Il-Messaġġ jerġa' jitħabbar Kien ħsieb għaqli u nobbli li wassal biex fil-bidu nett ta' dan is-seklu jingħataw it-termini li fuqhom kellha tkun impittra l-Kolleġġjata iddedikata lil Sant' Elena. Filwaqt li l-pittur magħżul, jiġifieri Virginio Monti, kellu l-kapaċità tar-rappreżentaz- zjoni pittorika, kien mistenni ukoll ikun sensibbli u profond fil-messaġġ spiritwali mitlub minnu. Fit-tnax ta' Diċembru tal-1903, jum San Tumas l-Appostlu, minn Palermo intbgħat dokument funda- mentali fl-iżvilupp pittoriku tal- Bażilika. Dan il-manuskritt, li fil- lingwaġġ tal-lum nistgħu insejħulu 'milestone', ħareġ mill-id prezzjuża tas-Saċerdot Dottore. Fis-sapjenza tiegħu, di Pietro ħoloq il-kunċett ewlieni li kellu jinqara mill-pittura: ''It-Testment il- Ġdid u dak Qadim jikkonkorru fit-Trijonf tas-Salib.'' L-universalità u l- ampjezza ta' dan il-ħsieb nobbli kellhom jiġu interpretati f'kull dimensjoni tax-xogħol. Hekk naqraw fil-manuskritt li l-mixja man- navata ċentrali minn spazju artkitettoniku għall-ieħor kellha twassal, bil-ħila ta' episodji mill-ħajja ta' Sant'Elena u rappreżentanza mit- Testment il-Gdid u dak Qadim, għall-quċċata tat-tema fil-koppla. Billi meta di Pietro uża l-kelma 'concorrono' meta ġie biex jispjega l- unità ta' ideal fiż-żewġ Testmenti lejn is-Salib, dan il-bilanċ Divin kellu jirrifletti wkoll f'kull sezzjoni arkitettonika b'mod individwali. Għalhekk dawn is-seba' sezzjonijiet (tlieta fin-navata ċentrali, tnejn tal- kappelluni, wieħed tal-kor u dak ċentrali tal-koppla) għandhom, f'kull wieħed minnhom, rappreżentanza miż-żewġ Testmenti fi gradazzjoni xierqa, filwaqt li s-Salib jieħu l-attenzjoni prinċipali fit-tema ta' l- — Cafeteria episodju singolari mill-ħajja tal-Padruna Sant'Elena. Il-manuskritt ta' di Pietro għadda f'idejn l-artist Monti. Dan, kif qara dawn il-ħsibijiet, intela b'ispirazzjoni u wiżen l-isfida kbira quddiemu. L-orgolju fil-bniedem imwieled motivat huwa mutur ewlieni li jwassal għal esekuzzjoni ta' opri kbar li jibqgħu tul iż-żminijiet. Hekk ġara meta Virginio Monti aċċetta li jinterpreta pittorikament il-ħsibijiet ta' di Dettal kif restawrat fl-istudjo. L-istess dettal qabel ir-restawr fl-istudjo. 3,4 u 5. Is-saqaf tal-Kappella tal-Kurċifiss qabel ir-restawr. Dettalji fl-istudjo. Is-saqaf tal-Kappella tal-Kurċifiss wara ir-restawr. Is-saqaf tal-Kor wara ir-restawr. L-istat tas-saqaf tal-Kappella tar-Rużarju illum. Il-Koppla wara ir-restawr. Mhux biss eċċella fil-kompożizzjoni, fit-teknika u fil-kolorit, iżda ħoloq, fil-pjan arkwat tal-ħnejja tas-saqaf, volumi arkitettoniċi fil- kompożizzjoni stess. Ix-xenarju arkitettoniku li ħoloq fil-kappelluni huma xhieda ta' maestrija fil-perspettiva rarissima minkejja li hi impittra fuq superfiċi ta' troll. Monti pitter il-volumi ġodda biex jagħti gradazzjoni għal dik li kienet l-ordni tal-Kapitlu — il-konkorrenza għat- Trijonf tas-Salib. Mhux ta' b'xejn li fl-1907 (jum San Duminku) il-Kanonku