Banda San Ġorġ 7 ta'Bormla Il-kunjom tal-familja Cauchi hu wieħed mill-aktar qodma f'Bormla. Fis-seklu XVI, xi familji Cauchi, li kienu joqogħdu f'Bormla u l-inħawi tal-madwar marru jgħixu f'Għawdex. Dan ġara minħabba l-attakk tal- Mori fuq Għawdex tas-sena 1551. Wara dan l-attakk, Għawdex ġie żvujtjat min-nies. Familji minn Malta, speċjalment jekk kellhom qrabathom Għawdxin li spiċċaw fil-jasar, bdew imorru joqogħdu Għawdex. F'Għawdex, il-familja Cauchi tferrxet u nsibuhom fl-Għarb, fir-Rabat jew kif nafuha llum bħala Vittoria u fix-Xagħra. Il-fergħa tal-familja Cauchi fir-Rabat insibuha l-aktar marbuta mal-Matriċi jew kif nafuha wkoll mal-Katidral. Xi wħud mid-dixxendenti ta' dawn il-Cauchi li marru Għawdex fl- 1551 reġgħu ġew lura f'Bormla fil-perjodu Franċiż u baqgħu f'Bormla sat-Tieni Gwerra Dinija. Id-dixxendenti ta' din il-familja ser insibuhom akkaniti tal-Banda San Ġorġ ta' Bormla. Fost il-membri ta' dawn il-familji li rabtu isimhom ma' din il-banda kien hemm dawk ta' Romwaldu u Tereża Carabott. Din il-familja kienet magħrufa f'Bormla bħala ta' Romaldu, b'referenza għall-isem ta' Romwaldu, li kien jiġi mkisser f'Romaldu. Dan Romwaldu kellu stabbiliment kbir tal-għamara li kien jinsab eżattament fejn kien hemm il-każin tal-banda qabel il-gwerra, jiġifieri fil-pjazza tas-Suq il-Qadim. Kien imsemmi ħafna għal dan in-negozju tal-għamara. Il-ħajja ta' Romwaldu ma kinitx negozju biss. Kellha l-att soċjali. Romawaldu kien jagħti ħinu għall-attivitajiet tal-knisja u tas-socjetà ta' żmienu. Romwaldu kien jieħu ħsieb il-Fratellanza tas-Sagrament, speċjalment il-festa ta' Pentecoste. Kien wieħed minn dawk li kien jarma t-toroq għal din il-festa. Romwaldu u Tereża kellhom dawn l-ulied. Ġużeppi li sar spiżjar. Kien l-ewwel persuna li fetaħ spiżerija fl-Imsida. Kien miżżewweġ lil Marija Micallef mir-Rabat (Malta). Kien hemm Marku li kien Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 93 miżżewweġ lil Marija Carbonaro li kienet mill-parrocca ta' San Duminku, il-Belt. Dan baqa' f'Bormla u dwaru ser nitkellmu aktar 'l isfel. Insibu lil Annibale. Dan kien miżżewweġ lil Tereża Imbroll. Din kienet waħda mill- ewwel nisa li ggradwaw minn pajjiżna. Kienet studjat barra u ggradwata minn St. Andrews, Durham. Din kienet xi ħaġa rari f'dawk iż-żminijiet. Imbagħad kien hemm Ettore li miet żgħir. Iżda xorta ħalla l-impatt tiegħu fuq l-istorja soċjali ta' Bormla. Dan Ettore kien mar joqgħod tas-Sliema fi żmien meta numru ta' familji minn Bormla kienu qed imorru joqogħdu f'din il-lokalità speċjalment f'dik ix-xaqliba li eventwalment saret parti mill- parroċċa tas-Sacro Cuor. Jingħad li dan Ettore Cauchi miet bl-ispanjola, l-epidemija li laqtet lil Malta matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. Sar anki parti mill-istorja tal-parroċċa