(Intervista tagħna ma' Giacinto Tua) (Artiklu maqlub mit-Taljan minn E.S.1. kif deher (b'ritratt ta' zionali, Affari e Rappresentanzet' (SNIAR) ta' Ruma, fin- numru IIT — 12-13 tal-1 ta' Lulju, 1948) WARA ħosta snin li konna na ma narawh, iltqajna dan l- aħħar, fi U'Hotel Marini'' ta' Ruma, ma' l-avukat Giacinto Tua, wieħed mill-personalitajiet intellettwali l-iżjed imsemmija ta' Malta. Giacinto Tua niftakruh tajjeb ħafna wkoll għal xi produzzjonijiet ta' interess letterarju għoli li juru t-tagħmira ar- tistika mhux komuni li għandu, Konna nafu li f'Malta, minn xi ftit taż-żmien 'il hawn, fit- teatri ta' hemm, kienu qegħdin jinħadmu fuq il-palk xi xogħli- jiet bil-Malti, u ridna nistaqsu lil Giacinto Tua fuqhom. Min sata' jgħidilna aħjar minnu 7 Aħna—li konna midħla ta' Roberto Bracco—għadna niftak- ri kemm dan is-Surmast kien jitħaddet b'għaxqa ta' qalb fuq il-ħila ta' Tua li miegħu kien baqa' dejjem jikkorrispondi. Giacinto Tua. qdiena fl-intervista tagħna. bis-solta ġentilezza tiegħu: ''Mhux biss', qalilna minnufih, ''saru xi rappreżen- tazzjonijiet teatrali bil-Malti, imma xi wħud minnhom irnexxew ta' interess artistiku għoli, hekk li tlaqqa' Kumitat apposta, im- mexxi minn Nikol Biancardi, biex jagħmel konkorsi teatrali. ' — 'U d-djalett Malti tajjeb għal daqshekk 9 — ''Tbda, biex irrid ingħid ċar li l-Malti aktar minn djalett jista' jissejjaħ ilsien; u fuq jekk hux tajjeb, ingħidx hux, għad li forsi mhux tant fid-drammatiku daqs kemm fil-komiku fejn hu ta' effett mill-uqwa. Madankollu, is-suċċess imqanqal tal-pub- bliku, u l-appoġġ xkett tal-Gvern komplew taw saħħa lil din l- inizjattiva li, narġa' ngħidlek, hi ta' min iqisha u jagħti kasha. '' — ''Mela, nittamaw li għad inkunu nistgħu naraw fl-Italja wkoll xi traduzzjonijiet ta' kummidjografi Maltin. '' — ''M'għandniex x'ingħidu, xi xogħlijiet jistħoqqilhom li ikun jafhom ukoll il-pubbliku tal-bliet il-kbar ta' l-Italja. X'uħud minnhom huma miktuba b'impenn kbir, u jimxu sewwa fuq il- 68 IL-MALTI ħajja : xogħlijiet mimlijin teatralità, maħduma bil-għaqal u bis- sengħa, saħansitra, f'xi kasijiet, oriġinali. Hemm xi kittieba li qed jagħmin isem ġmiel- hom, bħaż-żewġt aħwa Ivo u Ġino Muscat Azzopardi, Cassoli, Trin Serracino Inglott, Guido Saliba u xi oħrajn, li jippromettu ħafna. — ''Id-djalogu kif jittrattawh 7 — ''X'uħud tajjeb ferm, bħal, ngħidu aħna, fil-produzzjo- nijiet ta' Cassola fejn hu b'mod speċjali, ħaj, ħafif, mibni tajjeb u jorbot. Oħrajn ukoll, iżda, għandhom djalogar ħafif u mexxej. ' — ''Imma semmejt ukoll xogħlijiet oriġinali. — L-aktar wieħed oriġinali fosthom kollha hu brin Ser- racino-Tnglott li jġagħlek tammirah għal ċerti 'trovaturi' tiegħu arditi, u għal ċerti idejiet ġenjali. ' — Insomma, int tħoss li dan it-teatru Malti għad jirnex- xi sewwa. — UU tagħtih sehmek ukoll, eh2 Inti, issa, ilek komme- djografu famuż f' — ''Jiena miniex ħlief 'appassjonat' tat-teatru. Imma, kif taf int, nagħżel iżjed id-drammatiku. Ma ngħidx li ma għadx forsi nikteb xi ħaġa bil-Malti wkoll, imma ġa għamilt xi impenji għal żewġ produzzjonijiet teatrali fl-Italja : waħda għall-kumpan- nija magħrufa, u oħra għar-Radjo.' U dan il-ħabib tagħna simpatiku ħadilna b'idejna bil-qalb, bħalkieku ried igħidilna li dik l-intervista kienet spiċċat.