fil-Poeżija u fi Hsibijieti Matul is-snin inkitbu għadd ġmielu ta' poeżiji dwar San Gejtanu. Interessanti kif poeti differenti ħarsu lejn dan il-Qaddis u kif trattaw miegħu fil-versi li kitbu. Fil-versi tagħhom ilkoll missew il-virtà tal-Qaddis; it-tjubija, it-tama fil-Providenza Divina, l- imħabba fl-Ewkaristija u lejn Marija, il-karità, il-kuraġġ, ix-xhieda tal-verità, iżda Ikoll għamlu dan bi stili differenti. Interessanti ħafna l-ħsieb ta' Dun Frans Camilleri indirizzat lejn il-Qaddis fis-sunett tiegħu imsejjaħ 'Lil San Gejtanu', fejn fih il-poeta jiġbed l-attenzjoni għall-virtà tal- Qaddis waqt li jfakkar in-nuqqasijiet tagħna, li quddiem ix-xbieha tiegħu noqgħodu ngħidu li nħobbuh u rridu nimxu warajh it-triq li twassalna għand il-Mulej. Iżda… Minix sa nfaħħrek le, Gejtanu tagħna, Jew ngħid f'dal-jum għażiż, kemm inqimuk. X'jiswa t-tifħir li ntuk, għalfejn tismagħna Ngħidulek biss b'xofftejna li nħobbukl Inti ftaqart għax ridt. U aħna għall-għana Nixxenqu bla mistrieħ; daqshekk nixbħuk7 Inti batejt, tgħakkist. U lilna arana Infittxu l-pjaċir biss… X'tifħir nagħtukl Għaliex ħabbejt lil Alla, irħejt it-tama Fil-ħniena Tiegħu biss; bis-salib Bħal Kristu fraħt u wrejtna t-triq tas-Sewwa. U aħna wara l-flus niġru fil-għama U nwarrbu 'l Alla u naqgħu fit-tiġrib Għax nibżgħu mis-salib u nfittxu l-ħlewwa. Sunett ieħor li kull meta qrajtu, iqanqal fi ħsiebi ħsus ta' taqbid u jġiegħlni nfittex fil-ġewwieni ta'. ruħi, huwa dak miktub minn Karmenu Vassallo li jitkellem dwar it- triq taċ-ċaħda li għażel Gejtanu u t-triq tal-lussu li ħalla warajh. Li jinfed l-aktar f'dan is-sunett huwa l-kliem użat minn Vassallo, li jfakkarni f'poeżiji oħra tiegħu miġbura fil-ktieb 'Nirien' fejn b'versi iebsa l-poeta jirrabja, jirraġuna, jinkwieta u jħoss it-taqbida ta' żgħażugħ li jrid it-tajjeb u fid-dinja ta' madwaru x'isib/ Il-versi ta' Vassallo joħorġu b'mod ċar, forsi wkoll b'ċarezza mhux mistennija l-baħar jaqsam tad-dinja li Gejtanu kellu mid-dinja li Gejtanu għażel. Gejtanu sab it-tajjeb iżda biex kisbu u żammu bata ħafna u l-kliem ta' Vassallo hu xhieda ta' din it-tbatija. Lil San Gejtanu ta' Tiene Quddiemek kellek żewġ triqat. Sabiħa Il-waħda għax ta' ġid - alla tat-torox, Tal-għomja wil-qlub iebsa — li bil-fwieħa Tiegħu jogħxew u jsiru dbejjeb ħorox. Qalila l-oħra għax ta' ċaħda u faqar Għall-ġisem fejn titbennen ruħ ta' safa - Ruħ li teħfief aktar ma dak jinħaqar, W aktar 'il fuq f'ġisem magħkus tintrafa'. Għaqli u qalbieni, inti ġidek ħraqtu. Kif kien l-aħjar ħaruf tal-merħla tiegħu Jaħraq Abel lil Alla. L-għana sħaqtu F'ħobż għall-fqajrin u Kristu għannqek Miegħu. Int li- għax ridt - ftaqart, fis-sew stagħnejt. Min ħalqek qaddsek għax Għalih inħlejt, Mill-ġdid indur għall-versi ta' Dun Frans Camilleri li f'sunett ieħor miktub fl-10 ta' Lulju 1946, jiġbor fil-qosor il-ħajja kbira li kellu l-Qaddis immexxija kollha kemm hi mill-ftit kliem