IR-RE TA' EDESSA U X-XBIEHA TA' ĠESU' Il-Palestina, ftit hemm Kajsarija. belt żgħira Feniċja, jisimha. Borġ-Stra- 'l isfel minn Ħajfa, raħal fuq xatt il-baħar jismu Dak fil-bidu tiegħu kien Ħamsa u għoxrin sena qabel ma Ix-Xbieha ta' Ċesu, li kif jingħad mill- qedem, bagħatha Huwa lir-Re Abgar, ta' Edessa. Il-kliem ta' taħt ix-xbieha hu dan: j'Vera Imago Dni. Din ix-xbieha tinsab fil-Kumisserija tal-Qabar ta' Kristu; il-Kunvent ta' Ġieżu, il-Belt. twieled Ġesu. Erodi l-Kbir lil dil-belt żgħira biddilha f'belt kbira u sabiħa, billi d-daħla ta' baħar tagħha għamilha marsa mill-aqwa, u ma' dwarha bena bini bħal dak li ikun fihom il-bliet Ru- mani l-kbar, u semmieha Caesarea, li minnha ħareġ li għandha l-lum: Kajsarij M din il-belt tnis- slu l-Insara (ara l-Atti ta' l-Appostli, kap X, vv. 1-44)), u żmien Kostanti- nu, jiġifieri ftit fuq it-tliet mitt sena wara. Kristu, kien Isqof tagħha wieħed Grieg, jismu 1 Dana Ews 1 kiteb ħafna kotba fuq l-ewwel żmenijiet tal-Insara, u fost- hom l-Istorja tal-Knisja — l-ewwel waħda li nkitbet. F'din l-istorja (l, 13) Ewsebju jgħid li bu n-nifsu kkop'a żewġ ittri mill-arkivju ta' 'Edessa, waħda li kiteb Abgar, re ta' dik il-belt, lil -Ġesti, u oħra li kiteb Ġesu lir-re Abgar, u li magħha bagħatlu wkoll xbieha tiegħu, għax ir-re kien xtaq Ji jarah. Aħna dawn l-ittri u x-xbieha sa nġibuhom hawn, biex jitfarrġu bihom il-qarrejja. L-ittra ta' Abgar, maqluba mil-Isien Sirjak, tgħid hekk: ''Abgar ir-re, lil Ġesu il-Ħellies, is- sliem. Smajt bik u bil-fe'qan li tfejjaq mingħajr duwa u mingħajr ħxejjex. Lil għomja ġġiegħlhom jaraw; lil għo- roġ jimxu; lil imġiddmin, jinsfaw. Tħarrab l-erwieħ il-ħżiena, issaħħah il- morda, u saħansitra tqajjem il-mejtin. U billi smait. dan kollu fuqek, nemmen li inti Alla n-nifsu li nżilt mis-sema, għal hekk tagħmel dawn l-egħġubijiet. Għal hekk ktibtiek biex nitolbok li kieku tiġi sa ħdejja u tfejjaqni mill- marda. li għandi. Għax smait ukoll li l-Lhud qegħdin jeħduha miegħek u ifittxu li jagħmlulek il-ħsara, U jien għandi art żgħira; imma tajba, li hi biż-żejjed għalina t-tnejn. ' Din l-ittra, kiteb Ewsebju, kienet mibgħuta minn Abgar, mis-Surija, lil Ġesu, li kien Ġerusalem, ma'. wieħed ġarrier,. jiġifieri li. jġorr l-ittri minn pajjiż għall-ieħor, jismu Ananija. Ġesu kiteb ittra oħra (dejjem kif jgħid l-Isqof Ewsebju), u bagħatha ma' Ananija wkoll, U bagħatlu magħha x-xbieha tiegħu fuq ħarqa tal-għażel, li ssawwret Ellli Ġest: messha ma' Wiċċu, u x-xbie- ha tħalliet hemm. L-ittra ta' Ġest lil Abgar hi din—: ''Imbierek, inti, Abgar, li emmint fita, mingħajr: ma. rajtni. Għax hu