Bini storiku f'Marsaxlokk ma. ikompli mill-ħarġa l-oħra F'din is-sensiela taħt it-titlu 'Bini Storiku f'Marsaxlokk, bdejna naraw flimkien x'bini ta' mportanza nsibu ġewwa r-raħal ta' Marsaxlokk. Din is-sensiela hija maqsuma fi tlitt kapitli ewlenin, l-ewwel wieħed dwar 'il-Fortifikazzjonijiet' it-tieni wieħed dwar 'Bini ta' Żminijiet Differenti' u t-tielet wieħed huwa dak li qegħdin nippubblikaw din is- sena li jitratta dwar Knejjes, Kappelli u Niċeċ' li nsibu madwar ir-raħal pittoresk ta' Marsaxlokk. Inkomplu mela naraw flimkien l-istorja ta' 'bini reliġjuż' li nsibu f'dan ir-raħal, — Kapitlu 3: Knejjes, Kappelli u Niċeċ il-Knisja Parrokkjali a) il-bini tal-knisja Fl-1888, ix-Xlukkajri ingħaqdu f'laqgħa u bagħtu delegazzjoni għand l-Isqof u talbuh ħalli jibnu knisja għalihom. L-Isqof studja s-sitwazzjoni u approva li jinbeda l-bini tal-knisja l-ġdida. il-familja nobbli Zammit Gauci minn Ħaż Żebbuġ offriet l-art ftit 'il fug minn Sant'Andrija għall-bini ta' din il-knisja. L-Arċipriet Dun Ġużepp Diacono tax-Xagħra Għawdex offra li jagħmel il- pjanti b'xejn. Il-Markiża Rosina Sabbatini, miżżewġa lill-Markiż Ġużeppi Apap Testaferrata (1874), offriet li tħallas nofs l-ispejjeż jekk kemm-il darba l-knisja tiġi ddedikata lill-Madonna ta' Pompei. Fis-sena 1890 saru l-preparamenti meħtieġa u beda l-bini tal-knisja fuq il-pjanta li kien għan Dun Ġużepp Diacono. ta' l-ispejjeż inġabar mix Xiunkejn- 88. Il-krisj l-ġdida bdiet tintuża u fis-27 ta' Novermbra 1892, l-Isqof ħatar bħala Viċendarju lil Dun Lawrenz Degabriele. Fi żmien it-tieni kappillan, jiġifieri fl-1910 kienu ġa bdew jinbnew il-kor u l-kappelluni u b'hekk il- knisja ħadet il-forma ta' salib kif nafuha Ilum il- ġurnata. Fi żmien il-kappillan Dun Salv Gatt, inbeda x- xogħol għall-bini tal-kumplament tal-knisja, jiġifieri ' l-kampnari u l-faċċata tal-knisja. Ix-xogħol beda fl- 1930 mill-bennej Ġużeppi Mifsud u sħabu Żwieten. Imbagħad, fis-sena 1933, l-istess kappillan inkariga lill-aħwa Salvu, Ġużeppi, Ġammari u Anġlu Cumbo sabiex jibnu l-kampnari mal-faċċata. Wara li lesta l-kampnari fl-1933, l-istess kappillan ħaseb ħalli l-knisja tkun miksija bil-madum. Imbagħad ġew magħluqa ż-żewġ bibien li kienu jagħtu għaż- żewġ sagristiji u minflok saru żewġ artali, u minflok dawn il-bibien saru tnejn oħra biswit l-istess artali. Saru wkoll żewġ bibien oħra li mis-sagristiji jagħtu għall-kor. F'dan iż-żmien ukoll saret il-gallerija ta' l- orgni u l-Imgħallem Suban installa l-arloġġ fil-faċċata tal-knisja fl-1936. ix-xogħol fuq il-koppla nbeda fit-13 ta' Mejju 1947 mill-Imgħallem Żejtuni Rożu Abela. Kellhom isiru xi arranġamenti fuq l-erba' ħnejjiet prinċipali tal-knisja sabiex il-koppla jkollha 'sodda' soda. U fl- 1948 tlesta l-bini tal-koppla. Immedjatament wara beda l-ġbir għat-twieqi ta' l-istess koppla u kull waħda ġiet tiswa £5. Il-kappillan Dun Tarcisio Delicata ħaseb