Giuseppe Briffa f'għeluq il-50 sena mill-pitturi tal-Evanġelisti għall-Knisja Parrokkjali Giuseppe Briffa jibqa' magħruf għall-ħidma tiegħu f'bosta knejjes fis-seklu għoxrin, tant li huwa meqjus fost l-esponenti ewlenin tal-arti sagra f'pajjiżna. Ħafna minnkom jiftakruh jaħdem fuq il-kor, il-pendenti, il-korsija u l-koppla tal-knisja Parrokkjali ta' San Leonardu Abbati f'Ħal Kirkop. Dan kien proġett li dam numru ta' snin, biss ħamsin sena ilu, Briffa kien qiegħed ipitter il-pendenti li juru l-erba' Evanġelisti. Kenneth Cassar ikellimna dwar Giuseppe Briffa u xogħlu f'Ħal Kirkop. Għalkemm ċkejkna fid-daqs tagħha u qatt ma jidher li gawdiet minn patronaġġ distint ta' nobbli jew kummerċjanti kbar, xorta waħda il-Knisja Parrokkjali ddedikata lil San Leonardu Abbati f'Ħal Kirkop, tħaddan fiha numru ta' xogħlijiet li huma ta' interess artistiku anke fuq skala nazzjonali. Apparti l-eqdem kwadru dokumentat eżistenti ta' Rocco Buhagiar (1723- 1805) li pitter il-kwadru titulari ta' San Leonardu fl-1751,' insibu xogħolijiet bikrin ħafna ta' Emanuele Buhagiar (1876-1962), partikolarment il-ventaltar tar-Rużarju u l-bradella ta' San sa Mk be Il-buzzetti għal pendent tal-Evanġelisti, datati 1963, illum fil-knisja tal-Lunzjata tKkuicis tiżdied) Leonardu, kif ukoll ventaltar fil-fidda maħdum xejn anqas minn Antonio Sciortino (1879- 1947), waħda minn ftit kummissjonijiet minn idejh għal opri fil-knejjes. Ma' dawn insibu xogħol estensiv ta' pittura minn idejn Giuseppe Briffa (1901-1987) li libbes il-knisja parrokkjali bi 23 biċċa mifruxa mal-kor, il-pendenti, il-korsija u l-koppla. Il-koppla mpittra minnu fl-età ta' 73 sena tibqa' l-aħħar kummissjoni ekkleżjastika kompluta eżistenti. Madwar ħamsin sena ilu Briffa kien għaddej bil-kummissjonijiet tiegħu propju fil-knisja ta' Ħal Kirkop fejn ħadem fuq perijodu ta' madwar tlettax-il sena bejn l-1961 sal-1974, taħt il- parrokkat tal-Kappillani Dun Ġużepp Theuma (1960-1966) u Dun Anġ Vella (1966-1977). Biss iddeċidejt li nikteb fuqu propju f'din is-sena għaliex l-unika data li għandna tidher fuq ix- xogħlijiet tiegħu f'Ħal Kirkop hi propju dik tal-1963, fuq il-buzzetti tal-erba' Evanġelisti għal- pendenti, li Hum jinsabu fil-Knisja tal-Lunzjata, 1963, preċiżament ħamsin sena ilu. Giuseppe Briffa twieled f'Birkirkara fit-12 ta' Mejju 1901, bin Giuseppe li kien dekoratur fil-knejjes u li miegħu ħa l-ewwel taħriġ tiegħu, hekk kif kien iqabbdu jħallat il-kuluri u jagħmel xogħol ieħor relatat. Studja l-arti għall-ewwel darba b'mod formali taħt Giuseppe Duca fl- Iskola Primarja ta' Birkirkara, sabiex wara Ħa lezzjonijiet fis-St EImo School u l-Malta Societv of Arts, Manufactures and Commerce. il- Belt.5 Fi żmien l-Ewwel Gwerra serva bħala suldat, fejn iltaqa' mal-artist Major A.E. James li għamillu kuraġġ sabiex ikompli jippersisti fit-taħriġ artistiku.' Fil-fatt wara l-Gwerra studja l-kulur ma' Edward Caruana Dingli (1876-1950) u impenja ruħu ferm sabiex itejjeb il-ħiliet tiegħu fid-disinn.5 Briffa kien artist ta' talent, tant li ta' madwar