16 Il-Ħamis 17 ta' Awwissu 2017 'dawn it-tliet każi li F- nirrakkontalkom, il- protagonisti tagħhom huma barranin. Matulhom wieħed jinnota, li waqt li l- pulizija Maltija pprovat taq- di dmirha u tressaq lill-ħat- jin quddiem il-qorti biex issir ġustizzja, b'danakollu mhux dejjem irnexxielha jew inkella aħjar, ma tħallietx teżerċita l-ġustizzja skont il- liġijiet tagħna. L-ewwel każ interessanti li se nsemmi hu dak li ġara fl-14 ta' Awissu 1809, meta raġel Ingliż li kien jismu James Green kien ġie mġie- għel mill-qorti li jkanta l- palidonija, jiġifieri jgiddeb lilu nnifsu milli qal fuq il- mara ta' wieħed Lhudi li kien jismu Mosċ Abeasis f'nofs ta' triq fejn qabel kien qasqas fuq għajru. Ġara iżda li l-għada li ngħatat din is-sentenza, Green bagħat stedina għad- dwell lil Abeasis, u fiha tal- bu biex jiltaqgħu l-għada filgħodu wara ċ-ċimiterju tal-Ingliżi, il-Furjana u jieħu ħsieb li miegħu jġib il-pistoli u parrinu. Iżda l-Lhudi min- flok laqa' l-istedina għad- dwell mar jgħarraf b'kollox lill-qorti u talabha biex Green jiġi mwaħħal il-piena skont il-liġijiet ta' Malta. Green ġie minnufih arres- tat u mressaq quddiem il- qorti. Fix-xhieda tiegħu Green stqarr li kien hu li bagħat l-istedina għad-dwell lil Abeasis, u peress li dan ma laqax din l-istedina, hu- wa kien se jibqa' jżommu bħala raġel vili. Għall-mis- toqsijiet li sarulu mill-prose- kutur sar magħruf li Green kien jaħdem bħala ħajjat u li kien stieden lil Abeasis għad-dwell wara, li dan għajjar lilu u lil niesu għad-dwell. Barra minn hekk il-qorti fakkritu wkoll li t- tilwima tagħhom kellha tis- piċċa wara s-sentenza li tat l-istess qorti fl-14 ta' Awwis- su ta' dik is-sena, iżda huwa (Green) minflok aċċetta s- sentenza u qagħad għaliha, ipprova jfittex li jitħallas b'idejh. Barra minn hekk, il-qorti kompliet tfakkru wkoll li fil- liġijiet ta' Malta hemm stip- ulat li min jisteden għad- dwell huwa dejjem ħati f'għajnejn il-liġi u hemm pi- eni ħorox għal min jinqabad li jiksirhom. Hawnhekk Green ammet- ta li kien għamel ħażin u peress li hu kien ilu f'Malta madwar ħames snin ma kienx jaf li l-liġi tipprojbixxi ti---d-dwell fil-pajjiż. fel tiegħu (ta' Abeasis) kien ''Fistqarrija Green ġie meħlus Għal din l-istqarrija, il- qorti qalet lil Green li huwa jmessu talab ħaqq mill-qorti u mhux jistieden lil Abeasis bil-kundizzjoni, li jekk jerġa' jkollu xi jgħid ma' Abeasis jew ma' niesu sew bil-kliem jew b'xi għemil, huwa jiġi minnufih arrestat u mitfugħ FEATURE J L-ORIZZONT xahrejn ħabs. Każ ieħor ġara fl-10 ta' Ġunju 1809 bejn Pietru Denà u Karlu Buscioni. Dawn it- tnejn kellhom xi jgħidu f'ħa- nut mimli bin-nies fil-Belt qrib sewwasew il-Lukanda La Diana. F'ħin minnhom Denà stieden għad-dwell lill-avversarju tiegħu biex jiltaqgħu l-għada għal ħabta ta' xit-8.00 a.m. barra l-bi- bien tal-Belt. Ġara li ċertu Manwel Zanchini li kien ta' nisel Awstrijak, meta sema' li sieħbu Buscioni kien ġie mistieden għad-dwell mar isibu, u fost ħafna kliem ip- prova jdawru milli jidwella. Iżda Buscione kien riżolut lijżomm kelmtuu saħansitra talab lil Zanchini biex ikun parrinu tiegħu f'dan. il- dwell. Zanchini