Ġest jfejjaq tifel maħkum mix-Xitan (Mt 17,14-20) 42 $ L-ARr IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2012 H Meta reġgħu ġew ħdejn in-nies, resaq fuqu wieħed raġel, niżel għarkubbtejh quddiemu u qallu: 5 'Mulej, ikollok ħniena minn ibni, għax marid b'tal-qamar u qiegħed ibati ħafna; għax sikwit jaqa' jew fin-nar jew fl-ilma. 16 Ġibtu lid-dixxipli tiegħek, iżda ma setgħux ifejquh' ' Wieġeb Ġesu u qal: 'Ja nies bla fidi u ħżiena, kemm se ndum magħkom: Kemm se ndum nissaportikom' Ġibuhuli hawn 5 Mbagħad Ġesu hedded bis-sħiħ lix-xitan, u dan ħareġ minnu, u minn dak il-ħin stess it-tifel fieq. V'Wara mbagħad id-dixxipli resqu lejn Ġest għalihom weħidhom u qalulu: 'L-għala aħna ma rnexxilniex inkeċċuh'' 7 U hu qalilhom: 'Minħabba l-fidi żgħira tagħkoml Għax tassew ngħidilkom, li kieku għandkom fidi mqar daqs żerriegħa tal-mustarda, kontu tgħidu lil din il-muntanja, Warrab minn hawn u mur hemm; u hi kienet twarrab; u ma jkun hemm xejn għalikom li ma jistax isir M Meta reġgħu ġew ħdejn id-dixxipli l-oħra, rawhom b'kotra kbira ta' nies madwarhom, u xi kittieba jitlewmu magħhom. ' In-nies, kif rawh, lkoll stagħġbu ħafna u ġrew lejh biex isellmulu. 1 U hu staqsiehom: 'Fuqiex qegħdin titlewmu magħhom 7 U wieħed mill-kotra qallu: Mgħallem, ġibtlek lil ibni għax għandu spirtu mbikkem. '$ U kull fejn jaħkmu jsabbtu mal-art u hu joħroġ ir-ragħwa minn ħalqu, jgħażżeż snienu u jibbies. Għedt lid- dixxipli tiegħek biex ikeċċuh minnu, u ma kellhomx ħila' 1 €Ta nies bla fidi' qalilhom Ġesu, 'kemm se ndum magħkom: Kemm se ndum nissaportikom' Ġibuhuli quddiemi L-ispirtu, malli lemaħ lil Ġesu, beda jħabbtu 'l hawn u'l hemm bir-ragħwa f'ħalqu. ilu jagħtih hekk7' staqsa Ġesu lil missieru. 'Minn ċkunitu; qallu, 7 'u sikwit ġie li tefgħu fin-nar u fl-ilma biex jeqirdu. Imma int, jekk tista' tagħmel xi ħaġa, għinna u ħenn għalinal' 5 'Jekk tista'l' qallu Ġesu. 'Kollox jista' jkun għal min jemmeni' 5 Missier it- tifel minnufih beda jgħajjat u jgħidlu: 'Jiena nemmenl Għinni fil-fidi nieqsa tiegħil' 235 Ġesti, meta ra l-kotra tiżdied, hedded bl-aħrax lill-ispirtu ħażin u qallu: 'Ja spirtu mbikkem u trux, jiena nordnalek: oħroġ minnu, u la terġax tidħol fih, qatt iżjedl' f U filwaqt li qabad jixher u jħabbtu ħafna, ħareġ minnu, u t-tifel inxteħet għal mejjet, hekk li l-kotra tan-nies bdiet tgħid: 'Mietl' 7 Imma Ġest qabdu minn idu u qajmu, u hu waqaf fuq saqajh. 