Minbarra x-xogħol maestuż ta' Pietro Gagliardi bil-kwadru titulari ta' Marija Annunzjata fl-artal tal-kor, il-knisja parrokkjali tagħna hija mżejna bix-xogħol ta' pittur Taljan ieħor: dan hu Pietro Novelli li jgħidulu II Monrealese' għax kien twieled f'Monreal fi Sqallija. Fis-sagristija tal-Knisja Parrokkjali wieħed isib dan il-kwadru sabiħ tal-Madonna bil-Bambin. Pietro Novelli kien it-tifel ta' Pietro Antonio Novelli, li kien pittur hu wkoll, f'Palermo fi Sqallija. Hu twieled fit-2 ta' Marzu 1603. Hu kien wieħed mill-artisti li missieru kellu jaħdmu miegħu. Kien pittur li kien iħaddem l-arti barokka. Hu kien influwenzat mill-pittur Anthonv Van Dvke kif ukoll minn Caravaggio. Kien żar Ruma u Napli bejn is-snin 1622 u l-1625 fejn ra x-xogħol ta' fusepa da Ribera, artist famuż ieħor. Meta reġa' mar lura f'Palermo ħadem ħafna kwadri għall-viċi re, għall-aristokatriċi kollha u għal nies sinjuri Sqallin. Għandu kwadri f'kunventi, fi knejjes, f'palazzi u f'vilel fl-inħawi ta' Palermo. Novelli miet fit-22 ta' Awwissu 1647 u ġie midfun fiċ-ċimiterju tal-patrijiet ta' San Domenico, f'Palermo. Dr Keith Sciberras jikteb li x-xogħol ta' Pietro Novelli, li kien xogħol ta' Barokk Sqalli u li ġie importat minn Sqallija, hu ta' importanza fl-istorja tal-arti Maltija. Barra l-kwadru fil-knisja tagħna, hemm kwadru ieħor tal-istess artist fil-knisja ta' Ġieżu fil-Belt Valletta. Issa dan il-kwadru ta' dan l-artist Sqalli, Pietro Novelli, kif ġie fil-knisja parrokkjali tagħna' Il-kittieb storjografu E. B. Vella fil-ktieb tiegħu 'L-Istorja ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid, li kien ħareġ fl-1932, jirrakontastorja, li hi kkwotata wkoll minn Rafel Bonnici Cali, marbuta ma' dan il-kwadru li tfakkarna fl-imblokk tal-Franċiżi (1798-1800). Dan ir-rakkont jgħarrafna kif dan il-kwadru ta' Pietro Novelli minn Palermo fi Sqallija sab ruħu fil-knisja tagħna. Kien fl-1799, li l-Prinċipessa ta' San Katald għoġobha tirregala dan il-kwadru li kien fil-kappella privata tagħha fil-palazz tal-familja tagħha f'Palermo lis-saċerdot, Dun Ġużepp Grech, li dak iż-żmien kien il-viċi kappillan ta' Ħal Tarxien. Dan Dun Ġużepp kull meta kien jista kien imur Palermo biex minn hemm iġib il-qamħ għat-Tarxiniżi u Maltin oħra li kienu qed imutu bil-ġuħ. Kemm-il darba kien mar Palermo biex bi flusu u bi flus il-Fondazzjoni Barbara, li hu kien wieħed mill-eżekuturi tagħħa, kien jirranġa mas-sinjuri ta' Sqallija biex iġib il-qamħ li kien tant nieqes f'Malta f'dawk iż-żminijiet. Fost dawk il-kuntatti li kellu kien hemm s'intendi l-Prinċipessa ta' San Meta Dun Ġużepp u sħabu kienu ġejjin lura, f'nofs ta' baħar resaq fuqhom xini Franċiż li ħa lil kull min kien fuq l-ixprunara bħala priġunier lejn it-Tuneżija. Kien hawn li Dun Ġużepp għamel wegħda mal-Lunzjata, patruna ta' Ħal Tarxien, li jekk