Strumenti Mużikali it-tieni parti Dr Anton John Mifsud LL.B., Dip. Għalkemm ilkoll nitpaxxew bil-ħoss tal-banda tant sinonimu mal-istaġun tal-festi parrokkjali u parati ta' importanza nazzjonali, ftit huma dawk li jafu x'inhuma l-istrumenti u taqsimiet ewlenin li jifformaw banda. Wara l-kontribuzzjoni tas-sena l-oħra, id-delegat tal-Banda San Leonardo, Anton J. Mifsud, ikompli jwasslilna tagħrif storiku u tekniku tal-istrumenti li jaqgħu taħt il-kategorija tar-ram. L-istrumenti brass jindaqqu b'mod differenti mill-woodwind. Filwaqt li fl-istrumenti woodwind il-mużika tinħoloq bil-vibrazzjoni tal-qasba, f'dawk brass, il-mużika tinħoloq bil-vibrazzjoni ta' xufftejn il-mużiċist stess. Il-familja brass hija maqsuma f'żewġ tipi: l-istrumenti bil-valvi, bħall-kurunetta u t-trumbetta, u dawk bl-is/ide, bħat-trumbun. Bħal fil-każ tal-woodwind, il-volum tal-arja jiġi kkontrollat kemm bl-għafis, din id-darba tal- valvi, kif ukoll billi wieħed jissikka jew jagħfas iktar xufftejh mal-istrument. Meta wieħed jagħfas il-valvi tal-istrument ikun qiegħed jagħlaq xi tubi u b'hekk l-arja jkollha tgħaddi minn tubi oħrajn. Differenza kbira bejn il-woodwind u l-brass hija l-post minn fejn joħroġ il-ħoss. Fil-woodwind, il-ħoss joħroġ mill-ewwel toqba li jsib miftuħa, filwaqt li fil-brass, l-unika toqba miftuħa qiegħda fit-tarf tal-istrument. Dan ifisser li meta tiġi biex tirrekordja biċċa mużika, il-ħoss ta' strument brass ikun aktar konsistenti minn wieħed woodwind, u dan minħabba l-pożizzjoni tal-microphones. Il-materjal użat għal din il-familja ta' strumenti ġeneralment huwa r-ram, li f'ċerti każi jkun ibbanjat bil-fidda jew anke deheb. Fattur komuni għall-istrumenti brass kollha huwa li tista' tiġi mwaħħla mute mat-tromba tal-istrument. Din tintuża biex tbiddel il-ħoss u anke toħloq effetti mużikali speċjali. Din il-mute tista' tinxtara apposta, perċ kull oġġett jista' jservi ta' mute, per eżempju idejn l-istess mużiċist jew anke xi kappell. It-trumbetti jmorru lura sa żewġ millennji Q.K — infatti nstabu xi mudelli minnhom fl- Eġittu magħmulin mill-bronż u l-fidda. Dak iż-żmien kienu jintużaw biss bħala strumenti militari. Fil-Bibbja għandna refenzi għal dan il-fatt fl-istorja ta' meta Ġoxwà waqqa' l-ħajt ta' Ġeriko bid-daqq tat-trumbetti. Il-forma tagħha għall-bidu kienet dik ta' tubu twil iżda sas-seklu 14 dan it-tubu kien beda jiġi mgħawweġ forma ta' ittra 'S. Sa dak iż-żmien, peress li ma kinux għadhom ġew żviluppati l-valvi, in-noti kienu jinbidlu billi tiżdied jew tonqos it-tensjoni ta' xufftejn il-mużiċist mal-bokkatura tal-istrument. Fil-Medju Evu l-mod kif wieħed idoqq it-trumbetta kien jinżamm qisu xi sigriet u tista' tgħid li kien biss fil-fratellanzi ta' dak iż-żmien li wieħed seta' jitgħallem idoqq dan l-istrument. Is-suldati li kienu jafu jdoqqu t-trumbetta kienu meqjusin bħala pprivileġġjati minħabba li kienu jwasslu messaġġi militari bil-ħoss tal-istrument. Il-kurunetta kif nafuha llum, jiġifieri dik bi tlett valvi, ġiet żviluppata fis-sena 1813 u kien minn dan iż-żmien li mużiċisti madwar id-dinja għarfu l-potenzjal kbir ta' dan l-istrument u ma baqgħux jarawh sempliċement bħala strument militari. It-tubu tal-kurunetta għandu tulta' 1.4 metri u huwa mgħawweġ u mdawwar fuqu nnifsu, bħall-istrumenti kollha tal-brass. Il-kurunetta jkollha 3 jew 4 valvi, għalkemm dawk bi 3 huma aktar komuni. Hi magħrufa l-aktar għall-ħoss brillanti u b'saħħtu li hu qawwi aktar minn dak ta' strumenti oħra, u b'hekk saret popolari aktar mill-kurunetta. It-trumbetta tal-orkestra hija dik in Sib iżda jeżistu wkoll mudelli oħra, bħal dawk in Do, Re, Mi Mib, Fa, Sol u La, trumbetta bass, u trumbetta li taħdem bl-islide minflok bil-valvi. It-trumbetta hija użata għal kull ġeneru ta' mużika; klassika, jazz, rock, pop, blues, polka u anke funk. Il-kurunetta u t-trumbetta huma żewġ strumenti li jixxiebhu ħafna, perġ l-kurunetta hija xi ftit iqsar u l-ħoss ukoll hu xi ftit differenti. il-kurunetta ġiet żviluppata minn strument ieħor tar-ram, li iżda, ma kellux valvi — il-posthorn. Dan l-iżvilupp sar possibbli wara l-invenzjoni tal-valvi fil-bidu tas- seklu 19 u l-kurunetta malajr sabet ruħha fil-banda, fl-orkestra, u bi prominenza kbira fil-brass bands. It-tubu tal-kurunetta huwa mdawwar f'diversi tundjaturi u għandu tul ta' madwar metru u nofs. Dan l-istrument għandu tlett valvi, u rari jkollu erbgħa. In-noti differenti jindaqqu, bħall-bqija tal-istrumenti tar-ram, billi jingħafsu dawn il-valvi u tiżdied jew tonqos il- pressjoni bix-xofftejn fuq il-bokkatura. Jeżistu diversi tipi ta' kurunetti, fosthom in Sib, Do, La, u Mib. Bosta kompożituri kitbu xogħlijiet għall-kurunetta, ħafna drabi b'akkumpanjament mit-trumbetta, jew viċi-versa. It-trumbetta, li ġiet żviluppata ftit wara l-kurunetta, malajr ħadet post din tal-aħħar, ħlief fil-brass bands. Dan ma jfissirx li l-kurunetta ma baqgħetx strument popolari; infatti trumbettisti kbar bħal Louis Armstrong u King Oliver sikwit kienu jużaw il-kurunetta minflok it-trumbetta biex idoqqu xi biċċa mużika jazz. Dan l-istrument jixbah ħafna lill-kurunetta perċ ġej mill-familja tal-bugle. Il-bugle iżda kien strument li ma kellux valvi. Hawn ukoll min jemmen li dan ġej mill-familja tas-saxophone. Il-flukurnu ġie żviluppat fil-Ġermanja u kien jintuża l-aktar f'ċerimonji militari u anke biex isejjaħ lis-suldati għall-battalja. Għaqda Mużikali Sah l JSQO) leoja Il-flukurnu, bħall-kurunetta u t-trumbetta spiss ikollu tliet valvi perċ jista' jkollu erbgħa wkoll. Il-bokkatura hija kemxejn differenti għax fil-każ tal-flukurnu din tkun xi ftit akbar. Huwa strument popolari ħafna speċjalment fil-brass bands u jintuża ħafna għall-mużika jazz. Miles Davis kien pijunier fl-introduzzjoni tal-flukurnu fil-kamp tal-mużika jazz. Sal- lum