38 Meta mbagħad Ġest raġa' daħal id-dar, id-dixxipli tiegħu staqsewh rasu u rashom: 'Għaliex ma rnexxilniex inkeċċuhi' $ 'Spirtu bħal dak/ qalilhom, 'ma jista' jitkeċċa b'xejn ħlief bit-talb' L-ART IMQADDSA $t OTTUBRU - DIĊEMBRU 2012 $$ 43 Fil-11 ta' Ottubru bdiet is- Sena tal-Fidi, imħabbra mill- Papa Benedittu XVI permezz tal-Ittra Appostolika Il-Bieb tal-Fidi. Fl-Atti tal-Appostli nsibu din il-frażi: '… Meta waslu (Pawlu u Barnaba), laqqgħu l-membri tal-Knisja u qagħdu jgħarrfuhom b'dak kollu li Alla għamel magħhom, u wrewhom kif fetaħ il-bieb tal-fidi għall- pagani. Hemm qagħdu għal ftit żmien sewwa mad- dixxipli' (Atti 14,27-28). Eżatt wara jibda r-rakkont tal-Konċilju ta' Ġerusalemm, rakkont li fih il-Knisja Omm ta' Ġerusalemm tissiġilla l-ftuħ tat-twemmin f'Ġesti għal kulħadd, Lhud u mhumiex. Fl-Atti Alla jiftaħ il-Bieb tal-Fidi fil-Knisja tal-Bidu. Imma Alla fetaħ ukoll il-bieb għal kull wieħed u waħda minna u jistedinna biex nidħlu 'l ġewwa mill-għatba ta' dan il-bieb lejn relazzjoni iktar profonda miegħu. Is- Sena tal-Fidi hija stedina u opportunità biex kull nisrani Kattoliku jdur lejn Ġest Kristu, jiltaqa' miegħu fis- sagramenti, speċjalment fl- Ewkaristija, u jerġa' jiskopri l-fidi tiegħu u l-Knisja li twassallu din il-fidi. Ir-rakkont tal-miraklu li Ġesti jagħmel ma' tifel maħkum mix-Xitan jista' jservi bħala stedina għall- fidi f'Alla, imma wkoll għalina għal relazzjoni aktar profonda u impenjata f'Alla. Għalkemm qed ikun hawn ftit tal-konfużjoni x'jiġifieri s-Sena tal-Fidi (is-Sena li fiha nagħrfu iżjed fhiex nemmnu u x'inhu l-kontenut tal-fidi li nħaddnu), imma dan iwassalna biex ikollna iktar fidi (bħala virti, fiduċja f'Alla) f'dak li nemmnu fih u f'Ġesu ibnu. Ir-rakkont L-istqarrija ta' fidi li jagħmel missier it-tifel hekk kif jersaq lejh biex jitolbu l-fejqan għal ibnu f'Mattew hija xi ħaġa li taqbadlek l-attenzjoni mill-ewwel. Meta mqabbel mar-rakkont ta' Mark, jidher ċar li Mattew ried jiffoka fuq kif missier it-tifel kien iħares lejn Ġest: il-fidi tiegħu f'Ġesu kienet ġejja mill-fatt li lil Ġesti kien jarah bħala Bin Alla jew Alla nnifsu. Filwaqt li f'Mark, in-nies jiġru lejn Ġesti u donnhom jinsew il-kwistjoni li kellhom mal-Fariżej biex 'isellmulu', f'Mattew 'resaq fuqu wieħed raġel, niżel għarkubbtejh quddiemu u qallu: 'Mulej ..2 Il-verb 'niżel għarkubbtejh quddiemu' huwa l-verb tal- adorazzjoni. It-titlu 'Mulej' huwa t-titlu li l-ewwel insara kienu japplikaw għal Ġesu wara l-qawmien. Huwa titlu (kprios) li t-Testment il- Qadim kien juża għal Alla; it-Testment il-Ġdid iqis lil Ġest wara l-qawmien bl- istess karatteristiċi ta' Alla. Jekk inqabblu r-rakkont ta' Mark ma' dak ta' Mattew (u nafu li Mark huwa għajn ta' informazzjoni biex Mattew kiteb l-Evanġelju tiegħu) naraw li Mattew irid lill- 