x'għandna aħbarijiet x'għandna mid-dinja7 il-kokka tax-xagħri gallerija spot natura kompetizzjoni 52 attività tridu ddaħħlu kemxa ittri paġna falko żvilupp sostenibbli biex niċċajta mur aqbad ktieb daħħal membru triq fil-kampanja Klabb Huttaf huwa t-taqsima ta' Birdlife Malta għall-membri ta' taħt is-sittax. Norganizzaw ħarġiet fil- kampanja, żjarat f'riservi naturali, serati kraft u anke nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin Il-Ħuttafa kull xaharejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob ghal waqt l-attivitajiet. Sħubija fi Klabb Ħuttaf hija Lm2 fis-sena. Ftit ilu tir-raħal fejn noqgħod kellna l-festa, u dakinhar filgħodu kont fil-ġnien qed niġbor xi żerriegħa. F'daqqa waħda jagħtu murtal 88 ' minn dawk tal-bomba, li qabbiżni metru mill-art (u bi biex jien naqbeż metru mhux faċiii). B'qalbi tħabbat reggae ħarist 'il fuq, u rajt qatgħa ta' xi 50 għasfur tal-bejt itiru 'l hawn u'l hemm qishom l-imġienen - tnejn minnhom anke ħabtu f'xulxin fil-fixlal Bdejt nosserva li kull darba li faqqa' murtal l-istess folla għasafar bdew itiru bil-ħasda u jagħqdu 'l- hawn u 'l hemm qishom ir-ras maqtugħal Meta nagħmlu xi ħaġa qatt nieqfu naħsbu ftit jekk inkunux ħa nfixklu l-annimali li jgħixu madwarna7 Jew anke npoġġulhom ħajjithom fil-periklu Tafu per eżempju li jekk ninsew barmil bl-ilma fil-ġnien ħdejn xi ċint jew qasrija tista' taqa' fih gremxula u tegħrea7 Naf għax b'xorti ħażina ġrat lili, u tgħidx kemm għelejt għaliha miskinal Jekk se nħallu barmil bl-ilma, naraw li ngħattuh b'xi ħaġa. Fir-rebbiegħa u fis-sajf anke frieħ ta' l-għasafar jistgħu jaqgħu. Tafu li borża fil-baħar tista' tiblagħha fekruna u tmut2 Tafu li qafla tal-fliexken ta' l-ilma mormija l-baħar jista' jidħol fiha ferħ ta' denfil kurjuż, jitħabbel fiha u tissikka miegħu sa ma toqtlu 7 Kollha affarijiet ii ġraw. Mela oqogħdu attentil Ċaw għalikom Indirizz: BirdLife Malta, 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tel: 21347646 Fax: 21343239 email: info(birdlifemalta.org website: www.birdlifemalta.org email tal-magażin: ilhuttafa € birdlifemalta.org Sakemm mhux speċifikat mod ieħor, l-isem BirdLife f'din il-publikazzjoni jirreferi għal BirdLife Malta. Materjal mill-magażin jista' jiġi kkupjat dment li mhux għal skopijiet kummerċjali, dment li jissemma' l-isem il-Ħuttafa u dment li tintbaghat lill-BirdLife kopja tal-materjal fejn ġie kkupjat. TA Publikazzjoni: BirdLife Malta ha Ta Disinn u produzzjoni: Victor Falzon Faċċata ta' quddiem: Farfett tal-ħurrieq (ritratt ta' Alex Casha) talat Faċċata ta' wara: Triq fil-kampanja (ritratt ta' Victor Falzon) LEVRONATUR Stampat: Poulton's Print Shop, Sett 2002 Ħajr lil EURONATUR karta kiġ riċiklata