Ftit tas-snin ilu, is-Sur Ġużeppi Theuma, ħabib tal- qalb tiegħi, ippubblika ktieb ferm interessanti, l-aktar għal min iħobb il-pittura fil-knejjes, kbar u żgħar, tal- Gżejjer Maltin, bl-isem 'L-Arti fil-Knejjes minn Mitt Pittur Malti', studju li hu ġentilment iddedikah lili. Mhux għaliex jien kont ta' għajnuna speċjali għalih, iżda, naħseb jien, għaliex meta kien qiegħed jagħmel ir- riċerki u jieħu r-ritratti,li bihom il-ktieb ħu Hustrat ħafna, jien kont spiss immur miegħu fil-knejjes parrokkjali, kappelli u kunventi mxerrdin mal-Gżejjer tagħna. Forsi s-Sur Theuma kien jagħmel xi ftit tal-kuraġġ bija, peress li jien għallimt fis-seminarju lill-parti 'l kbira tal-kappillani Maltin U ħabibna s-Sur Carmelo Baldacchino, Żejtuni bħali, kien jieħu ħsieb li jwarrab il-gandlieri twal minn fuq l-altar, biex ir-ritratt tal-pittura titulari jiġi tajjeb' Ħajjet l-Awtur Ġużeppi Theuma twieled Raħal Ġdid fis-sena 1945, iben Emanuel u Luckie, imwielda Mifsud, fi żmien meta Malta kienet għadha kemm ħelset mill-ħruxija tal-attakki mill-ajru, għalkemm it-Tieni Gwerra Dinjija ma kinitx intemmet għal kollox. Arċipriet taż-Żejtun kien Dun Paċifiku Mifsud, mill-Mosta, u fiż-Żejtun kienu jgħixu numru sewwa ta' saċerdoti; ħafna minnhom kienu ġew hawn rifuġjati mill-Kottonera. Iż-żagħżugħ Theuma studja fil-Kulleġġ tal-Patrijiet Franġiskani Kapuċċini, il-Furjana. Meta kellu dsatax-il sena hu mar l-Ingilterra, fejn kompla jistudja l-arti fil-College of Arts, St Albans. Iżżewweġ lil Margaret East. Fis-sena 1977 ġie lura Malta mal-familja. Hu ħa sehem f'diversi esebizzjonijiet kollettivi u għadda żmien karikaturista ta' diversi gazzetti popolari hawn Malta. Fl-1999 ingħaqad mal-Grupp Amministrattiv tal-Mużew Parrokkjali ta' Ħaż-Żabbar, fejn għadu sal-lum jagħti siewi importanti ħafna. Theuma u jien iltqajna flimkien meta hu wera interess fil-parroċċa marittima ta' Wied il-Għajn, meta jien kont għadni kemm ippubblikajt fi ktieb, bil-Malti u l-Ingliż, l-istorja ta' dan ir-raħal. L-Imħabba ta' Theuma għall-Artisti Maltin Theuma tħajjar jikteb dan il-ktieb meta ħass li ħafna kritiċi tal-arti kienu qegħdin jinjoraw lill-artisti Maltin, u jiffokaw ħafna fuq pitturi barranin li ġew jaħdmu Artisti Maltin li pittru lil Sta Katarina V.M. 'Ktieb interessanti ta' Ġużeppi Theuma — 'Lista ta' artisti Maltin li pittru lil Santa Kararina V.M. Xogħlijiet imxerrdin fil-Gżejjer Maltin hawn Malta, l-aktar imħeġġa u mħallsin mill-Ordni ta' San Ġwann. Żgur iżda, li Theuma ma kellux ebda intenzjoni li ma jirrikonoxxix il-merti kbar ta' dawn il- pitturi barranin, bħal Caravaggio, Mattia Preti, Antione Favrav u Domenico Bruschi, li eżemplari ta' xogħlijiet tagħhom insibuhom fil-Gżejjer Maltin. Theuma jagħti informazzjoni dwar pitturi Maltin ta' kalibru kbir, bħal Francesco Zahra, Ġużeppi