— Ħarġa Speċjali G senWeek 99. ANS Marzu - April 1999 s IL-Ħuttafa 31 B Il-Ħuttafa reġgħet bil-kulurl Kemm hu sabiħ il-kulur huxi Tafu li ħafna annimali ma jarawx kulur7 il-mammiferi, per eżempju, (ħlief nies u xi xadini) jaraw id-dinja qisha televixin black-and-whitel Klieb, qtates, żwiemel, baqar, ġrieden, dniefel, iljuni, ġiraffi eċċ. Kollox iswed, abjad u griż jaraw. Ara l-għasafar lel L-għasafar jaraw kuluri daqsna, anzi hemm minnhom li jaraw kuluri li lanqas aħna ma naraw. Dan għaliex biex jieklu, il-mammiferi m'għandhomx bżonn jagħrfu kuluri. Biex tiekol ħaxix, biex taqbad ċerv jew ġurdien m'għandekx bżonn tagħraf aħmar minn aħdar jew blu minn roża. ; imma l-għasafar għandhom bżonnu l-kulur, għax ħafna drabi minn hekk jagħrfu l-ikel tagħhom: , jekk insett hux velenuż jew morr, jekk frotta hix misjura jew nejja, liema fjura għandha n-nektar. saħħa tal-vista bil-kulur, ħafna għasafar huma kuluriti sew, u saru jużaw il-kulur ta' rixhom biex ) jagħtu sinjali lil xulxin. Pitirross b'sider oranġjo jfisser: 'Ojl Hawnhekk tiegħi: dħul mhux permessi' Editorjali paġ2 Aħbarijiet ta' Malta paġ 3 X'għandna mid-Dinja paġ4 Kompetizzjoni 31 paġ 4 i Nittrumbjaw fuq… il-BIES paġ 5 kr U Imma xort a Gheżież Ġenituri… paġ 8 il-lejla' Attività paġ 9 ja: Mill-Album paġ 9 Sajd, Sajd u Sajd paġ 10 Avviżi paġ11 Working Group ta' Klabb Ħuttaf l Daħħal Membru paġ 11 Audrev Chetcuti, Norman Chetcuti, Desirċe Falzon, Victor Falzon, X'rat il-Kamera: WIED QLEJGĦA paġi2. ( OiiSPvls Klabb Ħuttaf huwa t-taqsima ta' BirdLife Malta għall- membri ta' taħt is-sittax. Norganizzaw ħarġiet fil- kampanja, żjarat f'riservi naturali, lejliet kraft u anke j nagħmlu xogħol ambjentali. Noħorġu l-magażin Il- Ħuttafa kull xahrejn għall-membri, u nagħmlu ħendawts u logħob għal waqt l-attivitajiet. Sħubija fil-Klabb hija Lm1.50 fis-sena. Ritratt ta' Quddiem Il-Monakella (little ringed plover), li għal dawn l- aħħar erba' snin bejjet fir-riserva ta' l-Għadira. ( ' Publikazzjoni BirdLife Malta kk 57 Marina Court Triq Rigord Ta' Xbiex MSD 12 Tel 347646 Fax 343239 Wied Qlejgħa, wied sabiħ fl-inħawi ta' l-iMtarta, u Materjal mill-Ħuttafa jista' ja; kkupjat dment li tissemma' BirdLife Malta u tintbagħat , 13) ) ' kopja tal-materjal lil BirdLife fl-indirizz t'hawn fuq. wieħed mill-iktar popolari man-nies-u man-natura. — Stampat għand Poultor's Print Shop, Marzu 1999 jit iL-Ħuttafa 31 9. Is-16 ta' Jannar 1999 kienet ġurnata sħab. Ftit qabel l-4pm, iltqajna ħdejn Kastilja grupp ta' xi għoxrin ruħ. Tkellimna ftit minn taħt, imbagħad tqassamna malajr mad-dawra tal-Belt. Fis-skiet u l-kesħa kulħadd sab postu fuq is-swar. U hemmhekk, armati sa snienna, b'għajnejna msammrin lejn is-sema, bdejna nistennew l-invażjoni tibda… Dawk l-għoxrin ruħ konna