Il-Ħuttafa 52 7 Settembru - Ottubru 2002 Dil-ħarifa għaddiet passa sabiħa ta' bgħadan ħomor (marsh harrier Circus aeruginosus), speċjalment nhar it-13 Settembru 2002, meta mill-Buskett biss il- berdwoċers tal-BirdLife għoddew iktar minn elf. F'dawn l-aħħar snin in-numru ta' bagħdan aħmar li jgħaddu minn fuq Malta żdied. Fil-fatt fejn qabel kienet il-kuċċarda (European honev-buzzard Pernis apivorus) l-iktar 'broadwing' komuni li tidher, minn xi snin'l hawn il-bagħdan aħmar qiegħed spiss ikun iktar numeruż minnha. Jista' jkun li l-ħabitati li jbejjet fihom dan l- għasfur qegħdin ikunu mħarsin aħjar fl-Ewropa. bagħdan iħobb bwar (marshes) bil-qasab. Fis-17 Settembru 2002, mill-Buskett ukoll, dehru iktar minn 650 — kuċċarda. B'hekk ġabru ftit ġieħhom, u lanqas ma rridu ninsew il-passa qawwija ta' kuċċard li għaddiet f'Mejju li għadda (ara ĦSOJI Nhar il-Ħadd 22 Settembru 2002 kienet car-free dav. Din il-ħaġa ilha ssir numru ta' snin f'ħafna bliet f'pajjiżi ta' l-Ewropa. F'Malta bdiet tliet snin ilu, u għall-ewwel kienet ħadet sehem fiha l-Belt Valletta biss. Dis-sena l- idea nfirxet għal 18-il belt jew raħal f'Malta. Bgħadan. bl-għamal Dawn kienu Ħ'Attard, Birkirkara, il-Furjana, l- Iklin, il-Mellieħa, il-Mosta, in-Naxxar, ir-Rabat, Ħal Safi, San Ġiljan, San Pawl il-Baħar, Santa Luċija, Santa Venera, is-Siġġiewi, Tas- Sliema, is-Swieqi, il-Birgu u l-Belt Valletta. Inkredibbli tara t-tfal jilagħbu f'nofs Triq Sant'Anna fil-Furjana, fejn is-soltu jkun infern ta' traffiku. Għal ġurnata waħda, it-toroq u speċjalment il-pjazez gawdewhom in-nies, mhux il-karozzi. il-Ħuttafa tgħid prosit lill-MEPA li organizzat din il-ħaġa, u prosit lill-Kunsilli Lokali li ħadu sehem u li fehmu l-bżonn li ma nħallux il-karozza tibqa' tikkmanda l-ħin kollu. Jalla jiġi żmien meta jkollna car-free davs mhux darba fis-sena, imma anke darba fix- xahar jew iktarl inqas ma nużaw karozzi, iktar niffrankaw enerġija, infiq, storbju, stress u tniġġis ta' l-arjal karta €33. riċiklata Hemm skoss Ingliżi jħobbu l-kaċċa tal-volpi. ġakketta ħamra u joħorġu joqomsu fuġ iż-żwiemel fil- kampanja b'ruxxmata klieb magħhom: Imbagħad meta jsibu volpi dawn il-ħeroes iħallu l-klieb jaqbżu fuqu u jiżbranawh ħajl Jgħidu li din hija kultura, tradizzjoni eċċ, insomma l-istess kantaliena tal-kaċċaturi Maltin. Il-Prim Ministru Ingliż Tonv Blair kien ħalefli jaqta' l-kaċċa tal-volpi, imma meta ġie għas-si u n-no qal 'Ejja insibu bilanċ'. Fi kliem ieħor beża' li jitlef il-votil Sadattant, kmieni dis-sena, Scotland qatgħet il- kaċċa għall-volpi biż-żwiemel u. bil-klieb..Prosit Il-gvern tal-Brażil se joħloq l- Il-President tal-Brażil Cardoso: ( Id-diversita ta' ħajja li teżisti fid- ikbar riserva ta' foresta tropikali iddikjara li jrid jipproteġi 1094 tal- dinja dejjem tkompli fid-dinja. Il-park nazzjonali foresta ta' l-Amażon, imma sal- j tgħaġġibna. Dan l-aħħar TUMUCUMAQUE se jkollu lum 194 biss huwa protett. skoprew li mhux żewġ speċi ta' medda ta' madwar 40,000km'ż - kważi daqs l-iSvizzeral Ġenna ta' l-art mimlija ħabitati għal ħafna speċi ta' xadini u mammiferi oħrajn bħaġ- ġagwar; hemm ukoll fkieren ta' l-ilma ħelu u ajkli ħarpi. Xjenzati jemmnu li f'dal-post għad hemm ħafna speċi li ħadd għadu ma jaf bihom. Dan għaliex Tumucumaque għadu fi stat naturali fejn il-bniedem għadu m'għamilx ħerba. il-ħolqien ta' dir-riserva enormi hija aħbar tajba. B'xorti ħażina, perċ, il-bqija ta' l-Amażon qed ikompli tinqered b'rata ta' 16,000km' (daqs Malta 50 darbal) fis-sena. L-ikbar problema hija l-qtugħ ta' siġar b'injam prezzjuż bħall-kewba u iroco, kif ukoll biex jikklerjaw l-art ħalli jrabbu l-baqar. L-Amażon diġa naqset bi 159. Il-gvern Brażiljan bi ħsiebu wkoll jibni ħajwej ta' 1800km (qisu minn Malta sa Pariġil) li taqta' dritt mill-qalba tal-foresta. Kull sena, il-McDonald's jarmu iljunfanti jeżistu, imma tlieta. Xjenzati fil-Kenja sabu li l- ilfunjanti li jgħixu fis-savannas huma differenti sew minn dawk li jgħixu fil-foresti ta' l- Afrika, tant li ddikjarawhom speċi separatal Jeżistu biss xi 150 elfiljunfant ta' din l-ispeċi. Dawn huma l-uċuh ta' żewġ speċi ta' xadini ġodda li nstabu dan l- aħħar fil-foresta ta' l-Amażon, għalkemm mhux f'Tumucum- aque. Huma xadini żgħar ħafna, daqs ferħ ta' qattus. Dan huwa kollu skart magħmul minn pakkjar, platti, tazzi eċċ kunu ntużaw darba u għal ftit minuti bissl-X'ħelal karta €) riċiklata ħaj Galea il-Ħuttafa 52 7 Settembru - Ottubru 2002 nittrumbjaw fuq: —— 5 Fil-ħarifa jpassu erba' speċi ta' kokk - il-kokka tax-xagħri (shott- eared owl), il-kokka żgħira' (scops owl), il-qattus (long-eared owl) u l-barbaġann (barn owl). Il- kokka tax-xagħri hija l-iktar waħda li għandna ċans naraw peress li l- kokka żgħira tħobb tistaħba u l- qattus u l-barbaġann huma rari ħafna. Il-kokka tax-xagħri hi wkoll l-unika waħda minnhom li ttir bi nhar. : Il-kokka tax-xagħri tpassi f'Marzu u April u bejn Settembru u Novembru. Ta' kull sena jidhru wkoll xi waħdiet fix-xitwa, forsi fuq xi roqgħa xagħri mwarrba fejn ma tantx imorru kaċċaturi. Kemmuna hi post favorit u kull sena xi waħda tqatta' x-xitwa hemm. Ma tħobbx postijiet bis-siġar u għalhekk ix- xagħri huwa l-aħjar ħabitat għaliha fil-gżejjer Maltin. F'dawn l-aħħar snin, minn meta l-berdwoċers Maltin bdew imorru josservaw l-għasafar max-xtut, saru jidhru numri mhux ħażin ta' kokk tax-xagħri ipassu fuq il-baħar. il-kokka tax- xagħri faċli tagħrafha. Hija