L-Innu tal-Istudenti Universitarji : ir-raba' parti minn Mro. Fit-tielet parti ta' dan l-artiklu, li deher fl-aħħar ħarġa tal-BOOKmark, kont —Ten— laqqajtkom mal-poeta Albert Maria Cassola, u anke ġibna tabella li turi l-forma ta' j-— kif inhu mqassam l-Innu tal-Istudenti Universitarji. Ir-raba' u l-aħħar parti ser tkun Fi (ai fl-analiżi sħiħa tiegħu, imsieħba dejjem minn xi eżempji mużikali, u silta mid-Djarju tal-qassis-poeta Dun Anton Xiberras (1921-2006). Dal-aħħar kien(et) tagħmel sħana mill-eqqel, u l-btajjel malajr reġgħu qabbduna t-triq għall-baħar. Ta sikwit kont ninżel il-Magħtab u ngħum hemmhekk f'ramla sabiħa. Anqas ma naqset il-bajja tal-Għadira il- Mellieħa li kienet tarani nieżel kull filgħaxija minn ġnien Ingraw biex nogħdos ġol-ilma.' (Il-Għaxar ktieb: Lulju 1945 — Jannar 22, 1946: Lulju, p. 1.) Analiżi: Introduzzjoni (b. 00'- 04') (Fig. 1): Din il-parti possibbilment toffri ħjiel ta' motiv/, jew aktar, li ser ikun qed jikkaratterizza x-xogħol. Kemm it-temp, kif ukoll it-tonalità', dlonk juruna l-burdata tax-xogħol li għandna quddiemna. Bħal fil-każ tal-biċċa l-kbira ta' innijiet simili, dan l-Innu, immarkat Maestoso', jitħabbat f'temp ordinajru' ta' erba' semiminimi' f'battuta. Bħala tonalità, l-Innu qed fis-Sol Maġġuri minħabba l-FaĦf' li hemm eżatt wara l-kjaviŻ. iL-iqsar unità melodika/ritmika mużikali li tagħmel sens. Żewġ noti b'ton differenti huma biżżejjed biex tifforma wieħed. Tema jista' jkun fiha wieħed jew aktar minnhom. ŻJuri kif għandu jitħabbat xogħol mużikali f'dak li hu ġiri. Dan ikun indikat fil-bidu tal-mużika jew ta' kull taqsima fejn meħtieġ, speċjalment meta l-mużika teqleb minn temp għal ieħor. Iżda, il-kelma temp tista' tirreferi wkoll għall-ħeffa li biha l-innu jrid jindaqq li, fil-każ tagħna, huwa mmarkat Maestoso. Normalment, dawn it-termini jkunu mniżżlin dejjem bit-Taljan, indipendentament min-nazzjonalità tal-kompożitur. Madankollu, ġieli tarahom imniżżlin b'ilsna oħrajn skont il-pajjiż li minnu jkun ġej il-kompożitur. jkull biċċa mużika miktuba fi stil tradizzjonali bilfors li trid tkun f'xi tonalità jew oħra għax permezz t'hekk wieħed jista' jkun jaf jekk din tkunx maġġuri jew minuri fis-smigħ tagħha. Fil-każ tal-Innu, il-mużika qegħda bi djesis wieħed. Issa, billi l-ħames nota tat-ton (jew kjavi) ma fihiex aċċident, ifisser li din qiegħda fil-maġġuri, u allura bilfors in Sol Maġġuri. Xi drabi, it-tonalità tingħaraf ukoll bl-aħħar nota li biha tispiċċa biċċa mużika. Fil-każ tagħna, l-aħħar nota fundamentali hija Sol. 1Din hija waħda mill-ħafna espressjonijiet mgħottijin lil biċċa mużika li bihom il-kompożitur jesprimi s-sentimenti tiegħu. Magħruf ukoll bħala temp Komuni jew Binarju. valur fuq id-dewmien. Erba' minnhom jiffurmaw battuta sħiħa ġo temp komuni. 