Proverbju Taljan jgħid: 'Qalb qawwija tegħleb xorti ħażina'. Donnu li dan il- proverbju jiddeskrivi fil-qosor l-istorja tal-kappella ta' l-Annunzjata mibnija fuq l-ogħla post fil-konfini tar-raħal tagħna u li llum tinsab taħt id-dell tas-Salib Ta' l-Għolja. Peress li fil-kors ta' l-istorja din il-kappella ġġarrfet kemm-il darba, b'nofs ċajta wieħed jista' jgħid li ma tantx sabet xortil Imma l-qlub kuraġġuża ta' persuni li ma qatgħux qalbhom mill-istat ħażin li fih kienet waqgħet il-kappella u raw kif għamlu biex ġiet irrestawrata, żammew lill-kappella wieqfa sal-ġurnata tal-lum. Mhux magħruf eżatt is-sena meta nbniet II Kibala MaroDimedi jil-Kappella ta' l-Annunzjata fuq ta' l-Għolja l-ewwel kappella fuq Ta' l-Għolja imma l-oriġini tagħha jmorru lura għat-tieni nofs tal-ħmistax-il seklu. Guljelmu Tonna, Dekan tal-Kapitlu tal-Katidral, li bena l-kappella ta' l-Annunzjata fl-artijiet tiegħu kif ukoll xi kmamar għall-bżonnijiet tal-prokuratur. Kull sena Dun Guljelmu kien joħroġ minn butu l-ispejjeż kollha involuti fil-manutenzjoni tagħha u fiċ-ċelebrazzjoni tal-festa. Dun Guljelmu Tonna kien miet fl-1482, allura l-kappella nbniet żgur qabel din is-sena. F'xi dokumenti nsibu miktub li l-kappella reġgħet inbniet fl-1494 mill- poplu Siġġiewi bit-tħabrik tal-kappillan Dun Amator Zammit. Mons. Vinċenz Borg, wieħed mill-esperti ewlenin ta' l-istorja ekkleżjastika f'Malta, jidher li ma jaqbilx ma' dan il-fatt. Borg, fir-riċerka tiegħu, isemmi li ftit snin qabel l-1494, ħu Dun Guljelmu, Orlando Tonna, li kien ukoll eredi tiegħu, ħalla għalqa għall-bżonnijiet kollha ta' din il-knisja u allura kienet tkun ħaġa stramba li sa l-1494 il-kappella kellha bżonn tinbena mil-ġdid. L-atti notarili medjevali jagħtuna dawl fuq l-isem li bih kienet magħrufa l-kappella fuq Ta' l-Għolja. L-ewwel darba li din il-kappella tissemma b'mod dirett fid-dokumenti hi fl-1500 fejn in- nutar Ġakbu Zabbara jirreferi għaliha bħala Santa Marija ta' Kemmuna (Sanctae Mariae de la gkemuna). Ta' Kemmuna kien l-isem ta' l-istess qasam art li llum hu magħruf bħala Ta' l-Għolja, u b'hekk il- kappella ħadet l-isem ta' l-art li fuqha kienet mibnija. Probabilment l-isem ta' Kemmuna etimoloġikament ġej mill-kelma kemun, xitla li għal żmien twil kienet ikkultivata ħafna f'Malta u tiġi esportata wkoll. Il-Prof. Godfrev Wettinger jgħid li jista' jkun ukoll li l-isem ta' Kemmuna kien ġej mill-isem personali Kemmun jew minn xi varjant tal- kunjom Lhudi Kemmoun li kien jinsab fl- Afrika ta' Fuq. Żgur li sa min-nofs is-seklu 16 din il-kappella kienet magħrufa wkoll bħala Santa Marija Ta' l-Għolja, propju minħabba l-altitudni ta' dan il-post. Fil-viżta pastorali ta' l-1575 Mons. Pietru Duzina jsemmi li din il-kappella kienet mibnija fuq ix- xagħra li tinsab fuq il-quċċata ta' l-għolja magħrufa bħala x-Xagħra l-Fuqanija tal-Qassis. Hi kellha altar wieħed, bibien ta' l-injam u paviment. Il-kappella ma kellhiex rettur, introjtu u affarijiet oħra neċessarji imma Salvatore Montagnere li kien jippossiedi għalqa fl- akwata magħrufa Ħabel ix-Xiħ(art fl-inħawi ta' Ħal; Xluq) kellu l-obbligazzjoni fuq l-imsemmija art li fil-ġurnata tal-festa tal- Lunzjata jara li jiġu