Spettaklu l-Għadira l ta' baqra… Għeżież Ħuttaf, Tiftakruha dik il-maltempata ta' l-4 ta' April7 Kemm nies daħlilhom l-ilma ġewwa, kemm erjals tat-televixin tgħawwġu, kemm karozzi waqfu bil-wied… Nimmaġina illi bħali ħafna minnkom kontu dak il-ħin imgezzin ġewwa djarkom. Forsi qgħadtu wara xi tieqa tittawlu lejn it-triq taraw u tisimgħu x-xita nieżla u r-riħ ivenven, filli dlam ċappa u filli dawl qawwi ta' berqa. Jiena hekk għamiltl U waqtli kont b'minkbejja fuq ħoġor it-tieqa u b'magg te sħun isaħħanli jdejja, qgħadt naħseb ftit kemm elut ta' għasafar kienu qegħdin dak il-mument jippruvaw j j u jaqdef fid-dlam u qed jiggwidawh, Victor Falzon L-Editur kiku: u b'erbat Wi ikmamar, Imma ċajta tajba, xi logħba interessanti, xi poeżija dwar in- natura li ktibtu intom2 Hemm xi ħaġa li tixtiequ tistaqsu lill-esperti tagħna' Iktbulna f'dan l-indirizz: L-Editur Il-Ħuttafa RI Klabb Ħuttaf Da MOS POBox 498 Valletta CMR 01 Il-Klabb Ħuttaf hija t-taqsima ta' l-MOS li tieħu ħsieb il-membri taħt l-erbatax-il sena. ej torganizza attivitajiet bħal ħarġiet fil-kampanja, żjajjar f'risetvi naturali, taħdidiet bi slajds u xi drabi xogħol Faċċata ta' Quddiem ambjentali. Il-Klabb Ħuttaf jippublika n-newsletter- Farfett Ikħal . — Magażin Il-Ħuttafa kull xahrejn għall-membri, u (Polpommatus icarus- Common Blue) jipproduċi handouts, worksheets, logħob u kompetizzjonijiet għal Farfett żgħir u delikat, ikħal fil-vjola ċar minn waqt l-attivitajiet. Il-membri huma bħalissa maqsumin f'żewġ reġjuni ġeografiċi, jiġifieri l-Ħuttaf ta' Fuq u l-Ħuttaf t'Isfel, Il-Klabb fuq, bi dbabar suwed u oranġjo minn taħt. L- huwa mmexxi minn working group ta' Vouth Leaders. aktar wieħed komuni mill-friefet koħol ta' Malta. Ix-xagħat ikun aħdar miksi b'suf qasir kannella, OO MOS 1994 l u jiekol, fost oħrajn, weraq tat-trew. Stampat għand Poulton's Print Shop Sultan fix-Xibkall F'Marzu xi ringers ta' l-MOS kienu qed jirringjaw l-għasafar fuq Kemmuna. U ma taqtgħux x'qabdu. Qabdu Sultan il-Gamiem tat-Toppu (bl-Ingliż Great Spotted Cuckoo), għasfur rari l-ġmiel tiegħu. Kemmuna hija riserva naturali, jiġifieri fuqha ma tistax issir kaċċa. Fil-fatt ħafna kaċċaturi jħalluha bi kwietha lil Kemmuna. U għalhekk xi sorpriża dil-gżira qatt ma tonqos li 'ttina. : : 1 : Mir Raid ta' Rsieset Spiss jiġri li għasafar li jkunu qegħdin ipassu jiltaqgħu mal-maltemp. Il-maltemp mhux biss itellifhom ir-rotta, imma jgħejihom qabel il-waqt, u għalkemm ħafna minnhom jimmiraw għall-eqreb art. U kultant l-effett ikun spettakolari… Ma' sbieħ il-5 ta' April ta' dis-sena, jiġifieri l-għada tal-maltemp ta' l-4 ta' April, dehru f'Malta kwantità ta' rsieset, fosthom irsieset griżi u rsieset ħomor, agretti bojod u kwakk. L-aktar li dehru kien fin-naħat ta' l-rdum tan-Nofsinhar ta' Malta. Minn Wied iż-Żurrieq, fin-nofs ta' nhar ta' filgħodu għaddew mill-inqas 6000 russetti Spettaklu li kważi jnessik li qiegħed Maltal 7: 3— 1400, A Fir-renju tal-pjanti hemm grupp ta' fjuri li jisimhom orkidi. L- orkidi huma famużi għall-ġmiel u ħafna drabi għall-istramberija tal-fjuri tagħhom. Fid- dinja nsibu