'Dan huwa s-sinjal mużikali għad-djesis. Meta jitqiegħed qabel nota jkun ifisser li din trid tindaqq, jew titkanta, nofs ton 'il fuq. Bil-kjavi (bl-Ingliż, clef) huwa dak is-sinjal li nsibu fil-bidu ta' kull biċċa mużika u li bih jiġi ffissat l-isem tan-noti. Hemm tliet tipi ta' kjavi: tas-Sol (magħrufa wkoll bħala dik tal-vjolin), tal-Fa, waħda għall-Baritonu u l-oħra għall-Baxx, u tad-Do. F'din tal- aħħar hemm erbgħa: Sopran, Nofs Sopran, Kuntralt, u Tenur. Is-seba' kjavi, jew kif inhuma magħrufin aħhar, is-Settiklavju, huma bil-wisq meħtieġa għat-trasport tal-istrumenti jew vuċijiet. Dan it-terminu jirreferi għall-iskala partikolari li fuqha tinbena biċċa mużika. L-ewwel sentenza mużikali (b. 04'- 12') - strofa 1 (A) (Fig. 2) hi magħmula minn erba' frażijiet qosra ta' żewġ battuti kull-waħda, li bħall-oħrajn kollha li jiġu warajhom, jibdew in aria'. Fit-tieni u t-tielet frażi l- mużika timmodula'' qabel ma terġa' lura lejn il-kjavi li tkun bdiet fiha. Il-melodija hija mexxejja u tal- widna u mibnija fuq intervalli tant komuni li jagħmluha ferm faċli biex wieħed ikanta magħha. Rigward l- użu ta' akkordji, mbagħad, l-andament armoniku huwa wieħed pjuttost tradizzjonali, kif wara kollox jixraq lill-innu popolari bħalma hu dan. ġ'bgbikiżigjetiċijijerebidiiiejii Warr - bul-na hal-li ngħad-du, Bit- to-ga fuq spal-lej-nal Bhal -is-sa tħar- sux lej-nal Bhal-is-sa għad-dej/l- gherfi It-tieni sentenza mużikali (b. 12' — 20') - strofa 2 (5) (Fig. 3) għandha mill-istess tul bħal dik ta' qabilha, imqassma f'erba' frażijiet daqsinsew. Il-kuntrast tagħha mhux qiegħed fid-disinn melodiku u/jew it- tqassim tan-noti imma fil-bidla ta' lewnet l-armonija. Dan għaliex, hi tippreferi l-kjavi minuri, mhux biss għax l-ewwel frażi (b. 12'-147) hija fil-Mi minuri, imma wkoll għax battuti 167- 205, minħabba l-preżenza taż-żewġ bemolli — Sib u Mib, jiġu qegħdin iħaddnu l-kjavi ta' Sol minuri. Fig. 3 — 1q— 1401 141 —k— f———1—141l IU t La ggib it-to-ga sew-da Kul-ħadd i-roddlok gieh. U — koll il-mohh tal- għa-du il- ber-ret-tinighat- tihl It-tielet sentenza mużikali (b. 20'— 28') z strofa 3 (6) hi l-istess f'kollox bħall-ewwel waħda, ħlief ovvjament, il-kliem li jakkumpanjaha. Dan ifisser li flimkien, dawn it-tliet sentenzi ta' tmien battuti kull waħda jiffurmaw dik li aħna nsejħulha forma ternarja miż-żgħar — a rt b-ra, b'dik tan-nofs, jiġifieri parti 'b', tikkuntrasta minn mal-oħrajn għax fil-kjavi minuri. Meta niġu għar-ritornell (speċjalment it-tieni parti tiegħu) ma nistgħux nipproċedu jekk imqar ma nistqarrux li hemm xebh kbir bejn dal-Innu u dak nazzjonali Franċiż, l-innu hekk imsejjaħ La Marseillaise, b'mużika ta' Claude Joseph Rouget de Lisle. Qabelxejn, wieħed irid jgħid li, ir-ritornell tal-Innu tal- Istudenti Universitarji wkoll fih żewġ strofi separati u allura jista' jinqasam f'żewġ partijiet bi tmien battuti l-waħda. Kif ser