Il-Ħuttafa Għadni dieħel minn mixja sabiħa fil-kampanja u għandi l-kamera mimlija ritratti ta' fjuril Kos, meta kont tifel il-kotba li kelli tan-natura kollha kienu jgħidu li fix-xitwa n-natura torqod. Imbagħad kont noħroġ mal-familja u x'insib2 Madwari kollu ħaxix ġdid u ħdura, u fjuri tan-narċis u qarsu u lellux u buttuniera, u faqqiegħ fid-dell, u mrieżep u żrinġijiet fin-nixxigħat, u tektik ta' pitirrossi kullimkien, u psiepes u zizka u sturnell. Ma tantx kienet tidher rieqda n-natural Tgħid il-kotba kellhom żball2 Le, ir-raġuni kienet li l-istaġuni mhumiex l-istess mad-dinja kollha. Per eżempju fl-Ewropa ta' Fuq fix-xitwa tagħmel kesħa tal-waħx u l-borra tiksi l-art ġimgħat u xhur sħaħ. X'ma torqodx in-natura hemmhekki Imma fl-inħawi tal- Mediterran ix-xitwa mhix daqshekk qalila. Fin-naħat tagħna huwa s-sajf li jaħqar lin-natura bin-nixfa u s-sħana. F'pajjiżi bħal Malta ħafna natura fil-fatt torqod mhux fix-xitwa imma fis-sajf. U l-kotba7 Ħeqq, mid-dehra l-kotba li kelli kienu kollha fuq in-natura f'pajjiżi bħall-Ingilterra. Għalhekk kont nitħawwad. B'xorti tajba llum intom m'għandkomx għax titħawdu għax kotba fuq in-natura Maltija qegħdin ftit ftit jiżdiedu. Imma issa ħa nħallikom għax ksaħt u naħseb dieħel norqodi Victor Falzon L-Editur Marelli ħw x'bardl f) J Il-Brimba Sewda (Maltese' SpiderOrchid)i hija waħda ili ee ko) (o IIL ejt ożetirane L-A CI Lil o Io2A IEJIOX) ji niEM ejt NIDA 0) ki IELE Ali li U E-tejn at b sbieħ u ija Mhix koliini. Islet ĠA (e tol IO TA U Ie i e ai taI zz natufali tal-Għadira'llkom ma tmorru7 jek wl għa B,SKo lt Tata a i TA tkun mifttiħa Sibtijiet u Ħdud mill-10am FO Bħal- dejjem, dħul b'xejn. Bħalissa tkun bellezza bil-ħdura. il-Kontenut Ambjenti u Residenti FI Intervista mal-Karfus il-Ħmir Il-Mistednin Arti fil-Foresta X'nista' nara tgħid Il-Ballut tal-Wardija 10-11 B Te ŻL Bir il-Kumitati Ċentrali il-Klabb Klabb Ħuttaf huma l-membri żgħar u żgħażagħ (-18vrs) ta' BirdLife Malta. Il-Klabb jorganizza ħarġiet fil-kampanja, żjarat f'riservi naturali, ħarġiet bil-lanċa, u attività ambjentali. d-dar bil-posta. Bħalissa fil-Klabb qegħdin xi 1000 membru u s-sħubija BirdLife hija €10 fis-sena. Ta' Xbiex XBX 1120 imejl tal-magażin il-huttafa C birdlifemalta.org websajt www.birdlifemalta.org Disinn u produzzjoni Victor Falzon, Chris Cachia Zammit Stampat għand Poulton's Print Shop Il-Ħuttafa 126 : Frar 2015 : p3 aħbarijiet Ir-referendum ha jsir. Bħal daż-żmien sena konna ħal li l-BirdLife flimkien ma' diversi għ pija ki kol hu ġbarna 44,000 firma. Dawn il-firem iex f'Malta jsir referendum fuq il-kaċċa fil PA pa U RIA: ox 7 ka 7 jivvutaw jak dir kl pt li fiha l-Maltin jistgħu marru ji JEKK iridux li tibqa' ssir kaċċa fir-rebbie i ija ilu sirna nafu li IVA dan ir-referendum a Ft u ħa la Ba aa F dk id-data l-Maltin ħa jiddeċiedu jekk iex inkompl