GĦADAM TAJJEB Hekk in-nies ta' Wied-Ilma kienu jsejħu lil żewġt ixjuħ għakka tar-raħal li,għalkemm kienu bil-griżma aktar minn darba, kienu dejjem jirxuxtaw u jerġgħu jmekku mat-triqat. U tabil- ħaqq dawn iż-żewġt ixjuħ, il-wieħed mlaqqam Ċanu u l-ieħor iż- Żirka, donnhom kellhom sebat erwieħ kif ngħidu għal-qtates. Darba watida, xi għaxart ijiem wara li kienu fielsuha minn ħalq il-mewt, marru l-ħanut tal-Boqloq jixorbu qatra bis-saħħa ta' xulxin. Kien fihom għors dawn iż-żewġt ixjuħ li kienu jħossu ruħhom barranin fost nisel ieħor ta' nies żgħażagħ, u li kienu saru ħbieb bħal baħrin ta' dgħajsa waħda meħlusin mill-għarqa. B'minkbejhom fuq mejda twila, b'żewġ tazzi tan-nofs quddiem- hom iħammru bl-imbid jilma fid-dawl tal-lampa, u ħafna qxur tal-karawett fejn saqajhom, bdew ifakkru lil xulxin kull ma kien għadda minn għalihom. Fost ħwejjeġ offra Ċanu qal liż-Żirka: J hekk, Ħabib, ġebbed minn hawn u ġebbed minn hinn, għadna mal-ħajjin. Tiftakarhom lil Wiżu tax-Xanda, lil Peppi tal-Ħamraman, lil Kieli tar-Rew- rew nt lil Toni: tal-Maqnuq' Min jaf kemm kilna flimkien, u issa, balleċ, l-anqas wieħed ma baqa' Ħajt Afrab il-lum u aħrab għada sa fl-aħħar tmiss lilna wkoll, U jaħasra martek Ċikka kif inqerdet Ħestem 7 (Bejnietna Ċikka meta mietet kellha Ħamsa:u. sebgħin. Imma billi Ċanu u ż-Żirka kienu għalqu d-disgħin, dehrilhom li Ċikka mietet żagħżugħa). Iż-Żirka qagħad jisma' l-siefbu bl-akbar dehwa, donnu kien qed jissamma l-ġrajja ta' ħbiebu, xjuħ oħra bħalu mejta, mid-dinja l-oħra. U l-isem ta' martu firixlu quddiem għajnejh biċċa kbira mill-ħajja tiegħu, l-isbali ħolm ta' żogħiżitu, Ħolm li kien ifuħ daqs il-qasrija qronfol minsuba f'ħoġor it-tieqa, tal-Ġiżwi, missier Ċikka. 4Eh, Ħabibi Ċanu,' wieġeb iż-Żirka, ''illum jew għada jkollna nparpru', u dak il-ħin donnu biex itaffi l-imrar ta' ruħu bexx xuftejh b'żewġ belgħat inbid waqt li ssokta jgħid ''għax tgħix kemm tgħix trid tmut, U fl-aħħar miet Abram li, kif smajthom igħidu fil-priedka, għax snin daqs kemm hemm ramel f'xatt il-baħiar, aħseb u ara afina''. UHekk sewwa qed tgħid' wieġeb iċ-Ċanu, ''imma dak ir-ra: ġel li semmejt, Abram, mhux snin kellu daqs kemm hemm ramel imma tfal, għax jien ħajtu kont smajtha minn għand Dun Kustanz.' —'Iva ef' stagħġeb iż-Żirka ''imsejken ta' raġel mela kif . rabbiehom daqshekk tfall: Jien bil-kemm stajt ingħajjex il-ħdax- il-tifel u seba' bniet li kelli. Imsejken raġel u aktar u aktar imsej- kna martu. Min jaf kemm kien ikollhom. xi jgħidu melat U mbagħad il-kliem reġa' waqa fuq mart iż-Żirka li meta kienet għadha xebba fuq tagħha kienu jsejħulha ''Ħaddejn il-Warda''; l-aktar iż-żgħażagħ subien li kienu jgħaddu Ijeli jgħannulha taħt it-tieqa tal-għorfa tagħha. Wiż-Żirka fakkar lil ħabibu kif kien ħabbha l-ewwel darba, kif wasslilha l-golla d-dar u mbagħad bagħat joħttobha ma' mara ġara tagħha. ''Dak kien żmien', wieġeb iż-Żirka, donnu nesa d-disgħin sena fuq dahru ''fl-għaxija qabel ma żżewwiġna kont nishar għandhom, inqatta' l-ħin. fil- ħrejjef jew ngħannu fuq il-kiterra. Imma ħej mita wasalna biex intejġu l-ftira għaqdet għax kellna mmorru għiand l-arċipriet ħalli jistħarriġna fid-dutrina. Dik biċċa li ġratlil fisibt li l-arċipriet ma kienx sa jatini niżżewweġ għax fost l-oħrajn ' għamilli din. il- mistoqsija : ''Taf tgħidli l-Knisja biex tingħalaq 7 '' U jien, Ċanu, duttrina ftit li xejn kont naf, għax dejjem l-għalqa