L-ORATORJU —— TAS-SAGRA p l-Gud FAMILJA FI oomsur awlint ar. da. kowċ kien il-ħabrieki Dun Ġużepp Buhagiar. — Dan is-saċerdot kien ilu żmien twil mi: Ħ si iħoss il-bżonn ta' oratorju għat-taħriġ mn Ba Ie kol Aquilina ; fil-katekiżmu u li: jservi wkoll: bħala , mOTU , post għad-divers' laqgħat tal-Għaqdiet a A EEjt tar-raħal. : Għall-ewwel kien hemm il-ħsieb. li dan l-oratorju jinbena wara l-Kn'sja parrokkjali, proprju fit-triq li tmiss mal-knisja. fatti l-gvern kien ta b'ċens ta' xelin fis-sena din il-biċċa art lill-knisja tas-S ġġiewi. rakollu ix-xitan daħħal denbu f'din l-opra, tant li kellha tieqaf; wara xi snin Dun Ġużepp reġa' midd għonqu għax-xogħol għalkemm il-post kien band'oħra. D:n id-darba l-post magħżul k'en ġnien fi triq il-Knisja l-Qad'ma. Għalkemm l-Isqof Pietro Pace ta l-kunsens tiegħu fl-1908, il-poplu tar-raħal rna tantx qabel mal-għażla ta' dan il-post, imbiegħed ki kien mill-kn'sja l-kbira. Wara ħafna taqtigħ il-qalb, jltaqa' ma' Dun Ġużepp ċertu bidwi Mikiet Baldacch'no; dan Baldacchi- no wera lis-saċerdot il-post fejn illum jinsab l-oratorju. F'dak iż-żmien kien hemm dar żgħira u għoddha mwaqqgħa li fiha kien jgħammar bidw: fqir, Baskal Muscat. il-pro- prjetà kienet tas-Sinjurina Melita Davies minn tas-Sliema. Fl-atti tan-Nutar Giuseppe Trapan: (22 ta' Frar 1910) insibu t-tpartit ta' l-art ta' Davies ma' post fil-Pjazza San Ne-kola li kien jappartjeni lill-knisja tas-Siġġiewi. Min- kejja dawn l-arranġamenti it-twettiq tal-proġett ma setax j:mxi 'l quddiem minħabba n- nuqqas ta' permess min-naħa tal-gvern, għax xi n'es influwenti fir-raħal riedu jfixklu f'din l-opra qaddisa. Il-Kappillan il-ġdid Dun Mikċel Farrugia mill-Isla ried iħassar il-kuntratt tat-tpartit tal-art u kollox jibqa' bħal qabel. Iżda Dun Ġużepp Buhagiar mgħejjun mit-talb tal-Figlie di Maria, ma qatax qalbu; xtara minn flusu l-post tas-S:njurina Davies; kiseb il-fiduċja tal-Isqof Awżiljarju Mons. Fra Angelo Portelli u, permezz ta' dan, tal-Avukat tal-Ku- runa, Vincenzo Frendo Azzopardi. Fl-14 ta' Ġunju 1913 wasal il-permess tal-bini m'nn għand il-gvern. Fl-atti tan-Nutar Salvatore Borg Olivier (6 ta' April 1913) insibu li reġa' seħħ it- ipartit tal-art ta' Davies, issa ta' Dun Ġużepp Buhagiar, mal-postijiet tal-knisja fil-Pjaz- za. Għaldaqstant twaqqaf kum'tat ta' saċerdoti żelanti biex iħabirku għall-bini. B'hekk fis-17 ta' Settembru 1913 beda x-xogħol. B'danakollu ix-xogħol ġ'e mwaqqaf wara biss tiett ijiem mill-awtoritajiet tal-Knisja minħabba l-iskuża li n-nies tal-post kienu kontra dan l-oratorju. Dan il-waqfien ma seħħx ħlief għal ftit jiem (sad-29 ta' Settembru) għa- Tex l-isqof mill-ġd'd ta lil Dun Ġużepp il-fakoltà li jkompli. Infatti nhar il-Ġimgħa 14 ta' Novembru 1913 festa tal-Qalb ta' Ġesd, saret iċ-ċerimonja tat-tqegħid tal-ewwel ġebla fil-preżenza ta' Dr. Samwel Margusrat, tabib tal-Gvern. Dak iż-żmien il-parroċċa kienet vakanti u kienet tinsab f'taħwid mhux żgħir dwar is-suċċessur ta' Mons. Michele Farrugia. Ir-Rettur tal-Missjoni ż-żgħ'ra għoġbu jirregala Bambin tal-porċellana lill-oratorju li mbagħad il-lavrant Salvatore Balzan ħadimlu niċċa ċkejkna tal-ġebel u Xmun Farrugia ħadem il-pedestall. L-imgħallem tax-xogħol kien Pietru Mallia, mis-Siġġiewi, bniedem ta' ħila kbira fis- sengħa