50 Sena ta' logħob tal-Ballun minn C. Bonnici, Segretarju Meta ġejt mitlub biex nikteb fuq il-każin tal-football LIJA ATHLETICS rajt li tkun ħaġa wisq xierqa li qabel nibda dan ir-rapport nipprova niġbor xi tagħrif siewi fuq il-Każin Liense, l-istess każin li llum jinkorpora fih il- każin tal-football. Il-Każin Liense — 1878-1959 Fis-seklu li għadda, ħafna rġiel bdew iħossu l-ħtieġa li, wara ġurnata xogħol, għandhom isibu post addattat fejn ikunu jistgħu jiltaqgħu soċjevolment u jgħaddu l-ħin f'rikreazzjoni xierqa bejniethom sa ma jsir il- ħin biex jinġabru mal-familji tagħhom, jew imorru jistrieħu. Kien fis-sena 1878 li grupp ta' rġiel fetħu l-ewwel każin f'Ħal Lija. Billi dan kien iġib l-isem ta' 'Circolo Giovanile Liense' jidher li numru sostanzjali minn dawn kienu żgħażagħ. Il-festa, f'kull belt u raħal ta' Malta, kienet l- avveniment l-aktar importanti tas- sena, kważi l-fus li miegħu ddur il-ħajja taċ-ċittadini. Għaldaqstant, l-iskop ewlieni tal-Każin Liense kien li jieħdu ħsieb parti mill-festa tas-Salvatur li ssir kull sena. Xi żmien wara, il-każin beda jissejjaħ 'Circolo Liense', kif jidher sa llum minn iskirzzjoni mal-faċċata tal- każin li ġġib id-data 1878. L-attività l-aktar importanti għall-membri kienet li jaħdmu l- armar ta' barra tal-festa tas- Il-Kuruna artistika li għaliha baqa' Salvatur. Fost dawn, kienu jsiru msemmi l-Każin Liense. TABOR — Ħal Lija 1999 AN Dan ix-xogħol ta' l-injam ma nħadimx f'sena waħda iżda ħa ż-żmien. Kull sena, kien jiżżanżan xi armar ġdid li jintrama fil- viċinanza tal-każin. Ta' min igħid li l-Każin Liense kien imsemmi ħafna għall-kuruna artistika, li kienet tintrama quddiem il-każin stess u li minn taħtha tgħaddi l-vara tas-Salvatur. Fortunatament, din għadha tintrema sa din is-sena stess. Wara li tlesta l-armar, is-soċji kienu jsibu ħin għall-attivitajiet oħra ta' rikreazzjoni. Ironikament, fis-sena li fiha twaqqaf il-Każin Liense, is-soċji ma kellhomx ix-xorti li jaraw is-Salvatur għaddej minn quddiem il-każin. Mela, ġara li nhar is-6 ta' Awissu 1878 meta kienet ħierġa l-purċissjoni, il-banda lokali nġabret fuq iz-zuntier bħas-soltu biex takkompanja l-vara. Il-Kappillan, Dun Anton Grech Falzon, li kien qiegħed jobdi l-istruzzjonijiet ta' l-Isqof, għarraf lid-direttur tal-banda li ma kienux jistgħu jingħaqdu mal-purċissjoni. Id- direttur għarraf dan lill-bandisti li telqu mingħajr dewmien, iżda r-reffiegħa ma ridux jafu u daħlu l-istatwa lura fil-knisja. Il-purċissjoni f'dik is-sena ħarġet mingħajr l-istatwa tas-Salvatur.l Xi sentejn wara, ġo Ħal Lija fetħu każini oħra u l-Każin Liense beda jkun magħruf minn kulħadd bħala 'l-Każin il-Kbir'. Minn tiftix, instab li l-Każin Liense fis-sena 1899 kien fil-lokal Nru. 28, Strada Forni, Lia. F'dik is-sena, dan il-każin kien