Żbalji Ortografiċi Komuni fl-Eżami tal-Malti tal-Matrikola Ordinarja Introduzzjoni r-riċerka li ppreżentajna fit-teżi Analiżi ta' l- Iżbalji, l-Aktar Dawk Ortografiċi, fl-Eżami tal-Malti I Matrikola Ordinarja, Ġunju 1983, flimkien ma' l-istatistika u l-analiżi dwar il- kitba bil-Malti fl-Eżami tal-Malti Matrikola Ordinarja (Mejju/Ġunju 1983), jagħtu ħjiel tal-livell u l-mentalità taż-żgħażagħ fil-lingwa materna tagħhom. Wieħed jista' jara x'livell laħqu dawri il- kandidati li resqu għal dan l-eżami, kif ukoll wieħed jista' jara jekk il-lingwa Maltija hijiex timxi ma' l- iżvilupp tad-dinja ujekk hemmx bżonn li l-għalliema tal-Malti fl-iskejjel: Primarji/Sekondarji jagħmlu iktar enfasi fuq il-lingwa Maltija kemm miktuba kif ukoll mitkellma. Il-kontenut tat-teżi jikkonsisti f'tiftix, studju u analiżi ta' l-iżbalji fil-komponiment u l-'Comprehension test' tal-kandidati. Uħud mill- iżbalji li ġew analizzati huma fl-idejat u sentenzi, fis- sintassi, żbalji ortografiċi u lessikali. Għan u firxa tat-tiftix L-għan ta' dan it-tiftix mhux qiegħed biss biex juri kemm l-edukazzjoni u l-mentalità elitista qed ittejjeb l-użu u l-kitba tal-lingwaġġ Malti, iżda wkoll biex fejn hemm bżonn, jinstabu mezzi u modi biex jgħinu lit-tfal, l-għalliema u 'l kull min hu kkonċernat fit-tagħlim u t-tixrid tal-Malti, biex żbalji bħal dawn jiġu evitati kemm jista' jkun. F'dan l-artiklu, aħna ħadna biss siltiet mit-teżi msemmija. Ħassejna li tkun ħaġa tajba li nagħtu rendikont ta' l-iżbalji komuni l-aktar dawk ortografiċi li aħna ltqajna magħhom fit-tiftix tagħna. Dan l-istudju huwa bbażat fuq ''sample' li ttieħed min-numru ta' skripts tal-kandidati li kienu resqu għall-eżami tal-Malti, tal-Matrikola Ordinarja, Sessjoni Ġunju 1983, l-ewwel karta. Aħna ħdimna biss fuq il-komponiment u fuq is-silta ta' proża (Comprehension Test), li huwa t-tieni eżerċizzju fl-Ewwel Karta ta' l-eżami. Dan is-'sample' ittieħed kif ġej: Għal dan l-eżami, kienu resqu 2143 kandidat. Għas-'sample' ittieħed skript wieħed minn kull ħamsa tat-total kollu, li ammontaw għal 340 skript u li juru 15,994 ta' l-iskripts kollha. Fil-fehma tagħna, dan huwa 'sample' kbir biżżejjed biex jagħti stampa ċara ta' l-iżbalji differenti magħmula mill- kandidati kollha. Konklużjonijiet u suġġerimenti dwar xi wħud mill- iżbalji. Medja Test' Konsonanti li jixxiebhu 104 145. /36.686 L-użu ta'l-ħ'u l-ħ 167 165. 48,896 L-użu tal-konsonanti 'z' u 'Ż' 237 104: 50.496 L-użu tal-konsonanti 'g' u 'ġ' 156 61 31.996 L-użu tal-konsonanti 'ċ' 142 77: /32.236 Is-sing ta' l-artiklu 188 153: /50.18 L-użu tal-vokali tal-leħen fl-artiklu 157 122: 40.496 Il-konsonanti doppji fil-kliem 214 250: 68.296 L-użu tan-negattiv 106 68: 25,696 L-użu tal-partiċelli 216 239: 66.896 L-użu tal-maskil u l-femminil 36 10: /6.7736 Użu ta' kliem barrani fil-Malti 156- 67. 