Il-Festi tal- Konsagrazzjoni tal-Knisja Parrokkjali taż- Żejtun fl-1747 u ġrajjiet l-Artal Maġġur tul is- Seklu Tmintax. L-Qima lejn Alla u l-Arti fl-Irħam Sandro Debono jiddentifika d-data tal-konsagrazzjoni tal-knisja parrokkjali taz-Zejtun fl-1747 u jiddiskuti d-deskrizzjoni tal-festi li saru fl-okkażjoni flimkiem ma' grajjet l-artal maġġur tul is- seklu tmintax. Bosta mid-dokumentazzjoni f'dan l-artiklu qiegħda tiġi kemm ippublikata kif wkoll studjata għall-ewwel darba. L-att tal-konsagrazzjoni għandu tifsira qawwija fl-istorja ta' maqdes qaddis. Tul ċerimonja solenni mmexxija mill-ogħla awtoritajiet tal- knisja, l-maqdes jitbierek minn barra u minn ġewwa flimkien mat- tnax-il medaljun mqegħda fuq il-pilastri maġġuri tal-knisja. a) L-artal principali tal-knisja kien jingħata attenzjoni speċjali. 2) Fih kienu jiġu ssiġillati r-relikwi tal-qaddisin u kien jitbierek u jindilek biż-żjut qaddisa. Il-konsagrazzjoni kienet wkoll torbot b'mod dejjem id- dedikazzjoni tal-knisja mal-qaddis titulari tal-parroċċa. Il-knisja parrokkjali taż-Żejtun ġiet ikkonsagrata nhar il-ħdax ta' Mejju 1747 mill-Isqof ta' dak iż-żmien Fra Alpheran de Bussan. e; L-Isqof għamel il-vista pastorali tiegħu fiż-Żejtun fl-istess żmien u fid-dokumentazzjoni ta' din il-vista għandna wkoll deskrizzjoni interessanti ta' dak li ġara f'dawk il-ġranet. Alpheran kien diġa' ikkonsagra bosta knejjes parrokkjali oħrajn sa' dak iż-żmien. e) Il-Knisja Parrokkjali f'nofs is-Seklu Tmintax L-knisja parrokkjali ta' dak iż-żmien kienet ferm differenti minn dik li għandna llum. L-istess Alpheran de Bussan jiddeskriviha bħala knisja moderna u mibnija f'għamla ta' salib latin. 5 In-navi laterali kienu għadhom ma nbnewx; il-korsija kellha erba' artali b'bieb fit- tieni arkata ta' kull naħa tal-korsija li jagħti għal fuq iz-zuntier tal- knisja. Tnejn minn sett ta' inċiżjonijiet li juru il-konsagrazzjoni ta' artal. 'Il-konsagrazzjoni kienet wkoll torbot b'mod dejjem id-dedikazzjoni tal-knisja mal-qaddis titulari tal-parroċċa. Għaqda Mużikali Beland Żejtun e Il-26 Pubblikazzjoni 2007: 63 Messal tal-konsagrazzjoni li kien ta' l-Isqof Alpheran. Jidher wkoll li l-Oratorju tal-Fratellanza tas-Sagrament kien diġa' tlesta; Alpheran jiddeskrivih bħala binja moderna bl-artal u l-presbiterju tal-franka. (6) Jidher li Il-kwadru titulari tal-Oratorju, mħallas mill- kappillan ta' dak iż-żmien Don Andrea Xuereb, c) kien tlesta ftit xhur qabel il-konsagrazzjoni tal-knisja parrokkjali. e) Tabilħaqq il-knisja parrokkjali jidher li kienet mgħammra b'kollox sa dak iż-żmien u jidher li l-istennija biex il-knisja l-ġdida tiġi kkonsagrata kien biex il-maqdes ikun mħejji sewwa.o) Is-sedji tal-kor jidher li kienu għadhom kif tlestewco) u jissemmew wkoll għall-ewwel darba l-kwadri laterali l-kbar tal-kor xogħol il-pittur Francesco Żahra.) Il-Festi tal-Konsagrazzjoni L-Isqof wasal iż-Żejtun kmieni sbiħ il-jum tal-Ħadd 7 ta' Mejju 1747. Intlaqa mill-kappillan Xuereb f'tarf ir-raħal minn fejn twassal flimkien mal-fratellanzi tal-parroċċa lejn il-knisja parrokkjali. Hemmhekk qaddes flimkien mal-qassisin tal-parroċċa u wara kompla bil-vista pastorali tiegħu. Dak inhar filgħaxija l-Isqof amministra wkoll il- Griżma tal-Isqof lil numru mdaqqas ta' żgħażagħ. 