Iż-Żejtuni li kien l-ewwel Kien jismu Antonio Azzopardi. Twieled fil-25 ta' Jannar, 1805. Kien l-uniku iben tal-merkant Angelo Azzopardi. Ommu. kien. jisimha Euphemia, xebba Cachia. Ġie mgħammed fl-istess jum li twieled. Fil-magħmudija ngħata l-ismijiet Antonius, Cajetanus, Matthias. Il-parrini kienu Joseph Spiteri u Teresa Cardona. Ta' 34 sena, sar l-ewwel emigrant Malti li mar l-Awstralja b'għażla tiegħu. Victoria, fuq il-Marv Hav, barkun tal-injam li nbena l-Ingilterra fl-1837 u kien jiżen 258 tunellata. L-ewwel Maltin li waslu l-Awstralja, kienu detenuti li ttieħdu hemm mill-ħakkiema Ingliżi fl-1810, kontra l-volontà tagħhom. L-Ingliżi kienu sabuhom ħatja li abbandunaw ir-reġimenti Brittaniċi li kienu fihom. Bi tpattija, ħaduhom f'wieħed mill- postijiet li fihom kienu jittrasportaw nies li jkunu ngħataw xi kundanna. Dawn il-Maltin kienu fost 'il fuq. minn 160,000 raġel li l-gvern Brittaniku ttrasporta lejn l-Awstralja fi spazju ta' tmenin sena bejn l-1788 u l-1868. It-trasport tal-ikkundannati Maltin lejn l-Awstralja tefa', għall- ewwel darba, għajnejn il-popolazzjoni Maltija fuq dak il- kontinent. Maż-żmien, kien hemm min beda jitħajjar imur l-Awstralja minn jeddu biex jesplora l-possibbiltà li jibni ħajtu hemmhekk. L-ewwel fost dawn kien hemm Antonio Azzopardi. Fl-ewwel snin tiegħu fl-Awstralja, Azzopardi ħadem bħala baħħar u inġinier fuq vapuri u steamers, f'Port Philip Bav. Meta ma baqax baħħar, ħadem bħala stampatur, litografu u draughtsman mal-gazzetta Melbourne Herald. Aktar tard f'ħajtu, huwa xtara stamperija u beda jħaddimha hu stess. Il-fatt li Azzopardi kien l-ewwel immigrant Malti fl-Awstralja kellu l-iżvantaġġi tiegħu. Huwa ħabbat wiċċu ma' attakki razzisti, attakki fiżiċi vjolenti, attakki fuq il-proprjetà tiegħu u diskriminazzjonijiet. Ġieli wkoll kien jiġi mgħajjar. Biss huwa kien bniedem qalbieni, ma jaqtax qalbu. Kien kapaċi jirreżisti u jbati biex jibqa' miexi 'l quddiem. Li kellu jgħinu ftit, sakemm issoda saqajh fl-Awstralja, kien il-fatt li huwa kien sudditu Brittaniku. Inizjalment, dan il-fatt kien jagħtih farka vantaġġ fuq Ewropej oħrajn jew migranti li ma kinux jitkellmu bl-Ingliż. Fit-23 ta' Ottubru, 1845, Antonio Azzopardi żżewweġ lil Margaret Hannah Sandeman (1818-1912), Skoċċiża minn Perth, f'Pertshire. Huma żżewġu fil-Collins Street Melbourne Independent Congregational Church, u marru jgħixu f'dar qrib l-Old Melbourne General Post Office (Post Office Place). Sentejn wara, fl-20 ta' Novembru, 1847, meta Azzopardi kien diġà sar missier, huwa ġie attakkat u ferut minn Patrick Keogh u martu Bridgette, li kienu ġirien tiegħu. Skont rapport li deher fis-Settlers' Journal ta' Victoria, fit-23 ta' Diċembru, 1848, l-akkużati għall-ewwel qalu li ma kinux ħatja. Madankollu, wara li l-Prosekutur ressaq il-każ tiegħu, kienu lesti li jammettu ħtija ta' assalt komuni, li kienet l-aħħar minn ħames akkużi li l-Prosekutur ressaq kontrihom. Il- Prosekutur, perċ, ried li l-każ ikompli jinstema'. Meta ssejjaħ biex jgħid x'ġara, Antonio Azzopardi xehed hekk: 'Jien noqgħod ftit 'il hemm minn Triq Bourke, wara l-Uffiċċju tal-Posta, u naħdem bħala xufier (carter). Liż- żewġ akkużati nafhom u l-jum tal-20 ta' Novembru niftakru. Dakinhar rajthom, it-tnejn, għall-ħabta tal-10.80am. Is- Sinjura Keogh riedet twaqqafni milli nħaffer