Għaqda Mużikali San Ġużepp Ma nafx ngħid jekk xi raħal Għawdxi ieħor qatt kellu tant ħwienet, l-aktar dawk li huma bars tax-xorb, daqskemm kienu jinsabu f' Għajnsielem. Lanqas nagħraf nasal ngħid kif kienu jaqilgħu l-għixien tagħhom bihom. Hawn jiena sa nipprova ngħodd dawk li niftakar. Se nibda ngħodd dawk tat-Triq Sant' Antnin, min-naħa tal-Kunvent tal-Patrijiet Franġiskani Minuri. L-ewwel ħanut li kien hemm din in-naħa kien ta' Ġanni Tabone, imlaqqam tal-Ġobon. L-isfel minnu kien hemm dak tal-Kujus xi isem għadda f' idejn Wenzu Buttieġieġ tal-Bandu, u dan il-ħanut ma nafx kellux xi isem jew jiena ma niftakarx. Wara tal- Kujus kien hemm dak ta' Ġużepp Azzopardi tal-Borqom, u jekk għadni niftakar sew kien iġib l-isem The Eight Armv. X' imkien qrib quddiem il-ħanut tal-Borqom kien jinsab il-ħanut ta' Musa. Filwaqt li l-isfel minn tal-Borqom kien ġie miftuħ ħanut ieħor li ma tantx kampa u jiena lis-sid ta' dan il-ħanut qatt ma kont nafu. Hawn imiss insemmu dak ta' Salvu Rapa li konna ngħidulu tar-Ropa, filwaqt li l-isfel fin- niżla lejn ix-Xatt kien hemm il-ħwienet tal-Grand Hotel u dak tar-Roval Ladv Hotel. Qabel ma ninżlu fil-qalba tax-Xatt ħa nsemmu ukoll dawk ta' Nikoll Cordina, li għadda mbagħad għal għand ibnu Pawlu ta' Nikoll u fl- aħħar għal għand l-ex pulizija Ċikku Sammut u ngħalqu b'dak ta' Karmnu tal-Karlina li kien bejjiegħ tal-affarijiet tas-sajd. Minn Triq Sant' Antnin ngħaddu għal Triq Hamri u l-ewwel ħanut li konna niltaqgħu miegħu kien il-London Bar ta' Loretu Grech tas-Sipa, kien lokal maqsum f'parti għax-xorb u oħra għall-merċa. Ftit passi l-bogħod mil- London Bar kien hemm dak li kien iġib l-isem 'Friend To All Bar' ta' Ġużeppi Cutajar imlaqqam tar-Raġel. l Wara dan issa jmiss li nsemmi dak ta' Triq fuq il-Għajn ta' Ċensu Pantelleresco, imlaqqam Ċensu l-Malti li hu kien fetaħ flok dak li darba kien il- ħanut tax-xorb ta' Ċensu ta' Luret. Ngħaddu issa għal tal-bidu ta' Triq Ħamri li hemm quddiem il-bidu tal- Plaving Field fejn darba kien il-Bar tal-kaptan Mikiel Gauci, li wara mewtu għadda għal għand ħuh Cikku u Ilum jinsab f'idejn it-tifla ta' Ċikku - Karmela, persuni li Ikoll huma mlaqqma tal-Bjanker, isem li nibet mill-istess isem tal-Hanut 'The Blue Anchor.' Nidħlu issa fejn illum, tinsab il-Pjazza tad-Dehra, li qrib it-tarf tagħha kien jinsab il-ħanut tal-laħam ta' Ġużeppa u Majsi Pace tax-Xewwief, bejjiegħa tal-laħam u xi ħaxix. U sew li nkunu nafu, li f'dak iż-żmien li qed insemmi, it-Triq Hamri kienet tispiċċa kantuniera ma' Triq Għajnsielem f'dik il-parti, li Ilum imsejħa Triq Perellos fejn dan l-aħħar sar restawrar minn Anġlu Bajada, f'dar li darba kien il-ħanut ta' Pawlu u Dolora imlaqqmin ta' Pesisinu jew tal-Kostellan. Il-ħanut tal-inbid u kamra oħra bħala grocerv kienu miżmuma nodfa xummiema. 