4 L-Umi s-Sinċerità li wera f'ħajtu jżommuh ħaj: Daħla Il-Banda San Ġorġ ta' Bormla li ilha mwaqqfa mill-1862 kellha bosta surmastrijiet. Mill-imgħoddi nsemmu lil Aurelio Doncich, Antonio Polento u Angelo Melilli, filwaqt li fost dawk riċenti nsemmu lil William J. Worlev, Carmelo Vella u Ravmond Sciberras mentri llum il-ġurnata, il-Banda Cospicuana hija mmexxija mis-surmast żagħżugħ Bormliż Mro. Bejn id-diretturi tal-banda Worlev u Vella, insibu lis-Surmast Carmelo Ciantar li dam imexxi lill-banda Bormliża mat- tnax-il sena (1971-1983). Fil-fatt Ciantar meta miet kien għadu jokkupa t-tmexxija tal-Banda. Il-gwerra tisraqlu l-isbaħ snin Twieled il-Birgu fis-7 ta' Frar 1927 u studja fil-Kulleġġ tal-Frċres u fl- iskola St. Marv ġewwa Bormla. Matul it-tieni gwerra dinjija sab refuġju flimkien mal-membri tal-familja fi Triq il-Ħerba, fiż-Żejtun. B'xorti ħażina kien waqt ir-refuġju li ommu u missieru nqatlu fl-1942 meta d-dar tagħhom intlaqtet minn bomba tal-għadu. Għad li spiċċa mingħajr ġenituri, lil Carmelo żammewh magħhom qraba ta' ommu fiż-Żejtun stess. Kien jum il-festa tal-Madonna ta' Pompej, nhar it-8 ta' Mejju 1942 meta fis-sitta ta' filgħodu bomba li twaddbet mill-għadu Ġermaniż mhux biss ġarrfet id-dar fejn kienu joqogħdu imma wkoll ħasdet il-ħajja ta' missieru Nazzarenu li kellu 42 sena u ommu Jessie li kellha 35 sena. Id- destin ried li dakinhar Carmelo flimkien mat-tliet ħutu bniet kienu jinsabu fil-kenn tax-xelter. Daqs sentejn wara mar jgħix ir-Rabat ma' zijuh. Ħutu l-bniet sabu posthom fl-Istitut Ġesti Nazzarenu fiż-Żejtun stess. Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 77 Sa minn kmieni f'ħajtu, ta' disa' snin, Carmelo Ciantar beda jattendi l-lezzjonijiet tal-mużika. L-għalliem tiegħu dak iż-żmien kien Paċifiku Scicluna. Fl-1937, wara li tħarreġ taħt is-Surmast Pacifico Scicluna beda jdoqq mal-Banda Duke of Edinburgh tal-Birgu. L-isem ta' din il-banda llum huwa San Lawrenz. Tliet snin wara faqqgħet it-tieni gwerra dinjija u l-familja Ciantar sabet rifuġju fiż-Żejtun (ara iktar 'il fuq). L-imħabba li kellu għall-mużika kompliha meta kien joqgħod ir-Rabat ma' zijuh. Fil-fatt huwa ngħaqad mal-Banda Konti Ruġġieru fejn kompla jistudja taħt is-Surmast Vincenco Ciappara. F'dan il-każin kull nhar ta' Ħadd filgħodu, is-Surmast Ciappara kien jagħti kunċert b'numru ta' bandisti, fosthom Carmelo Ciantar, li dak iż-żmien kien idoqq it-tamborlin. Kien l-istess Mro. Ciappara li ta parir lil Ciantar biex jitgħallem it-trumbetta. Fil-fatt Carmelo Ciantar dam jistudjaha madwar sentejn u mal-Banda San Gorġ ta' Bormla studja t-trumbun taħt l-Assistent Surmast Emmanuel Cauchi. Hekk beda l-karriera twila tiegħu mal-Banda Bormliża. Kienet memorabbli għalih il-festa tal-Kunċizzjoni 1946 peress li kien dakinhar li ħareġ idoqq għall-ewwel darba mat-toroq ta' Bormla. Jgħaddu s-snin tal-gwerra Il-mużika kienet ħajtu. Lura Bormla, lil