Cali u oħrajn mingħajr ma jinsa artisti oħrajn Maltin li taw kontribut, iżda mhux kbir fil-kwalità u fin-numru, bħal Ġianpatist Bondira, Neriku Casolani, Bartilmew Micallef u Salvatore Morales. B'hekk Theuma rnexxielu jitfa' l-lenti fuq uħud Maltin u Għawdxin bħalna li tista' tgħid, qabel ħadd ma kien jaf bihom. Dan il-ktieb tiegħu jinkludi xejn anqas minn 260 pittura bil-kulur u 'l fuq minn 2,230 xogħlijiet ta' pitturi Maltin. Iżda fl-umiltà tiegħu, l-awtur jistqarr li ''Dan ix-xogħol hu biss il-bidu ta' aktar stħarriġ għaliex għad hemm ħafna x'insibu fil-kwadri li s'issa għadhom mingħajr identità u li l-awturi tagħhom għadhom misturin.' Parentela mal-magħruf Giuseppe Cali, twieled fl- 1907 f'Ħal Tarxien, iben Alfredo Bonnici u Maria Carmela Cali. Għallem għal xi żmien fl-Iskola Teknika u fil-Liceo. Kien ukoll restawratur fil-Mużew Nazzjonali. Ħadem ħafna f'Ħal Tarxien, kemm bil-kitbiet tiegħu, kif ukoll fl-għaqdiet parrokkjali. Pitter ħafna kwadri, l-aktar dwar il-Madonna. Aktarx li minħabba kunjom ommu, Cali, kien jingħata ħafna kummissjonijiet, iżda żgur li l-livell tal-arti tiegħu qatt ma laħqet il-livell għoli taċ- ċelebri Giuseppe Cali. Inħatar membru Kavallier tal- Grazzja Maġisterjali mill-Ordni ta' San Ġwann fl-1985 u miet fis-sena 2002. Waħda mit-Tnax-il Verġni li pitter fis-sena fl-1970 għall-knisja parrokkjali taż-Żurrieq hi proprju Santa Katarina. Briffa Gużeppi Twieled f'Birkirkara fis-sena 1901. Bit-tħabrik tal- Maġġur A.E. James ingħaqad ma' The St Elmo School, fejn taħt Ġużċ Ducca tgħallem id-disinn u hekk beda l-edukazzjoni artistika tiegħu. Pinġa r-ritratt ta' Dun Alfons Borg, Prepostu ta' Birkirkara. żewġ panewijiet tal-koppla tal-Madonna tal-Ħerba, f'Birkirkara wkoll. Wara li kompla l-istudji tiegħu f'Ruma, hu mill-ewwel ngħata jpinġi żewġ panewijiet fil-knisja tal-Agostinjani, Għawdex. Fl-1965 ngħata t-titlu ta' Kommendatur ta' San Ġwann ta' Ġerusalemm. Ix-xogħlijiet tiegħu huma numerużi. Miet fl-1987. Skont informazzjoni mogħtija minn Suor Leonilda Buttigieg kien hu li pitter il-kwadru Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina' għall-kappella tal-Istitut San Ġużepp. Ħaż-Żabbar. Dan l-istitut jinsab fuq il-lemin meta wieħed jidħol Ħaż-Żabbar minn naħa tal-Fgura. Rokku Buhagiar twieled f'Bormla, iżda mar joqgħod fil-Belt ma' ħuh. Studja l-arti taħt Neriku Regnaud. Peress li kien kompetenti ħafna u prolifiku ferm, fil- knejjes Maltin jinsabu bosta xogħlijiet tiegħu. Bejn is- snin 1777 u 1798 idderieġa d-dekorazzjoni mill-ġdid tal-knisja ta' San Ġakbu fil-Belt. Għamel xi żmien jgħix mal-Patrijiet Tereżjani f'Bormla, fejn miet fl-1805. Jinsab midfun fil-kripta tagħhom. Rokku Buhagiar ħallielna minn tal-anqas tliet kwadri ta' Santa Katarina. Wieħed minnhom, 'Iż- żwieġ mistiku ta' Santa Katarina', jinsab