Mikiel Abela l-Bambinu, il-Qajjenza u Birżebbuġa (1920-1991) 25 Sena minn Mewtu Joe Julian Farrugia Introduzzjoni Fi żminijiet mgħoddija, in-nuqqas ta' trasport u komunikazzjoni kienu aktar joftmu pajjiż minn ieħor. Kien ikun hemm anqas taħlit ta' ilsna, ta' drawwiet u ta' kulturi. Għalhekk l-espressjoni kienet aktar tingħarafli hi marbuta ma' ġens milli ma' ġens ieħor. It-tifsir tal-ferħ, in-niket, l-umoriżmu, il-lament u kull xorta ta' emozzjoni oħra li jgħix il-bniedem kienu aktar awtentiċi u jixhdu r-ruħ tal-poplu u l-wirt tal-lokal. U f'pajjiż gżira bħalma hi Malta, il-bixra folkloristika setgħet biss tiġi influwenzata mill-pajjiżi ġirien permezz tal-baħħara, li xorta, iżda, kienet tirrifletti ħajja, xogħol u twemmin qarib. Il-għana ta' pajjiżna hija mod kif missirijietna kienu jiddevertu, kienu jaqsmu d-dieqa, kif ukoll kif kienu jtarrfu lil uliedhom il-leġġendi, ħrejjef jew fatti tal- E imgħoddi. Wieħed li żgur kien magħruf għall-għana żgur li kien Mikiel Abela magħruf bhala l-Bambinu. Mikiel Abela twieled fiż- Żejtun l-għada ta' Santa Marija fis-16 ta' Awwissu 1920. Ommu kienet iżżewġet tiiet darbiet u hu kien iż-żgħir fost żewġt aħwa mill-aħħar żwieġ. Ħuh mill-istess żwieġ kien jismu Ġużeppi. Missieru kien raġel mibni, ruxxan, għajnejh koħol u kellu l-laqam ta' Bambinu, liema laqam imbagħad wirtu anke Mikiel. Huma kienu jgħixu ġo razzett bejn il-Qajjenza u Marsaxlokk taħt ir-riħ tal-Marnisi. Missieru kien bniedem ta' dixxiplina u lil uliedu kollha tahom l-edukazzjoni. Il-ħajja fir-razzett kienet ħajja sempliċi, ta' familja miġbura li taqla' l-għajxien tagħha minn frott l-uċuh tar-raba u mill-bhejjem li minn dejjem baqgħu l-għaxqa ta' Mikiel, anke meta kiber. Kellu diversi Impjiegi Matul ħajtu, Mikiel kellu ħafna xogħlijiet. Ġieli kien ibigħ l-inbid, kien bil-laħam, bil-ħaxix, idur bil-mogħoż ibigħ il-ħalib, kien armat bil-pitrolju, ġieli għamilha ta' mastrudaxxa, kellu lukanda żgħira u għamel żmien ukoll gwardjan mad-Dockvard Police. Kien saħansitra ttanta xortih fl-Awstralja fi żminijiet meta l-emigrazzjoni kienet komuni ħafna. Hemmhekk għamel biss xi sena iżda reġa' ġie lura lejn ir-razzett ta' qalbu. Żwieġ u familja Kien iżżewweġ lil ċerta Ġużeppa li kien iltaqa' magħha meta kienet taħdem f'dar viċin fejn kien joqgħod. Soċjetà Filarmonika San Pietru Banda Birżebbuġa A.D. 1990 — Minn Qalbl-Iljuni— Edizzjoni 27 — Festa 2016 ħmistax-il sena meta , żżewġet u Mikiel kien ħames snin akbar minnha. — Miż-żwieg tagħhom kellhom ħames ulied; tiett ibniet u żewġ subien. Waħda mill-bniet li kien jisimha Marija kienet mietet ċkejkna ħafna u t-tifla li ġiet wara, Marija li qiegħed — nintervista jien, issemmiet għaliha. Il-mewt, iżda, ħasdet f'qasir il- għomor lil Ġużeppa fis-17 ta' Settembru 1968 meta kellha l-età — 8 —. ta' 43 sena, tlett ijiem biss wara li żżewġet Marija. Mikiel ħassha ħafna l-mewt ta' martu u wara li għamel erbatax-il xahar bogħod mill-għana ddedikalha għanja sabiħa bl-isem ta' 