Carmelo Ciantar insibuh ikompli jżid it-taħriġ tiegħu fil-mużika mal-Banda San Ġorġ ta' Bormla taħt Emmanuel Cauchi u Francis Bellizzi. Fl-1950 ingħaqad mal-banda tal-RMA fejn 'il quddiem insibuh idoqq anki bħala solista, prattika li wettaqha anki barra minn Malta. Barra minn Malta nsibuh fil-Ġermanja u f'Ċipru fost pajjiżi oħra. Imma fuq kollox, fis-safar tiegħu, daqq quddiem ir-Reġina Eliżabetta II. Biex aktar tkun imżewqa tajjeb il-karriera tiegħu fil-mużika, Carmelo Ciantar daqq taħt diretturi ta' fama mondjali fosthom Sir Arthur Bliss (1891-1975) u Sir Malcolm Sargent (1895-1967). B'kollox dam tlieta u tletin sena fl-armata. Minkejja kollox, huwa kompla jistudja l-mużika, eżattament it-teorija tal-mużika u l-armonija, b'din id-darba l-għalliem tiegħu jkun il-patri Agostinjan Albert Borg, li dak iż-żmien kien Maestro di Cappella tal- Katidral tal-Imdina. Taħtu kkwalifika fil-mużika bl-ogħla grad, Grad A l-ewwel klassi. Fit-tmeninijiet kellu okkażjonijiet li fihom daqq mal- Orkestra tal-Festival Internazzjonali tal-Kanzunetta Maltija fit-Teatru Manoel, il-Belt Valletta. Biex inkunu għedna kollox, sa daqq f'ħafna knejjes, partikularment mal-orkestra tas-Surmast Frank Diacono. 80 Banda San Ġorġ - Bormla A.D. 1862 Carmelo Ciantar u l-Banda San Ġorġ Nistgħu ngħidu li l-quċċata tiegħu fil-kamp mużikali laħaqha f'April 1971 meta, wara li qatta' żmien bħala Assistent Surmast, mela vojt li ħalla s-Surmast William James Worlev (1909-1971). Dik kienet kariga li baqa' jokkupa sa mewtu fl-1983. Eżattament, l-aħħar tnax-il sena ta' ħajtu qattagħhom jidderieġi l-Banda Bormliża. Fil-perjodu li dam imexxi lil din il-Banda, is-Surmast Carmelo Ciantar ikkompona numru ta' marċi. Minn fosthom, l-iktar popolari żgur li huwa Tislima lil Marija Immakulata min-Nies ta' Bormla, innu li għandu l-versi tiegħu miktubin mill-poeta Nazzjonali, Dun Karm Psaila. B'kollox, is-Surmast Ciantar qatta' daqs 37 sena mal-Banda Bormliża. Ta' min isemmi fl-1975 il-Kumitat tal-Banda San Ġorġ irregalalu buqar tal-fidda u diploma bħala rikonoxximent għall- ħidma tiegħu b'risq l-istess banda. Dan ma kienx rikonoxximent ta' tmiem ta' karriera imma ta' inkoraġġiment li kompla jimmotivah għat- tmien snin ta' wara. Bħalma kien mgħallem ġmielu fil-Mużika, is-Surmast u Direttur tal- Banda San Ġorġ ta' Bormla għallem diversi nies, fosthom lill-Bormliż Maestro Ugo Buhagiar Dip. Dip.Mus.B.Mus T. (U.K.) li huwa l-Assistent Surmast tal-Banda San Lawrenz tal-Birgu kif ukoll huwa l-għalliem tal-allievi tal-istess banda. Il-Bandisti Lokali tal-Banda San Ġorġ flimkien mal-Assistent Surmast Carmelo Vella (fuq il-lemin) u mas-Surmast Carmelo Ciantar li kien Surmast Direttur minn April 1971 sakemm miet f'Jannar 1983. Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 81 Mużiċista ieħor li tħarreġ taħt Mro. Carmelo Ciantar huwa Vincent Bonnici, li taħt Ciantar studja d-direzzjoni. Bħala bandist mal-Banda San Ġorġ, daqq ukoll bħala solist fil-festa tal-Kunċizzjoni ta' Bormla fl-1975. Opri Mużikali ta' Ciantar Fil-ktejjeb tal-Banda San Ġorġ ta' Bormla għall-Festa tal-Kunċizzjoni 1970, insibu li għat-tliet servizzi mużikali li l-Banda San Ġorġ kienet sejra ddoqq kellha titmexxa mill-Assistent Surmast Carmelo Ciantar. Dan minħabba li s-Surmast W. J. Worlev kien indispost. Fost l-oħrajn fil- programm ta' lejliet il-festa kienet indaqqet l-Overture 1812 li tant marret tajjeb. Aċċidentalment fis-sena ta' wara Carmelo Ciantar sar id-Direttur tal-Banda Bormliża. Bħala Assistent tiegħu laħaq is-Sur Carmelo Vella, li mbagħad fl-1983 sar is-suċċessur tiegħu. Fil-lista tal-marċi tiegħu nsibu l-marċ Regatta 1970. Ta' min iżid li l-marċi li ndaqqu fis-6 u s-7 ta' Diċembru 1970 kienu xxandru fuq ir- Rediffusion nhar il-festa ta' Bormla, it-Tlieta, 8 ta' Diċembru bejn it-tlieta u l-erbgħa ta' wara nofsinhar. Minn fost il-ħafna esperjenzi ta' Mro. Ciantar bħala d-Direttur tal- Banda San Ġorġ ta' Bormla nsemmu meta f'lejlet il-Festa 1974, is- Sibt, esegwixxi programm mużikali li fih indaqq l-Innu Marċ u li kien akkumpanjat mill-kor tat-tfal tas-Sorijiet ta' St. Francis. Fl-istess sena kienet ittellgħet serata Mużiko-Letterarja fis-sala tal-Każin u tmexxiet minn Ciantar innifsu. Dan kien nhar il-Ħamis, 3 ta' Ottubru 1974. Is-Surmast Carmelo Ciantar ikkompona għadd ta' marċi. Kull marċ li kien jikteb dejjem kien jirregalah lis-soċjetà mużikali San Ġorġ ta' Bormla, turija ta' kemm kienet għal qalbu l-banda Cospicuana. L-iżjed wieħed popolari huwa Tislima lil Marija Immakulata, li ssemma iktar 'il fuq. Din il-lirika kienet stampata f'Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1976, f'paġna 14. Ciantar kiteb il-marċ Eroj u kien inkludieh l-Assistent Surmast Carmelo Vella fil-festa 1974 u 1975. L-istess Carmelo Vella fil-festa 1976 kien inkluda l-marċ Id-Direttur ta' Carmelo Ciantar. Marċ ieħor ta' Ciantar huwa 25 Sena President li kien inkluż fil-programm tal-festa 1972. Il-marċ Jess Carm kien indaqq fil-festa 1969. Fil-festa 1978 kien indaqq il-marċ Ark-kaxx. Ma setax jonqos milli jikteb il-marċ Għeluq il-75 sena mill-Inkurunazzjoni li ndaqq fil-festa 1981. Il-marċ li l-Banda San Ġorġ ta' Bormla daqqet fl-aħħar sena ta' Carmelo Ciantar bħala Direttur tagħha kien fil-festa 1982 meta Carmelo Vella, Assistent Direttur, inkluda l-marċ Is-Segretarju. Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 83 Carmelo Ciantar jiżżewweġ Nhar it-23 ta' April 1950 Carmelo żżewweġ lil Josephine Darmanin, Bormliża, ġewwa l-Kolleġġjata ta' Bormla. Żewwiġhom il-Kanonku Dun Ġużepp Cassar, magħruf aħjar b'Ta' Xandru. Carmelo u Josephine kellhom erbat ulied: Gracie (għall-Madonna tal-Grazzja ta' Ħaż-Żabbar), Nazzareno (għal nannuh imma kienu jgħajtulu Rennie), Emmanuel (għax twieled qrib il-Milied) u Injajzu (peress li ommu Josephine