i Parroċċa; a) jitali Għargħur, ' il-Knisja Parrokkjali. Il-kronista ta' din il-viżita kiteb li n-nies Mis-Sur Julian Bezzina L-ewwel darba li nafu li n-nies ta' Casal Grigori wrew ix- xeqa li jkollhom parroċċa għalihom kien meta l-viżitatur appostoliku, Mons. Pietru Dusina fit-30 ta' Jannar, 1575, żar il-kappella qadima ta' San Bartolomew li kien hawn qabel tar-raħal ingabru f'din il-kappella biex jagħtuh merħba. Fir-raħal kien hawn 80 familja jiġifieri madwar 350 ruħ. Huma talbuh biex jibgħat qassis biex imqarr iqaddsilhom nhar ta' Ħadd u wegħduh li kienu lesti li jiġbrulu sehem , qoton, li jiswa 3 tari, minn kull familja. Huma qalu lil viżitatur li l-kappillan tan-Naxxar Dun Ġiljan Borg lanqas kien qed iqaddes quddiesa l-għada tat-tliet festi l-kbar, il-Milied, l-Għid u l-Għid il-Ħamsin kif kien obbligat li jagħmel minħabba li kien qed igawdi l-benefikat qadim tal-Kappella ta' San Ġwann Battista fl-istess raħal. Għalhekk l-isqof ordnalu li jqaddes jew l-għada jew l-jum ta' wara l-festi. Dak iż-żmien ir- raħal kien jagħmel mal-parroċċa tan-Naxxar. Fl-istess rapport insibu li l-kappella ta' San Ġwann Battista taċ-Ċimiterju kienet l-aktar waħda antika fir-Raħal u li kienet parroċċa fil-qedem, dan ifisser li din kellha r-rettur regulari tagħha. It-twaqqif tal-parroċċi kif nafuhom illum mill-isqof tad-Djoċesi beda wara l-Kunċilju ta' Tentu (1545 1563). Fis-16 ta' Lulju, 1563 dan kien iltaqa' għall-21 sezzjoni ppreseduta mill-Papa Piju IV u ddiskuta tema importanti ħafna: 'Il-kuruna tal-erwieħ' u wara ħareġ il-famuż digriet tar-riforma. Fih insibu li ) l-isfqijiet bħala delegati tal-Papa għandhom iwaqqfu parroċċi f'dawk il-parroċċi fejn hemm għad ta' fidili 1 li minħabba 'l bogħod jew it-tbatija ma jkunux jistgħu imorru fil-parroċċa biex jirċievu s-sagramenti u l Ir-raħal tagħna kien jagħmel ' għalhekk in-nies tiegħu kellhom ) ħadithom għand. il-kappillan , għammed lit-tarbija li kien jattendu għall-funzjonijiet, anki jekk il-kappillan tal-parroċċa ma jkunx irid. Digriet Nu. mal-parroċċa tan-Naxxar u 'il- bogħod: għall-parroċċa. Biċċa nkwiet mal-kappillan tan-Naxxar Dun Ġiljan Borg inqalgħet fit-2 t'Ottubru, 1591. Pietru u Giovanna Sciberras mir-raħal: tagħna kellhom tewmin. Il-qabla Agata Hebejer li marret tgħin lil Giovanna teħles, għamdithom għax ħasbet li kienu se jmutu u wara biex ikompli rit tal-magħmudija għax il-magħmudija tal-qabla setgħet kienet valida. Iżda l-kappillan ċanfara u reġa' għada ħajja, għax l-oħra laħqet mietet, ħaġa li ma setgħax jagħmel għax il- magħmudija għandha tingħata darba biss. Il-każ ġie rrapurtat lill-Inwkisitur Mons. Bellardito u l-kappillan inżamm il-ħabs tal-inkwisitur. Il-każ instema fl-1593 quddiem l-inkwisitur Mons. Giovanni Dell' Armi u l-kappillan ġie liberat. L-isqof Mons Tumas Gargallo kien jaf sewwa li n-nies ta' Ħal-Għargħur kellhom 'il bogħod għall-parroċċa tan-Naxxar u t-triq kienet ħażina, għalhekk fit-8 t'Ottubru, 1589 huwa waqqatf il- vażi A (Ah, iF. JFUQAAT Sa — ja EZ, f Ab 2Aier, ;Agwierir, b jie ke b ot Ġara Zief, Kia U ĠEWZ/ ĦU b ihe L mal inta Tim Ż Si ża fe AQAR. 08 rinreon, Ġrtifizzzront — Miti