għoxrin sena kien ikkummisjonat ipitter il-kappella tal-Kunċizzjoni fil-Bażilika ta' Santa Liena f'Birkirkara. Dwar din il-kummissjoni Briffa ma' kien qal xejn lill-għalliem tiegħu Caruana Dingli, propju sabiex jara sa fejn kien kapaċi jfendi għal rasu mingħajr l-għajnuna ta' ħadd. Immedjatament wara pitter erba' kwadri għas-Santwarju tal-Ħerba f'Birkirkara. Kien is-suċċess li kiseb hawn li, fuq rakkomandazzjonijiet tal-Kapitlu ta' Birkirkara u ta' Lazzaro Pisani, wasslu biex jirbaħ borża ta' studju għal perjodu ta' taħriġ f'Ruma bejn l-1926 u l-1927.5 Briffa, fin-nofs, flimkien ma' missieru (fuq ix-xellug) waqt xogħol ta' pittura f'Ħal Qormi (ritratt Alfred Briffa) Bħal bosta mill-aqwa talent Malti, f'Ruma studja fir-Regia Accademia di Belle Arti, dak iż- żmien taħt il-professuri Umberto Coromaldi (1870-1948) u Alessandro Battaglia (1870- Pietro D'Acchiardi għall-istorja tal-Arti. Fost l-istudenti Maltin li inzertaw qiegħdin jistudjaw miegħu Ruma insibu lil Josef Kalleja, Giovanni Spiteri Sacco, Victor Fleri Soler, Paolo Consiglio, Carmelo Mangion u Vincenzo Apap. F'Ruma Briffa kien jikkumplimenta l-istudji tiegħu bi studju fir-ritratti u n-nudo fil-British Academv of Art li dak iż-żmien kienet immexxija minn Antonio Sciortino. Sakemm dam Ruma lesta l-iskema dekorattiva kollha li kellu għall-kappella tas-sagrament għall-bażilika ta' Santa Liena f'Birkirkara, filwat li kien beda jaħdem ukoll fuq kummissjonijiet 172 Għaqda Mużikali San Leonardu A.p. għall-kappella ta' Lourdes għall- knisja tal-Kapuċċini fil-Furjana. Il-wasla definittiva tiegħu minn Ruma ħabtet mal-mewt ta' Giuseppe Cali (1846-1930) u Lazzaro Pisani (1854- 1932), biex ħlief ftit kompetizzjoni minn naħa ta' Ġanni Vella, Giuseppe Briffa iddomina x-xena tal-arti sagra f'Malta Fl-1932 lesta żewġ pitturi laterali għal Knisja tal-Agostinjani fir-Rabat Għawdex li tista' tgħid a ta' Pinu ina tal-Martri, B: ikkonsagrawh bħala l-artist ewlieni għal kummissjonijiet fil-knejjes. Dawn iż-żewġ xogħolijiet bikrin iħaddnu l-essenza tal-arti ta' Briffa, arti mneżżgħa mill-melodrama frivola tal-Barokk, li tispira ruħha mal-kurrenti Taljani magħrufa bħala Libertv u Novecento. Naraw kontroll tajjeb ħafna ta' pajsaġġi mdawla li jalternaw ma' oħrajn mudlama, b'diversi figuri kompletament fid-dell. Il-kompożizzjonijiet tiegħu, speċjalment fil- perijodu t bikri huma monumentali b'sens ta' gravitas li tidher f'ħafna mill-pitturi tiegħu, anke dawk tardivi. Is-suċċess li kiseb biż-żewġ kwadri tal- Agostinjani ġġenerawlu numru ta' kummissjonijiet, biex Briffa qatt ma' ħares lura. Fost il-kummissjonijiet tiegħu għall-knejjes insibu li ħadem fuq il-koppla tal-bażilika tal-Isla (1932-35), fil-knisja ta' San Ġorġ Ħal Qormi (1936-38), fil-knisja ta' Kerċem (1939- 43), f'dik tal-Qalb ta' Ġesu n-Nadur (1954-57) u fil- bażilika Ta' Pinu (1957) fost oħrajn. L-aħħar żewġ xogħlijiet estensivi tiegħu kienu fil-Knisja parrokkjali ta' Ħal Kirkop u xogħol li minħabba kundizzjoniiet ta' saħħa ma lestiex fil-bażilika tal-Isla. Għalkemm żewġ kummissjonijiet kbar tiegħu, l-iskema tal-anġli li kellu mat-tambur tar-rotunda tal-Mosta, u dik għall-koppla tal-bażilika tal-Isla m'għadhomx jeżistu, xorta waħda fadal biżżejjed xogħol li juri li tassew kien wieħed mill- iprem artisti sagri ta' pajjiżna fis-seklu għoxrin. L-akbar suċċess tiegħu jibqa' l-introduzzjoni ta' sensibilità moderna fl-arti sagra fil-knejjes. Irnexxilu jżewweġ kurrenti kontemporanji f'dimensjoni ta' arti sagra lokali li minn dejjem kienet konservattiva minn dan l-aspett. Minn diversi laqtiet għandu jiġi kkunsidrat bħala l-predeċessur ta' Anton Inglott (1915-1945) u Emvin Cremona (1919-1987) li komplew fuq il-kisbiet tiegħu, wara li probabilment ġew anke ispirati mill- ispirtu tal-kummisjonijiet tiegħu. Għalkemm rikonoxxut bħala wieħed mill-aqwa artisti sagri tas-seklu għoxrin, mhux l-istess jista' jingħad meta wieħed jitkellem b'mod aktar ġenerali fuq l-arti Giuseppe Briffa, Around Gozo, Mużew Nazzjonali tal-Arti, Heritage Malta, Inv.5295 Giuseppe Briffa, Reclining Nude (Black Beautv), Mużew Nazzjonali tal-Arti, Heritage Malta, Inv.713 Giuseppe Briffa, Il-Magħmudija ta' San Leonardu, Knisja Giuseppe Briffa, Il-Mewt ta' San Leonardu, Knisja Parrokkjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1961 Parrokkjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1961 moderna f'pajjiżna. Għalkemm meta ħadem 'il barra mill- knejjes, kien ferm aktar liberu fl-eżekuzzjoni tiegħu biex ħadem nudi u pajsaġġi brillanti li jimxu mal-istili u l-iżviluppi kontemporanju, tant li uħud huma denji ta' wirjiet permanenti fil-Mużew Nazzjonali tal-Arti, kif fil-fatt huma. Il-fatt li Briffa kien kemmxejn riservat, u ftit esebixxa xogħlijiet minn dawn żammewh 'il bogħod mill-apprezzament li ħadu uħud mill-kontemporanji tiegħu. Ġiuseppe Briffa, il-Glorja ta' San Leonardu, Knisja Parrokkjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1961 Il-pitturi li nsibu f'Ħal Kirkop huma xhieda tal-perjodu tardiv ta' Briffa, tant li kif għidna, bħala proġett sħiħ Ħal Kirkop kienet l-aħħar opra kompluta ta' Briffa. Ta' aktar minn sittin sena, bejn l-1961 u l-1969, Briffa pitter il-kor, il-pendenti, u l-korsija. Kif bosta jiftakruh beda mill-kor fl- 1961, fejn pitter il-magħmudija, il-mewt u l-glorja ta' San Leonardu. Fil-pendenti nsibu l-erba' Evanġelisti bil-firma tiegħu taħt San Mattew; dawn tpittru għall-ħabta tal-1963 kif jixhdu il- buzetti. Ta' min jgħid li dawn huma simili ħafna, kważi identiċi għall-evanġelisti li Briffa pitter għal knisja żgħira ta'Santa Luċija ġewwa Għawdex. Fil-korsija naraw erba' siltiet mill-appostolat ta' San Leonardu kif ukoll lil San Pawl, San Pietru, Sant'Andrija u lil Ġakob fil-lunetti. Fl-1974 Briffa pitter il-koppla, l-aħħar kummisjoni kompluta fil-karriera tiegħu ddominata mill-arti il Għaqda Mużikali San Leonardu A.p. Giuseppe Briffa, il-pendenti bl-Erba' Evanġelisti u dettall tal-firma taħt San Mattew, Knisja Parrokjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1963 Hawn naraw rappreżentazzjoni tal-virtwijiet insara li huma