Tixxennaq u tinfena Ruħi Għat-Tempju tal-Mulej (3) Il-Kappellun tar-Rużarju Parroċċa tagħna għandna dik tal-Madonna Tar-Rużarju, bil-Festa tagħħa tiġi ċċelebrata nhar l-ewwel Ħadd t'Ottubru. Ir-Rużarju, dik it- talba tant għażiża għal Ommna Marija, tant li fid- dehriet kollha tagħha til-iż-żmien, dejjem ħeġġet li għandha tibqa tingħad. F- id-devozzjonijiet Marjani li nsibu fil- Il-Bidu tar-Rużarju 4 Skont tradizzjoni popolari kien il-Patrijarka San Duminku l-ewwel wieħed li ta' spinta sabiex din it-talba tibda tingħad. Duminku, iben in-nobbli Feliċ Guzman u martu l-Beata Giovanna d'Aza twieled fir-raħal ta' Kalerwega, fit-Tramuntana ta' Spanja f'dik li kienet il-Kastilja l-Antika fl- 1170. Fl-1208, meta Duminku ta' Guzman kien fl-aqwa tal-glieda ta' perwazjoni ma' l-eretiċi Albiġiżi u Valdensi huwa nxteħet f'riġlejn Ommu Marija fejn b'qalb imnikkta għall-aħħar talabha sabiex tregga lura lejn BinHa Ġesu' tant erwieħ mitlufa. Hawn il-Madonna wrietu l-qawwa u l-forza tar-Rużarju bħala arma setgħana ħafna. Il- Fundatur ta' l-Ordni tal-Predikaturi miet nhar is-6 t'Awwissu 1221 u tlettax il-sena wara, preċiżament nhar it-3 ta' Lulju 1234 seħħet il- kanonizzazjoni tiegħu. Aktar tard fi żmien, il-Beatu Alan de la Roche, wieħed mill-ħafna qaddisin u beati li ħaddnu l-ordni Dumnikan tul iż-żmien, ta' l-forma lir- Rużarju Mqaddes kif nafuha Ilum. Kif ser naraw aktar 'l quddiem f'din il-kitba, kien il-Papa San Piju V li waqqaf il-jum tas-7 t'Ottubru bħala l-Festa Liturġika tal-Madonna tar-Rużarju. Naturalment anke f'pajjiżna din id-devozzjoni Marjana wkoll sabet art għammiela. Bdejna naraw artali taħt dan it-titlu tant sabiħ b'uħud L-artal tar-Rużarju armat fil-Festa Titulari ta' Stella Maris 2012 minnhom bi kwadri Titulari ta' l-aqwa Artisti fosthom Francesco Zahra(1710-1773) fil-Knejjes Tagħna. Bdew jitwaqqfu Fratellanzi sabiex iħeġġu dejjem aktar lill-imsħieba tagħhom lejn din id-devozzjoni tant għaziza. Bdew jiġu ordnati wkoll xbieħat Marjani taħt dan it-titlu. Tkabbir Tal-Knisja u Bini tal-Kappelluni. Kif nafu, lejn tmiem is-seklu dsatax ingħatat bixra differenti u akbar minn kif kienet originarjament lill-Knisja ta' Stella Maris. Dan ix-xogħol li sar bejn l-1874 u Diċembru 1877 issarraf fil-bini ta' Koppla maestuża, kor, presbiterju u żewġ kappelluni ferm spazjużi. Naturalment f'dawn iż-żewġ kappelluni ttellgħu żewġ artali. F'dak tal-lemin ta' l-altar maġġur hemm l-artal tal-Kruċifissjoni 'ta' Sidna Ġesu ristu u allura l-kappellun beda jissejjaħ tad- Duluri minħabba l-fatt li bdiet tieħu ħsieb dan l-artal il-Pija Unioni li wara saret it-Terz Ordni Tas-Servi ta' Marija. Fil-Kappellun tax-xellug insibu