KUMMIEDJA B'ATT WIEHED ta' GIACINTO TUA Maqluba għall-Malti minn IN-NIES TAL-KUMMIEDJA Il-Markiż GIORGI. F'raħal ta' l-Italja. — Fiż-żmenijiet tal-lum. Din il-Kummiedja, li saret b'suċċess kbir fuq ir- Rediffusion u fuq il-palk minn ħafna kumpannijiet oħra, qegħdin tistampawha biex nikkommemoraw lill-bravu drammaturgu Malti GTACINTO TUA, li miet fit-12 ta' Marzu 1949, mibki minn bosta, fosthom ħafna dilettanti tal-palk f'Malta. Id-daħla tal-Villa Giorgi. Fil-qiegħ bieb wiesa' u għoli li jagħti għall-ġnien. Fil-ġnub tal-bieb żewġ twieqi kbar tal-ħġieġ. Bieb fix-xellug u ieħor fil-lemin. Pjanuforti, pultruni. siġġijiet, sofà, xi kotba. Ambjent għani imma GĠIORAI : 'ĠHORGIT: ĠASPARF: aktarx aħrax u ta' dwejjaq. (Micħut fuq is-sofà). (qed jirranġa u jnaddaf is- salett—abtarz taħt ilsien) Sinjur… ma jistax ikun li nissoktaw f'din il-ħaj- ja… Il-lum is-Sibt, jum ta' żjajjar, il-laqgħa ta' kull ġimgħa, partita. 'bella donna u xejn aktar…… ajma jommi xi pjaċir…… (iħares minn taħt il-għajn lejn Ġiorgi biex jara hux jisma') kollu għalxejn…… hemm arah il-Markiż fl-isbaħ qagħda tiegħu…… dejjem hemm…… dejjem l-istess…… jaqra…… jaq- TA biss…… ikedd ħajtu bla ebda fejda…… dan dnub li ma jinħafirx. (jieqaf mill-qarh Nista' nkun naf x'inhu dan it- tgemgim kollu 2 Hekk…… għalxejn. Mela iskot darba għal dejjem. Kieku tajjeb jekk wieħed jiskot, imma ċerti ħwejjeġ ma jistgħux jgħaddu mill-gerżuma, X'inhu li ma jistax jinżillek mill-ġerżuma 9 Isa, ni- simgħu. Sur Markiż, il-lum is-Sibt. Grazzi, naf Minn hawn u ftit ieħor dalwaqt tarahom jaslu s-Sur Spiżjar n s-Sur Kappillan għall-partita, bella donna tas-soltu. Din hija l-aħħar aħbar li għandek x'tagħtini 7 Kont qed naħseb bejni u bejn ruħi: Kieku s-Sur Markiż dawn il-laqgħat jagħmilhom darbtejn fil- ġimgħa 7 U għalfejn dan 2 Biex…… biex…… (wara ftit tal-ħsieb b'fehma qaw- wija) biex għallanqas dan is-swied il-qalb li ninsabu fili… (jaqtagħlu kliemM …… Gaspare, għidtlek kemm-il darba biex tilħaq għasstek u dawn mhumiex affari- jiet li għandek tindaħal fihom. (b'nofs temtima) Nitolbok taħfirli, Sur Markiż, jekk kultant nindaħal f'ċerti ħwejjeġ, imma, emminni, raeta narak hekk, waħdek f'din l-imbierka villa, dej- jem sieket u mnikket, inħossni fid-dmir li għandi nagħmel mill-aħjar biex nipperswadik u nġiegħ- (jipprova isikktu b'idu u bil-kliem) Mela tridni nagħ- rnel il-buri iżjed milli għandi2 Xi trid tgħid bi klie- mek2 Mhux jien stess kont li għażilt din ix-xorta ta' ħajja2 MA aktar nixjieħu, mhux hekk2 Ara Gaspare, xejn toqgħod tibża' għalija. (imnikkeb Madankollu iżjed mma jgħaddi ż-żmien u aktar ma nixjieħ, aktar inħos- (Gaspare jurih li ma fehemx. Giorqi bi tbis- sima ta 'nikeħ. Iva, għax inħoss li l-mewt qiegħda toqrob dejjem iżjed lejja. (imnikket bis-sħil) Maħbub Sinjur tiegħi…… Ħekk huwa ħabib fiegħi. n ma jiswa xejn billi nip- pruvaw nitqarrqu bina nfusna, Int għandek raġun : is-snin għaddejjin dejjem u issa,,…. GĦORGT: Nitolbok, Sur Markiż, taħsibx iżjed f'dawn il-ħwej- jeġ li jdejqu l-qalb. (wara