Holmażl …… I. e ZOĦŻUGH u żagħżugħa—għarajjes. Iż-żagħżugħ fih raġel, fuq tiegħu. xagħru mimli, bil-ferq fin-nofs, mustaċċi twal mibruma, daqna bil-ponta, għajnejn jibbru. dħuli jiswa xi sold. Iż-żagħżugħa kemmxejn mistħija, xagħarha malja ħoxna, twila. qastnija, ġbinha għoli, bil-frenza. għajnejha miksurm b'ħarsa tiġbdek. fommha ċkejken, xofftejha qroll, snienha ġawhar. ilbies- ha. nadif u jistor, ħlief wiċċha. u idejha ma jidhrux. Iż-żewġ żgħa- żagħ jinħabbu, miġbudin għal xulxin. qalbhom tħabbat taħbita waħda. Id-dar imħejjija. mgħanunra. mill-isbaħ u b'kull ħtieġa. Iż-żagħżugħ u ż-żagħżugħa—miżżewġin; ħsieb wieħed. xew- qa waħda, żewġt iqlub qalb waħda. Ħsieb il-mara d-dar. żewġha, trieġi l-qaddejja u n-nefqa, iżżejjen id-dar. tfewwaħ il-borma. għaliha l-aħħar daqqa ta' għajn lejn il-mejda ta' l-ikel; kollox im- hejji. il-ward mhux midbiel għadu f'lewnu, ifuħ. Il-mara, nadifa. ferħana, ħafffa. bil-bluża twila ta' lewn igħajjat, bit-terħa tal- ħarir, wiesa' marbuta ċoff ma' qaddha. kalzetti jleqqu u papoċċ bil-ġummiena kbi.a u mimlija fil-wiċċ. qiegħda bla sabar tistenna l-maħbub tagħha jasal: għajnejha weħedhom imorru fuq l-arloġġ nofs in-nharl riġlejha weħedhom iwassluha sa ħoġor it-tieqa, tixxerref, trid tarah ifeġġ. Il-mara u r-raġel fi ħdan xulxin., jit- għannqu, jitbewsu. id f'id igħaddu għall-kamra ta' l-ikel, jintasbu ħdejn xulxin. il-qaddejja tnewwel u t-tnejn, wiċċ-il hena, jieklu u jixorbu u dik id-daqqa ta' għajn minn taħt lejn xulxin. ħarsa msieħba. bi tbissima turi t-tħaġġiġ tan-nar ta' l-imħabba li -ma tonqosx. Il-frott ta' l-imħabba—l-ewwel tarbija. Missier u omm ħsieb wieħed : it-tarbija; qalbhom tħabbat biss għal dil-ħlejqa, frott l- imħabba; il-għan tal-ħajja tagħhom, issa, għal dan il-wild biss li 'hu demmhom, għadamhom, ġisimhom, Il-qawwa ta' l-imħabba ta' għarajjes fejn dik ta' missier u omm qisha suffarell fejn ħuġġie- ġa, moħhom, qalbhom u ruħhom kollha jaħdmu għall-ġid ta' dan il-ħolqien ġdid li mhux għajr għasir l-imħabba mnissla minn Alla. nnifsu f'ruħ Adam u Eva. L-omm ma tarax il-waqt li l-missier 80 IL-MaAnri jinġabar ha tgħarrfu b'kull tentufa dwar il-għaxqa ta' qalbhom; il- missier moħħu fid-dar, il-għors tiegħu ħdejn martu. ħdejn it-tar- bija. jitpaxxa m jitgħaxxaq bihom. Omm u missier jitliegħbu u joħlew għal kull ċaqliqa, ħarsa jew tiċrita ta' xofftejn it-tarbija. L-omm, ħdejn it-tarbija fin-nieqa, mehdija taqra, tidher Ltagħha u għal qalbha. Jasal il-missier, iġġagħlu jaqra. Ir-raġel jitbissem u jinfexx jidħak. Il-kitba tgħarraf li n-nisa, bħar-rġiel jistgħu jieħdu professjoni u jaqdu l-kotra; jistgħu jagħtu l-vot u. bħar-rġiel jaqdu l-pajjiżi 1l Il-mara, imqanqla minn semm is-ser- pent li niggeż l-ewwel mara tħajret tidħol għat-tagħbija l Ir-raġel daħak u ħadha. biċ-ċajt; il-mara, mimlija biha nfisha, nafiet u għall-ewwel darba twiegħiet ma' żewġha. Il-mara b'fehma sħiħa trid ittemm ħsiebha, xewqatba—trid issir Avukat u Membru tal- Parlamenti Bdew il-gdiedem, it-tgergir, it-treddin; fl-aħħar ir- raġel nil rasu u jħalli l-mara tibda l-kors ta' Avukat