IL-GANDLIERI TA' L-ISQOF (Dramm f'ażt wieħed, imsejjes fuq ir-rumanz ta' V. Hugo— Les Miserables—a maqlub għall-Malti minn O.Z.A) PERSUNAĠĠI—L-Isqof, Il-ħabsi, Persome — oħt l-Isqof, armla, Marie, Surġent tal-ġendarmi, Żewġ ġendarmi, Deħra— Il-kċina fid-dar ċkejkna ta' l-Isqof, imgħammra bla żina, imma b'kull ma teħtieġ; fuq il-mejda fidejn it- tieqa hemm Salib, sett tal-kitba u arloġġ ta' tmint ijiem fiabel; mejda tal-kċina b'armarju jinqafel; siġġijiet u kotba. Fuq il-farxa taċ-ċumnija hemm żewġ gandlieri sbieħi, li donnhom mhumiex flokhom qalb dik l-għamara fqajra. Jidhru Marie u Persome— Marie tħawwad il-brodu u Persome tifrex it-tvalja. Għadu ma bediex jagħli l-brodu Marie 7 Għad, sinjura, imma ġa qiegħed ibaqbaq. Ma kebbestux sewwa n-nar, mela, binti. Sinjura inti stess Ħadt ħsiebu in-nar. La tweġibx lura; ma tistħix 7 Ma nerġax, sinjura Mela tttallinix jerġa' jkolli għalfejn inċanfrek. Min jaf fejn qiegħed ħija' il-ħdax daqqu u għadu ma jidherx; Mariel Hawn, sinjura. Monsinjur Isqof Ħalla xi risposta għalija 7 Qallek fejn kien sejjer 7 iva, sinjura l (Tagħmel bħal Marie), Allura għax ma ' għidilix mill-ewwel, ja belha l-int P Għax tna staqsejtnix, sinjura. Imma din tiegħek mhix raġuri tajba ħalli ma tgħidlix, hux tassew $ Dal-għodu stess għidtli biex ma npaċpaċx, għalhekk fisibt…. Xi fisibtl. Toqgħodx tgħid 'iva, sinjura' qisek xi pappagall—belhal Fejn qal, il-Monsinjur, li kien sejjer $ Għand ommi, sinjura. Għand ommok, ePt u għaliex 7 Il-Monsinjur staqsieni kif inhi, u jien għidtlu li-ina tantx kienet tħossha fiha, Inti għidtlu li ma kenitx tħossha tajba, hux veru 9… u għalhekk fija jinsa l-irqad u l-ikel ukoll. Daqshekk tafhulu, hux, kull ma għamel miegħek 7 Sinjura, il-brodu qiegħed jagħli. Aqleb, mela, belha, u toqgħodx tpaċpaċ. (M, tibda taqleb, imma taqbeż P.) Le, ie, mhux hekk; fa naqleb jien, u inti agħmel is- salliera fuq il-mejda—dik tal-fidda. iva, tal-fidda. Ma ngħidux li inti truxa wkoll Dik mibjugħa, sinjura. Mibjugħal (Imnixxfa fiha nfisha) Mibjugħal Inti miġ- mnunar Min biegħha': GĦaliex 7 Meta int kont barra, Mons. Isqof qalli biex nofiodha għand is-Sur Gervais, li kemm-il darba wera li kienet togħġbu fiafna, u nara li nġib fiha kemm nista'. imina int ma kellek ebda jedd tagħmel hekk mingħajr ma tgħidli. Imma, sinjura lili l-Isqof qalli. (Imbeżżgħa u fl-istess ħin bil-qima kollha.) Mons, Isqof hu…., imma għalfejn riedhom il-flus P Skużi, sinjura, jidhirli li riedhom għax-xwejħa Gringoire. ix-xwejħa Gringoire, tassewpi Ix-xwejħa Gringoirel Dik is-saħħara xiħa li toqgħod fuq il-għolja, u li tgħid li ma tistax tqum mis-sodda għax għażżiena u sabiex ma taħdemx7 U għaliex tefitieġhom il-flus ix-xwej- ħa Gringoire 7 Biex tħallas il-kera, sinjura, il-mariżzxall ma riedx jis- tenna aktar u heddidha li jixħetha 'l-barra kemm-il darba ma tħallsux; hi bagħtet lil Ġermaine għand il- Monsinjur biex jitolbu jgħinha u jeħlisha minn dik il-bixkla, 11… O Alla tiegħi Kollox għal xejnl Fl-aħħar ebda sold mhu ser jibqgħalna. Il-qasam tiegħi mibjugħ u kull ma faddalt mar— l-għamara, kollox. Li ma kienx għall- ġhież żgħir tiegħi, kieku konna mmutu bil-ġuli u issa. (Imbikkija) Is-salliera, is-salliera tiegħi marret ukoll, Dan