Il-Festa tal-1919 u 100 sena mill-ewwel mixegħla bl-aċitilena Ir-riċerka ħafna drabi tirrikjedi sigħat twal ta' impenn u paċenzja, li ħafna drabi ma jwasslukx għal dak li tkun qiegħed tittama li sejjer issib. Min-naħa l-oħra xejn m'hemm isbaħ milli ssib affarijiet li ma tkunx qiegħed tistenna. Madanakollu, meta x-xorti ma tidħaklekx mill-ewwel, xorta kapaċi tiltaqa' ma' ħafna tagħrif ta' interess. Hekk ġara f'dan il-każ. Pierre Balzia jiftħilna tieqa fuq il-festa ta' mitt sena ilu, u l-introduzzjoni tal-aċitilena biex idawwal il-festa tagħna. F'Mejju li għadda — waqt ir-riċerka. għall- pubblikazzjoni ta' Heritage Malta; 'Kulħadd għall- Belt, dwar l-avventimenti li: wasslu għall-irvellijiet tas-7 ta' Ġunju 1919; x'ġara fl-irvellijiet u wara, . il-kollega tiegħi, is-Sur George Agius, iltaqa' mal-programm għall-festa ta' San Leonardu tal-1919: u għaddihuli. Jiena mill-ewwel ħsibt li din l-informazzjoni għandni nwassalha lilkom permezz ta' dan l-artiklu. Il-festa tal-1919 Dan il-Programm ġie ppubblikat fil-gazzetta 'Malta Tagħna' i: Tal festa ebira li-sċira issir. ad unur ta 'il Ħadd, it-Tueinu it-Tlieta, 2,3, vu 4. ' tà Noremnbru granet tat-tridu li Bihom jip l' Francesco Saverio Zahra mill lamrun; FA-5-ti Novembru. fit-8:30 PRUR ħa Stelja' taz-Zurriek id- doktei à Hal Liki SDUntoe' id- rożiżimin ihor fi'istoss bin fein il 'San Leonardo'' ; u nidw aw Ħal-Loka, SSant' Andren' $ rogramm. ihor. f istess. bin. f Maġġiore. 'ia-Norembru BIl-8 3.0: Mal i; fid-97a.m Pontifical-sollan- Surmast: Cassar; uara ir jiżlix juri il cobor: ta. Sun Leo- Gppilk ta' Stella. Maris; Don Gpurro. $ vesocuzjoni. ta. proġramu i famuza ebinda tal- inb:rgħ' fur js rocessioni: sollenni. Bil j'użioni 'generali tal-ugetifo: tegtiel-Pennel darba: Uara Bicratmentali jissoeta il-pro: iVistess bandu fil. Piazza, Ġ.Ġ.' ta'nhar is-Sibt l-ewwel ta'Novembru 1919. Kifnistgħu naraw Malta Tagħna,l ta' Novembru, 1919 fil-programm, fl-imgħoddi l-festa kienet imqassma fuq ħamest ijiem; 3 ijiem tat- tridu, lejliet il-festa u nhar il-festa. Ta' min jinnota wkoll li l-festa kienet issir fil-festa liturġika jiġifieri nhar is-6 ta' Novembru. F'dik is-sena, il-priedki tat-tridu saru minn Dun Francesco Saverio Zahra mill- Ħamrun. Lejliet il-festa, ġew mistiedna tliet. baned. taż-Żurrieq tellgħet programm. fil- Il-Banda Queen Victoria, iddoqq iż iż-Żurrieq sq fl- 1926 (Ritratt Banda Queen Victoria) pjazza (aktarx Misraħ Kirkop). Il-Banda Unione ta' Ħal Luqa teligħet programm ħdejn il-każin San Leonardo (viċin ħafna ta' fejn illum insibu d-dar tal-kappillan) u l-Banda Sant'Andrija ta' Ħal Luqa wkoll, daqqet programm fi'Strada Maggiore' (Triq il-Kbira). Dakinhar fil-11 ta' filgħaxija nħaraq. xi nar tal-art. Ta' min jinnota li l-gazzetta tirreferi għan-nar bħala 'giogdifogu famus'. Is-sollenità tas-6 ta' Novembru, għeluq l-1360 sena mill-mewt tal-Patrun tagħna San Leonardu, kienet bdiet kmieni mas-sebħ propju fil-5 ta' filgħodu bit- talb tal-matutin jew kif inhi forsi iktar magħtufa,il-liturġija tas-siegħat (talb ta' filgħodu). Fid-9 ta' filgħodu ngħata bidu għall-Pontifikal solenni b'mużika tas-surmast Cassar. Dik is-sena mess lil Dun Raffaele Capurro, Kappillan tal-Parroċċa ta' Stella Maris ta' Tas-Sliema sabiex jinseġ il-paniġierku u 'juri l-kobor ta' San Leonardo'. Minflok il-marċ ta' filgħodu/wara nofsinhar. kif isir illum, ġie 4 : —Fba esegwit programm mużikali Duke of Edinburgh's Own Band taħt Mro Giumarra c.1920 mill-Banda tal-Birgu 'Duke (Ritratt Banda Vittoriosana San Lawrenz) of Edinburgh' (illum il-Banda Fil-5 ta' filgħaxija ngħata bidu għall-purċissjoni solenni bil- vara artistika ta' San Leonardu maħduma mill-prinċep tal-kartapesta Maltija: Karlu Darmanin. Wara l-purċissjoni ngħatat il-Barka Sagramentali u tkompla l-programm. tal- banda fil-pjazza. 