Kitba ta' Vincent Abela Bħal ma' ħafna Żwieten jafu, fil-Knisja tagħna għandna ħafna xogħol ta' artiġjanat li jżejjen lil din il-knisja. Fost F ħafna tipi ta' artiġjanat, bla dubju ta' xejn, l-interzjar huwa wieħed mis-snajja li nistgħu nammiraw, speċjalment fiż-żmien tal- Ġimgħa l-Kbira. Għandna l-famuż salib tar-Redentur, li din is-sena għalaq mitt sena minn meta ġie mżanżan l-ewwel darba. Imma dan it-tip ta' artiġjanat tal-interzjar ma jsirx biss biex jiddekora l-affarijiet li jintużaw fil-knejjes, iżda nsibuh ukoll applikat fuq l-għamajjar, kemm dawk li nsibu fid-djar, u aktar fuq l-għamajjar li naraw fil-palazzi. Pero m'huwiex biss l-injam li huwa użat għall-interzjar. Dan għaliex insibu numru ta' materjali oħra li kienu u għadhom jintużaw għal dan ix-xogħol. U l-anqas ma kien limitat biss għal fuq l-għamara, għax insibuh jiddekora wkoll affarijiet oħra, bħal m'huma pavamenti ta' l-injam li nsibu fil-palazzi, il-famużi lapidi li bħalhom naraw fil-Kon Katidral ta' San Gwann fil-Belt Valletta, u li huma ntrezjati kompletament minn varjazzjoni ta' kuluri ta'rħam, vażuni magħmula kompletament minn metall u interzjati b'varjazzjoni ta' metalli oħra (saħansitra bid-deheb), u bosta affarijiet oħra. Imma f'dan l-artiklu ser nagħti ħarsa ħafifa biss lejn l-istorja ta' dak li għandu x'jaqsam ma' l-għamara. Kuntrarju għal dawk li forsi jaħsbu li din tmur lura biss għal dawn l-aħħar ftit sekli, fil-fatt din is-sengħa taf il-bidu tagħha eluf ta' snin ilu. Fil-fatt, l-Eġizzjani antiki ta' l-ewwel dinastiji kienu ġa mħarrġa sew fil-kisi tal-fuljetta b'disinji dekorattivi fuq l- għamara. Meta ġie skopert il-qabar ta' Tutankhamun, instabu għamajjar li kienu interzjati bl-ebbanu u l-avorju u b'dekorazzjonijiet tad-deheb. i-ma' ħafna Fin-naħa ta' fuq ta' l-Italja fl-era Biżantina, l-arti ta' l-interzjar b'forom możajiċi baqgħat miżmuma ħajja, partikolarment permezz ta' ordnijiet monastiċi li kienu jiddekoraw l-għamajjar li kienu jintużaw fil-knejjes, eżempju dawk li nsibu fis- sagristija ta' Sant' Anastasia ġewwa Verona. Wara kienu l- patrijiet taż-żminijiet Gotiċi li tbiegħdu mill-forom możajċi u żviluppaw teknika ġdida. Din it-teknika hija magħrufa bl- Ingliż bħala shoulder knife. B'dan il-metodu, l-interzjatur kien iħaffer xi kwart ta' pulzier fond f'injam solidu, b'sikkina jew Għaqda Mużikali Beland - Żejtun : It-30 Pubblikazzjoni s 2012 55 speċi ta' furmatur li kien ikollu manku twil, biex ikun jista' jagħfas din l-għodda bi spalltu, u b'hekk iħaffer l-injam. Wara kien jaqta' biċċiet ta' speċi differenti ta' njam bi ħxuna ta' madwar kwart ta' pulzier, u ma' kull biċċa li jħaffer kienu jingastaw minn din il-varjeta' ta' njam imqatta'. B'hekk ftit ftit kienu jaħdmu panewwijiet sħaħ b'disinji varji. L-ordni tal-patrijiet ta' Monte Oliveto ħdejn Siena kienu ewlenin u dovuti kompletament għal dan ix-xogħol. Kienu minn din l-ordni li ħarġu uħud mill-aqwa interzjaturi ta' dak iż-żmien, li ddekoraw knejjes fin-naħa ta' fuq ta' l-Italja. Imma l-interzjar kif żviluppa wara ma nistgħux inħarsu lejh bħala sengħa waħda