'żewġ basktijiet kbar tal-karti, Marisa waqfet ħdejn id-daħla tal-binja l-kbira, li tiġbor fiha ħwienet moderni f'wieħed mill-akbar kumplessi tax-xiri. Ix-xita kienet għadha nieżla u Marisa ma kinitx ħadet l-umbrella magħha. Kellha bżonn tieqaf forsi nilħaq nasal id-darf' bdiet tixtieq Marisa hi u tħares lejn ix-xita tfaqqa' mal-art u l-ilma għaddej b'ħeffa kbira fuq kull naħa tat-triq ikaxkar kulma jsib fi triqtu. Fuq in-naħa l-oħra tat-triq Marisa setgħet tara żewġ sorijiet libsin l-abjad jistkennu taħt tinda ta' ħanut tal-kafċ. Waħda minnhom kienet niexfa għuda u l-oħra kienet tpatti sew għaliha għax kienet qisha kartell tal-inbid. Il-Milied kien fadallu tlett ijiem u n-nies kienet mitlufa tiġri minn ħanut għal ieħor biex tixtri r-rigali u tal-ħwienet igergru mix-xita li skont huma kienet qed ittellfilhom in-negozju. Dawk iż-żewġ sorijiet ġabu tifkiriet lil Marisa. Għal tmintax-il sena għexet mas-sorijiet wara li kienet abbandunata ftit wara twelidha u xi ħadd kien ħadha għand is-sorijiet. 'Sibniek wara l-bieb tal-kunvent,' kienet qaltilha Sor Filomena li kienet waħda mill-ixjeħ sorijiet li kien hemm fil-kunvent. €U ma tafu xejn aktar dwari7 Min jien7 Min kienet ommi, missieri… jekk għandix lil xi ħaddieħor li jiġi minni7 Lanqas l-iċken informazzjoni ma ħalla jew ħallew min ġabek hawn. Kellna telefonata filgħodu kmieni u qalulna li hemm tarbija wara l-bieb. Ħriġna ħarġa LXXXVI 2014 jien u Sor Matilde, Alla jaħfrilha u sibniek hemm, imgeżwra tajjeb f'kutra ħoxna f'kaxxa tal-kartun. Ftit wara li ħriġna u sibniek, smajna karozza titlaq b'ħeffa kbira. Probabbli kienu qegħdin għassa biex kif niġbruk minn wara l-bieb jitilqu u jserrħu rashom li sibniek.' €Ma stajtux ħadtu n-numru tal-karozza 7' staqsietha Marisa. kif stajna) Aħna konna moħħna fik. Il-karozza kienet ipparkjata ftit 'il bogħod u min kien fiha seta' jżomm għajnejh fuqek u l-bieb tal-kunvent. Malli ra li ħriġna dabbar rasu jew dabbru rashom għax naħseb li ma kienx hemm persuna waħda fil-karozza. ' Kienet għażlitu l-Madre. M'intix kuntenta bih7' staqsietha Sor Filomena bid-daħka. Mhux wisql Imma m'iniex se nibdlu. ' It-tifkiriet bdew jiġru minn żmien għal ieħor matul it-tmintax-il sena li Marisa qattgħet fl-istitut. Rat tfal jiġu u jmorru, sorijiet jinbidlu, oħrajn imutu u sorijiet ġodda. Imma l-akbar tifkira iebsa għaliha kienet sewwasew tlettax-il sena qabel, tlitt ijiem qabel il-Milied. Dakinhar bħas-soltu kellu jiġi z-ziju Bert jaraha kif kien jagħmel kull xahar. Imma Marisa baqgħet tistenna għalxejn. Iz-ziju Bert baqa' ma ġiex. Marisa baqgħet tistenna sa ma dalam u Sor Filomena qaltilha li z-ziju Bert ma kienx ġej imma forsi jiġi l-għada. L-għada Marisa baqgħet tistenna għalxejn. U l-jum ta' wara wkoll. Kull meta kienet tistaqsi lis-soru dwaru din kienet tweġibha: 'Daqsek nafu ruħi qalbi. Ma deherx iktar iz-ziju Bert. Ma smajna xejn mingħandu. Imma taqtax qalbek għax forsi xi darba għad terġa' tarah. Il-kelma forsi ssodd ħafna toqob u sserraħ il-qlub. Tipprova ssib tweġiba għal ħafna mistoqsijiet tqal u skomdi. Kultant timla bit-tama għal ftit waqtiet. Kienet ilha ħames snin li telqet mill-istitut. Qabel ma telqet kienet talbet lill-Madre biex jekk tkun taf xi ħaġa dwarha u l-familja tagħha, tgħidilha bla dewmien. Ħallitilha indirizz u numru ta' telefown fejn