IL-FIDLOQQOM Fix-xitwa u r-rebbiegħa spiss niltaqgħu ma' pjanti b'weraq kbar ħodor skuri, miksijin b'lanżit li jxewwek. Din ix-xitla tagħmel ward ikħal b'ħames petali magħqudin flimkien, bojod lejn in-nofs u b'ħames anteri suwed miġburin flimkien fin-nofs. Din hi l-fidloqqom, bl-Ingliż imsejħa Borage, waħda mill-pjanti li jikbru fis-selvaġġ, u li ta' spiss niltaqgħu magħha. tikber f'ambjenti b'ħamrija mqallba. Jekk nosservaw il-fjur bir-reqqa insibu li dan għandu mekkaniżmu għad-dakkir li huwa interessanti ferm. L-anteri suwed li kif għidna huma miġburin flimkien, jiffurmaw bħal lembut f'nofsil-fjura. B'dan il-mod il-pollen ma jkunx jista' joħroġ u għalhekk ma jinħeliex. Dan għaliex il- fetħa li minnha joħroġ il-pollen hija fuq ġewwa (jiġifieri tħares lejn in-nofs tal- warda) ta' kull antera. Ta' min jinnota li l-fjuri fil-pożizzjoni naturali tagħhom huma mdendlin rashom l-isfel. Din il- pożizzjoni tipproteġi l-anteri bil-pollen tagħhom mix-xita. Meta naħla tiġi żżur il-warda biex tieħu n-nektar, titla' għall- fjura minn taħt u tiddendel magħha. Issa, iz-zokkta' kull antera għandu speċi ta' pedala fil-bażi tiegħu. Meta naħla tiddendel mal-fjur ma tonqosx milli tmiss xi pedala u b'hekk l-antera tinġibed il- barrau troxx il-po/len fuq in-naħla. Meta din in-naħla żżur fjura oħra tal-fidloqqom, iddakkarha. ŻŻĊN g kĠ - WA Il-fidloqqom għandu numru ta' użi. Il-fjur jistgħu jittieklu friski jew jintużaw biex iżejnu jew jagħtu l-kulur lix-xorb u d- deżerti. Il-weraq tari jista' jittiekel ma' l- insalata kemm frisk kif ukoll mgħolli. Il- fidloqqom jintuża wkoll għall-mediċinali, l-iżjed sabiex itaffi s-sogħla, kif ukoll jintuża kontra r-rewmatiżmu. IL-GARNI TAL-PIPI Il-Garni tal-Pipi hija pjanta li tiġbed l- attenzjoni ta' kull min jaraha. Dan minħabba l-fjur stramb li tnissel, u li jixbaħ pipa rrigata b'ilsien jittawwal minnha. Fil-fatt din mhix il-proprja fjural Il-pipa hi werqa speċjali li tħaddan għanqud fjuri żgħar. L-ilsien hu t-tarf taz-zokk li fuqu jikbru dawn il-fjuri żgħar u li nistgħu narawhom jekk niftħu l-pipa. Insibu li fuq in-naħa t'isfel taz-zokk li t- tarf tiegħu huwa l-ilsien, hemm żewġ saffi ta' fjuri żgħar. Is-saff ta' fuq jikkon- sisti f'anteri soforfuqzokk abjad ċkejken. Dawn huma l-fjuri rġiel. Is-saff t'isfel jikkonsisti fi fjuri ħodor u dawn humafjuri nisa. Ħaġa stramba hi li l-ilsien li jittawwal mill-pipa jipproduċi s-sħana. Dan isir sabiex is-sħana tifrex ir-riħa u b'hekk tattira nsetti żgħar sabiex jiġu jdakkruha. Dawn l-insetti jidħlu fil-pipa u jdakkru l-fjur li jkun fiha. Iz-zkuk tal-Garni tal-Pipi huma taħt l-art u dawn jikbru mimdudin sabiex il-pjanta tkun tista tinfirex. Il-weraq u l-pipi jikbru direttament minn dawn iz-zkuk. Il-Garni tal-Pipi hi komuni f'diversi ambjenti speċjalment jekk ikunu kennija u l- ħamrija tkun xi ftit fonda. Din insibuha ħafna wkoll f'ambjenti distrubati, bħal ġonna u ġnub tat-toroq fil-kampanja. Bl- Ingliż għandha ħafna ismijiet, fosthom Friar's Cowl u Jack-in-the-Pulpit. GARNI TAL-PIPI IL-PEPPRIN Il-Pepprin hu fost il-fjur li l-aktar jolqot l- għajn. L-aktar li naraw hu l-pepprin aħmar li soltu jikber fl-egħlieqi. Il-pepprin għandu erba' petali u żewġ sepali (li jaqgħu meta tiftaħ il-fjura). Is-sepali huma miksija bil-lanżit bħal ma huma wkoll iz-zkuk tal-fjur (u l-frott), u l-weraq. F'nofs il-fjura hemm għanqud kbir ta' anteri mdawrin ma' l-ovarju li hi l-parti mara tal-fjura. Il-petali jitfarfru malajr u jħallu warajhom l-ovarju. Dan malajr jikberfi frotta b'għamla ta' lanternaċiniża b'ħafna twieqi żgħar. Minn dawn it- twieqi joħorġu ż-żerriegħa. Biex ixxer- red iż-żerriegħa b'mod effettiv, il-frotta qegħda fuq zoqq irqiq iżda stirat. Dan jirtogħod ma' kull żiffa u b'hekk iferrex iż-żerriegħa rqiqa li jkun fiha. F'Malta għandna aktar minn speċi waħda ta' pepprin. Insibu almenu tliet kwalitajiet ta' pepprin aħmar li kollha nsibuhom fl-egħlieqi u kultant anke fuq xi xaħx u terrapien. Dawn għandhom frotta lixxa li tista' tkun kważi tonda (bħal fil-każ tal-pepprin Papaverrhoeas) jew tawwalija (bħal fil-każ tal-pepprin Pa- paver dubium) li għandu anteri vjola u Papaver pinnatifidu li għandu anteri sofor. Fuq ix-xaħx u t-terrapien jew fil- ġnub ta' l-egħlieqi nsibu l-pepprina Papaver hvbridum b'ward iżgħar u ta' kulur klaret li għandu frotta bil-lanżit. Fl- istess ambjent niltaqgħu wkoll ma' pepprin kbir (Papaver setigerum). bil- ward vjola ċar li jissejjaħ ukoll Xaħxieħ. Ħdejn il-baħar niltaqgħu mal-Pepprin Isfar (Glauciumflavum) ligħandu weraq kważi bojod u frott f'għamla ta' miżwed twil. Bl-Ingliż, il-pepprin hu magħruf bħala poppv.