għadu popolari ħafna f'baned militari, anke peress li huwa strument ideali sabiex idoqq fanfarra. Il-Kornu Dan l-istrument ġie żviluppat fis-sena 1650 ġewwa Franza mill-cor de chasseli kien tip ta' strument. li jintuża għall-kaċċa. Għalkemm ħafna nies jafuh bħala 'French Horn', fl-1960 l-International Horn Societv iddikjarat li l-isem uffiċjali tiegħu kellu jkun 'Horn' It-tubu tal-kornu huwa mdawwar f'diversi tundjaturi u għandu tul ta' madwar 3.7 metri. Dan l-istrument għandu tlett valvi, u t-tarf tiegħu għandu forma ta' qanpiena kbira li tintuża biex il- mużiċist idaħħal idu fiha biex ikun jista' jżomm l-istrument. B'dan il-mod il-mużiċist ikun jista' jikkontrolla wkoll it-ton tal-ħoss, teknika magħrufa aktar bħala 'hand-stopping. Il- valvi ta' dan l-istrument ġew ivvintati fis-seklu 19 u b'hekk sar strument aktar flessibbli milli kien qabel. Qabel l-introduzzjoni tal-valvi, in-noti kienu jinbidlu billi l-mużiċist ivarja t-tensjoni ta' xufftejh mal-bokkatura tal-kornu. Il-bokkatura ta' dan l-istrument hija pjuttost żgħira. Kien il-kompożitur Franċiż Jean Baptiste Lullv li ntroduċa l-kornu fl-orkestra fis-sena 1664. Huwa strument li għandu rwol importanti ħafna speċjalment fil-mużika li tiġi miktuba għal xi films, l-aktar fejn ikun hemm xi xena ta' gwerra fejn jintużaw iż-żwiemel. Althorn Il-bniedem li żviluppa dan l-istrument kien Adolphe Sax, l-istess bniedem li ħoloq is-saxophone. Il-forma tiegħu hija simili ħafna għal tal-ewfonju u l-baxx (tuba). Il-ħoss sabiħ tal-althorn (kif ukoll tal-ewfonju u tal-baxx) huwa dovut għall-mod kif inhu mibni l-istrument. Dan minħabba li d-dijametru tat-tubu li jibda minn fejn titwaħħal il-bokkatura, sat-tarf tal-istrument jeħxien naqra naqra b'mod konsistenti. B'hekk il-ħoss tiegħu huwa kemxejn artab u ġentili, komparat mal-qawwa tat-trumbetta u t-trumbun, li d-daqs tad-dijametru tat-tubu tagħhom huwa konsistenti fil-ħxuna. Dan l-istrument huwa popolari ħafna fil-baned li jimmarċjaw fit-toroq u anke fil-brass bands. Dan minħabba l-abilità tiegħu li jimla l-melodija tat-trumbetta, kurunetta u l-flukrunu. Minkejja dan, huwa rari li ssib dan l-istrument fl-orkestra tant li sal-lum għad m'għandux post fiss. Dan ma jistax jingħad għall-programmi mużikali li jittellgħu mill-baned Maltin u dan għaliex dan l-istrument jintuża spiss għal partijiet solo. Ewfonju L-isem ta' dan l-istrument ġej mill-kelma Griega euphonion' li tfisser 'vuċi ħelwa' jew 'ħoss sabiħ: Dan l-istrument ġie żviluppat fil-bidu tas-seklu 18 minn żewġ strumenti oħra, l-ophicleide u s-serpent. Ma nafux eżatt min ħoloq l-ewfonju, pero l-aktar persuna msemmija hija Herr Sommer minn Weimar li ħafna jemmnu li żviluppa dan l-istrument fis-sena 1843. Carl Moritz (1838) u Adolphe Sax (1843) ukoll huma ismijiet konnessi mal-iżvilupp tal-ewfonju. Dan l-istrument normalment ikollu tliet valvi iżda jista' jkollu erbgħa biex jilħaq