Il-Qanpiena l-Kbira - 85 Sena Fostna Patrimonju Uniku ta' Birkirkara Aħna l-Karkariżi għandna nkunu ferm kburin bil-patrimonju kbir li għandna f'beltna. Tista' tgħid li l-opri numerużi tal-arti, kif ukoll il- wirt storiku, kulturali u soċjali f'Birkirkara huwa wieħed immensament vast u rikk. Tabilħaqq numru ta' elementi minn dawn, matul is-snin saru wkoll simboli awtentiċi ta' Birkirkara u l-poplu tagħha. Insemmu fost l-oħrajn il-Bażilika maestuża u l-vara titulari ta' Sant'Elena, il-Proto-Kolleġġjata sui generis, il-Knisja l-Qadima ta' Santa Marija, l-akwedott ta' Wignacourt, l-imtieħen 'Tal-Maħlut' u 'Ta' Għar il-Ġobon' u diversi postijiet u oġġetti storiċi oħra. Ma' dawn nistgħu inżidu wkoll il-Qanpiena l-Kbira, meqjusa bħala l-ikbar qanpiena li nsibu fil-kampnari tal-knejjes Maltin, u li iktar kmieni din is-sena fakkarna l-85 Anniversarju mill-wasla tagħha f'Birkirkara. — Il-Qanpiena l-Kbira Il-Qanpiena l-Kbira, kif inhi popolarment magħrufa, tindaqq frekwentament f'mota mal- kumplament tal-qniepen fiż-żewġ kampnari tal-Bażilika. Fost dawn insibu l-mota ta' kull nhar ta' Ħamis filgħaxija u dik tal-Ġimgħa fit-3:00pm. Nisimgħuha wkoll fit-trapassjoni, funerali u quddies ta' xi membri tal-Kapitlu Elenjan. indaqq waħidha wkoll għal-laqgħat tal-Kapitlu u f'okkażjonijiet speċjali oħra. Il-qanpiena, maħduma fil-funderija Prospero Barigozzi ġewwa Milan, tiżen b'kollox 97 qantar u 28 ratal. L-ilsien waħdu jiżen 4 qnatar u 12-il ratal. Fuqha nsibu skrizzjoni bil- Latin, li tfakkar is-sena li fiha saret, u timmortalizza wkoll persuni li kienu strumentali fil-ġrajja ta' din l-opra monumentali, bħall-Isqof Mauro Caruana, u l-Prepostu Carmelo Bonnici. Din l-iskrizzjoni tgħid: Barra minn hekk, fuqha nsibu wkoll żewġ versi bil-Latin tas-salm: It-tonalità tal-qanpiena kienet ġiet stabbilita fuq parir tas-Surmast Carlo Diacono, wara li dak iż-żmien kien tqabbad jeżamina t-tonalità tal-qanpiena l-antika, biex il-ġdida tkun taqbel mal-kumplament tas-sett. L-Appell tal-Prepostu Kien propju fis-sena 1932, erba' snin wara li fit-tempju Elenjan iżżanżan l-orgni tad- ditta Tamburini fil-festi ċentinarji tal-1928, li f'Birkirkara waslet dik li llum insibuha komunament bħala 'l-Qanpiena l-Kbira. Dan sar bit-tħabrik tal-Kapitlu ta' dak iż-żmien, ewlieni fosthom il-Prepostu Arċipriet Carmelo Bonnici D.D.B.L. Can. (24.06.1924 — 11.01.1935), li kien Furjaniż. Fis-sena 1931, l-imsemmi Prepostu kien għamel appell lill-poplu Karkariż, fejn minn fuq il- pulptu kien esprima x-xewqa tiegħu li ssir '… qanpiena kbira li tkun tixraq lil din il-Kolleggjata u lit-tempju ta' Sant'Elena' Il-ħsieb kien li din il-qanpiena l-ġdida tieħu post il-qanpiena miksura li kien hemm fil-kampnaru li kien ħadem Ġulju Cauchi fl-1898. Din kienet inkisret fis-sena 1914 u kien ilha ma tindaqq minn dakinhar. Il-poplu Karkariż laqa' dan l-appell bentużjażmu liema bħalu u fi żmien xahrejn inġabret l-ispiża ta' 500 Lira Ngliżi. L-Inżul tal-Qanpiena l-Antika Parti mill-ftehim mal-funditur Barigozzi kien li dan kellu jieħu l-bronż: tal-qanpiena l-antika. Għalhekk kien jeħtieġ li din titniżżel mill-kampnar tagħha. Għal dan il-għan, il-Prepostu kien qabbad lil ċertu Filippu Sammut, Karkariż li dak iż-żmien kien meqjus bħala l-aqwa Slinger' li kien hemm ix- xatt. Dan ġie nkarigat jieħu ħsieb kemm l-inżul tal-qanpiena l-antika, kif ukoll it-tlugħ tal-ġdida meta din tasal Malta. Huwa mifhum li l-armar biex titniżżel il-qanpiena l-antika mill- kampnar dam għaddej ftit iżjed minn xahar. Imbagħad, f'wieħed Il-Qanpiena l-Kbira 'Helena' À.D.1865 mill-Ħdud, — wara l-quddiesa konventwali, il-poplu nġabar fil-pjazza u wara li tniżżlet il- qanpiena, din tpoġġiet fi Pjazza San Franġisk. Dakinhar stess wara