MARF' Ta' Ġużem' ELLUL WIEDLDET f'razzett daqs naqra, 'l-hemm mill-Imtaħżeb, għodwa waħda, f'waqt li s-sriedek kienu fl-isbaħ tat-tiddin tagħhom um l-Iniek ta' l-irdejjeni kienu qed jaħsbu biex jitrekknu f'bejtiethom. Għammduha u semmewha Mari, Kienet ħelwa daqskemm bu ħelu l-għasel malti; kienet ċagħka mimlija ħajja; kienet warda għariba, isbaħ mill-isbaħ ward li jikber taħt iż-żġieġ. Kienet l-isbaħ xbieha tal-ħajja. U aktar ma bdiet tikber iżjed bdiet tisbieħ sakemm, biex ingħid hekk, waslet fi żmien li fil ma setgħetx t'sbieħ aktar. Min qatt ma ra 'l-Mari bil-qiegħda fuq ċint is-setaħ tar-raz- zett ta' missierha f'xi għodwa tar-rebbiegħa, tgħanni u titbissem. b'rasha mixħuta lura bħal waħda li qiegħda tifraħ bis-sebħ għa- liex taf li f'dawl ix-xemx. jidher isbaħ il-ġmiel tagħha, jista' jgħid li-qatt ma ra dak li hu tabilħaqq ġmiel. Iżda ma' ġmielha li jisraq, Mari kienet għanja b'ħaġ'oħra li tisboq il-ġmiel. Mari kienet tbieħ is-saħħa; u għaldaqstant kienet hienja daqskemm bniedma tista' tkun; u kienet hienja wkoll għaliex kienet għadha ma daqetx il-ħlewwa li ddardar il-qalb u teqred il- hena; il-ħlewwa li għad li hi l-oħla fost kollha, bosta drabi tħalli wara'ha l-aqwa mrar u toqtol kull hena, U bħalma tafu intom, din hi l-ħlewwa ta' l-imħabba. Mari kienet hienja għaliex kienet għadha ma ħabbet qatt; iżda… lejla waħda, waqt li flimkien ma' ħutha u ma' missierha kienet qiegħdu tistrieħ fuq il-qiegħa wara jum xogħol bla ħniena, intebhet li għajnejn iż-żagħżugħ Toni—xriek magħhom—kienu qegħdin iħarsu lejn tagħha bla ħedu, Lil Toni kienet ilha x-xhur tafu. Toni kien ilu biċċa sewwa jaħdem ma' missierha; iżda—ħaġa tal-għaġeb—qabel dik il-lejla qatt kienet għadha ma ntebhet kenm kien ħelu wiċċ Toni Hi jaħdem magħhom. U Toni li jaħdem magħhom kien ħelu tabilħaqq. Kellu dsatax-il sena u par għajnejn ħallelin daqs ta' seqer, fomm ċkejken u par xofitejn jistiednu l-bews, ras xagħar nokkli. isbaħ minn ta' tork u wiċċ imxarrab b'lewnet il-qamħa. maltija. 'Toni kien jisraq il-qlub b'ħarstu mingħajr ma kien ikun jaf; u f'din il-lejla, b'ħarsa waħda miksura, kien seraq għal kollox qalb is-sbejħa Mari. Kienu ħelwin is-sigħat li Toni kien igħaddi qrib Mari qabel ma niesha ntebħu bl-imħabba ta' dawn iż-żewġ żgħażagħ. Lejla waħda sajfija. ma' nżul ix-xemx, 'Toni sab ruħu waħdu ma' Mari qrib xifer ta' rdum, f'rokna moħbija minn blata daqs- hiex u inkenna minn ħarba xiħa għakka. '—— Harsa ħelwa, għafsa ta' id. taħbit ta' qlub; u ħlief il-għasa- far imgħaġġla u bla sabar biex ifittxu fejn sa jorqdu, ħadd. aktar ma kien xhieda tal-bews sfieqi li rabat għal-dejjem il-qlub imfawra ta' dawn iż-żewġ żgħażagħ— mimlija ħajja, mimlija hena, mim- lija mħabba. U bħal dil-lejla kien hemm oħrajn li għal Toni u għal Mari i kienu Eden; Bden ta' hena li dan il-ħżuż biered ma jasal qatt hiex ifisser sewwa l-ħlewwa tiegħu, Iżda 'Poni kien wisq aktar fqajjar milli kienu nies Mari; u nies Mari kienu mkabb:a bis-sħiħ bil-ġiniel u aktar b'isem diż- żagħżugħa. u allaħares min kien jiftaħ fommu u jgħid eqqel minn isimha. U għaldaqstant hekk kif ilsien ta' wiżgħa taħt xbieha ta' mara, li kienet sabet dil-bejta ta' mħabba, wasslitilhom l-aħbar l Mari kienet bdiet biex titbellah, dawn sibru; dlonk bewġu minn magħhom lil Toni, u b'seba' għajnejn hdew jindukraw lil-Mari bħalna qatt kienu ndukraw l-isbaħ wiċċ tar-raba' tagħhom. Iżda tqarrqu. Il-ħalliel kien ħa miegħu l-egħżeż ħaġa li kell- ha Mari—il-hena tagħha—u minnha ma kienx ħalla għajr dell sabiex bih aktar jinki lil niesha u jurihom kemm kien għamilhiel- hom bl-ikrah. Mari bdiet tiddellel u tidbiel. Aktar ma blanzun ikun sabiħ u jgħaxxaq, iżjed jidbiel ħin bla waqt meta jonqos l-ilma li jkun qed jisqi x-xitla li tkun qiegħda tagħtih il-ħajja. IL-MALTI U minn xhin Marż-kienet ħabbet lil-Toni, Toni kien sar għa- liha. l-ilma, tal-Bajja. Għodwa waħda tal-ħarifa, xi bdiewa li kienu niżlu jaħdmu f'xifer ta' rdum qrib blata daqshiex, ħdejn ħarruba xiħa għakka, sabu arma tan-nar u ċurnienit. Xi ħadd għaraf iċ-ċurniena. Kienet ta' Toni, dak li darba kien xriek ma' missier Mari. Fettxew lil-Toni u sejħulu kemm-il darbu; iżda 'Poni inu weġibx, Wieħed mill-ħdiewx xiref għal isfel u, fuq blata. milħuqa u nofsha maħsula mill-Hmr baħar, lemaħ ħaġa mixħuta gods bħallikieku sorta. ħwejjeġ. Kien ġisem Toni. imfarrak u mimli dmija. Sena wara l-inewt ta' Toni xem ma kien baqa' xi jfakkar lill-bdiewa ta' dawk l-inħawi f'din il-ġrajja, għajr żewġ qsari tal- ward, mimlijin blanzuni: midbiela hemm fuq is-setaħ ħ'emed tar-razzett fejn darba kienet għexet ti ħabbet is-sbejħa Mari, 2