'Il-Firda Etema' fejn fiha jirrakkonta l-isbaħ mumenti fil-kumpanija tagħha, it- trobbija tal-familja u d-destin kiefer li firidhom. Iħobb il-bhejjem u ż-żiemel 'Pizu' Marija rrakkuntatli b'ċerta nostalġija kif missierha, minħabba li għex dejjem fir-razzett, minn dejjem kellu l-annimali. Kellu tiġieġ, mogħoż, fniek kif ukoll barri tar-razza pura Maltija. Min jaf kemm-il darba kien jieħdu miegħu għall- wirja tal-Imnarja fil-Buskett, imbagħad ipoġġih f'xi stalla ta' xi ħbieb Rabtin sakemm jerġa' jinżel il-Buskett għall- kompetizzjoni tal-għana. Kellu żiemel partikolari. Kien jismu Pizu. Tant kien jobdi li kien jieħdu miegħu kullimkien. Darba anke tellgħu f'gallarija fiż-Żejtun. Dan Pizu donnu kien ħass l-għali bħal sidu meta mietet Ġużeppa u miet fl-istess żmien ukoll. Ammiratur ta' Diversi Kantanti Minkejja li l-Bambinu kien għannej prim, ma kienx dilettant tal-għana biss. Kien iħobb ħafna l-mużika Taljana. Kien jitgħaxxaq bil-vuċijiet ta' Beniamino Gigli u Claudio Villa. Kien jogħġbu wkoll il-ksur f'leħen Iva Zanicchi, il-kanzunetti ta' Sergio Endrigo u t-tarantelli Naplitani. Lejn l-aħħar, kienet togħġbu wkoll Jennifer Rush. F'Malta l-favorita tiegħu kienet Mar Spiteri, dik li kien iħobb isejħilha r-reġina tal-kanzunetta Maltija. Ma tantx kien dilettant tal-festi. Lanqas ma kien iħobb ix-xorb, għalkemm għanna f'ħafna ħwienet tax-xorb, kien jordna biss xi te' jew kafe' bla ħalib biex ibill griżmejh ħa jkun jista' jgħanni aktar. Kien iħobb ukoll l-isport, għalkemm Marija qatt ma tiftakru jipprattikah. Kien iżomm mat-Taljani fil-futbol u kien iħobb ukoll it-tlielaq taż-żwiemel. Fix-xitwa, infatti, kien iqatta' l-Ħdud wara nofsinhar il-Marsa jara dak l-isport. L-Għana fil-Qajjenza Fis-sajf, iżda l-għors tiegħu kienet l-għana għall-arja friska tal-baħar. Wara li filgħodu kienu jiltaqgħu daqqa f'xi ħanut u daqqa f'ieħor, għal xi t-tlieta jew l-erbgħa kien jerħilha lejn il-kamra li kellu l-Qajjenza, fejn kienu jiltaqgħu d-daqqaqa, l-għannejja u d-dilettanti biex jgħaddu sigħat twal iqabblu, jieħdu u jagħtu pjaċir. Dak iż-żmien il-Qajjenza ma kienx hemm bini u ħafna nies kienu jfittxuha biex filwaqt li joqogħdu jgħumu, jitpaxxew bi ftit għana mill-aqwa esponenti ta' dak iż-żmien. Kienu jieqfu biss meta jidlam u kulħadd jinġabar lejn daru. Beda jgħanni ta' 35 Sena l Mikiel ma kienx beda jgħanni żgħir ħafna. Kien beda meta kellu madwar 35 sena. Kien jgħanni ħafna xorti ta' għana; mill-ispirtu pront sal-għana tal-fatt. Iżda, skont Marija, l-aktar għanalli kienet tiġbed in-nies, u forsi din kienet ir-raġuni għala ħafna nies kienet tiġri warajh, kienet l-għana umoristika. Mikiel kien bniedem ċajtier u jieħu kollox biċ-ċajt. Dan kien rifless ħafna fl-għanjiet tiegħu. Kien jgħanni għanjiet ħelwin mingħajr ħafna tgħajjir żejjed. In-nies kienu jiftakruhom bl- isem u jitolbuhomlu kull fejn ikun qiegħed jgħanni. Kien jieħu sehem f'ħafna xalati tal-għannejja li dak iż-żmien kienu popolari ħafna u llum x'uħud