7 Għal xi żmien dan il-ħanut mixtri aktar tard minn Vitor Bajada tal- Grejdin, żammu bħala store għall- bejgħ tal-inbid. Qabel nidħlu fil-misraħ Indipendenza nagħtu daqqa ħafifa lejn Triq Simirat fejn illum jinsab il-ħanut ta' Mr. John Link, u qabel nidħlu fil-Misraħ Indipendenza nagħtu ħarsa ċkejkna wkoll lejn Triq Anġlu Grech, li fiha, jekk m'inhiex noħlom, Ġużeppi Meilak, il-Kule' għal xi żmien żamm ħanut tax-xorb. Minn Triq Anġlu Grech ngħaddu għall-Pjazza Indipendenza fejn Lwiġi Farruġia, meta ġie mis-safar irrestawra binja baxxa u biddilha f' żewġ ħwienet, li wieħed minnhom kien għadda għand Ċikku Debono tal-Valentina u ieħor Lwiġi Farruġia żammu bħala ħanut tax-xorb. Xi żmien wara il-grocerv ta' Ċikku Debono għadda għal għand Kelinu Cassar ta' Maripawl, li kien semmih u għadu msemmi hekk ''Ideal Store' li wara ħa b'kera l-parti l-oħra bħala ħanut tax-xorb. L-Ideal Store llum hu mmexxi mill-aħwa Rose u Ġorġ Grech. Ma' dan li għidna nistgħu wkoll inżidu li f'din in-naħa llum hemm stationerv bl-isem 'Pen and Pencils' u ħanut tal-laħam bl-isem Mg4:M. Issa nfetaħ ukoll grocer ieħor uspiżerija ġdida kif ukoll ħanut tax- xagħar. ba Mill-pjazza Indipendenza ngħaddi għal Triq Fawwara. Hawn l-ewwel li kont issib dawk il-ħwienet ta' Frenċu u Marija Xuereb tal-Bej, li wieħed minnhom kien grocerv u l-ieħor ħanut tax-xorb li kien iġib l-isem 'Glorv of England'. Dawn il-ħwienet imbagħad ġew f' idejn Mawru Attard. Erba' passi l-bogħod minn tal-Bev, il- familja Buttiġieġ tal-Ġażżija jidher li kellhom ukoll xi darba ħanut tax-xorb għaliex f'waħda mill-kmamar tagħhom kont nara speċi ta' armatura li fuq l-ixkafef tagħha kont nara l-pinta, it-terz u n-nofs, li niftakarhom bħala qisien li bihom kien jitkejjel l-inbid. Fi tfuliti Tonv's Bar ma kienx jeżisti, pero' fil-bidu tat-triq Fawwara, fejn illum toqgħod Stella Cauchi kien jinsab il-ħanut ta' Karmnu Buttiġieġ tal-Għadma minn fejn kienu jinbiegħu ħxejjex, salami u inbid eċċ. Jekk nidħlu f'dik li Ilum hija msejjħa Triq Ramon Perellos, u li dari kienet parti minn Triq Għajnsielem, niltaqgħu mal- ai Edinburgħ Bar ta' Ġużepp Grima tal- — Bieżel u martu Serafina. żewġ ħwienet, wieħed tax-xorb, fejn : ) illum toqgħod Rita Zerafa. Ma'dan W. isġje - illum nistgħu nżidu l-Bar tal-Każin 7 - an-Nazzjonalisti. Nidħlu issa fi Triq il-Ġnien u l-ewwel i konna niltaqgħu mal-ħanut ta' Ġanna tal-Vopija, li kienet leġjunarja attiva ħafna, kapaċi ddur bil-morda u li tagħmlilhom kuraġġ. Ġanna ellha wkoll xi negozju għaliex niftakar li minn għandha kont xtrajt xi oġġetti. Jekk m'inhiex sejjer żball, f'istess lokal ukoll, kien armat fuq kien jinsab ħanut ieħor ta' Pawlu Me Scicluna, il-Bonn u llum hemm il-qrib jinsab ix-Sciberras Mini Market u aktar 'l fuq kien hemm ukoll ir-Restaurant ta' Toni Buttiġieġ, imlaqqam id-Dundjana. Induru issa għal Triq Imġarr u kantuniera ma' Triq Sant'Indrija niltaqgħu anke sal-lum mal-'First and Last Bar' ta' Pawlu Grech tas- Sipa. Minn dan il-ħanut u grocer tas- Sipa fil-faċċata x'imkien quddiemu kien hemm il-ħanut ta' Anġlu Buttiġieġ, imlaqqam tal-Ġnien, u l-isfel lejn l-Imġarr l-ewwel li konna nsibu l-ħanut ta' Bujjubba, u dan il-ħanut, jekk qatt kellu xi isem dan jiena ma niftakrux. Fi Triq Imġarr illum hemm ukoll ir-restorant tar-Rexv u quddiemu fil-bidu ta' Triq J.FChambrai kien hemm it-Tartufo u n-numru 1 Triq Għajnsielem, faċċata tal-ħanut ta' Bujjubba, Loretu u Anġla Callejja, imlaqqma tal-Loxx kellhom ukoll ħanut u grocer. Kważi faċċata