ITTRA LIL ĦABIB FUQ XI DRAWWIET LI QED JINBIDLU MA' OĦRAJN ĠODDA Għażiż tabib, Nistħajlek tgħid, bejnek u bejn rufiek, illi, kemm ilek imsiefer, jiena nsejtek. Iżda dan mhux minnu. Jiena ma nik- tiblekx mhux għax insejtek, iżda għax ma tantx insib xi ngħid- lek ħwejjeġ li bihom inti tieħu gost. Dan l-aħħar, imma, jiena żort xi rħula ta' Malta, u billi naf li inti għadek tħobb l-irħula (għax ġo wieħed minnhom int twelidt) fjiena biħisiebni niktiblek xi ħaġa fuq dak li jiena rajt u ħisibt f'dawn iż-żjajjar tiegħi. Bħal ma taf inti, jiena ili żmien noqgħod il-Belt, u għal- kemm il-ħajja ta' l-ibliet hija xort'oħra minn dik ta' l-irħula, jiena qatt ma stennejt nara bidla hekk kbira fil-ħajja u fid- drawwiet tar-raħħala, li qalbhom aħna trabbejna meta konna għadna tfal. Huwa minnu li xi drawwiet qodma għadhom jinsabu fl-irħula tagħna; iżda' bil-ftit il-ftit dawn qed jinbidlu ma' oħrajn ġodda. Fost l-isbaħ. drawwiet tan-nisa. tagħna nsibu l-ilbies tal- għonnella.. Din għadhom jilbsuha f'irħula, l-iktar biex imorru l-Knisja għall-prietka jew għall-Quddiesa. Iżda l-iktar li jilbsu- ħa huma l-ommijiet li kienu mrobbija fi żmien ftit xort'oħra minn tagħna; l-għadd tax-xebbiet bl-għonnella qed jonqos fiafna. Tara tfajliet ta' xi ħmistax jew tmintax-il sena sejrin il-Knisja, biċċiet minnhom, flok bl-għonnella, b'kappell il-moda fuq ras- hom jew b'xi 'berċ mixtrija jew maħduma. Imbagħad hemm din ukoll: illi f'xi rħula dafial 'it-talkies' u billi d-dħul jagħ: mluħ irħis in-nies tmur bil-bosta. Drawwa ofira b'hekk qiegħda tonqos, għax issa minnflok ma n-nies nhar ta' Ħadd wara nofs-in-nhar tmur għall-Għasar, qiegħda tmur għall-'Matineċ'. Biex imorru t-talkies ix-xebbiet ma jilbsux l-għonnella, għax din tieħu wisa' wisq, iżda jmorru jew xuxa jew bil-kappell. B'dawn il-għadiet ġodda qed tinqered waħda mill-isbaħ draw- wiet ta' Malta, drawwa li biha kien jifraħ il-barrani meta jiġi hawn. Drawwa otfira li għadek issibha f'xi rħula Maltin hija dik taż-żwieġ Malti. F'xi raħal imbiegħed għadek tisma' illi wie- fied bagħat joħtob 'il waħda. Iżda dan ma jiġrix ta' sikwit. Daż-żmien saret fiaġa tqile ssib xbejba li għad qatt ma kellmet 'il ħadd. Fl-irfiula ssib li n-nies ukoll qed tieħu d-drawwa li 125 jinnamraw u l-ħuttaba ma tantx qed ikollhom x'jagħmlu għax jaż-żmien kullħadd jaf ikellem waħida hu bla ma jqabbad 'il- U mbagħad fejn hi dik id-drawwa ta' meta konna għadna żgħar, li ta' kull nhar ta' Ħadd in-nies tar-raħal tiltaqa' f'xi Ħanut tax-xorb u joqogħidu jgħannu. Kien ikun fihom gost, dawk in-nies tax-xogħol, dak il-jum ta' btala, imdawrin ma' xi mejda tal-ħanut fejn kien ikun hemm xi wiefied bil-kitarra idoqq, waqt li huwa n-nifsu jew xi ħadd ieħor erħilu jgħolli leħnu u jsemma' għanja ta' ferħ jew ta' swied il-qalb, ta' miiabba jew ta' mibegħt- da, ta' biża' jew ta' għira; f'kelma watida, il-għanja tat-taqlibiet li kien iħoss ġewwa qalbu. Illum ftit li xejn għadek issib minn dawn. Daż-żmien għandna ''r-radjo'; tisimgħu jitkellem, iredden bla ma jaqta' ma' tul il-jum, tisma' għana b'kull ilsien, minn l-ibgħad artijiet tad-dinja, u dar-radjo qed jidħol fl-irħula f'lok dik id-drawwa qadima tagħina li għadni kif semmejtlek; qed iwarrabha, u ma jdumx ma jitfiha għal kollox. Fi tfulitna, tiftakar kif kienu jilbsu n-nies, l-irġiel qalziet u sidrija, u n-nisa bid-dublett.. Dawn għadek tista' ssibhom; 'iżda f'lok dawn issib ukoll illi l-irġiel qed jilbsu l-ġlekk bħal ta' l-ibliet u n-nisa qed jagħmlu Ilbiesi li nannietna qatt ma ħolmu biss bihom (1). Fejn dari żarbun wieħed kien idumlek għomor, illum trid wieħied jaqbel għal kull libsa, u Ħafna min- nisa jixtruhom dawn il-ħwejjeġ biex ma jkunux agħar minn fiaddietior, u jixtruhom bid-dejn. : Ufiud mir-raħħala ma għadhomx jaħdmu kif kienu qabel, F'xi rħula għadek issib xi nisa jaħdmu l-bizzilla jew inkella jin- sġu; iżda dawn qed jonqsu wisq, għax daż-żmien hawn ta' batra b'xejn, u l-bizzilla u d-drapp ta' Malta ma tantx għadhom moda. Għalhekk dawk in-nies li qabel kienu jaħdmu f'dawn il- ħwejjeġ issa raw kif għamlu u sabu xi Ħaġa oħira x'jagħmlu. Jiena ma rridx intawwal, u hawnhekk biħsiebni nieqaf. Nibgfiat inselli għalik ħafna, u nittama illi inti qawwi u sħiħ, bħal ma jiena ninsab; u illi inti tilqa' bil-ferħ din l-ittra minn għand i Il-ħabib tiegħek ĠużE CASSAR-PULLICINO (Student tal-Letteratura) (1) Fost il-bidliet kollha li saru fl-irħula din żgur mhix waħda mill-ħżienal Ir-raħli Malti bil-ġlekk u biż-żarbun jew bil-qorq, hu 'reklam' għal Maltin tas-seklu 20, u għalkemm id-dublett tax-xebba moderna mhux dejjem xieraq, mhux b'daqshekk id-dublett tan-nanna kien xi ħaġa qaddisa jew sabiħa, (Nota ta' l-Ed.)