EGĦLUQ IL-MITT SENA 1892 1992 TAL-KWADRU TAL-MADONNA TAĊ-ĊINTURA Meqjum fil-Knisja ta' Santu Wistin fir-Rabat ta' Għawdex mill-Kan. Dun Nikol Vella Apap Il-Patrijiet Agostinjani f'Għawdex L-ewwel preżenza Agostinjana fil-Gżira t'Għawdex intilef fil-firxa taż-żmienijiet. Hemm min saħansitra jżomm li l- Agostinjani dehru fil-Gżira ta' Għawdex minn żmien wara l-persekuzzjoni tal-Vandali fl-Afrika fis-sena 439 wara Kristu. (l). Il-Patrijiet qabel ma stabbilew ruħhom fil-Victoria ġa kienu jamministraw Knisja ċkejkna fir-Ramla fil-limiti tax-Xagħra, dedikata lil S. Maria tas-Seba Ferhat: S. Maria Septem Gaudiorum, illum imsejħa 'Ta' Gajdoru' . Fil-fatt, sal- lum il-Provinċja għandha biċċa art imdaqqsa ta' ftit aktar minn 18 il-tomna mlaqqma 'Ta' Ġajdoru' fil-limiti tax-Xagħra Għawdex li seta' kellha xi relazzjoni mal-Knisja msemmija. Il-fdalijiet ta' din il-knisja baqgħu jeżistu fir-Ramla sas-sena 1575 meta l- knisja ġiet ipprofonata minn Mons. Pietru Duzzina Viżitatur Apostoliku (2). Lanqas nafu eżatt meta mir-Ramla l-patrijiet telgħu u bnew kunvent fil- Victoria. Irnexxilna nsibu biss fil-Biblijoteka Nazzjonali ta' Malta fil-Belt Valletta dokument li jgħid li ċertu wieħed nobbli Antonio de Naso għamel offerta ta' 'quinque horenos' biex issir qanpiena fil-Knisja ta' Santu Wistin Għawdex. Din l-offerta twettqet b'testment magħmul fl-Atti tan-Nutar Paolo Sabbar fil-15 ta' Diċembru 1465. Danjuri ċar li fis-sena 1465 diġa' kienet teżisti l-knisja bl-isem ta' Santu Wistin li żgur li ma kenitx dik tar-Ramla dedikata lil S. Marija ta' Gajdoru. Diversi storiċi Agostinjani bħalma huma P. Bonaventura Attard, P. Lubin u P. Wig Torelli kollha jgħidu li fis-sena 1453, il-kunvent ta' Santu Wistin fil- Victoria, kien diġa' msemmi fir-reġistri ta' l-Ordni. 'Is-Soċjetà taċ-Ċinturati ġietimwaqqfa fis-sena 1439 mill-Patri Agostinjan Caesare Orsini mill-provinċja Romana. Din is-soċjetà kienet ġiet approvata fl-istess sena (1439) b'digriet tal-Vigarju Ġenerali tal-Papa. Dan id-Digriet iġib l- isem ta': 'Solet Pastoralis Sedes' tal-14 ta' Awissu 1439. Il-membri ta' din is- Soċjetà kienu jagħmlu r-raba grupp fl- Ordni Agostinjan. EGĦLUQ IL-MITT SENA 1892-1992 TAĊ-ĊINTURA Din is-Soċjeta' lajkali kienet magħrufa wkoll bħala ''Soċjetà' ta' Santa Monika', l-iktar fis-sekli XVI u XVII. Id-distintiv ta' din is-Soċjetà kienet 'Iċ-Ċintura'. Fit-2 ta' Lulju 1512 il-Papa Ġulju II f'Brevi li jġib l-isem: 'Prae Coeteris' għamel limiti fuq il-privileġġi u kellem lil membri ta' din is-Soċjetà fejn qal: 'Dawk il-persuni rġiel u nisa fir-raba grupp li kienet id-drawwa li tingħata ċ-Ċintura kienu jieħdu biss sehem fl-Indulġenzi'. Madwar is-sena 1575 l-Agostinjani Semplician Torrini ta' Limara għaqqad lis- Soċjetà ta' Santu Wistin f'Bologna mal-Konfraternita' tal-Madonna taċ-Ċintura li kienet teżisti fil-knisja ta' San Ġakbu l-Kbir f'dikil-Belt. Il-Għaqda ta' dan is-Soċjetajiet iet approvata mill-Erijur Ġenerali Thaddeus minn Perugia. Wara ġiet imbierka mill- apa Girgor XIII bil-Bulla: 'Ad Ea Ex Paternae' tal-15 ta' Ġunju 1575. Din is-Soċjetà lajkali kienet ġiet imxerda ħafna. Il-Papiet kienu taw indulġenzi lil dawk li kienu