Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgha Mqaddsa — April 2009 Editorjal Tħejjija Rosario Magri Chairman Kummissjoni Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa Ir-Randan huwa ż-żmien ta' tħejjija għall-Ġimgħa l-Kbira u l-Għid il-Kbir. Huwa żmien ta' devozzjoni, ndiema u radd il-ħajr li fuq kollox jiċċelebra l-fidwa tagħna Ikoll. F'dan iż-żmien ta' riflessjoni, l-Għaqda Każin Banda San Filep tinbidel ukoll u tħejji bis-sħiħ għal din iċ-ċelebrazzjoni. Il-ħidma fi ħdan din il- għaqda jilħaq il-qofol tiegħu fil-ftuħ tal-Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa. Dan hu spettaklu devot li jkopri b'mod artistiku kull pass tal-passjoni, l-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġesti Kristu. Il-binja tal-każin, mis-swali ta' fuq sax-xelter taħt l-art, tinbidel f'mużew li jżewwaq il-folklor, it-tradizzjoni reliġjuża u l-aspettativa soċjo-kulturali li l-poplu tal-lum jistenna, biex iwassal il-messaġġ spiritwali marbut ma' dawn iż-żminijiet. L-oriġinalità ta' dawn is-sitt taqsimiet miġbura taħt saqaf wieħed tidentifika mhux biss il-kobor, iżda wkoll it-tħejjija professjonali u l-impenn ħabrieki tas-soċi. Minn wara l-kwinti l-ħidma hija kbira u mpenjattiva. Ir-riedni huma f'idejn Il-Kummissjoni Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa li hi l-qalb u r-ruħ ta' dawn l-attivitajiet. Iżda mhux biss. Il-Kummissjoni Banda tkun imħabbta wkoll. Din is-sena jmiss lill-Banda San Filep li ddoqq fil-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Għalhekk din trid tagħmel għażla rikka ta' marċi funebri meħuda mill-arkivju tal-Għaqda u titħarreġ kif jixraq. Tagħti sehemha wkoll il- Kummissjoni Kultura u din is-sena għall-ewwel darba is-St. Philip Pageant Group li hu parti minn din il-kummissjoni. Dan il-grupp ħejja dramm tal- passjoni ta' Ġesii li se jippreżentaħ b'mod oriġinali f'Misraħ San Filep — l-ewwel darba f'Ħaż-Żebbuġ. Dan se jsir nhar id-Duluri wara l-purċissjoni. Kif jixraq dawn l-attivitajiet ser jiftaħhom Monsijnur Ġużeppi Mercieca, l-Arċisqof Emeritus, li għaldaqstant nitolbu l-barka tiegħu fi żmien meta qed infakkru t-tmenin sena minn meta l-każin ġie kkonsagrat lill-Qalb ta' Ġest. VET a AL A. Qoxra: WIESJI Pittura ta' Luigi Fontana li turi l-Kruċifissjoni (kW — kopja ta' pittura ta' Lorenzo Lotto. Qiegħda il-Għid it-Tajjeb lil Kulħadd Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Inawgurazzjoni tal-Ġimgħa Mqaddsa 2008 minn Patri Luċjan Borg, il-Provinċjal tal-Agostinjani. Is-sett vari żgħar dejjem kienu '1 attazzjoni popolari It-Tberik taċ-Ċenaklu mħejji skont ir-Rit Lhudi Id-difna fix-xelter tal-Każin hi l-ewlenija fil-ġeneru tagħha ħaS v. 9 Qabel l-inawgurazzjoni tal-wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa 2008 saret ċerimonja apposta li fiha daqqew uħud mill-aljevi tal-Banda San Filep taħt id-direzzjoni ta' Mro. 7) Il-Banda San Filep akkumpanjat il-purċissjoni tal- Irxoxt li ħarġet mill-Parroċċa ta' Ħaż-Żebbuġ nhar il-Ħadd 23 ta' Marzu 2008. Din is-sena l-Banda takkumpanja l-purċissjoni tal- Ġimgħa l-Kbira. Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 l 'lett taqsimiet bi statwi lifesize maħduma — mill-Kav. Sett Vari żgħar aritstiċi Via Crucis L-Irxoxt ĠRANET U ĦINIJIET TAL-FTUĦ mil-1 sa l-10 t'April 2009 mill-10am sa 12pm u mis-6pm sa l-10p.m ra l w' Ħaż il SĠW Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa x Ġużeppi Merċieċa Arċisqof Emeritus Hija ħaġa sabiħa ħafna li meta toqrob iċ-ċelebrazzjoni tal-Ġimgħa Mqaddsa nħossu ġibda kbira, fil-parroċċi tagħna, biex nippreżentaw wirjiet dwar il-passjoni u l-mewt ta' Sidna Ġest Kristu. Dawn huma wirjiet li jinteressaw lil kulħadd, kemm żgħar kif ukoll kbar. l-Arċisqof fil-Każin Preżentazzjonijiet bħal dawn jitolbu ħafna interess u fis-sena 1976 ħeġġa minn żmien qabel jibdew l-attivitajiet tal-Ġimgħa Fihom insibu xogħlijiet li jitkellmu fuq l-imħabba bla tarf li Alla l-Missier għandu għalina l-bnedmin; ried li ibnu l-Waħdieni jsir bniedem bħalna u jbati u jmut fuq is-salib biex isalvana. Aħna lkoll inħossuna ħatjin. Dnubietna jwassluna biex nonqsu lil Alla. Madankollu, il-wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa jkellmuna wkoll fuq Kristu Rxoxt. Dan jagħtina l-kuraġġ biex nersqu lejn Alla, nitolbuh jaħfrilna u jgħinna ngħixu skont ir-rieda tiegħu. Dawn il-wirjiet huma wkoll ta' għajnuna spiritwali għalina Ikoll. Ġesti jitlobna biex, kif Hu ħafrilna, aħna wkoll naħfru lil xulxin u hekk ngħixu bħal aħwa. Jalla f'pajjiżna tikber u tissaħħaħ din il-ħeġġa tagħna biex minn ċkunitna nikbru nħarsu lejn Alla bħala l-Missier ħanin tagħna u hekk inkunu fis-sewwa xhieda sinċiera li aħna nemmnu tassew fit-tagħlim li jwasslilna Ġesti Kristu permezz tal- Knisja tiegħu. M'għandna qatt naqtgħu qalbna minħabba n-nuqqasijiet tagħna. Alla jħobbna dejjem. Jistenniena u jiġri warajna biex jerġa' jħabbibna miegħu. Mingħajr Alla aħna m'aħna xejn. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Uħud mill-vari żgħar għall-wiri fl-Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 ħaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Il-Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa fl-Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 huma sitta: It-Tliet Wirjiet bi statwi 'life-size': e Sett ta' nkwatri 2 l-aħħar wirja hi waħida Awdjo iċ-Ċenaklu, il-Golgota alto-riljev b'xeni Viżiva, hi tal-qawmien mill- u d-Difna. mill-Via Crucis mewt ta' Sidna Ġesit Kristu. Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Vjal il-Ħelsien, Haż-Żebbuġ Tel: 2146 5790 ii VJAL IL-ĦELSIEN, ŻEBBUĠ TEL: 21465790 Closed on Mondav Mornings L L-sbpaa Nbid Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Xbihat tal-Ġimgħa l-Kbira Għeżież mistednin li ġejtu hawn; ilkoll ġejtu biex tisimgħu, biex il-ħsieb ta' din l-okkażjoni, taraw kif f'moħħkom tiġimgħu. Qegħdin infakkru żmien tan-niket, li wara jinbidel fil-ferħ. Stħajlu dal-wirjiet qishom ħajjin, ħalli minnhom joħroġ is-serħl Inħoss li bihom infakkarkom, biex tgħidu dawn għalfejn qegħdinl Nifluhom biex ngħaddu ġudizzju, u bihom inkunu mhedinl Sinjuri, barra li napprezzaw; kuxjenza għandna noħolqu; infittxu biex b'dawra madwarna, ma narawx nies bl-għawġ jolfqu. Ta' min dal-wirjiet isebbaħhom, f'kull sena li tgħaddi minna. Għala le, dawn l-opri tal-għaġeb, ngħiduhom b'daqqiet tal-pinnal Għalhekk x'ħin tarawhom quddiemkom, iffurmaw sens ta' realtà; imnebbħa bli rajtu b'għajnejkom, imxu fuqu b'att, b'lealtà. Wara kollox dawn l-immaġini, jgħinuna nikbru f'twemmina; ejjew niftakru kif daż-żmien mar, u ngħidu talba ġenwina. Benjamina Attard 1, Saint Rocco Street, Zebbuġ, Malta Heading tapes differenti tal-purtieri, freneż, tie backs, pipings — kollox pariġġ eċċ… Noffri servizz ta': a) Tagħlim ta' purtieri u pavaljuni b) Tfassil ta' purtieri għal min jaf iħit ċ) Hjata ta' purtieri u pavaljuni Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Paris Street, Żebbuġ Sciortino Street, Zebbuġ Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-Ġimgħa l-Kbira f'Casteltermini F'Casteltermini fil-Provinċjata' Agrigento, nhar il-Ġimgħa l-Kbira għall-ħabta tal-erbgħa ta' filgħodu mill-knisja ta' San Ġużepp jinġarr lejn il-kalvarju l-korp ta' Kristu mejjet u tul it-triq issir il-Via Crucis. Għall-kumplament tal-jum il-folla tersaq bi ħġarha tinvista x-xbieha ta' Kristu mejjet waqt li kmieni wara nofsinhar tibda proċessjoni bix-xbihat ta' Kristu Redentur, il-Veronika, l-Addolorata, il-Madalena u San Ġwann li jkunu akkumpanjati dejjem minn folla kbira, fosthom għadd ta' tfal lebsin l-abjad magħrufin bħala nazareni li jġorru fuq spallithom salib ċkejken, kif ukoll tfal bniet lebsin tal-Veronika, tal-Madalena, ta' anġli, tad-Duluri, ta' sorijiet u le pie donne. Tnejn minnhom jiġu nkarigati li jġorru kuruna tax-xewk, martell u msiemer li aktar tard jintużaw waqt l-istess ritwal. Mat-triq ix-xbihat jitlaqqgħu f'parti wara oħra tal- belt fl-istess ordni ndikata. L-ewwel ir-Redentur jitlaqqa' mal-Veronika li titressaq lejh bħallikieku qed tixxuttalu wiċċu bil-maktur. Wara issir il-laqgħa mal-Appostlu Ġwanni u fl-aħħar ma' Marija Addolorata li kollha jimxu wara xulxin fl-ordni kif tlaqqgħu lejn il-Kalvarju. Hawn isir ir-ritwal tat- tisliba fejn jintużaw l-għodod li jkunu ġarrew bi prominenza iż-żewġt ibniet magħżula. Hekk kif il-korp ta' Kristu jitwwaħħal mas- salib dan jitgħolla 'l fuq minn membri tal- fratellanza waqt li taħtu jitpoġġew ix-xbihat l-oħra. Hawn il-Kalvarju jiżżejjen bil-fjuri u tul il-jum in-nies jersqu jitolbu maħfra u Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 ħniena lill-Alla għal għemilhom. Tard wara nofsinhar titlaq lejn il-Kalvarju mill-Knisja ta' San Ġużepp, purċissjoni li fiha tinġarr urna vojta biex aktar tard fiha titpoġġa x-xbiha ta' Kristu mejjet wara li jitniżżel solennament minn mas-salib. L-urna li tiġi akkumpanjata mill-ġdid mix-xbihat l-oħra fost skiet u ġabra, tiżżejjen bi fjuri u friegħi tal-palm. Fil-purċissjoni jerġgħu jipparteċipaw it-tfal kollha u l-fratelli li filgħodu jkunu ħadu sehem fl-ewwel purċissjoni, imma din id-darba jġorru f'idejhom xemgħat u fjakkli. Mal- wasla quddiem il-Knisja Matriċi issir prietka dwar il-Passjoni u jkun reċitat talb waqt li jitkantaw innijiet ta' sogħba u luttu. Ħadd il-Għid huwa marbut mat-tradizzjoni tal-archi — l-arkaturi tal-Għid armati b'tant għira lejn x-xogħol, ħila u dedikazzjoni. Dawn ikunu magħmulin apposta minn injam li jiżżejjen bi friegħi tal-palm, żigarelli, fjuri, larinġ, zokkor kulurit, ħobż u ħlewwiet oħra u jitpoġġew madwar t-toroq tal-belt. Fil-ponta ta' fuq ta' kull ark jitpoġġa salib magħmul minn larinġ li mazz fuq globu. Filgħodu fost briju u daqq ta' tnabar tinħareġ x-xbieha tal-Irxoxt akkumpanjat mix-xbiha tal-Madonna. Il-ħruġ isir mill- Matriċi. Mal-wasla tax-xbihat fil-pjazza ta' wara l-Matriċi, issir l-ewwel laqgħa u ġirja bejn x-xbihat u matulha titwaqqa' l-għata skur minn fuq il-korp tal-Madonna. Hawn isir l-ewwel inkin bix-xbihat. Sadanittant waqt il-purċissjoni jkun hemm għadd ta' rġiel li bħala tradizzjoni, pika u fuq kollox biex juru x'jafu, jikkompetu W bejniethom min minnhom hu l-aktar kapaċi jżomm bilanċ fuq idejh bl-istandarti u l-bnadar. Mad-dħul lura fil-Matriċi issir quddiesa solenni u wara nsibu tradizzjoni oħra kurjuża - dik li xi rġiel joħorġu jiġru fit-toroq lebsin bil-maskri tax-xjaten li f'nofshom iżommu anġlu marbut bil-ktajjen. Warajhom timxi l-figura tal-mewt bil-minġel. Dan jittenna sakemm fl-aħħar l-anġlu jirbħilhom u jikkatenahom kollha fost il-briju tal-poplu. Kitbiet aktar dettaljati dwar il-kult u t-tradizzjonijiet tal-Ġimgħa Mqaddsa madwar Sqallija kollha issibuhom fil-Ktieb ta' Brian Bonnici, pubblikazzjoni Bronk 2007 ' Il-Ġimgħa Mqaddsa tal-Ġirien' Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Iċ-Ċena Kien żmien l-ażżmi meta Ġest kellmuh, biex titħejja l-ikla tal-Għid, għaliex qorbot mewtu kien jgħid. Għalhekk ġara li qabel il-festa, Ġesii ħasel riġlejn niesu; ukoll ixxotta b'fardal u lesta, u dan l-għemil huma qiesu. Waqt iċ-ċena, b'niket, ċaħda ħabbar, tad-dixxiplu tiegħu Ġuda, b'hekk lil qalb muġugħa tiegħu sabbar, biex taffa lejla ta' bruda. Hawn il-ħobż qabad u bierek b'idejh, u tah lid-dixxipli jikluh, imbagħad radd ħajr u ressaq kalċi lejh, u stqarr li f'demmu dan jibdluh. Ġesil qal xi tfisser din iċ-ċena; għeluq taż-żmien u bidu ġdid, ta' maħfra, f'qadi b'nuqqas ta' hena; iżda dan għad jinbidel f'ġid. Fl-aħħar tal-ikla kantaw is-salmi, imbagħad marru f'ġnien taż-Żebbuġ; hawn bl-għejja l-Appostli raqdu kalmi, x'ħin Ġest kien jitlob mifluġ. M Aħmi m5/ 00 Tniżżilt mis-salib u ġejt mindud, għax hekk amar dak li salbek; bid-dmija kif kont, ukoll minfud, qegħdek f'liżar dak li talbek. Dilkuk b'taħlita tas-sabarra u morr, biex minnek irewwaħ, mat-tkeffin bil-faxex minn barra, ġismek, li kien lest ifewwaħ. F'qabar imħaffer fil-blat dan sar, qrib l-għolja tas-salib fi ġnien; minn Ġużeppi ġie magħmul dan l-għar, ġdid, biex hawnħekk jindifen kien. Hawn l-iben vittma tħalla jistrieħ; imbagħad b'ġebla kien imsakkar; f'hekk ħalla lin-nies twajba tibkieh, u maż-żmien ikun imfakkar. Dan ma kienx biżżejjed għall-kbarat; daqstant li tqegħditlu l-għassa, u biex Ġesii ma jkollux żjarat, siġill sar biex ikun nassa. Iż-żewġ nisa b'isem Marija, baqgħu hemm biswit il-qabar, jitolbu sa jum it-tħejjija; sakemm qam, stennewh bis-sabar. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Kiri ta' High-ups u Ġarr ta' Ramel Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-Kruċifissjoni ta' Ġesu Xhieda storika u arkejoloġika tal-passjoni ta' Ġesu Philip Balzan Tagħrif miġbur, adattat u maqlub għall-Malti Il-Kruċifissjoni ta' Ġesii fil-kitbiet Evanġeliċi Wara l-aħħar Ċena Ġest mar jitlob fil- ġnien tal-Ġetsemani flimkien mal-appostli, u hemm ġie arrestat, mgħoddi ġuri mis- Sanhedrin meħud quddiem Ponzju Pilatu u Erodi Antipa. Ġie msawwat anzi flaġellat u mżeblah qabel ma ngħata biex jiġi mislub wara li kien mġiegħel iġorr salibu sal- Golgota. Hija parti essenzjali u ċentrali fit- tagħlim nisrani tas-salvazzjoni mill-jasar tad- dnub li fit-tielet jum Ġesti qam mill-imwiet u beda jidher lill-Appostli tiegħU sakemm erbgħin jum wara tela' s-sema. Il-Kruċifissjoni, pittura ta' Vouet, 1622, Genova L-erba' Evanġelji li huma l-eqdem rakkont. tal-passjoni ta' Ġest, kollha jiddeskrivu l-kruċifissjoni ta' Ġest fid- detall (Mattew 27, Mark 15, Luqa 23 u Gwanni 19) u jagħtu bosta dettalji li ġew verifikati minn sejbiet arkejoloġiċi. Isemmu li Ġesi ttieħed fil-post li jgħidulu l-Qurriegħa, issallab bejn żewġ ħallelin, twaħħlet il-kundanna mogħtija minn Pilatu miktuba bi tlett ilsna (bl-Aramajk, Inżul mis-salib, pittura ta' Rubens, Lille bil-Latin u bil-Griek), is-suldati qasmu Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Blanzuni, Triq Adeodato Gatt, Ħaż-Żebbuġ everv use 9 d-stroke ENGINES