IL-GĦAQDA TAL-MALTI (UNIVERSITA') DISKORS TAL-FTUĦ TAL-LAQGĦA ĠENERALI, NOVEMBRU 1988 Il-Għaqda tal-Malti (Università) twaqqfet fl-1931 bil-ħidma ta' żewġ studenti tal-Mediċina, Rużar Briffa u Ġuże Bonnici, li Ilum huma magħrufa bħala tnejn mill-kittieba ewlenin ta' Malta. Il-ħidma tagħhom ħalliet frott sabiħ fost l-istudenti u kienet ta' fejda liema bħalha għall-iżvilupp tal-Letteratura Maltija. F'Marzu 1931 l-Għaqda dehret għall-ewwel darba bir-rivista Leħen il-Malti, li ma damitx ma saret rivista importanti fil-qasam letterarju. Kienu bosta dawk li maż-żmien taw is-sehem tagħhom fi ħdan l- Għaqda biex qajmu interess kbir fil-kitba Maltija u biex ma ħallewx l-isforzi bikrija ta' Dr Briffa u Dr Bonnici jintemmu fix-xejn. Issoktat toħroġ ir-rivista, saru bosta lejliet letterarji ta' kull xorta, saru tifkiriet ta' awturi prominenti Maltin, u nħolqot kuxjenza letterarja kemm fl-Università u kemm 'il barra minnha li maż-żmien rat ir-riżultat tagħha fl-affermazzjoni ta' diversi kittieba, fosthom l-ex president tar-Repubblika Dr. Anton Buttigieg, l-Onor. Gulia u oħrajn. L-Għaqda, li fil-bidu kienet f'idejn Rużar Briffa u Ġuże Bonnici, ma damitx ma għaddiet f'idejn il-Professur Pietru Pawl Savdon meta, kif jikteb Ninu Cremona, 'mħabba x-xogħol tal-professjoni tagħhom iż-żewġ diretturi ta' qabel ma setgħux isibu żmien biex jaqdu kif jixraq id-dmirijiet tagħhom'. Cremona jissokta jikteb: 'biżżejjed ngħidu illi bis-saħħa ta' din l-Għaqda, tal- ħidma u ħeġġa ta' min kien qed imexxiha, wara bilkemm disa' snin ħajja kellha titwaqqaf ġewwa l-Università kattedra tal-Malti li tfakkar il-bidu tal-ħidma ta' Vassalli bħala Surmast tal-Malti fl-Università ta' Malta fl-1825, kattedra li biha llum twettaq il-jedd ta' ġieh akkademiku tal-Malti'. U hawn jidħol is-sehem kbir li ta l-Professur Ġużċ Aquilina bħala president ta' l-Għaqda għal żmien twil. Il-ħidma tiegħu swiet biex għaqqdet flimkien, f'fehma waħda, bosta studenti ta' ħeġġa u ħila biex jagħtu ħajja lill- qasam letterarju u kulturali fl-Università. Warajh mess lill-Mons. Professur Karm Santi, bħala Aġent-Kap tad-Dipartiment tal-Malti żamm l-għaqda ħajja fi żminijiet reċenti. F'dan il-perijodu jien fittixt li nara li tissokta l-kontinwità, billi l-Għaqda terġa' tibda tqum fuq saqajha u taħdem, u biex il-ħarġiet li ħadt ħsieb li joħorġu snin ilu (l-aħħar darba li seta' joħroġ 'Leħen il-Malti' kien fl-1980) jissoktaw mill-ġdid. Emmint u nibqa' nemmen li għandna nibnu fuq dak li għamlu ta' qabilna, bi spirtu ta' storja u aġġornament, u dejjem bil-kompetenza li tixraq lill-istudju fil-livell universitarju. Dan hu l-aqwa kontribut li nistgħu nagħmlu lill- Komunità kollha. B'dan il-ħsieb nixtieq li l-Għaqda tieħu ħajja ġdida u torganizza ruħha kif jixraq. Kien dan li ġegħelni nsejjaħ din il-laqgħa, li l-għan ewlieni tagħha huwa li nħarsu lejn il-ġejjieni ta' l-Għaqda. L-isforzi li qegħdin nagħmlu llum biex nagħtu ħajja ġdida lil din l-Għaqda qadima għandhom, qabelxejn, il-għan li jissoktaw il-ħidma li wettqu Rużar Briffa u Ġużċ Bonnici, li jixirqilhom il-qima tagħna mhux biss għall-ħila letterarja tagħhom, iżda wkoll għall-impenn li daħlu bih għat-twelid u għat- trobbija ta' l-Għaqda. L-isforzi tagħna llum għandhom ukoll l-għan li jissoktaw il-ħidma li saret fi żminijiet eqreb lejna, ħidma li tfisser li aħna nifhmu postna fil-katina kontinwa taż-żmien li aħna ħoloq tagħha. ir-riorganizzazzjoni ta' l-Għaqda, 57 sena wara t-twaqqif tagħha, il- kontinwazzjoni tal-ħruġ ta' Leħen il-Malti, u t-twettiq ta' ħidma ġdida huma Ikoll tislima lil dawn kollha li ħadmu qabilna, waqt li huma wkoll espressjoni tax-xewqa tagħna li nissoktaw il-ħidma tagħhom skond ix-xejriet li jitlob iż- żmien tagħna. L-intelliġenza, il-ħila u d-dedikazzjoni ta' l-istudenti ta' llum huma garanzija li l-Għaqda tista' tkompli tgħix b'riżq l-ilsien Malti, il-Lettera- tura Maltija u l-kultura nazzjonali tagħna kollha kemm hi. s Nemmnu li l-ilsien Malti għadu ma ħax il-post li jixraqlu skond il-Kostituzzjoni stess, u skond il-mentalità tas-seklu għoxrin. s Nemmnuli l-Malti għandu jkun mitkellem u miktub tajjeb u dejjem mill-Maltin kollha. e Nemmnu li ebda wirt ieħor daqs l-ilsien Malti ma jagħtina identità nazzjonali u ma jagħżilna minn ġnus oħra. : Nemmnu li dmir ewlieni ta' l-Għaqda tal-Malti (Università) hu li taħdem b'saħħitha kollha, u bl-appoġġ tal-bosta mseħbin tagħha, biex il-Malti jingħata dan il-post li jixraqlu.