80: IL-GIDBA (Meħud mill-Konkors tal-Essavs imniedi minn Leħen. il-Malti) Qarrej, qatt għedt xi gidba f'ħajtek7 Tweġibx malajr 1 La tigdiblix Għax jekk tgħidli li qatt ma żerżaqt xi kelma b'oħra; ma nagħmlu xejn: Ma nemmnekx u naqbdek fil-kelma: għaliex il-gideb għomru qasir. Ma fiha xejn li tistqarr li mhux dejjem għedt is-sewwa. U b'hekk ma tkunx qiegħed iżżid kelma. b'oħra ma' dawk kollha li għedt. B'hekk, għall-anqas did- darba, tkun qiegħed tgħid is-sewwa. Mela xi gidba żgħira (irrid naħseb li għall- bżonn u għaldaqshekk, kif hawn min igħid, mhix dnub) għedtha inti wkoll. Wara kollox ma inix l-imħallef, u: jekk ma. tafilifx u tgħid is-sewwa u xejn anqas mis-sewwa, ma għandi l-ebda jedd inniżżlek isfel. U lanqas ma jien il-konfessur u għalhekk ma inix sa nbeżbżek u nagħtik xi tewba iebsa: Iżda jekk twebbes rasek u tgħid li qatt ma gdibt, tista' ma taqrax li ġej: għax, jaħasra, ma naqblux żgur. Il-fehma tiegħi li kullħadd bħal Pilatu. Min wisq, min inqas, iżda kullħadd fid-dinja xi darba jew oħra dawwar xi kliem, naqqas jew żied minnu, żejnu bix-xniexel u ċ-ċoffi, biddlu, għarrqu, Ħażznu, ħamsru u ħoloq il-kelma b'oħra. Il-gidba għomorha qasir. Jiġifieri titwieled, titrabba, tgħix u tmut malajr, Iżda l-gidba ħajjitha twila. Kienet minn dejjem u tibqa' dejjem. Tmut waħda u jitwieldu tewmin. Tmut waħda żgħira u titwieled oħra agħar minnha, ikrah minnha, li tagħmel iżjed ħsara—jew, għaliex le7, xi drabi xi naqra tal-ġid. Il-gideb mhux dejjem ta' ħsara. Jewaħijar, xi drabi l- gidba hija ta' ġid għal min igħidha u ta' ħsara għal min jismagħha. Biss min igħidha jrid ikun jaf iżewwaqha u jbel- lagħha; inkella jiġrilu li l-gidba tiegħu nnifsu ddur kontrih stess u bla ma jrid jitfa' l-ġebla fuq saqajh. Kemm hawn min jigdeb l Illum imbagħad m'għadhomx in-nisa biss li jigbdu. Kullħadd jafha 'l dik l-omm li meta jistaqsuha kemm għandha żmien kienet twieġeb li bi iċken minn binthal U ma'kontx taqbadha minn wiċċha għax ma kinitx tista' tiħimar iżjed miż-żebgħa li ċċappas miegħul Le, illum m'humiex in-nisa l-iktar li jigdbu. Ukoll f'dan l-irġiel għelbuhom u ħadulhom iċ-echampionship M'hemmx għalfejn insemmu lil Dr. Goebbels u l-oħrajn kollha bħalu li'(b'ġidba) jissejħu. ministri tal-propaganda u li l-mottu tagħhom, forsi , għax jaħisbu li ftit hawn min jifhem bil-latinorum, huwa xi ħaġa bħal Pro Veritate. i Isimgħu r-radju, l-aktar fi żmien il-gwerra, tegħmuh tajjeb dak li tisimgħu, u għiduli jekk hux vanġelu 1 Biex tigdeb mingħajr ma tinqabad ma. tridx tkun baħnan. Għalhekk il-gideb fih is-sengħa. Trid tkun taf toħiloq il-gidba; tagħtiha l-ħajja, trabbiha