-ivvjaġġar fl-ispazju bl-isem ta' 'Sputnik 2' u li fuqha kienet iġġorr l-ewwel annimal ħaj — il-kelb Laikal 'Sputnik 3', sattellita għar-riċerka, kienet varata fil-15 ta' Mejju 1958. L-ewwel oġġett magħmul mill-bniedem li laħaq wiċċ il-qamar kienet il-missjoni Luna 2, dak iż-żmien tal-Unjoni Sovjetika, fit-13 ta' Settembru 1959. KONKLUŻJONI: Intant, kif wieħed jista' jinnota, l-ismijiet tal-erba' marċi grotteski li għandna f'idejna jidher li m'għandhom xejn x'jaqsmu mat-tip ta' titli li kienu jingħataw mill-Banda Queen Victoria fil-50ijiet. Jista' jkun li dawn il-marċi ngħataw mill-kompożitur innifsu biex jindaqqu minn dil-Banda fis-snin li kienet tieħu sehem fl- isfilata tal-Karnival ġewwa l-belt Valletta. Nafu li l-ħbiberija ta' bejn Anġlu Pullicino u l-Banda kienet ilha għaddejja tant li laħqet il-qofol tagħha bil-kitba tal-Innu Reġina tal-Karmelu fl-1959. Għall-kuntrarju, meta wieħed iqabbel l-istess ismijiet mat-titli li kienu jingħataw mill-Banda Karkariża, speċjalment ta' qabel it-Tieni Gwerra Dinjija, isib li ċerti titli jixxiebhu ħafna, jew li hemm talanqas affinità bejniethom, bħal ngħidu aħna 'Cocks on Parade' (1936) u 'Fools on Parade' — it-tnejn fl-ilsien Ingliż, jonkella 'Għad- Daqq tad-Dickie Ducks' (1934), fejn hawn ukoll għandna rabta bejn dat-titlu u dak ta' 'Ċafċaflu Papru'. 'Karatwila Blues' ukoll seta' kien b'xi mod ispirat mit-tema karnivaleska, 'Għall-Wirja tal-Imnarja' (1953). B'dan il-mod wieħed jista' jasal għall-konklużjoni li dal-marċi jafu l-bidu tagħhom qabel faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija, u jista' jkun ukoll li nkitbu għall-Banda Karkariża. Dit-teorija tista' tkompla tissaħħaħ meta wieħed jinnota li: (a) it-temi magħżulin huma meħudin mir-repertorju klassiku (bħal ngħidu aħna, opra jew operetta), jew xi diska ta' qabel jew żmien il-gwerra, u (b) l- instrumentazzjoni kienet għadha, fuq in-naħa l-waħda tinkludi strumenti li m'għadhomx jintużaw illum-il ġurnata bħalma huma, l-Clarone, Trombone Cantabile u Trombone d'Acc. (it-tnejn miktubin fil-kjavi tal- vjolin) u l-Bombardone, u fuq n-naħa l-oħra ma tinkludix strumenti tal-injam bħal mhuma l-flawt u/jew l- ottavin, il-klarinett kontralt u baxx, il-familja tas-sassofoni u l-flikorni, fosthom il-kontralt (Althorn), it- tenur (Ewfonju), u l-baxx kif nafuh illum. Jekk hemm xi partijiet minn dawn l-istrumenti li għadna kif semmejna żgur li ġew miżjudin ħafna wara li oriġinat il-kitba ta' dawn il-marċi grotteski. ANALIŻI: Niġu issa għall-analiżi. Kif għedt tajjeb aktar qabel, jiena ser nillimita ruħi għall-ewwel sett ta' erba' marċi ta' dat-tip li jinsabu fl-arkivju tal-Għaqda Karmelitana Banda Queen Victoria (f'dan l-artiklu Pġ. 20 Kelma bl-ilsien russu li tfisser 'kumpann' jew 'satellita' u huwa l-isem uffiċjali li ngħata lit-tliet vetturi għall-ivvjaġġar fl- ispazju taħt il-programm Sovjetiku spazjali. ser nibda nirreferi għalih bħala