IŻŻJARA TIEGHI LIL G.K.C. Xi wħud minn dawk li jaqraw dan it-titlu għandhom mm'ejn jistaqsu: ''X'jfissru dawk it-tliet ittri 7' Ingħidulhom malajr: Huma l-ewwel ittri ta' Gilbert Keith Chesterton. Dan hu wieħed minn dawk il-bnedmin tal-għaġeb li Alla jibgħat meta, u fejn jidhirlu biex jagħmlu l-gid lill- bnedmin. Il-lum dan ilb-niedem hu magħruf minn kullħadd fid-dinja letterarja, u dawk it-tliet ittri kulħadd jaf x'isarrfu. Twieled Londra, fid-20 ta' Mejju, 1874, InNatura għa- netu b'xejriet ta' moħħ u ta' qalb mill-aktar sbieħ, u qawwija u mżewwqa. Kittieb bieżel, ħafif u bla għejja, issibu xull fejn tfittxu. Hu ġurnalista, konferenzier, poeta, kritiku, bijo- grafist, storiku, politiku; u x-xogħilijiet li Ħaseb, kiteb u ħareġ f'kull għamla u f'kull daqs ta' kotba huma ħaġa li tgħaġġeb. L-istil tiegħu hu tiegħu u ta' ebda ħaddieħor. .Mill-IS05 sa l-lum bagħat ''Essav' kull ġimgħa lil-'The Ilustrated London News' ta' Londra, u f'disgħa-u-għoxrin sena ma naqasx Ħlief darbtejn. Meta tarah, G K.C. tafisbu xi ġgant: mibni b'saffejn, qawwi u għoli li aktarx jisboq fit-tul lil-kull min jersaq ma' ġenbu: iżda ma jżommhiex; u sa l-lum li għandu sittin sena żamm il-ħlewwa u s-semplicità ta' tifel. Fl-1922 G.K.C. telaq għal kollox il-protestantiżmu u għadda għar-Reliġjon Kattolika. Dan tista' tgħid ma biddlu xejn, għaliex f'qalbu u fi fisiebu dejjem kien fehem u Ħass hekk. Kemm ġid għamel ġewwa l-Inghilterra bil-kotba tiegħu minn dak-in-nhar il-hawn, Alla biss jista' jafu. Ma' dan il-bniedem, tajjeb, għaref, minn tagħna, li kont ili s-snin naqra l-kitba tiegħu u nitgħaxxaq biha, u li jiena kont inħobb mill-bogħod u nixtieq nara mill-qrib, kelli x-xorti nitkellem għal nofs siegħa nhar it-tlieta, 15 ta' Mejju li għadda. Wafida xbejba li kienet niżlet miegħu fil-vjaġġ minn Ruma sa Malta, ġiet filgħodu il-Uffizzju tiegħi, il-Biblijoteka, u għar- rfitni li G.K.C. kien qiegħed ħawn Malta, il-Osborne: u billi kienet daqsxejn ta' ġewwa miegħu u taf xejrietu, ħajjritni ħafna biex wara nofs-in-nhar nagħmillu żjara ċkejkna. Bqajt bejn ħaltejn; iżda mbagħad wegħiedtha li mmur dak-in-nhiar wara t-thċ ta' l-erbgħa, u, ta' kelmti, fil-ħamsa kont fil-bieb tal-HĠtel. Staqsejt għalih u bgħatt il-biljett tiegħi. Żewġ minuti wara kont miegħu. ii , i Ingħid is-sewwa, jiena ma kelli ebda fisieb u ebda fehma fiż-żjara tiegħi lil dan il-bniedem ħilief li narah u nkellmu; għalhekk ma kelli ebda suġġett li jrossni aktar minn ieħor, u t-tafidita tagħna kienet aktarx qabbiżija u mżewwqa. Kif dħalt, taniidu. Jiena ħadtha u bla ma ridt rassejtha, u għidtlu dritt li jiena bniedem minn dawk li fejn tħobb il-qalb, jimxu r-riġlejn, u li dikiż-żjara tiegħi kellha l-egħruq tagħha f'qalbi, u mhux f'moħħi. Daħak dik id-daħika tiegħu ta' tifel ċkejken u wera li fehemni u li jogħġbuh il-ħwejjeġ magħmulin mill-qalb. Newwilli sigarru. Iżżejtu ħajr u għidtlu li ma npejjipz. Semmejna t-temp, li dak-in-nhar inzerta mċajpar u jdellek, u għidtlu li f'Mejju kien barra minn żmienu, u li ma jdumx. Billi kont naf li ma kienx f'siktu biż-żejjed, staqsejtu fuq saħtu. Qalli li riġlejh ma kenux igħinuh Ħafna u ma kienx jista' joħroġ, anqas jitħiarrek bil-ħeffa. Tkellimna mbagħad fil-qasir fuq il-kotba tiegħu li għandna fil-Biblijoteka. Xħin semmejtlu l-aħħar wieħed, (li għadu ma waslilniex) Thomas Aqguinas, tbissem u qalli: Meta kkonvertejt, wegħedt li nikteb xi ħaġa fuq San Tumas… u Ħarrek rasu donnu biex ifisser li kien għaġġel wisq iwiegħed. jiena għidtlu: Iżda meta Mr. Chesterton iwiegħed, jew kmieni, jew ftit imwaħifar, il-wegħda tiegħu sseħħ: il-ktieb fuq San Tumas illum hi ħaġa mitmuma. Semmejna xi kittieba ngliżi kattoliċi ħajjin. Meta ssemma Fr. C.C. Martindale, għamel bħal sinjal ta' qima; meta mbagħad issemma Hilaire Belloc, wiċċu libes bħal dawl sabifi. jiena fhimt li dak l-isem marbut ma' qalbu mhux biss bir- rabta tal-ħibubija, iżda b'rabta aktar sħiħa, dik ta' għan wieħed fil-ħtieġa tal-ħajja u fil-ħidma għal ideal kbir. Meta staqsejtu fuq is-safra tiegħu, qalli li fisiebu kien li jossokta l-vjaġġ sal-Palestina u li kien niżel sa Sirakusa bil-fehma li jgħaddi għax-xtut tal-Affrika ta' fuq, biex minn hemm jiġbed għall-Lvant; iżda billi riġlejh ma jgħinuhx tiafna u s-sħana bdiet tinħass sewwa, qata' li jiġi Malta u minn hawn għad-dar. Nagħli ħafna, għidtlu, li ma stajtx taqta' xew- qtek u tasal sa l-art fejn għadda ħajtu Sidna: nifraħ min- naħa l-oħra, illi Malta kellha x-xorti tilqgħek fi ħdanha. Għall-mistoqsija tiegħi ''Kemm kien fi fisiebu jdum magħna' wieġeb: Aktarx nitlaq għad-dar il-ġimgħa d-diefila. Ħajjartu biex, jekk ikun jiflaħ, jittawwal titwila l-Biblijo- teka: weġibni li jagħmel l-afijar li jista'. Wara dan għidtlu li ma xtaqtx intellffu żmien iżjed, u bla ma ħallejtu jqum mis-siġġu, ħadtlu b'idu u sellimtlu bit-tislima maltija ''Saħħa'. Baqa' jħares; iżda meta għidtlu li dik hi t-tislima tagħna u fissirthielu, daħak, għafasli idi mill-ġdid u nfridna. Dawk it-tletin minuta li għaddejt miegħu, dak il-bniedem hekk ċkejken fil-kobor, kienu mill-aktar henjin, u, naħseb, ma ninsihom qatt.