Min qatt ma sema' bih AApde Park ta' Londra7: Ġnien kbir, kbir fil-qalba ta' Londra, b'siġar fiodor u għoljin, b'wes- għat miksijin b'ħaxix irqiq, b'mogħdijiet twal u wesgħin, bi ħmiemel 'l hawn u 'l hemm ta' ward imżewwaq u b'għadira żgħira bil-papri jċafċitu ġo fihal. Hemm imur min irid jixrob ftit arja safja u jserraħ moħħu mill-ħsejjes u mit-taħbit ta' belt bħal Londra, jew min iħobb is-skiet, l-aqwa ħabib tar-ruħ. Imma l-isbaħ ħaġa, jew biex ingħid aħijar, l-aktar ħaġa għariba f'Hvde Park kollu, li bħalha jekk iddur id-dinja kollha ma ssib imkien, hija dik il-wesgħa fid-daħla tiegħu ħdejn Marbie Arch, fejn ta' kull lejla nies ta' mitt fehma u ta' mitt twemmin ixan- dru minn xibrejn għoli dak li huma jaħisbu u dak li huma jemm- nu jew dak li jkunu mitlubin ixandru biex jiġbdu oħrajn għall- fehma tagħhom. Jiena kont hemm fis-sajf tas-sena 1937. Aktar minn darba mort hemm inqatta' siegħa qalb dak il-ġenn. Ġenn7 Le, mhux ġenn, imma hekk tistħiajlu u aħjar minn hekk ma nafx kif is- semmih. Kien ikun hemm xi għoxrin wiefied jew iżjed, fosthom xi nisa wkoll, fuq manbar xibrejn jew tlieta għoli mill-art, im- begħdin ftit qasab wielied mill-ieħor, kollha jgħajtu, iħambqu, iwerżqu, ixejru idejhom, igħaqqdu l-ponn donnhom maħkumin minn xi ruħ. qalil li joħroġhom barra minn sessihom. Hawn wieħed protestant, qisu predikatur fi żmien ir-Randan, irid iġiegħel in-nies temmen li hemm l-infern u li malli mmutu jsir, il-ħaqq minna. Ftit bgħid minnu ieħor, wiċċ ta' ħaddiem, bla ġlekk u b'ħarsa qalila u leħen matinuq, qiegħed ifiehem aktar bil-ponn u bil.għajjat milli bir-raġunijiet li l-komuniżmu biss jista' jfejjaq id-dinja u jġib il-ġid u s-sliem lil kullħadd u kull, imkien. Wieħed iswed faħma, liebes ta' sinjur, bil-katina tal- arloġġ tad-deheb u bl-ingwanti, kien qiegħed igħajjar lill-es- ' ploraturi ingliżi li marru ħadulhom arthom (u li bis-saħħa tagħhom hu kien qiegħed ġo Londra liebes ta' sinjur, flok ma jiġġerra nofsu għarwien fix-xagħri) u jħaaqqaqha li mqar huma s-suwed għandhom ikollhom xi ħadd minnhom fil-Parlament Ingliż biex jitkellem għalihom. U ieħor kattoliku, bil-kurċifiss imwaħħal fidejh, kien qiegħed ifisser bi kliem Ħafif u sabiħ, bla tmastiin u bla tbaqbiq, tagħlim għoli tar-Reliġjon tagħna; u jwieġeb għall-mistoqsijiet li jagħmlulu. U ofirajn… u ofirajn… U madwar kull wieħed qabda rġiel u nisa jisimgħu, aktar biex igħaddu ż-żmien milli biex ibiddlu l-fehmiet tagħhom. U dak l-agħijjat u dak it-taħlit ta' nies u ta' fehmiet laqat- ni sħifi, Imma l-aktar li laqatni kien raġel xiħ ta' xi sebgħajn sena, imbikkem. Imbikkem u jipprietkal Tassew li Hvde Park, hu l-imkien ta' l-egħġubijietl Raġel xiħ imwieżen minn żagħ- żugħ. ta' xi tletin sena tela' fuq il-manbar, Dar lejn iż-żagħżugħ u b'subgħajh ta' idu l-leminija beda jtambar fuq subgħajh ta' idu x-xellugija. Kultant minn xufftejh joħroġ ħoss dgħajjef li ma kienx kliem; għajnejh jiddu, ħarstu mixgħula. Iż-żagħżugħ fehem dawk is-sinjali tas-swaba' u beda jfisser lin-nies dak li tied igħid ix-xiħ, (U x-xiħ, li milli jidher kien jisma', hu u jitkellem iż-żaghżugħ għajnejh kienu fih, jisma' bl-akbar dehwa u jifrafi: meta jara ż-żagħiżugħi ifisser tajjeb fisebijietu. U bil-ferfi kien jibda jgħajjat, u xi daqqiet il-ferħ. li kien iħoss kien ikun hekk kbir Ji joħroġ il-maktur mill-but tal-ġlekk, jibda jxejru u jdur u jgħajjat lejn in-nies li kienet ma' dwaru. Kien protes- tant, ma niftakarx ta' liema setta, kien xiħ, kien imbikkem, u kellu dik il-ħeġġa kollha biex ixandar it-tagħilim tas-setta tiegħu. Għidt f'qalbi : dan protestant tajjeb, li qiegħed fil-għama bla ma jaf. Tfiassartu u tlabt għalih.