o) UL-FESTITAT-I8-IL ĊENTINARJU - MILL-MARTIRJU TA' SAN PUBLJU 1925 akbar rabta ta' ANTONIO PACE (Bagħbusu) mal-Floriana kienet fi żmien il-festi li saru fl- 1925 fil-Floriana biex ifakkru t-tmintax-il Ċentinarju mill-Martirju ta' San Publju. Għalhekk huwa xieraq li ngħidu xi ħaġa dwar dan il-personaġġ li twieled 120 sena ilu. Mir-Reġistru tal-Magħmudijiet li saru fil-Parroċċa ta' Bormla nafu li ANTO- MIN KIEN NIO PACE twieled f'Bormla nhar l-Erbgħa 11 ta' Settembru 1878 miż-żwieġ ta' : Giuseppe Pace ma' Teresa mwielda Buttigieg. Gie mgħammed l-għada 12 ta' Settembru 1878, fil-knisja Parrokkjali ta' l-istess belt u tawh l-ismijiet ta' Antonius, Joseph, Bernardus, Joannes u Carmelus. Għamdu l-Kanonku Teodoro Bonnici waqt li l-parrinijiet kienu Giovanni u Paola Buttigieg. Sa minn ċkunitu wera ġibda lejn il-mużika. Dan aktarx għax kien influwenzat minn missieru li kien mużiċista fin-Navv Ingliża u mal-kappella ta' Mro. Beda l-istudji mużikali tiegħu meta kien għadu żagħżugħ mas-surmast Martinelli, professur tal-Vjola fit-Teatru Rjal ta' Malta. Tgħallem l-armonija u l-kontrapont fl-Istitut Mużikali fil-Belt, immexxi mis- Surmast Paolino Vassallo (1836-1923). Baqa' jiżviluppa t-talent tiegħu mal-kontrapontista Giuseppe Abdilla (1886- 1944). Tgħallem ukoll l-orgni taħtil-Kanonku Raffaele Mazzelli (1869 - 1950), li kien organista fil-knisja ta' San Lawrenz tal-Birgu. ANTONIO PACE ħareġ organista u Surmast Direttur tajjeb. Kien imfaħħar ħafna kif jixhdu l-aljevi u jgħidu li 'kien isaħħrek u jimpressjonak li jtik gost tarah jidderieġi l-Orkestra'. Mhux l-ewwel darba li kien imfaħħar fil-ġurnali ta' żmienu. Matul ħajtu kiteb bosta mużika, kemm profana kif ukoll sagra. L-aktar li kiteb kienet mużika sagra; Għawdxin. 1951', jgħid li 'Ikkompona seba' quddisiet u daqshekk ieħor għoxrin u bċejjeċ ta' mużika sagra' u baqa' jikteb sa ftit xhur qabel ma miet tant li Mifsud Bonnici jkompli jgħid fl-1949, sena qabel miet, ikkompona Għasar tal-Madonna u ieħor ta' l-Appostli. ' Kien ''Maestro di Cappella' u Organista f'uħud mill-parroċċi tagħna. Waqqaf orkestri fil-Qrendi (1905), fil-Kalkara, fil-Birgu, f'Ħal-Luqa u fl-'Unione Cattolica San Giuseppe' tal-Belt. Fl-Isla waqqaf ukoll ''Schola Cantorum' bit-tfal li xi wħud minnhom meta kibru bdew ikantaw fil-knejjes mal- 'Maestro di Cappella'' Paolino Vassallo u f''Cappelli' oħra. Dan il-kor tat-tfal, għal bosta snin, kanta fil-festi ta' San Valentino, f'Ħal Balzan; San Ġiljan; il-Qrendi; f'Bormla; u fil-festa tal-Madonna ta' Loretu f'Għansielem Għawdex. Fi żmien l-Isqof Angelo Portelli O.P., kien jieħu ħsieb il-Kant ta' l- Għasar u l-quddiesa tal-festa tal-Kunċizzjoni fil-Knisja tagħha f'ta' Spinola. Kienu jkantaw ukoll fil- Floriana fil-festi tal-Milied u ta' San Publju. IR-RABTA TIEGĦU MAL-FLORIANA Kif ġa għedna l-festi taċ-Ċentinarju rabtu lil Antonio Pace mal-Floriana. Ta' min ifakkar li dawn saru fi żmien l-Arċipriet Franġisk Mallia (1866-1838), 'il-Mulej', bejn it-30 ta' Ġunju u l-Ħadd 5 ta' Lulju 1925. Kienu saru festi bl-akbar solennita' u l-mużika tal-knisja ġiet fdata f'idejh. Għaldaqstant, il-ġurnal 'Malta Tagħna' tal-11 ta' Lulju 1925 jgħidilna li kien ikkompona quddiesa ġdida u innu popolari ġdid f'ġieħ San Publju li t-tnejn kienu suċċess kbir. Il-kliem ta' l- Innu kienu bit-Taljan u kitibhom Patri G Cremona S. TH.L., O.P. u Pace kellu l- ħila jimmużikahom fi sbatax-il battuta biex jindaqqu għal