ftit) Kieku jaħasra ner- ġgħu mmorru ngħixu fil-Belt…… (malajr) Qatt. (b'leħem ta' talba): Imma l-għala, jaħasra 2 (b'imrar) U tistaqsini l-għala7 Sewwa sew int, Gas- pare, li għext miegħi mindu konna tfal9 (wara ftit) Kliemek qed iweġġagħli ħafna qalbi. (jersaq lejħ, qalbu maqsuma, u jbuslu idu) Sur Mar- kiż…… aħfirli… fa twajjeb Gaspare, jiena m'għandi xejn x'naħfirlek. (wara ftit iqum u jipprova jbiddel it-taħdita) Mela lesti bħas-soltu l-mejda ż-żgħira u qiegħed il-kafċ fuq in-nar…… il-kafċ jżommilna għajnejna miftuħa. (iħares barra mit-tiequ—imħasseb) It-temp imdallam sewwa, Naħseb li ma ddumx ma tinżel xi bexxa xita, (Tinstama' mill-bogħod għunja ta' xi raħli ak- tare għanja ta' niket, li sejjer lura lejn daru wara x-xogħol, — Giorgi wara li ikun. baqa' issummat iħa- res barra u jisma' l-għanja jiġi f'tiegħu) Kiesaħ-sew- wa t-temp il-lejla, Gaspare…… Min jaf min hu dak l-imsejkenf Jiena dieħel sa ġewwa (joħroġ mil- lemin), (ti jkun baqa' jħares iejh minn mindu mar fit-tieqa sakemm. joħroġ) Miskin is-Sinjur tiegħil-U din l-is- tess ħajja ilna sejrin biha għaxar snin sħaħl Għaxar snin sħaħl (jibda jlesti l-mejda għal-logħob) Uffl x'ħajja ta' mrar u dwejjaq l (żuri rasu minn bejn iż-żewġ bibiet tal-bieb tan-nofs. F'nofs għajta) Nista' ngħaddi9 l (maqtugħ) Bih Min hemm9 Il-mniegħel jeħdnuk. lil min jieħdu9 (imgħaddab) Tilek. Lilek, lilekf Mela lil-min2 Nista' nidħol 7 ĠASPARB Taħol, idħoll Dawn x'manieri huma $ (jidħol, raġel goff ftil bċlhaniti Grazzi, grazzi wisq. Ġibtlek ix-xirja…… (jurih. qoffa kbira) Trid tara jekk hux kollox sew7 Le, ma rrid nara xejn, għundi ħsibijiet oħra f'rasi. Mur qiegħed kollox fuq il-mejda tal-kċina, Jaqaw il-Markiż marid 7 Le, il-Markiż aktar b'saħħtu minnek, (Jagħmel il-qrun għall-għajn) M'intix xi wieħed milli jgħajnu, hux 7 Jien ngħajjen7 X'int toħlom int2 Anzi l-ispiżjar kull meta mmur noħodlu x-xirja, jieħu ħafna gost bija u jdaħħalni ġewwa għax igħid li nġiblu r-riżq; kull meta mmur għandu l-għada tidher mar-raħal xi mxija ta' mard u jaqla' ħafna flus (jidħak ta' iblah). Bravu għalik. U dan issejjaħlu riżq 7 Mela kollox għal fuq il-mejda tal-kċina, mhux hekk9 Iva, jekk jogħġbok 2 (mierd Imma tassew li ma tridx tara x'ġibtlek 2 Nara kollox imbagħad. (karażi bejnu u bejn ruħu) Imma għalfejn dan-nervi kollha7 Forsi miet it-tifel tal-Markiż 2 (inħasad u jdur fuqu bil-herra) Turi, x'ix-xjaten qed tgħid 7 Mela qed tħoss moħħok 9 Iva int, int. Mela min9 (jagħti ħarsa madwaru; im- bagħad b'leħen baxx) X'inhuma dawn il-ħmerijiet li qed tgħid) Il-Markiż ma għandux tfal. (b'tehmiża) Bħallikieku ma nafx kollox jien…… X'taf int2 Naf li l-Markiż għandu tifel, (bil-qawwa Mela qed tiġġennen int 2 Jien qed niġġennen7 (jidħak bilfors) U min bellagħhielek din il-ħmerija 2 (jersaq lejk—b'nofs dahku u emmna) U naf ukoll fejn jinsab. (mifxul Taf ukoll fejn jinsab Iva, (taħt ilsien—kważi f'widnet Ġuspare) jinsub (b'inossa wkoll) …… maqful il-ħabs. (b'ħasda, qatgħa u nafs għajtu) Iskot, ja biċċa ta' baħnan l Qed tara kif