F'dawn l-aħħar 150 sena, il-festi patronali tagħna l-Maltin ħadu ċerta sura aktarx stabbilita għall- mod kif ikunu ċċelebrati, u xi jkun hemm ipprogrammat, kemm fil-festi ta' ġewwa kif ukoll f'dawk ta' barra, Xi jsir u kif isir sar aktarx riċetta jew tifsila, fil-qofol tagħha stabbli, għalkemm kultant ċerti ingredjenti jvarjaw minn lokalita' għal oħra. Fil-festi kollha hawn Malta issir il-purċissjoni, ġeneralment fil-għaxija ta' jum il-festa. Għalkemm aħna hawn f'Birkirkara, imdorrijin biha fil-għodwa tal-istess jum. Kif wara kollox kienu jsiru kullimkien fl-antik. Fil-purċissjonijiet jieħdu sehem kleru u lajċi, dawn tal-aħħar l-aktar bħala membri ta' fratellanzi, sew jekk veri jew illum fittizji, maqlugħin għall-okkazjoni. Purċissjonijiet isiru wkoll f'pajjiżi oħra ta' kultura kattolika, ortodossa u ta' xi reliġjonijiet oħra wkoll. Generalment fil-purċissjoni tal-festi patronali tinġarr l-istatwa tal-qaddis jew qaddisa partikulari. U f'xi lokalitajiet ġieli jkun hemm aktar minn statwa ta' qaddis wieħed. Iżda l-mod kif dawn l-istatwi proċessjonali jintramaw jew jinġarru, xi ħaġa li f'pajjiżna hi kullimkien l-istess. Lil hinn minn xtutna, u x'aktarx f'pajjiżi fejn hemm Kattoliċi bħalna, dan jista' jieħu suriet oħra, kultant ferm differenti u nazzarda ngħid ukoll spettakulari. Hemm ukoll postijiet fejn isiru manifestazzjonijiet oħra, ġieli b'rabta diretta mal-festa patronali, izda ġieli wkoll mhux daqstant. ' Hawn se nippruvaw naraw ftit ix-xebħ jew differenzi ta' dak li jsir f'ċerti pajjiżi oħra. Il-purċissjoni Oriġinarjament u liturġikament il-purċissjoni kienet il-mixja kollettiva lejn it-tempju, lejn il-knisja fejn issir iċ-ċelebrazzjoni tal-festa. Il-purċissjonijiet huma popolari għax jagħtu opportunita' ta' espressjoni tal-fidi, minbarra x-xewqa u l-ħeġġa għat-talb li qabel kien dejjem isir waqt il- purċissjonijiet. Kif diġa' għedna, dawn mhumiex biss espressjoni tal-Kattoliċezimu biss. Imorru lura ħafna fiż- żmien u kienu jsiru fl-ambitu ta' ħafna ċiviltajiet tal-qedem, bħal dawk tal-Eġittu, tal-Mesopotamja, tal-Greċja u ta' Ruma. Insibuhom ukoll fit-Testment il-Qadim u sal-lum nistgħu nsibuhom bħala manifestazzjonijiet ta' reliġjonijiet oħra bħall-Induiżmu, il-Buddiżmu u l-Islam, hawn l-aktar fit- twettiq tal-obbligu tal-ħaġġ jew pellegrinaġġ għal Mecca. F'xi wħud mir-reliġjonijiet imsemmija kienu, jew għadhom, jinġarru statwi tad-divinitajiet u naturalment fejn ir-reliġjon tkun tippermetti xbihat ta' kult. Fost l-insara wkoll il-purċissjonijiet għandhom oriġini bikrija. Bdew jingħataw aktar sura fi żmien il-Papa Girgor il-Kbir, għall-aħħar tas-seklu sitta u l-bidu tas-seba' seklu tal-era Kristjana. Fir-ritwal insibu ċerti purċissjonijiet speċifiċi jew ordinarji, fosthom dawk ta' Ħadd il-Palm u ta' Corpus Christi. Hemm oħrajn straordinarji bħal dawk li jsiru f'ċirkustanzi ta' ħtieġa partikulari jew bħala ringrazzjament. Fil-purċissjoni nisranija hija dejjem rakkomandata mġieba ta' qima u modestja minn