Il-Vara tal-Madonna tad-Duttrina — 125 sena fostna Il-vara tal-Madonna tad-Duttrina din is-sena tagħlaq 125 sena fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Tarxien. Dan nafuh grazzi għal irċevuta li nstabet fl-arkivji tal-Fratellanza, u li minnha sirna nafu min kien il- veru artist li ħadem din il-vara u f'liema sena tlestiet. Sa l-1997 kien maħsub li l-vara tal-Madonna tad- Duttrina kienet saret minn Karlu Darmanin. Ħafna nies, fosthom Tonv Terribile, ma tantx kienu jaqblu ma' din l-idea u meta Karmenu Massa sab l-irċevuta tal-ħlas tal-vara, intwera biċ-ċar kemm dawn kellhom raġun. Fil-fatt l-istatwa tal-Madonna tad-Duttrina ma saritx minn Karlu Darmanin, iżda min- neputih Ġlormu. Ġlormu Darmanin twieled l-Isla fit-12 ta' Ġunju 1834, fil-familja ta' Salvatore u Marija Frendo. Kien jagħmel xogħol fl- irħam u vari tal-kartapesta, fil-ħanut li kellu fil-Floriana, sa ma miet fit-8 ta' Awissu 1879. Fost ix-xogħlijiet tiegħu nsibu l-istatwi ta' San Ġużepp ta' Ħaż-Żebbuġ, l- i Isla,u n-Naxxar,u hemm il- possibiltà li l-istatwi: ' Ġużeppini tal-Ħamrun, il- — Floriana u Ħaż-Żabbar huma — tiegħu wkoll. Tonv Terribile . qal hekk fuq dawn ta' l-aħħar: 'Fihom dettalji simili; bħalma huma l-pożizzjoni tal-minkeb, ix-xeħta tar-ras u tal-bambin, il-panneġġi wesgħin tal-mant : u l-libsa… Darmanin ħadem ukoll l-istatwa tal-Madonna taċ-Ċintura ta' l-Għarb u ħafna figuri li jintużaw għat-tiżjin tat-toroq fil- festi. L-aħħar xogħol tiegħu kien il-Madonn tas-Sacro Cuor ta'.: Tas-Sliema, li sare fl-1879. tad-Duttrina ġiet tiswa 20 lira, sitt z. Xelini u tliet soldi. Il-flus inġabru minn donazzjonijiet u ġbir ieħor minn fost il- parruċċani. Mill-Libro Maestro nafu wkoll li fl-10 ta' Ġunju kienu daħlu tliet liri u tmintax irbiegħi mir-reffiegħa tal-vara u jumejn wara ġabru tnax-il lira, ittax-il xelin u tliet soldi mill- parruċċani. Imbagħad, fit-18 t'Ottubru, Dun Paolo Lauron, ħareġ tliet liri, ħdax-il xelin u rba' soldi. Il-vara nħadmet mill-kartapesta u l-artist ma sia ħax il-flus f'daqqa. Il-ħlas i ar permezz ta' muniti Sqallin, mill-Kappillan Dun Franġisk Feliċ Attard, li kien għadu — kemm laħaq flok Dun Paolo Lauron. Il-vara nħarġet għall-ewwel darba fil-purċissjoni ' l-1877, is-sena ta tlestiet il-vara. Il-vara tal-Madonna $ tad-Duttrina: żżanżnet tliet sn wara li twaqqfet: Fratellanza. Ta' : $ min jgħid li din il- il-Libro vara oħra għall- nju, 1877 tħallsu funzjonijiet—.: s biex inxtara xi xorb għall- tagħha. Dan nafuh Ritratt antik tal-vara tal-Madonna tad-Duttrina, meħud qrib is-sena 1924 Il-Jesta tal-Madonna tad-Dutt: predikatur, il-kantanti u r-reffiegħa tal-vara, u sar ukoll ħlas lis-Sur G Bonnici għall-mużika ta' meta nġiebet l-istatwa. Jista' jkun li l-ewwel purċissjoni bil-vara ta' Ġlormu Darmanin saret nhar l-10 ta' Ġunju. Fil-Libro della Annualità Della Confraternità Della Dottrina, hemm miktub li l-idea ta' kif kellha ssir il- vara kienet ta' Mikiel