j ġuj l-għasafar fl-istaġun tal-bejta. b Malluhom mat Migja ji A ġejjin ser tisimgħu ħafna fuq din : Aħna li nħobbu n-n 'i i i LE GĦALL-KAĊĊA FIR-REBBIEGĦA. iii bbarna (f'Il-Ħuttafa 120) aqdiet oħrajn konna l-blonġuni jbakkru l Fir-riserva naturali tas-Simar żewġ pari (s'issal) Blonġuni Żgħar (Little Grebe) għadhom kemm bdew familjal Kull par għandu fellus wieħed (s'issal). Din hija vera ħaġa speċjali, l-ewwelnett għax dan l-għasfur ma jbejjet imkien iktar fis-selvaġġ f'Malta. It-tieni nett għax li tbejjet fl-eqqel tax- xitwa hija stramba. F'imkejjen oħrajn fl-Ewropa fejn ibejjet il-Blonġun Żgħir mhux normali li jbejtu daqshekk kmieni. Is-soltu jbejtu fir-rebbiegħa bħal għasafar oħrajn Jekk tridu tgawdu dawn il-ħlewwa ta' frieħ, aqbżu qabża sar-riserva. Is-Simar qiegħed fix-Xemxija u jkun miftuħ għall-publiku nhar ta' Ħadd mill-10am sal-4pm (dħul bla ħlas). Ċaw Ballerini 1 :C L FAR To ċonażagħ li tant tkessaħna bihom fl- aħħ; l- żin m'għadhomx he X( Fil-lej N mm 1( Fil- x a 2 U s-Sibt 24 ta' Jannar daħal Fi tila xi ħadd bil- jk Żona tal-Għadira u l-għada filgħodu l-Fjamingi kienu ĦARWAAI Ħ ġara Minnhom2 Jew tgerrxu u taru, jew inkella i daħal għalihom qatilhom u bħalissa qegħdin f'xi friżer jistennew li jsiru statwa ġo vetrina. X'seħta ta' vizzjul Sebat elef u tmien mija 1 Nhar is-Sibt 10 Jannar grupp ta' 21 voluntiera mill-BirdLife marru l-Belt Valletta. Le mhux biex jixtru mir-Roħs ta' Jannarl ltaqgħu biex jgħoddu z-Zizka Bojod (White Wagtail). Dawn l-għasafar jinġabru f'numri kbar biex jorqdu fis-siġar fl-inħawi ta' Pjazza Assedju. Post fejn jinġabru l-għasafar biex jorqdu ngħidulu roost. Dan l-istudju ilu jsir ħafna snin u s-siġar f'din il-pjazza minn dejjem kienu l-ikbar roost taz-Zakak Abjad f'pajjiżna. F'temp ta' nofs siegħa (5.00-5.30pm) daħlu l-Belt total ta' 7805 zakakl Dan in-numru kiser bi ftit ir-rekord s'issa, li kien 7761 (fl-2009). Grazzi kbira lin-nies tal-BirdLife li ħadu sehem, b'mod speċjali lill-ħabib tagħna Denis Cachia li kull sena jorganizza dal-proġett interessanti. a, f'eim IN b ġa, , ' Il-ħuttaf itir b'ħeffa kbira u vojti Dan AĠI €97 jogħdos mal-wiċċ tal-ilma area. MLT SEEJJA CO ħ ĠJA biex jaqbad l-insetti filwaqt ġ QC bis 1 k a — Fix-xitwa l-luq iwaqqa' l-weraq. V Fir-rebbiegħa joħroġ weraq ġdid, $$ Es li minn taħt huma bojod u jagħmlu 4 effett sabiħ, qisu s-siġra qed ixxejjirlek meta tgħaddi żiffa. Il-luq jikber l-iktar fejn jgħaddi l-ilma. Kif juri isimha, il-bufula tal- qasab tħobb il-qasab. Fir- rebbiegħa tgħaddi minn Malta fi triqitha mill-Afrika lejn l-Ewropa. Uħud ibejtu fil-qasab li jikber fir-riserva tas-Simar. Iż-żrinġ jadatta għall-istaġuni differenti fil-widien. Fil-ħarifa jbid fl- ilma, ifaqqsu l-imrieżep u wara xi sitt ġimgħat fl-ilma jrabbu s-saqajn u jsiru żrinġijiet żgħar. Fin-nixfa tas-sajf iż- żrinġ jorqod f'toqba niedja