IL-MADONNA TAR-RUŻARJU MEQJUMA FIT-TOROQ TAL-GUDJA B'xorti tajba bosta naħat tal-Gudja għadhom joffru kwadri mill-isbaħ ta' raħal tipikament Malti. Hawnhekk għandek taħlita ta' djar kbar u żgħar li għalkem ġew mibnija bi stil u fi żminijiet differenti, flimkien qed jiffurmaw ringieli ta' djar b'galleriji tal-ġebel jew ta' l-injam mistrieħa fuq numru ta' mensoli sbieħ tal-ġebel. Jiġbdu wkoll l-attenzjoni nuru ta' bibien arżelatti u oħrajn bla ebda ornat. Tipiċi wkoll huma l-persjani u l-ventilaturi li bosta minnhom jservu bħala bejtiet għal għasafar tal-bejt u bosta dettalji sbieħ orħa. Il-ġebla Maltija, mimlija skorċa tal-ħażiż qed toffri sfond sabiħ għal bosta ilwien tal-galleriji u tal-bibien ta' dawn id-djar. Xi wħud mit-toroq huma dojoq u bla bankini,, xhieda tal-qedem ta' dan ir-raħal. Dan l-ambjent sabiħ huwa mżejjen wkoll b'numru ta' knejjes żgħar bħal Lunzjata, u Santa Katerina li flimkien maż-żewġ knejjes l- oħra ta' Birmiftuħ u ta' Loreto huma parti mill-wirt ta' dan ir-raħal. Fuq kollox issaltan il-ħemda l-katar f'ċerti ħinijiet tal-ġurnata. Din il- ħemda tinkiser biss kull kwarta meta l-arloġġ tal-knisja parrokkjali jħabbar l-ħin lin-nies tal-Gudja. Dan l-arloġġ ilu snin twal jagħmel din il- ħidma u l-istess għadhom jagħmlu ċerti ħwejjeġ. Fost dawn insibu ħamsa u għoxrin niċċa u statwa imxerrdin f'inħawi differenti ta' dan ir- raħal. Il-biċċa l-kbira minnhom huma f'ġieh il-Madonnau tnejn minnhom qegħdin ifakkru lil Madonna ta' Rużarju u t-tnejn li huma jinsabu 'post prominenti ta' dan ir-raħal u għalhekk huma devoti man-nies tar-raħal. Dawn in-niċeċ huma l-frott a' qima Marjana antika li kienet teżisti f'dan ir-raħal, kemm hu hekk fl-1585 fil-knisja parrokkjali l-qadima ta' Bir- miftuħ kienet diġa jeżisti artal f'ġieh il-Madonna ta' Rużarju imbagħad fl-1588 twaqqfet f'dan ir-raħal il-fratellanza li għadha attiva sa' llum. LL-ewwel niċċa li se naraw hi dik li tinsab fuq dar nru. 15 Triq i-Kbira. Din in-niċċa hi għoja madwar 16-il filata imżejna b'pilastu u kontra pilastru ta' stil Doriku fuq kull naħa. Hi wkoll kompluta bil-friż, li minn fuqu toħroġ il-gwarniċa wiesa għamla ta' mensola li fuqha jitla l- frontispisju. B'xorti tajba qatt ma ġiet mimsusa biż-żebgħa u għalhekk FESTA MADONNA TAR-RUŻARJU GUDJA 1996 iiian għada kif saret. Hi niċċa li tidher li saret lejn tmeim is-seklu l-ieħor u l- bidu tas-seklu għoxrin u għalhekk il-ġebla rabbiet fuqha skorċa sabiħa. Fuq il-pilastru tal-lemin wiehed jista josserva żewġ ħoloq li magħhom kienet titqabbad il-ganġetta tal-fanal li darba kellha din in-niċċa. In-niċċa l-oħra tinsab fuq dar nru. Tidher li din ukoll ġiem magħmula fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin. Hi għoja disa filati u għadha fl-istat oriġinali tagħha. Għandha pilastru fuq kull naħa. Fuq dawn il-pilastri jital l-frontispisju. L-istatwa hi żgħira iżda oriġinali u billi qatt ma ġie miżbugħa, wieħed jsta' jifli d-dettalji li fiha. Għandha pedistall għoli u fuq sħaba kemxejn għooja naraw lil Madonna bilqegħda bil-bambin fuq dirgħajha. L-isfel jidher San Duminku għarkobbtejh jilqal kuruna ta' Rużarju. Taħt in- niċċa għadha tidher il-ħolqa tal-fanal li darba kellha quddiemha. Dawn iż-żewġ niċeċ sbieħ qed ikomplu jżejnu l-ambjent ħelu ta' dan ir- raħal u fl-istess ħin juru li mill-imgħoddi n-nies ta' dan ir-raħal kellha qalbhom marbuta ma' dan it-titlu għażiż tal-Madonna tar-Rużarju. Niċċa oħra tal-Madonna tar-Rużarju li tmur lura lejn is-seklu l-ieħor tinsab fuq dar nru. 2 Triq Ġirolmu Cassar. Hi niċċa għolja madwar sular. Il-mensola, li fuqha hi mibnija din in-niċċa hi maqsuma fi tlett partijiet. Il-parti tan-nofs tistrieħ fuqha l-istatwa li din ddur nofs tond u fil-ġnub tagħha, ddin il-menosla tingħalaq mal-ħajt. Man-niċċa ddur gwarniċa wiesa. Fin-nofs ta' fuq wieħed josserva dekorazzjoni sabiħa li din tingħalaq permezz ta' salib. Mad-dawra ta' din in-niċċa, wieħed jos- serva kwantita kbira ta' grampuni li fl-imgħoddi kienu jintużaw biex magħhom jiddendlu ttazzi taż-żejt fil-jiem tal-festa. Fl-1892 l-ARċisqof Pietro Pace kien ta indulġenzi għal min jitlob quddiemha. Taħt in-niċċa, għadha tidher il-kitba b'ittri kbar Reġina: Sacratissimi Rosarii ora pro nobis. Din in-niċċa hi wkoll imżejna b'fanal tal-ħadid. In-niċċa ta' Triq Santa Katerina m'hemmx tagħrif fuqha. Tas-Sliema 6 ta' Settembru 11996 Tonv Terribile