berdwoċers u xi fibieb. Konna armati bit-trombi, karti, lapes u arloġġ (u ġgieket u xalell). U l-invażjoni kienet… taz-Zizka Bojodi Iz-Zakak Abjad (pied wagtall) huwa għasfur li f'Malta narawh fix- xitwa. F'daż-żmien tas-sena, iz-Zizka jħobbu jorqdu fi gruppi ġo siġar kennija. Jdher li post favorit maz-zizka li jiġu Malta hija l-Belt Valletta, eżattament f'dawk l-għaxar siġriet tal-fikus li hemm fi Pjazza Assedju l-Kbir quddiem il-Qortil U aħna tal-BirdLife xtaqna ngħodduhom. Dakinhar li ltqajna qgħadna nistennewhom deħlin U f'temp ta' nofs siegħa… bia t għoddejna 22471 Ftit wara… Ftit jiem wara din l-attività smajna li proprju dawk l għaxar siġriet kienu se jinżabrul BirdLife appellat ma' l-awtoritajiet, lifehmu s-sitwazzjoni, u aċċettaw li jħallu ż-żabra għalwara x-xitwa. Proprju biex ma jtellfux liz-zizkal Prositl Jien u xi sħabi għaddejna minn fuq i Malta dan l-aħħar, darba minnhom minn fuq ir-riserva ta' l- Għadira, Sparaw fuqi ħafna kawbojs- kaċċaturi, speċjalment minn fuq il-baħar. Qatlu ħafna Prosit kbira lill-membri Ħuttaf Alvin u Clavton Borg. Prosit għaliex2 Għax kull ti ħmistax dawn iż-żewġt aħwa qed jinstemgħu fuq ir-radju jaqraw siltiet mill- , Magażin il-Ħuttafal L-istazzjon huwa Radio Maria, u l-programm jismu Haversack. $ Dan ilhom jagħmluh minn Novembru li għadda. Grazzi wkoll lil Amanda Ciappara, preżentatriċi tal-programm. In-Nutcracker (għasfur mir-razza taċ-ċawl) għandu memorja fenomenali. Dan kapaċi jaħbi fil-ħamrija 33 000 żerriegħa, imbagħad isibhom ftit ftit matul ix-xitwa, meta kullimkien ikun miksi borral Marzu — April 1999 e IL-Ħuttafa 31 kg e se $ e 9 Se tispiċċa l-batterijal Ħafna mit-tiġieġ li nieklu jiġu mill-batteriji. Batterija hija fabrika fejn jitrabba t-tiġieġ ġewwa. Din it-trobbija ssir bl-aktar mod il selvaġġ u inuman. Dawn l-imsejknin tiġieġ qatt ma jaraw id-dawl tax-xemx fil-ħajja qasira u miżera tagħhom, u jsofru ħafna torturi. i Jitpoġġew f'numri kbar f'gallinari bl-art tal-wajer u mżerżqa. Biex ma jiġġildux jinqatgħalhom munqarhoml Imsomma, infern sħiħ. j F'Malta wkoll għandna batteriji bħal dawn. Issa smajna aħbar sura. Ħarġet ordni biex sas-sena 2009, il- batteriji kollha fil-pajjiżi ta' l-Ewropa se jkollhom jispiċċaw, u t- tiġieġ jibda jitrabba b'metodu aktar ħaninl Fl-aħħar, waħda tajba għat-tiġieġi p : X'għaġeb qed . tagħmlu bis-sena ) Waqaf ix-xogħol… So00I Aħjar Ħdejn ix-xmara Thames ġewwa London fii Deemusa bnina) tiela' bini mostruż biex jiċċelebraw is-sena , 2000. Jismu l-Millennium Dome, u qed jiswa miljuni kbar ta' liri, Dan l-aħħar ix-xogħol fuq parti mill-bini kellu jieqaf. Għaliex7 Spiċċawlhom il-flus2 Le, waqfu biex ma jfixklux bejta tat Kudirross Iswedi Tgħid Malta għad naslu biex nuru daqshekk rispett lejn l-annimali7 Is-sajf daħal