Forom ta' Gvern Lokali f'Birkirkara It-Tielet Parti — il-Logotenenti (1800-1839) F'Settembru ta' l-1800, il-Franċizi mblukkati fl-ibliet ċedew. B'hekk intemm l-Imblokk, u t-tmexxija tal- Gzejjer Maltin għaddiet f'idejn l-Inglizi. L-amministrazzjoni kolonjali ingliza mill-ewwel dehriet forma ta' Gvern Lokali. Fl-ibliet u fl-irħula kollha ta' Malta minbarra fl-Imdina, fir-Rabat u fil-Belt Valletta, bil-ħatra t-uffiċjal bit-titlu ta' logotenent. Dawn bdew jinħatru kif spiċċa l-Imblokk (1). 7: Minn din il-proklama jidher biċ-ċar li sa Mejju 1801, kien hemm logotenenti fit-tlett ibliet, il-Furjana u l-irħula kollha Proklama bid-data ta' l-14 ta' Diċembru 1801, ippreskreviet id-dmirijiet u d-drittijiet tal-logotenenti. Minn din il-proklama nafu li l-logotenenti kellhom dmirijiet amministrattivi u gudizzjarji. Fil-fatt kellhom id-dritt li jiddeċiedu kawzi zgħar li ma kienux jaqbzu l-20 skud. Skond il-kobor u l-popolazzjoni tal-post taħt il- ġurisdizzjoni tiegħu, il-logotenent kellu jkollu għad-disposizzjoni tiegħu numru kompetenti ta' nies li jkunu mpjegati biex isejjaħ in-nies, izuru l-ħwienet u jagħmlu r-ronda bil-lejl u dak kollu li jista' jinqala (3). ħ Bħala logotenent ta' Birkirkara, fl-1 ta' Novembru 1800, il-Kummissarju ċivili Ingliz Sir Alexander Ball ħatar lil Censu Borg (Brared) (176701837) li kien ħabrek ħafna fi zmien l-Imblokk. Izda sfortunatament Borg kellu l-inkwiet ma' Ball u fl-1804 tneħħa mill-kariga ta' logotenent ta' B'Kara (4). Minfloku b'effett mill-11 ta' Jannar 1804, Ball ħatar lis-Sur Gregorio Gatt (5). L-imsemmi Gregorio (c. 1742-1818) diġa' kellu esperjenza fil-qasam tal-Gvern Lokali. Kien serva bħala ġurat f'Birkirkara fis-snin 1781, 1787, 1783 u 1784 (6) u kien is-Sindku ta' B'Kara fi zmien l-invazzjoni Franċiza fl-1798 (7). Matul il-ħakma Franċiza, kien membru tal-korp muniċipali maħtur mill-Franċizi, biex imexxi d-distrett ta' B'Kara, Ħ' Attard, Ħal- Balzan u Ħal-Lija (8). Jidher li kien attiv ukoll fil-parroċċa Elenjana, għax fi zmien l-Imblokk (1798-1800) kellu l-kariga ta' Prokuratur taċ-Ċintura fil-Kolleġġjata Elenjana, u mill-fondi f'idejh ikkontribwixxa 50 skud għall-manteniment tal-battaljun ta' B'Kara (9). Il-Pesta ta' l-1813 Bejn l-1813 u l-1814 il-Gzejjer Maltin inħakmu minn imxija ta' pesta li qatlet 4,752 ruħ minn popolazzjoni ta' madwar 100,000 ruħ (10). Matul din l-emerġenza s-sistema tal-logotenenti mhux biss baqgħet taħdem, izda r-responsabiltajiet tagħhom zdiedu u tqegħdu ukoll f'idejhom fondi biex jitqassmu lin-nies tad-distrett tagħhom (11). Gregorio Gatt baqa' jmexxi r-raħal kbir ta' B'Kara li ntlaqat sewwa matul din l-imxija qerrieda tal-pesta. Fil-fatt matul din l-imxija f'B'Kara mietu 281 ruħ (12). FESTA 2006 mrżGĦA Għalkemm Gregorio Gatt kien huwa