PARROĊĊA SAN ĠWANN TAS-SALIB TA' XBIEX 30 SENA PARROĊĊA TA' XBIEX MIMLI FATTI STORIĊI Miktub minn Joseph John Meli (Riċerkatur u kittieb dwar Ta' Xbiex) u Dr Clvde Meli. Fil-passat tkellimna ma' Ft. Mannv fuq stejjet tal-passat u qalilna li jekk ma jinkitbux jintilfu għal kollox. Kien għamilna kurtaġġ biex nibdew niġbtu xi fatti. Fil-fatt bdejna fuq l-isem u l-arma ta' Ta' Xbiex li turi t-tota tal-bastiment peress li hija l-marina prinċipali u kienet l-ewwel waħda li Illum ġbarna aktar minn 180 paġna ta' informazzjoni fuq Ta' Xbiex. 'Xbiex' tiġi minn ''Xawbas' — pjanta selvaġġa tax-xewk — jew minn 'Tax-Xbiek' li tfisser 'ix-xbieki. Oħtajn jargumentaw li l-isem tiegħu ġej mill-kelma ''Tbexbix', li tagħtina t-tifsira ta ''tlugħ ix-xemx'' (minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħha) u fil-fatt wieħed jista jara x-xemx tisbaħ minn din iż-żona u tinżel ukoll. Nafu dwar l-istotja ta' Malta, li meta l-forzi ta' Napuljun okkupaw il-gżita ta' Malta kienu sakktu tuħhom ġewwa l-Belt kapitali fis-sena 1798. Iżda ż-żona ta' Ta' Xbiex kienet għadha mhix mibnija jew okkupata, u din kienet biss sit tas-sajd. Ta' Xbiex kien jintuża minn ħafna Maltin li kienu joqogħdu moħbija fost is-siġar u kienu jżommu għajnejhom iffissati fuq il-Belt fejn kien hemm. il-Franċiżi. mbaghad jgħaddu l-informazzjoni tagħhom lill-mexxejja Maltin. Iċ IAEA FEJN M'HEMMX IMĦABBA QIEGĦED L-IMĦABBA U TIEĦU L-IMĦABBA 1 ĠWANN TAS-SALIB TA' XBIEX 50 SENA PARROĊĊA Konna kellimna sajjied anzjan li jiftakar meta s-sajjieda kienu kienu jpoġġu x-xbieki tagħhom biex jinxfu tul il-kosta li tiffaċċja lill-Manoel Island u dik tal-Belt Valletta, mill-post fejn illum hemm il-Waterpolo Club (issa restorant) sa fejn jinsab it-testorant Irrerra. F'dawk is-snin kien hemm biss ftit residenti li jgħixu hawn fis-sajf jew għal skopijiet ta' kaċċa. Wieħed minn dan il-bini kien imsejjaħ 'Ir-Razzett l-Aħmat' u wata ftit aktar vilel inbnew tul il-baħat. Is-sena setgħet kienet l-1928 jew l-1934, dokument mid-Dipartiment Tas-Saħħa ta l-approvazzjoni tal-petmess datat 1930 għall-vilel li kienu jinsabu tul ix-xatt ta' Ta' Xbiex. Din kienet l-ewwel datba li ssemmiet Triq il-Kosta ta' Ta' Xbiex jew Ix-Xatt, iżda 5 aktar tatd inżammet separata u mbagħad ġiet imsejħa bħala Ta' Xbiex Tetrace, jew kif nafuha llum t-Rampa 'Ta' Xbiex. I-aĦE ta' Ta' Xbiex huwa 'IEEĦRA Fottiot' hi Latin, li bil- ismia tfisset, il-għaqda mA miż-żewġ pattiti li jaħdmu tajjeb flimkien gal ġid tar-residenti kollha u huma kollha jaħdmu ħafna għas-suċċess ta' Ta' Xbiex. L-ewwel Karmelitani Skalzi kienu qed ifittxu art biex jibnu knisja