kienet devota ħafna ta' Injazju Falzon, illum beatu). B'kuntrast, filwaqt li l-ġenituri tiegħu kellhom tlett ibniet u tifel, Carmelo u Josephine kellhom tliet subien u tifla. Carmelo Ciantar wiżen il-ħajja tiegħu fuq iż-żewġ kefef tal-miżien. F'keffa waħda kellu l-imħabba għall-mużika u fil-keffa l-oħra kellu l-imħabba għall-familja tiegħu. L-għaxqa ta' familtu kienet ibbilanċjata bil-prattika nisranija fejn kien devot ta' vera tal-Madonna. Is-smigħ tal- quddies u s-sagrament tal-qrar kif ukoll il-prattika ewkaristika kienu jamministrawlu lil ħajtu u allura t-tmexxija ta' familtu. Din il-prattika serviet ta' eżempju u ta' trawwim xieraq fost uliedu. Nhar l-10 ta' Jannar 1983 ġriet l-aħbar ma' Bormla kollha li kien miet is-Surmast Carmelo Ciantar. Huwa miet fl-Isptar San Luqa u kellu 55 sena. Fl-istess knisja li tlieta u tletin sena qabel kien iżżewweġ, sar il- funeral tiegħu. Il-Kolleġġjata ta' Bormla kienet ippakkjata bin-nies — sens ta' turija ta' rispett u apprezzament għal ħidmietu b'risq familtu, b'risq il- mużika u b'risq il-Banda San Ġorġ u Bormla nnifisha. L-għadd ta' tlettax- il qassis li kkonċelebraw fil-quddiesa presente catavere kompla xehed il-kobor ta' dan il-bniedem li orkestra lil ħajtu fis-sempliċità, fl-umiltà u fl-imħabba lejn l-oħrajn. Biex ir-rikonoxximent lejn Carmelo Ciantar jilħaq il-qofol tiegħu, il-Banda San Ġorġ ta' Bormla akkumpanjatu b'marċi funebri fil-korteo li mill-parroċċa baqa' sejjer sal-Mina ta' Għajn Dwieli. Huwa ndifen fiċ-Ċimiterju tal-Addolorata. Għeluq Carmelo Ciantar, bħala bniedem influwenzat mit-tmexxija tal-armata, kellu dixxiplina tassew, iżda għad li kelmtu kien iżommha soda, kien tolleranti u jaf imur kemm mal-familja tiegħu kif ukoll mal-familja mużikali tiegħu, partikularment mal-allievi. B'riżultat ta' hekk, bħala 84 Banda San Ġorġ - Bormla A.D. 1862 frott tal-vibra pożittiva u konsistenti li dejjem wera, gawdew uliedu, kull min tħarreġ taħtu u gawdiet ukoll Bormla tagħna. Għejun li qdewni: Is-Surmast Direttur Carmelo Ciantar 20 sena mill-Mewt Tiegħu, Kan. Joseph Bonello, Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 2003, Nru. 35, paġni 59 — 63 Programm ta' Marċi Ġodda, Mro. Direttur, Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1970, p 9 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1974, p. 8-12 Ġublew tal-Fidda tas-Surmast Carmelo Ciantar, Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1971, p.6 Għajnuniet oħra Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1976, p. 16 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1972 p. 7 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1969, p. 7 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1978, p. 20 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1981, p. 24 Leħen il-Banda San Ġorġ, Bormla, Festa tal-Kunċizzjoni 1982, p. 24 Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 85