L-INKWIET TAS-SUR MARTIN Kummiedja ta' Ġ. .MARTIN, Raħli minn Għawdex (li jista' jkun tip ta' kull raħli minn Malta)… MARIJA, Tifla ta' Martin u għarusa ta' Karlu, seftura tas-Sliema, TEREŻA, Tifla oħra ta' Martin u għarusa ta' Ġużepp, seftura tas-Sliema, , KARLU, Mastrudaxxa; membru tal-Partit tas-Sofor, ;' Gużepp, Bil-ħanui tax-xorb; membru tal-Partit tal-Ħodor, ; 'TABIB, Tabib tar-Raħdl; wieħed mill-ħbieb ta' 'Ġużeppi 7 Kanmnu ) Hbieb ta' Ġużepp, żewġ kandidati tal-Paitit tal-Ħodor, .' SURMAST, Is-Surmast ta' l-Iskola tar-Raħal, ħabib ta' Karlu, ; Toni, Pulizija (bil-frank), ħu: Karlu, ;. Miċi, Kandidat ieħor tal-Partit tas-Sofor. ; FREDU, Ħabib ta' Karlu, ; Kunun, il-Ħuitab, : iFl-għorfa s-sabiħa ta' dar tar-raħal, Imgħammra skond l-istil ta' kamra tal-pranzu tar-raħal li bija l-kamra s-sabiħa li tinżamm magħluqa u tin- fetaħ għat-tberikmabar il-Għid biss u meta jraqqdu xi ħadd għandhom: — tabib, kappillan ecc. Jidhru żewġ xbejbiet fuq tagħhom, libsin tal-festa, jiftħu kxiexen minn żewġ gtadenzi waħda ġenb u l-oħra ieħor, : MARIJA: Min għandu żaqqu tuġgħu ħallih imut biha. : 'TEREŻA: Jieħu porga mhux aħjar milli jmut7 Kemm int qalbek iebsal MARIJA: tTisfoga fuq.qmis ta' taħt bija u titniba) Taf x'qaltli Dovina tal- Karrett huxf Taf x'kellha wiċċ tgħidli hux TEREŻA: X'qaltlek7 l MARIJA: Qaltli Karlu tiegħek jaf li kont man-nies7 TEREŻA: X'tiedet tgħid il-kiesħaf: Mhux kulħadd jaħdem biex jaqla' x'jiekolf Hi ma tagħżaqx ma' missierha, biċċa ta' bidwija li hil Jew ' jidħrilha li huma xi gabillotti ħej, għax għandhom l-Għalqa tal-Mejjet tagħhom u xi żewġ irziezet. ;: U ħallejtha b'xejn/ ' MARIJA: Ħallejtha b'xejn7 Mela jiena xi datba ħallejtha b'xejn lil xi ħadd. ; (Terħi dak li jkollha f'idejba u b'idejba fuq qaddba qisba qed tirripeti l ġ i i sexendl ;Dovin, għidtilha, jiena' bint il-galantomi.. Il-faqar mhux għajb. : Kulħadd jaħdem biex igħix. U jiena minn għand is-sinjuti tgħallimt ħafna edukazzjoni. Min jibqa' s-raħal jibqa' ta' wara l-muntanji bħaleki 'TEREŻA: Daqshekk biss U ma qbadthiex qabda minn xagħarha7 MARIJA: Ma.qbadthiex minn xagħatha għal Alla. Imma qbadtha minn idha. : Għedtilha: Iftaħ dik l-idi Beżgħet. 'Qaltli għalfejn U int kemm ħadt għalik, ;;; 'Għidtlek, iftaħha dik l-idi Fetħitha. Għedtilha: Hares lejn idek u lejn idi..'Liema l-isbaħ minnhom7 lat tifla ta' gabilott u idejk : kollha kallijiet tal-imgħażqa. 'Idi ma messet qatt ma' mgħażqa bħal tiegħek. ;Biex ma nħarrax idejja s-sinjuri kienu jixtruli l-band cream. Idejja ta' sinjurina, tiegħek ta' bidwijal Għedtilha sewwa' TEREŻA: Imma daqshekk biss7 MARIJA: Isma', ħej, jaqaw ridtni nonxotha mejta fl-art u mmur il-ħabs għal wiċċek jew TEREŻA: Ħalli għalija li kieku għajret lili seftura, Kieku mhux daqshekk biss għamiltilha, : MARIJA: U jien mhux daqshekk biss għamiltilha. : Tepeża: (Bil-ħerqa) Tajtha xi daqqtejn' Ċarrattilha l-għonnella MARIJA: Ħallini nkompli, trid, għax sa ttellagħhomli.. Mela. x'nagħmeli In- ċatttilha l-għonnella ta' sitż liri jew iżjed. ;; għonnella tal-ħarir — biex ikolli nħallasielha mill-flus li faddalt mas-sinjuri. : TEREŻA: Mhux int għedt li, mhux daqshekk biss MARIJA: Mela ħallini nkompli: X'ħin tlaqtilha idha beżgħet minni, tgħidlek ittaptaphieli u kienet ser taqbad u taħrab. Bil- mod, għedtilha. Għad ma spiċċajtx. Issa tella' d-dublett sa' rkobbtejk, għedtilha. — Twerwret. Id-dublett sa' rkobbtiż saqsietni mwerwra. ' qed tiġġennenf Mela. jiena xi darba tallajt id-dublett sa .rkobbtiż — Għidli. ħaġa: għedtilha: Jekk is-sinjurini tal-ibliet, it-tfajliet tal-imħall- fin, tal-avukati u tobba, itellgħu d-dublett sa rkobbtejhom, biċċa ta' taħlija bħalelċ-jidhirlek li int speċjali) — Bdiet tibki. Ma trellax id-dub- lett int, intellagħhulek jien, għedtilha. ;; Nugżak lill-kappillan, qaltli. Ma.tridx iċtellgħu2 għedtilha, mela ħa ntellagħhulek. jieni U hekk għamilt. ' Toħroġ minn hawn u saba' ħariet, kellha rkobbitha xiber kallijiet. Im- bagħad għedtilha —Issa ħares lejn irkobbtejja. Qed tarahom kemm huma ndafż Is-sinjuri li kont seftura magħhom għallmuni nilbes u nitnaddaf, - ja maħmuġa li int — tifla ta' gabillott ħeji Issa jiena nugżak lill-kappil- lani — x'sa tgħidlu, saqsietni bid-dmugħ f'għajnejha — ngħidlu jixtrilek sapunai TEREŻA: Ott, kollox għamilt sewwa, kien ħaqqha. 1 Imma daqqtejn messek Igħabtomlha : biex tneħħilha l-ksuħat.li għandha, Ma: għedtilhiex xi ħaġa oħra' , MARIJA: Biex ingħidlek kelli ħsieb qabel nitlagha: minn idejja ntapepilha. tnejn imma kif kont qed nuriha rkobbti ttendejt li kien hemm Ġanni ta' Duminka qed iħares lejna minn wara ħajt tas-sejjieħ u jiena u hi tlaqna . niġru, Dak Ġanni taf x'fih huxi Dawn tas-raħal ħafna skrupli u jnemmsu daqs im-nemes għall-fenek. : Ji instamma' leħen minn; ġewwa— Martin missierhom, : igħajjat: Tereżi Tereżi Din ma tweġibx, tidher imgħaddba u tgerger waħedba,., ;MARIJA: Għajtilha Tessvi Il-missier jinstama' jgħid xi ħaġa, Mill-kliem kollu jiftiehem biss… Inħosskom ħadtuli rasil Mhux li tiżżewġu ma ddumuxi Imbagħad jarġa' jsejjaħ: Marijal Marijal Din lanqas. twieġeb,, TEREŻA: 'Għaj tilha Mari — Martin jitfaċċa mgħaddab b'idejh: 'fuq ġenbu bħal wieħed li ma jiflaħx iżomm iżjed, MARTIN: Isimgħu wliedi, ommkom, Alla jaħfrilha Marija u Tereża kienet issejħilkom u jiena ma bi ħsibnix noqgħod nitkessaf insejħilkom bl- Ingliż. Hawn fejn