naraw, ir-ritornell jikkuntrasta bil-kbir minn mal-ewwel parti tal-Innu. Jerġa' bejniethom, iż-żewġ sentenzi fir-ritornell, tneħħi l-istess mod ta' kif inhuma strutturati, huma differenti minn xuxlin f'ħafna aspetti. Imma meta tqegħidhom kull waħda wara l-oħra, bla ma trid, joħolqulek dik il-kontinwità assoluta f'dik li hi trama mużikali, u bit-tieni waħda toffri l-qofol tant mixtieq. Ritornell: l-ewwel parti (b. 28'— 36') (Fig. 4) hi mmarkata Alla Marcia u allura għandha tindaqq fit-temp ta' marċ ta' xeħta militari li jimxi pjuttost bil-mod għax iggwidat minn pass meqjus. Fil-fatt insibu li l- ewwel sentenza tinqasam f'żewġ frażijiet, fejn it-tieni waħda (b. 32'- 365) għandha mill-istess segment li bih tiftaħ l-ewwel waħda (b. 28' — 32'). Wieħed jinnota hawnhekk li l-mużika tagħmel użu mis-sinkopill, kemm fil-melodija kif ukoll fl-akkumpanjament, li bħal donnu jagħtina x'nifhmu li qed jitqanqal xi tip ta' riħ ġdid li miegħu jġib il-bidla, bħal ngħidu aħna, fil-mod ta' politika ġdida fit-tmexxija, saħansitra, xi revoluzzjoni. Dal-element ritmiku turbulenti nsibuh ħafna PFrażi li ma tibdiex fuq l-ewwel taħbita tal-battuta imma, biex ngħidu hekk, fl-arja. IM odulazzjoni sseħħ meta biċċa mużika tmur minn kjavi (jew ton) għal ieħor biex b'hekk tevita milli taqa' f'monotonija. Ħaf- na drabi, il-mużika timmodula lejn kjavijiet ġirien, imma anki f'oħrajn li ma jiġux minn dik li tkun fetħet u għalqet biha. Mjifforma ruħu meta n-nota taħbat b'mod illi nofs il-valur tagħha jaqa' fuq il-parti forti u n-nofs l-ieħor fuq id-debboli. Fl-Innu li qegħdin nitkellmu fuqu, is-sinkopi nsibuh jitħaddem: (a) fil-melodija f'b. 29 - 30, u b'repetizzjoni, f'b. 33 — 34, u (b) fl- akkumpanjament f'b. 29-30 u 32, u jirrepeti ruħu f'b. 33 u 34 peress li ż-żewġ frażijiet għandhom minn xulxin. fix-xogħlijiet mużikali klassiċi ta' qabel ir-revoluzzjoni Franċiża tal-hekk imsejjaħ moviment tal- llluminiżmuŻ. Ritornell: it-tieni parti (36' — 44' (45')) ukoll tinqasam f'żewġ frażijiet, li għalkemm indaqs, huma distinti l waħda mill-oħra. Dan għaliex, f'tal-ewwel (b. 36'— 40) insibu materjal tista' tgħid għalkollox ġdid — anki sez XOOP jekk ħjiel tiegħu nsibuh diġà f'b. 16' — 18'- filwaqt li fit-tieni waħda (b. 4l- 447 t45')), minbarra l-istess disinn fil- melodija, nerġgħu niltaqgħu wkoll mas-sinkopi li kellna f'b. 28'—36'. L-ewwel frażi (b. 36'— 40) (Fig. 5) hi waħda rikka f'kull sens mużikali; intiża biex toħloq il-klajmaks tal-Innu. Ibda biex, il- frażi msemmija terġa' tinqasam fi flieli żgħar ta' żewġ battuti l-waħda — Sostenuto (b. 36' — 38') u Deciso (b. 38'— 40)- b'dawn tal-aħħar immarkati li jridu jindaqqu wkoll bil- qawwi ħafna (ff — fortissimo). Dan il-passaġġ, għalkemm tulu żgħir, fih ħafna xi tgħid dwaru. Huwa jieħu xeħta kontrapuntali1' f'dik li hi ħjata mużikali peress li l-vuċijiet