Għaqda Mużikali Santa Marija - Dingli Ir-Raħal ta' Ħad-Dingli tant snin ilu Tagħrif miġbur minn Mario Fenech Ir-raħal ta' Ħad-Dingli huwa ferm antik u nafu dan mill- Istorja dokumentata li għandna f'diversi kitbiet li ħallew numru ta' storiċi importanti. Fil-kitba ta' wieħed minn dawn l-istoriċi, Achille Ferres, fil-ktieb tiegħu 'Descrizione Storica Delle Chiese di Malta e Gozo' miktub fis-sena 1866 f'paġna 71 insibu għall-ewwel darba l-isem tar-raħal ta' Had-Dingli, dak iż-żmien magħruf bħala Casal Dingli. Paragrafu interessanti fil-ktieb jgħid hekk; Mela hawnhekk wieħed jinnota li għalkemm dak iż-żmien tat-twaqqif tal-Parroċċa ta' Ħad-Dingli ma kienx wieħed faċli għall-abitanti tal-inħawi, dawn xorta waħda kienu ħasbu biex ikollhom knisja biex ikunu jistgħu jinqdew spiritwalment b'mod xieraq u li jkunu jistgħu jersqu lejn aktar spiss lejn is-sagramenti mingħajr ma jkollhom imorru wisq 'il bogħod mir-raħal biex jagħmlu dan. Jekk dan iż-żmien kien wieħed diffiċli għan-nies tar-raħal, mela kemm kien bil-wisq aktar diffiċli ż-żmien li fih kienet twaqqfet għall-ewwel darba lura lejn is-sena 1436 l-ewwel Parroċċa2 F'dak iż-żmien f'Malta kien hawn għaxar parroċċi b'waħda minnhom tkun fl-inħawi tar-raħal ta' Ħal Tartani li miegħu kien jagħmel ir-raħal żgħir ta' Ħad-Dingli. knisja kienet iddedikata lil San f Bartilmew. Meta kien għamel iż-żjara fl- f inħawi l-Viżitatur Apostoliku Mons. Pietru Duzina fis-sena f 1575 huwa sab li ma kien baqa' kważi xejn, kemm mill- popolazzjoni tar-raħal kif ukoll mill-knisja. Tant kienet imwergħa s-sitwazzjoni li lanqas kappillan jew saċerdot ma kien baqa' jgħix fir-raħal ta' Ħal Tartani. Dan kollu kien seħħ minħabba l-fatt li dak iż-żmien il-furbani kienu jinżlu l-art ta' spiss u jkaxkru dak kollu li kienu jsibu quddiemhom u jħallu ħerba sħiħa warajhom. Għall-kuntrarju r-Raħal viċin, dak ta' Ħad-Dingli, kellu numru mdaqqas ta' djar kif ukoll knisja żgħira li kienet iddedikata lil Marija Assunta. In-nies baqgħu jinqdew b'din il-knisja sakemm wasal iż-żmien li f'Malta ma kienx hawn Isqof u fis-sena 1668 Ħad-Dingli spiċċa minn Parroċċa u ġie jagħmel mal-Parroċċa tar-Rabat. Hawnhekk jidħol fl-istorja l-Isqof Mons. Rajmond Molina li kif rajna fil-kitba tal-istorku Achille Ferres. Dan wara li kien ġie kkonsagrat isqof u fela sew is-sitwazzjoni tal- poplu ta' Had-Dingli li issa kien jgħodd viċin l-400 ruħ, waqqaf mill-ġdid il-Parroċċa b'digriet tiegħu tal-31 ta' Diċembru, 1678. Naturalment il-Parroċċa twaqqfet f Had- Dingli fil-knisja ta' Marija Assunta mhux f Ħal Tartani, għaliex kemm il-knisja kif ukoll ir-raħal kienu spiċċaw għalkollox bi ftit djar li kien baqa' jagħmlu mar-raħal ta' Ħad-Dingli. Il-poplu tar-raħal ħadem qatiegħ biex ikollu knisja li tkun akbar u isbaħ minn dik li kellu s'issa. Ma għaddiex wisq żmien biex dawn bdew jaħsbu biex jibnu knisja ġdida li tkun tixraq lill-Padruna tar-Raħal Marija Assunta. Dwar dan nikteb fil-ħarġa ta' dan il-programm tas-sena d-dieħla. IL-FESTA T-TAJBA LIL KULĦADD.