wasalnal mhux. biżżejjed li qed naqa' għaċ-ċajt is- sejħuli papa quddiem in-niesi U fil-ħwienet x'ħin immur għall-pinta, 'Tieħu qatra magħna, papa/ igħidli Karmnu tansNini..U erħilu kulħadd jinfexx jidħaq. U x'ħin jatawni nieħu għalija, joqogħdu. jgħiduli li kienu qed jiċċajtaw ta' ħbieb. Imma. jiena, wliedi, dan iċ-ċajt. qed. inħossu kollu hawn (juri qalbu). Ma niflaħx iżjed għal -ilsien in-nies. Issa lbie- raħ għedtuli biex nibda.nġagħal lin-nies isejħuli Sur Martin, Uliedi, tridu tarawni naqa' mejjet fl-art bil-mistħijaż Għiduli ħaġa, in-nies :ta' tas- Sliema li kontu magħhom x' għamlulkom biex: dawwrulkom raskom hekkż — U ħalli ngħidilkom ħaġa oħra, :uliedi. Qaluli .li meta titħaddtu ma' xebbiet oħra qegħdin titkessħu żżellquxi kelma bl-Ingliż ukoll biex turu. ruħkom. aħjar minnhom, Għiduli ħaġa, ;din għallmuhielkom in-nies ta' tas-Sliema wkoll7 .Ġibtuni f'ilsien irenies.u li ma kienx għax qed.nis- tenna li. sa ħmistax oħra tkunu ġżewwiġe l kieku tlift il-boxxla u. bgħatt: - kom itetnejn għandi ixexjaten, : Teneż: Papà.: Ma jidhirlekx li.550 MARTIN: Laqt għdba kliema b'għajtdl Ħallik minn papà. Tarġax issejjaħli. ; Papà, għax infarrak rasi mas-saqaf,. Isimgħuni, uliedi, Ħarsu: lejn din il- għorfa. : Ifuri b'subgħajb madwar il-għorfal Hawnhekk għexu qabilna tliet ġenerazzjonijiet — tinsewx uliedi li.din id-dar għandha aktar minn mitejn sena. Dejjem kienet tal-familja. F'din id-dar ħadd qatt ma sejjaħ lil missieru 'papà'. (B'għajta ta' wieħed miżluf minn sensibl). U lanqas ma sa nħalli lilkom twaqqgħuni għaċeċajt. X'papà, papàl F'din id-dar il- missier dejjem sejjħulu 'Tata, missier, ta. L-aktar li nħallikom tgħiduli Pa-Pa biss, tafux, imma papà le. Araw li ma ssejħulix papà quddiem in-niesi Għax kont nieħu gost nqatta' siegħa l-ħanut mal-ħbieb mħabba Isien in-nies issa lanqas għadni mmur. : TEREŻA: Imma pa.;: (Tkun ser tgħid papal MARTIN: Lerġa' jaqtalba kliemha) leqaf hemm, Pa biss. Ara żżid magħha. : sa hemm biss, Pa, — papà qatt — Qatt, qegħdin tifhmu7 MARIJA: Għax taf x'jidhrilna aħna.:: jidhrilna li trid tara mhux x'kont imma x'int. L-għarus tiegħi u ta' Terrv.. MARTIN: Tereża.:; Tereżai MARTIN: ligħajjai b'ħanġra daqsiex). Tereeżżal..;;: Tereeżal.;; Qtajtli qalbi, Hux ta' Terrv tridha2 mela Terrv int. Fl-aħħar mill-aħħar,ħmistax oħra jiena nkun ħlist minnkom. Jitqanna bikom ħaddieħor. (jimsaħ il- għaraq immasħan) X'kont ser tgħidli, Marija). MARIJA: Marvi jibqgħu jgħajjtu bi Marv, bu Marija, sakemm… MARTIN: lIċedi l-armil Irbaħtu intom. Mela Terrv u inti, ġawhra ta' qalbi, Masv. Mur ġib 'l ommkom, Alla jaħfrilha win-nanna Gerit. I(B'leħen iro- niku ta' wieħed imxabba') Mela beċċun tiegħi Marv. X'kull waħda wkoll, aħjar flok nirrabja nidħaq u ngħaddi kollox biċ-ċajt. Imma demmi ma jagħtinix. Mela Marv ta' qalbi kont qed tgħidli. ;:: MARIJA: Papa, kont qed ngħidlek. ;:: MARTIN: Pa, pa biss. ;; għall-inqas nofs tirbħu intom u nofs nirbaħ jien. ' Kollox intom le. Jiena għadni ħaj, fl-aħħar mill- aħħar. : MARTIN: Pa, għedtieki l Wara li jdumu ftit jgħajjtu l-wieħed pa u l-oħra papà bu jċedi, MARTIN: Irbaħtu din ukoll. 'Ħudu. kollox, uliedi. Ħudu l-biċċa l-oħra ta' missierkom ukoll — sejħuli papà, IB'ieħen ta' wieħed mgħaddab, għal tliet darbiet) Papà.:: Papà.:: Papà le, le, dil-kelma ma nidraha qatt u għalija spiċċat dik il-pinta nbid ta' kull filgħaxija għand. Kalanġ tal- Fenek għax qatt ma jkolli l-ħila narġa' nidħol il-ħanut tiegħu iżjed, : MARIJA: Kont qed ingħidlek, papà, tara mhux x'kont imma x'int illum. L- għarajjes tagħna illum saru nies importanti. it-tnejn telgħu fil-Gvern u dalwaqt jibdew jikkmandaw lil-Malta. Ma jidhirlekx li l-għarusa ta' raġel li tela' fil-Gvern għandha d-dritt tibda ssejjaħ lil missierha. papà7 TEREŻA: U li inti issa għandek id-dritt tibda tissejjaħ is-sur Mattin7 MARTIN: L-għarajjes tagħkom huma tfal mit-taħal. Wieħed mastrudaxxa u l-ieħor bil-ħanut. Telgħu fil-Gvern u issa saru jikkmandaw lil. ——kif qed tgħidu. Imma, għiduli. uliedi, m'għadux veru li intom.ulied Martin. u l-għarus tiegħek Tereż huwa t-tifel ta' Gamri tat-Rewrew u tiegħek Marija tetifel ta' Lonzu tax-Xatt Allura għax telgħu fil-Gvern, ngħid jiena, ma għadhomx li kienu/ Hemm. bżonn ninsew x'konna, Santa Marija' MARIJA: Il-box-friend tiegħi taf x'kien igħidli, papà7 MARTIN: Il-bov-friend, binti7 Dan x'ikun, għoġol, nagħġa, ħmar jew xkora patata, għax jiena f'dan nifhem. ' TexeżA: Bov-friend bl-Ingliż. : Manrin: (fitlagħlul :U mela int ma tafx li missierek ma jafx bl-Ingliż) Għalfejn qed titkessaħ miegħi wkoll Mhux biżżejjed li qed titkessaħ mal-batranin2 : : ti MARIJA: Bovx-friend bl-Ingliż. tfisser, kif nibda ngħidlek, il-ħabib. : MARTIN: lImwerwerl X'qed tgħid, binti7 Mela qed titlef rasek7 Ma tafx li int għarusa2 U x'isir minni u minnek jekk jisma' l-għarus tiegħek li kellek ħabib2 MARIJA: U fejn sejjer b'rasek, papà. MARTIN: Imma x'inhu sewwa għidli bov-friend għax ġibtuli għajnejja wara widnejja. : MARIJA: Fejn naf, biex ma tiddejjaqx ikollok box tifel, mhux tifel żgħir tafx, ġuvni, ngħidu aħna grazzjuz li toħroġ miegħu. : MARTIN: lIrodd is-slaleb) U din il-moda ġdida tgħallimtuha minn għandis-- sinjuri ta' tas-Sliema wkoll, binti7 TEREŻA: Biex qed tistagħġeb papà7 Is-sinjurina Nellie tas-Sinjura Briffa li kont magħhom kellha bov-friend ukoll. Il-papà wil-mamà kienu jafu bih. 