92 Żieda ta' Kliem u Tifsir (Jorbot ma' Leħen il-Malti, Għadd 215-217) ĊAPPA NĦAJJES—Igħiduha għal raġel li jmur bil-qajl fil-mixi, f'kol- lox, (żaqqu kbira), ta' nervi mejta, fejn telgħet telgħet, fejn niż- let niżlet, ĊAPSA—Ħaġa mċappsa, ħaġa li -tibqa' hemm fejn tibfagħha bħalkieku mċappsa, ħaġa bla grazzja, ċappisa. Eż. ''Tefgħu taħtu, għafsu żewġ għalsiet u ħallieh hemm ċapsa''. CAGĦKA—Jew dawra: xi għamla ta' ħobż. (Tal-Għarb u l-Melleħin). ĊARRU—Biċċa żgħira tar-raba'; it-tieni boton tad-dukkar. GARRUTA—(Ċraret) (1) Ġonta raba' żgħira; ġejja minn ċarru ta' bħal ma reremata minn roeema ta'. (2) Biċċa għodda tad-daqq tat- tajjar. Fiha tkebbeb il-watal biex kull mita jinqata' tarġa' toħroġ minnu, .ĊERRU—Kelma tal-baħar. Biċċiet tal-għuda bħal tavla jew serratizz. ĊERFUQA—Saret ċerfuqa. ĊIKLIĊIKKI—Ħwejjeġ żgħar u mhux ta' ħtieġa kbira. ĊERKES, IĊERKES—Titħarrek ħażin ħażin. Igħiduha aktarx għal mara xiħa li tiġri minn hawn għal hinn fid-dar, ''Dejjem iċċerkes fid-dar. ĊERKEK, IĊERKEK—GSejjer dejjem timxi bil-qajl issa 'l-bawn issa 'l hinn. ''Il-lant tagħkom sewwa; issa aħna billi nċerku wara n- nagħaġ l' (wieħed ragħaj). CFARLU—Biċċa flus qadima ta' Malta li l-lum ma timxix, ċĊiIEF—Iċ-ċiefa l-ewwel ma tgħammar Għar it-Taraġ, bejn Wied Żnuber u Wied Maqgbel, Jiġi nhar Santu Mattija u f'Santa Katarina jmur. Jidħol bir-rtuba bil-Lbiċ, Punent, Nofs in-nhar, Xlokk. Imur bl-ajru Tramuntana, Majjistral, ĊIMA—Biċċa ħabel. ''Qabbadni ma'. CIKK—Għodda tad-daqq tat-tajjar. Qisu mazza tal-għuda b'żewġt ir- jus bomba bħal żewġ brinġiliet imwaħħlin kontra, xulxin minn żaqqhom. Ikun f'id il-leminija tad-daqqaq biex jagħti bih fuq il- watal sabiex il-maħluġ jagħmlu tajjar. ĊLAMPU—0) Temp tar-rtuba fis-saji. ''Dan iċ-ċlampu għniejjem joħroġ u sħanat'. (2) Hmieġ; eż. ċlampu ta' lsien; dak il-platt kemm fih elampu…, ''Dal-lejl għamlet ix-xita u għad l-ajru ma safax Dal-għodu sebaħ ċlampu li timxi ma tarax. ĊOMBLI—Misem li jagħti ħjiel ta' kbir u goff u tqil għal fejn tridu: ' Bż. ''Żewġ imsielet ċomblin''. ĊIRĊ—EŻ. It-temp għalaq għajnu minn kullimkien u dam nofs ta' nhar nieżel iċ-ċirċ. CLUNA—Sħaba magħquda li ma timxix mar-riħ sod iżda bir-riħ tagħ- ha: bħal kieku tgħaddi bil-mixraq u sa kemm tgħaddi hi r-rih li jkun, ngħidu x-xmiel, jieqaf imbagħad jarġa' jiġi għalli kien. Iċ- A ċluni jidhru l-iktar għall-ħabta ta' Mejju. CPAPES—Tċappis, djun, ''Hafna ċpapes'. DILLUVU U—L-għarqa tad-dinja fi żmien Noġ, ''Fid-dilluvju d-dinja ċċaqalqet u l-blat ingħażef' DINJA—Dil-krlma titqiegħed biex turi ħjiel ta' fix inhuma xi ħwejjeġ ħħal kieku tar-raba', snajja' u tħawtil ieħor, ''Id-dinja qiegħda sewwa', jekk inhu għal raba' tfisser hemm xogħol tajjeb, xita f'waqtha, wiri tajjeb; tfisser ukoll natura bħal meta ngħidu ''minn ħlieq id-dinja'. Id-dinja ta' taħt: L-Antipodi, ''Settembru tagħ- na qisu Marzu tan-nies tad-dinja ta' taħtna'. DIRBI—Gremxula aktarx kbira u ħadra; l-akbar driebi tagħmilhom Filfla. DIREK (jidreki—Iqum kmieni. DISA (disa)j—Xitla ta' l-ilma bħas-simar; tinbet in-naħa ta' Tunes u Bona. Tiswa għan-nassi tal-vopi u tal- kavalli, DOBLUN— Fils deheb imħabbat fi Spanja li dari jimxi Malta. Jiswa tliet liri u sitt xelini. DRIEGĦ—Biċċa tal-moħriet, dak li jżomm f'idu l-ħarrat, mnejn jaqbad id-driegħ ikun imdaħħal ġol-bejta u fih tkun il-ħatuħa, DWELLA—Kelma tal-bennejja, Id-dawra ta' taħt tal-ħnejja. Id-dawra ta' fuq tissejjaħ l-ingroppu, DUGĦ—Il-vojt bħal qoffa, barmil, kartell, wara li tkun użint ta' ġo fih u ferrajtu, 'Dugħ ta' l-inbid', Injam tal-krietel u l-bramel; xaq- quf jew deffun li jagħmlu igsari, eċċ., bih, DUGĦA—KUull ma tagħmel fih xi ħaġa fil-kċina. Fil-ktir dugħ ''stovi- glie, kitchen utensils'. DUD—Dud tax-xegħta: minn dak li jiekol il-kaboċċi u l-ġidra, ikun aħ- dar kollu suf, imbagħad ibid u għall- ħabta ta' Marzu meta tibda tinwar is-silla jsir farfett. Dad-dud isir meta, wara li tagħmel, ix- : Duda ħażina: ''vizio, vice'', DUKKAR— l-frott, jew ir-raba' jew l-aħħar hoton tad-dukkara, Bid- dukkar idakkru l-bajtar ta' San Ġwann. DUNDIIENA— 'Ir-rummien jiddakkar bid-dundlien', DURRAJS—Id-durrajsa ż-Żrieraq igħidu li żżerżer u l-Mostin li tidden. RĦR—Iva. EĦTRIEQ—RAiħ sħun żejjed qisu kien fis-sajf li jiġi min-naħa ta' l-Af- rika Kiesaħ żejjed fix-xitwa li jagħmel bħal lupa li tnixxef u tie- kol kollox, uċuh, siġar, sal-għajnejn taħraq. F'Malta jagħmel dar- ħa tnejn fis-sena u Alla ħares kien jagħmel aktar. Il-Munġbell iġib l-eħtrieq'. Ħemm l-eħtrieq tax-xitwa u l-eħtrieq tas-sajf. Fix- xitwa għakur (għakar) u ksuħa, sħana, inxief u tbaskit fis-sajf. Meta ma jkunx l-eħtrieg fil-għaxija taqa' rtuba'', It-Tramunta- na. l-iktar li tagħmel eħtrieg. ''Jekk ikunu jaħarqu l-ħatab biex jagħmlu l-faħam f'pajjiżi tal-punent jagħmel l-eħtrieq minn dik in-naħa. RDEN—Ġenna ta' l-art (mnejn hi ġejjaf), imkien ta' l-imkien fejn hu tjagħdu l-bniedem, fejn jixraq tmur toqgħod. EREJĦA—Erħa ċkejkunija,. EWTA (jew aħjar ewejla)—L-irqaq bċejċa li ma tidhirx ta' kull ħaġa li timissha b'idejk, dqiqa tal-materja; ''molecula, molecule'.