ĠUŻEPPI DE PIRO Benefattur ta' Malta b'Rabiiet Kbar mal-Ħamrun Fost dawk li l-kawża tagħhom hi miexja sewwa 'l quddiem bit-tama li xi darba narawhom mgħollijin għall-ġieħ ta' l-artali hemm x'uħud li r- rabta taghhom mal-Ħamrun hi qawwija ħafna. Dawn huma Adelaide Cini, Madre Margerita De Brincat, Dun Gorg Preca u Mons. Ġużeppi De Piro. Kien tassew jixraq li triq mill-ġodda tal- Ħamrun tissemma għal Mons. De Piro. Qiegħda fil-qrib tal-Liċeo fejn dan il-benefattur kbir ta' Malta kien jidher ta' sikwit biex iħabbat bibien ta' xi wieħed minn dawk li riedu jgħinuh ħalli jmantni l- kotra kbira ta' tfal li kienu fdati f'idejh. Kien żmien meta l-Gvernijiet ma kienux jagħtu l-għajnuniet ta' llum għat-tfal li qegħdin f'xi waħda mid-Djar tal- Knisja. L-għajxien u t-tagħlim ta' dawk li xortihom fid-dinja ma għenithomx kien jiddependi minn bnedmin ta' qalb tassew nobbli bħalma kien Mons. De Piro li waħdu ftit sata' jagħmel kieku ma sabx il-kollaborazzjoni ta' oħrajn. Id-Dar ta' Fra Diegu Il-fundatur tagħha, il-Fratell tal-Franġiskani Minuri Fra Diegu Bonanno, semmieha għal San Franġisk t'Assisi, missieru. Imma l-poplu malajr beda jsejħilha 'Id-Dar ta' Fra Diegu'. Fl-1907, Dun Ġużepp De Piro, li kien għadu saċerdot żagħżugħ ta' inqas minn 30 sena, ġie magħżul mill-Arċisqof Pietru Pace biex ikun l-ewwel direttur djoċesan tagħha ghax id-dar ġiet tiddependi mill-Isqof wara li l-Franġiskani Minuri ħallewha. Dar li fiha kienu jiġu meghjunin xbejbiet li kienu f'periklu li jitilfu ġieħhom u nżammu wkoll tfal ċkejknin, speċjalment bniet dehret li tkun aħjar jekk titmexxa minn sorijiet milli minn patrijiet. De Piro ma kienx monsinjur u ma kellux esperjenza ta' istituti oħrajn. Imma kien diġa' wera x-xewqa li jgħix fost it-tfal f'Istitut ieħor. Dan kien id-Dar ta' San Ġużepp, li twelidha kien fil-Ħamrun ukoll. Lill-Arċisqof Pace, kien hemm min issuġġerielu 'l De Piro. Imma ma riedux wisq biex ikkonvinċewh għax hu kien jaf x'kien jiswa. Fid-digriet tan-nomina, l-Arċisqof kiteb: 'Aħna, li nafu kemm int għaqli, imħeġġeġ u attiv, minn qalbna ninnominawk ghal dak l-uffiċċju (ta' Direttur) … Aħna ċerti li l-Istitut, immexxi minnek u megħjun mill-ġenerożità ta' l-insara, jibqa' miexi 'l quddiem bil-għajnuna tas-Sorijiet Terzjarji Franġiskani li tant għamlu ġid fih'. j De Piro ma kellux ħajja twila. Fost l-opri kollha ta' ħajtu ma kien hemm l-ebda waħda : oħra li fiha sata' jiċċelebra l-ħamsa u għoxrin sena ta' ħidma. Dan il-ġublew tal-fidda ; ċċelebrah bħala Direttur ta' din id-dar fl-1932. Fuq id-Dar ta' Fra Diegu jista' jinkiteb ktieb. . Ngħidu biss li De Piro għenu b'ġidu, ipprovdielu mingħand benefatturi, u nħass bħala . missier, mhux biss ghat-tfal, imma għas-sorijiet franġiskani wkoll. Id-Dar ta' San Ġużepp Din id-Dar doppjament tagħmel parti mill-istorja tal-Ħamrun. Meta twaqqfet l-ewwel darba fl-1888 minn Mons. Frangisk Bonnici, qarib tiegħi, hi kienet f'dar