100 Sena mill-ewwel luminazzjoni bl- aċitilena L-iktar fatt interessanti f'dan il-programm jinsab proprju fit-tieni linja tal-aħħar paragrafu. Ġebel tal-Calcium Carbide Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 156 1 qat Kirkop Qiegħed nirreferi għal-luminazzjoni ġenerali bl-aċitilena. Din inxtagħlet għall-ewwel darba fis-6 ta' Novembru 1919 għall-ħabta tal-5.30 ta' filgħaxija. Waqt l-istess riċerka nstab artiklu li jgħid li għall-festa ta'San Lawrenzf'dikis-senakienetġietużata il-luċelettrika (id-dawl kifnafuh illum). F'dan il-fatt naraw kemm l-akkwatitan-naħa tal-Port il-Kbir kienu iktar avvanzati fil-mezzi teknoloġiċi ta' dak iż-żmien minn dawk l-irħula rurali bħalma kien Ħal Kirkop. Dan il-fatt dwar l-aċitilena qanqalli l-kurżità sabiex nistaqsi iktar dwarha. Għal dan l-għan għamilt intervista qasira mas-Sur Leonard Agius. Nardu, kif jafu kulħadd huwa enċiklopedija ħajja dwar ir-raħal tant għażiż għalina. Nardu ma kienx għadu twieled dakinhar ketesor-N imma rrakuntali minn x'kien jisma' dwar din l-aċitilena. L-aċitilena kienet bħall-ġebel tal-gagazza (Calcium Carbide — CaC,) li kien jinżamm ġo żewġ tankijiet tal-45 miżbugħin oranġjo fil-każin li kien hemm f'Misraħ San Leonardu. Kien ikun hemm bħal vit tal-ilma iqattar bil-mod qisu dripp fuq dan il- ġebel u meta l-ilma jaħbat mal-ġebel, dan kien jipproduċi gass (CH,) jinten (Nardu ddeskrivih (, FaLL-7 bħala riħa ta' dranaġġ). Dak il-gass kien jgħaddi għall-pajpijiet taċ-ċomb sa ma jasal sat-truf fejn kien ikun hemm nozzle b'toqba żgħira li minnha L-istruttura ta' lampa tal-idejn li taħdem kien joħroġ il-gass. Sabiex wieħed 'jixgħel' ried. br-aċitilena. L-istess kunċett kien jintuża jixgħel bin-nar (sulfarina jew gandiletta imwaħħla — fit-tankijiet il-kbar li fihom kien jiġi prodott ma' qasba twila) kull nożzle b'mod manwali. il-gass tal-aċitilena Dan il-gass meta jinħaraq jarmi fjamma bajda qawwija u tiddi u b'hekk kienu jdawwlu t-toroq ta' madwar il-knisja. Dawn it-tankijiet tal-aċitilena kien jieħu ħsiebhom persuna magħruf bħala ċ-Ċanċulina. Is-sistema tal-aċitilena, kienet ukoll tintuża wkoll fil-fieri li kienu jsiru r-raħal wara l-Gwerra. Minn din is-sistema illum ma fadal xejn għajr forsi xi pajpijiet tal-ħadid u outlets ma'fejn kienu jitqabbdu il-pilandri midfuna taħt l-asfalt u l-pavimentar ta' Misraħ Kirkop, direzzjoni lejn il-Knisja (fejn kien hemm il-każin l-antik). Missirijietna dejjem ħasbu biex ikabbru l-festa ftit ftit bil-mezzi li kellhom, u dejjem raw li jimmodernizzaw pari-passu mas-sistemi li kien hemm dak iż-żmien. Iktar tard, din is-sistema tal-aċitilena nbidlet għas-sistema tal-elettriku mqabbda ma' ġeneratur. Wara l-Gwerra, lejn l-aħħar tas-snin 40 kien imiss il-wasla tad-dawl f'raħalna fejn sintendi l-istess sistema għadha tiġi użata sal-lum il-ġurnata. Safe tal-bidu tas-seklu 20 li safa protagonist fl-irvellijiet tas-Sette Giugno, illum f'Ħal Kirkop (Ritratt Daniel Cilia)