Il-Kanturi tal-Kolleġġjata Elenjana (1771-1991) minn Winston L. Zammit B.A. (Hons.), M.A. Il-mewt tal-Kanonku Kantur Dun Vinċenz Ciappara li ġrat fil-5 ta' Diċembru ta' l-1991, qanalitni biex nikteb dan l-artiklu dwar din id-dinjità tal-Kapitlu Elenjan. Din id-dinjità, preżentament ir-raba' dinjità tal-kapitlu Elenjan wara dik tal-Prepostu, l- Arċipriet u d-Dekan, hija parti mill-Fundazzjoni Perina, għax kienet twaqqfet mill-Kan. Dun Perin Borg fit-28 ta' Diċembru 1771.1 Meta twaqqfet din id-dinjità kienet it-tieni dinjità tal- kapitlu wara dik tal-Prepostu-Arċipriet. Meta fl-1859, fi ħdan l-istess kapitlu twaqqfet id- dinjità Dekanali,2 din saret it-tieni dinjità u l-kantur sar it-tielet dinjità. Bir-rikostruzzjoni tad- dinjità Arċipretali fl-1981, il-Kantur sar ir-raba' dinjità tal-Kapitlu.$ Il-Kanonku Kantur bħala għelm ta' uffiċċju tiegħu jġorr fuq spalltu, virga, waqt il- purċissjonijiet u l-funzjonijiet fis-solennitajiet Prepositali, il-kanonku kantur liebes ir-rukkett u l-pivjal bil-virga fuq spalltu, jagħti lill-Prepositu l-intonazzjoni ta' l-Innu, l-ewwel Antifona u ta' l-Antifona ta' qabel il-Magnificat fl-Għasar u tal-Glorja u tal-Kredu fil-quddiesa solenni: lejlet il-festa ta' Santa Liena filgħodu, il-kanonku kantur liebes ir-rukkett u l-pivjal kien jaqra l-Martiroloġiju tal-kor. Sa' issa mit-twaqqif ta' din id-dinjità sal-mewt tal-Kanonku Kantur Ciappara, il-kapitlu Elenjan kellu tmien kanturi, li kienu: Dun Manwel Charbon, Dun Costantino Charbon, Dun Glormu Debono, Dun Ġużepp Charbon, Dun Manwel Debono, Dun Alwiġ Debono, Dun Manwel Grech u Dun Vinċenz Ciappara. F'dan l-artiklu se nagħtu ftit tagħrif fuq kull wieħed minnhom. Kantur Manwel Charbon Jissemma bħala Kanonku Kantur fil-Viżti Pastorali ta' l-1789, 1804 u 1805.4 Fil-Viżta Pastorali ta' l-1820 meta għadu kjeriku nsibuh imniżżel fil-lista tal-Kanonċi Elenjani bħala Kanonku Kantur, u nsibu li kien ingħata t-tonsura klerikali f'ordinazzjoni li saret mill-Isqof Mattei fil-11 ta' Lulju 1819.6 Ġie ordnat Djaknu mill-istess Isqof f'ordi- nazzjoni Ġenerali li saret fil-kon-katidral ta' San Ġwann fl-20 ta' Diċembru 1823.7 Fil-bidu tas-sena 1820, il-kjeriku Kan Costantino Charbon kien wieħed mill-uffiċjali u ħaddiem tal- konfraternità tad-Duttrina Nisranija li twaqqfet fil-kolleġġjata Elenjana mill-Isqof Mattei fl- 20 ta' Jannar 1820 u nsibu li kellu żewġ karigi dik ta' 'Pescatore' u dik ta' għalliem fid-Disa klassi.' Il-Kan. Kantur Charbon miet fil-25 ta' Novembru 1847.9 Il-Kantur Ġlormu Debono Wara l-mewt tal-Kantur Charbon, fid-9 ta' Diċembru 1847, saret laqgħa tal-Kapitlu Elenjan u f'din il-laqgħa il-Kan. Teologu Ġlormu Debono talab li jaqleb għad-dinjità ta' Kantur. Il- kapitlu laqa' t-talba tiegħu u nhar id-19 ta' Diċembru 1847, il-Prepostu Dun Ġużepp Debono