ċkejkna qrib il-knisja tas-Samra. Meta mbagħad għaddiet għall-post imsejjah 'Il-Palazz l-Aħmar'jew 'Il-Palazz ta' San Guzepp' hi baqgħet xorta waħda fil-limiti tal-parroċċa ta' San Gejtanu. Iżjed tard, ġiet fil-limiti ta' Santa Venera. L-akbar rabtiet ta' De Piro kienu ma' din id-dar. Kien qed joħlom li sata' jinġabar fiha f'ħajja komunitarja flimkien ma' qassisin oħrajn. Kien jgħin lid-dar sa minn meta kien għadu student. Id-Diretturi taghha żammew kuntatt miegħu għaliex raw fih għajnuna u mħabba kbira. Iċċaħħad f'żogħżitu milli jmur jistudja f'Akkademja Rumana għax għażel li jgħix ħajja moħbija u kkonsagrata lil Alla fid-Dar ta' San Guzepp. Il-proġetti tiegħu ma seħħewx kif kien xtaqhom. Imma r-rabta ma' San Guzepp ma naqsitx. Hu sar fundatur tas-Soċjetà Missjunarja ta' San Pawl. Imbagħad, fl-1921, id-Dar ta' San Guzepp saret l-ewwel dar ta' benefiċenza li s-Soċjetà ta' De Piro ħadet fil-ħarsien tagħha. Huma daħlu hemm minflok il-Freres De La Salle. Mill-1922, De Piro sar ir-raba' direttur ta' dik id-dar, wara l-mewt ta' Dun Gorg Bugeja. Lil De Piro, l-aktar li kienu jsibuh kien f'dik id-dar. Fl-edukazzjoni tat-tfal ċkejknin, li din id-darba kienu subien, hu kien isib il-ferh tiegħu. Kien jgħin biex lil dawk it-tfal isibilhom post fejn jaħdmu meta joħorġu minn dik id-dar. Meta huma wrew ix-xewqa li jemigraw, De Piro għenhom ukoll biex isibu fejn jaħdmu fl-Amerka, il-Kanada jew l-Awstralja. Alla jsejjaħlu mill-Ħamrun De Piro kien iħoss li ma kienx f'saħħtu, Fl-1933, kien għalaq 55 sena. Meta kellu 54 sena, hu kiteb: 'Qiegħed insofri minn eżawriment mentali'. Il-ġurnata tas-17 ta' Settembru 1933, l-aħħar waħda ta' ħajtu, għaddieha f'ħidma l- Ħamrun. F'dik il-ġurnata meta l-knisja kienet tiċċelebra l-Pjagi ta' San Frangisk, hu kien soltu jiċċelebra dik il-festa għand is-sorijiet ta' Fra Diegu. Imma, fl-1933, kienet il-Ħadd, u f'ħafna parroċċi ta' Malta kienu jiċċelebraw id-Duluri. Għalhekk, il-festa ta' San Frangisk għand is-sorijiet kien se jagħmilha l-għada. Hu nnifsu kien ġie mistieden biex imexxi l- purċissjoni tad-Duluri fil-knisja parrokkjali ta' San Gejtanu. Żmien qabel, De Piro kien kiteb: 'Is-siegħa tal-mewt ma nafux meta tiġi fuqna … Ngħixu bħallikieku llum hu l-aħħar jum ta' Ħajjitna'. U De Piro tassew ma kienx jaf li dak kien l-aħħar jum ta' ħajtu. De Piro mexxa l-purċissjoni kollha tad-Duluri. Imma, imbagħad, f'riġlejn Ġesu Sagramentat, waqt it-Tantum Ergo ta' qabel il-barka sagramentali, hu ħassu ħażin. Ittieħed malajr fl-Isptar Ċentrali tal-Furjana, u miet f'dik il-lejla stess tas-17 ta' Settembru. Smajna f'dawn il-ġranet li nġabret id-dokumentazzjoni kollha tax-xiehda biex jintbaghtu Ruma għall-kawża tiegħu. Meta narawh mgħolli għall-ġieh ta' l-artali, kif nittamaw, il-Ħamrun ukoll ikollu għax jifrah għax Mons. De Piro hu l-bniedem ta' Alla li ta xhieda tat-twemmin erojku tiegħu b'mod li nħass ħafna fil-parroċċa ta' San Gejtanu.