32.836 L-użu tal-verb 166 200: 53.88 L-użu tal-qwiel u idjomi 88 62: 224 Konsonanti li jixxiebhu In-numru ta' kandidati li ħadu żball fil-konsonanti li jixxiebhu fil-ħoss, fil-komponiment jammonta għal 145 waqt li fil-'Comprehension Test' jammonta għal 104; il-fatt li l-medja hija ta' 36.696 jurina li l- problema tal-konsonanti li jixxiebhu fil-ħoss verament teżisti. Infatti kemm fil-komponiment kif ukoll fil-'Comprehension Test', l-iktar tip ta' żbalji komuni jikkonċerna l-kitba ta' konsonanti flok oħra li tinstema' bħala. Eżempju: 'tħul' flok 'dħul', fsfin' flok (żfin. Biex l-istudenti jkunu jistgħu jagħrfu liema konsonanti li tixxiebah għandha. tinkiteb, l- għalliema jistgħu jgħaddulhom suġġerimenti partikolari jiġifieri li jżidu vokali jew sillaba wara l- konsonanti kkonċernata. Eż: 'qalb' tinstama' 'qalp' iżda bil-vokali i fit-tarf, tinstama' 'qalbi'. Suġġeriment importanti ieħor jista' jkun li nbiddlu s-sura ta' l-istess kelma u ndeffsu vokali wara. Eż: 'żfin' tinħass 'sfin' iżda mbagħad nsemmu ''żifna'. L-użu ta' l-ħ'u tal-Ħ' Mit-Tabella 1 naraw li fil-komponiment 165 kandidat ħadu żball, waqt li fil-'Comprehension Test' kien hemm 167 kandidat; ċioċ medja ta' madwar 48.896. Dan ifisser li nofs il-kandidati ma kellhomx il-ħila jiddistingwu bejn il-konsonanti 'Ħ'u l-ħ' fil-kitba. Ta' min jinnota li ħafna mill-kliem żbaljat għandu Ħoss ċar ta' 'Ħ' jew 'h' bħal dawn iż- żewġ żbalji, li huma: haddiema, b'ħekk. F'dawn iż- żewġ mudelli nsibu jew li l-kandidati ma tawx kas għal mod kif għandhom jinkitbu dawn il-konsonanti jew verament ma kinux jafu d-differenza. Danjurili l-għalliema jridu jenfasizzaw iżjed il-qbil bejn il-ħoss tal-Ħ' u l'ħ', u l-mod kif jinkitbu. Fi kliem fejn l-ħ' tieħu l-ħoss ta' 'f', l-għalliema jistgħu jgħaddu suġġeriment lit-tfal biex dawn ipoġġu vokali wara l- konsonanti li għandha l-ħoss ta' 'ħ' biex jekk il- konsonanti tibqa' bil-ħoss ta' 'f' din għandha tinkiteb bħala 'ħ', mentri jekk il-ħoss ta' 'Ħ' jintilef meta jkun quddiem vokali, din il-konsonati għandha tinkiteb bħala 'h'. Eż: 'agħtih' tinkiteb bl-h' għax ngħidu tagħtiha' 'hieni' tinkiteb bl-h' għax ngħidu Żball ieħor huwa n-nuqqas tal-qtugħ ta' ras l-'Ħ' fl-'għ'. Insibu eżempji bħal: egħalhekk' u mhux ''ghalhekk' 'tilgħab' u mhux ''tilghab' L-użu tal-konsonanti z/ż, g/ġu ċ Għalkemm. ir-riżultati ta' dan it-tip ta' żball huma differenti kemm fil-komponiment (104 kandidati) kif ukoll fil-'Comprehension Test' (237 kandidati) minħabba li fil-' Comprehen- sion Test' kien hemm numru. konsiderevoli aktar ta' żbalji mill-komponiment, xorta jibqa' l- fatt li l-medja ta' kandidati li żbaljaw hija ta' 50.496. Dan ifisser li ħafna kandidati ma jagħtux kas tal-mod kif tinkiteb il-konsonanti 'z' jew 'ż', għalkemm hemm xi kliem li jistgħu jkollhom il- ħoss ta' 'z' ambigwa bħal, per eżempju: 'mezzi', 'stanza', 'gazzetta'. Iżda