setgħet tikkuntattjaha. ''Dan żgur ruħi. Jekk xi darba jitfaċċa xi ħaġa ninfurmak, ' kienet wegħditha l-Madre. Marisa lanqas kienet żgura jekk kinitx qed tgħidilha hekk biex isserrħilha rasha jew veru kienet lesta li tinformaha jekk xi darba jinstab xi tagħrif dwarha. Kien qalilha li hu ma kienx zijuha u dan hi kienet tafu. Kienet hi stess li ddeċidiet li ssejjaħlu ziju. Kien għadu żgħir biex tgħidlu nannu. Ziju kienet togħġobha. Mela għaliex tiġi tarani 7 staqsietu darba Marisa. ''Jien ngħix waħdi. Qatt ma żżewwiġt. M' għandi lil ħadd fid-dinja. Sirt naf mingħand is-sorijiet li inti wkoll m' għandek lil ħadd fid-dinja. U għalhekk ħsibt u rajt li niġi narak darba fix-xahar u nġiblek xi ħaġa sabiħa.' Marisa kienet emmnitu u minn dakinhar bdiet issejjaħlu z-ziju Bert. Ix-xita kienet għadha nieżla u m'hemmx li tbatti. Iż-żewġ sorijiet kienu għadhom taħt it-tinda qalb qabda nies li bħalhom trekknu mill-aħjar li setgħu biex ma jsirux għasra. Marisa kompliet taħseb u tirrifletti. 'Min jaf fejn huma dawk li jiġu minni7 Forsi għandi ħuti li narahom u ma nafx min huma. Is-sorijiet dejjem jgħiduli li ma jafu xejn dwari ħlief li xi ħadd kien ħallieni fuq l-għatba tal-kunvent. Forsi ma jridux juruni dak li jafu jew ma jistgħux jgħiduli.' Hekk kienet aljenata thewden li ma indunatx li wieħed mill-basktijiet li kienu qegħdin jistrieħu mal-ħajt, miel fuq naħa u ħareġ kollox minnu. —Waqagħlek il-basket missl' qalilha xi ħadd minn warajha. Marisa daret u lemħet żagħżugħ li kien għadu kif tbaxxa biex jiġbor xi ħwejjeġ li kienu ħarġu mill-basket. 'Grazzi,' qaltlu Marisa u poġġiet il-basket fejn kien qabel. 'Għadha nieżla,' qalilha ż-żagħżugħ hekk kif ħares 'il barra. Imma ried jgħid xi ħaġa. Wiċċ Marisa kien laqtu. Aħjar li ġibt umbrella miegħi,' weġbitu Marisa mingħajr ma qalgħet għajnejha minn fuqu. Lilha wkoll kien laqatha. Forsi iva u forsi le. 'Forsi ma ddumx ma tieqaf,' qalilha ż-żagħżugħ. 'Jien ukoll ma ġibtx umbrella miegħi u m'għandix aptit ninħasel xi ħasla. Il-karozza qiegħda ftit 'il bogħod minn hawn. Għandi mixja. 'Jien m'għandix karozza u sejra b'tal-linja. L-istejġ mhix bogħod kieku imma bħalek ma nixtieqx nixxarrab u għandi dawn il-basktijiet xi nġorr.' Fejn trid tmur7' staqsieha ż-żagħżugħ. fĦaż-Żabbar,' weġbitu Marisa. Mela trid taqbad żewġ karozzi, ' irrimarka ż-żagħżugħ. Hekk hu.' ħarġa LXXXVI 2014 Jien għal Wied il-Għajn. Imma trid tieqaf ix-xita l-ewwel. ' L-ewwel reazzjoni tagħha kienet li taħtfu fil-kelma imma mbagħad ħasbet li wara kollox lil dan iż-żagħżugħ ma kinitx tafu. Minn mindu ħalliet l-istitut qatt ma ħarġet ma' ġuvintur. Il-ħbieb li kellha kienu kollha nisa, li kienu jaħdmu magħha. ĊU le… anqas ħaqq. B'tal-linja nasal tajjeb. Fuq kollox m'għandi l-ebda għaġla. Grazzi xorta waħda,' qaltlu kontra qalbha u bit-tama li jibqa' jinsisti forsi b'hekk tilqa' l-offerta tiegħu. Kif trid int. Għalija mhix problema. Minn hemm irrid ngħaddi. ' Marisa ħasbet iddiżappuntata. Imma forsi aħjar hekk. Stennejtu li se jibqa' jinsisti li jwassalnif Ix-xita bdiet tnaqqas u n-nies li kienet qed tistkenn bdiet tiċċaqlaq. Iż-żewġ sorijiet telqu wkoll. Hekk għamlu wkoll dawk li kien hemm taħtit-tinda tal-ħanut. 'Ara waqfet… qalet Marisa u qabdet il-basktijiet. 