iLelen il-Parroċċa GĦALIEX ISSEMMEW HEKK2 IT-TOROQ FL-ISLA TOROQ B'RABTA RELIĠJUŻA (IT-TIENI PARTI) Fl-ewwel parti ta' din il-kitba, fil-ktejjeb tas- sena 2009, tkellimna dwar l-ewwel seba' toroq li isimhom għandu rabta reliġjuża. Din id-darba ser ngħidu xi ħaġa dwar is-seba' toroq li fadal u li jiffurmaw parti minn din il-kategorija. Il-Beata Verġni Marija, mimlija bil-grazzja u mbierka fost in-nisa, kienet il-magħżula biex tagħti twelid lill-Iben ta' Alla, u minħabba l-mewt salvifika tiegħu, sa mill-mument tat- tnissil tagħha, bi privileġġ singulari, Alla ħelisha minn kull tebgħa ta' dnub tan-nisel. Dan ġie pproklamat mill-Papa Beatu Piju IX fl-1854, fuq bażi tad-dottrina tradizzjonali, bħala domma tal-fidi. Aħna, ulied il-Belt Sengleana li, bħal Belt ġara tagħna, Bormla, hija wkoll iddedikata lill-Madonna għandna ngħożżu dan it-titlu mogħti lill-Madonna, u li din it-triq kontinwament tfakkarna fih. Fl-Isla, il-qima lejn il-Madonna taħt it-titlu ta' l-Immakulata Kunċizzjoni, hija qadima ħafna u jista' jingħad li tmur lura sa minn żmien it-twaqqif tal-Parroċċa fl-1581. Fl- aktar deskrizzjonijiet antiki tal-Knisja, insibu artal, it-tieni wieħed fuq il-lemin tal- maġġur, iddedikat lill-Immakulat Konċepiment tal- Madonna. Din id-devozzjoni kompliet kibret u ssaħħet aktar, wara li fis-sena 1618, waslet — fostna b'mod providenzjali l-istatwa għażiża ta' Marija Bambina, li mill-ewwel tpoġġiet f'niċċa fuq l-artal tal-Kunċizzjoni, u wkoll fil- bidu, bdiet tissejjaħ l-Immakulata u mhux il-Bambina kif nafuha llum. Dan l-artal bin-niċċa tal-Immakulata fuqu, jissemma b'mod prominenti fil-Viżta Pastorali tal-Isqof Balaguer fis-sena 1653, fejn ukoll jgħid illi dan l-artal huwa dotat b'kull ma hu meħtieġ għall-kult. Dan kien żmien meta fl-Isla kienet għadha kif twaqqfet il-Fratellanza tal-Kunċizzjoni. Għad illi d-data eżatta mhix magħrufa, jidher li din il-Fratellanza twaqqfet f'xi żmien bejn is-snin 1647 - 1650. Barra milli jorganiżżaw festa f'ġieħ l-Immakulata Kunċizzjoni nhar it-8 ta' Diċembru ta' kull sena u l-puċissjoni bl-istatwa ta' Kristu Rxoxt nhar l-Għid il-Kbir, l-imseħbin fi ħdan din il-Fratellanza kienu jagħmlu wkoll ħidma soċjali fil-Parroċċa, billi joħorġu jiġbru bieb bieb għall-foqra. Huma kienu wkoll iqassmu l-flus u l-oġġetti miġbura lil dawk li kienu l-aktar fil-bżonn. Fis-snin ta' qabel il-gwerra, kull min kien jgħaddi minn Triq il-Vitorja lejn San Filippu kien jilmaħ statwa kbira tal-ġebel ta' San Mikiel Arkanġlu. Din l-istatwa li tat l-isem lil din it-triq, oriġinarjament kienet tinsab fil-kantuniera li d-dar tal-familja Mattei kellha fi Triq il-Vitorja ma' Triq San Mikiel. Illum, wara li ħelset mill-qerda tal-gwerra, IB Glilcat $. din l-istatwa tinsab fil-parti t'isfel ta' Triq San Mikiel, jiġifieri kantuniera ma' Triq is-Sur. Kif tixhed l-iskrizzjoni taħt l-istatwa, fl-1795 l-Isqof Labini kien ta ndulġenza għal min jitlob quddiemha. San Mikiel Arkanġlu huwa wieħed minn seba' arkanġli u wieħed minn tlieta li jissemmew b'isimhom fil-Bibbja (l-oħrajn huma San Rafel u San