Editorjal ta' Twannx Chircop ofm Premju Nobel tal-Paċi għall-Patrijiet u s-Sorijiet ta' Betleħem7 Nittamaw li dan isseħħ: aħna konvinti li dak li l-patrijiet U s-Sorijiet ta' Betleħem urew waqt l-assedju tal-Bażilika ta' Rivista Biblika l toħroġ kull xahrejn Betleħem għandu jiġi rikonoxxut bħal sinjal ta' Paċi li mill-Kummisarjat a' L-Art Iqadasa.—— għandu ħafna x'jgħallem lid-dinja. tal-Provinċja Franġiskana Maltija Għadha ħajja fil-qalb ta' kulħadd it-tifkira ta' dawk il- ġranet, segwiti minna b'nifisna maqtugħ…. u anki llum Imwaqqfa fl-1955 għad baqa' bżonn li ssir il-Paċi, ġewwa l-Art Imqaddsa kif ukoll kull fejn il-gwerra thedded il-ħajja tal-bniedem. L- istess diskorsi tal-Papa Ġwanni Pawlu Il f'dan l-aħħar żmien kollha fihom tħeġġiġ biex nitolbu għall-Paċi fil-Lvant Computer Setting: Il-patrijiet u s-sorijiet ta' Betleħem taw u qed jagħtu Ġwann Abela ofm xhieda li jistgħu jiġu solvuti d-differenzi mingħajr ma wieħed jirrikorri għall-vjolenza, li jiġi mħaddem id-djalogu ta' rispett lejn il-ħajja, lejn kull ħlieqa. Ix-xiehda tagħhom kienet umli iżda qawwija biżżejjed li nixtiequ li tiġi msem- ma' fil-qalb ta' kull biedem li għandu rieda tajba. Ma nixtieqx inżid aktar ma' dak li diġà inkiteb fin-nomi- na għall-Premju Nobel li nistedinkom taqraw f'paġna 386. Huwa kummitat li ġie organizzat apposta ġewwa it- Toscana l-Italja, fil-bidu tas-Sajf li għadda, ikkordinat mill- Isqof Franġiskan Rodolfo Cetoloni, isqof ta' Montepuliciano. Jekk inti temmen li dawn il-patrijiet u s-sorijiet jistħoqqilhom dan il-premju Nobel, mur fuq is-'site' www.nobelbetlemme.org li ġie magħmul apposta, u hemm issib il-formoli li għandek timla. Jekk inti temmen dan stieden oħrajn biex jagħmlu bħalek. Problema nkwetanti li l-Knisja fl-Art Imqaddsa qed tif- faċċja hija d-deċiżjoni li l-awtorità miltari Iżraeljana ħadet biex tibni ħajt twil ħalli jisseparaw it-Territorji Palestinjani minn dawk ta Iżrael. Dan il-ħajt issa diġà wasal sa Betleħem. Dan iffisser ħafna, għax b'dan il-mod 60 familja Nisranija li joqgħodu qrib il-qabar ta' Rakel fid-daħla ta' Betleħem se jiġu jgħixu ġewwa gaġġa, priġunieri ġewwa darhom stess. Imdawrin u maqtugħin, imċaħħda minn kull assistenza ta' servizzi; ħallewlhom daħla żgħira ġo ħajt li huwa għoli tmien metri, li anke jifred il-belt ta' Betleħem minn Ġerusalem. Din il-preokkupazzjoni ġiet espressa f'it- tra li bagħtu l-Kustodju tal-Franġiskani Giovanni Battistelli flimkien mal-Patrijarka ta' Ġerusalem Michel Sabbah lill- Presidenti tal-konferenzi Episkopali. Appell qawwi lill-insa- ra kollha biex isemmgħu leħinhom, u jagħmlu xi ħaġa qabel ma jkun tard wisq, biex tiġi salvata Betleħem. Dan huwa l-appell tagħhom: 'Jekk jogħġobkom, għamlu dak kollu li hu posssibli per- mezz tal-Gvern tagħkom; permezz tal-ambaxxata Iżraeljana f'pajjiżkom; permezz ta' l-istess Gvern ta' Iżrael. L-ART IMQADDSA Jannar - Frar 2003 385 Quddiem din is-sitwazzjoni l-appell tiegħi f'dan iż-żmien