jew/1 Għax jien għandi l-ġuħl ż mi ipprova daħħal l-ismijiet ta' dawn l-għasafar f'posthom ) fit-tisliba. Ara ġej… , X'ħintlesti, ikkopja t-tisliba (jew ħu fotokopja tagħha) u ibgħatha, flimkien mad-dettalji tiegħek, lil: Ir-rebbieħ ta' KOMPETIZZJONI 30 huwa Robert Cilia minn Santa Venera. Robert jista' jiġi jiġbor il-ktieb L-Agħsafar miċ- Ċentru ta' BirdLife Malta f'Ta' Xbiex (gam-1pm). Importanti li jieħu miegħu l-membership card. It-tweġibiet tal-kompetizzjoni Ċans għandkom 30 kienu: Ballottra, Fenek, Nemes, Denfil, Baliena, Far, Qanfud, sa 10 Mejju 1999 Monka, Bugeddum, Pipistreli, Gabdoll u Ġurdien. MIN IQASQAS il-magażin jitiet iċ-ċans. N gi - i 1 il-Ħuttafa 31 9. Fil-Gżejjer Maltin insibu madwar erbatax-il speċi ta' għasafar li jbejturegolarment. Insibu wkoll speċi, bħall- Gamiema u l-iSpanjulett, li ta' kull sena jippruvaw ibejtu imma jispiċċaw jinqatlu. Fost dawn insibu wkoll il-Bies. Il-Bies huwa għasfur kbir u b'saħħtu li jikkaċċja l-għasafar, anke tajr kbir bħalirsieset. Għandu titjira veloċi ħafna u kapaċi jinżel fuq il- priża b'saħħa tant kbira li din ħafna drabi tmut mill-ewwel. Meta nkunu berdwoċing, il-Bies nagħrfuh mid-daqs, mill-forma kompatta tal-ġwienaħ, denb qasir, u kulur ċar minn taħt. L-ambjent Malti joffri ħabitat perfett għall-Bies. Dan għaliex il-Bies jippreferi jbejjet ma' l-irdumijiet, wieħed mill-ftit ambjenti sbieħ li baqgħalna f'Malta. Fl-antik, x'aktarx li l- Bies kien ibejjet f'ħafna postijiet madwar il-gżejjer tagħna. Ftit ftit, imma, il-kaċċaturi rnexxielhom jeqirduh għal kollox u ilum m'għadux ibejjet. Sa xi 20 sena ilu, kien għad baqa' par ibeijet regolarment ma' l-irdumijiet f'Ta' Ċenċ f'Għawdex. Dan l-aħħar par inqatel ukoll, x'aktarx minn fuq dingi. llum il- Bies nistgħu narawh biss iġemma' t-trab, ibbaizmat f'xi vetrinal Il-Bies għandu postu fl-istorja ta' Malta. Fis-sena 15307 il-Bies għandu għajnejn kbar u meta r-Re. ta' vista eċċellenti. Għandu wkoll Spanja Karlu munqar milwi ganċ u misnun biex bih iċarrat il-laħam. Ħamsa għadda l- gżejjer Maltin f'idejn il-Kavallieri, dan rabathom li jagħtuh rigal ta' par Bies fis-sena. U fi żmien il-Gran Mastru Pinto, kien ukoll jintbagħat Bies lir-re tal- Portugall. Peress li f'dak iż-żmien il-Bies kien jintuża fil-falkunerija, dan kien rigal apprezzat ħafna. Minn dan naraw li f'Malta l-Bies kien ibejjet f'numri tajbin. Numru żgħir ta' Bisien jidhru wkoll waqt il-passa, speċjalment fil-ħarifa. Kieku jħalluhom, dawn jibqgħu magħna u l-Bies jerġa' jibda jbejjet. Irdumijiet hawn kemm trid, u ikel ma jonqosx lanqas. Dan nistgħu ngħiduh ukoll għall-iSpanjulett, tajra tal-priża oħra li ta' kull sena tipprova tbejjet f'xi xifer jew ma' xi rdum kenni. U ma' dawn partita għasafar oħrajn. Għalhekk il-Birdiife dejjem tħambaq