6 4Biki ta' Omm' ta' Dun Karm u 'Affetti di una Madre' ta' Giusti (Studju fuq iż-żewġ poeżiji) Jiena żgur ti ħafna qraw waħida jew l-oħra minn dawn iż- żewġ poeżiji. Imma dawn. ma setgħux jiġu milquta mix-xebħ li hemm bejniethom. Dan ix-xebħ aħna ma nsibuhx fil-kliem jew fis-sura tal-kitba, iżda fil-ħsieb ewlieni. Dan il-ħsieb huwa l-qafas li fuqu huma mibnija żewġ poeżiji mill-isbaħ. L-imħabba ta' omm huwa dan il-ħsieb ewlieni. Dan il- fisieb il-poeti libbsuh b'kull xorta ta' lwien. Huma juruna din l-imħabba mqaddsa fil-qawwa tagħha kollha. Iżda huma jutuhielna f'waqtiet differenti. Wieħed jikteb il-ħsieb ta' omm, ferfjana u mimlija b'kull tama ''nel suo bambinel vezzoso' fil-waqt li l-ieħor jagħtina l-ħsibijiet ta' omm imnikkta għall- timaħbuba' bintha l-mejta. Dawn iż-żewġ poeżiji ma jagħmlux għajb lil-xulxin, Il- tnejn għandhom għażla ta' kliem sabifi, sura mill-afijar u ritmu li jixraq lil kull waħda minnhom, wieħed ta' ferħ. tiiemed, l-ieħor ta' niket, Il-poeti bi ftit kliem ħażżu dak kollu li tista' tħoss qalb ta' omm, kemm fil-hena u kemm fin-niket, B'dawn il-kliem : uu x'ħassejt f'qalbi Dik il-lejla li smajtek l-ewwel darba L Tibki ma' ġenbi Żgur ħadd ma jfisser. ' u b'dawn: ' 'in dolce atto d'amore Ghe intendere non pud chi non ċ inadre.' il-poeti stqarru: li huma ma għandhomx setgħa qawwija biż- żejjed biex jifhmu dak li tħoss l-omm. Huma jaslu biex jiktbu dan kollu fuq din l-imħabba forsi b'xi studju psikoloġiku li huma għamlu minn fuq xi omm li ltaqgħu magħha fil-ħajja. Dawn l-ommijiet għalkemm mhux qegħdin f'ilma wieħed ' huma għandhom Ħsieb wieħed, Imma waqt li walida taliseb l-oħra tibki u tgħid. 'Bil-ferħ ħsibtni ġġennint meta minn fommok Smajt l-ewwel kelma; L-ewwel kelma ta' fommok, fomm il-warda ' tlawn it-tnejn jaħsbu f'uliedhom u fl-ewwel kelma ii-dawna iissnu —'ma'. Huma ttnejn jaraw ix-xbiha ta' warda fuq fomm uliedhom, F'dawn il-kelmiet : 'Miegħek għal dejjem il-ħolma sabilia : Tal-hena tiegħi. ' u 'Sard dell'amor iuo lieta e sicura' afina naraw it-tama li dawn l-ommijiet kellhom f'uliedhom. Imma din it-tama ma kenitx tegħleb imħabbithom. 'Jiena xtaqt nieklok, u naħseb li ħqartek Bil-bews li tajtek dak in-nhar, sabiħa, Għax int bdejt tibki u l-etira li tgħid lil binha : UNessuna mal-tamerà delt'amor mio'' L-omm mimlija bit-tama f'binha twegħdu w tgħidlu : Imma l-oħra mifruda minn bintha l-maħbuba tixher u tgħid: GXi ilitl.. ma għadnix emm… Kollox għalija intemm fid-dinja. ' Liema xebh aħna nsibu hawn, imma aħna nsibu ieħor akbar fi kliem ielior, wieħed ta' ħlewwa liema bħalhi w iehor ta' tkexkix, għalkemm ħelu fih in-nifsu. Dan ix-xebħ alina nsibuh f'dawn iż-żewġ kwadri: Dun Karm kif jixraq il-poeżija tiegħu, poeżija ta' biki, jagħ- tina dan il-kwadru, €Qh kif thiddilt, maħbuba Ta' qalbi, dawl għajnejjaf Daqs irħama Kestħiin idejk, jaħasral minn fuq wiċċek Il-wardiet għabu; Intefa dawl għajnejk, mietet id- daħka Fuq xofftejk koltol daqs in-nir.' Xi kruha, iżda xi ħlewwa f'ħin wieħed, il-kelmiet ''maħbuba ta' qalbif' huma milnlijin b'imħabba kbira w huma jagħtu qawwa lit-tnehida' li tinħass fil-kelma ''jaħasra''. Afina naraw kem.mn dawn iż-żewġ poeti resqu lejn is-sewwa meta kitbu fuq din l-imħabba ta' l-omm' Iżda jekk ma rnex- xilhomx sa l-aħħar mhix fitija tagħhom, għas kull ħaġa fid- dinja, aktar u aktar l-imħabba, Ħadd ma jista' jifhimha sewwa aktar minn dak li jħossha. Toni ATTARD (Student tal-Liġi) Birkirkara, 22/7/42. - LIL MIN GĦAD JIĠI MINNFLOKI Jekk ma tridx li tkun imċanfar Isma' minni u agħmel bħali, Mexxi x-xogħol mingħajr titnikker Għaliex b'hekk żgur qatt ma tagtili. Tgħidx: sa nħalli din għal għada Għax ix-xogħol għada jiżdied; Tibda tgħaġġel, tgerfex, tħawwad, Taqla' l-kliem u ġġib l-inkwiet, Żomm miktub fil-qrib tal-għajn : tilssa l-ħin —mal-Ħaġra t-tajn f'