IL-KULTURA FIS-SIGGIEWI RODRICK PACE 4.4.1988 Il-kultura ma għandhiex tifsira preċiża. Ħafna drabi nużaw il-kelma ''kultura'' biex nirreferu għall-attivitajiet ta' kittieba, mużiċisti u artisti. Drabi oħra nużawha biex nirreferu għall-patrimonju arkitettoniku. Xi kultant nużawha sinonimament ma' ''Ċiviltà''. Il-kultura fis-Siġġiewi għandna nqisha bħala parti integrali mill-kultura Maltija li hi stess tifforma parti mill-kultura Ewropeja u Mediterranja. X'inhu l-patrimonju kulturali tagħna72 Ibda biex hemm l-istorja. Imbagħad hemm il-bini qadim li jżejjen ir-raħal u l-kampanja ta' madwar: fil-parti l-kbira tiegħu knejjes. Hemm il-pittura, ta' valur artistiku dubbjuż, ħlief bi ftit eċċezzjonijiet, imma ta' valur storiku imprezzabbli. Bla dubbju ta' xejn il-kultura tagħna hi parti mill-kultura Ewropeja u Nisranija. Xhieda ta' dan hemm biżżejjed u mhemmx għalfejn noqgħodu nidħlu fiha. Biss jidher li l-akbar kontribut lill-kultura li ta dan ir-raħal ċkejken kien bin- nies tiegħu. L-aktar li ssemma f'dawn l-aħħar snin kien il-Professur Nikola Zammit li għalih anki imbena monument. Dan kien bniedem li deffes subajgħ tista tgħid f'kollox — fil-filosofija, l-arkittettura — kien dak li l-Ingliż kienu jgħidulu ''a Jack of all trades''. Forsi kien minħabba f'hekk, jiġifieri minħabba l-fatt li l-attenzjoni tiegħu kienet imferxa fuq tant oqsma distinti minn xulxin, li ma laħaq profondità kważi f'xejn. Minkejja dan iżda kien bniedem eċċezzjonali. Ċertament l-aktar żewġ personalitajiet li għamlu ġieħ lil raħal twelidna kienu l-poeta Karmenu Vassallo u l-poeta Patri Delia, Ġiżwita. F'Vassallo insibu poeta tar-romantiċiżmu li ipperfezzjona l-mestier tiegħu tant li jħabbata mal-aqwa fl-Ewropa. L-għanjiet melodiċi u r-rakkonti fil-poeżija ta' Delia żgur li ferħu l-qlub ta' ħafna Maltin u ismu se jibqa mnaqqax għal dejjem fl-istorja tal-letteratura Maltija. Bħal dawn iż-żewġ personalitajiet irid jgħaddi ż-żmien biex nerġgħu naraw fostna. Sadanittant iżda id-dinja mhix wieqfa u diversi individwi Siġġiewin qed jistinkaw ħafna drabi bla ma ħadd jinduna f'diversi oqsma kulturali li x'uħud minnhom mhumiex is-settur tradizzjonali; per eżempju l-istudju umanistiċi, l-mediċina, l-mużika u l-arkitettura. Fi kliem ieħor dan ir-raħal għandu fi ħdanu nies li qed jagħtu sehem importanti fil-ħajja kulturali nazzjonali u b'hekk issebħu raħal twelidhom. Fuq livell popolari l-Kultura f'raħal twelidna hi kemmxejn fqira u hemm ċerta indifferenza. Jeżiżtu għaqdiet li bdew b'ħoss li jtarrax iżda Ilum waqgħu kważi fil-muta. Hemm ukoll il-Banda San Nikola u Festival l-Brass Band ġdida li saret fatt tal-ħajja. L-għaqdiet li setgħu rawmu aktar il-kultura fis-Siġġiewi fallew minħabba diversi raġunijiet: jew għax konxjament saru għaqda ta' sezzjoni; jew minħabba li bħal ma jafu saru antikwati wisq għaż-żminijiet tal-lum tant li ma jappellaw lil kważi ħadd; jew inkella għax mhemmx tmexxijja anzi hemm it-tngħassis u nuqqas ta' ideat. Ma tistax f'raħal ċkejken bħal tagħna taqta sezzjoni tal-poplu milli tipparteċipa fil-ħajja kulturali jew ta' xi għaqda. Il-kultura minnha innifisha hi pluralistika, jiġifieri tħaddan fiha diversi għaqdiet u tendenzi, mibnijja fuq diversi opinjonijiet u ideat. Fil-ħajja kulturali għandu jkun hemm post għal kull individwu u kull għaqda. Fuq kollox fil-ħajja kulturali għandna nħarsu lil hinn mill-konfini stretti ta' raħal twelidna. Naħarbu mill-parrokjaliżmu dejjaq u anki minn nazzjonalismu żbaljat, jiġifieri li aħna l-Maltin inħarsu lejn tagħna biss bla ma naqsmu l-esperjenzi tagħna u anki l-apprezzament ma' popli oħrajn. Insebħu l-Kultura tagħna imma napprezzaw u nfaħħru l-kulturi ta' popli oħrajn. Il-pluraliżmu kulturali fuq livell tas-Siġġiewi ma għandhux jitqies bħala riċetta biex għaqdiet jidħlu f'kompetizzjoni distruttiva ma' xulxin. Anzi bil- kooperazzjoni, infittxu l-unità fid-diversità. Wara kollox naħseb li kulħadd jgħożż il-kliem ta' Karmenu Vassallo: ''raħal twelidi - jogħġobni sħiħ. ' Electrical £ Wat MUSCAT Fibifhax $ ieeeżjtu Ironmonġer Store Enamel Undercoat PEP 8 Textures Paints