ża ikabl AQ SENA EOSTNA — 1976-2016 68 Kitba ta' Roderick Busuttil fuq tagħrif mgħoddi minn Walter Glivnn Id-drittijiet tal-propjetà intellettwali (copvright) huma kollha miżmumin mill-awtur/i oriġinali tal-kitba u mis-sit www.kappellimaltin.com. Ikteb lil webmaster O kappellimaltin.com għall-permess biex tuża dan il-materjal. Bejn il-Marsa u Ħal Qormi, hemm il-Marsa Sports Club u f'dik in-naħa ta' bejn il-korsa tal-golf u dik tal-ground tal-cricket hemm kappella żgħira ddedikata lit-Tlugħ fis-Sema ta' Santa Marija, magħrufa man-nies li jmorru l-Marsa Sports Club bħala Ta' Ċeppuna. il-knisja Ħafna mill-knejjes rurali kienu ta' daqs modest u l-kappella ta' Santa Marija hi kkunsidrata bħala żgħira meta mqabbla ma' kappelli oħrajn. Hi tinsab f'post kwiet u ta' ġmiel li jsaħħrek. Jekk tħares lejha minn quddiem, tista' tara l-villaġġ ta' Ħal Luqa u l-ex Power Station tal-Marsa u magħhom il-ħdura u l-għoljiet ta' madwarhom. Din il-knisja, għalkemm żgħira, għandha wkoll l-istorja tagħha. Minn żmien ilu din il- kappella kienet magħrufa bl-isem qasir Ta' Ċeppuna, għal post li tinsab mibnija fih. L-imsemmi storiku Annibale Preca jgħid li l-kelma 'Ċeppuna' tfisser 'xi ħaġa moħbija fid- U dlam'. Marija Reġina 63 Festa: 2016 l Kumitat Festi Esterni Marija Reġina Marsa AD 1972 Il-kappella, skont il- Kommendatur Ġian Franġisk Abela fid-Descrizione di Malta, jgħid li kienet diġà mibnija fl-1489, waqt li Achilles Ferres fil-ktieb tiegħu 'Descrizione Storica delle Chiese di Malta e Gozo' jirreferi għal din il-kappella bħala antika ħafna u li nbniet madwar l-1500. Aktarx li nbniet mill-kaċċaturi li kienu jiffrekwentaw dawk l-inħawi, peress li dak iż-żmien il-Marsa Sports Club kienet biċċa art tajba ħafna għal kaċċa. l-għamla tal-kappella Is-saqaf tal-kappella jistrieħ fuq tliet arkati, u bejn kull arkata hemm tliet ringieli ta' xorok li jiffurmaw is-saqaf. Il-paviment tal-art hu magħmul minn ċangaturi kbar, li hu l-metodu ta' ċangaturi li kienu jużaw f'dawk iż- żminijiet. Fil-kappella hemm altar wieħed biss li hu magħmul mill-ġebla tal-franka. Dan qiegħed merfugħ b'tarġa waħda mill-art. Karattru ieħor tal-altar kienet il-bradella ta' fuq l-altar li sfortunatament matul iż-żminijiet kienet tħassret u ma baqgħetx iktar teżisti. Minn ritratti ta' din il-kappella naraw li mal-ħajt tal-altar kien hemm il-kwadru titulari ddedikat lil Santa Marija. Dawk li jiftakruh jgħidu li kien tassew sagru u artistiku. Dan il-kwadru titulari kien jirrappreżenta lil Santa Marija, lil San Pawl, lil San Ġwann Battista u lil San Nikola ta' Bari, flimkien ma' żewġ puttini. Illum hemm riproduzzjoni tiegħu. (Ara wkoll nota editorjali aktar 'l isfel). Marija Reġina Festa 2016 Kumitat Festi Esterni Marija Reġina Marsa AD 1972 l Il-korp tal-Gran Mastru f'din il-knisja Episodju partikulari fl-istorja ta' din il-kappella hu relatat