10 L-GHAJN KUMMIDJA B'ATT WIEĦED Min jidher:— ĠANN, in-nannu ; TEREŻ, in-nanna, martu ; ĠUŻEPPA, binthom ; PAWLU, żewġ Ġużeppa ; ('TESSA, ta' xi dsatax il-sena, TOMMV, tifel ta' xi. tlettax il-sena, (MIMMA, tifla ta' xi ħdax il-sena, ulied Pawlu u Ġużeppa; CENSA, iz-zija oħt Pawlu ; ĠORĠ ġuvni ta' xi wieħed u għoxrin sena, għarus ta' Tessa; TITINA, kelba. Kamra tal-ikel b'żewġ bibien, wieħed li jagħti għal ku- ritur fil-qiegħ tax-xena, u l-ieħor: li jagħti għall-kċina n-nafia tax-xellug. Mal-liajt tal-lemin vetrina taż-żġieġ. In-naħa tax- xellug 'il- hemm mill-bieb, xafunier li fuqu hemm sett tal-ikel għadu ġdid bit-tiben imwaħħal miegħu. Mal-fiajt tal-fond, in-naħla tax-xellug mwejda bi tvalja fuqha; in-nafa tal-lemin żewġ siġġijiet. Pawlu, Ġużeppa, uliedhom u n-nanna Tereż miġburin madwar mejda f'nofs il-kamra jixorbu ttċ wara nofs in-nhar, In-nannu Ġann bil-qiegħda fuq pultruna bejn l-imwejda u x-xafunier b'kikkra tċ f'idu. In-nannu Ġann: Qatra tċ tajba l-lejla, tuh. Mimma: Ħobżi Ġużeppa: Ħa. X'ġuħ għandek Roddsalib fuq żaqqek In-nanna Tereż. Ara ma jgħajjnukx, binti. J'Alla dejjem hekk. . Mimma: Daqs kemm għandi żaqqi kbirat Kif tridni ma mikolx ħafna 7 ( Jidħku ) Tessa: ( bid-daħk ): Issa naraw x'tagħmel la tikber. In-nanna: Aħna ma kellniex: minn dawl il-limerijiet fi żmienna. Tessa: Kellkom oħrajn. In-nannu (iil-Tessa): Li kont binti, tara l. Ommok qatt ma għamlet minn dawn il-psapar' (Iċċempel il-qampiena tal-bieb ta' barra.) . Pawlu: Il-bieb. In-nannu: Min ġiċ 2 Ġużeppa: Mur ittawwal, ara min ġiċ Tommv. (Tommv u Mimma joftorġu jiġru mill-bieb lijagħti għall-passaġġ.) Tessa: Mhux Ġorġ hux 7 Ġużeppa: Ma nemminx, għadu kmieni, Tessa: Forsi spiċċa qabel, In-Nannu (igorr): Taħseb fih aktar milli taħiseb f'ruħek. Tessa: Int kont taħseb xejn fin-nanna, nannu 7 Tommvu Mimma (minn ġewwa ): Hawn iz- zija Ċensa Iz-zija Ċensa l ( Kollha jħarsu mdejjqin. ) In-nannu: Ħaqq il-mniegħell Kont qiegħed nieħu kik- kra tċ bil-qalb. Tommv: Immur niftħilha, ma 7 Ġużeppa ( Bil-ħetfa ): Le, oqgħod hawn int. In-nanna: Mur iftaħ int, Pawl. ( Pawlu jqum bil-wieqfa, jaqla mis-sidrija żewġ qrun tad-deheb imsenslin f'tarf ta' katina, u joħroġ mill-bieb tal- fond. In-nannu jixrob malajr it-tà li jkun baqalu u jagħti l-kikkra lil-Mimma, li tkun l-aktar fidejh,) In-nannu: Ħa, Mimma, agħmilha hemm. — In-nannu: Atma, Ġuż, agħti werqtejn żebbuġ lit-tifla. (Mimma. tqieglied il-kikkra fuq il-mejda. in-nannu jaq- bad it-tvalja minn fuq l-mwejda, jiftaħha fuq irkobbtejh u riġlejh, idaħħal taħtha jdejh ukoll, jintelaq u jagħmel ta' bir-ruħu li ma jiflaħ xejn. Ġużeppa tħaffef lejn ix-xafunier tieħu minn ġo' fih werqtejn żebbuġ u tagħti werqa kull wieħed lil uliedha. Ftit