'Qatt ma qalulha xejn. U huma nies tal-Knisja, tafx, Aħjar minna Għaz jitqarbnu kull-ġimgħa. X'kull waħda, din x'fiha, li jkollok box-friend' Mhux kullħadd isid ikollu ma' min igħid kelmaż Waħdek,. xogħol biss, tiekol qalbek7 ; LIronikul Mela inti kellek bov-friend, Tereża, ġawhra ta' $ qalbiż TenREŻA: Kelli u ma jiddispjaċinix daqs kemm kien gustuż. : MARTIN: Huxi U int-Marija' MARIJA:, Mela jiena agħar minn ħaddieħor jew agħar minn oħti. jiena wkoll kelli bov friend. . MARTIN: Tajjeb wisq.;: qed tagħtuni gost ta' mitt skud, U U l-għarajjes tagħhom, l-imsejknin għarajjes li ser jibdew jikkmandaw lil Malta u 'l- Għawdex, jafu b'dan' MARIJA U TEREŻA: Ara ma toħroġlokx xi kelma. Għax li ma ġiex id-diskors lanqas lilek ma konna ser nuru, : Tepeża: LGħal oħtbd),. Dil-ħmar tlablab wisq. MARTIN: Uliedi, qed nara li aħna n-nies tar-raħal konna lura wisq. Intom mindu dħaltu sefturi man-nies ta' tas-Sliema sirtu fini. u puliti wisq. ' Isimgħuni .daġsxejn kif kienu jaħsbuha m-nisa ta' dari. ;; Isimgħuni, wliedi u ara tgħidu xi kelma qabel nieqaf jiena. : MARIJA: In-nies ta' dari2.;; 'dari miet illum id-dinja tbiddlet.;: Mela aħna għandna nibqgħu bħan-nisa ta' dari. ;; biċċata' qlugħ ta' għonnel- la ma tħalli lil ħadd jara min ikun warajk u dublett ikaxkar .sa saqaj- hom7.:: Bàġaxi Id-dinja titbiddel u aħna nibqgħu fejn konna7 MARTIN: Hekk taħsbu, hux uliedi Aħsbu kif tridu imma jekk 'tħalluni, set ngħidilkom kif konna naħsbuha r-raħal dari u kif għadhom jaħsbuha ħaf- na sal-lum dawk li għad.ma sarux puliti bħalkom. Ġibu siġġu kull waħda u oqogħdu fejni ftit. (Jagħmlu bekk) Isimgħuni: Meta kelli ħamsa u għoxrin sena tajt 'l ommkom l-ewwel darba, Kienet sejra l-knisja. Ġmiel ta' xebba. Tbigħ is-saħħa. Mill-ewwel inġbidt lejha. Hi wara li ttendiet li kont qed inħares lejha bdiet tħares lejja wkoll. Imma ommha, in-nanna 'Gerit, Alla jaħfrilha, ittendiet. U ma stajtx inkellimha wiċċ-imb-wiċċ. : 'MARIJA: Miskin.;:: TEREŻA: Illum mhux hekk,::: MARTIN: Naf, naf li Hum mhux hekk, ; iX'nagħmel) Kellimt lil Ġanna tal- Bubuan, il-ħuttaba, : għidtilha jekk twassalli ħotba. lil Toni ta' 'Dovik għal bintu u ż-żwieġ jitnexxi nagħtiha ħamest ewwieq, Ġimgħa wara l- ħuttaba. qaltli li kellmitli lil ommha. Din għall-ewwel qagħdet taħsibha u sa fl-aħħar qaltli li kollox sew. 'U bdejt immur għandhom. Qatt ma. ħallewni: waħdi magħha. :Dejjem bl-għassa. tan-Nanna. fdatni minuta avolja ħadd.ma kien jista' jgħid aqqal min ismi. Wara xi. żmien għamilna l-partit. Jiena tajtha ċ-ċurkett u hija tatni l-maktur. ma qatt ma ħriġna waħedna. ;; dejjem flimkien taħt għajnejn in-nanna TenEżA: Hi xi dwejjaġi Mur għidilhom hekk lis-sinjurini ta' ' tas-Sliema. ; ċċ) l-aktar meta tibda tagħmel isesħana u kulħadd joħroġ jippassiġġa Għar id-Dud. : MARTIN: Imbagħad wara xi żmien iżżewwiġna .:.; kellna tieġ sabiħ. Imma wara t-tieġ damet tlitt ijiem ma ġiet. toqgħod miegħi. ;:bWara ftid Uissa —kif-triduni-uliedi nieħu gost meta-nisma' lilkom tgħiduli bil-bov friend, - wil-ħafna ksuħat ta' papà, Sur Martin u x'naf jiena' Uliedi, intom ma . stixbhu.xejn lil ommkom .; ; tbiddiltu.; ; bil-kemm nista' nemmen li intom tiegħi.;; Li kieku ommkom ma mitetx żgħira u ħallietni nħabbat wiċċi. magħkom waħdi, kieku bħal issa, 55: MARIJA: (Taqtagħlu kliemul Miskitta. l-mamà. ; is: MARTIN: Ijitlagħlu.. qum minn fuq is-siġġu u jeħajjall. X'mamà mamàl- Kieku bħal issa qiegħda tismiagħkom u tista' tqum 'mill-ġabat kienet toħroġ. għalikom u tħabbatkom tas ma' rasl.::7 Marija u Tereża bħal jaħbtu jibżgħu minnu, Jitwarrbu, ; MARTIN: (Ikomplil Imma issa li hemm hemm, :Jiena illum jaqbilli lima maqlax inkwiet biex tistgħu tiżżewġu.;:: Tereża. itbuslu idu, Martin juriha idu mċappsa bil-lipstick. Wara ftit donnu, qagħad jaħsibba. x 'igħidilba,. liġi MARTIN: Marija, għandek tkun illum ċappast ħafna tadam mażeżejt ma' xufftejki Tereża taqbad tidħaq. . Manija: (Mgħaddha għax oħta qed tidħaq bibal Papà, int lil Tereża xuff- tejha' ma tajthomliexf Tiegħi biss jidherf Ara kif xufftejha k kollha lipe stick bħal tiegħi..: MARTIN: (Mgħaddabl Ejjew '1 hawn. (jersqu Jejb imbażżgħal Rajthom xuff- .tejn Tereża wkoll. U ara sa titilfuli l-paċenzja. IWaqt li jgħid bekk jaqbadhom. minn-xuxitbom u jħabbatbom ras ma' ras, Marija u'Tereża iwerżqu, Jitlaqhom u-jkun ser joħroġ, X'ħin jasal fejn il-bieb jerġa' lura u jgħidilboml Issa li hemm hemm. Issa ma jagbelx inħassar festi jew nagħti sodisfazzjon. lin-nies għax-taħbat - agħar. Illum jaqbel lili u lilkom li żwieġ tagħkom iseħħ. Lilkom biex tieħdu l-istat tagħkom u jiena biex neħles minnkom. Minn ħawn u ftit ieħor jaslu l-għarajjes tagħkom. ILil Marija) Xħin huż MARIJA: Dalwaqt il-ħdax. ::: TEREŻA: Hi, x'waħda din, dalwaqt jaslu. :: : MARTIN: Il-ħin dieħel. L-għarajjes tagħkom bil-mistednin ftit ieħor jkunu hawn. Lestu l-mejda — Qis li ma tagħmlux xi xenata li tista' tħassar l-għerusija għax dik tkun l-akbar disgrazzja tiegħi. :: qassmu l-misted- nin ta' Marija naħa u ta' Tereża oħra, għax Alla jbierek l-għarajjes tagħkom wil-mistednin lanqas huma tal-istess partit u gis li ma tinbxux ' lil xulxin. ;; biex iseħħ il-partit u wara ħmistax oħra k' Alla jrid titilquli minn hawn ħa noqgħod waħdi.:: Jiena sejjer fil-kċina nieħu ħsieb il- borma lfoŻroġi. TEREŻA: X'kull waħda, illum il-papà għamilhielna. Kemm baqa' lural MARIJA: UU mhux int