Ir-Rabta tieghi mal-Kappella ta' MM Barra l-Knisja Parrokkjali ddedikata lill- Marija Annunzjata, f'Ħal Tarxien għandna ħames knejjes (jew kappelel) oħra; fosthom insibu dik ta' Santa Marija, imlaqqma ''Tar- Rokna', forsi għax imdaħħla kemm kemm 'il ġewwa mit-triq fejn tinsab. Hija knisja ħelwa li jien fi tfuliti u f'żgħożiti kelli rabtiet speċjali magħha. M Għal min ma jafx - jew għal dawk li mhumiex midħla tar-raħal tagħna - din hija kappella antika ħafna. Infatti, skond rapport magħmul mill-Isqof Cagliares, din inbniet għal. ħabta ta' l-1415 minn ċerta Duminka Azzopardi mill-Birgu. Jingħad ukoll li din l-armla għanietha b'ċerti renti. Fl-1909 mbagħad, meta Dun Franġisk Penza kien prokuratur tagħha, barra li żejjinha b'diversi opri, waqqa' l-faċċata oriġinali li kienet tins ħażin ħafna u bena dik li naraw illi G72S- 1805) : daqsxejn ta' faċċata tl ġibe. verament sabiħa, li kienet inżebgħet l-aħħar minn Ċikku.Zammit, missier Dun Anton Zammit. Fuqi ix- xe hemm altar laterali b Mastru Francesco Faurċ (1849 - c 19 Artistiku. wkoll huwa l-kurċifiss.ta' l-avorju li jinsab ġo niċċa tal-kewba fuq il- Jemin ta' l- altar maġġur. Ta' interess partikolari huma ż- żewġ kwadri żgħar ex votoli aktarx-ingħataw lill-kappella minn xi ħadd li qala' grazzja kbira mingħand il-Madonna. kien hemm aktar minn dawn il- kwadri, imma ħadd ma jaf x'sar minnhom. F'nofs il- knisja hemm midfun ċertu Lorenzo Bugeja, li miet fid-19. ta' Marzu 1800; dan Bugeja kien wieħed mill-akbar benefatturi tagħha. Santa Marija u missieri: Sa minn żgħożitu missieri kien jieħu ħsieb din il-kappella u baqa' jieħu ħsiebha tista' tgħid sa ma miet. Jiena niftakru jqatta' ħinijiet twal fiha, mhux biss meta kienet tasal il-festa, imma kważi s-sena kollha. Ma kinetx tgħaddi ġurnata, ngħidu aħna, li ma kienx imur jixgħel il-lampier tar-ramm imdendel quddiem l-altar maġġur. Dak iż-żmien kienu jużaw iż-żejt u ċ-ċimblori. Il-kappella kienet tkun dejjem miftuħa fuq ir- rixtellu tal-ħadid biex kulmin kien jgħaddi minn hemm seta' jtiha titwila u jsellem b'talba żgħira lill-Madonna. Tajjeb li ngħid illi dak iż-żmien (fil- ħamsinijiet), kien jitla' Ħal Tarxien minn Raħal Ġdid, il-Kan. Dan is-saċerdot kien iqaddes fil-knisja parrokkjali. Imma xi drabi kien iqaddes ukoll fil-kappella ta' Santa Marija. Mhux l-ewwel darba li kien iħajjar lin- nies ituh xi quddies biex jitqaddes f'din il- kappella. Sadattant, ġieli kien jitla' kmieni biex ikun dispost għall-qrar ukoll. Tajjeb li wieħed ikun jaf, li fil-kappella kien isir quddies f'diversi ġranet matul is-sena, speċjalment f'festi kbar bħall-Milied, l-Għid il- Kbir u l-Għid ta' l-Imwiet. Dan barra quddies ieħor, fl-ewwel Ġimgħa tax-xahar u quddies tal-wegħdi. B'hekk il-kappella kienet tinżamm Ghal paġna 62… 61 miftuħa regolarment. Mhux l-ewwel darba anqas, li fl-ewwel Sibt tax- xahar jien stess kont immur ngħid ir-Rużarju tard wara nofsinhar. Kienu jsiru anke konferenzi minn membri tal-Museum u fi żmien ir- Randan l-istess membri kienu jfissru r-rakkont tal- Passjoni u ssir il-Via Sagra. Dawn barra irtiri u laqgħat oħra. In-nies ta' l-inħawi kienet tattendi : fegolarment. Niftakar meta missieri kien żied qanpiena mat-tlieta li kien hemm; din kienet saret fil- fonderija tal-Marsa wara li ddewbu tnejn li kienu imkissra. Dak inhar tat- tberik tagħha mill- Kappillan Dun Anton Rapa, il-pjazzetta. ta' quddiem il-kappella kienet ippakkjata bin-nies (ara ritratd). kien hemm stampat bit- Taljan fi kwadru