'Trid xi għajnuna 7' offrielha ż-żagħżugħ. Ħwejjeġ kulma fihom. Grazzi xorta waħda.' ' Attenta li ma togħdosx f'xi għadira. It-toroq kollha ilma għadhom,' qalilha ż-żagħżugħ u beda miexi 'l barra. Kif wasal fil-bieb ewlieni tal-binja, ta ħarsa lejn is-sema biex bħallikieku jara kienx għadu temp ikrah u telaq jgħaġġel lejn fejn kien ħalla l-karozza. Marisa ħarġet ukoll u qabdet direzzjoni differenti. Dak il-lejl ħolmot sabiħ. U qamet iddiżappuntata meta ntebħet li wara kollox kienet ħolma. Imma kienet ħolma sabiħa. Dak iż-żagħżugħ kien il-ħin kollu fil-ħolma. 'Min jaf jekk nerġax niltaqa' miegħu xi darba oħral' xtaqet Marisa. Ħasbet li sa ftit jiem wara tkun insietu għalkollox. Biss ma kienx hekk. Sikwit kien isebbħilha l-ħolm tagħha u tqum tixtiequ. Xahar wara Marisa kienet fl-istess triq fejn kien hemm il-kumpless tal- ħwienetu għal darba oħra reġgħet inqabdet fix-xita. Daħlet tistkenn taħt it-tinda tal-ħanut tal-kafċ fejn darba kienet rat dawk iż-żewġ sorijiet u kienu fakkruha fl-istitut fejn trabbiet. Minn fejn kienet setgħet tara d-daħla tal-binja li kienet tiġbor fiha l-kumpless fejn kienet iltaqgħet ma' dak iż-żagħżugħ li kien għadu jiġi jżurha ta' sikwit fil-ħolm tagħha, fis-sodda tal-wieħed, f'kamra żgħira mneżżgħa minn kull lussu u mgħammra biss b'biċċtejn għamara għall-bżonn mixtrija minn ħanut li kien ibigħ għamara użata. Kienu xi s-sitta ta' filgħaxija. Marisa ma qalgħetx ħarsitha minn fuq il-binja faċċata tagħha. Xi ħaġa jew xi ħadd li ma kinitx taf min kien qalilha li dakinhar kellha terġa' tarah. Ftit wara fid-daħla tal-binja tilmaħ lil dak iż-żagħżugħ ħiereġ mill-kumpless u din id-darba kellu l-umbrella f'idu. Fetaħha u lesta ruħu biex jibda miexi fuq il-bankina. Marisa nsiet ix-xita u telqet tiġri għal warajh. Laħqitu. Tbissmet bit-tama li jieqaf ikellimha u ma jibqax sejjer għax forsi ma jagħrafhiex. 'Ara min hawnf' qalilha dak xi ftit sorpriż imma ferħan. Erġajna ltqajna fix-xital' qaltlu Marisa. Idħol taħt l-umbrella,' stedinha ż-żagħżugħ u Marisa trekknet maġenbu għax l-umbrella ma kinitx daqshekk kbira li tgħatti tnejn min-nies. 'Sejra tixtri xi mkien 77 staqsieha. Wara x-xogħol fettilli nibqa' ftit hawn nitlajja. Jien ngħix waħdi u kultant niddejjaq immur kmieni d-dar.' 'Tista' tmur għand tal-familja… ħutek… id-dar t'ommok… xi mkien insomma.' 'Le, ma nistax nagħmel hekk. 'Għaliex 7' 'Għax jien m'għandi lil ħadd fid-dinja. Waħdi. ''Jiddispjaċini. Madanakollu jien ukoll ngħix waħdi… xi ftit jew wisq bħalek. 'Int ukoll m'għandek lil ħadd jiġi minnek7' Mhux hekk ridt ngħid. Ommi u missieri m'għadhomx magħna. Mietu tista' tgħid fi żmien sena. L-ewwel missieri u ftit warajh marret ommi. ''Jiddispjaċini,' qaltlu Marisa. 'Imma għandi oħti iżgħar minni miżżewġa. Jien kont tlaqt ngħix għal rasi, ħaġa li dejjem xtaqt nagħmel. Xi kultant immur s'għand oħti. ' 'Isma' fuq kollox,' qaltlu Marisa. ''Int kont sejjer xi mkien u jien telliftek. Biex ngħidlek kont sejjer f'ħanut tal-kotba li hemm fit-tarf tat-triq. ' Inti tħobb taqra7' Tgħidx kemm għandi kotba. U għad għandi qabda fid-dar fejn kont noqgħod. 