ilsienek twil TenREŻA: Ilsienek twil int. Dan x'għandu x'jaqsam MARIJA: X'ridt tgħidlu bil-bov friend7 Ma tafx in-nies tar-raħal kemm huma. skruplużi2 TEREŻA: Ma-għandekx xi tgħid7 Mela int ma ftaħartx bil-bov friend tiegħek ukoll2 MARIJA: Imma int semmejtu l-ewwel, ja paċpaċa li int. TEREŻA: Paċpaċa int. Ara ma ngħidlekxi It-tnejn dejjem jisħnu għal xulxin — leħenhom jogħla sa twerżiqa. : MARIJA: Trid titfa' l-ħtija fuqi, ja paċpaċa/ TEREŻA: Paċpaċa int għax lanqas taf xi tkun qed tgħid. : MARIJA: Jiena għandi għaqal biex nixtrik u nbigħek. Għalhekk mas-sinjuri dejjem kont stmata, mhux bħalekli : TEREŻA: Stmata ħej. Għalhekk mhux fil-kċina. waħdek dejjem kont tiekol. : MARIJA: Jiena mas-sinjuri qatt ma ħadt kunfidenza. M'iniex wiċċi tosti 'TEREŻA: Ajma min qed jitkelleml Qed tgħid hekk għax għajjura. Lili s- sinjur kien iżommni niekol fil-ftejda mas-sinjura. : MARIJA: Għas-sabiħ wiċċekl TEREŻA: Xi trid tgħid bih dan il-kliem' lIdejba f'wiċċbal. MARIJA: Narġa ngħidlek, għas-sabiħ wiċċeki TepeŻA: lIdejba ponnijiet ma' wiċċ Marija) Għidli xi trid tfisser, qed in- għidlek għax sa niggranfak. : MARIJA: Trid taf7 Mela ħalli ngħidleki (Kif żgħidilba bekk taqbadha minn xagħarha. L-oħra tagbadha minn xagħarha wkoll. 'Twerżiq kbir. Jiġi jiġri missierbom bil-bastun f'idu,l;- MARTIN: Sa tisktu, ja żewġ imżienenl Dalwaqt jiġu l-għarajjes tagħkom u jekk isiru jafu x'żewġ anġli fikom, kemm tinħabbu, kemm intom bil- għaqal, nibża' li jisfratta kollox u tibqgħuli ma' wiċċi. (Lil Marija Żgur inti bdejtha dix-xenatal Taf għax ma nagħtikomx xebgħa bastun. ;: mm Marija u Tereża jitilqu 'l-xulxin; jirranġaw xagħarhom u ħwejjiġbom jitnaddfu u jlestu għall-għarajjes, sektin, Martin jarġa joħroġ (jonfoħ. ; Joqogħdu bi kwietbom sa kemm… MARIJA: Int dejjem tobgħodni..; anki missieri ma jaħmilnix..; lili biss ra… TeREŻA: Oqgħod, ja mikduda.:;: MARIJA: Kulħadd bil-preferenzi. Anki fid-dota jiena mort l-agħar. : TEREŻA: Ara ma ngħidlekx. It-tomna taba' tas-Sinet li ħadt int aħjar minn tiegħi. ::: MARIJA: It-tomna taba' ta' Marzena li ħadt jiena fiha ħafna blat. Jien għandi mniex ingerger. ' TEREŻA: Imma tiegħek fiha iżjed minn tomna. TEREŻA: Fiha iżjed.;:: MARIJA: Hallini minnek, Jien mort l-agħar… TEREŻA: Kif mort l-agħar) Mort l-agħar jiena. ' MARIJA: Għid fiex mort l-agħar, : Idumu. jgħajjtu bekk wiċċ imbswiċċ, Imieru lil xulxin sakemm jerġgħu jaqbdu f'xagħar xulxin. Twerżiq. , MARrin: (fgħàjjat minn ġewwal Ja xjaten li intom, sa tisktu.:: jekk tin- ħaraqli l-patata mħabba fikom noqtolkom it-tnejn.;:: Marija u Tereża jinfirdu minn xulxin. Għal darba oħra jirranġaw xa- għarhom u jerġgħu jaqbdu jiffaċendjaw sakemm tarġa' taqbad..;: TEREŻA: Dejjem tiġbed lejk, Kollox trid għalik. Il-farda tan-nanna Gerit mhux int ħadtha/ 'MARIJA: 'Wid-dublett ta' mitt lembuda tan-nanna Gerit. min ħadu/ TEREŻA: Ajma ħej. Sa nilbes id-dublett ta' mitt lembuda. al mmur nippas- siġġa Għar id-Dud bih, arani..Dak x'jiswa' MARIJA: Mela ma jiswiexi Dak antikità. :Mur bigħu biex tara x iddaħħal tiegħu. : TEREŻA: .U ħallina minnek.:;: MARIJA: U żgur, ma sibtx xi tgħid issa. Iċ-ċappetti taż-zija. Żabbesta min ħadhom — TEREŻA: Antikalja. Għax ma tgħidlix min Ħa l-imsielet taz-zija Marintoa7 MARIJA: Ħadthom jiena, ) Ma jiswewx ħabba. : TEREŻA: Kemm int ta' sebgħek f'ħalqeki MARIJA: Daqskemm int ta' sebgħek f'ħalqek int. Il-polka tan-nannu min 'ħadha$ ' TEREŻA: Għax ma ssaqsix min tfa ċ-ċintill tan-nannu u dak il-ġmiel ta' ġarikort MARIJA: Kiesħa. :Taf x'imissek tgħid, min Ħa l-ġiżirana tal-mamà'— dik tiswa ħafna. flus.: : Tepeża: Il-ġiżirana, jekk jogħġbok, ħadtha jiena u dik mhix ġejja minn , tal-mamà imma. xtrajtha jiena bi flusi..: MARIJA: Giddiebal TEREŻA: Giddieba int u min igħid li ma intixi MARIJA: Iva eh, jiena giddieba' Mela ħalli nurik jiniex giddieba. : Jerġgħu jaqbdu f'xagħar. xulxin. Twerżiq, Jiġi jiġri jonfoħ missierbom bl-imrewħa tal-kenur. f'idejb, ;Jagħtihom daqqtejn kull waħda fuq il- warrani, Imbagħad b'xagħar rashom f'idejh it-tnejn b'leħen mgħaddab għal darb'oħra jgħidilkom. . MARTIN:-Demonji — Ma għedtilkomx.li l-għarajjes tagħkom dalwaqt jaslu7 Ma tafux toqogħdu bi kwietkom għal ftit (fitlaqilbom xagħarboml Isin- — . għuni, uliedi; jekk dan iż-żwieġ jisfratta jiena nsiefer jew mmur naqbeż minn 'x'imkien..: Jekk. dan iż-żwieġ jisfratta ma ssibux-raġel ieħor li jeħodkom. Tafu kemm siefru rġiel dis-sena7.;; Ma.ssaqsunix' .;; ngħid- ilkom jien.:: Dawn l-aħħar-snien siefru daqskemm hawn nies Għawdex kollu.:: hekk qalli Mastru Karm.;; U taf x'qalli Mastru Karm ukoll) soċi qalli li dalwaqt jasal iż-żmien li għal kull ġuvni jkun hawa sitt xebbiet.;: Jekk dan iżeżwieġ jisfratta intom tibqgħu ma' wiċċi,;;u jiena mbagħad ma nafx x'isit minni.:3: Taħbita fil-bieb, ; il-bniet jirranġaw ruħhom malajr— fuq xogħolhom qisu ma'ġara xejn. Mastin imur jiftaħ. ; 7 'MARriN: (Lil-f'ereżal Tereża, ġie Ġużepp. : ĠUŻEPP: Ġejna kmieni għandu jkun, ;:: MARtIN: (iressaq lil Tereża li tagħmel ta' bir-rubba qed tisiħil Hawn Ġużepp, Tereża, ilha tistenniek. jaħasra tħobbok wisq. Imma baqgħet mistħija ħafna avolja għamlitha mansnies.;: t'Ġużepp: Lfieħu id-Tereża f'idejk, jiagħfasbiela, imbagħad isaqsibal Kun- tenta2..:: Kollox jasal hux, 'Tereż7 Ilni bi ħsiebek ħames snin. Kemm domt Malta man-nies kont narak ftit wisq, ftit meta kont tiġi tata lil