kompost minn Kumitat ta' disa' membri, fosthom President, Viċi-President u Segretarju. Kull proposta li ssir biex tgħaddi ried ikollha l- maġġoranza tal-voti tal-Kumitat. Il-miżata annwali kienet ta' 6 soldi (1c5). Il-każin kompla bix-xogħol tiegħu ewlieni li jieħu ħsieb jarma għall- festa, kull sena, dik il-parti tar-raħal qrib tal-każin, u bl-attivitajiet l-oħra li jsiru fil-każin bħal tombli, fieri, logħob tal-karti u wara, logħob tal-billiard. Fiż-żmenijiet l-aktar riċenti, il-membri f'dan il-każin naqsu ferm li wassal biex fil-Laqgħa Ġenerali Nru. 20 ta' l-14 ta' Diċembru 1958, saret proposta biex il-każin tal-football jiġi trasferit għall-Każin Liense fejn kellu aktar kumdità u faċilità għall-attivitajiet sportivi. Din il-proposta għaddiet b'36 vot favur u 8 kontra. Mela, f'Jannar 1959, il-Kumitat tal-Każin Liense u dak tal-Lija Athletic F.C., wara ftehim, saru għaqda waħda bl-isem 'Lija Athletic F.C. — Każin Liense. It-twelid tal-football f'Ħal Lija Minn tiftix li sar, irriżulta li l-logħob tal-ballun beda jintlagħab fir-raħal tagħna għall-ħabta tas-sena 1933. F'Mejju ta' dik is-sena, team bl-isem ta' Lija F.C. tilef bl-iskor ta' 3-7 f'logħba ta' ħbiberija kontra St. Alovsius College. L-ewwel team proprju li fforma ruħu kien bl-isem ta' Lija Brighters fis- sena 1936. Dan it-team ta' dilettanti baqa' attiv sas-sena 1939, li minħabba / 54 TABOR — Ħal Lija 1999 li faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija kellu jieqaf ħesrem. Team ieħor imwaqqaf qabel il- Gwerra kien dak ta' Lija Xouths li jġib is-sena 1938. Perd, nafu fiċ-ċert li r-raħal kien rappre- żentat għall-ewwel darba fl-M.F.A. bit-team ta' Lija Amateurs fl-1939. Minħabba l-katastrofu kbir li wasal ftit wara, — —— —— dan it-team ma.kellux- Il-Kumitat tal-Każin Lija Athletics F.C. ta' l-istaġun ħajja twila. Il-President 1962.63, is-sena li fiha t-team akkwista l-ewwel ta' dan it-team kien is- promozzjoni tiegħu għat-Tieni Diviżjoni. Sur Paul Cuschieri Melbourne u s-Segretarju s-Sur Salvinu Caruana. F'Laqgħa Ġenerali li kienet saret fil-każin tal-Banda San Piju X fit-18 ta' Ġunju 1944, it-team ta' Lija Amateurs reġa' ġie ffurmat. Dan it-team li kien jiltaqa' f'dan il-kazin ikkompeta fit-Tieni Diviżjoni tal-M.F.A. u minħabba li ma kellux staġun tajjeb, fl-istaġun ta' wara ma deherx. Għal xi żmien wara, il-football f'Ħal Lija waqaf għal kollox. Lija Brighters reġgħu rxuxtaw biex ħadu sehem fil-Minor League ta' l-Anglo Maltese League fis-sena 1945. Jidher li f'dan il-perjodu, l-interess fil-logħba tal-football kien ineżistenti għalkemm teamijiet oħra bħal Lija Rovers (1945) u Lija United (1950) daħlu fix-xena. It-twaqqif ta' Lija Athletic F.C. L-ewwel attentat serju biex il-football fir-raħal jerġa' jibda jintlagħab fuq bażi soda, sar għal ħabta