AQV — Arkivju Queen Victoria) u li fotokopja tagħhom ġentilment ngħatatli minn Mauro Farrugia biex stajt nagħmel dil-analiżi li ġejja. Fl-arkivju personali tiegħi (f'dan l- artiklu ser nibda nirreferi għalih bħala AMP — Arkivju Manoel Pirotta) jien ukoll għandi fil-pussess tiegħi parti minn dan l-istess sett ta' erba' marċi grotteski, imma peress li kelli ħafna mill-partijiet neqsin ma setax jkolli stampa ċara u sħiħa tagħhom. Jerġa', marċi nru. l u 2 qedin set ta' tnejn għalihom, filwaqt li Karatwila Blues qed marċ għalih waħdu. Fil-każ ta' Fools on Parade ma kelli xejn tiegħu. Intant, hawn taħt hija listaż' t' ismijiet, bl-indiċi alfabetiku kif mogħti fl-AQV u dak nnumrat kif imniżżel fl-AMP - mela, A-No. lu Ċ—-No.2: — N'1 Għaffiġlu DCObhp Il FORMA: F'dik li hija forma mbagħad, għalkemm fihom aktarx tinżamm l-iskema bażika, jiġifieri ABĊ(-Triju) u bit-taqsimiet kollha replikati, fihom insibu żewġ temi (motivi) imġonġijin flimkien, u li għaldaqstant aktar jagħtuna forma mħallta bejn marċ tradizzjonali malti u pot-pourri' — tip ta' forma mużikali mibnija fuq struttura ABĊDEF, l-istess bħal Medlev, pasticcio'', collage jew, ximindaqqiet, fantasia. Dil-forma tintuża l-aktar għal dik it-tip ta' mużika leġġiera, mhux frattarjuża u popolari. Hija forma ta' arranġament fejn it-taqsimiet individwali sempliċiment jitqiegħdu wara xulxin bla ebda konnessjoni jew relazzjoni bejniethom. STRUMENTAZZJONI: It-tabelli t' hawn taħt turi l-istrumentazzjoni'' li fiha nkitbu dawn l-erba' marċi grotteski: 21 Bi żvista, fil-lista ta' Għanjiet Karnivaleski f'Appendiċi X f'pġ. 286 miġbura minn Alfred Camilleri fil-ktieb tiegħu 'Ġrajjiet is-Soċjetà Karmelitana u Banda Queen Victoria Żurrieq' (Bestprint Co. Ltd., Qrendi — 2006) ma' jġibx ukoll dawk il-marċi grotteski li ħarġu mill-pinna tas-Surmast Angelo Pullicino. 2 Terminu li beda jintuża mill-pubblikatur franċiż Christophe Ballard (1641-1715) meta ġie biex jippubblika ġabra ta' xogħlijiet fl-1711. Fis-seklu 18 dan it-terminu kien jintuża fi Franza għall-kollezzjonijiet ta' għanjiet li, b'rabta tematika bejniethom, kienu ximindaqqiet isurlhom preżentazzjoni fuq il-palk. Aktar tard, dan l-istess terminu beda jintuża wkoll għall- kollezzjonijiet strumentali, bħal ngħidu aħna, il-Potpourrv Francais, ġabra ta' żifniet oriġinali li mhux bilfors għandhom x'jaqsmu ma' xulxin, maħruġin mill-pubblikatur Bouin. Il-Pot-Pourri saru popolari l-aktar fis-seklu 19. L-overturi għall-opri franċiżi, ngħidu aħna, ta' Francois-Adrien Boieldieu (1775-1834), Daniel Auber (1782-1871) and Ferdinand Hċrold (1791— 1833), jew tal-kompożitur ingliż Arthur Sullivan (1842—1900) huma ta' dat-tip. Richard Strauss ukoll niżżel l-overtura għall- opra tiegħu Die schweigsame Frau (Il-Mara Siekta) bħala pot-pourri. Fil-fatt, l-overturi ta' xogħlijiet moderni għall-palk bħalma huma l-operetti wil-musicals, aktarx li dejjem ikunu miktubin fil-forma pot-pourri billi jużaw arji mix-xogħol in kwestjoni. 