L-Istatwa Titulari ta' Marija Immakulata f'għeluq il-25 sena fostna F'dan l-artiklu se nagħti ħarsa lejn l-istatwa titulari tal-Immakulata Kunċizzjoni, kif ukoll lejn id-ditta li kienet ħadmet lil din l-istatwa artistika u anġelika fi tinsab meqjuma b'akbar għożża fil-parroċċa tagħna. Se nagħti ħarsa wkoll kif u meta waslet Malta u aktar tard fil-parroċċa tagħna. L-isem oriġinali ta' din id-ditta kien Arte Sacra — Società Anonima Franceso Rosa £ Co., fabbrica di statue religiose. Id-ditta twaqqfet mill-istatwarju Franceso Rosa fl-1895, fil-kapitali tal-Italja, Ruma u fil-bidu tas-snin tal-operat tagħha kienet ġo Via delle Fornaci, triq viċin ħafna tal-bażilika ta' San Pietru, fil-belt tal-Vatikan. Aktar tard, flimkien ma Franceso Rosa ngħaqad Igino fus j Zanazio, artist Taljan ieħor ( 2452 Rosa, Zenazio 4 6 tassew magħruf fix-xogħol tal- , 7. BIE Żronaeses, Rosa $ O. istatwi sagri u minn hawnhekk fi Bonaomuiiii Iċ-SiuBOMA — Qmdiat Horse 5 il-quddiem, id-ditta ħadet l-isem ta' Antica Casa Rosa, Zanazio £4 Co. Hawnhekk il-kumpanija mxiet għal Via del Crocifisso f'naħa oħra tal-kapitali Rumana, filwaqt li fetħet ukoll zewġ uffiċini ġo 91, Via Borgo Nuovo u f'Corso Emanuele, it-tnejn f'Ruma wkoll. Jingħad illi Igino Zanazio miet f'età tassew żgħira u minħabba din ir-raġuni d-ditta spiċċat sabiex bidlet lis-sidien tagħha u għalhekk Francesco Rosa ma baqgħax jagħmel aktar dan ix-xogħol. Min ħa taħt idu lil din id-ditta għadu mhux magħruf, iżda li hu żgur hu li għad darba oħra kollox rega' mexa lejn Via Conciliazione, ftit passi l-bogħod mill-bażilika ta' San Pietru. Minn hawnhekk il-quddiem id-ditta ma baqgħetx timmanifattura statwi u minflok ħadet aktar ix-xejra ta' ħanut li jbiegħ l-affarijiet sagri fosthom statwi, kwadri u affarijiet reliġjużi oħra. Meta mbagħad ingħata bidu għall-bini tal- pjazza maestuża tal-Vatikan, ħafna mid-djar twaqqgħu u fosthom kien hemm dan il-ħanut. Għalhekk il-ħanut reġa' għal darba oħra kien trasferit, din id-darba lejn Via del Corso, sabiex imbagħad u ftit snin wara dan il-ħanut sab postu ġo Via Borgo Vittoria, ftit metri l-bogħod mill-Vatikan. Kif diġa għedt ftit il-fuq, Igino Zanazio miet f'età żgħira u flimkien miegħu mietet it-tradizzjoni tal-familja tiegħu, dik tax-xogħol fl-istatwi. Dan seħħ għaliex ibnu Festa Immakulata Kunċizzjoni Ħamrun 2010 o ma kienx interessat li jkompli b'din it-tradizzjoni u minflok hu ingħaqad f'armata Taljana bħala suldat fis-snin tal-Ewwel Gwerra Dinjija. Hu kompla l-karriera militari tiegħu sakemm spiċċa fil-grad ta' kurunell. Imbagħad mas-snin id-ditta kompliet tibdel lis-sidien tagħha għal diversi drabi sakemm fl- 1984 inxtrat mill-familja Massetti. Illum din il- kumpanija hi mmexxija minn Enrico Massetti u f fil-preżent qed iġġib l-isem ta' Mar Statue Sacre. U Il-ħanut jinsab f'numru 6/, Borgo Vittorio € Ruma. Fost ix-xogħolijiet li saru għal Malta mid-ditta Rosa, Zanazio £ Co. insibu lill-istatwa tal- Immakulata Kunċizzjoni li tinsab fil-knisja tagħna, kif ukoll lill-istatwa ta' Santa Marija tal-Katidral t'Għawdex u li kienet inġiebet fl-1897. Xogħol ieħor hu dak ta' Ġesti Redentur li jinsab f'Tal-Virtu fir-Rabat Malta. Din waslet f'pajjiżna fl-1901. Imbagħad insibu wkoll erba' anġli tassew ħelwin li sal-lum għadhom idawwru lill-pedestall tal-istatwa ta' San Ġużepp tar- Rabat. Dawn l-anġli kien inġiebu Malta fl-1902. L-ISTATWA TAL-IMMAKULATA KUNĊIZZJONI TAGĦNA Din l-istatwa kienet irregalata lilna mill- Arċikonfraternità tal-Kunċizzjoni tal- Patrijiet Franġiskani