Dan sar biex il-poplu ma jinsa qatt min huma l-benefat- turi tiegħu. Fis-sala l-kbira bemm ukoll ritratti taż-żejt ta' ħafna minn dawn il-benefatturi jew ta' dawk li kienu Bibljote- karji jonkella onoraw lil Malta bil-kitba tagħhom. Fil-Bibljoteka hemm ukoll laboratorju fejn il-kotba u l-manu- skritti jiġu msewwija b'reqqa kbira, Il-manuskritti fuq il-karta jissewwew b'metodi l-iżjed moderni, jinksew bil-ħarir fin u trasparenti u tista' tgħid jerġgħu jitwieldu mill-ġdid. Il-manu- skritti fuq il-pergamena jiġu mraqqgħin b'biċċiet oħra. tal-per- gamena u hekk wieħed iwaqqaf dik il-ħsara li maż-żmien kieku eqred kollox. Il-barrani li jgħaddi jżur l-Bibljoteka tagħna jieqaf u jis- kanta. kif pajjiż tant ċkejken u fqir buwa daqshekk għani fl- istorja u għandu Bibljoteka li tixraq fl-aqwa bliet ta' l-Ewropa. Il-Bibljoteka ta' Malta minn mindu bdiet sal-lum, kibret bil- mod il-mod, għexet dejjem mal-poplu, qasmet miegħu l-ferħ u n-niket, ġiet 'il quddiem fi żmenijiet ta' ġid u batiet meta l-poplu kien batut, bħal ma: ġara fl-aħħar gwerra. Iżda naraw li sa mill-bidu nett li saret ''bibljoteka pubblika'', il-poplu li jap- prezza l-kultura dejjem kellu għal qalbu din l-istituzzjoni u għalhekk wieħed jittama li fiż-żmien li ġej il- Bibljoteka jkollha sehem kbir f'dik li hija formazzjoni kulturali tal-pajjiż u apprez- zament ikbar mill-poplu kollu ta' Malta, Nisel il-Kliem (Jorbot ma' ''Leħen il-Malti', Għadd 191-193) BAQAT: Din l-ewwel sura li jagħtiha Caruana jien qatt ma smajtha. Dejjem smajt it-tieni sura baqqat, li jagħtuha Falzon u Vassalli u li tfisser ''għaqqad il-ħalib bit-tames'', verb denominativ ta' baqta ħalib magħqud bit-tames'. Jingħad ukoll taemmas. Dozx li ma kienx jaf il -Kazimirskv : jagħti l-verb baqat (t alveolari) bħala verb li jingħad il- Magħreb u li jinsab f'Pedro de Alcalà (Għarbi ta' Spanja), mill-Ispanjol pegar ''to glue''. Barbera jfisser ħażin nisel il-verb Malti mill-verb għaqqad -- b, prefiss fl-Għarbi tas-Sirja li qatt ma jidher fil-Malti, BERBAQ: Dal-verb m'għandu xejn x'jaqsam mal-kelma Għar- bija. barbaġ, 'sewer' fis-sens ta' ''to pour down a drain or soakawa; ' kif ħaseb Dessoulavv. Għan-nisel sewwa qab- bel il-verb Għarbi bardaq, Fr. ċtendre, u tabardaqa (2ni sura) fs'ċparpiller, c'ġst peut ċtre le mċme verbe que le Svrien badraja (d frikativa) ċparpiller, gaspiller son ar- gent' (Landberg), verb kwadrilitteru maħruġ mit-trilitteru badara (d frikativa) li tfisser ''to sow, to scatter'' u baddar (2ni sura) ''to squander, to waste'' (Hava). Is-sura li jiena tajt minn Landberg tagħtina eżempju fa' metatesi u t-tibdil tal-konsonanti d ma' b. Badraq l-ewwel ma setgħet saret bardaq, bit-tqe- għid tal-ħoss 7 qabel d. Il-ħoss d inbidel ina' b taħt l-infin- wenza