nikser jew nafisad jew niżra; u għalhekk weġibtu ''Sur arċipriet, il-knisja tingħalaq bl-imfietaħ u l-istaneg'. —Trid tara mbagħad. x'ħasla tani l-arċipriet, kif waqqagħli wiċċi fl-art 'U ma tistħix'' qalli f'mela ma tafx li l-Knisja tingħalaq bil-Fonti tal-Ilma Mbierek 177 ''Kos, jien bħalek kont ngħidlu', wieġeb Ċanu ċaħna in-nies ta' l-art ma aħniex nies ta' l-għerf. U Ċikka, Alla jaħfrilha, kif ħelsitha miegħuf'. U kif ridtha teħlisha', qabeż iż-Żirka ''ġralha qaws ieħor bħali: Saqsieha l-Knisja ta' Alla biex titbajjad, u hi miskina wieġbithu, Sur Arċipriet, il-Knisja ta' Alla titbajjad bil-ġir u l-pniezel (1)… U l-arċipriet ta Ħasla oħra lilha. Għax hu, Alla jaħfirlu, kien tar-ruħi ħafna, u-kien jisbel jekk ma tkunx taf id-duttrina sewwa. Mela meta kont sa nersaq għall-ewwel tqarbina, ommi Ħaditni għandu biex jistħarriġni 'Ibni', saqsieni hu ''kemm huma l-kmandamenti ta' Ala 977: Ħamsa, sur Arċipriet, weġibt jien. U ħej ma riedx jatini nitqarben. Imma ommi, bħal kieku riedet iddewwi l- biċċa ''Sur Arċipriet', qaltlu, ''jaħasra tih jitqarben, id-dutrina jafha, Ma wieġibx tajjeb mhux għax ma jafx li l-kmandamenti ta' Alla huma sebgħa, imma għax jistħi '. U fiej l-biċċa għaqdet aħjar, għax bewwiġna l-barra t-tnejn, u bagħatna nitgħallmu d- dutrina lili u l-ommi miegħi'. Ċanu nfexx jidħak u mbagħad beda biex igħid xi ħaġa minn tiegħu hu wkoll. ġratlix biċca oħra ma' dan l-arċipriet7: Darba fil-quddiesa ta' l-ewwel. inkun qed inqassat l-użarju u ngħid xi talb għal-erwieħ, u xħin kont qed ngħid xi ħaġa għal-mejtin ''Gwerra eterna u għaks perpetwa, sinjur ħenn għalihom'' (2), ma jdurx fuqi f'dik (1) It-tweġiba għal mistoqsija ta' l'arċipriet kellha tkunhekk : Il-Knisja ta' Alla titbajjad bid-dija ta' l-Ispirtu Santu. Xi qodma għadħom jiftakru dutrina bħal din. 42) Kliem imħassar mil-Latin Requiem eternam u lux perpetua. il-Ħemda kollha jgħajjat miegħi ''X'int tbarqam u tgħid': Qed titlob għal-għaks7: Mela ma hawnx għiaks biżżejjedp U l-gwerra jonqosna ' Iż-żewġt ixjuħ. reġgħu bellu xuftejhom bl-inbid '' Narrah imbierek kemm kien qalil dak l-arċipriet' qal iż-Żirka bejn daħka w ofira ''Tiftakarx Ċan meta konna għadna żgħażagħ; jien kissirt ħġieġa mis-sagristija, u l-arċipriet ried jaf min kis- sirha minn għandek, u jien għaqqadtlek il-ponn minn wara biex ma tikxifnix 7 UĊan' qallek l-arċipriet għal tliet darbiet ''Ċan, għid min kisser dik il-fiġieġa għax sa naqlagħlek widnejk u sa teħel b'kollox int'' U int weġibtu ''Fuq rulii, sur arċipriet, ma nafx min kissirha l-ħġieġa, imma hu min hu, hu ż-Żirkat ''Niftakar ingħid' wieġeb Ċanu, l-aktar b'dik ix-xeba ħatar li dliktli fuk daliri l-ewwel darba li ltqajna, ma nibqax niftakar U Hawnhekk iż-żewġt ixjuħ xorbu l-aħiliar subgħajn inbid li kien baqgħalhom fit-tazza u qamu jitwieżnu fuq l-għasluġ tal- lumi biex jinġabru lejn darhom qajl qajl. U f'għajnejhom għad-dawl tal-lampa, kien hemm bħal demgħa ta' tiasra tleqq, donnhom b'dawn għajnejhom riedu jfissru lil-xulxin: Min jaf nerġgħux niltaqgħu darb'oħra biex nidħaddtu fuq l-imgħoddi flimkien7 Tgħid Dun Manwel għad jarġa' jagħmlilna l-griżma u jifirħilna' meta jara li rġajna rxuxtajna, inwerrku bl-għasluġ mat-triqat tal-ħàra 7: Min jaf, għadam tajjeb aħina, imma fl-aħħar jasal l-aħħar għalina wkoll. ll-jejl it-tajjeb, Ċan f' U Illejl it-tajjeb Żirk 17 Wiż-żewġt ilibieb infirdu minn xulxin ihewdnu fuq l-imgħoddi.