TAGĦLIM GĦAT-TFAL DWAR IL-KWIEKEB LI JISTGĦU JIDHRU FIS-SAQAF TAS-SEMA MILL-GŻEJJER TA' MALTA (Miktub mir-Rev. XBIHAT ĠEWWA L-ĦOLQA TA' TRIQET IX-XEMX (jissokta) Din hija l-kewkba msejħa Castor, dlonk imlaqqma r-Ras ta' l-ewwel wieħed mit-tewmin, il-għaliex l-ew- wel watida li titfaċċa hija kewkba bajda. B. (Pollux) hija r-Ras tat-Tieni waħda mit-Tewmin. Il-wistanija jew il-fustanija billi qiegħda fin-nofs tal-grupp. Il-Qabru, imsejħa wkoll il-Ħanfusa ta' l-Ilma Hemm xebħi fil-leħen bejn il-kelma Ingliża (Tewtonika) erab, il-Latina scarabeus, il-Griega karabos, u l-kelma Semija għaqrab, għakreb jew Imqass. A. Azubene, id-dwiefer ta' id ċatta, Ara fin-Numri 28 u 29 G. Jisimha wkoll Sartan, illi hi kelma Għarbija li tfisser qabru. B. Terf bħal maltija tarf, kewkba fit-tarf ta' wieħed mid- difrejn ta' wara G. D. G. D. Al Hamarem, żball fil-kitba ta' l-isem għarbi al- ħimdrajn iż-żewġt, ihmir. Bejn iż-żewġ kwiekeb hemm għan- qud kwiekeb irqaq imsejjaħ Mellef u Malaph, il-maxtura, xkora (ħorġa 7) li minnha iż-żewġt ifħimir qegħdin imaxtru; dil-kelma twieġeb għall-kelma maltija magħlef. Il-Ljun bil-għarbi alasad. Bil-għarbi: qalb al-asid, qalb il-ljun, bħal Coeur de lion fl-isem tar-Re Rikkardu. Imsejħa wkoll xi mindaqqiet al-maliki l-istess bħal latin Regulus. Kewkba bajda. B. Denebola, Nebolasid, Deneb Eleced, dawn it-tlitt ismi- jiet qegħdin kollha biex ifissru denb il-ljun. D. Ez Zubra, il-pil, iż-żajbra, ukoll Duħr, Dhur, id-dahar, l-istess bħal 2 A. E. Rasalas, ukoll, Algenubi flok ras al-asad alġenubi, kewkba n-naħa ta' nofs-in-nhar fir-ras ta' ljun. Il-kelma ġenebi issibha spiss fil-mappi tal-kwiekeb, dejjem bit-tifsira ta' nofs in-nhar. Ġejja mill-kelma ġenb. Mita wieħed iħares lejn il- Lvant, bħal ma jagħmlu l-għarab huma jsellu, nofs-in-nhar ikun in-naħa tal-lemin, mhux il-ġenb-il-ħażin, jiġifieri x-xellug, jew il-ġenb tas-sinistra. Kelma ofira komuni fil-lsien tas-Semin li jgħiduha u biha jfissru nofs-in-nhar hija. l-kelma jemini, li hija l-maltija lemin. E. Alashfar, bil-malti xfar-il-għajnejn, Z. Algeiba jew Gebha, din ta' l-aħħar qiegħida flok kelma għarbija li tfisser ġbin (il-battismu tar-ras). Dil-kwekba tissejjaħ ukoll Aldhafera, illi iktarx tista' tkun l-istess kelma bħal dik li sibna fin-numru 3. K. Minchir Elasad, jiġifieri mnieħer il-ljun. Xi mindaqqiet imsejħa Eladari (bil-għarbi : al-għadra- il-Verġni jew is-Safja, l-alla mara tal-ħaqq u s-sewwa, bil- miżien f'riġlejha, iżda wisq spiss imsejħa bl-isem ta' Sunbula jew subula, bil-malti sbula, bħal kewkba A. (bil-latin spica) li qiegħda żżomm f'idejha. Din l-aħħar hija kewkba bajda. Magħrufa bl-isem ta' al-miżan bil-malti: il-miżien, iżda, l-iktar