li kien imdendel mal-ħajt wara l- bieb prinċipali. Imbagħad fil-ġimgħa tal-festa missieri u jien konna nibdew l-armar; id- damask, il-linef, l-altari, eċċ. Peress li x-xogħol li kien jagħmel missieri kien apprezzat ħafna min-nies ta' l-inħawi, meta kienet toqrob xi festa partikolari xi nisa kienu jiġu jaħslu u jnaddfu l-kappella. Sadattant, ftit jiem qabel il-15 ta' Awissu, missieri kien iħajjar 'l ommi tħejji xi żewġ kejkijiet, filwaqt li hu kien imur għand Beneditt (li kellu fabbrika ċkejkna tal-luminata fi Triq Birżebbuġa) u jixtri żewġ kaxxi luminata; Beneditt kien dejjem jagħtih oħra gratis. Hekk kif kienu jintemmu l- vespri ta' nhar il-festa, ħalli għal missieri jqassam il-biċċiet tal-kejk u xi tazza luminata lill-qassisin u lil min kien jinzerta jkun preżenti. Bi Il-festa kienet tibda ħmistax qabel: bil- kwidiċina; jiġifieri fit-30 ta' Lulju. Filgħodu kien Sajjetta fil-bnazzi: ikun hemm quddiesa kuljum u wara nofsinhar kien jingħad ir-Rużarju u t-talba skond il-: IlILejla waħda ċemplet il-qanpiena tad-dar u ġurnata li tkun. Dan it-talb kien isir skond ma missieri mar jara min kien inqala'. Ġużeppi Dalli s-Sagristan. 'Karm,' qallu jlaqlaq, 'il-kappillan irid iċ- ċwievet ta' Santa Marija'. Imma talabni nitlobhomlok' 'Hawn, ħudhom,' wieġbu missieri b'mod spontanju u fl-istess ħin imbellah. ma' għajn daqskemin ħadha bi kbira. Ma setax jifhem x'kien hemm wara dik il-mossa. tal- kappillan. Kif wieħed jista' jissoponi, l-għada wara li ġie mix-xogħol, missieri trejjaq ftit u telaq jgħaġġel għal għand il-kappillan Rapa. Dam naqra: ma ġie u ommi ħabtet tinkwieta. Meta smajna l-antiporta tingħalaq $ ġrejna nistaqsuh x'kien ġara. 'Xejn speċjali. Il- kappillan ħa għalih. għax qal lil Santa Marija għamilthielu parroċċa,' qalilna b'nifsu maqtugħ u aħmar daqs skorfna. In-nies ta' l-inħawi tfanstu mhux ftit. meta missieri fissrilhom x'kien ġara u kien hemm min saħansitra mar jilmenta mal-kappillan. Fil- fatt, ftit ġimgħat wara ċ-ċwievet reġgħu lura għand missieri, imma bil-patt u l-kundizzjoni li jnaqqas mill-attivitajiet li kien jofganizza fil- kappella:-Grazzi. għal nies bħal Gużeppi Debono u Grabiel Merċieca fil-kappella wasal ukoll l-elettriku għax qabel kien hemm biss żewġ lampi tal-gass. Tajjeb ngħid ukoll, li sa minn xahar qabel jien u xi tfal oħra konna nħejju għadd ta' fjakkoli biex tul il-kwindiċina konna nixegħluhom fil-faċċata. Saru opri oħra u għalkemm il-funzjonijiet naqsu; b'danakollu, nl-nies xorta baqgħet tersaq għal kull sejħa li kienet issirilha. Għeluq B Iżda t-tmiem tar-rabta bejn missieri u Santa Marija kien resaq bħal ħalliel. Saħħet missieri ħadet daqqa 'l isfel meta kien għad kellu 66 sena. Il-marda serja li ħakmitu ħaditu jiltaqa' mal-Madonna wiċċ imb'wiċċ fil-21 ta' Diċembru 1974. Għeluq ix-xahar minn mewtu f'dik l-istess kappella li tant kienet għal qalbu, il-Kappillan Dun Anton Rapa qaddes quddiesa għal ruħu. Wara missieri ġew oħrajn li ħadu ħsieb Santa Marija; fosthom Frans Dalli u Ġużeppi Cutajar. Dawn ukoll taw sehemhom biex din l-kappella tinżamm fl-aħjar stat possibbli. Jiena sadattant tari ersaqt 'l hemm biex immidd idejja kif għamilt tant drabi fl-imgħoddi. Imma Santa Marija xorta waħda baqgħet f'qalbi u kull meta ngħaddi minn quddiemha, għadni sal-lum, barra. milli nġedded ċerti memorji, inlissen talba ċkejkna lill-Madonna. Kultant meta naraha miftuħa ma nissaportix ma ntihiex titwila waqt li ninħakem minn nostalġija li tnissel f'għajnejja demgħa sħuna. .