applicable to Road, Żebbuġ ŻBĠ 05, TV pp Malta most agricultural and industrial machinerv Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 ħwejġu bejniethom qabel ma miet. Uħud mid-dettalji iżda ma jinstabux fl-Evanġelji kollha. Hekk per eżempju Marku u Ġwanni biss isemmu li Ġużeppi ta' Arimatea wara l-mewt ta' Ġest talab u akkwista mingħand Pilatu l-ġisem mejjet, niżżlu mis-salib u difnu f'qabar ġdid. Luqa biss ma jsemmix id-detall tal-ħall li s-suldati offrew lil Ġesti qabel ma sammruh mas- salib. Mattew biss isemmi t-theżżiż tal-art u l-qawmien mill-imwiet tal- qaddisin fil-ħin tal-mewt ta' Ġesti u li suldati Rumani tqiegħdu jgħassu mal-qabar ta' Kristu. Marku waħdu jsemmi l-ħin tat-tislib u liċ-ċenturjun li jirrapporta l-mewt ta' Ġesti. Luqa huwa l-uniku li jgħidilna x'qal Ġesti lin-nisa ta' Ġerusalem li kienu qed jitħassruH, iċ-ċanfira tal-ħalliel it-tajjeb lil sieħbu l-ħalliel l-ieħor, il-folla li reġgħu lura jħabbtu fuq sidirhom u n-nisa jippreparaw il-fwejjaħ u l-ingwent qabel jistrieħu għas-Sibt. Ġwanni, li kien hu biss mill-appostli li kien fuq il-post waqt il-kruċifissjoni, jsemmi l-ksur tar-riġlejn tal-ħallelin, id-daqqa ta' lanza li nifdet il-kustat ta' Kristu mislub, mejjet u li Nikodemu għen lil Ġużeppi t'Arimateja biex jidfen il-ġisem ta' Ġest. Tliet vanġeli sinoptiċi jagħtu dettalji oħra bħal Xmun minn Ċirene li ġarr is-salib, il-folla tkasbar lil Ġesu, id-dalma li waqgħet fuq il- pajjiż bejn nofsinhar u t-tlieta u l-purtiera tat-tempju li nqasmet minn fuq s'isfel, l-istqarrija taċ- ċenturjun li għaraf li Ġest: Hu bin Alla u n-nisa twajba li raw il-kruċifissjoni mill-bogħod u assistew għad-difna. Id-Difna ta' Kristu, pittura ta' Caravaggio Ġesi quddiem Kajfas, pittura ta' Mattias Stom Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 FI, Triq il-Kbira, Żebbuġ ZBG 1309 Tel: 2720 0839 7: Mob: 9989 2821 Pastizzi ' Pastizzi Tondi : Qassatat 7 Qassatat Inċova 7 Pizza Kwadra u Pizza Tonda Timpana 7 Ross 7 Sausage Rolls 7 Meat, Chicken u Burger Pies Ham k Cheese € Arancini 7 Quiche Lorraine 7 Ravjul u Għaġina eċċ Naċċettaw Ordnijiet għall-Parties. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-Kruċifissjoni ta' Ġest fil-kitbiet storiċi' Elfejn sena ilu fil-Lhudija l-kruċifissjoni kienet kastig komuni mogħti lil dawk meqjusa mir-Rumani bħala tradituri. Għalhekk mhix xi sorpriża li kienu biss ftit mill-istoriċi lajċi ta' dak iż-żmien li jsemmu it-tislib ta' Ġesili, u dawn ma jagħtux wisq dettalji. Hemm xhieda storika oħrajn ta' din il-ġrajja. Fost dawn ir-Ruman Taċitus fil-kitba tiegħu 'L-Annali' miktub fis-sena A.D.55 jsemmi li Kristu … sofra kastig kiefer wisq matul ir-renju ta' Tiberju minn idejn wieħed mill-prokuraturi tagħna …7. L-istoriku Lhudi Josephus jikteb: ''Dak iż-żmien kien hemm Ġesii, bniedem għaref, jekk huwa korrett li tgħidlu bniedem, għax għamel bosta għeġubijiet, għallem lin-nies li xtaqu jsiru jafu l-verità, ġibed lejh bosta Lhud u ħafna Ġentili … kien Kristu. U meta Pilatu, fuq it-talba tal-aqwa nies fostna, kien ikkundannah għall- mewt fuq is-salib, dawk li kienu ħabbewh ma nsewhx għax Hu deherilhom ħaj fit-tielet jum; hekk kif kienu bassru l-profeti tal-Mulej divin li bħal din kienu ħabbru wkoll eluf ta' affarijiet oħra straordinarji dwaru. U r-razza tal- Kristjani, hekk imsemmija għalih, għadhom magħna sal-lum. Il-kruċifissjoni ta' Ġesti tissemma wkoll fit-Talmud Lhudi ta' Babilonja C'dendil' cf. Luk 23:39; Gal 3:13): 'Lejlet il-festa tal-għid Xeshu kien imdendel. Matul l-erbgħin jum ta' qabel kien imxandar l-avviż, 'Se jiġi mħaġġar minħabba l-għemejjel imxajtna li wettaq li bihom qarraq bin- nies ta' Iżrael u biegħedhom mill-fidi. Kulmin għandu xi ħaġa favur tiegħu x'jgħid għandu jersaq 'il quddiem u jaqbeż għalih. Imma la darba xejn ma tressaq favur tiegħu, ġie mgħallaq lejlet il-Għidl' (Sanhedrin 43a) (Għalkemm ME : min huwa dibattibbli jekk l-imsemmi Veshu.—— Il-Kalvarju, pittura ta' Paola Veronese, huwiex Ġesi, l-biċċa l-kbira tal-istoriċi jaqblu li din il-kitba tirreferi għal Ġesti5) Iż-Żmien u l-Post tal-Kruċifissjoni Saru ħafna riċerki u spekulazzjonijiet dwar dawn u għalkemm għad ma hemmx qbil totali fost l-istudjużi reliġjużi u x-xjenzjati jidher li dawn qed Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 e bookmarks (Dav G'Nigħt) Tel: 21460950 Office 21472219 / 21465122 9 Mob: 99471168 Offices: 23, Triq it-23 ta' April, Qormi Kiri tal-Karozza għall Funerali: €128 3, Triq tal-Grazzja, Zebbuġ Kor bla ħlas Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 joqorbu lejn xulxin għalkemm mexjin minn toroq differenti u indipendenti minn xulxin. Hekk per eżempju ż-żmien aċċettat jaqbel ma' dak li kien ikkalkula Isaac Newton permezz tal-osservazzjonijiet taċ-ċikli tal-qamar u l-kalkoli ta' astronomi moderni. Għalkemm qbil aħħari dwar id-data preċisa tal-kruċifissjoni għad m'hemmx, hu ċert li seħħet fi żmien it-tmexxija tal-Gvernatur Ponzju Pilatu jiġifieri bejn AD 26 u 36, fil-jum tal-Ġimgħa, fi żmien il-għid Lhudi. Hemm min jaħseb li l-jum seta' kien il-Ħamis jew anke l-Erbgħa. Il-Vanġelu ta' San Ġwann jagħtina x'nifhmu li meta sar il-ġuri ta' Ġesti il-mexxejja Lhud kien għadhom ma kielux l-ikla tal-għid u jgħid ċar u tond qabel l-għoti tas-sentenza: ''Kienet is-sitt siegħa ta' jum il-għid.' Peress illi skont il-liġi il-ħaruf kellu jinqatel bejn it-3:00 u l-5:00 ta' wara nofs inhar u jittiekel qabel nofs il-lejl tal-14 il-jum tan-Nisan, dan jaqbel maż-żmien: e meta fl-10 jum tan-Nissan Ġesti daħal trijumfanti f'Ġerusalemm u qal li mill-imwiet mas-sbieħ tas-16 tan-Nisan, bħala forma ta' Il-kronoloġija tal-fatti kif jirrakkontahom San: Ġwann jagħtik x'taħseb li l-aħħar ċena ma kinitx l-ikla tal-għid u li l-kruċifissjoni ġrat jum wara, jiġifieri fil-15 ta' Nisan. Ir- raġuni għal din li tidher bħala kontradizzjoni hija li għal Ġesti u l-appostli, il-festa tal-għid kienet tibda mas-sbieħ tal-Ħamis filwaqt li għal-Lhud tradizzjonali kienet tibda wara nżul ix-xemx tal-istess jum. Seta' kien ukoll li Ġesti għażel li jiċċelebra l-ikla tal-għid mad-dixxipli tiegħu jum qabel. Ix-xjenzjat Isaac Newton' Imniżżel mis-salib, pittura ta' Peter Paul Rubens, 1612 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Mdina Road,Żebbuġ ZBĠBO1 TelŻ146 6990 — qr i ti ġaġji: totalmobilegon QL Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 kien l-ewwel wieħed li kkalkula li l-kruċifissjoni ġrat nhar il-Ġimgħa 23 ta' April tas-sena AD 34. Fl-1990 l-astronomu Bradlev Schaefer segwa l-istess kalkoli ta' Newton u wasal għad-data tal-Ġimgħa 3 ta' April tas-sena AD 33. Fl-2003, l-astronomi Liviu Mircea u Tiberiu Oproiu bi programm ta' kompjuter ikkonkludew ukoll li Ġesti miet fit-3 pm tal-Ġimgħa 3 ta' April tas-sena AD 33, jiġifieri qablu ma' Schaefer imma mhux ma' Newton. Fl-1991, John Pratt f'kitba fil-Journal of the Roval Astronomical Societv fisser li Newton kien irraġuna tajjeb iżda kellu żball. Irridu