INNU-MARĊ BANDA SAN ĠILJAN Astratt: L-Innu-marċ' Banda San Ġiljan ma jafx meta twieled. Skond artiklu 'Banda San Ġiljan — Storja ta' 75 sena: 1927-2002' li kien deher fil-ħarġa tal-Programm tal-Festa 2002 għall-okkażjoni tal-75 sena mit-twaqqif tal-Banda San Ġiljan, insibu li fl-ewwel nofs tat-tletinijiet il-Banda kienet għaddejja minn żmien tad-deheb u kien hawn li Anġlu Pullicino kkompona l-Innu tal-Banda San Ġiljan. Iżda, bħalma ġara fil-każ tal-Innu Popolari, lanqas hawn ma tingħata data fissa ta' meta nkiteb. Li huwa żgur imma, li l-Innu-marċ Banda San Ġiljan ġie wara l-Innu Popolari San Ġiljan, u dan jikkonfermahulna Spiru Tanti stess f'intervista li kienet saritlu minn Andrew Borg fl-ewwel ta' Mejju 1990 meta qal: '… Dak iż-żmien kellna innu ieħor flok dak li nkantaw ilum, kien in-Nomine Insignie. Tal-lum, 'Lil Ġiljan bniedem tas- sema …7 kitbu Silvio Frendo, li kien mar għamd is-Surmast Pullicino għall-mużika. Imbagħad Karmenu Galea SDB kien kitbilna wkoll 'Fi Ġnien Sabiħ u Ċkejken …' li kienet iddoqq il-Banda. Kliem muftieħ: Innu-marċ, Banda San Ġiljan, Mro. L-awtur tal-versi Minn intervista li kont għamilt lis-Surmast Alfred Dimech fid-29 ta' Settembru 2006 u kien qal hekk: '… Lil Angelo Pullicino niftakru jiġi s-Salesjani mas-Sur Karm Galea. Kienet ukoll mill-ħbiberija ta' bejniethom illi nibet l-Innu-Marċ Banda San Ġiljan.' Mela l-konnessjoni bejn l-awtur u l-kompożitur hija stabbilita. Minn ktieb illi ġie f'idi sibt dan it-tagħrif illi ġej fuqu: Carmelo Galea SDB (16.8.1890- 29.7.1973): Awtur ta'diversi xogħlijiet tal-palk, kif ukoll ta' poeżiji bil-Malti, imwieled B'Kara ġie Tas-Sliema fl-1910 fejn daħal Aspirant mas-Sależjani f'St. Patrick's. Għamel xi snin barra għan- Novizzjat u l-Ewwel Professjoni, u mill-1933 'il quddiem insibuh jgħix dejjem fl-Oratorju San Alfons f'Tas-Sliema sakemm miet 40 sena wara. 'Is-Sur Galea', kif kien magħruf minkejja li kien Sależjan, kien għal diversi snin responsabbli mill-produzzjonijiet teatrali li sikwit kienu jittellgħu f'dan l-Oratorju mill'Għaqda Filodrammatika San Ġinesju'. Barra milli kiteb u dderieġa bosta, ġieli rreċta fihom ukoll. Il-ħsieb ewlieni fil-kitbiet kollha tiegħu u l-wirjiet teatrali li kienu tant għal qalbu kien jagħmilhom biex ixerred il-valuri nsara fost il-mijiet ta' dawk li jiffrekwentaw it-teatre tas-Sależjani. Fid-daħla għall-ktieb tiegħu ' L-innu-marċ miktub għal kor u banda, li bażikament hu innu di glorja qasir fir-ritmu ta' marċ, jidher li beda voga tant li issa ħafna baned għandhom marċ bħalu. Għaldaqstant huwa mportanti wkoll li wieħed jiddistingwi bejn sempliċi innu u innu-marċ, fejn ta' l-ewwel ikun strofiku u x'aktarx miktub għalbiex jindaqq fil-knejjes, filwaqt li ta' l-aħħar huwa ntiż għalbiex jindaqq minn banda fuq planċier. Madankollu, innu seta' oriġinarjament inkiteb biex jindaqq fil-knejjes u mbagħad l-istess innu spiċċa biex jindaqq ukoll mill-banda ta' dik il-belt jew raħal. (Il-Mużika ta' Malta fis-seklu 19 u 20 ta' Joseph Vella Bondin. 