Minn żmien għal żmien id-dinja tinbidel u bħal ma ngħidu bil-Malti spiss jiġri li l-musmar il-ġdid jaqla' l-qadim. Anzi, kultant mhux biss jaqilgħu, imma jarmih 'il bogħod tant li jintilef darba għal dejjem. Dan jgħodd ukoll għal xi logħob tat-tfal Maltin. Naturalment, id-dinja ta' ħamsin, sittin sena ilu, kienet differenti minn ta' lum. Tul dan iż-żmien sar ħafna tibdil, daħlu drawwiet ġodda, saru diversi invenzjonijiet u l-bniedem kellu bilfors jimxi u jiżviluppa ħajtu skont dawn iċ-ċirkostanzi. Ngħidu aħna, fil-ħamsinijiet anqas biss konna noħolmu bil-kompjuters jew bil-plavstations, għalhekk il-logħob tat-tfal kien jitfassal fuq dak li kienet toffri l-ħajja dak iż-żmien. Barra dan, ċertu logħob li kien isir f'raħal mhux bilfors kont issibu f'raħal jew f'belt oħra. Veru li kien jeżisti logħob komuni, imma veru wkoll li kull lokal kellu l-logħob partikolari tiegħu. Mhux biss, imma kif wieħed jistenna, il-logħob tas-subien kien ivarja minn dak tal-bniet; anki jekk xi drabi dawn kienu jingħaqdu flimkien biex jilagħbu l-istess logħba. F'din il-Kitba nirreferi biss għal tliet logħbiet li aħna s-subien konna nilagħbu fir-raħal tagħna fi tfuliti. Forsi 'l quddiem għad nikteb dwar logħbiet oħra kif ukoll dwar xi logħob li kienu jilagħbu l-bniet. : Logħob bil-ballun Dak iż-żmien ftit li xejn kien hawn karozzi. Barra dan, it-toroq kienu fi stat tal-biki ferm aktar milli huma llum. Għalhekk, ħafna karozzi kienu jgħaddu l-aktar mit-toroq prinċipali. Dan ħajjar lilna t-tfal biex nivvintaw aktar logħob ta' barra milli ta' ġewwa. U ngħiduha, it-tfal x'kienu joqogħdu jagħmlu ġewwa7 Televiżjoni ma kienx jeżisti, radjijiet ftit li xejn; kien hawn biss ir-Rediffusion u l-programmi tat-tfal kienu skarsi. Il-familji kienu ikbar u d-djar iżgħar minn ta' Ilum. Għaldaqstant, il-ġenituri kienu jiġbdu nifs 'il ġewwa meta wliedhom kienu jfittxu barra. Ħafna drabi s-subien kienu jippreferu jilagħbu logħba ballun f'xi triq sekondarja. Kultant kienu saħansitra jorganizzaw logħob bi triq kontra oħra u peress li dak iż-żmien kien għad hawn daqsxejn faqar mhux ħażin, ġieli kont tara tfal jilagħbu ħafjin. Il-blalen ġeneralment kienu taċ- ċarruta; kienu jinxtraw sold jew ftit iżjed skont id-daqs. Kien hemm ommijiet li kienu jagħmlu huma blalen għal uliedhom. Imma tista' tgħid li ma kontx tgħaddi minn triq li ma tarax salt subien jiġru wara ballunl Ma jistax jonqos dan il-logħob kien joħloq pandemonju, storbju u għajat. Kultant kienet titfaċċa xi omm u tkeċċi lil kulħadd minn wara biebha; l-aktar jekk kien ikollha xi tarbija rieqda jew ma tiflaħx. Mhux l-ewwel darba anqas li nqala' l-inkwiet u xi nisa spiċċaw fl-idejn għax ikunu waddbu xi ilma fuq it-tfal jew ħadulhom il-ballun. Aħna konna nixtru dawn il-blalen mingħand ċerta Ġanna mart Karmnu li kienu joqogħdu fi Vjal Simmons. Imma mbagħad mhux l-ewwel darba li hi u żewġha kienu jkunu bilqiegħda Festa Marija Annunzjata 2009 77 maġenb biebhom, il-ballun imur fuqhom, u Ġanna kienet tkun pronta teħodulna. Biex neħduh lura konna rridu nerġgħu inħallsu għalih. Ara ġejja l-mewt għalik Logħba li spiss kont tara subien jilagħbu kienet din. L-aktar li kienet tintlagħab jew tard wara nofsinhar inkella filgħaxijiet, speċjalment fis-sajf. Din kienet logħba ċajtiera sakemm kienet tittieħed fl-ispirtu li kienet tintlagħab. Imma