ngħidu iżda li saru kalkoli oħrajn bil-kompjuter li ma jaqblux ma' din id-data. Il-Post tal-Kruċifissjoni Il-post fejn issallab Ġest: mhux magħruf b'ċertezza. Skont il-bibbja huwa post barra l-ħitan tal-belt, milħuq malajr bil-mixi u li jidher minn ċertu bogħod. Ewsebju jgħid li kien fit-tramuntana tal-Għolja Zion, li jista' jkun wieħed minn żewġ postijiet li jidhru li huma l-iżjed postijiet probabbli. L-isem Kalvarju ġej mil-Latin calvaria li hu l-isem użat minn Ġirolamu meta ttraduċa mill-Aramajk l-isem Gdilgaltà li tfisser qurriegħa. Stampa li turi l-pożizzjoni tal-Knisja tal-Qabar Imqaddes ta' Kristu u l-post tal-Golgota Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 ngħatat dan l-isem minħabba l-forma ta' din l-għolja żgħira ta' blat xagħri. Sa mir-raba' seklu wara Kristu fuq dan il-post kien hemm il-knisja tal-qabar ta' Kristu u Ilum dan jinstab fil-kwartier tal-insara tal-belt il-qadima ta' Ġerusalemm. Fis-seklu 19 il-Protestanti bdew jinsistu li l-qabar ta' Ġesti qiegħed fil-post magħruf bħala il-qabar tal-ġnien. Fenomeni li seħħew waqt il-Kruċifissjoni — Dalma Skont il-bibbja, waqt li Ġesti kien imdendel mas-salib, mis-sitt siegħa sad-disa' siegħa (i.e. minn nofs inhar sat-tlieta ta' wara nofs inhar), waqgħet dalma. L-oratur Ruman Ġulju Africanus u t-tejologu nisrani Oriġine t-tnejn jgħidu li l-istoriku Griek Flegon isemmi li kienu saru kemm eklissi kif ukoll terremoti matul ir-renju ta' Ċesare Tiberju, f'liema żmien kien imsallab Ġesti. Ġulju Africanus jgħid li l-istoriku Thallus ukoll isemmi l-eklissi tax-xemx, iżda skont Ġulju dan ma setgħax ikun il-kaġun tad-dalma waqt il-kruċifissjoni. Ir-raġuni hija sempliċi: il-Lhud jiċċelebraw il-għid fl-14 tax- xahar tal-qamar jiġifieri meta jkun qamar kwinta — u ma jistax ikollok eklissi f'dawn il-ġranet. Il-kruċifissjoni seħħet lejlet il-għid. Jgħidu li Dijoġine kkummenta illi ''jew Alla nnifsu qed isofri bħalissa inkella jissimpatizza ma xi ħadd li qed ibati.' L-istoriku nisrani Tertulljan kiteb hekk dwar din id- dalma: ''Dawk li ma kienux jafu li din il-ħaġa kienet imbassra dwar Ġest, ħasbu li kien eklissi'. L-inżul mis-salib, pittura ta' Bronzino Il-Purtiera tat-Tempju, it-terremot u l-Qawmien mill- imwiet Skont l-evanġeli sinoptiċi il-purtiera tat-Tempju ta' Erodi ċċartet minn fuq s'isfel. Josephus jgħid illi din il-purtiera li kienet tkun għolja madwar 18 il- metru u ħoxma 10 ċentimetri, kienet tirrappresenta s-separazzjoni bejn Alla Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 għa Mqadd u l-bnedmin u ħadd ħlief il-qassis il-kbir ma seta' jidħol 'il ġewwa minnha — u dan darba waħda biss fis-sena — biex jidħol fil-presenza ta' Alla ħalli jitlob il-maħfra tad-dnubiet ta' Israel. Għalhekk studjużi tal-bibbja jgħidu li dan it-tiċrit tal-purtiera jissimbolizza li Ġest fetaħ it-triq biex il-bnedmin ikollhom aċċess ġdid u ħaj għal Alla. San Mattew isemmi li saru terremoti, inqasam il-blat, infetħu l-oqbra tal-qaddisin mejta u dawn qamu u ħarġu minnhom imma ma jgħidx x'sar minnhom wara. L-evanġeli sinoptiċi jgħidu li ċ-ċenturjun li kien inkarigat mill-kruċifissjoni ta' Ġesti meta ra dawn il-fenomeni esklama: ''Dan tassew kien bin Alla'' u '' Dan il-bniedem kien innoċenti l Aspetti Mediċi tal-Kruċifissjoni Il-vanġelu ta' San Ġwann jgħid li meta s-suldat nifed bil-lanza l-kustat ta' Ġesti ħareġ minnu demm u ilma. Skont it-tagħrif mediku ta' dak iż-żmien kienu jaħsbu li demm biss kellu joħroġ. Il-fatt li Ġwanni jsemmi ukoll l-ilma juri li hu kien jinteressaħ li jirrapporta eżatt dak li ġara u mhux dak li kien mistenni li jiġri. L-ilma li ħareġ fil-fatt jeżisti u jdawwar u jipproteġi billi jillubrika l-qalb. Is-suldati Rumani kienu mħarrġin sewwa u kienu jafu kif għandhom jinfdu qalb ta' bniedem biex ikunu żguri li ma jgħix aktar $ e L-Evanġelji skont San Mattew, Mark, Luqa u Ġwann e L-Evanġelji Sinoptiċi Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 imgħa Mqad April 2009 Żebbuġ Video Rental Vjal il-Ħelsien Żebbuġ Tel: 2146 8835 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Lil Sidtna Marija Addolorata (id-Duluri) or see Omm l-Iben tat-tbatija, Bis-sejf jinfidlek qalbek, Bid-dmugħ tal-agunija, Bil-hemm fi tregħid talbek. Hekk rajtek jien Marija, Mimlija bid-dulur, Wiċċek mixrub, … u d-dmija Ta' Ibnek il-maħqur. Marija int bqajt tara, Bqajt tara il-kefrija, Qalb b'seba sjuf madwarha, Qalbek ta' Omm mifnija. Hekk rajtek jien Marija, Hekk rajtek fid-dulur, Quddiem Ibnek imgħobbi, quddiemU redentur. Tlajt miegħU sal-quċċata, Għax ridt tarah imut, Batejt daqskemm Hu bata, Aktarx xtaqt floku tmut. Hekk rajtek jien Marija, Hekk rajtek jien tassew, Hekk emmint fik, għalija, Int Omm li le ninsew. Illum hawn ħafna bħalek, Ommijiet kbar u żgħar, Jgħixu kuljum madwarek, U jibku lejl u nhar. Għax binhom jieħu d-droga, Binthom ħalliet id-dar, Ir-raġel isawwathom, U jibku lejl u nhar. U dmugħhom bħal dak tiegħek, Marija, huma wkoll, U magħhom aħna mtaqqla, Għalhekk għalina Ikoll Ħenn, itlob lil dak Ibnek, Inti doqt lil da' d-dulur, U Ibnek jisma' minnek, Għax int sinċiera żgur. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Triq iċ-Ċawsli, Qormi Tel: 2144 2887 (Dolceria), 2144 0373 (Shop) — Mob: 9944 3394 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Xi Drawwiet li Ssawru mat-Tifkiriet Solenni tal-Gimgħa Mqaddsa L-Insara kollha jgħarfu li l-Għid il-Kbir hu l-akbar festa fir-Reliġjon Kattolika. Madanakollu, l-Knisja Kattolika ma ħolqotx data fissa għal din it-tifkira hekk għażiża. Din iċ-ċelebrazzjoni timxi mal- fażijiet tal-qamar li jieħdu tmienja u għoxrin jum mit-tiġdid tiegħu sakemm isir kwinta. Il-Għid il-Kbir jiġi ffesteġjat nhar l-ewwel Ħadd fuq il-qamar fil-milja tiegħu ta' wara l-21 ta' Marzu ( jiġifieri l-ewwel qamar kwinta tar- rebbiegħa). L-aktar data tard li jista' jkun dan il-jum huwa fil-25 t'April. Qabel il-qawmien tiegħU mill-imwiet, Ġest għadda minn passjoni tant ħarxa li awtoritajjiet mediċi jisgurawna illi kieku kien biss bniedem ma kienx jiflaħ għal dak kollu: l-għaraq tad-demm, il-flaġellazzjoni bla rażan, l-inkurunazzjoni bix-xewk, iż-żeblieħ, il-ġarr tas-salib sa fuq l-għolja tal- ikkundannati barra l-Belt ta' Ġerusalemm u fuq kollox it-tislib. Mhux ta' b'xejn li kull meta nieqfu nirriflettu fuq din il-passjoni ta' Ġesti nibqgħu impressjonati bil-kobor tal-imħabba t'Alla lejna li kien lest ibati daqshekk biex jifdina minn dnubietna. Maż-żmien żviluppa fil-knisja ir-randan — erbgħin jum ta' tħejjija speċjali għaċ-ċelebrazzjoni tat-tifkira għażiża tal-passjoni, l-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġest Kristu. Sa xi ħamsin sena ilu d-drawwiet ta' matul ir-randan kienu jenfasizzaw ħafna is-'sagrifiċċji' ,bħas-sawm strettu ta' kuljum u l-astinenza, jiġifieri li dak li jkun ma jiekolx laħam. Illum is-sawm u l-astinenza kważi spiċċaw għax saru limitati biss għal jumejn — Ras ir-Randan u jum il-Ġimgħa l-Kbira. Minflok, l-enfasi jsir fuq ċaħdiet persunali minn kapriċċi mqar żgħar bħal ħelu, ċikkulata u tipjip, l-għoti ta' karita u riflessjoni fuq ir-reliġjosità billi wieħed jattendi kors ta' eżerċizzi spiritwali. Kienu l-Patrijiet Ġiżwiti li fis-seklu sbatax daħħlu f'Malta d-drawwa tal-prietki matul ir-randan. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Għand Freddie ssibu żraben eleganti tan-nisa, żraben għal tibdila, ta' l-irġiel u tat-tfal, casvals, sport shoes, minn ditti renomati, basktijiet ta' l-iskola, handbags u kartieri, Triq il-Qubbajt, Żebbuġ Mob: 7972 8969 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Meta l-ħinijiet tax-xogħol għall-parti l-kbira tal-poplu kienu jippermettu iktar, missirijietna kienu jiffrekwentaw bi ħġarhom dawn il-prietki. Matul ir-randan ta' kuljum kienet issir ukoll il-'Via Sagra', devozzjoni li għadha ħajja sal-lum. Imbagħad f'Ħadd il-Passjoni — jiġifieri nhar il-Ħadd ta' qabel Ħadd il-Palm — kienet issir il-festa tal-'Via Crucis' b'aktar solennità. Kienu jsiru erbatax-il priedka, waħda għal kull stazzjon. Bejn priedka u oħra, orkestra kienet tesegwixxi mużika sagra. F'Haż-Żebbuġ, bħal bosta parroċċi oħra, il-knisja kienet tkun maħnuqa bin-nies li kienu jmorru minn kmieni biex jilħqu siġġu waqt li oħrajn kienu jmorru jikru siġġu għall-membri l-oħra tal-familja tagħhom biex dawn iserrħu rashom li jkollhom fejn ipoġġu. Ħafna għadhom jiftakru meta fi żmien ir-randan il-knisja kienet tintrama kollha bid-damask iswed waqt li l-inkwadri, n-niċeċ u t-twieqi tal-knisja kienu jinksew bi drapp vjola ċar. Dan kien isir bl-iskop li n-nies tinsa t-tiżjin u x-xejxi u minflok tikkonċentra fuq it-tbatija li sofra Ġesti biex isalvana mill-ħtija tad-dnub. Hekk kif kienet toħroġ il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira, il-bibien tal-knisja kienu jingħalqu u s-sagristan mgħejjun minn bosta rġiel oħra kienu jibdew iżarmaw id-drappijiet u d-damask iswed u minfloku jarmaw dak aħmar bi tħejjija għall-Għid. Kienet biċċa xogħol iebsa li riedet issir fi ftit żmien. Lejn tmiem is-snin tmenin id-damask iswed ma baqax jintrama fil-Knisja Parrokkjali ta' San Filep u minflok beda jintrama mill-ewwel dak aħmar Id-drawwa tad-drapp skur li jgħatti t-tiżjin meqjus ta' fruha kien hemm min jagħmilha anke fid-djar billi jgħatti l-mirja u l-inkwadri mhux reliġjużi. Nhar Ħamis ix-xirka wara li tindaqq il-glorja fiċ-ċelebrazzjoni Ewkaristika li ssir b'tifkira tal-aħħar ikla ta' Ġesti mal-appostli, il-qniepen jisktu b'sinjal ta' luttu u jibqgħu hekk siekta għall-jiem tal-Ġimgħa l-Kbira u Sibt il-Għid. Minflokhom tinstema' ċ-ċuglajta. Dari iċ-ċerimonja ta' Hamis ix-Xirka kienet issir il-Hamis filgħodu. Iċ-Ċuglajta hija mgħamula forma ta' salib iffurmat minn erba' kaxxi vojta tal-injam u tmien mazzi kbar tal-injam ukoll. Meta hija ddur fuq fus li jgħaddi miċ-ċentru tas-salib, il-mazez jaqgħu b'tisbita Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 inEll When għa Qualitv… Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 mal-ġnub tal-kaxxi tas-salib u jagħmlu ħoss qawwi u monotonu maħsub li joħloq atmosfera ta' dwejjaq. Il-ħoss jirrepeti skont kemm iddur bis-saħħa ċ-ċuglajta. Jingħad li l-idea taċ-ċuqlajta bdiet minn usanza antika li waqt li l-ikkundannati jkunu fi triqithom lejn il-Golgota biex jiġu msallba, nies ingarigati apposta kienu jakkumpanjawhom billi jħabbtu biċċiet tal-injam ma' xulxin biex jiġbdu l-attenzjoni tan-nies li tkun qrib Ġerusalemm. Il-kobor taċ-ċuqlajta huwa bejn wieħed u ieħor ta' xi metru u nofs minn tarf sa tarf u f'Ħaż-Żebbuġ tintrama fil-kampnar tax-xellug. Dari kien ikun il-grupp ta' tad-daqq tal-qniepen li kien idawwar iċ-ċuklajta permezz ta' imradd li kien idur meta jinġibed il-ħabel tiegħu. Illum din idawwarha mutur elettriku permezz ta' mekkanismu magħmul apposta fi tmiem is-snin tmenin, minn Pinu Gatt (tal-Mużew) li kien jaħdem bħala fitter it-tarzna. Il-liturġija ta' nhar il-Ġimgħa l-Kbira kienet tinkludi l-priedka tat-tliet sigħat, bejn nofs inhar u t-tlieta li kienet tkun rakkont u riflessjonijiet fuq il- passjoni ta' Ġest. F'Haż-Żebbuġ, għall-ħabta tat-tlieta meta jasal il-ħin wisq solenni tal-mewt ta' Ġest, bosta tfal u rġiel kienu jkunu lesti fil-kor tal-knisja (wara l-artal maġġur) biex isabbtu s-sedili tal-bankijiet tal-injam waqt li n-nies fil-knisja kienu jsabbtu s-siġġijiet mal- art u b'hekk kien isir storbju sħiħ biex ifakkar it- terremot li skont l-Evanġeli seħħ fil-ħin tal-mewt ta' Kristu. Wara xi saċerdoti kienu jniżżlu l-figura ta' Kristu msallab minn fuq salib magħmul apposta għal din iċ-ċerimonja solenni. Dan il- kurċifiss sabiħ u artistiku, narawh armat matul ir- randan fuq l-artal maġġur tal-knisja parrokkjali. Drawwa oħra li nbidlet hija tal-fratelli tal- wegħdi, li libsin l-abjad u b'rashom mgħottija bi barnuża b'żewġ toqob żgħar biex jaraw minnhom (u ġieli kien ikollhom toqba oħra quddiem ħalqhom biex ikun aktar faċli jieħdu n-nifs), kienu jkarkru ktajjen marbutin mal-għekiesi ta' saqajhom, tul it-triq tal-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Dan kienu għamluh x'aktarx b'ringrazzjament jew biex jiskuntaw xi wegħda li jkunu għamlu biex jaqilgħu xi grazzja speċjali. Din id-drawwa nqatgħet lejn tmiem is-snin disgħin fuq ordni tal-arċipriet Dun Charles Attard meta nduna li xi wħud kienu qed jesaġeraw fl-ammont ta' piż ta' ktajjen li kienu jiġbdu bil-konsegwenza li ġieli ħasshom ħażin u ma felħux jispiċċaw il-purċissjoni. Agħar minn hekk, instab li xi wħud minn Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 dawn kienu qed għamluh mhux b'devozzjoni iżda bħala mħatra. Tħallew biss dawk li jġorru salib kbir fuq spallejhom jew wieħed żgħir f'idejhom. F'dak li għandu x'jaqsam mal-ikel, l-antenati tagħna sviluppaw drawwiet li kienu jirrispettaw ir-regolamenti stretti dwar is-sawm u l-astinenza. Hekk per eżempju kienu jieklu il-ftajjar tar-randan, l-isfineġ, il-ħut, eċċ. Bħala ħlewwiet kellhom il-kwareżimar, il-pastarjali li kienu jgħamluha f'diversi forom ta' ħut, il-karamelli tal-ġulepp tal-ħarrub u naturalment il-frott u l-ħxejjex. Il-purċissjonijiet tal-Ġimgħa l-Kbira u tal-Irxoxt kif ukoll il-pellegrinaġġ tad-Duluri li jsir ġimgħa qabel il-Ġimgħa l-Kbira, kienu u għadhom il-qofol tad-devozzjonijiet popolari. F'xi parroċċi, inkluża dik ta' Haż-Żebbuġ, jsiru wkoll pellegrinaġġi: bis-Salib f'Ras ir-Randan u bir-redentur ġimagħtejn qabel il-Ġimgħa l-Kbira. - ' Fil-Parroċċa ta' Haż-Żebbuġ kien hawn Hu 7 id-drawwa li matul ir-randan. il-vari tal- WAI Ġimgħa l-Kbira kienu jintramaw fil-knisja ; waħda kull ġimgħa. Kienet issir priedka fuq kull vara u wara jingħad li kienu joħorġuha purċissjoni qasira mat-toroq ta' madwar il-knisja. Kienet issir ukoll il-purċissjoni tas-Salib fit-3 ta' Mejju, separatament minn dik tal-Ġimgħa l-Kbira. Din ilha li nqatgħet xi ħamsin sena u s-salib tal-ebbanu li kien sar apposta għal din il-festa ta' Mejju, beda jintrama fuq il-vara tad-Duluri fil- purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Madwar għaxar snin ilu dan is-salib artistiku beda jinħareġ waħdu fil-bidu tal-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Il-mod kif jiżżejjnu l-vari għal waqt il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira jvarja minn raħal għall-ieħor. F'Haż-Żebbuġ dawn jiżżejnu bi stil oriġinali u uniku għal dan il-post. Il-vari jiddawwru fuq l-erba' naħat b'gandlieri u vażuni li jalternaw. Fihom jitpoġġew xemgħat u bukketti ta' fjuri irranġati b'mod li jinħoloq disinn sabiħ u kulurit. Ix-xogħol ta' dawn il-bukketti jsir matul il-lejl bejn l-erbgħa tat-tniebri u Ħamis ix-Xirka. L-aktar li jintużaw huma fjuri tal-qronfol u maz-zokk tagħhom tinbaram biċċa pissiperla rqiqa li żżomm il-fjura wieqfa fil-posizzjoni mixtieqa wara li tiġi mmuntata u marbuta ma zokk qasir (xi 40 centimetru) li l-parti t'isfel tiegħu jidħol fil-vażun. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 jitpoġġew f'posthom dawn il-bukketti joħolqu dehra tassew sabiħa ta' faxxi kkuluriti dawra mejt mal-vara. L-usanza li x-xemgħat jinxtegħlu permezz ta' batterija elettrika bdiet dieħla fil-bidu tas-snin sebgħin, fil-purċissjoni ta' Ħaż-Żebbuġ. Wara l-purċissjoni l-bukketti jitqassmu bejn ir-reffiegħa tal- vara u dawk li żammew il-forċini. Ikunu dawn li ħarġu l-flus biex inxtraw il- fjuri u x'aktarx li anke ħadmu l-bukketti. Fl-antik x'ħin joqrob il-ħin li ddoqq il-glorja, għal xi d-9.00 am ta' Sibt il-Għid, l-ommijiet kienu kienu jitfgħu l-fjuri tal-bukketti tal-vari fl-ilma u mad-daqq tal-glorja t-tfal tal-familja, il-kuġini u saħansitra t-tfal tal-ġirien kienu kollha jbaħbħu wiċċhom fih. Imbagħad it-tfal kienu joħorġu jiġru kemm jifilħu lejn iz-zuntier tal-knisja sakemm idumu jdoqqu l-qniepen. Dan kienu jagħmluh għax kienu jemmnu li b'hekk it-tfal jitqawwew u jikbru b'saħħithom. Meta din id-drawwa nqatgħet, kien hemm minn beda jżomm il-bukketti niexfa fid-dar minn sena għall-oħra b'devozzjoni. ; Fost il-poplu Żebbuġi kien hemm min kellu statwi żgħar (ta' xi pied jew 30 ċentimetru) li bihom kien jifforma vari tal- idejn. Xi wħud kienu saħansitra jorganizzaw purċissjoni żgħira fit-toroq tal-inħawi fejn jogħqodu b'dawn l-istatwi żgħar li kienu jġorruhom fuq biċċiet tal-injam. Illum dawn il-purċissjonijiet inqatgħu u minflok isiru wirjiet ta' vari żgħar. Anzi dawn sviluppaw u kibru f'Ħaż-Żebbuġ hekk li f'xi każi qed isiru wirjiet tassew varjati, kbar u spettakulari. Jittellgħu wirjiet tal-Ġimgħa l-Kbira fit- tliet każini tal-baned, mill-Għaqda Talent Żebbuġi u minn xi ndividwi bħal Jonathan Farrugia, Joe Sammut u Paul Bonnici. L-ikbar fost dawn il-wirjiet hija dik li ssir kull sena fil-Każin Banda San Filep li sar fiha sitt taqsimiet, biċ-ċenaklu, il-Kruċifissjoni fuq il-Golgota, id-Difna, il-Qawmien kif ukoll sett ta' vari żgħar artistiċi ta' Jonathan Agius u sett ta' nkwadri tal-Via Crucis. L-ewwel tlieta minn dawn jintramaw fi tliet swali u l-kumplament f'xelter taħt l-art. Wirjiet tal-Ġimgħa l-Kbira qed joktru anke f'xi rħula oħra. Il-Għaqda Każin Banda San Filep ilha ħafna li rabtet drawwiet tagħha ma' dan iż-żmien għażiż — uħud għadhom ħajjin u ngawduhom sal-lum waqt li oħrajn spiċċaw u issa baqa' biss il-memorja tagħhom f'moħħ ix-xjuħ u Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 f'kitbiet ta' min iħobb l-istorja. Is-sehem tal-Banda San Filep fil-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira beda kmieni fl-esistenza tagħha. Għal madwar erbgħin sena daqqgħet waħedha kull sena sakemm fl-1892 sar arranġament ġdid bi ftehim. Iż-żewġ baned Żebbuġin — San Filep u De Rohan - bdew jalternaw, jiġifieri jdoqqu sena kull waħda kif għadu sal-lum. L-għażla ta' liema banda bdiet dan l-arranġament saret bil-polza fis-sena 1892 u kienet iffavoriet lill- Banda San Filep. Id-direttur spiritwali u l-kumitat tal-Għaqda Każin Banda San Filep kienu jorganizzaw korsijiet ta' eżerċizzi spiritwali fil-każin stess matul ir-randan. Fi tmiem dawn il-prietki kien ikun hemm ukoll il-qrar għall-dawk presenti. Imbagħad wara l-għeluq tal-eżerċizzi, nhar Ħadd il-Palm fil-għaxija il- Banda San Filep kienet tagħmel programm ta' mużika serja li kien ferm popolari kemm maż-Żebbuġin u kemm man-nies tal-irħula ta' madwar li kienu jattendu bi ħġarhom. Dan il-programm kellu l-bidu fi żmien is-surmast Ġużeppi Borg (iben Indri Borg) li dderieġa l-Banda San Filep mill-1868 sal-1879 u l-aħħar li sar kien fl-1954. Drawwa oħra ħelwa kienet illi matul il-lejl bejn Sibt il-Għid u Ħadd-il Għid, għadd żgħir ta' bandisti tal-Banda San Filep kienu joħorġu jdoqqu mat-toroq tar-raħal. Din id-drawwa nqatgħet fil-bidu tas-snin sittin. Fis-snin sebgħin f'Ħaż-Żebbuġ daħlet drawwa ġdida marbuta mal-Għid: il-purċissjoni tal-Irxoxt li bdiet fis-sena 1976 bi statwa maħduma mill-istatwarju Ġlormu Dingli. Is-sena ta' wara f'din il-purċissjoni żdied is-sehem tal-banda. L-ewwel darba daqqew flimkien iż-żewġ baned San Filep u 12th Mav u mis-sena 1978 dawn bdew jalternaw bejniethom bil-Banda San Filep iddoqq fis-snin biż-żewġ. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-bidu tal-purċissjoni tal-Passjoni f'Ħaż-Żebbuġ Kull Ġimgħa l-Kbira mill-knisja parrokkjali ta' San Filep, il-knisja parrokkjali ta' Ħaż-Żebbuġ toħroġ purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira, li matul is-snin saret waħda mill-ikbar manifestazzjoni tal-passjoni li jsiru f'Malta u Għawdex f'dak il-jum qaddis. Il-purċissjoni tinvolvi statwi, nies ilbsin ilbies storiku u bibliku, tfal iġorru s-simboli tal-passjoni, banda, kif ukoll nies tal- wegħdi wara xi vari. Ir-raħal jew aħjar belt, Belt Rohan, tieqaf mill-ħajja ta' kuljum u tilbes għal dan il-jum, libsa ta' vistu, libsa sewda biex tfakkar fil-passjoni u l-mewt tas-Sinjur tagħna Sidna Ġest Kristu. Purċissjoni bħal din tfisser preparazzjoni ta' mijiet ta' nies. Din il-preparazzjoni issir ta' kull sena. Biex issir dan kollu bil-fors il-kult tal-passjoni hu mxerred sewwa fost iż-Żebbuġin. Kif beda dan kollu'7 Kif manifesta ruħu l-kult tal-passjoni fost iż-Żebbuġin L-elementi li weldu l-kult tal-passjoni L-ewwel pass lejn il-kult tal-passjoni insibuh fl-ewwel knisja parrokkjali li kellhom iż-Żebbuġin. Meta Monsinjur Pietru Dusina wasal Malta biex jagħmel ir-rapport dwar is-sitwazzjoni spiritwali u materjali tal-Knisja nisranija f'Malta fl-1575 sab li fil-knisja parrokkjali ta' San Filep kien hemm aktar minn tnax-il-altar. Tlieta minn dawn kienu ddedikati lil Santa Marija jew it-Tluq fis-sema ta' Marija Santissima. Tnejn oħra kienu ddedikati lil Kristu Salvatur. Kienet ħaġa komuni għal dawk iż-żminijiet li ssib fl- istess knisja aktar minn altar wieħed bl-istess titular. Hawn wieħed issib li l-kult kristoloġiku kien mifrux sewwa fost iż-Żebbuġin fl-1575. Dan kien il-pedament ta' manifestazzjoni f'jum il-Ġimgħa l-Kbira ddedikata lejn il- passjoni u l-mewt ta' Sidna Ġesti Kristu. Pass ieħor importanti