mdaqqsa, u ikbar sew min in idimiieilia. tttir-— bil- lajma u ma' kull qadfa titla' ftit 'il fuq; tigglajdja spiss u ġieli kważi tissaqqar, kultant fl-għoli. Bħal ħafna kokk, il-kulur tagħha huwa kafellatte b'daqqiet kannella, bojod, u suwed. Minn taħt tkun ċara ħafna, imma mhux bajda bħall- barbaġann. L-unika speċi li tixbaħha hi l-qattus (mhux li jagħmel mjawl imma l-kokka li jisimha hekk), imma dan iħobb is- siġar u meta narawh mill-viċin (fil- ħolmi) għandu żewġ troffiet rix twal imqajmin qishom widnejn. Darba, fil-bidu tas-snin tmenin, membri tal-BirdLife kienu sabu bejta tal-kokka tax-xagħri fuq Kemmuna. Kieku ma kienx għall- kaċċaturi li jiġu jaqgħu u jqumu li dan l-għasfur hu protett, kieku żgur tibda tbejjet aktar spiss. Din hi waħda mir-raġunijiet għaliex il-BirdLife qed tirsisti biex għall-inqas fir-rebbiegħa tieqaf il- kaċċa KOLLHA. B'dan il-mod biss nistgħu nibdew ingawdu l- għasafar ibejtu fil-gżejjer tagħna. Editur: il-kokka żgħira (scops owl) jgħidulha wkoll kokka. Naħseb li l-isem li juża Mark jagħmel iktar sens, għax l- oħrajn ukoll huma kokkal Wasal iż-żmien li l-ismijiet bil-Malti ta' xi għasafar jingħataw tfarfiral 6 Il-Ħuttafa 52 - Settembru — Ottubru 2002 i lbagħtulna t-tpinġijiet X tagħkom biex jidhru fil- magażin. Tpinġux bil-kulur AW — (għax għalxejn), iktbu isimkom, l-età tagħkom u isem l-annimal jew pjanta li tkunu pinġejtu. Kull tpinġija li M, tidher trebbaħkom 3 punti fil- argu, arja tm Ħuttafa tas-Sena 2002 e Ca Ng 10 — — Mm karta €) riċiklata il-Ħuttafa 52 : Settembru - Ottubru 2002 Iż-Żiemel il-Baħar Iż-żiemel il-baħar tista' mara tbid il-bajd fiha. ssejjaħlu kollox minbarra Il-bajd-jibqa' hemm ħuta minħabba l-għamla sakemm ifaqqas. unika li għandu. Rasu u Imbagħad iż-żgħar għonqu jfakkruk mill-ewwel ffejafei fo TROM TTI G A Zell fiż-żwiemel, iżomm ruħu jilete l-A el (of ola sl wieqaf u ghandu denbu rasħom. mibrum bħal tal-kamaleonti imil pie tM u jużah biex jankra lilu madwarna nsibu nnifsu ma' l-alka. Għajnejh disa' speċi ta' żwiemel iċaqlaġhom il-baħar; għalkemm mhux indipendentement minn kollha għandhom l- xulxin u ħalqu (li hu daqs jatu b iu gi dear nitfa) qiegħed fit-tarf ta' L ĊII nia fe ila rasu. il-priża jaqbadha billi hemm minnhom jsoffiha 'l ġewwa qisu qed joqogħdu qishom jixrob-minn stro. Għandu tubu stirati L-aktar għawma dgħajfa u jogħla u speċi frekwenti hi ta' jitbaxxa fl-ilma billi jżid jew lewn kannella u ma inaqġas l-arja ġewwa-fih. tikbirx aktar minn-15ċm. Jgħix Anke t-tnissil tiegħu hu l-aktar fejn ikun hemm meded mill-aktar uniku. Ir-raġel Leli għandu borża fuq żaqqu u l- Jason Aloisio Ħafna annimali huma esperti biex jinħbew, imma mhux daqs dawn ta' ġo l-istampal Ara jirnexxilkomx