It-Twaqqif u l-Ewwel snin tat-Terz' Ordni Servita ta' Marija Addolorata fil-Parroċċa ta' Stella Maris Kitba tar-Rev. Il-Knisja ta' Stella Maris infetħet għall-pubbliku f'Awwissu ta' l-1855. Bl-ewwel rettur tagħha jkun Dun Ġużepp Bezzina minn Ħ' Attard. Nhar id-19 ta' Diċembru 1857, id-djaknu Carmelo Casha Gerada ġie ordnat saċerdot mill-E.T. L-Isqof Mons. Annetto Casolani, Isqof Titulari ta' Mauricastro. Aktar tard, Dun Karm Casha Gerada kellu jservi bħala Rettur tal-Knisja l-ġdida f' Tas- Sliema, appuntu dik iddedikata lil Marija Kewkba tal-Baħar. Fi żmien li Dun Karm Casha Gerada kien Rettur tal-Knisja ta' Stella Maris, kien hemm saċerdot devot ħafna ta' Marija Addolorata. Dan Ma kien ħadd ħlief Dun Vinċenz La Rosa, li mħajjar ukoll minn xi devoti oħra aktar il-quddiem ta' bidu għall-Pia Unione ta' Marija Desolata. Fost l-ewwel affarijiet li għamel Dun Vinċenz kienet li jġib statwa tal-Madonna tad-Duluri. Din l-istatwa kienet xogħol l-istatwarju Vincenzo Cremona li kien diġà magħruf fost is-slimiżi ta' dak iż-żmien għal xi xogħolijiet li kien għamel għall-festa Titulari ta' Stella Maris. Irregala din l-istatwa s-Sur Pawlu Sapienza kien ħabib kbir ta' Dun Vinċenz. Bierek din l-istatwa L-Isqof Fra. Dun Vinċenz La Rosa, il- Pace Forno. Fundatur Tat-Terz Ordni Kien fis-27 ta' Marzu 1872 minn dar privata fi Triq San Pietru li din l-istatwa inħarġet għall-ewwel darba u proċessjonalment ittieħdet fil-Knisja ta' Stella Maris. Kienet iż-żerriegħa tad-devozzjoni lejn Marija Addolorata li maż-żmien kompliet tikber kif sejrin naraw. F'dik l-istess sena jiġifieri fil-11 ta' April 1872 twaqqaf kumitat apposta bl-għan li din id-devozzjoni tinxtered aktar. B'hekk bdiet teżisti din l-Għaqda li ftit snin kibret ġmielha tant li nhar it-18 ta' Lulju ta' l-1875, Dun Vinċenż ingħata l-kunsens u l-barka mill-E.T. Mons Isqof Carmelo Scicluna, sabiex ikun jista' jitlob lir- Rev. Patri Prijur Ġenerali ta' L-Ordni tas-Servi ta' Marija sabiex titwaqqaf uffiċjalment il-Pia Unione jew Soċjetà ta' l-abitu tas-Seba' Duluri ta' Marija. Din id-Diploma bil-firma ta' Fra. Angelo M. Mondani, fil-fatt waslet u magħha kellha marbuta wkoll dawk il-privileġġi u indulġenzi, mogħtija mid-diversi Papiet matul iż-żmien lil dawk kollha li jissieħbu f'din is- Kien l-istess Isqof Carmelo Scicluna, li waqt il-Viżta Pastorali tiegħu f'Tas-Sliema nhar it-12 ta' Diċembru 1878, approva L-Istatut tal-Pia Unione ta' Marija Verġni Desolata. Din il-kongregazzjoni kienet tlaqqa'lil imsieħba tagħha kull nhar ta' Ġimgħa, is-sena kollha, u kull tielet Ħadd tax-xahar kienet issir konferenza li għaliha kienu jattendu l-imseħbin libsin il-labtu. Hekk kif din il-kongregazzjoni kompliet tikber insibu li kienet tagħti ġieħ lil Ommna