12) Iċ-ċelebrazzjonijiet tal-konsagrazzjoni tal-knisja fetħu jumejn wara nhar l-10 ta' Mejju. Għall-ħabta tas-sitta ta' filgħodu wasal fis-sagristija tal-knisja parrokkjali taż-Żejtun il-Vigarju Ġenerali ta' dak iż-żmien, Don Andrea Gurgion, flimkien ma' qassisin oħrajn b'kaxxa tal-injam issiġillata. Minn din il-kaxxa, hekk kif inqasmu s-siġilli, ħarġu erba' relikwi ta' qaddisin martri 3) flimkien mad-digriet tal-konsagrazzjoni li nqara fil-pubbliku u li wara ġie wkoll mqiegħed f'post fejn seta jinqara minn kull min xtaq.c4) Il-kaxxa bir-relikwi ġo fiha ġiet issiġillata mill-ġdid u tqiegħdet f'kontenitur dekorat bil-faċċati tal-ħġieġ li wara nġarr solenament lejn l-Oratorju tas-Sagrament għad-daqq tal-qniepen u l-isparar tal-murtali. Hemmhekk baqgħet esebita tul il-lejl għall-qima tal-kleru u l-poplu Żejtuni. L-għada, l-11 ta' Mejju 1747, l-Isqof ikkonsagra l-knisja parrokkjali.cs) Is-Solennita' tal-konsagrazzjoni bdiet bil-kant tal-għasar penitenzjali fl-Oratorju fejn kien għad hemm esposti għall-qima r- relikwi tal-qaddisin. Minn hemm għadda proċessjonalment għall- knisja parrokkjali fejn ta bidu għal ċerimonja twila ta' 'l fuq minn ħames sigħat segwita minn miġemgħa kbira ta' nies.cs) Skrizzjoni mnaqqxa fuq ix-xewka tal-wiċċ tal-irħam tal-artal maġġur tfakkar din il-ġrajja importanti.a7 Fl-1759, L-Isqof Rull jiddeskrivi skrizzjoni oħra minquxa fuq lapida tal-irħam imqiegħda fuq il-faċċata ta' ġewwa tal-knisja parrokkjali. Il-mod kif inhi kkwotata fil-vista pastorali tagħtina ħjiel tad-dehra tagħha u taqbel hafna ma' skrizzjoni fl-irham mqeghda fuq il-bieb laterali tal-knisja parrokkjali li jinsab hdejn l- artal ta' San Mikiel. Jista jaghti l-kas li din hija fil-fatt l-istess lapida li ra l-Isqof Rull fl-1759 u li aktar tard tneħħiet mill-post originali taghha biex titqieghed fuq dan il-bieb tal-ġenb. Grajjet l-Artal Maġġur L-artal maġġur kellu prominenza kbira tul iċ-ċerimonja tal- konsagrazzjoni u dak in-nhar l-Isqof Alpheran de Bussan ikkonsagra artal tal-irħam li huwa stess jgħid li sar ġdid għall-okkażjoni. as) Jidher li din kienet biss parti mill-altar ta' illum. Biex nifhmu l-istorja ta' l- artal maġġur irridu nħarsu lejn ġrajjietu. L-ewwel artal maġġur tal-knisja parrokkjali ġdida inħadem fil-ġebla Maltija mill-iskulturi Francesco u Ġiuseppe Fabri bejn l-1724 u 172549) Jidher li Giuseppe ħadem fuq l-iskannell; l-ixkaffar jew turġien ta' l- artal li fuqu jitqegħdu l-gandlieri. Francesco tħallas għal xogħol ta' skultura fuq l-artal. Erba' snin wara, fl-1729, l-Isqof Alpheran jiddeskrivih bħala artal bi skanell tal-ġebel u tabernaklu tal-injam.c0) L-artal, inkluż it-tabernaklu, kien kollu kemm hu ndurat. L-istess Isqof jidentifika wkoll żewġ stemmi fuq kul naħa tal-artal li jergħu jissemmew fil-vista pastorali tal-istess Isqof fl-1737.21 Jidher li għall-konsagrazzjoni tal-knisja fl-1747 inbidlet kompletament il-mejda tal-artal iżda mhux l-artal kollu. Il-faċċata tal-medja ta' l-altar ikkonsagrata fl-1747. Il-lapida li tfakkar il- konsagrazzjoni tal-knisja. Deskrizzjoni ta' l-istess lapida fil-vista pastorali ta' l-Isqof Rull. 