BEJN IL-GĦAMLA TAL-VERBI MALTIN U DIK TAL-VERBI TALJANI-SQALLIN. Il-verbi ta' nisel Malti jispiċċaw b'konsonanti, Eż: qatel, feraq, eċċ. Biss, il-konsonanti sħiħa għ (barra mill-għ fil-kel- miet: forogħ, żebagħ, dagħdagħ) u l-konsonanti dgħajfin ju w f'tarf il-kelma, jibqgħu siekta u jinxorbu fil-leħen ta' a. Eż. tala'(għ), tafa(għ), tefa(j), sewa(j), feda (w). Il-verbi ta' nisel taljan-sqalli jispiċċaw dejjem bil-vokali a u fit-tiswir tagħhom jimxu iktarx fuq dawk il-verbi li fil- Malti għandhom l-aħħar konsonanti j jew w. Eż: spara, sparajt, eċċ., sforza, sforzajt, eċċ., batta, battejt, eċċ. żbalja, żbaljajt, eċċ., iżda f'dawn, il-vokali ta' l-ewwel taqsima tal- kelma tibqa' bla mittiefsa, fil-waqt li fil-verbi maltin taqa'. Eż: feda, fdejt, sewa, swejt. Il-partiċipju passat tal-verbi taljani-sqallin, fil-Malti, isir billi tiżdied ż mal-Passat ta' l-Indikativ : inkorla, inkorlat; irxoxta, irxoxtat: imborġa, imborġat. Il-biċċa l-kbira tal-verbi ta' nisel taljan-sqalli jibdew bil-vokali i li twieġeb għall-i ta' wara l-ewwel konsonanti fil- kelma taljana jew sqallija. Eż: ricevere, irċieva; ricadere, irkada eċċ. Jiġili l-i tkun l-ewwel vokali tal-verb stess fit- Taljan jew Sqalli, bħal f'impiega, inkorla, eċċ. Fil-verbi ewlenin maltin ta' żewġ sillabi l-aċċent huwa maħtuf ħafif, fil-waqt li f'biċċa mill-verbi taljani-sqallin, ta' żewġ sillabi, il-vokali hija twila. Eż: sofra, bàta, fiera eċċ., li turi n-nisel barrani. Fil-Malti din il-għamla ssibha wisq fil-bogħod fil-verbi ewlenin. Huma wkoll ta' nisel taljan-sqalli : a) dawk il-verbi li għandhom tliet konsonanti diffe- renti jew iżjed, u jispiċċaw bil-vokali a. Eż: serva,skarta, eċċ.; b) dawk il-verbi li jibdew u jispiċċaw bil-vokali. Eż: obda, offra, iċċita, a) dawk li fil-mamma għandhom iż-żewġ vokali o u a, Eż: ordna, storda, Il-verbi ta' nisel taljan-sqalli li jibdew b'konsonanti iktarx itennu l-ewwel konsonanti. Eż: ipprova, ittratta, iggranfa, iċċara, issonda, iżda, mbagħad, ngħidu ċieda, skarta, gawda, salva. Il-verbi taljani li jibdew bl-a, b'konsonanti mtennija wara, iħobbu ibiddlu l-a f'i. Eż: irrabja (minn arrabiare), iffonda (minn affondare) eċċ. Iżda, mbagħad, ngħidu: aċċetta, addatta, approva, abbona, alloġġa. Il-verbi li jibdew bl-st huma ta' nisel malti jekk għand- hom konsonanti gutturali jew jispiċċaw b'konsonanti. Eż: staqsa, staħba, stagħġeb, stagħna, stqarr, stkerrah, staħa, stie- den, stejqen, li huma maltin, fil-waqt li storda, stampu, stona, staġna, stinka huma ta' nisel taljan-sqalli. Biċċiet mill-verbi taljani-sqallin, meta jidħlu fil-Malti, jaqtgħu xi ittri minn ras il-kelma: spona, żarma, solva minn esporre, disarmare, assolvere. Il-mamma ta' verbi mnisslin mit-taljan jew sqalli iktarx li l-Malti jibniha fuq it-tielet persuna, sing. ta' l-Imperfett: stabilixxa, spona (stabilisce, espone). It-tibjin li hemm fil-għamla ta' verbi maltin u dik ta' verbi taljani-sqallin jurina li l-verb malti baqa' dejjem magli- żul għalih f'dik li hi għamla ewlenija tiegħu, u li mill-banda l-oħra l-verb taljan-sqalli, għalkemm mexa fuq it-tiswir grammatikali tal-Malti, sabiex jibqa' jingħażel mix-xeħta maltija ma'tilefx għal kollox dik il-vokalizzazzjoni jew fone- tika li tagħmel mill-bini tal-kelma ewlenija tiegħu. Dan juri wkoll li l-mamma ta' verbi mnisslin mit-taljan jew sqalli li jibdew bil-vokali għandha tinkiteb bħalma tit- lissen u għalhekk jagħitu dawk il-kittieba li fil-verbi ta' nisel taljan jew sqalli jħobbu jaqtgħu l-vokali fil-bidu ta' verbi bħal: ikkmanda, ittenda, iddobba,u jiktbu kkmanda, ttenda, ddobba, wara kelma li tispiċċa b'vokali.