ta' l-1948. Jidher li f'dak iż-żmien l-entużjażmu għal dan il-logħob kien fl-aqwa tiegħu, speċjalment f'ħafna tfal u żgħażagħ fir-raħal li kienu mixtiqin minnu. Kien wasal il-ħin propizju biex jitwaqqaf formalment każin tal-football b'team tajjeb skond ma jitolbu ċ-ċirkostanzi taż-żmien, u b'kumitat serju li ma jxoljiex wara ftit taż-żmien. Dawk li daħlu għat-treġija tat-team irnexxielhom jakkwistaw post żgħir fi Triq il-Forn. Hemmhekk, wieħed jista' liberament jgħid, li twieled it-team ta' 'Lija Athletic Football Club'. L- interess f'dan it-team tant kiber li l-għadd tal-membri fil-każin żdied konsiderevolment. Fortunatament, xi diriġenti tal-Każin San Mikiel (li llum spiċċa) offrew il-lokal tagħhom biex jilqgħu fih it-team il-ġdid. Il-Kumitat TABOR — Ħal Lija 1999 T proviżorju tat-team laqa' din it-talba u mar jgħammar fil-Każin San Mikiel fi Triq Merino. L-ewwel Kumitat tal-Lija Athletic F.C. kellu bħala President tiegħu lis- Sur John C. Friggieri (illum President Onorarju) li dam f'din il-kariga għal tmien snin. Bħala Segretarju kien is-Sur Salv Pirotta. Mill-bidunett kien evidenti li l-Kumitat il-ġdid kellu jieħu l-affarijiet bl- akbar serjetà biex jibni bażi soda għal dawk ta' warajh. B'rieħet is-serjetà u d-dixxiplina li biha: kien qed jitmexxa l-club, l-ewwel unuri waslu malajr. Ma kienux xi unuri ta' rebħ ta' trofej, imma kienu unuri li bnew il-pedamenti għall-unuri oħra li ġew snin wara. Għal ħames snin sħaħ, it-team rebaħ iċ- ċertifikat tal-kondotta għall-imġieba tajba u sportiva tiegħu waqt il-logħob. Dawn huma miżmuma b'għożża flimkien mal-ħafna trofej u tazzi oħra mirbuħa tul medda ta' ħamsin sena. It-team malajr għamel isem u bosta plavers ta' fama, meqjusa bħala l- aħjar fost il-plavers tat-Tielet Diviżjoni minn barra r-raħal, ingħaqdu mat- team. Wara tliet snin fil-Każin San Mikiel, it-team reġa' tqanqal u mar ftit xhur fil-Każin Liense. Perd, il-Kumitat tal-każin ra li l-aħjar triq għalih, biex ikun kollox rajh f'idejh u biex seta' jsir il-progress meħtieġ, kien li jkollu post għalih waħdu. Fis-sena 1952, il-Kumitat irnexxielu jikri post f'Misraħ San Andrija. Din kienet manuvra tassew għaqlija għax minn hemm it-team beda jara aktar progress. Fl-1951, fuq inizjattiva kollha kemm hi tal-Lija Athletic F.C., is-16-il team tat-Tielet Diviżjoni ngħaqdu flimkien f'Kumitat wieħed — it-Third Division Clubs Standing Committee — bil-għan biex bħal sħabhom ta' l-Ewwel u t- Tieni Diviżjoni jkunu wkoll rappreżentati fit-tmexxija ta' dak kollu li għandu x'jaqsam magħhom. Din il-laqgħa msejħa mill-Kumitat tal-Lija Athletic saret fil-Każin Liense nhar il-Ħadd, 30 ta' Settembru 1951, u għaliha attendew żewġ rappreżentanti minn kull club tat-Tielet Diviżjoni. L-ewwel President maħtur għal dik il-laqgħa kien l-istess