16 Il-Ħtieġa tat-Tagħlim ta' l-Ekonomija Fi ftit snin oħra l-Ekonomija tkun l-aqwa fost ix-xjenzi, jgħid J. M. Kevnes. Għaliex 2: Mniex twieled dan il-lisieb' Għaliex għandu jkun hekk melitieġ it-tagħlim ta' l-Ekonomija fiż-żminijiet ġodda 2: Għaliex nalisbu li kull ma jmur, il-litieġa ta' din ix-xjenza għandha aktar tikber u tinħass 2 Il-Bniedem wasal fl-aħliar waqfa fil-mixja ekonomika tiegħu. Nistgħu nagħarfu tlitt tarġiet li d-dinja telgħet biex waslet sa fejn hiissa. Fil-bidu naraw il-Bniedem igħix fir-raħal, Ir-raħal għalih kien biżżejjed. Ralili il-Ewropa bikrija kellu l-ħila jaħ: seb għal l-ikel, jagħmel daru, ħwejjġu, il-għodda tiegħu. Għal- hekk nistgħu: ngħidu li ralial f'dak iż-żmien kien għal kollox ħieles minn rħula u pajjiżi oħra. It-tieni tarġa kienet mita taqsimiet sħali bdew jeħdu xogħol wieħed, ix-xogħol li għalih kienu l-aktar mogħtija. Iżda dan it- tqassim ta' xogħol ma setàx jitwassal sa' l-aħiħar ta' fiiltu m- ħabba li l-kif ewlieni kien jagħmel il-ġarr ta' xi ħwejjeġ għoli wisq, jew li ma jistàx jkun. Dan iż-żmien tal-kobor ekonomiku . kien wieħed ta' bejgħ u xiri ġewwenija. Il-bejgħ bejn pajiiż u ieħor, għalkemm kiber, kien għadu wisq żgħir. — L-Ingliterra kienet tixtri iwawar mil-lvant u Ħarir u musulina minn l-Indi. Kienet tbigħ l-iktar suf, maħdum jew le. Fl-aħliar it-Taqliba Industrjali waslet u magħha l-aħħar waqfa fil-mixi tad-dinja. Tikxif ġdid, tà setgħa lil-kull pajjiż li jtiaddem u jsawwar dak li jsib tna' dwaru aktar minn li qatt kien. jista', fil-waqt li l-ġarr, sew fuq l-art kemm fuq l-ilma, tħaffef u għalhekk għan it-tibdil ta' xogħol bejn pajjiż u ielior. Għalhekk fejn qabel ix-xogħol kien jinqasam ġewwa kull pajjiż issa sar jinqasam bejn il-ġnus tad-dinja. L-Ingliterra, qabel it- Taqliba kien ikollha biżżejjed nagħaġ għall-bżonnijiet tagħha tas- suf. lmma, wara, mita bdiet taħidem il-ħwejjeġ tas-suf, mhux għa- Hiha biss iżda għal barra wkoll, sabet li kellha ddaħħal suf minn bnadi oħra, kif tagħmel ukoll għat-tajjar. Hekk naraw li xi pajjiżi jkabbru l-qoton u jrabbu n-nagħaġ u l-Ingliterra, li għandha qagħida u ħitieġa oħira li jixfituha għal dan ix-xogliol, tafidem l-ilbies. L-irquqija ta' dan it-tqassim li jitrabba biż-żmien u magħha dak l-irbit ta' pajjiż fuq l-ieħor, huma miġja ġdida għad-dinja. Għalhekk l-Ingliterra, issa, torbot ħafna fuq pajjiżi oħra għal l-ikel tagħha. Tixtri fuq is-sebgħin fil-mija ta'- dak li tiekol, Imbagħad għal dak li hu industrja nħarsu biss lejn id-dħul tal- qoton, suf, żejt (sew ta' l-art kemm tal-lixejjex), ram, landa u fiwejjeġ oħra, biex nifhmu kif il-ħidma fl-Ingliterra kienet tieqaf jekk tinqata' minn l-egħjun barranija. Dan igħodd ukoll għal pajjiżi olira u għalhekk ngħidu li l-bejgħ fost il-ġnus daħal fil-Ħajja ta' kull art. Biex nifhmu s- sewwa ta' dan il-għajdud inħarsu ftit lejn il-kriżi tad-dinja fl-1929: waqfa fil-bejgħ heddet is-sisien tal-ħajja