issibu moħbijin 4 ħanfusiet 1 għasfur (iż-żrinġ ma jgħoddxli) Immarkaw fejn qegħdin, imbagħad ħudu fotokopja ta' l-istampa u ibagħtuhielna flimkien ma' isimkom u l-indirizz. Jew skenjaw l-istampa u ibagħtuhieina attaċment. Imma QATT tqattgħu l-magażin. Ċans għandkom sal-31 Ottubru 2002. premju sett kartolini ta' l-għasafar Ir-rebbieħ ta' Kompetizzjoni 51 huwa Jake John Mizzi minn Ħaż-Żabbar. Jake se jirċievi bil-posta l-kartolini li rebaħ. ġ -—-— ol karta € riċiklata il-Ħuttafa 52 : Settembru - Ottubru 2002 ejrin l-Għadira Ħa nżuru waħda mir-riservi naturali li tieħu ħsiebhom il-BirdLife. Forsi diġà mortu ma' ta' l- iskola jew ma' tal-familja. Imma żjara l-Għadira qatt mhi żejda, għax ma tafx x'jista' jinqala f'daż- żmien tal-passa. Issa jibdew jitfaċċaw l-għasafar li jkunu se jgħaddu x-xitwa f'Malta - fosthom forsi xi borok (papri selvaġġi), forsi xi blonġos jew tiġieġa tal-baħar. Min jaf narawx il-famuż għasfur ta' San Martin (kingfisher). Tantx titgħabbew. Ġibu nowtbuk u forsi xi ħaġa żgħira ta' l-ikel, u jekk għandkom tromba u gajd. Ħin: 8.80am - 11.30am g Età: kulħaddi ddaħħlu kemxa7 .Dala: 27 Ottubru 2002 Niltaqgħu: fil-venda l-Għadira Le mhux flus, imma punti fil- Ħuttafa tas-Senal Kif tafu, il-BirdLife għandha għall-bejgħ żewġ kotba ġodda, wieħed jismu L-Għasafar ta' Malta u l-ieħor Wildlife of the Maltese Islands- min jaf kemm minnkom digà xtrawhom it-tnejni Prositt Li nixtiequ issa huwa li tgħinuna nbigħuhom ukoll lil ħaddieħor. Tmorru dduru bil-kotba intom7 U le fejn sejrin b'raskomili Li nixtiequ huwa li tqassmulna riklami żgħar lid-djar fl-inħawi fejn toqogħdu, u dan tagħmiuh mhux billi tħabbtu l-bibien imma billi tpoġġulhom ir-riklam fil-kaxxi ta' l-ittri. Jekk iċċemplulna fuq 21347646 aħna nibagħtulkom pakkett ta' 50 riklam. Naturalment biex tagħmlu dan irridu nkunu ċerti li għandkom il-permess tal-ġenituri. Għalhekk nippreferu li flok ma ċċemplu intom iċemplulna l-ġenituri tagħkom - mela għidulhomi Imbagħad fil-pakkett ikollkom iktar dettalji. Grazzi ħbiebi Kif inħlibt f'dix-xemx… IĦOSSU S-SĦANA BĦALNA Għażiż Editur, Jien nixtieq ngħid li issa f'dawn il-ġranet tas-sajf l- annimali rridu nieħdu ħsiebhom sew, eż ma nħalluhomx fix-xemx, tajjeb illi dejjem niċċekkjaw jekk ikollhomx ilma kuljum eċċ. Din is-sħana mhux lill-bniedem biss taffettwa iżda wkoll lill-annimali. Mhux sew li nħalluhom xi ġurnata fuq il-bejt fix-xemx, lanqas fix-xitwa aħseb u ara fis-sajf. Lanqas ma huwa tajjeb min jabbandunahom f'dik ix- xemx qalila għax l-ewwel haġa jmutu bil-għatx u t-tieni ttajjarhom xi karozza. Tajjeb li nibżgħu għalihom dejjemil Bernice Schembri San Ġwann Għażiż Bernice, Sewwa ħafna għedt. Xi nies donnhom ma jindunawx li