Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Disinn tal-Perspettiva, xogħol Ġużeppi Galea (Arkivji Parrokkjali) 114 BIL-MEWT TIEGĦEK SAWWARTNA FIL-FIDI Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 l-Ewwel Ħamsin Sena minn mindu ġie mżejjen il-Kor tal-Knisja Parrokkjali Matriċi ta' Ħal Kirkop: Kappillan Dun Pawlu Pace Kull meta nidħlu fil-Knisja Parrokkjali tagħna ddedikata lil San Leonardu Abbati, li din is-sena qegħdin niċċelebraw l-elf erba' mija u ħamsin sena minn mindu miet, ħarsitna bla ma trid tilmaħ l-apside mill-isbaħ li jdawwar il-Kor ta' wara l-Altar Maġġur. Hemmhekk, fuq nett, insibu l-arma ta' Ħal Kirkop, dik li hi forma ta' T bl-aħmar fuq sfond abjad, u l-annu 1959. Dan l-annu jeħodna lura għaż-żmien meta Kappillan ta' Ħal Kirkop kien Dun Pawlu Pace, li beda l-parrokat tiegħu fl-1957, wara Dun Alwiġ Deguara, u temmu fl-1960, qabel Dun Ġużepp Theuma, u huwa sew li ngħidu xi ħaġa fuq dan il-Kappillan. Mons. Pawlu Pace twieled f'Ħal Qormi fid-dar numru 6, Triq San Pawl, fit-18 ta' Settembru, 1931, fl-10.00a.m.. Huwa tgħammed mill-Viċi Dun Ġużepp Buhagiar fil-Knisja Arċipretali ta' San Ġorg Martri, meta Arċipriet kien Dun Vinċenz Azzopardi, fil-21 ta' Settembru, 1931, u ngħata l-ismijiet ta' Pawlu, Spiridjun u Wiġi. Il-parrinijiet tiegħu kienu Mikiel Sciberras, bin Spiridjun, u martu Karmela, minn Ħal Qormi. Missier Mons. Pawlu Pace kien Mikiel, bin Ġorġ u Elena Mercieca, li żżewweġ lil Antonja Xiberras, bint Ġorġ u Marjanna Pullicino, fit-13 t'Ottubru, 1917, fl-istess Knisja Arċipretali ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi. Bierek dan iż-żwieġ Dun Ġwanni Marija Cassar, il-Viċi Kurat. Ix-xhieda kienu Franġisku Zammit, bin Franġisku, u Ġużeppi Fenech, bin Ġorġ. Ħut Mons. Pawlu Pace twieldu u tgħammdu kollha fil-Knisja Arċipretali ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi kif ġej: Ġorg, li twieled fis-17 ta' Ottubru, 1918, u tgħammed l-għada: il-parrini tiegħu kienu Ġorġ Sciberras, bin Ġużeppi, probabbilment il-nannu matern tiegħu, u Antonja Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Galdes, mart Mikiel, it-tnejn minn Ħal Qormi; dan Ġorġ iżżewweġ lil Marija Galdes fil-Knisja Parrokkjali ta' San Bastjan, f'Ħal Qormi, fis-16 ta' Settembru, 1945; Emanuel, li twieled fid-19 ta' Diċembru, 1919, u tgħammed fil-21: il-parrini tiegħu kienu Filippu Agius, bin Ġwanni, u martu Marija, minn Ħal Qormi; dan Emanuel iżżewweġ lil Salvina Fava fiż-Żurrieq fil-31 ta' Diċembru, 1971; Ġużeppi, li twieled fit-22 ta' Marzu, 1921, u tgħammed fis-26: il-parrini tiegħu kienu Ġorġ Portelli, bin Nazju, u martu Marija, minn Ħal Qormi; dan Ġużeppi miet żgħir; Marjanna, li twieldet fl-24 ta' Marzu, 1922, u tgħammdet l-għada: il-parrini kienu Ġwanni Marija Frendo, bin Mikiel, u martu Mikelina, minn Ħal Qormi; sa hawnhekk il-familja Pace kienet toqgħod f'numru 24, Triq San Franġisku, f'Ħal Qormi; Karmelu, li