78 Għaqda Mużikali San Ġużepp Giovanni Giumarra u Għajnsielem Grazio A. Grech Din is-sena l-Kumitat Ċentrali flimkien mal-Kummissjoni Banda ħadu d-deċiżjoni li waqt il-ħruġ tal-purċissjoni nhar il-Festa, tiġi esegwita l-''Pregiehra alla Madonna di Loreto '' ta' Mro. Fl-antik din il- biċċa mużika sagra kienet tilqa' l-ħruġ tal-purċissjoni fi żmien meta għall-festa kienet titla' l-Banda Vittoriosana 'Duke of Edinburgh ' li tagħha, Mro. Giumarra kien Surmast Direttur. Din is-sena jaħbat għeluq il-95 sena mindu l-banda, Duke of Edinburgh — illum banda San Lawrenz - tal- Birgu ħadet sehem fil-festi esterni ad unur il-Madonna ta' Loretu f'Għajnsielem fis-sena 1919. Jaħbat ukoll għeluq il-91 sena mindu f'din il-festa, il-banda Duke of Edinburgh, esegwiet Innu ad unur il-Madonna ta' Loretu kompost minn Mro. Giovanni Giumarra, dak iż- żmien, surmast-direttur tal- banda Duke of Edinburgh. Hu xieraq, għalhekk, li din is-sena nagħtu tagħrif bijografiku dwar. Is-surmast Giovanni Giumarra, Sqalli, bin Vincenzo: u Annunziata Hu kien mużiċista, kompożitur, u surmast-direttur mill-aqwa. Infatti, fl-età ta 12-il sena, wara eżami, okkupa l-post ta' sostituto. Maestro u klarinettista solista fil-banda ta' Sortino (Sirakuża) u aktar tard għal erba' snin kien il-viċi-direttur tal-banda , Muniċipali ta' Noto. illi G. Giumarra ġie Malta fl-1907 u matul is-snin kellu taħt it-tmexxija tiegħu l-baned, Duke of Edinburgh, Leone ta' Għawdex, u għal xi żmien mexxa wkoll il- banda, San Ġorġ ta' Bormla. Il-baned li l-aktar li dam surmast-direttur tagħhom, huma, Duke of Edimburgh, li tagħha dam mill-1907 sal-1924 u mill-1930 sal-1936, waqt li mal-banda Leone, dam mill-1923 sal-1933. Giumarra, barra li kien professur għall-bakketta kien ukoll professur biex jikkomponi l-mużika. Kompożizzjonijiet minn tiegħu, bħalma huma, inni, sinfoniji, fantasiji, intermezzi, marċi sinfoniji, gavotti, pagine caratteristriche, preludji, eleġiji, pormi sinfoniċi, mużika ballabli, mużika sagra, marċi funebri u militari, jinstabu mxerrda fl-arkivji f'Malta u Għawdex. Insibu wkoll li Mro. Giumarra għamel għadd ta' arranġamenti u riduzzjonijiet mużikali u flimkiem ma' għadd ta' transkrizzjonijiet jinstabu mxerrda f'diversi arkivji mużikali, fosthom f'dawk li tagħhom huwa kien surmast- direttur. Fl-arkivju mużikali tas-Soċjetà Filarmonika San Ġużepp ta' Għajnsielem, insibu l-kompożizzjoni, Alla Madonna di Loreto, komposta minn Mro. Is-Sur Lorenzo Zahra, fil- ktieb tiegħu Ġrajjet il-Banda Vittoriosana San Lawrenz, 1883-1993, jgħidilna li kull fejn kien surmast- direttur Mro. Giumarra, dan organizza l-arkivji mużikali ta' dawn il-baned u żgur li llum dawn il-baned jistgħu jiftaħru wkoll bis-suċċessi miksuba fl-esekuzzjonijiet li kienu jagħmlu taħt it- tmexxija tiegħu. Mużika komposta minn Mro. G. Giumarra, ġie li ġiet stampata barra minn Malta u wkoll kienet imfittxija fl-Italja, Franza, Amerika, Eġittu, Tuneżija u f'bosta postijiet oħra. F'April tal-1902, Mro. Giumarra ħa sehem fil- konkors Internazzjonali ta' Nocera Inferiore minfejn fil-5 ta' Lulju, 1927, kiseb, un Gran Diploma d'Onore e Medaglia d'Oro, għall-marċa korali, Il Leone. F'Awwissu tal-1927, Mro. Giumarra, żdied fl-unuri meta reġgħu ġew ippremjati bi Gran Diploma d'Onore Ta' min jgħid li l-Pagina Sinfonikia, Sacra Verna Francescana, Mro. G. Giumarra, kien kitibha fl-1927 f'okkażjoni tal-festi Ċentinarji f'ġieħ San Franġisk ta' Assisi li kienu saru fil-knisja tal-Patrijiet Kapuċċini f'Għawdex. Il-mużika li kkompona Mro. Giumarra ġiet imfaħħra mhux biss