aktar minn 7500 speċi ta' orkidi, li ħafna minnhom jikbru f'artijiet sħan u umdi. Imma f'Malta għandna xi ħaġa minnhom ukoll. Fil-fatt sa ftit ġimgħat ilu f'Malta konna nafu bi B'xorti tajba l- i 22 speċi ta'orkidi. Imma j istaġun tal- -inħawi tal-Buskett instabet orkida li f kaċċa 3 għal Malta hija ġdida. Pjanta delikata bi fjura bellezza. f. kien W Bil-latin jisimha Ophirvs lunulatau bl-Ingliż Crescent f. għadu ma Orchid. Bil-Malti nistgħu nsejħulha Orkida tal- f fetaħx, u l A Qamar, għax fuq il-petala t'isfel għandha marka f. għalhekk ma sarx il- ta massakru li kieku kien isir. Petċ xorta waħda nstema' l-isparar f'ħafna postijiet ta' Malta, u ddaħħlu xi għasafar feruti għand l-MOS biex tikkurahom. kaħla forma ta' felli qamar. B'hekk issa l-lista telgħet għal 23 speċi. PS Skond aħbar reċenti. xi ħadd għoġbitu l-fjura… u qatagħha Tgħid erġajna nżilna għal 227 Gamiem u Summien Bissti kampanja bl-għasafar fir-rebbiegħa mingħajr kaċċaturi. Bdew jitfaċċaw għasafar kullimkien, ipoġġu bla ma kważi ħadd itellifhom. Sa fjamingu niżel l-Għadira u ċappas ġimgħa jistad , hemm ġew (staqsu lill-mijiet ta' nies li marru fir-riserva biex A jarawh). Dan minħabba l-liġi l-ġdida, li hija aħjar minn kif KA kienet qabel. AM Fis-16 ta' April, għal xi l-10.30am min $, Immal-ġmielissareġa' spiċċa, lkien fir-riserva ta' l-Għadira ra €, 00. għax din il-liġi ġdida mhix I spettaklu li rari tarah f'Malta. B. tajbabiżżejjed. Fl-10ta' April ) pogħod tfaċċat arpa (osprev) ġejja reġa' fetaħ l-istaġun tal-qtilu l taqdef bil-mod, daret tnejn fuq l- zi l-qbid għal ħames ġimgħat ( għadajjar tar-riserva u… Ċlufftl Niżlet sħaħ. Il-kaċċaturi U Il- (sparata għal xi mulett. Ma rnexxilhiex nassaba taparsi se joqtlu u se I taqbad,u wara ftit minuti dan l-għasfur jaqbdu gamiem u summien l majestuż reġa' lura minn fejn kien ġie… BISS. U tgħid mhux hekk2211 L b fkibaat PS Smajna li l-arpa reġgħet ġiet iktar tard, u fi triqtha jura sparaw ħafna fuqha. Jiġifieri nistgħu nroddulha salib It-Tigri f'tarf l-irdum Fid-dinja kollha baqa' biss xi 5000 tigral Tgħiduli: 'Il- aħwa kemm tigril' Xejn minn dan: ix-xjenzati huma inkwetati ħafna li t-tigra dalwaqt tisparixxi minn wiċċ id-dinja. Għalkemm kontra l-liġi, ħafna tigri għadhom jinqatlu kull sena, speċjalment ħkua fiċ-Ċina, għax jgħidu li mill- N għadam taghhom tista' ta tagħmel mediċina li ) żżommok żagħżugħli lli: ldeja oħra oriġinali taċ- Ċiniżil Għażiż Editur, Fil-ġnien għandna siġra li kull sena metà' ttella' l-weraq il-ġodda, jibdew jitfaċċaw fil- weraq toqob tondi perfetti. Id-Daddv qalli li dak ikun xi caferpillar. Tista' tgħidli x'caterpillar hu, għax s'issa qatt ma gbadt wieħed qed jiekol. Is-siġra hija Siġra ta' Guda. Qed nibgħatlek tpinġija ta' werqa mikula. Sorrv jekk ma tantx hija tajba. Prosit tal-magażin il-ġdid u nispera li twiġibni. Għażiża Jasmine, Grazzi ta' l-ittra tiegħek u anke tat-tpinġija. Staqsejtlek ftit dwar iċ-ċrieki misterjużi. Mid-dehra dawk m'humiex xogħol ta' xagħat (caterpillan imma ta' speċi ta' naħla li tgħix weħidha. Hija żżur is-siġar is-soltu filgħodu kmieni, u forsi għalhekk inti