Kundanna għall-Bejjiegħa ta' l-Inbid quddiem il-Knisja ta' San Ġwann f'Ħaż-Żebbuġ tal-1468 : Minn Alexander Bonnici OFM Conv: HED, SThL, PhB: Qabel ma' l-Knisja nbidlet f'Ċimiterju Diġà hu mbiegħed ħafna meta nitkellmu fuq l-1575. F'dik is-sena il-Papa Girgor XIII bagħat fostna viżitatur appostoliku ħalli jikteb rapportdwar il-qagħda tal-Knisja ta' Malta. Il-Viżitatur kien Mons. Pietru Dusina. Manaqasx li jmur f'Ħaż-Żebbuġ ukoll, u ħallielna deskrizzjoni dettaljata. Imma, f'nota ċkejkna li bilkemm nintebħu biha fir-rapport tal-viżta, naqraw fuq knisja żgħira msemmija għal San Ġwann. Hi knisja li tissemma għall-aħħar darba fl-istorja ta' Ħaż-Żebbuġ. Kien ilha ħafna sejra lura għalkemm kienet f' pożizzjoni ċentralissima. Kienetknisja maġenb il-parrokkjali, li diġà kienet imsemmija għal San Filep t' Agira. Il-knisja ċkejkna ta' San Ġwann kienet maġenb iz- zuntier tal-parrokkjali. Imma, fl-1575, il-knisja kienet tilfet kull valur. Ma kien hemm l-ebda legat marbut magħha. Għalhekk, mhux biss kienet dejjem magħluqa, imma kienet ukoll fi stat ħażin. Imma l-post li kienet tokkupa l- knisja kien ċentrali ħafna. L-ispazju tagħha sata' jintuża għal xi ħaġa ta' utilità għar-raħal kollu. Għalhekk, il- Viżitatur Dusina ordna li l-knisja titwaqqa' u l-ispazju tagħha jintuża biex issir il-kostruzzjoni ta' ċimiterju. F'dak iż-żmien, ċimiterju kien isir ta' sikwit maġenb il-knisja parokkjali. Imma Dusina ordnalhom biex jitħalla sinjal li juri li hemm kienet teżisti l-knisja ta' San Ġwann. Proklama u Bandu għal Ħaż-Żebbuġ L-għeluq ta' l-istorja tal-knisja ta' San Ġwann ġiebli quddiem għajnejja ġrajja mhux magħrufa ta' iżjed minn mitt sena qabel. Kienet is-sena 1468, meta l-knisja ta' San Filep ma tantx kienet ilha bis- servizz ta' parroċċa. Malta kienet taħt il-ħakma ta' l-Aragoniżi. Kien jonqos iżjed minn 60 sena biex il- Kavallieri ta' San Ġwann jiġu fostna. Kien hawn Kunsill Popolari li, permezz tan-Nobbli Maltin, kien imexxi lill-gżira tagħna mir-Rabat u l-Imdina. Kien jissejjaħ l-Università. Il-membri tal-Kunsill Popolari saru jafu li ż-Żebbuġin ma kenux għadhom qed iżommu bil-ġieħ li jistħoqqlu dak l-ispażju ta' quddiem il-knisja ta' San Ġwann. F'ġabra ta' dokumenti li nsibuha fil- Bibljoteka Nazzjonali ta' Malta, fis-sezzjoni Università, insibu reġistru prezzjuż ħafna kemm għall- qedem tiegħu, kif ukoll għal dak li fih. Fih insibu l-ordnijiet tal-Kunsill Popolari. Kienu liġijiet li obbligaw lil kulħadd għax il-Kunsill kien jifforma l-Gvern ta' Malta. Ħaż-Żebbuġ intlaqat minn waħda minn dawk il-liġijiet. Fil-11 ta' Jannar 1468, Franġisku Cuskieri, b'ordni tal-Ġurati Nobbli ta' Malta, ħareġ proklama li kien għan-nies ta' Ħaż-Żebbuġ. Proklama kien twissija li tiġi minn min għandu s-setgħa. Fi żmien nieqes ħafna mill-mezzi ta' xandir, u meta n-nies ma Każin Banda San Fileb— Festa 1997 45 kenux