tas-skiet.) Ċensa ( Minn ġewwa, lil Pawlu ): Kelli kwarta żmien, u għidt ngħaddi narakom. Ġużeppa (minn taħt l-ilsien. ): Ma nibqgħux nafuhulek. (Iz-zija Ċensa u Pawlu jaslu, Iz-zija Ċensa 'mara twila u rqiqa, wiċċha tawwali, subgħajha twal. Għandha xi erbgħin sena. Xagħarha abjad u ħafif, Ixxidd libsa sewda twila sa għarqubha u magħluqa ma għonqha) Ċensa: X'hemm7 Kif intom $ Tajbin 2 In-nanna ( Titniehed). Uh, ma nistgħux inkunu agħar, binti. Ċensa: Għaliex, għaliex, x'inqalalkom 7(-Lil Pawlu) Ma rġajtx tlift xi ħaġa fil-kambju hux 7 Pawlu: (jitniehed): Irġajt tlift. Ċensa: Kemm7 Wisq 2 Pawlu: Sikspenz fil-lira. Ċensa: Daqshekk biss 7 sikspenz fil-lira mhux wisq 1 Minn wiċċek fisibtek tlift xi somma sewwa, Rodd Ħajr 'l Alla li mhux aktar. Hawn min jitlef l-eluft Int ixxurtjat. ' ( Pawlu jdawwar il-qrun bis-saħina. In-nannu jagħmel il-qrun minn tafit it-tvalja. Tommv u Mimma, li kienu il- hom mill-bidu joqomsu wara zijiethom u jagħmlulha l-qrun, hawn izidu u jonifu wiċċhom biex iżommu d-daħk. Ċensa ddur lejhom għall-għarrieda u għal naqra ma taqbad- homx. Ġużeppa u Pawlu jħarsu lejhom biċ-ċiera u jwessuhom b'għajnejhom. ) Ċensa: Ajma qalbi noqgliod bil-qiegħda, għiajejt. Dħalt il-belt ħalli nixtri xi ħaġa mis-suq. Kelli kwarta żmien ii għidt ngħaddi narakom, Ġużeppa: Xi bnazzi qiegħed jagħmel, hux 7 Ċensa: Donnha mhix ix-xitwa. In-nannu: Hemm bżonn tal-ilma; — Ċensa (lil Tessa) X'hemm Tess7 Kif inhu l-għarus 7 Tessa: U hekk. ( B'leħen li jfisser— Mhux tajjeb wisq,) il-lejl li għadda qabditu taliwida ta' l-istonku qawwija, Ċensa: Miskin. Ma kielx xi ikla sewwa, hux 2 Ġużeppa. Lċ, magħna. kiel. - Forsi kiel xi pastizz qares. Qensa: Ħaġa żgħira Ġużeppa (li malli Ċensa bdiet tkellem lil-Tessa tkun uriet ruħha mdejjqa mhux ftit): Tessa, liu ż-żgħar jagħmlu l-lezzjoni, għax inkella jsir il-ħin u ma jagħmluhiex. ( Tommv u Mimma, li kienu qegħdin jiddevertu ġmiel- hom minn wara zijethom, iqarrsu wiċċhom ) Tommv: Nagħmluha mbagħad, ma. Mimma: Nilliqu nagħmluha. Tessa: Isa imxu li ma ngħidilkomx. Pawlu: Isimgħu minn ommkom. Ċensa: Eh, brukkuni, tridu taħarbu l-lezzjoni: hux 7: Isa, kunu bravi; busu liz- zija. Ċens u morru studjaw, ( Tiġbed it-tfal lejha u tbushom, l-ewwel lil-Tommv ti mbagħad lil Mimma.) Ċensa: Binti kemm hi ħelwa l (il-kbar kollha jagħmlulha l-qrun minn taħt, u. n-nannu jgħid minn taħt l-ilsien: ) In-nannu: Għajnek f'għajni l wħ Ġużeppa: Ma tiflaħ xejn, miskina, dan l-aħħar, ,(Tessa u fiutha joħorġu mill-bieb tal-fond.) In-nanna: Ja ħasra, għadha kif kellha l-Ħakk, Ċensa: U ajma, dat-tfal, dejjem b'xi ħaġa. Sewwa għamlit ma ż-żewwiġtx jien. Pawlu: Tagħna ma nafx x'daħililhom. It-tifel ma nafx kif farrakx rasu, jumejn ilu. Tgerbeb