Programm tal-Festa 2004 Is-Salib tal-Għoljas L-istorja u l-arti tiegħu Fl-14 ta' Novembru li għadda bit- tħabrik ta' Dun Nikol Aquilina, tas- Sur Pawl Aquilina u l-membri tal Għaqda Kulturali Siġġiewi kif ukoll tal-Arċipriet Dun Albert Buhagiar, il-Parroċċa tas-Siġġiewi flimkien mal-Għaqda. Kulturali Siġġiewi fakkru l-ewwel ċentenarju mit- twaqqif tas-Salib tal-Għolja. Għal din l-okkażjoni il kor Voung Voices taħt id-direzzjoni ta' Annie Borg u Carmen Pisani kantaw l-innu tar- raħal, l-innu Malti u xi siltiet mużikali ta' Monica Brown fil- waqt li John W. Aquilina daqq kompożizzjoni ta' J.S. Bach. Inqraw ukoll poeżijji ta' Karmenu Vassallo u Pawlu Aquilina. Sar ukoll diskors minn Dun Nikol Aquilina fuq is-Salib fil-poeżija tal- poeti Sigġiwin Karmenu Vassallo u Patri Gużeppi Delia; Pawlu Aquilina qara is-siltiet poetiċi ta' din it-taħdita. Dr Nicholas Vassallo ġie mitlub iħejji diskors fuq l-istorja u l-arti tas-Salib tal-Għolja. Fuq talba ta', ħafna minn dawk. preżenti, qegħdin ingibu hawn il-kontenut ta' dan id-diskors wara li sarulu xi arranġamenti zgħar. Id-dehra tas-Salib tal-Għolja flimkien mal-koppla tal-knisja tagħna illum saru sinonimi mas- Siġġiewi u żgur li hekk kif wieħed jilmaħhom mill-bogħod, ġo moħħu u f'għajnejh, mill-ewwel jagħżel ir-Raħal tagħna mill-irħula u l-ibliet l-oħra Maltin. Is-Salib imwaqqaf fuq l-ogħla ponta ta' Gżirtina mill-ewwel jolqtok u, jekk ma tkunx taf, iġiegħelek tistaqsi u tistħarreġ għaliex u kif inbena hemm. Kien Dun Paul Laferla, saċerdot ħabrieki mis-Siġġiewi, li kif beda riesaq tmiem is-seklu XIX ġietu l- idea li jibni ma' ġenb il-knisja tal- Lunzjata f'Tal-Għolja monument sabiex jitfakkar il-bidu tas-seklu għoxrin mil-fidwa tal-Bniedem. Dun Franġisk Farrugia, huwa għażel is- salib bħala s-sinjal ta' tama u bħala l-aspirazzjoni ta' kull bniedem għal ħajja aħjar u ħajja bla tmiem — kif, bix-xieraq, sejjaħlu il-Papa Gwanni Pawlu t-Tieni dan l-aħħar. Programm tal-Festa 2004 Ftit snin qabel Dun Pawl kien ħabrek bla heda biex iżejjen it-triq li twassal għal Tal-Għolja b'sett ta' statwi tal-ġebel li jfakkru l-Passjoni ta' Sidna Ġesu Kristu. Hekk kif tlestew, għall-ħabta tal-1896, huwa xtaq li l-inizzjattiva tiegħu tkun inkurunata bit-twaqqif ta' dan il-monument majestuż. L-ewwel. salib twaqqaf ftit aktar minn mitt sena ilu, sewwa sew fis- 27 ta' Settembru 1903. Kien magħmul minn qafas tal-ħadid imżejjen bi ħġieġ ikkulurit fil-parti l-wieqfa u l-brazzi tiegħu. Il- pedestall ġej għamla ta' torri massiċċ b'arkata nofs tond għolja u tawwalija fuq kull ġenb tiegħu, bil- bieb ewlieni jħares lejn in-nofs-in- nhar, l-istess bħall-knisja tal- Lunzjata dik li aħna nsejħulha 'Tal- Għolja'': it-tnejn mibnijin intenzjonalment wiċċhom lejn l- Art Imqaddsa. Ix-xogħol kollu ħa madwar ħames snin biex jitlesta minħabba li l- ġebel kellu jittella' kollu bil- karettuni min-naħa tal-Għajn il- Kbira, lejn il-Ħmieri u l-Fulija: triq twila u dejjem għas-sidra. Wieħed hawn irid iżomm quddiem għajnejh li iċ-ċnaġen tax-xewka tal-pedestall huma ta' daqs straor- dinarju: fihom 117ċm b'46ċm (jew 3 piedi u 10 pulzieri tul b'pied u nofs wiesa') kull wieħed. Il-kobor tagħhom żgur kien ta' xkiel biex wieħed iqandilhom waqt. ix- xogħol. Mhux lakemm. tgħid terfagħhom jew tqiegħdhom fil- post. Minn dan l-aspett malajr nifhmu, għalhekk, kif il-bini tal- pedestall u t-tlugħ f'postu tas-Salib bilfors kienu biċċa xogħol