bil-għaqal, tkabbarħa, tħaxxinha, tmexxiha, u tgħaddiha bħala kelma minnha, frażi vera, ħaġa bnina li ma tidħakx bik. Trid tkun taf tagħmlilha camouflage hekk tajjeb li ħadd ma jintebaħ li hija gidba: Pilatu ċaħad 'il Kristu billi qal li ma jafux. Pilatu ma kien jara xejn ħażin filli wieħed għax jibża' għal ġildu, ma jgħidx is-sewwa. Pilatu, bħal Dun Abbondju tal-Manzoni, ma kienx imwieled b'qalb ta' ljun. Pilatu ma kienx raġel. U biex naqbżu għar-radju. Il-gideb li jsir minn fuq ir-radju, dak sewwa jew ħażin7: Sewwa u mhux, Sewwa għal- dak li jaqilgħu għax dak xogħlu li jġiegħel lill-għadu jaħseb kifiridu hu. Ħazin għal min jisimgħu li jkun qiegħed ifittex li jilgħab man-nar. Għax isma' Ilum u isma ' għada, xi ħaġa sa fl-aħħar tiblagħha. Għalhekk dak il-gideb tar-radju jista' jinqered. Il-ħsara li jagħmel hu tista' ma ssirx,. U kiff- Ħaġa żgħira… Għandek radju 7 Zommu magħluq. Jew, tiftaħlux: fuq stazzjonijiet fejn tafli jingħad gideb li l- ħsieb tiegħu hu dak li jaqtagħlek qalbek. i Il-pastas aqtagħlu biċċa minn djulek. Il-marid ħallih jitqalleb. U l-giddieb ħallih jitħambaq. Wara-kollox, ħanqa ta' ħmar qatt: ma telgħet-is-sema. Ħallih igħid waħdu bħal- leħen: fid-deżert. Kelma b'oħra mbagħad tista' xi drabi, kif għedna qabel, tkun ta' ġid. X'jiswali tagħti malajr u f'daqqa waħida l-aħbar kiefra li iben it-talija ħalla Ħajtu fil-gwerra Lixandra jew ttafit karrozza: fi New Xork7 Jekk taf li dik l-imsejkna omm qalbha. mafħisusa. u bxara bħal din aktarx li tibgħat lilha wkoll id-dinja. l-oħra x'jiswa li tgħidilha meta tista' taħbilha2 La: darba tista tħalliha tittama, għaliex ma tħallihiexf Spes ultima dea la. ġiet għal-Latin, u għalhekk lil dik l-imsejkna omm għidilha li binha għadu ħaj, qawwi u sħiħ. U x'kont sa ngħid ukoll—mhix gidba. Il-għira. Il-għira, kif jaf kullħadd, iġġigħielek tagħmel kollox. 'Hawn min qatel minħabba fiha. Aħseb. u ara. kemm hawn min jigdeb. Bnie- dem għiax għaref, għax laħaq jew xortih tajba, iġibilna għira. U mela għid fuqu, dallam il-għamil tiegħu, sewwed il-ħidma tiegħu, kerrah dak kollu li huwa għandu u fik jonqos, afl- qarlu xogħlu, maqdru—igdeb, fi ftit kliem, igdeb fuqu kemm tiflaħ. Int x'tieħu Tiġbed fuqek il-korla t'Alla. Sewwa qal Il-kliem b'ieħor ikraħ. Neħħi xi drabi 'l hawn u 'lhemm bħal fil-każ ta' l-omm marida li jmutilha binha, il-gideb m'għandux ikun. Il-gideb ma jġibx ħlief ġlied u għelt, ħsara u deni. Għalhekk min ilsienu twil jaqta' biċċa minnu. Għal- hekk min iħobb ilablab fejn ma jinħtieġx, aħjar jagħlaq ħalqu. U min jaf li qiegħed jisma' dak li mhux għal kollox minnu, aħjar isodd widnejh it-tnejn jew jekk għandu l-ħila, iċanfar bla