4A ġe L-ARr IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2012 qarrejja tiegħu jiffukaw mhux fuq il-miraklu fih innifsu imma fuq l-att ta' fidi tal-missier, l-istagħġib tad-dixxipli għall-helplessness tagħhom u s-sentenza dwar il-fidi fid-dixxipli minn Ġest. Fil-v.15 ta' Mattew għandna differenza importanti minn Mark: 'Mulej, ikollok ħniena minn ibni' flok 'Mgħallem, ġibtlek lil ibni'l''Mulej, ikollok ħniena minn ibni', ġiet użata mill-Knisja bħala espressjoni ta' ndiema u ta' talba għall-maħfra: Kvrie eleison — Mulej, ikollok ħniena; Mulej, ħenn. Tant hija frażi liturġika, li tintuża l-verżjoni bil-Grieg anke fil- liturġija bil-Latin. Anke jekk ma nifhmux il-Grieg, imma nafu li hija frażi ta' talba għall-ħniena u l-maħfra, u nużawha. It-tifel kien 'marid b'tal- qamar u qiegħed ibati ħafna; għax sikwit jaqa' jew fin-nar jew fl-ilma'. Il-verb bil-Grieg li juża Mattew ġej mill- kelma għal 'qamar' Għadna nużawha sal-lum (anke jekk b'mod żbaljat u popolari) għal min ibati bl-epilessija. Kienu jaħsbu li hija marda li għandha x'taqsam maċ- ċikli tal-qamar. In-nar u l-ilma mhumiex l-ambjenti li fihom jgħix il-bniedem; allura l-ħsara qiegħda fil-fatt li l-bniedem imut; huwa periklu u ħsara fatali. Il- missier donnu kien konvint li d-dixxipli ta' Ġesti, għax huma ta' Ġesii, jistgħu jfejqu minn dan il-mard li ma jħallix lill-bniedem jgħix. Ġest għandu s-setgħa li jagħti l-ħajja, li jfejjaq minn dak li hu ta' ħsara għall-ħajja. Id-dixxipli ma setgħux ifejquh. Din hija nota oħra li taqbel ħafna man-noti dwar id-dixxipli ta' Ġest li jagħti Mark fl-Evanġelju tiegħu. Ma jifhmux lil Ġest, ma jifhmux it-tagħlim tiegħu, ifixkluh .: Mark jikteb lil komunità ta' nsara f'Ruma fis-sena 65 w.K., allura fi żmien meta Ruma kien hemm Neruni bħala Imperatur; allura fi żmien ta' persekuzzjoni kbira kontra l-insara. Minħabba din il-persekuzzjoni, ħafna nsara ċaħdu l-fidi, ittradew lill-oħrajn, jew għotru fil- prova. Mark għandu ħafna testi u sentenzi ta' Ġesu li fihom juri d-dgħjufija tad- dixxipli ta' Ġesti (propjament rifless tal-komunità tiegħu), inkluż Pietru nnifsu. Ngħidu aħna: Mk 13,6: 'Għad jiġu ħafna f'ismi u jgħidu: Jiena hu' Jiena hu huwa l-isem li ta Alla lilu nnifsu, meta Mosċ talbu jgħidlu x'jismu ħalli jkollu kredenzjali quddiem il-Poplu Lhudi fl-Eġittu (ara Esodu 3,14). L-Imperaturi kienu sabuha sewwa għal ħafna raġunijiet isejħu lilhom infushom Divus, allal Ġest jkompli jwissi: 'U meta jeħdukom biex jitilqukom f'idejhom, tinkwetawx ruħkom xi tkunu se tgħidu, iżda tkellmu kif tkunu mnebbħin dak il-ħin stess; għax mhux intom tkunu li