personalment responsabbli għat-tmexxija ta' B'Kara marul il-pesta (13), matul din l-emerġenza ingħata xi għajnuna. Hekk insibu li fis-6 ta' Awwissu 1813, wara li saritlu talba, il-kummissarju ċivili Sir Hildebrand kien ħatar lin-nutar zagħzugħ Giuseppe Gatt Testaferrata bħala 'Assistente al logotenente di casal B'Kara' (14) u ta' kumitat tas-saħħa (15). Fil-bidu ta' Lulju, il-logotenent Gatt u l-membri tal-Kumitat tas-Saħħa għamlu talba lill-Kummissarju Ċivili Oakes biex il-Palazz ta' San Ġuzepp jintuza bħala sptar biex jieħdu fih dawk il-persuni li kienu suspettati li kellhom il-pesta. Il-Kummissarju Ċivili Qakes, b'digriet tal-5 ta' Lulju 1813, laqa' din it-talba bil- kundizzjoni li sakemm l-ispazju kien jippermetti dan il-post kellu jilqa' fih il-morda ta' l-irħula tad-dawra nkluz dawk tat-Ħal-Qormi (16). Fil-fatt dan l-isptar beda jintuza għal dan l-iskop (17). Il-Problema tal-Faqar Anti vi inprazenttà Ki Mike fa mewjaei e4Ġ. l Billi minhabba l-pesta waqaf ix-xogħol u l-kummerċ kollu, ħafna ma kellhomx biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom u żdied il- faqar. Biex nagħtu ezempju f'B'Kara, Saverio Farrugia li kellu f'idejh il-mitħna msejħa tal-maħlut, ġie ordnat biex ma jkomplix jilqa' n-nies biex jidħnu l-qamħ, biex l-epidemija ma tibqax tinxtered, billi n-nies jiltaqgħu ma' xulxin. Naturalment dan wassal sabiex Saver tilef ħafna flus li kien idaħħal minn dan ix-xogħol (18), u zgur li kien hemm oħrajn bħalu. Jorru Drrekrreomi IŻ punrerihb amm fn p ve ffe wn alfucw. jertt A' jus qpoetatirarrta a jin cerku Jragita' Dajd anno, — ALL ME) Ja jeħu Vi fi ubi abra ka Dr Biuċe. fħeli for . F'dawn iċ-ċirkustanzi jidher li diversi Ċertifikat bil-firma tat-Tabib Pawlu Borg bid-data logotenenti, inkluz Gregorio Gatt, bdew tas-16 t'Ottubru 1807. jinsistu mal-Gvern li tingħata xi għajnuna finanzjarja lin-nies fil-bzonn. Iżda permezz ta' ittra bid-data tal-11 ta' Lulju 1813, Gregorio Gatt u diversi logotenenti oħra ġew infurmati li billi l-Kummissarju Ċivili ma kienx jaf x'kien in-numru ta' nies fil-bzonn f'kull raħal, ma kienx f'posizzjoni li jiffissa l-ammont ta' flus li kien meħtieġ f'kull post. Għaldaqstant il-logotenent Gatt u l-logotenenti oħra ġew mitluba li jagħmlu lista ezatta tal-familji u nies verament fil-bzonn fid-distrett tagħhom, u jindikaw ir-raġunijiet għaliex kienu tassew jeħtieġu l-għajnuna (19). Din l-għajnuna bdiet tingħata u kienet tikkonsisti f'somom ta' flus mit-Tezor tal-Gvern u ammont ta' qamħ mill-Ġurati ta' l-Universita' tal-Belt Valletta, li kellhom jitqassmu lin-nies fil-bzonn. Permezz ta' ittra bid- data tat-23 ta' Lulju 1813, it-Tezorier tal-Gvern ġie nkarigat sabiex sakemm jirċievi ordni oħra jibda jaghti lill-logotenenti ta' B'Kara Gregorio Gatt 200 skud fil-ġimgħa