naf kellox 7 Għidtlek u narġa' ngħidlek li bellgħuhielek, Int ib- lah, tajjeb biss biex jaqtluk f'mamkomju, Jien Int, iva int, Is-Sur Markiż tassew li għandu tifel. U x'fiha billi għandu tifel7 Xi ħaġa rari2 (itenni bil-qawwa) U jinsab maqful il-ħabs. Int miġnun, (Wara ftit—biew jeħodlu minn rasu) U minn għand min' smajthom dawn il-ħwejjeġ sbieħ 2 Minn għand it-Tabib il-ġdid tar-raħal. Il-bieraħ, il- qara tiegħi tatha taqliba u jien mort malajr l-ispi- żerija ħalli nikseb xi ħaġa ħalli tistejqer u…… kien hemm it-Tabib il-ġdid…… (juri ruħu indifferenti) U x'ġara mbagħad 2 (jirrakkonta) U f'dak il-ħin smajt lit-Tabib igħid lill-ispiżjar : ''Nassigurak li għaraftu wisq tajjeb', u l-Ispiżjar wieġbu: ''Naħseb li ħadt żball għax il- Markiż (siorgi qatt ma kellu tfal; u t-Tabib issok- ta jitmasħan : ''Imina jekk jien u t-tifel tal-Markiż konna l-iskola flimkien'. Imbagħad sefsiflu f'wid- nejh, imma jien smajtu l-istess: ''Anzi jekk trid taf is-sewwa kollha, it-tifel tal-Markiż jinsab il-ħabs'. Griftul għal kollox—f' dagħdigħa—kważi jtemtem) Bravu għalih is-Sur Tabib il-ġdid, kemm huwa ri- ġel sewwa, tt tal-karità…… Min ix-xjaten bagħatulna ma' saqajna. lil-dan l-imgħarraq (jinduna li tkellem iżżejjed) Jien żgur li ħa żball u li ried igħid għal xi ħaddieħor. Il-Markiż Giorgi għandu ħafna min jiġi minnu. Vorsi t-Tabib kien 'qed jgħid g għal xi nepputi tiegħu, (b fehma qawwija) je, kien qed jitkellem fuq iben il-Markiż. (jagħtih. daqqa ta' għajn. kerħa u ta' tehdida) Għidtlek li kienu qegħdin jitkellmu fuq xi nepputi. (imbażża') Tajjeb…… tajjeb…… jista' jkun li għan- du xi nepputi, (b'tehdida aqwa) Mhux jista' jkun, imma hekk hu. (b'lehen murkat) U int ara li ma jfettillekx toqgħod tgħid dawn il-ħrejjef mar-raħal kollu għax ma nħal- likx tmedd riġlejk iżjed hawn ġew. (b'nofs biża') Jien ma għidthomx ħlief lilek, (itares lejn il-lemin) U issa għalaq ħalqek u ara li ma taħrablekx xi kelma għax ġej is-Sur Markiż. (jidħol mil-lemin—jaqsam il-kanra u jimxi ħa jol- reġ min-nofs) Jien sejjer nagħmel dawra żgħira u ma ndumx ma narġa' niġi lura. Jekk kemm-il darba jiġi l-kappillan jew is-Sur Anselmi tħallihomx imor- ru, imma għidilhom li jistennewni għax dalwaqt in- kun hawn. Tajjeb wisq, Sur Markiż: Saħħa, Sur Markiż, Saħħa, Turi (joħroġ min-nofs). isa, ara x'għandek x'tagħmell Ħu kollox fil-kċina għax dalwaqt tarahom ġejjin. Miegħek jien (joħroġ mix-xellug bil-qoffa f'idu). Sewwa sew dan l-imgħarraq ta' Tabib kien jonqos. Alja, ħares jisma' b'xi ħaġa s-Sur Markiż…… (wara jtih) Dan il-ħmar ta' Turi ma għandux ħajta f'ilsie- nu u naqta' għonqi taħt mannara li ma jdumx ma jgħarraf b'kull ina jaf lir-raħal kollu (wara ftib Naħ- seb li aħjar ingħid kollox lis-Sinjur, tqidhol mix-xellug) Kollox lest. 'Pajjeb wisq, tista' tmur. Għandkom bżonn ta' xi ħaġ'oħra 7 Le, grazzi, il-lejl it-tajjeb ('nz1 biex joħroġ min-nofs). tisejjaħlu) Turi, isma' kelma, jieqaf, idur) Xi trid 9 (b'sebgħu l-werrej fuq mwofftejh) Ftehemma, hux hekk' Kliem xejn. (jagħmillu mossa biex bħallikieku jghidlu: ' Taħseb. xejn, u joħroġ min-nofs). (jixgħel il-lampa—idur mar-rena jgħanni taħt ilsien —il-lampa. tagħti d-dawl f'nofs il-kamra imma. l-ir- kejjen jibqgħu f'nofs dlum.