titkellmu, imma l-Ispirtu s-Santu' L-Ispirtu s-Santu huwa l-Ispirtu Qaddis, l-Ispirtu ta' Alla, li l-insara kienu jaduraw, kontra 'alla' li kien isejjaħ lilu nnifsu Imbagħad: Mk 13,12-13: 'L-aħwa jwasslu lil xulxin għall-mewt u l-missier lil ibnu, u l-ulied iqumu kontra l-ġenituri tagħhom biex tinqatgħalhom għall-mewt. U lilkom kulħadd isir jobgħodkom minħabba f'ismi. Imma min jibqa' jżomm sħiħ sal-aħħar, dan isalva' Mattew jippreżenta lil Ġest bħala l-Mosċ l-ġdid għal komunità ta' nsara aktarx Lhud, imma li kienet ukoll qed issir kulma jmur aktar miftuħa għall-pagani. Fil-fatt iċ-ċanfira ta' Ġesti lid-dixxipli: 'Ja nies bla fidi u ħżiena, kemm se ndum magħkom' Kemm se ndum nissaportikom' Ġibuhuli hawn' tixbah ħafna liċ- ċanfira ta' Mosċ lill-Poplu Lhudi li nsibu fil-Ktieb tad- L-ART IMQADDSA '$f OTTUBRU - DIĊEMBRU 2012 $ 45 Dewteronomju 32,5: 'Mxew ħażin miegħu; mhumiex uliedu, għajb għalihom; nisel ta' inkwiet u għawġ'. Fil-Grieg tat-Testment il- Qadim tad-Dewteronomjut u dak tat-Testment il-Ġdid tat-test tagħna nsibu l-istess frażi (gened skolià kai diestrammene u geneà dpistos kai diestrammċne). Jekk Mattew juża l-kliem li juża Mosċ għall-Poplu Lhudi, ifisser li hemm xi sitwazzjoni fid-dixxipli li tixbah lil dik tal-Poplu Lhudi. Alla sikwit isejjaħ lill- Poplu Lhudi, il-Poplu tiegħu, il-Poplu ta' Mosċ, 'Poplu ta' ras u qalb iebsa' (ara Dewt 10,16; Ġer 4,4; Eżek 3,7). 'Ras u qalb iebsa' jfissru nies li għalkemm jaraw il- fatti, jaraw x'jagħmel Alla magħhom, xorta jibqgħu mwaħħlin fis-sitwazzjoni ta' nuqqas ta' fidi u fiduċja f'Alla u f'Mosċ. Id-dixxipli jaraw x'għamel Ġest u x'kien qiegħed jagħmel, x'kien għallem u x'kien qiegħed jgħallem u xorta jibqgħu jiddubitaw. Jekk Mattew qiegħed jikteb fis-sena 85-90, ifisser li għandu quddiemu komunità ta' nsara li minħabba l-imġiba tagħhom qed iġibu ruħhom bħad-dixxipli ta' Ġesu. Mattew jindirizza dik l-imġiba bl-imġiba tad- dixxipli u bil-mediċina li jagħti Ġesu: il-fidi, imqar ċkejkna daqs żerriegħa tal- mustarda. Il-waqgħat tal-insara fl- ewwel żminijiet mhumiex 'il bogħod minn dawk tal-insara fi żminijiet ta' wara, sa tagħna stess. Dan l-evanġelju, dan il- miraklu, din il-mediċina ta' Ġesti japplikaw għalina wkoll. Fidi mqar ċkejkna f'idejn Ġesu tista' tagħmel ħwejjeġ kbar. Imma allura nistaqsu: possibbli lanqas daqshekk ma għandna fidi aħna f'Ġesu Jekk iżjed tard se jgħid li l-fidi trid tkun tikkonsisti f'illi nduru lejn Alla fit-talb, allura jfisser li n-nuqqas ta' fidi tagħna hija li ma nitolbux f'attitudni ta' fidi, ma għandniex ċar lil min qed nitolbu; ma għandniex ċar li meta