ĠUSTIZZJA BLA QORTI Nikol tal-Ġnien kien issellef mitejn skut minn għand is-Sur Tusċ u baqa' għal żmien. twil tax iħallashom; bit-tqanċiċ u bit-tħabrik kien ilaqqat biex iħallas l-imgħax, iżda s-Sur Tusà fisiebu ma kienx fl-imgħax: it-tir ta' moħħu kien fuq il-għalqa li Nikol kellu f'tarf ir-raħal u li fugha dan kien issellef dawk il-mitejn skut; dak il-ħabel raba' kien jiswa għall-bini u kieku jiksbu taħt idejh is-Sur Tusċ kien jista' jqassmu u. jagħtih b'xi tmintax irbigħi l-qas- ba; kieku jseħħlu dan il-ħsieb is-Sur Tusċ kien jaqta'san- ar, iżda Nikol kellu qalbu marbuta ma' dik l-imbierka ta' għalqa tiegħu li kien wiritha minn għand missieru u li kienet ġejja minn għand nannietu. Fir-razzett ta' dik il-għalqa Nikol kien trabba u fih kien qiegħed irabbi 'lu- jiedu, fih kien ġarrab in-niket u l-ferti, id-dwejjaq u l-hena li ltaqa' magħhom ma' tul il-milja ta' ħajtu. Fi dħul is-sajf tas-sena l-oħra, nhar il-Qalb ta' Gesu, meta spiċċa l-għasar, Nikol huwa u ħiereġ mill-knisja, le- maħ is-Sur Tusċ fuq iz-zuntier; il-bidwi libet, għaddas rasu u telaq iħaffef biex jeħles, iżda s-Sur Tusà mar fuqu u waqqfu. CKol, x'sa nagħmlu fuq dawk l-erbat ewwieq li kont sliftek 777 Nikol infixel, tħawwad u beda jlaqlaq. Pini ftit taż-żmien ieħor; wara l-ġbir tal-qamħ, jekk Alla jrid, inkun nista' nroddlok flusek. 'Ilek bosta żmien ittawwal, kif trid tħallasni issa wara l-ħsad F' Għax dis-sena kellna newba tajba, il-qamħ mela ġmielu u s-suq tiegħu sewa ħafna; jekk ittini ftit taż-żmien ieħor nittama li nifdi dejni miegħek. ' Is-Sur Tusà ma għoġbux jisma' hekk, hu aktar xtaq jaqbad tafit- idejh il-għalqa ta' Nikol milli jiġbor il-fluġ li kien silef fuqha u qal imdagħidagħi : 'Din id- darba għandi bżonn il-flus f'idejja, ma nistax nistenniek aktar.' ċisbirni ftit taż- -żmien ieħior, sur Tusċ f' talbu Nikol, UStennejtek biżżejjed, issa jekk ma troddlix flusi sa xahar ieħor .Maqhadiek il-għalqa. ' Nikol instamat u thikkem, f'moħħu beda. jtalla' u jniż- ġel biex jara x'igħid ħalli jqanqal qalb is-Sur Tusġ, iżda dak il-ħin sewwa, is-sirena bdiet tnewwali u tħabbar ħbit tal-għadu mill- jajru; f'radda ta' salib in-nies kollha tferrxu u Inlħadd. dahbar rasu mill-afijar li7 Is-Sur Tusċ ġġel u ħalla 'l Nikol luh qisu bnie- dem ma jafx x'jibda jaliseb jew fejn jagħiti rasu. Dlonk beda l-isparar, instemgħu l-ajruplani jgħoddsu, inħass it-theżhiż ta' l-art u t- tregħid. tal-bini ma' kull bom- ba li nxieħtet, iżda Nikol baqa' ħiemed. u sieher donnu wieħed. mitluf minn ,sessih, telaq bil- lajma Iej jn ir-razzett nvin. tta' taqa tiaqajaħ - l bniedem li ma għand- ta' bombi, iżd: ux kont