twieled fit-30 ta' Ġunju, 1924, u tgħammed fit-2 ta' Lulju: il-parrini kienu Ġwanni Marija Frendo, bin Mikiel, u Pawla Azzopardi, bint Franġisku, minn Ħal Qormi; dan Karmelu żżewweġ lil Marija Spiteri f'Ħal Għargħur fid-19 ta' Frar, 1968; minn Karmelu l-familja Pace marret toqgħod f'numru 6, Triq San Pawl, f'Ħal Qormi; Antonju, li twieled fit-2 ta' April, 1927, u tgħammed fl-4 ta' April: il-parrini kienu Franġisku Cini, bin Ġorġ, u martu Marija, minn Ħal Qormi; Ġużeppi ieħor, li twieled fil-11 ta' Frar, 1929, u tgħammed fis-17 ta' Frar: il-parrini kienu Edgardu Portelli u martu Marija, mill-Marsa; 8. u Ġwanni, li twieled fil-11 ta' Marzu, 1934, u tgħammed fil-15 ta' Marzu: il-parrini kienu Franġisku Cini, bin Ġorġ, u martu Marija, minn Ħal Qormi; dan Ġwanni żżewweġ lil Salvina Farrugia f'Toronto fl-20 ta' Settembru, 19585 Mons. Pawlu Pace rċieva l-Griżma tal-Isqof minn idejn Mons. Mikiel Gonzi, dak iż- żmien Isqof ta' Għawdex, fil-Knisja Arċipretali ta' San Ġorġ Martri, fl-10 ta' Ġunju, 1939, meta kellu tmien snin: il-parrinu tiegħu kien ħuh, Ġorġ Pace, bin Mikiel, minn Ħal Qormi. Fid-9 ta' April, 1955, Pawlu Pace ordna Suddjaknu, fid-19 ta' Diċembru tal-istess sena ordna Djaknu, u fis-17 ta' Marzu, 1956, ordna Saċerdot. Eżatt wara li spiċċa minn Kappillan ta' Ħal Kirkop, Dun Pawl laħaq Arċipriet taż-Żurrieq fl-1960, u spiċċa minn Arċipriet fl-1980. Fi żmienu fiż-Żurrieq, bejn l-1968 u l-1969, saru l-pitturi tat-tnax-il Appostlu u tat-tnax-il Verġni Martri minn Rafel Bonnici Cali; f1.1970, dejjem fiż-Żurrieq, saru l-istatwi tat-tminn Beatitudnijiet madwar il-koppla fuq ġewwa minn Fredu Camilleri Cauchi u l-erba' pitturi tal-Għerf, Saħħa, Verġinità u Martirju minn Rafel Bonnici Cali; bejn l-1974 u l-1978, saru l-pitturi fil-koppletti minn Pawlu Camilleri Cauchi; fl-1977, sar ukoll ir-restawr tal-Pittura tal-Missier Etern li hemm fis-sagristija mill-Kanonku Mikielanġ Apap. Din il-pittura turi l-influenza ta' Stiefnu Erardi $ Fil-Knisja Arċipretali taż-Żurrieq jinsabu tliet ' mons. iskrizzjonijiet li jfakkru ismu u ħidmietu. L-ewwel Pawlu Camilleri Cauchi fi kwadru li jinsab : iqai - fis-sagristija tal-Knisja Parrokjali waħda tinsab fis-sagristija, mas-saqaf, fejn hemm 9 taż-Żurrieq. Festa 2009 116 BIL-MEWT TIEGĦEK SAWWARTNA FIL-FIDI Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 l-ismijiet u l-armi tal-kappillani u l-arċiprieti tal-parroċċa; it-tieni tinsab ukoll fis-sagristija, mal-ħajt tal-lemin, int u tħares lejn il-bieb ta' barra; u t-tielet fl-Oratorju, mal-art, quddiem il-bieb ċentrali. Ser nagħti dawn l-iskrizzjonijiet bil-Latin kif inkitbu, u bit-traduzzjoni li għamilt jien għalihom, kif ġej. (Sagristija, Saqaf, int u tħares lejn il-bieb ta' barra fuq ix-xellug, ir-ringiela tan-nofs, l-ewwel mix-xellug) Il-Wisq Reverendu Sinjur Pawlu Pace, B.A.,S-Th L., maħtur fit-30 ta' Ġunju, 1960. (Sagristija, int u tħares lejn il-bieb ta' barra