seħħ matul il-ħakma tal-Kavallieri f'Malta. Madwar l-1722 Balthassar Debono wieħed ta' nisel nobbli u għani bena l-knisja ddedikata lid-Duluri fuq l-art fejn qabel kien hemm il-knisja ddedikata lil Santa Marija. Dan Debono ġab qassis biex jieħu ħsieb is-servizz divin f'din Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 il-kappella li bena, ftit passi 'l bogħod mill-knisja parrokkjali u biswit il- 'palazz' tiegħu. Dan insibuh imniżżel fl- atti tan-Nutar Ignatius Debono tal-5 ta' Novembru 1714. Dan ifisser li Balthassar Debono l-ewwel ħaseb fil-qassis u wara bena l-knisja. Minn din il-knisja fil-qalba tar-raħal, ġimgħa qabel il-Ġimgħa l-Kbira kienet issir il-festa ta' Marija Addolorata. Biex il-kult lejn il-Madonna Addolorata u lejn il-Passjoni ta' Sidna Ġesti Kristu jiżdied fost iż-Żebbuġin fl-ewwel ġimgħa tax-xahar kien isir servizz speċjali f'din il- knisja li kien jinkludi priedka. Waqt li Balthassar Debono kien qed ikabbar id-devozzjoni lejn id-Duluri f'Ħaż-Żebbuġ, membri tal-fratellanza ta' San Ġwann l-Evangelista bdew jorganizzaw il-festa ad unur id-Duluri ta' Marija Santissima. Madwar is-sena 1742, fuq l-altar tas-Santissima Trinità daħħlu pittura subtitulari li kienet turi lid-Duluri. Ordnaw ukoll statwa tad- Duluri mingħand Saverio Laferla. Skont il-kittieb tal-istorja Żebbuġija Dun Salv Ciappara fis-sena 1742 l-istatwarju Saverio Laferla ħadem l-istatwi tad-Duluri, tal-Veronika, ta' San Ġwann l-Evanġelista u ta' San Vinċens de Paule. Dawn ġew imħalsa mill-Veneranda Lampade u swew 140 shud. Dawn l-istatwi nħadmu fil-kartapesta. Meta l-fratellanza ta' San Ġwann l-Evanġelista ma komplietx, xi devoti ġabu l-permess mill-isqof biex jiċċelebraw huma l-festa tad-Duluri. Din il-festa kellha tkun organizzata nhar it-3 ta' Settembru. Il- permess wasal fit-12 ta' Frar 1772 u l-ewwel festa bdiet dik is-sena stess. Ta' min jgħid li l-permess għat-twaqqif tal- Fratellanza tad-Duluri nkiseb nhar it-3 ta' Gunju 1771. Il-kult ikompli jiżdied Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Fl-1824 bdiet tinħass l-insistenza sabiex il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira tikber. Għalhekk il-Prokuratur tal-Via Sagra Dun Giovanni Battista Attard ordna xi statwi tal- Ġimgħa l-Kbira. L-istatwarju li għażlu ma kien ħadd ħlief Antonio Mifsud imlaqqam in-Najċi. Dan kien mill-Mosta iżda kien jaħdem il-Belt Valletta. Dawn ix-xogħlijiet saru taħt il-lenti tal-professur Gavino Portelli. Dun Antonio Galea kien qal hekk lil Mario T Bonello waqt l-intervista li kien għamilu: ''nafu li l-vari saru f'dan iż-żmien peress li fuq dawn il-vari hemm l-indulġenza li ġiet mogħtija xi ftit snin wara, jiġifieri fl-18267. Dejjem skont Dun Antonio Galea l-vari tal-passjoni li kien għamel in-Najċi kienu: l-Ort, il-Marbut, l-Ecce Homo, u l-Kurċifiss tal-Vara l-Kbira. Il-problema Allura meta bdiet il-purċissjoni tal- Ġimgħa l-Kbira ta' Haż-Żebbuġ/7 Skont eks- prukuratur tal-purċissjoni tal-Ġimgħa l-kbira Dun Antonio Galea din il-purċissjoni bdiet fl-1800. Hu qal hekk: ' Il-Purċissjoni tal- Ġimgħa l-Kbira f'Ħaż-Żebbuġ, bdiet għall- ewwel darba fl-1800. Fl-ewwel purċissjoni li saret, kellha l-istatwa ta' Kristu Mejjet'. Jien ma naqbilx mas-sena 1800 bħala l-bidu tal-purċissjoni tal-passjoni f'Ħaż- Żebbuġ. Ftit qabel dik is-sena s-sitwazzjoni nazzjonali ma tantx kienet kwieta. Is-suldati tal-General Napuljun Bonaparte kienu ħadu lil Malta u keċċew il-Kavallieri. Il-Gran Mastru von Hompech kellu iħalli Malta għall-eżilju. Dan kien fis-sena 1798. Ftit xhur wara l-Maltin kienu qamu kontra l-qawwa Franċiża f'Malta u s-suldati Franċiżi kienu magħluqa wara s-swar tal-Furjana u tal-Kottonera. Ma tantx kien żmien li wieħed joħloq purċissjoni. Jien ngħid li wara s-sena 1742 meta Saverio Laferla kien ħoloq dawn l-istatwi bdiet il-purċissjoni. Għaliex7 L-ewwel u qabel kollox it-tkabbir Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 It-tkabbir beda fl-1660 skont. il-pjani tal-perit Tommaso Dingli. Il-misraħ ta' quddiem il-knisja parrokkjali kien tlesta wkoll (1679). Biex tkabbar kellhom jitwaqqu xi djar li kienu quddiem il-knisja. Fl-10 ta' Mejju 1729 saret il-konsagrazzjoni tal- knisja parrokkjali mill-Isqof Alpheran de Bussan. Dawn kollha ifissru li ż-Żebbuġin ma kellhom xi spejjes kbar u l-flus setgħu jmorru għal dan il-progett — il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Barra minn hekk, Ħal Qormi, minn dejjem rival ta' Haż-Żebbuġ kien beda jorganizza l-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira madwar l-1746. Tgħid din il- purċissjoni kienet il-'kuruna' biex ifakkru t-tkabbir tal-knisja parrokkjali7 Għall-ewwel din il-purċissjoni kienet madwar il-Monument. Dan kien jittieħed mill-knisja parrokkjali ta' San Filep sal-knisja tal-Madonna tal- Grazzja fl-istess lokalità. John Mizzi jgħid hekk: 'Nhar il-Ġimgħa l-kbira kienet issir purċissjoni bi Kristu mejjet bil-monument il-qadim mill-knisja parrokkjali sal-knisja tal-Madonna tal-Grazzja. Hemmhekk imbagħad kienu jpoġġu l-ġisem tiegħu bħalma Ġużeppi minn Arimatija u Nikodemu kienu poġġew. il- ġisem ta' Kristu f'qabar ġdid' Tgħiddinkienetinfluwenzaminn Sqallija, fejn nhar il-Ġimgħa l-Kbir issir il-purċissjoni bil- monument u l-vara tad-Duluri Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Jekk dan hu minnu din id-drawwa turi għeruq eqdem tal-purċissjoni tal-passjoni f'din il-lokalità. Baqa' mill-vari tan-Najċi2 Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-vari presenti issib li xi wħud minnhom huma qodma. L-Ort kien tmermer u ma kienx riparabbli iżda l-Marbut għandu l-figura ta' Kristu tan-Najċi. L-istess ħaġa nistgħu ngħidu għall-Ecce Homo. L-Imgħobbi kien xi ftit goff u ma kienx qabel mal-bqija tas-sett vari. Barra minn hekk, il-vara kienet tmermret il-vara tal-Veronica kienet spiċċat fix-xejn. Il-Vara l-Kbira baqgħet l-istess waqt li l-vara tad-Duluri ġiet modifikata u impittra mill-ġdid. Is-salib tagħha ġie mibdul minħabba t-toqol tiegħu. Joseph Mizzi, Il-Ġimgħa l-Kbira f'Ħaż-Żebbuġ, Sebio's Photo Studio 1992 Mario T Bonello intervista lil Dun Antonio Galea prokuratur tal-Ġimgħa l-Kbira (Ara Leħen il-Belt De Rohan, Marzu /April 1973 Tagħlim Privat għat-Tfal tal-Primarja u s-Sekondarja e għat-tfal li se jagħmlu l-eżami tad-dħul tal-Junior Lvceums e għas-subien li se jagħmlu l-eżami tad-dħul għall-iskejjel tal-Knisja e għaż-żgħażagħ tas-sekondarja (Matematika) Post: 100, Triq Santa Marija, Ħal Tarxien, Tel: 2143 6090, 2189 2528, 7931 7436 Ikun hemm lezzjonijiet anke fix-xhur tas-sajf. e Lezzjonijiet fil-Matematika mill-Form 1 sa 5,u e korsijiet ta' reviżjoni u tħejjija għall-Matsec O-Level Post: wara l-Kappella tal-Grazzja, Ħaż-Żebbuġ, Tel: 2146 0289, 9983 8806 Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Qualified Dispensing Opticians 8, Triq Sant'Antnin, Ħaż-Żebbuġ Tel: 2146 7651 Għal dak kollu li għandek bżonn għal għajnejk, K-Optics joffru: Servizz ta' 24 