'Jien ma tantx inħobb naqra għax tgħid…7 'Tippreferi toqgħod tara t-televixin 7 'Lanqas.' Mela xi tħobb tagħmel 7' ħarġa LXXXVI 2014 'Nisma' l-mużika. Minn dejjem kont inħobbha. Meta jidlam nitfa' xi cd u noqgħod fid-dlam nisma' l-mużika, mimduda fuq is-sodda u b'għajnejja magħluqin. ' Iż-żagħżugħ tbissem. Beda jimmaġinaha mimduda fuq is-sodda, b' għajnejha magħluqin … 'Din qatt ma smajthal' qalilha. Kienu waslu quddiem il-ħanut tal-kotba. Iż-żagħżugħ għalaq l-umbrella u daħlu ġewwa. Iż-żagħżugħ mar fuq xkaffa fejn kien hemm il-kotba bil-Malti u Marisa baqgħet f'rokna tal-ħanut tħares lejn in-nies. Ma kienx jinteressaha li tixtri jew toqgħod tara l-kotba. Ħdejha kien hemm raġel imdaħħal fiż-żmien bi ktieb f'idu. Kien qed jaqleb għajnejh minn fuq in-nuċċali biex jara x'kien hemm miktub fil-blurb. Ftakret li waħda mis-sorijiet tal-kċina kienet tagħmel hekk meta tkun trid taqra xi ħaġa fuq xi pakkett jew xi flixkun. 'Forsi xi darba nitħajjar nibda naqra flok noqgħod nisma' dejjem il-mużika, qalet Marisa f'qalbha. Wara ftit iż-żagħżugħ sejħilha ħdejh. Ma titħajjarx tixtri xi wieħed biex taqrah7' staqsieha hekk kif urieha l-kotba li kien hemm skjerati ħdejn xulxin fuq l-ixkaffa. Weġbitu xott xott. Jekk ngħidlek biex tagħżel wieħed u nħallsu jien, twegħedni li taqrah 77 staqsieha. €U ma taraxl Inħallsu jien. Għaliex għandek tħallsu int7' —Għax nixtieq nagħtik rigal. ' 'Ta' xiex 77 staqsietu mistagħġba. Mela biex tagħti rigal lil xi ħadd trid bilfors ikun hemm xi raġuni, ' weġibha hekk kif kompla jara l-kotba. ''Jien qatt ma qlajt rigali ta' xejn f'ħajti ħlief mingħand …7 ''Mela agħżel wieħed… ara dan… u newlilha ktieb. Ma kienx ktieb oħxon u kellu tipa komda. Ma riedx jaqtgħalha qalbha. Sabiħ ħafna. Tieħu gost taqrah. ' Marisa qagħdet tara l-ktieb għal ftit waqtiet. Qrat xi biċċa żgħira f'paġna li fetħet bl-addoċċ u tat ħarsa lejn il-prezz li kien hemm miktub fuq in-naħa ta' wara tal-ktieb. eŻpur trid tagħtini rigal 7' staqsietu. Ara jien lest. Għażilt dan. Ħadilha l-ktieb minn idha u mar iħallas. Qabel ma nfirdu kitbilha n-numru tal-mowbajl tiegħu fuq il-qoxra tal-ktieb minn ġewwa fuq in-naħa ta' wara. 'Ċempilli meta tlestih,' qalilha. Dakinhar stess filgħaxija Marisa bdiet taqra r-rumanz li kien xtralha dak iż-żagħżugħ. 'Lanqas biss naf x'jismu 77 irrealizzat f'daqqa waħda. 'U jien ukoll lanqas għedtlu min jienl Imma hu lanqas biss staqsieni. Kieku kont ngħidlu. ' Qrat ftit paġni u għajnha marret biha. Raqdet fuq il-pultruna fejn kienet. Meta qamet kienu l-ħdax ta' billejl. Meta wara xi ġimagħtejn irnexxielha taqra r-rumanz Marisa ċemplet lil dak iż-żagħżugħ. Qaltlu li kienet qrat il-ktieb u li kien għoġobha. Stedinha biex tmur għandu fil-flett li kellu Wied il-Għajn. Għall-ewwel Marisa bħal inħasdet u xtaqet li jmorruxi mkien ieħor, f'xiħanut jew xi ġnien. Imma mbagħad laqgħet l-istedina tiegħu u filgħaxija marret għandu. Sabitu jistennieha fuq ix-xwiek. Kien lesta xi ħaġa tal-ikel, li kien mar jixtri minn ħanut tat-Take Awav u flixkun inbid tajjeb. Kif daħlet fl-ewwel kamra, fejn kien hemm żewġ sufanijietu mejda mdawra bis-siġġijiet, Marisa ħarset lejn biċċa għamara li fuqha kien hemm xi ritratti. Għajnejha ġrew minn fuq ritratt għal ieħor. 'X'ġaralek7' staqsieha ż-żagħżugħ hekk kif raha tibjadu donnha setaqa' fl-art. €Qed iħossok ħażin7 Oqgħod bilqiegħda hawn,' u qabadha minn qaddha u għenha tpoġġi bilqiegħda fuq sufan. 'Tinkwetax… qed jgħaddili… naħseb li għax fjakka… illum għadni ma kilt xejn… billi ma kontx xogħol qlajt id-dar u lanqas biss tħajjart niekol… taf inti… taljena rasek… Mela l-ewwel nieklu u mbagħad nitkellmu,' qalilha ż-żagħżugħ u mar fil-kċina minn fejn ġab l-ikel li kien xtara. Nittama li jogħġbok, qalilha. 