— Wara tit wara l-ħġieġ tal-twieqi tal-fond tidher l-ombra ta' xi ħadd, Gas- pure jilmaħha)kih l…… (l-oinbra ma tidhirx aktar) Min hemm. hemm (wara ftil) Għandu jkun rajt ħażin… deherli li kien hemm xi ħadd wara t-tie- Giles. (wara ftit-igeċmgem waħdu) U s-Sinjur kif kien dam ma ġie daqshekk…… (wara flit) lima jien żgur li kien hemm xi ħadd…… Ħalli nara. (jersaq lejn. il-bieb tal-fond—jinstemgħu xi talibitiet wara xulxin—Gaspare jieqaf imħasseb) Min jista' jkun7 (lilu nnifsu) Tgħid niftaħ2 (talibitiet oħrajn aktar bil-qawwa— b'leħen sod) Min hemm UOmmn barra) Jien, jien. Iftaħl Int min int7 (dejjem minn barra) Għidtlek iftaħ l Minn hiex qed tibża' 2 (dejjem minn barra, b'iżjed quwwa) F'ġieh min rab- biek, Gaspare iftaħ. (mistagħġeb) Gasparel21 Mela xi ħadd li jafni ijiftaħ). (jidhol. bil-ħerra, jaqfel warajh, iżomm mal-ħajt nif- su maqtugħ, Liebes kapott li jgħattilu sa leħitu, kap- pell artab f'rasu mniżżel fuq għajnejh, Iħares mui- dwaru, bil-biża'. Tross miegħu lil Lino milfuf kollu kemm huwa f'mantar), (imbażża') Binjur, xi trid minn hawn, u lil-inin trid' (Alfredo ma jweġibr—Gaspare jħoss ruħu ak- tar inkwiet, imma juri ruħu kalm) Sinjur ngħidlek is-sewwa ma nistax nifhem…… (4ifredo, bi tbatija jersaq lejn il-mejda tan-nofs jirrengel) Qed iħossok ħażin 7 (Gaspare jħares lejh. sewwa—Alfredo wara sforz) Il-Markiż Giorgi jinsab id-dar 2 Dan il-mument le, imma ma jdumx ma jiġi. (jinħusad) Dalwaqt ikun hawn2 Iva, ħareġ jagħmel id-dawra ta' kuljum, Tixtieq for- si tkellmu2 (4lfredo jagħmel (IVAT b'rasu) Mela, jekk jogħġbok, oqgħod bilqiegħda). Grazzi wisq (jibqa' bilwieqfa). (ġibda jinkwieta ruħu) 'Tista' tgħidli min int, jekk jogħġbok (bil-qajla) Gaspare, possibbli li għadek ma għaraft- nix7 Ma għaraflekx) Kif tridni ngħarfek jekk ma rajtek qatt qabel 2 (b'dalika innikkta) Jidhirlek7 (jinża' l-kapott u jneħ- ħi l-kappeli—id-dawl tal-lampa tan-nofs jaqa' kollu fuq wiċċu) Gaspare, għaraftni issa 2 (jirtogħod bil-lasda) De…… MA…… jistax ikun…… int… int… (jersaq lejh sewwa) Int, Sur Alfredo 7 Jien, kollni kemm jien, Is-Sinjur tiegħi…… is-Sinjur iż-żgħit…… Alla tal- ħniena l Kif qatt jista' jkun…… (iħares lejh sewwa, b'ferħ u niket) Kif tbiddilt x'waħdadin 2 Iva, tassew. Tbiddilt ħafna…… Gaspare…… Saħħti tliftha għal kollox. (mifrul u mriegħex) Imma l-Markiż dalwaqt ikun hawn… ma nafx x'se nibda nagħmel…… min jaf x'jista' jiġrilu b'ħasda bħal din…… ara, Sur Alfre- int taf daqsi li s-Sur Markiż…… żgur li mhux qed jistenna li jarak hawn, Naf li hawn mhux posti. (mifxul) Agħdirmi…… ridt ingħid…… għall-ewwel żgur li jeħodha bi kbira u min jaf kemm se jitmas- ħan…… aħjar mela tlesti ruħek għal dak kollu li' jista' jinqala'…… forsi…… jkeċċik. 