ġfsis L-Ewwel Taqsima — DAWL IL-BAQRA U L-HMAR FL-GHAR TA' BETLEM Ġest, bin Alla u bin il-Bniedem twieled f'għar . . . f'maqjel. … Il-kelma 'maqjel tfisser imkien mudlam, maħmuġ, li jarmi rwejjaħ tal-bhejjem li jdejqu u jmarrdu: xejn m'hemm nadif fil-maqjel ħlief biss il- maxtura, fejn is-sid iqiegħed il-ġwież u l-għalf meħteġin għall-għixien tal- bhejjem li hemm ikunu jgħammru. Ir-raba' fir-Rebbiegħa jieħu dehra oħra, donnu jinbidel u jimtela' bil- ħajja; minn x'ħin fl-art jinbtu l-ħxej- jex li 'l fuq mill-ħamrija, f'dawk l- għodwiet, milqutin u mħarrkin minn żiffa ħelwa u mxarrbin min-nida ta' filgħodu u jilmaw taħt l-imrieżaq tax- xemx tielgħa, tielgħa tgħinhom u tti- hom ħajja ġdida filwaqt li ssawwarhom f'għelejjel ħadrana u mwarrda mill-ak- tar bnina għall-bhejjem. Issa iżda dawk l-għelejjel ġew maħsuda . . ,: Dawk l-għelejjel darba żina u ġmiel tal-għe- lieqi, fwieħa li tgħaxxi għal kull min jgħaddi minn ħdejhom, faraġ għal kull min ikun qalbu mdejqa, issa hu- ma mitbiela: dawk. iz-zkuk imwarr- din tagħhom, għalkemm niexfa jew mitbiela, għadhom jarmu xi riħa ħel- wa, iva, imma issa huma ġol-maqjel fil-maxtura biex itaffu u jaqtgħu l- ġuħ lil dawk il-ħlejjaq l-oħra li huma l-qaddejja rsira tal-bniedem: il-bhej- jem isibu l-għalf bnin tagħhom f'dik il-maxtura, Dan kien tassew l-Għar jew il-Maq- jel fejn Ġesi, iben t'Alla u tal-Bnie- dem, twieled u ġie fostna. Imkien mill-aktar baxxi u msejkna fid-dinja… L-Iben tal-Bniedem, li hu s-Sultan tal-Lhud u tal-ġnus kollha, kellu jkol- lu b'nieqa tiegħu li tilqgħu tarbija maxtura, fejn il-bhejjem jomogħdu u jieklu l-ħxejjex u l-egħmejjel imwarr- din, imma niexfa, tar-Rebbiegħa. L-ewwel dar, iva, li laqgħet lil Ġe- stil Tarbija kien għar-maqjel b'max- tura. U għax għandna nistagħġbu, immela . … L-ewlenin li taw ġieħ u qima lil Ġest għadu kemm twieled kienu żewġ bhejjem: il-baqra jew għo- ġla u l-ħmara (Papini: ''Storia di Cristo). Ebda storja tat twelid ta' Ġest Kri- stu, miktuba minn għorrief li jemmnu jew le, li ma tfakkarx f'dawn l-ewle- nin li taw ġieħ u qima lil Ġest Tar- bija fil-għar ta' Betlem: il-baqra jew għoġla u l-ħmara; dawn iż-żewġ bhej- jem huma hekk magħqudin mal-Pre- sepju ta' Ġest li… . jista' iva, jit- ħalla li ma jitqegħidx il-Bambin, im- ma qatt u qatt il-baqra jew l-għoġla u l-ħmar. : Ladarba hekk, qatt ħsibt int, o qar- rej, fuq liema sisien ġie magħruf li proprju baqra u ħmar, u mhux bhej- jem oħra, kien hemm finnieqa ta' Ġesu, f'dak il-lejl imqaddes, u li kie- nu bin-nifs tagħhom isaħħnu l-ġisem ta' l-imwieled Messija Il-kwistjoni — jidhirli jiena — hija żgur tta' ftit jew xejn siwi, iżda t- tagħrif kollu fuq it-twelid ta' Ġest Kristu hu dejjem sabiħ u wkoll ta' xi ġid għar-ruħ, Li Ġesu Tarbija malli twieled ġie mqiegħed f'maxtura, bħala nieqa, din hi ħaġa minn ewl id-dinja, għax Ġe- st twieled