ma dwar id-dinja. Nistgħu nifħmu xi ftit għaliex issa l-Ekonotmnija hi ta' ħtieġa hekk kbiral Qabel it-tagliba, fil-ħedma ma kienx hemm taqsim ta' xogħol. Ma kienx hemm, biialma l-lum, makna industrjali ħajja, kull: biċċa titlob li tinżamm u tinħadem bir-reqqa; jew fehma ta' kredtu hekk mirquma, il-bir, saħansitra, tad-demm ta' l-industrja, Jekk fis-seklu 17 kien hemm xi taqbida jew kiber wisq it-tidjin u għalhekk waqa' l-faqar, in-nisel kien ta' xejn mita jitqabbel ma' dak li ġrajja bħal dawn il-lum kienu jġibu. Għalhekk mal-kobor tat-taqsim tax-xogħol fost il-ġnus li ġieb miegħu twegħir imkattar fir-riġma tal-liidma, l-Ekonomija hi dak il-għerf li jurina dak kollu li jmur għall-ħajja tal-Bnie- dem, u jnebbeli fina bidu tajjeb biex minnu nħabirku nħaddmu sewwa għall-ġid tagħina dak li jinsab ma' dwarna. L-egħmil ta' l-Ekonomija u l-ħtieġa tagħha narawhom fil- waqt li nħarsu lejn il-għioqod li dan il-għerf ifittex iħoll. 'L-ew- wel u l-aqwa nsibu ittimwiġ fil-bejgħ. Kull xi żmien ikun hemm waqfa fl-industrja u fil-bejgħ tad-dinja kollha. Ix-xogħol jonqos. Il-bejgħ jixtorob sal-ħamsin fil-mija ta' dak li hu s- soltu, fil-waqt li l-faqar u l-qgħad isiru theddida lil fajjetna. X'inhu t-tifsir ta' dan il-ksur fir-riqma tad-dinja2:— Hu, forsi, kifigħidu xi wliud, li ma hemmx setgħa xerrejja biżżejjed f'dawk li jridu jixtru, u għalhekk xi sehem tax-xogħol jirtema 7: Jew hu li dawk li jridu jixtru ma għandhomx flus, fil-waqt li dawk ti għandhom il-flus ma jridux jonfqu imma jfaddlu7. It-tifsir hux magħqud ma' banek u tidjin 2 Issa Ħu l-kustjoni tal-qgħad. Mit-Taqbida l-Kbira 'l hawn l-Ingliterra dejjem kellha minn l-inqas miljun qegħdin, U mhux l-Ingliterra biss, imma l-pajjiżi kollha għandhom il-qgħad. Għia- liex dejjem magħna dik il-ħolma ħażina tal-qgħad, dejjem tiġri wrajna, qisha trid turina li jonqosha xi ħaġa din il-ħajja l-ġdida tagħina, li xi wħud minna jalisbu l-ogħla fost ta' l-iżmna kollha 2 —Xi ftit igħidulek: (Inrażżnu t-twelid għax aħna mras- sin wisq.7: Oħrajn: ''Il-makni qe'd ikabbru l-qgħad.' Oħrajn: 'iIt-Trade Unions qċgħidin iżommu l-pagi għoljin. ''Il-frustieri q'ed ibigħu irħas minna, inżommuhom barra b'tariffa.' — f'In- waqqgħu l-Kapitaliżmu u jħiaddem biss l-istat'' ''Le, ma ndali- filux l-istat fejn ma jesagħux,'— L-Ekonomija hija dak il-għerf watidieni li jista' jgħinna nħollu dawn il-għogod li ġiebu maglħi- hom iż-żminijiet ġodda, Il-Qampiena ta' Sant'Anġlu Tidwi tàl-xtutek, ja Malta, Għanja li tiksi 'l-smewwietek, Tikser is-sikta ta' rħula Tiġbor fuq swarek f uliedek… Doqq ja qampiena Ħajr lill-qalbiena. Sellem lil dawk illi mietu Lilek biex ħielsa jaraw; Fakkar is-silta qlubija, Ir-rebħa li fiha ttamaw… Doqq, ja qampiena, Ħajr lill-qalbiena. Tolqot din l-għanja ferliana, Tkexkex l-għedewwa ħajnin, Tkebbes il-qlub illi birdu, Tfakkar il-ġieħ. tal-Maltin… Daqq, ja qampiena, Ħajr lill-qalbiena. Mellieħa—7/9/35.