s-Sewwa, il-Ħniena, is-Safa, il-Mogħdrija, il-Faqar, it-Tjubija, in-Niket u t-Tiġrib, temi li l-artist kien diġà żviluppa fil-Knisja ta' Kerċem. Xhieda ta' dan kollu nsibu l-ħlasijiet li saru lill-pittur fir-reġistru Libro Introito Esito Venerande Lampade Kirkop Dal 17 Dec. 1931, li qegħdin jiġu ppublikati hawn għall-ewwel darba. Jidher li l-ewwel ħlas lil Briffa kien ta' £300 u sar fit-30 ta' Novembru 1963.10 Żġur li dan kien il-pagament tal-pendenti, biss il-fatt li sa issa ma nstabet l-ebda referenza għal ħlasijiet 4 tal-pitturi tal-kor, jista' jindika li dan kien ħlas wieħed għat- tnejn. Ma nistgħux neskludu wkoll l-ipotesi li l-pitturi tal- kor tħallsu minn xi fond ieħor bħalma seta' kien xi benefattur. Fis-7 ta' Ottubru 1969, Briffa jirċievi. pagament ta' £400 għal pittura fil-korsija tan-nisa, filwaqt li jidher li l-pittura tal- Giuseppe Briffa, L-Appostolat ta' San Leonardu, Knisja Parrokkjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1969 koppla ġiet tiswa' £600.1 Dawn tħallsu f'żewġ pagamenti: £200 fl-1973 (li setgħu faċilment kienu xi forma ta' kapparra) u £400 presubilment meta lesta, jiġifieri fid-9 ta'Lulju 1974.22 B'hekk nistgħu faċilment nikkonkludu li l-pittura ta' Briffa swiet mill-anqas total ta' £1300. Fix-xogħol tiegħu għal Ħal Kirkop tispikka r-rappreżentazzjoni tal- essenzjal mingħajr ebda passaġġi fiergħa jew teatrali. Ma ninsewx li fi żmien meta Briffa kien qiegħed jaħdem Ħal Kirkop, Emvin Cremona kien laħaq il-quċċata tal-karriera tiegħu bħala pittur tal- arti sagra. Il-kurrenti stilistiċi ta' Cremona jaf waslu lil Briffa biex jikkunsidra l-kompożizzjonijiet dekorattivi tal-perjodu bikri tiegħu. L-influwenza ta' Cremona tidher l-aktar fl-importanza li Briffa jagħti lil-linja meta jirrappreżenta raġġi ta' dawl. Wieħed jinnota wkoll li fittex u studja l-ikonografija ta' San Leonardu b'reqqa. Leonard Agius saħansitra jiftakar lil Carmelo Agius, li kien jiġi z-ziju tiegħu, jgħaddi xi forma ta' kalendarju bi xbihat mill-ħajja ta' San Leonardu lill- istess artist.5 Jgħidilna wkoll li dan il-kalendarju kien ta' Giovanni Battista Cutajar, ikona għad- devozzjoni u l-festa ta' San Leonardu f'Ħal Kirkop fil-bidu tas-seklu għoxrin, propju għaliex fost il-ħafna li għamel, irnexxilu jistabbillixxi l-kuntatti neċessarji sabiex jikteb l-ewwel ħajja ta' San Leonardu bil-Malti għat-tixrid tal-wegħdi u d-devozzjoni. Giuseppe Briffa, il-virtwijiet Insara fil-koppla, Knisja Parrokkjali San Leonardu, Ħal Kirkop, 1973-74 Fost il-passaġġi li jqanqlu interess kbir huma dawk tal-kor u tal-korsija li probabilment jibqgħu l-isbaħ espressjoni artistika ta' San Leonardu f'Malta. Ser nazzarda nressaq ipotesi li ilha tberren f'moħħi. X'aktarx li fil-knisja ta' San Leonardu f'Ħal Kirkop, Giuseppe Briffa ħalla awto-ritratt, iġifieri pitter lilu innifsu f'waħda mix-xogħolijiet tiegħu. Qiegħed nirreferi għall-figura bla xagħar li tinsab fuq ix-xellug f'waħda mix-xeni tal-appostolat ta' San Leonardu, dik li ġġib lill-Qaddis ibierek u jqassam il-ħobż lil tifla ma' ommha