aktar noti. Invenzjoni unika seħħet fl-Istati Uniti fejn inħoloq tip ta' ewfonju b'żewġ trombi fit-tarf flok bi tromba waħda. It-tromba ż-żgħira kellha r-rwol li timita l-ħoss tat-trumbun. Dan l-istrument iżda qatt ma sab postu fl-orkestra u lanqas fil-baned Maltin. Illum nistgħu ngħidu li dan l-istrument issibu biss għand il-kollezzjonisti u l-aħħar darba li deher fuq katalgu mużikali kien fis-sittinijiet tas-seklu l-ieħor. It-tradizzjoni mużikali hija li l-mużika għall-ewfonju fl-Ingilterra hija miktuba fit-treble clef, filwaqt li fl-Ewropa il-mużika tkun miktuba fil-bass clef, Naturalment dan joħloq diffikultà minħabba li jkun hemm bżonn xi arranġamenti mużikali meta l-mużiċist ma jkunx jaf idoqq f'xi waħda minn dawn iż-żewġ clefs. Għalkemm l-irfis tan-noti ta' dan l-istrument huwa simili ħafna għal xi strumenti oħra fis-sezzjoni tal-brass, l-ewfonju huwa wieħed mill-iktar strumenti diffiċli biex titgħallimhom. Dan minħabba li wieħed idum xi ftit sakemm jidra jikkontrolla n-nifs u jibda joħroġ ħoss ta' kwalità tajba. L-ewfonju huwa strument popolari ħafna speċjalment fil-brass bands u fid-daqq tal- mużika jazz. Għalkemm rarament, ġieli ntuża wkoll għal mużika rock u funk. Fil-baned Maltin dan l-istrument għandu rwol importanti ħafna speċjalment minħabba li jkollu jagħmel ħafna partijiet solo. Mhux l-istess jista' jingħad fejn tidħol il-mużika klassika tal- orkestra. Dan ma jfissirx li qatt ma nkitbet mużika għal dan l-istrument. Infatti nsibu bosta xogħlijiet klassiċi miktuba lejn l-aħħar tal-perjodu Romantiku. John Philip Sousa kien wieħed mill-kompożituri li ħadem kemm felaħ biex joħloq mużika li toħroġ kemm tista' l-qawwa ta' dan l-istrument, madankollu, l-ewfonju baqa' qatt ma sab post fiss fl-orkestra. Trumbun Il-kelma 'trumbun' ġejja mit-Taljan 'tromba' li tfisser 'trumbetta'- il-kelma 'trumbun' tfisser 'trumbetta kbira' L-oriġini tat-trumbun imur lura sal-1495 fl-Ingilterra u dak iż-żmien kien jissejjaħ 'sackbut'. It-trumbun oriġina l-aktar bħala esperimentazzjoni biex jinħoloq strument li jkun aqwa mit-trumbetta. L-ewwel trumbuni kienu kemxejn iżgħar minn dawk tal-lum. Sas-seklu 18 it- trumbun akkwista l-forma u l-isem li għandu llum il-ġurnata għalkemm nistgħu ngħidu li l-forma tat- trumbun modern ftit li xejn hija differenti minn dik li kienet fil-bidu. Naturalment dan ma jfissirx li mal- medda taż-żmien ma kienx hemm żvilupp fil-kwalità tal-ħoss ta' dan l-istrument. It-trumbun għandu forma pjuttost sempliċi u jikkonsisti f'tubu twil u mdawwar fih innifsu b'fetħa forma ta' qanpiena. It-trumbun jista jkollu l-valvi bħall-istrumenti l-oħrajn, perċ jeżistu wkoll trumbuni li minflok valvi jkollhom s/ide li biha wieħed jikkontrolla t-tul l-arja fl-istrument u b'hekk jinbidlu l-ħsejjes mużikali. Naturalment, minħabba l-friction, din is- slide trid tiġi lubrikata ta' spiss b'likwidi apposta. It-trumbuni