ma' l-ewwel Gran Mastru tal-Ordni ta' San Ġwann, Filippe Villiers de L-Isle Adam, li miet fit- 23 ta' Awwissu 1534 fil-kunvent ta' Santa Maria di Ġesi, barra mill- ħitan tal-Imdina. Minn hemm ħaduh lejn il-Birgu, minn fejn kienu amministraw il- 5 Kavallieri qabel ma bnew il-Belt ila kalbu Valletta. Iżda huma u sejrin bih qiegħdu l-ġisem mejjet mistrieħ matul il-lejl f'din il-kappella ta' Santa Marija ta' Ċeppuna fil- Marsa. Imbagħad minn hemm ħaduh lejn ta' Ċejlu, fejn qiegħduh fuq barkun u ħaduh lejn il-Birgu bil-baħar. Dan hu kapitlu ieħor storiku li din il-kappella għandha; ġrajjiet ta' valur storiku li m'għandhomx jintesew jew ikunu qatt abbandunati. Waħda mill-Viżti Pastorali seħħet fl-1575 meta Monsinjur Pietro Dusina, li kien delegat u viżitatur appostoliku, żar din il-kappella. Hu kien irrefera għaliha fir-rapport tiegħu bħala Chiesa Della Beata Vergine Assunta detta di Ceppuna nel Territorio Marsa. Dan ifisser li l-laqam ''Ta' Ċeppuna' mhux xi laqam mogħti riċentament iżda laqam li l-knisja kienet iġġor magħha sa mill-eqdem żminijiet tal-eżistenza tagħha. il-jedd tal-art li fuqha tinsab il-kappella EEA , TE, FN L-art li fuqha tinsab. il- f ka kappella ta' Ċeppuna għaddiet - L minn żminijiet antiki minn bosta jdejn permezz ta' xiri, ta' ċens jew ta' kera jew wirt. L-għotja 1 tagħha kienet saret fl-1440 mir- Re Alfonso ta' Spanja lil Pietro Busco bħala premju għas-servizz militari tiegħu. Iżda meta miet il- gwerrier Busco, l-artijiet reġgħu marru għand il-Kuruna Spanjola. Il-Marsa Sports Gronii: — 19 tajr 8er 0 rali Fl-1469, ir-Re ta bħala favur l-artijiet lil Giovanni de Nava, ereditarju Kastellan ta' Alcade tal-Kastel ta' Sant' Anġlu, u fl-istess ħin ikkonferma t-titlu tan-nobbilta tiegħu bħala l-Baruni tal-Marsa. Marija Reġina 65 Festa-2016 l Kumitat Festi Esterni Marija Reġina Marsa AD 1972 Il-Kommendatur Gian Franġisk Abela fil-ktieb tiegħu Descrizione di Malta e Gozo Isole nel Mare Siciliano, Malta 1657, jgħid li din il-knisja diġà kienet teżisti fl-1489. F'dan iż-żmien l-artijiet tal-Marsa kienu jiffurmaw parti mill- fewdu li kien ta' Giovanni de Nava u l-werrieta tiegħu. Qabel, din l-art kienet tifforma parti mportanti tal-fewdu li kien għadda minn idejn ta' ħafna ismijiet, bħal dak ta' Petrus Gonzolves Le Rua, li minnu kienet f ikkonfiskata fit-8 ta' Settembru tal-1452. ' Imbagħad l-art kienet ingħatat lil Didacus 4 MET ; Gravera. Il-familja De Nava kellha d-dritt A ta għall-artijiet tad-Duka Monteleone Pignatelli meta telqu mill-gżira ta' Malta ftit wara l-wasla tal-kavallieri ta' San Ġwann. Dan tal-aħħar ħalla l-art favur il-Gran Mastru Jean De La Cassiere u s-suċċessuri tiegħu. Fi żmien l-aħħar Gwerra Dinjija Fi żmien l-aħħar gwerra dinjija l-lokal kollu tal-Marsa Sports Club kien taħt idejn l-Ingliżi u għalhekk sofra ukoll minn xi attakki mill-ajru. Matul din il-gwerra din