ta' Ġesti meta qal Fittxu l-Ewwel is-Saltna ta' Alla. F'dan is-Sunett Dun Frans juża kliem ħafif li jinftiehem malajr u bih iwassal il-messaġġ li Gejtanu għaddielna, messaġġ li jħabbel l-imħuħ u li joħloq elf mistoqsija, ta' kif nistgħu aħna wkoll naslu għand Ġesti għax min jagħżel il-parir ta' Gejtanu t-triq hi iebsa wisq. Fittxu fuq kollox is-Saltna tas-Sema, Triq il-Mulej bid-dawl u s-sliem mogħnija; Tħallux ġo moħħkom ħsieb dil-art jinġema': Fittxu 'l Mulej… u jaħseb Hu għall-bqija. Hekk qal Ġest: Gejtanu Mqaddes sema' Dis-sejħa kollha għerf, kollha qdusija, Warajh kull ġid, kull ġieħ tad-dinja rema Biex bħalu jgħix fil-faqar fit-tbatija. U ħareġ qalb il-foqra b'dik l-imħabba Li tħenn u tixtieq tgħin lin-nies maħqura Bil-qalb li tħobb tassew għax mhix imtabbgħa. U f'daru għammar Alla, għalkemm fqira, Għax Huwa jara l-qalb u r-ruħ miġbura: Gejtanu ruħu mżejna u qalbu kbiral Dun Karm Psaila, il-Poeta Nazzjonali, ukoll ra f'San Gejtanu triq li twassal għall- qdusija. Fis-sunett tiegħu jibda biex jitkellem dwar in-nobbiltà ta' Gejtanu u kif din kienet bħal libsa protettiva li minnu tbiegħed u tilqagħlu kull hemm tad-dinja, iżda jkompli biex f'żewġ strofi qosra huwa jgħid il-ġrajja kollha tal-Qaddis… kif reħa din il-libsa ta' sigurtà, mar qalb il-batiiti u ħadem biex jissodisfa l-akbar xewqa tiegħu. Lil San Gejtanu ta' Tiene Qiegħdet fuq ġbinek l-ogħla bews l-imħabba, Hekk kif għall-ħajja nfetħu ħbub għajnejk, L-isbaħ ward li fix-xemx t'April jitrabba Żejjen il-bjuda fejn serraħt ħaddejk. Xejn ma nċaħadlek kull ma' l-qalb ixabba', Malli ssawret il-kelma fuq xofftejk: Kull ma seta' fil-għajn tan-nies itabba' Il-ġieħ ta' nislek qatt ma resaq lejk. Iżda kif fetaħ maż-żgħożija ħsiebek, Għaraft il-frugħa li tlellex bla dewma, U l-fqar u l-imsejknin għażilt bi ħbiebek. Ftaqart għax ridt: qalbieni fit-tiġrib, Ilqajt id-dnewwa mingħajr l-ebda lewma U, bħal Ġest, xtaqt tmut fuq is-Salib. Indur għall-poeżija ta''Anton Buttigieg, li fiha għadd ta' ħsebijiet dwar il-kobor tal-Qaddis. It-tieni strofa tfakkarni fit-talba miktuba minn Gejtanu nnifsu meta jgħid - Ħares Missier Qaddis minn ġo darek fis-smewwiet u ara l-Ostja Mqaddsa li Kristu Ibnek Sidna offrielek għad-dnubiet. Il-ħażen kbir tad-dinja aħfer nitolbuk. Isma' leħen Demm Ġest jgħajjatlek minn fuq is-Salib. — Buttigieg fil-versi tiegħu wara l-kwadru tas-salvazzjoni ikompli iġibilna aktar kwadri minn ħajjet il-Qaddis quddiem għajnejna: narawh fil-ħidma tiegħu biex jirriforma l-Knisja iżda jeħodha ma' min ried ikisser l- unità tagħha; narawh iduq il-ġenna fl-adorazzjoni tiegħu quddiem Ġesti Ewkaristija; narawh jgħallem u jaħdem mimli mħabba u tama fis-sema. Bil-ħsieb ta' Missier twajjeb Imexxi Alla l-ħolqien; Bla ħsieb, bla xogħol il-ħlejjaq Jgħannulu Ikoll flimkien. Għallimna kif Gejtanu Hu jgħajjex lilna wkoll, Għax aħna ulied Ibnu B'Demmu mifdija Ikoll. Il-qawwa ta' Luteru Inti