'Take Awav ta għax ma kellix żmien nipprepara xi ħaġa jien. Imma tajjeb. U ftit inbid tajjeb għandi wkoll. ' Serraħ rasek,' weġbitu Marisa. 'Isma'… jimporta jekk nistaqsik x'jismek7 Iltqajna darbtejn u ma nafux l-ismijiet. Jien Alexander imma kulħadd jafni b'Alex.' 'Jiena Marisa, weġbitu. 'Hekk aħjar. Mela ibda kul ħalli tħossok aħjar. ' ħarġa LXXXVI 2014 Wara l-ikel Alex staqsieha kif kienet qiegħda tħossha. tAħjar… issam'għadnix fjakka kif kont… forsiniżlitli xi ftitil-pressjoni… ġieli ġrali hekk… u mbagħad niekol u malajr niġi f'tiegħi.' Kienet ħrafa. Kien wieħed mir-ritratti li kien hemm fuq dik l-għamara li kien ħasadha u ħasset demmha nieżel f'saqajha. 'Dawk min huma'7' staqsietu hekk kif qamet u marret ħdejn ir-ritratti li kien hemm wieħed ħdejn l-ieħor fuq l-għamara. €Dinommi Beckv, oħti Mariella, in-nannu Ġorġ u n-nanna Marv, il-ġenituri t'ommi u dan missieri Robert… 'Missierek7' qatgħetlu kliemu Marisa. 'Tva missieri… għaliex tidher daqshekk sorpriża 7 'Xejn, xejn… għax fakkarni f'xi ħadd… jixbhu ħafna. ' Forsi xi darba ltqajt miegħu xi mkien 77 ''Jista' jkun. Jew qed ifakkarni f'xi ħadd. Jekk hu hekk fula maqsuma miegħu. ' Marisa qattgħet xi ftit ħin mhux ħażin għand Alex u wara dan wassalha d-dar. Qabel ma nfirdu talabha biex jerġgħu jiltaqgħu. Forsi aħjar li ma niltaqgħux iżjed Alex. ' 'Għaliex 7' staqsieha dak mifxul. €Ma nafxi Tistaqsinix Alex… ikun aħjar għalina t-tnejn. ' Jekk tbiddel fehmtek… taf fejn tista' tikkuntattjani… inkun nistenniek. ' Marisa niżlet mill-karozza u telgħet fil-flett tagħha. Dak il-lejl kien wieħed mill-aktar twal u tedjanti ta' ħajjitha. Ma setgħetx tagħlaq għajn m' għajn. Elf ħsieb beda jdur ġo moħħha u jtertaqha bit-toqol tiegħu. Qamet minn fuq is- sodda u marret fil-kċina. Għamlet kikkra te u poġġiet bilqiegħda fuq pultruna quddiem it-televixin. 'Imma hu tgħid7 Jixbhu ħafna u jismu bħalu. U jekk hu z-ziju Berf7 Lili dejjem kien jgħidli li ma kellu lil-ħadd fid-dinja. Kien waħdu bħali. Għaliex kien qed jigdeb miegħi'7 U jekk hu kif qed naħseb jien… allura lil Alex m'għandix għalfejn infittxu aktar… Il-ħsibijiet komplew iduru f'rasha u ħassitha għajjiena imma bla ma tista' tagħlaq għajnejha u ssib il-mistrieħ li tant kellha bżonn. Imma xi ħadd, xi mkien kien jaf l-istorja kollha. Imma fejn u min/ Għaddew xi ġimgħat u Marisa bdiet tħoss in-nuqqas ta' Alex. Wara ħafna tlugħ u nżul, Marisa qatgħetha li tmur tkellmu u tgħidlu b'kollox. Minnu biss li setgħet tkun taf dak li tant kienet ilha tixtieq. U ċemplitlu. Marisa u Alex iltaqgħu dakinhar stess filgħaxija fil-flett ta' Marisa. Irrid ngħidlek xi ħaġa. Imma ħa ngħidlek minn qabel… forsi fl-aħħar mill-aħħar sejra żball… imma jekk le… jistgħu jinkixfu xi ħwejjeġ li forsi aħjar baqgħu misturin… imma ma nistax nibqa' lura u ma nagħmel xejn biex insir naf il-verità. Alex baqa' mibluh iħares lejha. 'Għalhekk ċempiltli7' staqsieha. 'Mhux għalhekk biss imma kont qed nimmissjak ukoll. ' 'Hekk aħjar. U x'inhi din il-ħaġa li trid tgħidli 77 L-aħħar darba li kont għandek, tiftakar li kważi kien ħassni ħażin u kont għedtlek li għax kont fjakka… Din kienet biss skuża,' qatgħalha kliemha Alex. Kienet skuża. Kien wieħed minn dawk ir-ritratti tal-familja tiegħek, kompliet tgħidlu. 