Gabriel). Hemm erba' referenzi għalih fil-Bibbja: darbtejn fit-Testment il-Qadim (ara Danjel 10, 13-21; 12, 1), u darbtejn fit-Testment il-Ġdid (ara Ġuda 9 u Apok. It-tradizzjoni Kristjana tislet erba' funzjonijiet mill-Iskrittura li għandu San Mikiel, jiġifieri dik li jiġġieled lix-xitan, dik li jsalva l-erwieħ fil-punt tal- mewt, dik li jipproteġi 'l-Knisja u dik li jieħu l-erwieħ għand Alla għall-ġudizzju. F'Malta nsibu tliet knejjes iddedikati lill-Arkanġlu. Dawn jinsabu fis-Salina (Burmarrad), fl-Iklin'u fl-Imqabba. L-istatwa ta' San Mikiel fl-Isla hija waħda minn madwar 38 statwa, niċċa jew riljiev iddedikati lilu fit-toroq ta' Malta u Għawdex. Barra minn hekk, l-artal f'ġieħ San Mikiel li għandna fil-Knisja tal-Porto Salvo huwa wieħed minn madwar 35 artal iddedikat lilu li nsibu f'diversi knejjes madwar Malta u Għawdex. Dawn in- numri jindikaw kemm il-kult lejn San Mikiel hu imxerred fil-gżejjer Maltin. L-Arkanġlu Mikiel jitqies, fost l-oħrajn, bħala l-patrun tal-Kavallieri, tal-baħħara u tal-bejjiegħa tal-merċa, karatteristiċi li jorbtuh ħafna ma' din il-Belt marittima. Din it-triq tieħu isimha, minn statwa oħra antika tal-ġebel li turi lil Marija Addolorata uli tinsab f'kantuniera li tgħaqqad din it-triq ma' Triq il-Vitorja. Id-dar li magħha tinsab din l-istatwa tidher li tmur lura lejn l-ewwel 77 sħin tas-seklu dsatax. Għalhekk, m'hemmx dubju li din l-istatwa, magħmulha minn id tajba, hija waħda mill-eqdem xbihat qaddisa li għandna fit-toroq ta' din il-Belt. It-tifkira tal-Verġni Mqaddsa tad-Duluri bdiet mid-devozzjoni tal-Insara f'Marija li tgħallmet tgħaqqad it-tbatijiet tagħha mal- Passjoni ta' Binha. Sas-seklu ħdax, id-Duluri kienet devozzjoni privata. Fis-seklu erbatax dehret għall-ewwel darba l-iStabar Mater, li hija attribwitha lill-Beatu Jacapone da Todi. Fl-1814, il-Papa Piju VII daħħal din it-Tifkira fil-Kalendarju tal-Knisja biex jirringrazzja lill-Madonna. talli għenitu jirritorna mill- eżilju. Fl-1912, il-Papa San Piju X waqqaf din it-Tifkira fil-15 ta' Settembru, sebat ijiem wara l-Festa tat-Twelid tal-Madonna. Fil-Knisja Parrokkjali tagħna, fil-kappellun tax-xellug, għandna artal iddedikat lid-Duluri tal-Madonna. Artal li hu taħt il-kura tal- Fratellanza tal-Kurċifiss. Ħafna minn dak li jingħad dwar il-ħajja ta' Santa Katerina huwa kompost minn leġġenda li tagħha jeżistu verżjonijiet differenti u li ftit għandhom bażi storika. Jingħad li Santa Katerina, imwielda qrib is-sena 282 w.K. minn familja nobbli, kienet verġni u martri Lixandrina, ta' dehen kbir u għerf li ma bħalu u ta' spirtu qawwi. Il-kotba tal- Iskrittura Mqaddsa kienu għaliha l-manwal ta' ħajjitha u permezz tagħhom hija ltaqgħet ma' Alla. Meta kellha 18-il sena hija marret iċċanfar lill-Imperatur Ruman Massiminu għat-tiranija li wera mal-insara. Meta Massiminu laqqa' l-għorrief ta' Lixandra biex jikkonfrontaw lil Katerina fuq din l-imġieba, dawn spiċċaw biex ikkonvinċew ruħhom bl-argumenti tagħha. Tant hu hekk li kkonvertew għall-Kristijaneżmu. Kien wara dan kollu li Katerina ġiet mitfuha l-ħabs. Iżda