jerġgħu jieħdulu l-Grotta, imma hu kiteb lil Papa u dan raġa wettqu bħala sid. Hekk Benegas mis-saba' ħa l-id u d-driegħ. Il-qassisin tar- Rabat baqgħu jitħabtu biex jieħdu dak li kien tagħhom, u Benegas biex jeħles ħaseb li jagħti l-Grotta u d-Dejr b'kull ma fihom lil Gran Mastru tal-Ordni, għalih u għal wer- r'eta tiegħu warajh. Hekk sar u Benegas, (fissena 1624 telaq minn Malta lejn Spanja u ħadd ma sama' aktar bih. U issa nagħlaq dawn l-inqaqar ta' kitba b'nitfa ta' ġrajja minna, li kie- net il-ħtija li ktibt dan. Mela, kont il-Bibljoteka u ġie Ġanni l-Għawdxi ħdejja. Qalli: €1u, tiġi r-Rabat għada wara nofs in-nhar Jien sa mmur nara l-knisja li hemm taħt l-art, ħada San Pawl Barra, il-knisja tal-Madalena.' ENiġi P' weġibtu ''Għada m'iniex xogħol. Darba biss rajtha. dik il- knisja, ilu xi għaxar snin'', U. ltqajna: r'Rabat u nżilna. fil- knisja u niżel magħna Karmnu, ra- ġel mir-Rabat, li jien u hu ftit fuq erbgħin sena ilu, konna flimkien suldati tal-Għar-Emm-Ej. U kif konna hemm isfel, fuq għarma trab u ħaġar, rajna daħla. mudlama u sewda ċulqana. ''Ġann'', għedtlu jien, 'Sejja nidħlu, ħalli naraw x'hemm f. U kif Ġanni xegħel is-sarġa (jiġi- fieri t-torehlight) u qbadna sa nidħlu Karmnu telaq 'il barra. Aktarx qal f'qalbu: ''Ħa' nitlaq l Li ma jarawx xi ruħ u jaqbdu jgħajtu u jagħtu qatgħa lili wkollb' Imma aħna dħalna. U rajna ħajt tal-blat u fih għadd ta' mrabat, u daħla donnha gabuba, u mogħdija dejqa u żewġ bibien. U jien qbadt inħares u naħ- seb. Imbagħad għedt lil Ġanni: ċĠann aqta' dan x'inhul Dan ħabs Kangħanil Rajt wieħed jixbħu ħafna, jgħidulu l-Ħabs ta' San Pietru taħt l-art bħalu, fuq Sijon, Gerusa- lem P9 U ġewwa dak id-dlam idda dawl żgħir, imma ċar għall-aħħar, fuq Malta u fuq il-Grotta ta' San Pawll IL-GĦAR TA' Jingħad li Elija għadu ħaj, u jinsab fuq Ġebel Karmel, fil-Palesti- na, imma darba fil-kemm jarawh in-nies. Fil-Għar tiegħu, quddiem il- baħar imorru Lhud u Nsara u Mislmin. Wieħed Lhudi u l-mara tiegħu li marru joqogħdu 'dik in-naħa riedu jieħdu ħsieb Elija u bdew iġibulu żewġt iftajjar, u jq'egħduhomlu. fil- bieb tal-għar tiegħu, fil-għaxija, kull jum. Damu jagħmlu hekk għal seba snin: iqiegħdu l-ftajjar. hemm fil- għaxija, u fil-għodu ma jkunux hemm aktar. Lejla waħda rahom iqiegħdu l-ftajjar hemm qassis Grieg, u beda jidħak bihom. SANT'ELIJA U meta qalulu li l-Profeta kien jieħu l- ftajjar, għax fil-għodu ma jkunux hemm, weġibhom li dawk kien jeħodhom ir-raġel tal-għassa, iew iekluhom bil-lejl id-dbej- jeb. U għal dal-kliem. ir-raġel u l-mara sewwdu qalbhom u tmikktu mhux bi ftit: Kif kien sejjer il-qassis iltaqa' ma' ra- ġel xiħ bil-leħia baida, li saqsieh għaliex kien jidħak, Il-qassis qallu li kien jidħak bil-bluha ta' dawk in-nies. 