2 Ara siltiet minn intervista li dehret fil-Programm tal-Festa - Awwissu 1990 — u Annwal tal-Parroċċa. $ Profili Bijografiċi ta' Slimiżi magħrufin u ta' xi oħrajn b'rabta ma' Tas-Sliema ta' Raniero Zammit OFM.CAP — pg. 'Kitarristi u Għannejja Maltin'' l-awtur jgħid li kiteb 'il fuq minn 100 biċċa xogħol għall-palk, u li minnhom ippubblika 10 kotba. Max-xogħol tal-palk, is-Sur Galea ħabb ukoll il-poeżija għalkemm jistqarr li qatt ma kellu 'pinna tad-deheb għaliha'. Għaldaqstant, hu jgħodd ruħu 'bħala l-iċken poeta malti'. L-Innu-marċ F'idejja ġew dawn it-tliet kopji tal-istess Innu-marċ: INNU TAL-BANDA TA' SAN GILJAN Mużi Versi: C, Galea Salesjar Bierek Mlbule'tigħok, Biex bid-laqa tagħhom jimlew din l-art L-ewwel kopja hija ttajpjata fuq karta A4 mitnija u aktarx li saret minn Luċjan Pullicino stess (niftakar li kien hu li tahieli), li jiġi ħu s-Surmast, għax kien iħobb jiddelitta ħafna b'dat-tip ta' xogħol żgħir tal-kitba. Huwa kien dejjem jara kif jista' jippromwovi l-kompożizzjonijiet ta' ħuh, speċjalment meta kien fl- Azzjoni Kattolika u kellu l-kumpanija teatrali 'Melita'. Din kellha truppa ta' madwar 50 ruħ, fosthom atturi magħrufin bħal Johnnie Navarro, Charles Abela Mizzi, Scalpello, u Gruppetta, u kienet iddur Malta kollha. F'dil-verżjoni, jekk tneħħi il-kelma bħal 'tgħeb' u minflokha tqiegħed 'fetaħ' fit-tielet vers tal- ewwel strofa, l-innu jkun ħieles minn kull għelt. Ma jistax jonqos ukoll li Luċjan ma jniżżilx xi 'Viva San Ġiljan' x'imkien, u jgħid ta' min huma l-mużika u l-versi rispettivament. It-Tieni kopja hija pprintjata fuq karta ta' kwalità fejn l-Innu-marċ kien jifforma wieħed minn tlitt innijiet marbutin mal-Banda San Ġiljan, bit-tnejn l-oħra jkunu l-'Innu Popolari lil San Ġiljan' u 'L-Innu-marċ Tifħir lil San Ġiljan'. Hawn ukoll insibu l-istess żball - 'tgħeb' minflok 'fetaħ' fit-tielet vers tal-ewwel strofa. Interessanti li fiż-żewġ kopji hemm il-kelma PAWSA bejn ir-raba' wil-ħames strofa li tindika li hemm waqfa bejniethom fejn tidħol it-tielet u l-aħħar fanfar(rja. Il-fuljett żgħir kien 'maħruġ mill-Banda San Ġiljan' wisq probabbli f'xi okkażjoni speċjali. Fiż-żewġ kopji wkoll, iddaħħlet il-kelma 'Ikoll bejn 'aħna' u 'tfal' fl-aħħar vers tas-sitt strofa. Meta niġu għat-tielet kopja nsibu li l-innu huwa ddedikat 'Lil Filarmonika ta' San Ġiljan', liema titlu allura jixhed kemm hu qadim dan l-innu. Dana għall-fatt li, fil-Laqgħa Ġenerali Straordinarju tat-2 ta' Ġunju 1929 kienet ittieħdet deċiżjoni unanima mill-membri preżenti kollha li l-Banda wil-Każin Circolo San Guiliano kellhom jingħaqdu taħt l-isem uffiċjali ta' Circolo Filarmonico San Giuliano. Kien biss snin wara li s-soċjetà biddlet isimha għal Każin tal-Banda San Ġiljan, u dan għamlitu minħabba l- kwestjoni tal-lingwa li kienet qegħda tiġi ppolitiċizzata. Il-karta volanti' kkulurita kienet mitbugħa f'Castille Press, 64, St. Ursula Street, Valletta. Ħasra li l-karta