2 Kelma bit-taljan li tfisser torta — jekk hux tal-laħam jew tal-frott ma nafx. Hija tip ta' għodda mużikali komuni ħafna fl-opri tas-seklu 18 illi biha tagħżel u tikkompila bċejjeċ tal-mużika minn diversi kompożituri biex bihom tifforma xogħol sħiħ. 24 Insibuh ħafna fl-opri tas-seklu 18. Mod kif tista' tagħżel u tikkompila siltiet mill-mużika ta' kompożituri differenti biex tifforma xogħol sħiħ. Mit-tabella ta' hawn fuq wieħed josserva li: (a) Il-partijiet ta' dawn l-istrumenti jidher li nħarġu wara l-oħrajn. 0) Il-marċ Fools on Parade għandu mmarkat Eufonium F', filwaqt li t-tliet marċi l-oħra għandhom imniżżel Euphonium biss. (ċ) Hawn jista' jagħti x'wieħed jifhem li kienet teżisti wkoll parti għal Bombardone IF: Ilum-il ġurnata, il- Baxx (Tuba) ħa post il-Bumbardun — strument tar-ram goff li, meta jintlibes, jdur bħal serp mat-torso ta' bniedem, u li meta tonfoħ ġo fih, in-noti baxxi tiegħu joħorġu minn tromba daqsiex li tisporġa minn fuq ras min ikun qed idoqqul (d) 1 'istess jista' jingħad għall-parti tal-Baritono f''. La l-ewfonji huma diviżi, wisq probabbli li kien hemm ukoll parti għal Baritono If 1i tikkorrespondi mal-ewfonju sekond. (c) Fil-parti mhemmx imniżżlin il-platti wkoll, imma wieħed jassumi li dawn jistgħu jdoqqu mal-istess ritmu tal-katuba. w Il-parti għall-ewfonju sekond tinsab biss fil-marċ Karatwila Blues (AMP). (8 Il-parti għall-Basso in Mib tinsab biss f'marċi nru. lu 2 (AMP) (2 Il-parti għas-Saxophone in Do tinsab biss f'marċi nru. 1 u 2 (AMP) Xi osservazzjonijiet oħra: Fil-każ tal-marċi AQV, għalkemm l-istrumentatura tinkludi 18-il parti, ma tinkludix partijiet għal Saxophone Alto. L-istess jista' jingħad għall-parti tal-A/thorn u Ewfonju sekond. Parti għall-flawt (ottavin) ma teżistix fiż-żewġ settijiet rispettivi. ĦARSA ĦAFIFA LEJN L-ERBA' MARĊI GROTTESKI: Għaffiġlu (A — AQV-N' 1—- AMP): Marċ żgħir ta' anqas minn mitt battuta. It-titlu hu ġej mill-fatt li għandek tagħqida sħiħa ta' temi differenti minn diversi xogħlijiet magħrufin, imma għax il-karnival, tematikament kollox jista' joqgħod flimkienl Għaldaqstant, ir-riżultat għandu aktar minn tagħfiġa milli tagħqida. 01-08 Introduzzjoni ta' tmien battuti. 09-24(25'):— L-ewwel replika fiha 16-il battuta u hija magħmula minn żewġ temi mgħaqqdin flimkien, i.e., b. 09-16' 4 b. 167-24125/), fejn f'tal-ewwel, il-melodija hija aktar karatterizzata mill-kromi, filwaqt li tat- tieni mit-terzini tal-kromi. 