ġara li dawk kollha li żaruha fil-ħabs, inkluż Faustina, mart l-Imperatur, saru huma wkoll Insara. Minħabba dan, hija ġiet ikkundannata għall-mewt b'rota mdawra bl-imsiemer, li kienet strument ta' tortura. Iżda ġara li appena Katerina tqiegħdet fuq ir-rota, il-ktajjen inħallu u r-rota tfarrket. Hija mietet f'Lixandra, qrib is-sena 305 w.k. bil- martirju tal-qtugħ ir-ras. Il-ġisem tagħha hu miżmum b'ġieħ kbir fil-monasteru magħruf tal-għolja tas-Sinaj. Santa Katerina hija ''waħda mill-qaddisin l-iktar popolari fi ħdan il-Knisja. Il-qima lejha tinsab mferrxa mad-dinja kollha. Fl-Isla, belt imdawwra bil-baħar fid-daħla tal-Port il-Kbir, sa minn żmien antik nibtet il-qima lejn din il-qaddisa protettriċi, fost l-oħrajn, tal-ħaddiema tas-sengħa. Lejn tmiem is-seklu sittax, Santa Katerina kienet tidher, flimkien ma' Santa Duminka, takkumpanja lill-Verġni Mbierka fil-kwadru titulari tal-Knisja tal-Porto Salvo. Barra minn hekk, mill-Viżta Pastorali li l-Isqof Balaguer għamel f'Ottubru 1653, insibu li fil-Knisja Parrokkjali, fuq in-naħa tax-xellug tal-maġġur, kien hemm artal iddedikat lil din il-qaddisa. Missirijietna li kienu jaqilgħu l-għejxien tagħhom minn fuq diversi snajja li kienu jħaddmu, għażlu li waħda mit- toroq f'din il-Belt tissemma b'qima lil Santa Katerina. Ilkoll nafu li l-Isla bdiet tingħata importanza sa mill-wasla tal-Ordni ta' San Ġwann f'pajjiżna fl-1530. Għall-bidu, dan l-ilsien ta' art miksi bis-siġar kien jintuża bħala post tar-rikreazzjoni mill-Gran Mastri u mill- Kavallieri. Aktar tard, wara li l-Gran Mastru d'Homedes bena il-Forti San Mikiel, il-Gran Mastru de la Sangle, tefa' ħarstu fuq din l-art, interessa ruħu bil-kbir fiha u xtaq li minnha jifforma belt. La Sengle ra x-xewqa tiegħu tibda sseħħ :u fis-sena 1554 żejjen lil din il-peninsula bit-titlu ta' Belt u semmiha Citta Senglea, biex 'ismu jibqa' miftakar għal dejjem. Sant' Ursola, li fiha tfakkarna din it-triq, hija waħda mill-qaddisin partuni tal-Ordni ta' San Ġwann. Ftit li xejn nafu dwar il-ħajja ta' din il-qaddisa. Dak li nafu l-aktar dwarha ġej minn leġġenda li taf il-bidu tagħha madwar is-sena 975. Jingħad li kienet tifla ta' sultan Nisrani Ingliż. Hija wiegħdet il-verġinità tagħha lil Alla, filwaqt li Aetherius, iben re pagan, kien talabha biex tiżżewġu. Minħabba l-qagħda politika bejn iż-żewġ saltniet, wara li kienet imnebbħa minn anġlu, talbet tliet snin żmien li fihom Aetherius wiegħed li kellu jsir Nisrani. Ursola, flimkien ma' ħdax-il elf (jew 112) tfajla sħabha telqet pellegrinaġġ lejn Ruma fuq ħdax-il ġifen, fuq ix-xmara Waal sa Cologne, u minn hemm sa Bosilea, minfejn komplew il-pellegrinaġġ bil-mixi. Meta reġgħu lura, sabu li Cologne kienet ġiet mirbuha mill-Unni, li qatluhom ilkoll bil-vleġeġ filwaqt li ddefendew il-fidi u s-safa tagħhom. Dan kien madwar is-sena 451. Is-sagrifiċċju tal-ħajja ta' dawn il-qalbiena sewa biex il-belt terġa' teħles mill-għedewwa tagħha. B'radd il-ħajr għal din il-ġrajja, ċertu Clematius bena bażilika fejn sofrew il-martirju u fiha tqiegħdu l-fdalijiet li kienu ġabru