fost oħrajn. Din il-figura liebsa ta' wieħed mill-fidili ta' San Anard, hi l-unika waħda tħares dirett lejn l-udjenza, xi ħaġa tipika ta' kull artist li jpenġi lilu nnifsu bħala personaġġ fil-pittura tiegħu stess. Apparti min hekk il-fattizzi ta' dan il-persunaġġ huma fattizzi partikolari, ispirati minn persuna vera, u mhux fattizzi ġenerali bħal figuri l-oħrajn. Ix-xebħ ta' din il-figura ma' ritratti u awto- ritratti mpittra minn Briffa nnifsu huwa wieħed ċar, u fuq kollox din mhix l-ewwel darba li Briffa inkluda lilu nnifsu fl-opri tiegħu. Fil-Magħmudija ta' Santu Wistin, għall-knisja tal-Agostinjani fir-Rabat, Għawdex, narawh Dettall, possibilment awtoritratt ta' Briffa, fl-isfond fuq il-lemin f'poża ħosbiena.' Jidher ukoll li minn xena tal-Appostolat ta' San Leonardu għamel l-istess ħaġa fl-apside li turi lil San Franġisk jilqa' 176 Għaqda Mużikali San Leonardu Aa.p. lil Sant'Antnin fl-Ordni Franġiskana, għall-knisja ta' Sant'Antnin l-Imġarr Għawdex. Hawn naraw lil Briffa, bil-wieqfa, bl-abiti Franġiskani fuq il-lemin. Ta' min jgħid li fil-buzett tal-korsija ta' Ħal Kirkop, l-awto-ritratt tiegħu ma jidhirx u għaldaqstant il- probabilità hi li Briffa żied lilu nnifsu hu u jpitter din it-tila. Teknikament, ta' min jinnota li Briffa kien ipitter ix-xeni tiegħu fuq it-tila fl-istudio biex imbagħad iwaħħalhom mal-ħajt u jirtokkja l-madwar, proċess magħruf bħala marouflage.'5 Ħafna huma dawk li jiftakruħ jaħdem Ħal Kirkop, u xi wħud kien iqabbadhom jgħinuh. Fost dawk kien hemm it-tifel tal-istess artist, Alfred Briffa li jiftakar sew jgħin lil missieru jwaħħlu t-tila bil-kolla, ġibs u bjankett, u jimla biż-żebgħa ix-xfarijiet. Jekk wieħed iħares sewwa mill-qrib jkun jista' jiddistingwi bejn it-tila u ż-żebgħa fuq il-ħajt, dan jidher bl- aktar mod ċar fil-koppla fejn sfortunatament iż-żebgħa ta' mal-ħajt qegħda tfarfar. F'xi bnadi wieħed għadu jista' jara it-toqob ta' l-imsella li biha kienet tittaqqab it-tila fejn kienu jiffurmaw boroż ta' l-arja hi u titwaħħal mal-ħajt. Fost il-ftit anedotti li wasluli, hemm min jiftakar lill-Professur Briffa, kif kien popolarment magħruf, ipitter. bil-pvjama sabiex iċappas lilha u jibża' għal ħwejġu. B'xorti tajba ħafna mill-buzzetti ta' Briffa b HA ji għadhom jeżistu u għaldaqstant nistgħu Si , Il-Magħmudija ta' Santu Wistin, Knisja nammirraw il-mod frisk li bih Briffa kien tal-Agostinjani, Victoria, 1932 jaħdem il-komposizzjonjiet tiegħu. Filwaqt illi l-buzzetti tal-pendenti datati għall-1963 jinsabu fil-knisja tal-Lunzjata'$ dawk tal- korsija u tal-koppla jinsabu f'kollezzjonijiet privati. Giuseppe Briffa, Awtoritratt, Uffiċċju Parrokkjali Kerċem, 1939 Is-saħħa ta' Briffa bdiet tmur lura fl-1984 meta wara li tagħtu puplesija kellu jieqaf mix- xogħol li kien qiegħed jagħmel għall-Isla.' Minkejja l-problemi li kellu f'idu l-leminija, F , baqa' jipprova jpitter sal-aħħar, tant li Giuseppe Briffa, San Franġisk jilqa' lil Sant'Antnin n-neputi tiegħu Roberto J. Buontempo jikteb fl-Ordni Franġiskana, Knisja ta' Sant'Antnin, Imġarr, li