Dun Pawl Vella DD (1830— 1883) f'għeluq il-125 sena minn mewtu Din is-sena, fis-17 ta' Diċembru, jaħbat il-125 Anniversarju tal-Mewt ta' Dun Pawl Vella DD, li kien il-moħħ wara l-bini tal-knisja tagħna. Iben Nikola Vella u Evanġelista Cardona, Dun Pawl li kien il-wild ta' familja numeruża, twieled fil-Belt Valletta fit-22 ta' Ġunju, 1830 u ġie mgħammed jumejn wara fil-Bażilika ta' Santa Marija ta' Portu Salvu, minn Patri Antonin Bonello OP, Viċi Parroku, u ġie mogħti l-isem ta' Esmeraldo Pawlu. . Bħala studenti Dun Pawl kien jattendi l-Liċeo, fejn kien kiseb il-premju fil-Latin u wara kompla fl-Istudji tiegħu għas-Saċerdoti fl-Università ta' Malta Fl-1853 meta kien għadu sudjaknu ngħata l-grad ta' Duttur fit- Teoloġija mill-Università Xogħol Pastorali u karigi fid-Djoċesi Gradwat fit-Teoloġija, Dun Pawl ġie ordnat saċerdot fit-23 ta' Diċembru 18545 Membru tas-Sodalità dei Preti mwaqqfa fil-Kolleġġjata ta' San Pawl tal-Belt u fl-10 ta' Novembru 1870 ġie elett bħala Moderatur u Segretarju ta' din is-Sodalità u kkonfermat darbtejn fit-11 ta' April 1872 u fit-23 ta' April 1874, iżda ħalla minn din il-kariga f'Novembru 1874. Dun Pawl kien iwettaq xogħol pastorali fl-Istitut ta' l-Edukazzjoni Kattolika fil-Knisja ta' San Ġakbu fil- Belt Valletta. Fl-1853 beda jagħti s-servizzi tiegħu fil- Knisja tal-Madonna ta' Lesse fil-Xatt tal-Belt fejn kien jipprietka fil-Hdud. Kien ukoll jeżerċita l-Ministeru tar- Rikonċiljazzjoni. Dun Pawl qagħad ukoll għal diversi konkorsi li saru fid-djoċesi, u ġie l-ewwel, iżda m'aċċetta l-ebda kariga. Minħabba f'hekk l-Isqof Publiju Marija de Kanti Sant (1847 — 1887), ħatru bħala wieħed mill-eżaminaturi għal dawk li jersqu għall-ordinazzjoni. Ġie kkonfermat f'din il-kariga mill-Isqof Fra Gejtano Pace Forno (1857-1874) u l-Isqof Mons. Carmelo Scicluna (1875-1888) l-istess Isqof Pace Forno, ħatru wkoll: bħala Moderatur tal- Każijiet Morali li kienu jsiru fil-Belt Valletta, u eżerċita din il-kariga għal diversi snin $ Għalliem Dun Pawl kien iħobb it-tagħlim wara l-ordinazzjoni, beda jgħallem it-teoloġija b'mod privat lil dawk iż- żgħażagħ li ħassew is-sejħa għas-Saċerdozju. B'effett mill-21 ta' Marzu, 1864 Dun Pawl beda jgħallem fil-Liċeo, u kellu l-kariga ta' Assistant Teacher tat-Taljan. Iżda f'Settembru 1872, ġie maħtur bħala Assistant Teacher tal-Latin, fl-istess skola.l' Il-Knisja tal-Madonna Dun Pawl kien il-moħħ wara l-bini tal-knisja tal- Madonna tas-Sacro Cour, f'Tas-Sliema. Billi Dun Pawl kellu post ta' vileġġjatura f'Tas- Sliema, fis-snin 70 tas-seklu XIX fejn il-popolazzjoni kienet qed tiżdied beda jirsisti biex tinbena knisja oħra. Kien hawn li fl-1872, ħa l-ewwel passi biex dan il-ħsieb jitwettaq.' Wara ħames snin il-ħolma ta' Dun Pawl bdiet isseħħ. Nhar it-3 ta' Ġunju, 1877 tqiegħdet l-ewwel ġebla tal- knisja l-ġdida li kellha tkun iddedikata lill-Madonna tas- Sacro Cour li l-bini tagħha tlesta f'Ġunju 1881.5 Fortunatament Dun Pawl ħallielna ħafna tagħrif dwar il-bini tal-knisja l-ġdida permezz ta' manuskritt bl-isem ta' Cenni Storici della Chiesa di NS del Sacro Cuore di Gesu nella Sliema. Il-Knisja tlesliet fl-1881 u ġiet imbierka mill-Isqof Carmelo Scicluna, u miftuħa għall-pubbliku fis-26 ta' Ġunju 1881.5 Wara l-ftuħ tagħħa Dun Pawl aġixxa għal xi żmien bħala Rettur tagħha, sakemm irriżenja minn dan il-kariga fl-20 ta' Ottubru, 1881. Ftit ġimgħat wara, sewwa sew fit-13 ta' Novembru, 1881, il-knisja għaddiet f'idejn il-Patrijiet Franġiskani Minuri. L-aħħar sentejn Fl-aħħar sentejn ta' ħajtu Dun Pawl kompla jgħallem fil-Liċeo. Iżda saħħtu kienet sejra lura. F'Settembru 1883 aktarx li kien residenti f'Tas-Sliema, u li saħħtu kienet sejra lura joħroġ miċ-ċertifikat magħmul mit- Tabib Pawlu Sammut, bid-data