nofsinhar imbagħad, din ittieħdet sal-bidu ta' Triq Psaila biex l-għada filgħodu din inġarret ix-xatt u ġiet mgħobbija fuq vapur għal Milan. Il-Wasla, t-Tberik u t-Tlugħ tal-Qanpiena l-Kbira Kien nhar it-Tlieta, 12 ta' Jannar 1932. meta l-qanpiena l-ġdida waslet ix-xatt, mal-moll tal-Marsa. L-imgħallem Filippu Sammut wassalha sat-tarf ta' Triq Psaila, fejn tħalliet sal-Ħadd ta' wara, 17 ta' Jannar wara nofsinhar. Dakinhar il-qanpiena ttieħdet sal-pjazza f'atmosfera — festiva, fejn daqqew ukoll iż-żewġ baned Karkariżi. Għadd ta' persuni taw sehemhom billi ġibdu l-karru bil- qanpiena fuqu, fejn għaddew mill- L-Imgħallem Filippu Sammut mal-Qanpiena l-Kbira. Sammut wied u daru mal-knisja filjali ta' kien responsabbli kemm mill-inżul tal-qanpiena l-antika, kif ukoll San Pawl, għal Triq il-Kbira (dak mit-tlugħ tal-qanpiena l-ġdida fil-kampnar tat-tempju Elenjan. iż-żmien Strada Reale) sa ħdejn il-kappella ta' Sant' Antnin. Hawnhekk, il-qanpiena għaddiet minn Pjazza San Franġisk fejn ittellgħet fuq iz-zuntier bil-ġirja. Nharil-Ġimgħa 22 ta' Jannar kien jum il-konsagrazzjoni tal-qanpiena l-kbira. F'ċerimonja li saret dakinhar, l-Isqof ta' dak iż-żmien Dom Mawru Caruana O.S.B. kien assistit minn xi monsinjuri tal-katidral, kif ukoll mir-Rev.mu. Prepostu u l-Kapitlu Elenjan, libsin is-salib pettorali. Wara li l-qanpiena ġiet midluka biż-żejt, kif inhu xieraq, ingħatat l-isem ta' 'Helena'. L-Isqof ġibed l-ewwel tliet tokki u warajh il-Prepostu u xi kapitulari. Segwew l-imgħallem Filippu Sammut u xi ħaddiema li taw sehemhom, u membri tal- kumitat ad hoc li kien ħatar il-Prepostu għal din l-okkażjoni. Fl-aħħar taċ-ċerimonja, il- Prepostu offra donazzjoni ta' 10 Liri Ngliżi lill-Isqof, b'risq il-bini tal-Knisja ta' San Girgor f'Tas-Sliema. 24 ta' Jannar 1932 - Il-konsagrazzjoni tal-Qanpiena l-Kbira mill-Isqof ta' Malta Dom Mawru Caruana f) O.S.B. assistit mir-Rev. mu Prepostu Carmelo Bonnici u l-Kapitlu Elenjan Il-Ħadd 24 ta' Jannar 1932 kien il-jum importanti li matulu kellha tittella' l-qanpiena l-kbira fil-kampnar tat-tempju maestuż ta' Sant'Elena. Għall-ħabta tas-2.00pm, beda x-xogħol, taħt id-direzzjoni ta' Filippu Sammut u l-gaj tiegħu. Il-folla preżenti esprimiet il-ferħ tagħha f'dan il-mument storiku permezz ta' palm, fjuri u ċapċip ma jaqta' xejn. Kien għall-ħabta tal-5.00pm meta l-qanpiena tpoġġiet f'postha. L- għada t-Tnejn 25 ta' Jannar, il-qanpiena daqqet l-ewwel mota tagħha, fl-okkażjoni tas-solennità tal-Konverżjoni ta' San Pawl. 24 ta' Jannar 1932 — Il-konsagrazzjoni tal-Qanpiena l-Kbira mill-Isqof ta' Malta Dom Mawru Caruana O.S.B., assistit mir-Rev.mu Prepostu Carmelo Bonnici u l-Kapitlu Elenjan Propju f'Jannar li għadda fakkarna l-85 sena minn dan l-avveniment storiku. Dan ifisser li l-Qanpiena l-Kbira issa ilha daqstant żmien fostna, issejjaħ kontinwament lill-fidili biex jinġabru flimkien għat-talb fit-tempju Elenjan — 85 sena li matulhom din il-qanpiena għexet magħna okkażjonijiet kemm ta' ferħ kif ukoll ta' niket li laqtu lil Birkirkara u l-poplu tagħha. Fuq kollox kienu 85 sena li raw tibdil kbir f'beltna. Minkejja dan, l-importanza tal-Qanpiena l-Kbira' għalina l-Karkariżi baqgħet sħiħa sal-ġurnata tal-lum, kif baqgħet sħiħa wkoll l-emozzjoni u l-kburija li nħossu kull meta nisimgħu t-tokki sbieħ ta' din il- qanpiena unika. Avvenimenti bħal dawn ifakkruna dwar kemm għandna nagħtu ġieħ lill-antenati tagħna, li ħadmu bis-sħiħ biex ikollna, mhux biss il-Qanpiena l-Kbira, iżda l-patrimonju kollu li għandna f'beltna. Fl-istess ħin nifhmu li huwa dover tagħna li napprezzawh u nindokrawh biex ngħadduh lill-ġenerazzjonijiet ta' warajna. Referenza: '75 Anniversarju tal-Qanpiena l-Kbira, ktejjeb maħruġ mis-Soċjetà Dun Filippu Borgia, 2007