President tal-club, is-Sur John C. Friggieri li dam jokkupa din il-kariga għal sittax-il sena sħaħ u wara sar President Onorarju bħala turija ta' ħajr tax-xogħol li wettaq f'dan ir-rigward lill-clubs tat-Tielet Diviżjoni, li issa kellhom rappreżentanti biex iħarsu d- drittijiet tagħhom fil-Kunsill tal-M.F.A. Fl-ewwel sena fil-lokal il-ġdid, it-team kien tabilħaqq qawwi li spiċċa f'ras il-klassifika ma' dak ta' Żejtun C. bi 12-il punt minn 7 logħbiet. Sfortunata- ment, it-team tilef il-logħba deċiżiva għar-rebħ tas-sezzjoni bl-iskor ta' l-2. F'Ġunju 1952, it-team lagħab żewġ logħbiet ta' ħbiberija fi Sqallija, waħda kontra t-team ta' S.S. Ibla ta' Paterno fit-28 ta' dak ix-xahar u tilef bl-iskor ta' 2-4 u l-oħra kontra Riposto l-għada, 29 ta' Ġunju, li tilef ukoll bl-iskor ta' 6-7. 7004 TABOR — Ħal Lija 1999 Fis-snin. ta' wara t-team kompla fejn kien beda, b'logħob tajjeb li dejjem wassluh qrib l- unuri li l-Kumitat kien jittama ħafna li jikseb b'riħet il- ħila tal-plavers tajba li kellu. Minkejja l- progress kollu msemmi u d-dix- Staġun 1978/79. It-team kif lagħab meta rebaħ xiplina sportiva is-Sons of Malta Cup. tal-plavers, meta kollox kien jidher li miexi ħarir, inqala' l-għawġ. Fil-logħba tal-league kontra Qormi Voungsters ta' nhar l-24 ta' Marzu 1957, xi plavers, sfortunatament tilfu rashom, inqala' l-inkwiet tant li r-referee kellu jabbanduna l-logħba meta l-iskor kien 1-0 kontrina. Il-kastig li ħa l-club kien wieħed aħrax (u uniku) — sospensjoni għal dejjem mil-logħob tal-football. Din is-sentenza kienet tfisser il-mewt tal-football fir-raħal, wara li kien rabba l-għeruq fil-fond. L-appelli li saru biex il-Kunsill tal-M.F.A. jerġa' jikkonsidera l-każ, bil- ħsieb li titnaqqas is-sentenza, sfaw fix-xejn. Bħala l-aħħar sforz, il-Kumitat talab lis-Sur John C. Friggieri biex jindaħal hu u jara x'jista' jagħmel. Għalkemm is-Sur Friggieri ma kienx imdaħħal fil-Kumitat ta' dik is-sena, huwa ħa l-każ f'idejh u bil-kelma t-tajba u l-prudenza seħħlu jipperswadi lill-Kunsill biex jirrevedi l-kastig fuq il-club u minn tkeċċija għal għomru l- Lija Athletic F.C. reġa'.ssokta fil-ħidma tiegħu fil-logħob kompetittiv wara nuqqas ta' staġun wieħed (1957-58). Fl-istaġun 1958-59 it-team reġa' spiċċa f'ras il-klassifika tas-Sezzjoni tiegħu tat-Tielet Diviżjoni flimkien ma' dak ta' St. Peters (B'Buġa) pero, reġa' tilef il-logħba deċiżiva bl-iskor ta' 0-2. Fl-aħħar jasal is-suċċess Bid-dħul tas-sistema l-ġdida tad-double fixtures fl-1960-61, fejn kull team kien garantit iżjed logħob fi staġun wieħed, it-team tagħna spiċċa l-istaġun mingħajr ma sofra l-ebda telfa. It-team kien issa jidher li huwa aktar kompatt u ppreparat. Infatti, l-isforzi u s-sagrifiċċji sa' fl-aħħar taw il-frott meħtieġ, meta fl-1962-63 it-team tagħna rebaħ l-unika