Alla l-imbierek żejjen il-majjistral ta' Malta u l-inħawi tal-Mellieħa b'sensiela ta' għoljiet u widien infilzati bejniethom li kollha jiftaħru b'ħafna għelieqi kennija u għammiela u b'ilma ġieri ħiereġ minn bejn is-saff tal-Qawwi ta' Fuq u t-tafal ta' taħtu. Dawn il-widien, li huma miżgħuda b'ħafna għerien naturali, żgur li kienu fornew lill-ewwel nies li ġew Malta minn Sqallija b'abitazzjonijiet trogloditiċi u l-ħafna fdalijiet ta' fuħħar, oqbra puniċi u ċrieki tal-ħaġar huma kollha xhieda ta' dan. Il-widien ta' San Niklaw, Ġnien Ingraw, tal-Madonna, ta' Għajn Żejtuna, tal-Imxaxa u tal-Imġiebaħ huma rqajja ta' ġmiel ta' daħliet naturali maqtugħin minn id il- Ħallieq u allura bilfors li sa mill-qedem kienu ta' attrazzjoni għall- ; bniedem. Hawnhekk se nitkellmu ftit fuq wieħed : minn dawn il-widien, — anzi aħjar ngħidu fuq il- kappella ta' San Niklaw, jew ta' San Nikola, li tinsab f'dan il-wied. Irridu mmorru lura fiż- : żmien, eżatt fl-era tal- Medjuevu. L-ewwel — ħjiel. dokumentat li, nsibu ta' din il-Kappella £ huwa f'Il Rollo del Il-Kappella Medjevali fil-Wied ta' San Niklaw fil-Mellieħa Dan is-Senatore De Mello kien ġie jagħmel żjara Pastorali f'Malta u fost il-ħafna knejjes u kappelli li jsemmi nsibu Lo Beneficio di S. Nicolaio della Mellecha b'renta ta' 10 tareni'l Imbagħad nerġgħu nsibuha msemmija f'kuntratt magħmul min-Nutar Luca de Sillato nhar id-9 ta' Lulju 1445 fejn jissemma l-post S. Nicola de la Malacha bħala benefiċċju ekkleżjastiku fil-punent tal- Mellieħa' waqt li aktar tard, f'kuntratt ieħor tan-Nutar Ferd. Ciappara tas-7 ta' Awwissu 1585, jidher bħala il gued di santo Nicolao della Mellecha, locum, jiġifieri il-Wied ta' San Nikola, bħala knisja, fil-Mellieħa $ Issa ħa nsegwu linja oħra kemxejn m8esmmezzonz klin Grupp Armar 6 ta' Di i5 fFes tA 20 73 differenti minn: dik ekkleżjastika u legali li rajna hawn fuq u mmorru lura għal nhar l-10 ta' Novembru 1398. F'dokument fl-Arkivji Statali ta' Palermo: jidher li, wara l-mewt ta' Arnaus Ingarau, li kien ingħata diversi artijiet kemm fi Sqallija kif ukoll f'Malta, fosthom fl-inħawi tal-Mellieħa, bħala kumpens. tas- servizz li kien ta lir-Re ta' Sqallija, dawn l-istess postijiet għaddew bħala wirt għal għand ibnu Nicolaus Ingarau. Nistgħu ngħidu hawnhekk li probabbilment isem dan Nicolaus Ingarau, li issa kien is- sinjur ta' dawn il-widien għammiela fil- Mellieħa, ġie minqux jew minnu stess, jew bħala rispett minn dawk li kellhom l-artijiet imqabblin għandhom, jew inkella intiret maż-żmien u baqa' stampat fuq iż- żewġ widien magħrufa llum bħala Ġnien San Niklaw u Ġnien Ingraw, it-tnejn fil- Mellieħa. Jekk issa niġu għall-oriġini ta' din il- kappella ddedikata lil San Nikola, jista' jagħti l-każ li din ġiet imwaqqfa minn dan Nicolaus stess biex jonora l-qaddis li tah ismu. Jista' jkun