'Fl-1759, L-Isqof Rull jiddeskrivi skrizzjoni oħra minquxa fuq lapida tal-irħam' Għaqda Mużikali Beland 7 Żejtun e Il-26 Pubblikazzjoni €2007:—/ 65 għal kollox il-possibilta' li setgħu saru modifiki f'xi partijiet mill- iskannel jew il-pilastri tiegħu li kienu għadhom mill-artal tal-ġebel maħdum mill-Iskulturi Fabri. Tletin sena wara fl-1777, l-Isqof Pellerano jiddeskrivi b'dettal kemm l-artal tal-kurċifiss kif wkoll dak tal-Madonna tar-Rużarju bħala li għandhom skannell tal-irħam iżda ma jagħmel l- ebda referenza speċifika għal skannell tal-irħam meta jiddeskrivi l- artal maġġur 22) Jidher wkoll li t-tabernaklu kien għadu l-oriġinali li ħadmu l-iskulturi Fabri. Kemm l-Isqof Alpheran fiż-żmien li kkonsagra l-knisja parrokkjali, kif wkoll Isqfijiet oħrajn fil-visti pastorali ta' wara l-konsagrazzjoni tal-knisja, jiddeskrivuh bħala xogħol fl-injames Interessanti li għal xi żmien l-artal maġġur kellu wkoll girandola.cs Isemmiha l-Isqof Bartilmew Rull ħdax-il sena wara l-konsagrazzjoni tal-knisja fl-1759 u jerġa' jsemmiha l-Isqof Pellerano fl-1777.25; Din il-girandola setgħet tixbah lil dawk li nsibu fl-artali maġġuri ta' knejjes parrokkjali oħra bħal dawk ta' Ħal Għaxaq, Ħal Tarxien u Haż-Żebbug. L-iskannell u r-Rinovazzjoni tal-Artal lejn Tmiem is- Seklu Tmintax Jidher li lejn tmiem is-seklu tmintax inħasset il-ħtieġa li ssir rinovazzjoni fl-artal maġġur. Kollox jidher li kien l-Isqof Labini stess li ordna li l-artal maġġur jsir kollu kemm hu tal-irħam. F'konsulta tal-fratellanza tas-Sagrament datata 15 ta' Lulju 1787 l-fratelli għażlu unanimament lill-perit Mikiel Cachia u s-Sur Clemente Busuttil biex jidħlu responsabbli għax-xogħol li kellhu jsir fuq l-artal kif wkoll l-għażla tal-irħamijiet meħtieġa 6 Iżda jidher li l-intenzjoni baqgħet biss ħsieb sal-1792, meta bis-saħħa ta' att notarili li qed jiġi pubblikat għall- ewwel darba, beda x-xogħol fuq skannell tal-irħam komplut bil-pilastri tiegħu, tabernaklu ġdid u t-turġien prinċipali tal-artal.27) Fit-22 ta' Lulju 1792 dehru quddiem in-nutar Fortunato Garoffalo l- marmisti Filippo bin il-mejjet Gregorio u ibnu Carlo Durante flimkien mal-prokuraturi tal-fratellanza tas-Ssmu. L-aħwa Durante ntrabtu li jaħdmu x-xogħol meħtieġ fl-artal maġġur għal-prezz ta' 900 skud b'numru. ta' kundizzjonijiet. Id-Durante kienu diġa' tħallsu 100 skud minn din is- somma u l-bqija kellhom jitħallsu bin-nifs hekk kif jibda jinħadem u jitlesta x-xogħol.es) Interessanti li l-iskannell kellu jinħadem fl-irħam kemm minn quddiem kif wkoll minn wara. Il-panewijiet ta' fuq wara li jidhru mill-kor kellhom jinħadmu minn irħam verde di calabria u l-panewijiet fiz-zokklatura fuq kull naħa tal-artal minn rħam pietra serpentina. Il-bankina ta' fejn jitqiegħdu l-gandlieri tas-sekonda kellha tinħadem f'irħam verde antico ċar skond mostra li l- prokuraturi ħassew li għandhom jżommu