Għaqda Mużikali San Leonardu — Festa 1997 L-ISKRIZZJONI TA' SAN LEONARDU FIS-SIĠĠIEWI Leonardu ta' Noblac, imwieled probabilment fis-seklu ħamsa minn familja nobbli Rumana, stabbilita fi Franza li, dak iż-żmien kienet magħrufa bħala Gallja, kien mgħallem minn San Remiġju ta' Rheims, li avviċinah għall-appostolat fost il-poplu u għall-ħajja monastika. Wara li kien irrifjuta l-episkopat offrut lilu mir-Re Klodoveo, irtira fil-Monasterju ta' Micv, ħdejn Orleans, f'foresta ta' l-Akwitanja msejħa Pavun. Wara li kien akkwista mir-Re art ħdejn Noblac fl-inħawi ta' Limosinu, hemmhekk tella' monasteru, li tiegħu kien abbati sal-mewt (559). Hu vvenerat bħala patrun tal-morda u tal-wellieda, imma l-iktar. tal-priġunieri, għal liema raġuni huwa rrappreżentat bil-ktajjen ma' idu. Il-festa taħbat fis-6 ta' Novembru. Il-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop, taħt it-titlu ta' San Leonardu Din il-knisja kienet fl-antik magħquda (c .1400) mal-Matriċi ta' Birmiftuħ. Fuq talba soda miċ-ċittadini, din ġiet maqtugħa minn Mons. Tumas Gargallo, u mwaqqfa parroċċa (26 ta' Mejju, 1592). Wara ġew uniti magħha l-irħula ta' Ħal Safi u l-Imqabba, peress li l-Matriċi ta' Birmiftuħ kienet bla kappillan wara li miet Dun Bert Mangion. Imma n-nies ta' Ħal Safi u ta' l-Imqabba, peress li ma kienux kuntenti b'dan, talbu lill-Isqof Gargallo sabiex jirritornaw fejn kienu ma' Birmiftuħ, għaliex, skond huma, l- bini tal-knisja ġdida f'Ħal Kirkop kien ser jiswa ħafna flus, u kien ser ikun ta' dwejjaq il-fatt li kienu ser jitbiegħdu mill-oqbra ta' l-antenati tagħhom f'Birmiftuħ. Għalhekk l-Isqof Gargallo għadda dikriet (24 ta' Ġunju, 1598), li bih il-Kappillan il- ġdid ta' Ħal Kirkop, Dun Karlu Taliana, kellu jieħu ħsieb l-erwieħ fil-knisja matriċi ta' Birmiftuħ, u li ż-żewġ parroċċi (ta' Ħal Kirkop u ta' Birmiftuħ) kellhom ikollhom komuni ċ-ċwievet tal-postijiet sakri tal-knisja. U hekk sar sakemm l-istess Isqof waqqaf il- parroċċi ta' l-Imqabba u Ħal Safi (16 ta' Settembru, 1598), separatament mill-parroċċa ta' Ħal Kirkop. Il-knisja parrokkjali ta' San Leonardu ġiet restawrata wara l-1700. Infatti, fl-1706, il-knisja ġiet imtawwla u l-faċċata ta' barra ġiet magħmula mill-ġdid. Fil-viżita tiegħu ta' l-1743, l-Isqof Mons. Alferan ordna li jitkabbar il-presbiterju. Il-lanterna tal-koppla ġiet miżjuda f'Ġunju ta' l-1779, u l-Kappillan Franġisku Azzopardi poġġa taħt il-bażi li jżomm is-salib żewġ relikwi tal-Martri Primu u Abbundanzju. (Fuq il-bini tal- kampnari u ta' l-arloġġ, u affarijiet oħra ta' inqas importanza, ara Ferris (1866:432)). L-Iskrizzjoni tas-Siġġiewi Iskrizzjoni interessanti, li ssemmi l-isem ta' Leonardu, ltqajna magħha fis-Siġġiewi xi żmien ilu, fuq in-naħa tax-xellug tal-knisja parrokkjali, fuq bieb kbir, li fl-antik, kif Għaqda Mużikali San Leonardu — festa 1997 juri f'post ieħor manuskritt tas-seklu tmintax (A.C.M. Ms.81, f.136v.), serva bħala maħżen ta' l-istess knisja. L-iskrizzjoni hi kważi Ileġibli, u sakemm hemm ċans, għandha tiġi restawrata u mogħtija kura ikbar. Din hi okkażjoni tajba sabiex nissensibilizzaw l-opinjoni pubblika biex nagħtu kas iktar l-affarijiet ta' pajjiżna, bħalma huma l-iskrizzjonijiet kommemorattivi, funerarji, eċċ, li permezz tagħhom ilkoll kemm aħna nistgħu nifhmu aħjar l-istorja ta' Malta u Għawdex, żewġ perli ta' gżejjer fil- Mediterran. L-awtur ta' din l-iskrizzjoni xtaq jiċċelebra l-benefatturi ta' dan il-maħżen li ħallsu, fl-1735, għall-bini ta' dan il-post li jmiss mal-knisja parrokkjali. L-iskrizzjoni bil-Latin hi din: Dan li ġej huwa traduzzjoni ta' fuq: Id-devozzjoni waqqfet dan il-post, mibni xi żmien ilu taħt l-awspiċji ta' San Leonardu, mġarraf wara biż-żmien, mogħti reċentament għall-użu tat- tempju li jmiss miegħu. Ħadu ħsiebu bi flushom, skond il-pjanta, fl-1735, ta' l-era komuni. Ritratt li juri x-xhieda ta' l-istat ta' l-iskrizzjoni San Leonardu: Kirkop fi Il-Knejjes Parrokkjali ta' Malta u l-Festi tagħhom. II, 11-32, Pubblikazzjoni Indipendenza, Malta. Bliet u rħula Maltin. Ph.D., Senior Lecturer fil-Latin u l-Grieg fl- Università ta' Malta. 17 ta' Ġunju 1997.