jafu jaqraw, proklama kien jixxandar lin-nies permezz ta' bandu, kif naqraw li sar f'din l-okkażjoni. Il-Kunsill kien jikteb l-ordni li ried iwassal, u jibagħtu fil-post fejn kien se jobbliga għal xi ħaġa permezz ta' dak li ssejjaħ 'Banditur'. Dan kien ikollu miegħu lil xi ħadd li jħabbat fuq xi tanbur, ħalli n-nies jinġabru. Imbagħad, il-bandu kien jinqara b'leħen għoli. Wara li jinqara, il-banditur kien iwaħħlu f'post ċentrali. Allaħares xi ħadd kien ifettillu jmissu għaliex jitfgħuh f'qiegħ ta' ħabs jew jintbagħat jaqdef fuq xi xini daqs li kieku kien ilsir. Akkuża dwar il-Bejgħ ta' l-Inbid L-akkuża kontra ż-Żebbuġin kienet li, taħt il-knisja ta' San Ġwann, jiġifieri f'xi kantina, kien qed jinbiegħ l-inbid. Mhux biss dan, il-bejgħ ta' l-inbid kien beda jsir ukoll fl-ispazju ta' quddiem il-knisja. Il-post sagru kien sar wieħed ta' divertiment għal irġiel li jingħataw għas-sokor. F'dak iż-żmien, iz- zuntier tal-knisja parrokkjali u d-dverna ta' l-inbid kienu l-postijiet waħdiena fejn l-irġiel kienu ' jiltaqgħu. Dak l-abbuż taż-Żebbuġin kien hemm bżonn li jinqata'. Il-bandu ordna li l-inbid ma setax jinbiegħ la quddiem dik il-knisja ta' San Ġwann u lanqas quddiem xi oħra. Ħarġet ukoll projbizzjoni biex ma jbigħux lanqas f'xi spazju pubbliku ieħor minn btieti jew krietel. Fil-prattika, l-inbid sata' jinbiegħ biss fi dvieren li kellhom il-permess meħtieġ. Bla liċenzja, l-inbid ma sata' jinbiegħ imkien. Min ma kienx se jobdi, kien se jeħel ħames fjorini li jitħallsu lill-persuna li, f'Ħaż-Żebbuġ, kienet tirrapreżenta lill-Kunsill Popolari (Bibl. Nazz. Din il-liġi tal-Kunsill ħaditna 'l bogħod fi ġrajja ta' Ħaż-Żebbuġ ta' 529 sena ilu. IL-50 ANNIVERSARJU TAD-DĦUL FIL-KUMITAT Is-Sur Carmelo Cascun, Viċi Presidentu President Onorarju tal-Każin din is-sena jgħalaq 50 sena bħala soċju tal-Każin tal-banda San Filep,meta ġie ukoll co-opted fil-Kumitat ta' dan il-Każin fil-kariga ta' Assistent Kaxxier. Tul dawn il-50 sena huwa dejjem żamm postu fil-Kumitat b'reazzjoni tal- Kumitat għas-snin 1976/77. Huwa kellu il-karigi ukollta' AssistentSegretarju, Segretarju għal periodi twal, kif ukoll ta' Viċi Presidentu President Onorarju kif attwalment qiegħed iżomm fil-preżent. Il-ħatra ta' President Onorarju saret mill- i T Kumitat għal PHILIP'S BAND CLUB din is-sena mr — għall- Jen, haun taht iffirmat, nitlob biex nidhol Socju fil Ca- ġa l-anniversarju. sin tal-Banda ''ST. PHILIP'S CLUB ' u nobliga ruhi li in- Il-Kumitat tal-Każin jawguralu li hallas bil kuddiem. jkompli jaħdem għall-ġid tal-Każin kif ukoll għall- festa ta' San Filep. Dan id-dokument ta' hawn taħt juri (Indirizz) 4j. ihamu jlf-Ġjom -- - Meta is-Sur Carmelo Cascun ġie Propost min . e, Zn ewl L 21. nnominatuaċċettatbħala soċju tal-każin Secondat min n j, A ka tal-Banda San Filep. ĦLAS BIT-TLIET XHUR. 46 Każin Banda San Fileb— Festa 1997