SAN PAWL FIL-POEZIJA TA' DUN KARM Ta' K. VASSALLO Si PAWL hu l-akbar teżor li bih Alla għana lil Malta, u KI Malta m'għandha għax tiftaħar b'xejn aktar milli bil-miġja ta' l-Appostlu tal-Ġnus li seħħet elf u disa' mitt sena ilu. Kienet xorti tassew kbira, għal din il-gżira li bilkemm tid- her fil-Mediterran li, flimkien ma' l-akbar u l-aqwa nazzjonijiet li ħakmuha minn żmien għal żmien, waqt li kollha flimkien swew biex bidluha f'benniena ta' ċiviltà, kellha tara. wkoll mib- għut fiha b'miraklu tas-sema, l-egħref fost l-Appostli ta' Kristu u wieħed mill-akbar Qaddisin. Hi ħaġa kurjuża u fl-istess ħin tal-għaġeb kif Alla l-Imbierek jitfa' wisq drabi għajnejh fuq iċ- ċkejknin, kienu dawn bnedmin jew pajjiżi, u lilhom jagħżel u jgħolli fuq il-kbar u l-kburin. Betlehem, belt ċkejkna u fqira, rat jitwieled fiha l-Messija, l-Iben Waħdieni ta' Sid il-ħolqien, Alla Bin Alla, Atene u Ruma, l-aqwa u l-iprem żewġt ibliet tad-din- ja f'dak iż-żmien, ma messithomx ix-xorti li messet lil Betlehem. Nazaret, belt oħra ċkejkna u magħrufa ftit li xejn f'dawk iż- żminijiet, kienet il-għamara ta' Marija Verġni, Omm Ġest, u ta' żewġha Ġużeppi, il-missier putattiv tal-kbir Alla magħmul bniedem. Hekk ukoll Malta, waħda mill-iżgħar gżejjer fid-dinja, għad li kbira u magħrufa, fl-istorja, sa: mill-eqdem żminijiet, ġib- det fuqha sa minn kmieni għajnejn Alla l-Ħanin li, għax iħobb- ha u jgħożżha, għoġbu jibgħatilha, biex jikkonvertiha lil Pawlu ta' Tarsu, l-akbar fost l-Appostli. In-Nawfraġju ta' San Pawl kien miraklu, u m'hemmx paġ- na fl-istorja tagħna isbaħ u eqdes minn din. Il-ġrajjiet sbieħ li ndammu b'riżq Artna l-maħbuba meta, ġie fostna l-Konti Ruġ- ġieru, meta Malta u l-Ordni tal-Kavalieri ħarbtu u farrku u xej- nu l-qawwa u s-setgħa tan-Nofs Qamar, wara li żmien qabel Mal- ta' kienet infdiet mill-ħakma misħuta ta' Don Gonsalvo Montov bis-saħħa, ta' tletin elf fjorin maħruġin minn bwiet il-Maltin, għoddhom jintfew u jninu ħdejn din il-ġrajja, li baqgħet, kull ma jmur, tissaħħaħ u tisseddaq, tisbieħ u tiġġedded, titwettaq u titqaddes għax ġejja tabilħaqq mis-Sema, Xhieda tassew sħiħa ta' dan hija l-Fidi li, imkebbsa u mxettla f'dawn il-Gżejjer minn Pawlu dsatax-il mitt sena ihe, baqgħet ħajja u bla mittiefsa, sal- SAn PAWL FIL-POEŻIJA TA' Dun KARM 15 lum, għad li ġarrbet u rat ma' wiċċha, l-eqqel irwiefen fit-taqlib u l-għawġ u l-hemm li minnu għaddiet din l-Art ħelwa, ''l-Omm l, tatna isimha'. Xhieda oħra sħiħa ta' dik il-ġrajja glorjuża hija l-qima li l-Maltin baqgħu dejjem iżommu taħraq fihom lejn