jibqa' l-fatt li ħafna mill-kandidati għamlu żbalji fi: kliem sempliċi bħalma huma ''rikreażżjoni' flok 'rikreazzjoni', 'kazini' flok 'każini' u 'zmien' flok ''żmien'. Ir-raġuni aktarx tinstab fil-mod kif qed jiġu mgħallma dawn iż-żewġ konsonanti. Hemm bżonn li minn kmieni l-għalliem joħloq tip ta' logħob edukattiv biex it-tfal jiddistingwu d- differenza fil-ħoss ta' 'z' u 'Ż', kif ukoll fil-kitba. Kull meta l-għalliema jaraw l-istudenti jiżbaljaw fihom, jenfasizzawlhom il-ħoss u l- kitba ta' dik il-konsonanti partikolari. Il-medja ta' kandidati li żbaljaw fil-kitba tal- 'g' u tal-ġ' hija ta' 31.98, Fil-komponiment kien hemm 61 kandidat li żbaljaw, waqt li fil- 'Comprehension Test' kien hemm 156 kandidati li ħadu żball fil-kitba tal'ġ' u 'd'. Ħafna kandidati żbaljaw fi kliem sempliċi fejn mhux suppost li kien hemm ambigwità fil-kitba tal-konsonanti 'ġ' u 'g'. Eż: 'progetti' flok 'proġetti' eġwaj' flok 'gwaj' L-istess suġġeriment għall-kitba taż-ż' u z-2z' jista' jerġa' jiġi msemmi, jiġifieri, jekk irridu li jkun hemm iżjed attenzjoni fil-kitba ta' dawn il-konsonanti, hemm bżonn li dawn jiġu mgħallma b'mod effettiv biex b'hekk. it:tfal jaslu biex jaraw id-differenza li teżisti fil-ħoss bejn il-konsonati 'ġ' u 'g', u l-kitba differenti tagħhom li hija marbuta ma' l-istess ħoss. Minn din il-kategorija ta' żbalji, l-inqas medja (32.39) instabet fil-kitba ħażina taċ-ċ' (ara Tabella 1). Hawnhekk tajjeb li wieħed josserva li ħafna kandidati jew ma kinux jafu jew insew li fil-Malti l-konsonanti 'c' mingħajr tikka ma teżistix ħlief f'xi kunjomijiet bħal: Cassar, Camilleri, u oħrajn. Bla dubju, trid tiġi mogħtija iktar attenzjoni għal mod. kif l- għalliema jgħallmu u jikkoreġu din il- konsonanti partikolari, u kemm jista' jkun ma jħallux il-kitba tat-Taljan u ta' l-Ingliż tinfluenza l-ortografija Maltija. L-użu ta' l-artiklu In-numru ta' kandidati li żbaljaw kemm fil- komponiment (153) kif ukoll fil-'Comprehension Test' (188) huwa wieħed kważi korrelatat: il-medja tal-kandidati li żbaljaw fl-użu ta' l-artiklu u s-sing hija ta' 50.18: Waħda mid-diffikultajiet li ltaqgħu magħhom il-kandidati hija l-kitba tas-sing wara l-artiklu. Minn dan jirriżulta li ħafna mill- kandidati jew insew jew ma jafux ir-regola bażika li fil-Malti, l-artiklu bil-fors irid jieħu s- sing. Ħafna mill-kandidati qed jiġu mfixkla mill-kitba ta' l-artiklu fil-lingwa Taljana, eżempju: 'Tuniku' flok 'l-uniku' għax fit-Taljan jinkiteb 'Tunico', Vil multa' flok 'il-multa' għax fit-Taljan tinkiteb 'la multa''. L-għalliema jridu jenfasizzaw iżjed il-kitba tajba ta' l-artiklu u s-sing quddiem nom jew aġġettiv, biex l-istudenti ma jħalltux l-artiklu ma' '.il ta' kelmiet il-għadd, eż: ħdax-il; kemm- il darba, fejn is-sing jiġi qabel 'if u mhux wara. Ta' min jinnota wkoll li l-medja tal- kandidati li żbaljaw fil-kitba