IL-KUNJOM U L-LAQAM FIL-FOLKLOR ; Sa qabel it-tieni Gwerra Dinjija, meta l-pulizija kien iharrek lill-xi hadd, minbarra l-sem, kunjom u indirizz, kien irid ukoll il-laqam. Din darba grat lili stess, meta kont mort l-ghassa tal-pulizija biex nirrapporta ragel li kien qed isuq perikoluz fit-triqat dojpq, u kien ser jolqotni, lill- pulizija tajtu n-numru tal-karrozza, ti ried ukolloismi u kunjomi, Talabni. nghidlu l-laqam tieghi, imda skanta meta ghedtlu li ma s kellix, u kellu ragun, ghax fi ckuniti rari hafna li wiehed ma kellux laqam. il-laqam kien bzonnjuz hafna, ukoll ghall-pulizija, meta hafna minnhom ma kienux jafu jiktbu, u kien ikun biz-zejjed jekk jiftakru l-laqam, - Dari kulhadd kellu laqam, professjonisti, qassisin, kbar 4 u zghar; bosta semghu bil-monsinjur tal-Vers ta' Ghawdex, bl- isqof Ta' Bendu, f'Malta, bil-president tal-qorti, Zammitellu, bit-tabih Iz-Zopp, u bl-avukat Tal-Marsa, personalitajiet mill- aqwa li kellna sa ftit snin ilu, Barra l-isem ufficjali taghhom, il-kazini u l-ghaqdiet kellhom il-laqam taghhom ukoll, Il-Banda La Vallette aktar jghidulha Tal-Ajkla; il-Banda tal King's Own jghidulha ta' L- Istilla, L-ibliet u l-irhula wkoll kellhom laqam, bhal Ta' Caċu (L-Isla), Girbin(Borgu), u postijiet aktar godda bhal Tal-Mama' (tas-Sliema), u tas-Sikkina(Hamrun), Il-Kunjam u l-laqam aktarx imxew mal-isem tal-bniedem, L-ewwel hjiel taghhom insibuh fil-Bibbja; fost ħohrajn niltaqghu na tifel tat-twelid misjub f'qoffa f'wicc ix-xmara mill-princi-. pessa ta' l-Egittu, li semmietu Mose'(mehlus mill-ilma), Insibu ijaż wkoll lill-San Guzepp li kellu l-kunjom tar-razza, isem mis- sieru, Guzeppi bin David', u l-laqam ta' senghetu ''Guzeppi l- Mastrudaxxa, waqt li Kristu kien maghruf ufficjalment maghruf minn Pilatu bhala ''Gesu ta' Nazaretii ghalkemm nafu li twieled f'Betlem, Dawn id-drawwiet tal-Lhud ghaddew ghall-popli ohra civilizzati, fosthom Malta, u b'hekk inholqu kunjomijiet bhal De Giovanni(iben Ganni); Fabri (bin jew Tal-Haddied), Ghaxaq (minn Hal Ghaxaq), u ohrajn fuq din it-tifsila Lhudija, Insibu li Gesu' sejjah lill-ahwa appostli Ganni u Gakbu, Ulied ir- Rghad)li mhux hlief laqam fuq xi grajja li kellhom jghaddu minnha, Il-laqmifiet tnisslu minn grajjiet, hila, ghemil, kwalitajiet li maghhom kellhom x'iaqsmu maghhom in-nies, bhalma huma Grosso, Magro, Terribile, Pace, kwalitajiet personali, Hawn min jahseb, li matul il-grajja mqallba ta' Malta, nholqu bosta lagmijiet u kunjomijiet li maz-zmien tilfu l-veru tifsira taghhom; ohrajn bdew jiehdu xejra Romanza bil-kitba, zmien wara' zmien, sakemm inqalbu fit-taljaħ fl-ahhar hames sekli bl-influwenza Sqallija, u niskantaw, kif ftit minn dawn, bhal Fenek, Butigieg, Mejlak, Abdilla, Kirkop, Attard, Balzan, Lija, Sultana u ohrajn, zammew is-sura originali taghhom Maltija, Forsi il-kunjom Fenek u ohrajn bhalu tnisslu minn xi hadd li kien irabbi l-annimali, u jidher li dawn kienu originarjament laqmijiet li maz-zmien saru kunjomijiet, Dak li jidher zgur hu li kienhemm rabta bejn dawn in-nies u lannimali, l-istess kif kienhemm rabta bejn in-nies u l-pħstijiet Attard, Balzan, Lija u ohrajn, bhal Catania, Cremona, u Said, li jixhdu rabta ma mkejjen qribna, B'dan kollu, jekk dawn il-kunjomijiet jew laqmijiet tnisslu f'artijiet qrib taghna, wara' daz-zmien kollu saru Maltin daqs kull -isem Malti iehor, Xi tnissil ta' laqmijiet jista' jitfisser ahjar ghax hafna minnhom marbuta na nies, snajja, Hadidu, Katusu, Habbiesus jil Fuq difetti insibu Tal-Habs(ghax flok hobza jghid habs), u bil- maqlub wiehed dghaj qalawielu il-Qaddis, Wiehed laqam kurjuz huwa dak ta' bojja ta' hamsin sena ilu, li laqqmuh San Frangisk; kulhadd kien jibza minnu, kien joqghod qrib l-Addolorata u ftit. kienu jersqu jkellmuh, Hu interessanti kif jintiret il-laqam mit-tifel mill- genituri, daqqa mill-missier, u ohra mill-omta, jiddependi min minnhom l-aktar ikun maghruf mill girien u nies tal-post. Xi drabi wkoll il-mara tichu l-laqam ta' zewgha, jew hu ta' martu, Naf kaz f'Hal Tarxien fejn naf jein, fejn ragel kien jismu Oreste, u martu Carmela, izda kulhadd isejhilha Orestina, u ulieda jgħidulhom ta' Orestina, li fl-ahhar mill-ahhar mhux hlief isem sobiġ, Kazijiet interessanti hima dawk ta' xi emigranti Maltin li taw xehtiet barranin ta' kunjomhom, Fost dan inibu lill- kittieb u poeta Ropa, li ghamel isme fi Franza; kien nisel tal-familja Ghawdxija Rapa, izda din l-istess familja fix- Xaghra kienet aktarx maghrufa bil-laqam tar-Ruppat, Dan it- taqlib tal-lehen u l-kitba fil-kunjomijiet insibuh f'hafna pa manuskritti, Hawn jigi quddiem ghajnejja il-Kanonku Agius de Soldanis flok li jnizzel ismu Agius Sultana, Minbarra dan l- gharef niftakar f'iehor injorant imsemmi minn Annibale Preca f''Malta Cananea''paġ.639, certu zaghzugh li meta gie mistoqsi mill-qorti jekk kienx Censu Galea, huwa qal li kien Censu Sarrew, ghax qal li Galea kien kunjom Guzepp missieru, u tieghu Sarrew, — ghax gieh f'mohhu kunjom familja Sarreo, u tieghu kien insiehi Dan li ghedna juri kemm il-kunjom u wisq aktar il-laqam jaghmlu sehem kbir mill hajja folkloristika taghna l-Maltin,