Ħwienet tal-merċa u tax-xorb sal-ewwel nofs tas-snin ħamsin ħe tas-seklu għoxrin rogrammi li kont nagħmel jien fuq Radju RTK. B'hekk ikollna mingħand l-anzjani li għaddew minnhom. oqgħod tiżinulek … Konna nixtru b'sold' Kellu ħanut tal-grocer imma l-ħanut ħadu mingħand missieru u Forsi dawk l-erbgħat iswaba iżjed. Kien jagħmel il-boroż tal-karti ħwawar, perkażu, għal maz-zalzett. Konna nużaw is-siegħ u l-kej ta' Malta … L-affarijiet ta' Malta kienu jinbiegħu jew bis-siegħ jew tal-injam jew tal-landa …. Ikollhom il-boll fuqhom. Anka l-użin, Dawn li ġejjin huma traskrizzjonijiet li għamilt minn fuq rekordings tal-phone-ins mill- informazzjoni diretta 'Tal-ħanut kienu jdumu sal-ħdax ta' bil-lejl miftuħin. Darba bgħatitni nixtri s-sapun ommi… Kienet tkun sapuna twila ħafna mbagħad kien djaqtagħlek … U kienet tkun iebsa … Konna nidħqu b'tal-ħanut għax kien qisu jiżfen qis-sapuna biexjaqtagħha għax kienetiebsa. Tal-grocer, xi drabi kienu jbiegħu l-pitrolju wkoll. Kull darba imur jaħsel idejh. Tieħu l-flixkun miegħek… Tixtri ftit kunserva trid Mara ta' 40 sena. 'Ta' għaxar snin ġa kont immur mal-papà, ngħinu. kien jgħidilna li kien jiġi ż-żejt fil-ġarar mbagħad jippumpjawh ġo flixkun. Jien u l-papà ġieli konna nqumu -erbgħa ta' filgħodu biex immorru l-ħanut il-Belt. Peress li l-ippakkjar kien isir bl- ; konna nbiegħu affarijiet ta' legumi nejjin u ġwież tal-annimali. Il-papà kien iħobb jippakkjah qabel biex meta jiġu jixtru kemm jaqbad u jtih. Kien iqartsu b'dik il-qarsa fil- ġenb. Kien ibiegħ il-ħbula wkoll… Bil-pied … Kien ikejlu bil-qama. Il-qama kienet tkun ul l-idejn ta' raġel… Tiftaħ idek… ta' raġel. Perċ kien itihom dik in-naqra iżjed il-papà. Niftakar li konna nkunu d-dar madwar il-mejda… Jew karta strazza jew xi brown paper naqra ħoxna … Bil-kolla tal-lamtu, bil-pinzell. Konna nbiegħu bir-ratal. Kien ikollna ful ta' Ġirba żgħir, a għall-ful u l-piżelli bil-kejl. Kienu jkunu ien ħafna differenti. Il-kejl li kellu l-papà kienu tan-nannu … Ta' missieru. Kultant kienu jiġu jagħmlulhom S-XIl-1993 'Meta l-għaġin kien għadu bir-ration, wara l-gwerra kien ikollok, pereżempju, allawjat ratlejn għaġin. Il-mamà kienet tibgħatna għar-ration u kienet tgħidilna: Irridu tliet kwarti mqarrun, notsartal spagetti, u tal-grocer kienet tiġi bit-tanbur u karti minn dawk is-sofor, u skont il-qabda tagħha … Kien ikollha l-esperjenza … Taqbad qabda mqarrun tpoġġih fit-tanbur, ġol-karta safra, l-ispagetti … It-tanbur kien qisu dixx ta' xi żingu, kbir, u kienet tagħmel kollox bil-kalkolu ta' għajnejha u tixħtu fil-miżien u tara mill-liema trid tnaqqas u żżid. Ġieli meta konna ninsew fhiex inġorru l-għaġin, kienet ittihulna bit-tanbur b'kollox u nerġgħu intuhulha. Ix-xaħmijiet u l-marġerini kienu bl-użin… Iż-żejtjippumpjawh… L-irkotta tinqata' b'xi biċċa passaperla. Meta konna żgħar konna noqogħdu quddiem fabbrika tal-għaġin u konna naraw l-għaġin jinxef… Il-Marsa… Kienu jonxruh…. L-ispagetti min-nofsu, anki l-imqarrun … Qisu tnejn tnejn. Meta kienu joħorġuh biex iqassmuh fil-ħwienet kienu jkunu f'karti blu, stivati ġo kaxxi tal-ħalib 8-XIl-1993 'Kelliz-zija tommi bil-ħanut… kont għadni żgħira… Niftakar li kienet iżżomm nota