l-artal tal- Madonna tar-Rużarju. Il-kwadru titulari ta' dan l-artal kien tpitter mill-magħruf pittur Zebbuġi l-Professur Lazzaro Pisani u tlesta f'Ottubru a' l-1891. Huwa kopja fidila lejn ix-xbiehat radizzjonali magħrufa bħala dawk tal-Madonna ta' Pompei. Naturalment bħala protagonisti ewlenin 'dawn it-tip ta' kwadri nsibu lil Madonna bil- Bambin qegħdin inewwlu l-Kuruna tar-Rużarju ill-Patrijarka San Duminku kif ukoll lil Santa Katerina ta' Siena, Patruna tal-Lajċi Dumnikana. Taħt dan il-kwadru, kien hemm kwadru ovali li jirrapreżenta lil Sant' Anna. Meta wara l-ħbit mill-ajru ta' l-għadu, fit-Tieni Gwerra Dinjija, il-Kappellun tad-Duluri ġarrab ħsarat kbar u ntilfu bosta opri artistiċi fosthom il-Kwadru ta' Ġużeppi Cali, kien tqabbad il-pittur Taljan Mario Caffaro Rore sabiex ipitter ieħor minfloku. Il-Knisja Parrokkjali armata bil-Kbir f'Ottubru ta' l-1922, fl-okkażjoni tal-25 sena tal-Fratellanza tar-Rużarju Allura l-kwadru tar-Rużarju ta' Lazzaro Pisani tneħħa sabiex iż-żewġ artali tal-Kappelluni t-tnejn iġibu l-firma ta' dan l-artist Taljan mill- Piemonte. Nistgħu ngħidu li Caffaro Rore ħareġ bi ħsieb ġdid, għalkemm is-suġġett naturalment baqa' l-istess, fejn f'dan il-kwadru kemm San Duminku u anke Santa Katarina, filwaqt li qed jilqgħu b'għozza l-Kuruna tar-Rużarju, qegħdin jagħtu darhom lil min qed iħares lejn l-istess kwadru. B'xorti ħażina, il-kwadru ta' Sant' Anna, li semmejna aktar qabel, inqered fit-Tieni Gwerra Dinjija. Il-Fratellanza tar-Rużarju Jekk immorru ftit iżjed lura fiż-żmien, insibu li fl-1896 fil-Parroċċa ta' Stella Maris twaqqfet il-Fratellanza tar-Rużarju Mqaddes. Din. il- fratellanza kellha bħala uffiċċjali tagħha lid- Direttur Spiritwali, li kein ikun il-Kappillan tar- Parroċċa, rettur, Prim Assistent, Sekond Assitent, Segretarju, Prokuratur, Assistent Prokuratur u erba' konsulturi. Ftit snin wara l-erezzjoni tagħha, din. il- Fratellanza ħasbet sabiex tikkummissjona statwa tal-Madonna tar-Rużarju. Soċjetà Filarmonika Stella Maris - Sliema -istatwa tal-Madonna tar-Rużarju l-antika, li kien ħadem Karlu Darmanin fl-1901. L-għażla waqgħet fuq ħadd ħlief il-magħruf statwarju Karlu Darmanin li kien lesta din l-istatwa fl-1901. Dwarha nistgħu nisiltu xi kliem li nkiteb fil-gurnal Corriere Mercantile Maltese tat-21 ta' Diċembru 1901, 'Ammirajna llum kapolavur tas- Sur Carlo Darmanin. Din hija statwa għall-Knisja Parrokkjali ta' Stella Maris, tas-Sliema, li tirrappreżenta l-Madonna. tar-Rużarju bil-Bambin fuq driegħha. Din hi biċċa xogħol li turi l-fidi ta' artist li ilu jaħdem ħamsin sena u li għalkemm illum ghandu 78 sena għadu jaħdem'' Din m'hiex l-istess statwa li għandna