ta' ħajtu. Madanakollu, sakemm Nikol wasal ħidejn ir-razzett kien u malli daħal il ġewwa miz- xatba, daqqet tħabbar li l-àj japlsAt tal-għadu kienu għad- don. Lo minnnfh it-tfal ħarġu jiġru, jaqbżu, jifirħu u jduru ima' missierhom qisu ma 'kien ġara xejn, iżda fejn dari Nikol kien jogħxa b'uliedu u joqgħod jifraħ u jitliegħeb u jirraġġa' tżagħhom, din id-darba bilkemm kelllintom u baqġ —ejjer donnu ras magħu fa, tala' t-taraġ li mill- kien jagħti għas-setaħ. qu diem il-għorfa n nxisħiet' bil- qiegħda' fuq iċ-ċint iħares b'għafsa ta' qalb lejn dak il- wiċċ qamħ fil- -għalqa tiegħu. Mela issa roqgħa raba' li għalih kienet tiswa daqs id-dinja kollha, kienu sa eħdu- u minn taħt idejh. X'jagħmel mingħajrha 7 Kif jitma. 'Tuliedu 7 Kif iżomm il-familja 7 Tassew li l-ħniena t'Alla a, iżda għaliex hu u wliedu kellhom jitilfu l-għajxien tagħhom ħtija tar-regħiha ta' ħaddieħor 7 Dawn il-ħsibijiet koroh kieħu għa ġejjin minn moħħ Nikol li ħass bħal tqanqila ta' qilla twebbislu Tqalbir għall-i ġiba tal-bned- inin, imma t-tama fil-ħniena ta' Dak ta' Fuq ma ħallitux jitlef id-dawl tad-dehen. M'bux li kellu ftit taż-żmien ie- for sakemm jilħaq jaħsad u jidres dak il-qamħ, kieku kollox jissewwa, imma is-Sur 'Pusċ ma kellux fehma jis- tenna u għal dawk il-ftit jiem hu kien sa jitlef kulma kellu u jisfa' bħal qasba tixxejjer mar-riħ. Mart Nikol ratu mbergħen u ħosbien, staqsietu xi ġralu, hu fetaħ qalbu magħhau ' fehemha, l-qaglida Ħażina li kienu jinsabu fiha ħtija tad-dejn li kellhom mas-Sur Tusd. Għal dik l-aħbar, mart Nikol ħasset għafsa ta' qalb li ma bħalha; dik il-għalqa kienet il-hena tagħha, dik il-ħam- rija msoqqija bil-għaraq ta' ġbinha għaliha kienet qisha trab id-deheb, kull niket u kull faraġ ta' ħajjet dik il-mara, kienu marbutin ma' l-uċuh li trodd dik il-ħamrija għammiela, dik il-mara bint ir-raba' kienet tħoss it-tama tagħha tik- ber man-nebbieta u toktor ma' l-egħlejjel li jrabbi dak il- Jiabel raba': hi kienet tistgħall b'dak li l-Bambin jibgħat kif ukoll kienet iġġarrab kull niket meta n-newba tmur ħażin, Għaddew fuq ġimagħtejn u Nikol ma sama' xejn minti għand is-Sur Tusċ, hu kellu galbu ttaqtàġ għax kull ħin kien jistenna li jasal- il-Marixxall tal-Qorti b'xi ittra uf- iiċjali; hu u martu kienu fuq ix-xwiek, u jekk taqtgħalhom. rashom ma kenitx toħroġ qatra demm. Għax tgħidli bu- mà att ma ħassew il- ħtieġa ta' dik il-għalqa u s-siwi tagħha għall-għajxien tagħhom u ta' wliedhom daqs kemm ħassew issa meta kien hemm il-biżġ' li jistgħu jitilfuha u kull darba li kienu jaraw it-tfal tagħhom jilagħbu fertia- ua u bla ħsieb ta' xejn ħdejn il-qamħ imewweġ mma' kull żifta rili kienu jħossu bħal għoqla title' għal griż- mejhom u xfar għajnejhom jixxarrbu bid-dmugħi. Meta. ta li xeju ma tqangal, Nikol mar sah is-Sur Tusċ, iżda dan laqgħu ħażin u ma tahx wiċċ deher li ma ried jiftiehem b' xejn u heddu li jekk sa tlitt ijiem ma jħallasx, dejnu ja illu 1 mandat u jaqbadlu l-għalqa. Nikol ol FABA. lura qisu ras maqtugħa, mibluh fih in-nifsu fejn jibda jagħti rasu, dawk it . Il-aħħar tlitb ijiem ta' 1 jrec i dawk il- tit tt'ijiem il-għ ar qe ħruxija tiegħu ħabat għal Malta. b'saħħa, tal- biża'- u A ħa balal bil- għama, dawk kienu tlitt ijiem ta' niket u ta' hemm, ta' mewt u. ta' biki, fihom Malta ma kellha ebda serħan lanqas bil- lejl iietà l-periklu u l-biża' kienu joktru bla qies, Ma'tul l-aż- ħar lejl ħadd ma għalaq għajn ma' għaja, dad im- gedden għall un tal-blat jistenna minn ħin għal ieħor. . il- rt minn fuqu. F'dak il-lejl il- sgħadu Wera ilha, xeħet balal ta' kohor tal-waħx li mat- taqqigħ tagħhom lart kienet tinfiass tith ż u tagheż iu taveħila: in-nies għaddew lejl tàa' tiġrib h ma jintesa qatt, imbagħad fil-għodu maż-żerniq meta l-għadu telaq. kulħadd ħareġ minn ġewwa x-xelter mixrub, għajjien u mheddel qisu Ġarruta mxarrba u kull min sata' fittex jaħtaf nagħsa biex jistrieħl iżda is- Sur Tusċ kellu. ħsieb ieħor deherlu li kien jiċkien kieku ma jwettaqx it- tehdida tiegħu lil Nikol; madanskollu kieku jerħiilu ftit taż-żmien ieħor, Nikol kellu mnejn jilħaq jagħmel. il- qamħ flus u jħallas dejnu, b'hekk hu jitlef dik il-għalga minn taħt idejh. B'dawn il-ħisebijiet f'rasu s-Sur 'Tvsċ bakkar telaq lejn il-Belt bil-fehma li jsib l-Avukat tiegħu ħalli jafisiblu għall- mandat u huwa w'sejjer baqa' l-ħin kollu jtalla' u jniż- asbaà għall-bini jista' joħroġ minn dik il- widen tat- taqlib il-Belt, iżda hekk da u berrag għaj- fiejh għall- ħerba kbira li lemaħ quddiemu: it-triċq ewle- nija mqallba. ta' taħt fuq, kull fejn dawwar Wiċċu s-Sur Tusċ ra djar imġarrfa, għaram ta' ġebel, tħarbit u tiksir, ħass dehxa għal dik il-ħsara kollha u baqa' dieħel jaqbeż fuġ il-ġebel u jsallab minn ħajt għal ieħor biex jeħiles mit-tiġrif sakemm wasal f'Misraħ l- Assedju l-Kbir u hemm waqaf iħarċs imgħaġġeb u miblul bil-lierba tal-waħx li ra quddiemu. Il-Qorti kienet saret' borġ ġebel, iġġarrfet u tħarb- tet hekk li bilkemm kienet għadha tingħal afu lejn qabel wieħed kien jara nies u avukati detilin u ħerġin u ge- ġwiġija u tħabrik u ħajja, issa kien ħemm għahra u ħen- da'u skiet qisu l-post kien tgħatta minn ġwienaħ il-mewt. Ma għandniex xi ngħidu, dak in-nhar is-Sur Tusċ ma sab l-ebda avukat fil-Qorti biex jaqdil u