fl-Imsida jew il-Gżira. Għalhekk ġew offruti att f'tal-Qrejten. Din l-art kienet proprjetà ta' Piju Ebejer li akkwistaha min-Nobbli Giuseppe Borg Carabott. Għalhekk għadda 1,253 qasab kwadri ta' att lill-patrijiet sabiex jinbena l-kunvent u wata l-knisja. Il-Gvernatur Ġenerali tal-ordni ie l- kiku u mg beda, iżda ma tnexxilhomx jiksbu l-permess. mill-awtoritajiet ż ġ uffiċjalment bil-miktub meħtieġ. Kulma kellhom kien ftehim verbali. Imma dak li ta din l approvazzjoni bil-fomm kien sfortunatament miet mingħajr ma kiteb il-permess fuq karta. Il-bini kien fi stadju g avvanzat biss, għalhekk l-awtoritajiet Ingliżi otdnawhom biex iżarmaw dak li kien diġà nbena minnhom petess li kellhom pjanijiet biex jibnu sptar kbir (St.Luke's) u aktar tatd l-art ittieħdet. Wata dan kien ġata li l-provinċjal tal-ordni tal-Karmelitani Skalzi kien inkwieta hafna, u marad, u fl-aħħar kien miet. Ir-taġuni kienet li huwa wkoll naqas milli jlesti l-pjanijiet tiegħu minħabba l-inkwiet tiegħu dwar dan. Tajjeb insemmu li ma stajniex insibu jekk din l-art f'Gwatdamanġa għalkemm ittieħdet għall-bini ta' sptar, għadhiex tappattjeni lill-ordni tat-Teteżjani. Jeħtieġ aktat riċerka dwar dan. FEJN M'HEMMX IMĦABBA QIEGĦED L-IMĦABBA U TIEĦU L-IMĦABBA PARROĊĊA SAN ĠWANN TAS-SALIB 50 SENA PARROĊĊA Issa wara l-Ewwel Gwetta Dinjija, ingħatat biċċa att oħta din id-datba f'Ta 'Xbiex li fil-fatt kien post tal-kaċċa għall-fniek selvaġġi, art tan-Nobbli P.P. Testaferrata Moroni Viani. Tajjeb li nsemmu li wata l-1930 jew l-1935 xi vilel inbnew hdejn ix-xatt, fejn aktar tard sat magħruf bħala Ir-Rampa Ta 'Xbiex (jew Ta' Xbiex Tetrace). Il-pattijiet għażlu li jibnu knisja li kienet fuq stil sempliċi ta' Bażilika Rumana simili bhal dawk mibnija bejn is-sekli 4 u 13 f'Ruma, Ravenna, Milan, u Ġenova. Il-pjanijiet ġew imfassla mill-Professur Luigi Ferrari ta' Ġenova li pptepata wkoll disinn li ssodisfa x-xewqat tagħhom. Tajjeb insemmi li l-faċċata ta' barta ssegwi l-propożzjoni ta' dan l-istil, jintgħaraf mit-twieqi sbieħ tagħha. Biex tinbena din il-knisja f Ta' Xbiex, il-pattijiet kienu fdaw din il-ħidma lill-kumpanija ta' Hentv Ghitlando li kienet ikkummissjonata biex twettaq dan ix-xogħol. Fil-25 ta' Lulju 1954 (is-Sibt) saret ċelebrazzjoni kbira u Mons. Teofano Stella, OCD li kien l-Isqof u l-Prefett Apostoliku fil-Kuwajt kien bierek l-art u l-pedament tal-knisja ġiet iddedikata lil San Ġwann tas-Salib. Dan tal-aħħar huwa il-missiet spititwali tal-Ordni Karmelitana tiformata u duttur mistiku tal-Knisja. Ix-xogħol mexa 'l quddiem b'ħeffa wkoll bl-għajnuna tas-sidien tal-att tal-lokalità. Dawn