Vapuri li ħadu sehem fil-Konvoj ta' Santa Marija minn Salvu Mallia - Ex-Engineer fuq vapuri tal-Port Line Wieħed mil-vapuri li ħadu sehem fil-konvojs ta' Malta, speċjalment dak magħruf bħala ta' Santa Marija, huwa l-vapur tal-Port Line, il-PORT. PORT CHALMERS inbena fis-sena 1933 minn Swan Hunter £ Wigham Richardson ta' Newcastle, b'tunnellaġġ gross ta' 8538 tunnellata, tul ta 506 piedi u 10 pulzieri, u wisa' ta' 65 pied u 4 pulzieri u service speed ta' 14-il knot. Kien vapur bi stivi kbar tal-friża biex iġorr il-laħam tal-friża (prinċipalment ħaruf), minn New Zealand għal Ingilterra. Qabel l-ewwel vjaġġ tiegħu f'Jannar ta' l-1934, il-vapur ġie ppresentat bi statwetta żgħira ta' Alla tal-Moari skolpita minn ġebla prezzjuża ħadra bħala luckv charm. Il-vapur huwa msemmi għall-port tal-belt ta' Dunedin fi New Zealand u l-Moaris huma r-razza idiġena ta' New Zealand. L-istàtwetta kienet impoġġija għall-wirja fis- saloon prinċipali tal-vapur, u l-Moari kienu jemmnu li x-xorti tajba tal-vapur kienet għal fatt li dan ir-rigal kien dejjem trattat b'rispett mill-ekwipaġġ tal-vapur. Fit-3 ta' Settembru ta' l-1937, il-vapur ħabat ma' vapur ieħor tal-kumpanija Ellerman, is-Citv of Oran, barra l-kosta tal-Portugal, u kellu jdur lura għal port ta' Falmouth għat-tiswijiet. L-ewwel vjaġġ tiegħu fil-konvojs ta' Malta kien fil-21 ta' Lulju 1941 bħala parti fil-konvoj imlaqqam 'OPERATION SUBSTANCE'. Dal-konvoj kien jikkonsisti f'sitt vapuri bi provisti t'ikel u merkanzija oħra, u ieħor tat-truppi. It-tagħbija tal-Port Chalmers barra ikel kienet tinkludi wkoll 2000 tunnellata ta' petrol ta' l-ajruplani. Skortati minn 4 Cruisers u 10 Destrovers, il-konvoj salpa għal Ġibilta. Minn Ġibilta lejn Malta, il- battleship NELSON u l-Aireraft Carrier ARK ROVAL u 4 Cruisers u 10 Destrovers oħra ħadu over l-eskorta tal-konvoj. Għalkemm ġarrab xi telfiet navali, l-konvoj xorta rnexxielu jwassal proviżjonijiet vitali għal Malta u wkoll irnexxielu jeħles 7 min-nies merkantili li kienu ilhom maqbuda mill-konvoj ta' qabel imlaqqam 'OPERATION EXCESS'. Għalkemm dam Malta, il-Port Chalmers ġie bbumbardjat mill-ajruplani ta' l-għadu diversi drabi, pero' ma ġarrab l-ebda ħsara u f'Settembru baħħar bla ebda skorta, mistur fid-dlam tal-lejl u rnexxielu jasal b'suċċess fil-ġirja tiegħu lejn Ġibraltar. Fl-10 t' Awissu 1942, il-Port Chalmers reġa' ħa sehem fil-konvoj li hu l-aktar imsemmi u ta' mportanza kbira mlaqqam 'OPERATION PEDESTAL', magħruf sew magħna l-Maltin bħala l-Konvoj ta' Santa Marija. Il- konvoj kien magħmul minn 15-il vapur merkantili fosthom it-tanker OHIO u kien eskortat mil-battleships NELSON u RODNEV, 4 aircraft carriers, il-VICTORIOUS, il-FURIOUS, l-INDOMIDABLE u l-EAGLE li ġie mgħarraq, 7 cruisers u 30 destrover. Il-kobor ta' l-eskorta turi l-importanza vitali ta' dan il-konvoj. Wara 4 t'ijiem t'attakki bla waqfien mill-għadu, permezz tal-U-boats, E-boats u ajruplani tal-gwerra, 5 vapuri merkantili, il-BRISBANE STAR, il- MELBOURNE STAR, ir-ROCHESTER CASTLE, il-PORT CHALMERS, u fl-aħħar b'miraklu, it-tanker OHIO, irnexxielhom jidħlu fit-13 t'Awissu. Il-PORT CHALMERS kien l-uniku vapur li ma ġarrab l-ebda ħsara mill-attakki ta' l-għadu. Imbagħad f'Settembru sgiċċa minn Malta għal Port Said, għadda mis-Seuz Canal u baqa' jbaħħar ma' Cape of Good Hope għal Amerika, fejn għabba tgħabbija ta' munizzjoni għal Ingilterra. Baħħar lejn l-Ingilterra bħala parti minn konvoj fejn fi triqtu l- vapur għadda minn maltempata kbira li kkawżatlu ħsarat kbar li bħalhom ma ġarrabx fil-konvojs ta' Malta. Il-vapur baqa' jieħu sehem f'konvojs oħra matul il-gwerra kollha u kien iddekorat b'25 medalja. F'Ġunju ta' l-1965, wara pranzu kommemorattiv u reunion tal-konvoj ta' Malta, ta' Santa Marija, fir- Re George V Dock ġewwa Londra, hu salpa fuq is-66 vjaġġ tiegħu lejn New Zealand u wara lejn Kaohalung fejn ġie mkisser minn Nam Feng Steel Enterprises biex jagħmel post għal vapuri tal-ġenerazzjoni l-ġdida, il- Containership. Kull ma baqa' mil-vapuri tal-Port Line, Blue Star Line u Union Castle Line, li ħadu sehem attiv ħafna fil-konvojs, speċjalment dak ta' Santa Marija, hija biss storja u nostalġija.