Għaqda Mużikali San Leonardu A.B. 18538 60 sena mill-miġja tal- istatwa ta' San Leonardu f'Ħal Kirkop Is-sena 2009 ġabet magħha żewġ anniversarji u ċentinarju li b'xi mod jew ieħor għandhom konnessjoni ma' San Leonardu jew Ħal Kirkop jew it-tnejn li huma f'daqqa. L-ewwel anniversarju u l-iktar importanti hu l-1450 sena mill-mewt ta' San Anard li ser ikun iċċelebrat fis-6 ta' Novembru. Iċ-ċentinarju u l-anniversarju l-oħra għandhom x'jaqsmu mal-istatwa u l-festa ta' San Leonardu. F'din is-sena qegħdin nikkommemoraw il-100 sena mill-mewt tal-istatwarju Karlu Darmanin. Karlu Darmanin twieled fl-Isla nhar it-30 ta' Awwissu tal-1825. Hu trawwem fl-arti minn missieru Ġużeppi u sar wieħed mill-iktar statwarji famużi li qatt kellha Malta. Fl-istatwi ta' Darmanin dejjem kont tista' tara uċuħ ħelwin b'espressjoni realistika, poża u panneġġ artistiku għall-aħħar'. F'Malta nsibu għadd sabiħ ta' statwi li ħarġu minn id Darmanin, fosthom vari titulari u dawk tal-Ġimgħa l-Kbira. F'Ħal Kirkop insibu l-vara titulari ta' San Leonardu 'l-antik' li jinsab fis- sagristija tal- -knisja parrokkjali. Din inħadmet fl-1877 matul il-parrokkat twil ta' ; , Dun Ġużepp Barbara'. Darmanin kien wieħed mill-pijunieri Maltin fil-qasam tal-istatwar bil- kartapesta u bla dubju ta' xejn l-istatwa ta' San Leonardu 'l-antik' hi kapulavur uniku fil-għamla unika tagħha. F'din ix-xbieha tal-Patrun nistgħu naraw lil San Leonardu wieqaf dritt iżomm f'idu l-leminja l-baklu tal-Abbati filwaqt li fl-id ix- xellugija naraw ir-regola monastika u katina li tirrappreżenta l-patrunaġġ ta' San Leonardu fuq l-ikkalzrati. Apparti minn hekk insibu ukoll tlett statwi oħra li jintramaw fil-jiem tal-festa fuq iz- zuntier tal-knisja u f'nofs Misraħ San Leonardu. Dawn huma l-istatwi tar-Re Clovis, San Remiġju u tal-Papa. Waqt li kien qiegħed isir restawr fuq l-istatwa ta' San Remiġju, instabet folja ta' pitazz iddatata 22 ta' Mejju 1885. Din tista' titfa' dawl fuq meta saru dawn l-istatwi Karlu Darmanin miet fil-Ħamrun nhar is-26 ta' Novembru 1909 fl- għomor ta' 84 sena. L-istatwa ta' Darmanin fuq il-pedestall l-antik (illum tar-Rużarju) fi f bi MILL-MEWT TA' SAN LEONARDU Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Ir-rikors miktub minn Dun Mikiel Spiteri sabiex tinbidel l-istatwa L-anniversarju l-ieħor ifakkar is-60 sena mill-wasla tal-vara artistika ta' San Leonardu, illum meqjuma f'niċċa prominenti ħdejn l-altar maġġur. Din il-vara nġiebet fi żmien il- parrokkat ta' Dun Mikiel Spiteri (1943-1952). Fir-rikors tiegħu, il-kappillan Spiteri ddeskriva l-istatwa tal-kartapesta ta' kwalità medjokri. Għalhekk talab li din tinbidel ma' oħra tal-injam li tkun tixbah lill-istatwa ta' Karlu Darmanin. Din kollha. intimi għand id-ditta 'Stuflesser' f'Ortisei, Bolzano, fl-Italja ta' fuq. Il-kappillan Spiteri hemeż mar-rikors kopja tal-abbozz bil-kulur ta' kif kellha tiġi l-istatwa l-ġdida ttimbrata bit- timbru tal-kumpanija 'Stuflesser'. Fl-20 ta' Diċembru 1948, il-kappillan Spiteri bagħat ir-rikors tiegħu lilll- Awtoritajiet Ekklesjastiċi. Il-Vigarju Ġenerali, Mons. Emmanuele Galea min-naħa tiegħu bagħat l-abbozz lill- 'Giunta Diocesana' tal-arti nhar it-22 ta' Diċembru 1948. Din min-naħa tagħha approvat id-disinn nhar l-4 ta' Frar 1949, Ir-rikors kien approvat finalment bil-firma tal-Isqof Galea nhar it-23 ta' Mejju 1949. Il-kumpanija '(bottega) Stuflesser' twaqqfet fl-1875 minn Ferdinand Stuflesser I (1855-1923). Hu kien waqqaf din il-bottega taħt l-isem 'Ars Sacra 1875 Ferdinand Stuflesser. Ferdinand I ħa s-sengħa tiegħu mingħand missieru Johann Evangelist Stuflesser, li kien jagħmel parti minn kumpanija fl-istess settur bl-isem ta' 'Sanoner, Stuflesser. £ Mahlknecht'. Din il-kumpanija kienet L-abbozz kif kellha tigi