fil-preżenza ta' diversi kanonċi, qiegħed lill-Kantur Debono fl-ewwel sedja tal-kor u tal-virga tal-kantur 'come insegna di detta dignità ed indicando il possesso della stessa'. Il-Kantur Ġlormu Debono ġie ordnat Saċerdot fl-20 ta' Settembru 1834.11 Sar Kanonku Teologu u wara kif rajna fl-1847 opta u sar kantur. Fil-Viżta Pastorali ta' Mons. Sant 1849 jkompli f'paġna 23 ġie maħtur Prokuratur tal-knisja filjali ta' San Filippu u San Ġakbu. 12 Il-Kantur Debono miet fl-1 t'Ottubru 1872 fl-età ta' 63 sena. '$ Il-Kantur Ġużepp Charbon. Is-suċċessur tal-kantur Debono, kien il-kanonku Penitenzier Dun Ġużepp Charbon, li opta u sar kantur. Il-kantur Charbon, li kien iben Pietru Charbon u Marija Anna Sammut kien ilu Kan Penitenzier tal-kolleġġjata minn April 1855 meta kien għadu kjeriku, '5 u ġie ordnat saċerdot fid-19 ta' Diċembru 1863.16 Fil-viżta Pastorali ta' Mons. Pace Forno ta' l-1864 ġie maħtur Amministratur tal-kaxxa magħrufa bħala tas-suffraġji jew tal-Madonna tad-Duttrina, u jidher li f'din il-kariga aktarx li kien responsabbli għall-festa tal-Madonna tad-Duttrina, u fil- fatt fl-1870 insibu mniżżel li kien il-prokuratur ta' din il-festa. $ Sena wara fis-16 ta' Ġunju 1871, ġie maħtur mill-Isqof bħala Prokuratur tal-knisja Kolleġġjata ta' B'Kara tal-Veneranda Lampada'.19 Fl-1872 kif rajna, opta u sar Kanonku Kantur u fl-1876 ġie wkoll maħtur Prokuratur tal-'Veneranda Falnca' ta' l-istess knisja20 u kien ukoll Puntatur.21 Il-Kantur Charbon ħabrek sabiex il-qiegħa tat-Tempju Elenjan bdiet tiġi ċċangata bl-irħam, u dan ix-xogħol sar fl-1878.22 Miet fl-età żgħira ta' 46 sena, fit-18 ta' Lulju, 1880.23 Kantur Dun Manwel Debono Ġimgħa wara l-mewt tal-Kantur Charbon, fil-25 ta' Lulju 1880, il-kanonku teologu Dun Manwel Debono opta u sar kantur.24 Il-Kanonku Debono kien ġie elett Kan. Teologu mill- Kapitlu Elenjan fit-23 ta' Frar 1860, meta kien għadu student u ħa l-pussess fis-6 ta' Mejju 1860,25 ġie ordnat saċerdot fl-24 ta' Settembru 1870.25 Fl-1880 opta u sar Kanonku Kantur, u fit-13 ta' Settembru 1880 ġie maħtur Puntatur tal-kolleġġjata.77 il-kantur Debono miet fis- 27 ta' April 1914.28 Kantur Dun Alwiġ Debono Twieled fl-1857.29 Kien għadu kjeriku meta fis-seduta kapitulari tad-29 ta' Ottubru 1880, ġie elett Kanonku Teologu tal-kolleġġjata Elenjana u ħa l-pussess fid-29 ta' Novembru 1880.30 Ġie ordnat saċerdot fil-kappella tal-Palazz Arċiveskovili mill-Isqof Buhagiar fit-18 ta' Settembru 1886.31 Dun Alwiġ sar Kanonku Kantur fl-1914.32 Kien ukoll konfessur u predikatur, u prekuratur tal-Legati Piji konnessi mal-Venevanda Lampada.55 Ħadem ukoll fl-Oratorju.34 Miet fis-7 ta' Ottubru 1937, fl-età ta' 80 sena.55 Kantur Dun Manwel Grech Twieled fl-189055 u ġie elett kanonku Teologu fl-1 ta' Novembru 1914, meta kien għadu suddjakonu.37 Ġie ordnat