die Piegramm tal- Gfħestia 2070 ċ-e) IL-MITT SENA TAL-KWADRU TITULARI L-2010 timmarka anniversarju importanti għall-parroċċa ta' Ħad-Dingli; l-ewwel ċentinarju tal-kwadru titulari attwali xogħol il-pittur Taljan Virginio Monti. MARIO MICALLEF jagħti ħarsa lejn l-istorja tal-kwadru nnifsu u jlaqqagħna mal-awtur ta' dan ix-xogħol li jirrappreżenta t-tlugħ fis-sema tal-Madonna. e Il-Kwadru Fil-bidu tas-seklu għoxrin, mal-proġett tal-bini ta' knisja parrokkjali ġdida f'Ħad-Dingli, inħasset il-ħtieġa ta' kwadru titulari ġdid li juri t-tlugħ fis-sema bir-ruħ u l- ġisem tal-Verġni Marija. Il-knisja l-ġdida, mibnija fl- istess post ta' qabilha iżda ferm akbar fid-daqs, tlestiet minn ġewwa u tbierket fl-1908. Il-Kappillan Dun Vincenz Curmi qabbad lill-istess perit inkarigat mill- bini tal-knisja, Franġisku Zammit, biex jikkummissjona, x-xogħol tal-kwadru titulari l-ġdid lill-pittur magħruf Virginio Monti. Il-kwadru tpitter Ruma u twaħħal wara l-altar maġġur tal-knisja parrokkjali ta' Ħad-Dingli nhar il-11 ta' Awwissu 1910, ftit jiem qabel iċ-ċelebrazzjoni tal-festa titulari. Il-kwadru jirrappreżenta b'mod prominenti 'l-Madonna mtellgħa s-sema fejn 'il fuq mis- sħab hi akkumpanjata minn żewġ anġli kbar u ħames anġli żgħar ferħana b'dan l-avveniment. Fil-parti t'isfel tal-kwadru, il-pittur juri l-appostli mistagħġba jaraw il- qabar tal-Madonna vojt. Il-kwadru titulari li kien hemm qablu, illum jinsab fis-sagristija. Il-kwadru ġie jiswa £40, iżda Virginio Monti laqa' t- talba biex jagħti skont u f'ġest ta' ġenerożita' naqqas - - £4 u għalhekk il-ħlas dovut lilu niżel għal £36. Inkarigati Il-kwadru titulari tal-parroċċa ta' għall-ġbir tal-fondi għat-titular il-ġdid kienu l-Kappillan Ħad-Dingli. Dun Vinċenz Curmi u l-Perit Franġisku Zammit. Fi żmien ta' faqar il-flus kienu jidħlu bil-mod. Għall-parroċċa ta' Ħad-Dingli dan kien diffiċli billi kienet għaddejja ħidma qawwija fuq proġett infrastrutturali kbir; il-bini tal-knisja li għalkemm kienet lesta minn ġewwa kien għad fadal ħafna xogħol xi jsir fuq barra. Kienet għalhekk providenzjali l- għotja ta' £15 għall-kwadru titulari mill-Kavallier Carmelo Bugeja li kien benefattur kbir ta' din il- parroċċa. e Il-Pittur Virginio Monti twieled fl-1852 f'Genzano, lokalità li tinsab fil-provinċja tal-kapitali Taljana, Ruma. Missieru, Andrea, li kien artist ukoll għaraf il-potenzjal ta' ibnu u offrielu taħriġ professjonali fl-arti. Fl-età żagħżugħa ta' għoxrin sena, bagħat għalih il-pittur magħruf Taljan Alessandro Mantovani li afdalu xogħlijiet imdaqqsa biex jagħmluhom flimkien. Fil-fatt il-Galleria Mantovani fil-Vatikan saret bil-għajnuna ta' Virginio Monti. Dan il-proġett ta isem lill-artist żagħżugħ bħala pittur li għad jagħmel xogħlijiet kbar ta' arti. L-ewwel xogħol kompletament f'idejh, fuq rakkomandazzjoni tal- istess Mantovani, kien għall-kappella tal-Lunzjata fil-knisja ta' Santa Maria dell'Orto f'Ruma. Alessandro Mantovani beda jikkummissjona bosta xogħlijiet lil Virginio Monti li sab jgħinu lil Eugenio Cesterna, li aktar 'il quddiem żżewweġ lil oħt Monti. Eventwalment iż-żewġ artisti ħallew it-timbru tagħhom fuq il- wirt artisitiku f'Ruma b'ħafna knejjes u bini ekklesjastiku mżejjen minnhom. Monti kien jispeċjalizza fl-affreski u ħa isem għat-tpinġija ta' figuri mill-kotba mqaddsa fl-isfond ta' xenarju. fosthom Birkirkara fejn hu pitter is-saqaf tal-kolleġġjata bażilika) Virginio Monti (1852-1942) ta' Sant'Elena. Għall-knisja kolleġġjata tal-Immakulata Kunċizzjoni f'Bormla hu pitter il-koppla u l-kwadri tas-saqaf tal-kor u tal-kappelluni. F'Ħad-Dingli minbarra l-kwadru titulari attwali, fl-1907 pitter ukoll żewġ kwadri oħra, wieħed li juri lil San Franġisk t'Assisi u ieħor lill-Arkanġlu San Rafel. Il-kwadri jinsabu fil-kappellun tal-kurċifiss. Għandu wkoll xogħol il-Belt fejn pitter episodji mill-ħajja ta' San Franġisk għas-saqaf prinċipali tal-knisja ta' Santa Marija ta' Ġest, immexxija mill-Franġiskani Minuri. Xogħlijiet oħra ta' Monti f'pajjiżna jinsabu fi tliet lokalitajiet Għawdxin. L-akbar wirt li dan l-artist ta' fama ħalla f'din il-gżira jinsab fil-knisja bażilika ta' Marija Bambina fix- Xagħra fejn hu l-awtur tal-pitturi kollha fis-saqaf, fin-navi u fl-altari, minbarra waħda. Għall-knisja parrokkjali ta' Kerċem pitter il- kwadri ta' żewġ altari: wieħed juri l-Qalb Imqaddsa ta' Ġest u ieħor il- Madonna tal-Karmnu, waqt li fiż- Żebbuġ hu l-awtur ta' kwadru li juri l-Familja Mqaddsa. Virginio Monti miet f'Ruma nhar il- 11 ta' Frar 1942, fl-għomor ta' 90 Il-kwadri ta' San Franġisk t'Assisi u tal-Arkanġlu San Rafel fil-knisja parrokkjali ta' Ħad-Dingli. sema; Arkivju Parrokkjali Ħad-Dingli, Reġistru tal-Magħmudijiet, Volum VIII, Paġna 58. Ir-ritratt ta' Virginio Monti hu meħud minn awto-pittura tiegħu. Ir-ritratt qed jiġi ppubblikat bil-kortesija tal-knisja Kolleġġjata Bażilika tax-Xagħra, Għawdex. Il-pittura oriġinali tinsab fis-sagristija maġġuri tal-istess knisja.