mill-Maltin u l-Għawdxin, imma wkoll mill-barranin. Il-President, Mro. Il-ħila u l-kapaċità u d-dixxiplina li kellu Mro. Giumarra, wasslet sabiex wettaq programmi kbar bil- baned li tagħhom kien surmast-direttur. Wieħed minn dawn il-programmi kien sar fis-sena 1910, meta fit- teatru Rjal il-banda, Duke of Edinburgh, taħt Mro. Giumarra, esegwiet b'suċċess kbir l-opra Puċċinjana, Tosca. Bandisti tal-banda, Leone, ta' Għawdex li daqqew taħt it-tmexxija tiegħu, għadhom jirrakkontaw is-suċċessi li kienet tagħmel il-banda Leone f'dawk iż- Żminijiet. Madankollu, matul iż-żmien li Mro. Giumarra kien surmast-direttur tal-banda Vittoriosana, din il-banda ħadet sehem ukoll f'diversi festi titulari f'Għawdex. Fis-sena 1921 ħadet sehem fil-festa ta' Santa Marija ċċelebrata fil-Belt Victoria, waqt li fl-1922 ħadet sehem fil-festa ta' San Pietru u San Pawl fin-Nadur. Fil-festa f'ġieħ il-Madonna ta' Loreto f'Għajnsielem, il-banda Duke of Edinburgh, insibuha tieħu sehem mis-sena 1919 sas-sena 1925. Kull darba li din il-banda kienet tieħu sehem fil-festa titulari ta' Għajnsielem kienet tingħata merħba kbira. Intant insibu, li fis-snin, 1921, 1922, 1923, kienu ġew mogħtija lil din il-banda xi rigali. Jidher li kien mis-sehem tal-banda Duke of Edinburgh, fil-festa tal-Madonna ta' Loretu, li l-mexxejja tal-banda, Leone, tefgħu għajnejhom fuq Mro. Dan jidher ċar mill-fatt li meta l-banda Leone, iddeċidiet li tibdel lil Mro. O. Crescimanno, fl-1923, l-ewwel fil- lista ta' surmastrijiet li kellhom jiġu kkuntattjati kien propju Mro. Giumarra, li f'dik il-ħabta kien għadu surmast-direttur tal-banda, Duke of Edinburgh. Giumarra ġie avviċinat mill-banda Leone, biex jieħu t-tmexxija tal-banda, huwa kien aċċetta dan l-inkarigu, perċ ried ukoll jibqa' jonora l-obbligi tiegħu lejn il-banda, Duke of Edinburgh, '… Mro. Kien fl-1924 li Mro. Giumarra ġie uffiċjalment meħlus minn mal-banda, Duke of Edinburgh, u f'April tal- istess sena, b'att legali, Mro. Giumarra, intrabat mal- banda Leone, bħala surmast-direttur ta' din il-banda Għawdxija. B'dan il-att Mro. Dan il-kuntratt jindika wkoll li matul il-vadilità tiegħu Mro. Giumarra kellu joqgħod f'Għawdex, kif fil-fatt ġara. Dan l-istess kuntratt kien reġa' ġie mġedded f'April, 1928, waqt li l-ħlas kien żdied għal £11 50s (€26.80ċ) fix-xahar. Giumarra dderieġa għall-aħħar darba lill-banda, Leone, fi Frar, 1933, waqt li nafu li fil-15 ta' Ġunju, 1930, huwa mill-ġdid reġa' iddebutta mal-banda, Duke of Edinburgh, fi programm li sar Il Fortini, il- Birgu, u li fih kienu ġew esegwiti kompożizzjonijiet mużikali ta' Mro. Fost dawn kien hemm il-Marċa Sinfonika, Delenda Carthago, li biha kien rebaħ diploma tal-unur u midajla tal-fidda f'konkors fl- 1927. G. Giumarra baqa' jmexxi l-banda, Duke of Edinburgh sal-1936, meta t-tmexxija ta' din il-banda għaddiet f'idejn Mro. G. Giumarra miet il-Ħamrun nhar l-24 ta' Diċembru, 1936. Giumarra, bħala wirt mużikali, ħalla għadd kbir ta' kompożizzjonijiet mużikali u li wħud minnhom għadhom jindaqqu sal-lum. Dan ma jurix ħaġa oħra għajr il-ħeġġa u l-istima li dan is-surmast Taljan kellu lejn it-tagħlim u t-tixrid tal- kultura mużikali f'pajjiżna. U bil-kisba ta' diversi unuri f'kompożizzjonijiet mużikali u bl-esekuzzjonijiet ta' programmi kbar, Mro. Giumarra għamel unur lilu nnifsu u lill-baned li tagħhom kien surmast-direttur. Għal Aktar Tagħrif: Grech Grazio A. Erbatax-il Profil ta' Mużiċisti Għawdxin, Maltin u Barranin (1998); Pinnet l-Awtur (2011); u Ġrajjiet is-Soċjetà Mużikali u Filarmonika Leone, Għawdex (2012).