għandhom. Jidher li x-xogħol kien jinvolvi wkoll restawr għalkemm dan seta' jfisser bdil ta' rħamijiet biex l-iskema tal-kuluri tkun taqbel. Kellu jsir xogħol ta' restawr fuq pilastri b'irħam msejjaħ cepollina e verde d'Egitto li fuq ġewwa tagħhom kellu jiġi interzjat minn irħam verde di calabria. Jidher li dawn kienu l-pilastri tal-faċċata fuq kull naħa ta' l-artal mejda fejn jidher mazzettun fjuri maħdum fil-bronż. Il- gwarniċjar tal-pedistalli u ta' l-iskannell kellu jinħadem f' irħam giallo di siena U l-puttini fit-trufijiet tal-iskannel kellhom jinħadmu minn Carlo Durante fi żmien sena skond kif kienu mħażża fid-disinn 29 Il-kuntratt jagħtina ħjiel li d-deċiżjonijiet marbuta ma' l-iskema tal- kuluri probabbilment tħallew f'idejn il-pittur Michele Busuttil filwaqt li dawk li jolqtu d-disinn tħallew f'idejn il-perit Mikiel Cachia.co) Jirreferi għal Busuttil u Cachia bħala 'architetti' tal-proġett u jabilitahom jibdlu rħamijiet minn dawk magħżula ma' oħrajn skond il-ħtieġa waqt il-lant tax-xogħol. Ix-xogħol kellu jkun wkoll approvat minnhom. Busuttil kellu jagħżel il-kwalita' ta' rħam giallo di siena għall- gwarniċjar tal-artal. Cachia kellu jħejji disinn għal żewġ tarġiet li kellhom jinħadmu f'irħam abjad ordinarju 31) Ftit ġimgħat wara, f'Novembru 1792, Busuttil ħa f'idejh il-kummissjoni għall-kwadru ġdid tal-artal tal-Madonna tal-Karita' u l-kwadru ovali żgħir ta' taħtu L-artal maġġur tal-knisja L-iskannell tal-artal maġġur kif jidher mill-kor. 4 L-aħwa Durante ntrabtu li jaħdmu x-xogħol meħtieġ fl-artal maġġur għall-prezz ta' 900 skud' Għaqda Mużikali Beland e Żejtun e Il-26 Pubblikazzjoni €2007: 67 tal-Qalb ta' Ġesu' u Cachia kien deher fil-kuntratt bħala prokuratur tal-Fratellanza tal-Madonna tal-Karita' .32/ Busuttil kien għadu kif reġa' lura lejn art twelidu minn Ruma madwar ħames snin qabel għall- ħabta tal-1787 u għalhekk jista' jitqies bħala artist ġdid fix-xena lokali.a3) Fl-istess żminijiet Cachia kien wkoll tela' Ruma u Napli biex jkompli jitħarreġ fl-arkitettura 64 Id-Durante kienu marmisti mill-Isla magħrufa għal dan it-tip u l- kwalita' ta' xogħol.cs) Filippo kien jiġi iben Gregorio u ħu Antonio; ibnu Carlo kien għalhekk bin is-sengħa minn ta' l-inqas żewġ ġenerazzjonijiet. Zijuh Antonio kien il-marmista li fl-1756 ġie kkummissjonat l-artal tal-irħam tal-Fratellanza tal-Madonna tar- Rużarju.s6) Fl-istess żmien li Filippo u ibnu Carlo Durante ħadmu l- iskannell ta' l-artal maġġur, ħadmu wkoll l-iskannell tal-artal tal- Madonna tal-Konsolazzjoni komplut bil-pilastri.sv: Kuntratt mhux ippubblikat li qiegħed jidher wkoll f'dan l-artiklu għall-ewwel darba jindika li l-marmisti Durante ġew kkummissjonati dan l-iskannell tal- artal tal-Madonna tal-Konsolazzjoni f'Lulju tal-1793; ftit xhur wara l-iskannell ta' l-artal maġġur u jikkonferma wkoll li l-iskannell tal- artal ta' San Girgor kien inħadem minnhom wkoll ftit żmien qabel.cs) Dan il-kuntratt jindika li l-familja Durante ma ħadmitx biss fuq l-artal maġġur iżda ingħatat xogħol ieħor fl-irħam mill-prokuraturi tal-knisja parrokkjali skond kif