'Imma ma taħsibx int'' qallu x-xiħ, €li l-għotja tagħhom żgħira, kemm hi żgħira, mogħti- ja b'qalb safia, ma kenitx aiegħda togħ- ġob 'l Alla' Mela għaliex tellifthom il- hena u l-istiħqaqf'' U kif qallu hekk ma deherx aktar. Il-qassis għaraf li dak ix-xiħ kien Elija u l-għada mar għand. dawk in-nies, jit- lobhom maħfra. AHBARIJIET TA' L-ART IMQADDSA L-Ewwel Knisja tal-Karmlitani — Dal-aħħar sar taħfir fuq il-Monti Karmelu fil-Palestina u nsabet knisja żgħira mibnija fis-sena 1209 f'ġih il- Madonna, li ma' dwarha r-Rhieb Karmlitani ħadu r-Regola tagħhom minn għand il-Patrijarka ta' Ġerusa- lemm, Albertu. Il-knisja qegħda ħada l-Għajn ta' sant'Elija xi siegħa mixi bgħid mid-Dejr il-Kbir ta' €Stella Maris'' (kif jissemma wkoll fl-approvazjoni tar-Regola). Din il- knisja żgħira kienet imkabbra fis- Seklu XIV, meta nbena d-Dejr li għandu. l-isem ta' San Brokkardu. Din il-knisja għandha tinqies bħala n- nieqa li fiha twieled l-Ordni Karmil- tan. Minn ħada dil-knisja jidhru tliet irjus tal-iġbla li minnhom ittieħdet l-istemma tal-Karmelu. Il-Ghaqda tal-Insara u l-Ortodossi tas-Surija — Il-poplu Nisràni Or- todoss tas-Surija qiegħed juri xewqa kbira li tfittex isseħħ.il-Għaqda bejn l-Insara kollha biex aktar ikun hemm saħħa kontra l-qawwiet tal-Atej u tal-Anti-Nsara ta' żmienna. Imma l-kbaràt Ortodossi għadhom juru ruħhom imgerrxin mill-Insara tal- Ewropa, u fil-gazzetta tagħhom, tIl-Harka'' dejjem itambru li l-In- sara tal-Punent kienu dejjem ħtija tal firda, u hekk jerġgħu ikunu issa. Bil-maqlub il-gazzetta tal-poplu, li jisimha: ''In-Nur'', iżżomm iebes li fiż-żmienijiet li aħna fihom, din il- għaqda m'hux biss hija ta' ġid, imma hija ta' ħtieġa. Għal daqshekk dil-gazetta qegħda xxandar kitbiet, u tistieden lil min jikteb fuq kull ħaġa li tagħti dawl u għajnuna biex ma ddumx ma sseħħ dil għaqda. Patrijarka gdid Armen — Wara kem mil-sena li l-Armċni Ortodossi kienu bla Patrijarka, issa laħaq il- Bejatitudni Tiegħu Mons. Derderjan. L-Armeni damu daqshekk bla Patri- jarka ħtija tan-nuqqàs ta' ftehim bejn il-partiti tar-Rhieb tagħhom. Ftit ilu, imma, għadd kbir ta' Rhieb mid-Dejr jew Kunvent. il-kbir ta' San Ġakbu f'Ġerusalem, talbu lil Ħakem tal-belt li jarġa' jġ'b lil Mons. Jagixe, li kien imkeċċi minn hemm. Kif ġie, il-Laqgħa l-Kbira tar-Rhieb għażlet lilu bħala Patrijarka. It- Tlugħ tiegħu fit-Tron sar fil-Kattid- ràl il-kbir ta' San Ġàkbu, f'Ġerusa- lem. Kienu mistedna għal festa il- kbarat kollha Ċivili u Reliġjużi. Id- Degriet tar-Re Husejn li jwettaq lil dan il-Patrijarka l-ġdid kien moqri bl-Armen, bil-Għarbi u 'bl-Ingliż. Zawwarin f'Gerusalem — Ma'tul