felħan kissirt U l-fidi mqaddsa ta' Alla Bla serħ inti fissirt; Għallimt li l-Knisja hi waħda Kull waqt u kullimkien, Għax rabta waħda torbot L-Insara Ikoll flimkien. Għat-tul ta' erbgħin siegħa Mixħut għal wiċċek fl-art, Tajt qima 'l Ġest fl-Ostja F'Żina ta' dawl u ward. Għax l-għaxqa li troxx minnu Tpaxxi l-ġisem u r-ruħ: Kull bniedem biha mseddaq Qatt jitlef, qatt mirbuħ. Xi ħlewwa f'dak ilsienek, X'kobor ta' ħsebijiet, X'imħabba ġewwa qalbek U tama fis-smewwiet. Bħal xempju ta' qdusija Gejtanu dhert fiż-żmien; Ħallina Ikoll ninsġulek Għanja ta' ferħ flimkien. Waħda mill-mistoqsijiet li faċli tqum hija dik jekk Gejtanu li għex 450 sena ilu, għadux relevanti għad-dinja tal-lum, miżgħuda kif inhi b'kull tip ta' progress li l- bniedem irnexxielu jiskopri. Ma' l-isem ta' Gejtanu moħħna faċilment jittajjar lejn il- festa li nagħmlu, nieqfu hemm bl-istampa tal-vara quddiem għajnejna u ma jirnexxilniex insibu lil Gejtanu li mhux tal-ġibs, ta' l-irħam, tal-kartapesta jew fuq tila. Kemm-il darba jien jiġrili dan… iżda qalbi tħabbat fuq bieb moħħi u tistaqsieh x'jien napprezza u ngħożż, l-arti jew dak li l-arti qed turi jew tostor Illum imkien ma naraw l-isptar ta' Venezja, iżda naraw Pjazza San Mark u l-kanali bil-gondoli iserrpu. Illum imkien ma naraw il-faqar kbir u l-ġlied ġo Napli, iżda naraw il-Vessuvio maestuż iħares fuq il-golf pittoresk. Fejn hu Gejtanu ta' Venezja u ta' Napli illum7 Staqsejt u fittixt u xerridt dak li fhimt fil-versi tiegħi 'Li Kiekul' Venezja u Napli illum jisimhom Bosnia, Afrika, Indja, New Xork eċċ fejn hemm ġuħ, faqar, mard, qtil, drogi, tlellix fieragħ eċċ. Temmejt vrusi hekk: Li kieku ma kontx il-bieraħ imma kont illum, iva, hemm kont insibek meta nfittxek Gejtanu għażiż. Nagħlaq din il-kitba fqajra tiegħi billi nislet it-tielet parti mill-Innu 'Tifħir Lil San Gejtanu' li titkellem dwar ir-relevanza ta' Gejtanu f'kull żmien għaliex dak li wettaq Gejtanu f'ħajtu jgħodd għal kull żmien, għaliex fuq kollox fl-univers sħiħ kollox jgħanni l-istess għanja, l-għanja lil Dik il-Qawwa li hi s-sors ewlieni u waħdani. Id-dubji miżrugħa u l-kliem li jintqal li jbarru is-sewwa u jdallmu iċ-ċar, li jnikktu - li jgħejju - li jħassbu — li jmewtu - li jgħammxu - li jħawdu - li jqarqu - li juru wiċċ b'ieħor- li jsemmgħu kliem b'ieħor- li jnisslu il-ġlied, in-niket, il-hemm - li jwelldu il-biża', id-dwejjaq, id-demm- fejn l-għodda qaddisa ħażin hi użata u l-fidwa tal-bniedem bħax-xejn ppreżentata… Żerriegħa ħażina miżrugħa kuljum tul sekli ta' snin U aħna ħosbiena nistaqsu kuljum 'Is-Sewwa għand Min7 Min jum għal jum ieħor Egħxieren ta' snin Kliem Gejtu għen u dawwal, għallem Eluf ta' bnedmin. Kliem qawwi li muri bil-ħidma ta' l-id. Kliem qawwi li mfisser bil-pass tas-saqajn. Bil-kelma mitkellma Bil-kelma miktuba Bl-aġir, Infaħħru lil Gejtanu Mudell għal kull ħolqien. B'qdusitek ftaħt għajnejna Dawwalt it-triq għaż-żmien.