Ilum, għax b'xorti ħażina ntilfet wara l-ħbit mill-għadu waqt it-Tieni Gwerra Dinjija. Dik li naraw illum, merfugħa f'niċċa biswit l-artal l-artal tar-Rużarju, Il-Kappellun tal-Madonna tar-Rużarju, armat fil-Festa tagħħa fl-imgħoddi issawret minn idejn l-istatwarju li ddomina x-xena ta' l-arti sagra f'pajjiżna fis-seklu l-ieħor, jiġifiri Wistin Camilleri. Il-benefattur li ħallas għaliha kien il-Kommendatur Benjamino Gatt. Sabiex inkomplu ngħidu xi ħaġa dwar il-Fratellanza tar-Rużarju mwaqqfs fil-Parroċċa tagħna, tajjeb insemmu li fost l-imsebħin ta' l-imsemmija Konfraternita' wieħed kien isib diversi saċerdoti. Fost dawn insibu lil Dun Ġużepp Bartolo li serva ta' Prokuratur kif ukoll lil Dun Mikiel Balzan li kien Segretarju ta' l-istess Fratellanza. In-numru tal-imsebħin kompla jikber u allura kompliet tinxtered dejjemaktar id-devozzjoni lejn ir-Rużarju Mqaddes f'din il-Parroċċa Marjana. Iż-żmien gerbeb ġmielu u l-Fratellanza tar-Rużarju kienet waslet sabiex fl-1921 tfakkar għeluq il- ħamsa-u-għoxrin sena mit-twaqqif tagħha. Kienu l-uffiċjali ta' l-istess Fratellanza ħasbu sabiex iżanżnu oggetti ġodda għal din: l-istess okkażjoni. Filfatt l-artal, li kien sofra xi ħsara minħabba l-umdita' nqala minn postu u sar mill-ġdid. Kien ġie kkonsagrat f'Settembru 1921 mill- Arċisqof l-ET. l-oggetti mżanżna nsibu l-lampier tal-fidda li sar fuq iniżjattiva ta' Dun Ġużepp Bartolo, il- Prokuratur tal-Fratellanza flimkien ma' l-ispizjar is-Sur Carmelo Demartino. Kien żżanżnu wkoll is-sett ta' gandlieri tal-Prima u Sekonda flimkien mal-Kurċifiss għall-istess artal. Kif għedna kienu saru Festi sbieħ u devoti ħafna bil-Knisja Parrokkjali tkun imżejna bl-aħjar mod possibbli saħansitra anke b'xi ornamenti mad- dawra taċ-ċinta. Għal dawn il-Festi kien anke ġie mistieden l-e.T. Mons Angelo Portelli O.P. Isqof Titulari ta' Selimonte, Awżiljarju u Vigarju Generali Delegat ta' Malta. X'insibu Aktar fl-Istess Kappellun. Fuq il-lemin ta' l-artal tar-Rużarju, insibu Niċċa bl-Istatwa ta' San Ġużepp li dwarha ktibna s-sena li għaddiet. Fil-għoli mad-dawra ta' l-istess kappellun insibu erba' kwadri kbar impittra mill- istess artist Taljan mill-Piemonte Mario Caffaro Rore. Tnejn minn dawn il-kwadri juruna żewġ episodji mill-ħajja tal-Madonna. L-ewwel wieħed, jiġifiri dak viċin il-presbiterju, juri t-tħabbira ta' l-Anglu Gabriel lil Madonna, filwaqt Soċjetà Filarmonika Stella Maris - Sliema li l-ieħor, li qieghed fuq il-bieb li jagħti għal barra, juri l-Prezentazzjoni tal-Madonna fit-Tempju. Iż-żewġ kwadri l-oħra, li allura huma aktar qrib ta' l-artal, ghandhom rabta aktar mill-qrib mad- devozzjoni lejn ir-Rużarju Mqaddes. Fl-ewwel