nitolbu, nitolbu 'ikun li trid int' … fejn hu mmirat it-talb tagħna. Fil-v.17: 'Wieġeb Ġest u qal: 'Ta nies bla fidi u ħżiena, kemm se ndum magħkom: Kemm se ndum nissaportikom2 Ġibuhuli hawn'' Fiex tfakkarna il-frażi 'jien magħkom'2 Mattew hekk kien qalli se tkun jisimha t-tarbija meta l-anġlu ħabbar it-twelid lil Ġużeppi (1,20-23): 'Ġużeppi, bin David, xejn la tibża' tieħu għandek lil martek Marija, għax dak li tnissel fiha ġej mill-Ispirtu s-Santu. Hi se jkollha iben, u inti ssemmih Ġesu, għax hu jsalva l-poplu tiegħu minn dnubiethom. Dan kollu ġara biex iseħħ dak li kien qal il-Mulej permezz tal-profeta, meta qal: 'Ara, ix-xebba tnissel u jkollha iben, u jsemmuh Għimmanu-EI, li bi Isienna jfisser Alla magħna'. 46 e L-ART IMQADDSA $$ OTTUBRU - DIĊEMBRU 2012 hu magħna f'Ġesul U l-isem Ġest, kien qalilna diġà Mattew ifisser 'Hu jsalva lill-poplu tiegħu minn dnubiethom'. Mela Mattew qiegħed jagħmel statement importanti ħafna: fidili l-azzjoni ta' salvazzjoni ta' Alla waslet u qiegħda f'Ġesti hija l-fidi li tagħmel il- mirakli. Issa aħna, bħal missier it- tifel marid, ukoll nagħmlu ċerti stqarrijiet dwar Ġesu: fit-talb tagħna, fil-Liturġija, fil-Kredu tagħna. Imma xi nkunu ngħidu' Xi nkunu nistqarru2 Nemmnu tassew dak li nistqarru It-titli li nagħtu lil Ġesu jsiru biss ikketti biex insemmu lil Ġest, jew titli li huma ontenut ta' x'nemmnu assew dwar Ġestiż Jista' jkun li bħad-dixxipli al-komunità ta' Mattew aħna wkoll konfużi jew almenu nagħmlu mistoqsija: għaliex aħna ma nagħmlux mirakli; għaliex aħna ma nħossux il-kariżmi i ngħidu aħna jitkellem fuqhom San Pawl (1 Kor 13,2 — 'U kieku kelli d-don al-profezija u kont naf il- misteri kollha u l-għerf kollu, kieku kelli l-fidi tiegħi sħiħa i nqanqal il-muntanji, imma ma kellix imħabba, jiena ma ont inkun xejn')2 Kollox jindika żewġ affarijiet: fidi persistenti fir-rieda a' Alla imma wkoll fidi li -azzjoni ta' salvazzjoni ta' Alla waslet u qiegħda f'Ġesu. — TIĠDID : L-ART IMQADDSA Kunjom €10 fis-sena li €15 jew aktar Sostenitur i jnaniz TOĦROĠ KULL 3 XHUR Kummissarjat tal-Art Imqaddsa if af 3, Triqsanta Luċija, Kodiċi Postali Qed nibgħat € bħal abbonament għall-2013 Jekk irċevejt ir-Rivista b'xejn għaliex ġejt l-Art Imqaddsa mal-Franġiskani, ħallas l-abbonament biex tkompli tirċiviha. Fl-Art Imqaddsa mal-Franġiskani Pellegrinaġġi 2013 Art Imqaddsa u Ġordanja 4 April-14 April 1 Mejju -9 Mejju 22 Mejju - 30 Mejju 17 Lulju - 25 Lulju 4 Awwissu - 12 Awwissu 4 Settembru - 12 Settembru Art Imqaddsa u Sinaj 3 Novembru —13 Novembru Ikteb jew ċempel: Kummissarjat tal-Art Imqaddsa 8, Triq Santa Luċija,