missierek. :Issa sa fl-aħħar.wasalna. ;: ħinistax oħra ntejjġu. Ferħana iTereża' , - 'TEREŻA: (Titbissimlu grixtija grixtija u minn taħt ilsien tgħidlu mħejmal. Kuntenta ħafna. :; Imma.;:: : Ġużepr: Hemm xi imma, Tereż) Mhux biżżejjed taqtaqtli. qalbi sa għedtli. ivaż. ;;-Ma għadekx bil-ħsieb ta' xi Malti hux7 (Bid-daħka). TEREŻA: Ttidx tmuri Ġuż, mela aħna tal-istess drawwiet tal-Maltin. Jiena lilek ħabbejt; lilek biss. Imma qalbi sewda għax ser ikolli nħalli lil papà.:: u lil oħti Marija. ;; ma tafx, ħajja ġdida. :: ħsebijiet ġodda. ::: meta tiżżewweġ toħroġ mid-dar għal kollox. : : Ġużepr:.U la tinkwetax. Aħna mhux fejn missierek ser inkunu noqogħdu/. …- MARTIN: Dak il-post tal-pjazza. imbiegħed imma aħjar minn dak.li hawn fejni. Ma qbiltux fuq il-kera7 Ġużipp: Xi qbilna. ;; tawh rigal ta' ħamsin lira u ħadhuli.; mhux għax .;ma kontx raġel nagħtih ħamsin lita rigal imma.ma tidtux jiskappriċċani. : MARTIN: (Rassenjat):Tkun magħmula l-volontà t'Alla. ;; (Lil-Tereżal Mur agħti daqqa ta' għajn dak il-għaġin u l-patata. ;:: TEREŻA: (Toħroġ. Hi u ħierġa tħares lira lejn. Ġużepp. Tarab dabru lejha 1 bil-mod tgħid lil Marija) lakedd; tiegħek mhux mgħaġġel j ijiġi jarak; Marija tgħaqqad iil-ponn minn taħt u: Tereża titlaq 'il barra, Imma dak il-ħin tinstama' taħbita oħra fuq in-naħa l-oħra tal-bieb. iMartin imur jiftaħ, ; , 'Għaddi, għaddi, Marija, wasal l-għarus tiegħek ukoll. Issa aħna lkoll. Issa familja waħda. : Marija tmur tifraħ bih, ;Tgħidlu jgħaddi, Karlu imma, waqt li qed iżommilba idha f'idu, iħares ċass lejn in-naħa l-oħra; ;,, dejn Ġużepp. ; Minn naħa l-oħra Ġużepp iħares lejb ċass ukoll, Jidher li ma kinux qed jistennew lil xulxin. Sa dal-ħin terġa' tkun daħlet Tereża li tmurin'naħa tal-għarus tagħha. ; MARTIN: (Mifxull Tħarsux hekk bl-ikrah lejn xulxin, qiskom sa tibilgħu wieħed lil ieħor. : TEREŻA: Mela ma għedtilhomx li l-partit. kien ser isir tat-tnejn f'daqqa' MARIJA: Papà, x'għamiltilna' MARTIN: Uliedi, ma għedtilhom xejn. ILil Karlu) Int oqgħod bil-qiegħda hawn. (Lil Ġużeppl u int hawn, lat, 'Tereża, oqgħod fejn Ġużepp u inti, Marija, fejn Karlu. llqaħqaħ griżmejb bħal wieħed li qed ibati jfisser x'għamell Le, ma għidtilborax li kont ser inlaqqagħhom flimkien. Meta kellimt lil Karlu rajtu li lil Ġużepp ma jistax jarah b' għajnejh. IĠużepp jaħbat ser iqum bil-ponn imgħaqqad. Tereża tniżżlu bil-qiegħda) Meta lil Karlu semmejtlu lil Ġużepp rajt li anqas ried biss jisma' bih. IL- istess Karlu jaħbat ser iqum għal Ġużepp imma Marija tniżżlu bil- qiegħdal Isimgħuni, uliedi. La tisħnux għal xulxin. Jekk hawn xi ħadd ħażi ta' din il-laqgħa tagħkom bla ħsieb huwa jiena. Tafu għax laqqaji- kom hawn' Laqqajtkom għax .ma rtidx biss naħseb li ż-żewġ uliedi li. dejjem trabbew fl-imħabba ta' xulzin, waħda ma tgħaddix mingħajr l- cħtża, meta jiżżewġu jibdew jobogħdu lil xulxin. Kif għidt jiena, Marija li jekk tixtri biċċa ċikkulata ma tinżlilhiex jekk ma.tagħtix biċċa minnha lil oħtha u Tereża jekk tixtri ratal qubbajt fil-festa tar-taħal kienet tieħu ratal ieħor lil oħtha daqs kemm tħobbha, meta jiżżewġu ser jitilfu din l-imħabba u flok jinħabbu jibdew jobogħdu lil xulxinf .:; Għax nafuha aħna, jekk ir-raġel tal-waħda ma jkunx jaħmel lir-taġel tal-oħra jibda l-inkwiet fil-familja u dan ma tidtux jiena..; U meta jkun hemm il-frott, meta Tereża 'kk Alla jrid ikollha għaxart itfal bħal ommha u Marija għaxra oħra, dawn it-tfal-meta jgħaddu fejn xulxin jibdew iħarsu bl-ikreh lejn xulxin ukoll) Imbagħad din il-mibegħda kollha għalfejn2 Għax-intom kandidati ta' żewġ partiti wieħed kontta l-ieħor/ Il-Partit tas-Sofor huwa kontra l-Partit. tal-Ħodor. Imma ż-żewġ xbejbiet ta' Martin ma humiex kontra xulxin. U mela għaliex żwieġhom għandhom ikunu kontra xulxin i Għalhekk laqqajtkom hawn flimkien mingħajr ma għedtilkom. Issa jekk għamilt ħażin j jew tajjeb għiduli intom.:.: Għal ftit jaqa' skiet kbir, sakemm Karlu iqum minn postu ujoffriidulil Ġużepp. Dan jagħfasbielu, jiżgħannqu bħal żewġ ħbieb, Tereża u Marija: imqanqlin jitgħannqu flimkien, Mariin jimsaħ id-dmugħ, Jinstama' taħbit minn żewġ bibien mnejn daħlu Karlu u Gużepp. Marija u Tereża jmorru jiftħu, kulħadd in-naħa tiegħu. Mill-bieb mnejn daħal Karlu jidħlu wieħed. wara l-ieħor Toni, ħuh, pulizija bil-frank, is-surmast ta' l-iskola, Fredu, u Wiġi kandidat ieħo; ial-Parżit tas-Sojoru mill-bieb mmejn ikun daħal Ġużepp, jidħlu it-tabib ias-raħal, Pawlu u Karmnu, żewġ kandidati oħra mill-Partit tal-Hodor, Mariin ferħan jeħdilhom b'idhom wieħed wieħed, imma milli jidher, il-ħbieb tal-wieħed ma kinux jistennew lil ħbieb tal- ieħor, Barra s-surmast wit-tabib tar-raħal li jmorru jifirħu b'xulxin l-oħ- i rajn jibqgħu ssummati jħarsu lejn xulxin donnhom iridu jaħbtu wieħed ( għal-ieħor. Skiet imbarazzanti, Tereża u Marija iħarsu lejn xulxin mil- xula, ma jafux x'jaqbdu jagħmlu sakemm.;., MARIJA: (Tgħid lil missierba mifxul ukolll Jaqaw din biċċa oħra tiegħekf MARTIN: liqaħqaħ griżmu u jgħid) Biċċa oħta tiegħi għall-ġid ta' kulħadd, : U mhux minn rasi, tafux, Ridt nagħmlilkom. :; ridt nagħmlilkom.::: x'kelma qalli l-kappillan. ;; IB'sebgħu fuq nagħsul Iwa, ridt nagħmlil- kom surpriża. ;; Lill-Kappillan għedtlu kemm kont inkwitat għax uliedi kienu ser jieħdu żewġ ġuvintut mill-aħjar, ma ssibx bħalhom jekk iddur Għawdex kollu, imma mbagħad ħej, ma jaħmlux lil xulxin qishom kelb u qattus. Il-Kappillan, qalli, għandi Ħasba. 