Grajjiet, Drawwiet, Tifkiriet Dan l-aħħar waqgħet taħt għajnejja aħbar ta' xejn inqas mian mitt sena ilu. Fl-10 ta' April, 1872, iltaqgħet seduta tal-Kunsill tal-Gvern u fiha s-Se- gretarju Ewlieni tal-Gvern ħabbar li kien hemm vot te' £3,4B1 biex jitwaqqaf Riformatorju għaż-Żgħar (uvenile Reformatorv), b'żewġ kurituri bi 12-il ċella u kamra għas-swat, appartament għall-fiz- zjali tal-post u skola. Il-Konsulieri kollha deħru li gabiu mal-proġett; iżda l-Onorevoli Scicluna u Bar- baro talbu xi kjarifikazzjonijiet dwar l-infieq ta' dik is-somma, li kienet tidher esaġerata għal mitt sena L-Onorevoli Cachia Zam- mit tħaddet tajjeb dwar. il- ħteġa ta' dik l-istituzzjoni. Huwa qal di, bħala nsara, għandna nsalvaw lil ħutna żaħar minn ħajja ta' njo- renza, miżerja u ħtija; bħa- la leġislaturi, għandna naqqsu l-ġlieda kontra l-iġi u l-ordni; bħala eko- nomisti, irridu r-reforma- torju għax in-nefqa tal- Cvern mal-kriminali ton- qos. Iżda l-għan ewlieni, issokta jgħid hu, għandu jkun. it-trawwim taż-żgħa- żagħ . delinkwenti. fir-reliġ- jom .. u fis-snajja, għax il-għajn. tad-delitti hija n-nuqqas ta' dak it-traw- Huwa,..xebbaħ. 'id-de- linkwenti ' żgħar ma anġli li żbaljaw, li biex .tiddriz- zahomi ma. jridux: ħlief ftit amellis L-Avukat tal-Kuru- na ammetta li. r-regola- menti. nterni tar-Riforma- torju għandhom ikunu. dif- ferenti minn: dawk. tal- ħabs tal-kbar, iżda baqa' jħambaq fuq it-termino'oġi- ja ta' 'oriġunija', 'ħabs' u Uisvori forzati'. Disgrazzja- tement il-proġett ma seħħx. Din. tar-Riformatorju ma kienetx idea ġd'da, iżda anqas ma kienet idea qadi- ma ħafna. Għall-ħabta tas- sena 1835, inbeda fl-Ame- rika sistema ġdid biex jiġu kkurati t-tial u ż-żgħażagħ dsiinkwenti, flok di jiġu kkastigati u m'xħutin fil- ħabs għal xi żmien. B'dan is-sistema ġdid, it-tfal jik- koreġu ruħhom mix-xejra ħażina tagħhom, jibd'u ħaj- jithom u jsiru ċittadini ħad- d'ema u għaqln, u bix- xogħol onest tagħhom ikat- tru l-għana. tal-pajjiż. Maż-żmien infetħu jQrati għaż-żgħażagħ, jiġifieri b'ex jagħtu sentenzi dwar delitti u of magħmulin m'hn dawk ta' taħt l-eta', aktarx is' taħt is-17-il sena, jew dwar il-kura mill-istat ta' tia' li jgħxu f'ambjent im- ħassar. Dawn. il-Qrati jis- tgħu jkunu, jew Qrati Speċ- jali għaż-żgħażagħ jew Qra- t; Ordinarji li jżommu ses- sjonijiet żgħażagħ. Fil-Colorado: fl-Amerika bdew jjinħatru. — mħalifin għall-kawżi taż-żgħar. L- ewwel Qorti taż-żgħażagħ infetħet fl-1899 ġo Chicago, imbagħad infetħu oħrajn ii speċjali għaż- ibliet oħra tal-Amerika u fil- p. i tal-Ewropa. Pjonier tal-Qorti għaż-żgħażagħ kien l-imħallef Ben Lindsev ta' Denver — Colorado, li xerred: l-idea tagħhom. bid- diskorsi u l-artikoli tiegħu fuq il-magazines amerikani. IL-QRATI TAT-TFAL F'MALTA Hawn Malta, t-tifel li jagħmel xi delitt, jew li qiegħed f'dik it-trieq jitres- saq quddiem .: il-maġistrat, mhux .taħt. il-libsa (biex ngħidu hekk) tal-Ġustizzja, iżda taħt dik tal-Paternita': jiġifieri l-maġistrat ma jidherx bħala .mħallef. bil- libsa uffiċjal tal-Qorti, iżda bħala missier. bil-libsa ko- muni ta' barra t-trieq; hekk ukoll. il-pulizija. Għalhekk, sakemm. inbniet il-Qorti tal-lum, il-każ kien jinstema f'post magħżul, li ġie li kien fi Triq San Federiku u ġie li kien fl-Iskola San Filippu Neri (li nitkellmu fuqha ak- tar il quddiem), jew f'xi post ieħor. llum: il-każ jin- stema, iva, f'appartament magħqud mal-Qorti, iżda 'i tidħol għalih minn bieb ap- posta. IL-'MAGNA' CARTA'T' TAT- TFAL Matul l-ewwel għaxar smin tas-seklu li aħna fih saru żviluppi mportanti fil- ġurisprudenza, għax il-ħaqq beda jitpoġġa fuq il-ġwien- ħajn tal-ħniena, tat-tieba u tal-imħabba: Fi-1908, il-Par- lament Ingliż: għadda liġi msejħa The Childrems Act (1908), magħrufa bħala l- Megrs Carte tat-tfal. Bis- saħħa ta' dk il-liġi, il-persu- na taħt l-eta' li tikkommetti xi delitt — feriment, serq eċċ. — għandha tiġi mħar- sa bħa'a del'nkwenti (jiġi- fieri li naqset minn dmir) u mhux bħala kriminali (jiġi- fieri ħatja ta' delitt). Għal- tieħen is-sewwa' — is-sibt, 8 ta' April, 1972. hekk Ilt-tfal ma tagħtihomx kastig ta' ħabs, iżda tixħet- hom taħt il-kura paterna tal-Istat, sakemm, m'għand- niex xi ngħidu, 'il-malizzja ma tieħux il-post ta' l- eta' U, kif tgħid massma tal-ġjurisprudenza, għax al- lura t-tifel għandu. jiġi kkas- KIF TAĦSIBHA L-KNISJA2 X'inhu l-ħsieb: tal-Knisja dwar dawn id-djar ta' kor- rezzjoni, kif isejħulhom Il- Knisja tara fihom istituzzjo- n'jiet tajba u ta' min jinko- raġġihom U kif hija fetħet tereches' u orfanatrofji biex tilqa' fihom it-trabi u t- tfal mitluqa, ħalli tnaqqas il-qtil. tat-trabi u t-tixrid tal- vizzju, hekk ukoll h'ja tħad- dan l-idea tar-riformatorji u tieħu sehem fihom billi, me- ta tkun. mitluba, tibgħat fi- hom: saċerdoti adatti, biex teqred, jew għall-inqas tnaqqas, il-vizzji u d-delitti. Dwar. hekk . għandna. l- eżempju ta' San Gwann Bosco. 'i kien juża l-metodu preventiv mhux: dak. vendi- kattiv, jiġifieri, kien juża: l- metodu: ii jħajjar. għat-tajjeb iżjed milli: dak —ta' kastig għall-ħażin, li: wieħed ikun ikkommetta , LORD: PLUMER U R-RIFOR- 'MATORJU Għalkemm, kif għidna fil- ibidu, il-ħtieġa: ta'- djar ta' korrezzjoni kienet ġa bdiet tinħass f'Malta sa mis-sena 1872, kien b:ss 50 sena wa- ra' li ttieħdu: l-passi kollha meħtieġa u twaqqfet dik id- dar. Fis-17 ta' Jannar 1921, il-Gvernatur Lord 'Plumer ħareġ Notice of Action għat-twaqqif ta' Riformator- ju, li kif reġa qal hu, Kien ilu meħtieġ fil-Gżirà u li ma sarx. imħabba fin-nuqqas ta' flus. Huwa ħabbar li fl- estimi ta' dik is-sena kien hemm ivvutati £1,000 għal dak il-għan. Huwa qasbad lill-esperti jeżaminaw post maħtur minnu u dan kien il-Forti tas-Salvatur, fil-Kot- tonera, 'i qabel kien serva bħala barracks għas-suidati. Wara. l-istħarriġ indata' li l- post, b'ċerti adattamenti u bi spiża ta' £2,100, kien jis- ta' jservi bħala Dar ta' Kor- rezzjoni u jilqa' m'nn 40 sa 50 tifel, 'IS-SALVATUR' Fil-15 ta' Marzu l-Kun- sill. ta' l-kunsens. tiegħu għall-ftuħ tar-Riformatorju u bil-proklama tat-8 ta' April, il-Gvernatur weqqaf dik id- dar u ta s-setgħa biex fiha jiġu milqugħin u miżmumin is-subien ħatjin (ma/le juve- ;ħella, magħluq tal-ħadid, bi-pjan terran. u cju l-emendi il-metodi ta' persważjoni u hile offerders), bejn id-9 u 16-il sena, flok li jiġu mitfu- għin l-ħabs, jekk ikunu għamlu xi delitt; jew biex jitwarrbu mill-ambjent ħa- żin li jgħixu fih, mnejn jis- tgħu jitwasslu għal xi delitt, biex. f'dik id-dar jis- tgħu jitrabbew f'ambjent tajjeb u edukattiv. Iż-żmien li fih jistgħu jinżammu hemmhekk dawk it-tfal ħu- wa minn. sentejn għal ħa- mes snin. Minn hawn ħa- det l-isem dik id-dar ta' ''is- Salvatur'- li għada sallum tfisser dar