L-Aċċent Kont għadni kif aċċettajt ix-xogħol ġdid ta' amministratur. Kont ferħan għalkemm kont naf li hemm ħafna xogħol xi jsir u kelli wkoll diversi ġlidiet x'nirbaħ biex inbiddel l-affarijiet. Imma moħħi kien mistrieħ għax kelli s-sapport u l-entużjażmu tad-dekan. Kif kien issuġġerieli ltqajt mal-viċi dekana biex inkunu nistgħu naqsmu l-ideat tagħna u nippjanaw flimkien. Lanqas biss minuta wara li bdejna l-laqgħa ħassejt qalbi tħabbat sfiq. Ma stajtx nikkonċentra. Ma stajtx nifhem għaliex. Qalbi tħabbat għaxra għaxra. Imbagħad hekk kif lissnet il-kelma 'again' b'dak l-aċċent Ingliż ippatentjat f'salt donni ntbaħtx'kien ġara. Ma stajtx nikkontrolla l-emozzjonijiet u l-ħsieb. Kont ilni sentejn immur f'dik l-iskola. Bdejt qabel il-form one għax missieri rraġuna li jekk immur fl-aħħar sentejn tal-primarja jkolli ċans aħjar biex niġi aċċettatf'Form 1.Dan kien dejjem jiddependi mill-eżami tal-entrance imma tal- anqas ikunu qed jgħallmuk l-istess nies li jissettjaw u jikkoreġu l-eżamijiet. Barra minn hekk ikunu leħqu drawk u jekk ma tkunx ta' tfixkil għalihom jaċċettawk. Jiġifieri kien importanti li nagħmel il-homework kuljum, li nistudja għat-tests u għall-eżamijiet, li nġib ruħi tajjeb fil-klassi — nobdi u ma nirrispondix anke jekk ikolli raġun, li dejjem nagħmel kif jgħiduli nagħmel l-għalliema anke jekk ma naqbilx magħhom,li nieħu sehem fl-isports u fil-kor tal-iskola, u fuq kollox li ma ninqabadx nitkellem bil-Malti u li kuljum nasal fil-ħin għall-quddiesafis-sebgħa 28 Leħen il-Malti u nofs ta' filgħodu għalkemm kont niġi minn Ħad-Dingli u kelli naqbad żewġ karozzi tal-linja għax ma kienx hemm private tal-iskola għal dawk l-inħawi. Konna fl-aqwa tal-inkwiet bejn il-Gvern u l-Knisja. U għad ma konniex indipendenti mill-Ingilterra. Kienu bdew it-trattati u kien hemm ħafna taħwid. l-Labour Partv jipprotesta kontra l-aġir tal-Knisja; Borg Olivier jinnegozja mal- ngliżi; Ganado jirraġuna i l-aħjar għar-referendum tal-indipendenza tqatta'l-vot bi protesta; u Mintoff jemmen u jisħaq li dak li ġab Borg Olivier mhux tajjeb biżżejjed. Sintendi fl-iskola konna npespsu bejnietna l-istudenti dwar dawn l-affarijiet u fil-privat konna dejjem nitkellmu bil-Malti. Imma dejjem minn taħt l-ilsien għax konna mwerwrin li ninqabdu nitkellmu bil-Malti u wkoll min jaf x'kienu jaħsbu fuqna jekk jindunaw li xi wħud minna kellna missirijietna jaħdmu t-tarzna u konna ma' Mintoff. Missieri kien ilu jaħdem it-tarzna ħajtu ollhau jien konttifel waħdi u għalhekk seta'jibgħatni skola tal-Knisja.'Moħħok emm, ibni, biex żgur ma jiġrilekx bħali/kien dejjem iwissni bħallikieku kien xi diżunur li wieħed jaf is-sengħa tajjeb. Ma kienx tal-iskola imma kien jaf jaqra u kien iħobb tassew jaqra. Il-gazzetti kien jikolhom, u dejjem kien aġġornat sewwa. Fuq kollox ma kienx jemmen dak kollu li jiktbu l-gazzetti anke dawk al-partit. 