'Ismagħni,.Martin.,;; Qalli laqqa' l-għarajjes ta' uliedek fil-ġumata tal-partit ma' xulxin mingħajr ma jkunu jafu wieħed bl-ieħor.;; agħmel partit wieħed.;: u stieden tlieta mill-ħbieb tagħhom għall-festa.;: bla preferenzi, biex ħadd ma jkollu xi jgħid; dik ġurnata ta' ferħ u żgur jagħmlu ħbieb. Jekk ma jagħm- lux, mela lix-xebbiet tiegħek ma jħobbuhomx biżżejjed, U rnexxiet, għax araw Ġużepp u Karlu ħadu b'id xulxin u jiena ferħan ħafna. Biex ħadd ma jkollu xi jgħid stedint tnejn tal-iskola wkoll — lis-Surmast mal-ħbieb tà' Karlu u lit-tabib mal-ħbieb ta'-Ġużepp. Issa għiduli intom għamiltx tajjeb j jew le.: Ġużepp u Karlu jeħduba wieħed b'id u l-ieħor b'oħra, sinjal li l-ħasba tiegħu irnexxiet, ; TABIB: U lill-Kappillan ma stedintux, Martin2 Imma taf x'qalli, Qalli, Martin, li kont nista' ' ninqasam fi tnejn kieku nofsi kont mmur mal-ħbieb ta' Karlu win-nofs l-ieħor mal- ħbieb ta' Ġużeppi. Imma billi ma nistax ninqasam l-aħjar ma niġix. — U din x'fiha; għedtlu, Sur Kappillan7. Ser joqogħdu jaraw2 KARLU: Sewwa għedtlu. Dal-biża' għalfejn/ Ġużepp: Tassew. Dal-kappillan x'ħaseb li aħna, tgħid MARTIN: Mela wliedi, tafu x'qallif Ħareġ kaxxa sulfarini bħal din mill- but, Qalli qed tara.din is-sulfarina' (Martin jagħmel dak li jgħidl-Arani, mela. 'Qalli rajt kif ħareġ in-nar malli s-sulfarina messet mal-kubrit — Rajt, sur kappillan, għedtlu; Qalli Martin, hekk ukoll il-partiti joħroġ in-nar minnhom malli jmissu ma' xulxin, jew xi ħadd imiss magħhom. :Jiena nibża' minnenar. Għandi suttana ġdida ma tridx naħtaqha.,;: Xi trid tgħid bih dal-kliem, sur Kappillan7 saqsejtu — — Martin, qalli;il-bniet tiegħek set jieħdu żewġ ġuvinturma hawnx bħal- hom. ir-raħal kollu, imma għall-pulitka joqtlu.;: jisħnu wisq u jekk togħġob lil wieħed tiksirha mal-ieħor. : L KARLU: Ara, Martin kliem il-kappillan ma għoġobni xejn. Dak li qal hu ma jgħoddx għall-partit tas-Sofor. :: il-partit tagħna partit tal-irġiel .,.: IKi/ igħid bekk sħabu, Fredu u Wiġi jinqalgħu lejn in-naħa tiegħu, igħidu: — Sewwa qed igħid — Il-partit tas-Sofor partit tal-galantomi eċċ.) Ġużepp: lfisħoml Isma' jiena ma għandix ħajta f'ilsieni.;; jekk qed tgħid li l-partit tal-Ħodor mhux partit tal-galantomi, ngħidlek li ma intix galan- tom int u lanqas. niesek..:: Sħabu, Pawlu u Karmnu jersqu lejn in-naħa tiegħu u l-erbgħa jħarsu bl-ikreb lejn xulxin… MARTIN: Jaħasra, x'għamilt b'idejjal s 54 dik kienet ċajta. ;; ċajta tal-kap- ' pillan.;; ċajta biss.;; Isa, surmast, tabib, jaħasra, għidu k kelma għall- ġid.:: ; tħalluhomx iħassru festi.::: SuRMAsT: (Lill Karlul Aħna ser nitbellhu, jew7 Illum waqt il-ġlied7 Jiena biex nieħu qatra ġejt mhux biex nismagħkom titlewmu7 Isa, Karl, ħallina minn dan.::7 TABIB (Lil Ġużeppi: Iva narrak imbierek, jiena ġejt ferħan li ser nieħu qatra u int ser tagħmel dix-xenata/ Isa, arġgħu ħudu b'idejn xulxin. : KARLU: Mhux dak il-kiesaħ beda/ TEREŻA: Bdejt int u jekk jogħġbok. lill-għarus tiegħi tgħidlux kiesaħ. : MARIJA: Għax ma ssikkerx ilsienek, ja ħmara li int. Mhux l-għarus tiegħek beda7 MARTIN: (fon/oħ u jgħajjar 'Uliedi,.ser tħassru kollox. .: lit-tabib wis- surmast ifittxu jberrdubom waqt li l-oħrajn jibqgħu jħarsu lejn xulxin donnhom iridu jieklu wieħed lil ieħor). TEREŻA: Lili tgħid ħmara7 Lili, ja kiesħa, Ejja ħa nurik jiniex ħmara.::: LKif tgħid bekk tmur taqbad f'xuxet oħtba..,;;Martin jagħti fuġ rasu jgħajjat, Ifirduhom.;. :ser tħassru kollox.;, ;Karlu u Ġiżepp iżommu kull wieħed l-għarusa tiegħu. Għal ftit taqa' sikta kbira. imbagħad. ;.l- MARTIN: (B'leħen miksur) Ara x'kelli nara llum. ta' ċajta. ;: din l-imgħarrqa politka. :; Karlu, ħudu b'id xulxin.:: Agħmluhom paċi.;:: : u dan mħabba daqxejn iżepp, f'ġieħ Alla, ejjew SURMAST: (ressaq lil Marija lejn Karlu waqt li t-tabib iressaq lil Tereża ħdejn Ġużeppl Inti, Tereża, aqbad b'idejn Ġużepp u inti, Marija, B'idejn Karlu. (Karlu u Ġużepp jersqu lejn xulxin u bi tbissimd jerġgħu jieħdu b'idu xulxinl- KARLU: Kienet ċajta. ;. Ġużepp: Ċajta biss.;;: MARTIN: Ċajta tal-kappillan .::: TABIB: Isbaħ mill-paċi ma hemmx fid-dinja. ;:: MARTIN: Marija.;: Tereża, morru ġewwa ġibu qatra lill-ħbieb.:;: Joħorġu… L Toni: (Waqt li l-oħrajn jitkellmu. bejniethom) Mur għidilna, Pawl, kenma kellek tikber meta konna għadna mmorru l-iskola tal-Gvern flimkien.::- — Il-pulitka għamlitek nies:.:: PAWLU: limfdntasl Mela jien kont ħanżir, Toniż Toni: U fhimtni ħażinl Issa int bħal Koli ta' Xafrin7 Dak jirgħa n-nagħaġ beda u jirgħa n-nagħaġ għadu. Int tħallat ruħek miegħu/ PAWLU: Mela moħħ ta' kulħadd xorta, Ton' Toni: Hekk mhux. 