IL-BIERAĦ U L-LUM Il-port ta' tas-Sliema li għall-ewwel ma kontx tara fih ħlief tużżana dgħajjes u erba' fregatini, jaqdfu, jibbur- djaw jew jistadu, il-lum mimli bħal bujda b'vapuri tal- gwerra żgħar, irmiġġati fuq il-bagi. Fejn kien qatt ra vapur dal-portl Xi sittin sena ilu kienu jġibu rmunkata. fis-sajf, biċċa tal-gwerra ta' l-injam bi tliet ponti u tliet arbli jisimha 'THibernia' li l-poplu kien igħidilha l-'Arbanja'. Dan kien ġifen ta' żmien il-qlugħ li kienu qabdu l-Ingliżi fil-gwerra u żammewh hawn Malta bħal depost (depot ship) fejn kienu jżommu baħrin li minn bastiment kellhom igħaddu għal ieħor. Din l-Arbanja tkissret hawn fl-1912 wara snin kbarli damet Malta fil-port il-kbir tidejn Sant'Anġlu. Kienet issebbali port, għolja, misbugħa faxx abjad u ieħor iswed, kollha twieqi żgħar mnejn kienu jiffaċċaw xi tmenin kanun. X'għan- dha x'taglimel mal-vapuri tal-lum 2: Baxxi, dojoq, donnhom kċejjen tal-ħadid, dejjem idaħħnu u jħammġu d-djar ma' dwar il-port kollu u l-baħar madwarhom biż-żejt tal-magni tagħhom. Ħwejjeġ meħtieġa, nifhem, imma wieħed ma ja għl- milx dnub billi jgħid li dak li għadda kien isbaħ minn dak tal-lum l Il-lum ukoll tas-Sliema mżiegħida bil-karrozzini u bil- raotors: dawk l-imhierka karrozzi tan-nar li jfiġġu fuqek bħal gliefiered. Sittin sena ilu min kienx huwn ħlief xi tużżana kaxex li kienu donnhom qiegħ ta' kaless. Kxiexet baxxi, tawwalin, bank kull naħa għal tnejn min-nies. Jin- fetħu mina wara bil-bieba. Biex kont titla' fuqhom trid parank, għax ir-roti kienu għoljin. Dak li jsuq kien jirkeb fuq is-salib wara ż-żiemel armat f'żewġ lasti twal. Il-fus tar-roti kien idur fil-wiċċ tal-kaxxa, miskin hu min jagħmel siequ fuqu hija u miexja l-kaxxa. Riħ, xita, xemx kollox fuqek, għad li fl-aħħar waħħlu erba' lasti bħal baldakkin bil-purtieri taċ-ċraret iperpru. Kont tinżel minn fuqhom b'dahrek imkisser u b'dan kollu kont tifraħ mita dak li jsuq kien jiġi bil-frosta f'wiċċek u jgħidlek: ''Kaxxa mgħal- lem, indawwar għalik7: Mur ġibhom il-luml (Minn Tas-Sliema u San Ġiljan—1930)