IL-KAPPELL U S-SEJF TA' LA VALETTE Ma rridu nnaqqsu xejn mill-ġieh li jistħoqq lill-Kan. G. M. Farrugia għal l-artikolu li kiteb fl-aħħar għadd ta' ''Il-Malti' fuq il-Kappell u s-Sejf ta' La Valette, għaliex hu dejjem fejjiedi li wieħed ifakkar lill-ħaijin f'dak li sar f'pajjiżhom ma' tul iż- żmien l-imgħoddi, l-aktar mita dawn ikunu ġrajja li jsebbħu u jgħollu l-isem ta' ġensna. Iżda, b'ġieh is-sewwa, ma nistgħux ma nqiegħdux ma' ġenb dak li qal il-Kan. Farrugia fuq kif wasal il-Kappell u s-Sejf ta' La Valette fil-kappella ta' Santa Marija Damaxxena tal-Birgu, l-ieħor li qal Felix de Sales—Kittieb tal- Ġrajja ta' Malta—fuq l-istess ħaġa, fil-ktieb tiegħu, imsemmi w Annales del Ordre de Malle, ou des Hospitalievs de Sarnt Jean- de-Jerusatem etr. Jiġifieri illi La Valette ried illi l-Kappell u l-armatura tiegħu jitqiegħdu fil-Knisja griega (ta' Santa Marija Damaxxena), bħala xhieda ta' gratitudini ta' l-Ordni lejn in-nies qodma ta' Rodi li kienu ħadu sehem fid-difisa' u mhux bħala wetqa ta' wegħda li hu kien għamel lill-Madonna. Is-sewwa bint Allal Dun Karm. Xi wħud igħidu li dak is-sejf li hemm il-Birgu ma hux ta' La Valette, għax is-sejf ta' La Valette ġie misruq mill-Franċiżi. Dan ma hu xejn minnu, għax is-sejf meħud minn Napuljun kien dak mogħti lil La Valette minn Filipno II wara l-Assedju u mhux dak li La Valetie kien jilbes. Insibu fl-Istorja ta' l-Ordni ta' Jacomo Bosio, li wara l-Assedju ta' l-1565, Filippo II ta' Spanja, biex juri l-qima li kellu lejn La Valette għall-kbira ħila tiegħu fl-Assedju. bagħtlu xabla u sejf bil-maqbad tad-deheb mastizz : xogħol kbir u li jiswa bil-bosta. Dawn bagħthomlu mal-Kmandant Maldonado li ishomlu quddiem il-miġemgħa ta' Kavalieri. Għal din iċ-ċirimonja, barra mill-Kunvent ta' l-Ordni kollu, kien hemm ukoll dawk in-nies kbar li kienu ġew Malta biex jatu għajnuna lill-Kavalieri u lill- Maltin. Fil-waqt li: Maldonado qiegħed ix-xabla u s-sejf f'idejn La Valette .qallu erba' kelmiet ta' tifħir, fosthom li hu wieħed minn l-aqwa Ġenerali ta' l-Insara. Il-Gran Mastru laqa' u ħa r-Rigal tar-Re u żżieh-ħajr ħafna għat-tjubija tiegħu u għal kull ma għamel ma' l-Insara r-Re Filippu, u ssokta jgħidlu li das-sejf u x-xabla, sejjer jatihom b'ġieh lil l-Imqaddsa Omm t'Alla talli qalgħetilhom minn għand Binha l-kbira Rebħa fuq il-għadu tas-Salib. Għalhekk ġiegħel illi s-sejf u x-xabla jiġu mqiegħda fit-70/o (Teżor) ta' l-għaxar ċwievet fejn kienu jinsabu merfugħa l-ogħna ħwejjeġ ta' l-Ordni, u kull sena fil-proċessjoni li ssir fil-jum tat-Twelid tal-Madonna, is-sejfu x-xabla jieħdu sehem fiha biex hekk, kull sena, tiġi mfakkra t- tjubija li wera Filippo II lejn l-Ordni. Fil-purċissjoni kien iżommhom, quddiem il-Gran Mastru, wieħed mill-Paġġi tiegħu, xuxa u dan kien jiġi dejjem magħżul l-aqwa wieħed nobbli fost sħabu. Ix-xabla u s-sejf ta' La Valette, kif igħid Thomas Macċill fi Gwida li kiteb fuq Malta fl-1839, serquhom il-Franċiżi fl-1798 u x-xabla Napuljun dendilha f'qaddu. Mela minn dan li għedna jidher li l-Franċiżi ħadu minn Malta x-xabla u s-sejf li La Valerte kien qala' minn għand Filippo IL u mhux ix-xabla li kien jilbes fl-Assedju. Ġuże Gatt KIL-MALTI9 JEKK TĦOBBU T-TAGħLIM TA' LSIENKOM