dpontior of at dharam Żitertiv, Żrrekj ċż mali: ma JAPGXTEZE x amar TOTAZ, tal parroċċa ta' San Bartolomew u bagħat lil Dun BA wirtet, 97 etta afda KA Bike Mattew Schiriha fir-raħal tagħna. Iżda għal AU Ia dirwċot JAODĦIX, a fa din is-separazzjoni oġġezzjona l-Kappillan tan- tru ab kaigjiu Akurakità a aa fa kr — Naxxar Dun Ġiljan Borg. Għalkemm kien hawn A. a Ġeelvi, rmekieġ 3, grolor, silef ok Maris: dan it-tfixkil, Dun Mattew jidher li beda jaqdi mi Ali t a oħżnġ biża dil l-parroċċa bħala kappillan. Dan nafuħ għax hu EŻAMI jemia ser car: beda l-ewwel ktieb tal-Magħmudijiet li fih kiteb ukoll iż-żwiġijiet u l-imwiet, kif kappillan hu obligat li jagħmel skond is-Sinodu ta' Ausburg (1548). Hu għammed l-ewwel tarbija bl-isem ta' Domenico iben Pietru Bruno u Grazzja fit-8 ta' Jannar, 1599. L-ewwel żwieġ kien ta' Agata bint Geronimo u Helen Mifsud u Jacobe iben Jacobe u Bartholomea Agius minn Ħal-Lija u sar fis-26 ta' Ġunju, 1599. L-inkwiet bejn Dun Mattew u l-kappillan tan- Naxxar jidher li beda fl-1601 għax minn din is-sena sal-1604. fir-reġistru hemm nota li dawn ġew reġistrati fil-ktieb tal-magħmudijiet tan-Naxxar u li l-kwistjoni dwar il-parroċċa ġiet referuta lill-Inkwisitur Mons. Fabrizio Verrallo. Dan qatagħha favur ir-raħal iżda Dun Mattew beda jiffirma bħala 'vice-rettore di Casal Gregorio' fil-ktieb tal-magħmudijiet. Barra dan insibu wkoll li xi qassisin oħra li jidhru li kienu jiġu mill-parroċċa tan-Naxxar kienu jiġu jgħammdu fil-knisja l-qadima ta' San Bartolomew u jirreġistraw l-magħmudija fl-istess ktieb. Fl-1 ta' Awwissu, 1605 insibu waħda rreġistrata minn Dun Ġwann Bezzina (vice-rettore di Casal Naxxaro) u oħra fit-28 t'Ottubru, 1605 minn Dun Andrea Bezzina (vie-rettore di Casal Gregorio). Jidher għalhekk li Dun Mattew ma baqax fir-raħal għax mill-1605 sa l-1608 ma ġewx rreġistrati aktar magħmudijiet fir- reġistru. Iżda fit-8 ta' Marżu, 1608 insibu waħda rreġistrata minn Dun Gwann Battista Cilia. Fl-1608 donnu reġa' kien hawn xi ċaqlieq biex il-parroċċa, li kienet ġiet sospisa, tkompli tiffunzjona għax f'din qult sad, Ż ga ji $, bl-arti Je ieċik Pia 7 Żinbazta al ek, 78 il argiiż it Si kinet Fit-8 ta' Lulju, 1610, Dun Ġiljan Borg marid fis-sodda għamel it-testment tiegħu quddiem in-nutar B 1 Simone Galea u sitt ijiem wara huwa miet. Jumejn biss wara, fis-16 ta' Lulju, 1610, u qabel ma laħħaq 24 kappillan ġdid għall-parroċċa tan-Naxxar biex żgur ma jinqalgħax aktar inkwiet, l-Isqof Mons Tumas ġ/ Gargallo wettaq dak li kien diġa' għamel fis-6 t'Ottubru, 1598 b'kuntratt quddiem in-nutar Ignazio Saverio Bonavita, kanċillier tal-kurja. F'dan il-kuntratt, għalkemm sar bidu ġdid għall-parroċċa tagħna bil-ħatra tal- Kappillan Dun Ġwann Battista Chetcuti, l-isqof Gargallo kiteb hekk:- aħna waqqafna dik (il-parroċċa ta' San Bartolomew) ta' Casal Gregorio fis-6 t'Ottubru, 1598. Mis-16 ta' Lulju, 1610 il-parroċċa tagħna bdiet dejjem miexja 'l quddiem tant li l-kappillan Dun Ġwann Battista Chetcuti, li dam kappillan tagħna għal 56 sena mexxa l-Għargħurin biex jibnu l-knisja parrokkjali mill-1612 sa 1638, ġojjel arkittetoniku tal-Perit Tumas Dingli.