fossa. Hija ġiet b'furkettun u qaltli li kienet se tinfidni. Imbagħad ġabet mannara u attakkatni biha. Imbagħad ġie r-raġel akkużat u tani tliet daqqiet bil-martell ta' frosta (hammer of a whip). L-art fejn kont qed inħaffer hija tiegħi, u hemm ċint bejnha u dik tal-akkużati. Ix-xiehda ta' Azzopardi kienet konfermata minn William Merrick u martu Marv. Kuntistabbli xehed li meta huwa wasal fil-post tal-attakk, sab lil Azzopardi bid-demm ħiereġ mill-ġrieħi li kellu u ħadu għand it-Tabib Greaves. Min-naħa tiegħu, it-Tabib Greaves xehed li Azzopardi kellu diversi ġrieħi f'rasu, li kienu perikolużi minħabba l-pożizzjoni tagħhom. Qal ukoll li Azzopardi kellu jinżamm taħt kura għal tlett ijiem. Il-ġurati sabu lill-akkużati ħatja ta' assalt komuni. L-inkwiet ta' Antonio Azzopardi dwar daru, perċ, ma kienx spiċċa. Ġara li l-awtorità governattiva konċernata mill-akkwist ta' proprjetà fil-pajjiż qalet li huwa ma setax jiġi rikonoxxut bħala sid id- dar fejn kien qed joqgħod, għaliex kien barrani u għalhekk ma setax ikollu drittijiet ċivili fl-Awstralja. Minħabba f'hekk, Azzopardi fetaħ kawża quddiem il-Qorti. Kien fit-2 ta' Ottubru, 1849, li Azzopardi deher quddiem il- Qorti bit-talba tiegħu biex jiġi magħruf bħala l-okkupant tad-dar fejn kien joqgħod ma' familtu, f'Littie Bourke Street. Azzopardi saħaq, bil-ġurament, li hu kien Malti bit-twelid u għalhekk kien sudditu Brittaniku. Kompla jgħid li ladarba kien sudditu Brittaniku, kien kompletament intitolat li jkollu proprjetà fl-Awstralja, mingħajr il-bżonn li qabel jikseb in- 'naturalizzazzjoni' bħala ċittadin Awstraljan. Il-Qorti ddeċidiet li Azzopardi kien jikkwalifika u laqgħet it- talba tiegħu. Azzopardi miet fl-1881, fir-residenza tiegħu. L-istamperija tiegħu għaddiet f'idejn ibnu Angelo James Azzopardi (1847-1896), li barra milli kien stampatur kien ukoll skultur fl-injam u pittur bl-ilwien tal-ilma. Fl-1866, pitturi tiegħu tpoġġew għall-wiri fil-Melbourne Intercolonial Exhibition. Il-koppja Antonio-Margaret kellhom ukoll tifla, li semmewha Claudina (1848-1942). Fost id-dixxendenti ta' Azzopardi kien hemm l-Ambaxxatur Awstraljan Noel St Clair Deschamps (1908-2005), il- Kaptan tal-Armata Awstraljana tat-Tieni Gwerra Dinjija Paul Warnford Deschamps (1915-1976) li ngħata s-Salib Militari għall-Gwerra fil-Paċifiku, u Marguerite Henriette Mahood nċe Callawav (1875-1958). Wara Azzopardi Ftit kienu l-Maltin li mxew fl-istess triq ta' Azzopardi lejn l-Awstralja fis-snin immedjati ta' wara l-wasla tiegħu hemmhekk. Sal-1881, in-numru ta' nies imweldin Malta li kienu f'Victoria, kien 73 biss. Dan minkejja li l-emigrazzjoni kienet bdiet issir importanti ħafna għal Malta. Barra li Malta kienet gżira żgħira nieqsa mir-riżorsi, il-ħakkiema Ingliżi kienu qed jinkuraġġixxu l-emigrazzjoni għax riedu li jimlew kemm jistgħu l-Imperu Brittaniku b'nies li kienu sudditi Brittaniċi. Kien fl-1883, sentejn wara l-mewt ta' Antonio Azzopardi, li fl-Awstralja wasal l-ewwel grupp ta' 70 ħaddiem Malti, li magħhom kien hemm disa' żgħażagħ li kienu telgħu fuq il-vapur bil-moħbi. Il-grupp, li wasal Queensland, fuq il- vapur Nudea, kien akkompanjat minn Patri James Ambrose Cassar, Kapuċċin. Fl-1910, feġġ l-Immigration Restriction Att tal-1910, tal- Awstralja. Minħabba din il-liġi, matul l-Ewwel Gwerra Dinjija l-emigrazzjoni