Marija Addolorata l-aktar nhar il-Ġimgħa l-Kbira u fil-festa li kienet tiċċelebra fl-ewwel Ħadd wara l-Ħmistax ta' Settembru. Fil-fatt, din il-festa ġiet iċċelebrata għall-ewwel darba fl-1872. L-organizzazzjoni ta' dawn il-festi kienet kollha responsabiltà tal-Pia Unione. Fuq xprun tal-fundatur ta' din l-għaqda, Dun Vinċenz, l-imsieħba kienu mħeġġa sabiex jagħmlu opri tajba l-aktar fiż-żmien ir-Randan. Xhieda tal-ħeġġa ta' din l-għaqda huwa f'Album mibgħut lill-Q.T. l-Papa Piju IX fejn kien jiġbor fih l-opri spiritwali inwettqa mill-imsieħba li kien juri 3771 Tqarbina, 6765 quddies, 1480 mortifikazzjonijiet, 3329 viżta lil Ġesu Sagramentat, 843 għajnuna lill- -foqra, 104 atti ta' karità, 2560 eżerciżżi tal-Via Sagra, 2295 reċita tar-Rużarju tad- Desolata, 15600 reċita tar-Rużarju Mqaddes u 2129 ġjakolatori. Numri impressjonanti meta tqis li din l-għaqda ma tantx kienet ilha mwaqqfa. Insibu wkoll li tlett snin wara t-twaqqif ta' din l-għaqda bit-tħabrik ta' Dun Vinċenz u tal-membri ta' din l-għaqda ġiet inawgurata statwa maħduma fil-ġebel li Ilum naraw fil-faċċata tal-Knisja. Din l-istatwa ġiet imbierka fl-20 ta' Ġunju 1875. Kif nafu, il-Knisja ta'-Stella Maris, nhar il-25 ta' Diċembru 1878, saret l-ewwel Parroċċa ta' tas-Sliema. Bħalma ma jiġri kważi dejjem bit-twaqqif ta' Parroċċa ġdida, xi sekulari wrew il-ħsieb li titwaqqaf il- Konfraternità tas-S.S.mu Sagrament. U hawn, sfortunatament beda l-inkwiet, ġlied u protesti. Dun Vinċenz La Rosa, permess ta' ittra mibgħuta lill-Kurja ta' L-Isqof, kien talab li tkun l-Kongregazzjoni tad-Duluri kellha tieħu ħsieb hi tal-Festi kollha li jinżammu fil-Parroċċa ta' Stella Maris. Peress li kien baqà mingħajr tweġiba, Dun Vinċenz ma qatax qalbu u kiteb Ruma. F'Lulju ta' l-1880, Dun Viċenz La Rosa ħtieġlu jmur Spanja minħabba raġunijiet familjari. L-Isqof ta' dak iż-żmien, l-ET. Mons Carmelo Scicluna flimkien mal- Vigarju Kurat, Dun Karm sCasha Gerada, sabiex jiġi limitat l-inkwiet u ma jsirux iżjed skandli fi ħdan il-Knisja, iddeċidew li l-Fratellanza tas-S.S.mu — Sagrament u l-Kongregazzjoni tad- Duluri jieħdu sehem biss fil-festi organizzati minnhom. Sadanittant il- Parroċċa ta' Stella Maris, minkejja li kienet ilha mwaqqfa sa mill-1878, kellha biss bħala l-ewwel Kappillan tagħha fil- bidu ta' l-1884. Dan kien is-saċerdot Mellieħi Dun Franġisk Vinċenz Manchċ. Il-Kappillan Manchċ mal- ewwelwera li waħda mill- prijoritajiet tiegħu, kellha tkun li tissewwa l-ħsara li kienet saret u bħala ragħaj Il-kwadru titulari tad-Duluri l-antik ta' Cali li kien ikkummissjonat mit-Terz Ordni spiritwali jimxi bi ħniena u ġustizzja ma' kulħadd. Fi Frar ta' l-1886, Dun Vinċenż La Rosa għamel ritorn lura f'Malta u huwa wkoll pprova jsewwi d-diżgwid li