iżżejjed, iżżejjed l (Tolfoq). Sinjura jisgħobbija; li kieku kont naf… Jisgħobbikt u l-għalaf Jekk il-Monsinjur jagħżel li jbigħ is-salliera tiegħu, jista' naħseb, hux 7: Mur afisel dawk l-idejn maħmuġin jintnu li għandek. (Twarrab u tmur fin-nafia tal-lemin). (Jidħol l-Isqof). Għall-erwieħi x'daqsxejn sitana hawn; ta' min imur barra fil-bard għall-farġa li jħoss meta jerġa' jidħol ġewwa, (Persome tmur bil-ħieffa kollha tgħinu jinża' u Marie tagħmel riverenza quddiem l-Isqof.) Grazzi ruħi. (lfiares lejha ċass). Kont qiegħda tibki, għaliex (Lil P.) Inqala' xi għawġ ma' Marie7 (Juri- ha b'sebgħu). Le mhux Marie, imma, imma… Ma jimpurtax, għidli minn hawn u ftit ieħor, Marie, binti, mur id-dar issa; ommok tħossha afijar; jien qgħadt nillob inagħha u t-tabib ġie jaraha. Iġri lejn id-dar. (Marie tixħiet mantar u ihejji ruħha biex titlaq). U Marie, tagħmelx fisejjes inti u tidħol, biex ma tqajjemhiex lil ommok jekk tkun rieqda, Grazzi, grazzi ħafna, Monsinjur. (Tersaq lejn il-bieb tan-nofs, u kif tiftħu tidħol qabda botta); Hawn Marie, hu x-xalla tiegħi biex iżżommok sħuna. Barra hemm Ħafna ksieħ. U ie grazzi, Monsinjur. (Mistħija). Tagħmilx ħmerijiet, tii; Marie għadha żgħira u ftit tal- bard ma jagħmlilhiex ħażin. Persome int ma kontx barra u għalhekk ma tafx kemm hu bard. Ejja Marie Ħa nagħmilhielek jien. Sewwa, issa iġri lejn id-dar, ċkejkna. (Marie toħroġ mill- bieb tan-nofs.) Ħi, qed nitlef kull sabar miegħek; oqgħod bil-qiegħda u ħu l-brodu li ilu maqlub Ħafna; ikun ħaqqek jekk issibu kiesafi. luħ Ħafna, Jiena żgura li omm Marie mhix hekk Ħażin li kien hemm bżonn li inti ddum daqshekk barra, f'lejl bħal dan. Nafiseb li dawn in-nies jagħmluha ta' bir-ruħhom mor- da biex l-Isqof imur iżurhom. Huma xejn ma jinkeddu mill-Isqof. Hi tassew Ħaġa sabiħla li jixtiquni mmur narahom, Jien, iżda nifhem li l-ewwel ma għandek tieħu lisieb ħi rasek. U għalhekk, mela, int tagħmel brodu hekk tajjeb. Int twajba wisq miegħi, otit. Twajba miegħek, mela lel Hekk naħsebl Nixtieq naf x'kien isir minnek li ma kontx nieħu lisiebek jien. Tibla' kull ma jgħidulek il-brikkuni u x-xjuħ. giddieba tal-parroċċa l Bil-gideb huma jiftaqru u mhux jien. imma din hi biċċa tad-daħk; dalwaqt ma jibqagħilek xejn; int, tagħti kollox, kollox, Ruħi, it-tbatija fid-dinja ħi kbira, u jien jaħasra. nista' nagħmel ftit wisq biex… (jitniehed). Tbatija… iżda inti qatt ma tafiseb kemm b'għamilek tnissel hemm f'qalb dawk li jħobbuk tassew. Lilek, għażiża oħti 7: Jien weġġajtlek qalbek7: iva, qed niftakar; jiena u dieħel int kont qiegħda tibki. Tort tiegħi 7: jisgħobbija; żgur mħux għax ridt. Jisgħobbik tassew; imma b'daqshekk ma sewwejt xejn. Ħallini u. kompli ħu l-brodu qabel ma jiksaħilek għal kollox, Tajjeb; iżda għidli għax kont qiegħda tibki. int qisek tarbija; ma nistax nafdak waqt wieħed biss. Malli ndawwar dahri, tqabbad lil dik il-mingħul ta' Marie tmur tbigħi is-salliera tal-fidda. Is-salliera, jaħasra, verul Kienet għal qalbek, hux tassewp iva, kienet ilha fil-familja tagħna żmien twil, fva, jaħasra, u kienet ssbiħfa wkoll imma mbagħad, il-al- ħar mill-aħħar, wieħed jista' jieħu l-melħ ukoll minn salliera tal-kina, U iekk niġu f'dan, lanqas ma nefitieġu l-platti. Ser