fil-knisja parrokkjali tal-Birgu, filwaqt li t-tnejn l-oħra, 'Il- Predikazzjoni ta' Santa Katarina' u 'l-Martirju', jinsab fil-kappellun tan-Nofsinhar, fil-knisja arċipretali ta' Bormla. Dan il-pittur Żejtuni, iben Clement Busuttil u Rosa Magro, twieled fis-sena 1762. Wara li tħarreġ taħt Rokku Buhagiar kompla l-istudji tiegħu f'Ruma u waqa' taħt l-influwenza tan-Neo-Klassiku Naplitan. Din il-kwalità tal-pittura tiegħu tidher, ċara fil-kwadru ta' San Pawl li hu pitter għall-kappella tal-istess qaddis fil-knisja parrokkjali taż-Żejtun. Fl-1794 iżżewweġ f'Għawdex lil Maria Assunta Buhagiar, u għalhekk ħafna fl-imgħoddi biex jgħidu li kien Għawdxi. F'Għawdex pitter diversi kwadri, fosthom it-titular tal-Katidral, Victoria. San professur bil-pittura fl-università ta' Malta. Miet fl-1831 fil-Belt Valletta. Għall-Katidral t'Għawdex Michele Busuttil pitter siltiet mill-ħajja ta' Santa Katarina, li allura kienu jinsabu fl-arzella tal-kor. Iżda dawn tneħħew fis-sena 1946 wara li ġarrbu xi ħsara. Pittur Żejtuni ieħor ,iben Giovanni u Maria Caruana, twieled fl-1921 u beda l-istudji tiegħu l-magħrufin Lazzaro Pisani u Caruana Dingli, li kompliehom fl- Accademia di Belle Arti, Ruma, fejn ukoll rebaħ il- premju tal-konkors Calderon. Fost ix-xogħlijiet tiegħu (ji L EĦ i EJT insibu d-dekorazzjoni tas-Sala l-Kbira tal-Berġa ta' Aragona u fit-Teatru Manoel. Miet fl-1994 fiż-Żejtun. Fiż-Żejtun, għandi naħseb, li kulħadd jaf li Toussaint pitter diversi kwadri mill-ħajja ta' Santa Katarina fuq is-saqaf tal-knisja parrokkjali tagħna. Fuq l-arzella tal-kor pitter il-glorja ta' Santa Katarina u pitter ukoll xbieha ta' Santa Katarina għall-Oratorju tas- Sagrament tagħna. Cali Ġużeppi Mingħajr dubju ta' xejn l-aqwa pittur Malti li qatt kellna u li verament jħabbatha mal-aħjar pitturi barranin li pittru għall-knejjes tagħna u għal familji privati. Ix-xogħlijiet tiegħu jingħaddu bil-mijiet. Twieled il- Belt Valletta fis-sena 1846 minn ġenituri Naplitani. Studja f'Napli man Noe-Klassiku Giuseppe Marcinelli. L-ewwel xogħol kbir tiegħu kien 'Il-Mewt ta' Dragut', li jinsab fil-Mużew tal-Arti, l-Belt Valletta. Miet fis-sena 1930. Għall-knisja parrokkjali ta' Sant'Andrija, Ħal Luqa, Ġużeppi Cali pitter kwadrett bix-xbieha ta' Santa Katarina, barra li wkoll daħħal lil din il-qaddisa fil- kwadru sabiħ tiegħu 'Il-Martirju ta' San Dimitri fil- knisja bażilika tal-Isla. Kienet ħasra kbira li meta Cali kien fl-aqwa tiegħu u s-saqaf tal-knisja parrokkjali taż-Żejtun kien għadu vojt, ħadd ma tħajjar iqabbad lil Cali biex ipittrul Pittur ta' dixxendenza Żejtunija. Twieled f'Għawdex, iben Wistin Camilleri u Francesca Cauchi fis-sena 1940. Studja ġewwa Firenze, Perugia u Ruma. Fit-tieni nofs tas-seklu l-ieħor, kien l-artist li l-aktar ħadem fl-arti sagra kemm f'Malta, kif ukoll