biex jitqassmu fost il-foqra tad-distrett tiegħu (20). Permezz ta' ittra bl-istess data (23 ta' Lulju 1813) il-Ġurati ta' l-Universita' ġew inkarigati biex jagħtu 10 modd qamħ kull ġimgħa biex jitqassmu wkoll fost in-nies fil-bżonn (21). Dawn l-ghotjiet naturalment ziedu r-responsabilitajiet li diġa' kellhom Gregorio Gatt u n-nutar Gatt Testaferrata. Fix-xahar t'Awwissu 1813, l-aktar tlett irħula milquta mill-pesta kienu B'Kara, Ħal-Qormi u Ħaz-Zebbuġ. Għaldaqstant il-Gvern kellu jieħu pass drastiku. It-tlett irħula ġew izolati permezz ta' kurdun ta' suldati armati, u kull min kien jipprova jgħaddi mingħajr ma kellu l-permess meħtieġ kien jingħata l-piena tal-mewt (22). Izda f'dawn iċ-ċirkustanzi l-Kumissarju Ċivili Qates ħass li hemm il-bżonn li f'kull wieħed minn dawn it- tlett irħula ikun hemm provista ta' V'ikel għal xahar. Għaldaqstant ta ordni lill-Ġurati ta' l-Universita' li jagħtu mitt modd qamħ lil kull wieħed mit-tlett irħula ta' B'Kara, Ħal-Qormi u Haz-Zebbuġ. Dawn kellhom jingħataw lill-logotenenti rispettivi biex jinbiegħu lill-pubbliku. Il-logotenent kellu jzomm nota ta' flus li jidhlu minn dan il-bejgħ. Izda f'dan l-ammont ta' mitt modd, kellhom jiġu nkluzi l-ammont ta' qamħ li kienu qegħdin jitqassmu b'xejn kull xahar lin-nies fil-bzonn. Billi minħabba l-imsemmi kurdun kien mistenni li jizdiedu n-nies fil-bzonn, il-tliet logotenenti ta' B'Kara, Ħal-Qormi u Ħaz-Zebbuġ ġew awtorizzati li minflokk 10 modd iqassmu 15-il modd qamħ fil-ġimgħa lin-nies fil-bżonn (23). dbirekoorzzni i ge 981,l Ir-riforma ta' Maitland (1815) Mia 39 Maree Fili l qr l Wara li ntemmet l-imxija tal-pesta Gregorio Gatt baqa' jmexxi r-raħal kbir ta' B'Kara. Fl-1813 filwaqt li kienet għada għaddejja l-imxija tal-pesta, ġie maħtur Gvernatur tal-Gzejjer Maltin Sir Thomas Maitland, li baqa' f'din il-kariga sakemm miet fl-1824 (24). Maitland wettaq diversi riformi, fosthom waħda fil-qasam tal-Gvern Lokali. Bil-ħsieb li jaġevola xi ftit in-nobbli Maltin, Maitland permezz ta' proklama bid-data tal-5 ta' Ġunju 1815 neħħa l-kariga ta' logotenenti f'Malta. Minn fost in- nobbli kellhom jintgħazlu sitt logotenenti, li kienu se jkunu inkarigati mis-suprintendenza ġenerali fis-sitt distretti li fihom kellhom jinqasmu l-gzejjer Maltin. Permezz ta' l-istess proklama l-persuni li tneħħew mill- karigi ta' logotenet f'Malta kellhom ikomplu jgawdu s-salarji ta' dak iż-żmien bl-istess poter u bl-isem u t- titlu ta' Deputat Logotenent (25). fis Permezz ta' proklama oħra li dehret fil-gazzetta tal- Gvern fit-28 ta' Gunju 1815, il-gzejjer Maltin inqasmu irFuċtċi / Atti Lerenemiti f'sitt distretti. Fuq kull distrett wiehed wieĦed min- nobbli inħatar bħala 'logotenente'. F'kull distrett kien hemm numru ta' bliet u rħula li kellhom jitmexxew