'Jekk niftakar tajjeb kien ir-ritratt ta' missieri li qanqal fik ċerta kurżità u kont għedtli li fakkrek f'xi ħadd li kont taf. Sewwa qed ngħid 7 Imma b'daqshekk kellu għalfejn iħossok ħażin ngħid jien 77 ''Jien trabbejt f'istitut mas-sorijiet,' qaltlu Marisa. Imma dan x'għandu x'jaqsam7' Alex deher imħawwad. Kienu ħallewni hemm, wara l-bieb tal-kunvent tas-sorijiet ftit wara li twelidt u sakemm kbirt bqajt ngħix mas-sorijiet. Meta għalaqt it-tmintax bdejt naħdem u ġejt ngħix għal rasi f'dan il-flett. Qatt ma sirt naf xejn dwar il-familja tiegħi. Ma naf lil ħadd u għalkemm nemmen li hemm xi ħadd li jiġi minni, forsi ħuti wkoll… qatt ma rnexxieli nsib l-iċken ħjiel. Imma sakemm kelli tnax-il sena kien jiġi jarani wieħed raġel darba fix-xahar… kont insejjaħlu z-ziju Bert. Hu stess kien qalli li ma kienx jiġi minni imma jien kont nieħu gost insejjaħlu ziju. Xtaqt li stajt insejjaħlu pa imma hu kien assigurani li ma kienx jiġi minni u li kien jiġi jarani għax hu bħali kien waħdu fid-dinja. F'daqqa waħda ma deherx iktar. Bħal sparixxa. Is-sorijiet qaluli li ma kienu jafu xejn dwaru u li ma kinux semgħu mingħandu aktar. Forsi ma kinux qed jgħiduli l-verità, forsi kienu jafu xi ħaġa u ma ridux juruni… 'Qed nifhmek tajjeb jien 7' staqsieha Alex. ''Jekk qed tifhem li f'dak ir-ritratt ta' missierek jien rajt iz-ziju Bert… iva qed tifhem tajjeb… hu l-istess wieħed… 'Imma kif jista' jkun7 Jien naħseb li sejra żball, Marisa. Nifhem l-ansjetà ħarġa LXXXVI 2014 li għandek li tiskopri l-għeruq tiegħek… issir taf min int… . Missieri jismu Robert… imma dwar li qed tgħid ma naħsibx li għandek raġun. Bilfors li xi ħadd li jixbhul' €Ma naħsibx. Anzi m'għandix dubju li z-ziju Bert hu missierek 'Imma kif tista' tkun daqshekk ċerta7' staqsieha Alex kważi rrabjat u urtat. 'Iz-ziju Bert kellu farrett ċkejken taħt għajnu tax-xellug. Kien qalli li meta kien tifel kien waqa' u kellhom jagħmlulu xi punti. ' Alex deher maħsud. Missieri kellu farrett… imma stenna ftit… dan qed tgħidu għax rajt ir- ritratt… int għandek xi ħsieb ieħor f'rasek… għalhekk ġibtni hawn… jekk qed taħseb li… ''Mhux kif qed taħseb int, Alex. Xejn minn dan. Li qed ngħid hu l-verità kollha. Kulma nixtieq insir naf xi ħaġa dwari… tkun xi tkun… imma rrid insir naf… ma rridx inkun waħdi… waħdi… €U għandek f'rasek li missieri seta' kien… missierek 7 €M' għedtx hekk jien. La kien jiġi jarani kien hemm xi raġuni. Kontinħobbu ħafna u dejjem wera qalb tajba miegħi. Meta rajt dak ir-ritratt inħsadt u wara mtlejt b'kuraġġ u tama li fl-aħħar sibt xi tarf tal-kobba mħabbla li għext fiha għal tant snin. ' 'F'liema sena kien waqaf jiġi jarak 7' staqsieha Alex. Fis-sena 2000. Kien qrib il-Milied u dakinhar ma ġiex jarani bħas-soltu… kien jiġi tal-anqas darba fix-xahar. ' Alex baqa' jħares lejha. Missieri miet fl-għoxrin ta' Diċembru, tas-sena 200017 qalilha kważi bit-tlaqliq. Marisa ma weġbitux. It-tnejn baqgħu siekta jħarsu lejn xulxin. Kulma nixtieq inkun naf hija l-verità,' qalet wara ftit Marisa b'rasha baxxuta donnha mitlufa taħseb. VU trid li jien nipprova nsib jekk iz-ziju Bert kienx missierek jew le7' staqsieha Alex. Iktar minn hekk nixtieqek li ssib xi ħaġa dwar l-għeruq tiegħi… imma ma nistax nitolbok li tagħmel dan. Wara kollox int ma taħti xejn