li l-kaċċa fir-rebbiegħa (żmien il-bejta) għandha tieqaf għal kollox. Il-Bies jattakka b'mod li l-priża tiegħu ma tarahx ġej. Marzu — April 1999 e il-Ħuttafa 31 Dawn h huma l-postijiet f'Malti fejn il- kaċċa u l-insib huma kontra l-liġi s SENA KOLLHA. Ma' dawn hemm ukoll l-ajruport, il-ġonna publiċi kollha u ċ-ċimiterji kollha. għ iMuttata 314 Mozu : Bpi to IMPORTANTI Ma tistax issir kaċċa minn fuq, L jbeħar sa bogho Marzu — April 1999 s IL-Ħuttafa 31 Għeżież Ġenituri, Kiftaraw, il-Ħuttafa rnexxielna għal darb'oħra nistampawba bil-kulur. Ix-xewqa tagħna bija tidan nagħmlub iktar spiss, ħalli uliedkom (u anke intonil) tgawdu magażin iktar ħaj u iktar sabib. L-unika ħaġaliżżommmna milli noħorġu l-Ħuttafa kulldarba bil-kulurbuma sempliċiment l-ispejjeż — dil-Barġa qamitilna terz iktar mis-soltu/ Għalhekk nixtieq nappellalkom biex jekk għaridkom xistabbiliment, Biralifetkun obbligata ħajna kieku tagħtuna xi riklam, żgħir kentm bu żgħir, biex inġibub fil-magażin tagħna. Jekk b'xi mod tistgħu tgħinuna f'dan ir-rigward, ċemplulna fuq 347646. Grazzi ħafna. 118, ' dl Norman Chetcuti Teżorier Klabb Ħuttaf l, ME ( 3 ( $ / 4 A , ia — Ġ Dik il-gżira mrekkna bejn: A ' puntij. — i RE na Malta u Għawdex tistħajjilhak ta ai ' W ZI TN Bħal kull sena aħna ta' Klabb Ħuttaf se nagħmlu ħarġa (anzi tnejn) lejn din il-gżira fejn iż-żmien x- donnu waqaf. U nafu li ħafna minnkom tkunu jed) ) tistennewha bil-ħerqa din l-attività. Għax wara sk kollox, ħarġa għal Kemmuna ma tinsihiex malajr. iġifitl a e ibbukkjaw bit-telefon (347646, ħinijiet: Fil-każ li jkun Ħafna riħ u J9am-1pm) mhux aktar tard mit-22 Apr k l-ħarġa titħassar, immorrin e Aħsbu kmieni-il-lanċa tieħu numru limitat niżuru riserva ta' l-Għadira, ) ta' nies. , k 4 e Tibagħtux flus - ħallsu dakinhar tal-ħarġa stess. 8 Ġibu magħkomikel, xorb, beritta, nowtbuk, lapes, basket (l-aħjar minn dawk tad-dahar). U jekk għandkom, tromba u gajd. e iġġibux radjijiet, blalen, frisbees eċċl ġ e eks kk / Dati: Ħarġa A- 25 April 199 Ħarġa B- 2 Mejju 1999 Prezz: Żgħar:Lm1.25 Kbar: Lm1.75 Aktar dettalji lil min japplika Għeżież ġenituri… Nixtiequ li ma jiġix aktar minn ġenitur ja: wieħed minn. kull (i familja. Dan kif tafu $ nagħmluh biex ikollna $ aktar post għall- membrioħrajn, peress jii li n-numru limitat. Membri taħt it-8 snin irid jiġi xi ħadd kbir (414). magħhom. Grazzi ħafna. Kulħadd jippożal Ħarġa Ħuttaf Qannotta - 21 Frar 1999 Qalb il-blatl Ħarġa Ħuttaf għall-Q; 714 Frar 1999 Ir-raġunijiet għall-overfishing huma ħafna. Kien hemm żieda fid- domanda min-nies, u s-sajjieda ppruvaw jaqbdu aktar ħut. Sabu teknoloġiji ġodda. Bnew vapuri tas-sajd ikbar ħalli jġorru iktar xbiek u biex idumu ġimgħat u xhur fuq il-baħar. Bl- għajnuna tas- satelliti u r-ra- dar, is-sajjieda