volanti ma ġġib l-ebda datal 1 Mitbugħ fis-Salesian Press, St. Patrick's Sliema (1970). $ Sa qabel it-Tieni Gwerra Dinjija kienet drawwa komuni fil-gżejjer Maltin, li fejn ikun hemm xi festa jew okkażjoni speċjali, kienu jistampaw karti li fuqhom kien ikun hemm sunetti ta' tifħir lill-qaddis jew protagonista tal-okkazjoni. Dawn is-sunetti, u bosta drabi wkoll poeziji ta' tip ieħor, kienu jitqassmu lin-nies miġburin fil-post, jew jixnteħtu minn fuq il-bjut, kampnari jew gallariji, skond xi tkun iċ-ċelebrazzjoni. Kienu jgħiulhom ukoll karti volanti (mit-Taljan) li tfisser karti jittajru, jinxterdu jew jitqassmu ma' kullimkien. (Ħajjitna fl-Imgħoddi ta' Guido Lanfranco — Wise Owl Publication 2004.) Fl-arkivju privat tiegħi tax-xogħlijiet oriġinali tas-Surmast Angelo Pullicino ma stajt insib ebda forma ta' xi partitura tal-Innu-Marċ, la bil-lapis u wisq anqas bil-linka. Għaldaqstant, hawn taħt qed inġib eżempju f'forma kompjuterizzata tal-melodija biss, u bil-kliem taħtha biex wieħed ikollu idea tajba ta' kif irid jiġi t-taqsim tal-kliem: s—s—5 i——-p d- s. Fi gnien sa-bih u ckej- ke Nib — tu er-ba' xit- liet; Il - ward madamxma fe tah, u Bhal ajk —— la — taj ja Bhal bna. — dar tal-ha— rir; Lgha — mar li ga-bar qlub — na, Ul-gnej na fis- bil-- frott imt-— liet Bhall-ah — a f'ghaq-d Tini Taht xemx li qatt ma Bil-ferh fis-se - jrid i tir U int jil-ja-nu sbejjaħ, Mill- ghol —r— ja lieb-sal- i—1——0— 5: L l d m lar-ti tal- muz- ka, Rab-tit-na lkoll b'lazz fin minn tad-- deheb. lill-u-lied tie ghek, Biex bid-daqq tagh hom jim-lew dil — art ———ġI E18—tħ 2 a il-g s—TAL-R piv-w 7 . g Ahnankan-taw il-- koll hen — jin. F'dal-jum ta'ghidmill-is - bah. xx 7 ff1— jA jA ħ 1 -MP2011 BSG Lghan-ja tal-Ban-da tagh na, Ghax ah-na lkoll tfal ta' SANGIL-JAN L-Innu-marċ Banda San Ġiljan għandu dawn it-taqsimiet li ġejjin: Taqsima Rimarki Battuti Introduzzjoni ftuħ f'forma ta' fanfar(rja Ol-16 L-ewwel tema jew suġġett strumentali 17-46 Fanfar(rja l-istess bħall-introduzzjoni 47-62 It-tieni tema jew suġġett replikata 63-94 Fanfar(rja l-istess bħall-introduzzjoni 95-110 It-tieni tema jew suġġett l-istess bħal f'battuti 63-94 111-142 Mit-tabella ta' hawn fuq wieħed malajr jinnota li t-tifsila tiegħu għandha aktar minn Innu milli minn Innu-marċ, u li kieku ma kienx għar-ritmu tiegħu, l-ewwel isem kien joqgħodlu aktar. Dana għall-fatt li, il-poeta mar għall-poeżija strofika bl-użu tal-kwartini, u għaldaqstant, il-kompożitur ma kellux għażla oħra ħlief li jimxi fuq din l-istess struttura. Hekk mela, hawn għandna tliet taqsimiet fejn it-tieni waħda, għax replikata, fiha tiġbor l-ewwel erba' strofi, filwaqt li l-bqija taż-żewġ strofi jiġu mħaddna mit-tielet u l-aħħar waħda. Jerġa', kull taqsima hija preċeduta mill-istess fanfa(rja, u dan ikompli jagħtih il-bixra ta' Innu bl-istrofi. Biex tkompli tagħqad, l-ewwel tema hija biss strumentali u taqdi tajjeb il-funzjoni tal- ewwel taqsima minn ta' marċ, bil-konsegwenza imma, li