fit-tajn. Malta għandna ħafna widien qalb l-għoljiet. Hemm widien li ma jżommux ilma, oħrajn li jkollhom l-ilma fix-xitwa, bħal Wied Qlejgħa (Chadwick Lakes) li jidher fir-ritratt, u oħrajn li jżommu l-ilma s-sena JIN kollha. Minn dawn tal-aħħar ftit għandna, bħall-Wied Il-qasab tarah jikber f'ħafna tal-Baħrija u Wied il-Lunzjata. Meta post jinbidel widien. Għandu għerq $ daqshekk minn staġun għal ieħor il-ħajja ta' ġo fih trid b'saħħtu ħafna tawwali li jikber tadatta wkoll. Min iħobb l-ilma jrid jieħu vantaġġ ta' kopgtat aji-medda tal-wisd, dawk il-ftit xhur meta l-widien ifuru bl-ilma, u jrid Fil- jgħixu u jistki ; f IA A PA B A l ikun kapaċi wkoll jibqa' ħaj meta l-wied jinxef. l ji a Il-mazzarelli jħobbu jħufu ma' 4 wiċċ l-ilma. Ikunu xi maraqed $ tfittex fejn tpoġġi ħalli tbid fl-ilma, d Ż jew raġel idur mat-territorju, jew 2 biex jaħtfu xi nemusa mill-ajru. Iż-żgħar ifaqqsu u jgħixu fl-ilma. tiġi g żgħir ħadrani li tarah f'numri żgħar ifittex l-insetti qalb il-weraq tal-pjanti ħdejn l-ilma. Jgħanni l qisu vjolin jew sega b'żewġ noti. F'xi nixxigħat ġieli tara f'wiċċ l-ilma pjanta b'weraq aħdar skur li jifforma xibka fina. Din hija ċ-ċfolloq tal-ilma u tagħmel fjuri żgħar bojod bin-nofs isfar skur. Bwata a. Pjanta li tħobb widien bl- ilma hija l-biżbula tal-ilma. Għandha weraq kbir u fir- rebbiegħa tagħmel fjuri żgħar 7. delikati bi tliet petali roża ċar. mill-ilma u għalhekk huwa rari ħafna f'Malta. Dan l-annimal endemiku ssibu fil-ftit widien li jżommu l-ilma s-sena kollha. Jiekol insetti u ħniex tal-ilma. Reġgħet waslet il-mixja tas-sena. Din id-darba ħa nużaw ir-rotta sabiħa mir-Rabat sax-Xemxija, rotta li tgħaddina minn kampanja sabiħa fl-inħawi tad-Dwejra, Binġemma u San Martin. Mixja ta' 10km. Kif tafu dawk li ġejtu drabi oħra, għal din il- mixja nħobbu niġbru xi ħaġa tal-flus. il-flus aħna mbagħad nixtru affarijiet li l-BirdLife ikollha bżonn. Per eżempju bil-flus tas-sena l-oħra xtrajna ħafna trombi biex jużawhom l-istudenti li jżuru r-riservi naturali u li jattendu l-ħarġiet tal-Klabb. Din is-sena bil-flus li niġbru ħa nagħmlu birdtable kits għall-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex. Il-Ħadd 15 Marzu 2015 ĦIN 8.30am (il-mixja tibda 9am) Quddiem il-Mużew tal-Istazzjon tal- Ferrovija, ħdejn l-Imdina (ara l-mappa) - jekk ma tafux fejn, morru ħdejn il-Villa Rumana u jidderiġukom minn hemm: Membri kollha' u l-familja, ħbieb u skejjel ''. ma 'Tfal ta' taħt it-8 snin irid jiġi magħhom xi ħadd kbir (18-r). ttSkejjel għandhom f jibbukkjaw billi jċemplu 21347644/5 jew b'imejl lil Kemm ninżel mal- lemin ta-Villa Rumana. PU Dakinhar ) inqassmu l-istiker I Klabb Ħuttaf IK gt il-Ħmin Alexandens U l-ħmir x'għandhom x'jaqsmu2 Għandek bukketti sbieħ, qed f Ta ' ħ EUGMI X'għedt7 Umbrelli2 il-ħarġa tad-Dwejra tħassret għax u riħ qawwi. ik istazzjon