bl-isem ta' al-kiffatan jew żubanajn, it-tnejn ifissru kef'fiet tal-miżien jigifieri l-platti tal-miżien, iżda s-Semin b'dil- kelma soltu ifissru l-qiegħ jew ħofra ta' l- id, il kaff jew keffef. Zuban hija il-kelma qadima babiloniża illi fil- Persja tfisser il-lsien, billi ż-żewġ platti jxebbhuhom lil żewġ ilsna. A. Zubenalgenubi, jew Kiffa Elgenubiva, it-tnein ifissru l-miżien tan-naħa ta' Nofs-in-nhar. B. Zubeneschemali, jiġifieri il-miżien tat-Tramuntana. Il- kelma għarbija Xmiel (schemali) skond Falzon tfisser Rik mit-tramuntana. Fil-listi din il-kostellazzjoni hija msejħa Alacrab u Ħacerab, bil-għarbi: al-għaqrab, il-għaqreb jew Imqass, Ara fin-Numru 25 ta' hawn fuq. A. Calbalakrab, bil-għarbi qalb għaqrab, qalb il-għaqreb. Din hija l-kewkba Antares, kewkba kbira ħamranija. G. Zuben Hakrabi, id-dwiefer ċatti ta' l-għaqreb. Jabban, kollha kemm huma għand- hom tifsira waħda li hija dik ta' ġbin. Tissejjaħ l-ibra, labra. Din ix-xhieha li tixbaħ ħafna lil dik tan-numru 44, tissejjaħ 'il-Qawwàs' jew il-Waddġbi' bil-għarbi, ar-rdmi, dak li jarmi, iżda spiss tissejjaħ. ukoll bl-isem wafidu ta' al-qaws, il-qaws. A. Ruchbah, bil-malti rkobba, ir-kobbet il-Qawwds. B. Arkab, bil-malti għarqub, għarqub il-qawwàs. E. Il-Kaws tan-nalfia tat-Tramuntana. Bejn dawn iż-żewġ kwiekeb tinsab kwekba olira jisimha l-Qabda jew Makbad, N. Ain, għajn il-Qawwàs. Fil-listi kollha nsibu li din il-kostellazzjoni hija msem- mija Algedi, il-ġidi jew gidi, hawnhekk mogtiża. Din tidher bħal die il-kelma l-oħra li hemm fin-numru 29 D, tfisser ġbin, iżda mhix ħaġ'oħira ħlief għilt ta' l-istampa u trid tinkiteb Dabih. Ara din il-kewkba ta' wara. Din il-kewkba u ta' qbilha huma msejħin mill- għarab sagħd ad-dabili, il fortuna jew ir-riżq tad-debbieli, il- qawma tax-xbieha li tħabbar id-debha jew qatla tal-bhejjem. G. Denebalgedi, denb il-gidi jew denb il-mogħża. Taz-żir jew ta' l-Ilma, dlonk imsejjaħ Edelu, bil- malti d-delu bit-tifsira. ta' kaxxetta magħmula tawwalija għat- tfigħ tal-kamli. Fil-mappi msemmija wkoll Sati, bil-malti satal. A. Sadalmelik, bil-għarbi sagħd al-malik, ir-riżq tas-Sultan. B. Sadalsuud bil-għarbi sagħd al-sugħud ir-riżq tar-riżqijiet. G. Sadachbia, bil-għarbi, sagħd aħbija, ir-riżq tal-ħwejjeġ moħbija, li jfisser id-dud li jfiġġ mat-tluglħi ta' din ix-xbieha, Miktuba ħażin flok il-kelma, saq, bil-malti sieq. E. Sadalbula bil-għarbi sagħd al-bulagħ bil-malti il-belliegħ, ir-riżq tal-belliegħ, l-art li qiegħda tarda' x-xita li taqa' bikri fir-Rebbiegħa. Għal kwiekeb oħra tal-fortuna ara n-numru 19. Il-Hut u Ż-żagarella (iż-żagarella jew ħajt ta' bejn iż- żewġ liutiet). Bil-għarbi għuqad al-ħajtan, il-għoqda tal-ħijut.