'Id-dinja hekk' kien ilissen minn taħt l-ilsien, 'trid tmidd rasek għal għonq it-triq, tisma' kollox, u qabel temmen, tixtarr u tgħarbel' nsomma l-iskola kont sejjer mhux ħażin. Mhux xi żiemel bħat-tifel tan-Nutar Galea jew ta' Grech tan-negozju. Kienu jagħtu l-impressjoni li jafu ollox. Min jaf forsi kienet biss maskra li tnixxi l-poter. Tajbin f'kollox kienu jgħidulhom l-għalliema lill-ġenituri tagħhom meta jiġu għalihom bil-Mercedes. U bl-aċċent li kellhom tal-Ingliż ma kontx tagħrafhom minn xi Ingliż. Imma ellhom xuxthom skura u nnukklata, u għajnejhom suwed tuta. Naħseb li ieku xtaqu li jkollhom għajnejhom koħol ċari u xuxthom safranija u lixxa. Forsi kienu wkoll jaħsbu li l-antenati tagħhom kienu xi barunijiet li ġew Malta mill-Ewropa ta' Fuq. l-klassi tagħna tal-Form 1A kienet fil-kantina tal-iskola. Konna eżatt tletin tifel fil-klassi kemxejn mudlama b'żewġ twieqi b'arkata u bil-ħadid bħallikieku konna ġo ħabs. Ma tantx kienet atmosfera li tispira t-tagħlim. Imma konna bi kwietna qisna sardin marsusin f'dawk il-bankijiet tal-injam qadim li spiss kien iniffed xi skalda f'sorm wieħed minna. Dak li jkun, jinħasad hekk kif ipoġġi bilqiegħda u jispiċċa bi skalda ta'xi tliet pulzieri mwaħħla ma'sormu. għadd 34 LXXXIV 29 hekk kif jinħasad kien ilissen 'AħħI' mingħajr ma jrid. U aħna kollha nibdew nidħqu għalkemm l-għada forsi kien imiss lilna. il-klassi kienet l-aħħar waħda fil-kuritur twil u wiesa' mdawwal b'xi tubu 'lhawn u'l hinn. Konna l-aktar klassi qrib il-loki. Kieku kellna vantaġġ għax malajr konna naslu meta konna nkunu maqsumin, imma rari konna nistgħu nħallu l-bieb tal-klassi miftuħ għax konna nistordu bir-riħa tal-ammonja. Imbagħad darba fil-gimgħa r-riħa tal-bewl kienet tonqos għax kienu jnaddfu l-lokijiet bil-Cresol. U xorta ma stajniex niftħu l-bieb għax dan kien jistordina daqs l-ammonja jew aktar. M'hemmx x'tagħmel. Għalkemm konna l-klassi taż-żwiemel, għax konna 1A, xorta kellna nġarrbu din il-klassi/ħabs. Ta' tfal li konna kien dejjem fi ħsiebna li ngħaddu ż-żmien b'xi għalliem li jkun xi ftit rieqed, Kellna diversi, fosthom l-għalliem tal-ġeografija li kien imlaqqam 'il-Vanke' għax kien studja Wisconsin u kellu aċċent Amerikan, u l-għalliem tal-matematikali kien imlaqqam ir-romblu'għax minnu, Alla jbierek kont toħroġ żewġt irġiel. Dan tal-aħħar kellu l-vizzju jwaħħal il-kumpass fuq il-mejda tiegħu u jippuntah lil min ikun irid isaqsi xi domanda. Insomma konna ngħadduha. Imma mas-Sur Jones l-għalliem tal-Ingliż ħadd ma kien jazzarda jiċċajta. Is-Sur Jones kien Malti għalkemm kellu isem Ingliż. Kien għadu kif ġie lura minn Oxford fejn kien temm l-istudji tiegħu fil-letteratura Ingliża. Kien raġel twil u rqiq. Xagħru dejjem ippettnat pulit u jleqq bil-krema tax-xagħar. Dejjem liebes ġlekk iswed b'ingravata sewda u qmis bajda. Kien serju. Il-laqam tiegħu kien 'l-imdejjaq: Qatt ma kien jidħaq u t-tfal kienu jibżgħu minnu speċjalment meta kien jagħtik dik il-ħarsa ta' wieħed miġnun. Xi wħud minna konna mistagħġbin kif ġie aċċettat biex jgħallem. Forsi għax kellu B.A. minn Oxford, u fuq kollox kellu aċċent