Fis-sena 1664 u sewwasew bejn l-14 ta' Settembru u l-31 ta' Ottubru , ġie jżur Malta kittieb u pittur Olandiz Willem Schellinks (1623-1678), li: kien qed jakkompanja lil sinjur żagħżugħ Olandiż Jacques Thierrv tul il- vjaġġ tiegħu ta' erba' snin fil- Grand Tour tiegħu fl-Ewropa biex iżommlu d-djarju tal-vjaġġ tiegħu. Fl-istess ħin Schellinks kellu wkoll kummissjoni minn u monumenti 1983, ċertu pu Aikema stamp lussuż bit-titlu Vi fih ippubblika dive Malta mpinġi Kont fortunat: li nixtri kopja ta' minn Ruma, u jifforma parti Iż-żewġ di Madalena, għadha. mi tnaddfu l-oqbra; (5) il-: għolja b'salib fuqh: u lili bħalma jien nixbah lil Kristu Mons. Ġwann jAzzopardi ii San Pawl, u (7) l-għajn jew bir ta' ilma ġieri li jingħad li kien ħareġ għat-talb ta' San Pawl. Xi kummenti żgħar fuq dawn id-disinji: (L) ma kien għad hemm ebda bini ieħor iżda spazju kbir quddiem il-Knisja u z-Zuntier u (2) il-campo santo jew aħjar iz- zuntier kien għadu għalqa kbira testendi lejn Triq San Pawl wisq aktar mil-lum u għadha mhux delineata b'limiti. Dan ifisser li Cosmana Navarra kienet għadha ma għalqitx l-ispazju taz-Zuntier bħala dak il-monument sabiħ biż-żurżiegħa, bl-istatwa ta' San Pawl fuq pedestal f'livell għoli,u bil-balavostri min-naħat ta' Triq San Pawl u Triq il-Kbira. Ta' min iżid li aħna l-anzjani għadna niftakru li l-ħitan bil-balavostri taz-Zuntier kienu jestendu aktar 'il barra qabel ma ġiet imwessgħa kemm Triq San Pawl kif ukoll Triq il-Kbira. Il-livell tal-art kien aktar għoli u niftakruh bil- ħamrija. Dam hekk sa madwar l-1960. Se nikkummenta fuq 'l hekk imsejjaħ Bir ta' San Pawl li hu komuni fit-tradizzjoni Pawlina ta' ħafna postijiet li żar San Pawl. Ġo Malta stess f'San Pawl il- Baħar insibu monument ċkejken magħruf bħala Għajn Rażul. Rażul hi kelma qadima flok Appostlu, jiġifieri Għajn l-Appostlu. Dan hu bir a' żmien ir-Rumani bit-tradizzjoni jew leġġenda — li San Pawl, wara n-nawfraġju għamel użu minnu jew inkella ħareġ hu stess nixxiegħa ta' ilma biex in-nies ta' madwaru jixorbu u jkun ukoll jistgħu jitgħammdu. Dan ta' San Pawl il-Baħar kien bir Ruman li tkompla jintuża fil-Medju Evu, u li l-Gran Mastru Vilhena fl-1725 waqqaf fuqu monument bi statwa ta' San Pawl u skrizzjoni bil-Latin li aktar tard ġiet mibdula f'oħra. Ħafna devoti kienu jixorbu minn dak l-ilma b'devozzjoni iżda dan ġie projbit madwar is-snin 1930 minħabba periklu ta' kontaminazzjoni. Dan ifakkarna fl-ilma, ta' Lourdes li, bla ebda periklu ta' kontaminazzjoni, ħafna għadhom jixorbu minnu u jinħaslu fih b'devozzjoni. Il-Bażi tal-Birll jinsab fil-Kripta tal-Madalena madwar l-1960.:: jittieħed ħafna il sagralità tal-ilma. Diana bħala d-di fejn m'hemmx i Fil-Liturġija magħmudija: tbajja', hekk I ruħna mid-dnub. fil-fontijiet tal-knejjes u fid-djar inżommu l-ilma mbierek. L-eżorċisti jgħallmuna li d-demonju jirritalja bl-ikrah meta jiġi afffaċċjat bl-ilma mbierek. L-ilma tal-magħmudija fit-tagħlim ta' San Pawl jorbot ħafna mal-mewt u l-qawmien. 'Intom li tgħammidtu fi Kristu, tgħammidtu fil-mewt tiegħu; indfinna miegħu permezz tal-magħmudija fil-mewt tiegħu biex inqumu miegħu f'ħajja ġdida' (Rumani 6, 3-4). Issa l-ilma taz-Zuntier, hekk imsejjaħ Bir ta' San Pawl, jinsab f'żona ċimiterjali fejn hemm tant oqbra u għadam tal-antenati nsara tagħna. Simbolikament mal-balavostri taz-zuntier hemm ukoll busti (ta' min jibża' wisq għalihom) tal-erwieħ tal-purgatorju fil-fjammi. Dan l-ilma simbolikament itaffi l-għatx tagħhom sa ma jaslu għall-premju tal- ġenna. Nagħlaq b'osservazzjoni li kiteb fl-1990 il-Perit Jo Tonna fl-istudju tiegħu Centre and Axis fil-ktieb St Paul's Grotto, Church and Museum at Rabat Malta (ed. Kienet inizjattiva ta' min japprezzaha u f'waqtha di ġiet imqiegħda mill-ġdid l-istruttura simbolika ta' ħorża eleganti li tfakkar il-Bir ta' San Pawl fiz- Ħajr lill-benefattur, in-nobbli Peter Sant Manduca, Sindku tal-Imdina, li ffinanzjaha. Fil- ħorża hemm l-arma tal-familja Sant-Manduca. —min ifakkar li l-familja Manduca kienet dejjem . marbuta mal-Kult Pawlin fir-Rabat. Il-Ġiżwita Girolamo: Manduca kien fost l-ewwel kittieba i: kitbu fuq il-Grotta u l-Kult Pawlin. : Cornelia Manduca fis-seklu 17 ħalliet fit-testment ċa kienu retturi u prokuraturi tal-Fratellanza rament. Dun Ġużepp Manduca u ħuh, il- Mons. Salvatore Manduca, kienu benefatturi tal-Knisja. magħmul mill-iskultur Giuseppe Valenti, fil-Knisja Kolleġġjata ta' San Pawl. Jalla 'dan il-monument ċkejken mhux biss ifakkarna fil-ħidma ta' Missierna San Pawl fostna mma wkoll iħeġġiġna nagħrfuh aktar u nimxu v'fedeltà mat-tagħlim tiegħu. i bħalma jien nixbah lil Kristu