konċernati ma jimxux ritmikament flimkien, u jippruvaw jwieġbu 'l xulxin b'mod antifonali''. Mhux biss, imma għandek ukoll l-element ta' moviment kuntrarju, fejn il-melodija ta' fuq tinżel, u dik ta' taħt titla', bin-noti jaqbżu minn waħda għal oħra, u tal-aħħar permezz tan-noti mtarrġin. Membri tal-orkestra flimkien ma' Mro. Manoel Pirotta fuq it- taraġ tal-Junior College qabel jitilqu għal xi kunċert xitwi F'dik li hi armonija ' mbagħad, insibu t-tħaddim ta' akkordju $ pjuttost kromatiku'' fl-aħħar kwart'' ta' battuta 37. Dan l-akkordju, magħruf sewwa għal lewnu, jintuża l-aktar meta kompożitur ikun jixtieq jixħet aċċenn fuq xi kelma partikolari, jew jiddrammatizza burdata b'mod aktar ġenerali. Għal dan il- għan dan il-akkordju, ovvjament minħabba n-natura tiegħu, għandu l-ingredjenti kollha 2Dak li aħna bl-Ingliż insibuh bħala l-Enlightenment. Moviment intelletwali u filosofiku tas-seklu tmintax li fih xi ħassieba u kittieba kbar fosthom, Voltaire u Rousseau fi Franza, kienu jemmnu li r-raġuni u x-xjenza, u mhux ir-reliġjon, kienu jiswew biex ikabbru l-progress taċ-ċiviltà. Il-Malti, Mikiel Anton Vassalli (1746-1829) kien ir-rappreżentant ewlieni ta' din il-kuxjenza Ewropea li bdiet tinxtered f'dawk l-artijiet li kellhom dan il-ħsieb komuni bejniethom. Bħalma ġara dejjem, il-mużika wkoll iddakkret minn dan il-moviment. Bħala eżempju nsibu s-Sinfonija numru 25 in Sol Minuri K. 183 u s-Sinfonija in Sol Minuri numru 40 KV 550, it-tnejn tal-kompożitur klassiku Awstrijakk, Wolfgang Amadeus Mozart (1756-91). BGħaqda ta' żewġ melodiji, jew aktar, b'figuri ta' noti differenti li jagħmlu sens mużikali meta tqegħidhom fuq xulxin. Mantifona fl-istil Gregorjan kienet tikkonsisti f'kant jew reċitattiv fejn il-kantur u l-kongregazzjoni jwieġbu 'l xulxin bin-newba. Kelma li tfisser għaqda ta' ħafna noti f'daqqa li jiffurmaw diversi akkordi. ISGħaqda ta' noti differenti flimkien. żieda ta' noti li normalment ma ssibhomx f'mużika ta' xeħta dijatonika. Xogħolhom hu li, jixħtu aktar kulur lil xi melodija, akkordju, jew passaġġ mużikali. 1 Temp ordinarju fih erba' kwarti magħmulin mis-semimini. Huwa jingħaraf mill ittra C jew 4 li jkun hemm wara l-kjavi. meħtieġa għal biex jesprimi dan kollu. Għaldaqstant, m'għandux jintuża ta' spiss fl-istess biċċa mużika biex is-saħħa tiegħu ma tintilifx fix-xejni'. Iżda, l-istorja bejn iż-żewġ innijiet ma tiqafx s'hawn; huma jkomplu bl-istess mod meta jiġu biex jagħlqu l -aħħar żewġt ivrus tar-ritornell (Fig. 6). Wieħed jinnota li, hemm xebh wisq kbir, mhux biss fit-tlugħ u l- inżul tal-melodija, imma wkoll fejn jidħol tqassim tan-noti, bħal ngħidu aħna l-ewwel battuta fejn għandek litteralment l-istess valuri fiż-żewġ każijiet. Wieħed jara wkoll xebh kbir bejniethom fit-tielet u r -raba' battuta, fejn it-tnejn jagħlqu b'noti tal-istess valur u/jew ton. Fig. 6 tid ja-raha Giddi- U -— fil-ver.