qatt ma rajthal In- naħla ma tiklux dak il-weraq, imma ġġorru lejn il- bejta li tħaffer hija stess f'xi fil ta' ħajt, ħalli mbagħad ġo fiha tbid bajda u tkaħħal il-bejta. Min jaf, forsi l-bejta qed tagħmilha fil-ġnien tagħkom stess. Fittex sewwa speċjalment f'xi tikħil bil-ġir jew bit-tajn, u jekk issib toqba tonda tonda wiesgħa xi 5mm, żommilha l-għassa u forsi tilmaħ lil dik il-ħalliela żgħira dieħla b'xi biċċa werqal 3 e L-Editur ħa pad iĦuttata ki. AĦJAR : għall-Ajklil Fis-snin sittin u sebgħin l-Ajkla tad-Denb Abjad (White-tailed Eagie) kienet fit-triq tan-niżla u kważi nqerdet għal kollox mid-dinja. Din hija ajkla kbira li tbejjet l-aktar fin-Norveġja, u ma dehretx aktar minn darba f'Malta.. F'dawn l-aħħar snin saru ħafna studji, proġetti u kampanji għall-ħarsien ta' dan l-għasfur. Fost dawn ġew dikjarati numru ta' riservi fejn din l-ajkla tista' tbejjet fil-paċi. Dawn l-isforzi kollha mid-dehra rnexxew, għax illum hawn mal-5000 par. Għalkemm mhux xi numru kbir, xorta waħda huwa d-doppju ta' li kien hawn għoxrin sena ilu. Nittamaw li jkomplu sejrin hekk… u li ma jersqux lejn Malta, ma jmurx jispiċċaw iżejnu xi X'taħseb li hawn miktub hawn fuq/ Daqsxejn : diffiċli, għax is-sentenza waqgħetilna fit-triq u leħaq għadda romblu minn fuqha À — u ċċattjahielnalli Hemm $ metodu sempliċi ħafna kif tara aħjar il-kliem. ngħidulkom. Ejja, ħaddmu 2 raskom Ħuttafl Ir-riżultat Mark Falżon. B alissa ninsabu fl-eqqel tal-passa u dawra f'xi mkien imsaġġar x'aktarx li tlaqqagħna ma' xi wħud mill-għasafar li jgħaddu minn Malta. Fost dawn ma tonqosx it-Tajra Safra. It-Tajra Safra hi mlewna għall-aħħar: ir- raġel hu isfar dehbieni bi ġwienaħ suwed tuta u maskla sewda fuq għajnejh. Il-mara hi ta' lewn aktar kiebi, aħdar safrani minn fuq u żaqq bajda mnaqqxa b'daqqiet skuri. Fiż-żewġ sessi s- saqajn u l-għajnejn huma ħomor. It-Tajra Safra żżurna darbtejn fis-sena. Fir- rebbiegħa hi komuni sew minn April sal-bidu ta' Ġunju, l-aktar fl-ewwel nofs ta' Mejju. Fil-ħarifa hi inqas spissa iżda tidher regolarment minn Awwissu sa Ottubru, l-aktar f'Settembru. Għalkemm komuni u mlewna sew, mhux dejjem hu faċii li tilmaħ din it-tajra. Dan għaliex hi tħobb tinsatar qalb il-friegħi ta' xi siġra kbira u folta. Billi tħobb inħawi msaġġra, f'Malta niltaqgħu magħha fil-widien u f'imkejjen bħall-Buskett u l- 'ġonna pubbliċi. Forsi l-aħjar post biex wieħed josserva t-tajr isfar u anke jitpaxxa bl-għanja tiegħu, hu l-ġnien ta' Sant Anton, anke minħabba li hu nieqes mill-kaċċaturi li s-soltu jagħmlu ħerba minn dan l-għasfur. F'Mejju t-Tajra Safra tħobb tħuf qalb is-siġar tal-frott, l-aktar taċ-Ċawsli u n- Naspli. Spiss tidher tiekol kemm tiflaħ minn dan il-frott biex trabbi x-xaħam tant meħtieġ bħala maħżen ta' enerġija għall-passa. L-istess bħalna qabel xi ġirja jew mixja iebsa, l-għasfur irid jara li għandu biżżejjed enerġija għat-titjiriet twal ta' matul il-passa. It-Tajra Safra tbejjet fl-Ewropa kollha iżda tevita nħawi bi klima kiesħa:- għalhekk ma nsibuhiex fl-Iskandinavjau l-Iskozja, ngħidu aħna. Tħobb ambjent fietel u għaldaqstant hi marbuta