V. Vella, fir-reċensjoni tiegħu, wara li tlesta parti mix-xogħol (jiġifieri l-koppla u l-kor) ħassu fid-dmir li jaċċenna għall-bravura ta' dak li kien qed isir fil- Bażilika ta' Birkirkara. Din ir-reċensjoni, iddedikata lil Patri Provinċjal M. A. Gatt (Ordni Dumnikana) turi li Monti mhux biss fehem lil di Pietro iżda nterpretah b'mod superlattiv. Wieħed għalhekk jista' jifhem x'dieqa ħass il-poplu Elenjan meta biż-żmien bdiet issir ħsara lis-saqaf kawża ta' l-ilma mill-bjut. Il-wisq mibki Rev: Kan. V. Saliba bl-approvazzjoni tal-Kapitlu ħa pass għaqli meta, fuq il-parir ta' missieri Samwel, fl-1985, iddeċieda t- teknika ta' kif ir-restawr tal-pittura għandha ssir. Meta l-Kapitlu Elenjan approva l-metodu delikat ta' l-operazzjoni, missieri, ħija Gerald u jien bdejna x-xogħol. Minħabba li konna konxji ta' l- importanza tal-pittura, kull pass li għamilna għarbilnieh għal darba tnejn. Mill-koppla għaddejna għall-kor. Mill-kor għaddejna għall- kappellun tal-Kurċifiss. Il-valuri artistiċi, l-ikonografija u l-messaġġ tal- kompożizzjoni ġew restawrati għas-saħħa oriġinali tagħhom. Huwa sinifikattiv ħafna li proprju fl-aħħar jiem tax-xogħol fil- kappellun tal-Kurċifiss il-personalità ċentrali, ħabrieka u kapaċi tal- Kanonku V. Saliba ħallietna. Fl-aħħar ġranet ta' ħajtu deher spiritwalment preparat għall-pass li kellu jgħaddi minnu. L-axxendent pożittiv tiegħu fuqna, fuq il-ħaddiema kollha tal-maħżen u dawk li dejjem meddu idhom għax-xogħol ħa wkoll pussess fuq id-djufija ta' ġismu. Għadda minn din il-ħajja rassenjat u kuntent b'ħidmietu. Issa ġismu jinsab mistrieħ fil-kripta, taħt il-Kappella tas-Sagrament. Dun Vinċens, kont magħna sa issa. Ibqa' ħdejna bl-ispirtu vibranti u għani tiegħek ħalli dan il-wirt artistiku, magħmul mill-bnedmin għall- Glorja ta' Alla, jerġa' jitħabbar bħala messaġġ validissimu anke f'dawn iż-żminijiet — it-Trijonf tas-Salib fil-ħajja tan-nies ta' rieda tajba. Grazzi Kanonk li għallimtna nerfgħu s-Salib tal-ħajja. ELBROS CONSTRUCTION LTD. li sponsorjaw kompletament dan il-fuljett. it-18 ta' Awissu data l Qniepen idoqqu a marte iżarżru, baned iħabtu, t kuluri, bandalori, gallariji ċapċip, ferħ fuq kull-wiċ kuluriti jduru man-nies, qiegħed isir, kulħadd jins xala, kulħadd tal-festa. Il-Knisja monumentali fiha għaxqa; xiħa u żagl tal-kristall ileqqu, fjuri, f sema u ta' l-art, irħamijie ġufa. Rettangolu ta' 221 faċċata li tibda tiela mir f'żewġ ordnijiet u 'il fuq pulzieri, gwarniċjun ta' 7 iżjed 'il fuq tasal sal-quċt s-sena tal-ħaddiema tagt fit-tieni ordni, bla ma fu kulħadd imbagħad imda' pjaċir u titgħaxxaq bid-c Il-festa ma tkunx festa dejjem minn ta' quddie Sant'Elena li kellha stor Fl-1919 insibu t-tieni tw: tgħaddi minn suċċess g żminijiet tal-Lum meta f awtoritajiet konċernati. Is-soċjetà tagħna per daq id-dar tagħha b'opr addattat u attrezzat fejn kunċerti sbieħ tal-bandi: pjaċevoli u biex isir dan fejn trabbiet u staniet k