Impressjoni artistika tas-Sur Philip Borg. istgħu ngħidu bla tlaqliq li s-sena 2013 hi waħda partikolari, fejn l-anniversarji ma jonqsuxl Il-Knisja ta' dawn il-gżejjer qiegħda tfakkar il- mitt sena meta fl-1913, sar f'pajjiżna l-Kungress. Ewkaristiku li kien jaħbat l-erbgħa u għoxrin edizzjoni. Avveniment ta' fidi u ta' devozzjoni u li l-Parroċċa tal-Mosta bir-Rotunda u niesha, taw is-sehem definittiv taghħom. Qegħdin infakkru wkoll għeluq is-sebgħin anniversarju mill- Karmelitan Mosti, Avartan Fenech. Sa minn ħajtu stess, kellu fama ta' qaddis u llum insibu mewt. tal-Patri grupp ta' nies li qegħdin iħabirku biex ixerrdu d-devozzjoni lejh. Il- vara tat-Tradiment ta' Ġuda, xogħol l-istatwarju Ġlormu Dingli, għadha kif fakkret għeluq il-ħamsin anniversarju mill-miġja taghħa fis-Santwarju tal- Mosta. Fost il-Kullana tfewwaħ ta' anniversarji nfakkru b'mod xieraq lill- Markiż Nicola Mallia Tabone (1894-1973) is-Sur Mario Bugeja Segretarju tal-Għaqda Filantropika Talent Mosti TLETIN SENA ESPERJENZA Tletin sena ilu fil-Mosta, tfaċċat l-Għaqda Filantropika Talent Mosti bil-ħidma u l-ħeġġa ta' żewġ eżgħażagħ Mostin. Minn għaqda b'għeruq parrokjali Mostin, bis-saħħa u l-għaqal tal-Kumitat u l-membri ħabrieka taghħa, kibret għal stima fuq għarfien nazzjonali. Illum bi tletin sena esperjenza warajha, din l-N.G.O. għandha identità u dan grazzi għall- ħidmiet, inizjattivi u okkażjonijiet li għamlu lid-diriġenti taghħa, kburin b'dak kollu li sar b'risq il-ġid u l-ferħ tal- proxxmu. U fl-istess waqt, tħeġġeġ biex jingħaqdu maghħa numru ta' ħbieb oħra ħalli jagħtu sehemhom u b'hekk jassiguraw il-ġejjieni. ieħ Ir-rota tal-Karettun, frott il-ħidma u l-bżulija tal-Markiż, timmarka l-ġirja taż-żmien, filwaqt li l-fus tagħha jghaqqad haġa waħda l-passat mal-preżent u l-futur. TAL-MARKIŻ MALLIA TABONE Min-naħa tal-Għaqda, ħassejna li jiġi mfakkar anniversarju ieħor, mhux daqstant magħruf, iżda li hu importanti fin-nisġa tal-istorja mżewqa li minnha : għaddiet din l-N.G.O. tul il-fażijiet varji taghħa. Fl-1998, Talent Mosti beda juża razzett qadim fuq ir-riħ ta' Wied il-Għasel bħala l-Kwartieri tiegħu u bil- mod il-mod, żviluppa ruħu f'nixxiegħa Kulturali. Bħal kull struttura oħra, din il-binja rurali Maltija tas-seklu sbatax, għandha wkoll ġrajjietha li jinsabu irrakkuntati fil-ħitan sammi tagħha. Fl- imgħoddi, dan ir-razzett kien propjetà tal-Familja Mallia Tabone. L-aħħar persuna minn din l-istess familja li kellha t-titlu ta' 'Marquis di Fiddien' kien propju Nicola Mallia Tabone, li għalih hu iddedikat dan l-artikolu, fl- okkażjoni tal-erbgħin sena mill-mewt tiegħu. Nikol il-Markiż kif kien magħruf, kien jgħix il-Mosta u kemm hu u kif ukoll xi antenati tiegħu kienu jgħixu f'dar kbira u sabiħa qrib ir-Rotunda, xi żewġ bibien l-isfel mill-Uffiċċju Parrokkjali. Dan in-nobbli Mosti kien jaħdem kellu biswit ir- razzett, fejn fih kien irabbi xi annimali l-uċuh tar-raba' li domestiċi u tjur bħal tiġieġ u ħamiem. Jingħad li fl-għorfa ta' fuq is-setaħ, kellu kollezzjoni vasta ta' armi tan-nar, fejn xi wħud minnhom kien jużahom għad-delizzju tal-kaċċa. Għad fadal xi anzjani li jiftakru lill-Markiż dieħel u Il-bitha tar-Razzett tal-Mar hekk kifj ħiereġ mir-razzett, fi triqtu lejn Wied il-Għasel jew lejn in-naħat ta' Santa Margerita b'xi żewġt iklieb tal-kaċċa jħufu quddiemul Jingħad ukoll li l-Markiż kien jiddelitta bit-tiġrijiet taż- żwiemel, fejn ġieli rebaħ l-ewwel post biż-żiemel favorit tiegħu, l-aktar għall- okkażjoni tal-festa tal-Imnarja. Il-bieb ta' dan iċ-ċentru Kulturali u Filantropiku hu miftuħ berah għal kulħadd u b'hekk jitħalltu fi hdanu i żminijietna tnissel il-kalma f'kull viżitatur ef mill-għatba l-ġewwa NIKOL IL-MARKIŻ Nicolà twieled fl-1894 u kien is-seba' u l-aħħar wild tal-Familja Mallia