n-nies ta' Cologne. Skavi arkeoloġiċi jixhdu li din il-bażilika hija mibnija fuq ċimiterju Ruman. Sant' Ursola kienet meqjuma bis-sħiħ fil- medjuevu. Bosta kienu jitolbu l-ħarsien tagħha waqt il-gwerer u kienet meqjusa, fost oħrajn, bħala patruna tan-negozjanti. Id-devozzjoni tal-Maltin lejn din il-qaddisa teħodna qabel nofs is-seklu ħmistax minħabba kappella iddedikata lilha fir-Rabat Malta li nbniet fl-1467. F'Għawdex, din il-qaddisa hija, flimkien ma' San Ġorġ, patruna tal-Gżira. Id-devozzjoni lejha hija marbuta madwar xbieha tagħha, bust li fl-1614 ġie mogħti lill- Matriċi mill-Gvernatur ta' Għawdex Eugenio Romirez Maldonato. San Franġisk twieled f'Paola fil-Kalabrija, l-Italja fis-27 ta' Marzu tas-sena 1416. Il-ġenituri tiegħu li kienu jħabirku għall-ħajja qaddisa, kienu bla tfal għal ħafna snin, iżda wara li talbu l-interċessjoni ta' San Franġisk ta' Assisi, huma kellhom tliet itfal. Franġisku kien il-kbir. Sa minn eta żgħira, Franġisku wera' sinjali ta' qdusija mhux komuni. Darba fost l-oħrajn, huwa għażel waħda mill-artijiet li kellu missieru, u hemm huwa għex fis-solitudni. Aktar tard, hu mar jgħix f'għar fejn għadda sitt snin mogħti għat-talb u l- -mortifikazzjoni. Fl-1435, tnejn ingħaqdu miegħu f'dan l-irtir u biex ikollu post għalihom, Franġisku bena tliet ċelel u kappella. Dan kien il-bidu tal-Ordni tal-Minimi, li tfisser 'l-iżgħar' fid-dar ta' Alla, li ġie mwettaq mis-Santa Sede fl-1506. Huwa ġie mibgħut fi Franza mill-Papa Sistu IV biex jassisti lir-re Luiġi XI fi tmiem ħajtu. Franġisku baqa' hemm u fetaħ dar għall-Minimi f'Tours. Franġisku għadda l-aħħar tliet xhur ta' ħajtu f'solitudni totali bi tħejjija għall-mewt tiegħu. F'Ħamis ix-Xirka, huwa ġabar madwaru lil sħabu u ħeġġiġhom biex jgħixu l-karità. L-għada, 2 ta' April 1507, jum il-Ġimgħa l-Kbira, huwa għadda għall-ħajja ta' dejjem waqt li kien qed jinqralu r-rakkont tal-Passjoni skont San Ġwann. Huwa ġie kkanonizzat mill-Papa Ljun X fl-1519. Fost l-oħrajn, San Franġisk minn Paola huwa l-qaddis patrun ta' dawk li jaħdmu fuq il-baħar. Għaldaqstant, jagħmel ħafna sens li f'din il-Belt ikun hawn devozzjoni qawwija lejh, anke sa 'fiill-ewwel żminijiet tal-Parroċċa. Fil-fatt, l-ewwel li jissemma' li sar artal f'ġieħ dan il-qaddis kien fis-sena 1602, u minkejja l-ħafna tibdil li ġie li sar —— fit-titulari tal-artali, dan dejjem żamm postu fuq in-naħa tax-xellug tal-Knisja. Għalkemm twieled Firenze, l-Italja fit-22 ta' Lulju 1515, Filippu hu aktar marbut mal- Belt ta' Ruma. Meta kien għad kellu ħames snin, huwa tilef lil ommu, iżda hu u ż-żewġ ħutu l-oħra, ġew imrobbija b'għożża mit- tieni mara ta' missierhom. Kien bniedem imħeġġeġ bl-imħabba ta' Alla li wriha fl- imħabba lejn għajru. Kien jgħaddi s-sigħat jitlob, anke bil-lejl, l-iktar fil-Katakombi ta' San Sebastjan. Kien fl-1548, meta kien għad mhux saċerdot li flimkien ma' erbatax minn sħabu, ta' bidu għall-Kongregazzjoni Reliġjuża tal-Oratorju. Meta fl-1551 f'Ruma sar qassis ingħata għall-ħidma fost it-tfal u ż-żgħażagħ tal-Oratorju. Fost ħwejjeġ oħra fl-Oratorju