wieħed, li qiegħed fuq in-niċċa ta' San Ġużepp, naraw lil San Piju V qiegħed jitlob l-interċezzjoni tal-Madonna Stella Maris waqt il- Battalja ta' Lepanto. Antonio Ghislieri twieled ġewwa Bosco Marengo, provinċja tal-Piemonte fl-Italja ta' Fuq nhar is-17 ta' Jannar 1504. Tnejn u is-sittin sena wara allura ftit xhur wara l-Assedju l-Kbir ta' Malta, huwa ntagħzel bħala l-225 Papa tal-Knisja Kattolika. Nistgħu nqisuh mhux biss bħala benefattur ewlieni li għen fil-bini tal-Belt Valletta imma wkoll kien strumentali sabiex l-Ordni tal-Kavallieri baqgħet fi Ġżiritna. Kien hu wkoll li organizza l-Lega Santa li kienet magħmula mill-istati Kattoliċi tal-Meditteran f'taqbida kontra l-Imperu ottoman li ssarfet appuntu fir-rebħa tal-Battalja ta' Lepanto nhar is-7 ta' Ottubru 1571. San Piju V kien talab ħafna lil Kattoliċi sabiex igħidu r-Rużarju. Il-Madonna bħalma dejjem jiġri, semgħet talbhom u l-jum tas-7 t'Ottubru ġie ddedikat bħala l-Festa Tal-Madonna tar-Rużarju. Fatt kurjuż hu li b'rispett u tifkira ta' dan il-Papa Qaddis Dumnikan, il-Papiet kollha sal-ġurnata tal- lum baqgħu jilbsu abitu abjad. L-istess Provinċja Dumnikana Maltija hi ddedikata lilu. Kwadru li juri l-Madonna Stella Maris tidher lil San Piju V, waqt il-Battalja ta' Lepanto Il-Kwadru l-ieħor, li jinsab fuq in-niċċa tal-Madonna tar-Rużarju, juri lil Beatu l-Q-T. Piju XI qiegħed jitlob quddiem xbieha tal-Madonna ta' Lourdes. Nafu kemm il-Madonna, fid-dehriet tagħha, dejjem saħqet, fuq l-importanza u l-qawwa tar-Rużarju. Nifttakru wkoll li kien dan il-Papa li fl-1854 idefinixxa b'mod assolut bħala Domma tal-Fidi l-Tnissil Bla Tebgħa tal-Verġni Mbierka. Erba snin wara, il-Madonna f'waħda mid-dehriet tagħha lit- tfajla Santa Bernardina ġewwa Lourdes meta din staqsietha minn hi, wieġbet li hi L-IMMAKULATA KONĊEZZJONI. Dan Kollu li għedna jurina b'mod ċar kemm ta' qabilna kellhom għal qalbhom din it-talba, li tant tagħti ġieħ'u togħġob lil Omma tas-Sema. Anke erwieħ qaddisa ta' żmienna ħabbewha għaxtathom qawwa spiritwali. Nistgħu nsemmu biss ftit eżempji bħal Beatu Gwanni Pawlu Il, Madre Teresa ta' Calcutta u l-Ewwel Qaddis Malti San Ġorġ Preca. Dawn, u ħafna oħrajn bħalhom, għandhom ikunu ta' xprun għalina sabiex ma nabbandunaw qatt anżi ngħidu bil-qalb din it-talba tant għal qalb l-Omm Qaddisa t'Alla u l-Omm Ħanina tagħna lkoll. e. Duminku ta' Guzman — Fr. Charles Tonna O.P e Programm tal-Festa tar-Rużarju 2011- Gudja artiklu ta' Fr. Reno Muscat O.P,. e Mill-Każin, ħarġa Nr 47 — Publikazzjoni King's Own Band e. Tas-Sliema, Il-Knisja u l-Parroċċa ta' Stella Maris— Maurice Busietta. Il-Kwadru tal-Madonna ta' Lourdes fil-Kappellun tar-Rużarju