Tabone. Hu baqa' għażeb sa ma miet fl-1973. Xi Mostin iddeskrivew lil Nikol il- Markiż bħala persuna minn tagħna, qasir u rqiq u dejjem rawh bil-ġlekk u b'kappell tat-trizza. Eventwalment it- nies ta' kejl differenti fl-intellet u s-sengħa. titolu ta' 'Markiż tal-Fiddien' għadda għand il-familja Caruana Dingli u Ilum jinsab ghand il-familja Laferla. Iż-żmien għadda u gerbeb bla ma' stenna lil ħadd, imma d-destin ried li b'xorti tajba dan ir-razzett ġwejjed ta' Nikola l-Markiż, jibqa' magħna biex ingawduh aħna l-ulied Wenzu u Rożi tat-Tielet Millenjul Wara l-mewt tal- Markiż, l-għelieqi ta' madwar ir-razzett saru propjetà tal-Gvern Malti. Fuq din l-art inbniet l-iskola 'Lilv of the Vallev' u li Ilum hi magħrufa bħala l-iskola sekondarja tal-bniet fi ħdan il-Kulleġġ Maria Regina. Mill-banda l-oħra, għal aktar minn tletin sena, ir- razzett tal-Markiż tħalla abbandunat u ġarrab diversi ħsarat. Imma bis-saħħa tad-deċizjoni meħuda fl-1986 mill- Ministru Dr. Daniel Micallef, biex ir-razzett ma jitwaqqax għax kienet se titkabbar l-imsemmija skola, dan il-patrimonju ġie salvat fil-ħin minn ħalq l-iżvilupp. Aktar tard il-bini ġie restawrat fi żmien il-Ministru Dr. importanti l-kontribut siewi li tat Ms. Marv Doris Aquilina li 7) f'dak il-perjodu kienet tmexxi 1) din l-iskola. ĊENTRU TA' 1 KULTURA NAZZJONALI Għal xi snin, dan ir-razzett d) ma sarx użu minnu u kien f'dan il-perjodu li l-Għaqda Filantropika Talent Mosta tefgħet għajnejha fuqu għax sa dak iż-żmien kien għad m'għandhiex sede minn fejn tmexxi l-attivatijiet tagħha. Din il-ħolma saret realtà meta, nhar l-1 t'Awwissu 1998, sar ftehim mal-Ministru tal-Edukazzjoni Evarist Bartolo biex finalment l-Għaqda setgħet tuża dan ir- razzett bħala l-kwartieri tagħha 7 u ġie miftuħ uffiċjalment nhar 1 il-25 ta' Ottubru 1998 mill- Ministru tal-Edukazzjoni 3) Dr. Louis Galea. L-Għaqda J taħdem id f'id mal-Kunsill 'skolastiku u l-Kap ta' l-iskola ta' maġenb ir-razzett, u kull attività li tittella' mill-Għaqda ssir b'koperazzjoni sħiħa. Fl- imgħoddi dan ir-razzett kien post li mill-maxturi tiegħu Il-Bust tal-Markiż Nicola Mallia Tabone jil-faċċata tal-Kwartieri ta' l-Għaqda, xogħol l-iskultur Savio Deguara kienu jieklu l-bhejjem filwaqt li llum qed jitma' lill-pubbliku bil-kultura bnina tal-poplu Malti. B'hekk ir- Razzett tal-Markiż huwa post pubbliku li fi ħdanu jiltaqgħu u jitħalltu nies ta' kejl differenti fl-intellett u s-sengħa, imma li għandhom kontribut validu x'jikkontribwixxu b'risq l-arti, il- kultura u s-solidarjetà. Għaldaqstant, ir-Razzett tal-Markiż jissejjaħ ukoll bħala ċ-Ċentru ta' Kultura Nazzjonali. U biex inkomplu bis-serje ta' anniversarji, l-2013 taħbat għeluq il- ħmistax-il sena, minn meta Talent Mosti sawwar dan il-wirt prezzjuż f'ċentru Kulturali u filantropiku. IFAKKAR GĦAL DEJJEM Bir-raġun, l-Għaqda kwartieri tagħha għal dan il-personaġġ u rsistiet biex fil-faċċata tar-razzett jitwaqqaf bust ta' Nikola l-Markiż li għandu l-għan li jibqa' ifakkar għal dejjem lil dan it-twajjeb benefattur, bla ma qatt kien jafnal Dan il-mafkar għażiż ġie maħdum u mogħti mill- Mosti ġie inawgurat nhar il-Ġimgħa $ ta' Ottubru 2007 mis-Sindku tal-Mosta Br. Paul Chetcuti Caruana M.D. Jekk noqogħdu nosservawh, taf forsi xi darba nilmħuh jitbissem fuq il-mijiet ta' tfal tal-iskola, li jgħaddu minn quddiemu ta' kuljum semmiet il- George Cassar— Louis Vassallo 'Minn tiġrib il-qedem il-MOSTA tfassal ġrajjietha' (Malta, 2008) Louis Vassallo (editur) 'Għaqda Filantropika Talent Mosti — il 25 sens anniversarju' (Malta, 2008) Skript tas-serata Mużika — Letterarja 'Inġorru lill-Mulej fit-triqat tal-Ħajja' il-Ħadd 17 ta' Marzu 2013 u li kienet iddekiata f'ġieħ Nicola Mallia Tabone (1894 — 1973) fl-okkażjoni tal-40 sena anniversarju mill-mewt tiegħu.