'Ara int, Alla jbierek; kemm imxejt 'il quddiem, ; PAWLU: Il-bniedem ħadd ma jkun jaf x'għandu jgħaddi minn għalih. qatt għaddieli minn rasi li għad irrid nibda nikkmanda lil Malta u Għaw- dex.::7 Toni: Bi ħsiebek tagħmel -xi ħaġa sabiħa għar-raħal PAWLU: Jiena.;:;u mela le.;; lill-kappillan ġa wegħedtu li nwaħħallu żewġ fanali quddiem iz-zuntier. ;; niftħulu triq għan-naħa ta' Għajn Sigar.:: u nwaħħlu etba' fanali mal-ħitan .;: għax tkun għaddej bil-lejl lanqas tara taħlef. : KARMNU: (Li jkun qed jissemmd 'E, insejt tgħidlu li sa nqabbdu ħafnanies ;ejjew.;: ;uliedi, għidulhom jieħdu b'id xulxin. ' jaħdmu. ; ;-kemm Alla ħalaq. :; biex ħadd ma jgerger. iil FREDU: .:; Imma dax-xogħol kollu, ngħid jien, kif ser tagħmluh jekk il- 'Gvern mhux f'idejkom' WIĠI: Sewwa qed tgħidlu. : PAWLU: Ara x'qallek, elezzjoni oħra aħna nirbħuha, : KARMNU: Darb'oħra ma nitilfuhix. il-pultruna tal-bellus li hemm f'dik id- . dar sabiħa, : KARMNU: U dik id-dar fejn jiltaqgħu tal-Gvern x'jgħidulha bħal issa' Għidilna int Mast. : SunMAst: (Ikun medhi jitkellem ma' oħrajn) Lili qed. tgħid) KARMNU: Iva, lilek Mast. X'jgħidulha dik il-kamra. fejn jiltaqgħu biex jitħaddtu kulħadd jgħid tiegħuż SURMAST: Emminni ma nafx għal xiex trid tgħid. (isejjaħ lit-tabib) Dott, ara Karmnu tagħna jrid isaqsik xi ħaġa.:; ma nistax naqbad.x'inhi, IKARMNU: U dik, tabib, dik, għorfa bħal kamra kbira kbira fejn jiltaqgħu dawk li jikkmandaw lil Malta, Għawdex u Kemmuna; il SURMAST: Karm, żid Kemmunett u Filfla biex tkun semmejt kollox. : TABIB: Naf għalfejn qed jgħid. Għall-Assemblea Leġislativa. : KARMNU: X'kelma twila. :: il-kliem tal-iskola twil wisq. idi It-tabib itaptaplu fuq spalltu u bu wis-surmast joqogħdu jitħaddtu bejniethom… Pawnu: (Lil Tonil-Taf x'qed ingħid, Ton. 'Lil Karmnu fraħtlu talli tala' fil-Gvern u lili lanqas kelma. : 'Toni: Ara taħseb li-ma ridtx nifraħlek ukoll, taf.;: għalija jien bniedem tas-servizz, ġejt hawn biex nikkompanja 'l Ħija Karlu u għada għall- uniformi bħas-soltu. ;: 'wil-Bambin. jeħlisna mill-politka. 'Issa jiena ttid-minnkom.:; Kos, jaqbadni d-daħk x'ħin niftakar li konna l-iskola flimkien; min jaf kemm morna l-għalqa u ġrejna għall-bejtiet tal-għasafar u issa meta narakom ser ikolli nsellmilkom. : KARMNU: Mhux għalija, Ton, imma meta tatana sellmilna għax jekk ikun hemm xi ħadd ieħor li ma.jsellimx ma nkunux nistgħu nagħmlu favuri.;:7 PAWLU: Sewwa qallek Karmnu, sellem, biex ma nagħtu 'l ħadd xi jgħid. ;:.: Toni: U mela ma nsellemx, Lilkom nagħrafkom minn mil bogħod, imma qaluli li hemm erbgħin minnkom .:; dawn biex tagħrafhom kollha trid twaħħlilhom medalja.::: Fnepu: Taf li għoġbitni l-idea ta' Toni. L-ewwel ħaġa li nagħmlu malli nitilgħu fil-Gvern ngħaddu Niġi biex kull min jikkmatida 'l Malta u Għawdex jibda jġib il-medalja. : PAWLU:: Medalja sabiħa. ::: KARMNU: Medalja tad-deheb.::: FREDU: U le tal-fidda 'biżżejjed.::; Nibżgħu għall-kaxxa ta' Malta, l-aħwal basta. medalja. ; fil KARMNU: Hares, ħuti, in-nies mhux midalji trid imma x-xo għol. ; ħobż id-dar. KARLU: (Li jersaq fuqhom jissamma' ma 'Ġużepp) Min għamel xogħol daqs il-Gvern tas-Sofor/.::: Ġużepp: Tal-Ħodor għamel iżjed. ::: KARLU: Mia fetaħ il-ġibjun .Ġużepp: Min bena skejjel l-aktar) KARLU: Min fetaħ il-latrina tat-Tokk7 Ġużepp: Il-partit. tal-Ħodorl Qed ngħidlek fetaħha Il-Partit tas-Sofor. : Jibqgħu sa jtit ieħor imieru lil xulxin, wieħed igħid tas-Sofor, l-ieħor tal-Ħodor sa ma jibdew iferfru idejhom f'wiċċ xulxin…; Ġużepp: Issa telagħli. Intom is-Sofor taf x'intom7 qabda nies ma temmnu b'xejn.::: KARLU: U intom, intom taf x'intom7,:: qabda nies faċċoli.:; faċċoli,;:: Ġużepp u Karlu jkunu ser jaħbtu għal xulxin. Iferrqubom is-surmast u t-tabib waqt li l-oħrajn joqogħdu jħarsu donnhom jistennew jaraw xi taq- tigħa, Dal-ħin jidhru deħlin minn ġol-kċina Martin, Marija u Tereża bil- gabarrċ mimli xorb u ħelu għall-għarajjes. wil-mistednin, It-tfajliet jin- fexxu jwerżqu, bil-gabarrà ser jaqa' minti idejkom, MARTIN: (Lit-tfall Ħsiebkom f'dak il-gabarrċ. :; għamilt ħafna spejjeż għal xejn.;::ser tħassru kollox.;:;'Niżżlu dak il-gabarrċ fuq il-mejda. ;:: rażżnu l-għarajjes tagħkom feroċi li għandkom għax ma niflaħx iżjed għal dawn ix-xenati. :ljagħmlu bekk — Kulħadd jiskol. Wdàra pawsal Issa ħalluni nitkellem. ; : Isimgħuni, uliedi; Ġużepp u Karlu u intom sur- mast u tabib araw jiniex qed ngħidilkom sewwa — ILil Karlu u Ġużeppl Ejjew 'l hawn (Jagħmlu bekk) Intom tridu tiżżewġu lil uliedif lInkwitat għax ma jitkellmux, igħajjatl Tridu, jew le7 (Jagħmlu iva b'rasboml ' Tridu. Issa Ġużepp u Karlu isimgħuni, Tereża uMarija qatt ma kellhom. xi j jgħidu f'għomorhom ħlief illum mħabba fikom. Mill- bqija tfajliet kwieti ssemmix, tal-knisja, tal-ġabra. jinħabbu ma jgħaddux waħda mingħajr l-oħra. (Lil Ġużepp) Jiena naf kemm tħobbha lil Tereż. ' Għidli s-seww. Lil Tereż trid taraha qalbha sewda mħabba fik7 Ġużepp: Le ma tridx. : Manrin: (Lil Karlul Int lil Marija ma tħobbhiex anqas milli Ġużepp iħobb lil Tereża. Mhux hekk7 KARLU; Inħobbha daqs ruħi l-għażiża. : MARTIN: Mela lin-nisa tagħkom tkunu triduhom isellmu lil xulxin u jmorru għand xulxin, mhux hekk 2 MARTIN: (Jaqbad id il-wieħed u l-ieħorl Mela agħmlu paċi. Sa tieħdu lill- aħwa. Qisu li tgħixu bħal aħwa. : TABIB: Raġel tas-sens is-sur Martin. : MARTIN: Isaw Ġużepp u Karlu, agħfsu id xulxin.:::. Jagħmlu hekk KARLU: Kienet ċajta.::: Ġużepp: Ċajta biss.;:: MARTIN: U issa nixorbu qatra bis-saħħa tal-għarajjes. ' Kulħadd jersaq fuq-il-mejda ji jieħu tazza xorb. Igħidu flimkien: Bis- saħħa tal-għarajjesl xħin ikunu qed jerġgħu jqiegħdu t-tazzi battala, tinstema' taħbita fuq il-bieb, Martin imur jiftaħ. MARTIN: Issa aħna lkoll. Hawn Kurun il-ħuttab. ;: IĠużepp u Karlu jmorru jifirħu bibl Ara Kutun.:; X'hemm Kurun.;:: Kunun: Martin stedintni għall-qatra mal-għasajj jes. Mhux hekk kien jixraq Il-ħuttab jorbot u ġejt biex norbotkom.: MARIJA: (Lil missierha — innervjatal Papa, lilna ma għedtilna xejn b'dan7 TeneżA: lInnervjata bħalha) Kollox la antika. : MARTIN: Ma għedtilkom xejn.:; ridt nagħmlilkom. ;; x'inhi l-kelma li qalli. l-kappillan sic jħabbat sebgħu fuq nagħsul. si ibtha.: is sutpriża.