f'għar fejn kienu jinżammu l-bhejjem u li fih il-maxtura hi l-im- kien l-aktar nadif fost l-imkejjen l- oħra. Min naħa l-oħra, jekk il-Prese- pju kien tassew għar-maqjel, hemm- hekk kellu jkun hemm aktarx xi bhej- jem. Imma l-kwistjoni kollha hi din: Minn fejn nafu aħna li f'dak il-għar fejn twieled Ġest kien hemm tassew il-bhejjem, u dawn ma kinux ħlief biss il-baqra jew għoġla u l-ħmara2 taw każ l-Evanġelisti li jiktbuhom, għax dawn kienu aktarx imħabbrin lilna żmien qabel mill-Profeti, fir-Rab- ta l-Qadima. Għandi quddiem għajnejja żewġ orakli tassew kbar ta' kbira ħtieġa għal din id-daqsxejn ta' kwistjoni: L-Għar ta' Betlehem Ġest. Bambin qalb il-Baqra u l-Ħmara. Billi fl-Evanġelju ftit u xejn għandna tagħrif fuq hekk, jista' jkun li dan it-tagħrif kien ġie mnebbaħ minn qa- bel ma twieled Kristu, Hi ħaġa magħrufa, li xi ħwejjeġ żgħar fil-ħajja ta' Kristu ftit u xejn wieħed hu ta' Iżaija u l-ieħor ta' Abakuk. Iżaija hu magħruf ħafna bħala l-Evanġelista tal-qedem, u dan igħid: 'L-għoġol għaraf lil Sidu, u l-ħmar il-presepju t'Alla tiegħu'' (Iż. F'dawn il-kelmiet ta' Iżaija, il-kit- tieb ekkleżjastiku Origeni, u s-Santi Padri, Sant'Ambroġ, San Girgor ta' Nissa, San Ġlormu u San Pier Gri- sologu jifhmu u jaraw fihom tħabbira (profezija) fuq il-Messija. Origeni u Sant'Ambroġ ifissruhom b'sens ta' xebh, u jgħidu: ''L-għoġol huma l- Lhud, ħmar aħna li ġejjin mill-Ġen- tili jew mill-Pagani.'' Is-Santi Padri l-oħra joqgħodu fuq dak li tfisser il- kelma. San Ġlormu jikkommenta hekk: ''U medditu fil-maxtura. Għax fil-maxtura2 . . . għax kellu jiġi mit- mum dak li kien ħabbar Iżaija l-pro- feta: ''L-għoġla għarfet lil Sidha, u l-ħmar il-presepju tal-Mulej tiegħu''. Iżda dawk il-kelmiet ta' Iżaija fi- hom tassew profezija (tħabbira) fuq il-Messija Jekk noqgħodu għall-qari tat-test ta' Iżaija kollu kemm hu, b'dak ta' qablu u b'ta warajh, dlonk nintebħu li meta l-Profeta kiteb dawk il-kelmiet quddiem għajnejh ma kellu ebda ħsieb tal-Messija: ruħu kienet wisq 'il bogħod mid-dehra ta' dak il-lejl mis- terjuż, safi u sieket, u li fih, taħt se- ma miżgħud bil-kwiekeb, twieled l- Iben ta' l-Ogħla: Isimgħu, ja. smewwiet, u inti, ja art, iftaħ widnejk, għax il-Mulej qed jitkellem: Kabbart ulied u rabbejthom, u huma qamu. għalijal L-Għoġol jagħraf lil Sidu, u l-Ħmar in-nieqa t'Allatu; Iżda Iżraeli ma jagħrafx, : Ġensi ma jifhimxil Ahl ja ġens midneb, piplu fgat bil-ħażenl Ġidd imħassar, ulied bardaxxal Hekk il-Profeta deher quddiem il- poplu t'Alla, li kien warrab twemmi- nu minnu. F'dak iż-żmien, mandri u mrieħel kienu jitħallew jirgħu rajhom f'idejhom matul il-jum: ma' għib ix- xemx imbagħad, il-bhejjem kienu jfittxu weħedhom li jmorru fil-maqjel tagħhom mingħajr żgur ma jitqarrqu: jekk kien jgħaddi sidhom minn ħdej- hom, kienu dlonk jagħrfuh, u donn- hom ikunu jridu jagħtuh