ix-xahar t'Awisu li għadda, waslu Ġerusalem 82 ġemgħa ta' żawwarin, li kollha flimkien jagħmlu 1356 ruħ. Sal 15 ta' Settembru kienu diġa' waslu 13 il-ġimgħa oħra, li jagħmlu 265 ruħ. Barra minn dawn marru 884 żawwar wieħed-wieħed. Dawn jagħmlu l-għadd ta' 2003 żawwar li kienu mgħejjuna mir-Rhieb tal-Art Imqaddsa. L-artijiet li ġew minnhom huma dawn: Franza, Italja, Libnàn; Belġju, Ġermanja, Amerka; Kanada, Surija, Brażil; Gwamàla, Messku, Portugal, u San Salvador. Sera Tabone miż-Żejtun, tagħt par imsielet tad-djamanti lill-Ma- donna tal-Kalvarju, għal grazzja kbira li qalgħet minn għandha. Nixtiequ li l-imseħbin tagħna jitol- bu għar-ruħ għażiża ta' dawn li ġej- jin, u li nieshom jintiequna niftakru jihom fit-talb tagħna. MALTA VALLETTA — Elena Żahra, Ġu- żeppi Gawċi. ASCIAQ — Grezju Ellul, Grezja Ellul, Maria Busuttil. Pawlu Busuttil Ġanni Busuttil, George. Zulla Farrugia, Ġużeppi Fenech, Tereża Carabott, Ġanni Ca- rabot, Grezju 'Carabot, Mattew Spiteri, Ġuża Spiter', Rożario Valla, Carlo Zammit, Marija Zammit, Kar- mela Dirnech. Franċisku Dimech, Anna Enriquez, Franċiska Darmanin Anna Pace, Konċetta Brincat. Kar- melu Cilia, Roża Cilia, Antonia Gatt, Ġużeppi Spiteri. BALZAN — Marija Grech, Pawlu Grech, Samwel Lowell, Marv Lowell, Maud Psaila Manche, Oliver Borg, Roża Borg Oliver James Lowell, Roża Lowell, Enrico Borg Oliver, Ruber Sciberras. Salvu Dimikoli, Marija Pace, Beatri- ce Psalla Cumbo, Monsinjur Ġużeppi Psaila: Cumbo, Vinċenzo Brincat, Annunzjata Brincat, Rożina Cauchi, Elisabeth Darmanin, Annetta Cauchi Mikiel Mifsud. MARSA — Ġużeppi Vassallo, Em- manwele Vassallo, Rożanna Vassallo Karmelo Pace, Anġelo Pace, Anna Pace, Karmelo Bonanno, Marjanna Ellul, Ġużeppi Bonanno, Katerina Mallia, Pietru Mallia, Nikolina Pace Ġużeppi Baldacchino, Franċiska Vella Ġużeppi Valla, Pawla Sammut, Salvu Sammut, Gaetanu Sammut, Ġerardu Sammut, Karmelu Sammut, Filome- na Sammut, Emmanwele Grima, Pawlu Zarb, Marija Cauchi, Spiru Cauchi, Asunta Bajjada. Pietru Far- ruġia, Marija Mejlaq, Franċisku Mej- laq, Familja Cammilleri, Familja Farrugia, Marija Mercieca, Mikiel Mercieca, Karmela Montesin, Mikiel Sciberras, Anġela Sciberras, Karmelu Sciberras, Lorenza D'Alfonzo, Em- manwele D'Alfonzo, Gonċetta Grech, Grezju Grech. ŻEJTUN — Salvu Abela, Karm Abela, Leslie Wood, Karm Cafa, Caterina Cutajar, Mikiel Theuma, Ġuże Theuma, Ġanni Farrugia, Pawlu Caruana, Ġuże Sevchell Ġuże Abela, Karm Abela, Ġikku Abela, Vinċenzo Abela, Karmelo Abela, Ca- tarina Abela, John Marv Abela, Sal- vu Mifsud, Antonio Camenzuli, Ġo- vanna Camenzuli, Ġużeppi Camen- zuli, Karmela Mizzi, Franċiska Mizzi, Paċifika Cammilleri, Anġlu Camilleri, John Magro, Anġela