naslu f'hekk, hux veru: Nistagħġeb kif dik ix-xwejħa brik- kuna ta' Gringoire kellha l-wiċċ terġa' tibgħat hawn Tant għidtilha l-aħħar li ltqajt magħha li kliemi kellu jkollu xi effett fugha, Tassewt jien offrejtilha biex tiġi tqatta' xi jumejn hawn magħna, imma hi tatni x'nifhem li tibża' li ddejqek. Iddejjaqni tt U l-Marixxall—raġel tal-liaqq—ma riedx jistenna aktar għall-kera. Ma għandix għalfejn inżid ingħidiek li allura kelli nħallsu jien. Int kellek tħallas… (Turi li qatgħet jiesha minnu), U billi ma kellix flus, ma stajtx nagħmel ħaġ'oħra filief inbigħi is-salliera… Xortija ma kenitx. ħażina sa l-afl- ħar, hux tassew ijitbissem) Imma jisgħobbija li weġ- ġajtiek qalbek. Lilek ħadd ma jista' jġiegħlek tbiddel ħaitek. Darb'oħra tbigħ il-gandlieri. (Ħosbien ħafna) Le, le, ofit, il-gandlieri le, U l-għala le': Bil-flus li ġġib minnhom tkun tista' tħallas il-keta lil-xi ħaddieħor. inti tassew twajba otit, biex taħseb hekk; imma jien ina tridx inbigħhom. Dawk tathomli ommi meta kienet qiegħda tmut, wara li-twelidt int, u talbitni nżommhom b'tifkira tagħha; għalhekk nixtieghom jibqgħu għandi, għalkemm hu forsi dnub li-wieħed jintrabat daqshekk magħhom. Ħi, int qed tiksirli qalbi, (Imbikkijaj. Tgħidx aktar; berikni; jiena sejra norqod. (L-Isqof jagħmel is-sinjal tas-Salib u l-kliem igħidhom minn taħt l-ilsien, : (P. tagħlaq l-armarju, tieħu ċ-ċavetta magħha ti hija 4 sejra lejn il-bieb tgħid…) Iddumx ma tmur torqod, u toqgħodx taqra wisq għax tgħarraq għajnejk, Le, ruħi; il-lejl it-tajjeb. (P. Toħroġ min-naħta tal-lemin). (L-Isqof imur lejn il-mejda, jiftaħ ktieb tt jħares lejn il-gandlieri). Tajbin tassew biex iħallsu l-kera ta' xi ħadd. Keinm hi twajba oħti l— biex jiġiha f'moħha Ħsieb bħal danl (iħawwad il-faħam, jirranġa l-lampa, xi kotba u karti, u joqgħod bil-qiegħda, imma minn wiċċu jidher li tna jħossux fiha għal kollox u jitniehed.) (Daqq ta' mużika; jidħol il-fabsi fuq ponot subgħajh u b'sikkina f'idu; jaħtaf lill-Isqof minn wara). Jekk tgħajjat noqtlok. Ħabib, kif qed tara b'għajnejk jien qed naqra; għax għandi ngħajjat 7: Nistax ingħinek f'xi ħaġa 7 (B'leħen maħnuq) Irrid niekol… mejjet bil-ġuli; ili tlitt ijiem ma niekol. ja mgħarraq agħtini niekol. Malajr, malajr 1 (Ħafif, ħatif) Iva, iva, ibni, ikollok x'tiekol. Ħa nitla' nġib iċ-ċwievet ta' l-armarju minn għand oliti. (Iqum bil- wieqfa.) Oqgħod bil-qiegħda. (L-Isqof jobdi fil-waqt li jitbissem.) Xejn minn dan, Ħabib. jien xili biżżejjed biex taq- badni f'nassa bħal dint. Trid iċ-ċwievet minn għand olitok7 Trid titlob l-għajnuna wkoll, naħiseb. Ħa, ħa… Ħsibtha tajjeb tassew. Isa, agħtini l-ikel; jien mhux iċ-ċwievet irrid. Għandi lupu ġo fija li qed iqattagħli msarni, Isa, fejn hu l-ikel 7 (Minn taħt l-ilsien) Nixtieq P. ma kenitx taqfel l-ar- marju. (B'leħen għoli). Ma għandekx għalfejn tibża' Ħabib; id-dar ma hawnx Ħlief oħiti u jien biss. U kif tridni nafu dan jien 7 Ma għadnix kif għidthulek jien 7 (Il-Ħabsi jħares ċass lejn l-Isqof.) Xi trid tagħmelż Nissugraha… (Minn taħt l-ilsien). (L-Isqof imur lejn il-bieb, in-nalia tal-lemin.) Iżda iftaħ għajnek tidħak bija, għax daqs kemm hu żgur li hemm ix-xjaten, daqshekk ieħor tista' tkun żgur li nniffidlek qalbek b'din is-sikkina. Jien ma għandix x'nitlef. Għandek ruħek x'titlef, ibni, u dik tiswa wisq aktar minn qalbi. (Imur in-naħa tal-bieb tal-lemin u jgħaj- jat) Persome, Persome 1 fli ħabsi lest bis-sikkina f'idu). (Minn ġewwa) Hawn jien. Hawn vjaġġatur fqir u bil-ġuli. Jekk għadek ma nżajtx, tista' tiġi tiftaħi l-armarju biex nagħtih xi ħaġa x'jiekol (Minn ġewwa.) Dal-ħini Dan sewwal M'alina ser norqdu qatt7 Jew ser noqogħdu miftuħin għal kull min ifettillu jiġi 7 Imma Persome, il-vjaġġatur bil-ġufi…l Tajjeb, tajjeb, ġejja. (P. tidħol min-naħa tal-lemin u tilmaħ is-sikkina f'id il-Ħabsi.) —(Imbeżżgħa) Hi, x'qed jagħmel bis-sikkina f'idu 7 Is-sikkinat U, oħt, ħaseb li jien kont bigħt is-skieken tagħna… (jitbissem kemm, kemm.) Qed ibeżżagħinit iċċassa jħares lejja qisu xi bhima eroċil Ħaffet, etilisni; agħtini xi Ħaġa x'niekol.—jonkella nnit- fidkom it-tnejn. Agħtini ċ-ċwievet ofit. (P. tagħtihomlu.) U issa, ruħi, mur erġa' orqod. (P. tagħmel pass jew tnejn lejn il-bieb, imma l-ħabsi jaqbeż quddiemha.) leqaf fejn int. Ara li ebda wieħed minnkom ma jitlaq minn din il-kamra qabel ma nispiċċa jien. (iħares ukoll lejn l-Isqof biex jara x'qed jagħmeb. Oqgħod hawn oħt, la darba jixtieq il-kumpannija tiegħek. Tajjeb fi. (Toqgħod bil-qiegħda ħdejn mejda, tħares ċass lejhom it-tnejn). (L-Isqof sadattant imur iġib si ħaġa mill-armarju, ti jiftaħ biċ-ċwievet li ikun tatu gabel Perseme,) Hawn biċċa torta tal-laħam, flixkun inbid u si ftit ħobż. Poġġihom fuq il-mejda u: oqgħod 'l-hemm biex inkur nista' narak, (L-Isqof jagħmel kif qallu l-ħabsi; jiftaħ il-kexxun tal- mejda u joħroġ furketta ui sikkina. Għajnejh jixħet- kom fuq is-sikkina li jkollu f'idejh il-Ħabsb, is-sikkina tiegħi taqta' biżżejjed. (iġerri subgħajh fuq ix- xifer tagħha, waqt li jħares Ħarsa li tagħtik a'tifhemj. U l-furketta l (Jaqbadha f'idu imm, azzari (jarmiha) Fil- liabs ma nużawx frieket. (Waqt li jkun qed jaqsam biċċa ħobż b'idejh jisma' Ħoss u jinħasad), X'ħioss hu dan 7 Ħaqq is-xjaten għax tħallu t-twieqi u l-bibien miftuħta biex kulliadd ikun jista' jidħot7 (Imur jagħlaqhom.) Għalhekk inħalluhom miftuħa, ibni… imma issa magħluqin, (litniehed) Għall-ewwel darba fi tietin senal ill-ħabsi jiekol bħjal muġwiefi u jixfiet għadma fl-arfi. Ara jaħasra kif qed iżtammiġli l-arti (L-Isqof jiġbor l-għadma u jqegħidha fi platt), Inti ma tibżax mill-ħallelin 7 Le… biss jisgħobbija għalihom. jisgħobbik għalihom Ħa, ħia, ħal (lixrob mill-flixkun) Tajba dini Ħa, ħa, ħal (jixrob mill-ftixkun għal darba ofira) (F'daqqa waħida jdur fuq l-Isqof) Int x'ix-xjafek int7 Ħa, ħa, ħa. Isqofl Isqofi ix-xjaten joħduni—Isqoft Nittama li ma tmurx għand ix-xjaten, ibni. Oħt tista' tħallina weħidna; is-sinjur jiskużak. Inħallik ma'…7 Jekk jogħġbok. Jien u l-ħabib tiegħi nkunu nistgħu nit- kellmu aħjar meta nkunu wetiidna. (Sadattant, billi l-ħabsi kien bil-ġuħ u xorob sewwa, l-inbid beda tiela' f'rasu). X'inhi 9 Iva, iva, ħallina; mur; itlaq; jien irrid noqgħod inkellem lill-Isqof. L-Isqofi Ħa, Ħal (jixrob mill-flixkun waqt li jidħak u għalhekk jixraq.) Il-lejl it-tajjeb Persomef (L-Isqof jiftħilha l-bieb. Persome tgħaddi min-naħa tal-lemin. Meta tasal quddiem il- Ħabsi tiġbor djulha ti ddawarhom ma' riġlejha biex żgur ma jmissux mal-ħabsi.) (Jidfiak) Isqofl Ħa, ħal J'Alla… (F'daqqa waħda, b'lelien għoli) Taf min jien 7 Naħseb li inti wieħed minn dawk li batew ħafna f'ħajjet- hom. (Ħosbien) Batewl Batewt f'Allal iva. (jixrob) Imma dak kien żmien ilu. Ħa, tal. Dak) kien meta kont bniedem, imma issa ma għadnix bniedem. Issa jien numru; in-numru 720.,, u għixt fl-infern għal seba' snin sħaħ, Kellimni fuq fiajtek; għidli fuq l-infern. Għaliex trid tkun taf7 (Jaħseb Ħażin fl-Isqot) Trid forsi tixlini lill-Pulizija 7: Biex jerġgħu jaqbduni… Le, ħija; jien mhux ser immur ingħid lill-Pulizija. (L-ewwel jagliti daqqa ta' għajn sewwa lill-Isqof—im- bagħad—). Nemmnek.. (lħoqq rasu) Imma ħaqq… ma nafx l-għala trid tkun taf. I.-(lqiegħed idu fuq spalla tal-Ħabsi) Igħidli fuq iż-żmien… fuq iż-żmien li kont fl-infern, Tant ilu li nsejt… imma jien kelli dar ċkejkna; mal-faċċa- ta tagħha kien hemm imxebilka xi dwieli… (Il-Babsi jieħu xejra ta' wieħed f'ħolma)… kienu tassew sbieħ dawk id-dwieli bid-dawl tax-xemx. jiddi fuqhom.. u l-aktar meta x-xemx tkun nieżla… u.. kien hemm mara.. kienet… (Ħosbien aktar minn qabel)… kienet matti, iva, (F'daqqa wafida) Iva niftakar. Ma kellniex x'nieklu. jien kont qiegħed— imkien ma stajt insib naħdem. Kienet sena tassew fażina. Janette tiegħi kienet marida, qiegħda tmut… (lieqaf għal ftit — imbagħd igħid igħaġġel- — jalitaf il- kelma). Sraqt biex ikolli s'nitmagħħa. Tlabthom.. għidtilhom għaliex kont sraqt… iżda kollox għal xejn. Minfuq. qagħdu jidħku bija… u xefituni għaxar snin ġo Ħabs. (Waqfa) Gtiaxaf snin ġo l-infern. L-għada li sbaħt fil-ħabs il-kalzrier qalli li Tanette kiefiet mietet. (L-ewwel jingħi waħda twila u mbagħad iheżheż snienu). Alla jisħethom; ikunu misħutin ilkoll kemm huma (jinxtetiet fuq il-mejda jolfoq). I. Issa għidli fuq il-ħabs, fuq l-infern. Tridni nkellmek, tridni ngħidfek fuq l-inferni. Ħares lejja, Tien' 'darba kont bniedem; issa miniex għajr blima, U kuma għamluni hekk, Rabtuni minn idejja u minn riġlejja qismi xi bhima salvaġġa; sawtuni qisni xi kefb irrabbjat. Kont ingħix fil-ħmieġ u l-qżież; imdew- wed minn rasi sa saqajja; norqod fuq il-qiegħa ta' l-art. U darba gergirt; reġgħu sawtuni.. għal għaxar snin sħali. Alla l-Kasbruli ismi; qattuli lil-marti; ħaduli lil ruħi., u minn. flokha xeħtuli xitan. Iżda għodwa walida aljenaw ruħhom, insew jorbtu lill-bhima feroċi u hi ħarbet. Sirt ħieles; sitt ġimgħat ilu; ħieles, ħieles, iva, biex immut bil-ġuħ. I.- Tmut bil-ġuħ 9 Iva. jitimgħuk meta tkun fl-infern, iżda meta taħrab minn hemm tmut bil-ġuli. Il-Pulizija kienet warajja u jien ma kellix passaport — bniedem bla isem. Jien sraqt għal darb'ofira… sraqt dawn iċ-ċraret… sraqt il-ħobża ta' kuljum; kont norqod fl-imsaġar, f'xi għorta, fejn ġie, ġie. Ma nissugrax nitlob ix-xogħol, lanqas immur f'xi belt nittallab għax jagħarfuni… u għalhekk ikolli nisraq, Huma, huma għamluni Ħalliel. Alla jisħethom ilkoll (Jiżvojta l-iliskun u jistħu fiċ-ċumnija, in-naħa tal-lemin —il-flixkun jitfarraq). Ibni int batejt Ħafna, iżda għad hemm tama għalik, Tama l-Tamat Ħa, ħal (jidħak iebes, iebes.) fnt imxejt ħafna u issa għajjien. Imtedd u orqod fuq das- sufan; issa nġiblek xi ftit tal-għata, U jekk jiġi