jġibu ċ-Ċintura ta' Santu Wistin. Il-bini tal-knisja ta' Santu Wistin tal-lum kien beda fis-sena 1662 u spiċċa erba' snin wara fis-sena 1666. Benefattur kbir tal-knisja kien l-istess Gvernatur ta' Għawdex Fra Gerolamo Albergotti (5). Fil-faċċata ta' din il-knisja għadha tidher il-kitba mnaqxa fil-ġebel b'dawn il- kelmiet bil-Latin: 'FINIS CORONAT OPUS, 1666.7 Il-knisja hi waħda mill-isbaħ ta' dan ir-Rabat. Tħares lejn ilgrigal (6). Din il-knisja mdaqqsa fiha sitt altari oħra, barra l-altar il-kbir, tlieta kull naħa. Fin-naħa tax-xellug, tibda minn fuq, l-ewwel ma nsibu l-altar tal-Madonna taċ-Ċintura li fis-sena 1611 ġiet imwaqqfa l-Fratellanza ta' Santa Monika mill-Patri'Baċillier Fra Anton Attard. Din il-knisja ġiet solennement ikkonsagrata minn Mons. Labini fit-12 ta' Mejju 1782. L-Anniversarju kien isir it-tielet Ħadd fuq l-Għid il-Ħamsin (8). L-artal tal-Madonna taċ-Ċintura huwa mżejjen bl-isbaħ prospettivali għandha din il-knisja. Fiha skultura sabiħa fil-ġebel ta' stil purament 'Barokk'. Il-pittur Camillo Cassini pinġa parti mill-Kappella taċ-Ċintura. Fl-1694, iċ-Ċinturati ħallsu sitt tari, lill-istess pittur għall-pittura li għamel fil- ilastri ta' l-istess kappella. Ħames snin wara, jiġifieri fid-19 ta' Ottubru 1699 meta lons. David Cocco Palmieri Isqof ta' Malta u Għawdex żar il-knisja u l-kunvent ta' Għawdex isemmi b'tifħir l-artal tal-Madonna taċ-Ċintura flimkien mal-Fratellanza ta' S. Monika. TAL-KWADRU TAL-MADONN Fl-1724 kien hemm il-ħsieb li jinl taċ-Ċintura. Dan jirriżulta mid-dis Conversano ta' l-10 ta' Lulju 1781. (li sar ta' l-irħam u huwa l-isbaħ artal li Qabel il-kwadru preżenti tal-Mad ġrajjietu fl-okkażjoni ta' għeluq il-mil ewwel kwadru huwa xogħol il-pittur Il-kwadru preżenti tal-Madonna t: wasal fil-knisja ta' Santu Wistin fit-13 il-kwadru sabiħ taċ-Ċintura kien ġie Fl-14 ta' Awissu tal-1892 filgħodu istess xahar tneħħa għax kienu jindi lejliet il-festa ta' Santu Wistin il-kwad li sar restawr fil-prospettiv ta' l-artal Dan il-kwadru tal-Madonna taċ- spejjeż tat-trasport. Dik is-sena (1892) il-festa tal-Ma barra l-patrijiet Agostinjani li fil-pur sehem ukoll il-Franġiskani Konventi Fuq ix-xellug ta'dan il-kwadru tal mitt sena fil-Knisja ta' Santu Wistin Taljan miżbugħa b'żebgħa ħamra: ' Min qiegħed jikteb dan it-tagħrif fil-25 ta' Marzu tal-1981. Kien ipprot taċ-Ċintura quddiem dan il-kwadru taċ-Ċintura bil-Bambin fi ħdanha u 1 F'dan il-kwadru wieħed mill-ħame: għandu miktub: ''CINGULO SUO CC Agostinjan fi żmien il-Prijur Patri M P. Ġulju Bonnici O.S.A. Ġrajjiet Ibid. Ġp. O.S.A. Ġrajjie Mons. Dun Ġużepp Farrugia. Dun Ġużepp Żammit DD. Id-Devot ta' Marija. Dun Ġużepp Zammit DD. EGĦLUQ IL-MITT SENA 1892-1992 FAL-KWADRU TAL-MADONN: TAĊ-ĊINTURA Iċ-Ċintura', 'evi li jġib l-isem: 'Prae Coeteris' għamel a' din is-Soċjetà fejn qal: ''Dawk il-persuni rwa li tingħata ċ-Ċintura kienu jieħdu biss mplician Torrini ta' Limara għaqqad lis- coniraternita' tal-Madonna taċ-Ċintura li f'dikil-Belt. Il-Għaqda ta' dan is-Soċjetajiet us minn Perugia. Wara ġiet imbierka mill- nae' tal-15 ta' Ġunju 1575. la ħafna. Il-Papiet kienu taw indulġenzi lil stin. kien beda fis-sena 1662 u