Magro, Ġużeppi Magro, Antonio Magro, Karmelo Magro, Assunta Mercieca, Marija Sevchell Ġovanna Sevchell, Marija Bonnici, Indri Bonnici, Karmela Bonnici, Karmelo Mercieca, Karmela Mercieca, Manwel Psaila, Karmelo Psaila, Ġużeppi Psaila, Salvu Spiteri, Manwel Spiteri, Feliċa Gatt, Tereża Spiteri Ġużeppi Gatt. Ġużeppi Mif- sud, Ġużeppina Mifsud, Ġovanna Attard, Marija Attard, Amabile At- tard, Ċeċilja Bonnici, Vinċenza Vella, Ġużeppi Cassar, Karmela Cassar, Tereża Baldacchino, Gejtanu Baldac- chino, Ġużeppi Baron, Ġovanni Ba- ron, Pawlina Grixti, Ġużeppi Sciber- ras, Karmelo Caruana, Lorenza Car- uana, Karmela Ellul, Saverja Abdilla Wenzu Abdilla, Karmelo Abdilla, Karmelo Montebello, Ġużeppi Monte- bello, Karmela Montebello, Mikelina Montebello, Ġovanni Caruana, Marija Caruana, Karmelo Caruana, Ġovanni Axisa, Ġużeppi Cassar, Alexander Cassar, Karolina Galea, Ġuseppi Galea, Marjanna Portelli, Loretu Portelli, Antonio Carabott, Consilia Carabott, Grazja Vella ,Antonio Ca- rabott. GĦAWDEX VICTORIA — Margerita Attard, Lw.ġi Attard, Marija Tabone, Kar- melu Tabone, Emmanwele Ċini, Marija Ċini, Ġużeppi Attard, Roża Attard, Franċisku Psaila, Ġużeppi Attard, Vinċenzo: Fenech, Toni Zammtt, Ġużeppi Camilleri, Karmelo Bajjada, Annunzjata Bajjada, Ġuże Bajjada, Marija Bajjada, Ġużeppi Pace, Marija Pace, Gulja Pace Fran- ġisku Pace, Grezja Debattista, Ġu- żeppi Debattista, Georgio Debattista, Georgo Mizzi, Pietru Pawl Cachia, Franġisku Sacco, Olga Cachia, Fran- ($) Il-bqija tal-ismijiet tal- Mejtin ġisku Cachia, Pawlu Sacco, Mananni Sacco, Karmelo Agius, Dolores Agius Toni Agius, Marjanna Ag'us, Ġuże Mariton, Ġużeppi Pavia, Franġisku Pavia, Marija Antonia Pavia, Marija Pavija, Vinċenzo Pavia, Ġuża Pavia, KERĊEM — Ġużeppi Grech, Do- lores Grech, Lwiġi Cassar, Dolores Cassar, Roża Borg, Mikiel Borg, George Borg, Tereża Borg, Maria Cassar, Franġ'ku Cassar, Ġovanni Cassar Georgia Cassar, Georgia Spi- teri, Georgio Attard, Marija Antonja Attard, Dolores Attard, Katerina Grech, Georgio Grech, Lorenzo Borg Margarita Borg, Marjanna Agius, Margarita Attard Govann: Attard, Roża Butigieg, Salvu Xiberras, Er- minia Xiberras, Karmela Sultana, Ġuża Sultana, Marija Sultana. XEWKIJA — Marija Grech, Anna Spiteri, Franġisku Zammit, Roża Zammit, Marija Cassar, Ġuże Cassar, Roża Cassar, Karmela Cassar, Agos- tina Cassar, Grezja Cauċi, Ġuditta Gauċi, Lwiġi Gauċi Conċetta Buti- gieg, Ġovanni Butigieg, Ġuże Vella, Rita Butigieg, Marija Xwereb, Ġo- vanni Xwereb, Karmelo Xwereb, Roża Xwereb, Mikiel Xwereb, Salvu Haber, Ġuże Zammit, Ġuże Zammit Ġpżeppi Muscat, Pawlu Ċini, Grezja Calleja, Publio Grima, Marija Grima Ġużeppi Grima, Karmela Grima, Margarita