kienu taw fondi lill-pitjol tal-knisja. Il-knisja ġiet inawgurata u mbierka mill-Arċisqof Michael Gonzi u dan ġara nhar it-28 ta' Novembtu, 1958. Il-knisja parrokkjali ta' San Ġwann tas-Salib hija proprjetà tat-Terezjani Skalzi. Din ġiet iddikjarata bħala parroċċa ġdida għal Ta' Xbiex fis-sena 1969. Biex tikkommemora din id-data importanti, il-komunità ta' Ta' Xbiex li f'dak iż-żmien kienet biss ta' 1500, fuq l-inizjattiva tal-Kumitat Ċiviku 'Ta' Xbiex, iddeċidew li jqiegħdu plakka fuq il-faċċata tal-knisja biex tfakkar il-bidu ta' din il-parroċċa ġdida għal Ta' Xbiex. Il-kliem li ntgħażel minn Albert M. Cassola biex jikkommemota din l-okkażjoni jgħid 'Fl-Ewwel ta' Ġunju 1969 Ta' Xbiex feraħ u ħassu kbuti — li din il-knisja tiegħu laħqet pattoċċa'. Dan il-Kumitat Ċiviku għal Ta Xbiex kien attiv ħafna u kien jinġabar madwar din il-parroċċa l-ġdida. Għalhekk, ir-residenti kollha ta' Ta' Xbiex ħassewhom kuntenti ħafna u kbutin għaliex matul l-1 ta' Ġunju 1969 il-knisja tagħhom saret formalment partoċċa. Il-kumitat għal xi żmien kien attiv ħafna u twaqqfu fil-parroċċa diversi gruppi oħta bħal-Legjun ta' Matija bi ptaesidium għall-irġiel, u oħtajn għan-nisa, bniet u subien. Fil-fatt, l-ewwel praesidium tan-nisa f'Malta kienet f'Ta' Xbiex. FEJN M'HEMMX IMĦABBA QIEGĦED L-IMĦABBA U TIEĦU L-IMĦABBA U PARROĊĊA SAN ĠWANN TAS-SALIB TA' XBIEX k ROC Il-pittura ta' San Ġużepp kienet magħmula minn Giuseppe Cali li żar din il-knisja minn żmien għal żmien. Suppost kellha tingħata 'l-parroċċa tal-Imsida, iżda ma kellhomx spazju. Missier u omm Giuseppe Cali kienu t-tnejn Naplitani. Missieru kien professut u artist tad-drama jismu Raffaele 7 Cali. Cali kien twieled fil-Belt Valletta fis-sena 1846 u miet fis-sena 1930. Dik tal-Madonna tad-Duluti satet minn Attilio Palombi, pittur Taljan ta' fama. L-istatwa ta' San Ġwann tas-Salib kienet magħmula mill-famuż artist Alfred Camilleri Cauchi fis-sena 1981. Din kienet ġiet imbietka mill-mibki Isqof Ftancis Adeodato Micallef ocd. ħdejn iż-żona tesidenzjali tax-Xatt, it-Rampa u ħdejn l-ambaxxata Taljana. Iktat tiċentement inbena l-Housing Estate. Perċ hemm ħafna SA aktat stejjer dwar Ta' Xbiex, bħal nies impottanti fis-soċjetà Maltija li Fa TA L-IBUA ħatġu minn Ta' Xbiex. Ir-riċerka tagħna għadha għaddejja, u minn F 5 MI għandu xi informazzjoni huwa mitlub jgħaddiha lilna jew lill-kappillan. F'Ta' Xbiex wata s-sena 1936, bdew jinbnew ħafna aktar djar u vilel XV kw 'ella Garage', Notabile Rd, Il-Blata l-Gholja, Mosta MST 3880, MALTA Tel: (4356) 21416163 21433380: —/ Mob: (356) 99492362 - 99404502 Email: swaev(żi Swaev.com