mal-ħajt tal-lemin, il-ħames mix-xellug) B'tifkira tal-Wisq Ilustri u Reverendu Sinjur Pawlu Pace li mexxa din il-Knisja Arċipretali qaddisa mis-sena 1960 sal-1980; u waqt li temm bis-sħiħ u tajjeb ħafna x-xogħol tal-kura tal-erwieħ, żejjen dan it-Tempju ta' Santa Katerina b'opri kbar Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 sakemm ġie maħtur Kanonku tal-Maqdes Ewlieni ta' Malta sakemm raqad fi ħdan il-Mulej fil-5 t'April, 1992. Il-Kleru u l-Poplu Żurrieqi waqqaf dan il-mafkar. (Oratorju, kif tidħol mill-bieb Ċentrali, mal-art) Ġużeppi Zammit Falzon, Qassis, u l-qraba tiegħu mill-aktar ġenerużi, waqt li Arċipriet kien Pawlu Pace, B.A., S-Tk.L., għamlu, fis-sena tal-Mulej 1963, dan il-paviment tal-irħam fil-kappella li Dun Stiefnu Zammit, Kappillan, kien bena sabiex it-tfal subien u bniet jiġu mgħallma l-elementi tar-Reliġjon Nisranija. Waralitemm għoxrin sena servizz lill-Komunità taż-Żurrieq, li matulha jienapersonalment kont narah jattendi kors fil-Liġi fl-Università ta' Malta meta jiena kont għadni student, Dun Pawlu Pace ġie mlaħħaq Monsinjur tal-Katidral tal-Imdina u mar joqgħod fir-Rabat. Tnax- il sena wara, Mons. Pawlu Pace miet f'dik id-dar fil-5 t'April, 1992, fl-4.15p.m., fl-età ta' 60 sena. Il-funeral tiegħu sar l-għada fiż-Żurrieq, u ġie midfun fiċ-Ċimiterju tal-Qawmien mill-Mewt, f'Ħal Qormi. il-Kor tal-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop Fil-perjodu qasir ta' erba' snin li għamel f'Ħal Kirkop, Dun Pawl wettaq l-opra ta' tiżjin fil-Kor ta' wara l-Altar Maġġur. Din tikkonsisti f'arkata b'diversi bassi-riljievi, li fihom jispikkaw tnejn miżbugħin fl-abjad, waħda fuq kull naħa, jirrakkontaw ġrajjiet mill-ħajja ta' San Leonardu. Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 il-kor imżejjen b'numru ta' virtwij li f'nofsha ġġib l-arma ta' Ħal Kirkop u l-annu 1959 li fih sar ix-xogħol. Bassi-riljievi iktar ċkejknin u numerużi mbagħad idawru l-istess arkata, li kull waħda minnhom hija simbolu ta' xi ħaġa. Hekk naraw is-simboli ta' iljun, bieqja tferra' il-ħalib, serp, torri, kalċi bl-Ostja u s-salib, ankra, xabla, id Ritratt meħud minn Joe Agius TI93A iżżomm ħobża u ġilju. Fuq nett tal-arkata, insibu li fih jidher il-kor Agbel ma ġie dekorat l-arma ta' Ħal Kirkop bl-annu 1959. It-tifsira A disinn ta' Ġużeppi Golea. ta' dawn is-simboli, fl-opinjoni tiegħi, hija din: l-Ewkaristija, is- simbolu tan-nofs, hija mdawra b'erba' parijiet. Hekk għandna t-torri u l-ankra, simboli ta' protezzjoni, permezz ta' Alla, kemm fuq l-art u kemm fuq il-baħar; is-serp u x-xabla huma simboli ta' San Pawl, Patrun ta' Malta; il-bieqja tferra' il-ħalib u l-id iżżomm J il-ħobża huma simbolu tal-karità, waqt li l-iljun u l-ġilju huma simboli ta' San Leonardu u San Ġużepp, it-tnejn meqjuma ħafna f'din il-parroċċa. L-arma 'l fuq minn dawn is-simboli ma kinitx dik li kien għamel Dun Pawl Pace, imma flokha għamel l-arma