'il barra wkoll… (malajr, biew itaffi kliemu) Inuna xejn tieħu għal kliemu…… tara li wara. kollox jispiċċa b'wiċċ il-ġid u jaħfirlek…… basta tkun taf kif għandek tieħ- du… Nitolbok, Sur Alfredo, (għajjien fir-ruħ u fil-ġisem) Xejn taħseb, Gaspare qalbi, lil missieri nafu wisq tajjeb. Naf li se jkeċċini l-barra u ma għandi minnu ebda tama ta' maħfra. Madankollu l-għala għandu jaħfirli 2…… b'liema jedd nista' nitlobhieluf: Weġġajtlu wisq qalbu biex issa tistħoqqli l-maħfra, La tgħidx hekk, Sinjur. Tara kif kollox jissewwa. Il-Madonna m'biex se tiċħdilna din it-talba. (b'ħarsa fiergha) Kont ili naħsibha jiem sħaħ jekk għandix niġi hawn jew le. Naf li ma tistħoqqli ebda imiena. (b'ferħ qarriegi) Issa tara kit qed taħseb ħażin u kol- lox jiġi għalli kien fiż-żminijiet l-imgħoddija, Il-hena u l-ferħ jarġgħu jidħlu mill-għatba 'l ġewwa, (b'leħen maħnuq bil-biki) Gaspare, dawk huma żmi- nijiet li jiena qtilthom għal dejjem u ma jarġgħux jiġu iżjed. (biex jagħmillu l-liila) La taqtax qalbek, Sur Alfre- do. Ti kieku kont taf x'ħajja ta' dwejjaq qegħdin ngħaddu mill-jum li…… (ma jistax jissokta), seen mill-jum li missieri bagħatni 'l barra minn daru, il-Markiż ma riedx jisma' iżjed bil-ħajja tal-palazz u ħrabna bogħod mill-belt biex niġu nqattgħu ħaj- jitna f'din id-daqsxejn ta' villa, jien u huwa, biss, ħndd, ħadd iżjed…… u ilna għaxar snin…… Għaxar snin (iħares madwaru) U missieri kellu l-ħila jgħaddi dan iż-żmien kollu f'din…… id-dar…… wal- du… bgħid minni…… Bgħid minn kulħadd u minn kollox. Mal-kotba…… u t-tifkiriet tiegħu biss, (kważi lilu nnifsu) U kont jien il-ħtija ta' dan kollu, jien, l-istess ibnu, li ġagħaltu jgħaddi ħajja ta' turuf- nament…… (jagħtih attakk ta' wġiegħ f'qalbu li jkollu jżomm mal-mejda biex ma jaqar). (imbażża', jilħqu) Sur Alfredo, x'tak$ Xejn…… mhu xejn…… (joqgħod. bilqiegħda) Ħass ħażin żgħir. Jagħtuk ta' sikwit 2 GASPARE : ALFREDO : GASPARE : ALFREDO : ĠASPARK; Saħħti marret għal kollox…… inħossni mifni…… (italla' lil Lino 'fuq irkobbtejh, Guspare jħares lejn it-tifel, irid kieku jistaqsih xi ħaġa u ma jridx. Alfre- do iżiegħel bit-tifel, ineħħilu l-mantar u. l-berritta minn rasu, u jgħidlu b'qalbu miksura) Ruħi ibni, int se tieun twajjeb u ubbidjent, mhux bekk9 (ibusu) 'Pħossok għajjien 7 tigħid ULET b'rasu) Del (juri lit-tifei b'sebgħu bil-qajla) Min hu dat-tfajjel7 (taħt ilsien, wara ftit) Ibni. (b'ħasda) Ibnek għidt Iva, ibni (imnikket għall-aħħar) Jidbirlek li hija ħaġa stramba l għandu jkolli tifel7 (iżiegħel bit-tifel) Tva…… ibni; ibni…… (b'imħabba kbira) dan huwa l-pupa tiegħi li jien lest biex nagħti għalih kull ma għandi…… l-istess demmi…… u l- itit snin li baqagħli ngħix. Lino tiegħi. (li jkun beda jiġi f'tiegħu) Tafx li jixbhek qisu fula maqsuma2 Kemm-il sena għandu 7 Għalaq seba' snin fil-Milied. 