dawk li jieħdu sehem, kemm kleru u kemm lajċi. Tibda bis-salib u jista' jkun hemm fiha stendardi, jew bandalori, bi xbihat sagri. Naturalment jistgħu jinġarru wkoll statwi tal-qaddisin li ad unur tagħhom issir il- purċissjoni. U kollox ma' kollox għadhom aktarx hekk. L-Ethos tal-post Biss fid-dinja Kattolika, forsi l-aktar, il-festi ta' qaddisin patruni ta' bliet, irħula u jew imqar kwartierri ta' belt, inkella parroċċa fl-istess lokalita', ġew identifikati ma' u bdew jieħdu s-sura ta' manifestazzjoni ta' kburija jew ethos ċiviku, fin-nuqqas ta' espressjoni ta' dan mod ieħor. Hekk bejn il-qaddis jew il-qaddisa u l-belt, raħal jew kwartier, beda jkun hemm identifikazzjoni qrib ħafna. Il-qaddis jew qaddisa jsir aktar minn sempliċi simbolu jew eponimu, dak li jagħti ismu. U l-jum tal-festa tal-qaddis sar il-jum tal-festa tar-raħal, meta l-komunita' tiffesteġġja lilha nnifisha. Speċi tal-birthdav komunitarju. Issa aħna hawn Malta mdorrijin li fil-purċissjoni tal-festa patronali tinġarr l-istatwa tal-qaddis jew qaddisa. Hija konswetudni li tmur lura mill-anqas sas-seklu sbatax f'xi postijiet. U sa nofs is-seklu dsatax kienet daħlet kullimkien. L-użanza fostna hija li l-istatwa tkun fuq pedistall imqiegħed fuq bradella li tintrefa' bil-bsaten fuq l-ispalel. Iżda għalkemm dan huwa komuni ħafna wkoll f'pajjiżi oħra, hemm ukoll modi differenti kif tintrefa u tinġarr statwa f'purċissjoni, u tipi differenti ta' vari. Statwa u vara Hawn la semmejniha, irridu ngħidu li l-kliem statwa u vara ma joqogħdux waħda minflok l-oħra. Statwa hija figura tridimensjonali, a tutto tondo, kif jingħad fil-qasam tal-arti, u li tista' tkun ta' kull tip ta' materjal: irħam, bronż, injam ħġieġ, kartapesta u l-bqija. Tista' tkun intiża bħala monument, dekorazzjoni arkitettonika ma' bini jew oġġett ta' dekorazzjoni interna. Il-vara hija statwa, jew apparat, li tinġarr f'xi forma ta' manifestazzjoni bħal purċissjoni. Ħafna drabi anzi, barra minn Malta nsibu li l-vara ma tkunx sempliċement l-istatwa u l-pedistall, iżda fil-fatt tkun inkorporata fi struttura oħra li tista' tkun żgħira u sempliċi, imma wkoll kbira u kkumplikata. Nitkellmu fuq tal-ewwel, is-sempliċi, dak li jissejjaħ fercolo. Ikun speċi ta' karru jekk ikun imdaqqas u tqil, li jkun bir-roti. Inkella ikun speċi ta' portantina jew lettiga, balma kienu jinġarru fihom nies sinjuri jew ta' setgħa fil-qedem, u għalhekk ikun iżgħar jew efef u jintrefa' fuq l-ispalla. Iżda fuq il-bradella jkun hemm minn erba' sa sitt kolonni jew pilastri. Wada f'kull rokna fil-każ ta' erbgħa, u tlieta fuq kull naħa fil-każ ta' sitta. Dawn jerfgħu fuqhom bħal tisqifa jew ċelu li l-istatwa titqiegħed taħtu, qisu bħal baldakkin, imma fiss. Dan il-fercolo, fl-Italja u speċjalment fi Sqallija, popolarment jissejjaħ ukoll vara. Jingħad li l-oriġini ta' dan kien il-karru li fuqu kienu jinġarru t-trofej mirbuħin fi gwerra: armi, stendardi u oġġetti ta' valur li kienu jittieħdu bħala priża, fil-parati trionfali