l-istatwa preżenti Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Skrizzjoni minn Ferdinand Stuflesser li tinsab taħt is-sieq ix-xellugija tal-vara Il-kumpanija li kienet imwaqqfa fl-1875 ġiet stabbilita f'Ortisei f'Bolzano. Ferdinand Stuflesser I beda arkivju sħiħ ta' xogħolijiet artistiċi fl-injam. Hu dam imexxi din il-bottega sal-1910 fejn imbagħad din għaddiet f'idejn it-tifel tiegħu Johann Stuflesser(1838-1958). Fl-1935, il-bottega Stuflesser għaddiet f'idejn Ferdinand Stuflesser II (1914-1998). Dan Ferdinand Stuflesser II huwa l-iskultur tal-istatwa artistika ta' San Leonardu. Hu skolpixxa diversi statwi għall- knejjes Maltin, fosthom insemmu: lil San Pietru fil-Ktajjen li nħadmet fl-1959 għall-knisja parrokkjali ta' Birżebbuġa, Sant' Anna ta' Wied il-Għajn, San Ġużepp tal-Kalkara u t-Trinità tal-Marsa. F'Ħal Kirkop insibu ukoll biċċa xogħol artistika oħra ta' dan l-istess Stuflesser: il-Madonna ta' Fatima. Fl-1973 il-bottega għaddiet f'idejn it-tifel tal-iskultur tal-vara titulari tagħna li wkoll kien iġib l-istess isem Ferdinando (1940-2009). Illum it-tfal tiegħu Robert u Filip Stuflesser qegħdin ikomplu x-xogħol fejn ħallew l-antenati tagħhom. Il-vara li naraw illum, skont ix-xewqa tal-kappillan Spiteri, hi simili ħafna għall-istatwa ta' Darmanin. San Leonardu jidher liebes il-libsa monakali bajda bi skapular iswed. Hu għandu l-baklu f'idejh il-leminija biex juri li kien Abbati jiġifieri superjur tal-monasteru. Fl-id l-oħra naraw ir-regola monastika u katina 5 Din il-vara ġiet tiswa £59$. L-istatwa l-ġdida għandha l-istess baklu u raġġiera li kellha l-istatwa ta' Darmanin. Iktar 'il quddiem, il-Kanonku Dun Ġużepp Theuma, irregala lill-istatwa ġiżirana u salib Episkopali ta' Abbati tad-deheb. Il-pedestall preżenti li jinsab taħt l-istatwa huwa rigal tal-kappillan Dun Franġisk Xuereb (1932-1937) mgħoti fl-1946. Dan sar fuq id-disinn ta' Ġużeppi Galea mir-Rabat. Fuq il-bradella ma' tqiegħdux il-vażuni bħalma kien hemm fuq il-bradella tal-vara l-antika (li Ilum tintuża fil-purċissjoni tal-Madonna tar-Rużarju flimkien mal-pedestall li qabel kien tal-vara ta' San Leonardu), iżda minflok saru erba' personaġġi li nsibu fil-ħajja tal-qaddis. Dawn huma: ir-Re Clovis (Re ta' Franza u parrinu fil-magħmudija ta' San Leonardu), San Remiġju (Isqof ta' Rheims li għammed lil San Leonardu), Santa Klotilde, (Regina ta' Franza, mart ir-Re Clovis) u r-Reġina Misigarda (San Leonardu kien ħeles lilha u lit-tarbija tagħha minn ħalq il-mewt). Dawn l-erba' statwi huma parti mill- pedestall u huma kollha ndurati bid-deheb minn Refalo minn Raħal Ġdid. Il-bradella u l-bankun huma xogħol Manwel Buhagiar minn Ħal Tarxien. Il-girlanda tad-deheb u l-fidda ngħatat minn Andrea Farrugia $ Għaqda Mużikali San Leonardu A.D. 1858 Dan kien xi tagħrif dwar il-vara artistika u devota tal-patrun tagħna San Leonardu. Ejjew bħala Koppin devoti ta' dan il-qaddis ma nifqux biss mal-apparenza sabiħa tal-vara titulari tagħna iżda naraw x'nistgħu nitgħallmu minn San Leonardu. Din żgur għaxxqet lil kulħadd Bħalha żgur li m'għandu ħadd 2 Kittieba Diversi.,Editur: Michael J. Schiavone., Il-Knejjes Parrokkjali ta' Malta u l-Festi tagħhom vol. Historv of Art., Għaqda Mużikali San Leonardu Ħal Kirkop — Festa 2008. — Storja ta' Soċjetà, Fil-150 sena anniversarju mit-twaqqif tal-għaqda Mużikali San Leonardu. p.105 $ Joseph Grech., Vari ta' Malta u Għawdex (PEG 1998) p.41 7 Joseph Goggi S.Th.Dip.., Għaqda Mużikali San Leonardu Ħal Kirkop — Festa 2007. — L-Istatwi ta' San Leonardu fil-Matriċi ta' Ħal Kirkop. p.141 $ Guido Lanfranco., L-Istatwi Titulari u l-istatwarji tagħhom (Klabb Kotba Maltin 1999) p.18 e Xkafef tal-Ġebel FI OPE ati Pool l 7 għall-wall units Festa 2009 104 BIL-MEWT TIEGĦEK SAWWARTNA FIL-FIDI