'Tafx li jidher akbar hux…… (jinstama' l-ħoss ta' xi ħadd ġej mill-ġnien—inkwetat; Żgur il-Markiż (jit- tawwal mit-tieqa) Huwa kollu kemm hu. (Alfredo jqum b'ħasdu—Gaspare b'ialba) Sur Alfredo, għar- ruħ it-twajba mamh tiegħek nitolbok ma tintilifx. Jiena lest għal kollox. Nitolbok daħħal it-tifel x'im- kien hemm ġew. Naħseb li aħjar…… (jaqtagħlu kliemu) Isa, ma hemmx żmien x nitilfu, Hudu miegħek qabel ma jasal il-papà, (jirtieq kieku jbiddillu ħsiebu) Żommu hawn mie- għek, tara li jkun aħjar għalik. (bil-qawwa) Gaspare, għidtlek hudu ġewwa miegħek (Gaspare jersaq lejn it-tifel) Lino, sabiħ tiegħi, mur ftit hemmi ġewwa, ma' dan is-sinjur, minn hawn ti ftit ieħor insejjaħlek tafx2 Isa, ruħi; isma' minni GĦORĠI : (lil Gaspare) Ara li ma tidherx qabel ma nsejjaħlek jien. Tajjeb… tajjeb…… (jidħol fix-xellug, fuq il-qalb, ma Lino). (jidħol fix-xellug ma' Gaspure). (jibqa' bilwieqfa ma' ġenb il-mejda, iħares lejn il- bieb ta' barra—wiċċu, isfar daqs il-qarsa tax-xama, huwa kemm kemm imdawwal mil-lampa tan-nofs). (jidħol min-nofs—jagħlaq warajh il-bieb ta' barra— Int hawn 19 1…… (għajnejh magħluqa—kemm kemm jinstama) lva, jien. (imbagbaq f'demmu) Tnt…… Int, mhux hekk7 U għandek il-ħila tirfes fuq il-għatba ta' dari2 (kważi jinxteħet fuqu) Miżerabbli, (jinżel għarkobbtejh) Iva, missieri l-għażiż, jiena ħati. (idejh jibbiesu fl-ajru—jirtogħod kollu kemm huwa —xwofftejh kemm kemm jistgħu jlissnu) Miżerabbli l Bniedem bla ġieh u bla kuxjenza l…… (jitbiegħed minnu u jaqa' fuq pullruna bla saħħa). (iqum, jersaq lejh b'lehen tinbikki) Missier…… (b'għajta) Tersaqx lejja għax ma nafx x'jista' jiġri. (jieqaf—b'Ieħen ta' talb) Papà tiegħi…… (b'dagħdigha) Iskot, la taħlifx. Jien ma jinix aktar missjerek, Fien bniedem barrun għalik. La ssem- mix fil-batal l-isem ta' missier, tant sabiħ u ħanin għand min jaf jgħożżu, Daqshekk tobgħodni7 Nobgħodok 7 Il-għala għandi nobgħodok7 (iqum) Kif nista' nobgħod bniedem li ma nafux 7 Jien lilek ma mafekx. Min int2 Minn fejn ġejt7 Xi trid minni) , Min tak is-sensja biex tidħol f'dari) (iżjed bil-qaw- ie) Tidħol fid-dar ta' raġel onest7 (mitluf) Tassew li jien ma għandi ebda jedd u anqas qed nitolbok xejn. Mela kif qed tara naqblu f'kollox. (jaqbdu mill-bavru ĠIORGI: GĠIORGI : ĠIORGI : tal-ġlekk) X'ġejt tagħmel hawnhekk mela2 Ma tafx li ili għaxar snin…… Ma nitkellmux fuq l-imgħoddi, nitolbok; dak l-im- għoddi huwa mimli xewk u tbatijiet, iva, hux7 Għandek raġun; l-imgħoddi huwa mimli xewk u tbażijiet, mimli bil-mistħija; imma jeħtieġ li jiena nfekkrek illi jekk il-lum qiegħed niċħdek mill-aqwa ħaġa u l-isbaħ Hi għandu l-bniedem, il-jedd għall-imħabba ta' missierek, dan qed nagħmlu wara li rajt il-kalvarju mħabba fik. X'taf9 Ma taf xejn intl Kif tista' tkun tafhom ċerti hwejjeġ' Int taf li ħallastlek djunek, li jien erfajtek minn ġewwa t-tajn u l-ħmieġ li kont qed tgħum fihom għal ħafna drabi, li salvajtek mill-aqwa għarukażi- jiet għal mitt darba, imma dak li batejt jien, u dak li ħossejt ma' tul snin sħaħ li għext waħdi…… itturuf- MAĊ… bgħid minn kutħadd…… waħdi…… fhimt tajjeb, waħdi…… inti ma, tista' qatt tifhmu, Ma nistax ħlief nitolbok maħfra…… Titlobni maħfra Kemm-il darba tlabthieli din il- maħfra u jien tajthielek $ Din id-darba hija ta' l-aħħar, Int dejjem hekk għidtli u kemm-il darba, ħliftli; imbagħad arġajt waqajt fid-dnub, (niedem) Nitolbok