Warda midbiela 66TL-WARDA li għandek fil-pavru tal-ġlekk midbiela; għax ma tibdilhiex, Twanij' 'Għandek raġun, Lina', wieġeb hu fil-waqt li qata' warda aktar f'saħħitha u rema l-midbiela. ''Sabiħ issa7' UEh, issa aħjar', qalet hi titbissem fil-waqt li resqet kem- xejn lejh, u serrħet rasha fuq spalltu. ''Kemm inħobbok Twan. Ma nafx x'naqbad nagħmel mingħajrek. ' Ta' spiss kienu jqattgħu għaxijiet sħaħ hekk. Twani u Lina kienu żewġ żgħażagħ fuq ruħhom li, tista' tgħid, trabbew ma' xulxin. Hekk kif kibru, il-ħbiberija tbiddlet f'ħaġa oħra. Għal Lina, li kienet idealista, saret imħabba; għal Twani li kien prattiku, saret ġibda ħelwa. Kienu draw ma' nżul ix-xemx jintasbu ma' ġenb xulxin fuq bank tal-ġebel, għas-satra ta' siġra kbira, u jedhew iż-żmien fi kliem ta' mħabba. (Hi, l-għaxqa tagħha jkollha lil Twani ħdejha meta toqgħod tifli s-sbuħija tax- xemx għajjiena tinħeba qajla qajla f'ħobb il-għoljiet kaħlana, u s-siġar jiswiedu quddiem sema ħamrani. Hu, min-naħa l-oħra, jogħxa jilmaħ l-ilwien ta' nżul ix-xemx jilagħbu fuq wiċċ Lina u lil-xuxitha titliegħeb maż-żiffa friska u tgħarrax 'il ħaddejh. Il-leħen mitfi ta' qanqiena ta' iknisja midfuna f'raħal żgħir kien jasal miaż-żiffa u jqajjimhom. Kliemhom kien dejjem l-is- tess, iżda qatt ma kienu jixbgħu jisimgħuh. Madankollu huma kienu differenti f'xi ħwejjeġ. Aktarx li moħħ Lina kien għadu ta' tifla. Kienet dejjem taħseb f'meta, mgħaqqda ma' Twani, kellha tgħix ħajja ta' hena. Qatt ma għadda minn rasha li l-ġejjieni seta' jkun xort'oħra, jew jekk qatt ġieha dan il-ħsieb dejjem warrbitti malajr għax beżgħet minnu, Twani kellu aktar mid-dinja. Kien jaħseb li rnexxielu jaqbad ma' xebba sabiħa li, f'xi għawġ, setgħet tnissilu għomm- tu f'ħedla ta' hena. Għal Lina, Twani kien kollox ; għal Dwani Lina kienet xebba li fettillu għażel fost ħafna, Sarn għarajjes. Wasal sajf li kellu jqiegħed għall-prova l-kliem ħelu kollu li ntqal. Twani u Lina marru jqattgħu jum il-baħar. Kienet l-ewwel darba li marru weħidhom, u għalhekk ma kienx ta' min iħassarha. Aktarx li kien għalhekk li Dina ma qagħditx attenta. bħas-soltu. Ma kienx iħossha fiha, iżda għalfejn marru l-baħar jekk mhux biex igħumuf U hekk il-jum beda għaddej, u x-xemx dejjem tielgħa u iżreġ aktar. Twani, il-pjaċir tiegħu jara lil Lina taqbeż minn dak l-għoli kollu, isibha għal għarrieda u jgħaddasha, u hi għal- xejn tagħmel ħilitha kollha biex tpattihielu. Fl-aħħar għajew, u ntelqu jixxemxu ma' ġenb xulxin fuq xatt ramli. Twani kien jħossu fis-seba' sema. Tina kienet ferħana, iżda bdiet tħoss bħal tektik ma jaqta' xejn f'rasha. Ma reditx tħassar il-ġur- nata u kompliet sa ma dalam u reġgħet lura lejn darha mifluġa. Sebaħ l-għada, iżda Lina ma