i Mużew tal- Lal IO u Ħu ea imma ħa jkolli nħallik. Is-Sibt 6 ta' Diċembru 2014 wara nofsinhar. Ġurnata sabiħa għal mixja fil-kampanja. Imma l-membri ta' Klabb Ħuttaf li ġew dakinhar kienu lesti għal aktar minn hekk. Ilkoll ġibna l-ikel għal piknik fil-Foresta 2000. Iltqajna quddiem ir-riserva tal-Għadira. L-ewwel dħalna ngawdu ftit żewġ fjamingi li kienu qed jippassiġġaw fl-ilma baxx tar-riserva. Minn hemm soqna sa Foresta 2000 u bdejna l-passiġġata tagħna. Ġie magħna r-ranger Rav Vella li spjegalna kif bdiet l-ideja tal- Foresta u laqqagħna mas-siġar u l-pjanti differenti. F'nofs il-mixja tnejn mill-membri — Martina u Rebekah — tawna biċċa xogħol x'nagħmlu. Qalulna niġbru weraq, zkuk, prinjol u anke xi ġebliet żgħar li nsibu mal-mogħdija. Imma ma ridux jgħidulna għaliex. Regola waħda kellna: stajna niġbru biss dak li jkun waqa' fl-art u ma naqtgħu xejn mis-siġar u l-pjanti. Wasalna f'fetħa sabiħa, ilkoll b'idejna mimlijin u anzjużi biex insiru nafu kif ser nużaw dak li ġbarna. Hawnhekk Martina u Rebekah qalulna biex bihom noħolqu xi ħaġa artistika marbuta mal-Milied. Inqsamna fi gruppi u qgħadna nivvintaw. Veru ħadna gost. Wara ħadna xi ritratti (kif taraw hawn fuq) u erġajna poġġejna kollox lura fil-Foresta. Kienet ħarġa bellezza u issa għandi ġenn għall-ħarġa li jmiss: il-mixja għan-natura fil-15 ta' Marzu. tieħdu tan-natura mhux F pets jew pjanti kkultivati) ħa nġibuhom f'dil- paġna. Basta jkunu veru tagħkom. Ibagħtuhom bl-imejl jew bil-posta. Ħaħa, Għalkemm jgħidulu Għakrux Mara, erġajt bdiltu dal-bebbuxu huwa fil-fatt raġel u anke xagħrek mara. Ħafna bebbux huma hekk. mill-aħħar daal Għakrux Mara fuq werqa tal-Għansar Lil min ikun irqiq ħafna u ma tantx jiekol ngħidulu 'pespus'. Il-Pespus huwa għasfur żgħir daqs Tal-Bejt li jidher fil-ħarifa u x-xitwa. Għall-kuntrarju tal-idjoma, iqatta' ħafna ħin jiġri fl-art ifittex dud u insetti biex jikolhom. Il-Pespus issibu l-aktar f'kampanja miftuħa u fix-xagħri, fejn il-lewn mitfi tiegħu jgħinu jinsatar. Meta tersaq lejh, itir titjira mmewġa filwaqt li jsemma' t-tpespisa li minnha ħa ismu, u malajr jerġa' jinżel fl-art. Għandu wkoll għanja sabiħa imma f'pajjiżna ma nisimgħuhiex. Għalkemm għadu għasfur pjuttost komuni, fl-antik kien jidher f'numri akbar. Fi żmien il-passa jidhru għasafar oħra mir-razza tal-Pespus, bħad-Diżż (Tree Pipit) li jixbħu ħafna fid-dehra. Jingħarfu aktar mill-għajta milli mid-dehra. Hekk kif dħalna f'sena ġdida, l-għaqdiet favur il-konservazzjoni tan-natura f'Malta kellhom suċċess kbir. Dan għaliex ix-xogħol li sar biex ineħħu l-kaċċa fir-rebbiegħa ma sfaxxax fix-xejn. Membri Falko waqt il-ħarġa f'Wied Għajn Riħana nhar il-Ħadd 31 Jannar 2015, 8) Wara xhur ta' ġbir ta' firem, li fihom konna ġbarna 44,000 firma, issa għandna l-konferma li se jsir ir-referendum. Il-Maltin għandhom ċans uniku li