IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA ĠUNJU-SETTEMBRU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 4 1940 Aktar mill-Qilla Aktar mit-Theddid Aktar mid-Dwejjaq. L-ewwel ktieb tas-sittax-il sena — Marzu 1940 — ħareġ b'wiċċ il-ġid f'ħinu bħalma kienu ħarġu ta' qablu kollha: kien ukoll imħawwar ġmielu, proża u poeżija, u fl-artiklu ewlieni konna żammejna li l-lum dawk il-Maltin li ma jagħarfux u ma jħobbux il-Lsien Malti—li hu l-Ilsien tagħhom-—ma għandhomx xi jnaqq- silhom minn dnubhom. Iżda meta resaq iż-żmien biex joħroġ it-tieni ktieb — Ġunju, 1940—faqqgħetilna l-gwerra mill-ġàra tagħna, l-Italja,—gwerra li fis-sewwa ħadd ma kien jobsorha—; u fil-ħabla li saret wara l-ewwel attakki mill-ajru, tmienja f'jum wieħed, in-nies li qatt ma kienet ġarr- bet dik il-ħruxija ta' ġlied, ħarġet mill-ibliet tax-xtut biex tfittex il-kenn fis-satra tar-rħula; u hekk ġara li għal xi żmien għaqdiet inħallu u xterdu, familji nqas- mu, u ħwienet tax-xogħol ingħalqu, jew baqgħu kemm kemm imbexxqa u ħafna xogħol waqaf. Waqaf ukoll, għal xi żmien, il-ħruġ ta' 'il-Malti'. Kien hemm għalfejn' Kien hemm; għaliex għal min jikteb fis-sens letterarju. l-iżjed għall-poeti żgħażagħ, iż-żmien kien imwiegħer billi l-Musi, tfajliet minn surit- hom ġwejda, li jgħixu fit-tbissim tas-sliem u jgħannu qalbhom u ħsiebhom fuq l-arpi u l-kitarri ma. jafux iqabblu r-ritmu tal-versi mat-tifqigħ tal-bombi u tal kanuni. Iżda l-lum li n-nies, għalkemm imxerrda, ftit jew wisq, tajjeb jew ħażin, sabet postha, u reġgħet twettqet ġimielha n-nisġa tal-ħajja soċjali u. kummerċjali, rajna li ma għandniex għalfejn nieqfu iżjed, u bit-tħabrik tas-Segretarju l-ġdid, is-Sur Ġużċ Chetcuti, 'Il-Malti' sa jarġa' joħroġ bħal qabel. U jalla din tkun xhieda illi aktar mill-qilla tal- ġlied, mit-theddid ta' li hemm mostur u mid-dwejjaq ta' min irid jaħdem fil-bogħod minn daru, hu samm il-jedd u kbira l-imħabba tal-Lsien Malti għall-Maltin.