IL-MALTI QARI LI TOĦROĠ MARZU L-AKKADEMJA TAL-MALTI 1964 AKKADEMJA TAL-MALTI Fl-laqgħa ġenerali tal-Membri Akkademiċi li saret nhar il-Ħadd, 15 ta' Diċembru 1963, kien maqtugħ li minn dak in-nhar 'il quddiem il-'Għaqda' tagħna tissejjaħ 'Akkademja'. Dan l-isem ifakkarna f'dak. li ġara erbgħa u erbgħin sena ilu meta l-'Akkademja Tal-llsien Malti', li kienet ilha xi ftit imwaqqfa, in- għaqdet mal-'Għaqda'' li kienet għadha kemm nibtet u t-tnejn flim- kien nisslu l-'Għaqda Tal-Kittieba tal-Malti', li mill-bidunett uriet' ħeġġa u sedqa u xegħlet bi ħrara tal-għaġeb lil kull min kellu ġibda għal Malta u għall-ilsien tagħha. Naħsbu (i sa issa ftit kien hawn għaqdiet jew xirkiet li kellhom maqs il-'Għaqda' tagħna effett fuq il-ħajja kulturali Maltija. B'wiċċna minn quddiem nistgħu ngħidu li l-'Għaqda' tat xejra Maltija lid- dehen Malti, u rawmet il-moħħ Malti jaħseb u jfisser ħsibijietu bil- Malti. Il-'Għaqda' xettlet sentiment nazzjonali u hejjiet il-poplu għat- tmexxija tal-ħakma f'pajjiżna. Ftit snin oħra l-'Għaqda' jew 'Akkademja' kif hi msejħa l-lum, tilħaq il-'Ġublew tad-Deheb', tagħlaq ħamsin sena ta' ħidma bla heda, ta' xogħol ta' fejda, ta' ħajja ta' ġieh. Matul dawn is-snin tal-ħajja tagħha, il-'Għaqda' bil-għaqal, bil-ħsieb, bla ftaħir u bla għaġeb, rab- biet l-egħruq u kisbet il-qima tal-għorrief, tal-patrijotti u tal-Kapijiet tal-pajjiż. Il-'Għaqda' l-lum ma għadhiex magħrufa biss f'pajjiżna, iż- da rabbiet isem ukoll barra minn Malta. Il-lum Akkademji u soċjetajiet kulturali fl-Ewropa, fl-Amerika, fl-Affrika u fl-Awstralja, jafu l-'Għaq- da'' u jqisuha bħala waħda minnhom; dlonk jiktbulha u jitolbuha pa- riri u jistaqsuha l-fehma tagħha dwar tagħrif etimoloġiku, lessikali jew grammatikali. Għalhekk il-Membri Akkademiċi dehrilhom li l-SGħaqda' jixir- qilha tieħu isem aktar magħruf fost il-ġemgħat letterarji u kulturali, ħalli hi ma tidhirx anqas minnhom għal dak li hu qima u ġieh. L-isem 'Akkademja' jagħżel xirka ta' nies għorrief, nies ta' dehen u ta' għa- qal u jixħet fuqhom dija ta' ġieh u foħrija. Il-pajjiżi ċivilizzati. tad- dinja kollha għandhom l-Akkademji tagħhom u jżommuhom f'għożża kbira, għax barra li jħeġġu lin-nies għall-għerf, dawk l-Akkademji jagħmlu ġieh lin-nazzjon. Il-Membri tagħha dehrilhom li issa l-'Għaqda' bit-tħabrik u bil- ħila tagħha, waslet f'qagħda ta' ġieh u setgħa u għalhekk jistħoqqilha t-titlu ta' Akkademja. Dan it-titlu mhux biss ikun ta' sebħ lilha u lill- Membri tagħha, iżda jkun ta' ġieh lil pajjiżna li b'hekk jista' jiftaħar li għandu l-Akkademja tiegħu bħalma għandhom bajjiżi oħrajn. Iżda l-Membri Akkademiċi ma kellhomx ħsieb jinsew l-isem tal- 'Għaqda'. Dan l-isem hu wisq għażiż għalihom, hu marbut ma' qalb- hom għax taħtu huma ħabirku u tħabtu, u warajh imxew fit-triq ta' riżq u fejda għall-ilsien Malti. Wieħed ma jistax jitfa' wara spallejh isem li għal kważi nofs seklu ħarrek id-dehen 'u ħeġġeġ il-qlub ta' l-aqwa kittieba Maltin; isem li ġabar madwaru u kien il-qofol ta' kull tqanqila li saret għall-ġid ta' l-ilsien Malti. Biex ma jiġrix dan, il- Membri riedu u ftiehmu li għalkemm l-isem ġdid hu ''Akkademja', l-isem l-ieħor ta' ''Għaqda'' ma jaqax u għalhekk l-isem sewwa għandu jkun hekk: AKKADEMJA TAL-MALTI (GĦAQDA TAL-KITTIEBA TAL-MALTI) Dan ifisser li l-isem tal-'Għaqda' għadu jsaltan u jnebbah lill- Membri Akkademiċi. Għax wara kollox mhux l-isem li jgħodd u jifdi, imma il-fehma u r-rieda u l-qawwa tad-dehen. L-isem ''Akkademja' mhux se jitfa' ġieh fuqna, mhux se jkun ta' siwi għalina jekk aħna ma nurux rieda u ħeġġa u ħrara u fehma qawwija biex naħdmu fil-qasam tal-kitba Maltija u nseddqu l-ġmiel u l-benna ta' ilsienna. L-unur ma nistennewhx mill-isem li ħadna, iżda jeħtiġilna nitsħoqqu għalih bix- xogħol tal-moħħ tagħna u bil-ħidma tal-pinna tagħna. L-isem ta' 'Akkademja' jew l-isem ta' ''Għaqda' jisfgħu fiergħa jekk ma jkunux mirfudin mill-ħidma siewja u ta' fejda tal-Membri. Mela nagħmlu fehma Ikoll kemm aħna Membri Akkademiċi, li bil-ħidma u x-xogħol tagħna nerfgħu din l-Akkademja tagħna u nżommuha fil-għoli biex id- dawl tagħha jinfirex u jilħaq fuq il-Gżejjer tagħna u hekk nimxu fit- triq li fetħu dawk ta' qabilna li dejjem għollew il-''Għaqda'' tagħhom u tagħna wkoll.