kellu. jarġa' lura lejn id-dar b'xiber geddum gfiat-trieq li ħa għax ma seħfilu jagħmel xejn, imma aktar ħadha bi kbira jumejn wara meta l-Gvern għarraf li ħtija tal-ħsara kbira li ġrat fil- Qorti x- xogħol kollu fagħha kien miżmum għal xi żmien. Nikol sama' wkoll b'dik it-tagħrifa tal-Gvern u ħa r-rufi; hu martu għamlu Ħila ta' sur, ħabirku kemm felħu u b'inkejja ta' attakki mill-ajru wieħed f'wielied ħadmu lejl għamar, karru. l-qiegħa, balltuha u hejjew l-andar, imbagħad firxu l-qamħ, rabtu l-Hmara uu l-baqra u damu jidirsu bla mistrieħ sakemm sajru l-qiegħa;l it-tfal ukoll meddu idej- hom u ma dawrux u saqu l-bhejjem ftit filwaqt li mis- sierhojji u ommhom kienu jqallbu l-qamħ biex jitkisser aħjar taħt saqajn il-bhejjem. Damu xi erbat ijiem sejrin bla nifs, bin-nhar jitħabtu mal-qiċgħa f'xemx tisreġ qalila u bil-lejl jorġdu s risk fil-għarix ħdejn l-andar, imbagħad meta l-qamħ kollu sar tiben, il-Bambin bagħat fewġa riħ fuqu hemm trid tara 'l-Nikolu 'l martu U T binhom i. kbir. bi bżiilijà kbira jgħollu t-tiben bl-imdieri u b'ħeffa Ti bħalha jwaddbuh għal għajn ir-xiħ) ħalli jissaffa mis-sifa. jingħażel mill- qamħ, imbagħad il-missier sawwab il-qamii, bil-laħ ħalli jifirdu mit-tibna ħoxna u mill-għabra, u wara dan, huma għarblu l-qarnħ għal darba tnejn, l-ewwel għad- dewh mill-għall biel tal-karfa biex jagħżluh miż-żwiel, imbd- għad mill-għarbiel irqiq biex jeħiilsuh mit-trab 'u. fl-aħħar il-ġamb' imsoffi minn kull żrar, trah u naqal inġ ġabar gozz fnofs l-andar, isfar u jqarmeċ ħekk li jħajrek titfa ponn minni f'ħalqek u titħnu bi snienek. Dak il-gozz qamħ ma damx wisq fuq il-qiegħa għax bla telf ta' żmien inbiegħ u tħallas tajjeb. Nikol ma marx ħażin u ġabar kemi wwa ta' dawk l-imdied qamħ li kejjel u hekk kif ġabar flusu mar sab is-Sur 'Pusċ u ħallas dejnu; is-Sur Tusċ ma ħax pjaċir, ħsiebu kien li jikseb il-għalqa, iżda kellu jitqanna jiġbor dak li kellu jieħu u fuq il-qalb jikteh l-irċevuta. Nikol raġa' lura lejn il-għorfa tiegħu ħatifu hieni don- mu neħħa Xi ħaġa minn fuq sidru u malli daħal fil-għal- qa qabad ponn ħamrija u bil-hena ta' qalbu tiddi fi ħbub għajnejh qal lil-martu: 'Bil-għaraq ta' demmna fdejnieha din il-għalqa u ħadd ma għandu jedd iżjed fuqha l Issa kif urittha min għand inissieri inħalliha lil uliedi din' il-medda raba' liielsa. minn kull irbit. 'Kien ikun dnub kieku ħaduhielna minu talit idejna ' wieġbet mart Nikol. 'Kien ikmu għajb kbir kieku tlifnieha', qal Nikol. UMwAlla li l-Gvern waqqaf ix-xogħol tal-Qortit' qalu t- tnejn għalenija u f'qalbhom hassew li qatt ma saret ġi- stizzja sewwa daqs meta għalqet il-Qorti, Ġuże GALEA