Ittra mis-Segretarju Prinċipali tal-Gvern lill-Meditur tal- kull wieħed minnhom be 'deputato del logot enenta Kartijiet Pubbliċi, 27.1.1818, li biha jinfurmah li Dr Paolo. Fosthom kien hemm id-distrett ta' San Antonio li kien Borg ġie maħtur biex jaġixxi bħala Deputat logotenent ta' hemm fih sitt irħula fosthom B'Kara, u Gregorio Gatt B'Kara, minnflok Gregorio Gatt li kien marad. issa kompla fit-tmexxija tar-raħal bit-titlu ta' deputat tal-logotenent (26) ta Sena wara f'Settembru 1816, Gregorio Gatt kien marid sewwa. Għaldaqstant permezz ta' ittra bid-data ta' 27 ta' Settembru 1816, ir-Sur Nikol Decelis ġie maħtur biex jaġixxi minflok Gregorio Gatt bħala Deputat Logotenent, sakemm Gatt minħabba l-mard tiegħu ma jkunx f'posizzjoni li jezerċita l-kariga tiegħu (27). Jidher li sa nofs ix-xahar ta' Novembru Gatt kien irpilja mill-marda tiegħu u kien f'posizzjoni li jerġa' jibda jezerċita l-kariga tiegħu. Dan joħroġ mill-fatt li nhar l-4 ta' Novembru 1816, l-Imħallef Bonavita, li kien jiġi ħaten Gregorio Gatt, informa lill-Aġent Segretarju tal-Gvern H. Fletcher li Gatt kien irpilja mill-marda tiegħu u li xtaq jezerċita l-kariga ta' Deputat logotenent skond kemm kienet tippermettilu saħħtu. Fletcher min naħa tiegħu permezz ta' ittra bid-data tal-15 ta' Novembru 1816, infurmah li l-logotenent Gvernatur ma sab l-ebda oġġezzjoni għal din it-talba. Izda Gatt kellu jinforma lil Decelis x'kien beħsiebu jagħmel, sabiex ikompli jgħinu fil-qadi ta' dmirijietu bħal qabel, izda kellu jinfurmah dwar dak kollu li kien jagħmel b'rabta mal-kariga ta' Deputat logotenent (28) . Fi Frar ta' l-1818, Gatt reġa' kien ma jiflaħx. Għaldaqstant fis-27 ta' Frar 1818, is-Segretarju Prinċipal tal- Gvern, Sir Richard Plasket, kiteb lit-tabib Pawlu Borg u nfurmah li b'effett mill-1 ta' Marzu 1818, kien se jiġi maħtur biex jaġixxi minnflok l-imsemmi Gregorio Gatt, bħala Deputat-logotenent sakemm jirċievi ordnijiet oħra. Dwar is-salarju tal-kariga li kien ta' 50 skud fix-xahar, Borg kellu jiġbor dan is-salarju izda jgħaddieh lil Gregorio Gatt 'in consequence of his long and faithful services.' Izda l-uzu tal-ġnien tal-Gvern fir-raħal kollu kellu jgħaddi f'idejn it-tabib Borg (29). It-Tabib Borg dam biss erba xhur jaġixxi f'isem il- logotenent, għax Gregorio Gatt miet f'B'Kara fit-30 ta' Ġunju 1818 fl-eta' ta' 76 sena (30). Wara l-mewt ta' Gregorio Gatt, it-tabib Pawlu Borg inħatar bħala Deputat logotenent għal B'Kara (31). Borg dam f'din il-kariga sakemm abdika fl-1839. Dr Paolo Borg jidher li kien attiv fil-parroċċa Elenjana. Fl-1804 huwa ġie maħtur bħala wieħed mill- prokoraturi tal-kolleġġjata Elenjana mill-Isqof Vincenz Labini (32). Fis-seduta kapitulari li saret fil-11 t'Ottubru 1805, il-kapitlu Elenjan ikkonferma lit-tabib Pawlu