Kitba ta' Gwann Abela ofm il-figura ta' Melkisedek Fil-kitbiet ta' Qumran SS Il-figura ta' Melkisedek, għalkemm jissemma biss darbtejn b'mod marġinali fl- Antik Testment (Ġen 14,18- 20; Salm 10911101,4) welldet tradizzjoni għammiela kemm fl-ambjent Ihudi kif ukoll f'dak nisrani aktar tard. Tappa importanti fl-iżvilupp ta' din it-tradizzjoni nsibuha fil-kitbiet ta' Qumran. Tnejn huma fil-fatt id-dokumenti minn dan l-ambjent li jitkell- MU b'mod espliċitu dwar Melkisedek. Wieħed huwa 'l hekk imsejjaħ 'Apokrifu tal- Ġenesi' (1Q Ġen. U framment ieħor misjub fl- għar numru 11 fl-1956 imma ppublikat fl-1965. Dan il-framment ġie mmarkat bis-sigla 71Q Melchisedek peress li l-persunaġġ prinċi- pali u protagonista f'din il- ktiba jidher li kien Melkisedek. Is-silta ta' IQ Ġen. (XXII, 13-17) li tirreferi għal Melkisedek tiġbor fi ftit kliem ir-rakkont tal-Ġenesi nnifsu (14,18-20) u għalkemm iddaħħal xi varjazzjonijiet tibqa' fuq l-istess linji tat-tra- dizzjoni biblika. Is-silta l-oħra (77Q Melchisedek) tippreżenta l- figura ta' Melkisedek f'dawl radikalment ġdid. Din il- ktiba hija 'pesher' (kum- ment U interpretazzjoni b'attwalizzazzjoni ta' passi bibliċi marbut ma' suġġett tejoloġiku). F'dan id-dawl il- kitba tiġbor u tinterpreta, fid-dawl tal-istennija ta' l- aħħar taż-żmien li fih kienet temmen il-komunità ta' Qumran, id-diversi passi tal- Antik Testment marbuta mas-sena tal-Ġublew, mal- Jum tal-Espjazzjoni (Jom Kippur) u l-jum tal-ġudizzju. Melkisedek huwa ppreżen- tat bħala figura tas-sema li fil-kuntest eskatoloġiku tal- għaxar u l-aħħar ġublew tal-istorja, huwa msejjaħ biex jaqdi funzjoni mportan- ti. Fil-fatt huwa dak li jin- tervjeni fit-taqbida tal-aħħar maġenb ulied id-Dawl biex jingħeleb darba għal dejjem, Belial, il-prinċep tal- Ħażen U s-segwaċi tiegħu U jinawgura iż-żmien tal-paċi u salvazzjoni. Din il-funzjoni ta' gwerrier eskatoloġiku u salvatur mibgħut mis-sema attribwita lil Melkisedek ma tiġix mill- passi tal-Antik Testment li jitkellmu dwaru imma hija interpretazzjoni għal kollox ġdida li aktar tard issib post ukoll f'xi ambjenti nsara, l- aktar fost gruppi żgħar U xi setet. Biżżejjed insemmu lis- segwaċi ta' Teodotu l- Bankier (attiv f'Ruma fi żmien il-pontifikat tal-Papa Zefirinu - 198-217 wk) li kienu jikkonsidraw lil L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2001 Melkisedek bħala qawwa ċelesti aqwa minn Kristu nnifsu. Fl-ittra lill-Lhud Daqstant ieħor oriġinali u li influwenzat it-tradizzjoni suċċessiva nisranija hija l- interpretazzjoni tal-figura ta' Melkisedek kif ippreżentata fl-ittra lill-Lhud. L-argument prinċipali ta' din l-ittra huwa s-Saċerdozju ta' Kristu u tal- valur salvifiku tiegħu. Huwa proprju f'dan il-kuntest li jiġi żviluppat f'mod estiż id- diskors dwar Melkisedek. Il-punt tat-tluq huwa mogħti mill-kliem tas-salm 109 (1101,4 li fil-kapiltu 5 vers 6 l-oraklu huwa ppreżentat bħala prova mill-iskrittura tal- investitura saċerdotali ta' Ġesu. F'dan il-kuntest l-ewwel vers ta' l-istess salm huwa ikkwotat fl-ewwel kapitlu vers 13 tal-istess ittra bħala prova tal-intronizzazzjoni regali Ġesu u l-qagħda tiegħu fuq il-lemin tal-Missier. Is-saċer- dozju li bih huwa mlibbes Ġesu mill-oraklu tas-salm huwa saċerdozju partikulari. Huwa saċerdozju '..skond l- ordni ta' Melkisedek'. Biex jispjega dan is-saċerdozju l- kittieb jiddedika l-kapitlu 7 tal-ittra tiegħu. Fi stil kważi eżeġetiku li jfakkrek fil-'midraxim' (kum- menti) lhud l-kittieb jibda jip- preżenta l-persuna ta' Melkisedek fid-dawl tal-infor- mazzjoni li nsibu fil-pass bibliku tal-ktieb tal-Ġenesi (14,18-20) li jiġi moqri fid- dawl tal-oraklu tas-salm 109. Din l-eżegesi midraxika toffri l-ispunt sabiex jiġi stabilit paralleliżmu bejn Melkisedek U Ġesu imma l-aktar bejn is- saċerdozju tagħhom. L-isem u t-titlu regali ta' Melkisedek, intepretati