dan il-kbir Appostlu, Patrun Ewlieni ta' Malta u l-gżejjer li jagħ- mlu magħha. Kull Malti mhux talli jemmen biha din l-ġrajja mbierka, imma, talli jħosshz, fih. Min jista' jiċħad ir-rabta; tal- għaġeb li hemm bejn Malta u Pawlu7 U għaliex u kif, għal ma' tul dsatax-il mitt sena sħaħ, din ir-rabta, għażiża qatt ma nħal- let, waqt li l-paternità ta' Pawlu baqgħet dejjem tinħass u tiġ- ġarrab fil-ħajja ta' kull Malti2 Tabilħaqq ġrajja hekk kbira u tal-għaġeb, barra milli tibqa' tiġġedded u tisseddaq bil-għemil ħaj tal-Fidi, ma. setgħetx ma tissebbaħx ukoll bil-għana li nsibu jgelgel u jfawwar f'qalb il- poeti, tagħna, u b'mod speċjali f'qalb dak li l-lum il-ġurnata hu magħruf u magħdud bħala l-akbar u l-ogħla wieħed fosthom kol- lha, il-Poeta Nazzjonaii Dun Karm. Kienet ħaġa xierqa u flok- ha li San Pawl, li tant ħabb lil Malta, isib lil min, f'isimha, jin- siġlu kuruna mill-isbaħ ta' ħajr, ta 'sebħ u ta' foħrija—kuruna li l-ward ifuħ u mlewwen tagħha, ma. jidbiel u jinxef qatt għaliex għandu minn rebbiegħa ta' dejjem. Ħabat sewwa ħafna wkoll li dan il-poeta kellu jkun Ministru t'Alla bħalma. kien Pawlu ininn Tarsu, u l-akbar u l-ogħla fost kemm poeti għandha Malta bħalma San Pawl kien l-aqwa u l-akbar fost l-Appostli, ta' Kristu, Le, ma qamx minn jeddu l-baħar, Ma. venvinx minn jeddu r-riħ: It-taqliba kienet twaħħax; Imma, l-ħsieb ħanin, sabiħ, 7 Hekk jibda biex ifisser Dun Karm il-miraklu li seħħ bil-miġ- ja ta' San Pawl f'dawn il-gżejjer, għeżież mhux ftit għal qalb Alla l-Imbierek. UGħal Ruma,' qa. Pawlu lil Festu: Għal Ruma tinfirex il-qlugħ; 'Ma, r-rwiefen iqumu, w-il-mirkeb Arawh fuq il-Gżejjer mitfugħ, Il-ħsieb ta' Pawlu u ta' kemm-il wieħed kien hemm ibaħ: ħar miegħu, magħdud il-Kaptan, kien dak li minn Ċesarea jih- 16 ' IL-Manri qgħu sejrin Ruma, fejn Pawlu kellu jappella, kontra, l-kawża li kienet saritlu. Madankollu, Alla l-Imbierek kellu ħsieb ieħor f'moħħu: dak li l-bastiment jinkalja u jitfarrak fuq dak l-ilsien blat li hemm 'il barra mill-Mistra biex b'hekk Pawlu, imsie- ħeb minn Luqa l-Evanġelista, ikun jista' jibdel lil Malta' pagana f'Malta Nisranija. Fuq l-aħrax, 'il barra mill-Mistra, X'ġibidkom bil-kotra dal-ħin f Il-ħalel f'dagħdigħa li twaħħax Arawhom bħal żwiemel deħlin Jitkissru mal-blat u jitniebdu Bħal bhejjem midruba; lg ħjiel Ta' xemx fuq ix-xefaq imsaħħab; U x-xita tissawwab bil-qliel, Qajl qajl, għoddu sebaħ: erb'ankri Ma' l-amar jirtefgħu mill-qiegħ; Il-Qoxra, tixxengel mal-mewġa Minfula, qalila bis-sħiħ. t- il a , ' Mitejn u sebgħin u ftit iżjed : Id-difna, fil-baħar stennew, Mitejn u sebgħin u ftit iżjed Fi ħdanek, o Malta, thennew. Fuq l-aħrax, 'il barra mili-Mistra, Tat iIsna ħuġġieġa tan-nar; Mill-kesħa, tal-baħar u x-xita Fik staħja sq l-inqas baħħar, Kien tabilħaqq jum imbierek għalina u għal missirijietna, dak tal-għaxra ta' Frar, sittin sena. mit-twelid ferrieħ ta' Kristu. Il- ferħ u l-hena li ġarrbet Malta, dak in-nhar għadu u jibqa' jiġġed- ded mal-mixja twila tas-snin. Il-Maltin, li minn dejjem kienu nies ta' qalb kbira u jħossu u jħennu tabilħaqq għal min ikun fil- għawġ, meta, raw lil dawk il-barranin, fosthom Pawlu u sieħbu Luqa, imxarrbin għasra u jtertru bil-kesħa, u bil-bard malajr ġiehom f'rashom x'għandhom jagħmlu ħalli dawk li kienu għad- SAN PAWL FIL-POEŻIJA TA' Dun KARM 17 hom kemm ħelsu ġildhom mill-għarqa ma jmutux fuq ix-xatt megħlubin mill-ksieħ: u għalhekk kebbsu ħuġġieġa ħalli l-oħ- rajn jisħnu xi ftit, waqt li f'ħin wieħed daru bihom u waqfu magħhom ukoll mill-aħjar li setgħu. Dan itarrfu San Luqa nnit- su fl-Atti ta 'l-Appostli, Kap. 28, versi L u 2. Kienu tassew twaj- ba u għaqlin missirijietna t'ilul Imma żgur li qatt ma basru li aktar ħanin, aktar ta' faraġ u aktar ta' fejda minn dak in-nar li kebbsu huma għal Pawlu u sħabu, kien in-nar li Pawlu kellu jixgħel u jħeġġeġ fih għalihom. Sa dak il-ħin min qatt sata' jin- tebaħ bir-rigal tassew għażiż li kien ġibilhom miegħu dak il- Lhudi u ċittadin Ruman li żmien qabel Sidu u Sidna Ġest kien rebaħ għalih u għall-Knisja Tiegħu kbir, iva, kien, id-dawl li xegħel f'qalb u f'ruħ Malta b'ri- het il-miġja ta' l-Appostlu tal-Gnus. Issa, flok qabda allat bolol u kiesha tal-ħaġar imsawrin ininn idu moħħ il-bniedem, il-Mal- tin: kienet ġiethom ix-xorti jagħartu u jqimu 'l Alla veru, Alla Wieħed, Ala kajl isimgħu b'liema għaqal, bija u liajr għaral Dun Karm ifisser fi kliemu poetiku dak li aħna għadna kemm ġbarna ti kliemna hawnhekk, waqt li f'ħin wieħed juri x'kienu l-kobor u l-glorja, ta' Malta pagana, qabel il-miġja ta' San Pawl fostna : Naf kemm nies taqsam l-ilmijiet tal-baħar Biex tiġi taqra dak il-ktieb qadim, Xi ħsieb hemm jiddi fl-għar ta' Halsadlieni, Lil min inħarqu l-bhejjem f'Haġar Qim, U naf ukoll kemm Ruma ftaliret bina Fl-insiġ, fil-bini, f'kull ma taf trodd l-id, Ruma, li rebħet u, bħal min jaf jaħkem, Lill-mirbuħin għaniet bil-għerf u l-ġid. Iżda, l-allat li Malta, kienet ħatret Kienu tal-ħaġar, u ma kellhomx qalb; Fil-jum tal-hena qatt il-ħajr ma fehmu, Fil-jum tal-biki qatt ma semgħu talb, lnt biss ġibtilna dak id-dawl tas-sewwa Li rebħek