Toussaint Busuttil - Pittur u Restawratur Kitba ta' George J. Vella Toussaint Busuttil jew aħjar kif konna nsibuh bħala Tusċ, kien pittur Malti li dejjem ħadem ġewwa l-istudju tiegħu 'l bogħod minn kull pubbliċità u mingħajr ma kien jesponi xogħolu f'wirjiet pubbliċi. Kien bniedem tal-familja, mogħti lejn l-Arti u għal dawk kollha li kienu għeżież għalih u li lejhom kellu mħabba kbira. Iben Mastru Ġiann Busuttil u Maria Caruana, Tusċ twieled iż- Żejtun fit-8 ta' Jannar 1912 u kien l-aħħar wild fost ħamest ulied; tliet subien u żewġt ibniet. Bħal kull missier ieħor twajjeb ta' familja Maltija, Mastru Ġiann kellu l-ambizzjoni li jtellà lil uliedu nsara tajba u jagħtihom edukazzjoni tajba safejn jista'. Għaldaqstant, waqt li t-tfajjel Toussaint spiċċa l-iskola elementari missieru, Mastru Ġiann, staqsieh x'jixtieq isir la jikber, u mingħajr ebda tlaqliq u mingħajr ma ħasibha darbtejn, it-tfajjel wieġbu: 'Inħobb il-pittura u nixtieq li nsir pittur'. Mastru Ġiann, li kien diġa' nnota l-inklinazzjoni ta' ibnu mogħtija għat-tpinġija fil-ħin liberu tiegħu mingħajr l-ebda ġarsien ta' ħadd, iddeċida li jissekonda l-għażla ta' ibnu u għażel li jibgħatu għand is-Surmast tad-disinn Emanuele Xuereb tal-Birgu u fdaħ taħt il-kura tiegħu. Is-Surmast Xuereb beda jagħtih il-lezzjonijiet tad-disinn u l-chiaroscuro. Imma wara ftit taż-żmien l-istess Xuereb ammira t-talenti u l-intelliġenza tiegħu u ssuġġerixxa lil missieru li jibgħat lill-ibnu għand xi pittur magħruf li mingħandu jkun jista' jieħu tagħlim aktar vast u ta' aktar esperjenza fl-arti tal-pittura. Mastru Ġiann għażel li jibgħatu għand il-pittur bravu Lazzaro Pisani li kien jiġi l-kuġin ta' Antonio u Francesco Saverio Sciortino, żewġ student li mingħand Pisani stess mhux biss ingħataw kull inkoraġġiment imma wkoll għajnuniet finanzjarji. F'Lazzaro Pisani, Tusċ ma sabx biss surmast kuxjenzjuż imma sab ukoll it-tieni missier tiegħu li baqà jħobbu u jirrispettah sa ma miet. Pisani mill-ewwel għallmu il-parti teknika tal-pittura, u fhemu sa l-anqas dettalji tal-varjazzjoni tal-kuluri, l-użu tad- dell, l-importanza tal-perspettiva u fuq kollox il-konsistenza € Kien bniedem tal-familja, mogħti lejn l-Arti u għal dawk kollha li kienu għeżież għalih u li lekhpm kellu mħabba kbira. ' Għaqda Mużikali Beland 7 Żejtun e Il-31 Pubblikazzjoni 9 2014 ta' l-oġġett u tal-figura umana li tkun trid tpinġi, biex jagħtihom ħajja u forma anatomika li tirrendi l-oġġett ħaj u palpitanti. Karatteristika ta' Pisani kienet il-bravura tiegħu li jpinġi d-drappeġġ li jħalluk tara minn ġo fihom taħt l-aspett esterjuri l-anatomija tal-figura umana, bil-laħam u l-għadam, eżatt kif jidher fir-realtà. F'dan l-istudju u r-riproduzzjoni ta' figuri ta' kapolavuri taż-żminijiet kollha, Tusċ ipperfezzjona ruħu meta daħal u qabad il-qasam tad-disinn mas-Surmast Emanuele Xuereb fejn issa għaqqad flimkien il-kulur u l-logħob tad-dell u d-dawl. Wara l-esperjenza li jagħmel ir-riproduzzjonijiet ta' kapolavuri ta' oġġetti, Pisani beda jqabbdu fi studji mill-veru u wkoll hawnhekk li jpinġi mill- memorja u l-intelliġenza dak kollu b'faċilità li kien jippreżentalu quddiemu, tant li skond il-ġudizzju ta' Pisani kien wasal il-mument li jissuġġerixxi lil Busuttil li jmur Ruma biex jipprofondixxi l-katar fil-pittura u l-arti