tas-Sacro Cour. Kif kienet id-drawwa f'dik il-ħabta, dawk li kienu fil-punta tal-mewt kien isirilhom il-vjatku. L-ewwel vjatku li ħareġ mill-parroċċa tas-Sacro Cuor kien tiegħu. Miet żgħir ta' xi 28 sena. Din iżżewġet ma' Giuseppe Cauchi. Dan Giuseppe kien għamel żmien twil iservi ta' kaxxier tal-Banda San Ġorġ. Il-koppja Giuseppe Cauchi u Elena kellhom żewġt ulied. Il-kbir ġie msemmi Karmenu u kellu ħanut tar-ritratti fi Triq San Frangisk. Din kienet it- triq li tieħu għall-Isla. Hu kien idoqq is-sassofanu mal-Banda San Ġorġ. Kellhom tifel ieħor, li ġie msemmi Ettore, għal zijuh li kien miet żgħir kawża tal-ispanjola. Marku kompla fuq it-tradizzjoni ta' missieru Romwaldu u taha għall- business. Fetaħ ħanut ta' ironmonger fi Strada Marina, numru 26. Illum din it-triq jisimha Triq il-Pellegrinagg. Tant kemm kien akkanit għall- banda, li ssemma l-ħanut tiegħu ''San Giorgio'. Kien ukoll bandist u kien idoqq il-klarinett mal-istess banda. Kien kburi li kien mal-bandisti u daqq waqt li l-banda kienet qed tilqa' l-istatwa tal-Kunċizzjoni meta ġiet lura minn Milan wara li l-ġisem tagħha sar tal- fidda. Kien anki ttieħed ritratt ta' tifkira. Kif kien jiġri u għadu jiġri, dawk li jibdew negozju kienu l-ewwel jikru xi post f'xi triq prominenti. Marku kera dan il-post mingħand il- familja 'Mattei' magħrufa f'Bormla bħala tal-Laneċ. Kienet familja sinjura ħafna. Eżattament fuq dan il-post kien hemm il-bar magħruf bħala ta' Fulubert minħabba li l-propjetarju kienu jismu Filiberto. Barra milli kien ħanut ta' ironmonger, Marku Cauchi kien mastrudaxxa tajjeb. Kien jaf is-sengħa skont tradizzjonijiet qodma. Magni kien għad ma hemmx u kollox kien isir bl-idejn. Kien hu li beda ''Il-kaxxi tas-silġ' li dak iż-żmien kienu jservu bħala friġġ. Fihom kien jintefa' s-silġ li kien jinxtara apparti. Kien imsemmi sew għalihom f'Bormla. Sat-Tieni Gwerra Dinija, kien baqa' jagħmilhom ta' kull daqs. Dawn kien jsiru f'għamliet differenti. Barra kien isir tal-injam għaliex l-injam kien iżolatur. Minn ġewwa kienu jiġu miksija biż-żingu. Fuq naħa kien ikollhom il-post fejn jitqiegħed is-silġ u fil-parti l-oħra jitqiegħdu l-affarijiet li wieħed kien ikun irid li jibqgħu kesħin. Minn barra tal-Banda San Ġorġ, Marku kien qrib ħafna tal-patrijiet Tereżjani u dilettant kbir tal-knejjes. Kien wieħed minn dawk li kien jorganizza l-purċissjoni ta' Corpus Christi li kienet toħroġ mingħand il-patrijiet Tereżjani. Għall-Corpus tat-Tereżjani kien jibdel il-ħanut f'kappella. Din kienet tkun armata bid-damask. Fiha kien ikun hemm altar armat u fuqu kien ipoġġi kwadru tal-Qalb ta' Ġest li matul is-sena kien ikun għand ommu. Din il-purċissjoni kienet tieqaf quddiem il-ħanut u tidħol f'din il-kappella u minnha kienet tingħata l-Barka Sagramentali. Dakinhar kien jgħid lil Fulubert biex fuq il-bejt