257.53(54/) It-tieni replika fiha 28 battuta. Anke hawnhekk għandna żewġ temi distinti, bl-ewwel waħda meħuda mill-marċ trionfali tal-opra f'erba' atti ta' Giuseppe Verdi l-Aida (b. 25736), segwita minn tieni tema (b. 362-53(54/)) li wkoll għandha l-karattru tagħha. Passaġġ ta' qabel it-triju: Il-battuti huma meħudin mill-famuża Can Can (Allegro) mill- Overtura Orpheus (in der) Underwelt ta' Jacques Offenbach. Interessanti ngħidu hawnhekk, li dax-xogħol kien indaqq f'xi programm mill-Banda San Ġiljan (kif jixhdu dawn ir-ritratti) u li tiegħu Anġlu Pullicino kien għamel arranġament għall-banda. Ma jistax jonqos għalhekk, li hu kien midħla ta' dax-xogħol tant li minnu silet l-ewwel battuti. It-Triju hu maqsum f'żewġ sentenzi daqsinsew ta' 12-il battuta l-waħda: (a) fl-ewwel sentenza għandna għanja tradizzjonali maltija magħrufa bħala Il-Banda ta' Indri. Din mhux l-ewwel darba li Pullicino jirrikorri għall-għana malti fil-mumenti mużikali l-aktar importanti. U meta wieħed iqis li t-triju huwa l-qofol ta' kull marċ, din tiegħu kienet l- għażla awtomatika u naturali peress li l-għana malti kien wisq għal qalbu; (b) it-tieni sentenza hija t-tkomplija ta' dak li ġie qabel, u li imma għandha aktar minn grupp kadenzjali milli ħaġ'oħra. Dan il-grupp jikkonsisti fi: I (x2) 4 V7-4 I-4 battuti ripetuti. Hawn ser inġib defenizzjoni sħiħa tal-kelma skont kif jagħtiha l-miklem malti: qara' n.m.s., £. qargħa, pl. —t xorta ta' ħxejjex kultivati jagħmlu frott ta' diversi daqsijiet u għamliet jittieklu l-aktar fil-minestra.'$ Qaratwil, dak li aħna bl-ilsien ingliż insibuh bħala trumpet gourds jew long marrows, huwa nom maskil kollettiv, (fil-każ ta' waħda nżidulha l-a fit-tarf tal-kelma — mela qaratwila). Issa niġu għall-isem sħiħ tal-marċ. Dan huwa magħmul minn żewġ kelmiet, waħda bil-malti u l-oħra bl- ingliż — donnu li l-Malti minn dejjem kellu ħabta jitkellem nofsu (Il-Banda ta' Indri) b'ilsien pajjiżu u nofsu b'xi Isien ieħor barranil Il-kelma blues għandha żewġ konnotazzjonijiet: tista' tkun tabilħaqq qed tirreferi għal dik it-tip ta' mużika li oriġinat mill-mużika folk tas-suwed li tiddeskrivi mod ta' ħajja iebsa, oppressiva u solitarja, imma tista' tkun qed tirreferi wkoll direttament għal dik il- persuna li għandha d-dwejjaq, qalbha sewda, jew depressa. Interessanti ngħidu wkoll, li fuq il-parti tal- Clarone/Sax Tenore dan l-istess marċ hemm imniżżel it-titlu 'Aqlilu'. Issa, jekk kienx il-kompożitur innifsu jew xiħadd ieħor li tah dan l-isem, wieħed ma jistax jgħid. (Fir-ritratt tidher il-parti tal-kurunetta I'' LAMPJ li ma ġġibx it-titlu tal-marċ.) Tonalità — MIb Maġġuri Introduzzjoni ta' 8 battuti tipika ta' Pullicino fi stil ta' fanfara. L-ewwel replika: għalkemm l-elementi mużikali f'dit-taqsima għandhom mill-istess karattru f'dawk li huma valuri tan-noti fejn l-aktar li tispikka hija ċ-ċellola ritmika magħmula minn kroma 4 respir aspett l semikroma, fil-fatt hija tagħqida ta' żewġ temi differenti li għandhom minn xulxin, mela — b. 08- 24' u b. 247-40141). 2 Ara paġna 107 mill-ktieb 'Maltese Oral Poetrv and Folk Music' ta' Ġużċ Cassar Pullicino u Charles Camilleri — Malta Universitv Publishers Ltd. Indri Borg, minn Ħaż-Żebbuġ, kien għaqqad l-ewwel banda formali li kienet tkun mistiedna ddoqq fil-festi, għat-tiġijiet, meta xiħadd jieħu l-lawrja, jew jilħaq qassis. 