Grima, Ġużeppi Grima, Ġużeppa Bonniċi, Anna Bonniċi, Min-naħa tagħna niżguraw qrabat- hom li l-erwieħ ta' dawn. il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu. inġibuhom f'ħarġa oħra; imma s- sufraġji għar-ruħhom fl-Imkejjen Mqaddsa ta' Ġerusalem, isiru xorta waħda. Nixtiequ li l-imseħbin tagħna jitol- bu għar-ruħ għażiża ta' dawn li ġej- jin, u li nieshom jintiequna niftakru jihom fit-talb tagħna. MALTA VALLETTA — Elena Żahra, Ġu- żeppi Gawċi. ASCIAQ — Grezju Ellul, Grezja Ellul, Maria Busuttil. Pawlu Busuttil Ġanni Busuttil, George. Zulla Farrugia, Ġużeppi Fenech, Tereża Carabott, Ġanni Ca- rabot, Grezju 'Carabot, Mattew Spiteri, Ġuża Spiter', Rożario Valla, Carlo Zammit, Marija Zammit, Kar- mela Dirnech. Franċisku Dimech, Anna Enriquez, Franċiska Darmanin Anna Pace, Konċetta Brincat. Kar- melu Cilia, Roża Cilia, Antonia Gatt, Ġużeppi Spiteri. BALZAN — Marija Grech, Pawlu Grech, Samwel Lowell, Marv Lowell, Maud Psaila Manche, Oliver Borg, Roża Borg Oliver James Lowell, Roża Lowell, Enrico Borg Oliver, Ruber Sciberras. Salvu Dimikoli, Marija Pace, Beatri- ce Psalla Cumbo, Monsinjur Ġużeppi Psaila: Cumbo, Vinċenzo Brincat, Annunzjata Brincat, Rożina Cauchi, Elisabeth Darmanin, Annetta Cauchi Mikiel Mifsud. MARSA — Ġużeppi Vassallo, Em- manwele Vassallo, Rożanna Vassallo Karmelo Pace, Anġelo Pace, Anna Pace, Karmelo Bonanno, Marjanna Ellul, Ġużeppi Bonanno, Katerina Mallia, Pietru Mallia, Nikolina Pace Ġużeppi Baldacchino, Franċiska Vella Ġużeppi Valla, Pawla Sammut, Salvu Sammut, Gaetanu Sammut, Ġerardu Sammut, Karmelu Sammut, Filome- na Sammut, Emmanwele Grima, Pawlu Zarb, Marija Cauchi, Spiru Cauchi, Asunta Bajjada. Pietru Far- ruġia, Marija Mejlaq, Franċisku Mej- laq, Familja Cammilleri, Familja Farrugia, Marija Mercieca, Mikiel Mercieca, Karmela Montesin, Mikiel Sciberras, Anġela Sciberras, Karmelu Sciberras, Lorenza D'Alfonzo, Em- manwele D'Alfonzo, Gonċetta Grech, Grezju Grech. ŻEJTUN — Salvu Abela, Karm Abela, Leslie Wood, Karm Cafa, Caterina Cutajar, Mikiel Theuma, Ġuże Theuma, Ġanni Farrugia, Pawlu Caruana, Ġuże Sevchell Ġuże Abela, Karm Abela, Ġikku Abela, Vinċenzo Abela, Karmelo Abela, Ca- tarina Abela, John Marv Abela, Sal- vu Mifsud, Antonio Camenzuli, Ġo- vanna Camenzuli, Ġużeppi Camen- zuli, Karmela Mizzi, Franċiska Mizzi, Paċifika Cammilleri, Anġlu Camilleri, John Magro, Anġela Magro, Ġużeppi Magro, Antonio Magro, Karmelo Magro, Assunta Mercieca, Marija Sevchell Ġovanna Sevchell, Marija Bonnici, Indri Bonnici, Karmela Bonnici, Karmelo Mercieca, Karmela Mercieca, Manwel Psaila, Karmelo Psaila, Ġużeppi Psaila, Salvu Spiteri, Manwel Spiteri, Feliċa Gatt, Tereża Spiteri Ġużeppi Gatt. Ġużeppi