tiegħu. Mhuwiex minnu li dik kienet l-ewwel arma li tpoġġiet fil-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop, għaliex fl-istess Kor wieħed josserva l-arma ta' Dun Ġużepp Barbara mal-parti ta' fuq tal-istalel tal-kewba skulturat li l-istess Barbara għamel; l-arma tiegħu ta' ġol-iskrizzjoni tal-irħam li hemm fil-presbiterju,' illum mgħotti bl-altar tal-injam, u mill- ġdid l-arma tiegħu mat-terħa meħjuta bid-deheb, li hu rregala lill- Altar tad-Duluri. Imma din l-arma ta' Dun Pawl matantx niżlet tajjeb ma' xi persuni minn Ħal Kirkop. Ftit xhur wara li Dun Pawl temm din l-opra, kif rajna fuq, Dun Pawl laħaq Arċipriet tal-Parroċċa ta' Santa Katerina: waħda mill-bassi riljevi fiż-Żurrieq, u floku laħaq Kappillan ta' Ħal Kirkop Dun Ġużepp. fS Sużeppi Galea. Theuma, li dam Kappillan bejn l-1960 u l-1967. Jidher, mela, li, fix-xhur bikrin tal-1960, kif kien irrakkontali l-mibki Dun Leonardu Farrugia, minn Ħal L-armatal-kunjom tal-kappillan Pace, fis-sagristija taż-Żurrieq. Kirkop, xi nies daħlu bil-lejl b'sellun, żebgħu l-arma ta' Dun Pawl bl-abjad, u pittru s-salib ta' Ħal Kirkop bl-aħmar. L-għada wieħed jista' jobsor l-agħa li qam fir-raħal, l-għaġeb tal-Kappillan il- ġdid u n-niket tal-Kappillan il-qadim, li għal xejn bagħat il-puliżija jfittxu lil min kien responsabbli. Fuq kollox, kontra x-xewqa tal-Kurja, li ma riditx li l-arma ta' Dun Pawl titneħħa, l-arma ta' Ħal Kirkop baqgħet hemm sal-lum, ħamsin sena waral $ Iżda min joqgħod bħali fl-ewwel Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Ġużeppi Galea, disinn tal-iskultura li jdawru l-'Glorja' u l-kwadri laterali bank u jħares lejn dik l-arma ta' Ħal Kirkop, fil-parti l-bajda ta' fuq is-salib l-aħmar għandu jilmaħ xi marki ta' taħt iż-żebgħa, marki li juru l-parti ta' fuq tal-arma ta' Dun Pawl. Jekk fil-Glorja ta' San Leonardu'- waħda mill-pitturi tal-kor minn idejn Giuseppe Briffa. Festa 2009 BIL-MEWT TIEGĦEK SAWWARTNA FIL-FIDI Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 wieħed iħares sew lejn l-arma ta' Dun Pawl fis-sagristija tal-Knisja Parrokkjali taż-Żurrieq, huwa jilmaħ tajra b'palma f'ħalqha, simbolu tal-paċi (Pace 2 pax — ''paċi'), niżla 'l isfel lejn tliet għoljiet. Huma propju denb u ġewnaħ it-tajra u l-parti ta' fuq tal-palma, tliet trufijiet, li jidhru mill-abjad tal-arma ta' Ħal Kirkop fil-Kor tal-Knisja Parrokkjali tagħna. F'dan il-Kor, għaxar snin wara, jiġifieri, fl-1969, fi żmien il-Kappillan Dun Anġ Vella, saru l-pitturi ta' Ġużeppi Briffa, li s-sena l-oħra s-Sur Kenneth Cassar irrefera għalihom bħala l-magħmudija, il-mewt u l-glorja ta' San Leonardu 20 Dik tal-glorja tinsab propju fin- nofs, tħares 'lisfel għal fuq l-art fejn nafu minn dokumenti li jinsabu midfunin xi Kappillani, fosthom Dun Franġisku Azzopardi, li miet waqt l-okkupazzjoni Franċiża f'Malta fis-6 ta' April, 179971 Dawk tal-magħmudija u tal-mewt ta' San Leonardu jinsabu jdawru l-arkata