xi ħadd 7 Ħadd ma jiġi; imbagħad jekk jiġi xi ħadd, m'intix il-ħabib tiegħi 7 Ħabibek7 (Imriegħex.) Ħadd ma jkellem lill-ħabib ta' l-Isqoi. Ħabib l-isqofi (lħiokk rasu, miblugħ fih in-nifsu.) Sejjer inġib il-għata. Ħabib l-Isqofi (imur lejn iċ-ċumnija biex jissaħħan u jilmaħ il-gandlieri, Iħares madwaru biex jara jekk hux waħidu, jaqbadhom f'idejb u jweżinhom biex jara jekk humiex tqal). Fidda, u tqal sewwa. X'qabda dini (jisma' l-Isqof riesaq, u bil-għaġla biex iqiegħed il-gandlieri f'posthom wieħed minnhom jiżloglu u jaqa' fl-art), (Jidħol l-Isqof, Jara x'qed isir, iżda jmur lejn ix-xellug bil-għata.) . Jogħġbuk2 fen inħossni daqsxejn imkabbar bihom: huma rigal t'ommi; forsi daqsxejn sbieħ iż-żejjed għal dar fqajra bħal din; iżda lilhom biss għandi biex ifakkruni fiha. is-sodda lesta. (Ħosbien.) Għidli ħaġa; għaliex inti hekk qalbek tajba miegħi7 (Suspettuż.) Xi trid minnif Għidli. irridek torqod raqda tajba, ħabib. Nafiseb li trid tikkonvertini, issalvali ruħi, kif issejħulha intom. Imma għalxejn, tafx7 Ma rrid nisma' b'ebda reliġjon. Imbagħad għall-knisja, xi ngħidu għaliha 7 jien nobgħodha. Mhux sewwa; il-Knisja, jaħasra ma tobogħdokx, inti ser tipprova tikkonvertini; ġietek idija tajba tassew, ħej; ħa, Bħal Le,le, Monsinjur isqof, ma rrid nisma' b'ebda fidi, tama jew karità, lhimha darba għal dejjem — kull ma tagħm:l miegħi tkun qed tagħmlu max-xitan. (B'leħen ta' sfida). Kultant ikollna nagħnlu ħafna għax-xitan biex jirnex- xilna nagħmlu ftit għal Alla. (Bil-herra) Ma rrid nisma' b'ebda reliġjon qed ingħidlek. Ma timteddx issa 7 Sar ħafna ħin. Sewwa qed tgħidli. (Igerger minn taħti l-ilsien) Jien ma tridx nisma' priedki, (Jinxeħet fuq is-sufan). Żgur li ħadd ma jidħol 7 Ma naħisebx. Mhux int stess għalaq tu l-bieb 7 Min jaf (Jerġa' jqum u jmur jara l-bieb hux magħluq sewwa. Idur u jara l-Isqof iżomm l-għata lesta f'idejh biex igħatti lill-ħabsi —jiddejjaq). Ara int mur fis-sodda. Jien nitgħatta waħdi. (L-Isqof jibqa' bejn Ħaltejn, donnu ma jafx x'ser jibda jagħmel), Mur, mur, qed ingħidlek, Il-lejl it-tajjeb, ibni. (L-Isqof jitlaq mill-bieb tax-sellug). (il-ħabsi jissamma' sakemun l-isqof jitlaq għal kollox; imbagħad, fuq ponot riġlejh imur jara jekk il-bieb hux magħluq sewwa.). Bla serratura 1 Alla jisħiethoml (Jagħti ħarsa madwaru u jarġa' jilmaħ il-gandlieri). Nagħtihom daqqa ta' għajn oħral (Jaqbadhom f'idejh u joqgħod jiflihom sewwa.) jiswew kemxa sewwa, nafiseb. jekk nagħ- milhom flus, nibda mhux ħażin. Jogħġbuh lix-xwejjali ukoll; qal li ommu kienet tathomlu. dva, ommu. Ma ħasbux f'ommi meta xeħtuni l-inferni Tassew li kien ħanin miegħi, imma għalfejn hu Isqof ħilief biex ikollu qalb tajba… Webbes qalbek u ma nimmullawx aktar. Mur ara kemm jidħku sħabi kieku jaraw lis-720 jaħsi- bha darbtejn qabel ma jaqbad il-priża… għax iħoss ruħu twajjeb iż-żejjed Tajba din, ħejl Noħodhom u nitlaq għax jekk nibqa' hawn sa filgħodu jibda jip- priedkali u jrattabli qalbi. ikun misħut hu u l-priedki tiegħul Nitilqu, (Jaħtaf il-gandlieri, jaħbihom taħt il- ġlekk, u joħroġ fuq ponot riġlejh; jiġbed il-bieb urajh, iżda l-bieb iħabbat). (Minn ġewwa.) Min hemm, min hemm 7: Mhux ser iħal- tuni norqod dal-lejl. Min hemm7 (Tidħol Petsome) Jien żgur smajt il-bieb jingħalaq, (Tfiares madwarha). Ħadd ma hawn, (Tmur tħabbat fuq il-bieb ta' l-Isqof u hija u sejra tinduna li l-gandlieri kienu għebu,), il- gandlieri, il-gandlieii marru, ma għadhomx hawn. Ħi, ħi qum, ejja l Nar, atil, ħallelin f ijidħol l- Isqof.) I.