imma bħala ħaġa waħda ma' kif żviluppat l-istorja ta' l-għamara. Dan l-iżvilupp juri tibdil kontinwu fit-trattament tad-disinji fid- dekorazzjoni ta' l-għamara, bil-perjodi ta' l-istili kontinwament jinbidlu. Dawn l-istili ħafna drabi kienu affettwati mill-influwenzi kemm tal- knejjes u s-sovrani privileġjati, kif ukoll minn dak kollu li kien qed iseħħ. Il-vjaġġi ta' skoperti li kienu qed isiru dak iż-żmien kienu wkoll qed ħallu impatt fuq l-iżvilupp ta' l-interzjar, partikolarment bis-sejbiet ta' materjali ġodda u speċi ta' njam eżotiku. Fl-Italja fi żmien ir-Rinaxximent, l-interzjaturi kienu artisti f'oqsma oħra, bħall-pittura, skultura u anke arkitettura. Id-disinji tagħhom għall- interzjar kienu verament artistiċi u xogħolhom għadu ammirat sa llum. Il-patri Dumnikan Fra Damiano da Bergamo kien fost l-aqwa, li fi żmienu kien ikkunsidrat bħala wieħed mill-aqwa artisti. Saħansitra Patri Damiano, biex jgħolli l-livell tax-xogħol tiegħu, kien jagħti lwien differenti lill-injam li kien juża, jgħallih fiż-żjut, juża l-merkurju sublimat (mercurv sublimate), żejt tas-sulfat (oil of sulfur), soluzzjonijiet ta' sublimat korrożiv (solution of corrosive sublimate), arseniku, u saħansitra urina. Ix-xogħol tiegħu għadna nistgħu narawh iżejjen il-korijiet b'xeni bibliċi fil-Knejjeż ta' San Domenico ġewwa Bologna, u ta' San Pietru f'Perugia. Żvilupp ieħor ferm importanti fl-istorja ta' l-interzjar seħħ għal ħabta tas-sena 1562, meta ġie ivvintat il-famuż arkett. Dan kien isir mill-istess interzjaturi li kienu jaħdmuh ta' l-injam, u segi għalih kienu jsiru mill- molol ta' l-arloġġi. Din l-għodda ġdida ppermettiet li d-disinji jkunu aktar elaborati, kuntrarju għal-limitazzjonijiet ta' meta l-interzjar kien jinħadem b'dak l-ispeċi ta' furmatur twil, jew is-shoulder knife. B'hekk, kemm id-disinn u l-isfond setgħu jinqatgħu flimkien, u wara l-biċċiet kollha jingħaqdu f'posthom bħal meta tiġi mgħaqqda jigsaw puzzle. Wara jiġi nkullat kollox f'daqqa fuq injam solidu. Kważi fl-istess żmien, f'Augsburg il-Germanja ġiet stabbilità l-ewwel mitħna li taħdem bil- qawwa ta' l-ilma (watermill) li taqta' l-injam, li bdiet tipproduċi fuljetta ta' pulżier ħxuna minn zkuk li kienu jiġu mpurtati. Minn hawn T' quddiem bdiet era ġdida fl-istorja ta' l-għamara. L-imgħallmin f'dan ix-xogħol bdew joħolqu għamara b'forom kumplikati, bil-problemi kollha li kellhom jaffaċċjaw. B'din it-teknika ġdida ta' kif issa beda jinqata' l- interzjar, riedu jsibu metodi ta' kif se jinfurraw din l-għamara bil-fuljetta interzjata. Meta għelbu dawn id-diffikultajiet, id-disinji saru ħafna aktar dekorattivi u elaborati. Ir-rejiet ta' Franza stabilixxew lil Pariġi bħala ċ-ċentru tad-dinja għall- kultura u l-arti. Ir-re Luigi XIV ipprovda akkomodazzjoni kif ukoll postijiet tat-tagħlim u tax-xogħol fil-Louvre. L-għamara Franċiża ta' dak iż-żmien kienet sforz minn diversi artisti u nies tas-sengħa, li kienu jaħdmu taħt regolamenti stretti tal-fratellanzi (guilds). Il-fratellanza ta' dawk li kienu jaħdmu l-għamara f'Pariġi kienet tissejjaħ il-Corporation des