spiċċa erba' snin ja kien l-istess Gvernatur ta' Għawdex Fra lher il-kitba mnaqxa fil-ġebel b'dawn il- 1666. Tħares lejn il-gri iġal (6). Din il-knisja l-kbir, tlieta kull naħa. Fin-naħa tax-xellug, Madonna taċ-Ċintura li fis-sena 1611 ġiet lill-Patri Baċillier Fra Anton Attard. grata minn Mons. Labini fit-12 ta' Mejju 1 fuq l-Għid il-Ħamsin (8). żejjen bl-isbaħ prospettivali għandha din itil purament ''Barokk'. Il-Kappella taċ-Ċintura. Dan kien fl-1692. stess pittur għall-pittura li għamel fil- ara, jiġifieri fid-19 ta' Ottubru 1699 meta au Għawdex żar il-knisja u l-kunvent ta' a taċ-Ċintura flimkien mal-Fratellanza ta' Fl-1724 kien hemm il-ħsieb li jinbena artal ta' l-irħam fil-kappella tal-Madonna taċ-Ċintura. Dan jirriżulta mid-digriet tal-viżita kanonika tal-Patri Provinċjal Conversano ta' l-10 ta' Lulju 1781. Fil-fatt l-artal tal-Madonna taċ-Ċintura kien sar ta' l-irħam u huwa l-isbaħ artal li hemm f'din il-knisja. Qabel il-kwadru preżenti tal-Madonna taċ-Ċintura li f'din il-kitba qiegħed inġib ġrajjietu fl-okkażjoni ta' għeluq il-mitt sena tiegħu, kien hemm ieħor eqdem. Dan l- ewwel kwadru huwa xogħol il-pittur Franġisk hra u ngħata lill-Parroċċa tal-Qala: Il-kwadru preżenti tal-Madonna taċ-Ċintura mpitter mill-pittur TITO TROJA kien wasal fil-knisja ta' Santu Wistin fit-13 ta' Ġunju tal-1892 (12). L-għada tal-wasla ta' dan il-kwadru sabiħ taċ-Ċintura kien ġie mbierek mill-Isqof. Fl-14 ta' Awissu tal-1892 filgħodu wara l-quddiesa ġie espost f'postu u fis-16 ta' l- istess xahar tneħħa għax kienu jinduraw il-kapella. Fis-26 ta' Awissu tal-1892 qabel lejliet il-festa ta' Santu Wistin il-kwadru tal-Madonna taċ-Ċintura tpoġġa f'postu wara li sar restawr fil-prospettiv ta' l-artal. Dan il-kwadru tal-Madonna taċ-Ċintura kien qam $28 sterlina, u $3 u 8 xelini spejjeż tat-trasport. Dik is-sena (1892) il-festa tal-Madonna saret fl-4 ta' Settembru u fil-purċissjoni barra l-patrijiet Agostinjani li fil-purċissjoni kienu jżommu xemgħa mixgħula ħadu sehem ukoll il-Franġiskani Konventwali u l-patrijiet Kapuċċini (15). Fuq ix-xellug ta'dan il-kwadru tal-Madonna taċ-Ċintura li din is-sena 1992 għalaq mitt sena fil-Knisja ta' Santu Wistin fir-Rabat ta' Għawdex hemm il-firma tal-pittur Taljan miżbugħa b'żebgħa ħamra: ' TITO TROJA ROMA 18927'. Min qiegħed jikteb dan it-tagħrif storiku kien inkiteb bħala Terzjarju Agostinjan fil-25 ta' Marzu tal-1981. Kien ipprofessa bħala Terzjarju f'riġlejn l-artal tal-Madonna taċ-Ċintura quddiem dan il-kwadru tal-pittur Taljan Tito Troja li juri lill-Madonna taċ-Ċintura bil-Bambin fi ħdanha u fil-ġnub lil Santu Wistin u Ommu Santa Monika. F'dan il-kwadru wieħed mill-ħames Anġli b'tabella f'idu x-xellugija u f'oħra rixa għandu miktub: 'CINGULO SUO CONFORTAVIT NOS'. Kont inktibt Terzjarju Agostinjan fi żmien il-Prijur Patri Martinjan Cutajar O.S.A. L-P. Ġulju Bonnici O.S.A. Ġrajjiet Agostinjani f'Malta p.5 O.S.A. Ġrajjiet Agostinjani f'Malta p.12 6: Mons. Dun Ġużepp Farrugia. Għawdex bil-Ġrajja Tiegħu. Il-Madonna fil-Ħidma ta' l-Agostinjani f'Għawdex. p.2 10. Dun Ġużepp Żammit DD. Ċit. pp.43, 48, 51. Id-Devot ta' Marija. Dun Ġużepp Zammit DD. 'Krokaka' Ms. Vol.