qamitx bħas-soltu. Ħasset rasha tqila… ħasset ruħha mħeddla. Ommha, li dejjem kienet aħseb ħażin, bagħtet għat-tabib. Dan malajr ġie. Tqaħqiħa kerha ġagħlitu jaħseb li fil-kas kien hemm aktar milli jolqot għajnejn. Għalhekk dik il-lejla stess il-karrozza ta' l-isptar waslet. In-nies inġemgħu mia' dwarha, kulħadd igħid xi ħaġa. Kienet fl-aħjar tagħha'' taqbeż waħda. UU iva, tara kif mhux billi jkollok persuna sabiħa ; is-saħħa kollox''. qalet oħra li kellha bintha ta' ħamsa u għoxrin sena u ma riedha ħadd. U hekk kulħadd qal tiegħu, tajjeb jew ħażin. sa ma' Lina, mgħottija b'kutra ġiet imrikkba fuq il-karrozza u ommha daħlet imbikkija. ħdejha. Il-karrozza telqet u għabet fi sħaba trab, fil-waqt li xi erba' nisa baqgħu jlabalbu ma' xulxin, jerfgħu salib ħaddieħor u jitkażaw. Dak in-nhar Twani ma sabx wiċċ daħkani jistennieh f'dar Tina. L-onim kienet imdejqa, u s-swied ta' qalb li kellha mela. d-dar kollha. Ma. setgħetx ma toħroġx xi tnehida. Fh, intom iż-Żgħażagħ kemm għandkom moħħ ir-riħ. Ma. taħsbu xejn; ara x'ġihtu. b'idejkom . Xemxata Bħal dik; tista' tibqa' taħtha'. Twani farragha mill-aħjar li seta' u wegħidha li jmur jara lil bintha spiss. Meta seta' mar sa l-isptar fejn ħadu lil Lina, iżda stagħġeb mhux ftit meta ma seta' isibha mkien, Mar fuqa tabib n staqsih iekk dak kienx l-isptar li fih inġiebet xebba, il-jum ta' qabel, ħ'xemxata fnaha. It-tabib intebaħ għal min kien qiegħed igħid mn b'sogħba kbira għarrfu li Lina ma kellhiex biss xemxata, iżda għal xi żmien qabel kienet marida b'sidirha. Ħuma bagħtu igħarrfu d-dar tagħha li ħaduha minn dak l-isptar għal sptar ieħor, Dm l-aħbar ħasdet lil-Twani. Hekk mod ieħor. X'ser jagħmel Għal jumejn haqa' bejn ħalltejn; imbagħad waslitlu ittra minn għand Dina. Mar fil-ġnien fuq il-bank bħal dari u bl-ittra f'idu qagħad jaħseb. L- ittra kienet l-istess Bħall-kliem li kemm-il darba qalu 'l-xulxin, biss issa kien hemm miżjuda talba biex meta jkun jista' jasal wasla sa l-isptar. Twani qara l-ittra għal darba tnejn, u qagħad jiżen x'kien l-aħjar li jagħmel. Tħalliba' l Issa l-aktar li kellha x'tambih2 Jew jaħseb fih innifsu l-ewwel u jagħżel xebba f'saħħitha7 Dak il-ħin kienet qiegħda ssir taqtigħa fih bejn l-idealiżmu li bih dakkritu Lina, u l-għaqal tad-dinja li kiber miegħu. Ma, nafx jekk kienx jasal f'xi konklużjoni kieku ma ħab- titx għaddejja minn ħdejh Pollv, xebba ħabiba tiegħu. UX'għandek kemm int imħasseb, Twan7 Jaqaw ħallietek77 T'wani għolla rasu maħsud u meta ntebaħ min kellmu wieġeb b'nofs daħka. tAral X'hemm Pollv7 Tassew ninsab imħawwad. Ma nafx x'naqbad nagħml.' fNista' ngħinek7' —Min jafl Ara daqsxejn kif qiegħed……… '-u beda jgħi- dilha kull ma ġara. Sa dan it-tant, Pollv