miktub li wisq nies fost dawk li jarawni ma jemmnux fija, imma fost dawk li ma rawnix, bosta jemmnu fija u jgħixu. Fuq dak li tlabtni biex niġi għandek, ngħidlek li jeħtieġli ntemm ix-xogħol li għalih jiena mibgħut hawn. U wara li nkun temmejtu, nitla' għand dak ;i bagħatni. Imma wara ii nitla' nib- għatlek wieħed: mill-qaddejja tiegħi Re jeħilsek mill-marda li għandek u jagħtik is-saħħa u l-ħajja, lilek u lil dawk kollha li għandek miegħek. '' Issa, biex niftehmu sewwa, dawn l-ittri aktarx li m'humiex minnhom, jiġifieri, aktarx li mhux tas-sew li Abgar kiteb ittra lil Ġest, u Ġest kiteb ittra. lil Abgar. Jista' jkun li kien hemm xi ħaġa żgħira minnha, jiġifieri li Abgar kien 'màrid (jgħidu li kien imġiddem) u bagħat jitlob lil Ġesu li kieku imur ifejqu, u li Ġest: bagħat jgħidlu li jirsellu wieħed mill-Appostli wara ftit taż-żmien. Imbagħad l-Insara. l-antiki kabbruha u tawha għamla ta' żewġ ittri, bħal ma ġiebhom Ewsebju, kif rajna fuq. U x-xbieha wkoll aktarx li sawwruha l-insara l-qodma, minn rajhom ukoll. Aħna hawnhekk ġebni- hom, bħal ma ġebuhom ħafna. oħrajn qabilna, għax għal qdumija tagħhom tistħoqqilhom qima, u għax ma fihom ebda xejn ħażin. Hemm. ukoll ittra oħra, miktuba f'isem ta' wieħed fizzjal Ruman, jismu Lentulus, li għanelli li kien fil-Lhudija fi żmien Pilatu. Sa nġibuha hawn ukoll, kif inhi miktuba fi ktieb imsemmi: ''Christus-Bilder (Xbiehat ta' Kristu) miktub minn von Dobschutz, faċ. ''Deher f'dan i-żmien u għadu hawn wieħed raġel ta' qawwa kbira, jismu Ġesu, In-nies jgħidu li hu profeta u x-xirka tiegħu jgħidu ii hu Iben Alla. Hu raġel twil u sabiħ, wiċċu jnissel qima, li kull min iħares lejh iħossu jħobbu u jibża' minnu. Xagħru qastni u mieles sa widnejh; minn: widnejh 'l isfel imġiegħed u jagħti fl-iswed, u jasal sa fuq kitfeih. F'nofs rasu għandu l-ferq bħan-Nażriiin.. Xbinu wiesa' u lixx, wiċċu mingħajr tikmix jew teb- għa, jagħti fil-ħmura. Fommu u mnieħ- ru,ma fihom ebda għajb. Għandu leħja sfiqa, mil-lewn xagħru, ma hix twila wisq, u maqsuma min-nofsha. Ħarstu għaqlija u għajnejh żoroq jibru. Tal- biża' fil-għadab; ħanin fit-twissijiet; għaqli u miġbur f'kull ma jagħmel. Kemm il-darba deher jibki u qatt ma deher jidħak. Fi kliemu ċar u qasir, bla. żjieda u bla żijna.. Sewwa jgħidu li qal il-profeta li huwa temmi f'kollox fost ulied Adam.' Milli jidher min kiteb din l-ittra kellu quddiemu xbieha ta' Ġesti minn dawn il-qodma, bħal din li ġibna hawnhekk. U ngħiduha mill-ġdid biex niftehmu sewwa: dawn l-ittri u x-xbieha ma tistax tgħid li huma minnhom. La t-tnein tal-ewwel u wisq anqas din tal- aħħar li ġibna hawn fuq.