saċerdot fl-1915, u qaddes l-ewwel quddiesa solenni tiegħu fil- kolleġġjata Elenjana nhar il-Milied 1915.35 Dun Manwel kien predikatur u konfessur, lawrjat mill-Università tas-Sapienza, Ruma, u għallem fil-kulleġġ San Alwiġi u fil-kulleġġ Robertson.39 Fit-12 ta' Ottubru 1937, wara l-mewt tal-Kantur Debono opta u sar kantur u ngħata l- pussess mill-Kan Prepostu fl-awla kapitulari fis-27 ta' Ottubru 1937.10 Iżda l-Kan Grech ma jkompli f'paġna 25 tantx dam igawdiha din id-dinjità għax miet lejliet il-Milied ta' l-1944.41 Kantur Dun Vinċenz Ciappara Is-suċċessur tal-Kantur Grech, kien il-Kanonku Teologu Dun Vinċenz Ciappara B.D. Iben Karlu u Ġuditta Vella, twieled f'B'Kara fl-10 ta' Diċembru 1917. Dun Vinċenz ġie ordnat saċerdot fl-194342 u wara l-ordinazzjoni ġie maħtur ċeremonier tal-Kapitlu Elenjan u kien ukoll segretarju tal-Kapitlu.43 Bħala ċeremonier kapitulari ħa sehem flimkien mal-kapitlu Elenjan fiċ-ċerimonja ta' l-Ingress ta' l-Arċisqof M. Gonzi fil-Katidral ta' l-Imdina f'Mejju 1944.44 Fit-8 ta' Lulju 1944 Dun Vinċenz għamel il-konkors għall-Kanonku Teologu u ġie approvat. Ġie nnominat kanonku Teologu fit-12 t'Awissu u ħa l-pussess fis-16 ta' Awissu 1944.45 F'Jannar tas-sena ta' wara, wara l-mewt tal-Kantur Grech, sar Kanonku Kantur u kellu jgawdi din id-dinjità 46 sena.1$ Il-Kantur, kif kien jafu kulħadd, ħadem fi ħdan l-Azzjoni Kattolika, kemm fuq bażi parrokkjali u wara djoċesana, u kien Ass. Ekkleżjastiku tal-Fergħa ta' l-Irġiel. Kien ukoll prokuratur ta' l-artal u tal-Fratellanza ta' San Ġużepp. Għal diversi snin għallem il-Liċeo sakemm irtira fl- 1977, u wara għamel xi żmien jieħu ħsieb il-knisja l-Qadima. Miet fil-5 ta' Diċembru 1991. 1 V, Buhagiar Tagħrif fuq il-Parroċċa Kolleġġjata ta' B'Kara (1984) p.9. 2 B'Kara 360 Kolleġġjata 1630 1990 p. 41,42,43. 4 A(rkivju) K(urja) A(rċiveskovili) Viżta Pastorali Labini 1789 f 122R, Viżta Pastorali Labini 1804 £ 110V, Vista Pastorali Labini 1805 f 74n 5 A.K.A., Viżta Pastorali Mons Mattei f 144 R. $ A(rkivju) K(attidral) M(dina) R.O. 14 f 77R 4 L(ibrerija) N(azzjonali) M(alta) 747 12 A(rkivju) K.A. V(iżta) P(astorali) Sant 1849 f 187V 19 A.KAA. Atti Ċivili 1863-1878 f 285R 20 Ibid Atti Ċivili f421 R 21 Ibid Atti Ċivili 1879-1882 f 48V 27 A.K.A. Atti Ċivili 1879-1882 f48V jkompli f'paġna 27 32 Ara d-data taħt l-Arma tiegħu fl-Awla Kapitulari u A.K.A. Sacerdotuim Omnuim P. 17. 35 Leħen is-Sewwa 13.x.1937. Borg Olivier Rikordji tas-16-il ċentinarju ta' Sant'Elena 328 - 1928 p. 23. 38 It-Tagħrif dwar il-Prima Messa tiegħu kien ġie mogħti lili minn Ninu s-Sagristan. 41 Ġabra ta' Mħabba u Sotrja Elenjana 1977 p. 95. 42 Il-Qanpiena nru 130, Jannar 1992, p. 3 4 Tagħrif mogħti lili mill-mejjet Kantur Ciappara nnifsu. 46 Tagħrif mogħti lili mill-mejjet Kantur Ciappara nnifsu 10.iii.1991.