it-taraġ minn fuq s'isfel. Ċensa: Ħuh, miskin l. (tqum bil-wieqfa.) Ħalli nara ' mmurx. (Lin-nannu, li kif Censa ddur lejh iżomm ġenbu u jokrob.) X'hemm Ġann, x'inti kwiet illum. Jaqaw ma tiflaħx In-nannu: Waslet tagħna. Ċensa: U ħallik minn dan. Għadek tbigħ is-saħħa. Alla jbierek trid tgħid 1 (In-nannu jagħmlilha l-qrun minn tafit it-tvalja b'idejh it-tnejn. In-nanna għal naqra ma tħebbx għaliha.) In-nannu: Għandi wġiegħ f'ġenbi ma jridx iħallini. (Jerġa jaqbad ġenbu u jqarras wiċċu.) Aħjar nara għandix id-deni. Gibli l-ħġieġa tad-deni, Pawl, ibni , ( Pawlu joliroġ mill-bieb tan-nofs. ) Ċensa: Mela bis-sod ma tiflaħx, Ġannil Xi tħoss 7 In-nannu (jokrob, u jgħid b'leħen muġugħ): Aħi, infioss uġigħ ma' għadmi kollu. Ċensa: Ma nagħmlux li ġejja l-influwenza 7 In-nannu: Hekk jidher. (Pawlu jasal bit-termometru li jnewwel lix-xiħ. Dan jokrob u jqiegħdu f'ħalqu.) Censa: Issa tara kif ma gliandek xejn. ( Tilmaħi is-sett tal-fajjenza fuq ix-xafunier.) Hi, kemm hu sabili dak diniier set Ġużi ilkom li xtrajtuh 2 Ġużeppa: Xi ġimgħa ilu, Wara li xtrajnieh reġa bdielna, Ċensa: Għaliex 7 Daqs kemm hu sabiħ Kemm jogli- ġobnit (In-nanna Tereż tersaq bil-qajla l-qajla lejn ix-xafunier tiġbor mill-art werqa żebbuġa li tkun waqet qabel lil Gużeppa. u titfagħha fuq is-sett.) Pawlu-( Li sa dan il-ħin ikun Ħa it-termometru minn ħalq ix-xiħ.) Ċentottre, pa'; sgur għandek l-influwenza. Ħassejtni ma niflaħx. Ċensa: Kif centottre' 7: Ma rajtx. ħażin hux, Pawl7 Ħallini nara. Jien għandi għajnejja tajba. Pawlu: Le, le daqshekk għandu. Ċensa (Tmidd idejha): Ġib Ħa' nara, ' Pawlu: Xi trid tara 7: Mela jien m'għandix għajnejn 7 (Ċensa waslet biex taħtaf it-termometru minn. id huha. Hu mma jistax jagħmel ieħor, jitlaq it-termometru mal-art bħal li kieku waqalu,) Ċensa: Kemm int bajtraf ( In-nannu jħares biċ-ċiera, in-nanna tagħmel il-ponn. u Ġużeppa. tonfoti.) : Pawlu: Mhux int7 Censa: Jiena: Kemm hi tajba dini In-nannu (Minn taħt ilsien): Għandna waħda l Pawlu ( Minn talit ilsien): Żewġ xelin għar-riħ bla xita. Ċensa: Dnub, jaħasra, sa nara mmurx, jien, għax sarli l-ħin. Affijar tieħu xi fiaġa sħuna, Ġann, u tidħol fis-sodda. (Miexja l-barra) Jekk Alla jrid, ma jkollok xejn, Saħħa għalikom Saħħa Ġuż, safiia Tereż. ( Titlaq ) In-nannu: Mur għand il-friegħen U Pawlu: Melfi't In-nannu: Melli ( Ġużeppa tiġri lejn il-kċina. In-nannu jgorr taħt ilsien fil-waqt li jtajjar it-tvalja minn fuqu.) in-nanna: M'hemmx bżonn titkellem fiażin, In-nannu: Min qed jitkellem Ħażin, in-nanna: Int. ( Tessa, imbiddia, ħutha ġidfilu. ) 7 Tommv: Marret, pa'7 (Ġużeppa tasal mill-kċina : b'ponm melħ li xxerred mal- kamra kollha.) 