ta' Damasku fuq it-triq, U ġagħlek tħoss ġo qalbek u ġo ħsiebek Kemm taf il-Qawwa t'Alla tniggeż sfiq, 18 sej iL-Manri Ġibtilna dak id-dawl li mbagħ'd inxtered Minn belt għal belt, u sebbaħ kullimkien, Li nebbet, ward fejn il-għollieq kien għatta, Li tafa' l-barka fil-għerug taż-żmien, mbierka, Pawlu, il-mewġa li wasslitek Fuq: ix-xtut tagħna; imbierek dak il-jum Li l-qalb ħanina ta' m'ssirijietna Laqgħetek ħelu hemm fuq dak ir-rdun. imbierka l-Emmnpa li għallimtna, Pawlu, Sħiħa, qawwija bħala lsien tan-nar; Emmna li saret aħna, Emmna Maltija, Kif ridtha Int, Appostiu ta' l-azzar. Xi ġmiel, x'qawwa, x'dehep u għerf u saħħa hemm maħżu- na f'dawn il-versi tal-Prinċep tal-Lirika Maltijal Appostlu ta- bilhaqq ta' l-azzar, sħiħ w qawwi daqs l-imrammi ta' l-iswar li jħażżmu 'l Artna, kien il-kbir Pawlu ta' Tarsu- Daqshekk ieħor ukoll huma, sħaħ, ' mimlija u ġawwija l-versi tal-Poeta Nazzjonali tagħna. Kemm: iħobbu dan is-saċerdot u poeta Malti lil Missier- na, Pawlut U kif tixgħel u tħeġġeġ l-immaġinazzjoni tiegħu fejn jidħol Dak li għamilna Nsara l Jien lil Dun Karm qrajtu mijiet ta' drabi, u dejjem bqajt insibu frisk u ġdid. Hemm fil-poeżija. bnina tiegħu dak is-seħer l; bu biss id-don ta' l-erwieħ kbar. Jogħġobni u jgħaġġibni Dun Karm' bil-versi tiegħu, bħalma jogħġobni u jgħaġġibni San Pawl għall-ħidma, lieżma fl-aposto- lat, għad-dinamiżmu u l-ħeġġa tiegħu, għall-kobor u l-għerf u l-qodos li ħażen fl-Ittri, tiegħu. Le, ma kienx ta' b'xejn li l-Kbir Alla, bagħat lil Pawlu b'tempesta f'dawri il-Gżejjer, fejn il-Poe- żija Reliġjuża mhix inqas sħiħa u qawwija milli hi l-Fidi li ħal- lielna hu. Pawlu ħa grazzja speċjali ma' din l-Art imbierka, fejn hu qatta' tliet xhur jagħmel il-ġid lil niesna, billi jgħallimhom l-egħżeż ħwejjeġ u dak li hu tassew ta' fejda għar-ruħ. Il-bidla li ġieb Pawlu f'Artna kienet bħal dik ta' mil-lejl għan-nhar, mid-dlam għad-dawl, mill-mewt għall-ħajja. Il-Poe- ta, fit-XILl-il Warda li qata' f'ġieh San Pawl Missierna, iqabbel il-Fidi tagħna ma' siġra li fil-għera tal-ħarifa taħsibha mejta, iżda hekk kif terġa' fuqha r-rebbiegħa, araha tistenbaħ u tqum. hi u timtela bir-rimi u bl-inwar jonkella biż-żahar. Igħidlu Dun Karm lil San Pawl: SAn PAWL FIL-POEŻIJA TA' Dun Karm. iġ San Pawl, il-Fidi mqaddsa Li żrajt fuq art twelidua , Li: kibret fl-isbaħ siġra Fil-ġnien ta' Kristu Sidna, Tidher xi drabi mejta Fil-kesħa ta' mħabbiet Fiergħa, ta' ħolm qarrieqi, 'Ta' ħabla ta' fehmież; Iżda kif tarġa' riesqa, - Ix-xemx tal-Għid minn tiegħek, Tarġa' ma' Malta tixgħel L-imħabba