IRQAQAT TAL-KITBA KONSONANTI MTENNIJA F'NOFS IL-KELMA Kif għandna niktbu: tajba jew tajjba, qajmet jew qajjmet, dawret jew dawwret 7: It-Taglħrif, faċċ. 29 iwissina li ma għand- niex ngħaqqdu żewġ jjew żewġ w ma'-vokali waħda, u għalhekk ma nistgħux intennu l-j jew il-w f'nofs il-kelma meta warajhom għandhom konsonanti. U l-kittieba aktarx kollha jimxu ma' din it-tusija u jiktbu: tajba, sejra, qàjmet, dawret, żewġu. Din il-kitba biċċa togħġobni u biċċa ma togħiġobnix. U ngħid il-għala. L-ewwelnett il-konsonanti dgħajfin ju w inten- nuhom jew għall-ħlewwa tal-leħen (eufonia), jew għat-tifsir tal-kelma. a) Ħlewwa tal-leħen: j u w bejn żewġ vokali tali- teġilhom għajnuna biex jirtifdu, jitwieżnu u jissaħħu u jin- stemgħu atijar; hekk il-partiċipju tal-verb sar hu sdir (bħal daħil- dieħel minn daħal) li jsir sċjir-sajjir-sejjer. Hekk ukoll: tdib-tàjib—tajjeb; ddim—-dàjim—- dejjem; mdit-màjit- mejjet; hldwa — ħlewwa. b) Tifsir tal-kelma; ju ww intennuhom meta rridu nfissru għamil imtenni jew magħmul bis-safitia, hekk : mewwet, dawwar, żewweġ, qajjem, tajjar, ħajjar. . a) Konsonanti mtennija għall-ħlewwa tal-leħen titlef it- titnija tagħha kull meta mhix meħtieġa, jiġifieri, kull meta mhix bejn żewġ vokali,u għalhekk niktbu : sejra, sejrin minn sejjer; mejta, mejtin minn mejjet; tajba, tajbin minn tajjeb; dawra minn dar mhux minn dawwar; sawma minn sim mhux minn sawwam. Hekk ukoll għandna niktbu: mejda, xbejba, tfajla (minn tfajjel), xmejxa, bnejta, sewda, mewġa. U għalhekk ukoll il-klejma minn, li-għandha l-n imtennija biex iżżomm il-vokali i qasira u ma tinbidelx ma' min, titlef n walida meta hi marbuta ma' kelma oħra tibda b'konsonanti, hekk: minħabba mhux minnħabba, minflok mhux minnflok, iżda minn flok, mingħajr. Imma jekk flok minn għandna kelma olira, bl-aħħar konsonanti mtennija għax hekk jitlob nisel il-kelma, din il-konsonanti tibqa dejjem imtennija, mqar meta tintrabat ma' kelma ofira tibda b'konsonanti, hekk il- kelma kull. qatt ma tistagħ titlef 1 għax nisel il-kelma hu k-l-I; mela niktbu: kullhadd mhux kulhadd, kullwiefied. kull- meta, kullfejn, kulljum. b) Konsonanti mtennija minħabba, tifsir il-kelma jew min- ħabba nisel il-kelma għandha tibqa dejjem imtennija. Bħalma minn kisser niktbu kissret, kissru, imkissrin, hekk minn dawwar niktbu dawwret, dawwru, mdawwrin, u minn qajjem niktbu qajjmet, qajjmu, mqajjmin, jiġifieri daww-ret, qajj-met. Meta aħna niktbn hekk, is-sura tal-verb tibqa sħiħa, bla ma tittiesef xejn u għalhekk tingħaraf aħjar u bla tfixkil; lewwnu tingħaraf malajr li hi verb minn lewwen, iżda jekk niktbu: lewnu, b'w waħda, tistagħ tfisser: il-lewn tiegħu. Iżjed: lewnu u lewwnu, u kliem ieħor bħalhom, ma għandhomx ħoss wieħed; fl-ewwel waħda s-saħħa tal-leħen mitfugħa fuq il-vokali e, fl-oħra mit- fugħa fuq il-w; mela jekk ma għandhomx ħoss wiefied, ma għandhomx jinkitbu bħal xulxin. Terġagħ: lew hija sillaba qasira, leww hija sillaba twilla,li tpatti għat-telfa tal-vokali e (lewwnu—-lewwenuj) u hekk il-kelma żżomm dejjem qjies wieħed. Għal dawn ir-raġunijiet jidhirli li għandna nżommu l-j u l-w mtennijin kull meta s-sura tal-verb titlob li jkunu mtennijin. Kliem bħal: Maltija, mibnija, sbultija, għandu jinkiteb b'j mtennija, hekk: Maltijja, mibnijja, sbuħijja bħalma jin- kitbu fil-Għarbi u bħalma jinħassu fil-widna. Iżda billi ij-t, flok Maltijja nistgħu niktbu Maltija. Jekk niktbu: Maltija, għandna niftakru li l-vokali i hi twila, għalhekk niktbu: kburitu, sbuħitu, qdusitu. Kull ma ktibt hawn ktibtu biex nuri l-fehma tiegħi u mhux il-fehma tal-Għaqda, u għalhekk sakemm il-Għaqda ma tgħarrafx li għandna niktbu b'żewġ j u b'żewġ w, min ma jaqbelx miegħi jistagħ jibqa jikteb b'j u b'w waħda. Tajjeb li min ma jaqbelx miegħi, juri u jfisser f'dan il-qari r-raġu- nijiet biex min jaqra u min jitgħallem jifhem aħjar għala jikteb hekk u għala jikteb hekk.