7 Ġużeppa ( Lil Tessa ): Dak is-sett magħdud, binti. In-nanna: X'daqqa t'għajn tatu l Tessa: Uffi in-nannu (MĦasseb ): Hu jew jiena / Pawlu: Naraw. L-aħħar darba li rifset hawn qasam rasu Tommv. i in-nannu: It-tà kesaħ. Mur iftaħ lil-Titina, Tommv. (Iqum u jibda jfettet kisra fiobż fi skutella ħalib. Tommv oliroġ. Ġużeppa u ominha jibdew inaddtu l-mejda, Tessa tagħmel biex tgħinhom u tressaq lejn il-mejda fejn hemm in-nannu jlesti l-ħalib għall-kelba.) Trid ittabba dik il-libsa 7 (Imidd idu biex iwarrab, jolqot it-/eq-pof, u jkun sa jaqilbu. Ġużeppa tagħmel biex iżżommu, tolqot. l-iskutella, u taqlibha fuq Tessa, itabbàlha d-dublett minn fuq s'isfel Tessa ( Twerżaq, imbagħad tgħajjat): Il-libsa il-ġdida ' Pawlu: Ma għedtlikx, jien, twarrab minn hemm 2: Ara, x'ħadt issa. Sħiett libsa l ( Tessa taqbad tibki) Tessa: Mhux int71 (Tidħol il-kelba, li taqbad tilgħaq il-ħalib) Pawlu ( Imdagħdagħ) Iwa, jien 7 Jien, hux 7: Ħuwa…, huwa n-nies jidħlu fil-kċina bil-libsa t-tajba 7 Tommv: X'ġara. ma 7: Ġużeppa (Lil Tessa ): Mur biddel, ej, ħa noqrodhielek, forsi jmur. ( Iddoqq il-qampiena ta' barra. il-kelba tinbali u tofi- roġ tiġri mill-bieb tan-nofs.) Tommv: Ġej Ġorġ, mal-Sejjer niftaħlu. i Ġużeppa (Lil Tessa, li tkun tibkij: Hawn Ġorġ. Sa toqgħod tnewwali 7 Mur biddel ħalli ma tħallihx jistenna, ( Tessa toħiroġ tibki.) ( Ġorġ jidħol bil-kelba tifraħi bih u b'Tommv imdendel miegħu.) Ġorġ (Li jkun jaf x'ġara minn għand Tommv ): Kif tab- bajt…. (jara li Tessa mhix hemm) Fejn hi Tessa 7 Ġużeppa: Marret tbiddel. Ħalli mmur nara noqrodhielhiex. ( Toħroġ mill-bieb tal-qiegħ.) In-nannu: Ħaqq dik il-mingħula l. Jekk tirfes hawn darba oħira… Ġorġ: jiena ma kontx nemmen b'dawn il-bċejjeċ, imma meta tara b'għajnejk. … - In-nanna: Tikber u titgħallem, ibni, Sa nagħmillek: kik- kra tċ. Tieħu Ħobż Ġorġ: Le, le, għadni kif kilt qassata. ( Mimma u Tommv jidlilu jiġru wara ballun, li jitġer- beb għal ħdejn waħda miż-żewġ saqajn ta' quddiem tax-xa- funier. Mimma, li tilħqu l-ewwel, tfajjar daqqa ta' sieq, u flok il-ballun tolqot sieq ix-xafunier, li tinqala minn postha. fajjenza ċċekċel, ix-xafunier jixxengel: iżda Pawlu, li jkun fidejh, jersaq malajr u jżommu dritt, L-oħrajn kollha jersqu bil-ħeifa lejn ix-xafunier fil-waqt Hi jgħajtu, ar' hemm ar hemm l- Mimma tibqa mismuta.) Tommv: Pa, mhux jieni ( Mimma u Tommv jaħarbu.) —— Pawlu ( Jgħajjat): Hawnl ejjew 'l-hawnl (iżda, m'għandniex xi ngħidu, it-tfal ma jobduhx.e Ġorġ jitbaxxa biex iwaħħal is-sieq. Iżda Pawlu, biex jiġri wara wliedu, jgħidlu): Ħa, Ġorġ, żomm hawn l Ġorġ: U ħallihom. Pawlu: Żomm, Ġorġi (Ġorġ iżomm ix-xafunier, u Pawlu jagħinet għal wara wliedu. Minn ġewwa jinstama għajjat ta' Pawlu, u twerżiq tat-tfal. Ġużeppa tinstama' tgħajjat. X'ġara 7 x'ġara 7) In-nanna: Dawk