meħtieġ. L-iskannell ta' l-altar maġġur jidher li ġie esegwit skond il-ftehim għalkemm ma naqsux it-tibdiliet. Kuntratt ieħor għand l-istess Nutar datat 31 ta' Mejju 1795 jkopri ħlas ta' 135 skud parti mis-somma ta' 900 skud li d-Durante kellhom jiġbru mingħand il-prokuraturi .c3sa) L- kuntratt jżid jgħid li l-ispejjeż kienu telgħu għal 1,135 skud minħabba xogħlijiet oħra li kienu żdiedu ma' dawk miftiehma fil-kuntratt oriġinali. Dawn setgħu jinkludu l-isgoxxijiet tal-panewijiet maħdumin fl-irħam li skond il-kuntratt tal-1792 kellhom jsiru tar-ram a spejjeż tal- prokuraturi.c39) Minn dak miftiehem oriġinarjament, il-bankina tal- gandlieri tas-sekonda jidher li ma saritx fl-irħam imsejjaħ verde antico ċar kif miftiehem iżda f'irħam aħmar. Aktar tard jidher li żdiedu l- erba evanġelisti fil-panewijiet tal-iskannell li huma stilistikament databbli għas-seklu għoxrin. Ix-xogħol proġettat jidher li madankollu tlesta sa' l-1795 għaliex f'April ta' l-istess sena l-prokuraturi ħallsu lil ċertu Giuseppe Mifsud biex jqiegħed l-iskannell l-antik ta' l-artal maġġur fuq l-artal tal-kor.co) Ix-xogħol miftiehem skond dan il-kuntratt ma jinkludix ix-xogħol tal- bronż li għadna naraw fit-tabernaklu u fuq il-pilastri tal-ġnub tal-artal. Mhux magħruf jekk dan kienx maħsub fid-disinn oriġinali li ġie ppreżentat mal-kuntratt tal-1792. Il-bronż huwa tabilħaqq ta' kwalita' għolja u tradizzjoni orali ssostni li l-artal kellu jkun fih ħafna aktar xogħol ta' dan it-tip.a1n Interessanti l-fatt li l-aktar irħamijiet ta' preġju jinsabu fl-arkitettura tat-tabernaklu u dawn huma l-irħamijiet li skond il-kuntratt kellhom jiġu pprovduti mill-istess prokuraturi bil-kundizzjoni li ma jkunx materjal iebes biex jinħadem. Il-prezz aħħari li ħallsu l- prokuraturi jixhduh mhux biss ix-xogħol li fih l-artal iżda wkoll l- irħamijet fini wżati. Il-punt fokali ta' dan l-artal huwa tabilħaqq it-tabernaklu magħmul minn irħamijiet li jixbhu l-porfiru aħmar Eġizzjan u l-lapis lażuli; żewġ irħamijiet ferm prezzjużi. Fuq kollox il-bieba; xogħol fil-fidda ta' l- arġentier Cannataci iżda li tfakkarna fl-istil ta' l-iskultur Giuseppi Qasha; skultur magħruf Malti tat-tieni nofs tas-seklu tmintax li għalkemm jingħad li ħadem bosta opri tal-arti ftit huma dawk li ġew identifikati 42) Interessanti wkoll is-suġġett magħżul għal din il-bieba prezzjuża tal-fidda li huwa oriġinali fil-ħsieb u l-kunċett. L-artist jispira ruħu mir-rakkont tal-vanġelu fejn Marija Maddalena taħsel riġlejn Kristu bi fwejjaħ prezzjużi ftit ġranet qabel il-passjoni.43) Opra tal-Arti għall-Glorja ta' Alla L-artal maġġur tal-knisja parrokkjali taż-Żejtun hu għaldaqstant xogħol ta' grupp ta' artisti li fosthom jispikkaw iż-Żwieten Michele Busuttil u Mikiel Cachia. Jibqa' mhux magħruf l-awtur tal-mejda ta' l-artal li Dettal tal-Kurċifiss li ħadem Giuseppi Qasha għall-knisja ta' San Filippu, l-Isla. fil-punt fokali ta' dan l-artal huwa tabilħaqq it-tabernaklu magħmul minn irħamijiet li jixbhu l-porfiru aħmar Eġizzjan u l-lapis lażuli' Għaqda Mużikali Beland : Żejtun : Il-26 Pubblikazzjoni 2007: 