ta' korrezzjoni nofsna l-Maltin. : Il-ftuħ uffiċjali sar fil-11 ta' Lulju, Fi żmien l-aħħar gwerra' t-tfal li kienu hemm intbagħtu d-dar tagħ- hom u l-forti serva ta post għall-internament, Fl-1944 ir-Riformatorju reġa' nie- taħ fl-Istitut Fra Diegu f Villambrosa l-Hamrun, taħt l-isemi ġdid ta' Approved School, Fl-1948 ġie trasferit fl-Istituto Tecnico Vincenzo Bugeja f'Santa Versra, fejn qiegħed: ilum. tafu jjema: hu dan l-isti- tut2 Huwa dak. il-bini ti Triq San Guzepp, mibni bil- flus li-ħalla l-Markiż Bugeja, ii fuqu għad nitkellmu f'xi artiklu ieħor iżjed il-qud- diem. Kemm hu. sabieħ dak il-korp bini kutur isfar kan- b'kanċell żewġ sulari, b'eb mwiesa' li titla għalih b't-taraġ, gal- lerija u frontispizju. tal-ġe- bel, b'ħamest itwieqi 'l ħamsa oħra hemm' f'kull sular. Fis-sena 1949, il-Prim Ministru Sir Pawlu Boffa, li kien jagħmel m'nn dak ir- Riformatorju, ressaq abbozz .ta' liġi biex isiru xi emendi dwar l-Approved School, biex: jingħataw ismijiet ġod- da u iżjed moderni lill-kapl- jiet ta' dik l-iskola u biex jitneħħew il-kastizi tas- swat. il-Parlament laqa' mingħajr ebda vot kuntrar- u vvota favur ta' kura psikika tat-tfal miż- mum'n hemm ġew. Barra l-ordinanzi li ġa semmejna ħarġu liġijiet oħra u rego- u 1962 dwar il-Probation Il-Kodi- ċi Ċivili u l-Kodiċi: Kriminali jitħadċiu dwar hekk wkoll. IL-'PROBATION OFFICER Mill- 1961 dak l-Istitut għadda taħt id-Dipartiment tas-Social Services -— Wel- fare Division u beda jis- sejjaħ. Qabel jammettu xi tifel huwa dmir tad- Direttur il jeżamina. t-tifel u jara. xi kwalita' ta' nies huma l-ġenituri tiegħu, kif ukoll l-am- bjent li igħix fih, ifittex jekk it-tifel għandux xi difetti fiżiċi u jistħarreġ id-draw- wiet u t-tendenzi tiegħu, għaliex dawn, b'xi mod, jstgħu jinfluwenzaw l-im- ġieba ħażina tat-tifel, Dak l-uffiċjal irid ikollu moħħ miftuħ, paċenzja kbira, spirtu ta' ħniena; għax dawn. iista' jkollhom qabda kbira fuq ir-rieda tat-tifel, li bħal xitla żgħira għadu: fiż- żm'en li tista' tindrizzaħ, ssawwar fih karattru ta' rġulija u tagħmlu ċittadin onest u ħaddiemi. Skond: ir-Rapport tad-Di- partiment tas-Servizzi Soċ- jali għas-sena 1969, il-Wel- fare Division taħt id-D'ret- tur tagħha semagħet 345 każ ta' tfal delinkwenti jew fit-triq tad-delinkwenza, 43 minnhom kienu bniet. Minn dawn. uħud kienu mħollija d-dar jirċievu trattament mid-D'partiment, : 55. ġew mibgħutin fl-Iskola .ta'. San Fitppur Neri. u. 20: fil-Bon Pastur. Il-ħtija ewlenija . tas-subien kienet is-serq. it-tfal huma ' mqassmin f'żewġ sezzjonijiet skond il-eta' u jirċievu tagħlim. in- te'iettwali, reliġjuż u tas- snajja, dawk: ta' mġieba tajba u li jippromettu jin- tbagħtu f'iskejjel barra. Huma għandhom: rikreazzjo- nijiet u. sports ġewwa u barra l-Istitut, u jitilgħu f'ambjent familjari, b'kura tajba wkoll: għall-saħħit- hom, F'IDEJN IL-GIZWITI FI-1 ta' April. 1967, il- Gvern reħa din l-iskola f'idejn il-Patrijiet Ġiżwiti, kiejjti imexxuha huma. taħt Prinċipal u Direttur tal-Iskola. Żewġ patri- jiet oħra jieħdu ħsieb. it- tfal, li Hum saru mat-tletin, Jogħġobni ħafna l-metodu tal-patrijiet li jħallu kemm jista' jkun lit-tfal jersqu lejhom. ħafna, ħalli jpoġġu l-fiduċja tagħhom fihom u fl-istess ħin joqogħdu għat- tagħlim spiritwali, morali u ċivili tagħhom, għax b'hekk jintlaħaq iżjed u aħjar l-għan ta' dik l-istituzzjoni.