Biex wieħed jista' josserva l-agħsafar fl-istat naturali tagħhom għandu bzonn tromba tajba. Għalhekk se naraw xi tagħrif siewi fuq kif taħdem it-tromba u xi punti Li wieħed irid jagħti kas meta jkun se jixtri tromba. Il-funzjoni ewlenija ta' tromba hi Li tkabbar l-oggetti biex ikunu jistgħu jidhru b'aktar dettalji cari. Għalhekk wiefied jista' jaħseb Li aktar ma t-tromba tkun tkabbar aktar ikun aħjar, izda dan m'hux dejjem il-kaz. Aktar ma t-tromba tkun tkabbar aktar tkun tqila u goffa u barra mil-fatt Li trid'iggor- rha miegħek ikun difficli ħafna biex izzommha soda f'idejk. Wara kollox x'uzu jkollha veduta mkabbra ħafna jekk bic-caqliq ta' l-idejn ma tkunx tista' tara sewwa. Barra minnhekk aktar ma t-tromba tkun tkabbar il-wesgħa tal- veduta aktar tkun zgħira u l-abilta' Li tiffoka (tara car) fuq oggetti qrib ħafna tonqos ukoll. Għalhekk wieħed jista' jgħid Li tromba Li tkabbar ħafna m'hix necessarjament ħaga tajba. Generalment it-trombi jkollhom numri stampati fuqhom bhal,ngħidu aħna, 6X30, 7X50, 8X30 jew 10X50; hemm ħafna kombin- azzjonijiet oħra, izda dawn Li semmejna huma l-izjed komuni, L-ewwel numru — 6, 7, 8, 10 jindika kemm il-darba t-trom- ba tkabbar. X'qawwa ta' tromba għandu wieħed juza7 6X huwa xi ftit baxx għal- kemm jekk ikollok tromba 6X tajba din tkun ħafna aħjar minn xi waħda ta' qawwa ikbar izda m'hix cara Ħafna. 8X hija tajba ħafna għal uzu generali; 10X hija eccellenti ghal distanzi fit-tul bħal, ngħidu aħna, għax-xtut u l-kosti tal- baħar, izda m'hix daqshekk tajba biex tara fil-vicin bħal, ngħidu aħna, f'xi wied bil-qasab u s-sigar. Fil-twienet tistgħu taraw trombi b'qawwa ikbar minn 10X, bħal 12X, 15X kif ukoll 20X, izda dawn tatux kashom. Naħseb Li ghalissa l-aħjar tromba ghal min għadu jibda hija 8X. It-tieni numru fuq it-tromba jindika d- dijametru f'millimetri tal-lenti ta' quddiem tat-tromba. Għalhekk tromba 10X50 tkabbar 10 darbiet u l-lenti ta' quddiem ghandhom dijametru ta' 50 mil- Limetru. Jekk niddividu t-tieni numru bl-ewwel ikollna ndikazzjoni ta' l- ammont ta' dawl Li jgħaddi mit-tromba — Numri fuq it-tromba li jindikaw dijametru tla-lenti u t-tkabbir. Lentijiet minn fejn tħares. l Rota biex tiffoka. Traversa li tgħaqqad iż-żewġ lentijiet. fattur ta' 5 għal trombi 6X30 u 10X50 u fattur ta' 7 għal tromba 7X50. Għal kundizzjonijiet normali fattur ta' 4 jew 5 hu tajjeb. Fattur ta' 7 hu aħjar f' dawl baxx u għalhekk trombi 7x50 kull- tant isejjħulhom ''trombi ta' bil-lejt' (night glasses). Izda billi il-Ħabba ta' l-għajn tickien f'dawl normali jew qawwi tromba 7X50 ma' jkollha xejn spec- jali,f'dawn il-kundizzjonijiet, ħlief piz zejjed. Jekk toqghod tqis kollox l-ahjar hija 8X30. Il-kisi tal-lenti b'kimika specjali waqt Li tkun immanufatturata jnaqqas hafna l- ammont tar-riflessjoni minn fuq il-lent- ijiet. Dan mhux biss iħalli aktar dawl Li jgħaddi mit-tromba imma jipprovdi wkoll dehra aktar cara. Meta tixtri tromba gdida qis Li l-lentijiet ikunu miksijja; meta thares lejhom(mhux minn go fihom) il-lentijiet miksija ikollhom lewn ikhal jew safrani. il-wesgħa tal-veduta hemm bzonn Li tkun wisgħa mhux Ħazin. Mingħajr din ikun difficli Li ssib u tara dak Li tkun trid jew Li tibqa' tara għasfur waqt Li jkun itir. Il-wesgħa tal-veduta tingħata