kien inqala' waqt li huwa kien imsiefer. It-Terz Ordni tas-Serviti Għaddew fuq għoxrin sena w n-numru ta' l-imsħieba kompla jikber tant li ħafna minnhom bdew jitolbu lil: Dun Vinċenz sabiex il-kongregazzjoni tiġi mwaqqfa bħala Terz Ordni ta-Serviti ta' Marija. Dun Vinċenz stess kellu dan il-ħsieb sa mill-1874 u kien kiteb Ruma għal dan il-għan. Huwa kien mgħarraf permezz ta' ittra minn Fra. Bonelli M.C. li kien jeħtieġ in-'Nihil Obstat' tal-Kurja Maltija. Peress li l-Kongregazzjoni kienet fil-bidu tagħha Dun Vinċenz kellu bħala prijorità t-tisħiħ tagħha għalhekk kien waqqaf hemm dwar it-Terz Ordni. Naraw li fis-Seduta Ġenerali li nżammet nhar l-10 ta' Novembru 1895, il-Kappillan Manchċ, ħabbar li huwa ma kienx kontra l-erezzjoni tat-Terz' Ordni tas-Seviti ta' Marija. Dun Vinċenz La Rosa kien ilu sa mill-1892, jaf li l-Kappillan Manche kien ta' din l-idea u li kien jonqos biss il-kunsens ta' L-Isqof. Iżda risposta baqgħet ma wasslitx. Il-Kappillan kien qal lill-Dun Vinċenz li kien bgħat il-petizzjoni hu stess il-Kurja mas-sagristan Ġużeppi Gallo. Meta allura ma waslet ebda risposta kien Dun Viċenż stess li mar L-Istatwa tad-Duluri l-antika, Kapolavur ta' l-Kurja u meta staqsa x'seta ġara mill-petizzjoni, ir- Cremona li saret fl-1872. Din L-istatwa kienet Tisposta kienet li l-Kurja ma rċeviet xejn. fost l- l opri li għamlet it-T i tikamRi ai għamlet i Ibdsidrajni F'Ottubru ta' l-1896 il-filantropu magħruf u membru tal-Kongregazzjoni tas-Servi ta' Marija, is-Sur Fons Marija Galea mar il-Kurja u ltaqa' personalment Huwa fissirlu d-deċiżjoni meħuda f'Novembru ta' l-1895, kif ukoll urieh reskritt mogħti mogħti mir-Rev. Patri Ġenerali tas-Serviti ta' Marija li permezz tiegħu, Dun Vinċenz La Rosa kien awtorizzat minnu sabiex iwaqqaf it-Terz Ordni tas-Servi ta' Marija fil-Parroċċa ta' Stella Maris. L-E.T. Mons Isqof ma sab l-ebda oġġezzjoni u ordna li mmedjatament ir-reskritt tal-Ġeneral: ta' l-Ordni jiġi reġistrat u ppublikat bħala ''Registatur et publicetur. Iżda l-intoppi ma waqfux hawn. Il-Kanċillier tal-Kurja, ir-Rev. Dun Giuseppe Rossi, minkejja l-ordni ta' Mons Isqof, ried li jsir rikors ieħor. Minkejja lis-Sur Fons Marija Galea kien lest li jagħmel ir-rikors dak il-ħin stess, il-Kanċillier ma aċċettax. Fil-fatt, ir-rikors oriġinali tal-Kappillan Manchċ kien fuq il-mejda ta' l-istess kanċillier. Interessanti kienet in-nota fl-aħħar tar-rikors li kienet tgħid ''Ippreżentat minn Giuseppe Vella (mentri dan kien żball għax flok Vella kellu jkun Gallo) is-sagristan, bid-data tal-11 ta' Novembru 1895. Finalment nhar it-22 ta' Novembru 1896, wara l-kant tal-Vespri fil-Parroċċa, inqara solennement ir-reskritt li permezz tiegħu l-Pia Unione issa kienet saret uffiċjalment Terz' Ordni