b'mod speċjali mal-Mediterran. Jingħad li fl- antik ġieli ppruvat tbejjet f'artna, u hu minnu li postijiet bħall-Buskett joffru dak kollu li teħtieġ biex tibni l-bejta u trabbi l-frieħ. Fl- artijiet fejn tbejjet, it-Tajra Safra ssib fergħa fil-għoli fejn tinseġ bejta f'għamla ta' skutella żgħira minn ħafur u ħxejjex irqaq oħra. Tbid xi erba' bajdiet li jfaqqsu wara ħmistax-il ġurnata. L-omm u l-missier it- tnejn jieħdu ħsieb iżoqqu l-frieħ, li jħallu l- bejta wara xi erbatax-il jum. Wara żmien il-bejta l-adulti u l-frieħ iħejju biex ipassu 'l isfel lejn l-Afrika, fejn iqattgħu x- xitwa. Fi triqthom uħud jgħaddu minn Malta. Minn studju li sar permezz tar-ringing (it-tqegħid ta' ċrieket ħfief ma' saqajn l-għasafar) instab li t- Tajr Isfar li naraw Malta jiġi minn pajjiżi differenti, bħall-Italja, l-eks-Cekoslovakkja u l-Ġermanja. Instab ukoll li mhux l-ewwel darba li waqt il- passa jieqaf għal jiem sħaħ fostna biex jiekol u jistrieħ. Dan dejjem jekk inħalluh. L-ilwien mill-isbaħ u d-daqs mezzan tat- Tajra Safra jfissru li dan l-għasfur hu mfittex ħafna mill-kaċċaturi. Kull sena f'Malta jinqatlu eluf kbar minnu u f'Mejju hu forsi l-għastur li jinqatel fl-ikbar ghadd. U dan minkejja li ilu protett mill-191711 It-Tajra Safra tista' tbejjet f'pajjiżna u bl- għanau l-ġmieltagħhatimla' l-ġonna u l-imsaġar. Ħasra li għad hawn nies li jippreferu jarawha mejta. B'nuqqas ta' għaqal, ħlejqa mill-isbaħ tinbidel ħesrem f'balla rix bla ħajja. Dan jieqaf biss jekk aħna ż-żgħar nitgħalimu nħobbu n- natura, natura li wara kollox hi ħolqien bħalna u għandha jedd tgħix daqsna. Desirċe Falzan Tajra safra… Il ma komplietx il-passal 20 ta' Mejju BIS Għal Mejju għandna maħsuba Lelja Kraft. attività qatt s'issa m'għamilna bħalha, d IE) għalhekk għandha tkun interessanti biss biss għax ġdidal Se tkun lejla ta' arti u kraft fejn se nużaw idejna biex nagħmlu xi affarijiet 44 li b'xi mod jew ieħor għandhom x'jaqsmu ji man-natura. Dak li tagħmlu imbagħad iff/s teħduh magħkom… Ejjew mela nqattgħu TIOED is lejla flimkien inlaqqgħu unħaddmu l-imma- ġinazzjoni tagħnal Xi ħaġa x'innaqqru u x'nixorbu.. ikun hemm ukoll 1 Ara, xifitew l-Ġoħadhu tagħralu t-tajr aġi B) ja ia ċ p l-Mes $ f w Post: L-Istitut Kattolku Ħin: 6pm' sa 8pm Dħul: 50ċ Mistiedna l-Ħuttaf kollhal (Ġenituri merħba) XMin ma jafx fejn hu l-Istitut niltaqghu miegħu fis-5.45pm ħdejn tal-ħalib. Dan ix-xahar se jkollna taħdita bi slajds dwar l-Ambjenti differenti li nsibu f'Malta. Għalkemm Malta hija żgħira, insibu — fiha varjetà ta' ambjenti, ilkoll bil-flora u l-fawna speċjali tagħhom. M Fuq l-irdum m'intix se ssib il-Luq jikber. U lanqas se nemmnek Ħin: 6pm' sas-7pm jekk tgħidli li rajt Merill imperreċ fuq Cipressa f'xi boskl Jew Mistiedna l-Ħuttaf kollhal Ballottra tqaxxar l-imħar minn ma' xatt il-bahar (Ġenituri merħba) Imma tgħid, għaliex le2 fbeeħ XMin ma jafx fejn hi Sala Despott nillaqgħu ip dwar l-ffi' Buskett miegħu fis-5.45pm ħdejn tal-ħalib. Bħas-soltu wara t-taħdita jkollna l- Kompetizzjoni . Kwiżż $ TRIQ L-IFRAN Nixtiequ li meta tiġu għall-ħarġiet tal-Klabb . tagħna ġġorru