fil-11 ta' April jiżguraw li fir-rebbiegħa qatt ma jkun permess il-qtil tal-għasafar li jkunu lesti biex ibejtu. Għalkemm ħafna minnkom għad m'għandkomx l-età biex tivvutaw, xorta tistgħu tkunu parti mill-kampanja SHout (Spring Hunting Out). Żgur li diġà qed tisimgħu ħafna opinjonijiet fuq ir-referendum u l-kaċċa fir-rebbiegħa. Importanti li bħala membri intom ukoll tgħaddu l-messaġġ favur l-għasafar u l-ambjent li tant għandna għal qalbna. Il-messaġġ huwa sempliċi: LE għall-kaċċa fir-rebbiegħal Waqt li nixtiqilkom l-aħjar għall-eżamijiet, inħeġġiġkom tattendu l-attivitajiet li se jkollna għalikom wara l-perjodu tal-istudju. Dejjem infurmana jekk tkun ġej ħarġa tal-Falko. Ċempel lil-Tim (79071796) jew lil Nick (9909190) jew ibgħat imeji lil falkobim(ogmail.com jew ħallilha messaġġ fuq Facebook. Mawra s' Għawdex Data: Il-Ħadd 8 Marzu 2015 Età FALKO 134 Mawra s'Għawdex dejjem interessanti mhux biss għax Għawdex maqtugħ minn Malta, imma anke l-qasma bil-baħar taf tkun tajba għan-natura. Aħna tal-Falko ħa nitilgħu waħda s'hemm u nagħmlu ġurnata nduru nfittxu u ngawdu l-irkejjen naturali. Marzu tkun bdiet dieħla r-rebbiegħa u l-fjuri jkunt fl-aqwa tagħhom. U tkun bdiet ukoll il-passa julgħaita: Kellmuna jekk titħajru tiġu magħna, G Tinsewx ukoll il-Mixja Dettalji p6. Data: Il-Ħadd 19 April 2015 Età FALKO 134 U bħalma nagħmlu kull sena ħa naqbżu wkoll qabża sa Kemmuna, gżira żgħira fid-daqs imma kbira fil-valur naturali, għax hija Santwarju tal-Għasafar u Sit Natura 2000. Kif inkunu hemm inżuru r-Ringing Station tal-BirdLife f'Wied l-Aħmar. Kellmuna jekk titħajru tiġu. ża ħ ' Natura mħarsa p: Malta għandha ambjenti naturali li huma varjati daqs kemm huma interessanti. Ambjent naturali li żgur li huwa nieqes sew f'Malta huwa dak tal-foresti. Xi darba żgur kien hawn foresti ħafna ikbar, kemm f'Malta kif ukoll mal-pajjiżi tal-kosta kollha tal-Mediterran. Imma bil- wasla tal-bniedem l-imsaġar bdew ftit ftit jonqsu, jew għax kellna bżonn l-art għall-biedja u għall-bini, jew għax kellna bżonn l-injam tas-siġar, jew ħafna drabi minħabba t-tnejn. Insomma ftit ftit spiċċaw il-foresti u bdejna noħolqu Malta kif nafuha llum, bil-meded kbar ta' agrikoltura, bil-bini, bit-toroq u bl-infrastruttura kollha li aħna l-bnedmin neħtieġu. Il-Ballut tal-Wardija huwa interessanti għax huwa fdal ta' dak iż-żmien meta Malta kellha boskijiet ħafna ikbar milli Mi lrige (et el ma' ħenb ta' e el fuq ix-Xemxija. għandha illum (jew forsi aħjar ngħidu milli: m'għandhiex illumi). F'Malta għandna biss erba' postijiet bi fdalijiet tal- foresti l-antiki, u dan huwa wieħed minnhom. Il-Ballut li nsibu hawnhekk x'aktarx li huma fost l-eqdem siġar f'Malta, b'età li tista' tkun ta' xi 1000 senal Fil-ħajja tal-bnedmin, f'elf sena jitwieldu xi 30 ġenerazzjoni ta' nies, jiġifieri (1) inti, u qablek (2) ommok u