Konventali tal-Belt A) Valletta. Din l-Arċikonfraternità twaqqfet 1 uffiċjalment fil-21 ta' Ġunju tal-1637 mill- Franġiskan P.M. Filippo Cagliola, bil-għan —) li jxerred id-devozzjoni lejn l-Immakulata Kunċizzjoni fil-gżejjer tagħna. Fil-fatt qabel din l-istatwa huma kellhom oħra, statwa li kienet akkwistata mill- Portugal fl-1687. Din l-istatwa kienet tal- injam u kien ġabha Malta l-Balliju Tavola. Mas-snin huma kienu ordnaw statwa tal- Kunċizzjoni oħra, statwa isbaħ u li llum tinsab fostna, fil-Ħamrun. L-istatwa kienet ġiet ordnata f'Ottubru tal-1902 mir-Rettur Arċikonfraternità, in-Nutar Pietro Bartoli u kienet swiet madwar 612-il lira Taljana. Din l-istatwa kienet ordnata f'Ottubru tal-1902 u r-Rettur innifsu kien ħareġ is-somma ta' 25 Lira Taljana minn butu stess, u dan kien ma jaqtax qalb sħabu l-fratelli. L-istatwa waslet Malta s-sena ta' wara, eżattament fit-3 ta' Diċembru tal-1903. Festa Immakulata Kunċizzjoni Ħamrun 2010 o Ta' min jgħid ukoll illi l-fratelli kienu bagħtu Ruma wieħed mill-istellarji li kellhom sabiex dan jiżżejjen b'ħaġar l prezzjuż f'kull stilla li kellu. Ħaġa tassew interessanti kienet illi qabel waslet Malta, l-istatwa kienet ittieħdet mid-ditta Rosa, Zanazio k Co. lejn il-Vatikan sabiex tbierket mill-Papa Ljun XIII. L-istatwa waslet il-Belt Valletta fost sodisfazzjon mill-aktar u mal-wasla tagħha l-Arċisqof Pietro Pace kien mistieden biex imur jaraha fl-Oratorju tal-Arċikonfraternità. Dan seħħ nhar id-9 ta' Diċembru 1903 u hawnhekk l-istess Arċisqof kien talab quddiemħa u kien ikkonċeda 40 jum indulġenza lil kull minn jgħid l-Ave Maria quddiemha. Din l-istatwa tixbaħ ħafna lill-Kunċizzjoni ta' Bartolome Estaban Murillo, għandha stil Neo-Klassiku u hi maħduma kollha kemm minn kompożizzjoni li tixbaħ ħafna lill-kartapesta Romana. It-tul tagħha hu ta' 180 cm. Kien eżattament nhar it-30 ta' Novembru tal-1985 meta fostna waslet l-istatwa titulari mill-Belt Valletta u dan wara li l-kappillan Dun Manuel Agius kien sar jaf li l-Arċikonfraternità kellha żewġ statwi tal-Immakulata Kunċizzjoni. It-talba għaliha kienet saret fis-16 ta' Novembru tal-1984 u hawnhekk l-Arċikonfraternità laqgħet it-talba tiegħu mill-ewwel. Huma kienu ddeċidew li jirregalawha lill- parroċċa tagħna, bil-kundizzjoni li terġa' tittieħed lura jekk ma tibqax tintuża bħala statwa titulari. Iċ-ċerimonja tat-trasferiment saret fil-knisja parrokkjali tagħna, nhar it-30 ta' Novembru tal-1985 b'kuntratt quddiem in-nutar Ġużeppi Cachia, il-mistednin distinti u ġemgħa kbira ta' parruċċani. Dakinhar kien sar diskors tal-okkażjoni mir-Rettur tal-Arċikonfraternita', in-Nutar Pawlu Mallia LLD. Fl-1988 l-istatwa titulari saritilha l-indurata mis-Sur Horace Farrugia tal-Imdina, u fl-1989 sarilha pedestal ġdid, xogħol il-mastrudaxxa Agius. Fl-1991 tlestiet wkoll il-bradella l-ġdida, li kienet maħduma mis-Sur Mangion tal-Ħamrun, bix- xogħol tal-iskultura u l-istatwetti jsir mis-Sur Camilleri Cauchi tal-Fgura. Fl- 1991 saret ukoll raġġiera ġdida li nħadmet mid-ditta Aquilina, sabiex aktar tard il-proġett kien komplut b'sett vażuni tal-injam, bi fjuretti u girlanda tal-ganutel, b'mant mill-isbaħ u b'żewġ puttini li żżanżnu f'2008. B'hekk u issa nistgħu ngħidu li għandna statwa mill-isbaħ, statwa kompluta u fost l-isbaħ li hawn f'pajjiżna. Ta' kull sena waqt il-festa titulari tal-parroċċa tagħna din l-istatwa toħroġ fost l-entużjażmu tal-parruċċani u d-devoti tal-Immakulata Kunċizzjoni li jkunu preżenti. Festa Immakulata Kunċizzjoni Ħamrun 2010 t)