erba' darbiet wara xulxin. Ma' din il-kitba qed inġibu l-kliem u l-mużika tiegħu. L-innu ndaqq għall-ewwel darba nhar il-Ġimgħa 3 ta' Lulju 1925, mill-Banda Vilhena bis-sehem tal-kor tat-tfal, wara li kienet għamlet marċ mat-toroq tal-Floriana u programm fuq il-palk fi Pjazza Sant' Anna. Kien ġie milqugħ tajjeb ħafna. Dak in-nhar il-kumitat tal-festi rregala tazza tal-fidda b'tifkira lill-Banda. IL-FESTI ĊENTINARJI Il-festi fetħu bi Translazzjoni tar-Relikwija ta' San Publju mill-knisja tal-Patrijiet Kapuċċini għall- knsija Parrokkjali bis-sehem tal-patrijietu t-terzjarji. Iffunzjona l-Isqof Fr. Angelo Portelli O.P. assistit 2 mill-Kapitlu ta' Bormla. L-orkestra kienet taħt id-direzzjoni ta' Mro. Il-funzjonijiet , komplew fil-jiem ta' wara mill-Kapitli ta' Bormla, tal-Birgu, ta' San Pawl tal-Belt, ta' Birkirkara u tal- Katidral. F'kull jum, kull kapitlu ċċelebra quddiesa kantata solenni bil-predikatur rispettiv tiegħu li : kienu:- il-kan. Penit D. Anton Vella, il-Kantur D. Lorenzo Segona, il-Kan. Kurat D. Edgar Galea Naudi, il-Kan. Iffunzjonaw ukoll Mons. Mikiel Gonzi, Isqof ta' Għawdex u Mons. Mauro Caruana, Arċisqof ta' Malta. F'jiem il-festa l-istess Kapitli akkompanjaw fil-purċissjoni bl-istatwa ta' San Publju flimkien mal-Kleru. tal-Furjana u l-Patrijiet tal- kunventi: - Dumnikani, ta' Ġieżu, Agostinjani, Karmelitani, Konventwali, Kapuċċini u l-fratellanzi tal- , Floriana u tas-Sagrament tal-Belt. Għal din l-okkażjoni l-knisja ġiet imżejna mill-aħjar, il-vara ta' San. Publju ġiet irrestawrata minn Abram Gatt (1863-1944). Bis-saħħa tal-benefattur Publio Cini saru erba' gastri tal-fidda għal madwar il-vara waqt li benefattur ieħor, Ottavio Catalogna, irregala Ostensorju għar-Relikwija ta' San Publju. Dawn kollha nħadmu fuq disinn ta' l-imsemmi Abram Gatt. Saret sopra-tvalja għall-altar Maġġur u l- armar għall-altar tal-Kor (kandlieri, fjuretti, u l-erba' statwetti ta' San Pawl, San Luqa, San Trofimu u San Artistarku). It-triqat ġew imżejna kif jixraq u mixgħula bid-dawl elettriku. Ġabu diversi baned fosthom il-banda Vilhena, ta' San Ġużepp u San Gejtanu, it-tnejn tal-Ħamrun, ta' San Ġorġ ta' Bormla, San Filep ta' Ħaż- : Żebbuġ, u t-tnejn ta' B'Kara, Santa Elena u Duke of Connaughtu oħrajn. Kollha daqqew marċi u għamlu programmi mużikali. Lapida li tfakkar dawn il-festi narawha taħt il-portiku tal-knisja. GĦELUQ Mir-reġistri tal-mewt fir-Registru Pubbliku, il-Belt u tad-Dfin fiċ-Ċimiterju ta' Santa Marija Addolorata, nafu li s-Surmast Antonio Pace ma kienx miżżewweġ u miet ta' 71 sena, nhar it- Tnejn 31 ta' Lulju 1950, fid-dar Nru. 20 Triq il-Kbira f' Ħal-Lija, fejn kien evakwat fi żmien il- gwerra. Kien joqgħod ftit metri 'l bogħod mid-dar tas-Sur- 2 mast Carlo Diacono (1876-1942) li kien miet tmien snin L qabel. Huwa ġie midfun fiċ-Ċimiterju ta' Santa Marija Ad- dolorata fil-qabar tal-Fratellanza tas-S.S. Kurċifiss ta' Bormla. B'dan it-tagħrif tajna ħarsa fuq fuq dwar dan l-organista, kompożitur, Surmast/Direttur u anke Maestro di Cappella u rajna kif ukoll rabat ismu mal-Floriana. Għas-sehem li ta fil- qasam mużikali Antonio Pace għandu paġna fl-istorja tal- 2 Mużika Sagra ta' Malta. BIBLJOGRAFIJA:- l: Arkivji Parrokjali ta' Bormla; Ħal- Lija i. Reġistru Pubbliku — Valletta iii. Reġistru tad-Dfin - Ċimiterju S. Marija Addolorata iv. Ġurnali:- Malta Tagħna; Leħen is-Sewwa v. Mifsud Bonnici R.- Mużiċisti u kompożituri Maltin u Għawdxin 1951.