Editorjal Is-Seħer Ħalliem tal-Ktieb Leħen il-Malti minn dejjem offra sfida, kemm biex inħoloq, kemm biex evolva, kif ukoll biex baqa' jeżisti. Il-qawwa li jħaddan dan il-ktejjeb kompliet toffri sfidi ġodda, mhux biss għax kien hemm konkorrenza qawwija li ħolqitilna impenn iktar sfiq biex naslu għall-għażla finali, imma wkoll biex ikun hemm kontinwità. Kien eżerċizzju iebes li ried impenn qawwi u sħiħ biex seta' jingħeleb għax mhux faċli tagħżel, u mhux faċli tiddetermina l-livell, u lanqas huwa faċli biex tasal għall-konklużjonijiet. Żammejna kemm stajna mal-format tal-edizzjonijiet preċedenti u f'din ir-rivista se jkun hemm kemm varjetà ta' xogħol letterarju, kemm xogħol akkademiku, kif ukoll xi taħditiet li saru f'serati kommemorattivi. Imma dan kollu mhux biżżejjed, għax l-importanti huwa li x-xogħlijiet li fih jolqtu xi aspettattivi tagħkom il-qarrejja. Apparti dan kollu, minn dejjem ħassejt li l-kitba għandha jkollha l-ispirtu tagħha u trid tkun libera biex jitnisslu ħsus friski. Il-kitba nqisha bħala terapija, xi ħaġa 'l fuq min-norma, xi ħaġa li tagħti pjaċir u tnissel xi ftit serħan u kif sikwit jiġrili ninħakem minn dan is-seħer u nintefa'ntektek. U peress li nħobb inħarbex xi linji rqaq u dgħajfin kienet sfida iebsa għalija biex ma niħux sehem bħala kittieb. Għalhekk iddeċidejt li ninqeda bl-editorjal u niksirlu ftit in-norma tiegħu. Ħaġa li ġġiegħel lill-bnedmin joħolmu meta jkunu mqajmin hija s-seħer li joħroġ mid-dinja tal-ktieb. Kitba tajba taf issammrek mas-siġġu jew ma'fejn tkun. Ktieb jaf jitilfek minn sensik u ma'kull paġna li tqalleb tikbirlek l-ansjetà u għadd 32 LXXXII 1 toktor fik il-kurżità. Tibda tantiċipa dak li jkun ġej u iktar tissaħħar meta jfallilek il-pjan jew inkella l-kitba titbiegħed ftit mill-perspettiva li jkollok u bis-saħħa tal- immaġini tkompli tintilef fid-dinja bla tarf li toħroġ minn bejn il-linji magħmula minn ittri żgħar ħdejn xulxin. Il-ktieb għandu dinja għalih. Dinja ta' fantasija li tixxiebah ħafna mal-misteri li jinbtu waqt u xi kultant wara l-ħolm. Ktieb jitlifni kompletament u b'moħħi nfassal il-karattri skont kif l-awtur qed juża l-kliem biex jiddeskrivihom. Pereżempju Żaru l-Għakkar kien l-ewwel karattru li bżajt minnu u malli jitfaċċa minn bejn il-folji kont inħoss bard kbir u jiġrili bħal Lino u kuġinuh Ġorġ u ninħakem minn ansjetà minħabba l-preżenza tiegħu. Iqabbadni stmerrija lejh u għalxejn fl-aħħar jinfaqa' jibki quddiem kulħadd, għax jien għadni s'issa ma nistax inġerrgħu fl-istonku tiegħi tant li kull meta nerġa' għall-gost naqra dan il-ktieb, jerġa' jqanqalli l-biża'u wiċċu ikrah, imnieħru kbir u ġismu mħatteb jagħtuni fastidju. Karattru ieħor imħatteb u l-istess dejjem ibeżżagħni ta'kull darba li naqra wieħed mill-kotba antiki li għandi huwa Miju Mekkek. Li kieku nista, noħorġu 'l barra mill-ktieb imma ma għandix dik is-setgħa għax dejjem insibu jserrep u jistaħba wara s-siġar lest biex minn ħin għal ħin jitfaċċa u jaħsadni bil-preżenza tiegħu. U m'ilux iltqajt ma' ċertu Tonv, nofsu Ingliż u nofsu Malti, nofs bniedem, u b'dik id-daħka li kultant jixħet taħsbu mxajtan. Il-kotba jitfgħuni f'dinja oħra magħmula biss mill-immaġini u l-ħolqien ta' moħħi. Ritratti spontanji magħmula minn dakli rajt, minn dakli għaddejt minnu u minn dak li ħlomt. L-ambjent, ix-xenarju u l-pajsaġġ moħħi jintilef jipprova jpinġihom u joħloghom kif irid huwa u kif jixtieq u differenti għalkollox minn ta' kull qarrej ieħor. Għax kulħadd għandu dinja għalih innifsu; kulħadd għandu l-viżjoni u l-episodji tiegħu individwalment. Dak huwa s-seħer tal-ktieb:li kapaċi joħloq immaġini differenti f'kull bniedem, kapaċi jsarraf wiċċ ikrah bdiversi modi, kapaċi jwassal xenarju bi lwien differenti, kapaċi tant li kulħadd jara lil Żaru, Miju u Tonv mill-perspettiva