l- annimali wkoll iħossu s-sħana u l-bard bħalma nħossu aħna, u li għandhom bżonn il-kenn huma wkoll. Xi ngħidu għal dawk il-povri żwiemel li jġorru l-karozzini f'dik ix-xemx taqli ta' wara nofsinhar, telgħin xi telgħa wieqfa tal-belt Valletta mgħobbijin bit-turisti… Lanqas naħseb ma rrid, għax jaqbduni l-fwawar. Kulħadd jaf biha dil-problema, imma xorta ħadd ma jagħmel xejn. Semmejt l-annimali mitluqin. Dik ukoll hija kefrija oħra mill- agħar nett. Tgħid x'iħoss is-sid kieku jaqbdu filu u jitilquh f'nofs deżert7 Tgħid jitgħallem kieku721 Nieħdu pjaċir bl-ittri tagħkom, basta jkollhom x'jaqsmu ma' l-annimali, man-natura, ma' l-ambjent jew mal-Klabb. iktbu lill- Editur il-Ħuttafa BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Kull ittra li nġibu tirbaħ 3 punti fil-Ħuttafa tas-Sena. L-Editur karta £3) riċiklata Il-Ħuttafa 52 : Settembru - Ottubru 201 Ħbieb Falkunil Hawn hu, kollu kemm hu, il-logo l-ġdid tal-Falkol Approvat mill-kumitat u mill- editur tal-Ħuttafa wkoll. Grazzi kbira tmur lil Simon, Anthonv u Victor, li Ikoll għenu ħafna biex għamilnieh. Nispera li jogħġobkom, kemm lilkom li diġà qegħdin fil- Falko, kif ukoll lilkom li daqt ser tagħlqu t-13-il sena u taqilbu għal magħna. Logo huwa sinjal ta' għaqda - dik l-istampa żgħira li malli taraha tfakkrek fi grupp speċjali. U x'hemm aħjar minn falkun inniffsu biex ifakkrek fil-Falko7 L-għasfur li Sl hemm fil-logo ma jurix xi falkun partikolari, ngħidu aħna l-ġisem goff tal-bies, jew il-ġwienaħ twal tal-bies tar-reġina. Dan għamilnieh apposta, biex il-logo jiġbor fih il-familja tal-falkuni kollha, bil-ħeffa tagħhom, l- aggressività tagħhom u dak il-munqar li jqatta' l-laħam L-attivita ta' Ta' Ċenċ kienet waħda mill-isbaħ li niftakarl Ċief rajna ma' l-elfejn. Bdew jgħajtu minn qabel dalam u baqgħu għaddejjin sa l-4.30am żgur- għax dak il-ħin irqadnal Meta qomna, imxejna malajr sax-Xlendi. Imma peress li l-baħar kien kemmxejn imqalleb, m'għumniex ħafna. Il-parti l-kbira tal-ħin qgħadna nixxemmxu - u iva, sunblock għamilna għal darba tnejn tinkwetawxi issa jmiss il-ħajk ta' bil-lejl fid-19 Ottubru, dik li diġà ħabbarna fil-Ħuttafa li għaddiet, u l-ħajk bir-roti f'Għawdex - ilu ma jsir wieħed hemmhekk xi tnax-il senal Imma tinsewx tibbukkjawl U tħallux għall-aħħar. .fil-mixja bil-lejl li għandna ppjanata għad-19 Ottubru 2002 mir-Rabat saċ- Ċirkewwa. Niltaqgħu: 9pm fil- venda tar-Rabat Eta: Falko 134- Attività Ħajk bir-Roti f'Għawdex Niltaqgħu 7.30am Bieb il-Belt jew 8.30am iċ-Ċirkewwa (taħt l-arloġġ) jew 9,30am r-Rabat Għawdex (ħdejn il-pompa tal-petrol, ħdejn l-Arkadja Shopping Centre). Rotta: Ninżlu sa Marsalforn, induru max-xatt sa Tal- Ġordan, u lura għar-Rabat. Lura Malta: Ninżlu