ta' min kien ikollu jagħtiha. Kienet tikteb bil-ġibs mal-ħajt, mal- bank, qagħqa jew nofs qagħqa … Kienet tagħmel iżjed imma ma niftakarx. Kellha żewġ bankijiet … Bank bil-miżien fuqu, u ieħor żgħir, kien ikollu fuqu kartell żgħir mimli bl-inbid. Kienu jiġu xi rġiel xjuħ għandha, u kienet tgħidli: 'Kejjillu pinta nbid' Kienu jixorbuh hemm jew ittihom xi bott. Kien ikollha l-kenur u kienet tqabbadni nrewħilha l-kenur biex ma jintefiex mbagħad hi kienet tinkalja ċ-ċiċri… Noqgħod nirromblahomla … Jagħmel ħafna ħsejjes … Kien qisu bott tawwali rrumblat u fin-nofs kien ikollu bieba tinfetaħ u manku twil ħafna (inkaljatur). Iċ-ċiċri kienet tbiegħu bil-kejl… Ittihulha mal-kafċ … Iċ-ċikwejra tal-mitħna ngħidulha jew konna nitħnu ċ-ċiċri mbagħad nikluha biz-zokkor Mara, fuq is-60 sena, Għargħur. 'Allavolja kien żgħir il-ħanut qabel il-gwerra kien qisu supermarket għax issiblu minn kollox, saħansitra borża faħam għall-kenur kont issiblu. Ommi kienet tgħidli: 'Mur ixtri bsold u nofs ġobon imħallat' Kien jagħtini tliet biċċiet… Ġobon kien ikun xi biċċa ħamra, ċeddar safrani bħal tal-lum, roża aħmar sabiħ, xi biċċa tal-ħakk, biċċa ta' Sqalli, biċċa tal-bżara … Kien itini mimli karta. Kien jibqagħli tliet ħabbiet: 'Xi tridha''… Agħtihieli ħelul' U arah ġej b'mimli karta ħelu. Kull meta mmorru nixtru bis-sittħabbitijiet u baqagħlek tliet ħabbiet: 'Tihieli kunserva… lqartaslek fil-karta … marġerin, jew kwart butir, sitt ħabbiet xaħam… Tal-ħanut kellu anke għalf tat-tiġieġ … Qaraboċċ, smida, qamħirrum, ful… Flok tmur tixtri mingħand xi ħadd ieħor… U tal-pitrolju vera … Tgħidli: 'Mur ixtri flixkun pitrolju' …'Mur ixtri pinta żejt': Ma tantx kellu fejn jiċċaqlaq imma tiskanta kemm kien ikollu minn kollox … Jekk ikollok bżonn xi brush issibilha …nagit (nugget; għat tindif taż-żraben) issibilha … ħaffiefa issibilhom 23-Xl-1994 ''Waħda xiħa n-nofs kwart kienet tgħidlu 'qsimtu' Din ma kinetx taf tikteb… Dak iż-żmien kien hemm ħafna jixtru bid-dejn … Ħafna lavanji .:. Tikteb ċrieki u sinjali. Is-soldi tiktibhom number one, sikspensijiet ċirku żgħir u xelin naqra ikbar… Iż-żewġ xelini sinjal wieħed. Tal-merċa li kienu jħażżu fuqha (il-lavanja), meta kienu jħażżu d-dejn. Fl-antik kienu jħażżu d-dejn b'ħafna ħżuż bil- ġibs' Frans Farrugia, Ħal Għaxaq. 22-Xl-1995 'Il-ġifla li kienet tkun għand tal- merċa: Kienet tkun biċċa njama mdendla u fuqha kienu jniżżlu d-dejn ta' xi ħadd li jmur jixtri. Kienu jagħmluh bil-ġibs fuqha. Il-lira kienet tagħmilha ċirku tond b'salib ġo fih. Nofs lira ċirku tond b'rig vertikali. Xelin qagħqa tonda, imma l-erbgħa u s-sitta kienet taf tiktibhom. Is-sold kienet tagħmlu sing vertikali u s-sitt ħabbiet sing oriżontali' 29-IIl-1995 (Fir-Randan) ma kienx permess i l-ħwienet tax-xorb jiftħu nhar ta' Ħadd qabel ċertu ħin, biex l-irġiel jisimgħu il- quddiesa li fiha kienet issir l-ispjega tal-V anġelu u jsiru wkoll tnidijiet taż-żwieġ mill- kappillan… Mhux l-Isla biss… Kien ikun hemm ħwienet tax-xorb li kienu jkunu bar biżżejjed biex sid il-ħanut jaqsam il-ħanut fi tnejn … Parti jagħmilha għax-xorb u l-parti l-oħra jarmaba bil-ftajjar u jkun jista' jiftaħ ibigħ il-ftajjar nhar ta' Ħadd minn kmieni. Kien hemm