minnhom intemmu fix-xejn. Kienu jmorru l-Mellieħa fil-Vitorja, għal San Mattew tal- Maqluba fil-Qrendi, taħt it-torri fejn illum hemm il-klabb tal- futbol f'Marsaxlokk nhar San Girgor, minbarra naturalment l-Imnarja fil-Buskett. L-Imnarja ma kinitx bħalma nafuha llum. U Marija tiftakar lil missierha jgħid kemm kienet isbaħ qabel. Ma kienx jintrama l-palk u ma kellhom l-ebda teknoloġija u mikrofoni. Kienu jintefgħu ħdejn it-taraġ tal-misraħ li hemm f'nofs il-Buskett u ħallihom hemm jgħannu minn xħin jidlam sakemm terġa' titfaċċa x-xemx. Ma kinux jarmaw bħal-lum bil-burgers u kull xorta ta' ikel li mportajna minn barra. Kienu jsajru l-fniek, jixorbu l-inbid, għalkemm Mikiel kien joqgħod bogħod minnu, u jieklu xi maqrut sħun. Wara, din il-festa bdiet tiġi organizzata mod ieħor, daħlu l-kompetizzjonijiet u Mikiel kien rebaħ ħafna minnhom. Iżda xorta waħda kien jippreferi l-Imnarja ta' qabel. L-Ewwel Għannej fuq il-Media Il-Bambinu kien ħareġ xejn inqas minn 21 diska. Kien l-ewwel wieħed li għanna fuq ir-Rediffusion, l-uniku mezz radjofoniku ta' żmienu u fuq it-televiżjoni Maltija. Ma għanniex, iżda f'pajjiżna biss. Għanna lil ħutna Maltin fil-Kanada u l-Awstralja, fil-Festival ta' Agrigento fi Sqallija, fl-Ingilterra, il- Ġermanja, il-Libja u l-Italja. Fi żmien kien jagħmel parti mill- grupp folkloristiku Viva Malta flimkien ma' Tonv Camilleri. U skont bintu Marija, kienet propju ma' Tonv Camilleri l-aħħar għanja li għanna waqt serata tal-lljieli Mediterranji ġewwa l-ġonna tal-Argotti u kienu għannew l-aktar għana li kien għal qalb il-Bambinu, l-għana umoristika. Għeluq Mikiel miet fl-età ta' 70 sena f'jum San Pawl, l-10 ta' Frar 1991. Huwa ħalla wirt kbir lill-kultura Maltija. Kien xieraq għalhekk li sarlu monument fid-daħla ta' raħal twelidu, iż- Żejtun, li hu kien jiddiskrivieh bħala l-benniena tal-għannejja. Minkejja li l-ġenerazzjoni ta' llum ma tistax tgawdih jgħanni u jagħti pjaċir, żgur li għal kull min għandu l-għana għal qalbu, l-isem ta' Mikiel Abela l-Bambinu ma jmut qatt. Dan għaliex minkejja li kien għannej imfittex, dejjem baqa' umli fi kliemu u fi ħsibijietu. Kien bniedem li għex fir-raba u qatt ma ħalla l-ebda unur jew fama jagħmluh b'xi mod imkabbar. Inħoss li għandi nagħlaq b'żewġ strofi minn tiegħu, versi ħfief, li jifhimhom kulħadd u li jixhdu pero' l-ġenwinità fi kliemu. Jien għannej, nikteb l-istejjer; Hawn għannejja jagħmlu bħali: La tgħidux li domt niftaħar, Għax jiena m'inix speċjali. Għidtilkom kollox fil-qosor Dak li għadda mingħalija; Kull suġġett li semmejtilkom, Nagħmel l-isbaħ poeżija' i ek Tr tii TA MT IT tħ to NIKel Ti Ti fir IT a Aħna nħeġġu aktar attivitajiet minn dawn, speċjalment meta fihom jidħlu elementi marbutin mal-festa titulari tagħna. B'hekk inkunu qed niżirgħu fit-tfal tagħna l-imħabba lejn il-lokalità tagħna u l-festa tar-raħal ll NIT Soċjetà Filarmonika San Pietru Banda Birżebbuġa A.D. 1990 Minn Qalb l-Iljuni — Edizzjoni 27 —Festa 2016 BŻAT59 Għa il-ka