Il-Pellegrinaġġ li kien sar bl-istatwa u l-Kwadru titulari tal-Kunċizzjoni — Kuela tal-Kan. Ħ MARIJA IMMAKULATA DEJJEM TĦARISNA huwa l-motto tal-festi speċjali li qegħdin isiru f'Bormla, u bir-raġun, għax mhux il- Bormliżi biss, iżda l-Maltin kollha dejjem ħarsu lejn il-Madonna u sabu fiha l-Vera Omm li dejjem ħarsithom minn kull għawġ u taħwid. Infatti, jekk inqalbu folja, folja l- istorja ta' din l-Art Ħelwa li tatna isimha, insibu li tassew, waqt li l-Maltin dejjem aċċetttaw lil San Pawl bħala missierhom, hekk ukoll aħna u missirijietna dejjem ħarisna lejn: Marija bħala l-Omm għażiża tagħna l-Maltin. Kien xieraq għalhekk li fuq l-eqdem Santwarju Marjan jinkiteb ''Fik temgħu missirijietna, fik temgħu u Inti ħlisthom'. IL-WEGĦDA Din il-protezzjoni Marjana dehret iktar b'mod speċjali fl-aħħar gwerra dinjija, meta ċ-ċkejkna Malta rnexxielha tirreżisti assedju hekk aħrax u twil, F'din il-gwerra qalila, Bormla kienet fuq quddiem. Ma l-ewwel ġurnata tal- gwerra, Il. ta' Ġunju, 1940, f'Bormla Il-kwadru titulari tal- ġġarraf il-bini u mietu n-nies. Dan qajjem biża kbir li ġiegħel lill-Bormliżi jibdew jitilqu minn djarhom u jfittxu rifuġju f'inħawi oħra ta' Malta. Ftit nies baqgħu Bormla, u meta l-Kapitlu ra lill-Knisja Parrokkjali mhedda kontinwament, iddeċieda li jieħu l-Istatwa u l-Kwadru tal-l Kor għall-kenn f'Birkirkara. L-attakki fuq Bormla żdiedu u meta l-gwerra kienet: fl-aqwa. tagħha, bħala knisja nqdew b'kamra fil-Mina ta' Għajn Dwieli: kienu l-Kanonċi Dun Ġużepp. Cassar (Ta' Xandru) u Dun Edward Zerafa li baqgħu Bormla jgħinu kif jistgħu u 1 jamministraw is-Sagramenti lil ftit Bormliżi li baqgħu Bormla. ġ Kibretil-biża' li l-knisja tiġġarraf u għalhekk il-Kapitlu għamel jaqgħa straordinarja u fuq proposta tal- Kantur Dun Franġisk Casha, għamel wegħda li jekk il-knisja tkun . imħarsa mill-qilla ta' l-għadu, jittrasportaw il-Kwadru u l-Istatwa f'Pellegrinaġġ devot u bil-mixi minn B'Kara sa Bormla, Dan kien ikkonfermat b'digriet ta' f-Arċisqof Dom Mauro Caruana fid-29 ta' Lulju 1941. unċizzjoni. IL-MIRAKLU TAL-MADONNA: Ix-xita ta' bombi kompliet tiżdied u fil-Kottonera kienet qed issir ħerba sħiħa; intlaqtet il-Bażilika sabiħa ta' l-Isla; tfarrak it-Torri famuż tal-Arloġġ tal-Birgu; iġġarfet il-knisja tal-Lunzjata u sofriet ħsara kbira l-knisja ta' San Lawrenz. F'Bormla ntlaqtet il-knisja ta' San Ġwann t'Għuxa, il-knisja ta' San Pawlu l-Knisja u l-Kunvent tat-Tereżjani. Tipi differenti ta' bombi ntefgħu madwar il-knisja u għamlu ħerba sħiħa. Tlett bombi marbutin ħabtu mal-gwarniċ tal-kampnar tal-qanpiena l-kbira, iżda ġarrfu biss xi bini ħdejn il-knisja. Fost tant rovina u qalb din il-ħerba kollha, baqa' sħiħ jiddomina dan