mal-vapur ta' l-4pm. Ġibu:ikel u xorb, kollox ġo basketili jintlibes fuq id-dahar. U flus għall-vapur (Lm1.75) ibbukkjaw: Ċemplu 21347646 ħalli nibbukkjaw ir-roti (ii suppost jiswewina xi Lm2). Jew ibagħtu email lil officeObirdlifemalta.org u ħallu isimkom, email u telefown. karta. €) riċiklata Daż-żmien saret moda li kelmiet żvilupp sostenibbli (sustainable development). Imma tgħid kollha jafu x jiġifieri daż-żewġ kelmiet 2 F'Awwissu, f'Johannesburg (fl- Afrika t'Isfel), fetaħ il-World Summit on Sustainable Development, li laqqa' ħafna mexxejja ta' pajjiżi biex jippruvaw jiftehmu fuq pjan ta' azzjoni għal żvilupp sostenibbli fid-dinja. X'nifhmu eżatt meta ngħidu żvilupp sostenibbli 2 Żvilupp sostenibbli huwa dak l- iżvilupp li jaħseb għall-bżonnijiet tal- preżent bla ma jfixkel lin-nies tal-futur milli jiksbu l-bżonnijiet tagħhom. X'inhuma l-bżonnijiet tal-preżent7 Aħsbu ftit f'xi bżonnijiet tagħna u ssibu li uħud minnhom itellfu lil xulxini Per eżempju, aħna għandna bżonn l-arja nadifa biex nieħdu nifs, imma fl-istess ħin għandna bżonn il-karozzi. Imma l-karozzi jhammġu l-arjal huma ħafna ikbar. Per eżempju, miljuni ta' nies foqra jqaċċtu s-siġar biex jieħdu l-injam bħala ħatab biex isajru l-ikel. Imma meta jagħmlu hekk jikxfu l-ħamrija, li mbagħad ittir mar- riħ jew titkaxkar bix-xita, bir-riżultat li l-foqra jsiru iktar foqra għax anke l- ħamrija jkunu tilful Kif għandna nagħżlu bejn dawn il- bżonnijiet 2 Kif isir2 Il-kunċett ta' żvilupp sostenibbli jipproponi li għandna nippruvaw nilħqu bilanċ bejn tliet affarijiet: l- ambjent, l-ekonomija u s-soċjetà. Mhux faċii. Per eżempju, fabrika tal- karti tgħin l-ekonomija ta' pajjiż imma fl-istess ħin teqred riżors naturali: is- siġar. Imma jekk noqogħdu attenti biex ma naħsdux wisq siġar, dik il- foresta jkollha ċans tirriġenera u b'hekk issaiva dak ir-riżors għall-futur. Imma fir-realta huwa diffiċli immens biex tilħaq l-għan ta' żvilupp Il-min jitkellem fuq l-ambjent: (speċjalment n-nies tal-politika, li jħobbu kliem twill) isemmi l-: sostenibbli. Dan għaliex hawn firda kbira fid-dinja bejn il-pajjiżi sinjuri u dawk fqar. Faċli għal min għandu żaqqu mimlija biex jippriedka fuq il-bżonn ta' żvilupp sostenibbli. Imma jekk m'għandekx aċċess għall-ilma nadif, u trid il-ħatab biex tgħalli l-ilma ħalli int u uliedek ma timirdux, se toqgħod tinkwieta li qed teqred is-siġar2 Għalhekk l-ewwel pass irid ikun li nattakkaw u nsolvu l- problema tal-faqar li teżisti fid- dinja. Wieħed mill-għanijiet prinċipali: tas-Samit ta' Johannseburg infatti kellu jkun dan. Ghalkemm jidher ċar li jonqos ħafna x'isir qabel nibdew ngħidu li d-dinja miexja lejn żvilupp sostenibbli, hemm bżonn ukoll nirrealizzaw