ħwienet fir-randan, jiftħu nhar ta' Ħadd biss biex ibiegħu l-ftajjar tar-randan matul il-ftuħ. Ċerti ħwienet, kull nhar ta' Ħadd filgħodu fir-randan kienu jsajru l-kawlata u l-irġiel tal-irħula jgħaddu jieħdu platt mill-ħanut … Jikluh dak il- ħin stess fil-ħanut. Kull platt kien jiswa żewġ soldi. Fir-randan kienu jbiegħu l-fażola mgħollija li tinxtara mill-ħwienet tal-merċa minn xkejjer kbar miftuħin imxammrin bis-sassla fihom' Raġel ta' 68 sena. IS-VII-2004 'Fil-ħwienet tal-merċa, in-nanna kienet ibgħatni nixtri … Xi sitt ħabbiet… Xi tliet soldi kunserva …Ma kienx hemm il- hpgiene tal-lum, lanqas. Għax niftakar iż-żejt ġo tankijiet tal-erbgħin … Taqagħlhom xi dubbiena jneħħuha u jtuk iż-żejt. Bis-sikkina kien jaqta' l-ġobon u mbagħad itik il-butir biha' Mara miż-Żurrieq. I2-VIII-2004 Kellna l-ħanut. Għall-għaġin kellna … Kellna kxaxen bil-ħġieġ … Garżella. Konna nbiegħu l-għaġin bit-tanbur … Kien jagħmilulna l-landier. Skont kemm imissek għaġin, kienet tagħmlilhom ftitimqarrun twil, fdewwex, u hekk …. Żibeġ kbir, żibeġ irqaq, niżnuhulhom. L-ewwel jiżnu -tanbur waħdu, imbagħad skont kemm ikun imisshom (razzjon). Għaż-żejt kellna bħal tank mal-ħajt, bil-vit. Kellna wkoll (żejt) bil-pompa' Ikollu bank, xi vetrina mal-ġenb bil-kxaxen bir-ross, favetta, piżelli, għaġin … Iż-żejt iħalluh fit-tank u jkollu l-pompa jimlilek iż-żejt. B'sold … Tgħidli ommi… Mietet ta' erbgħa u disgħin… kont taqsmu ħabba minn dik, ħabba minn dik … Il-bvgiene kienet nieqsa immens. Kelli wieħed xiħ jiġi minni, (issa) mejjet, l-Isla, kellu laundrv. Billi kien hawn il-baħrin kienu jeħdulhom (il-ħwejjeġ) biex jaħsluhomlhom, jillamtawlhom, eċċ. Imma hu ma kienx jaf jikteb… Iz-ziju Rafel… Iz-ziju ta' nannti, allura x'kien jagħmel … Kien jagħmel karta jew lavanja, iħażżeż pereżempju qalziet ta' taħt, jikteb 70 allura kien jagħmel il-figuri. In-numri kien jiktibhom imma.ma kienx jaf jikteb (kliem). Jagħmel pereżempju Ġ bit-tikka, għalih dik jiġifieri qmis tal-baħrin. Kien jagħmel dak is-simboliżmu. Kellu laundrv bir u kellu n-nies impjegati miegħu. Dak iż-żmien, żmien il-kolonjaliżmu, kien hemm kummerċ kbir. Niftakar, u qalhieli anzjan ukoll, … Min kien imur l-iskola, għax l-iskola kienet għal ftit tfal, ikollu pitazz mimli, ibiegħu biexiqartsu ż-żebbuġ fih. Allura jieħu l-paġna, jagħmilha forma ta' lenbut, jitfa' ż-żebbuġ, jagħlaqha u jbigħha sold. U t-tifel ikun qala' xi ħaġa tal-pitazz, jonkella jitlobhomlhom is-sir u jaqla' xi aġa s-sir ukoll' Mara ta' 52 sena, mir-Raħal Ġdid. 17-IV-2007 ' Tal-merċa … Hekk konna ngħidulhom, mhux grocer… Konna ndumu s-sigħat twal hemm. Konna bil-ktieb tar- ration. (ir-ration kien fi żmien il-gwerra u għal xi xnin wara): L-għaġin kien bl-użin, perżut kien ikollu dak il-jellv miegħu … Sakemm tasal id-dar mhux tieklu, tixorbul Iż-żejt kien ġo tank kbir u kellu qisu lenbut u fih ikun hemm ħadida (handle tal- pompa) jippopompja u jimlilek fil-flixkun. Il-kont bil-lapes kien ma kienx hawn cash Frans Farrugia, Ħal Għaxaq. 6-XII-1995 'Niftakar meta kont żgħir, dawk il- ħwienet tat-titotlu l-antiki. Kien ikollhom pjanta tal-għosfor, kienu jdendluha mas- saqaf biex id-dubbien jinġabar magħha billi hu żejtni u ħelu'