fl-istorja mistura tiegħi. ' Jekk missieri kellu tifla barraż-żwieġ… irridinkunnaf… għalale 77 €U mbagħad x'se tagħmel Teħodha kontrih 7' staqsietu Marisa. Min jaf'7 Imma ma naħsibx. Bħala missier m'għandi xejn xi ngħid ħażin fih sa fejn kellna x'naqsmu jien u oħti. Il-problema hi minn fejn se nsir naf il-verità. Bħallikieku kienet ftakret f'xi ħaġa, Marisa qamet f'salt wieħed u qaltlu: Stenna ftit… għandi xi ħaġa x'nurikV' Marisa ħarġet mill-kamra u wara ftit reġgħet lura b'kaxxa żgħira. Fiha kien hemm brazzuletta tad-deheb li fuqha kellha xbieha ta' denfil. 'Din hu kien tahieli meta għalaqt għaxar snin. Illum m'għadnix nilbisha għax m' għadhiex tiġini imma għadha għal qalbi ħafna. ' Alex qabad il-brazzuletta f'idu u ħares lejha. Dik il-kaxxa tagħha 7' staqsieha. Għadha fl-istess kaxxa kif kien tahieli. Il-1abel bl-isem tal-ħanut minn fejn xtraha għadha mwaħħla. Alex dawwar il-kaxxa biex ikun jista' jara l-isem tal-ħanut minn fejn kienet inxtrat. 'Din matipprova xejn, ' qalilha Alex hekk kif taha l-kaxxau l-brazzuletta lura. Iz-ziju Bert kien iħobbni ħafna.' L-għada Alex mar ikellem lil oħtu u qalilha dwar Marisa u l-possibbiltà li din setgħet kienet oħthom bla ma ħadd kien jaf. €U fejn sejjer b'rasekl' ħatfitu oħtu. ''Dik qed tipprofitta ruħha. Forsi ivvintat kollox minn żniedhal Trid tisloħna xi somma flus ikolli ngħid. Ħallik minnha Alex… ibgħatha tixxejjer u aħrabha. Jekk trid tfittex min kienu missierha u ommha, dik affari tagħha… tagħmel hi… imma lilna tħallina bi kwietna. Din minn fejn inqalgħet, x'kull waħda. ' Imma Alex ma setax jimxi fuq il-parir ta' oħtu. Forsi Marisa għandha raġun. Forsi qiegħda tgħid il-verità. ' Kien deċiż li jsib jekk dak iz-ziju Bert kienx missieru jew le. L-idea li jsirtesttad-DNA, sakemm dan kien possibbli, għaddiet minn moħħ Alex iżda qabel ried jara jekk kienx hemm xi ħadd li kien jaf l-istorja kollha. Beda jara min minn qrabatu seta' kien jaf xi ħaġa. Imma min-naħa l-oħra beda jtella' u jniżżel jekk wara kollox kinitx idea tajba li jistaqsi u b'hekk iqanqal suspetti f'missieru li setgħu kienu bla bażi. B'moħħu jhewden indeċiż għall- aħħar, baqa' m'għamel xejn u qagħad jistenna li forsi xi darba Marisa toħroġ b'xi ħaġa oħra u jimxi minn hemm. Għaddew ix-xhur u Marisa u Alex baqgħu ma rawx lil xulxin. Marisa bdiet taħseb li Alex ma kellu l-ebda interess li jasal biex jiskopri l-verità u Alex min-naħa tiegħu beda jissuspetta li wara kollox din l-istorja kollha kienet maħluqa minn Marisa. Id-dar tal-ġenituri ta' Alex kienet baqgħet battala wara l-mewt tagħhom u Alex rari kien jersaq 'l hemm. Wisq inqas oħtu li kellha familja x'tieħu ħsieb. ħarġa LXXXVI 2014 'Dik id-dar għandha bżonn tindifa għax ilha mitluqa s-snin, ħaseb Alex jum wieħed u ftit wara għamel arranġamenti ma' kumpanija magħrufa tat-tindif biex jieħdu ħsieb huma. Ma kellu l-ebda xewqa li jmur inaddaf hu u lanqas ma kien se jgħid lil oħtu. Ix-xogħol sar ftit jiem wara u d-dar reġgħet ħadet ir-ruħ. 'Issa nista' mmur u nara x'nista' nneħħi… għad hemm qabda imbarazz li żgur ma jiswa xejn. Jum wieħed il-Ħadd filgħodu Alex telaq lejn id-dar tal-ġenituri biex jibda jdur il-kmamar, jara x'hemm għar-rimi u wara skont ma kien ftiehem m'oħtu, jitfa' d-dar għall-bejgħ. Iddeċieda li jibda mill-kamra li missieru kien juża bħala uffiċċju u fejn kien iqatta' ħafna ħin jedha mal-passatemp favorit tiegħu — jiġbor cuttings mill-gazzetti li kien jixtri kuljum kull filgħodu. Kien metikoluż f'xogħlu u kollox kien miġbur f'ordni perfetta. 