lit-tfal kien jgħallimhom siltiet mill-Vanġelu u jimmużikahomlhom biex ikantawhom. Minn dan tnisslet l-idea tal-Oratorio— ġeneru mużikali li mbagħad żviluppawh kompożituri kbar bħal Mendelssohn, Hendel, Bach u oħrajn. Il-Kongregazzjoni ħadet forma kanonika fl-1575 u ġiet approvata mill-Papa Girgor XIII fl-1583, bil-Knisja ta' Santa Maria in Vallicella, illum Chiesa Nuova, bħala l-Knisja tal-Casa Madre. San Filippu Neri miet ta' 80 sena, nhar il-festa ta' Corpus Domini, fis-26 ta' Mejju 1595 u ġie kkanonizzat mill-Papa Girgor XIV fit-12 ta' Marzu 1622. Filwaqt li din it-triq tqiegħed quddiemna lil dan il-qaddis, kbir fl-imħabba għall-proxxmu u fis-sempliċità evanġelika, tfakkarna li f'Lulju 1661, is-saċerdot Senglean Dun Xmun Schembri, u sħabu, tħajru jiftħu Oratorju ta' San Filippu Neri fl-Isla. Huma talbu lill-Isqof Michele Balaguer de Camarasa biex jibdew jgħixu flimkien f'komunità, taħt ir-Regola li San Filippu Neri kien kiteb għall-qassisin f'Ruma. Għall-qdusija tagħhom infushom u għas-servizz tal-parruċċani, talbuh biex jagħtihom f'idejhom il-Knisja tal-Porto Salvo bil-mezzanin u biċċa art li kien hemm magħha. Fuq din l-art, fis-sena 1669 inbena l-kunvent li naraw illum u li l-faċċata tiegħu ġiet, aktar tard, imżejna bi statwa mill-isbaħ, minquxa fil-ġebel, ta' San Filippu Neri. Il- jum tat-28 ta' Marzu 1662 timmarka l-bidu tal-Oratorjani ta' San Filippu Neri fl-Isla. Fil-Knisja ta' Santa Marija tal-Porto Salvo, San Filippu jibda jitqies bħala t-tieni titular tal-Knisja u hu maħsub li lejn is-sena 1682 saret il-pittura li naraw illum fuq l-altar ta' San Filippu Neri fil-kappellun tal-lemin. Din saret minn Don Pedro Nunez de Villavicencio, li kien kavallier tal-Ordni ta' San Ġwann u skular ta' Mattia Preti. L-isem ta' din it-triq ifakkarna meta fis-sena 1596, fuq l-għolja tal-mitħna, kif kienet għadha magħrufa dak iż-żmien, u bit-tħabrik tat-tieni Kappillan tal-Isla Dun Vinċenz Caruana, imbniet l-ewwel Knisja ddedikata lill-Viżitazzjoni ta' Marija lil qaribitha Santa Eliżabetta li, fil-bini tagħha, taw sehem kbir dawk li kienu jaħdmu fuq il-baħar. Fil-fatt, sa mill-bidunett, in-nies tal-post kienu jafuha taħt it-tilu ta' Santa Marija tal-Porto Salvo, il- Madonna li twassalna fil-Port tas-Salvazzjoni, isem li żgur ifisser ħafna għal dawk, baħrin u barklori, li kienu jaqilgħu ħobżhom minn fuq il-baħar. Din il-Knisja imbniet biex dawk li kienu jgħixu fuq dik ix-xaqliba tal-Parroċċa, ikunu jistgħu jintlaħqu u jiġu megħjuna fil-bżonnijiet spiritwali tagħhom. Din il-Knisja kienet kbira biżżejjed biex ikollha erba' altari, minbarra l-altar maġġur. L-Isqof Tumas Gargallo, fit-12 ta' Settembru 1596, għażel lil Dun Leonard Felici bħala l-ewwel Rettur ta' din il-Knisja B ġdidawa liż Fl-1669, twaqqgħet il-Knisja oriġinali u minflokha bdiet timbena oħra akbar, dik li naraw illum. L-arkitett ta' din il-Knisja ġdida kien is-Senglean Mastru Karlu Vella. Minħabba fil-pesta l-kbira (1675-1676), il- Knisja damet tinbena sa kważi l-1690. Konklużjoni Dan huwa it-tmiem ta' sensiela ta' seba' artiklu dwar is-sinifikat tal-ismijiet tat-toroq, 43 b'kollox, li wieħed isib fil-belt tagħna, Senglea. Dawn it-toroq ġew imqassmin f'erba' kategoriji, jiġifieri dawk li għandhom rabta (i) ma' personalitajiet distinti, (ii) ma' ġrajjiet storiċi, (iii) ma' żmien il-Kavallieri u (iv) reliġjuża. 