iebsa. Madankollu, minħabba li qajla kienet issirlu manutenzjoni is- Salib, wara ftit aktar minn 30 sena, kien ittiekel f'ħafna bnadi. Għadni nisma' lix-xjuħ tagħna jgħidu li r- riħ u r-raxx tal-baħar għerrewh hekk li waqt maltempata qawwijja tqaċċat u waqa' għal isfel. Is- Siġġiwin ma setgħux jirrassenjaw ruħhom ma' dik id-dehra ta' Tal- Għolja —mneżżà mis-Salib. Għalhekk il-kleru malajr reġa' beda jħabrek biex jittella' wieħed ġdid. Immedjatament wara. l- Gwerra, il-kappillani Dun Nikol Aquilina u Dun Pawl Attard kif ukoll Dun Anton Vella għamlu mill-aħjar li setgħu biex jaqtgħu xewqat is-Siġġiwin iżda l-ispejjeż kienu kbar u kull sena kienu jiżdiedu. Programm tal-Festa 2004 Ta' Randa — għamel kemm-il ġabra jdur triq triq mar-Raħal u xi drabi wkoll waqt it-tberik tad-djar, l- aktar fl-intervall qabel il-pussess ta' kappillan u ieħor. Meta mbagħad ġie fostna l- arċipriet Dun Alwiġ Deguara, huwa għamel ħiltu kollha sabiex jaqta' xewqet il-poplu u, b'hekk, fl- 20 t'Awwissu 1963 itella salib ġdid tal-ħadid miksi bi pjanċi tal-bronż maħdum fi Pietrasanta, l-Italja. Meta ttella' mill-port, is-Siġġiwin urew entużjażmu akbar minn tas- soltu: ħafna nies offrew minn jeddhom, biex, mingħajr ħlas, itellgħu xi parti minnu bit-truck tagħhom, fosthom Ġanni w Anġlu Vassallo, fil-waqt li Ġanni Micallef offra l-krejn tiegħu u makkinarju ieħor. Ir-raba ta' dawk in-naħat, għalkemm xħih ma' min kien jaħdmu, sa minn ħafna żmien ilu kien mgħammar. bin-nies l-aktar fuq ix-xaqliba Tal-Fulija, lejn Ta' Klotilde, u n-naħa ta' Dejr il-Baqar fuq ir-riħ tal-Girgenti bħalma jixħdu l-irziezet li għadhom hemm sal-lum. Sa meta ittellgħu fuq il- post il-kaxxi tal-injam bil-partijiet tas-Salib fis-sajf tal-1963, l-għelieqi bejn il-knisja ta' Tal-Għolja u San Lawrenz ukoll kienu għadhom jinħadmu, iżda l-bdiewa t'hemm kollha ħassewhom kburin li jħallu l-inġenji jgħaddu minn ġor-raba tagħhom minkejja li xi wħud kienu ħerqana li jħawlu l-wiċċ li xtaqu mill-eqreb fis. Dik in-nhar tal-festa, sa minn kmieni, inġarbu kollha b'idejhom f'ħoġorhom maċ-ċint tal-knisja u madwar il-ħitan tal- għelieqi jitpaxxew b'dehra mill- isbaħ. L-inħawi ta' Tal-Għolja kienu mżejna b'ħafna bandieri u għall-ewwel darba twassal ukoll sa fuq il-post ġeneratur ta'l-elettriku biex mill-Kappella sas-Salib kien kollu mixgħela waħda bil-festuni. Il-Banda San Nikola wkoll tat is- sehem tagħha: aktarx li sa dak in- nhar ebda banda ma qatt kienet daqqet hemmil Biex tibqa' mfakkra din il-ġrajja 'il fuq mil-ħnejja tal-bieb twaħħlet irħama fejn jingħad li s-Salib reġa' ttella' sabiex kulħadd ikun jaf li Malta ma tħaddan ebda twemmin ieħor għajr dak ta' l-Imgħallem tagħna Ġesu Kristu. Il-kitba bil- Latin tgħid ukoll li s-Salib ġie mbierek mill-Arċisqof Gonzi. Ġara, iżda, li lejlet il-festa l- tArċisqof kellu jsiefer w għalhekk, minflok, kien imbierek mill-isqof Emmanuel Galea. Programm tal-Festa 2004 Madankollu, mal-mixja taż-żmien, is-Salib reġa' beda jsaddad w' għalhekk fl-1982 l-Arċipriet tas- Siġġiewi, il-Kanonku Dun Lawrenz Mifsud, ħa ħsieb jirrestawrah. Is- Salib ġie mniżżel mil-ġdid biex issirlu l-manutenzjoni meħtieġa. Il- planċi tal-bronż tneħħew għal kollox minħabba li xi wħud kienu waqgħu fil-waqt li xi partijiet tal- ħadid kellhom isiru mill-ġdid. Ix- xogħol sar fl-Oratorju 'minn Guzeppi Balzan u Karlu Cutajar. L- iggalvanizzar sar fid-Dokjard. Dan ix-xogħol ħa kważi sentejn. F'Lulju tal-1984 