ħalli jkompli jsebba il-faċċata tal-knisja billi fl-1976 żied l-istatwa tal-Madonna £ Sajjieda fuq il-fonċispizju ta' l-istess knisja parrokkjali. Il-kappillan Dun Mario Tong — ħaseb li ikompli jikkoltiva dak l li kien kemm. infatti l-ewwel. xogħol tiegħu kien li beda ż- ma tas- Festa Madonna ta' AR Marsaxlokk żebgħa tal-koppla minn barra. Il-kappillan ta' wara, Dun Ġużepp Mifsud kompla t-tiswija ta' l- istess koppla billi bidel it-twieqi l-antiki u saru oħrajn ġodda. Dan il-kappillan ħaseb ukoll sabiex jibdel iż-żewġ soqfa tas-sagristiji peress li dawn kienu fi stat ikkundannat. Għamel ukoll tiswija fuq il-qniepen tal-knisja. Il-kappillan preżenti ħaseb sabiex imexxi l-artal maġġur il-ġewwa fil-kor sabiex jintrebaħ aktar spazju fil-knisja u għalhekk sar artal mejda ġdid ta' l-irħam. Dan il-kappillan ħaseb ukoll sabiex jerġa' jiżboħ il-koppla minn barra u jsewwi s-saqaf tal-knisja minn barra qabel ma beda l-proġett taż- żebgħa tal-knisja. b) Pitturi, statwi u artali Ix-Xlukkajri mill-ewwel bdew jaħsbu sabiex ikollhom l-istatwa tal-padruna tagħhom u għalhekk, għalkemm kien żmien ta' faqar, saru diversi ġabriet għal dan il-għan u s-sajjieda bdew joħorġu l-offerta tat-terz lill-Madonna. L-istatwa tal-Madonna nħadmet ġewwa Lecce fl-Italja, bil-figuri tal- Madonna u l-Bambin biss u din waslet fuq ix-xtut ta' Malta fir-rebbiegħa ta' l-1990. Il-figuri ta' Santa Katerina ta' Siena u San Duminku ta' Guzman żdiedu xi żmien wara. Maż-żmien komplew isiru diversi opri ġodda. L-ewwel waħda hija l-aktar ta' preġju u din hija l- pittura ta' San Vinċens Ferreri li ġiet irregalata lill- knisja ta' Marsaxlokk mill-Kanonku Bormliż Costantino Cilia la Corte. Din il-pittura hija xogħol tal-pittur famuż Ġużeppi Cali. Il-kappillan Busuttil ħaseb ukoll li jġib kurċifiss kbir għall-knisja u dan ġabu minn Bormla u tqiegħed fil-kappellun tal-lemin. Taħt dan l-istess kurċifiss insibu bust ta' Marija Addolorata li nħadmet ukoll ġewwa Lecce. Din kienet ġiet mogħtija lill-knisja ġ-4, minn qarib tal-kappillan Busuttil. ġ Il-knisja ta' Marsaxlokk hija A) gamma b'numru ta' pitturi ,, mhux ħażin. Fost dawn il- c , i (i: pitturi, ħamsa għandhom l- ; l-artal tagħhom, erba' 7 minnhom Programm tal-Festa - Banda Pompei:--2003 Bust tal-Vergni Mqaddsa Marija Addolorata tilfu l-artal tagħhom waqt li l-bqija huma nkwadri mdendlin biss mal-ħajt: 1. SantaKaterina ta' Lixandra (xogħol Lazzru Pisani) 2. Ġesu' u Santa Marija Alacoque (xogħol Ramiro Cali) 3. Madonna tal-Karmnu (xogħol Ġużeppi Cali) 4. Il-Lunzjata (xogħol Ġużeppi Cali) 5. Is-Salvatur (xogħol Ramiro Cali) 6. Madonna tal-Karmnu (xogħol Ramiro Cali) 7. Santa Tereża tal-Bambin Ġesu' (xogħol Giorgina Mifsud) 8. San Ġwann 9. San Ġużepp(xogħol ) 11. San Duminku ta' Guzman (xogħol Bonnici) 12. San Pietru (xogħol Ġużeppi M. Caruana) 13. Il-Madonna ta' Pompei (xogħol Markiż Peppinu Apap Testaferrata) 