tad-29 ta' Settembru 1883 fejn stqarr li: Bit-tħabrik tiegħu nbniet il-Knisja tal-Madonna tas-Sacro Cour, Sliema. Ħojr lill-Patri Gużepp Vella OFM. Dun Pawl kellu bżonn tal-mistrieħ u fuq bażi ta' dan iċ-ċertifikat, talab u qala' leave b'effett mill-1 t'Ottubru 1883.1 Jidher li dan iċ-ċertifika ma ġġeġidtx u li Dun Pawl reġa' lura fil-Liċeo, f'Novembru 1883. Iżda t-tmiem ma kienx fil-bogħod, għal nhar it-Tnejn 17 ta' Diċembru 1883, ħalla dan il-Wied ta' Dmugħ fis-1.00am fid-dar tiegħu Strada Forni, nuru. 79, il-Belt Valletta. '$ L-aħbar tal-mewt tiegħu dehret, fi tliet gazzetti lokali li ma naqsux li jikkummentaw dwaru: Il-Portafoglie Maltese fil-ħarġa ta' l-20 ta' Diċembru 1883 kelha dan il-kliem ta' tifħir għalih: L-Ordine. fil-ħarġa tat-18 ta' Diċembru, iddeskrivietu bħala L-Amico del Popolo fil-ħarġa tat-18 ta' Diċembru Immedjatament wara l-mewt tiegħu, il-familjari tiegħu ħarġu dan l-avviż fil-gazzetta Malta. Kif imħabbar il-korteo funebri sar l-għada t-Tlieta, 18 ta' Diċembru mid-dar tiegħu fi Strada Forni għall- Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl. Fetħu l-korteo funebri l-istudenti ta' l-Istitut ta' l-Edukazzjoni Kattolika fejn kien jgħallem Dun Pawl akkumpanjat miċ-ċelebranti u d-Direttur tagħhom. Warajhom imxew is-saċerdoti membri tas-Sodalità dei Preti li tagħha Dun Pawl kien membru, u l-faldrappa nżammet minn erba' saċerdoti li kienu uffiċċjali ta' l-istess Sodalita. Wara l-katavru mxew l-istudenti tal-Liċeo, l-għalliema tal-liċeou Professuri ta' l-Università u fl-aħħar il-Prinċipal tal-Liċeo, u d-Direttur ta' l-Edukazzjoni Sigismondo Savona li fuq ordni tiegħu fl-istess jum b'sens ta' rispett il-Liċeo nżamm magħluq. Ħafna nies inġabru fit-toroq minn fejn għadda l-korteo funebri, bien jagħtu l-aħħar tislima lil Dun Pawl. Il-Parroċċa tal-Madonna tas-Sacro Cuor ma nsietx dan il-benefattur kbir tagħha. Fuq inizjattiva tal-Fratellanza tal-Madonna tas-Sacro Cuor b'effett mill-1971 kull sena bdiet titqaddes quddiesa b'suffraġju għal ruħu fl- anniversarju tiegħu. Iżda barra minnhekk fl-1985 bit-tħabrik ta' l-istess Fratellanza, sar bust tiegħu xogħol ta' l-iskultur Alfred Camilleri Cauchi. Dan tqiegħed f'postu s-Sibt 6 ta' Lulju, 1985 lejlet il-Festa titulari wara l-Barka Sagramentali. Patri Kamillu Aquilina OFM rettur ta' l-istess Fratellanza għamel diskors qasir. Wara s-Sur George Persett President ta' l-istess Fratellanza, li ħadem biex jinġabru l-fondi, ħalli jsir l-istess bust, neħħa l-bandiera tal-Papa li kienet qed tgħatti l-istess monument u wara Patri Kamillu Aquilina OFM bierek l-istess monument A(rkivju) P(arrokkjali) P(orto) S(alvu) V(alletta) ktieb tal- Magħmudija Vol. 16,(1827—1833) p.205,u A(rkivju) N(azzjonali) M(alti) Petitions VolX, No 2229. Mill-petizzjoni fuq imsemmija jidher biċ-ċar li f'dak iż-żmien. Il-qagħda finanzjarja tal-familja Dan johroġ mill-fatt li s-Suddjaknu Pawlu Vella talab li jiġi meħlus mill-ħlas ta' żewġ liri u għaxar xelini Iżda din it-talba ma ġietx milqugħa. J Calleja L-Ordinazzjonijiet f'Malta (1800 — 2000) Malta (2001 Fejn insibu lil Dun Pawl kellu salarju ta' £60 fis-sena. Kien ir-rettur ta' l-Università Dr Saverio Schembri li permezz t'ittra bid-data ta' l-14 ta' Settembru 1872, ipprepara lis-Segretarju Prinċipal tal- Latin, Victor Houlton li Dun Pawl Vella at present As Ż AraW.LZammit Tas-Sliema fis-Seklu XIX (Malta 2002) pp.233, 231. 4M Vella, Mitt Sena ta' Devozzjoni f'Tas-Sliema ''Cenni Storici'. Is-Sultana Tagħna Frar 1977, pp 213. Is- Sultana Tagħna, Marzu 1977 p. 3 Eżempju wieħed tal-karità li kien jagħmel Dun Pawl insibuh fl-1860 meta ta xi flus, lis-Soċjetà lil San Vinċenz de Paule, li kienet tħabrek biex tgħin lill-foqra. Tagħrif fil-pusses ta' l-awtur.