poġġiet bil-qiegħda, sieq fuq sieq, ħdejh u qagħdet tħares bil-ħlewwa f'wiċċ Twani. Xi minn daqqiet kienet titħarrek ftit biex turi persunitha aħjar. L-aħħar biċċa ta' l-istorja ma jafx kif qalha Twani. Moħħu ma kienx f'Lina imma f'Pollv li issa kienet kważi tmiss miegħu, b'mod li n-nifs sħun ta' mnifsejha kien qiegħed iħossu fuq wiċ- ċu, Meta temm l-istorja, Twani baqa' għal ftit iħares ċass lejn Pollv li kienet tħares ċass lejh ukoll. F'waqt wieħed sabu ruħ- hom mitlufin f'tgħanniqa, jitbewsu. Is-swaba' ta' Twani tilfu l-qabda. tagħhom fuq l-ittra ta' Lina, li waqgħet fit-trab mir- fusa. Dawk l-istess swaba' ħaddnu mbagħad aktar lil Pollv. Meta nħallu minn xulxin baqgħu ssummati. Twani tefa' xagħ- ru lura b'idu, lemaħ l-ittra fl-art u ġabarha. Ħares minn taħt il-għajn lejn Pollv, u għajnejha staqsewh : f'Għħandix il-ħila ntik iktar milli tlift97 Twani dawwar l-ittra f'idu għal mument, imbagħad bil-mod qattagħha. Dak in-nhar: f' inżulha, ix-xemx dawwlet bank tal- ġehel vojt b'xi karti mqattgħin taħtu jitħarrku maż-żiffa, Għaddew tliet xhur minn din il-ġrajja. F'kamra mdaqqsa, għad-dawl imtaffi tal-bozza, kienet tidher mimduda fuq sodda Dina. Fuq rasha kien hemm salib żgħir iswed b'dellu mifrux tawwali faq il-ħajt. Ma' dwarha kien hemm soru, patri u tabib, li b'ħeffa u bil-kwiet, kienu qegħdin jitħabtu mal-mewt. U Lina qisba m'hi tintebaħ b'xejn; wiċċha kien sbuħija bla ħajja; il- wardiet ta' ħaddejha qishom dbielu u sfaru; xofftejha kienu miftuħa fi tbissima kiebja; għajnejha mbexxqin kienu jħarsu ċassi quddiemhom, F'nofs il-kamra, fuq mejda kien hemm vażett bil-fjuri. F'dak id-dawl dehru suwed b'xi sinjal imlew- wen 'l- hawn u 'l hinn. Għajnejn Lina kienu msammrin hemm. Werqa minn warda midbiela waqgħet fuq il-mejda,…….. Lina għalqet għajnejha, JEVARIST SALTBA Fuq il-Mewt ta' Manwel Camilleri (Għereq f'Ħondoq ir-Rummien, fit-30 ta Ottubru, 1948) nħsadt, imrift, minn ġewwa nqtajt x'ħin smajt Li dik id-dgħajsa li kont fuqha int Għal Għawdex sejjer, għerqet b'ħafna nies, X'ħin kont nissehem f'Għid Ġesti Sultan. Sogħob bija ħafna. li ħallejt għad-Dwiem Lil ħbiebek li ħabbejt, għożżejt, weġġaht Daqs ħutek. Tal-Ħniena ġie Dun Ġorġ nhar Għid l-Imwiet… Bħar-riħ ta' Frar tajjarli s-swied il-qalb, Għax 'il fuq tlajt, nebbaħna, fis-smewwiet, Mal-Quddisin tithenna bil-Ħallieq. Għaddejt lejl sħiħ nitħasseb fuq il-mewt Li ħadet lilek minn fuq wiċċ din l-art, U jiena l-għarqa tiegħek ġibt quddiem Għajnejja. Stħajjiltek q'għed titħabat mal-metwġiet Biex teħles minn qillithom lil wi vuħ, Għax naf li ħajtek 'l- għajrek tajt; stħajjilt Li miegħu niżżlek bniedem f'qiegħ l-għammieq. Il-bniedem kulma jiżra' hawn f'din l-art, Dak kollu jaħsad fil-ġejjiena, kif