barra. Rebaħ il-premju organizzat mill-Kavallieri ta' Malta għall-kwadru tiegħu li juri l-Assedju l-Kbir tal-1965. Għall-knisja parrokkjali taż-Żurrieq, Pawlu Camilleri Cauchi pitter siltiet mill-ħajja ta' Santa Katarina V.M. Ma kellux xi talent partikulari, u kien aktar ritrattista milli pittur tal-arti sagra. L-aħjar kwadru tiegħu hu 'L-Adorazzjoni tal-Maġi' fil-knisja ta' San Duminku, il- Belt Valletta. Miet fis-sena 1886. Għall-kappella tal-Preżentazzjoni tal-Madonna fil- knisja ta' Santa Katarina, Valletta, Raffaele pitter 'Iż- Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina ma Santa Monika'. Fuq dan ilna s-snin niktbu. Allura biżżejjed infakkru 'Il-Qtugħ ir-Ras ta' Santa Katarina' fil-Mużew Parrokkjali tagħna. Iżda jeżisti wkoll kwadru ieħor, din id-darba attribwit biss lilu, 'Santa Katarina ta' Lixandra' fil-Mużew tal-Katidral t'Għawdex. M'aħniex ċerti jekk kienx Malti jew le. Iżda tant għex f'Malta li xogħlu hu żgur Maltil Twieled fis-sena 1643 u fil-kappella ta' Sant Anġ Martri fiż-Żejtun għandna diversi xogħlijiet tiegħu. Miet fis-sena 119 wara marda twila li ħallietu għama. Għall-knisja parrokkjali ta' San Ġorġ, ir-Rabat Għawdex. D'Arena pitter 'Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina'. Peress li dan l-istudju twil wisq, minn hawn 'l quddiem sa ngassar ħafna. Stefano pitter 'Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina' għall-knisja parrokkjali ta' Maria Bambina, l-Isla u ieħor bl-istess suġġett għall-knejjes parrokkjali tal-Mosta. Pitter il-kwadru titulari fil-kor tagħna, kopja tat- titular, xogħol Mattia Preti, fil-knisja ta' Santa Katarina, l-Belt, fis-sena 1724. ĠA: Pittur prolifiku u tajjeb minn Ħaż-Żebbuġ. L-aħjar xogħol tiegħu hu fin-Nadur, Għawdex. Għaż-Żejtun pitter ritratt ta' Mons. Pietru Paolo Cachia li qiegħed fil- Mużew Parrokkjali. Sabiħ u b'daqqiet xi ftit moderni, li hu pitter ftit qabel miet fis-sena 1932, hu l-kwadru tal- 'Martirju ta' Santa Katarina', fil-knisja parrokkjali ta' M'Xlokk. Fiż-Zejtun għandu żgur uħud mill-aħjar xogħlijiet tiegħu, fosthom l-arzella tar-Rużarju u s-sett ta' kwadri fl-Oratorju. Pittur mill-aktar prolifiku. Fil- kappella tal-Vitorja (Tal-Belliegħa) Ħal-Lija il-kwadri tiegħu, 'Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina'. Għall- knisja tad-Dumnikani, Rabat, pitter kwadrett ta' Santa Katarina tiegħu jidher li huma wkoll il-kwadri fil-kor tagħna, It-Trasport ta' Santa Katarina fuq is-Sinaj', u 'Santa Katarina quddiem l-Imperatur tiddisputa mal-Filosfi'. Pitter ukoll diversi siltiet mill-ħajja ta' Santa Katarina għall-knisja parrokkjali taż-Żurrieq. Għall-knisja ta' Bormla pitter 'Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina' fil-kappellun tal-lemin. E 35 Sena Kummissjoni Piroteknika Santa Katarina V.M. Għaqda Banda Żejtun