sezzjoni tat-Tielet Diviżjoni u l-promozzjoni għat-Tieni Diviżjoni. It-team għamel sitt snin sħaħ fit-Tieni TABOR — Ħal Lija 1999 TA Diviżjoni u nistgħu ngħidu li ma kellux suċċessi, pero bi plavers ta' esperjenza kbira rnexxielu jġib ħafna riżultati tajbin kontra teamijiet iżjed ikkwotati. Fis-26 ta' Frar 1967, it-team lagħab kontra dak ta' l-Ewwel Diviżjoni, il- Valletat F.C., fil-kompetizzjoni tal-F.A. Trophv u tilef bl-iskor ta' 2-0. Fl-istaġun 1968-69, it-team tagħna safa' relegat għal darb'oħra fit-Tielet Diviżjoni. F'din id-diviżjoni baxxa t-team għamel disa' snin sħaħ. Pero, dan kien żmien fejn trawmu bosta żgħażagħ ta' l-U/18, u bil-mod il-mod, it-team reġa' beda jikseb il-qawwa tiegħu. F'dan il-perjodu, it-team ta' l-U.18 (Minors) rebaħ is-sezzjoni tiegħu tliet darbiet u dak tar-reserves darba. Tant kien qawwi t-team, li fl-istaġun 1977-78 reġa' rebaħ il-promozzjoni għat-Tieni Diviżjoni u l-kampjonat tat-Tielet Diviżjoni mingħajr ma sofra ebda telfa. Il-festi li saru fir-raħal dakinhar li l-każin iċċelebra s-suċċess tiegħu tal- promozzjoni wera li l-poplu ta' Ħal Lija jaf jingħaqad biex jifraħ b'kull ġieħ li r-raħal jikseb. Barra minn hekk, konnessi ma' dawn il-festi, il-Kumitat b'għaqal kbir, fakkar l-għeluq il-mitt sena mit-twaqqif tal-Każin Liense. Din il- festa ġiet ikkomemorata b'irħama ta' tifkira li tinsab fl-intrata tal-każin stess. Tibda t-triq twila ta' unuri Fir-ritorn tiegħu fit-Tieni Diviżjoni, it-team fl-istaġun 1978-79 rebaħ it- tazza Sons of Malta tat-Tielet Diviżjoni. Fl-istaġun 1979-80, it-team ta wirja sodisfaċenti u spiċċa fil-ħames post tal-league. Billi l-M.F.A. kienet se tintroduċi l-Premier League, saret reshuffle sħiħa u t-team sab ruħu fl- Ewwel Diviżjoni. Il-Kumitat ħassu kburi ħafna li Ħal Lija, raħal ċkejken kellha team jikkompeti fl-Ewwel Diviżjoni tal-M.F.A. Għalkemm din kienet esperjenza ġdida, it-team kellu jgawdi din id-diviżjoni għal żewġ staġuni. Fl-istaġun 1982-83, it-team tagħna sab ruħu mill-ġdid fit-Tieni Diviżjoni. Din id-darba u fiż-żewġ staġuni ta' wara sab l-iebes, pero dejjem irnexxielu jeħles mir-relegazzjoni. Meta l-M.F.A. żiedet in-numru ta' teamijiet għal għaxra, fl-istaġun 1985-86, u jiġu relegati tlieta, it-team mhux l-ewwel darba sab it-theddida tar-relegazzjoni tiġri warajh. Għal xi drabi oħra, lejn l-aħħar parti tal-league, it-team kien jagħmel come back u b'dan l-isforz aħħari dejjem evita li jaqa' fit-Tielet Diviżjoni. Fl-istaġun 1985-86, it-team tar-reserves rebaħ is-sezzjoni tiegħu u fl-istaġun ta' wara, kien imiss lit-team ta' l-U/18 li jirbaħ Sezzjoni 'C' u anki jasal sal- finali ta' l-U/18 K.O., li ntlagħbet fil-ground nazzjonali. Fl-istaġun 1987-88, it-team kien wieħed trasformat u b'logħob sabiħ u dirett beda jikseb riżultati pożittivi wieħed