ukoll li ġiet imwaqqfa mill-qaddejja u dawk li kienu jaħdmu l-art tal-ġnien ad unur tiegħu jew inkella kienet diġà stabbilita minn missier Nicolaus li kien semmiha għal ibnu. Ġara x'ġara, żgur li din il-kappella ġiet imwaqqfa f'xi żmien bejn l-1398 u l-1436, meta ġiet dokumentata mis-Senatore De Mello kif diġà rajna. Jekk imbagħad niġu għall-Għar/ Kappella proprja ta' San Niklaw li nsibu f'dan il-wied fil-Mellieħa ninnotaw li din tixbaħ ħafna lill-kappelli l-oħra medjevali, xejn speċjali, ħafna minnhom għar naturali, forsi b'xi biċċa ħajt mibnija quddiemha. Huwa għar kbir ħafna u sa ftit snin ilu kienet għadha tidher parti minn affresk impenġija direttament fuq il-blat. Illum, sfortunatament, għad fadal biss traċċi ta' kulur vjola li kienu jiffurmaw bordura ma' tpenġija ferm ikbar, naturalment konnessa mal-qaddis San Nikola. Fuq mapep tas-seklu 16 u 17 insibuha mniżżla u mmarkata bħala Kappella fuq l-istess livell tal-Kappella tal-Beata Verġni Maria tal-Mellieħa, fejn illum insibu s-Santwarju. Bħal fil-widien li semmejna fuq, f'San Niklaw kien hemm komunità ta' nies bdiewa tgħix dejjem hemm iżda jidher li maż-żmien il-Kappella tal-Madonna tal- Mellieħa saret l-iktar waħda popolari fil- qima tal-poplu Malti kollu, forsi għax kienet iktar milħuqa faċilment jew inkella peress li kienet iddedikata lill-Beata Verġni Maria, Omm Alla. Aktar tard imbagħad ir-raħal tal- Mellieħa beda jiżviluppa l-iżjed madwar is- Santwarju u, peress li dawk li kienu jgħixu f'San Niklaw resqu aktar lejn dik il-qalba, allura dik il-Kappella ddedikata lil San Nikola bdiet titlef mid-devozzjoni lejha. Maż-żmien din il-kappella tant naqqset mill-qima li kienet tgawdi fl-antik li kważi ntesiet bħala post ta' devozzjoni. Kienet tintuża sempliċiment bħala għar biex joqogħdu n-nies fih, kienet tintuża bħala post fejn kien jinħażen u jintrafa' t-tiben u l-għalf għall-annimali u kienet tintuża wkoll bħala post fejn jinżammu l-annimali. Ma' dawn l-affarijiet negattivi żdiedet il-qawwa tal-elementi tax-xita, tar-riħ, tal-umdità u traskuraġni in ġenerali li kollha għenu biex dak li kien hemm impitter fuq il-blat għeri tal-għar ikompli jiddeterjora, tant li dan il- post tilef l-iskop prinċipali għal xiex kien ġie mwaqqaf. Illum dan l-għar kbir jinsab abbandunat, maqtugħ ftit għalih fuq in-naħa l-oħra tal- wied. In-nuqqas ta' ħarsien ta' dak kollu li hu antik, qaddis u ta' valur wassal biex din il-Kappella medjevali nistgħu ngħidu li ntilfet għal dejjem. Baqa' biss tama waħda, li xi darba jsiru studji u skavi fuq il-post ġewwa l-għar stess li forsi jistgħu jixħtu aktar tagħrif fuq il-qima u d-devozzjoni lejn San Nikola, qima li darba kienet tiġi pprattikata b'tant ħerqa f'dan il-lok sabiħ. St. Margaret Street, Siġġiewi Tel: 2146 8278 fulcrumgifts(Dgmail.com Grupp tal-Armar 6 ta' Diċembru