SESU FIL-VAI 'U Gesti qabad u qalilhom din il-parabbola… Il-kelma 'parabbola' ġejja mill-kelma Griega 'paraballo' li tfisser tixħet ħdejn l-ieħor, 'li tqabbel' jew 'li tagħmel paragun bejn ħaġa u oħra' Il-kelma Ebrajka 'maxalf għandha tifsira iktar wiesgħa minn dik Griega u tirriferi għall-istejjer, għidut, proverbji, allegoriji, metafori u tixbiħat. Din il-parobbola kienet tintuza ħafna fil-letteratura Griega fil-lingwaġġ figurattiv. Fil-Bibbja l-parabbola hija forma ta' tixbiħa zgħira jew elaborata li tirrappreżenta storja mill-ħajja ta' kuljum, l-iktar mill-ħajja tar-rgħajja u tal- bdiewa, biex tfiehem aħjar bil- paraguni, l-messaġġ u t-tagħlim li jrid jitwassal għall-ħajja spiritwali. Gesti għallem permezz tal-Parabboli Fil-predikazzjoni tiegħu fl-art tal-Palestina, Ġesti bosta drabi għamel użu minn lingwaġġ ta' natura parabbolika, metodu ta' predikazzjoni li kien jiġbed ħafna l-attenzjoni tal-ġemgħa u tal-folol kbar ta' nies. Dan il-metodu ta' predikazzjoni kienu jużawh ukoll ir-rabbini u l-għorrief ta' żmien Ġest. Ġest kien jinzel għalhekk għal- livell tal-udjenza li kien ikollu quddiemu, ħafna minnhom nies rgħajja u familji tal-kampanja u għalhekk il-parobboli bl- istejjer ħfief tagħhom zgur li kienu jibqgħu miftakra tajjeb. Il-parabbola mela kienet mezz effikaċi ta' kif Ġesti wassal il- messaġġ salvifiku tiegħu fi tliet snin tal-ħajja pubblika sabiex il-bniedem jifhem mill-ewwel il-messaġġ u jbiddel ħajtu għall- aħjar. Il-karatteristiċi tal-parabboli ta' Ġesu, huma li fihom niltaqgħu ġeneralment ma' xi karattri prinċipali, fihom diskorsi diretti, ikunu mibnija fuq xi kuntrast u jkollhom dejjem konklużjoni qawwija. Il-Parabboli fil-Vanġeli Sinottiċi Il-klassifikazzjoni tal-parabboli dejjem ħolqot ftit problemi għall-istudjużi bibliċi u dan għaliex, mhux kulħadd juża l-istess prinċipji letterarji marbuta man-natura tal- parabbola u għaliex ukoll mhux dejjem insibu parabboli puri. L-ewwelnett fl-Antik Testment niltaqgħu ma' 7 parabboli, li hu ta' min isemmihom hawnhekk: e tal-profeta Natan lis-Sultan David dwar l-ħarufa ta' l-imsejken raġel f'2 Sam 12:l-4. e tal-mara vistuża minn Tekugħa f'2 Sam 14:1-11. e ta' wieħed profeta lil Aħab f'1 Slat 20:35-40. e tal-għalqa tad-dwieli f'Is 5:1-7. e tad-dielja u l-ajkla f'Ezek 17:3-10. e tal-borma tagħli f'Ezek 24:3-5. Fil-Ġdid Testment, il-parabboli nsibuhom fil-vanġeli sinottiċi, ta' San Mattew, San Mark u San Luqa. F'San Ġwann ma nsibux parabboli izda metafori, allegoriji u diskorsi li aktarx jirrappreżentaw veritajiet għoljin u astratti. parabbola, fejn ħdax minnhom insibuhom fil-vanġelu tiegħu Dawn huma l-parabboli li nsibu f'Mattew biss: e tas-sikrana f'13:24-30. e tat-teżor moħbi f'13:44. e