mill-ġnub, waħda fuq kull naħa. Fin-nofs tal-Kor imbagħad jinsab l-Altar tal-Kor li fih hemm midfun San Benedittu Martri, li il-korp-sant ta' San Benedittu Martri ġie rregalat lill-Knisja Parrokkjali ta' Ħal Kirkop mill-Papa Piju VI, bit-tħabbrik tal-Kjerku Ġużeppi Marija Callus, meta dan kien qed jgħix f'Ruma. Inġab f'Malta fl-1790, spejjeż ta' Dun Mikiel Zammit, u tlibbes b'mod sabiħ minn Dun Salvu La Carte Pajas, minn Cospicua. It-transolazzjoni ta' fdalijiet San Benedittu Martri saret fl-24 ta' Lulju, 1791, mill-Knisja ta' San Nikola, f'Ħal Kirkop, sal- Knisja Parrokkjali $ Konklużjoni L-iskop ta' dan l-artikolu huwa li napprezzaw l-avvenimenti li jagħmlu l-Istorja tar-raħal tagħna, in-nies li sawruhom, speċjalment il-Kappillani li ħadmu bis-sħiħ għat-tisbieħ tal- knisja tagħna, f'din l-okkażjoni l-mibki Dun Pawl Pace. Cassar, K. (2008), Il-pitturi f'Ħal Kirkop. (2008), Ħal Kirkop u l-inħawi ta' madwaru. II, Kirkop, Malta, Kunsill Lokali Kirkop, 286-320. Vella, H.C.R. (1997), Dun Ġużepp Barbara D.D.: il-Kappillan li ħabb u ħadem għal Ħal Kirkop. F'Soċjetà Filarmonika San Ġużepp: Kirkop 1997. Kirkop, Malta, Leħen is-Soċjetà Mużikali San Ġużepp, Kirkop A.D. 1886,37. Vella, H.C.R. (2000), Lista tal-Kappillani f'Ħal Kirkop. (2000), Ħal Kirkop u l-inħawi ta' madwaru. 1, Università ta' Malta, Imsida, Malta, 2000, 162. Vella, H.C.R. (2005), L-iskrizzjonijiet li jinsabu fil-Knisja Arċipretali ta' Santa Katarina V. M., Żurrieq, Żurrieq, Parroċċa Żurrieq, 2005. Vella, H.C.R. (2008a), Imwiet f'Ħal Kirkop: 1798-1840. F'H.C R. Vella ed., Ħal Kirkop u l-inħawi ta' madwaru. II, Kirkop, Malta, Kunsill Lokali Kirkop, 172-195. Vella, H.C.R. (2008b), Individwi ta' interess speċjali msemmija fir-reġistri ta' Ħal Kirkop. F'H.CR. Vella ed., Ħal Kirkop u l-inħawi ta' madwaru. II, Kirkop, Malta, Kunsill Lokali Kirkop, 196-210. Zarb, S.M.-Buhagiar, M. (1979), St. Catherine of Alexandria: her churches, paintings and statues in the Maltese islands, Malta, Soċjetà Mużikali Santa Katerina (Żurrieq) and Kunsill Parrokkjali taż-Żejtun. l Horatio Caesar Roger Vella huwa Professur tal-Latin u tal-Grieg fl-Università ta' Malta. 3 Aġkivjuħ Pġarrokkjaliħ Qġormiħ, Liber baptizzatorum, sub die baptismi. 5 A P.Q., Liber baptizzatorum, sub diebus baptismi. Għaqda Mużikali San Lecnardu A.D. 1858 Mon., forma mhux korretta bil-Latin. Mon., forma mhux korretta bil-Latin. 1ż MDMCCCCLXXX Inser. Mon., forma mhux korretta bil-Latin. Mon., żball grammatikali bil-Latin, peress li TEMPLVM hija newtru. Mon., forma mhux korretta fil-Latin. Mon., forma mhux korretta fil-Latin. Kull min għandu statwetti ta' San Leonardu, ritratti, sunetti u materjal ieħor dwar San Leonardu jew Ħal Kirkop hu mitlub javviċina lil Kenneth Cassar. Il-proprjetarju s-Sur Zaren Borg jixtieq jagħti l-festa t-tajba lill-Koppin kollha fl-okkażjoni tal-festa ta' San Leonardu 124 BIL-MEWT TIEGĦEK SAWWARTNA FIL-FIDI