li għandhom x'jaqsmu magħha. Missier Tusċ ma qagħadx itellà u jniżżel li jaċċetta l-parir ta' Pisani. Bagħatu jattendi l-Iskola ta' l-Arti, li dak iż-żmien kienet taħt id-direzzjoni tal-pittur Edward Caruana Dingli li kien mgħejjun minn ħuh il-pittur Robert Caruana Dingli. Minn hawn il-pittur Busuttil kellu l-iskop li jakkwista borża ta' studju li tippermettilu jmur Ruma.Tusċ ma tantx kien ilu jiffrekwenta l-Iskola ta' l-Arti u għall-avviż tal-konkors għal żewġ boroż ta' studju, waħda għall-pittura u l-oħra għall-iskultura, id- direttur ta' l-iskola billi kien sar jaf bl-intelliġenza u l-entużjażmu ta' Busuttil ħallieh jikkonkorri. Dawn irriżultaw tlieta u għalhekk ma kienx possibli li jaċċettawh għas-sussidju tal-Gvern biex ikompli l-istudju tiegħu ġewwa Ruma. L-intervent ekonomiku ta' missier Tusċ ħall il-problema u fl-1930 huwa ħalla Malta biex imur jistudja ġewwa Ruma fejn daħal fl-Accademia di Belle Arti kif ukoll fil-British Academv fejn dam jattendi erbà mill-korsijiet ta' l- anatomija u storja ta' l-arti. Minbarra li kien jattendi assidwament il-korsijiet fi ħdan iż-żewġ akkademji, kien jieħu sehem ukoll f'diversi Wirjiet ta' l-Arti, li huma spissi fl-Italja, fejn Tusċ kien dejjem jiddistingwi ruħu permezz tal-validità tat-tpinġijiet tiegħu li konsegwentement kien rebaħ l-ewwel premju fil-kompetizzjoni Calderon minn fost ħafna konkorrenti internazzjonali bil-ġurija magħmula mill-Professur Battaglia, Corumaldi u Galimberti. Wara riżultati hekk notevoli kienu l-istess membri tal-ġurija li mbuttaw biex jassigurawh boroż ta' studju biex ikompli l-kors ta' l-anqas għal sentejn oħra. Meta Tusċ wasal Ruma fuq rakkomandazzjoni minn Pisani sab jistennieh fl-Accademia Inglese lil kuġin tiegħu Antonio Sciortino. Sciortino tefgħu f'kompartiment mà aljievi oħra. Sciortino ma kien iħalli lil ħadd iżur l-istudju tiegħu ġo Villa Margutta. Imma mà Tusċ kien mod ieħor. Tusċ kien żagħżugħ umli iżda enerġiku u studjuż u Sciortino tah kull għajnuna possibli għax fih kien jammira l-inġenjożità tiegħu. F'dak iż-żmien, pero' minħabba li bdiet tissemma l-bidu tal-gwerra bejn l-Italja u l-Etjopja il-ġenituri ta' Busuttil tawh il-parir li jfittex jiġi lura lejn Malta. Malli wasal lura fetaħ studju f'raħal twelidu iż-Żejtun. Hawn beda l-karriera tiegħu bħala pittur u beda jpitter veduti ta' Malta bl-akwarella li t-turisti Ingliżi kienu jiġġennu għalihom, aktar u aktar dawk residenti f'Malta. ta' awtorità u pożizzjoni għolja bħal Sir Arturo Mercieca, l-Imħallef Camilleri, Sir: kien jattendi Hannibal Scicluna, Ladv Bonham Carter, il-mara tal-gvernatur u ħafna oħrajn kienu assidwament ikkommissjonawh ħafna xogħol. Kien ipinġi ukoll diversi ritratti fosthom dak ta' Sir il-korsijiet fi Harrv Luke għan- Norman House fl-Imdina kif ukoll ħadem kopji fidilissimi tal-:— ħdan iż-żewġ GranMastru Antonio Manoel de Vilhena għall-fover tat-Teatru Manoel, kif ukoll ta' akkademji, kien ħafna pitturi oħra għal djar privati. jieħu sehem ukoll Għad li kien qabad tajjeb dan ix-xogħol, ma setax jaqla l-għixien tiegħu deċenti u f'diversi Wirjiet għalhekk fuq il-parir ta' l-iskultur magħruf Antonio Sciortino huwa daħal mal-Gvern ta l-Arti Għaqda Mużikali Beland c Żejtun : Il-31 Pubblikazzjoni 9 2014 65 bħala pittur, restawratur u dekoratur. B'hekk assigura ruħu b'impieg fiss li dam fih 35 sena. Minn taħt idejh għaddew swali ta' palazzo u djar ta' familji nobbli u mhux anqas knejjes kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex. Ta' min isemmi id-dekorazzjoni li kien għamel fis-sala tal-konferenzi fl-Auberge d'Aragon. Huwa wettaq ukoll xogħol bl-akbar ħila fil-palazz tal-President ġewwa l-Belt Valletta filwaqt li ddekora mill-ġdid l-uffiċċju tal-Prim Ministru fl-istess palazz. Wettaq ukoll xogħol ta' dekorazzjoni fil-Forti Sant'Anġlu fejn pitter b'suċċess kbir is-Sala ta' l-Uffiċjali li kienet tikkonsisti f'pittura sabiħa twila 25 metru madwar din is-sala enormi. Dak iż- żmien Tuse' kellu biss 25 sena. Fil-karriera tiegħu Toussaint Busuttil ħadem f'numru konsiderevoli ta' knejjes kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex. Fl-1938 ingħata inkarigu mill-Arċisqof Dom Mauro Caruana biex ipitter kurċifiss għall-knisja ta' San Girgor f'tas-Sliema. L-isqof Emanuel Galea ikkummissjonah ipitter żewġ kwadri għall-Istitut Ġesu' Nazzarenu f'Marsaxlokk. Xogħol ieħor tiegħu kien il-kwadru tas-Sagra Familja għal wieħed mill-altari laterali għas-santwarju tal-Madonna tal-Grazzja ġewwa Ħaż-Żabbar. Għall-Istitut tas-sorijiet ta' l-Ursolini ġewwa l-Imsida pitter l-inkwatru tad-Duluri. Pitter ukoll il-koppla u l- pendenti tal-knisja parrokkjali ta' Marsaxlokk filwaqt li għall-parroċċa ta' San Ġorġ f'Hal Qormi pitter il-kwadru tal-Madonna tal-Karmnu. Fil-knisja arċipretali taż- Żejtun, raħal twelidu, Tuse' pitter il-koppla, il-pendenti, l-abside, il-koppletti tan- navati u l-ħajja ta' Santa Katarina fis-saqaf kollu tal-knisja. Fuq kull naħa ta' l-orgni pitter lil David u Santa Ċeċilja. Id-dekorazzjonijiet fil-ġebel matul il-korsija, fil- koppletti u l-arkati kollha huma disinji ta' Tuse' esegwiti minn Ġiġi Depasquale taħt id-direzzjoni tiegħu. Wieħed ma jridx jinsa jsemmi wkoll li Tuse' rebaħ għadd ta' konkorsi li fosthom wieħed jista' jsemmi id-disinn tal-paviment tal-knisja parrokkjali ta' Ħal Tarxien u d-disinn tal-bradella ta' l-istatwa ta' Sant'Elena ġewwa Birkirkara. Kien ukoll ġie inkarigat biex jiddisinja medalja kommemorattiva għall-Kunsill ta' l-Ewropa. Ma nistgħux inħallu barra d-disinji taż-żewġ planċieri tal-banda għaż-żewġ każini tal- banda Żwieten. F'dan l-istess żmien huwa aċċetta wkoll li jpitter in-navati tal-knisja parrokkjali ta' Sannat ġewwa Għawdex. Fis-sagristija ta' l-istess knisja insibu pittura ritratt ta' l- Arċipriet Cassar filwaqt li pittura oħra ta' Monsinjur Xuereb tinsab fid-dar tiegħu ġewwa r-Rabat f'Għawdex. Fit-3 t'April, 1945 Toussaint Busuttil iżżewweġ lil Giaele Gatt. Huma rabbew tifla bl-isem ta' Marija. Huwa kien joqgħod iż-Żejtun, raħal twelidu, f'numru 69 Triq Sab Girgor. Huwa kien jgħaddi ħinijiet twal fl-istudju tiegħu li kien iqisu bħala s-sancta santorum. Il-pittur Toussaint Busuttil miet fis-6 ta' Jannar 1994 fl-eta' ta' 82 u jinsab midfun fiċ-ċimiterju ta' Santa Maria Addolorata, Raħal Ġdid. m Ma nistgħux inħallu barra d- disinji taż-żewġ planċieri tal- banda għaż- żewġ każini tal- banda Żwieten' Awguri lil dawn il-Bandisti tal-post li ilhom idoqqu mal-banda tgħana għal ħafna s snil Mill-qalb nirringrazzjawhom tas-servizz li jgħatu lil-Banda Beland. Għaqda Mużikali Beland 9 Żejtun : Il-31 Pubblikazzjoni 9 2014