tal-ġawhra f'13:45. e tal-qaddej li ma jaħfirx f'18:21-35. L-ART IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2010 $e 37 e tal-ħaddiema fil-għalqa tad-dwieli f'20:1-16. e taż-żewġ ulied f'21:28-32. e tal-festa tat-tieġ ta' iben is- sultan f'22:1-14. e tal-għaxar xebbiet f'25:1-13. e tat-talenti f'25:14-30. e tan-nagħaġ u l-mogħoz fil- ġudizzju f'25:31-46. San Mark għandu 9 parabboli fejn tnejn minnhom insibuhom fil- vanġelu tiegħu bus: li huma 7 l-parobboli:- e taz-żerriegħa li tinbet waħedha f'4:26-29. e U tal-bniedem li siefer u telaq mid-dar f'13:33-37. San Luqa imbagħad għandu 28 parabbola fejn sbatax minnhom jinsabu fil-vanġelu tiegħu biss, li huma dawn: e taż-żewġ midjunin f'7:4l-42. s tas-samaritan it-tajjeb f'10:25-37. e il-ħabib li jiġi nofs ta' lejl f 381 L-ART IMQADDSAZZILULJU SETTEMPRUBOTO) e tal-għani iblaħ f'12:16-21. e tal-qaddejja li jishru f'12:35-40. e tal-qaddej il-fidil u tal- qaddej il-ħazin f'12:42-48. e tat-tina bla frott f'13:6-9. e tal-pranzu f'14:15-24. e tat-torri u tas-sultan sejjer għall-gwerra f'14:28-33. e tad-drakma l-mitlufa f'15:8-10. e tal-iben il-ħali f'15:11-32. e tal-amministratur li ma kienx fidil f'16:1-13. e tal-għani u Lazzru f'16:19-30. e tad-dmir il-qaddej e tal-imħallef u l-armla e tal-farizew u l-pubblikan e tal-għaxar miniet f'19:11-27. Fis-sinottiċi b'kollox f'Mattew u f'Luqa biss u huma dawn li ġejjin: e tas-sisien tajba u dawk ħżiena f'Mt 7:24-27 u f'Lq 6:47-49. e tal-ħmira f'Mt 13:33 u f'Lq 13:21-21. e tan-nagħġa l-mitlufa f'Mt 18:12-14 u f'Lq 15:3-7. Huma sebgħa b'kollox il- parabboli li jinsabu fi tliet vanġeli u huma dawn: e tal-musbieħ taħt il-modd e tal-libsa l-qadima u drapp ġdid f'Mt 9:16; f'Mk2:21u f'Lq 5:36. e tal-inbid ġdid f'damiġġani ġodda f'Mt 9:17; f'Mk 2:22 u f'Lq 5:37. e taż-żerriegħa f'Mt 13:3-9; f'Mk 4:3-9 u f'Lq 8:5-8. e taż-żerriegħa tal-mustarda f'Mt 13:31-32; f'Mk 4:30- 32 u f'Lq 13:18-19. e tal-għalqa u l-bdiewa f'Mt 21:33-46; f'Mk 12:l-12u Kif qegħdin naraw mit- temi ta' dawn il-parabboli, uħud minnhom jittrattaw is-Saltna ta' Alla, il-Knisja, oħrajn il-ġudizzju u s-salvazzjoni, oħrajn juru l-ħniena u l-imħabba ta' Alla u oħrajn jgħallmuna dwar id-dmirijiet tan-nisrani lejn Alla u lejn il-proxxmu permezz tal-indiema, it-talb, il-fidi u l-karità. Dawn il-parabboli ta' Ġesu jibqgħu dejjem attwali għaliex il-messaġġ tagħhom hu dejjem validu u dan għaliex Ġesti qed jgħallem illum ukoll. Huwa tajjeb ħafna li l-katekisti jużaw dawn il-parabboli fil-katekeżi tat-tfal u fil- preparazzjoni tagħhom għas-sagramenti. Huma dejjem strument importanti u effikaċi għat-tixrid tal- Kelma ta' Alla qalb il-poplu tal-Knisja ta' Kristu. 40 ġ L-Anr IMQADDSA $$ LULJU - SETTEMBRU 2010