qima, billi jsemmgħulu leħenhom: B..ee..e..ql, b..e..e..ql, u b'sinjali oħra ta' ħbibe- rija, u aktarx billi jmorru warajh bħa- la qatgħa ħbieb tiegħu. La tinsiex li huma. bhejjeml Minn dan li għedna, Iżaija jinseġ l-argument tiegħu hekk: ''Il-bhejjem (ftakar li bhejjem) jgħarfu lil sidhom u l-maqjel tagħhom: Int, ja Iżraeli, agħar mill-bhejjem, għax ma tagħrafx aktar 'l Alla tiegħekl Dak li jagħtik il-ħajja u l-libertà''. ħ Kornelju Alapide hawnhekk igħid: 'Iżaija hemmhekk jitħaddet minn ba- qar, ħmir u sidien b'ħabta ġenerali… Madankollu l-Għorrief ta' dari kienu jifhmu u jfehmu li dawk il-kelmiet huma għal Kristu, Sid u Tarbija, Bambin ċkejken, imqiegħed f'nieqtu- maxtura qalb l-għoġol u l-ħmar… Dan iżda ma jfissirx li dawk il-kel- miet ta' Iżaija fihom profezija fuq il- Messija, imma huma biss imqabblin għal dak is-sens (sens akkomodat) u mhux profezija fuq il-Messija (Com- ment. in Isaiam). Iżda hemm leħen Abacuc, li jgħaj- jat ma' l-erbat irjieħ (III, 2): ''Mu- lej, smajt il-kelma tiegħek u bżajt: tagħmel li tingħaraf f'nofs żewġ bhej- jem: meta joqrob dak iż-żmien, turi ruħek' (Liturġ. taċ-Ċirkunċiżżjoni versjoni bit-Taljan, magħmula fuq tas-LXX), l Minn dan żgur wieħed ma kienx ikun jista' jaħrab, li kieku t-test miġ- jub minn Abacuc kien fidil. Imma, jaħasral… ma nzertax fidill Naraw, u niflu ftit it-test Lhudi, miġjub ukoll fil-'Volgata': Javċ, smajt il-kelma tiegħek, bżajt, Javċ, għall-opra tiegħek. F'nofs iż-żmien agħtiha l-ħajja, f'nofs iż-żmien xandarhall Kif. wieħed jara sewwa hawnhekk; li-annimali u l-bhejjem ħarbu, ma dehrux iżjed. U dan jitfisser sewwa, għax hawn jidħlu fiż-żifna xi ittri bil- Lhudi li minħabba x-xebh li għand- hom ma' oħrajn ġiebu tfixkil u għelt mhux ċkejken. Is-LXX interpreti tqarrqu fil-qari, għax minflok li qraw: F'nofs iż-żmien tas-snin — Nel mez- zo degli anni — qraw: ''In mezzo degli animali.' . . . Dak kollu li l-Kotba Mqaddsa jgħarrfuna li ġara f'dak il-lejl li qatt ma jintesa' hu miġbur fi ftit kliem fil- Vanġelu ta' San Luqa: ''U hija wil- det 'il binha l-ewlieni, u fisqietu, u medditu: f'maxtura, għax ma kienx hemm fejn toqgħod fil-Khan.'' Ġest, immela, ried li jkun meqjum, adorat, qabel xejn mill-bhejjem, li kienu meqjumin u adorati mill-bned- min. U dan biex jurina li huwa wkoll Alla ta' dawk. il-ħlejjaq, li l-bluha tal-bnedmin kienet għamlithom allat. Iżda l-baqra u l-ħmara, li lilhom kien mess dak il-ġieh li jkunu — f'idejn Alla — għodda baxxa f'għaj- nejn il-bniedem, kienu fehmu jew għarfu huma nfishom il-qadi tagħhom bħala mistħoqq għalihom u ta'-mertu' Jekk inħarsu lejhom, kif inhuma qegħdin fil-leminija u x-xellugija ta' l-Iben t'Alla Tarbija fin-nieqa tiegħu maxtura, għandna ngħidu u. nifhmu sewwa li l-baqra jew għoġla u l-ħmar jew ħmara qegħdin f'qagħadhom u fl-ogħla ġieħ tagħhom. It-Twelid tal-Bambin Ġesi