ma jsir ebda użu minnha aktar 'il quddiem. Min- naħa l-oħra, it-tieni wit-tielet taqsima jitkantaw fuq l-istess tema, u dan l-istat ta' fatt donnu qed iċaħħad lill-Innu milli jkollu l-triju' tiegħu, bir-riżultat allura li hawnhekk għandna xiħaġa bejn innu u innu-marċ. Din l-anomalija setgħet kienet kawża ta' kitba mnebbħa wisq mill-Innu Popolari San Ġiljan, li nkiteb tista' tgħid fl-istess żmien, u allura fil-fażi bikrija tal-kompożitur fejn donnu kien għadu qed jesperimenta b'xi forma jew oħra mużikali adattata. Dari, kien ferm importanti għal Surmast, speċjalment ta' banda, illi jikteb xi Innu sabiħ għall-banda u li jkun ċert li jagħmel hit bih, għax b'hekk biss seta' jikseb il-fama man-nies tal-belt jew raħal. Fil-każ tar-raħal marittmu ta' San Ġiljan, fejn l-uniku Banda li kien hemm dak iż-żmien, il-Banda San Ġiljan, kienet għadha kif twaqqfet xi snin qabel, l-Innu-marċ, kien f'liema forma kien, żgur li nissel ferħ kbir fost il-partitarji li kienu għatxana li jkollhom wieħed huma wkoll li mużikalment seta' jiddistingwi l-Banda tagħhom minn ta' oħrajn, speċjalment ta' rħula qrib tagħhom 6 Triju — terzett, jew mużika/kant miktub għal tliet strumenti/kantanti. bħalma huma B'Kara u Tas-Sliema. Għedna dan kollu, l-Innu-marċ Banda San Ġiljan huwa wieħed tal- widna kif kien jaf jinseġ biss is-Surmast Pullicino, b'dawk il-kisriet ħabta u sabta 'l hawn u 'l hinn li joħolqulek speċi ta' cadenza d 'inganno', bħal fil-każ ta' battuti 86-87. Anki mill-mod kif jiftaħ, b'dik l- introduzzjoni fanfar(rjeska tiegħu, kellha tkun it-trademark inimitabbli tiegħu fil-bqija tal-marċi illi kiteb. Niġu issa għall-parti teknika tal-analiżi. Peress li l-editur ġibidli l-attenzjoni (mhux widnejjal) biex inkun teknikament user-friendiv mal-qarrejja kemm jista' jkun, dis-sena ddeċidejt li nġib eżempji mill-inqas, u li noqgħod lura milli nidħol f'dettalji żejda f'dak li huwa lingwaġġ mużikali biex min mhux daqstant midħla tal-qari tal-mużika jkun jista' jsegwi xorta waħda. Fanfar(rja' (b. Ol-16): Din hija fil-fatt l-ewwel nofs tal-fanfar(rja li hija twila 16-il battuta. Bħala binja, hija magħmula minn sentenza li tinqasam f'żewġ nofsijiet daqsinsew, teknikament magħrufin bħala anteċedent u konsegwent, l-istess bħal f'mistoqsija u t-tweġiba tagħha. Innota l-mod kif il-kompożitur jiżviluppa l-materjal tal- ewwel żewġ battuti billi jagħmel użu minn sistema magħrufa bħala Readv, Steadv, go … L-ewwel żewġ noti wkoll jiddistingwu ruħhom minħabba l-intervall' tal-kwarta perfetta li hemm bejniethom għax permezz tagħhom il-fanfar(rja tiftaħ fuq nota ġubilanti stil Barokk. Fejn hemm immarkat bl-ittra (x) fit- tieni battuta hija ċellola - kroma 4 żewġ semikromi 4 żewġ kromi - li ser insibuha titħaddem kullimkien. In-numru 2 f'battuti 3-4 huwa sinjal li jgħarrafna li ż-żewġ battuti li ġew qabel għandhom jiġu replikati. It-tieni nofs tagħha (b. 9-16) joffri simetrija f'dik li hija melodija u ritmu, biss tibqa' tgħix fid-dominanti (V), biex b'hekk tkun qed tħejji ruħha għall-miġja tal-ewwel tema in Reb maġġuri. Din ukoll tiftaħ bl- intervall tal-kwarta perfetta u tagħmel użu miċ-ċellola (x), u peress li tgħix il-ħin kollu fid-dominanti (V) aktarx il-melodija ddur fuq il-korda LAb — DO — MI, fejn il-Lab isservi ta' nota fus bejn din il-korda u dik tat-tonika (REb — FA — LADb). L-ewwel tema jew suġġett (b. 17-46): Meta niġu għall-ewwel tema jew suġġett insibu li din tista' tinqasam f'erba' frażijiet kif ġej: 8-4 84 8-6, biex b'hekk, minflok is-soltu paragrafu mużikali ta' 32 battuta, hawnhekk għandna biss 30 battuta minħabba li l-aħħar waħda hija iqsar mit-tlieta li jiġu qabilha. Din mhix xiħaġa li soltu narawha fil-marċi, speċjalment dawk militari, fejn il-frażijiet importanti li jkollhom l-istess tulijiet (aktarx b'binja ta' tminn battuti l-waħda) għalbiex joqgħodu tajjeb mal-pass tas-suldati meta dawn ikunu qedin jimmarċjaw bl- istrumenti f'idejhom. Il-kompożitur seta' faċilment jevita dan kif ser naraw aktar 'il quddiem. Intant, din hija l-ewwel frażi minn tal-ewwel tema jew suġġett: 7 Kadenza li tgħallat jew tidħaq bik għax minflok tmur 'il fejn suppost tkun sejra, tiġbed lejn kjavi mhux mistennija — eż in Do maġġuri, korda tas-settima dominanti (V) — SOL — SI— RE — FA — li suppost b'mod normali, tirrisolvi fuq il-korda tonika — DO — MI- SOL, minflok tmur lejn is-sotto-medjanti (VI) — LA — DO- MI. Din kienet isservi ta' għodda utli f'idejn il- kompożituri klassiċi bħalma hu Mozart fejn ikun irid iġebbed xi ftit it- tmiem ta' xi passaġġ jew xena f'xi opra biex joħloq dak il-ftit suspense. $ Fanfara hija biċċa mużika qasira tinstama' sewwa li normalment jdoqqu t-trumbetti f'xi parata militari. 9 Intervall hija d-distanza li jkun hemm bejn nota u oħra. Din tista' titkejjel billi permezz tal-gradi tgħodd minn isfel għal fuq. Dawk l-intervalli li ma jissuperawx l-ottava jissejħu sempliċi, u dawk li jissuperawha jissejħu komposti. Ta' min wieħed jinnota illi dil-frażi, u l-oħrajn li jiġu warajha, hija mogħnija b'linja melodika u qafas armoniku mill-aktar sempliċi. Fejn hemm immarkat bl-ittra (x) jindika motiv'' partikolari magħmul minn semiminima bil-punt u kroma, u li ser jkun qed jintuża dejjem fil-bidu ta' kull sentenza. Fil-fatt, it-tieni frażi (b. 25-32) ukoll għandha mill-istess tifsila ritmika u l-istess anteċedent bħal ta' qabilha, biss timmodula lejn id-dominanti (V) — Lab maġġuri. Din il-modulazzjoni, anki jekk ċkejkna, kellna bżonnha ħafna peress li s'issa l-mużika dejjem kienet fl-istess tonalità in Reb maġġuri -— u hekk ser tibqa' — bil- konsegwenza li l-Innu-marċ kien qed jaqa' f'monotonija monokroma''. Din il-problema tkompli tinfirex ukoll fit-tielet frażi (b. 33-40) peress li dejjem qedin nieħdu mill-istess motivi u nqegħduhom fl-istess ordni. Madankollu, dil-frażi talanqas twelled xi ħaġa ġdida — l-użu tas-sekwenza (b. 35-36 u b. 37-38), jiġifieri r-repetizzjoni ta' grupp ta' noti 'l fuq jew 'l