missierek, u qabilhom (3) in-nanniet, u qabilhom (4) il-bużnanniet — u nkomplu sejrin lura bil-buż-buż-buż-buż-nanniet għal 30 darbal Fil-fatt jekk immorru lura elf sena fl-istorja ta' Malta — fis-sena 1015 — naslu fiż-żmien meta Malta kienet taħt il- ħakma Għarbija, u fil-bidu nett tat-tnissil tal-lingwa Maltijal Matul daż-żmien kollu dawn is-siġar baqgħu hemm — tul assedji, gwerer, imperi, rejiet, kavallieri, twelid u mwiet — iħaddru u jżerrgħu. Qisu ż-żmien ma jfisser xejn għalihom dawn is-siġarl Fir- ritratt ta' fuq taraw waħda minn dawn il-ballutiet majestużi. f TAA ES iż is L-ħE Al Il-limiti tas-Sit Natura 2000 1 Natura 2000 hija sensiela ta' postijiet madwar ; l-Ewropa fejn in-natura 9. hija protetta. Hemm iktar BAI minn 27,300 sit Natura 2000, u 39 minnhom qegħdin f'Malta. Dan is-sit Natura 2000 mhuwiex ta' valur biss għall-Ballut, għalkemm żgur li tapprezzaw il-valur storiku u ekoloġiku ta' dawn is-siġar. Insibu wkoll diversi siġar taż-Żnuber, li wkoll huma antiki, u li għalkemm tħawlu mill-bniedem żmien ilu, issa saru parti integrali mill-komunità naturali. Hemm ukoll siġar taż-Żebbuġ, Ħarrub, Deru, Riħan u Rummien, kif ukoll popolazzjonijiet ta' Żagħrun u Alaternu. Din tal-aħħar xejn ma hi komuni fil-Gżejjer Maltin, u din t'hawn hija waħda mill-ftit popolazzjonijiet naturali ta' din l-ispeċi. Hemm ukoll diversi speċi ta' fungi li jikbru hawnhekk u li ma tantx jinstabu f'postijiet oħra. Il-fawna tas-sit hija wkoll ta' interess kbir, u a l tinkludi ħafna insetti endemiċi, rari, jew mhedda fil-Gżejjer ad i W73 Maltin, u li jiddependu minn dan l-ambjent uniku. , Minħabba l-istorja tiegħu, il-Ballut tal-Wardija għandu ċertu seħer kważi maġiku. Imma dan l-ambjent huwa wkoll ivulnerabbli immens, fdal uniku ta' ambjent li m'għadux jeżisti f'artna. Għandu jservina ta' widen biex inħarsu l-wirt ivulnerabbli. Annimal, pjanta jew ħabitat li ma tantx ikunu komuni u li hemm xi periklu naturali kollu li għadna nistgħu ngawdu. li minħabba fih jistgħu jsiru rari jew jinqerdu. MT MI LI ovoidea hija speċi ta' faqqiegħ rarissma B id li A Ilni i TA GIeIEM Sorv ta, imma inti ma ġabukx diġà. fil-ħarġa li għaddiet 2 Foqa xmiani Kont fl-artiklu tal- nagħmel ni Maqluba, hux2 X'kien ladarba anke erġajt tfaċċajt2 4 fil-Ballut tal- Wardija sabuni. Tpinġijiet meħudin mill-ktieb Flora u Fawna ta' Malta (Dipartiment għall-Ħarsien tal-Ambjent 1995) zz Ri . Mk A QAQ Bħalma għamilna ; tħex / Kacca b'suċċess is-sena taċ l-oħra, se nerġgħu — Bil ER $ Gjall- nagħmlu kaċċa għall- 123 aa MA : bajd u attivitajiet 7 j 2 Q (G oħrajn tat-tip (ga p nature detectives P ki 3-A għalikom u għall- Is kż gA7 talEGħid Ejjew ħudu pjaċir magħnal Data Is-Sibt 4 April 2015 Post Ir-Riserva naturali tas-Simar importanjijlij Ibagħtu imejl lil jew ċemplu 21347644 fejn tingħataw iktar dettalji. Ħaffef qabel jispiċċawl