siegħa kważi fuq kollox li jinkludi: Anti Reflection Coating biex il-ħġieġ ma jleqqx 7 Ultra Violet Coating biex jipproteġilek għajnejk mir-raġġi tax-xemx u tal-computer monitors, Hard Coating biex tevita l-brix mil-lentijiet tal-plastik. Joffru wkoll Contact Lenses bit-Lm13-il par u dak kollu li għandek bżonn għalihom. L-iżjed ditti famużi tan-nuċċalijiet tax-xemx u tal-viżta bħal Sting, Police, Fila, Lozza, Gucci, La Perla, Etro, Celine, Furla, Givenchv, VSL, Christian Dior, Escada, Armani, Valentino. Speċjalista ta' l-għajnejn Kull nhar ta' Tlieta filgħaxija 7 L-Erbgħa filgħodu Il-prezzijiet tan-nuċċalijiet jibdew minn Lm12 'il fuq. Head Office Rockland 5, Windsor Terrace, Sliema, Malta Tel: 2131 8771 Fax: 2131 0094 98, Żabbar Road, Paola, Malta Tel: 2180 4619 28, Republic Square, Żurrieq, Malta Tel: 2164 1052 101/103, Triq il-Kunvent, Żabbar Tel: 2180 0870 47, Triq Madonna tal-Bon Kunsill, Żejtun Tel: 2182 1647 Tiġrija Palazz Complex, Victoria, Għawdex Tel: 2156 4161 e-mail: info (0 k-optics.com Website: www.k-optics.com Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Il-Qawmien Mill-Mewt ta' Sidna Gesu Kristu Bosta huma tal-fehma li s-Salib huwa s-sinjal tal-Fidi tagħna. Is-Salib fih innifsu, iżda, mhuwiex effettivament l-espressjoni sħiħa tal-Fidi Nisranija. Is-soluzzjoni tal-problema li tqanqlet fid-dawl tad-drammatiċità tal-mewt ta' Kristu fuq is-Salib, tinstab biss fil-Qawmien mill-mewt tal-istess Kristu. Il- misteru tal-Għid idur mal-fatt li l-Imsallab ''qam mill-mewt fit-tielet jum skont l-Iskrittura'(I Kor 15,4). Dak li ġie Msallab — l-istess persuna li permezz tagħha Alla wera l-imħabba bla qies tiegħu lejn il-bniedem — qam mill-mewt u għadu jgħix fostna. Bejn wieħed u ieħor dan kien il-bidu ta' waħda mill-Katekeżi tal-Papa Benedittu XVI, fuq il-Kristoloġija ta' San Pawl, fl-okkażjoni tas-Sena Pawlina li se tintemm fid-29 ta' Ġunju li ġej. Il-Papa saħaq li l-oriġinalità Kristoloġika ta' San Pawl mhijiex a skapitu tal-fidi tradizzjonali u hija bbażata fuq il-kervgma tal-Appostli li jpoġġu lil Kristu: il-Kristu ta' fuq is-Salib, il-Kristu li qam mill- mewt, bħala ċ-ċentru tal-Fidi Nisranija. San Pawl jagħti importanza kbira lill-Qawmien mill-mewt ta' Sidna Ġesti Kristu, u għalkemm, forsi, jidher li qed jittratta s-suġġett b'mod sempliċi għax l-għan tiegħu kien li jxejjen id-dubji u jwieġeb għall-mistoqsijiet li b'mod insistenti kienu għamlulu l-insara ta' żmienu, xorta waħda għamel espożizzjoni dottrinali mill-iprem ibbażata fuq dak li huwa essenzjali għall-fidi tagħna: il- ħelsien li ksibna permezz ta' Kristu li issallab, miet u qam mill-mewt għalina. Jiġifieri, li mingħajr il-Qawmien ta' Kristu mill-mewt il-ħajja tan-Nisrani hija assurda, u għalhekk San Pawl fl-ewwel ittra tiegħu, lill-Korintin qalilhom ċar u tond: Imma jekk Kristu ma kienx imqajjem mill-imwiet, fiergħa hi l-predikazzjoni tagħna, u fiergħa wkoll il-fidi tagħkom'(I Kor 15,14). Apparti li l-Qawmien mill-mewt ta' Sidna Ġest Kristu kien fih innifsu fatt straordinarju, dak li ġara f'dik il-għodwa tal-Hadd filgħodu, kien akkumpanjat minn sinjali mhux tas-soltu skont ma qalu dawk li kienu xhieda ta' din il-ġrajja hekk kbira u importanti. Dawk li kellhom esperjenza diretta tad-dehra ta' Ġest, ma rawhx biss b'għajnejhom, ma ħassewhx biss qribhom, iżda ġo qalbhom tkebbes nar li dawlilhom moħhom u emmnu li dak li kien tħabbar mill-Profeti u Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 li l-istess Ġesti kien qalilhom diversi drabi, seħħ tabilħaqq. Il-konferma li l-ġrajja seħħet tassew nafuha wkoll lil San Pawl li fl-istess Ittra lill-Korintin isemmi kif l-Irxoxt deher lil ħafna oħrajn. Dettal importanti ħafna għalina l-insara, għaliex bil-Qawmien mill-mewt ta' Kristu intlaħqet il-milja tal-misteru tal-Fidwa u fisser il-bidu tax-xandir tal-Kelma lill-bnedmin kollha. Il-Qawmien mill-mewt, żvela l-identità vera ta' Kristu u fisser l-importanza tal-mewt tiegħu fuq is-Salib: Kristu Alla…is-Sid tal-ħajjin u tal-mejtin kollha. Kif tikkalkula d-data tal-Għid il-Kbir L-Għid jiġi nhar l-ewwel Ħadd wara l-qamar kwinta li jseħħ nhar jew wara l-21 ta' Marzu. Għalhekk dan il-qamar jgħidulu il-qamar kwinta tal-Għid. Ta' kull sena id-data tal-Għid il-Kbir tkun differenti għall-Insara tal-punent milli tkun għal dawk tal-Lvant (l-Ortodossi). Dan għaliex fil-punent nużaw il- kalendarju Gregorjan waqt li fil-lvant jużaw dak ta' Ġulju. Il-kalendarju Gregorjan ġie stabbilit b'digriet tal-Papa Gregorju XIII fl-24 ta' Frar 1582, biex jikkorreġi dak Ġuljan (li kien inħoloq minn Ġulju Ċesare fis-sena 45 QK) billi mexxa d-data bi 13-il jum 'il quddiem. Skont iż-żewġ kalendarji, il-Għid jista' jiġi bejn it-22 ta' Marzu u l-25 t'April. Meta fil-kalendarju Ġuljan ikun il-21 ta' Marzu, fil-kalendarju Gregorjan ikun diġa sar it-3 t'April. Għalhekk fil-lvant jiċċelebraw il-Għid tlettax il-jum warajna l-insara tal-punent (jiġifieri bejn l-4 t'April u l-5 ta' Mejju tal-kalendarju Gregorjan). Vjal il-Ħelsien, Zebbuġ Tel: 2146 1500 Stationerv, Gifts, tovs 8. Naċċettaw il-credit cards ewlenin kollha. Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 - iet, ijed f ia Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 l : dżita di għa Mqadd Basiċ Facial Guinot Hvdradermie Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa — April 2009 Persunalitajiet li inawguraw il-Wirjiet tal-Ġimgħa Mqaddsa tal-Għaqda Każin Banda San Filep Mons. Annetto Depasquale — Vigarju Ġenerali Dr. John Attard Montalto Ministru tal-Industrija M. Patrick Amiot Ambaxxatur Franċis Dun Karm Gatt Direttur Spiritwali tal-Għaqda Mr. Anton Tabone Speaker tal-Parlament Tal-Ambaxxatur Amerikan ma saritx ċerimonja tal-ftuħ minħabba l-elezzjoni ġenerali M. Patrick Chrismant Ambaxxatur Franċis Mr Brian Bonnici Sindku ta' Ħaż-Żebbuġ Mrs Doreen Attard Montalto: Presidenta Onorarja tal-Għaqda Patri Luċjan Borg Provinċjal tal-Agostinjani Mons Ġużeppi Merċieca Isqof Emeritus ta' Malta Għaqda Każin Banda San Filep AD 1851 8A01N3 UI SUOIHDUIHSOP JOIDUU JO xa salNpodep 19JIDI, SGOANOJĠ ÀjjBBM e WOD'ĦUDIJID'AWWA :QSM, WD9' SUDIKOJOJUL :MOXL-3 9198 9viZ I9sE-4) 204 E/ZSZE 9PLZ '6OZQ SVLT 'ASZI QVLZ (9SL-41 7101 DOW '90 987 GnQQEZ PCO DUIIN 'jJOdeQ SUDINV ) 9461 QIHSMAVLSA Citadel qegħda toffri pakkett ġdid għal-assigurazzjoni tal-vettura tiegħek mingħajr Għal aktar informazzjoni żur il-fergħa tagħna ġewwa Cita d el Vjal il-Ħelsien, Ħaż-Żebbuġ jew ċempel fuq 21464873 Insurance Citadel Insurance p.l.c. - Casa Borgo - 26 Triq is-Suq - Furjana FRN 1082 — Tel: 2557 9000 — E-mail: infoOcitadelplc.com Fergħat: Gżira 2133 2151 - Ħaż-Żebbuġ 2146 3559 - Naxxar 2141 9198 - Raħal Ġdid 2180 6247 Intermedjarji fl-Assigurazzjoni Marbuta: Malta - Għawdex Citadel Insurance p.l.c. hija kumpannija awtorizzata sabiex tmexxi kummerċ tal-assigurazzjoni ġenerali u fit-tul u hija regolata mill-Awtorita' għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta