IL-HMAR TA' POLDU Ta' N.N, Fir-raħal ta' Picchisvarde kien hemm kunvent tar-rhieb, mibni matul it-triq ewlenija. F'nofs il-bini, knisja mdaqqsa sewwa, bil-bieb ta' barra għal fuq dik it-triq, bil-kmamar fuq u isfel minn naħa l-waħda u l-oħra tal-knisja. Wara l-kunvent, għalqa kbira tagħhom, imdawra bi tliet ħitan għoljin. Mal-ħajt, in-naħa tal-lem'n għal min iħares mill-bieb tas- sagrestija, kien hemm rixtellu tal-ħadid, li kien jagħti fil-għalqa. Matul dak il-ħajt, min-naħa ta' barra, kienet għaddejja triq ġejja mill-kampanja, u kienet ittemm fit-triq il-kbira, Minn dik it-triq maġenb il-ħajt tal-għalqa, kull fil-għaxija, ma' nżul ix-xemx kien igħaddi Poldu, raġel ta' bejn is-60 u s-70, xi ftit milwi, b'idu l-waħda wara dahru jżomm ħabel, u fl-oħra kuruna, igħid ir-Rużarju. Il-ħabel twil u merħi li miegħu marbut ħmar. Fra Gaspru, il-ġennien kien jaf bih, u kien jarah għaddej kull fil-għaxija. Fil-bidu tat-tieni ġimgħa ta' Ottubru Fra Gaspru beda jagħżaq il-għalqa biex jiżra' l-ful. Dak in-nhar li beda l-Gwardjan, Fra Stiefnu, għall-ħabta tat-tlieta u nofs niżel fil-għalqa, biex jieħu daqsxejn tan- nifs, u ra lill-Fra qed jagħżaq, u qallu: ''Fra Gaspru, issa ma tarax dan ix-xogħol kollu tal-għażiq, għalqa bħal din, għax ma taħrathiex f U hekk f'jumejn tkun ħlistha l — ''Sewwa qed tgħid, imma bhima għall-moħriet ma. għandniex V' — 'fAra kif tikseb waħda'', Meta l-Gwardjan inġabar fil-kunvent Fra Gaspru mar fil-kċina u qabad sikkina daqshiex. Meta kien għad fadal daqs siegħa nhar il- Fra mar ibexxaq ir-rixtellu li kien infurrat bil-ħadid, u qagħad hemm igħarrex jistenna għaddej il-ħmar quddiem għajnejh. Malli wasal, Fra Gaspru joħroġ f'salt, jiftaħ sewwa l-bieba tar-rixtellu, jaqta' l-ħabel minn geddum il-bhima, jagħtiha daqqa ta' sieq, jimbuttaha għal ġewwa jarmi fil-għalqa s-sikkina, jaqbad f'idejh tarf il-ħabel, u jibda jimxi flok il-ħmar wara sidu. X'ħin it-tnejn waslu biex jidħlu fit-triq il-kbira, Fra Gaspru waqaf, il-ħabel, li dejjem merħi, nġ'bed. Poldu ħares lura biex jara għaliex il-ħmar waqaflu, u ħaġa tal-għaġeb berraq għajnejh, tbegħ- ren u nstamat, u lissen: ''Dan kif, kif inhi dil-biċċaf' — Ah jaħasra'', qallu l-Fra, ''kun af li jiena xi sentejn ilu kont għamilt fil-kunvent gażiba kbira, u l-Bambin, bħala kastig, biddilni fi ħmar. Fil-kunvent ma kellhomx jagħmlu bija u bigħuh lilek, Issa l-kastig spiċċali, u reġa' għamilni fi Fra li kont qabel', — 'U issa x'se nagħmluf'', qal Poldu. — ''La taqta' qalbek xejn, ħudni d-dar tiegħek, żommni fl-istalla, itmagħni l-ġwież bħalma s'issa, u jien bis- sabar kollu nibqa' niġbidlek il-karettun bit-tagħbija, il-moħriet għal ħrit, u nġorrok fuq spallejja għal meta tkun trid toħroġ għal xi qadja tiegħek, — ''Mela x'inhu' M'n jarak tiġbed il-karettun, il-moħriet, jew meta jarawni riekeb fuq spallejk V' … U Poldu, kollu sieket, — qallu: ''Ara, minn liema kunvent intif'' — ''Minn dan, ta' ma' ġenb- na''. — €'Mela mur inġabar, u lili l-Bambin isabbarni u jkollu ħniena minni''; u sa dattant beda Poldu jiġbor il-ħabel madwar. idu u ' minkbu. U nfirdu, Poldu pass pass irħielha lejn daru, qalbu maqsuma bil-għali. Żeża martu, ħarġet t'stennieh fuq il-għatba tal-b'eb, għax rat li żewġha ddawwar ma jiġi, X'ħin lemħitu ġej, u mingħajr il-ħmar, ' qaltlu: ''Kif iddawwart hekk, u l-ħmar x'għamilt bihf'' 'Ah x'biċċa ġratilna Żeżi Dak il-ħmar ma kienx twieled ħmar, dak kien Patri l-Ajk, li darba fil-kunvent kien għamel gażiba kbira, u Alla biex jikkastigah biddlu fi ħmar; issa l-lejla jiena u ġej bih 'l hawn, spiċ- ċalu l-kastig, u reġa' Ajk li kien qabel. Jiena għidtlu biex imur jinġabar fil-kunvent tiegħu''. — Ġieżu, Ġieżu, ara: x'biċċa din ', : mistagħġba bdiet tgħid Żeża, u raddet is-salib b'idha x-xellugija. — CŻeż: għandi qalbi maqsuma bil-għali ' U dak il-lejl: ma seta' : jorqod xejni Mill-banda l-oħra Fra Gaspru f'jumejn ħarat il-għalqa kollha bil- ħmar, u żera' l-ful, Għaddew tlitt ijiem. Fra Gaspru mar għand il- Gwardjan isaqsih x'sejjer jagħmel bil-ħmar, la darba kien iddobba bih, u deherlu li ma kienx hemm għalfejn iżommu aktar. Il-Gwardjan qallu li jekk m'hemmx għalfejn jinżamm aktar fil-kunvent, jara kif jeħles minnu, ''Biegħu l, imma l-flus li ddaħħal minnu ġibhomli biex ' jew inqassamhom lill-foqra, jew inqaddishom għall-bżonnijiet ta' dak li kien sidu''. L-għada fil-għodu Fra Gaspru ħareġ bil-ħmar, u mar isib wieħed li jinnegozja fil-bhejjem. Begħhulu, u l-flus li daħħal . tiegħu mar ħadhom f'idejn Fra. Stiefnu, il-Gwardjan. Wara r-raħal ta' Picchisvarde hemm muntanja msemmija ' Raffaela, għaliex fuqha hemm raħal żgħir bi knisja ta' l-Arkanġlu San Rafel. Nhar San Rafel, 24 ta' Ottubru, Poldu ħareġ imur jisma' l-quddiesa ta' l-ewwel, tal-ħamsa: hekk kien imdorri dejjem. X'ħin daħal id-dar, u staħja b'inħasa ta' kafċ bil-ħalib u l-ft'et, lil martu qallha: ''Żeż, dal-għodu sa nitla sa Fiela, illum San Rafel hemm il- festa, u jkun hemm il-fiera wkoll, nara nixtrix xi ħmar. Kif nista' i ngħaddi mingħajr. bhima għax-xogħlijiet tat-raba' $£ l rm — GMuri, qaltlu Żeża, Poldu tela' fuq, libes libsa tal-festa, ħa miegħu kemxa. flus-daqs kemm deherlu li jkollu bżonn f'idejh, u telaq lejn il-muntanja. Amsan HEKK INKELLA AGĦAR 7107 u tiela' qabad igħid ħames posti Rużarju biex il-Bambin jibgħathielu tajba. Wasal, mar fuq raġel tal-bhejjem, u qallu: ''Għandek xejn xi ħmar tajjeb għalijaf'' — ''Ara- hemm, miġburin ħamsa, mur għażel wieħed li jogħġbok'', Poldu hu u miexi lejhom għaraf li wieħed mill-ħmir kien il-ħmar tiegħu; u l-ħmar lemaħ 'il sidu, u beda jxengel rasu u jinħaq bil-ferħ. Poldu resaq lejh u qallu f'widintu: (Fra, jaqaw irġajt għamilt xi gażiba hux, biex il-Bambin reġa' biddlek fil- ħmar ta' qabell, imma din id-darba ma nixtrikx f. Din in-novella kien bagħathielna xi ġranet qabel miet Patri G. Mejlak, S.J. u xtaq li tidher f'Il-Maliż taħt l-ittri N.N. : L-Editur.