it-tfal misħutin wisq, In-nannu ( b'saħna )j:: Dawk. it-tfal imfissdin. Ibda minnek l-ewwel waħdal Ġorġ ( b'dalika ): It-tifla l-aktar. Fuq ruħha wisqi Tridx iżżommit int, nann, ħalli nsewwi dik is-sieq 7 In-nanna: Afijar inpoġġi kollox fuq. it-tvalja mill-ewwel. (Ġorġ u n-nanna jġorru il-bċejjeċ tal-fajjenza fil-waqt li it-Hannu jżomm ix-xafunier.) Ġorġ: Biż-ċajt ġejja l-lejla. In-nannu: Tal-lejfa għadha ma spiċċatx. Pawlu ( jinstama' jgħajjat minn ġewwa): Ħażin għalikom naqbadkom tilagħbu b'xi ballum darb'oħra l 7 (Ħoss ta' bieb jinstabat minn ġewwa, Skiet. In-nanna u Qorġ spiċċaw iġorru l-affarijiet. Tidħol Tessa, li tkun bid- dlet, iżda b'xagħarha mħabbel u mhix lesta għal Ħruġ. Għajnejha ħomor. bil-biki.) Ġorġ (fil-waqt li jitbaxxa u jwaħħal sieq ix-xafunier ): Mela qiegħda tibki, uħ 1) l Tessa: Allura' : Ġorġ: Issa li hemm hemm: Għax ma tmurx tilbes ħa' noħorġu 7 Min ġej magħna llum 7 ( Tessa ma tweġibx) In-nanna: Ej għax isir il-ħin. Ġorġ; Tessal (Tessa terfa kitfejha.) Ġorġ: Bil-geddum 7 . Tessa (tieħu għaliha): Aħjar għalikl Ġorġ: Mela ma nofiorġu xejn illum 2 (Tessa tibqa siekta. Ġorġ jersaq lejha, jgħannaqha, ires- saqha lejn iz-żewg siġġijiet, u t-tnejn joqoglidu bil- qieghda, In-nannu joħroġ igerger mill-bieb tan-nofs. ) In-nanna: Bil-ħaqq, ma tajtekx it-te' lilek. Ġorġ: Ma jimpurtax. (Kif in-nanna ddur biex tagħmillu t-te', Ġorġ igħannaq lil Tessa u jagħmel biex ibusha. Iżda hi timbuttah u tgħidlu: Tessa: Żull Ġorġ: Ib Tessa: Afijar għalik 1 Ġorġ: ( Jitilgħulu ): Int kull meta jagħtik P Tessa: Ma nafx Ġorġ: Kif, ma taf£ 7 In-nervi żommhom għal min jagħ inilhomiok 1 , Tessa: Ma nafx, alijar għalik l hekk irrid l ( Taqbad tnewwaħi, tqum, u toħroġ mill-bieb tan-nofs, Tidħol Titina mill-bieb tan-nofs, u tersaq tilgħab. ma' Gorġ, li kif ikun imdagħdagli, ixejrilha daqqa ta' sieq. Il-kelba tgħajjat u toliroġ tiġri mill-bieb tan-nofs. Skiet, Tidħol in-nanna.) Ħa nieħu waħda minn hawn. (Tersaq lejn il-vetrina u tieħu kikkra u plattin. ) In-nannu ( b'lefien fielu, riesaq minn ġewwa lejn il-bieb tan-nofs, igħid lill-kelba, kif in-nanna tagħlaq. il-vetrina. Jien biss li-nĦobbok' Kemm inħobbha l- kelba tiegħi. Ejja m'hawn ħadd busni' ( In-nanna ddur, wiċċha aħmar bħal peprina, tonfoħ u tmil lejn il-bieb.) i In-nanna (b'lehen għoli kif jidher in-nannu minn naħa tax-xellugj: Ukoll fi xjuħiitek, ja biċċa ta' xiħ. Vint: (Kif tgħajjat dawn il-kliem twaddab b'kemm għandha safilia l-kik- kra li jkollha f'idejha għal-ras- żewġha, li malajr. jitlaq mm'idu l-kelba u biex jiżgiċċa, jersaq bil-ħeffa lejn ix-xellug, fejn hemm l-mwejda bis-sett il-ġdid fuqu, jolqtu, jaqilbu u tinnl tammi pumml plaqql kollox tfarrak, u tal-lejla spiċċat 1) Ġużż Diacono