biża' lill-giddieb. Li ma kienx il-gideb, kemm anqas ħażen fid-dinja l Kemm anqas ħala ta' kliem żejjed 1 Għalhekk jien qatt ma nigdeb meta nitkellem. Iżda, nistqarru b'wiċċi minn quddiem, mhux dejjem li nikteb huwa minnu. Għaliex fil-kitba ma tistax tonqos li żżid għax in- kella żżid li tonqos. Ma tistax. ma żżejjinx xi ftit għax in- kella tidher ikrah. U l-ikrah, ukoll fil-kitba, ma jintgħoġobx. Il-gideb mhux bil-kliem biss isir. Ħares lejn tfajla li mal- lemħa tal-għajn taqtagħha oħt Venere. X'wiċċ aħmar pepprinal X'xofftejn qrollal X'għajnejn suwedi X'xagħar imġiegħed l Xi snien bojodi Kif titilfek mid-dinjal Xi ġmiel tabilħaqql Iżd'ersaq aktar lejha. Ħares lejha tajjeb. Ara wiċċha sewwa. Għajnejha biż-żebgħa, ħaddejha kollha lwien, xagħarha magħmul għand Galea, xofftejha bir-rouge u, jekk tbusha, ara li ma tiblax xi sinna, għax tlieta minnhom foloz Dik gidba foxnal Gidba bla kliemi Flok qiegħed tisma' kelma b'oħra, qiegħed tara wiċċ b'ieħor.. Dak il-kulur fuq ħaddejha tassew li gidba fil-wiċċi Giddibin in-nisa, ma jistax jonqos. Fl-aħħar mill-aħħar mhux kulma jlellex u. jiddi huwa deheb. Li wieħed jilbes kif jixraq, ħaġa sabiħa. Li wieħed jilbes qisu xi miljunarju meta, imsejken, kemm kemm ikollu biex jaħiraq sigarrett Boxsa—mela, dik gidba oħra. Għalfejn turi ħaġa b'ofira7 Għalfejn iġġiegħel min jaħsbek xi ħaġa kbira meta taf li għada pitgħada, jekk jistaqsu għalik, kul- ħadd ikun jaf min int, x'int, sa fejn tista' tasal. La tindaħalx fejn ma jesakx. Jekk ma tafx l-affarijiet sewwa, agħlaq ħalqek. Il-gideb li jista' jġib ħsara m'għandux ikun, U kif tkun taf tagħżel il-gideb li jġib. id-deni minn ġi dak li ma jagħmel xejn 7 Mela, intenni, la tigdebx. U dana nsibuh fil-kmandamenti stess. U min jimxi skond il-kmanda- menti ma jibdilux. Din żgur mhix gidba. pa (VERAX) A. M. CAssoLa. IL-WARDA U JIEN Imbewwsa min-nida tal-għodwa sajfija, imbenna mill-fewġa tar-riħ: mellisija, bi dlielek imlewwen, ja warda mistħija, sabiħa, xi fwieħa tarmili mal-ġnien 1 Kif niftaħ għajnejja, u mit-tieqa tal-kamra, narak titbissimli…. titfawwar, hekk Ħamra, tikbisli ġo qalbi mill-ġdid dik il-ġamra ta' dari… tt ninsa liż-żmien l Narani tarbija, fissud ta' missieri, fin-nieqa nitbandal bla naf x'jiġifieri: narani f'żgħużiti nitlewwem, immieri : narani ' fuq ruħi, Ħarkien…. U mħannen fil-fakra ferrieħa, ħalliema, nitniegħes sal-għabex, imhenni fis-sliema, nixtiegha bla temma, nixtieqha dejjiema…. u msaħħar, saflaħħar…. nistenbaħ seħwien, u nħares madwari… Narani nissajja biex naħtaf waqt wieħed ta' sliema fil-ħajja li dejjem taħrrabli….. Narani. nitlajja,… nintena…. ninfena…. :it nħossni għajjien l