Poeżiji oħra ta' Dun Karm PROF. DE HUMA POEŻIJI OĦRA TA' DUN KARM (1871-1961) LI jistgħu jingħaddu flimkien mal-poeżiji l-oħrajn miġburin fil-pubblikazzjonijiet tiegħi li ġejjin: Dun Karm — il-Poeżiji Miġbura, Klabb Kotba Maltin-Karmen Mikallef Buħaġar, Malta, 1980; Dun Karm - Il-Bniedem fil-Poeta, Klabb Kotba Maltin, Malta, 1980, pp. 111-119; 'Erba' Poeżiji Mhux Magħrufa ta' Dun Karm); Il-Malti, 3-4, 1985, pp. 65-67; Dun Karm - Le Poesie Italiane, Malta Universitv Press, Malta, 2007. TE VINWAT GI KE a TA IPR a PMEATA i jer (Ku. ċdex d għadd 31 XEWQAT TAL-MILIED U TAS-SENA L-ĠDIDA Ħabib, qalil u ikreh Iż-żmien li aħna fih, Taqtiq ta' qalb, tbatija, Biża' wi ħrib qatigħ: Iżda fuq l-Għar ta' Betlem Hemm dawl safi, ħanin Li jħabbar ġieħ lil Alla U sliema lill-bnedmin. Jien dan id-dawl nixtieqlek Li ma jfissrux il-kliem, F'daż-żmien u fl-għam li dieħel Mill-ewwel jum sat-tmiem. Diċembru 1941 Leħen il-Malti XEWQAT GĦAS-SENA 1942 Lil Ġużċ Chetcuti Nixtieq nixtieqlek sena Mimlija riżq u sliem Mill-ewwel jum tal-bidu Sa l-aħħar jum tat-tmiem; Iżda meta madwarna Għad haw' gwerra tal-ġenn, U f'nofs ta' lejl trid tinżel F'ħofra ġol-blat għall-kenn X'nista' nixtieq ħlief l-hena Li jinżel mis-smewwiet U jimla ruħ li temmen Fil-għaġeb tal-Milied2 Għalhekk nixtieqlek jiena L-hena ta' ruħ sabiħa, Ta' qalb li f'baħar kiefer Iżżomm qawwija u sħiħa. Diċ. 1941 Leħen il-Malti għadd 31 INNU LILL-MADONNA TAL-GRAZZJA (għall-mużika) Fuq id-dlam ta' l-ewwel ħtija Niżel dawl minn ġos-smewwiet, Kif Omm-Xebba dehret tiddi Fuq il-mewġ taż-żminijiet. Dik id-dehra ta' ħelsien; B'kelma waħda qridt il-ħsara, Bnejt il-hena mis-sisien. Omm tal-grazzja, omm ħanina, Inti ġibt is-sema fl-art; Issa talla' 'l dawk fis-sema Li b'uliedek inti ħtart. Qallek kelma l-Iben tiegħek Meta, msammar fuq salib, Ħallas b'demmu l-fidwa tagħna Biex f'wirt Alla 'l ġensna jġib. Mara, qallek, Ġwanni ibnek, Fihint Omm minn tal-bnedmin. Riżq is-sema minnek jgħaddi Fuq il-ħżiena w it-tajbin. għadd 31 Leħen il-Malti LIX-XBEJBA RITA CASSAR Li għandha xejra għal soru wara talba ta' missierha Jien staqsejt: Fejn tista' talbi Xi gost ġdid fil-lbies, fiż-żina Issib l-hena/ Issib is-sliem Jien ngħallimhom lit-tfajliet, U ħeġġiġt in-nar ta' talbi, Kif iżewqu l-kelma bnina, Xewqati tgħarrex kullimkien. Kif jilagħbu bid-dafriet … Ġiet tweġiba ferriħija: Leħen ieħor kollu ħlewwa 'Għax titgħabba b'dan il-ħsieb': Wieġeb fis għall-mistoqsija: Qum fuq tiegħek; kun għaqlija, Mhux minn barra, iżda minn Idħak, iġri ma' l-iħbieb. ġewwa Tiġi l-paċi dejjimija. Il-Pjaċir tas-Saltna tiegħi Fit-tlellix tidħak il-Frugħa Jiżfen, jgħanni lejl u nhar; Li titbiddel kull mument; Il-Ferħ biss jitgħannaq miegħi, L-Għerf tad-dinja jisfa bluha, L-ebda niket, l-ebda mrar. Kull pjaċir jisfa turment. Waħda biss it-Triq għall-Hena Triq l-Imħabba ta' Ġesu: Hemm tas-Sliem it-Tempju nbena Fejn igħix u jgħammar Hu. Leħen il-Malti għadd 31 BANDIERA ĦAMRAT Qumu qawna fuq tagħkom, ja żgħażagħ Li bil-għaraq taqilgħu l-għajxien, Fehma