8 TRIQ IL-GRIGAL ) Barra minn hekk, hemm żewġ toroq li ma waqgħu taħt l-ebda kategoriji. Dawn huma Triq il-Grigal u Triq l-Arkati. L-ewwel waħda, Triq il-Grigal, ġiet mogħija dan l-isem għall- fatt li tinsab eżatt faċċata ta' minn fejn jonfoħ dan ir-riħ qawwi li, għalkemm huwa riħ li jbeżża, huwa r-riħ li providenzjalment wassal fil-gżejjer Maltin lill-Appostlu Missierna San Pawl wara nawfraġju qalil (ara Atti 27, 14). It-tieni waħda, Triq l-Arkati, hija msemmija hekk għaliex il-ġenb ta' din it-triq li jħares lejn il-Birgu, huwa magħmul minn xejn inqas minn 24 arkata. Pjazzetta ċkejkna, u li fiha wieħed isib dak li fadal minn funtana li kienet tagħmel parti minn Villa Sirena mibnija mill-Gran Mastru L'Isle Adam (1530 — 1534), tifred dawn l-arkati f'10 fl-ewwel parti tat-triq (meta wieħed jibda tiela' mix- Xatt) u 14 fit-tieni parti. Interessanti wieħed ikun jaf li sal-ewwel snin tas-Seklu 19, l-Isla, li fi żmien il- Leliem il-Parroċċa 3 ħakma Franċiża kienet tagħmel parti mill-Muniċipalità tal-Lvant, kienet għadha maqsuma fi kwartieri. Aktar minn hekk, wieħed li jqalleb ftit l-Istatus Animarum tal- Parroċċa, jibda jiltaqa' mal-ismijiet tat-toroq kif nafuhom illum sa mis-sena 1827. Bonnici, A., L-Isla fi Ġrajjiet il-Bażilka Santwarju ta' Marija Bambina, Vol. III (1991), Parroċċa ta' l-Isla. Irreferejt ukoll għar-reġistri Status Animarum kif ukoll diversi kitbiet oħrajn fill-fuljetti Bullettin tal-Parroċċa ta' l-Isla u L-Isla: Leħen il-Parroċċa. Ġibt ukoll informazzjoni min-numru ta' siti 100 Sena mill-Ordinazzjoni Episkopali tal-Isqof Angelo Portelli O.P. Angelo Portelli twieled il-Belt Valletta, f'April 1852. Huwa ħaddan l-Ordni Dumnikan fl- 1868 u kien magħruf bħala reliġjuż mill- aktar osservanti li jħobb il-ħajja fil-kunvent, l-istudju u l-appostolat. Wara li temm l-istudji tiegħu, ġie ordnat saċerdot f'Novembru 1874. Il-predikazzjoni kienet l-aktar ħaġa għal qalbu bħala saċerdot. Wara li wettaq diversi ħidmiet fil-Provinċja Dumnikana u fid-Djoċesi ta' Malta, Mons. Portelli ġie kkonsagrat Isqof fl-14 ta' Mejju 1911. Dan l-Isqof ta' ħajja qaddisa, għen ħafna, bħala Isqof Awżiljarju, lill-Arċisqof Pietru Pace u meta dan miet fl-1914, l-Isqof Portelli ġie nominat Amministratur Appostoliku tad- Djocesi ta' Malta sakemm, fl-1915, Dom Mauro / Caruana O.S.B. laħaq Arċisqof ta' Malta. Fl- isess sena, Portelli sar Vigarju Ġenerali. L-Isqof Portelli, saċerdot mill-aktar umli u li kellu mħabba kbira lejn il-fqar u l-ħaddiem, rabat ismu mal-Parroċċa tal-Isla meta hu, flimkien mal-Isqof Giovanni Maria Camilleri O.S.A., Isqof ta' Għawdex, assista lill-Arċisqof Dom Mauro Caruana fl-Inkurunazzjoni solenni tal-istatwa ta' Marija Bambina, fix- Xatt tal-Isla nhar l-4 ta' Settembru 1921 (l-ewwel wieħed mil-lemin fir-ritratt).