jiftakru jagħmel sforzi kbar sabiex jipprova Għawdex, 1964 jpitter kontra idejh, b'idu ix-xellugija.1$ Prattikament naqqas għalkollox fl-aħħar tliet snin sa ma' miet fl-1987. Maqbuda f'perjodu ta' transizzjoni, bejn il-kurrenti artistiċi tal-passat u l-bidliet tal-futur, l-arti ta' Briffa hi xhieda importanti ta' l-arti sagra Maltija fis-seklu għoxrin. Nistgħu verament inħossuna kburin li Giuseppe Briffa temm l-aħħar proġett kbir tiegħu f'Ħal Kirkop. Ka Vi Giuseppe Briffa, Buzzett għall-pitturi tal-appostolat ta San Leonardu fil-korsija, kollezzjoni privata Giuseppe Briffa wara xogħlu f'Ħal Kirkop Giuseppe Briffa, Buzzett għall-pittura tal-virtwijiet Insara fil-koppla, kollezzjoni private 1 Dwar Rocco Buhagiar f'Ħal Kirkop ara: Kenneth Cassar, 'Dawl Ġdid fuq il-Kwadru Titulari: skoperta interessanti mir-riċerka tiegħi dwar Ħal Kirkop, Għaqda Mużikali San Leonardu Festa 2007, Malta, 2007, pp.107-109; Kenneth cassar, Il-Pittura f'Ħal Kirkop; in, Vella Horatio C.R. (ed.), Ħal Kirkop u l-inħawi ta' Madwaru, Vol.ll, Malta, 2008 2 Alexander Bonnici, Kirkop — San Leonardu; in, il-Knejjes parrokkjali ta' Malta u l-Festi Tagħhom, Vol.ll, Malta, 1993, p.22 8 D, Vella, 2006, p.10 $ CAttard, 1995, p.61 10 Kirkop Parish Archives, Libro Introito Esito Venerande Lampade Kirkop Dal 17 Dec. 1931, 276 1 Kirkop Parish Archives, Libro Introito Esito Venerande Lampade Kirkop Dal 17 Dec. 1931,f.310 12 Kirkop Parish Archives, Libro Introito Esito Venerande Lampade Kirkop Dal 17 Dec, 1931,£310 33 Dwar Carmelo Agius ara: Leonard Agius, Is-Sunett taċ-Ċentinarju miktub minn Carmelo Agius, Għaqda Mużikali San Leonardu Festa 2009, Malta, 2009, pp.94-97 4 D, Vella, 2006, p.8 15 http://www.timesofmalta.com/articles/view/20130407/arts-entertainment/Talk-on-painting- techniques.464719 16 Fuq il-buzzetti tal-pendenti ara: Pawlu Azzopardi Pawlu, 'Il-Kappillan Dun Ġużepp Theuma (1960-1966) — Riflessjonijiet u Tifkiriet Personali, Leħen is-Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħal Kirkop — Festa 2005, Soċjetà Mużikali 1781 Għaqda Mużikali San Leonardu a.p. San Ġużepp Ħal Kirkop, Malta, 2005, pp.74-75 U Kommunikazzjoni ma' Alfred Briffa, iben Giuseppe Briffa, 2013 18 Roberto J. Buontempo, 'An unacknowledged great; in, The Sundav Times, Januarv 15, 2006, pp.46-47 Sorsi Pubblikati Bonnici Alexander, 'Kirkop- San Leonardu, in, Il-Knejjes parrokjali ta' Malta u l-Festi Tagħhom, Vol.ll, Malta, 1993 Agius Leonard, ' Is-Sunett taċ-Ċentinarju miktub minn Carmelo Agius, Għaqda Mużikali San Leonardu Festa 2009, Malta, 2009 Azzopardi Pawlu, 'il-Kappillan Dun Ġużepp Theuma (1960-1966) — Riflessjonijiet u Tifkiriet Personali, Leħen is- Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħal Kirkop — Festa 2005, Soċjetà Mużikali San Ġużepp Ħal Kirkop, Malta, 2005 Vella Horatio C.R. (ed.), Ħal Kirkop u l-inħawi ta' Madwaru, Vol.ll, Malta, 2008 Cassar Kenneth, 'Dawl Ġdid fuq il-Kwadru Titulari: skoperta interessanti mir-riċerka tiegħi dwar Ħal Kirkop, Għaqda Mużikali San Leonardu Festa 2007, Malta, 2007