6 Dizzjunarju Malti u teżawru ta' malti mħaddem miġbur minn Mario Serracino-Inglott. 417-73 It-tieni replika: fiha materjal tematiku biżżejjed biex jikkostittwixi tema jew aktar. Madankollu, battuti 572-73 donnhom aktar jiffurmaw grupp kadenzjali milli ħaġ' oħra. 74-104 It-Triju jimmodula fis-Sotto-dominanti (IV). Wara introduzzjoni qasira ta' 4 battuti, imur mill-ewwel biex jippreżentalna għanja oħra maltija bħalma kellna fit-triju tal-marċ 'Għaffiġlu'. Dit-tema hija twila 17-il battuta (b. 78-94/96)) u tirreplika ruħha. It-triju jagħlaq b'kodetta (jew koda qasira) ta' tmien battuti, li jistgħu jkunu meħudin minn xi tema oħra, jew sempliċiment t-tkomplija tat-tema li ġiet qabilha. Ċafċaflu Papru (Ċ — AQV — N' 2 —- AMP) — Dwar l-isem tal-marċ, bil-kelma ċafċif nifhmu xogħol nieqes mill-professjonalità. Ċafċaf tabilħaqq li tista' tfisser tfaqqa' l- ilma b'idejk jew tħabbat il-pali ta' idejk ma' wiċċ il-baħar, imma tista' tfisser ukoll tgħum ħażin. L-istess kelma tista' tfisser ukoll tgħaddieha jew ġġaħġaħha. Hemm imbagħad il-kelma marbuta mal-papri - paprata, bħal meta tkun għamilt xi ħmerija, tgħaffiġa jew xi froġal Mela ċ-ċafċif u l-papri jmorru flimkien fil-veru sens tal-kelmal Ejja naraw jekk dawn il-kelmiet japplikawx għall-marċ li għandna f'idejna (L-istampa turi l-parti tas-Saxophone in Do LAMP) mingħajr it-titlu tal-marċ): Tonalità — MIb Maġġuri Battuta Taqsima 01-08 Introduzzjoni ta' tmien battuti meħuda mill-marċ trijonfali mill-opra f'erba' atti tal-Aida ta' Giuseppe Verdi. 09-40141'):— L-ewwel replika: Magħmula minn żewġ temi ta' 16-il battuta il-waħda (b. 09-24) u (b. 25- 40141/)), iżda filwaqt li dik tal-ewwel hija kkaratterizzata mit-terzini tal-kromi, dik tat- tieni aktar tħaddem dawn iż-żewġ ċelloli ritmiċi li ġejjin: (a) semimina bil-punt 4 żewġ semikromi, u segwita minn (b) serje ta' kromi bil-punt 4 semikroma. 41'-73(75).— It-tieni replika ta' 32 battuta wkoll fiha żewġ taqsimiet u b'tema partikolari f'kull waħda — (b. 412-56) u (b. 57-73(75)). 76-111 Triju: Interessanti l-fatt li t-tonalità hawn tiġbed lejn id-Dominanti (V) — Sib Maġġuri minfok is-soltu Sotto-dominanti (IV) — Lab Maġġuri. Wara introduzzjoni ta' 4 battuti jiġi t-triju proprja. Anki hawn għandna 32 battuta replikati li jista' jinqasmu f'żewġ sentenzi ta' 16-il battuta l-waħda. It- tieni tema, jekk tista' tissejjaħ hekk, hija ffurmata minn żewġ gruppi kadenzjali ta' tmien battuti il-waħda. Marċ żgħir. Dwar l-isem tiegħu, wieħed ma jistax ma jinnotax li għandu titlu bl-Ingliż, u dan għal kuntrarju tat-tlieta li ġew qablu. Dan il-marċ għandu ħafna mill-Balluta March, mhux biss fejn tidħol l-introduzzjoni imma wkoll it-triju, liema tema hija meħuda mill-għanja tant popolari ta' Lilv Marlene''. Fejn tidħol tifsila mbagħad, dan il-marċ huwa ffirmut minn: (a) introduzzjoni (FA minuri), (b) l-ewwel replika (Fa Maġġuri), (ċ) it-tieni replika (Sib