wara l-ieħor li wassluh sat-tieni post tal-league, flimkien ma' dak ta' Zebbug R. F.C. It-team akkwista l- W 24 TABOR — Ħal Lija 1999 promozzjoni għall-Ewwel Diviżjoni, għat-tieni darba. F'dan l-istaġun, it- team tar-reserves akkwista ċ-ċertifikat tal-kondotta mingħand l-M.F.A. Nhar il-Ħadd, 24 ta' April 1988, reġgħet saret festa sabiħa b'marċi brijużi mar- raħal kollu biex tikkommemora l-promozzjoni tat-team. Wara assenza ta' seba' snin, it-team reġa' kkompeta fl-Ewwel Diviżjoni fl-1988-89. B'xorti ħażina, għalkemm b'wieħed mill-aħjar teamijiet fl-istorja tal-każin, it-team sab ruħu relegat, fl-aħħar ta' l-istaġun, għat-Tieni Diviżjoni. F'din id-diviżjoni, it-team għamel biss żewġ staġuni u fl-istaġun 1990-91 safa' relegat għat-Tielet Diviżjoni wara nuqqas ta' erbatax-il sena, f'logħba deċiżiva li fiha tilef bil-għoti tal-penalties. Perd, l-aqwa suċċessi tat-team kellhom jaslu fis-snin tad-disgħinijiet. Ironikament, it-team beda dawn is-snin fl-aktar diviżjoni baxxa. It-team dam fit-Tielet Diviżjoni għal tliet snin sħaħ. It-team tar-reserves reġa' rebaħ ċertifikat ieħor tal-kondotta fis-sena 1991-92. L-istaġun 1993-94 fetaħ għat-team tagħna l-bieb tas-suċċessi. It-team rebaħ il-promozzjoni għat-Tieni Diviżjoni u l-kampjonat tat-Tielet Diviżjoni. Fl- istaġun ta' wara, it-team reġa' rebaħ promozzjoni oħra, kif ukoll, għall- ewwel darba ċ-Challenge Cup tat-Tieni/ Tielet Diviżjoni. Għat-tielet darba konsekuttiva, it-team rebaħ il-promozzjoni għall-Premier Diviżjoni, bħala runner-up fil-league ta' l-Ewwel Diviżjoni. Dan kien għall-Kumitat unur kbir ħafna li Ħal Lija kellha team, li wara ħafna snin ta' qtigħ il-qalb u sagrifiċċji, rnexxielu jasal sa l-għola quċċata tal-football Malti. Ma kull promozzjoni dejjem saru festi adattati u l-Kumitat fakkar dawn b'pubblikaz- zjonijiet ta' tifkira. Il-mawra tat-team ma' l-elite tal-football lokali damet biss tul l-istaġun 1996-97. Fl-istaġun ta' wara, it-team reġa' kkompeta fl-Ewwel Diviżjoni, fejn ħa sehem ukoll f'dan l-istaġun. Mela, fil-qosor, din kienet l-istorja tal-football ġewwa r-raħal żgħir tagħna; storja mimlija b'sagrifiċċju, ħidma, attività kontinwa, paċenzja u l-ingredjenti l-oħra li fl-aħħar mill-aħħar iwasslu għas-suċċessi u s-sodisfazzjon mill- qalb. Il-Kumitat tal-Lija Athletic Football Club tul medda ta' nofs seklu dejjem għamel il-ħila kollha possibbli tiegħu biex għolla l-isem tal-każin kif ukoll l-istima ta' Ħal Lija, ir-raħal għażiż tagħna. F'dan ir-rigward, il-Kumitat hu kburi ħafna li post ċkejken bħal tagħna kiseb suċċess konsiderevoli fil- logħba tal-ballun, tul dawn il-ħamsin sena mit-twaqqif tiegħu. Il-'Ħabbar Malti' — 16 ta' Awissu 1878. Siltiet minn kitbiet ta' Dun Anton Ebejer u s-Sur J. C. Friggieri. Arkivju ta' Lija Ath. NZABOR — Ħal Lija 1999 T