b'mod allegoriku ('sultan tal- ġustizzja' u 'sultan tas-sliem' -7,l-2) jipprefiguraw il- l-ġid messjaniku (bħala eżempju wieħed jista' jara Iż 9,5; Ġer 23,5; 33,15; Mik 5,4; Żak 9,9; Mal 3,20). Melkisedek huwa saċerdot u sultan fl-istess ħin hekk kif Ġesu jiġbor fil-persu- na tiegħu l-prerogattivi tal- Messija-sultan u Messija- saċerdot. Is-saċerdozju ta' Melkisedk huwa etern (Melkisedek fil-fatt jitfaċċa f'Ġen 14,18 għall-għarrieda u jerġa jgħib mingħajr ma jħalli traċċi warajh). Skond prinċipju tipiku tal-eżeġeżi rabbinika dak li mhux miktub fit-Torah ma jeżistix u għaldaqstant jekk il-Bibbja ma ssemmi xejn dwar il-mewt ta' Melkisedek dan għaliex il-ħajja tiegħu hija bla tmiem. Hekk ukoll Ġesu li skond l-ittra lill-Lhud huwa saċerdot 'għal dejjem' skond l-ordni ta' Melkisedek. Fl-aħħar is-saċerdozju ta' Melkisedek, bħal dak ta' Ġesu ma huwa bl-ebda mod marbut mas-saċerdozju tal- Leviti li huwa bbażat fuq linja ġenejaloġika preċiża (dik ta' Aron). Melkisedek fil-fatt huwa '..mingħajr missier, mingħajr omm U mingħajr ġenejaloġija' (7,3). Għalkemm Ġesu għandu ġenejaloġija imma din mhix dik ta' Levi imma tat-tribU ta' Ġuda ('Huwa magħruf fil-fatt li l-Mulej tagħna nibet minn Ġuda u Mose ma jgħid xejn dwar din it-tribu rigward is- saċerdozju' 7,14). Għaldaq- stant is-saċerdozju tiegħu huwa radikalment differenti mis-saċerdozju levitiku. Imma dan is-saċerdozju 'skond l-Ordni ta' Melkisedek' li bih huwa mlibbes Ġesu mhux biss huwa differenti mis-saċerdozju levitiku imma huwa wkoll aqwa minnu. Mill-ġdid huwa r-rakkont ta' Ġen 14,18-20 li joffri lill-kittieb l-ispunt biex juri din il-verità. Abraham, il-missier tal-poplu magħżul, qagħad għal L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2002 Melkisedek, ħallaslu d- deċmi u rċieva mingħandu l- barka. Hija ħaġa minn ewl id-dinja li min hu inferjuri jirċievi l-barka minn min hu għola minnu u mhux bil- maqlub. Jekk Melkisedek huwa aqwa minn Abraham, huwa wkoll u bir-raġun, aqwa minn Levi, li kien għadu lan- qas tnissel meta Abraham iltaqa' ma' Melkisedek (7,10). Is-saċerdozju ta' Melkisedek għaldqastant huwa aqwa minn dak levi- tiku. Argumenti oħrajn huma meħuda mis-salm 109 1110),4. Is-saċerdozju skond Melkisedek li bih huwa mlib- bes Ġesu huwa msejjes fuq ħalfa jew aħjar fuq impenn solenni minn naħa ta' Alla nnifsu. Din il-prerogattiva hija għal kollox nieqsa fis- saċerdozju levitiku. Is-saċer- dozju ta' Ġesu huwa wkoll saċerdozju 'għal dejjem' filwaqt li dak levitiku jinsab taħt il-mannara mdendla tal-mewt li ġġiegħel lis- saċerdoti tat-tempju għal atti infiniti ta' medjazzjoni imma li ma jwasslu qatt għas-salvazzjoni sħiħa (7,23-24). It-twaqqif ta' dan is- saċerdozju 'differenti' minn dak levitiku u fl-istess ħin 'aqwa' minnu, ipprefigurat fis-saċerdozju ta' Melkisedek, iġib kon- segwenzi gravi ħafna għas- sistema dottrinali tal- ġudajiżmu. Qabel kollox juri l-assoluta impotenza U insuffiċjenza tas-saċerdozju levitiku u jimplika wkoll it- tneħħija u t-tmiem tiegħu (Lh 7,11). Mhux biss imma peress li hemm rabta qawwija bejn is-saċerdozju u l-Liġi, anke din tiġi mplika- ta fil-falliment tas-saċer- dozju levitiku hekk li din tiġi mneħħija (ara 7,12.18-19). Ma nistgħux ma narawx f'dan il-kuntest il-qawwa rivoluzzjonarja ta' dawn il- konklużjonijiet. Dawn kienu jimplikaw it-tmiem ta' żewġ istituzzjonijiet fundamentali, iż-żewġ ġebliet tax-xewka tal-ġudajiżmu: is-saċerdozju u l-Liġi. U dawn il-kon- segwenzi daqstant gravi ħarġu minn 'midrax' (kum- ment) dwar xi versetti tal- Antik Testment. Dan il-persu- naġġ 'misterjuż' u donnu insinifikanti għandu l- qawwa jheżżeż l-istess sisien tal-ġudajiżmu. L-awtur tal-ittra lill-Lhud fehem sewwa dan kollu u l- kittieba nsara tat-tieni seklu jiedu dawn l-aspetti fl- argumentazzjonijiet tagħhom fil-polemika kontra l-Ihud. L-ART IMQADDSA Lulju - Awissu 2001