(B META ĠULJU ĊESARE KIEN MISRUQ Dawk li jaqraw fuq is-serq ta' bnedmin li jsir l-aktar mill- gangsters amerikani, aktarx jalisbu li din il-għamla ta' serq indrat fi żmenijietna, iżda serq bħal dan kien isir ukoll fi żmen- ijiet l-aktar qodma. Il-ġrajja li sejrin infakkru saret 75 sena qabel Kristu. Ġulju Ċesare, f'dan iż-żmien, kellu xi 26 sena. F-Ruma kien diġa magħruf bħala wakili (avukat) ta' ħila kbira, imma billi ried ikattar il-għerf tiegħu u jitbiegħed għal ftit mill-pulitka, telaq minn din il-belt u mar f'Bitinja u fi Greċja, imbagħad baqa sejjer f'Rodi fejn kellu tisieb iżid jitgħallem għand. il-kbir Apollonio Molone, Waqtli kien għaddej bil-mixi minn xatt-il-baħar, ma' xi ħbieb tiegħu, Ċesare kien maħtuf għal għarrieda mill-pirati (ħallelin tal-baħar) u miżmum fuq ġifen bħala rahan għal-flus li riedu jiksbu b'hekk dawn in-nies. Il-ħallelin, billi raw l-ilbies għani ta' Ċesare u ta' sħabu, ħasbu li b'din is-serqa sejrin jid- dubbaw kemxa flus sewwa u, għalhekk, talbu flejjes kbar biex Ġulju Ċesare jkun mitluq Ħieles, imma huwa, biex igħaddihom biż-żmien, qalilhom : —Intom armejtuni wisq; tidhru li ma tafux lil min għand- kom. tafit idejkom. Imisskom titolbu, mill-inqas, id-doppju u nofs ta' dak li tlabtu biex teħelsuni… … Il-ħallelin Ħatfuh fil-kelma u talbu tiegħu kemm qalilhom, iżda huwa, kollu qlubi, żied igħidilhom : — Dawn il-flus għad ikollkom trodduhom… Huwa dam miżmum bħal ħabsi 38 jum, imdawwar b'nies ta' qattagħni, bla qatta wera ftit biża. Ċesare kien joqgħod igħaddi iż-żmien jilgħab u jitħaddet cna' sħabu, li kienu ġew maqbudin miegħu, u jikteb il-poeżiji. Malli l-pirati kienu joqorbu lejh kien ikeċċihom bi kliem ta' tmaqdir, bħal ma jagħmel sid mal-qaddejja tiegħu. Waqtiet kien igħidilhom ukoll : — Malli neħles minn hawn ingħallaqkom ilkoll 1 Il-ħallelin kienu jilqgħu t-theddid tiegħu bid-daħk, imma ġo' fihom kienu jħossu bħal twerwir minn dan il-bniedem li twieled biex jaħkem, mhux biex ikun maħkum. Fl-aħħarnett, il-ħafna fibieb li kellu Ċesare fil-gżira ta' Mileto bagħitulu l-flus biex bihom jinfeda u wara ftit kien meħilus, Malli niżel l-art qal lil fibiebu ; —Nizzikom ħajr għal dak li għamiltu għalija, iżda minn hawn u ftitjiem oħra rrid inwettaq dak li wegħidt lil dawk il-qabda nies bla ruħi. U ma qalx Ħażin, għax ftit żmien wara huma Ħallsu qares dak li għamlu lil Ġulju Ċesare u lil sħabu u lil min jaf kemm nies oħra. l Wara dan li ġara, Ruma Ħalfet li għandha teqred dan il-għajb minn ma' dwarha u Ħalliet din il-ħaġa f'idejn il-qalbieni Gneo Pompeo li, flimkien ma' nies oħira ta' ħila u saħħa, sab it-tarf ta' dawn in-nies ta' qattagħni, għad li illum, milli jidher, reġgħu nibtu b'għadd kbir fl-inħawi ta' l-Amerka u taċ-Ċina. Liż-żagħżugħ Qużċ Aquilina kittieb. Oh x'ħasra kbira kienet din għalija, Li niġi ngħix Ħajjet id-dmugħ u l-hemm : Nixrob il-morr u l-qrusa b'duwa għaslija : Nixrob b'qawwiet is-saħħa l-eqqel semm 1 Oh x'baħtar kbir ta' wġigħ u dieq u dmija Q'għed taqsam ħajjti biex bil-mewt tintemm : Għalxejn infittex serħ l-imħabba fija : Għalxejn infittex tagħha l-kif u l-kemm l U jiena mmut u ndub u mmur għal dejjem, Bħalkieku qatt ma kont fuk dina l-art, Minngħajr ma nħalli ħliqa lili tqejjem… U nitlaq hekk warajja d-dinja Isira U kullma fiha jati xewk u ward: Biżżejjed vers għalija bħal tifkira.