t-tfal dejjem tfal u ġieli azzardaw jaqbżu ċerti limiti bir-riżultat li kienu ħolqu xi ftit tal-inkwiet. Grupp ta' tfal kienu jaqtgħu biex jaraw min minnhom kien se jkun il-'vittma' u min l-'imgħallem'. Dan tal-aħħar kien joqgħod bilqiegħda fuq xi għatba ta' dar filwaqt li l-'vittma' kien joqgħod għarkupptejh quddiemu b'għajnejh magħluqin. Sadattant, l-'imgħallem' kien jibda jqabbel: Ara ġejja l-mewt għalik Biex taqlik . Biex tixwik. Ara ġejja, ara waslet… Din id-daqqa minn tahielek Wieħed mit-tfal dak il-ħin kien jagħti daqqa ħafifa fuq dahar il-'vittma' u dak ried jaqta' min tahielu. Jekk ma jaqtax kien ikollu joqgħod għall-kastig li kienu jtuh sħabu. Xi drabi l-kastig kien ikun nibxa lil xi anzjan jew anzjana u dawn mhux dejjem kienu jifhmu l-ispirtu taċ-ċajta. B'hekk, ġieli kienet tinqala' daqsxejn ta' tilwima. Meta l-kastig kien ikun raġonevoli, it-tfal kienu jieħdu gost bil-logħba u jibqgħu jilagħbuha sa tard filgħaxija. Ġiri Iżda l-iżjed logħob popolari mas-subien kien dak marbut mal-ġiri. Fost dan il-logħob kien hemm il-ħarba, il-gwerra Franċiża u l-bi kantunieri. Il-ħarba kienet logħba tax-xitwa peress li kulħadd kien jitlaq jiġri b'xi ħadd jiġri warajh biex itih id-daqqa u jkun biha hu. Kulħadd kien jagħmel ħiltu biex ma jibqax bid-daqqa sal-aħħar tal-logħba u l-ġiri ħafna drabi kien isir fl-istess parti tat-triq qalb l-għajat u t-twerżiq ta' dawk li kienu jieħdu sehem. L-istess jista' jingħad dwar il-bi kantunieri. F'din il-logħba kienu jieħdu sehem ħamest itfal u kienet tintlagħab f'salib it-toroq. Għall-ewwel kulħadd kien joqgħod fin-nofs bejn il-kantunieri u mal-kelma ''ħarba' kull tifel kien ifittex kantuniera. B'hekk kien jibqa' wieħed bla kantuniera. Sadattant, l-erbgħa l-oħra Festa Marija Annunzjata 2009 kienu jibdew ipartu posthom minn kantuniera għal oħra b'dak it-tifel tan-nofs jipprova jasal qabel xi wieħed minnhom u jeħodlu postu. Il-gwerra Franċiża kienet logħba oħra popolari fost is-subien fir-raħal tagħna. Din kienet tintlagħab bejn żewġ gruppi ta' tfal. Dawn kienu joqogħdu faċċata ta' xulxin u wara jibdew joħorġu wieħed minn kull naħa bl-iskop li xi ħadd minnhom jaqbad bott li kien ikun fin-nofs tat-triq eżatt bejn iż-żewġ gruppi. Min ma kienx jirnexxilu jaqbad il- bott kien jiġi eliminat. Meta grupp kien jisfa bla tfal kien joħroġ tellief. Dawn kienu biss tliet logħbiet marbuta mal-ġiri. Kien hemm logħob ieħor imma l-ispazju ma jippermettilix li nsemmih. Bħalma kien hemm diversi logħbiet li kienu jilagħbu l-bniet; l-aktar dawk. konnessi mal-ħabel u maż-żibeġ. Min jaf, forsi 'l quddiem għad nikteb xi ħaġa dwarhom ukoll. L-importanti li dan il-logħob li Jlum kważi għosfor minn fostna ma jintesiex, imma jitniżżel fil-ktieb tal-folklor tar-raħal tagħna, li wara kollox kien, għadu, u jibqa' jagħmel parti mill-folklor ta' art twelidna. Ritratti mill-ktieb 'Logħob, Taqbil u Ġugarelli tat-Tfal Maltin' ta' Guido Lanfranco, 2006 Privat għat-tfal tal-Primarja e Privat għat-tfal li se jagħmlu l-eżami tad-dħul tal-funior Lvceums e Privat għas-subien li se jagħmlu l-eżami tad-dħul għall-iskejjel tal-Knisja e Privat għaż-żgħażagħ tas-Sekondarja (Matematika) 100, Triq Santa Marija, Tarxien Tel: 2143 6090, 2189 2528: Mob: 7931 7436 Ikun hemm lezzjonijiet anke fix-xhur tas-sajf Festa Marija Annunzjata 2009 I 81