fl-Universi- tà'l Il-mara rebħet, ir-raġel tilef, Ħajja ġdida ' Il-mara studenta; bil-libsa. sewda, il-ġlekk dej- jaq dejjaq. id-dublett qasir u l-berittin f'rasha, fil-klassi ma' sħab- ha, żgħażagħ nisa u rġiel ħallata ballata, jisimgħu u jitgħallmu… u moħħ il-mara jinfetaħ u jitwassa' dejjem. Sabiħ dan il-qasam ġdid. qasam imberraħ f Kemm hu sabiħ il-beraħ l-Wara l-klassi l- laqgħat, il-pienies, li skating, id-dancing, il-bathing u taiġa' tgħid. il-Mara. hi l-queen, li Star. Il-beraħ sabiħ mhux biss għar-raġel imma għall-mara wkoll U l-għala le2 L-għala l-mara m'għandux ikollha l-jedd għal dan il-beraħ7 Is-sikkar għall-bhejjem u le għan-nisa. Ġie xi żmien li l-miara. kienet magħduda. bħala bhima l ma mhux il-lum l Għall-mara d-dar saret ħabs, żewġha xkiel, it-tarbija mażżra; il-ħsieb tad-dar tqil wisq. itqal mit-twavel sam- mi tal-liġi u sa mill-etqel kotba tal-pulitka u d-diplomazija 1 Dan itstoqol kollu ma għandux igħodd għan-nisa. Id-dar saret mhux inqas minn hostel għall-qaddejja nisa: qaddejja għat-tisjir, oħra. biex tgħin fil-kċina, qaddejja għal fuq. oħra għal isfel, qaddejja għal mal-mejda. oħra għall-ħasil, qaddej- ja mat-tarbija u oħra. xwejħa, biex tieħu ħsieb ta' kollox : dar, qaddejja u nefqa. U b'danakollu. id-dar ta' taħt fuq, tlewwim u ġlied, tnassis u tgemgim, għelt n serq fost il-qaddejja. jiżdiedu dejjem. U senduq tal-flus jitbattal u jeħfief l X'ma jitbattalx 71 Jufiq bla rażnu't Fuq jum taħbit, ir-raġel, bla moħħ, ma jridx ji na' dwar ħajja u dar; sa nols il- ijieli fil-każin, jilgħab, jissakar. jiċċaċċva; id-dar għall-ikel u r-rqad bissi U l-mara mara' il-mara jew fil-klassi titgħallem, jew mal-friends tixxala, jew fli studiu tgħa:rex u tixtarr il-liġi. il-pulitka, id-diplomazija; issa, żewġha ia'għudux dak li darba kien—il-għożża ta' qalbheri il-frott ta' l- imħabbu ma għadux bnin u ħlejju bħal darba; iż-żegħil u l-fsied u kull wiri ta' mħabba minn żewġha sar ina jgħoddx aktar għali- ha, bihom tħossha titbaxxa. U t-twegħir bejnhom jitkattar dejjem VII. Iż-żmien mma jis bija ġiebet ruħha, ki :af aktar lill-qaddejj tenna l-ħadd. Is-snin iti bret u saret ħlewwa ta' t a; magħha tiekol, ru. il-għaxqa ta' tal- fajla; b'ommha tagħ- ha toħroġ, magħha tilgħab. magħha tninni; 'l-ommhu taraha darba biss fil-ġimgħa. nhar ta' Ħadd' dak il-waqt iżżiegħel biha, titliegħeb magħha, tbewwisba, iżżommha f'ħoġorha t1…… meta tixba' tniżżilha tib- għatha ħdejn in-nunnie; għaliha. bintha mhix aktar minn ġeru tal-ħoġor ' Ftit, ftit. il-ħsieb tad-dar jaqa' fuq ir-raġel; hu sar dak li jifhem fit-tisjir, fl-indafa, fit-tiżjin. fin-nefqa. fid-dar, fil-ħażja ' . Tassew fid-dinja kollox jinda;a iżda, iż-żejjed dejjem imbidded ' VIII. Iż-żmien ma jistenna l-ħadd. Il-mara ssir Avukat u Membru tal-Parlament; tilbes it-togu u l-berittin; biex tkun smart taqta' xagħarha la raġel. tilbes il-għong u ċ- ċoff u l-qmis bajda illamtata bil-buttuni tad-deheb. ġakketta sewda infassla smoker u d-dublett jista' f'qalziet wasa'. Fil-qorti. imħallfin, maġistrati, prosekutu- ri, difensuri, avukati, prokuraturi