isfel. U xi ngħidu mbagħad għall-frażi sorpriża (b. A1-46) li biha tagħlaq l-ewwel taqsima7 Dil-frażi hija iqsar mill-oħrajn u tagħtik x'tifhem li hija zoppa. Ma nafx għaliex il-kompożitur ried jippreċipita l-għeluq tal-ewwel tema meta seta' faċilment iwessagħha bl-użu ta' materjal eżistenti kif ġej: Mill-eżempju t'hawn fuq wieħed jinnota li sar użu minn motiv (x) f'battuta 45, segwit minn grupp ta' erba' kromi fil-battuta ta' warajha, li bħalhom insibu fil-frażijiet preċedenti. L-ittra (v) tindika l-użu tal- motiv li kien intuża fil-bini tas-sekwenza fit-tielet frażi, illi hija karatterizzata wkoll mill-użu tas- sinkope'2. It-tieni tema jew suġġett (b. 63-94) u (b. 11l-142): Din hija wkoll it-tema li fuqha jimxi l-kant. Fiha 32 battuta u tinqasam f'erba' frażijiet danqsinsew: 8 4-8 4 84.8. L-ewwel frażi (b. 63-70) hija kif ġej: Fiha, wieħed ma jistax ma jinnotax l-element qawwi tas-sinkopċ - immarkat bl-ittra (v). Dan insibuh ukoll fl-anteċedent tat-tieni frażi (b. 71-78), fejn jerġa' jkollna wkoll modulazzjoni żgħira lejn id- dominanti (V). Min-naħa tiegħu, l-anteċedent tat-tielet frażi (b. 79-86) huwa l-istess bħal dak tal-ewwel frażi. L-istess jista' jingħad għall-konsegwent, bid-differenza imma, li hawnhekk il-frażi tagħlaq fuq id- dominanti (V) ta' Sib minuri, liema korda hija preċeduta minn oħra tas-settima diminwita. Din is- sitwazzjoni toħloq klajmeks bil-wisq tajjeb għax jekk hemm xi nota oħra li tista' qatt toħloq oppożizzjoni assoluta lil-LAb (meta aħna nafu li din-nota partikolari dejjem serviet ta' fus kemm fil-melodija u kemm fl-armonija) mhija ħadd ħlief il-LA naturalil U kif għadna hekk b'ħalqna miftuħ quddiem din is- 10 Disinn ripetut, aktarx magħmul minn ċellola waħda jew aktar. H Fuq kulur jew lewn wieħed, jonkella bla lwien xejn. '2 Meta n-nota taħbat b'mod illi nofs il-valur tagħha jaqa' fuq il-parti forti u bin-nofs l-ieħor fuq id-deboli. sitwazzjoni sorpriża, ir-raba' frażi (b. 87-94) tixħitna fi gwaj ieħor bla ma ttina nifs nistejqru. Dana l- għaliex, minflok il-mużika tiġbed lejn il-kjavi fuq msemmija, hija tmur bla mistenni lejn il-korda sopratonika (IDI Dil-frażi hija karatterizzata wkoll minn sekwenzi msenslin, li bħal f'taraġ, jinżlu ħelu ħelu lejn in-nota finali tat-tonika (Reb). Fihom, l-element tas-sinkopċ ma jonqosx, u l-għadd tagħhom huwa biżżejjed kemm il-frażi ma taqax f'monotonija mużikali. Imma hemm periklu ieħor li s-sekwenzi jistgħu joħolqulek il-kwinti u/jew l-ottavi konsekuttivi jekk ikunu mibnijin fuq żewġ akkordji jew aktar li mhux suppost li jitpoġġew wara xulxin. Dan huwa dak li jiġri f'battuti 87-88 (II) u battuti 89-90 (I). Nagħlaq billi ngħid li issa ilni snin għaddej b'proċess li fih qed niġbor kemm nista' xogħlijiet tas-Surmast Angelo Pullicino. Għaldaqstant, mir-riċerki li qed nagħmel jirriżulta li dan l-Innu-marċ huwa aktarx l- ewwel wieħed ta' dix-xorta li qatt ħareġ mill-pinna ta' das-Surmast li kellu tant għal qalbu l-Banda San Ġiljan.