Adrian Schinas Viċi-President Valent Xuereb Segretarju Segretarju u PRO Ħbieb il-Kappelli Maltin GĦAQDA ĦBIEB Ġunju 2020 e-mail: kappellimaltihbieb(a gmail.com Facebook: Hbieb il-Kappelli Maltin Ħarġa Nru 5 I KAPPELLA TA' KEMMUNA — IR-RITORN MILL-EĠITTU L-ewwel: indikazzjonijiet ta kappella fuq Kemmuna ġejjin minn mappa antika ta' nofs is- seklu tlettax u kitba tal-1290. Li nafu ċert hu li wara l-knisja hemm żewġ għerien. Iż-żgħir Bil- wens tat-torri r- raħħala reġgħu marru u dlonk bnew kappella dedikata lil Santa Marija mtellgħa s-sema. Din ġiet profanata mill-isqof Bueno. Fl- 1716 ir-raħħala irranġawha u jinstab wara grada tal-injam - l-unika waħda li għadha teżisti f'Malta. Il-kappella mibnija fuq tlett kampati, b'waħda minnhom wara l- grada. Is-saqaf huwa arkat Norbert Gingal ibblokkat iżda kbir abbiss. a Ia kok Teżorier Jidher li tħaffer f'forma ovali b' 4 . i , ; jiltaqg U ma inja wanda 1 Is-saqaf maqtugħ Din id-darba ġiet dedikata għar- tmur tul il- kappella. Godfrev Mangon ' 4 q għ ritorn tas-Sagra Familja mill- domnu troll u l- art baxxa xi ui f ki It-titular attribwit. lil Assistent Teżorier metru taħt il- livell ta' barra. Eġittu peress Ji kien. hemm Franċ Zah jew l Angele Xuereb devozzjoni kbira lejn dan. l- 17ANCESCO Żahra — jew l- le Xuer ienHiti mill-Ħaji - Maż-żmien tkabbar bili tħaffru — episodju mill-ħajja tal-Madonna. 'SKola tiegħu. urina lil Attivitajiet li l-Kumitat qed jaħdem u jippjana żewġ absidi oħra. Meta ma baqax jintuża bhala knisja żdiedu ħitan tas-sejjiegħ baxxi Wara zuntier baxx aktar mill-livell tat-triq, naraw faċċata wiesgħa Madonna. tmexxi. lil Ġesu. Hemm San Ġużepp, anġji u xi tfal jiskantaw b' din ix- għax xhur li ġejjin bejn l-absidi u numru ta' ħwat. rettangolari b' erba' mwieżeb. F'din. il-kappella (jistgħu jinbiddlu skont Probabilment. ntuża. biex bieb jinstab fin-nofs. Ftit fil-għoli jinżamm kalċi li ġej minn iċ-ċirkostanzi:) IT hemm tieqa fuq kull naħa. Fuq żmien. il-kavallieri. nsibu kampnar magħmul minn wkoll statwi tal-Qalb ta' Ġunju e. Kappelli fil- lokalita' tan- Naxxa. Madankollu għadhom. jidhru mnaqqxin tlett slaleb Latini u faxx dekorattiv idawwar il-ġnub tal- għar. jinżammu tlett ħnejjiet b' salib tal-ġebel fuq dik tan-nofs. Meta. tidħol trid tinżel tlett Ar ' Ġesu, tal-Madonna u ta' San Ġużepp bit-tfajjel Ġesu. Ħajr: Kappellimaltin.com Minħabba. l-furbani. il-gżira għamlet żmien abbandunata. Fl- 1618 il- granmastru Wignacourt bena t-torri ta' Santa Marija fuq tarġiet. Biex issib l-artal trid iddur lejn ix-xellug għax mhux qiegħed faċċata tal-bieb. L-artal Ġunju 2020 KAPPELLA FIL-BINI TAS-SOĊJETA MALTIJA TAL-ARTI, BELT VALLETTA fuqha. Żewg xkafef, waħda fuq kull ġenb, hija waħda mill-ewwel eżempji ta' kappelli jorbtu il-faccata tal-artal mal-ġnub. gewwa residenzi privati fil-belt Valletta. Artal Maġġur L-artal ta' din il- kappella ġej mis-seklu 17. Il-ħajt pjuttost dejjaq ta' wara l-artal prinċi- pali huwa opra ta' skultura, lavur, pittura u indurar. Wara l-artal mdaħħla fil ħajt hemm niċċa msaqqfa b'arkata nofs tond. ħ Fiha kemm kwadru li jista jilqa t- titular. Fuqu hemm Żewġ put- tini ndurati jżommu arma b' kuruna l In-naħa ta' fuq tal-ħitan hemm fregju, mis- seklu 18, biż-żebgħa taż-żejt fuq il-ġebla. Dan iċ-ċiklu juri xeni mill-ħajja ta' San Ġwann. Fih jidhru żewġ armi. Waħda hija ta' Fra Guillaume de La Salle li kien wieħed mis-sidien tal-Palazz. L-oħra