- si - ta'. i- d- — pur a- wnos- sil-lonsi Koda (45' — 53') (Fig. 7): Għat-tul tiegħu, l-Innu għandu koda pjuttost twila li tinkludi sentenza mużikali sħiħa ta' tmien battuti. Il-melodija hija l-istess waħda bħal dik tal-ewwel strofa (b. 04' — 12') filwaqt li bħala kliem, Pace jieħu l-aħħar strofa mit-tieni sett ta' tliet strofi. (Fit-tabella hija mmarkata bin-numru (61.) Wieħed ma jistax ma jinnotax ir-ritmu stinat tal-kromi/' — tant aħjar jekk dawn jindaqqu wkoll bi stakkat ħafif - fl-akkumpanjament li jdur u jagħqad fuqu nnifsu f'forma spirali, filwaqt li jirfes fuq in-noti kollha tal-akkordji trijadiċiż'. L-akkumpanjament jindaqq mill-vjolinċelli u l-kuntrabaxxi, flimkien mal- bqija tal-istrumenti b'leħinhom baxx. Min-naħa tiegħu, il-kant hu ssapportjat tajjeb mill-vjolini primi fir- reġistru għoli, bis-sekondi ottava taħthom. Fig. 7 Fra iu sun-jden —- ti, In--jJwett-quid-dmir qad -jdis FUGĦATEATA ITE EREI lil-korda tas-sesta awmentata (bl-Ingliż, Augmented 6'' Chord) tintgħamel minn trijadi li jikkonsisti f'nota li sservi ta' mam- ma, u bit-terza maġġuri u s-sesta awmentata fuqha. Il-korda tinbena fuq is-sitt grad minuri tal-iskala (ġieli wkoll fuq it-tieni grad minuri). Din is-sesta awmentata, f'dan il-każ hekk imsejħa Ġermaniża, minħabba l-mod kif inhi mibnija, hija għal- daqstant waħda kromatika. Biex inġibu eżempju, jekk l-Innu qiegħed in SOL Maġġuri, l-akkordju jiġi jaqra hekk: MIb, SOL, Sib u DOĦ. Dan ifisser li, minn erba' noti, tlieta minnhom huma kromatiċi u għaldaqstant jaqgħu barra mit-tonalità li nkunu qegħdin fiha. 201sem ta' waħda mis-seba' kwalitajiet ta' għamliet li nsibu fil-mużika fejn jidħol il-valur fuq id-dewmien tagħhom. Il-kroma għandha valur ta' nofs kwart. 2lTrijadi huwa tip t'akkordju (jew korda) magħmul minn tliet noti fuq xulxin. Biex tgħaqqad wieħed irid ikollok nota fil-qiegħ biex fuqha tibni t-terza u l-kwinta. Tkun ħaġa tajba jekk wieħed inaqqas ftit mit-temp permezz ta' rallentando fl-aħħar frażi (b. 51' -53') meta jiġi biex jagħlaq id-daqq tal-Innu. Hemm min ukoll, ipoġġi kuruna'' fuq l-aħħar nota biex din titwal fil-valur aktar milli jmissha u b'hekk tagħti aktar sens ta' għeluq. Konklużjoni: Permezz ta' dan l-istudju mużikali, fi sfond ukoll ta' ftit tal-istorja u noti bijografiċi tal-awturi li sawru l-Innu tal-Istudenti Universitarji, imtela vojt li kien ilu jinħass għal bosta snin. Jekk xejn, il-qarrej għandu jkun kburi li, bħal kull tista' tgħid għaqda, soċjetà, każin, xirka, partit, jew kwalunkwe entità oħra, l-Università ta' Malta u l-Junior College wkoll għandhom l-innu uffiċjali tagħhom. 23Ġjeli tissejjaħ ukoll, pawsa, u tikkonsisti f'sinjal nofs tond mimdud b'tikka f'nofsu li jitqiegħed fuq in-nota (jew aspett) u jservi biex biha żżomm il-valur tagħha kemm jidhirlek.