l- importanza tal-passi ż-żgħar. Avvenimenti bħas-Samit. ta' Johannesburg jistgħu jkunu ta' valur kbir, imma l-ewwel u qabel xejn irridu nibdew billi nirranġaw l-attitudnijiet u d-drawwiet tagħna stess. Lesti, per eżempju, li nippruvaw nnaqsu l-użu tal-karozzi kemm nistgħu2 Jew li nnaqsu u nifirdu l-iskart7 Ftakru li kull deċiżjoni li nieħdu tagħmel daqsxejn differenza. Anke d-deċiżjoni li ma nagħmlu xejnit Biex teduka lin-nies kollha li bħalissa m'għandhomx edukazzjoni trid Lm2.5 biljun fis-sena. Mhux ħafna, meta tikkunsidra li kull sena l- Amerikani jonfqu Lm3.4 biljun fuq kożmetiċil Biex tipprovdi ilma nadif u ndafa bażika lil min bħalissa m'għandux trid Lm3.8 biljun fis-sena. Mhux ħafna, meta tikkunsidra li kull sena fl-Ewropa biss jintnefqu Lm4.7 biljun fuq ġelatil l Biex tipprovdi mediċina u ikel bażiku lil kull min bħalissa m'għandux trid Lm4.7 biljun fis-sena. Mhux ħafna, meta tikkunsidra li kull sena fl- Ewropa u l-iStati Uniti jintnefqu Lm7.2 biljun fuq pet foodi karta £2 riċiklata Ħojl Jekk tarawni Il-Huttafa 52: Settembru - Ottubru 2002 agħmluli Mw Aubad Kien 11 iagwili un U miktub minn Hiawvn Oram ġ biż jak mer l tpinġijiet ta' Judith Lawton T Did-darba wirdiena, 1 Orchard Books 1996 Eku h imma . a 2 (3 naqbadhom. hanfusa tal-J Dniefel fil-bżonni kantini. , , Tagħrfuni Il-ktieb Dolphin SOS hu għax nimxi J bbażat fuq l-istorja vera ta' bil-modi żewġ dniefel, Nemo u Lemo, li kienu jinżammu f'pixxina ġo lukanda fl-Eġittu biex jagħtu l-wirjiet. Kienu bravi. ħafna u kulħadd kien iħobbhom. Imma darba nqala' l-inkwiet bejn min kien qed jiehu ħsiebhom u sid il-lukanda. Nemo u Lemo spiċċaw abbandunati f'ilma maħmuġ u bi ftit ikel. Bdew sejrin lura u Nemo marad sew. Ftit kien hemm tama li l-affarijiet jirranġaw sakemm tifla żgħira, bl-għajnuna tal-ġenituri tagħha, , irnexxielha ddawwar l-attenzjoni ta' kulħadd fuq dawn l- kuża biex nitghallmu nhaġbu.) imsejkna dniefel. Tgħid salvathom fil-ħin7 A anke l-pjanta tal-ħurrieq, li Janet Gerardi kulħadd donnu jobgħodhal Dal- j Dal-ktieb tistgħu ssibuh fil-Librerija Publika tal-Furjana farfett sabiħ ibid fuq il-weraq tal- i il-farfett tal-ħurrieq (red admiral e 3 pitazzi e stiker bil-kulur e 8 punti fil-Ħuttafa tas-Sena Ħajjar lil sħabek u lil ħutek jidħlu fi Klabb Ħuttaf, agħtihom kopja ta' dil-formola biex jimlewha, imla isfel nett id-dettalji tiegħek stess, u ibgħat kollox lil BirdLife Malta, flimkien mal-Lm2 tal-membru l-ġdid. irdLife Malta) jew 29 bolla tas-7ċ postċode Membersħip number Telefon Ibgħat kollox lil BirdLife Malta 57/28 Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12 Tibgħatx flus bil-posta - ibgħat ċekk (pagabbli Tqattax il-magażin — ħu fotokopja' karta. € riċiklata