jew bħal angolu jew bħala numru ta' jardi wisa' Li jkunu jidhru minn tul ta' elf jarda boghod. L-inqas Li jista' jkollok huwa angolu ta' 77 Li hu ekwivalenti għal wisa' ta' 120 jarda kif jidhru minn 1000 jarda bogħod u dan hu normali għal tromba 8X30. Hemm xi trombi Ġappunizi Li għandhom angolu wiesa' iżda l-kwalita tad-dehra mhix tajba ħafna. jiet iridu jkunu ta' kwalita tajba biex ikollhom angolu wiesa' kif ukoll dehra tajba. It-trombi trid tiffukhom iġifieri tmexxi il-lentijiet 'lL quddiem u lura sakemm tara ċar kemm minħabba id-distanzi Li jvarjaw kif ukoll minħabba l-vista diff- erenti ta' nies differenti. L-iffukar tat-trombi jista' jkun jew ċentrali — b' rota waħda fin-nofs tat-tromba Li tmexxi ż-żewġ lentijiet ta' qrib l-għajnejn (eve-pieces) — jew kull lenti trid tiff- okha separatament. L-iffukar ċentrali huwa iktar faċli għax għandek bżonn biss seba wieħed, u meta tixtru tromba araw Li din tiffoka b'rota ċentrali. Punf importanti ieħor dwar l-iffukar u li rari wieħed jgħati kasu hu dak ta' l- iqsar distanza Li t-tromba tista' tiffo- kha ċar. Dan hu bżonjuz għal studju mill-viċin ta' xi għasfur U ma jridx ikun aktar minn 10 piedi jekk hu possib- Li, Għal darb'ohra kemm trombi Li jkab- bru ħafna kif ukoll trombi irħas mhumiex tajbin ħafna f'dan il-qasam. Peress li meta wieħed jixtri tromba iktar jiffoka fuq oggetti fil-bogħod dan il-punt spiss jintnesa. Dan ukoll ivarja skond il- vista ta' l-għajnejn u xi ħadd Li jbati bil-'long sight' irid joqgħod aktar att- ent, għaliex hu ma jkunx jista' jiffoka fil-viċin daqs wieħed b'vista normali jew b'vista qasira (''short sighf''), Kif tezamina tromba qabel ma tixtriha: Qatt ma għandek tixtri tromba mingħajr ma teżaminha. Għaxar minuti fil-bieb tal-hanut u xi tliet trombi, waħda minn- hom ta' kwalita tajba hafna, wieħed malajr jibda jinduna il-kwalitajiet tajbin u jasal biex jagħzal l-aħjar tromba minn dawk l-irħas jekk ma jkunx irid jonfoq ħafna. Meta teżamina tromba: 1). iċċekkja il-makkinarju ta' kif taħd- em; ara Li r-rota ta' l-iffukar iddur liberament u li t-traversa Li tgħaqqad iż-żewġ lentijiet Li minnhom tħares mhix mgħawġa u soda biżżejjed; kun ċert Li l-qafas tagħha hu sħiħ u sod. 2) ħares mit-tromba bil-maqlub (mil-le- ntijiet il-kbar). B'hekk wieħed jista' jinnota xi diffetti fil-lentijiet jew xi ħmieġ. Il-lentijiet jista' jkun fihom xi bużżieqa ta' l-arja jew jista' jkun hemm xi frak tal-Ħadid minn ġewwa, 3) itrombja lejn oġġett żgħir ftit 'L bogħod kontra s-sema — in-naha ta' fuq ta' arblu tat-television' jew xi arblu ta' bandiera huwa tajjeb ħafna. Kun ċert Li tara dehra waħda bla ma tagħmel sforz. Jekk tara żewġ dehriet ta' l-oġ- ġett viċin ta', xulxin allura it-tromba mhix f'posta u jaqbillek twarrabha. 4) erġa ħares lejn l-arblu tat-'televi- sion' u ara jekk id-dehra tibqax-ċara meta tmexxi t-tromba l-ewwel lejn ix-xe- Llug imbagħad lejn il-lemin. Normalment fit-trombi kollha jkun Hemm xi tizlig fit-truf tal-lenti izda id-dehra trid tkun cara għall-inqas fin-nofs tal-lenti. 