IL-FLUS TAL-ĦARES Sidor kien jagħmilha tajjeb, kellu raba' u bhejjem u xi djar, u dakli kellu kien jirgmu u jżidu. Dnub li kien ilħiħ, għajnejh dejjem jibru biex iżid mielu u biex jaqbad tarf 'ġdid biex ikattar ġidu. Dejjem fis-sewwa, smajtx, qatt ma għallet lil ħadd, iżda għajnejh kienu akbar minn Żaqqu, Nhar ta' Ħadd, minsub fuq it-taraġ taz-zuntier mal-bdie- wa l-oħra kien jixrob kull ma jisma biex fejn jaqbillu l-aktar iqabbel. Kullħadd kien iħobb jitkellem ma' Sidor għax jaf x'igħid u dejjem imbejji biex imexxi flusu b'xi fejda; għax kien igħid: ''xogħol ta' bla fied afijar il-qgħad minnu Feġġ darba fuq iz-zuntier Ġanni ta' Feliċ li kien għamel żmien Bona. Ferħu bih għax kien ilu nieqes mir-raħal. F'qasir żmien indeħes ma' 'Bidor u billi Bona kien tgħallem jagħmel kollox bil-ħijiena, ħaseb dlonk li jonsoblu għal xi kemxa flus. Għarrex minn hawn u bixkel minn hinn hejja n-nasba, u għodwa waħda resaq fuq Sidor, twarrab miegħu u qallu: —BSidor qabbilli kejla raba' minn dik il- wilġa li għandek fuq il-wied. — Dar-raba' x'tanbih7 — qal Sidor — U jien raba' ma nqabbilx. — Sidor, int raġel u jien ieħor, jekk twellili nitfa raba' li jidhirli jien natik ħames mitt skud. — Hux l — qal Sidor, jekk tatini ħames mitt skud, int x'beħisibek taqla'7 — Darbtejn, tlieta iżjed. — Tridx tkellimni sewwa, Gann, jekk għandek xi bajda ħoxna bida. — Mela la trid taf, Sidor, il-ħares liallimni li f'għalqa minn tiegħek tinsab moħbija ħażna flus u jien naf sewwa fej n, għax il-ħares għarrafni sewwa. Tridx immorru bi sħab7 — Jaħasra għalik, qiegħed timla moħħok bil-bebbux. — Dana x'telf għandek Sidor7 Niżtiehmu x'imissna kull wieħed. Jekk hemm naqsmu, jekk ma hemm is-sliema, jalla. Din lil Sidor għoġbitu imma l-leħħa għelbet. — Għamel li hu hekk,—qal—il-qsim ma jsirx bin-nofs għax il-flus qegħl- din fil-għalqa tiegħi. ekk hu, imma jien biss.naf fejnhom. Jien ma jiniex irgħib, Sidor, nagħmlu hekk. Jien nieħdok fuq il- ħażna, jekk il-ħażna ċkejkna naqsmu bin-nofs, jekk il-qabda tkun kbira atini tliet mitt skud u minn dak li ssib agfitini mill-għaxra waħda. Jiniex nitkellem ta' raġel' Sidor rasu bdiet tisħon. — Narġgħu niltaqgħu — qallu. Infirdu, imma din tal-moħba tatu ġewwa mal-lejl lil Sidor, għax Ġanni kien tkellem ta' raġel. Malli sebafi, il- għada, mar ifittxu. —Taf xi ħsibt u rajt—qallu—jekk turini l-ħażna, ndoqqlok tliet mitt skud u minn dak li nsib ħalli f'idejja x'natik, tgemgem ma nħallikx, taħseb xejn. —Marret—qallu Ġanni, bħal qalbu sewda— Inħalli f'idejk. int raġel tar-ruħ u jien tifel fqir. Mita trid għaddi għalija id-dar u nieħdok; ġib biċċtejn għodda miegħek. Kienet il-Ġimgħa u ftit qabel għab in-nhar, it-tnejn waqfu f'nofs għalqa, u wieħed bil-fies u l-ieħor biz-zappuna bdew iħaffru qajla qajla. Taħt xibrejn ħamrija l-fies ħabat fuq l-iebes. — Hawn hul — qal Sidor — iġbed ħafif ħafif ma' dwaru. Bil-fies ħaffu t-tub ma' dwar is-senduq, għax senduq marbut bil-ħadid feġġ, u Sidor b'idejh jiġbed il fuq it-trab mejjet. Idejh bdew jirtogħdu u xaqq il-għaraq għalih. — Ġann — qal — dalam sewwa — ngħattu kollox, għax biex taqla' dak is-senduq trid il-għodda u iż-żmien. Nhar it- Tnejn għas-sebħ inġibu li jinħtieġ u nkarkruh lejn il-girna. Ara lima toħroġlokx xi kelma ma' xi ħadd. , Għattew u xatthu wiċċ il-għalqa u Sidor ħa lil Ganni id-dar. — Ġann — qallu — m'hux għax ma nafdakx, imma xtaqt dil-ħaġa noħodha kollha fuqi. Se'r natik it-tliet mitt skud li ftehemna u kif għedtlek, ħalli f'idejja għal dak li natik wara. lIntejja nhar it-Tnejn mas-sebħ u għinni naqla' s-sen- duq u għall-bqija ħalli fi ħsiebi. Ġanni għamel ta' bir-ruħu ħosbien u mita Sidor ġieb mil-kaxxun il-flus u rabathomlu f'maktur taż-żejt, qallu: — Sidor ftakar li jien tifel fqir u li jien għamiltek l-aktar raġel għani tal-gżira—għadda tarf tal-maktur fuq għajnejh bħalli kieku jixxotta demgħa, u ħareġ il-barra. Il-għada, is-Sibt, ma fittxux lil Ġanni, u nhar il-Ħadd Sidor wara l-quddies intasab ma' sħabu fuq it-taraġ taz- zuntier, bħalli kieku ma ġara xejn. Xi ħadd saqsa għal Ġanni ta' Feliċ. Qabeż Pawlu is-Slugi: Ganni bogħod minn hawn, il-bieraħ telaq għal Tunes mal-vapur tal-ħdax ta' bil-lejl. Sidor ħass demmu kollu tiela' f'rasu u qalbu għamlet tikk. Dan għax siefer Ġanni'7 is-senduq ma messux għax dak inhar mas-sebħ kien wasal sal-għalqa biex jara jekk il-ħamrija tmissitx. Bla kliem u la sliem qam u mar lejn id-dar ħosbien. Malli sebaħ il-għada, qabad iħaffer b'ħeġġa kbira u b'daqqa ta' fies farrak il-wiċċ tas-senduq. Żrar u laqxi Għamilhielu Ganni, għalltu. , Xejn ma qal lil ħadd u ħadd ma basar billi kien ġara, imma Sidor ma baqax li kien. Għal bosta ħidud ma deherx fuq iz-zuntier, issa qalli rama għal San Pawl, issa li niżel sal-Belt għax naqsitu xi ħaġa. Ganni qatt ma kiteb minn Tunes, imma Sidor mita kien jisma' b'ismu kien iħoss wiċċu jixgħel u jħares band'oħra. Għaddielu biż-żmien, iżda mita wiefied kien jersaq lejh biex jaqbad xi tarf ta' negozju ma kienx igħaġġel jaqbdu fil-kelma għax bħall-kelb il-mismut, kull ilma kien jaħsbu misħun.