tal-Maltin lejn l-Awstralja kienet ristretta ħafna. Fl-1920, imbagħad, iddaħħlet sistema ta' kwota għall- immigranti minn Malta. Wara pressjoni internazzjonali, ĊERTIFIKAT TAL-MAGĦMUDIJA Tagħrit mir-Reġistru tal-Magħmudija tal-Parroċċa $. X 1 paġna. Ismijiet. Missier fisem u kunjom). ġ Omm (u kunjom ta' xebba), MU PRLMC. Date ot Birth Data tal-Magħmudija SSA… Kunnar… 808. Parinijet— XRegħA. DPIEĠ. serena. Ċertifikat tat-twelid Din il-ħajja ta' attività, Sr Epiphania, żgur kienet twettaqha għax kellha għaqda intima mal-Mulej. Hija kienet devota kbira tal-Ewkaristija u l-ħajja komunitàrja kienet tagħtiha importanza kbira. Hija kellha devozzjoni kbira lejn il-fundattriċi M.T.Tereża Nuzzo, tant li sal-aħħar mumenti tal-marda tagħha hija kienet titlobha ħafna u żżomm ix-xbieha tagħha maġenb is- sodda. Kellha fidi qawwija li l-Omm spiritwali tagħha, Marija Verġni, kif ukoll Santa Katarina jieħdu ħsiebha mis-sema. Sr Epiphania aċċettat b'rassenjazzjoni kbira t-tbatija li għaddiet minnha fl-aħħar xhur, mingħajr ħadd ma kien jaf, ħlief xi ftit li kienu jgħixu qrib tagħha. Kważi lanqas il-familjari tagħha, inkluż jien sekonda kuġin tagħha, ma konna nafu b'dak li kienet għaddejja minnu, u li kien se jwassalha sal- mewt. Infatti, il-mewt tagħha kienet ta' sorpriża għal ħafna li kienu jafuha. Sr Epifhania mietet fit-tlettax ta' Novembru 2017 ta' 70 sena. Iż-Żejtun jgħidlek grazzi Sr Epiphania. Nitolbu 'l-Mulej għaliha biex jagħtiha l-glorja tal-ġenna. Nitolbu wkoll biex ikollna vokazzjonijiet bħal din is-soru li dejjem kienet ġeneruża mal-Mulej u dejjem qaltlu iva għal dak li ried minnha. Nxtieq nirringrazzja lil Sr Valeriana Farrugia li għenitni f'dan l-artiklu. Parroċċa Santa Katarina V.M. Il-parroċċa taż-Żejtun, f'dawn l-aħħar 70 sena, kienet imżejna b'numru ta' vokazzjonijiet saċerdotali u reliġjużi. Tant hu hekk, li fil-parroċċa tagħna, minbarra li kellna għadd mhux ħażin ta' reliġjużi rġiel, kellna u għad għandna żewġ kongregazzjonijiet ta' sorijiet reliġjużi: dik ta' Ġesu Nazzarenu, imwaqqfa minn Ġużeppina Curmi, u dik tal- Qalb ta' Ġesu, li l-fundattriċi kienet Tereża Nuzzo. Ħafna xebbiet żgħażagħ Żwieten kienu msejħin mill-Mulej biex iħaddnu l-ħajja reliġjuża. Hekk kienu joffru ħajjithom lill-Mulej u jgħixu f'ubbidjenza lejn is-superjuri tagħhom. Il- ħajja tagħhom kienet fil-komunità, ma' sorijiet oħra. Waħda minn dawn is-sorijiet kienet propju Sr Epiphania Cassar, mir-raħal tagħna, li għexet kważi ħajjitha taħdem fil-qasam tal-edukazzjoni tat-tfal. Jiena wieħed mill-mijiet ta' tfal li ħafna snin ilu konna nattendu l-iskola tagħhom. Żgur li konna ffortunati. li s-sorijiet tal-Qalb ta' Ġesti tawna dak kollu li kellna bżonn biex ġejna ffurmati bħala studenti. Dan l-artiklu qed niktbu biex infakkar il-memorja ta' Sister Epiphania li tant kienet maħbuba, mhux biss miż-Żwieten, imma minn ħafna nies li kienu jafuha. Sr Epiphania, l-isem propju tagħha kien Tereża jew Tessie, twieldet fil-parroċċa tagħna fis-17 ta' Diċembu, 1946 minn Joseph Cassar ta' Ċirell u Antonia nee Fenech minn taċ- Ċin. Huma kellhom ħamest itfal, li tnejn minnhom, Sr Sandra u Sr Epiphania, ingħaqdu mal-Kongregazzjoni Ulied il-Qalb ta' Ġesu. Sr Epiphania daħlet reliġjuża fit-28 ta' Mejju 1968, fl-età ta' 22 sena, fil-kongregazzjoni tas-Sorijiet Ulied il-Qalb ta' Ġesu. Bħala