'Dawn dnub narmihom,' ħaseb Alex hekk kif beda jqalleb f'wieħed minn dawn l-albums. Ftit ftit Alex beda jinteressa ruħu u kompla jqalleb fl-albums li missieru bi mħabba kbira kien bena matul medda ta' snin. Kien f'wieħed minn dawn l-albums li sab l-envelop. Kien envelop safrani u fuqu kien hemm miktub il-kelma Robert. Alex poġġa l-album fuq il-mejda u fetaħ l-envelop. Fih kien hemm karta wkoll ta' lewn safrani u fuqha kitba bl-idejn… kitba li Alex fehem li kienet ta' mara. Kienet kitba pulita, il-linka kienet ġa bdiet titfi u Alex induna li din kienet miktuba bil-fountainpenu mhux bil-bajro kif normalment kien jara ittri miktubin. Għażiż Robert, Meta taqra din l-ittra jiena ma jkunx għadni hawn. Qed inħalli f'idejn ħabiba tiegħi li taħdem bħala ners hawn l-isptar u li sibtha t' għajnuna kbira. Allaħares ikunu jafu b'dani Hawn taħt għandek il-post fejn ħadu lit-tarbija. Bil-għajnuna tan-ners irnexxieli nsir naf f'liema istitut ħaduha. Semgħethom jitkellmu bejniethom. Mur ara kieku jkunu jaful F'ġieħ il-ħbiberija li darba kien hemm bejnietna nixtieq dan il-favur kbir mingħandek. Binti se tkun weħedha. Ħadd mhu se jmur jaraha. Ma taf lil ħadd fid-dinja u wisq inqas min hi ommha li bilkemm laħqet ratha li ma ħaduhilhiex minn idejha. Qed nitolbok biex tmur taraha regolari. Għidilha li int zijuha jew li trid madanakollu, imma forsi hekk temmnek aktar. Is-sorijiet jafu bik. n-ners ħadet ħsieb kollox. M'għandux ikollok problemi. Urihom din l-ittra jekk trid. Imbagħad meta tikber għidilha l-verità kollha. Imma fuq kollox nixtieqek tgħidilha li ommha kienet tħobbha ħafna u li kieku setgħet rabbietha hi… imma inti taf tajjeb x'ġara. Tiċħadlix din it-talba Robert. Qed nafda ħafna fik. Int l-akbar ħabib li qatt kelli f'ħajti. Grazzi u itlob għalija Daniela. Alex qara l-ittra għat-tieni darba. Issa fehem għaliex missieru kien imur jara lil Marisa. Marisa kellha raġun. Imma x'seta' jgħidilha ħlief li ommha kien jisimha Danielal U li kienet mietet ftit wara li kienu ħaduhielha hekk kif twieldet biex poġġewha f'istitut. Il-bqija tal-istorja kien jafha missieru u forsi xi ħaddieħor. Imma min/7 Missieru ma setax jitkellem. L-għada Alex ċempel lil Marisa u ltaqgħu. Taha l-ittra biex taqraha. Kien hemm żmien meta kont qed naħseb li z-ziju Bert kien missieri u ma riedx jurini għal xi raġuni,' qaltlu Marisa. Jien għadda dan il-ħsieb minn rasi. U biex ingħidlek, ħsibt ukoll ħażin fikl Jiddispjaċini. ' Imma issa din l-ittra ċċarat l-istorja kollhaf' €Ma naħsibx,' ma qabilx magħha Alex. 'L-ittra qaltilna parti żgħira mill- istorja kollha. Min jaf kemm hemm aktar li qatt ma tkun taf. Forsi xi darba… Imma naf li ommi ma ċaħditnix. Ommi kienet tħobbni. U dan jagħmilni kuntenta. ' Imma kieku missieri laħaq qallek il-verità kollha… Kieku… kieku… qalet Marisa b'nofs tbissima sfurzata. Taħseb li s-sorijiet jafu xi ħaġa aktar milli missieri kien qed imur jarak fuq xewqa t'ommok7' —Naħseb imma ma jridux jitkellmu jew ma jistgħux. Hu x'inhu issa rrid ngħix kif jien… waħdi sakemm forsi xi darba jkolli żewġi u wliedi. Alex tbissem. F'dak il-ħin ħass ġibda kbira lejn din il-mara.