aċċetta mill- ewwel, mhux għax qabel ma' dan id-dwell iżda għax kien miksur minn ma' Denà. F'ħin wara, Zanchini reġa' ltaqa' ma' Buscioni fl-istess kafċ fejn qabel kienet inqal- għet it-tilwima u meta nte- baħ li sieħbu kien qiegħed jistenna lil Denà biex imorru jidwellaw, mill-ġdid ippro- va jdawwarlu ħsiebu biex ma jħallihx jidwella u fak- kru, li l-kwistjoni li kellu mal-avversarju tiegħu seta' faċilment iġibha quddiem il- qorti. Meta Denà deher li ma żammx l-appuntament mif- tiehem, Buscioni ħareġ mill- ħanut, u meta Zanchini rah li tbiegħed xi ftit minnu għa- mel l-istess u għaġġel il-pass biex jilħqu. Iżda meta fit-triq osserva li fizzjal tas-suldati kien qie- għed jgħasses lil sieħbu, reġa' lura fil-ħanut, bil-ħsieb li wara jgħaddi minn triq oħraujmur jgħarraf b'kollox lil sieħbu. Iżda hekk kif daħal fil-ħanut lemaħ lil Denà, mar fuqu, u talbu biex imur miegħu ħalli jlaqqgħu ma' Buscione. Denà peress li kien mik- sur minn miegħu rrifjuta l- offerta tiegħu u bi kliem konċiż urieh biċ-ċar li huma xtaqx li jkollu x'jaqsam mie- għu. Iżda mid-dehra Zan- chini ma ħax għalih, għax fl-istess nifs talbu biex jisten- nieh fil-ħanut sakemm hu jmur ifittex lil sieħbu u jgħidlu. li kienqiegħed jis- Zanchini sab' lil Buscioni ħdejn il-Qorti, u meta dan qallu lil Denà kien qiegħed jistennieh. fil-kafċ, ftiehem miegħu fuq xi ħaġa u telaq lejn il-ħanut. Zanchini flim- kien ma' tfajjel mgħobbi b'żewġ xwabel ħareġ mill- Belt u qagħad jistennihom il-Furjana. Iżda meta Zan- chini osserva li kien għadda ħafna ħin u Buscione kien għadu ma tfaċċax ħalla lit- tifel il-Furjana u reġa' daħal il-Belt ifittex lil ħabibu. Meta finalment iltaqa' miegħu u dan qallu li Denà kien talbu skuża, ftehmu li jerġgħu jil- taqgħu għal ħabta ta' xil- 11.00 a.m. ħalli jirranġaw it- tilwima li kellhom bejniet- hom quddiem il-parrinijiet. Zanchini kuntent li kollox issewwa bejn sieħbu u Denà, reġa' lura lejn il-Furjana u ħa x-xwabel id-dar. Peress li l-pulizija kienet saret taf b'dan id-dwell ar- restat kemm lill-Karlu Bus- cioni kif ukoll lill-Pietru Denà u lil ċertu Zanni Enri- co li kien se jagħmilha tal- parrinu tiegħu u ġiegħlit- hom jibqgħu magħluqin f'darhom. Hawnhekk tajjeb li wieħed ifakkar ukoll li f'dik l-epoka kienet drawwa li meta l-pulizija kienet tar- resta xi nies sewwa, flok li kienu jiġu mitfugħin il-ħabs kif kienet tagħmel lill-krimi- nali, kienu jiġu mitlubin li jibqgħu magħluqin fi djar- hom sakemm jindagaw il- każ sewwa. Iżda ġara li peress li Bus- cioni kien negozjant, fit-12 ta' Ġunju 1809 kien kiteb it- tra lill-Imħallef tal-Kriminal u wara li stqarrlu li l-kwist- joni li kellu ma' Dena kienet irrisolviet ruħha, talbu jagħ- tih permess biex hu perso- nalment jitħalla jmur il-qorti biex jitlob li jiġi meħlus mill- arrest u b'hekk ikun jista' jkompli jieħu ħsieb in-ne- gozju tiegħu. Fil-fatt Pietru Dena fit-13 ta' Ġunju kiteb ukoll ittra oħra lill-Gvernatur fejn warali għarrfu li l-kwistjoni li kellu ma' Karlu Buscioni kienet spiċċat, talbu biex joħroġ digriet li bih jeħles mill-arrest lilu u lil dawk kollha li kellhom x'jaqsmu mal-kwistjoni. Tkompli f'ħarġa oħra