IL-MALTI QART LI TOĦROĠ IL-GĦAQDA e SETTEMBRU TAL-KITTIEBA TAL-MALTI 1962 SUSSIDJI GHALL-PUBBLIKAZZJONIJIET LETTERARJI AWN Malta ssib ħafna li jistennew għajnuna mill-Gvern f'kollox; huma jippretendu ħlas jew kumpens ieħor, ta' kull ħaġa li. jagħmlu tajba. ħafna jew tajba ftit u għalhekk dejjem igergru li l-Gvern mhux qiegħed jagħmel biżżejjed għalihom. Nies bħal dawn ma jistgħux jifhmu li l-ħlas ta' dak li jagħmlu mhux mill-Gvern għandu jiġi, iżda mill-fejda jew mis-siwi intrinsiku tax-xogħol. Jekk biċċa xogħol toħroġ tajba jew isseħħ aqwa minn oħrajn bħalha, hi biżżejjed biex tikseb lill-awtur tagħha l-ħlas li jistħoqqilha għax meta l-poplu jinduna bil-valur ta' biċċa xogħol ġdida, jinġibed lejha u jħallas biex jakkwistaha. Min-naħa l-oħra jekk: biċċa xogħol toħroġ ordinarja jew bla ħajr jew ma fiha xejn x'jaqlagħha minn oħrajn. ta' l-istess għamla, allura l-ebda sussidju lil min jagħmilha ma jista' jagħtiha sura sabiħa jew fejda siewja. ' Dan li qegħdin ngħidu jgħodd għall-arti u s-snajja' kollha, imma lilna bħala Għaqda letterarja, tolqotna l-aktar il-ħidma letterarja, Bħalma kulħadd jaf, il-Gvern jipprovdi s-somma ta' mitt lira fis-sena bħala sussidju għal pubblikazzjonijiet letterarji bil-Malti. L-ewwel ħaġa li għandna nifhmu hi li din is-somma ma hia hemm biex tħallas lill-awtur għax-xogħor letterarju li jik- teb jew biex tkoprilu l-ispejjeż tal-istampa tal-ktieb li jippubblika, l-ewwelnett għax: l-ebda somma, tkun kbira kemm tkun, ma hi biżżejjed biex tħallas għat-teżor li jingħata lid-dinja meta awtur joħroġ.opra ta' siwi letterarju, u t-tieninett għax is-somma li joħ- roġ il-Gvern ma hix biżżejjed biex tkopri l-ispejjeż tal-istampa li l-lum. kibru ħafna. Ikun bniedem egoist jew preżuntuż dak li jip- pretendi li għandu jieħu s-somma kollha, jew biċċa sewwa minnha, bħala kumpens ta' xi ktieb li joħroġ. Il-Gvern ħatar kumitat biex iqassam kif jidhirlu hu s-somma li hemm maħruġa għax-xogħlijiet letterarji. Dawk il-Membri tal-kumitat huma kollha rġiel bil-għaqal, ta' kultura, magħrufin għall-ħidma. letterarja tagħhom u għandhom esperjenza fil- 66 IL-Manri pubblikazzjonijiet tal-kotba sjleta kittieb jibgħat kopja tal-ktieb tiegħu lill-kumitat, il-Membri jaqraw u jistħarrġu bir-reqqa dal; il-ktieb, iqisu u jiżnu s-siwi tiegħu bħala opra letterarja u wara hi jitkellmu flimkien u jfissru l-fehma tagħhom, jiddeċidu jekk il- ktieb jilħaqx jew le l-istandard; jekk jilħaq, huma jirrikkman. dawh għall-għoti ta' sussidju li mhux ħlief rikonovżiment iew ċertifikat li l-ktieb hu tajjeb. Il-prinċipju li jimxu fuqu l-Membri tal-kumitat hu li jqas- smu sussidji mhux bħala ħlas tax-xogħol letterarju, iżda bħala wirja jew rahan li dak ix-xogħol għandu siwi u fejda tiegħu u jilħaq livell għoli. Biex ngħidu hekk, aktar għandha valur l-ittra li fiha l-kumitat igħarraf b'zi kumpens lill-awtur bil-għotja tas- sussidju mis-sussidju stess, għaż l-ittra tibqa' bħala dokument uffiċjali ti l-ktieb kien mistħarreġ minn kumitat serju u mgħoddi bħala biċċa xogħol ti tistħoqq premju. Jekk inħarsu lejn is-sussidji li jingħataw għall-opri letterarji minn din in-naħa, naraw li dik is-somma għalkemm żgħira hi mezz ta' rikonoxximent uffiċjali ta' l-opri letterarji u kull min jakkwista sussidju jkun kiseb xhieda mill-Gvern li l-ktieb tiegħu hu ta' valur letterarju. Sa fejn nafu aħna ma hawnx Gvernijiet li joħorġu kull sena somom kbar bħala premju. għal xogħlijiet let. terarji. Il-premijiet kbar bħal ''Premju Nobel' jew il-Premju Foemina', huma fondazzjonijiet privati mħollijin minn persuni jew għaqdiet li jixtiequ jħeġġu u jagħmlu ħila lill-kittieba. Jis- għobbina ngħidu li f'pajjiżna huma neqsin ħafna nies jew għaq- diet ġenerużi bħal dawk. Hawn kulħadd igemgem u jmaqdar iżda ħadd ma jmidd idejh biex igħin, l-aktar fl-iżvilupp letterarju ta' l-ilsien tagħna. Ma għandniex xi ngħidu, kieku s-somma li joħroġ il-Gvern kienet akbar kien ikun wisq u wisq aħjar u ta' sodisfazzjon. akbar lill-awturi, imma dawn jeħtieġ jilhmuha li s-sussidju mhux qie- għed hemm bħala ħlas għall-Ħidma tagħhom jew għall-ispejjeż ta' l-istampa u taħt l-ebda raġuni ma għandhom iqisuh bħala qligħ ta' flus għalihom. Għalhekk huwa dmir ta' l-awturi Mal- tin li jsaħħu u jgħożżu dak is-sussidju kemm jistgħu u mhux imaqdruh jew idannuh għax jekk il-Gvern. jaħseb li l-kittieba mhumiex kuntenti bis-sussidju, għandu mnejn ineħħih u allura nitilfu dak ir-rikonokximent uffiċjali ta' l-opri letterarji Maltin li għandna l-lum u l-kittieba mhu bies ma jkollhomx gwadann, imma tispiċċalhom dik it-turija ta' fejda jew ċertifikat li jistgħu jiksbu l-lum.