Meta Nħaraq 'Ta-Cini' Alfred Mizzi Fit 2 ta'April tal-2008, l-imħażen ta' Francis Busuttil Sons Ltd, magħrufa bħala ta' Bandallu li kienu jinsabu f' Misraħ Santa Venera, kienu ħadu n-nar li dam sejjer għal aktar min ħames sigħat. Dan kien meqjus bħala wieħed mill-akbar nirien li qatt saru, iżda naħseb li ma kienx l-akbar wieħed għall-anqas ġewwa Santa Venera. Kien is-Sibt, 20 ta' Awissu, 1966, eżattament tnejn u ħamsin sena ilu meta ġewwa Santa Venera ġriet l-aħbar li kien qiegħed jaqbad l-istitut ta'Cini' In-nies kienu qegħdin jirreferu għall-Istitut Adelaida Cini li kien qegħed fi Triq San Ġużepp, Santa Venera fejn illum hemm il-flats. Fil-fatt ma kienx qiegħed jaqbad l-Istitut ta' Cini, li allura kien biss ftit il-bogħod 'l isfel, imma kienu ħadu n-nar l-imħazen li kienu biswit u taħt l-Istitut li kien fihom kwantita' ta' kotba u merkanzija relatata tad-ditta A.C, Aquilina tal-Belt kif ukoll kwantita' ta' kaxxi tal- bottijiet tal-Ovaltine. In-nar kien ġie nnutat għal xi sebgħa ta' filgħaxija. Hu mifhum li n-nar kien beda f' maħżen li kien hemm biswit kmamar tal-Istitut tas-sorijiet, li dak iż-żmien kienu mikrija bħala skola tal-Gvern. Minħabba ż-żiffa li kienet għaddejja dak inhar, in-nar malajr infirex, u sal-għada l-Hadd filgħodu disa' 'fire engines' kien għadhom hemm jitfu n-nirien li minn ħin għall-ieħor kienu jergħu jitħeġġu. Hekk kif kien ingħata l-alarm tal-ħruq 'fire engines' tal-pulizija kienu fuq il-post, iżda mill-ewwel deher li n-nar kien se jkun wieħed kbir ħafna u ikkontrolabbli. Għalhekk kien intbgħat messaġġ lid-Dockvard u lis-Servizzi Ingliżi biex jagħtu Festa 2018 ikompli f'paġna 64 63 FIL-ĦAMRUN ID- TA' LI DEWMU SPORI: KONĊENTRAT BIEX. l-pazt. eD20 ta i: i : isma BEREA JA mA ilometa Mela a L-AJA) MEAMAEN $ PE ĦA GRAL- l-għajnuna. Karozzi tat-tifi tan-nar ħarġu minn kull stazzjon li kellhom l-RAF f' Malta, bħal Ta' Qali, Ħal Safi u Ħad-Dingli ġrew għal fuq il-post. Minkejja dawn l-inġenji kollha il-pulizija kienu qegħdin isibu diffikulta' kbira biex jikkontrollaw in-nar minħabba nuqqas ta 'water hvdrants' fil-lokal. Sar attentat biex jinġieb l-ilma mill-Admirilitv Stores' fil-fabbrika antika ta' Farsons li kienet taħt l-arkati ftit il-bogħod, iżda dan kien qiegħed joħloq xi ftit tad-dewmien li matulu n-nar kien jerġa' jitkebbes. Meta anke dan l-ilma kien wasal biex jspiċċa, il-pulizija bdew jieħdu l-ilma minn ġiebja li kien hemm fil-ġonna ta' Zammit Gardens li kienu jinstabu faċċata tat-triq, eżattament fl-isqaq kantuniera maċ-Ċentru Parrokjali. Dan seta' jsir, wara li l-propjetarju ta' Zammit Gardens is-Sur Frans Zammit, meta ral-gravita' tas-sitwazzjoni kien offra li jittella' l-ilma mill-ġiebja tiegħu. Is-Sur Frans Zammit kien ikkalkula li kienu ittellgħu mat-tletin elf gallun. Din l-operazzjoni kienet immexija mill-Kummissarju ta' dak iż-żmien Vivian de Grav flimkien mas- Supretendent tad-distrett Ċentrali s-Sur V. Bonello. 64 Soċjetà Filarmonika Santa Venera V.M. AD 1964 Minħabba l-gravita' tas-sitwazzjoni, ittieħdet id-deċiżjoni li jsir attentat biex in- nar ikun jista jintefa min naħa ta' wara. Biex seta' jsir hekk, il-pulizija, b'riskju kbir għalihom kellhom jidħlu mit-twieqi ġol kmamar mimlija duħħan biex jilħqu n-nirien kbar li kien hemm ġewwa. Fl-Istitut Adelaide Cini, dak iż-żmien kien hemm madwar 80 tifel u tifla, li meta raw in-nar daqshekk viċin bdew jippanikjaw. Ħafna mit-tfal bdew iwerżqu u jgħajtu. Dawn instemgħu minn barra u qajjem paniku fost il-folla li kien hemm barra. Iżda l-pulizija kienu ħadu ħsieb jaraw li ma kien hemm ebda periklu u kienu għarrfu b' dan lis-sorijiet li kienu qegħdin jieħdu ħsieb it-tfal. Wara ħames sigħat sħaħ ta' ġlieda kontinwa kontra dawn in-nirien, in-nar kien għadu ma ġiex ikkontrollat. Ta' min jgħid li minkejja li dak iż-żmien il-mezzi biex jiġu kkontrollati dan it-tip ta' nirien ma kinux avvanzati daqs illum, il-pulizija kienu għamlu dak kollu li kien possibli anke b' sogru kbir għalihom. Sadanittant folol kbar ta' nies ġrew lejn Triq San Gużepp biex jaraw x' kien qiegħed jiġri. Il-Pulizija waqqfu żewġ barikati biex ma jħallux lin-nies tersaq viċin, l-ewwel minħabba li setgħu ikunu fil-periklu, u t-tieni minħabba li setgħu itellfu il-ħidma tal-puliżija. Dawn il-barikati saru waħda ħdejn l-ewwel arkata ta' Wignacourt min- naħa ta' Birkirkara, u min-naħa tal-Ħamrun għamlu barrikata fejn il-lum hemm il- knisja Parrokjali ta' Santa Venera. Naħseb li min jiftakar dan il-ħruq jaqbel miegħi li kien wieħed mill-akbar nirien li qatt saru, mhux biss ġo Santa Venera iżda wkoll f'Malta Il-ġurnali Times of Malta u l-Berqa ( Ritratti ) kienu irrapurtawha bi prominenza dan il-ħruq li kien sewa eluf kbar ta' liri Maltin. Wieħed jinnota li f' dawn iż-żewġ ġurnali, in-nar kien ġie rrapurtat li kien sar l-Ħamrun. Kienu għadhom żminijiet fejn il-villaġġ ta' Santa Venera kien kontinwament jissielet biex jikseb l-identità tiegħu minkejja li kien diġa' ilu tnejn u erbgħin sena parroċċa bil-konfini tiegħu.