tar-rebbieħa. Issa fil- fis-simulakru jew statwa, kif ukoll mill-urna tar-relikwiji u kif wara kollox kien jintuża wkoll fi żmien il-Griegi u r-Rumani tal-qedem, biex fih jinġarru proċessjonalment xbihat ta' divinitajiet. Struttura simili li tissejjaħ 'kouvouklion' tintuża wkoll fil-liturġija Griega, kemm Ortodossa u kemm Kattolika, fil-liturġija ta' Sibt il-Gid. Wieħed jista' jara dan fil-knisja tal-Madonna Damaxxena fil-Belt Valletta. L-użu tal-fercolo hu komuni ħafna fi Sqallija, speċjalment — tal-lvant, iżda wkoll fi nħawi oħra tal-Italja, fi Spanja u fi Franza n-naħa t'isfel. Ġeneralment ikun tal-injam, aktarx indurat, imma f'ħafna każi jkun ukoll tal-fidda.. Meta ma jkunx kbir ħafna, kif għedna, aktarx jintrefa' fuq l-ispalla. Iżda f'dal-kaz aktarx li l-bsaten li jintużaw ikunu tnejn twal ħafna u ħoxnin, li taħthom jidħlu ħafna nies. Meta jkun kbir u tqil, hekk li ġieli anke xi qassis u nies oħra jirkbu fuqu, dan il-fercolo jkun karru fuq ir-roti li jinġibed jew mill-bhejjem, aktarx barrin, inkella min-nies stess, b'ċimi twal afna li jiġbdu fihom anke mijiet. F'xi każi Ilum iddaħħlet ukoll il- mekkanizazzjoni. Il-Vara l-oħra Din tkun xi ħaġa ferm differenti, kemm mill-fercolo, kif ukoll mill-vara kif nafuha aħna. Imma kollox ma' kollox tista' tkun aktar spettakulari. Għandha ħafna minn karru trionfali, imma minflok tal-karnival, ta' bixra reliġjuza. Tkun struttura kbira u għolja li ġieli tissejjaħ ukoll macchina. Kont diġa' aċċennajt għal dan it-tip ta' vara f'artiklu ieħor li kont ktibt f'dan il-ktieb għas-sena 2008 fir-rigward tal-vara tal-festa ta' Santa Rosalia ta' Palermo. Iżda strutturi bħal dawn wieħed ma jsibhmx biss fi Sqallija anqas, bħal fil-każ tal-fercolo. Dawn il-macchine jinstabu wkoll fi nħawi oħra tal-Italja. Waħda mill-aktar magħrufin fil-fatt hija dik tal-festa ta' Santa Roża ta' Viterbo, fil-provinċja tal-Lazio fl-Italia ċentrali. Dawn il-'vare' jew 'macchine', aktar milli jinġarru fihom b'qima u solennita' l-istatwi jew ir-relikwiji ta' qaddisin, huma intiżi biex b'xi mod juru l-glorja tagħhom. Hekk ngħidu aħna, dik ta' Messina, fejn tkun iċċelebrata l-festa ta' Santa Marija f'Awwissu, din il-vara hija ntiża li turi l-Assunzjoni ta' Marija fis-sema, fid-diversi livelli tagħha. Tibda minn isfel fejn turi l-mewt jew 'dormition' tal-Madonna mdawra mill-Appostli, u titla' f'seba' livelli sas-seba' sema jew l-empirew, fejn hu raffigurat Kristu li jżomm f'idu l-leminija lil Marija. Din il-'macchina' jew 'vara' ta' Messina kienet aktarx stabbli fis-sura tagħha matul is-snin. Għandha wkoll mekkaniżmu li jagħti moviment lil xi partijiet minnha. U jekk tiġi li jkollha tiġġedded għax iż-żmien jagħmel tiegħu fuq kollox., titħalla fuq l-istess tifsila. Vari oħrajn li jinbidlu jew minħabba ż-żmien, jew għax il-bidla ssir perjodikament, il-verżjoni l-ġdida aktarx issir f'sura differenti, aktarx skond l-istil tal-mument, kull darba li tiġġedded, kif inhu l-każ ta' Viterbo li għadna kif semmejna.