£:: Ridt nagħmlilkom surpriża. Għedt Marija u Tereża il-ħwejjeġ kollha. tan- nanna għoġbuhom. ;; kullma sabu fis-senduq. ; : id-dublett ta' mitt lem- buba.;: il-farda.;: il-kulċ.:; ix-xinilja tas-suf. ;: iċ-ċulqana. : : kull- ma ħalliet warajha. ;: iGħedt mela, żgur li jogħġbuhom ukoll l-isanzi tan-nanna. Jllu Kurun ser jorbotkom kif il-ħuttab rabat lin-nanna man- nannu u lili ma'-ommkom, Alla jaħfrilha. U hekk, uliedi, illum ser ner- ġgħu mmorru għall-antik. ::; L-antiki nies tajba. : Ġużepp: Jiena l-antiki jogħġbuni ħafna. In-nies tal-lum ksuħat għandhom wisq.: —Pawlu u Karmnu jgħidu kliem li juru li jaqbdu, .. KARLU: Taf li lili dawn id-drawwiet tal-antiki jogħġbuni wkolll Id-dar irgħad għandna d-dublett tat-tieġ li żżewġet bih il-bużnanna u sideija ta tan-nan: nu bil-buttuni lanġasin, ma hix sabiħa bi ftit. : SURMAST: Jiena dilettant tal-antik, xi darba ħallini narahom. : TABIB: Kemm kienu jilbsu isbaħ mill-lum l-antiki. Jien għandi mużew sħiħ . id-dar, Aħna ser nieħdu qatra tal-għarajjes jew le7 MARTIN: Isa, Kurun fittex orbothom.::: Kunun: Hawn jien arani.:: ILil-Mastinl qiegħed erba' siġġijiet tnejn.tnejn fejn xulxin fejn il-ħajt. : . , MU — Martin jagħmel bhekk. Igħinub x'uħud mill-oħrajn. 'KURUN: ILill-għarajjesl Int Karlu u Marija oqogħdu din in-naħa; Tereża u Ġużepp 'din-naħa. lWara li qagħad iħares lejbom jitgħaxxaq. bibom) Xi- ġmiel ta' xebbiet u ġuvintur. Karlu jekk iddur ir-raħal kollu ma ssibx tifla oħra bħal- Marija tiegħek. Ġużeppi U xi ngħidu għal Teċeża tiegħek, Ġużepp. lidur fuq Martin) Ħabib, għandek tassew biex tifraħ.li. għandek żewġ xebbiet bħal dawn. :; qronfol tar-raħal tagħna. ;; U fejnu: ma jienix narah7 Fejnu, Martin2 KURUN: Qed infittex gabarrċ u f'dal-gabarrċ żewġ ċrieket tad-deheb biex norbtu l-għarajjes wir-riżq wil-batka. ' : MARTIN: 'Għal kollox ħsibtlek. i: Arani sa nġiblek kollox. ;: Lfidħol ċew- wa jġib gabarrà b'żewġ ċrieket fib. Imur quddiem l-għarajjes) Ġużepp, int iċ-ċurkett tiegħek ġibtu7 Ġużepp: Mela le. Niġu għall-partit bla ċurkett7.::7 MARTIN: Ixħtu fil-gabarrċ fejn dan; iċ-ċurkett ta' Tereża. (jagħmel bekk) MARTIN (Lil Karlu): U int, Karl, lil Marija ma xtrajtilhiex xi ċurkett ukoll7 KARLU: U mela le. Hawn hu. l Jixħtu fil-gabarre) MARTIN: Lil Kurun) Hawn il-gabarrċ biċ-ċrieket. KURUN: (Bil-gabarrà f idu Kemm inħossni ferħan. :: żewġ ġuvintur u xeb- biet bħal dawn fejn ser issib.:; (Lil Ġużepp u Tereżal Agħtuni idej- kom ħalli mgħaqqadkom.::: Hekk, sewwa ħafna.;; u issa ċeċrieket..:: ħa naraw sewwa Lidabħal iċ-ċurkett l-ewwel f'sebgħa Ġużepp u mbagħad f'sebgħa Tereża), :; Jidħlu tal-qjies. (Lil Karlu u Marija) U issa intom agħtuni idejkom ħalli ngħaqqad lilkom ukoll.:: sewwa ħafna — wiċ- ċrieket. : : tal-qjies. : 'jiġukom sewwa kollha.:, Jalla intom ukoll tkunu sewwa ma' xulxin sakemm jogħġob 'lAlla.;; sal-mewt. :; (Martin jidher jimsaħ id-dmugħ. ;Kurun. jittendi, Igħidlul .Martin, illum nifirħu mal-għarajjes.;; ħallik mil-biki.; iil MARTIN: Ħallini, Kurun, xħin niftakar li ser nitlef żewġ ġawhriet bħal dawk; l-għaxqa ta' ħajti wil-bastun ta' xjuħiti.:: Tereża u Marija jħarsu lejn xulxin minn taħt 'il taħt, KURUN: Alla jsabbar, Martin. (Lill-misiednin) X'qegħdin tagħmlu tħarsu biss7.:; Ifersqu lejn il-mejdal Middu idejkom l-aħwa, mela dan il-ħelu, i u dan ix-xorb għalxejn7 Mariin u x'uħud igħinub iqassam ix-xorb. Kliem ta' xewqat sbieħ bħal 'Bis-saħħa tal-għarajjes, Alla jgħaddihom 'il quddiem. ::' Wara x-xorb is-surmast wit-tabib jersqu fuq l-għarajjes,jeħdulbom b'idejhom, isellmu lill-Martin u jitilqu, Bħalbom jagħmlu l-mistednin kollba..,., Kurun l-aħħar li jitlaq. : Kunun: (Hu u ħiereġl Jekk Alla jrid, ma ndumx ma nerġa' nduq il-biskut- tini tagħkom.;; taħt sena oħra,;.:u għal għaxar darbiet bħal ommkom ::;Alla jgħaddikom 'il quddiem. ;Saħħal (joħroġ wara li kulħadd ikun qallu saħħa, jwieġebl Grazzi ħafna tafl.::: Ġużepp: Issa, Martin, aħna ftehimna li mmorru sa Ta' Pinu.:: ma tiġix magħna/ MARTIN: Mhux illum. Minnjoqgħod mal-kċina/ Meta ttejġu u jkun kollox sew.; KARLU: U ejja, Martin, Tieħu gost fil-karrozza. : —Il- MARTIN: Mhux illum. Imma ħmistax oħra, jekk Alla jrid, niġi Ta' Pinu magħkom biex nirringrazzja lill-Madonna. : MARIJA: (Tindiebes mal-għarus tagħhal Kemm inħossni fetħana. ' TEREŻA: (Lil-Ġużeppl Dalwaqt inkunu ta' xulxin. : L-għarajjes jitgħannqu. Fit-tagħniqa waqt li it-tnejn iħarsu lejn mis- sierhom Tereża ssejjaħ li Ġużepp Joev u Marija lill-għarus tagħba Charlie… L-għarajjes biex ikomplu ċ-ċajta waqt li jgħannqubom isej- Bulhom Term u Marx. ; MARTIN: Bħu xi ksuħat.:;: ĠUŻEPP: Ċàjta.;:: KARLU: Ċajta biss.::: Jinfexxu jidħku. Imbagħad joħorġu 'I barra lambranzetta.,… MARTIN: IXħin isib ruħu waħdu, b'għajnejh merfugħa lejn is-sema, s- swaba' ta' idejb imdaħħla ġo xulxin bħal min qed jitlob bl-akbar ħerqa jgħid) San Nikola tal-Venturi, Patri Bemard qalli li inti twassal iż- żwieġ tax-xebbiet.,: Ismagħni sewwa, San Nikola, jekk sa ħmistax oħra ma jinqala' xejn wiż-żwieġ jirnexxi, u jien neħles miż-żewġ xjaten li għandi, jiena nixgħellek xemgħa kuljum għal xahar u nsumlek ħobżu ilma għal xahrejn. ::: Jinżel is-Siparju Mibdija fit-12 ta' Ottubru filgħodu 1955, : Mitmuma fil-15 tal-istess xahar filgħodu.