jinħeles jagħtiha dak il-kwadru tal-Madonna bil-Bambin li kellu miegħu. Kien minn tal-ewwel li nħeles u malli wasal f'Ħal Tarxien mar poġġa dak il-kwadru fuq l-artal tal-kor taħt dak tat-titular tal-Lunzjata tal-Gagliardi. Wara bosta snin, meta fl-1936 tneħħew is-sotto kwadri minn fuq l-artali, ix-xbieha tal-Madonna bil-Bambin ta' Pietro Novelli tneħħa minn fuq l-artal tal-kor u tqiegħed fis-sagristija fejn għadu hemm sal-lum biex jitgawda minn kull min jarah. E.B. Vella fil-ktieb tiegħu 'L-Istorja ta' Ħal Tarxien u Raħal Ġdid; imsemmi iktar 'il quddiem, jattribbwixxi dan il-kwadru tal-Madonna lill-artist Ruman, Karlu Maratta. Dan l-artist li twieled fl-1625 u miet fl-1713 kien pitter diversi Madonni u għandu ħafna mix-xogħol tiegħu f'Ruma għax hu kien supretendent tal-arti fil-belt tal-Vatikan. F'Malta għandna żewġ kwadri tiegħu: wieħed tal-Madonna ma' San Filippo Neri li qiegħed fil-palazz tal-Arċisqof fil-Belt Valletta u l-ieħor tal-Madonna bil-Bambin u tfajjel San Ġwann li hemm fil-Mużew tal-Arti fil-belt ukoll. PARROĊĊA ARĊIMATRIĊI Kesta 2014 Fil-ktieb 'La Madonna nellArte' ta' Vincenzo Bonello li ħareġ fl-1949, insibu li dan il-kwadru tal-Madonna bil- Bambin hu xogħol ta' Pietro Novelli. Mario Buhagiar aċċertani li fil-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien ma hemm l-ebda kwadru li hu xogħol ta' Karlu Maratta. Għall-konferma ta' dan wieħed għandu jara l-ktieb 'Hospitaller Malta' editjat minn V. Mallia Milanes li ħareġ fl-1993, paġna 539; kif ukoll il-ktieb The Iconographv of the Maltese Islands' editjat minn Mario Buhagiar li ħareġ fl-1987, paġni 72, 75. Fil-ktieb: 'The Works of Art in the Churches of Malta' ta' Giuseppe Calleja li ħareġ fl-1881, f'paġna 112, insibu li l-kwadru tal-Madonna bil-Bambin hu xogħol ta' Pietro Novelli li jgħidulu 'Il Monrealese' Meta wara l-1983, f'Ħal Tarxien, semmew triq għal Karlu Maratta niftakar li Vince Battistino kien qalli li dik it-triq semmewha bi żball għax f'Ħal Tarxien ma għandniex xogħol ta' dak il-pittur. fil-ktieb tiegħu 'Ħal Tarxien' li ħareġ fl-1993, f'paġni Il-Madonna bil-Bambin ta' Pietro Novelli 80 u 82, jikteb li l-kwadru tal-Madonna bil-Bambin hu xogħol ta' Pietro Novelli. bil-Bambin li jinsab fis-sagristija tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien hu xogħol tal-artist Sqalli, Pietro Novelli, li Issa dan l-artiklu għalfejn ktibtuż Kribtu biex niġbed jsejjaħ 'Il Monrealese' u mhux tal-artist Ruman, Karlu l-attenzjoni tal-qarrejja li l-kwadru tal-Madonna Maratta. LEJLA TARXINIZA Wara s-suċċess li kellna s-sena l-oħra fil-Lejla Tarxiniża din is-sena l-parroċċa sejra terġa' torganizza l-attività l-9 u l-10 ta' Awwissu. Nistednukom tattendu bi liġarkom u tiddevertu b'dak li norganizzaw u tieklu mill-ikel bnin li nħejju. Bar fiċ-Ċirkolu San Ġwann Bosco ManAġED BL GożosbADx