ma jtellax mal-arblu l-bandiera tal-Kings Arms, iżda dik tal-Papal Jekk il-ħanut ta' dan Marku kien jismu San Giorgio, l-aktar ħaġa li kien imsemmi għaliha kienet l-istatwa kbira ta' San Ġużepp li kellu fih. Din kienet inħadmet f'Lecce, l-Italja. Kulħadd kien jaf biha f'Bormla. It-Terżjani kienu dejjem jitolbuhielu biex iqegħduha fil-knisja tagħhom. Dan San Ġużepp kien kopja ta' dak li hemm fil-Kolleġġata ta' Bormla li kien sar minn Abraham Gatt. Wara ħafna talb mill-patrijiet Tereżjani, dan Marku Cauchi kien tahielhom. Illum tinsab fil-knisja tat-Tereżjani fejn għadha tista' titgawda minn kulħadd. It-tifel ta' Marku, Karmenu jew aħjar kif inhu magħruf illum, bħala Patri Mark Cauchi dejjem xtaq li jkun jaf f'liema sena kien tahielhom. Qatt ma rnexxielu jkun jaf. Marku twieled nhar is-6 ta' Frar 1887 u żżewweġ lil Marija Carbonaro nhar is-6 ta' Frar 1919. L-istorja ta' Marku u martu Maria flimkien dawk ta' wliedhom tirrifletti l-istorja soċjali ta' Bormla, speċjalment dik ta' wara l-Ewwel Gwerra. B'hekk mill-ulied kollha ta' Romwaldu u Tereża, tnejn biss baqgħu jgħixu f'Bormla wara li tfarfru, Elena u Marku. Dawn it-tnejn kellhom iħallu Bormla meta bdiet it-tieni gwerra. Bħal ħafna Bormliżi, kemm Elena u Marku, bil-familji tagħhom kellhom isibu refugju fl-irħula matul il-bombardamenti tat-tieni gwerra fuq it-Tliet Ibliet tagħna. Flimkien mal-familja, Elena marret toqgħod Ħal Qormi, fil-parti tal-parroċċa ta' San Ġorġ. Wara l-gwerra reġgħet irritornat lejn Bormla. Eventwalment, anki huma telqu minn Bormla u marru joqogħdu f'Marsascala. Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni EZA Minħabba l-gwerra, Marku kellu jagħlaq il-ħanut tiegħu u mar jaħdem fl-hekk imsejħa l-Ordinanza. Din kienet il-kelma kif il-Maltin kienu jsejħu lill-Ordinance Corps, li kien jixbah il-korp militari tar-Roval Engineers. Bħalma kien hemm id-Dockvard għan-Navv, kien hemm l-Ordinance Corps għall-Armv. Barra mis-suldati, kien hemm in-nies ċivili jaħdmu f'dan il-korp. Dawk tal-Armv kellhom il-bini tagħhom fil- foss ta' wara l-istage tal-Karrozzi tal-Linja tal-Bombi, mhux fuq in-naħa Tal-Pietà, iżda n-naħa l-oħra. Kien hemm workshops għal dak li kien ikollha bżonn l-armata. Bil-familja b'kollox, Marku mar bħala refuġjat f'Birkirkara u aktar tard f'Santa Venera fejn il-familja baqgħet togħqod hemm. Il-mara tiegħu, Marija Carbonaro, mietet fit-28 ta' Awwissu 1944. Ix-xogħol ġdid tiegħu fl-inħawi tal-Bombi żammu f'dawk l-akkwati għaliex wara Santa Venera mar joqgħod il-Ħamrun fejn miet nhar l-14 ta' Jannar 1974. L-istorja ta' t-tfal ta' Marku u Marija Carbonaro tixbah sew lil dik ta' ħafna familji li kienu ħarġu minn Bormla fit-tieni gwerra u qatt ma reġgħu ġew lura. Bħal ħafna mill-familji qodma ta' Bormla, ħadd ma baqa' joqgħod minn din il-familja f'linja diretta