bl-is/ide huma aktar popolari minn dawk bil-valvi. Dan ma jfissirx li t-trumbuni bil-valvi m'għadx għandhom użu. Infatti t-trumbun bil-valvi huwa utli ħafna biex tindaqq xi biċċa mużika mgħaġġla ħafna u hija għal din ir-raġuni li wieħed għadu jsib dan it-tip ta' strument fis-suq. Fost l-aktar tip ta' trumbun użat insibu t-trumbun tenur. Jeżisti wkoll it-trumbun baxx li huwa akbar mit-tenur, u apparti s-slide ikollu wkoll valv jew tnejn li jintużaw biex jipproduċu noti fil-baxx aktar min-normal. Jeżistu wkoll bosta tipi ta' trumbuni oħra bħal dawk in Sib, u in Fa, it-trumbun sopranino u l-piccolo li iżda mhumiex daqshekk popolari. Tip ta' trumbun ġdid imsejjaħ 'superbone' inħoloq fis-seklu għoxrin li għandu kemm valvi u slide, iżda dan l-istrument ma kisibx popolarità. Sas-seklu 16 it-trumbun kien diġà kiseb popolarità kbira mal-kompożituri speċjalment fejn tidħol mużika sagra. Xogħlijiet antiki għat-trumbun jinkludu d-'Don Giovanni' (1787) ta' Wolfgang Amadeus Mozart u l-'Ħames Sinfonija' (1808) ta' Ludwig van Beethoven. Infatti ħafna kompożituri ġew influwenzati mmens minn Beethoven u bdew jiktbu aktar xogħlijiet għal dan l-istrument. Ir-repertorju tat-trumbun bħala strument solo nistgħu ngħidu li beda fl-Awstrija. B'danakollu t-trumbun ma sabx post fiss fl-orkestra qabel is-snin ta' wara l-1850. Huwa strument popolari ferm fil-baned militari perċ jintuża wkoll għal mużika tal-films kif ukoll għal mużika salsa, jazz u swing. Flimkien mal-althorn u l-ewfonju, li Ikoll għandhom l-istess forma perċ jvarjaw fid-daqs, il-baxx huwa wieħed mill-istrumenti li ġew żviluppati pjuttost tard. Il-patent tiegħu ġiet irreġistrata fl-1835 mis-surmast Prussjan Friedrich Wilhelm Wieprecht u l-Ġermaniż Johann Gottfried Moritz, li kien jimmanifattura l-istrumenti. Dan l-istrument huwa l-akbar wieħed fost l-istrumenti tal-brass, u l-aktar wieħed li kapaċi jdoqq noti fil-baxx. Normalment ikollu tlett jew erba' valvi iżda jeżistu mudelli li jkollhom sitta. Huwa magħmul in Mib, Si, Sib, Do u anke in Fa. Minħabba l-kobor tiegħu dan l-istrument irid jintrabat ma' dahar il-mużiċist għas-sapport. F'orkestra ġeneralment insibu baxx wieħed biss filwaqt li fil-baned Maltin huwa normali li jkollok minn tnejn sa erba' baxxi. L-ewwel xogħol importanti miktub għall-baxx kien 'Svmphonie Fantastique' ta' Hector Berlioz. Dan ix- xogħol oriġinarjament kien miktub għal strument ieħor, l-ophicleides, perċ meta l-kompożitur sema' l-ħoss tal-baxx, iddeċieda li jibdel il-kompożizzjoni tiegħu u jadattaha għal dan l-istrument. Minħabba l-versatilità tiegħu dan l-istrument huwa użat tista' tgħid għal kull ġeneru ta' mużika u huwa adattat anke biex idoqq partijiet solo. il-baxx huwa strument popolari ħafna fil-brass bands u anke fil-jazz, fejn ilu jintuża minn kemm ilha teżisti din it-tip ta' mużika. Call Us On: 99807624: Email: mqabbaġvmOogmailcom SERVICES AVAILABLE