Busuttil, ħabib tal-qalb tal-Kappillan ta' Ħal Tarxien. F'dan id- dokument juri kif fil-5 ta' Awissu 1877, Mikiel Busuttil iddaħħal mingħajr ħlas fil- Fratellanza tal-Madonna tad- Duttrina bħala ringrazzjament talli ħoloq disinn għall-istatwa u l-pedistall. Skond ftehim li kien intlaħaq fl-20 ta Diċembru 1875, il-Perit Busuttil kien iżur lil Darmanin waqt li dah kien qed jaħdem Qeikiano je LOKMEErenili, — A'awen rċoenielb lab Parokis Grriiko. (la. fQor Sizezezzeo £ iPEla net, jnnanoe a ealba, Elużeza, ie 6, onaċzz, deke weeela, Tattlicmi seċ 2 sokedi fi i bia ħobnxa ebà Feeċbla., don ' jie PEZJA wenbż fen Los 46 e Pattianzjaltiża, da ewwel darba li ntmesset kien fl-1923-4, minn Angelo Dalli, magħruf bħala 's-Suffari' li kien joqgħod fi Triq Palma. Fil-Libro Maestro, hemm imniżżel li dan l-artist kien tħallas is-somma ta' tliet liri u żewġ xelini għax-xogħol li kien għamel. Xi wħud huma tal-fehma li Dalli reġa' mmudella l-wiċċ tal-Madonna, fuq bintu Sara u għamel ħafna xogħol fuq il-mant li qabel kien jgħatti t-tfal. Fl- 1955, il-vara kienet ġiet indurata għand id-ditta :- Francalanza tal-Belt, filwaqt li fl-1979, Renzo Gauci kien għamel intervent ta' restawr wara inċident sfortunat li seħħ waqt il-purċissjoni, meta l-vara ħabtet ma' wajer tad-dawl. L-aħħar xogħol ta' retawr sar is-sena l-oħra meta l-vara issaħħet f'postha bi brekit tal-ħadid, tneħħewlha l-kisjiet tal-ġibs li ngħataw matul is-snin u nżebgħet mill-ġdid, mill- artisti Tarxiniżi Renzo Gauci S/- ċoPS JA, fuq il-vara. Fil-fatt skond il- tafehntitiibtizti la nad u John Orlando Libro Maestro, Busuttil żar il- ra BL Po ifa taf - ' ħanut tax-xogħol ta' l-artist 4 taelb Il-pedistall oriġinali kien sar Il-vara tal-Madonna tad- Duttrina fiha erba' figuri. Il- figura ta' Marija, tidher b'idejha miftuħin, qiegħda tbierek u tħares lit-tlett itfal li hemm taħtha. Il-qagħda ta' mill-artist stess u Ilum ħadd ma jaf x'sar minnu, filwaqt li dak li hemm illum sar minn Emanuel Buhagiar fl-1923. L-istellarju tal-fidda li għandha l-vara ngħata minn Filippo Gatt, u bħala ringrazzjament dan iddaħħal idejn il-Madonna, il-forma ta' wiċċha u l-ħarsa ta' għajnejha L-irċevuta, maħruġa minn Ġlormu Darmanin għall-vara tal-Madonna tad-Duttrina huma naturali għall-aħħar u jixhdu l-kapaċitajiet kbar ta' l- artist li ried juri lil Marija bħala l-omm ta' dawk it-tlett itfal innoċenti. Matul il-125 sena li għaddew minn fuqha, il-vara tal-Madonna tad-Duttrina, rat bosta tibdiliet. L- bankun tal-vara sar fl-1994 fuq disinn ta' Renzo Gauci, li flimkien ma' Joseph Massa, kien responsabbli mill-iskultura, filwaqt li x-xogħol ta' l-injam sar minn Martin Agius. IE lamittenċ Il-Kumitat Festa Esterna u l-Fratellanza tal-Madonna tad-Duttrina, jifirħu lill- artist Tarxiniż Renzo Gauci li fit-30 ta' Gunju, 2002, Jum Ħal Tarxien, ingħata l-unur Gieħ Ħal Tarxien, għax-xogħol li wettaq b'risq ir-raħal tagħna. Il-Jesta tal-Madonna tad-Duttrina f'Ħal Tarxien