f'Bormla. It-tifel il-kbir tagħhom Lorenzo (1920) iżżewweġ lil Anna Borg mill-Birgu. Wara l-gwerra żżewweġ u kellu żewġt itfal f'Malta; wieħed twieled ir-Rabat u l-oħra f'Birżebbuġa. Wara emigra lejn il-Kanada fejn kellu sitta oħra. Dan Lorenzo kien ħa l-ewwel tagħlim tiegħu fil-mużika mal-banda ta' Bormla u kien anki ħareġ idoqq mal-istess banda qabel il- gwerra. Kien idoqq strument jissejjaħ kontrabassolanza. Kien strument jixbah xi ftit lill-bumbardun, imma idjaq u fit-tul. Kien hemm ħuh ieħor, jismu Ġużeppi, li twieled fl-1922, u żżewweġ lil Ġuża Rapa. Din il-koppja wkoll emigrat. Marret fl-Istatji Uniti, eżattament f'Detroit fejn kellhom tlett itfal. Kien hemm Franġisku li twieled fl-1924. Hu wkoll emigra lejn il-Kanada u żżewweġ lil Marija Toth u kellhom ukoll tlett itfal. Franġisku għadda n-namra lejn il-mużika li kienet bdiet fil-familja ta' missieru Marku f'wieħed minn uliedu, Garrv. Dan Garrv spiċċa jistudja l-mużika b'mod professjonali, ġab id-dottorat fil-mużika u sar għalliem tagħha f'konservatorju tal-mużika ġewwa California. Sar membru u aktar tard direttur tal-fakultà tal-mużika ta' California State Universitv. Bħala strument, jispeċjalizza fil-klarinett, l-istrument li tant kien iħobb idoqq in- nannu tiegħu mal-banda ta' San Ġorġ ta' Bormla. Illum, Dr. Garv Cauchi hu wieħed mill-klarinettisti importanti fil-belt ta' California. Kien hemm Tereża li twieldet fl-1926 u żżewġet lil Pawlu Camilleri u kellhom ħamestitfal. Iż-żgħir fost it-tfal ta' Marku u Marija kien Karmenu. Twieled fl-5 ta' Lulju 1928 u ħaddan l-Ordni Agostinjan. Meta daħal fl- Ordni Agostinjan nhar l-20 ta' Diċembru 1952 ingħata l-isem ta' Marku u ġie ordnat saċerdot minn Mons. Mikiel Gonzi, Arċisqof ta' Malta. Minn din l-istorja kollha baqa' biss il-memorja tat-tfulija li t-tfal ta' Marku u Marija għaddew f'Bormla. F'din il-memorja terġa' tidħol il- Banda San Ġorġ. Patri Mark hu kburi li missieru kien idoqq il-klarinett mal-banda. Għadu jgħożż il-memorja ta' missieru, filgħaxija jdoqq il- klarinett biex jagħti gost lil uliedu u jtellagħhom iħobbu l-mużika. It-tfal kienu jieħdu ħafna pjaċir jisimgħu lil missierhom idoqq dan l-istrument. Fuq kollox iħossu kburi li f'ritratt qadim tal-banda ta' Bormla, li għadu jinstab fil-każin, jidher missieru, flimkien mal-bandisti sħabu bl-uniformi tax-xitwa. Nagħlaq billi minn qalbi nirringrazzja lil Patri Mark Cauchi, li kif rajna jiġi t-tifel ta' Marku Cauchi u Maria Carbonaro talli xtaq jaqsam miegħi u magħkom dawn l-esperjenzi storiċi ta' waħda mill-ħafna familji li għamlu parti mill-istorja glorjuża ta' Bormla u ta' dan il-każin, anki jekk kontra qalbu, Patri Mark jagħraf li Bormla tal-lum hija biss fantazma ta' Bormla ta' bejn il-gwerer. Triq il-Pellegrinaġġ, Bormla Tel: 27661303 Festa tal-Immakulata Kunċizzjoni 99