is-Santwarju, Tempju ta' l-Immakulata. Għalina li nemmnu dan kien miraklu. Il-Madonna semgħet it-talb tagħna, għaliex waqt li l-Kottoniera saret ħerba waħda, it-Tempju tal-Kunċizzjoni baqa' sħiħ fost tant rovini. Kienet il-Madonna li ħarsitu, Sgħna Ċerti'' Marija Immakulata dejjem tħarisna. F'dan iż-żmien ta' biżà l-Bormliżi qatt ma nsew lill-Madonna u xorta waħda, għalkemm ma setgħux jinġabru f'Bormla, fit-8 ta' Diċembru taż-żmien tal-gwerra, kienu jinġabru xorta waħda ġo B'Kara fejn fiż-żmien 1941, 1942, 1943 kienu joħorġu l-Istatwa tal-Kunċizzjoni fil-knisja ta' B'Kara u jagħmlu festa liturġika hemmhekk. IL-PELLEGRINAĠĠ Fl-1943 l-attakki bdew jiħfiefu, xi nies bdew jiġu lura lejn djarhom u fit-8 ta' Settembru ċediet l-Italja. Għalhekk il-kapitlu ddeċieda li jwettaq il-wegħda tal- Pellegrinaġġ: il-ġurnata magħżula kienet il-Ħadd 19 ta' Novembru 1944: data li għandha tkun stampata fil-qalb ta' kull Bormliż. Il-knisja ta' B'Kara kienet maħnuqa bin-nies. Hekk kif spiċċat il-quddiesa, il-Prepostu ta' B'Kara għamel diskors ħelu ħafna li għalih wieġeb l-Arċipriet ta' Bormla Dun Dumink Cutajar. Fis-siegħa preċiżi ta' wara nofsinnhar, f'xemx tiżreġ, tfaċċat tiddi u tlellex l-Istatwa sabiħa ta' Marija fil-bieb tal-knisja ta' Birkirkara. Il-poplu nfexx f'dellirju ta' ferħ u entużjażmu kbir. Il-Bormliżi bdew jgħajtu ''Viva l-Immakulata' u l-Karkariżi, kommossi u bid-dmugħ f'għajnejhom bdew iħarsu lejn il-Madonna u jgħidulha 'Tbqa', ibqa', kemm inti sabiħa, ibqa' magħna'. Xenall jiena ma ninsiha qatt. Fost tant ferħ, kollha flimkien mal-baned ta' B'Kara kulħadd beda jkanta l-Ave Marija. Wara ftit minuti, ħareġ mill-knisja l-Kwadru ta' l- Kor fost kant sabifi tas-Salve Regina. . M'huwiex possibbli li niddeskrivi pass b'pass dan il-Pellegrinaġġ. Biżżejjed ngħidu li minn kull fejn għaddiet il-Madonna kellha laqgħa tassew sabiħa, devota u ħierġa mill-qalb. Il-Pellegrinaġġ għadda minn Fleur de Lvs, Santa Venera, il-Ħamrun, Blata. l-Bajda, il-Marsa u Raħal Ġdid. Ħadu sehem eluf ta' nies, mhux biss minn Bormla iżda minn Malta kollha; jingħad li b'kollox kien hemm madwar 40,000 ruħ. Ħadu sehem flimkien mal-Banda San Ġorġ ta' Bormla, iż-żewġ Baned ta' Birkirkara, iż-żewġ Baned tal-Ħamrun, ta' Raħal Ġdid, Duke of Edinburgh tal-Birgu, Marija Mater Gratiae ta' Ħaż-Żabbar u Santa Marija ta' Ħal Għaxaq, kif ukoll rappreżentanti tal-Baned kollha ta' Malta. Xena li ma ninsa qatt hija meta l-Madonna waslet quddiem l-Isptar ta' Cini, St. Venera; hemm ħarġu l-morda barra fuq il-bankina waqt li xi ħadd fuq Loud Speaker beda jsemma l-ħin kollu b'fieġġa nvokazzjonijiet ''Mulejja aħna nħobbuk, Marija Immakulata itlob għalina, Marija għamel li jiena nara, Marija għamel