is-Salib reġa' tqiegħed postu. Kien hemm il-ħsieb li, biex titfakkar din il-ġrajja, titwaħħal irħama oħra bi skrizzjoni bil-Latin komposta minn Dun. Nikol Aquilina iżda din baqgħet ma saritx. Is-Salib tal-lum jiżen madwar tlit tunnellati u huwa għoli, bejn wieħed u ieħor, 18-il metru (jew 58 pied) li, biex żgur ma jiġix nieqes, 5 metri u nofs minnhom (jew 18-il pied) jifformaw is-sieq tiegħu mgħaddsa ġol-pedestall. Ħames metri u nofs oħra jifformaw id-dirgħajn tas-Salib li magħhom jaqbdu erba' ventijiet ħoxnin tal- azzar; tnejn oħra niżlin mill-ogħla ġi parti tal-biċċa l-wieqfa, vent lura w ieħor 'il quddiem. Il-pedestall huwa magħmul minn tlitt saffi differenti li, b'danakollu, jiffurmaw binja — jew entità — waħda: isfel, tlett filati mill-art, hemm bażi kwadra tal-qies ta' 6.7 metri kull ġenb. Fuqha, imbagħad, iserraħ bħal torri ukoll ta' forma kwadra wiesgħa 5.25 metri kull naħa u għoli 30 filata mibni f'għamla mżerżqa — jiġifieri aktar ma jogħla, aktar jidjieq. Bejn it- tieni u l-aħħar parti, minn taħt is- saqaf, joħorġu bħal kileb mad- dawra kollha li jsawru freġju dekorattiv. u jagħtu dehra formidabbli lill-pedestall, donnu jrid irazzan l-elementi kollha tan- natura: xita, rwiefen u kull qawwa oħra li hemm fuq, fil-għoli, jaħkmu aktar minn bnadi oħra. Fl-aħħar, fuq nett, it-torri jieħu għamla piramidali biex tifforma ruħħa l-bażi li fiha hu ngastat is- Salib. B'hekk, bażi kwadra, torri u salib isiru ħaġa waħda: l- eżaltazzjoni tas-Sinjal tal-fidwa, il-qawwa tal-fidi — nisranija, ġawwa li ssib is-simboli tagħha kemm fis-Salib, kemm fir-torri, kif ukoll fil-għolja li fuqha huwa Programm tal-Festa 2004 Is-salib huwa. figura kosmoloġika, jirrapprezenta. l- univers, l-infinit, il-ħajja eterna. Fil-kotba tal-ewwel sekli tal-era nisranija, infatti, is-salib kien jissejjaħ axis mundi, jiġifieri il-fus tad-dinja. B'hekk dak li qabel kien is-sinjal ta l-agħr mewta, is- sinjal tal-mistħija, sar is-sinjal tar- rebħa fuq il-mewt: sinjal tal- qawmien għal ħajja ġdida. Fl- Antik Testment kif ukoll fil- vanġeli dejjem insibu li fuq il- għolja il-bniedem jinfired mill- għagħa tad-dinja u jitqarreb lejn Alla (bħal Mosċ fuq is-Sinaj u Kristu fuq it-Tabor); għall- bniedem il-għolja hija simbolu tal-preżenza t' Alla. It-torri, għalhekk mibni fuq l-ogħla ponta ta' Malta, jgħaqqad lil pajjiżna u lill-Maltin ma' Alla u jħarishom mill-qawwiet tal-ħażen. It-torri, li fih innifsu huwa struttura militari, matul is-sekli sar ukoll simbolu tal- Knisja u tal-fidi nisranija li jħarsuh minn dak kollu li jista' jtellfu il- ħajja ta' dejjem. L-istruttura tal- pedestall tirrappreżenta, għalhekk, b'mod tassew xieraq dawn. is- simboli permezz tal-ġebel oħxon u mqabbeż, permezz tal-arkati nofs tond tal-bibien kif ukoll tal- ħitan mibnija b'saffejn u tal-kliem li semmejna aktar 'il fuq li Ikoll flimkien jagħtu lill-pedestall dehra ta' xi bini militari lest li jilqa' kull theddida lill-knisja kattolka u jwassal lill-bnedmin kollha għas- salvazzjoni. Is-Sibt 19 ta' Ġunju 2004 lejliet il-ħruġ min Niċċa Ħin: 8.30pm Kant, Żfin u Animazzjoni Kantanti: Priscilla, Fras Baldacchino (il-Budaj), Philip Vella, Cansagi Dancers, Joe id-Dulli u Veronica, Hooligan Kordinatur tal-programm Noel D'Amato Serata ta' Għana Il-Ġimgħa 18 ta' Ġunju 2004 Ħin: 8.30pm Jippreżenta is-serata: Is-Sur George Mifsud Chircop Ser ikollna għanejja magħrufa Tinsewx, attendu u tieħdu pjaċir