Ingliżippatentjat, U tassew kien jieħu vantaġġ b'dak l-aċċent. Anke meta ma jkun qed jgħid xejn speċjali, dak l-aċċent kien iġegħelna noqogħdu dejjem attenti kważi kważi nibżgħu nieħdu nifs ma jmurx iwaqqgħek għaċ-ċajt. Is-Sur Jones kien sistematiku ħafna. Il-lezzjoni dejjem l-istess. L-ewwel jispjega xi punt tal-grammatika, imbagħad naqraw, imbagħad isaqsi xi domandi, imbagħad naħdmu xi eżerċizzju tal-grammatika fis-skiet. U hekk kienet tgħaddi tliet kwarti ta' lezzjoni. Fl-Ingliż kont sejjer mhux ħażin sakemm … 30 Leħen il-Malti Kien jum bħall-oħrajn fl-iskola. U t-tieni lezzjoni filgħodu, jiġifieri dik ta' qabel il-break tal-għaxra u nofs kienet is-soltu klassi mas-Sur Jones. Għax l-Ingliż dejjem filgħodu kien ikun għax hekk ma konniex inkunu għajjenin u suppost nistgħu nikkonċentraw aktar. Konna wasalna għall-qari. Kulħadd fetaħ il-ktieb u bdejna mir-ringiela ta' quddiem naqraw ftit kull wieħed. Jiena kont fit-tieni bank u sakemm kien imiss lili dejjem kien ikun hemm xi tmienja oħra qabli. Imma kont trid toqgħod attent għax ma tkunx taf meta se jwaqqaf lil ta' qablek u jekk ma tkunx pront biex tkompli taqra jibagħtek 'il barra għax ma kontx attent. Il-vera kellu pedagoġija ingaġġanti li żgur tgħallem minn Oxfordi U lanqas tliet sekondi wara kont qomt bilwieqfa u bdejt naqra. Ma tantx kien eżerċizzju għal qalbi imma ftit ftit, kont qed nidra nqum bilwieqfa u naqra quddiem sħabi. Wara kollox kollha kemm aħna kellna ngħaddu minn dan il-martirju, allura aħjar tidrah. Kont dħalt fl-ispirtu tal-istorja u għal darba kienet storja li għamlet sens, mhux bħall-istejjer l-oħra li konna qrajna mill-ktieb Ingliż li ma kien jagħmel xejn sens għalina għax il-kuntest dejjem kien fuq xi post fl-Ingilterra. Imma din l-istorja donnha kienet tgħodd għalina wkoll. Ngħid is-sewwa ma kelli l-ebda idea x'kien qed jgħid. Mhux hekk qrajt jienaż Mhux l-istess kelma 'again' lissint2 Ħadt nifs qasir u rġajt bdejt naqra. Lanqas ilħaqt lissint il-kelma 'again' li s-Sur Jones b'vuċi aktar għolja u aktar irritat nebaħ: Erġajt inħsadt għax ma fhimtx x'kont għamilt ħażin. Imma l-messaġġ tar-rabja kien ċar u jbeżża' lil kulħadd. L-għaraq beda jxoqq għalija u ħassejt it-taqtir tal-għaraq jiżżerżaq mal-ispina. Bdejt inħoss ukoll bħal rogħda ġewwa fija u saqajja bdew jirtogħdu bil-biża: Imma l-aktar ħaġa li dejqitni kienet li ma nafx eżatt x'għamilt ħażin. Ħadd ma kien jazzarda jsaqsih mistoqsija jekk ma nifhmux xi ħaġa għax inkella kien jinsultak. għadd 34 LXXXIV 31 U b'subgħajh il-werrej għamilli sinjal biex nerġa'nkompli. Ħadt nifs qawwi u bil-mod u bir-rogħda rġajt bdejt naqra. Get read for the dockvardi Sit downi' Hekk werżaq is-Sur Jones b'ħanġra daqsiex waqt li sabbat il-ktieb fuq il-mejda. Il- vuċi tiegħu bħal irbumbjat mal-kamra. U wara, skiet perfett. U jiena b'mistħija poġġejt bilqiegħda. U wara li kkalma lissen: Kont naħlef li l-istess kliem lissen, imma s-Sur Jones ma waqqfux. U f'qalbi lissint 'F'għoxx l-Ingliżi' 32 Leħen il-Malti