legali, reġistraturi, ġurati, ma- rixxalli, purtieri, xhieda, nies, ta' barra, u l-mixli magħhom, il- koll ħalqhom miftuħ, budendel, mitluq, għajnejhom ingħammxa Jg għarrxu lejn iż-żagħżugħa bit-toga u l-berittin, jistennuha ssam- mi' leħenha. Il- kelma tagħha tidwi u tolqot il- moħħ. tqanqal il- ġalb; biha, l-ħtijiet maħmuġin u korob li jħammiru l-ħaddeju jin- dafu jisbieħu u sa jeħelsu mid- daqqa tal- Jatar tal- ħaqqi Mhux inqas minn hekk iseħħ fil-Parlament ' Lejl u gha: moħha mgħob- bi bil-pulitka, bid-diplomazija, bit-triġija. tal-pajjiż. bit-tagħbija ta' ħaddieħor, Fuq jum ħidma. tal-moħħ fil-qrati, fil-Parlament. imgħtieġ il-mistrieħ: fil-għaxiju fil-eheb mal-ħbieb tilgħab ir- run, il-bridje, tlegleg il-whiski, sieq fuq sieq tpejjep u tbeż- żaq bħar-rġiel, tiċċajta u l-kliem fieragħ ma jaqta' xejn. U d-dar f'idejn il- qaddej a dejjem l u fi ħsieb ir-raġel ukoll 1… 82 IL-Marntt t' Fid-dinja kollox irid ikun u għalhekk id-dinja ma tara xejn bi kbirl… x'fiha milli l-mara titqanna b'xogħol ir-raġel sa ma r- raġel jitgħabba b'dak tal-inara' 1… x'sa jiġri billi l-mara. tilbes il- qalziet u r-raġel id-dublett7 1… Kollox irid ikun; jekk ma tbid- dilx.L.0. X'fiha billi r-raġel jieħu ħsieb id-dar, ħsieb il-qaddejja ħsieb l-ikel 11… X'fiha billi r-raġel ifittex jagħmel dmiru li jara l-mara tiegħu, fuq jum xogħol fil-qorti, fil-parlament. tinġabar id- daż mr xi mħallef jew ministru u ssib ikel u xorb kollox imhejji, kollox kif imur, kif għandu jkun71… X'fiha billi l-mara toħroġ barra minn triqtha, minn dik it- etriq magħżula min Ala mnil- sUŻi,.X fiha billi l-mara titgħabba b' dak li ma jgħoddx għaliha si wa tħossha tiflaħ għalih 21. . X'fiha billi tagħinel bidla., minn mara ssir raġel) f… Xi ħaġa kbira, sa taqa' d-dinja2 1. hekk taf taħsibha l-mara tal-lum Ma tridx tibqa' iżjed fil-qalb tar-raġel kif amar Alla, inma trid tkun hi l-kuruna fir-ras tar-ra- ġel, hi Bi trid tamar, hi li trid twaqqa' kull tajjeb u sewwa. hi li tiid tgħawweġ il-ħsieb ta' Dak li ħalaq ir-raġel u l-mara u li ħaż- żilhom triqthom fl Il-mara bis-surtnn u t-tomna u l-bastun. b'wiċċ imqit, qabel toħroġ għall-Qorti, twissi 'l żewgha. tgħidlu x'għandu jagħmel. xi trid…… u r-raġel wiċċu mżejjen bil-mustaċċi twal u mibruma u dd-daqna bil-ponta. b'wiċċ il-mistħi u l-ħarsa ta' l-imbażża' bil- bluża ta' lewn igħajjat, kalzetti jleqqu u l-papoċċ b'l-ġummiena kbira fuq il-wiċċ, jisma', jisma' u jċaqlaq rasu bla ma jiftaħ fonn- mu. juri li kollox fehem, kollox isti: skond il-amarl Dan bu issa dmir ir- raġel modern, ir- raġel tal-lum l Tsma' mill-mara 1 ma 'Vmiem il-ħolmu. Ir-raġel jinbidel f'gendus, b'par imfietaħ daqshiex, b'għajnejn kbar u mberrqa, b'imnifsejn miftuħin. jil- heġ n jħebb għal kull mara li jilmaħ 11… Mifsud Bonnici bagħat igħarrafna li din il-Ħolma tiegħu fasalha f'Kummiedja Soċjali fi tliet atti. L-Ewwel Att: l-għeru- sija tal-Qaddejja u tas-Sinjurina tagħha: It-Tieni Att: il-ħajja tal-miż- żewġin tal-waħda u l-oħra, It-Tielet Att: juri l-għawġ u t- iwegħir fid-Dar meta l-mara toħroġ minn imkienha maħżuż lilha sa minn ewl id-dinja.