tas-Servi ta' Marija. L-ewwel erba' Terzjarji kienu l-Kappillan Manchċ, Is-Sur Alfons Marija Galea, is-Sur Gianninu Scicluna u naturalment Dun Vinċenz La Rosa, li dan ta' l-aħħar bl-awtorità tal-Ġeneral ta' L-Ordni tas-Serviti, kien ġie maħtur mill- Kanonku Marmara' bħala l-ewwel Padre Korrettur ta' l-istess Terz' Ordni. Minn dakinhar, it-Terzjarji setgħu jieħdu sehem fil-purċissjonijiet kollha tal-Parroċċa, inklużi dawk bis- S.S.mu Sagrament. F'Settembru ta' l-1897 kienu nżammu festi kbar f'għeluq il-ħamsa u-għoxrin sena minn meta l-istatwa ta' Cremona kienet ġiet imżanżna. Ta' minn jgħid li din l-istatwa kienet mhux biss meqjusa bħala l-aqwa xogħol ta' dan l-istatwarju iżda kienet tiġbed devozzjoni kbira. Xhieda ta' dan huma l-bosta ex-voto li ngħataw matul iż-żmien. Kif il-bosta donazzjonijiet u ornamenti li jżejnu l-vara u l-altar tagħha. Ta' minn jgħid li Papa Ljun XIII fit-30 ta' Awwissu, 1892, kien ta' Indulġenza ta' 100 jum għal min jinvista u jitlob quddiem l-istatwa tal-Madonna tad-Duluri meqjuma fil-parroċċa tagħna. Il-Kwadru titulari tad-Duluri kien tpitter mill-magħruf artist Malti, Giuseppe Cali u kien sar fl-1882 u kien tħallas mill-prokuratur tal-Pia Unione, Dun Ġużepp Fabri. Sfortunament kemm il-Kwadru ta' Cali kif ukoll l-istatwa ta' Cremona nqerdu meta l-Knisja sofriet ħsarat kbar waqt l-attakk mill-Germaniżi f'Marzu 1942. Iżda, lura għal ftit wara l-erezzjoni tat-Terz'Ordni, nsibu li nqalgħet kwistjoni dwar preċedenza dwar min għandu jimxi l-aħħar mill-konfraternitajiet fil-purċissjonijiet li joħorġu mill-Parroċċa. Din il-problema ma ġietx solvuta malajr, tant li l-kawża spiċċat Ruma. Ingħata għal darb'oħra raġun lit-Terz Ordni, fis-sens li, bħalma nsibu f'kull purċissjoni li fiha tieħu sehem xi Terz Ordni, dejjem hi timxi l-aħħar wara l-fratellanzi l-oħra. It-Terz Ordni kompliet tikber u tagħmel bosta opri ta' ġid matul is-snin u bix-xieraq fl-1922 fakkret bil-kbir l-ewwel Ħamsin ta' ħajja b'festi kbar li saru bejn l-14-17 ta' Settembru ta' dik is-sena. Kienu festi li nżammu bis-solennita kollha li ġew miftuħa minn Mons Isqof Fra. Angelo Portelli O.P. u għalaqhom l-Arċisqof Dun Mauro Caruana O.S.B b'Pontifikal assistit mill-Kapitlu tal-Katidral B'hekk tajna ħarsa ħafifa fuq il-bidu w l-ewwel snin tat-Terz'Ordni tas-Servi ta' Marija taf il-bidu tagħha fl-ewwel snin tal-Knisja tagħna, saħansitra qabel ma' kienet Parroċċa. Mit-twaqqif tagħha din l-Għaqda dejjem kellha rwol importanti fil-ħajja tal-Knisja u tal-Parroċċa. J'Alla dak li nbeda kważi 140 sena ilu ngħarfu nkomplu nimxu fuqu biex b'hekk ngħatu ġieħ lil Ommna Marija u lil binha Ġesu. , ħaa ż Il-Knisja Parrokkjali fl-1922 armata bil-kbir fl-okkażjoni tal-Ħamsin sena mit-twaqqif tat-Terz Ordni