tal-b:ni li ħadem taħt il-perit żagħżugħ Andrea Micallef minn Ħal Luqa. Biex jit- ħaffef il-bini Dun Ġużepp talab u kiseb il-permess bex ix-xogħol jitkompla wkoll nhar il-Ħdud u l-festi. Il-ġarr tal-materjal sar kollu b'xejn minn nies tas-Siġġiewi; ukoll it- trasport ta' 24 travu tal-ħadid mix-xatt sas-Siġġiewi. F'din il-ħidma għen mhux ftit l- ispiżjar Amante Marguerat. Xi dettalji dwar l-ispejjeż, l-opri u l-benefatturi: Meta beda x-xogħol, Dun Ġużepp kellu biss £38.5.0d, lilu mogħtija minn ruħ tajba; sal-24 ta' Frar 1916 kienu ntefqu £800. Minn fejn inġabru dawn il-flus: a. Il-ġbir fil-knisja u fir-raħal, kellu jmur a favur tal-bini tal-oratorju. Dan seħħ b'digriet mill-isqof P. Pace fid-9 ta' Lulju 1913. b. Dun Ġużepp issellef darbtejn flus mill-Kurja: £52 fit-18 ta' Frar 1914 u £47 fit-23 ta' Lulju tal-istess sena. c. Xi nies u xi familji taw isimhom biex jikkontribwixxu sitt ħabb'et fil-ġimgħa. d. Kienu jsiru lotteriji kull nhar ta' Hadd. Għenu ħafna f'dal-qasam Dun Ġużepp Aqul- lina, l-ispiżjar Amante Marguerat u s-Sur Ġuże' Agius. e. Qligħ minn xogħol maħdum nhar ta' Ħdud u festi minn nisa twajba speċjalment mill-Figlie di Maria. f. Donazzjonijiet minn pesruni ġenerużi speċjalment minn Mons. Francesco Farrugia li qabel miet ħalla £100 għall-opra tal-oratorju, bil-kunsens ta' ħuh u oħtu. Ta' min isemmi lin-Nobbli Dun Ġużepp Dei Marchesi Apap Bologna li ħallas għall- kwadru tas-Sagra Familja, opra tal-Pittur Lazzru Pisani. Insemmu wkoll lis-Surmast tal-iskola Ġuże' Agius li ta l-istatwa ta' San Lwiġi Gonzaga, opra ta' Giuseppe Cilia mill-Ħamrun; ta' l-istess Cilia hija l-istatwa ta' Sant' Anjeże għotja tal-Kongregazzjoni ta' Marija. 'Ma ninsewx lill-Kappillan Dun Salv Chircop di ħa ħsieb jiġbor għall-paviment u rregala l-istatwa tal-Qalb ta' Ġest li narawha fil-faċċata ta' barra, opra tal-iskultur Tal-istess Vella huma ż-żewġ medaljuni li jirrappreżentaw lil San Pawl u San Nikola, irregalati minn Dun Pawl Camilleri u minn ċertu N'kola Camilleri, it-tnejn mis-Siġġiewi. Il-bieb il-kbir, xogħol tal-mastrudaxxa Carmelo Bonnici mis-Siġġiewi, hu għotja ta' wieħed anonimu. Persuna oħra ħallset għall-kwadru ta' San Nikola jgħallem: it-tfal u li jinsab fil-ġenb tal-altar: opra tal-pittur żagħżugħ Gianni Vella; persuna oħra tat it-tabernaklu, opra ta' Guliermu Spiteri mill-Ħamrun. Imbagħad ta' m:n isemmi FI Dun Ġużepp Delia, Dun Ġużepp Aquilina, Dun F.S. Mangion u Dr. S. Marguerat, mhux biss għall-flus li taw imma wkoll għaż-żelu li wrew ibiex din l-opra tirnexxi. is-solennità tat-tberik u l-inwagurazzjoni tal-Ora- torju ġiet iffissata għal nhar il-Ħadd 27 ta' Ġunju 1915. Il-Kappillan il-ġdid Dun Salv Chircop D.D. għamel minn kollox biex jagħti solennità mistħoqqa lil din l-ok- każjoni fir-raħal. Infatti mexxa ċ-ċerimonja l-Arċisqof Dom Mawru Caruana. Fuq kulħadd ta' min isemmi b'ġieh lil Dun G, Buhagiar li stinka u ħareġ minn butu flejjes kbar biex ilaħħaq fil-ħin mal-kontijiet. Bil-għajnuna t'Alla u bil-qalb kbira tas- Siġġiwin. dan is-saċerdot għaqli u ħabrieki ra sseħħ il-ħolma għall-ġid tal-poplu u għall-ġ'eh ta' Alla l-Imbierek. N.B. Tagħrif meħud mill-librett: Breve Storia dellOratorio del Siggieui ded'cato alla Sacra Famiglia, miktub fl-24 ta' Frar 1916, u miżmum fl-uffiċċju parrokkjali.