li ġibt miegħek, U s-Siġra tħaddar, tħaddar B'rimi sabiħ mill-ġdid, U tiżhar b'ward is-sema, Wegħda ta' saħħa u ġid. kd ik X Monsinjur Dun Karm Psaila mhux magħruf bħala predika tur. B'danakollu, il-poeżiji reliġjużi tiegħu jagħmlu minnu wie- ħed mill-akbar oraturi u predikaturi siekta ta' dawn il-Gżejjer. Qatt ma ninsa x'qalli darba fuqu, ftit wara li ħriġna mis-Sala ta' l-Arazzi fejn kellna nerġgħu nidħlu biex inkomplu l-Laqgħa tal-Parlament, l-ex-Logutenent CGrvernatur ta' Malta, Sir David Campbell: ''Kemm hu ħelu fi kliemu Monsinjur Psailal Em- minni, nogħxa u nitgħaxxaq nisimgħu jitħaddet meta niltaqgħu flimkien f'xi Kumitat. Kliemu u leħnu jħolluk'. Min-naħa tie- għu, imbagħad, il-Professur Aquilina għal wieħed mis-sunetti ta' Dun Karm, u sewwa sew għal dak imgħammed ''Mater Pu- rissima'', kiteb hekk: ''Il-Madonna ma semgħet l-ebda priedka mill-pulpti tal-knejjes tagħna oħla minnu'. Mela Dun Karm jaf jippriedka tajjeb ferm huwa, wkoll. Biss, il-priedki sublimi, tiegħu, flok ma tismagħhom, taqrahom. U jekk priedka li tkun smajtha darba għandek imnejn tinsieha, biex ma ngħidux tin-. sieha, żgur, meta. tkun miktuba f'poeżija bħal dik ta' Dun Karm, issibha miegħek malli tiftaħ ktieb. U issa, għiduli, m'humiex jewwilla, għad li fil-qosor, paneġierki mill-isbaħ dawk il-poeżiji li Dun Karm niseġ u damm dwar Missierna Pawlu 'Biżżejjed waqtiet ġabra xotta ta' strofi li jilħqu fil-għadd is-swaba' t'idek 20 IL-MALTiL- il-waħda biex minnhom dan il-Poeta joħroġiok l-isbaħ kwadru sagru u waħda mill-oħla priedki li qatt smajt. F'din li ġejja, ngħidu ahna, insibu minqux b'ittri jlelixu u jiddu bħad-dawl tas- sema f'lejla qaddisa tal-Milied iż-żwieġ mistiku: ta' Malta ma' Pawlu. Imma l-Qaddis, flok ''Maħbuba tiegħi t' jew ''Hanina tiegħi f', isejjaħ lil Malta 'Binti'; u hi, l-għaxqa ta' qalbu u ruħu, flok ma tgħidlu ''Qalbil' jew Ħanini f', issejjaħ lil Paw- lu Missier '. Isimgħu ftit xi hlewwa m ġmiel: Malta u Pawlul Min jifridhom 7 Ħadd: jixhduh iż-żminijiet. L-ebda qawwa ma, taf-tħollu Dak li rtabat fis-smewwiet. . F'xatt il-baħar, taħt ir-rwiefen, Huma, ltaqgħu ma' xulxin: Ħarsu, ftehmu, qalbhom xegħlet, It-tnejn baqgħu mirbuħin. Kelma taħraq bħan-nirien: UBinti', qal il-kbir Appostlu; 'Missier', wieġbet Malta, ''hawn jien. U fil-mixja dewwemija, Ta' mijiet u eluf ta' spin. Malta u Pawlu, ferħ jew niket, Baqgħu dejjem ma' xulxin. , Sabiħa ħafna wkoll, u hemm fiha s-saħħa ta' Domma tal- Fidi, il-wegħda li jagħmel Pawlu lil Malta: Binti qalbi, jien naħilfu, Għadu lilek qatt ma jmiss: Jekk