Menuisiers. , Dettal ta' l-interzjar mir-ritratt ta' paġna 55 Panew interzjat minn Antonio Barili (1502), juri lilu nnifsu jinterzja bis-shoulder knife. Dan kien jinsab fil-kor tal-katidral ta' Siena, iżda nqered fil-gwerra Panew interzjat mill-kor ta' Monte Olivieto Dettal mil-viċin ta' interzjatur juża' l- marquetrv donkev Panew interzjat mid- Dumnikan Interzjatur juża il-marquetrv donkev Fra Damiano da Bergamo Din il-korporazzjoni kienet maqsuma f'żewġ snajjiet distinti: dawk tal-mastrudaxxi li kienu jaħdmu xogħol ta' l-injam relatat mal-bini, u dawk li jaħdmu l-għamara. Dawn ta' l-aħħar kienu maqsuma fi tnejn: menuisiers (joiners), li jipproduċu għamara ta' njam solidu bħal imwejjed, sodod, u siġġijiet, u ċbenistes, li kienu jaħdmu għamara ta' livell għoli, li kienet tkun nfurrata bil-fuljetta u interzjata. Dawn kien jeħtiġilhom jagħmlu sitt snin t'apprentistat, għalkemm wara xorta ma kinux ikunu meqjusa bħala mgħallmin. Kien hemm bżonn ta' sitt snin oħra jaħdmu taħt l-osservazzjoni ta' mgħallem, biex wara jissottomettu xi kapulavur tagħhom għall-approvazzjoni. Minn dawn l-għaqdiet ta' interzjaturi, għal ħabta ta' l-1780, ġie ivvintat dak li bl-Ingliż huwa magħruf bħala l-Marguetrv Donkev. Dan kien mekkaniżmu li l-interzjatur kien joqgħod bil-qiegħda fuqu, u b'saqajh kien jagħfas speċi ta' klamp biex iżomm il-fuljetta f'pożizzjoni vertikali. B'id waħda jħaddem l-arkett u b'idu l-oħra jikkontrolla l-fuljetta li jkun qiegħed jaqta'. B'din is-sistema kien possibli li anke sa tnax-il folja ta' fuljetta jkunu jistgħu jinqatgħu flimkien f'operazzjoni waħda. Minn hawn nistgħu ngħidu li b'dan il-metodu kibret ħafna il-produzzjoni ta' l-interzjar, u b'hekk reġgħet żdiedet ħafna l-popolatita' ta' dan ix-xogħol. Minn Pariġi ħarġu wħud mill-aqwa surmastijiet f'dan il-qasam, bħal ma kienu Andre Charles Boulle (1642 - 1732), Charles Cresscent (1685 — 1768), Jean Francois Oeben (1720 - 1763), Jean Henri Riesenier (1734 - 1806). David Roentge (1743 - 1807) huwa meqjus bħala l-aqwa interzjatur ta' kull żmien. L-ewwel post tax-xogħol tiegħu kien f'Neuweid il-Germanja, fejn produċa għamara ta' lussu u ġmiel kbir. Ipproduċa għamara spettakolari u panewwijiet kbar interzjati għall-palazzi ta' Berlin u St. Petersburg. Ix-xeni u suġġetti favoriti tiegħu kienu allegotiji, u xeni pastorali u storiċi. Kien jagħti l-kulur lill-fuljetta b'tonalitajiet varji, biex fix-xeni tiegħu jkun jista' joħloq perspettivi u kuntrasti. Fl-1774, Roentgen kien ġie imsejjaħ f'Pariġi minn Dauphine Marie Antoinette, wara li kienet impressjonata bix-xogħol straordinarju tiegħu. Kien ġie deskrivit bħala 'le plus grand ċbċniste de L'Europe entier'. Minkejja l-kapaċitajiet kbar li kellu Roentgen, miet relattivament fqir f'Wiesbaden fil-Ġermanja, fl-1807. Waħda mill-isbaħ għamara tiegħu nistgħu natawha fil-Victoria £ Albert Museum ta' Londra. — Ma' dawn insemmu lit-Taljan Pietro Piffetti (1701 - 1777), minn Turin. Dan Piffetti kien artist minn kull aspett, u l-għamara tiegħu hija fost l-aktar ornamentata u dekorata fl-Ewropa b'interzjar li