Ta' NikoL BIANGARDI ITTT huma dawk il-kittieba kbar, ta' żmien il-qedem u tal-. lum, li taw xogħlijiet lit-tilatru bla ma ippruvaw huma nfushom jitilgħu fuq il-palk ħalli jkunu jistgħu jiktbu aħjar iil-produzzjonijiet tagħhom. Il-kitba ta' biċċa xogħol għall-palk tinħtieġ sengħa oħra, aktar tqila, minn dik li wieħed jikteb biċċa xogħol biex tin- qara biss. Fost il-kittieba qodma li għamlu isem mhux ħażin bħala atturi, insibu lil Shakespeare u Fl Dickens. Fost il-kittieba ta' żmenijietnu nsibu lil 8t, John G. Jirvine u lil Noel Coward; dan ta' l-aħħar jaf tajjeb lil Malta. il-lum fi ħsiebna niktbu kelmtejn fuq Charles Dickens bħala attur. Id-dinja 'taf lil Diekens bħala r-rumanzier kbir tas-Seklu Dsatax ; bosta jafuh ukoll bħala l-Editur tad-''Dailv News, tal-'Household Words'.u tal-'Al the Xear Round'; oħrajn jafuh bħala l-qarrej imħeġġeġ ta' bċejjeċ mill-kotba tiegħu fuq palkijiet fit-toroq, bħala l-bniedem mimli ħila, ħeġġa u għert; iżda ftit huma dawk li jafuh bħala attur, Biex jitħarreġ fis-sengħa tal-palk, Dickens jistqarr li għa- mel-snin sħaħ imur it-t'jatru kull fil-għaxija. Ma' tul il-jiem huwa: kien joqgħod jitħarreġ f'daru kif għandu jgħid il-kliem fuġ il-palk meta jibda jirreċta; kif għandu jirtokka u jilbes; kif għandu jiċċaqlaq u ħwejjeġ oħra li jeħtieġ kull min irid isir attur tajjeb. Tant ħass il-ġibda. għall-palk tagħmel bih li darba Dickens kellu jmur-jagħmel prova quddiem Mr, Bartlex. il-magħruf staġċ-muniger tal-Ġovent Garden Theatre. Kien attakk qawwi ta' newralġija li sfratta l-laqgħa bejn dawn it-tnejn minn nies hekk magħrufa. — Min jaf, kieku seħħet din il-laqgħa, id-dinja kenitx taqra r-rumanzi kbar ta' Dickens jew kenitx tisma' biss bil-ħila ta' Dickens bħala attur kbir2 Bla dubju ta' xejn, id-dinja lette- rarja, il-lum, tbierek dak l-attakk li żamm lil Dickens fis-sodda, il-bogħod minn dak is-stage-manager tal-Covent Garden Theatre. Kien wara x-xandir ta' ''Pickwiek' li Dickens, li kien ġa magħruf sewwa, reġa'' wera l-ġibda tiegħu għall-palk billi kiteb il-ħajja ta' Ġużeppi Grimaldi, il-buffun li ismu ma jmut. qatt. Iżda l-ħeġġa li Diekens kellu għall-kitba għelbet: u sebqet lil dik tat-tijatru sakemm huwa ħareġ għad-dawl lil Oliver Twist'. tNicholas Nieklebr' u f'The Old Curiositv Shop'. Minħabba l-kitba bla mistrieħ ta' dawn it-tliet rumanzi, Dickens ma. kel- lux żmien x'jagħti lit-tijatru. iżda waqt żjara li kien għamel fil-Kanada, fl-1842, huwa reġa' wera l-imħabbu tiegħu għall- palk billi mhux biss irreċta għal: tliet darbiet. imma wkoll għamilha ta' stuge-manager, : Fl-1847, f'reċtu għall-karità, Dickens deher fil-parti ta' Caplnin Bobudil fil-kbira produzzjoni TEverr Man in- His Humonr' ta' Ben Johnson. Ma' Diekens kienu ħadu . sehem nies magħrufin ħafna fis-sengħu tal-palk. u. tal-kitba. Fl-1851, Dickens kellu x-xorti jirreċta quddiem ir-Reġina Vittorja u quddiem il-Prinċep Albert, żewġha, waqt wirja ta' UNot so Bad us we Seem'', li kienet saret b'riżq il-'Guild of literature and Art'' li għadu wieqaf sal-lum. : Km Dickens kien ġie mfaħħur ħafna wkoll bħala Justice Shallow. F'farsa miktuba minnu, bl-isem ta' UMr, Nightingale's Diġir', Dickens deher f'ħames partijiet. Jekk wieħed iqalleb il-ġurnali ta' dak iż-żmien isib, f'bosta minhom, ħafna tifħir għal. Dickens bħala attur. Kull biċċa minn ħajjet Dickens turi l-ġibda kbira li kellu għat-tijatru u għal dawk kollha, kbar u żgħar, li jieħdu sehem fih, kif turi taqsima minn taħdita li ħu għamel bħala 'chairman' f'egħluq l-ewwel sena tal-'Gendel Thentrical Fund, fis-6 ta'.. —Jeħtieġi — huwa qal 'piftakru li m'hemmx klassi ta' atturi li-jeħtieġu għajnuna ta'-flus f'għamla ta' Fond ta' Rtir daqs dawk illi. għad li-ma jagħmlux partijiet kbar, it-tijatru mi jistux jimxi mingħajrhom. Aħna ninsabu midjunin magħ- hom u jeħtieġ inħallsuhom b'xi ħaġa. Is-sodod ta' dawn in-nies m'humiex tal-ward, iżda, tabilħaqq. ta' fjuri bla fwieħa. Ħaj- jiethom buma ħajjiet ta' tħassib. nuqqasijiet u taqbid mal-għawġ tal-ħajja. Wara li-jkunu taw ħidmithom lill-palk, ħadd iżjed ma jisma' b'isimhom iżda tkun ħaġa xierqa li aħna nkunu nafu li huma. jinsabu. henjin fi xjuħithom. Meta huma ma jidhrux aktar fid-dawl u t-tlellix tal-palk, jeħtieġ li huma jqattgħu l-aħħar erbat ijiem ta' ħajjithom fil-ferħ u l-hena. '