IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ ĠUNJU L-AKKADEMJA TAL-MALTI 1969 LAQGHA TA' L-'ATLANTE LINGUISTICO MEDITERRANEO'' F'MALTA Wara l-indipendenza ta' pajjiżna qegħdin naraw xejriet ġodda u ħarkiena fil-ħajja Maltija. Industrja, kummerċ, servizzi soċjali għamlu pass 'il quddiem ġmielu, Hekk ukoll il-kultura ma baqgħetx lura u l-ħidma tal-moħħ qiegħda kulma tmur tixxettel u, dak li huwa aqwa, tieħu sura Maltija u bħala hekk, qiegħda tieħu qgħadha fost il-ġnus. Dan il-qawmien Val-ġenju Malti qiegħed jinħass mhux biss ġewwa pajjiżna imma wkoll barra minn Malta, tanf hu hekk li ħafna gver- n'jiet barranin kif ukoll għaqdiet u xirkiet qegħdin juru xewqa biex jeqorbu lejna ħalli jfaraw sewwa x'inhuma l-fehma iu r-rieda tagħna l-kialtin, u milli jidher ħafna mill-barranin 'ħadu idea tajba u qegħ- din iqisuna li nistgħu nitħalltu magħhom f'dik li hi ħidma għall-ġid u għall-ġieħ, għat-tagħlim u għat-tiġdid fil-ħajja u fl-imġiba tal-bned- min bejniethom. Dan l-aħħar kellna f'Malta kongressi u konferenzi li ġew għali- hom bosta nies u mseħbin ta' għaqdiet u xirkiet imwaqqfin fl-Ewropa u barra mill-Ewropa wkoll. Lilna l-aktar li taqaina kien il-kongress li ġabru fi Gżiritna fil-31 ta' Marzu li għadda, il-mexxejja ta' l-'At- lante Linguistico Mediterraneo', u laqatna mhux biss għaliex kellna sehem fih iżda wkoll għax l-iskop u l-ħidma ta' l-'Atlante Lingul- stico'' għandhom x'jaqsmu mal-ħidma u x-xogħol ta' l-Akkademja tagħna. L-'Atlante Linguistico Mediterraneo' qiegħed jaħdem u jistħar- reġ biex juri li fost il-ġnus baħħara tal-Baħar Ġewwieni hemm rabta mnissla minn ħbiberija, kuntatti, safar u srajja' li għandhom x'jaq- smu mal-baħar. Din ir-rabta' fasslet għamla ta' kultura mifruxa fuq in-nazzjoni- jiet baħħara tal-Mediterran u dik il-għamla ta' kultura fiha x'wieħed jistħarreġ u jiftaqad ħafna għax minnha wieħed jista jagħraf liema naħiet l-aktar li tħalltu ma' xulxin u jislet tagħrif etniku, lessikografu u etimoloġiku. Dan ti-tagħrif etniku hu marbut ma' l-iżvilupp soċjali, kummerċjali, letterarju u xjentifiku u jiftaħ tieqa li minnha l-għorrief jistgħu jsawru xhieda tal-ħajja tal-lum u 'ta' l-imgħoddi, tal-bniedem. 34 IL-MArrI F'dak il-kongress ħadu parti għorrief u studjużi mill-Ewropa u mill-Afrika u magħhom kellliom sehem siewi Membri Akkademiċi tal-Għaqda tagħna. li wrew. li wkoll aħria l-Maltin għandna l-ħila u l-għerf biex nieħdu postna fil-wisa f'okkażjonijiet infernazzjonali ta' xjenza u kultura. Dan il-kongress iltaqa' f'Malta għax il-mexxejja ta' l-'Atlante Linguistico' kienu jaħsbu li din il-gżira tagħna hi l-qofol tal-Mediter- ran u b'din il-laqgħa fostna saħħu dik il-fehma tagħhom u għarfu li mingħajr il-kontribut tal-għorrief Maltin l-istudju u l-iskop ta' l- tAtlante' ma jistax iseħħ. Il-kongress għolla 'l Malta f'għajnejn il-għorrief barranin u wera s-sehem li din il-gżira jistħoqqilha fil-qasam kulturali ta' l-Ewropa, imma dan ma hux biżżejjed. Dan il-kongress għandu jħeġġeġ liż- żgħażagħ biex jitgħallmu iżjed dwar l-istorja ta' pajjiżhom u biex igħożżu bil-ħrara kollha dak li jkattar lil Malta Maltija.