jgħaġġeb; maħdum b'kull manjiera, bi njam rari, avorju, madreperla, u saħansitra fidda. Meta fis-seklu dsatax waslet ir-revoluzzjoni industrijali, bl-avvanzi fit-teknoloġija sar titjib fil-kwalita' u l-produzzjoni tal-fuljetta. L-ineżattezzi fil-ħxuna bil-mod ta' kif kienet tinqata' l-fuljetta tradizzjonalment, ġew eliminati bl-żviluppi ta' magni speċjalizzati. Dawn tejbu t-teknika tal-produzzjoni, u għalhekk il-fuljetta saret iktar kummerċjali. Dan ippermetta li jkun hemm qawmien mill-ġdid ta' l-istili ta' l-għamara ta' qabel. Għamara ta' Andrċ Charles Boulle Bureau ta' David Roentgen ta' l-ebbanu, interzjata bir-ram Pass ieħor importanti seħħ għal-ħabta ta' l-1865, meta ġiet ivvintata l-magna ta' l-arkett, li taħdem permezz ta' pedala li titħaddem bis-saqajn, l-istess kif kienet taħdem il-magna tal-ħjata. Dawn il- magni kienu saru popolari u kummerċjali ħafna, u huwa kkalkulat li fl-ewwel ftit snin tagħhom kienu ġa inbiegħu minnhom bl-eluf. Minn hawn 'l quddiem nistgħu ngħidu li l-arkett ma baqax jintuża biss għax-xogħol ta' l-interzjar, imma sar ukoll delizzju li kien imfittex hafna. Post fl-Italja rinomat għax-xogħol ta' l-interzjar huwa Sorrento. It-traduzzjoni ta' dan l-artiġjanat ġo Sorrento tmur lura sekli, imma kien għal bidu tas-seklu dsatax li dan ix-xogħol ħa spinta 'l quddiem, tant illi kważi sar industrija. Saħansitra, għal ħabta ta' l-1866 ġiet stabbilità skola biex tgħallem dan l-artiġjanat. Bla dubju, dan il-post għadu sa llum rinomat għal-għamara interzjata li tiġi prodotta. , Illum il-ġurnata nistgħu ngħidu li l-użu ta' l-interzjar tradizzjonali fuq l-għamara u xogħlijiet oħra m'għadux daqshekk imfittex u popolari. Bla dubju, ir-raġunijiet huma ħafna: l-għamara ta' Ilum saret iktar sempliċi u komda mil-lat prattiku, u minkejja li l- makkinarju li nsibu llum jiffaċilita' ħafna l-progress, xorta għadu xogħol li jieħu ħafna ħin, u għalhekk jiswa ħafna. Ilum huwa rari li nsibu min għadu jinteressa ruħu f'dan l-artiġjanat. Dan kollu jista' jwassal biex it-teknika u l-metodu tradizzjonali ta' din is-sengħa, li ilha prattikata għal ħafna snin, jintilef. m Nifirħu lil… Żejtun Corinthians FC Din is-sena kienet sena ta' suċċessi għaż-Żejtun Corinthians FC bis- sezzjonijiet tal-Minors, Under 17s kif ukoll Under 15s fil-qasam tal-futbol. Il-Minors immexijin mill-kowċ Kevin Mifsud, iddikjaraw ruħhom Champions ta' Sezzjoni D u ħadu l-promozzjoni għal sezzjoni C lejn l- aħħar t'April, bla telfa fi ħmistax il-logħba. Minn naħa l-oħra miż-Żejtun Corinthians Vouth Nurserv iż-żewġ sezzjonijiet kompetittivi l-Under 17 u l-Under 15 rebħu is-sezzjoni tagħhom kif ukoll ħadu promozzjoni mistħoqqa għal Sezzjoni B. It-timijiet kienu mmexxijja mill-kowċis Joe Attard u Brian Vella rispettivament. In-Nurserv iddedikat dawn l-unuri lil Julio Camilleri, fundatur u amministratur tan-nurserv għal bosta snin, li ġie nieqes fi Frar tal-2012. Il-magna ta' l-arkett li taħdem bis-saqajn permezz ta' pedala Waħda mill-għamajjar meraviljużi ta' Pieto Piffetti Għaqda Mużikali Beland - Żejtun : It-30 Pubblikazzjoni e 2012 59