ħarġa LXXX 2008 27 fil-beraħ lejn il-koppla ta' Filippu' bl-impatt fi tmien wiżżiet tinbidel ruħi bħal dawk li rajna jgħumu taħt il-mina. Għadira żejt ix-xemx taqbad fuq rasek sa ssir biljun nofs tond tat-terrakotta' biex tiksi kull ilqugħ u l-bjut ta' djarek. 'L uliedek fuq miżien xaqliebi wżinthom u f'demmhom żfint bla qist l-iskandlu xieref li żdiedlek mad-dnubiet arkana tiegħek. Poeta li niżżilna f'qiegħ l-abbissi, xjenzat li ħolom b'dinja ddur max-xemx… bewwiġthom bla lissint lanqas tnehida. 1 Il-koppla ottagona tal-Katidral iddedikat lil Santa Maria Del Fiore li kienet ġiet iddisinjata minn Filippo Brunelleschi. 2: It-tegole,jew madum, li bihom huma miksija s-soqfa tal-bini f'Firenze. Idea li tivvibra ta' żmien ieħor iġanntu mal-preżent uliedek l-għarfa. Bla detriment għalik li bnew u ġarrfu, il-ħolm li nsew u ftakru. Bqajtli sbejħa. Bla sint'mi ta' xjuħija. B'nifsek ħieles. Bil-pjum tal-ilma jiffriskalek sidrek u jħajjem kull turist bi żjajjar oħra. Xbejbietek sbieħ fittixt fi djuq triqatek. Imdendila sibthom fuq ħitan l-Uffizi, fl-irħam skolpiti minn dirgħajn il-ġenji ibewbu qalbhom lill-irġiel stranġieri. In-nisa fjorentini skwilibrawni — inbidlu fi djalett li m'għadnix nifhem, f'romanza mingħajr seħer, f'parodija… Illum tiffolla qalbhom wara l-lussu u jiflu l-ifjen ħwejjeġ fil-vetrini. Ġojjelli, ġlud u fwejjaħ għand Manetti, Louis Vuitton, Chopard, Cartier u Prada minn kull munita jixxuttawlhom bwiethom. L-irmixk ta' soċjetà kważi korrotta f'kafetterija sieq fuq sieq jintasbu u jiflu f'kull mar'oħra lbies iż-żina. tinbidel f'ewro faċli għal xawwathom. Jikkuntemplaw f'tal-ħajmak id-damdima lil ġbinhom b'għerqu jwaħħal bejn saqajhom. ħarġa LXXX 2008 29 6 Virtwali ħolm in-nisa tat-Toskana li forsi għad nikklonizzahom f'xi strofa għal meta nobloq u nkun skjav ġo dari. Kif qatt ma jikkwotawli stanza sħiħa jew vers imqar mill-kanti t'ibnek Dante iż-żgħażagħ sbieħ li jinnamraw fil-beraħ Poeta kien b'messaġġ kważi reali, b'appell jassorbi l-marċa mill-ferita ta' min qatagħha li jiżbanka jiemu fil-ħwienet elużivi tal-imħabba għal mara li teżisti biss fil-ħrejjef, fl-abbissi tempestużi ta' kull raġel li jibqa' sa ma jmut irid jiskopri. Lil ebda boss mafjuż, lil ebda ġifa… Lil ebda ċarlatan, ċuċ, poetastru ma tajt il-ġieħ bi plakka fuq ħitanek bit-traċċi ta' għargħar li baqa' mfakkar f'ritratti kbar mal-fiume li jwissina bi Isien il-gawwi, it-tiġieġ tal-ilma. Rinaxximent spumanti fl-għoli refgħek biex sirt sultana, dama tal-poeti, nabbara tal-pitturi, tentatriċi għal min forsi t-tamboċċ impenetrabbli ta' moħħu b'satal dawl ried darba jaħsel. Aridità tremenda din li tonfoħ vjolenti biex tqaxqaxli mill-memorja l-immaġni ħelwa tiegħek, andulanti… Manutenzjoni u mhix minn min jiggverna il-moffa ma kerrhitx irħamek abjad, u 'l sidrek ma mblukkawx id-dħaħen densi li sarmu bliet oħrajn b'ażżma qattiela. L-imdiebaħ kollha dmija ta' qawmienek iqanqlu ġnus f'dominji skreditati għalik li, bħali, lill-ħaddiema stmajthom, u fdajt f'dirgħajhom muskolati ġismek biex jattrezzawh bil-ġmiel u jtuk xejr'oħra. Bla serħ fissirt tqanqil il-qalb umana bi kliem li ma ssibux fil-poeżija. Iffomentajt il-ġrieħi tal-pjaneta, bħal tfajla b'vokazzjoni t'infermiera. Int belt u belt m'intix: irrid inbusek bil-lajma tal-imwieġ ikemmxu l-Arno u ż-żelu tal-kasturi jibnu l-bejta. Metropoli m'int lanqas. U allaħares bl-attività tal-mother boards perfetti, b'ċirkwiti mixgħulin bl-informazzjoni — għax hekk nimmaġinahom l-ibliet modernil Tikkmanda l-arti fik u mingħajr skossi teħlisha kif taf int biex tkun għal dejjem. ħarġa LXXX 2008: 31 13 Mil-lotta teżentax lil min iħobbok u 'l min bil-ħsieb jissara mal-għefiered li riedu d-dlam għalik ta' bliet dalmija. Tellief ma nabdikax u nibqa' nħobbok — għax int turment, ħannieqa gdim ta' mħabba, ta' seba' mitt sen'arti l-mikrokożmu, benniena tal-artisti l-kbar, Firenze. Taħt Ponte Vecchio l-qamar xwejjaħ tiegħek u l-fiume nieżel griż bħall-illużjoni ta' min ġie hawn biex joħlom bik u jikteb u safa' mbikkem bl-opri saħħarija li sawru Mikelanġ u Leonardo. Jillitikaw dwar Prodi u Berlusconi, x'kien messu sar u tħalla fuq l-ixkaffa, l-impatt tal-ewro fuq in-negozjanti u l-fqar, in-nies tax-xogħol u l-benestanti… l-irġiel fir-ristorant man-nisa tagħhom u tiegħi, awl il-lejl tas-sena l-ġdida. U marti wkoll mhix marti fl-atmosfera, u dan mhux demm li nħoss ibaqbaq fija— dan kjanti li jitlifni minn sensija kif f'sidrek mimli nogħdos bla mistħija u nqatta' l-peccorino mxappap fl-għasel, ħanżir selvaġġ, bistecca fiorentina, fażola bajda tfuħ fiż-żejt u s-salvja, u l-bqija… Inħabbtu t-tazzi llejla sa ma niskru. Niċċelebraw il-ġenju tal-artisti — dir-rebħa mingħajr sforz fuq il-materjal La xtaqt xi jfakkrek fija, qabel nitlaq, b'sempliċità ta' tifel ħsiebi nrambel u nitbqu fi flixkun, nerħih jitbandal fi ħdanek l-Arno frisk. Fl-Arno ġentili nintelaq jien ukoll b'sens t'eroiżmu sabiex mal-ħut u l-borok niddisputa il-versi li sas-sebħ kont ħlift li ndommlok.