tar-Randan, huwa li nitolbu u nof- fru s-sagrifiċċji tagħna għall-Paċi fil-Lvant Nofsani. Nemmen li l-Mulej kif dejjem kien ħanin magħna jkompli juri s-sebħ tiegħu għal żminijiet aħjar, ikun Hu fil-qawwa tiegħu li jiddefendi l-art tiegħU u lil niesha. Jalla jkollna l-grazzja li nkunu nistgħu nerġgħu nibdew il-pellegrinaġġi lejn din l-art qaddisa għaliex il-mixja f'din l-Art dejjem ħalliet il-benna tal-konverżjoni f'dawk li jħossu l-barka tal-qdusija ta' din l-Art. Motivazzjoni Premju Nobel għall-Paċi Hemm bosta ħwejjeġ li b'mod l-aktar sempliċi ntennuhom spiss u kuljum. Imma dawn, f'xi waqt preċiż ta' ġrajjietna, jsiru 'ġesti mhux tas-soltu ', hekk li jiksbu valur simboliku, fatti li kapaċi wkoll li jitħaddtu weħidhom. Ifakkru li f'kull sitwazzjoni d-djalogu jibqa' dejjem possibli, anzi li hu waħdu hu l-mezz, biex jitħarsu l-ħajjiet tan-nies, u t-triq li twassal għall-kisba tal- aċi. p Dan ġara f'Betleħem matul dawk il-jiem meta l-Palestinjani, ċivili u arma- ti, okkupaw, u l-Iżraeljani assedjaw, il-Bażilka tat-Twelid. Grazzi għall-mod kalm ta' kif ġabu ruħhom il-Franġiskani, patrijiet u sorijiet, illi, imsaħħin mill-kelma ta' Ġest u mir-regola ta' San Franġisk t'Assisi, flimkien mar-raġuni mogħtija minn Alla lil kull bniedem, għarfu jbegħdu liż-żewġ naħat milli jaqbdu f'xulxin. Konfront li kien iħalli bosta mejtin, minn naħa u minn oħra. Filwaqt li l-Franġiskani wrew li huma tabilħaqq il-ħarriesa ta' dan il-post qaddis, imħolli mill-Knisja f'idejhom, u f'idejn ta' l-insara l-oħra Griegi u Armeni, taw ukoll prova li kienu din id-darba l-ħarriesa wkoll tal-ħajja ta' bosta nies, u tal-paċi. Minkejja t-tbatija, psikoloġika u morali, li kienu jagħfsu fuqhom, u jissuġġerulhom biex jitilqu 'il barra u jabbandunaw il-Bażilka u jaħsbu għal rashom, u jħallu ż-żewġ naħat jitqabdu bl-armi, għażlu t-triq iebsa li ma jab- bandunawx ix-xogħol tagħhom li jħarsu b'periklu għal ħajjithom, is- Santwarju. Għal 39 jum wara xulxin qasmu flimkien din ix-xorta ta' ħajja, u dak kollu li kellhom, mingħajr ma baqgħu lura milli jikkonvinċu liż-żewġ naħat, li kellhom isibu soluzzjoni onorevoli u paċifika, ta' kif tintemm din il- qagħda perikoluża. F'din il-klima ta' tensjoni kbira, taw xhieda attiva tal-paċi, meta bosta drabi ndaħlu biex jikkalmaw lis-suldati, u hekk irnexxielhom li ma jħalluhomx jitqabdu ma' xulxin. Dan kien ikollu żgur konsegwenzi traġiċi, fost dawk kollha mdaħħlin f'dan il-konflitt. B'dan il-mod irnexxielhom iberrdu liż-żewġ naħat. L-indħil tagħhom, sa b'riskju personali, wassal biex ġew meħlusin iż-żewġ naħat. F'din il-Bażilka, instabet is-soluzzjoni li ġiet aċċettata mit-tnejn. Aħna nemmnu li d-djalogu bejn il-Palestinjani u l-Iżraeljani, espost kif inhu kuljum għall-falliment u l-iskoraġġiment, jista' jsir u jisseddaq billi jit- tieħed l-eżempju ta' din it-triq ta' solidarjetà bejn dawk kollha li għexu dawk il-jiem u l-iljieli fil-Bażilka ta' Betleħem. 386 L-ART IMQADDSA jannar - Frar 2003