hija ta' Manoel de Vilhena, peress li l-propjeta għaddiet għand l-Ordni meta hu kien Gran- mastru. Dan ix-xogħol huwa mportanti għaliex għalkemm pittura biż-żebgħa taż- żejt kienet popolari ħafna ftit li xejn fadal eżempji minnha ġewwa residenzi f' Malta. Qalb ta' Ġesu—E. Cremona Il-kappella kienet ingħalqet għall-pubbliku kmieni fis-seklu 20. Dan l-aħħar sar fiha restawr estensiv: mid-dipartiment tal- Konservazzjoni u Wirt Mibni tal-Universita'. Għaldaqstant reġghet infetħet u nistgħu ngawdu u napprezzaw l-opri storiċi li fiha. Għaldaqstant reġghet infetħet u nistgħu ngawdu u napprezzaw l-opri storiċi li fiha lum fil-kappella għandna nsibu l-aqwa eżempji ta' xogħlijiet reliġjuzi mill- kollezzjoni tas-Soċjeta tal-Arti. Fost oħrajn hemm. xogħlijiet ta' Sciortino, Alden u Bonnici. Fuq l-artal principali hemm 'Er Cor Jesu - Quod Homine Tan- topere Amavit' (c. 1943) ta' Anton In- glott. Dan ix-xogħol kien ġie ordnat mill- istudenti tal-arti biex jagħtuh rigal lis- Soċjeta tagħhom. Fuq ġenb tal-kappella hemm il-'Qalb ta' Ġesu' (1952) ta' Emvin Cremona. Dan ix-xogħol kien ġie kom- missjonat mis-Soċjeta wara kompetiz- zjoni pubblika u kien intenzjonat li jieħu post ix- xogħol ta' Inglott fil-100 aniver- sarju tat-twaqqif tas-Soċjeta fl-1952. Fuq il-faċċata l-oħra hemm 'Madonna - Mag- nificat Anima Mea Dominum' ta' Ġanni Vella. Informazzjoni: MSA Ritratti:N Gingell Ġunju 2020 IL-KAPPELLA TA' SAN PAWL L-EREMITA, MOSTA Minn fuq il-pont tal-Mosta u Dawret il-Wied, wieħed jista jilmaħ kappella ħelwa. Il- pożizzjoni tagħha, mkennija minn għar fl-irdum ta' Wied il- Għasel jagħmluha unika f' Mal- ta. L-istorja ta' din il-kappella marbuta ma' leġġenda miktuba minn patri fis-seklu 18 Din il-leġġenda titkellem dwar eremit li kien joqġħod ġo grotta li hemm fil-ghar. F'din il-grotta hemm għajn tnixxi l-ilma. L- eremit tkeċċa minn hemm. Dawk li keċċewh wara nidmu. Bnew kappella li ddedikaw lil San Pawl, l-ewwel eremit li kien jgħix fir-raba' seklu. llum. il-grotta. tidhol ghaliha minn bieb fil- kappella. Fiha altar u kwadru tal- 'MAW Madonna tal- Grazzja bil- a bambin, anġli u erwieh tal- li purgatorju. L- ilma tal-għajn iqattar f'serje ta' tlett iħwat. Wara li jfur it-tielet ħawt l-ilma jgħaddi minn kanal biex jasal fħawt ieħor fuq ix-xellug tal- bieb barra mill-kappella. Minn hawn wieħed jista jiehu l-ilma anka meta. il-kappella tkun magħluqa. L-ilma li jifdal jkom- pli trieqtu lejn il-bir. Il-kappella mibnjia fuq pjanta rettangolari. Is-saqaf troll iser- raħ fuq gwarniċi fuq il-ħitan tal- ġnub. L-altar tal-irħam qieghed fuq tarġa għola. mill- kumplament tal-kappella. Fuqu hemm pittura ta' San Pawl eremit ma' Sant Anton Abbati. Tidher ukoll tajra sew- da assoċjata ma' San Pawl. Dan il- kwadru huwa kopja fi- dila tal-oriġinal li wara li nstab fl- 1988 ghax jkien insteraq - beda jinżamm fir -Rotunda. Minn barra, l-bejt jidher li għan- du il-qlib għax-xita. Għalkemm mingħajr qanpiena, hemm kampnar. Taħtu hemm okulus, imbgħad il-bieb. Hemm tieqa fuq kull naħa tal-bieb li min- nhom jistgħu jittawlu ġewwa meta l-kappella tkun magħluqa. L aperturi ta' din il-faċċata għandhom gwarniċ sempliċi tal -ġebel. Il-faċċata l-oħra hija rettangolari. Fiha bieb bl-arkata li minnu tidher il-grotta. riljev li juri lil San Ġwann Bat- j tista, San Pawl Eremita u San Anton Abbati. hemm tlett statwi ta' dawn il- qaddisin. Kienu ingħataw rigal $ mill-kavallier