69 ġiet kkonsagrata mill-Isqof Alpheran fl-1747. Madankollu, l-għamla tiegħu kif wkoll l-għażla tal-kwalitajiet tal-irħam, jfakkruna f'xogħlijiet ta' membri oħrajn tal-familja Durante partikolarment ta' Claudio Durante. L-għamla tal-artal tixxiebah mal-artal mejda tal-maġġur l-antik tal- Kolleġjata ta' San Ġorġ (Rabat, Għawdex) mahdum minn Claudio Durante fl-1754 449 L-artal jibqa' madankollu marbut mal-ġrajja tal-konsagrazzjoni fl-1747. F'nofs l-faċċata tal-artal l-artist daħħal replika tal-lapidi tal- konsagrazzjoni mdawwra b'raddiena u weraq tal-palm. Wara din il-lapida probabbilment jinsabu mqegħdin il-fdalijiet tal-qaddisin martri li tqegħdu fl-artal fl-1747. Ħija din l-istess ġrajja li kkonsagrat l-maqdes f'tempju qaddis u rabtitu għal dejjem ma' Santa Katarina ta' Lixandra. il £1) Ghal deskrizzjoni dettaljata aċ-ċerimonjalta' konsoerazzjoni ta' knisja ara (er) Anon. IL-Konsasrazzjoni tal-Knisja il Alla taht il-ħarsien ta' Santa Katarina ta' Lixandra f'Programm Santa Katarina Zurrieq, 2006, 10-13. ji, 2) Ara sekwenza ta inċiżjonijiet meħuda mill-Ponificale Romuanum ppublikati minn G. Azzoppardi, Tlis Ċondeeration ghan Altar a series of eniravines' f' . Azzoppardi (Ed.), Portable Altars in-Malta, Fondazzjoni Patrimonju Malt, Il-16, (8) għal deskrizzjoni dettaljata tardek i sehh ar (Arkivju t' l-(sqof (Bjurjana, Vista) Pastorali) Alpheran de Bussan, 4. Id-data moghtija minn Abela tija probabbilment dik insibu fuq lapida. iKkommemora l-att tal-konsagrazzjoni mqeghda fuq wiehed mill-bibien laterali tal-knisja parrokkjali. Id-data f'din il-lapida ma taqbilx ma dik minġuxa fuq ix-xewka tal-artal magpur u mad-deskrizzjoni fil-vista pastorali tal-Isqof Alpheran H 4) Ara. Grima IF, ina Ġrajjet i San Ġorġ ta' Hal Qormi, Malta; Grima J F. (Ed), Il-Knisja arrokkjali ta' San Ġorġ ta' Ħal ta' Storja, Malta, 1994, e 'Alpheran, 1747, fol. Abela jiddeskrivih bħala wiehed mil-aktr Kappillani ħabrieka li ħallas wkoll l-kwadru l-antik tal-Oratorju tas-Ssma. Sagrament. jan il-kwadru, xoghol il-pittur ftit li xejn maghruf Salvatore Morales sar fl-1746 u llum jinsab fil-mużew parrokkjali. (8) Ara nota 7. ġ Il-pittura tal-arzella taż-żewġ kappelluni, xoghol Gio, Nikola Buhagiar (1698-1752) u Francesco Zahra (1710-1773) tlestew sitt snin qabel. Ara wkoll J. Abela, 2006, 98-100. Debono, 'S Caterina in Atto di Predicare; Xbihatek u l-Kult tieghek fiż-Żejtun tas-Seklu Tmintax' f Għaqda użikali Beland, 2006, 63-69, nota L. ' 14) Id- iġfiet tal-konsagrazzjoni kien jghid hekk:- MDCEXLVII. f ssemmi wkoll xi wħud mill-ministri li dak in-nhar kkonċelebraw mal-Isqof fosthom, il-Vigarju a mien Don Adriano Ġurgion u l-Monsignur tal-Kattidral Don Albino Portughes. Il-priedka tal- okkażjoni saret minn Don Francesco Wizzino: (ii) L-iskrizzjoni tgħid hekk — /limus et Reverendmus. Dntus, Fr. Pattlus Alpheran, ġel Bussan Arehiepus.Damietae Epus. e A Maji MDCC; L (19) Arkivju Parrokkjali Żejtun, Vol. L-ispiża totali ta' dan il-proġett ma toħrogx b'mod , ar minn dawn ir-referenzi. L-ħlas ta' għoxrin skud lil Giuseppe Fabri f' Mejju tal-1724 