Naħseb kulħadd jaqbel miegħi li fost l-ikbar devozzjonijiet Marjani li nsibu f'pajjiżna, dik lejn Ommna Marija Santissma Imtellgħa s-Sema hija l-ikbar waħda. It-titlu ta' Santa Marija jinsab preżenti kullimkien fil-gżejjer tagħna. Hekk naraw parroċċi u rħula ddedikati lill-Assunta, bosta knejjes u kunventi, toroq, pjazez, bajjiet, palazzi, djar, u saħansitra fortifikazzjonijiet. F'dan l-artiklu ser nitkellmu fuq torri li jinsab fuq il- gżira ta' Kemmuna li, bħal waħda mill-bajjiet fuq din il-gżira, iġġib l-isem ta' Santa Marija. Il-gżira ċkejkna ta' Kemmuna tinsab fil-fliegu ta' bejn Malta u Għawdex. Sa minn żmien il-qedem din il-gżira kienet refuġju tajjeb għall-ħallelin tal-baħar li kienu jistaħbew fuqha biex jisirqu lill-baħħara li jkunu qegħdin jaqsmu bejn Malta u' Għawdex. Għalkemm din kienet problema kbira, qatt ħadd ma ħaseb biex fuq Kemmuna jibni xi forma ta' fortifikazzjoni ħlief il- Kavallieri. L-ewwel darba li jissemma' li kien sar ħsieb li tinbena xi forma ta' difiża, kien fi żmien l-Aragoniżi. Dan il-ħsieb kien li jinbena torri tal-għassa, iżda dan il-proġett baqa' fuq il-karta biss, u l-bini tat-torri ma sarx. Għal darb'oħra naraw fuq il-kotba tal-istorja li l-problema tal-ħallelin tal-baħar fuq Kemmuna reġgħet tqajjmet fl-1418. Dak iż-żmien ir-Re Alfonzo. ta' Aragona kien ordna li ssir taxxa fuq l-inbid, biex, bil-flus miġbura, jinbena torri fuq din il-gżira li seta' jgħasses u jagħmel il-fliegu ta' bejn Malta u Għawdex iktar sigur għall-kumerċ bejn iż-żewġ gżejjer. Għalkemm it-taxxi saru u nġabru ħafna flus, dan it-torri xorta ma nbenix. Barra minn hekk it-taxxi li żdiedu kienu ġabu ħafna tgergir mill-Maltin. Ir-re Alfonzo malajr sab x'jagħmel bil-flus li kien ġabar minn fuq il-Maltin u malajr nesa' il-wegħda li kien għamel. Meta, ftit iktar minn mitt sena wara ġew il- Kavallieri, dawn bdew jaraw x'kienu il-prijoritajiet fid-difiża tal-gżejjer Maltin. L-ewwel Gran Mastru ta' Malta li kien L'Isle Adam ordna lill-inġinier Piccino biex iħejji pjanta għal torri fuq Kemmuna, iżda lanqas din id-darba ma seħħ dan il-pjan. Għax l-Ordni kellu postijiet oħra li kienu iktar importanti. Għalhekk bdew jibnu l-fortifikazzjonijiet ta' madwar il-bliet tal- port il-kbir. Wara l-assedju tal-1565 l-Ordni ta' San Gwann issiġilla l-permanenza tiegħu f'Malta bil-bini tal-Belt Valletta. Għalhekk il-Kavallieri bdew jaħsbu biex jifirxu l-fortizzi iktar 'il barra mill-ibliet u jibdew jgħassu x-xtut tal-gżira ta' Malta. Kien il-Gran Mastru Alof De Wignacourt li ħa bis-serjetà l-problema tad-difiża tal- gżira ta' Kemmuna, flimkien ma' erba' torrijiet oħrajn li jinsabu jgħassu l-bajjiet ta' San Pawl il-Baħar, ix-Xgħira ta' Ħaż- Żabbar, il-Bajja ta' San Tumas u l-Port ta' Marsaxlokk. Ma' dawn bena t-torri ta' Santa Marija fuq Kemmuna. Dan il-Gran Mastru kien minn tal-ewwel li beda joħroġ il-flus minn butu biex isiru l-proġetti li kien hemm bżonn, u din il-ħaġa għamlitu wieħed mill-aħjar Granmastri ta' Malta. It-torri kien lest fil-1618, u nbena fuq l-iktar parti għolja ta' Kemmuna biex ikun jista' jgħasses sew lil din il-gżira. Barra minn hekk kien iservi wkoll għall-komunikazzjoni bejn Malta u Għawdex. Biex dan il-għan ikompli jintlaħaq, it-torri nbena fuq pjattafoma għolja biex tidher iktar il-maestożità tiegħu. Bħala forma dan għandu forma kwadra b'erba' torrijiet fil-kantunieri. Fuq il-bieb prinċipali naraw l-istemma ta' Wignacort. Għad-difiża tiegħu Wignacourt ħaseb li jkollu tletin suldat li jiffurmaw il-gwardja tat-torri, u fl- istess ħin jgħassu lill-gżira ta' Kemmuna. Bħala artillerija kellu sittax-il kanun biex jiddefenduh, u fil-parti t'isfel kellu fejn joqogħdu ż-żwiemel tal-kavallerija. Dan it-torri kien jintuża wkoll biex fih jintbagħtu dawk il-Kavallieri li kienu jkunu nstabu ħatja ta' xi diżubbidjenza tar-regoli tal-Ordni. Dan kien kastig iebes għal ħafna Kavallieri, speċjalment dawk ta' età żagħżugħa li kienu jisfgħu maqtugħa mis-Soċjetà u iżolati fuq gżira zgħira u diżabitata, bħalma kienet Kemmuna. Mal-mogħdija taż-żmien, fuq Kemmuna nbnew il- Batterija ta' Santa Marija u t-Ridott fil-bajja ta' Santa Marija. Dawn saru biex ikomplu jżidu mad-difiża ta' din il-gżira u jinqata' darba għal dejjem li d-daħliet naturali ta' Kemmuna jintużaw bħala moħba għall-ħallelin tal- baħar. Biż-żmien dawn il-fortifikazzjonijiet tilfu mill- importanza tagħhom u għalhekk intelqu għal riħhom. It- torri ta' Santa Marija, għal bosta snin, kien abbandunat u fi stat ta' telqa. Dawn l-aħħar snin it-Torri u l-Batterija ġew irrestawrati, iżda ir-ridott fil-bajja ta' Santa Marija m'għadux jeżisti. It-Torri Ilum jinsab imħares sewwa u jagħti dehra ferm maestuża fuq l-għola quċċata ta' Kemmuna. Dan intuża wkoll diversi drabi bħala sfond f'xi film li ikun qiegħed jinġibed f'Malta. Eżempju ċar kien il-film Count of Monte Cristo fejn dan it-torri intuża bħala l-ħabs bl-isem ta' Chateau D'If.