trid int, qatt ma ninfirdu; 'Tħoll u torbot inti biss. Kemm jaf ifisser Dun Karm, bi kliem ħafif i f er Karm, u Mexxej dags- kemm sabiħ u rżin, dak li fit-Teoloġija hu magħdud bħala għan ma jassew iebsa, irrid ngħid jien għat-trattat ''De libero arbi- trio'. UJekk trid int'', igħid lil Artna u lilna San Pawl fi kliem il-Poeta Nazzjonali, fqatt ma ninfirdu'. Għandna hawn il-vo. San Pawn riL-Posżija TA' Dun KARM 21 808 lontà jew aħjar rieda. Fi kliem ieħor, minna biss jiġi jekk il- Fidi H ħallielna San Pawl tonqosniex jew le. Aħna biss norbtu u nħollu. Rajna hu kollu f'idejna jekk nibqgħux nemmnu jew le. Alla, li ta'l kulħadd il-libertà, ma jġagħal lil ħadd jagħmel dak li ma jkunx irid jew ma jagħmilx dak li jkun irid jagħmel. U hawn tiġi minnufih u tleħħ bħal berqa f'moħħna d-definizzjoni sinpenda. li jagħtina Dante dwar dan — don li bih Alla għoġbu jagħni lill-bnedem,.u l-egħżeż wirt u l-aqwa privileġġ li qatt sata' jingħata mill-Ħallieq lill-maħluq : : (PARADISO V, 19-24), ik ii ak Meta taqra n-Nawfraġju ta' San Pawl f'Malta kif jaf irod- du fi vrusu b'sengħa tassew ta' mgħallem il-Poeta Nazzjonali Dun Karm, tkun qisek qed taqra l-interpretazzjoni tal-Ġenesi kif jaf iroddha fil-kobor ta' għerfu Santu Wistin fl-aħħar tliet kotba ta' l-Istqarrijiet tiegħu. Qrajtuhom xi darba l-''Confessio- nes' ta' dan il-Qaddis, li hu l-akbar fost id-Dutturi tal-Knisja7 Jekk le, ippruvaw, u taraw kif tibqgħu mgħaġġbin u miblugħin bl-għerf u l-kobor li ssibu fihom. Il-poeżijiet ta' Dun Karm dwar Missierna. Pawlu qishom l-istess ħaġa. Mingħajr dubju, ma hemmx fihom dak il-baħar bla qies ta' għerf li hemm fil-''Con- fessiones''. Imma hemm fihom dak li fil-''Confessiones'' ma, ssi- bux: xmajjar ta' ħlewwa u ħajr, ġenna ta' poeżija. Minn qalb Santu Wistin ħarġu jaħarqu bl-imħabba t'Alla. l-Istqarrijiet. Minn qalb Dun Karm, imsakkra u msaħħra mit-Twemmin ta' — l-Appostlu tal-Ġnus, ħarġu jgħaxxqu bil-ġmiel u l-fwieħa Ħmis- tax-il Warda li qatt s'issa ma fetħu bħalhom Fuq ix-Xtajta Fejn Rifes San Pawl. Monsinjur Professur Savdon hekk kiteb dwar- hom f''Il-Malti'' sitta u għoxrin sena ilu: ''Int u taqrahom tħoss xi ħaġa, ma tafx x'inhi, li tqanqlek, li tirbħek, li tirgnek. Hi. l-imħabba lejn Pawlu u lejn Malta7 Ħi ġmiel u qawwa ta' poeżija2 Ħi l-qalb tal-Poeta li tħabbat u ġġiegħel il-qlub jħab- btu magħha u jħabbtu bħalha…… F'kull waħda, jurina l-Poeta (u hawn il-kelma Poeta hi ta' kull darba maħżuża bl-ewwel it- 22 IL-MAnri tra tagħha kbira) ħsibijiet u dehriet ġodda minn dawk li jgħad- du, bla ma