dejjem magħkom biċċa karta żgħira b'isimkom, indirizz u n-numru tat- telefon. Dan biex f'każ ta' bżonn il-leaders ikunu jistgħu jikkuntattjaw lil-nieskom. Mhuwiex biżżejjed li tkunu ii, tafu dawn id-dettalji bl- 2 għalinali jkunu miktubin. MOS Nature Shop 65 Triq Santa Luċija Valletta VLT 09 Poeżi Kont qiegħda nitgħaxxaq — nhares lejn għasfur Jittajjar fil-għoli Fis-sena ikħal skur. Iżda f'daqqa waħda, Jinstema' tir fil-bogħod, Li balla lill-għasfur Fl-aħħar uġigħ jirtogħod. Rajtu nigħarraq f'dentmu, Tbassartu lill-ghasfur - Ħlejqa ferm sabiha, Btir ta' senter minxur Staqsejt lili nnifsi: Għaliex qed jagħmlu dan Dawk il-kaċċaturif Dan: buwa żball man Din il-poeżija bagħtithielna Daniela Spiteri — , LINA cbristine Mizzi Daġquqa tal-- Toppu Tinqala' għat-tpinġija' Tħobb tiskeċċja annimali u pjanti) Tixtieq ħaddieħor japprezza l-arti tiegħek X'qed tistenna' Ibagħtilna xogħlok, u aħna nieħdu pjaċir inġibuh fil- Ħuttafa. Basta mhux bil-kulur. Tinsix tibgħat ukoll ismek, kemm għandek żmien u anke x'inhu l-annimal jew pjanta li tkun pinġejt. Ġib. Iż-Żrinġ — Biex tagħmel ftit fundraising (ġbir ta' flus), l-MOS qe Ma' dil-ħarġa tal- KA — torganizza lotterija. S'intendi biex din il-lotterjia tkun: Ħuttafa qegħdin ., suċċess irridu nbigħu ħafna biljetti. Hawnhekk intom il-::— nibagħtulkom 2 membri tistgħu tgħinuna ħafna. : fuljett dwar Għalhekk għandkom tirċievu pakkettbiljetti biex jekktridu żrine Fa iż — tippruvaw tbigħuhulna. Kull pakkett fih 30 biljett li jiswew: 29 ħuwa 7 10ċkull wieħed. 2 annimal FI : speċjali ħafna : Jekk tbigħu 20 biljett u tiġbru Lm2, tistgħu mbagħad jew :::— għalina n- 7 iżżommu l-għaxar biljetti l-oħra għalikom b'xejn bħala ::— jqturalisti, għax rigal, jew inkella tbigħuhom ukollu żżommu l-lira għalikom. € — huwa l-uniku arnfibju : Importantili l-biljetti tbigħuhom sa mhux aktar tard mit-23: li għandna f'Malta. ta' Settembru 1994. Il-flus li tiġbru, il-biċċiet ta' quddiem ::— Veruli f'daż-żmien tas- l ih ki: 7 tal-biljetti, u xi biljetti li ma tkunux begħtu għadduhom lura: sena ma tantx tara 4 lill-MOS jew bil- posta (tibagħtux muniti bil-posta), jew fin- : : Nature Shop jew anke lil-Leaders waqt xi attività tagħna. : żrinġijiet, minħabba n- nixfa: j kbira li jkollna kullimkien. Kull ċenteżmu li tiġbru għall-: —— ImmManaħsebii xorta : MOS qegħdin tiġbruh għall-ġid u għall- waħda tapprezzawh il- ħarsien ta' l- 79 asafar u tan-natura. —— fujjetti Daħħal membru ġdid mal-Ħuttaf u nagħtuk sett ta' erba' posters bil-kulur dwar l-annimali u l-pjanti ta' Malta. erba' posters mimlijin rettili, mammiferi, fjuri eċċ. imla dil-formola u ibgħatha lil: Daħħal Membru Ġdid, Klabb Ħuttaf MOS, POBox498 Valletta CMR 01 A oħti ak ILO SEEFR JARA Għ Ibgħatli dawk il-posters issa stessi/i Iva, għadni kemm daħħalt membru ġdidl Jiena jisimni In-numru tal-membership tiegħi huwa DJ Dawn li ġejjin huma d-dettalji tal-membru l- ġdid/a li daħħalt jiena. jit ma tridx tgħarraq il-magażin tista' tieħu fotokopja u tibgħat lilha Isem u Kunjom: Ma' dil-formola għandek issib b'lira bolli (mhux użati) tal-5ċ jew ċekk/postal order ta' fiż