tal- ħanut tal-Loxx kien hemm dak il-ħanut, li darba kien iġib l-isem 'Manchester Bar' ta' Karrakka. Jekk nidħlu fi Triq Gleneagels konna nsibu s-Super Market tal-familja Fenech. Jekk nkomplu mexjin fl-istess Triq Għajnsielem hemm konna niltaqgħu l-ewwel mal-Morning Star Bar ta' Filomena Grima tal-Bieżel u jekk inkomplu neżlin in-niżla f' Għajnsielem Street l-ewwel insibu l-'Grech Bucher'. Minn hawn għal dak il-ħanut li darba kellhom TITTAMA ġġ b'ħanut tal-laħam Ġużepp Agius ma' miti. oħtu Lonza, imlaqqmin tal-Qormi. mi i Ftit passi 'l bogħod minn Ġużepp -- Agius kien hemm il-ħanut tax-xorb w L a' Toni Meilak, imlaqqam il-Kejżier jew tan-Nassi, u fl-istess triq, iktar'l la h. il-familja Galea tal-Bużaqq, ħanut, li fih, aħna bħala studenti tal-qrib, konna niffrekwentaw u fejn ta' spiss kien jiġi Salvu Xuereb ta' Pupull, li bir-rakkonti twal tiegħu kien iferraħna. Minn dan il-ħanut konna noħorġu għal-ħabta tat-8.00pm u mhux nibqgħu bħal-lum barra mid-dar sa fil-għodu u għalhekk qatt ma ħallejna l- enituri tagħna j jistennewna. f Flok dawn il-ħwienet illum għandna l-każini moderni, li diżgrazzjatament bosta drabi, ikunu wisq storbjużi. Xi mkien, illum f'dik il-parti tar-raħal TE imsejħa f'tal-Kaxxa hemm ħanut tal-familja Azzopardi, u fil-pjazzetta 10 ta' Diċembru, qrib l-istor ta' Alida Bajjada, anke Ġużeppi Cauchi m imlaqqam ta' Mabli għal xi żmien kellu stationarv. Issa ha nipprova nagħmlu qabża sal-port tal-Imġarr. Iktar 'lfuq f'dan l-istess artiklu, kont semmejt il- ħanut ta' Nikoll Cordina li niftakru sew waqa' f'idejn ibnu Pawlu, imlaqqam ta' Nikoll. Bla dubju ta xejn fix-Xatt l-aktar li kienet tispikka l-famuża Barrakka ta' Ketrina, mibnija mill-injam li kienet miżbugħa ħamra u bajda. Din il- barrakka, li jien ma nafx fuq liema QA hu r stil kienet mibnija, dejjem kienet w i - famuża għall-gallarija li tħares fuq G il-baħar. B'xorti ħażina fit-Tieni Gwerra mondjali ġiet meqruda bil- 1 bombi tal-għadu u li wara l-gwerra ġiet mibnija iktar sempliċi. Ilum tinsab f'idejn l-aħwa Grech, ulied Ġanni l-inġinier. Fil-Kantuniera ta' Triq Victorja li fih tinsab il-barrakka msemmija kien hemm il-ħanut ta' Mariġwan Rapa ta' Musa u ma' ġenbu dak ta' Ġużepp Farruġia tal-Mastulin. Ftit passi 'l bogħod mal-istess naħa kien u għad hemm il-''Manuel de Vilhena Bar' ta' Tona tal-Pipa. Jekk naqsmu t-triq bi tit passi, naslu ħdejn il-ħanut tal-Gillieru, li jġib l-isem 'Park Lane'. Minn hawn, jekk induru mal-kantuniera al-Pumpling Station kienet inbniet 'l-Ogigia' li pero' tit li xejn kellha suċċess. Immorru lejn in-naħa l-oħra al-port, fejn quddiem is-Suq kienet tinsab il-gabbana miżbugħa ħadra ta' Ġanni Vella ta' Musa; din il-gabbana, i ma kienet xejn tiġbdek, wara giet mibdula f'waħda oħra sura ta' nies, li rat il-qerda tagħha bl-iżvilupp al-Port tal-Imġarr u Ġanni Vella kompla bin-negozju iegħu, fejn illum jissejjaħ Sea View Bar. Jista' jingħad l-każ li forsi kien hemm xi ħwienet oħrajn i llum qabżu mill-memorja fqira tiegħi. Inżid ngħid ukoll li Ilum ix-Xatt tbiddel b'tant restoranti u li jien ma nafx l-isem tagħhom kif anqas naf ngħid x'hemm illum fi Triq Imġarr in-naħa tat-Torri.