jista' dejjem jaqbadhom u iżommhom, minn moħħu u minn qalbu. F'waħda jfaħħar il-kobor u l-ġieh li rebħet Malta minn Pawlu, f'oħra jurina 'l Pawlu u 'l Malta. mgħannqin jit- kellmu kliem ta' mħabba, issa jġibilna. quddiem għajnejna, l-ba- ħar imqalleb, ir-riħ ivenven, u l-ġifen ta' Pawlu mkisser mal- blat, u; issa jsemmi t-twemmin li tana Pawlu u li baqa' dejjem fina bħal siġra. li xenxlet għeruqha 'l isfel, 'l isfel. U mhux biss, imma, mqar meta jrid ifisser l-istess ħsieb, jaf dejjem jagħtih issa għamla u issa oħra. i U tabilħaqq hekk hu. Anzi hi sewwa sew din il-ħaġa li, forsi aktar mill-bqija, tolqotna u tgħaġġibna mhux ftit fil-Poeta tan- Non Omnis Moriar: il-ħila. kbira li għandu li jikteb daqshekk versi, dejjem b'mod u b'xeħta ġdida, fuq l-istess suġġett u fuq l-istess argument. Irid ikollok moħħ għalliel xi ħaġa, barra ħila speċjali, biex tagħmel dant U Dun Karm, wara kollox, wieħed biss hawn Min jikteb bħalu7 Isimgħuh itenni u jtellet b'mew- ġa tgħaxxaq ta' kliem ġdid l-argument li fuqu jdur il-pern tal- miġja ta' Pawlu fostna: Imbierka t-taqliba li fuqna xeħtitek, Ja dgħajsa mgħobbija b'qawwiet il-Feddejt Il-mewġa qalila ħabbtitek, kissritek…… 'Ma l-Bniedem tal-ktajjen.kien jaf x'inhu ġej. Hawnhekk kellek tasal—hekk kiteb is-Seħa:-— Li tiġbed għal Ruma r'duh il-bnedmin; U Fir-rwiefen li venvnu, fil-baħar li tqalla', Min żamm. it-tmun tiegħek kien Alla l-ħanin. U wara li jgħid dan, arah il-Posta; waqt li jifraħ lil-Astu,u jifraħ magħha hu. wkoll, jesklama : . : B : O Malta, xi ħlewwa ta' dija libbsitek ill-għodwa li Pawlu medd fuqek riġlejhi X'nar kibes ġo sidrek, li saħħnek, li xegħlek, Fir-rogħda. li tatek il-għafsa ta' jdejhi Minn Alla tassew kien dak li ġara fuq-xtutna fil-għodwa, tal- għaxra ta'. Frar, elf u disa' mitt sena ilu, It-triqat t'Alla min , jifhimhom U x'hawn iwassal fil-bogħod: kif iwasslu huma7 Min ħallmu biex imur jappella Ruma lil Pawlu, meta, kif qalu bej- Saw PAWL FIL-POEŻIJA TA' Dun KARM 28: niethom stess is-Sultan Agrippa u l-Gvernatur Festus, hu seta' jkun meħlus li kieku ma. appellax biex tinqatagħlu l-kawża Ruma7 U mbagħad għax kellha tqum dik it-tempesta. hekk ħarxa li ma qagħditx qabel ma tkisser fuq xtut Malta l-ġifen li fuqu kien hemm Pawlu/ Tarġa', fil-qilla u fil-biża' ta' dik it-tempesta min, ħlief il-Mulej Alla, flok il-għarqa. u t-telfa tal-baħħara u l- ġifen b'kollox, kien qed jara l-ħelsien tagħhom, u miegħu l-fid- wa ta' Maltaf Le, ma qamx minn jeddu l-baħar, Ma. venvinx minn jeddu r-riħ: It-taqliba kienet twaħħax; Imma l-ħsieb ħanin, sabiħ,