Mif- sud, Ġużeppina Mifsud, Ġovanna Attard, Marija Attard, Amabile At- tard, Ċeċilja Bonnici, Vinċenza Vella, Ġużeppi Cassar, Karmela Cassar, Tereża Baldacchino, Gejtanu Baldac- chino, Ġużeppi Baron, Ġovanni Ba- ron, Pawlina Grixti, Ġużeppi Sciber- ras, Karmelo Caruana, Lorenza Car- uana, Karmela Ellul, Saverja Abdilla Wenzu Abdilla, Karmelo Abdilla, Karmelo Montebello, Ġużeppi Monte- bello, Karmela Montebello, Mikelina Montebello, Ġovanni Caruana, Marija Caruana, Karmelo Caruana, Ġovanni Axisa, Ġużeppi Cassar, Alexander Cassar, Karolina Galea, Ġuseppi Galea, Marjanna Portelli, Loretu Portelli, Antonio Carabott, Consilia Carabott, Grazja Vella ,Antonio Ca- rabott. GĦAWDEX VICTORIA — Margerita Attard, Lw.ġi Attard, Marija Tabone, Kar- melu Tabone, Emmanwele Ċini, Marija Ċini, Ġużeppi Attard, Roża Attard, Franċisku Psaila, Ġużeppi Attard, Vinċenzo: Fenech, Toni Zammtt, Ġużeppi Camilleri, Karmelo Bajjada, Annunzjata Bajjada, Ġuże Bajjada, Marija Bajjada, Ġużeppi Pace, Marija Pace, Gulja Pace Fran- ġisku Pace, Grezja Debattista, Ġu- żeppi Debattista, Georgio Debattista, Georgo Mizzi, Pietru Pawl Cachia, Franġisku Sacco, Olga Cachia, Fran- ($) Il-bqija tal-ismijiet tal- Mejtin ġisku Cachia, Pawlu Sacco, Mananni Sacco, Karmelo Agius, Dolores Agius Toni Agius, Marjanna Ag'us, Ġuże Mariton, Ġużeppi Pavia, Franġisku Pavia, Marija Antonia Pavia, Marija Pavija, Vinċenzo Pavia, Ġuża Pavia, KERĊEM — Ġużeppi Grech, Do- lores Grech, Lwiġi Cassar, Dolores Cassar, Roża Borg, Mikiel Borg, George Borg, Tereża Borg, Maria Cassar, Franġ'ku Cassar, Ġovanni Cassar Georgia Cassar, Georgia Spi- teri, Georgio Attard, Marija Antonja Attard, Dolores Attard, Katerina Grech, Georgio Grech, Lorenzo Borg Margarita Borg, Marjanna Agius, Margarita Attard Govann: Attard, Roża Butigieg, Salvu Xiberras, Er- minia Xiberras, Karmela Sultana, Ġuża Sultana, Marija Sultana. XEWKIJA — Marija Grech, Anna Spiteri, Franġisku Zammit, Roża Zammit, Marija Cassar, Ġuże Cassar, Roża Cassar, Karmela Cassar, Agos- tina Cassar, Grezja Cauċi, Ġuditta Gauċi, Lwiġi Gauċi Conċetta Buti- gieg, Ġovanni Butigieg, Ġuże Vella, Rita Butigieg, Marija Xwereb, Ġo- vanni Xwereb, Karmelo Xwereb, Roża Xwereb, Mikiel Xwereb, Salvu Haber, Ġuże Zammit, Ġuże Zammit Ġpżeppi Muscat, Pawlu Ċini, Grezja Calleja, Publio Grima, Marija Grima Ġużeppi Grima, Karmela Grima, Margarita Grima, Ġużeppi Grima, Ġużeppa Bonniċi, Anna Bonniċi, Min-naħa tagħna niżguraw qrabat- hom li l-erwieħ ta' dawn. il-mejtin għeżież ikollhom dejjem sehem mill- quddies li jitqaddes fuq il-Qabar ta' Kristu. inġibuhom f'ħarġa oħra; imma s- sufraġji għar-ruħhom fl-Imkejjen Mqaddsa ta' Ġerusalem, isiru xorta waħda.