il-kappella ġiet milquta mill-bombi tal-għadu u ġġarfet, iżda ftit wara reġgħet inbniet. Din inbniet fuq l-istess pedament tal-qadima, u fuq l-istess stil kif kienet mibnija qabel. Matul is-snin kemm it- temp kif ukoll elementi oħra għamlu ħafna ħsara lill-bini tal-kappella u kienu biss il- Marsa Sports Club li ħadu ħsieb jagħmlu manutenzjoni fejn meħtieġ u żammewha 'l bogħod mill-vandaliżmu ta' xi nies irresponsabbli. Iżda diddk li 66: Marija Reġina Festa 2016 Kumitat Festi Esterni Marija Reġina Marsa Ap 1972 I għal xi żmien din il-kappella kienet ġiet minsija, mitluqa u abbandunata, u f'dan il-perjodu saritilha ħafna ħsara. Din il-kappella ġiet irrestawrata mill-Ministeru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura. Dan ix-xogħol ta' restawr beda fl-10 ta' Mejju 2006, u ntemm fl-1 ta' Awwissu tal-istess sena. Fit-28 ta' Diċembru ġiet imbierka minn Patri Manwel Abela, ex-Kappillan tal-Parroċċa tas-Santissma Trinità. Fost ix-xogħlijiet li saru f'din il-knisja inkesa s-saqaf minbarra u ġie mogħti l-qatran (membrane). Sar paviment ġdid taċ-ċangatura, ġiet imwaqqa' kamra li kienet qegħda tkerraħ l-ambjent ta' madwar il-knisja, ġie estiż iz-zuntir għall- wisgħa tal-faċċata tal-kappella u ġie restawrat il-bieb ta' barra eżistenti. Saru wkoll apertura ta' tieqa ġdida u t-tneħħija ta' metall imdaħħal ġol-ħitan. Sar ukoll tindif u tneħħija ta' ħaxix ħażin mad-dawra kollha tal-knisja Dan ix-xogħol kollu ta' restawr ġie jiswa mal-€17,500. Il-fondi għal dan ir- restawr ingħataw mill-Bank HSBC, u minn xi ditti oħrajn. Għeluq Issa dan il-maqdes jinsab f'kundizzjoni tajba ħafna, u grazzi għar-rettur jrid jibża' għalih għax dan huwa parti mill-patrimonju Malti, il-patrimonju tagħna l-Maltin kollha u mhux tal-Marsin biss. Il-knisja qed tkun miftuħa għall-quddies xi ġranet matul il-ġimgħa. L-ewwel nett nixtiequ nirringrazzjaw lis-Sur Walter Givnn talli qagħad idawwarna mal-kappella u tal-informazzjoni li tana fuqha biex stajna nibnu din il-kitba. Sfortunatament is-Sur GIvnn miet ftit taż-żmien ilu. Iżda laħaq ukoll tana intervista għall-programm tar-radju ''mat-Tokki ta' Qniepen Żgħar'. It-tieni, minn informazzjoni li għandna l-'kwardu' li hemm illum hu Marija Reġina / 67 Festa 2016 l Kumitat Festi Esterni Marija Reġina Marsa AD 1972 riproduzzjoni fotografika relattivament riċenti. Dan naħsbu li hu tassew mod eċċellenti kif wieħed iħares l-oriġinal u fl-istess waqt iżomm l-ispirtu tal-ambjent storiku tal-wirt kulturali tagħna kif aċċennajna fil-każ ta' kappelli oħra fejn intgħażlet din it-triq. Iżda sfortunatament ħadd ma seta' jgħidilna fejn l-oriġinali attwalment hu ppreservat. Tkun ħasra jekk dan il- kwadru oriġinali ma jkunx possibli li jiġi eżaminat u studjat minn esperti u mgawdi mill-pubbliku għal xi raġuni jew oħra li għaliha tibqa' ma tinstabx spjegazzjoni xierqa. 68: Marija Reġina