għall-aħħar darba…… saħħti tliftha. għal kollox…… jiena wkoll batejt ħafna…… bid-differenza li t-tbatijiet tiegħi ħloqthom jien innit- si… ġibthom bl-istess idejja. Int inpostur, u dejjem hekk kont. Arġajt ġejt għax għandek bżonn il-flus. (fl-aqwa. tat-telfa) Imma għalxejn tafx9 Kollu għal xejn, Bbda maħfra għalik, Din id-darba ħsiebek qar- raq bik, Għidt f'qalbek : ''it-twajjeb missieri jaħfirli, (b'leħen maħnuq) Għidtlek ma ġejtx għall-fus. (jissokta mingħajr ma jagħti kas. ta' kliemu) ma t-twajjeb missierek, din id-darba, se jgħidlek : barra, barra minn dari, hawn ma hawnx post għal min mbux onest', (b'disprament) Papà, nitolbok la tgħidx hekk, Jien se mmur, naħliflek fuq il-qabar ta' ommi. Ta, taħlifx fil-falz. U la ssemmix fil-batal l-isem għa- żiż ta' dik il-mara qaddisa, (bil-qawwa) Għidtlek naħliflek fuq qabar ommi li jien se ngħib minn quddiemek għal dejjem, imma qabel xejn jeħtieġ li tismagħni, Jeħtieġ li tisma' kliemi għall-aħħar darba, Qed ni- tolbok dan għax ma nistax nagħmel ħaġ'oħra, Jiena, kont naf wieq tajjeb li jekk narġa' lura f'darek tkeċ- ċini 'l barra, Ħaġa li tistħoqqli u ma għandi ebda jedd ingemgem fuqha. Imma jien ma rġajtx ġejt għandek għalija nnifsi. (bi tmaqdir; Għal min mela2 Forsi għalija 9 Ġejt hawn…… (bi sforz kbir) …… imħabba f'ibni, (b'ħasda X'għidt 2 Għal ibnil Iva, Lino tiegħi (kommoss) li ma għandu ebda ħtija u hi ma għandux ibati d-dnubiet ta' missieru. (għad ma jistax jemmen) Int għandek tifell Iva, tifel ta' sebgħa snin. Ommu mietet sentejn ilu. Kont iżżewwiġt7 1 Sirt naf tfajla. twajba u onesta u rbattha mad-destin kiefer tiegħi. Wara sena twieled Lino. Imma l-im- seikna nfniet (b'sogħba) hit-tbatijiet li batiet miegħi u bil-ħajja ħażina tiegħi. (bl-aqwa disprezz Int Bravu għalik…… (niedem għal kollor—iżjed bin-nifs milli bil-leħen) Weħilt ukoll il-ħabs…… għal xi snin…… il-mara kellha taqla' l-għajxien tagħha b'idejħa…… għaliha u għaċ-ċkejken…… għamilt mill-aħjar biex inbiddel ħajti…… kulħadd kien qed jaħdem…… kien hemm xogħol għal kulħadd…… imma. għalija. le…… jien ĠIORGT: kont raġel ħabsi. U ħallastha qares għax ħqajt sa- kemm rajtha tmut f'idejja…… mingħajr ma nista' nagħtiha ebda għajnuna, (b'qalbu maqsuma) Iskot….. iskot…… Kliemi qed iweġġagħlek qalbek, mhux hekk7 Imma jeħtieġ li tismagħhom, Issa kelli nerġa' lura għan- dek…… (Giorgi jħares lejħ) …… minħabba f'ibni. Minħabba f'ibnek7 Iva; jien marridx li ibni jgħaddi l-istess ħajja mnik- kta tiegħi; jien marridx li xi jum jew ieħor ikun jaf min kien missieru u x'għamel, Jeħtieġ li ċ-ċkejken ma jkun jaf xejn minn…… dak li għadda minn għa- lija; u li jikber…… raġel kif imiss, Minn taħt idejja, ibni Lino ma jistax jitla' raġel kif imiss għaliex…… jien missier diżonest. Mela aħjar nafdah f'idejk; bik bħala għalliem tiegħu u mdaw- war bis-sewwa ta' din id-dar, Lino jitrabba kif jixraq. (aktarx. amistagħġeb) Imma jien…… jien raġel kbir…… jien bdejt nixjieħ…… ma nistax nieħu fuq spallejja d-dmir li nrabbi tifel, (b'fehma qawwija) Te papà, la