-X'ġara ruħi, x'ġara 7 P. Dak ir-raġel li jbeżżgħek b'għajnejh ma għadux hawn. Telaq, u ħa l-gandlieri miegħu, (Jingħi.) 1-gandlieri tiegħi, jaħasral Ssta' Ħallihomlil Kienu kull ma kelli t'ommi l (Kważi jibda jolfoq.) P. 1sa, mur għid lill-Pulizija. Ma jistax ikun li tbiegħed wisq s'issa. jaqbduh malajr u int terġa' tikseb il-gar- dlieri, Mhux għax ħaqqek, la Ħallejthom urajk ma' raġel ta' dik ix-xorta. Qiegħda tgħid sewwa Persome. Kollu tort tiegħi għax jien poġġejtu fit-tentazzjoni. Tgħidx fimerijiet. Dak ħalliel… ħalliel u brikkun. jien mill-ewwel indunajt. Mur għand il-Pulizija, jonkella mmur jien. (Tkun tielqa, iżda l-Isqof iżommha). (Bil-qajf il-qajħ U terġa' tixtħu l-ħabs, ġo l-infern għal darb'oħra7 Le, Persome. Kull ma ġara ħaqqni għax jien kont ingħożżhom iż-żejjed, u dak dnub. Ħaqqni, ħaqqni tassew. Iżda dan mhux kastig żgħir għalija l (Jisħet rasu bejn il-pali ta' idejh.) P. Ħi, ħi; m'intix titkellem sewwa. Jekk ma tridx tgħidilhom int lill-Pulizija, ingħidilhom jien. Mhux ser nibqa' ma nagħmel xejn meta narahom qed jisirquk. Jien naf li inti ħija u l-Isqet tiegħi u l-aħjar raġel fi Franza kollha; imma b'dana kollu int ma jilħaqlek xejn. Inti għadek tifel u jien m'iniex ser inħallihom jipprofittaw ruħhom minnek, Sejra ngħid lill-Pulizija. (Titlaq lejn il-bieb), Ieqaf Persomel fl-pandlieri kienu tiegħi, inema saru. fic- għu. /ien tajthom/u. Aħjar hekk, Hu jeħtieġhom aktar minni. Ommi żgur kienet kieku tixtfeqni nagħl- mel hekk li baqgħet ħajja u rat lil dak l-imsejken. Imma… (Taħtbit kbir minbarra.) Monsinjur, Monsinjur, Għandna xi haġa għalik. Nistgħu nidħlu 2 Idħol ibni. (Jidħlu Surġent u żewġ ġendarimi bil-liabsi immanet- tjat bejniethom.) 1ġ Sibna lil dan il-banavolja miexi ma' taħt il- ħajt, u billi ma seta' jagħti ebda tagħrif fuqu n-nifsu, atrestajnieħ fuq suspett. Marija Santissma, b'saħifitu, tafx-9: Ħabbalna kemm felaħ. Meta konna qegħidin norbtuh dawn waqgħu minn fuqu. (Jagħti l-gandlieri lil Persome; din teħodhom minn idejn is-surġent, tmur tqiegħed wieħed minnhom fuq il-mejda u l-ieħor tibda timsħu bix-xall, li tkun xefitet fuqha qabel ma dafilet qisha qiegħda tmellsu). Ftakart fil-gandlieri ta' Mon- sinjur isqof u għalhekk bqajna ġejjin hawn biex taraw jekk humiex tagħkom. Imbagħad nieħdu lil-dan il-banavolja l-għassa. (Sadattant il-ħabsi u l-Isqof jibqgliu jħarsu lejn xulxin — il-Ħabsi b'ħarsa ta' sfida fuq wiċċu). Jien m'jien nifhem xejn minn din il-biċċa; dar-raġel hu ħabibi. Ħabibek7 Marija Santissma, ĦabibekP1 Iva, ħabibi… Il-bieraħ fil-għaxija kiel magħna u jien, jien tajthomlu l-gandlieri. (Donnu tna jistax jemmen dak li sema' b'widnejhħ stess). Inti tajthomlu l-gandlieri l Verġni Mqaddsa… (Iebes, iebes) Ftakar, ibni, li Hi tassew imqaddsa. Skużani Monsinjur. issa naliseb li tistgħu titilquh għall-affari tiegħu. Imma hu ma riedx jurini l-passaport, ma riedx igħidli mnejn hu. Ma għidtiekx jien li hu l-ħabib tiegħi 7 Iva… iżda…7 