llum isibu fejn hemm i-iktar ħut. Id-domanda għall-ħut wassiet ukoll biex il- ħut jinqabad dejjem iktar u iktar żgħir. B'hekk il-ħut ma jilħaqx jikber u jkollu ż-żgħar, bir-riżultat li l-ħut sparixxa minn ħafna nħawi . Il-ħajja hija katina. Jekk ħolqa tal-katina tinqata', tinqata' l-katina kollhal U hekk qed jiġri. Fejn il-ħut naqas, bdew jonqsu l-annimaliii jieklu l-ħut. Fost dawn hemm tajr Hemm tendenza li nħarsu iejn il-ħut bħala riżors li, nieħdu kemm nieħdu minnu, ma jispiċċa qatt. Imma llum-il ġurnata qed nindunaw li l-ħut sena għall-oħra qiegħed dejjem jonqos. tal-baħar bħal sul u ċief. Kolonji sħaħ ta' dawn sfaxxaw fix-xejn minn ħafna nħawi fid-dinja. Naqsu wkoll mammiferi bħal foki u dniefel. Saru xi attentati biex jiġu stabbiliti kwoti li jillimitaw il- numru ta' ħut li kull sajjied jista' jaqbad. Imma ġara li xi sajjieda bdew iżommu biss il-ħut ta' prezz tajjeb, u jitfgħu l- oħrajn mejtin lura l- baħar. Per eżempju fl- iStati Uniti, huwa stmati għal kull kilo gambli li jinqabad, 4kg ħut u ħlejjaq oħrajn jintremgħu lura l- baħar. Din hija ħela tremenda. Il-problema ta' l-overfishing wasslet ukoll biex sajjieda bdew ifittxu metodi oħrajn ta' kif jistadu, anke jekk dawn huma illegali. Per eżempju hemm min qed juża splussiv biex joqtol il-ħut. Din hija problema, speċjalment f'postijiet huwa riżors mhedded, u minn bħall-Filippini, fejn hemm sikek tal-— Bil-kimika u l- isplussivimut mhux biss il-ħut, imma jmut ukoll il-qroll. Hemm gvernijiet - bħall-Kanada - li ma jammiettux li huwa tort tas- sajd esaġerat li l-ħut qed jonqos. Allura qed iwaħħlu fil-foki li qed jiklulhom il-ħutl L-istess jgħidu l- Messikani fuq id-dniefell Anke sajjieda Maltin tisma' jgħidu dawn l- affarijiet. U bl-iskuża ta' dan, jibdew jimmassakraw il-foki u d-dniefell Il-problema ta' l-overfishing mhix faċli biex issolviha għax ħija problema globali li teħtieġ ftehim bejn pajjiżi differenti. Imma hemm bżonn li ssir xi ħaġa malajr. Mlit 80 Mu A KM Il- Dawn huma l-Ħuttaf li daħħlu membri ġodda. fil-Klabb f'Jannar u Frar 1999. A' AW Il-Ħuttafa tas-Sena NN Dawn huma l-ħames membri li bħalissa qegħdin fuq quddiem nett fit-tellieqa għall-Ħuttafa tas-Senal ' Daħħal (l RU fi Klabb Ħuttaf l $ 7 u lilek nibagħtulek… L kJ 6 Tliet pitazzi ta' l-għasafar u. TM ma G Stiker bil-kulur ta' għasfur : U A Ħajjar ħabib jew ħabiba jidħlu fi Klabb Ħuttaf, tihom . l - jimlew kopja ta' dil-formola, imla isfel id-dettalji tiegħek ; - i stess, u ibgħathomina, flimkien mal-Lm1.50ċ tal- Mata membru l-ġdid. Il-pitazzi u l-istiker jaslulek bil-posta fi ftit ġranet. Isem u Kunjom Ftakar ukoll li għal kul —.— membru li ddaħħal, inti tieħu 8 punti fl-iskem Ħuttafa tas-Sena Ibgħat kollox lil BirdLife Malta - 57 Marina Court Triq Rigord, Ta' Xbiex MSD 12