tiċħadlix din it-tal- ba; din hija l-aħħar talba, tal-ħati, Int għandek il- jedd kollu u s-setgħa li tkeċċi lili 'l-barra, tagħlaqli l-bieb f'wiċċi, imma ma, tistax tkeċċi wkoll lil ibni, lill-istess demmek, demm safi bla ebda tebgħa, Int ma tistax b'din iċ-ċaħda tirrofta lil dak l-innoċenti li jkun raġel onest. (dgħajjef) Int ukoll għadek fil-waqt biex tista' tħid- del ħajtek, Hemm dejjem waqt biex wieħed jarġa' jsir onest, ' Tanqas kieku rrid ma jista' jkun. Fl-imgħoddi tiegħi hemm tant ħwejjeġ koroh, ħżiena, li qerdu kull rie- da tajba tiegħi, hemm ħafna ħtijiet li għad iridu jit- ħallsu. Forsi għada…… forsi l-lum stess…… Jien97…… (juri l-bieb ta' barra) Għebt minn quddie- mek għal snin sħaħ…… narġa' MMUP…… narġa' ngħib għal dejjem. (aktarx b'għajta) X'inhuma dawn il-ħsibijiet ħżiena li qed jgħaddulek minn rasek9 X'biċċa ġenn ġdida biħsiebek tagħmel $ (b'daħka ta' mrar) All De. Qed taħseb forsi li jien se noqtol ruħi b'idejja U għalfejn, għaliex, għal min9 Il-ħajja li jien għaddejt neħħiet minni kull saħħa, qerdet minni kull ħerqa, fnietni għal kol- lox… u ftit fadalli x'nibqa' nkarkar minnha, U ibnek iċ-ċkejken 7 Ibni jinsab hemm ġew. Għidlu li jien narġa' niġi għada…… biex nieħdu miegħi. Dan ''l-għada'' iżda ma għandux żerniq, mela…… ma jasal qatt. (jagħ- mel sforz biex jidher kalm u jersaq lejn il-bieb tax- xellug u jsejjaħ) Gaspare, (jidħol b'Lino miegħu) Għajjattilna Sinjur 7 (jieħu lit-tifel f'idu) Lino, fessudu tiegħi, hena ta' qalbi, ara dan in-nannu tiegħek, (Giorgi, kom- moss għall-aħħar, jintelaq fuq pultruna. Alfredo jqiegħed lil-Lino fuq irkobbtejn Giorgi u jissokta b'teħen li jaqsam il-qlub) Issa tara kemm se jsir iħob- bok in-nannt……. u int jeħtieġ li tkun tifel sewwa. u bravu…… issa jien se noħroġ ftit…… ħalli mmur nixtrilek ħafna ħelu u għada…… għada…… (bi sforz qawwi) għada niġi nieħdok. (Giorgi għandu aiċċu m.rarraħ bid-dmugħ—u iżiegħel b'Lino billi jillir- zalu xagħru. (taħt ilsien lil Alfredo) Se titlaq, Sur Alfredo2 Iva, jeħtieġ. (igħannaq lil Lino bil-qawwa ma' sidru u jagħmel sforz fuqu nnifsu, Lil Alfredo) Isma'…… jekk…… jekk…… trid tibqa'….. jekk twegħedni…… jiena lest biex naħfirlek. (jinxteħet f'riġlejn Giorgi u jbuslu idejh b'deħwa) Grazzi. Grazzi għall-kelma ħanina li għidtli; graz- zi mill-qiegħ ta' qalbi. (iqim bil-wieqfa) Tssa nista' nitlaq ferħan u hieni. Le, ibqa' magħna, (bi ħlewwa u kliemu kollu ħajr) Missier għażiż tie- għi, kif ġa għidtlek ftit ilu, jistgħu jiġu jarrestaw. ħi… hawn… f'din. l-istess dar tiegħek…… waqt li nkun magħkom…… waqt li nkun nilgħab ma' ibni. Le, dan ma jistax ikun. Ma jistax ikun minħabba fik….. minħabba fih. lbqa', nagħmel mill-aħjar biex ngħinek, neħilsek minn kull għawġ. Jisgħobbija, imma ma jistax ikun (b'disprament) Inti ma tafx x'qiegħed inħoss…… (jaħtaf lit-tifel— jgħannqu u jbusu għal ħafna drabi—ibus lil Giorgi fuq ġbinu—jieħu l-kapott bil-herra—jiġri għall-bieb tan-nofs—jieqaf—idur—b'leħen maħnuq u li jaqsam il-qalb) Papà…… rabbieh raġel bħalek…… (jaħrab min-nofs).