ċċelebrati l-għasar u l-quddiesa, kif ukoll jagħti ikel lill-qassisin u lill-foqra. Kważi 50 sena wara, meta l-Isqof Cagliares żar din il-knisja fl-1634, sab li kienet miżmuma tajba; forsi għax kellha prokuratur. Il-kappella kienet miżbugħa minn ġewwa. bil-ġir u pavimentata biċ-ċangatura. Kellha pittura titulari tirrappreżenta l-Annunzjazzjoni, fonti ta' l-ilma mbierek, xi pitturi antiki u kienet mgħammra bl-affarijiet neċessarji kollha. Mid-dokumenti jidher li l-poplu Malti kellu stima udevozzjoni kbira lejn il-kappella ta' l-Għolja. Tant hu hekk li hi murija ta' spiss fuq il-mapep tal-gżejjer Maltin matul is-sekli. Hu magħruf li l-kappella kienet tgawdi wkoll devozzjoni mill-baħrin peress li kienet l-ewwel post f'Malta li jintlemaħ minn fuq il-baħar. M'għandniex xi ngħidu li d-devozzjoni lejn din il-kappella kienet diffuża wkoll fil-poplu tar-raħal tagħna. Fil- fatt nhar il-25 ta' Marzu ta' kull sena, f'jum il-festa ta' Marija Annunzjata, il-poplu tas-Siġġiewi kien jitla' proċessjonalmient sa ħdejn il-kappella bis-sehem tal-kleru u l-fratellanzi. Mhux ċert minn fejn kienet ġejja din l-użanza imma Achille Ferres jgħid li kienet issir b'ringrazzjament 'l Alla għall-ħelsien mill-Mori fl-1429. Il-kappella tal-Lunzjata reġgħet inbniet bejn l-1680 u l-1681 fi żmien il-Granmastru Caraffa u l-Isqof Girolamo Molina. Il-viżta pastorali ta' l-1699 issemmi li l-istemmi ta' dawn il-persuni importanti kienu tqiegħdu fuq il-bibien li jagħtu għas-sagristija. Dettalji ta' x'kienet ir-raġuni ta' dan l-intervent u kif sar huma nieqsa għal kollox mid-dokumenti storiċi. Mal-medda taż-żmien il-kappella għaddiet minn bosta interventi ta' tiswija minħabba detorjorazzjoni u ħsarat ikkawżati minn bosta fatturi, fosthom bit-terremoti. Minkejja dan kollu hu mifhum li xi partijiet posterjuri tagħha, li nbnew fl-1680-1681, għadhom sħaħ sal-lum. Dan minħabba l-fatt li l-istemmi tal-Granmastru Caraffa u l-Isqof Molina għadhom jidhru sal-lum il-ġurnata. Il-kappella ta' l-Għolja ġarrbet ħsarat konsiderevoli bit-terremot ta' l-1693 u skond Ferres reġgħet bdiet tinbena s-sena ta' wara bit-tħabrik tal-prokuratur Dun Franġisk Attard. Il-kappella ġiet ikkonsagrata mill- Isqof Paolo Alpheran de Bussan fl-1749. Jidher li anke fis-seklu 18 il-kappella kienet miżmuma tajjeb. Meta fl-1754 l-Isqof de Bussan reġa' żar din il-kappella sab li kienet mgħammra bl-affarijiet neċessarji u saħansitra kellha relikwija f'ostensorju tal- fidda. Xi partijiet minn din il-kappella ġġarrfu minħabba t-terremot tat-12 t'Ottubru 1856. Imma kif turi plakka li hemm fuq ġewwa n-naħa tax-xellug tal-bieb prinċipali, fis- sena ta' wara ġiet restawrata bil-flus tal- poplu biż-żelu tal-prokuratur Dun Nikola Micallef. Fuq l-istess plakka hemm nota li tfakkar li l-istorja rrepetiet ruħha minħabba t-terremot tat-18 ta' Settembru 1923. Il-kappella preżenti għandha forma rettangolari u msaqqfa bix-xorok li jserrħu Il-kappella tal-Lunzjata kif tidher minn wara, bis-Salib ta' l-Għolja fl-isfond. fuq 8 ħnejjjiet. Il-faċċata esterna hi sempliċi u nieqsa mid-dekorazzjonijiet għajr għall- balavostri li jiffurmaw l-apramorta u l-kampnar li jinsab nieqes minn qanpiena. L-aħħar qanpiena li