Vassalli u l-versi minquxin fl-Ark tas-Santwarju L-ewwel darba li rajt il-versi minquxin fl-Ark tas- Santwarju ħassejt għoġba mħallta ma' diqa. Stagħġibt għax sa fejn hu magħruf dawn il-versi huma l-eqdem kitba pubblika bil-Malti. Mill- banda l-oħra kienu jidhruli miktubin addoċċ. Ngħiduha kif inhi, għalfejn wieħed kellu jikteb XNTI flok INTI, jew MVSSVRIJXINA flok MISSIRIJIETNA2 Huwa veru li fl-imgħoddi l-Malti ma kienx miktub skond ir-regoli, imma ma jidhirlix li qatt kien hemm xi qassis li kiteb Malti ħażin daqshekk. Bqajt b'din il-fehma sakemm bdejt nistudja x-xogħlijiet ta' Mikiel Anton Vassalli (1764-1829), l-akbar studjuż ta' Ilsienna. Min kien M.A. Vassalli7 Vassalli kien mar jistudja l-Għarbi Ruma u spiċċa biex minn student laħaq professur (1785-1796). L-Ark tas-Santwarju. Aktarx l-irħama ġiet ingastata fis-snin 1791-1797. Hemmhekk kien qatta' wkoll xi żmien iħejji ruħu għal qassis imma mbagħad ma kompliex. Kien miġbud ħafna lejn art twelidu u ntefa' b'ruħu u ġismu biex jippubblika grammatika (1791) u dizzjunarju tal-Malti (1796). B'dawn il-kotba kien kiseb fama ta' studjuż kbir għax wera kif il-Malti tista' tiktbu skond regoli preċiżi. Barra minn hekk, fid-daħla tad-dizzjunarju kiteb paġni sħaħ fuq x'kien jeħtieġlu jagħmel il-poplu tagħna biex jikseb id-dinjità tiegħu. Kien tal-fehma li kulħadd kellu jitgħallem jaqra u jikteb. Għal Vassalli kien meħtieġ li l-ilsien Malti jibda jiġi mgħallem fl- iskejjel u għalhekk fassal pjan kbir ta' edukazzjoni b'xejn għal kulħadd f'kull belt u raħal. Il-versi ta' l-Ark X'inhi r-rabta ta' Vassalli mal-versi ta' l-Ark tas- Santwarju2 Fihom insibu vokali qasira li qatt ma dehret fil-kotba tal-Malti ħlief f'tiegħu. Kif kellhom jidhru l-versi bil-Malti kieku tnaqqxu skond ir- regoli kollha ta' Vassalli. Innota li flok l-GH u l-H (ħe) kien juża ittri strambi ħafna. Kien juża wkoll ħafna aċċenti. l-vokali X u kellha ħoss bejn Lu E. Għalhekk fl- Ark naqraw MVSSVRIJVINA, XNTI u HIVSTHOM. Il-versi ta' l-Ark kienu għadhom ma ġewx attribwiti lil Vassalli minħabba li fihom ittri li ma kinux tiegħu, bħall-GH u l-H (ħe). Vassalli kien ħoloq ittri strambi ħafna flokhom u l-Maltin m'għoġbuhomx u ma ħaddnuhomx. Jista' jkun li l-kuratur tas-Santwarju kien midħla ta' l-istudji ta' Vassalli u kien talbu jaqliblu l-vers bibliku mil-Latin għall-Malti biex inaqqxu fl- irħama u jingastaha fil-friż ta' l-Ark. L-Ark kien ilu wieqaf mill-1719, imma l-irħama setgħet ġiet ingastata fis-snin 1791-1797. Jidher li l-ittri strambi ta' Vassalli u l-aċċenti li kien juża s-soltu ġew imwarrbin u flokhom tniżżlu ittri iktar magħrufin. Huwa minħabba dan it-tibdil li l-versi jidhrulna miktubin addoċċ. Mill-banda l- oħra, it-tinqix tas-sitt vokali AE VI O U għenna naslu għall-awtur li milli jidher kien reġa' ħaseb qabilna u ħallielna tifkira tiegħu l-Mellieħa.