jsir bħala parti minn somma ikbar li kienet dovuta lilu minghajr aa ħemm indikazzjoni ta' Kemm din tammonta. L-Flus li ħa Francesco Fabri minghand il-prokuratur jidher li kienu flus mgħoddija lill-prokuratur mill-Isqof (sua eminenza) u kienu speċifikament ghal xogħol ta', skultura. Dwar l-artal tal-Fratellanza tal-Madonna tar-Rużarju ara $. Debono, eVara u l-Artal tal-Madonna tar-Ruzarju , Ghaqda Muzikali Beland, no. 25, June 2006. ĠBALR.V.P. Alpheran, 1747, fol. L (24) flaż-Żebbuġ, Ħal Tarxien u Hal Għaxaq hum f-lett parroċċi l għandhom giltndra fuq l-artal maġġur. Madankollu din setghet facifment tizdied wara bhal fil-kas ta' Hal Ghaxa. er li saret b'wegħda fl-1776 u mhux mal-artal li PA fa A, Vella, L-Istorja Ekkleżjastika ta' Ħal (GĦaxaq f'Horatio Caesar Roger Vella, Ħal Għaxaq u. jesu, Għaxaq, 2006, (25) ALF., V.P. Bartolomeo Rull, 1759, fol 469. visitavit altare maius…in cuius medio est collocatum supra descriptum tabernacidluni supra quo residet taberndum. tornatile pro expne $,S. Sacmti.'; V. P. Pellerano, 1777, fol 458. 599 (28) L-espres w. ata fl-atti notarili hija 'rravagliando paġando' jidher li kien mod ta' hlas accettabli. — L 30 Supra ft.nt. MK T 63 Attard Tabone G., Michele Busuttil (1762-1823) — Żmienu u l-Patrimonju Artistiku li Hallielna f' L-Għid tal- ssunta, 1991. jin nsibha wżata f'numru ta' kuntratti oħrajn u ita Historica, 1999, 387-401. ku ġikali 36) Ara $. Debono, 'Il-Vara u l-Artal tal-Madonna tar-Rużarju' f' Għaqda Mużikali Beland, 2006. Il-kummissjoni ingħatat mill-prokuratur tal- artal, Antonio Busuttil, u l-prezz mitlub mid-Dusantċ tela £-al (80 skud i minnhom il-prokuratur kien addielhom bil- quddiem 70 skud, Il-kumplament tal-ħlas kellu jseħb hekiċ 30 skud hekk kf l-iskannel jkun mqiegħed f'postu u 80 skud ti jkun fadal, jhallsu 20, skud fis-sena fuq medda (a' erba snin. Ix-xogħof Kellu jitlesta fi żmien sena. ŻE Mik, l-8 il-ġrajja hija kkwotata hekk 'Marija ħadet Jibbra fwiha ta' naqd pur. tiswa hafna, u dilket biha riġlejn Ġesu, imbaghad ixxotathomlu b'xagħarha; u d-dar imtliet bir-riha tfuħ. Ġuda l- Iskarjota, wieħed mid-dixxipli tiegħu, dak li kien ser jittradih. gal: ' Din il-fwieħa ghax ma nbigħetx tliet mitt dinar biex jingħataw till-foqra2,, Qallu Ġesu: 'Halliha: din il-fwieha kienet refgħetha għal jum id-difna tieghi. Il-foqra dejjem issibhom maghkom, imma lili mhux dejjem issibuni. i E. Montanaro, '1754: Hidma tal-Marmista Claudio Durante fil-Bażilika ta' San Ġorġ' f' Programm Festa San orġ, Ghawdex, Lulju, 1989. L-artal jibqa madankollu marbut mal-grajja tal- konsagrazzjoni … Għaqda Mużikali Beland - Żejtun : Il-26 Pubblikazzjoni 2007: 71 Illum l-esposizzjoni permanenti ta' Kristu KIENT f'kappella dedikata għalih saret popolari ma' bosta parroċċi. Fiż-Żejtun din id-drawwa ddaħħlet fl-1940 minn Mons Grima. Dan id-disinn ta' artal tal-Esposizzjoni kien sar mid-disinjatur u Kia ie Arti Vincenzo Bonello għall-knisja tal-Ispirtu s-Santu. Il-ħsieb madankollu baqa' biss ħżuż fuq karta għaliex ma sarx. Għaqda Mużikali Beland e Żejtun 7 Il-26 Pubblikazzjoni $ 2007:: 73