Għaqda Muzikali Beland A.D. 18. ATTI NOTARILI TA' XANDRU FARRUGIA DWAR L-ISTATWA TAL-MARBUT Kitba tal-Kan. Il-Marbut attribwit lil Xandru Mindu kont għadni tifel dejjem smajthom jgħidu li l-istatwa ta' Ġesti Marbut mal- Kolonna fiż-Żejtun hi xogħol fl-injam ta' l-iskultur Żejtuni Xandru Farrugia u li hi waħda mill- -aħjar, jekk mhux l-aħjar waħda, statwi simili li jeżistu f'Malta. Veru wkoll li kittieba ta' l-Istorja tas-seklu XIX, bħal Castagna, attribwew din l-istatwa lil Mastru Xandru. Iżda l-istoriċi qatt : Mma jikkonvinċu ruħhom jekk ma jiflux sewwa d-dokumenti kontemporanji maż-żmien li huma jkunu qegħdin jistudjaw. U wieħed mill-perikli li huma joqogħdu ħafna attenti għalih hu ''x'qalu n-nies minn dejjem'l Importanza storika tas-sejba Is-sajf li għadda, waqt li kont qiegħed nagħmel riċerka għal studju dwar l-istatwi tal- Kunċizzjoni ta' Xandru Farrugia, kelli xorti li ltqajt ma' l-Atti Notarili li saru bejn Xandru Farrugia u l-Prokuratur tal-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fiż-Żejtun, atti li bihom Mastru Xandru ntrabat li jaħdem l-Istatwa tal-Marbut u s-somma ta' flus li rċieva bħala ħlas għax- xogħol tiegħu. Kien biss wara din l-iskoperta li għamilt, li jien ikkonvinċejt ruħi li hu veru li Xandru Farrugia ħadem l-Istatwa tal-Marbut li aħna ż-Żwieten, u ħafna barranin magħna, ingawdu u nammiraw kull sena fil-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Iż-żewġ atti notarili saru fiż-Żejtun stess għand in-Nutar Feliciano Giardina, li għamel ħafna xogħol notarili fl-ewwel nofs tas-seklu XIX. Informazzjoni li toħroġ mill-Atti Minn dawn il-kuntratti nitgħallmu li: Xandru ma damx aktar minn 4 xhur biex ħadem l-istatwa. Fit-2 t' Ottubru, 1844, sar l- ewwel kuntratt, li bih Xandru ntrabat li jibda x-xogħol fuq l-istatwa. Fil-31 ta' Jannar, 1845, wara li x-xogħol kien sar, sar it-tieni kuntratt meta Xandru rċieva l-ħlas dovut ' lilu. Il-Prokuratur tal-Ġimgħa l-Kbira li ordna l-istatwa għand Xandru kien ċertu Wiġi Zammit. L-istatwa qamet 67 skud u 6 tari. Il-ħlas sar f'muniti tal-fidda. Xandru kellu jagħmel l-istatwa tixbah lil dik ta' Bormla, Il-Prokuratur insista ma' Xandru li l-istatwa tkun ta' l-injam. Parti (20 skud) mis-somma tħallset bil-quddiem. L-Ewwel Kuntratt: L-Ordni ta' l-Istatwa: 2 t'Ottubru, 1844 S'intendi il-kuntratt jagħlaq bil-firem ta' kulħadd, inklużi ż-żewġ xhieda, fosthom wieħed li kien qassis. It-tieni Kuntratt: Xandru jitħallas: 31 ta' Jannar, 1845 Bħas-soltu l-kuntratt jagħlaq bil-firem ta' dawk kollha nvoluti fih. Ninnotaw li Dun Franġisk Ellul jidher bħala xhud fiż-żewġ kuntratti, filwaqt li x-xhud l-ieħor jinbidel.