kienet tinsab f'dan il- kampnar kienet saret fl-1873 fil-fonderija Maltija ta' Ġulju Cauchi u ħutu. Din il-qanpiena, li fuqha nsibu xbieha ta' l-Immakulata u l-arma tal-Papa Piju IX, tinsab fuq il-bejt taċ-Ċentru Pastorali Santissima Trinità, fiż-żona ta' Kirċippu. Sas-snin sittin kienet għadha tidher fil- faċċata, taħt it-tieqa prinċipali, l-istemma ta' l-Isqof David Coccopalmieri skolpita fil-ġebel. Din tissemma fil-viżta pastorali ta' l-1699. Għal xi raġuni din inqalgħet u l-ħajt tkaħħal. Mal-faċċata tal-kappella, fuq in-naħa tax-xellug tal-bieb prinċipali, kien hemm ukoll niċċa iddedikata lill-Madonna li x'aktarx inbniet fil-bidu tas-seklu 20. Din in-niċċa tneħħiet fis-snin sittin imma sal-lum għadhom jidhru mal-faċċata sinjali tagħha. Fuq in-naħa ta' wara tal-kappella hemm mibnija kamra li kienet isservi bħala Din tinfed għal ġol-kappella permezz ta' żewġ bibien, wieħed fuq kull naħa ta' l-altar. Fuq in-naħa tal-lemin tal- kappella hemm mibnija xi kmamar żgħar għall-użu tal-prokuratur tal-kappella, li jinfdu wkoll għal ġol-kappella. Il-kappella hi mieqsa wkoll mid- dekorazzjonijiet fuq ġewwa, għajr għall- gwarniċa tal-pittura titulari skolpita fil-ġebel u xi dekorazzjoni mal-bordura tal-bibien li jagħtu għas-sagristija. Il-ħitan tal-kappella huma miżbugħin b'żebgħa tal-ġir lewn isfar. Il-kappella għandha altar sempliċi b'tabernaklu, l-art taċ-ċangatura u fdalijiet tal-fonti ta' l-ilma mbierek li kien insteraq dan l-aħħar. Il-pittura titulari ta' din il-knisja ċkejkna, li tirrappreżenta t-tħabbira ta' l-anġlu Gabrijel lil Marija, kienet ittieħdet ġewwa. l-knisja parrokjali tas-Siġġiewi minħabba raġunijiet ta' konservazzjoni u sigurtà. Din il-pittura hija kopja fidila ta' l-Annunzjazzjoni ta' l-artist magħruf Taljan Guido Reni li tinsab fil-Quirinale ġewwa Ruma. L-artist tagħha mhux magħruf imma probabilment hu pittur Malti tas-seklu 17. Il-pittura hija iżgħar fid-daqs minn dik tal- Qtuirinale imma l-kompożizzjoni u l-kuluri huma simili. Hija turi wkoll l-istemma tal- kavallier li għoġbu jagħti din il-pittura lil din il-knisja. F'dawn l-aħħar ħamsin sena, imma speċjalment bil-vibrazzjonijiet siżmiċi li seħħew bejn l-2000 u l-2002, l-istat tal- kappella iddeterjora ħafna: l-art bdiet iċċedi, bdew jidhru konsenturi wesgħin fil-ħitan tagħha u s-saqaf infetaħ. Fil-fatt il-kappella ġiet magħluqa għal kollox minħabba l-periklu li tista' taqa'. L-ikbar fattur għal din id-detorjorazzjoni kollha hu l-fatt li l-kappella tinsab mibnija fuq qasma (fault) ikkaġunata minn ċaqliq fil-blat magħrufa bħala l-qasma ta' Miġra Ilma. Minkejja li matul l-aħħar snin saru xi tentattivi żgħar ta' restawr biex il-kappella tkun salvata milli tkompli taqa' dawn ma waslu għall-imkien. Forsi wasal iż-żmien li qalb qawwija oħra tegħleb din ix-xorti ħażinal L-aħbar tajba hi li l-awtoritajiet kompetenti diġà għandhom il-ħsieb li jirrestawraw din il-kappella fil- futur qarib. ABELA M., (1969), Earthquakes in Malta, teżi mhix ippubblikata Musumeci R., (2004), The Annunzjata Chapel at Ta' l-Għolja: a conservation strategv, teżi mhix ippubblikata għall-informazzjoni nteressanti dwar dak kollu li jsawwar il-Grupp ta' l-Armar 6 ta' Diċembru