reliġjuża hija kienet f'diversi djar, fosthom Ħal Kirkop, fejn hija kienet superjura. Fiż-Żejtun u l-Ħamrun, għal ħafna żmien kienet għalliema fl-iskejjel tagħha u anke kellha r-responsabbiltà ta' Kindergarten Assistant. Peress li Sr Epiphania kienet kwalifikata bħala nurse, fl- 1975, l-ubbidjenza bagħtitha tagħti s-sehem tagħha fil- Dun Gorġ Spiteri missjoni li l-kongregazzjoni kellha fil-Libja. Għamlet ukoll xi żmien tgħin lis-sorijiet morda fil-kunvent ta' Fleur de Lvs. Sr Epiphania kellha ħafna għal qalbha t-tagħlim tad- duttrina. Hija kellha mħabba kbira lejn it-tfal li kienu jiġu f'kuntatt magħha u kienet dejjem tagħmel mill-aħjar biex tagħtihom valuri Nsara. Dan l-appostolat fl-iskola u t-tagħlim tad-duttrina ġabha f'kuntatt anke ma' ħafna ġenituri. Hija għenet ħafna meta huma kienu jaqsmu magħha d-diffikultajiet tagħhom. Mhux ta' b'xejn li kienet imfaħħra minn ħafna nies li kellhom uliedhom studenti żgħar tagħha. Fil-parroċċi fejn kienet, dejjem kont taraha lesta li tgħin speċjalment bħala ministru straordinarju tat-tqarbin, u bħala membru attiv fil-Kunsill Parrokkjali. Din is-soru kellha wkoll spirtu missjunarju u kienet tagħmel mill-aħjar biex tgħin lill-missjunarji, kemm finanzjarjament, kif ukoll bit-talb. Ma ninsewx li oħtha, Sr Sandra tista' tgħid sal-ġurnata tal-lum tgħix fl-artijiet tal-missjoni li l-kongregazzjoni għandha. fl-1923 il-kwota tjiebet. B'riżultat, sal-1933, f'Victoria kien hemm 395 persuna li kienu mweldin Malta. L-emigrazzjoni ta' gruppi u tal-massa minn Malta bdiet tiżdied, bil-mod il- mod, l-ewwel lejn Queensland u, wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, lejn Svdnev. L-emigrazzjoni Maltija lejn l-Awstralja laħqet il-quċċata tagħha wara t-Tieni Gwerra Dinjija, l-iżjed fis-snin Sittin. Fl- 1948, bejn Malta u l-Awstralja ġie ffirmat ftehim biex tingħata assistenza lil dawk li jivvjaġġaw minn Malta lejn l-Awstralja. Dan kien l-ewwel ftehim tax-xorta tiegħu li sar ma' xi pajjiż ieħor barra r-Renju Unit. Il-ftehim wassal biex in-numru ta' Maltin li bdew imorru l-Awstralja beda jikber ġmielu. l-100,000 emigrant minn Malta wara l-Gwerra kienet Antonia Spiteri, li fit-18 ta' Jannar, 1965, bdiet vjaġġ bl-ajru lejn l-Awstralja. Jaraw lis-Sinjorina Spiteri sejra lejn l-Awstralja, fl- ajruport kien hemm Dr. Alexander Cachia Zammit, il-Ministru tax-Xogħol u Għajnuna Soċjali, li kien miż-Żejtun; Dun Philip Calleja, Fundatur u Direttur tal-Kummissjoni Emigranti; u Mr Colin Hendv, Uffiċjal Anzjan Awstraljan tal-Emigrazzjoni. Sal-1966, il-għadd ta' nies imweldin Malta li kienu qed jgħixu f'Victoria, fejn Antonio Azzopardi kien rifes għall-ewwel darba fl-1889, kien ta' 26,452. Skont l-aħħar ċensimentil-Awstralja, il-komunità tal-emigranti Maltin hi fost l-aktar komunitġjiet anzjana u fost l-aktar li qed tonqos malajr. Minn popolazzjoni ta' 60,000 Malti u Maltija fl-1981, niżlet għal 37,600 fl-2016. Skont l-aħħar ċensiment fl-Awstralja hemm total ta' 175,500 persuna ta' nisel Malti. Ħafna minnhom huma tfal u tfal tat-tfal ta' emigranti Maltin li twieldu l-Awstralja. Il-popolazzjoni tal-Awstralja hija ftit iktar minn 24 miljun persuna. 220, Triq Alfred Cachia Żammit, Żejtun (Faċċata tal-Bandili ta' Ġebel San Martin) TAL-KIKSA FRESH FRUIT ċċ VEGETABLES Triq il-Falkunier, Żejtun, Malta Mobile: 9989 2554