ta' verbi kwadrilitteri fil-Malti bħal żerżag u tertaq li ż-żewġ bażijiet tagħhom (żer 4 żaq u ter 4 taġ) jibdew bl-istess ħoss, BERFEL: Kif jaħsibha Barbera. dal-verb hu magħmul mill- verb tafal ''to drag a skirt, to trail a garment' (Hava) bil- prefiss verbali b li jinsab fid-djulett tas-Sirja imma ma jin- sabx fil-Malti. Il-verb Malti jidher maħruġ min-nom berfir fUq purple cloth'' (Falzon) li jaqbel mai. Għarbi birfir 'pur- ple, scarlet' mill-Grieg porphujra, mnejn ħarġet il-kelma Latina porpura, Taljan porpora, u Malti porpra. Il-bdil ta' l-ilħna likwidi Lu 7 insibuh f'ħafna kliem ieħor. Hekk flok pitrolju jingħad pitlorju, Għalkemm Falzon jagħti berfir, fil-Malti jingħad aktar berfil jew aħjar tberfil. BEŻLEK (jew beżlaq): ''To suck frequentiv'' (Falzon), Jin- għad ukoll għal meta tarbija tmeċlaq xofftejha meta tkun terda', għal xi ħadd meta jtajjar ir-riq hu u jitkellem jon- kella jċappas ħalqu hu u jixrob xi ħaġa. Meta l-għaġin ikun idellek għax misjur ħafna ngħidulu għaġin imbeżlaq. Dessoulavv. ma jagħtix dal-verb waqt li Barbera jnisslu minn beżżula, kelma li tinsab fl-Għarbi tal-Magħreb u fil- Malti, Imma din it-tifsira ma tgħidilniex kif żdiedet l-aħ- ħar radikali, Jiena nfisser dal-verb bħala maħruġ min-nom bżieq, Għarbi buża :q bir-radikali Il mdeffsa bejn it-tieni u t-tielef leħen tal-għerq biex turi għamil li jsir ta' sikwit. ġ Innota li beżlek jew beżlaq jingħad ukoll għal min ibeżżaq ħafna. F'das-sens beżlek jew beżlaq mela hu sinonmu tal- verb beżżag, ni sura ta' beżaq. Għal xebh ma' verbi oħra kwadrilitteri maħruġin minn verbi trilitteri biż-żieda ta' radikali likwida qb. reblek, mill-verb X-B-K, To twine'', Għarbi xarbak, minn xabak biż-żieda ta' leħen likwidu bejn l-ewwel u t-tieni għerq waqt li tagħna l-leħen likwi- du jidħol bejn it-tieni u t-tielet għerq. Barbera jfisser il-verb Malti bħala taqsira ta' l-Isqalli ciappa lassa jaqbad u jitlaq' li jin- għad għal bniedem qluqi li ma jogħġbux l-istess xogħol, dejjem ibiddel. L-espressjoni Sqallija tinsab fil-Malti wkoll meta għal xi ħadd ngħidu hekk jaqbad u jitlaq. Imma l-es- pressjoni Sqallija mġebbda wisq u taqbel iżjed mal-Malti l-kelma Spanjola. chafelmejas, t'dauber' u 'chafeller'. LL-s tal-verb Malti tidher kontaminazzjoni tan-nom Spanjol chafel- mejas. Għal kliem'ieħor Spanjol li daħal fil-Malti qb. ċkej- ken (Sp. chequeno), plejtu (Sp. el pleite), tontu (Sp. ton- to). Imma l-aħħar żewġ kelmiet jinsabu fl-Isqalli wkoll. Dessoulavv l-verb ċaflas ma jagħtihx. ĊAHTUR.: PI. ċħatar. ' għadha. ħajja u li jiena smajtha wżata l-Birgu fil-plural. Dessoulavr ma jagħtihiex. Imma. għan-nisel sew. swa qb. l-istess kelma Għarbija raħtura ''blustard' ''snub'' mal-verb xaħtata u xuħtur 'old buck, sillv fellow ' (Hava), (Fadal)