5) kun cert Li l-arblu tat-'television' Li jkun jidher fin-nofs tal-lenti ma jkollux bordura kafila fuq naħa waħda u lewn il-laring fuq in-naħa l-ofira. Dan hu mportanti Ħafna għaliex il-lewn ta' l-asgħafar jistgħu jigu mfixkla. Meta tmexxi t-tromba min-naħa għall-oħra ma jridx ikun hemm borduri mlewna fin-nofs tal-lenti; fit-truf tal-lenti dan jigri spiss u n-nuccali jiet ukoll ikollhom dan l-effett ghalkemm Ħafna nies ma jagħtux kasu. 6) hares lejn xi Ħaga dritta — xi arblu 7 jew xi kantuniera ta' xi bini. Jekk ' tmexxi t-tromba lejn ix-xellug imbagħad lejn il-lemin il-Linja dritta tidher xi ftit mgħawga, izda dan it-tgħawwig mhux suppost Li jidher fin-nofs tal-len- Bari, 7) iccekkja l-iqsar distanza li tista' tara car. Ħafna trombi mhumiex tajbin hafna f'dan il-qasam għalkemm tista' ssib differenzi kbar bejn trombi ta' l- 8) iffoka fuq xi fiaga Li għandha ħafna dettalji u ara kemm tidher cara. B'hekk tkun tista' tagħmel paragun bejn tromba wooħra, Mod tajjeb biex tagħmel dan hu Li twaħħal xi bicca gazzetta daqs għoxr- in jarda 'l bogħod u ezamina d-differen- zi fit-tipa tal-kitba. 9) iccekkja c-carezza ta' dak Li tkun qiegħed tara billi tqabbel tromba m'oħra u kun cert Li l-lentijiet huma miksijin b'lewn ikħal jew safrani. Kif qegħdin taraw mhix ħaga facli biex tixtri tromba izda jekk intom tieħdu z-zmien tagħkom tippruvaw u taraw trombi differenti fl-aħħar issibu waħda Li tkun eccellenti. Qabel ma nieqaf nixtieq nerga nagħtikom il-parir tiegħi biex tixtru tromba 8X30, izda l-importanti hu Li tixtru waħda Li tkun għal qalbkom. Ħudu ħsiebha u ħudu gost osservaw l-agħsafar fl-istat natur- ali tagħhom. Dan l-artiklu ġie addattat u maqlub għal Malti minn artiklu ta' John Taunton u li kien deher f'magazine tal-XVOC (Voung Ornithologists' Club) ta' l-RSPB (The Roval Societu for the Protection of Birds). Waħda mill-fjuri sbieħ Li nsibu tikber fil-kampanja Maltija hija ĦALIB IT-TAJR. Din il-fjura tikber minn basla imdaqqsa Li ġeneralment tkun imdawra b'basal żgħar oħra. Il-fjura titla fuq zokk Li jkun minn 20 sa 60cm twil. 23mm u huma itwal miz-zokk Li jkollu il-fjuri, Bejn 6 sa 12 minn dawn il-fjuri jkunu imdawrin fuq in-naħa ta fuq taz- u tkun tfuħ. zokk. Il-weraq huma wisgħin madwar Il-fjura tal-ĦALIB IT-TAJR hija bajda IL-ĦALIB IT-TAJR hija waħda mill-isbaħ fjuri Li jikbru mill-basal Li nsibu hawn Malta. Din insibuha tikber mal-ġnub ta' l-egħlieqi, specjalment f'egħlieqi abbandunati, kif u ukoll fix-xagħri. Ghall-ħabta ta April u Mejju il-ĦALIB IT-TAJR jkun bil-fjuri. Iżda s-sbuħija tal-fjura bosta drabi tikkaġuna l-qerda tagħha. L-irqajja bojod ta' awn il-fjuri u l-ilwien ta' bosta fjuri selvaġġi ofira, jagħtu l-Ħajja lill-kampanja tija. Iżda b'xorti ħażina mhux kulħadd jaf japprezza dawn il-fjuri fl-istat nat- Li tagħhom u jħallihom isebbħu l-kampanja biex ħaddiehor ikun jista jgawdihom Għad fadal ħafna nies Li jaqtgħu l-fjuri selvaġġi u jneżżgħu l-kampanja Maltija MLl-Libsa mlewna. Barra minn hekk meta l-fjura tinqata ma tkunx tista' tagħti żerriegħa Li jservu biex jagħtu ħajja ġdida lill-pjanti ofira s-sena ta' wara. d jista jgħin fil-Ħarsien tal-fjuri billi ma joqtolhomx u billi japella biex dawn Barra minn hekk wieħed: jista' ukoll jagħti sehmhu biex il-fjuri rdu f'pajjiżna billi meta jinxfu jiehu ftit-żerriegħa u jiżragħha f'post- anke jekk ikun fil-ġnien tiegħu. B'Hekk minbarra li jkun jista' japprezza aktar mill-viċin, ikun qiegħed jgħin fit-tkattir tagħhom għax dawn ti mill-Wirt Naturali tagħna.