tiegħu. Dak huwa s-sabiħ tal-ktieb: li kapaċi jitfa' lill-qarrejja tiegħu f'dinja ta' ħolm mimlija immaġinazzjoni u jġegħelhom joħolmu meta jkunu mqajmin u mhux reqdin. Il-ktieb għandu seħer li jagħtik immaġini u din tibqa' tippersegwitak, jew inkella xena żgħira, ritratt wieħed, xi ħaġa partikulari li tibqa' tidhirlek anke fil- ħolm ta' vera. Il-kaxxi tal-luminata għadhom iqajmuli ġismi xewk xewk meta nismagħhom jaħbtu ma' xulxin waqt l-istupru ta' Zerafa, u l-għajta mkarkra ta' 2 Leħen il-Malti bniedem li jixtieq jagħmel ħafna għal-liberazzjoni ta'ġensu nifhimha biss meta nkun sejjer lura d-dar fl-istejjer li ma ġrawx. Bħalma nisma' f'widnejja l-karba ta' Samira tidwi fil-bogħod, u ta'ħafna refuġjati bħalha li qed jaqsmu l-linja l-ħadra u ġejjin minnhom daqs ix-xita. Biex l-immaġini toktor u timraħ u titwessa' għandhom sehem qawwi l-awturi. Għalija dan huwa importanti għax jien infittex lil min jaħkimni u jantiċipani. Hawn tidħol il-ħila ta'kif tagħżel kitba tajba u x'tagħmel kitba isbaħ minn oħra. Imma ladarba ktieb jaħkmek u ma tkunx tista' titilqu minn idejk għal xi raġuni jew oħra, allura s-seħer ikun qed jaħdem u b'xi mod, negattiv jew pożittiv, iħalli togħma li tkun trid terġa' ttegħemha biex tara jekk tkunx fhimt tajjeb, qrajtx tajjeb u segwejtx tajjeb dak li kien qiegħed joffri l-awtur permezz tal-ktieb. Mhux bilfors lil-awturi biex iwasslu r-realtà li qed ipinġu jridu jkunu għaddew minn dik iċ-ċirkustanza, imma bil-qawwa tal-pinna tagħhom ukoll tispiċċa tgħix f'dak l-ambjent li jkunu jriduk tidħol fih. U hawn toħroġ l-abilità tal-awtur i bil-mod li bih jikteb, bl-istil li juża, iġiegħel lill-qarrejja jintilfu fid-dinja sabiħa tal-ktieb. L-awtur m'għandu xejn x'juża ħlief il-kelma. Biha biss irid jaħdem u bil-mod ta' kif qiegħed jużaha qed iwassal dak li ried jgħid lill-qarrejja tiegħu. l-qawwa tas-seħer tal-ħolm u l-qawwa immaġinattiva jaħdmu l-iktar meta l-awtur ikun tajjeb biżżejjed biex lil kull qarrej jitilfu f'dinjitu. Għalhekk ma jistax jonqos li wara li tkun qrajt għal iktar minn darba, tnejn, tlieta, ix-xogħlijiet kollha li qed jidhru f'din l-edizzjoni, xi karattri u episodji jibdew iħalfu l-marka tagħhom u f'moħħi mill-ewwel titfaċċa Dela l-Bormiiża fit-terran tfarfar il-frejmijiet fost l-għira bejn Rikarda u Duminka, u minbarra li tfarfar xi kultant taqla' xi bila li ċċarċar mal-frejm ta' Ċetta. Il-plejer stilla tal-futbol 'Il-Lewża' jħallik taħseb jekk verament jeżistux nies bħalu jew fadalx nies sinċiera daqsu. Wiġi ta' Villa Le Fevre jiġi lura mis-seklu tmintax, b'sura ta' tifel żmattat bil-qmis minn barra, imgerrem u bil-grif ġo wiċċu. Għadni qed nipprova nifhem il-kompromess li ntlaħaq bejn Monica u John, i huwa għalkollox kontra x-xejra normali u differenti minn ta' Katarin il-qaħba tar-raħal u ħuha Ġanni. Nies psikoloġikament morda ħallewni nhewden kif tista' tisfratta ġimgħa f'Għawdex lil koppja żagħżugħa jew kif hemm min jasal jinqeda bil-Facebook biex jattakka l-priża tiegħu bħalma ġralha Amber meta pprova jistupraha warden. Is-sopranatural ukoll ħallieni naħseb fuq kif tispiċċa għadd 32 LXXXII 3 Fleur, il-warda tax-xemx, jew fuq it-tmiem tal-pupazz Rinu liebes ta' gabillott u seħbitu Kika bil-beritta f'rasha b'rixa bajda fil-ġenb. Ktieb huwa spjegat biss biittri sempliċi, waħda ħdejn l-oħra, fuq karta bajda jew kemm kemm sfajra. Biss dawn l-ittri żgħar waħda ħdejn waħda flimkien jiżviluppaw f'katina qawwija, f'dinja sħiħa maqtugħa għaliha, fi ktieb wieħed mimli ħolm, karattri u immaġinazzjonijiet, magħmulin bil-ħila tal-awtur u mill- fertilità ta' moħħ il-qarrejja. Leħen il-Malti huwa rivista imma għandu l-libsa ta' ktieb u la jinsatar taħt din il-kappa, inissilli dan is-seħer li bi ftit kliem ippruvajt kemm nista' nfissru. Editur Ġenerali 13-6-2013 4 Leħen il-Malti