tal-vokali tal-leħen ta' l-artiklu hija ta' 40.49, (ara Tabella 1). Dan il- persentaġġ iwassalna għall-konklużjoni li ħafna kandidati ma jafux li l-vokali tal-leħen ta' l-artiklu taqa' meta tiġi wara kelma li tispiċċa b'vokali. Ħafna mill-iżbalji meħuda jixbhu dawn iż-żewġ mudelli: fil-problemi u it-tbatijiet… . flok 'Il-problemi u t-tbatijiet… ' 'Billi tobdi il-liġijiet' ….. flok .Bjlli tobdi l-liġijiet….7 Bħalma għadna kif semmejna ftit qabel, hawn ukoll hemm bżonn ta' iżjed taħriġ serju min-naħa tal-kandidati u korrezzjoni kontinwa min-naħa ta' l-għalliem. M'għandux ikun hemm diffikulta' biex tiġi mgħallma aħjar ir- regola dwar l-użu tal-vokali tal-leħen ma' l- artiklu f'sitwazzjonijiet differenti, minħabba li ħafna drabi ma jkunx hemm ambiswita' fit- tħaddim ta' din ir-regola. Il-konsonanti doppji fil-kliem Mill-analiżi li saret instab li kemm fil- komponiment (250 kandidati) kif ukoll fil- 'Comprehension Test' (214 kandidati) kien hemm numru konsiderevoli ta' kandidati li żbaljaw fil-kitba tal-konsonanti doppji. Infatti, fiż-żewġ tipi ta' analiżi, iktar min-nofs il- kandidati tħawdu tant li l-medja ta' kandidati li żbaljaw toqrob lejn 68.28. Mill-istudju li sar, instab li l-kandidati żbaljaw kemm fin-nuqqas ta' konsonanti doppji fin-nomi u verbi, eżempju: hadieħor, jitwaqfu, kif ukoll fl-użu ħażin tal-konsonanti doppji f'nomi u verbi, eżempju: xitta, iħħossu. Dan kollu jwassalna għall-konklużjoni li l- istudenti mhux qed jiġu mgħallma b'mod effettiv. fir-regoli fonetiċi ta' ħafna mill-kliem Malti. L-użu tan-negattiv Il-medja ta' kandidati li kitbu n-negattiv ħażin hija ta' 25.69; b'hekk jirriżulta li fil- komponiment 68 kandidat ħadu żball, waqt li fil-Comprehension Test' in-numru tela' għal 106 kandidati jiġifieri, il-kandidati li żbaljaw kienu jammontaw qrib kwart. ta' dawk. il- kandidati ''sampled'. Il-fatt li n-numru. ta' kandidati huwa relattivament baxx, jagħtina x'nifhmu li b'iktar attenzjoni min-naħa ta' dawk li żbaljaw, żgur li dan l-iżball jonqos. Hemm bżonn li l-istudenti jitgħallmu b'mod. prattiku wħud mir-regoli l-iżjed bażiċi tan-negattiv — Eż: fin-negattiv, il-partiċella ma m'għandhiex apostrofu, verb li jispiċċa b'apostrofu taqagħlu lgħ bħal 'ma baqax', waqt li ċertu kliem ieħor fin-negattiv: għandu jiġi mogħti iktar importanza minħabba t-tlissin u l-kitba tiegħu bħal: mandhomx. flok ''m'għandhomx', maj kunx flok 'ma jkunx'. Kemm. bil-metodu tradizzjonali kif ukoll bil-metodu modern, m'għandux ikun hemm diffikulta biex jiġi mgħallem aħjar l-użu tan- negattiv. L-użu tal-partiċelli Il-medja tal-kandidati li żbaljaw, kemm fil- komponiment kif ukoll fil-'Comprehension Test', hija ta' 66.896 (ara Tabella 1). Dan ifisser li l-maġġoranza tal-kandidati ma kinux ċerti mill-użu tal-partiċelli. L-iżbalji tal-kandidati jistgħu jiġu kklassifikati f'żewġ kategoriji: (i) l-użu Ħażin tal-partiċelli ma' l-artiklu ta' xi nom partikulari, eżempju: €, ,.. jiġbed lill nies il-barra… .' flok f… jiġbed lin-nies 'il barra….7 (ii) l-użu ħażin tal-partiċelli quddiem nom mingħajr l-artiklu, eżempju: €… tidifendi għall rasu….. ' flok 4… iridifendi għalrasu….. Dan ma jfissirx li m'hemmx kategoriji oħra ta' żbalji, iżda jibqa' l-fatt li l-kandidati tħawdu l-iżjed f'dawn iż-żewġ kategoriji Aktarx li l-iktar suġġeriment adegwat huwa li jkun hemm taħrig kontinwu u ggradat minħabba partiċelli differenti u sitwazzjonijiet differenti li nkitbu fihom. B'dawn l-eżerċizzji kontinwi u ggradati minn sempliċi għal aktar kumplessi, il- kandidati jaslu biex jifhmu kif għandhom jitħaddmu dawn l-elementi lingwistiċi partikulari. Jinkitbu l-partiċelli 'bħal', IP, fgħal' u 'minn' meta ngħidu ta' qabel nom jew isem propju, (dan jiġri meta l-kelma ta' wara l- partiċella ma tkunx tieħu l-artiklu definit), waqt li niktbu 'bħal-, 'għall-, 'lil-, 'mill-U meta ngħidu tal- jew ta' l-, (jekk il-kelma ta' wara l- partiċella tieħu l-artiklu definit), eżempju: Agħti dan lil-Ġanni għax ngħidu 'ta' Agħti dawn il-kotba lill-ħbieb tagħna għax ngħidu ''tal-ħbieb tagħna'. Meta 'lill-, 'għall-, 'bħall', 'mil- u 'minn' ikunu quddiem kelma li tibda bl-istess konsonanti li tispiċċa biha dik il-partiċella, din l-istess partiċella twaqqa' waħda mill- konsonanti tat-tarf, eżempju: Dan meħud mil-liġi ta' Malta.' Il-maskil u l-femminil fis-sentenzi Waqt li l-kandidati li żbaljaw il-ġens fil- komponiment kien ta' 2.949, ta' dawk fsampled', fil-'Comprehension Test' kien hemm 10.696. minn dawk ''sampled'. Jekk wieħed igħodd dawn. ir-riżultati flimkien isib medja ta' 6.7796, jiġifieri persentaġġ verament baxx. Il-maġġoranza tal-kandidati aktar ħawdu l-ġens fi frażi partikulari milli f'kelma partikulari: Eż: ''Jekk id-domanda tkun kbir… flok 'Jekk id-domanda tkun kbira….' Minn dan l-istudju naslu għall-konklużjoni li dawn. il-ftit kandidati, għalkemm jistgħu jkunu jafu l-maskil jew femminil ta' kelma partikulari, xorta m'humiex kapaċi jqabblu l- ġens fi frażijiet jew kliem differenti ta' l-istess sentenza; dan jista' jkun kaġun ta' nuqqas ta' tħaddim morfoloġiku tal-lingwa għax kieku, ma kinux jagħmlu ħafna minn dawn l-iżbalji. Eżempju ieħor ta' dan in-nuqqas huwa: €, id-differenza li hemm hu li dawn… flok .. id-differenza li hemm hi li dawn …. Minħabba nuqqas ta' spazju, żbalji komuni oħra ta' l-għ fil-verbi, l-użu ta' kliem barrani fil- Malti, żbalji sintattiċi u oħrajn ser jitħallew barra. Waħda mill-problemi li dejjem iffaċċja l- Malti kienet dik ta' l-ortografija. Żgur li dan l-istudju jservi ta' fejda kemm għall-għalliema kif ukoll għal dawk l-istudenti li bi ħsiebhom jersqu għal dan l-eżami. Bi ftit ħsieb u prattika, wieħed jista' jevita ħafna żbalji speċjalment dawk ikkaġunati mit-traskuraġni.