Borg f'din il-kariga u din in-nomina ġiet ikkonfermata mill-Isqof Labini (33). Bħala Deputat logotenent, Dr Paolo Borg mexxa r-raħal għal 21 sena, u dan kien jinkludi s-sena 1837, meta faqqgħet il-mixja tal-kolera. It-Tabib Borg spiċċa mill-kariga ta' Deputat logotenent fl-1839, meta ġiet abolita (34) u ngħata l-pensjoni (35). It-Tabib Borg miet f'B'Kara fit-8 ta' Jannar 1852 fl-eta' ta' madwar 80 sena. Il-funerali tiegħu saru l-għada. Il-katavru tiegħu ġie meħud fil-kolleġġjata Elenjana mill-kapitlu, kleru u kjeriċi, sakemm kantaw l-uffiċju tal-mejtin, u wara quddiesa solenni bil-muzika, ġie midfun fil-Kolleġġjata Elenjana (36) Ara W. L. Zammit 'Il-Mexxejja Maltin fil-Kungress Malti ' Klabb Kotba Maltin Nru 171, pp 15,27,30. L(ibrerija) N(azzjonali) M(alta) 430, Vol 1, p 141. 4.W. L. Zammit, ''Il-Mexxejja Maltin'' op. cit. p 27. 7.LN.M. Univ 35 ff 441R, 441V, 442 M. Gregorio Gatt kien ġie maħtur Sindku għall-perjodu ta' sena b'effett mit-28 t'Awwissu 1797. C Testa, miż-żewġ nahat tas-swar, Vol 1 KKM Nru. 100 p 139. 11.Ara aktar l-isfel f'dan l-artiklu. A.N.M. PS/04/02 p 138 L-imsemmi Giuseppe Gatt testaferrata hadem bħala Nutar bejn l-1813 u l-1859 (Ara Guida Generale di Malta c Gozo 1933-1934 p 319. Fil-fatt, fis-27 ta' Frar 1815, l-imsemmi Saver Farrugia ipprezenta talba fl-uffiċċju tax-xogħlijiet pubbliċi, biex jiġl ikkumpensat għat- telf li kien bata minħabba l-imxija tal-pesta. A.N.M. Ordini 4-1-1812—5.X.1813, taħt il-11 ta' Lulju 1813 20. A.N.M. PS/01/4 Ittra lit-Tezorier tal-Gvern 23-VII-1813. Ittra lill-Ġurati ta' l-Universita' 23.VIL.1813. A.N.M.PS/01/4 Il-IX-1813. Jidher li Gatt baqa' jagħmel uzu mis-servizzi ta' Decelis, Ajjutant tal-Pulizija, fix-xogħol tiegħu bħala logotenent. Dan joħroġ mill-fatt li meta t-tabib Pawlu Borg ġie mqabbad biex jaġixxi minnflok Gatt b'effett mill-1 ta' Marzu 1818, Decelis kellu jiġi nfurmat 'to limit himself from that period to tħe duties of his own office Ara A.N.M. CSG/04/4 Letter to Baron Muller de Freiburg Deputv Insepetor General of Police 27.11.1818 p 292 29. Taghrif mill-Arkivju Parrokkjali B'Kara ġentailment mogħti lili mill-Kan Prepostu Dun Anton Vella 30.XII.1994 A.N.M. CSG/04/4 Letter to Dr Paolo Borg 28.VII.1818. p 419, fejn it-tabib Borg ġie infurmat li b'konsegwenza tal-mewt ta' Gregorio Gatt ġie awtorizzat biex jiġbed għalih is-salarju marbut mal-kariga ta' Deputat logotenentta' B'Kara b'effett mill-1 ta' Lulju 1818. A(rkivju) K(urja) A(rċiveskovili) Vizta Pastorali Labini 1804 (5.V.1804) f113V. Malta Blue Book 1851 Kellu pensjoni ta' £40 fis-sena li beda jirċievi b'effett mill-1 ta' Jannar 1840. A(rkivju) P(arrokkjali) B(Kara). Reġistru tal-mejtin Vol VI, p 131. hajr lill-Kanonku Prepostu Arċipriet Dun Anton Cassar li tani din l-informazzjoni.