waħda, qalb waħda, driegħ wieħed, Għall-wens tiegħi inġabru flimkien: U għidulhom lill-għonja jirtogħdu Tal-ħaddiema xebgħana bid-demm; Waslitilhom is-siegħa tal-qilla; Ta' ħajjithom l-inbid isir semm. Jiena, Bandiera Ħamra, Bid-demm tal-Kbar inħsilt, U biex inċarċar iżjed Mir-Russja ħarxa nżilt. Għaliex wieħed jitbaħrad fix-xaba: L-ieħor jibki fil-għera, fil-ġuħ' Dak imhejjem, imfissed, imxaħxaħ, Dak imkasbar, imżeblaħ, mibjugħ' Mhux art waħda nisslitkom7 Mhux wieħed Kien id-dnub li neżżagħkom mill-ġieħ' Għaliex fuqkom biss tagħfas is-saħta' Qumu żgħażagħi M'hemmx ġid għall-beżżiegħ. Jiena, Bandiera Ħamra, eċċ Temmnu 'l ħadd li jkellemkom bil-ħlewwa Fuq it-tjieba, fuq sabar, fuq jedd, Biex il-Lib li jixxaħħam minn fuqkom Mingħajr biża' fi friexu jimtedd. għadd 31 Leħen il-Malti Il-jedd tagħkom is-saħħa ta' driegħkom; Liġi tagħkom, il-fidwa mill-hemm; M'għandhiex sabar ir-rieda tal-Kotra, Min jilqagħkom jitgħargħar fid-demm. Jiena, Bandiera Ħamra eċċ. GĦANA TAL-POPLU MALTI Dawk għajnejk iħarsu lejja, Dak fommok ma jkellimnix. Donnok trid xi ħaġa minni W għall-mistħija ma tgħidlix. Taħseb xejn li jiena nħobbok Għax tarani nħares lejk, Nħares lejk għax vizzju tiegħi, Mhux għax sraqtni b'dawl għajnejk. Int ħamiema majjorkina Tixrob l-ilma ta' l-għadajjar … Li kont naf kemm int fraxketta Qatt għalik ma kont nitħajjar. 4, Hekk kif tgħid is-'sissignore, X'dawra fuqek jiena ndurl Ngħidlek ħudha w għożżha tajjeb, Għaliex magħha tgħammar żgur: Leħen il-Malti għadd 31 Ngħidlek ħudha w għożżha tajjeb U 'l qalbha la tiksirhiex, Għax qalbha tajra ta' l-ajru … Tfittixha u ma ssibhiex. X'int paxxuta fuq il-għatba, Dik ommok titgħaxxaq biki Donnok ħawħa ftit imħassra. Min jaqbdek u min jerħik. Ġib sikkina w xoqgli 'l sidri, Tara 'l qalbi medd idejk U staqsiha, ara xi tgħidlek Hux lilek dejjem ħabbejt. Min iħobbni għandi kejla, Min jobgħodni għandi siegħ; Għad li jiena tifla samra, Kemm għandi għarus sabiħ. Oħla, oħla, baħar oħla Bħalma ħlejt fil-lejl ta' Lapsi; Jekk iddur id-dinja kollha Ma ssibx min iħobbok daqsi. Dik l-Arbanja f'nofs il-baħar Il-baħrin kollha mbikkija. Din ma hix xi ħaġa kbira Għax Ingliż jieħu Maltija. N.B. Nifhem li dawn ma humiex strofi li kitibhom Dun Karm innifsu, iżda taqbiliet popolari li semagħhom u kitibhom biex ma jintesewx. (Manuskritt ta' Dun Karm, Kollezzjoni Peter Vassallo) għadd 31 ' Leħen il-Malti Leħen il-Malti għadd 31 XMAS għadd 31 Leħen il-Malti Leħen il-Malti għadd 31 għadd 31 Leħen il-Malti Leħen il-Malti għadd 31 1 Skond Dr Carmel Mallia, din hija l-unika poeżija bl-Esperanto miktuba minn Dun Karm u l-ewwel dokument bl-Esperanto f'Malta. Dr Carmel Mallia ppubblikaha f'għeluq il-mitt sena tagħha f'The Sundav Times ta' l-14 ta' Ottubru 2001, paġna 38, flimkien mat-traduzzjoni tagħha, A Thought for Spring. Ara wkoll Ninu Cremona, Dun Karm Kif Nafu Jien, Leħen il-Malti, Sena XXXI, għadd 4, 1962, 11-12. għadd 31 Leħen il-Malti (Pro Memoria — Ħsebijiet Żgħar, manuskritt ta' Dun Karm, Kollezzjoni Dun Ġużepp Mangion)