(4p 'N 51060A) spJI8 JO UDNJJ0J0IA BIJI JO) Àj9190S. L-AGĦSAFAR TA' L-GĦANA L-agħsafar ta' l-għana (bl-Ingliż finches) huma fost l-iżjed agħsafar popolari mal- Maltin. Dan minħabba d-drawwa lli għandhom ħafna nies li jonsbu għalihom. Hemm seba' speċi li huma biex ngħidu hekk komuni fil-gżejjer Maltin. Dawn huma -Isponsun (Chaffinch), L-Apparell (Serin), Il-Verdun (Greenfinch), il-Gardell (Goladfinch), l-Ekru (Siskin), il-Ġojjin (Lin- net) u taż-Żebbuġ (Hawfinch). L-ISPONSUN jibda jidher mill-aħħar ta' Settembru. L-aqwa tal-passa huma x- xhur ta' Ottubru u Novembru. F'inħawi bis-siġar xi ftit Sponsuni jibqgħu x-xitwa kollha. F'dawn l-aħħar snin numri żgħar qed jibqgħu fi gżiritna matul is-sajf ukoll x'aktarx li ftit pari jbejtu kull sena, l-iżjed ġewwa. l-Buskett. L-isponsun raġel għandu ras griża fil-blu u l-aħdar, dahar kannella skur u sider kannella fir-roża minn lewn is-salamun. il-ġwienaħ u d- denb huma suwed bl-abjad. Il-mara hija ħadranija minn lewn iż-żebbuġa. L-APPARELL jibda jasal f'Malta għal nofs Ottubru. Għalkemm komuni, in- numri li jidhru jvarjaw minn sena għall- oħra. F'ċerti snin ipassi f'numri kbar anki matul ix-xhur tax-xitwa, u jinġabru fi qtajja' kbar fl-egħlieqi li jieħdu ħajja ġdida bl-għana ħelu ta' dan l-għasfur. L-Ap- parellukollta' spiss ibejjet f'Malta f'numri żgħar ħafna. Huwa għastur żgħir iżda mbaċċeċ, ta' lewn safrani bi strixxi skuri fuqir-ras u d-dahar. Il-ġwienaħu d-denb huma l-iżjed suwed. Il-mara hija iżjed bajdanija b'ħafna strixxi fuq sidirha. IL-VERDUN x'aktarx li huwa l-iżjed speċi popolari. Jidher fl-istess żmien bħall- Apparell. Għalkemm komuni, qatt ma jidher f'numri kbar ħafna. Xi kultant xi par jirnexxielu jbejjet fil-gżejjer Maltin ukoll. Il-Verdun għandu l-partijiet ta' fuq ħadranin fl-isfar u l-partijiet ta' taħt sofor. Il-ġwienaħ u d-denb huma suwed b'ħafna isfar. Il-mara hija iżejd ħadranija b'sider abjad fl-isfar irrigat bi strixxi skuri. Il- Verdun donnu għandu importanza kbira għalxiwħud. Mhux l-ewwel darba tara xi raġelgħaddejbil-Verdun fil-gabjetta taħt abtu. Dan l-għasfur donnu jagħti ċertu status lil dawn it-talinl IL-GARDELL forsi huwa l-isbaħ wieħed minn ta' l-għana. Ġeneralment jidher f'numri żgħar fl-istess żmien bħall-oħrajn. Hu magħruf li bied f'Malta xi ftit drabi. Is- sessi tal-Gardell jixtiebħu ħafna, bid- daharu l-parti ta' fuqtas-sider minn lewn il-kafċ bil-ħalib, ġwienaħ suwed b'faxx isfar u denb iswed bi truf bojod. Iżda l- akbar attrazzjoni hija l-maskra tar-ras, magħmula minn tliet ilwien - iswed fuq wara, abjad fin-nofs u aħmar fuq qud- diem. L-EKRU jidher f'numri kbar kultant biss, għalkemm xi ftit ipassu minn fuqna kull sena. Jidher l-iżjed bejn Ottubru u Diċem- bru. Mad-daqqa t'għajn l-Ekru jixbaħ lill- Apparell li huwa ta' l-istess daqs, iżda r- raġel għandu kappa fuq rasu u l-parti ta' l-għonq taħt il-munqar iswed. Għandu wkoll ħafna iżjed isfar fuq il-ġwienaħ u d- denb. Dan l-għasfur huwa mans ħafna u ftit li xejn juri biża' mill-bniedem. IL-ĠOJJIN huwa l-iżjed speċi komuni, speċjalment matul il-passa, sew tal- ħarifa kif ukoll tar-rebbiegħa. Ftit Ġojjini huma residenti, l-aktar fil-gżira ta' Għawdex. Dari kien ibejjet f'numri ferm akbar. Għalħafna nassaba hemm żewġ tipi ta' Ġojjini - dawk ta' Ottubru u dawk ta' Marzu. Dawn ta' l-aħħar huma l-iżjed imfittxija għax ikunu mbiddlin, b'sider u moħħ ħamranin. Mill-bqija l-Ġojjin huwa għasfur kannelli qastni b'denb iswed bit-truf tar-rix bojod. Il-mara ma jkollhiex aħmar. Fil-gżejjer Maltin il-Ġojjin ibid bikri u ġieli nstabu bejtiet bil-bajd anke għall-aħħar ta' Jannar. TAŻ-ŻEBBUĠ huwa l-akbar speċi u fih daqs Durrajsa. Għalkemm m'għandux għanja ħelwa, xorta waħda huwa mfit- tex ħafna min-nassaba. Hawn Malta narawh f'numri ferm iżgħar mill-ispeċi l- $ g $ ġ à o $ a a £ S $ b $ W a 8 $ ż 9 £ 9 i S c ġ à Q ġ 3 2 ċ oħra għalkemm jidher kull sena bejn l- aħħar ta' Settembru u Diċembru. Xi kultant waħdiet jibqgħu jidhru anki sa April. Bażikament Taż-Żebbuġ huwa għasfur kannelli ċar mingħajr strixxi u b'dabra fuq il-ġwienaħ u t-tarf tad-denb bojod. Taħt il-munqar ikun iswed fir- raġel. Minn studji li jsiru permezz tat-twaħħil taċ-ċrieket jidher li l-biċċa l-kbira ta' l- agħsafar ta' l-għana li naraw f'Malta jiġu mill-Ewropa Ċentraliu tal-Lvant. Kif rajna kważi kull speċi ġie li biedet fil-gżejjer tagħna. M'hemmx dubju li dawn l- agħsafar ibidu hawn f'numru akbar kull sena kieku kellhom jingħataw iċ-ċans. Biex dan iseħħ l-insib għal dawn l- agħsafar għandu jieqaf ma' Diċembru. Kieku żgur li l-kampanja Maltija tieħu xejra oħra fix-xhur ta' Jannar, Frar u Marzu bl-għanau l-ilwien ħelwin ta' dawn l-agħsafar.