Maġġuri), u (d) triju żkkwiriaijti $ aċi , w ika MT Lija ff ħiitaġ iżid bii tii aġaj żżnhb Ab. 1 Diska ġermaniża t' imħabba li kisbet popolarità kbira matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-kliem tad-diska nkiteb fl-1915 waqt l- Ewwel Gwerra Dinjija, u ġew ppubblikati fl-1937 taħt it-titlu 'Das Lied eines jungen Soldaten auf der Wacht' (L-Għanja tas- Suldat Żagħżugħ fuq Għassa). Hi ġiet irrekordjata għall-ewwel darba minn Lale Andersen fl-1939 taħt it-titlu 'Das Mċidchen unter der Laterne'' (It-Tfala taħt il-Fanal). Wara li n-Nazisti kienu ħadu lill-Jugoslavja fl-1941, ir-radju ta' Belgrad ħa l-isem ta' Soldatensender Belgrad biex seta' jallegra l-forzi tedeski; il-kanzunetta kienet tindaqq ta' spiss u saret popolari mal-Ewropa u l-Mediterran fost it-truppi kemm tal-Assi kif ukoll tal-Alleati. (Mib Maġġuri). Wieħed jinnota hawnhekk li, hemm ukoll esperementazzjoni żgħira f'dik li hija modulazzjoni f'tonalitajiet relatati bejn taqsima u oħra (Fir-ritratt: l-ewwel paġna tal-partitura ta' Balluta Introduzzjoni ta' 16-il battuta li tixbah ħafna lil tal-'Balluta March', mhux biss f'dak li għandu x'jaqsam ma' tul, imma wkoll minħabba l-karattru pjuttost militari tagħha. L-ewwel replika: Tonalità — FA Maġġuri. Fiha 16-il battuta replikati u tħaddan tema waħda. It-tieni replika: Tonalità — Sib Maġġuri. Din it-taqsima fiha 32 battuta magħmula minn żewġ sentenzi ta' 16-il battuta l-waħda, bl-ewwel waħda (b. 34-49) tkun karatterizzata mill-element tas-sinkope, filwaqt li tat-tieni (b. 50-65) tieħu mill-marċ tal-Carmen, opra f'erba' atti tal-kompożitur franċiż Georges Bizet, magħrufa aktar fostna l-Maltin bħala 'Bravu Ċirillu … Triju: Introduzzjoni qsajra ta' żewġ battuti segwita minn tema waħdanija ta' 24 battuta replikata ta' Lilv Marleen. KONKLUŻJONI: U b'din il-ħarsa pjuttost twila u dettaljata lejn dan l-ewwel sett ta' erba' marċi grotteski mill-pinna tas-Surmast Angelo Pullicino, niġu fi tmiem din l-ewwel parti ta' dan l-artiklu 'marċi grotteski' mis-Sensiela Angelo Pullicino (1904-79). Fil-ħarġa tal-programm tas-sena d-dieħla ser inkun qed inlaqqagħkom mat-tieni sett ta' marċi grotteski fejn hemm jistennewna ħafna aktar sorpriżi. Manoel Pirotta huwa s-Surmast Direttur Banda San Ġiljan A.D. 1927, li dis-sena qed jiċċelebra għeluq il-85 sena mit-twaqqif tagħha li matulhom tat sehmha b'mod sħiħ fl-iżvilupp tal-ħajja soċjali u kuluturali ta' dan ir-raħal marittmu. Għal dan il-għan, il-Kumitat ħejja programm sħiħ u sabiħ ta' attivitajiet mużikali u soċjali li ser ikunu mifruxin matul is-sena kollha. Iċ-ċelebrazzjonijiet ser jilħqu l- qofol tagħhom b'Kunċert Kbir tal-85 Sena fit-Teatru tas-Sacred Heart San Ġiljan taħt il-Patroċinju tal- President ta' Malta l-Eċċ. Tiegħu Dr. George Abela nhar il-Ġimgħa 23 ta' Novembru, u Quddiesa ta' Ringrazzjament fil-Knisja Parrokkjali mill-Kappillan Fr. Claude Portelli l-għada s-Sibt 24 ta' Novembru.