li jiena nisma', Mulejja agħmel li jiena nimxi'. Il-vuċi tas-Sur Schembri bikkiet eluf ta' nies. Fit-twieqi ta' l-Isptar kien hemm it- tfal tal-morda. Dawk l-ommijiet bit- tfal immankati f'idejhom; tfal boloh; tfal bla saħħa, tfal bil-paraliżi, bit-tfal immankati jitolbu x'ħin tgħaddi l- Madonna minn fidejhom, jitolbu il- miraklu. Il-miraklu ma ħaduhx imma ħadu konsolazzjoni, il-konsolazzjoni tal- fidi u ta' l-imħabba f'qalbhom. U kont tarahom rassenjati u qalb il-biki ta' l-ommijiet, it-talb u biki tat-tfal morda kont tisma kant ħelu tat-tfal tal-M.U.S.E.U.M u ta' l-Istitut ta' Cini. Nistħi ngħid li bkejt bħal tarbija. Min ma bekiex7 Min ma kkomoviex ruħu7 Rajt irġiel mgħola hawn bid- dmugħ nieżel ma' wiċċhom. Rajt spetturi tal-pulizija jigdmu xufftejhom biex iżommu d-dmugħ. Kemm għandna għax nirringrazzjaw l-Alla li tana saħħitna u s-saħħa ta' wliedna. FIL-ĦAMRUN U Il-kwadru titulari tal-Kunċizzjoni F'BORMLA quddiem il-Każin San Gejtanu tal-Ħamrun Il-Ħamrun kellha laqgħa stupenda. waqt il-pellegrinaġġ li kien sar Is-Sur G. Schembri, Segretarju tal- fid-19 ta' Novembru, 1944. M.U.S.E.U.M. indirizza lill-Madonna b'invokazzjonijiet devoti. Minn kull fejn għaddiet il-Madonna kienet milqugħa bid-daqq tal-qniepen, ferħ u ċapċip, devozzjoni u entużjażmu kbir. Numru kbir ta' saċerdoti u sorijiet akkumpanjaw lill-Madonna. Ħadu sehem ukoll rappreżentatni politiċi, il-Bov Scouts, Girl Guides, Stakkamenti tal-Pulizija, kif ukoll l-R.M.A. u l-K.O.M.R. Żgur li din il-ġrajja tibqa' msemmija fl-istorja ta' Bormla. Fit-8 ta' filgħaxija l-Pellegrinaġġ wasal fidejn il-Mina ta' Għajn Dwieli fejn kien hemm skrizzjoni li tgħid 'BORMLA FERĦANA TILQA' LIL OMMHA'. . L-istatwa fl-aħħar daħlet fil-knisja fid-9.00 p.m. fost il-kant tas-Salve Regina, fost ferħ, ċapċip u entużjażmu kbir. Galea ta l-Benedizzjoni Sagramentali. B'tifkira ta' dan il-Pellegrinaġġ twaħħlu mall-faċċata tal-knisja tagħna żewġ Lapidi magħmula miz-ziju tiegħi, il-marmista Feliċ Buhagiar. EGĦLUQ J'Alla dawn il-festi speċjali li qed nagħmlu biex infakkru dan il-Pellegrinaġġ jkabbru fina iktar devozzjoni vera li dejjem kellna lejn Marija Immakulata. J'Alla dawn il-festi speċjali waqt li fl-istess ħin infakkru wkoll id-devozzjoni speċ- jali li missirijietna dejjem kellhom lejn il-Madonna, insibu mħabba vera u sinċiera lejn din l-Omm li dejjem ħarsitna, indukratna u għenitna f'kull twegħir u għawġ li kellna. O Marija Immakulata, kun l-għaxqa tagħna Int Omm tagħina, Int il-Patruna tagħna, Int il-Ħarsien tagħna. Aħna l-Bormliżi O Madonna Immakulata, konna għadna u nittama li nibqgħu għeżież uliedek. Afina O Marija, konna għadna u nittama li nibqgħu nemmnu li MARIJA IMMAKULATA DEJJEM TĦARISNA.