AXARDA LI TGĦID ĠRAJJIETHA' TA' DUN KARM (Tissokta ma' l-Għadd ta' qabel) Jien hekk inqis dina l-poċżija ''warda li tgħid ġrajjietha' bħal żagħżugħ b'saħħtu u fiafif, Versi sħaħ u mexxejja, stil ċar u safi, bla Ħażna ta' kliem barrani li jdejqek. Is-suġġett imbgħad hu oriġinali kemm jista' jkun: Warda tgħid il-ġrajja tagħha : Kienet għodwa sabiħa ta' Mejju Meta ftaħt minn ġol-ġewża w ilbist Dik il-libsa li jilbes is-sema Hi u tixref ix-xemx, u ħarist L-ewwel ħarsa ma' dwari. Fil-ġonna Oh ħidural X'ħuġġieġa ta' lwien l Fuq is-siġar għasafar għannejja ; Ilma jgelgel, tifwiġ kullimkien. Mela, dina l-warda nfetfiet f'Mejju, x-xahar tal-fjuri, ix-xahar tal-fwieħa. U, jgħid il-Poċta, malajr għaddew is-sigħat ta' żgħożitha; għaddew ħfief imma fienjin, bin-nida tbewwes lil sidirha u bix-xemx. tberred lil qalbha. Kienet fil-milja ta' ħaj- jitha meta xbejba, għajnejha żewġ kwiekeb, firditha minn fdan ommha; ħaditha f'kamritha; u minn hemm telqet biha fis-sala tal-ballu. Hemmekk, f'dik id-dar sabiħa, tgħid il-warda x'sem- għet u x'rat. Rat kotra żgħażagħ jittajru, jitbandlu, jixxenglu li fakkruha f'dawk il-friefet li ħienja kienu jimirħu ġewwa l-ġonna qalb il-fjuri li tlellex u tfuħ'. U qalet li semgħiet kliem ħelu għasel, li ràt ħarsiet ta' mħabba kbira, li xi xbejba nistħiija u beżgħana, tisfar. Hemm, qalb dak id-daqq imgħaġġel tal- pjanu, qalb dak iż-żfin taż-żgħażagħ ferrieħa, bdiet il-warda tħoss iż-żina ta' Ibiesha tonqsilha. Għax ix-xbejba, mitlufa wara ż-żagħżugħ li żifen magħha, xejn ma ħasbet fiha, Ħallietha tiġ- ġarraf, tidbiel. U hekk temmet ġrajjietha dina l-warda, imwielda fil-fantasija tal-Poċta Malti Dun Karm. Bħala xogħlol letterarju dina l-poċżija tiswa mitqilha deheb, ċara biżżejjed, tiftiehem malajr u ma fihiex kliem tqil li trid tqalleb motifiok biex tifhmu. Hi mqassma f'qatgħat ta' tliet strofi l-waħida, kull qatgħa hi marbuta, b'id tas-sengħa, ma' ta' qbilha. Kull walida fiha dehriet ġodda u sbieħ,magħqudin flimkien b'fije- lijiet irqaq ta' fantasija qishom dik il-Ħarira li tgħaddi minn bejn iż-żibeġ u ddommhom f'ħannieqa. Bejn kull strofa hemm xi ħaġa li tiġbdek, li ssaħħrek. Dun Karm jaf biżżejjed kif isebbali il-poċżiji tiegħu: kulhadd jaf li t-tennija ta' l-istess fijiel hi kerha, iżda kultant Dun Karm iħaddimha għax mindaqqiet tinħass sabiħa: Kien hemm trab ta' rubini fis-sema, Kien hemm xmajjar ta' deheb maħlul. 7 Mhux biss, imma Dun Karm jagħraf ukoll juża l-armonija imitativa, u int u qed taqra tħossok qed tissieħeb ma' dak li qed isir: (i) Imbgħad Ħriġna, w terraqna, terraqna Qalb nies tgeġweġ, u tħares u ssus; Dħalna fl-aħħar ġe' dar—dar sabiħa— Dawl u mirja w kristalli bir-rfus (ii) Weqgħiet sikta: mill-pjanu ġiet mewġa Ta' daqq mgħaġġel, qabbieżi, ferrieħ Laqatni ħafna l-vers ''hekk minsija, midruba, muġugħa'' b'dak il-kliem twil u mkarkar li juri bħal karba ta' ruħli trid tinfired mill-ġisem. Il-warda kienet waslet biex titlef lewnha għal dejjem ; u billi fil-lisieb tal-Poċta dina l-warda kienet mogħtija r-ruħ biex tara u titkellem, għalhekk issa f'tarf fiaj- jitha, bħal fi tmiem il-Ħajja tal-bniedem, dina r-ruħ donnha qiegħda tfittex li tinfired minn suret-il-warda. Il-poċżija sabifia kemm tridha; l-egħluq tajjeb ħafna. Barra dina l-poċżija, Dun Karm tana ħafna xogħlijiet olira kollha mexxejja, fifief, lielwin. Min tassew iliobb il-Malti, ma jistax ikun li jinsa lil dana l-bniedem kbir li ħadem sħiħ u qawwi għat-tixrid ta' l-imċewlaħ ilsien tagħna. Hu biex ngħid hekk, il-bennej ta' dak kollu li hu sabili, għani, fejjiedi fiċ-ċkejknin gżejjer tagħna. Għad jasal jum li għal Dun Karm ix-xemx tinżel u qatt aktar ma titla', iżda l-għana tiegħu jibqa' dejjem sħiħi biex jiswa ta' tagħlima għall-Malti ta' għada, tħeġġiġa għaż- żgħażagfħi li telgħin u għad jitilgħu mal-Ħarba taż-żmien. Ġużi CHETCUTI