Din is-sena li ahna fiha,(1983), id-dinja tfakkar l- 1950 sena mill-Passjoni ta' Gesu' Kristu, waqt li l-Papa habbarha bhala sena tal-Gubjew tal-Fidwa, fl-okkażjoni tal- Gimgha l-Kbira. Ghalhekk jidhirli li tkun haga xierqa li nsemmi xi drawwiet vartikolai Maltin li ghandhom rabta mar-religjon taghna, u fl-istess hin ghandhom aspett folklor- istiku, Mhux ser niddiskuti dettalji dwar il-processjonijiet kbar tal-Gimgha l-Kbira, u ta' l-Irxoxt; jew is-slaleb tat- toroq. li ghandhom x'jaqsmu ma' Kristu Feddej, izda ser insemmi dawk id-drawwiet li forsi mhux kulhadd jaf bihom jew jigu f'mohhna bhala asoetti folkloristici, Ta' min isemmi dawk is-slaleb tad-deheb jew metall iehor li rgiel u nisa jilbsu madwar ghonghom bhala devozzjoni, drawwa l i zdietiet hafna wara' t-tieni gwerra dinjija, Izda jekk inharsu lejn gensna fis-sekli mghoddija, insibu id-drawwa ta' Salib, biex ma nghidx figura ta' Kristu, bhala Kurcifiss, impingijin bill-kulur u l-labar fuq id-dirghin tal l-irgiel biex zgur ma jithassrux,dak li bl-ingliz jissejjah 'tatoo', Fost in-nisa nsibu d-drawwa li jghozzu fi djarhom, bcejjec u frieglii taz-zebbug imbierek f'Hadd il-Palm, u ohra li jahslu lit-trabi fl-ilma li fih ikunu tefghu ward li jkun baqa' mis- Sepulkru, biex iharsu lil-uliedhom minn xi mard jew deni iehor. Kulhadd jghozz ward, xewk, zebbug li jgibu maghhom dawk ii jzuru l-Art Imqaddsa ta' Gerusalemm, Iima l-aktar haga ib kienet ghall-qalb l-ommijiet, kienet il-warda hekk imlaqqma 'tal-passjoni' , li ghalkemm niexfa, kienet tinfetoh mill-gdid meta tinxtehet fl-ilma, u meta l-mara kienet tasal biex twelled, din kienet bhallikieku thabbrilha hlas tajjeb. jIŻÀ bal fi - prt . modroh A Ommi kellha waħda minn dawn il-ward, li nannitha, Ghandha ghamla ta' ballun u niexfa daqs injama tal-manku. .ta' martell; b'dana kollu, id-dar għaħdna: drawwa li nghaddsuha fl-ilma nhar Hamis ix-Xirka, u sa l-ghada nergghu nsibuha miftuha mill-gdid Jekk din ma tiftahx nahsbu li gej xi ghawg.. Nixtieq issa .nsemmi xi haga ftit stramba dwar Dun Alfred Gatt, qassis ta' fama qaddisa, li miet nhar Hamis ix-Xirka, fis-76 ta' Marzu, 1937 fill-Belt Valletta, Dan kien joqghod iqarar il-hin kollu fill-knisja ta' l-Erwieh, u hemm dahhal id-devozzjoni tal-Wicc Imqaddes ta' Kristu, li hu pogza fuq artal f'kappella fill-genb, fi zmien il-Gublew Straordinarju tar-Re de nzjoni li sar fl-1933, Din id-devozzjoni. kompla xerridha bill-kitba, Salvu Agius, u din infirxet ma' Malta kollha, u bosta xbihat bil-Wicc ta' Kristu,msejjah tal-Veronika, dahlu wkoll fi knejjes ohra, Il-mewt ta' Dun Alfred lejlet il-Gimgha l-Kbira, halliet impressjoni kbira, billi kien il- promotur tal-qima lejn il-iicc ta' Kristu, u fuq qabru, fic- cimiteru tal-Addolorata bdew imorru bosta nies jitolbuh il- grazzji, jehdulu xemghat u fjuri, waqt xi nisa rashom shuna qalu wkoll li dehrilhom Dun Alfred fuq il-qabar , Kien hemm Kelinu Pace , messaggier tal-prim ministru, li kien imur izur il-qabar ta' dan il-qassis, u gabar xi fjuriet zghar minn fuq il-qabar, u pogżihom bej: il-folji ta' ktieb, Wara zmien, induna bit-tbajja li dawn il-fjuri hallew fuq il-karti tal- ktieb, u dawn it-tbajja dehru donnhom jixbhu il-wicc ta' Kristu, Kien hemmohrajn li ghamlu bhalu u gralhom l-istess. Kelinu, li kulhadd kien izomsu b'ragel serju, kien gie ghandi, u talabni bvingilu dawm it-tbajja, u jiena bilkemm stajt nemmen li kellu f'mohhu li seta' kien hemm xi mistrn, imma meta rajtu hekk sod fill-fehma tieghu, għamilt ukoll kopja ghalija, biex inzommha bhala haga kurjuza, u xejn aktar. Irrid nghid ukoll, li meta kont zghir jien ukoll kont ghalaqt xi fjura fil-ktieb kif kienu jghamlu t-tfal kollha, u dawn, billi jkunu friski, iwirtiha mihnh għand, jil I Buwx id sddi ki trial L ħi gWER Ġir safe ka dat ikali 36 fe), few dokur Ġ ŻILI Adikattti — Ib 1337, Lat ik GĠBWL, —il- jhallu marki jet tbajja li tisthajjilhom juru figura ta' wicc jew xi forma ohra, konna nghidu li dawn il-fjuri gew ibbal- zmati. — Ukoll meta nharsu iejn l-ishab, nisthajlu li qed naraw forom ta' wcuh, annimali, u forom ohta, li malajr jis- narixxu mal-mixi ta' l-ishab; l Imma wara' 46 sena mill-mewt ta' Dun Karm, ftakart fid- disinji li kont ghamilt tat-tbajja li kien urieni Kelinu Pace, u sibthom biex ninvublikhom, minhabba dik il-grajja kurjuza li aktarx sare t b'kumbinazzjoni, l-ewwel bill-mewt ta' Din Alfred, propagatur tad-devozzjoni tal-Wicc ta' Kristu, lejlet il-Gimgha l-Kbira, u mbghad bl-impressjoni tal-fjuri fuq il- karti, ghamla ta' wicc bill-kuruna tax-xewk, Kumitat tal-Ghaqda tal-Folklor ghas-sena 1983 Segretarja onorarja: Sin'na Jessie Grech Indirizz tal-Ghaqda: Segretarja Onorarja, 29,Narrow Street, Lija; tal-Bditur,78,St.Trophimus Street, Sliema,