14. San Pawl (xogħol Ġużeppi M. Caruana) 15. Il-Battalja ta' Lepanto (xogħol Bonnici) 16. Sant' Andrija (xogħol ) 17. San Vinċens Ferreri (xogħol Ġużeppi Cali) 19. c) Kappillani u avvenimienti oħra Dun Salv Delia 1897-1902 Dun Ġużeppi Busuttil 1904 - 1918 Dun Rużar Balzan 1918-1925 Dun Salv Gatt 1926 - 1953 , Festa Madonna ta' Pompei, Marsaxlokk 11 ta' Jannar 1897 — Marsaxlokk sar parroċċa 7 ta' Jannar 1912 It-tberik tal-knisja 17 ta' Settembru 1967 - Konsagrazzjoni tal-knisja 11 ta' Jannar 1997 - Marsaxlokk mitt sena parroċċa 13 ta' Mejju 2000 — Konsagrazzjoni ta' l-artal mejda il-Kappella ta' Tas-Silġ Il-kappella ta' Tas-Silġ ġiet mibnija oriġinarjament fl-1650. Dik li naraw illum nbniet fl-1832 fuq disinn ta' Franġisku Fabri miż-Żejtun. Il-Markiża Anġolina Muscat Cassia Dorell kienet ħallset għall-bini tagħha. Ilum, din il-kappella tagħmel parti mill-kunvent tal-Patrijiet Karmelitani Tereżjani, Hi min-naħa tagħhom ħadu ħsieb jirranġaw u jikkultivaw kemm il-kappella kif ukoll il-palazz li nsibu magħha. il-Kappella ta' San Pietru (Dumnikan) Martri L-istorja ta' din il-kappella hija miġbura f'kitba bil-Latin li nsibu fuq il-bieb prinċipali ta' l-istess Il-kitba tgħid hekk: ''Din il-knisja taħt l- isem ta' San Pietru Martri, ġiet mibnija minn Dun Pietru Busuttil u mbierka fis-sena 1682. Il-Patrizju 'Malti, B. Gauci Testaferrata kabbarħa fis-sena 187577 Dan Testaferrata ġedded il-faċċcata, żied il-kappelluni tal-ġnub u għamlilhom artal f'kull naħa, għamel il-qiegħa u z-zokklu ta' l-irħam ukoll. Din il-kappella, sa ftit snin ilu, kellha l-privileġġ li fil-festa ta' l-istess qaddis jitbierek iż-żebbuġ u l- ilma bir-relikwa ta' l-istess qaddis u kif ukoll iċ- ċrieket ħalli jagħtu l-għajnuna lin-nisa fil-ħlas. F'din il-kappella jinsabu midfuna sitt membri tal-familja Testaferrata u Manduca. — tlittartali ddedikati wieħed lil San Pietru Dumnikan Programm tal-Festa - Banda Pompei. Martri (xogħol Baskal Buhagiar), ieħor lill- Madonna tal-Karmnu u ieħor lir-Redentur (xogħol Ġużeppi d' Arena). Insibu wkoll statwa mdaqqsa ta' Sant' Anna li saret ġewwa Franza. Din il-kappella hija Kappella ta' San Pietru (Dumnikan Martri) il-Kappella ta' San Pawl Il-Kappella ta' San Pawl Nawfragu, tinsab eżattament fl-inħawi magħrufa bħala Xorb l-Għaġin. Din il- kappella żgħira telgħet madwar is-seklu 17u 18 u fiha altar wieħed. il-Kappella ta' San Niklaw Din il-Kappella ta' San Niklaw (propjament ta' San Nikola) kienet ġiet mibnija mill-ġdid mis-Sur Ġan Franġisk Gauci madwar is-sena 1650. Fiha nsibu altar wieħed u nkluż magħha nsibu wkoll sagristija ċkejkna. Wara tal-kappella, insibu wkoll dar imdaqqsa li kienet tintuża mis-saċerdot li kien jieħu ħsiebha. Interessanti huwa l-fattli għalkemm — ja din il-kappella ma għandhiex ; : kampnari, fil-faċċata tagħha naraw $ nava żgħira ħafna u fiha wieħed,7 għadu jista' jara qanpiena żgħira 7. ż mdendla.