Hu l-ħabib ta' l-Isqof tiegħek; dan biż-żejjed għalik. Mhux biż-żejjed 7 (Waqfa —is-Surġent u l-Isqof iħarsu lejn xulxin.) Imma jien… (Lill-ġendarmi) Ħolluh. (Dawn jagħmlu hekk.) Immorru… Sellmu, (isellmu) Imxu. (oħorġu s- surġent u l-ġendarmi.) (Bil-qajla l-qajla qisu f'ħolma) Int. għidtilhom… li tajt- homli l-gandlieri 7: Li tajthomli inti: Ala tal-finiena l (B'id waħida mgħaqqda ponn u bl-oħra tħaddan il-gan- dlieri magħha). Ja brikkun, ja banavolja l-int; tiġi hawn; nitimgħuk; insaħħinuk; nagħtuk fejn torqod; u mina fuq tisraqna; tisraq lil dawk li għamlu l-ġid mie- għek, ja taġel ħażin i 18 i. Persome, int tinsab imħawda ż-żejjed. Mur fil-kamra tiegħek u ħallina weħidna. P. X'inhu7 Inħallik biex jerġa' jidħak bik u forsi joqtlok ukoll, Le,le, Persome ħallina għax hekk nixtieq jien. (Persome tħares farsa sewwa lejn ħuha, iddur u tmur lejn il-bieb.) La jkolli mmur, għall-anqas nieħu l-gandlieri miegħi. I. (Aktar iebes,.u b'lefien aktar għoli) Persome, ħallihom dawk il-gandlieri u ħallina weħidna. P. (Persore b'lefien ta' sfida.) I. (B'leħen għoli sewwa u ta' kmand). Jien, l-Isqof tiegħek, qed nikkmandak. (Persome tobdi kontra qalbha u toliroġ min-nafta tal- lemin). (Mistħi, mistħi). Monsinjur qed jisgħobbija li rnexxili nerġa' nalirab, Alla jisfetni. jistħoqqli li jerġgħu jixtħuni fl-infern. Le. (lħares lejn il-gandlieri) Le, le, Monsinjur. Ma nissugrax. jien irrid immur lejn Pariġi. Pariġi hi belt kbira u hemmhekk nista' nistaħħba u ma jsibunix; ikolli nivvjaġġa bil-lejl, qed tifhem 7 Qatt ma kont nafiseb li fid-dinja hawn tjubija hekk kbira bħal tiegħek. Lill-bniedem meta jkun fl-infern ma jiġihx f'moħħu li xi mkien jista' jsib qalb hekk tajba bħal tiegħek; imma ma nafx. kif… inħoss li inti tassew tajjeb u ser nitolbok Ħaġa… tista', tista' tberikni qabel ma nitlaq' (Jinseħet għar-rkubbtejh quddiem l-Isqof) Għax nafiseb, naf, li l-barka tiegħek tgħinni, (L-Isqof, b'xofftejh jiċċaqalqu imma b'ebda kelma ma iena, ibierek lill-ħabsi u jrodd fuqu s-sinjal tas- alib.) (il-Ħabsi jqum bil-wieqfa, jipprova jitkellem, iżda jibda tant jolfoq li kważi jkun ser jifga.) Ħi. il-Lejl it-tajjeb. (jitlaq igħaġġel lejn il-bieb.) L-leqaf ibni; int insejt Ħwejġek warajk, (fil-waqt li jagħtih il-gandlieri.) ĦI.- lienż7 Tridni noħodhom 7 L Jekkjogħġbok. Forsi jkunulek ta' xi għajnuna. (il-ħabsi mnixxef fih in-nifsuu kważi majafx x'ser jibda jagħmel, jieħu l-gandlieri.) I.-U ibni, fil-masġar wara din id-dar hemm mogfidija li twassal għal Pariġi. Jiena kemm-il-darba ndunajt li ħbiebi l-ġendarmi, ħaġa tal-għaġeb, ma jħobbux igħtad- du minn hemm bil-lejl. Niżżik Ħajr, Monsinjur. Jien, jiena, (Jolfoq.) jien ibleh biex nibki; iżda int qed iġġegħiiini nħoss li xi Ħaġa dafħilet ġo fija; li erġajt sirt bniedem mill-ġdid u m'iniex aktar bhima. (Il-bieb baqa' dejjem miftuħ, il-Ħtabsi jersaq ġol-bieb u jieqaf fih—kwadru.) (L-Isqof jersaq wara l-ħiabsi, iqiegħed idejh it-tnejn fuq spalieja il-ħabsi). I. Ibni, dejjem żomm quddiem għajnejk li ġisimna hu t- Tempju t'AHa. It-Tempju t'Allat Niftakar.. (Joli- roġ min-naħa tax-xellug.) (L-Isqof jagħlaq il-bieb; jaqsam bil-mod il-kamra, imur jinxeħet għar-rkubbtejh fuq il-ġinokkjatur u jinġabar fih in-nifsu, jitlob).