von Guttenberg, iżda dawn ġew vandalizzati. Qabel l-għoxrinijiet tas-seklu l -ieħor kont tista' tinżel minn trejqa. Din tħaffru l-imħażen. tal-fortizza. llum tista' tilħaq il-kappella billi taqsam il- wied, mibasta mhux Ħajr: Anton Spiteri u Rav Grech ji Ritratti ta' Rav Grech u entablatura żgħira, Madonna tal-Grazzja Ġunju 2020 IL-KAPPELLA TA' SANT' ANNA, FIL-PWALES / IMBORDIN Xi tletin sena wara il-kappella bdiet tintuża ' għall-quddies kuljum. Għaldaqstant fuq is Ii -sagristija żdiedu kmamar għall-irqad u Mi faċilitajiet sanitarji. speaker biex isejjaħ lir-residenti tal- kul Owales u l-Imbordin. fil-ħinijiet. tat-talb. Hemm x'juri li l-kappella tal-Pwales in- bniet fis-seklu 13 minn Gian Lorenzo Galea. Oriġinarjament kienet dedikata lit-Twelid tal-Madonna u kienet magħrufa bħala Tal- Vitorja. Hekk kienet meta żar- ha Dusina fil-1575, u hekk baqgħet sa Għalkemm tinsab f'xenarju li jsaħħar mhux kollox kien ward u żahar għal din il -kappella. Fil-1672 kellha terġa tinbena mid-Djaknu Giovanni Vincenzo Galea għax aktar qabel kienet ġiet profanata. Fl-1731 reġgħat giet profanata minħabba l-istat ħazin li kienet fih. Il-kappella reġgħet tbierket u nfetħet fl-1771. Fl-1798 daħlu fil-kappella xi truppi Franċiżi u għamlu ħerba. Fost il-ħsara li għamlu tertqu t-titular tal-Vitorja bil- 3 Min kien inkariġat neħħa il- kwadru u floku poġġa wieħed ta' Sant' Anna u San Ġwakkin. Minn hemm il- quddiem saret magħrufa bħala Il- Kappella ta' Sant' Anna. Sas-snin ħamsin tas-seklu l-ieħor il- kappella kienet qed turi sinjali t' ab- bandun. floku sar saqaf tal-konkos. żewġt-idniefel ma' kull ġenb biex jirfdu l- binja. Is-saqaf, li kien troll inħatt u Inbnew Kien sar il-madum kif ukoll l- Żdiedu wkoll statwa tal-Madonna u San Franġisk qrib il-kappella. Wara l-2001 bdew jieħdu ħsieb din il- kappella l-ALPS. Din hija għaqda ta' ex- studenti tal-Liċeo. L-ALPS għadha tieħu ħsieb il-kappella u kienu responsabbli, fost affarijiet oħra, għal restawr estensiv u l-installazzjoni ta' qanpiena ġdida. Dawn jieħdu ħsieb jorganizzaw tlett attivitajiet; waħda f' Mejju, waħda lejn nofs Lulju u l- oħra f'Novembru. Il-kappella — hi mibnija pjanta Illum s- fuq kważi saqaf huwa ċatt tal-konkos. Fuq lil-ħitan. għad hemm il- korniċun fejn kienu jserrħu l- arkati tas-saqaf troll. Taħt kurċifiss stil modern hemm l-artal dahru mal-ħajt. Quddiemu hemm artal tal-ġebel forma ta' mejda skond ir-rit ta' issa. Fuq il-lemin tal -artal hemm statwa ta' Sant' Anna u San Ġwakkin bil-Madonna. Fuq ix-xellug hemm kwadru tal-1860 impitter minn Dun Ġużepp di Stefano. Dan juri lil Sant' An- na.u San Ġwakkin jgħallmu liċ-ċkejkna arta Anra maż-Mażorma s San Ġestar (1880) Dun Gnusazza 36 Simtar jABn Sesbs 7) Kawmmti Sarci Ana (Tsi-Zastva) - Sar Foot i-Batw Marija. tarġa l-fuq mill-kumplament tal- Is-sezzjoni tal-artal qegħda Il-kappella mgħammra b' Via Sagra moderna kif ukoll bankijiet tal- injam. Minn faċċata jidhru kemm il-kappella kif ukoll is-sagristija. Fuq il-bieb tal- kappella hemm gwarniċa u aktar 'l fuq hemm okulus ovali. L- għola parti tal- faċċata tal- kappella hija triangulari u tagħqad f'kampnar. Fuq nett hemm In-naħa tax-xellug jidhru il-bieb tas-saġristija u il-loċċ fuqu. salib. il-kmamar li kienu miżjudin. Fuq iz- zuntier, ħdejn il-bieb tas- sagristija hemm bank żgħir tal-ġebel. Ħajr: Ritratti ALPS website, u Ġ Theuma, u punti mill-istorja, Kappellimaltin .com