L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 15 Il-bniedem huwa maħluq (il-verb: bara, fis-Sanskrit kri u għalhekk 'kreazzjoni') fuq ix-xbieha (bil-Grieg: eikona) ta' Alla, raġel u mara (ara Ġob 10, 8-10): 'Nagħmel il-bniedem skont ix-xbieha tiegħi. Imbagħad ħalaq il-bniedem (Adam) skont ix-xbieha tiegħu; maħluq skont ix-xbieha ta' Alla; raġel (ish) u mara (ishah) ħalaqhom' (Ġenesi 1, 26- Il-bniedem (bil-Grieg: anthropos) huwa msemmi 550 darba fil-Bibbja filwaqt li l-kelma 'raġel' (aner) tinsab 216-il darba. Sfortunatament il-kultura moderna tippreżentalna lill-bniedem bħala oġġett fejn il-ġisem tal-bniedem sar strument ta' pjaċir. Il-Bibbja għandha tifħir għoli għall-ġisem tal-bniedem bħala sabiħ (jafeh) u tajjeb (tob) u tħares lejh fil-kuntest tal-persuna tal-bniedem maħluq minn Alla (ara Salm 8). 16 $ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2019 ferm differenti mill-kultura Griega li kien tqis lir-ruħ tal-bniedem bħala priġunier (bil-Grieg: sema) fil-ġisem (u għalhekk bil-Grieg: soma) li jeħtieġ teħles minnu u xejriet duwalistiċi oħra pitagorjani u platoniċi (Platun 428-349 QK). Fil-Bibbja nsibu dik li ngħidulha antropoloġija unitarja, il-ġisem (Ebr: basar, Assirjan: zumru, Sumeru su) u r-ruħ (Ebr: ruah, nefesh u leb) flimkien. Il-kelma basar insibuha 273 darba fl-Antik Testment, (fl-Għarbi għandna l-kelma basara li tfisser taħbi). Fl-Ebrajk għandna ukoll kelmiet oħra bħal: gewigha, zemorah, esem u beten. Mill- kelma esem insibu l-kelma asam li tfisser saħħa. U mill-kelma gewigha mnissla l-kelma gov li tfisser bl- Ebrajk 'poplu' Il-kelma zemorah tfisser proprjament 'fergħa' li minnha ġejja l-kelma zamar li tfisser 'tiżbor is-siġar. Tajjeb ukoll li ngħidu li l-kelma Ebrajka basar tirreferi wkoll għall- umanità. Il-ġisem mejjet huwa mfisser bil-kelmiet: gufa, nebela u peger. Fil- fatt għal San Pawl soma tfisser li l-bniedem huwa ġisem u mhux li għandu ġisem u juża l-kelma sarx biex jindika l-laħam tal- bniedem imwaqqa fid- dnub u li din is-sarx ġiet mifdija wkoll (ara 1 Kor 6, 12-20 u l-prologu ta' San Ġwann, fejn il-verb sar sarx). Huwa fatt interessanti li fil-Bibbja nsibu diversi Hawnhekk naraw influssi marbuta mal-fertlità. simboliżmi marbuta mal- ta' diversi kulturi marbuta Wieħed mill-kotba bibliċi partijiet differenti tal-ġisem: —— mal-Bibbja li mbagħad li fih dan is-simboliżmu tal-bniedem per eżempju stabilixxew ruħhom bħala qawwi huwa bla dubju ta' d-demm, il-qalb, in-nifs, simboli teoloġiċi u Kristjani xejn il-ktieb tal-Għanja il-moħħ, l-imnieħer, għalkemm il-kulturi pagani tal-Għanjiet: 'Inti sraqtli l-għonq, il-griżmejn, l-ilsien, ffokaw l-iktar fuq l-organi lil qalbi, għarusa tiegħi, int l-istonku, l-imsaren, il- fwied, il-kliewi, marrara, il-ġuf, ir-ras, ix-xagħar, l-għajnejn, il-widnejn, il-ħalq, l-ilsien, l-idejn, is-saqajn, l-għadam (bil- Grieg: osteon li ġejja mil- lingwa antikissima orjentali tas-Sanskrit asthin), ġilda (bl-Ebrajk or, Assirjan uru, Sumeru maxku u bl-Għarbi aurah fejn fil- Malti għandna l-kelma 'għarwien' b'rabta ma' dawn il-lessemi, bl-Għarbi hemm ukoll sallaha fejn fil-Malti għandna 'salha' tal-ġisem u bl-Għarbi ukoll insibu baxar u adam), kustilja (jew ġenb, bl-Ebrajk tsela, bl-Għarbi sulu, bil-Malti 'djul', il- mudullun u l-ġilda. Fl- Ebrajk hemm l-istess kelma għall-moħħ u l-mudullun bil-kelma moah (ara Ġob 21:24). Insibu diversi kliem, ideat u immaġni marbuta ma' dan is-simboliżmu korporju tal-ġisem uman. L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 17 $:6.. nsibu l-kelma amaru b'rabta li tagħraf il-ġisem. ke Il-komponent l-ieħor għal ; mal-laħam tal-ġisem, hu e - . l d-demm (dam, bil-Grieg: a l haima, bil-Hitti: zukri), li ' ċ skont id-dinja Lhudija huwa , Vit Sa ea $ dan li jagħti l-ħajja lil-laħam, RI ġe litteralment il-ħajja fil-vini tal-bniedem (ara Ġenesi 9,4, fejn insibu l-projbizzjoni li ma jiklux laħam bil-ħajja tiegħu ġo fih, jiġifieri bid- demm). Għalhekk id-demm huwa marbut mas-sagru u t-tixrid tiegħu huwa dejjem profanazzjoni: 'Għax il-ħajja straqtli lil qalbi, sa b'ħarsa 'tagħraf korporalment' jew ta' kull laħam hi f'demmu u waħda tiegħek, sa b'waħda 'timla bil-għerf'). Fl-Assirja.— min jiekol minnu jinqata 'l biss mill-ġawhar ta' fuq għonqokl Imħabbtek kemm hi ħelwa, oħti għarusa, kemm hi aħjar imħabbtek mill-inbidl Riħet fwiħatek oħla minn kull balzmul Xofftejk, għarusa tiegħi, qattru għasel safi, u taħt ilsienek għasel u ħalib. Riħet l-ilbiesi tiegħek bħal dik tal-Libanu' (Għan 4:9-11). Il-ġisem uman jifforma għalhekk simboli mill-iktar antiki u profondi. San Ġwann l-evanġelista juża l-kelma 'laħam' u mhux ġisemi, biex juri r-realtà tal- ġisem tal-bniedem. Fil-Grieg ta' San Ġwann għandna l-kelma sarks li tfisser laħam tal-ġisem' (bl-Ingliż: flesh) u mhux il-kelma Griega soma li tfisser ġisem' (bodv, il-kelma Griega hija nfluwenzata mis-Sumeru su li tfiiser ġisem u zu li tfisser 18 ġ L-Anr IMQADDSA '$t LULJU - SETTEMBRU 2019 barra' (Lev 17:14). Fil-Ġdid Testment naraw id-demm innoċenti ta' Kristu mxerred għall-fidwa tagħna (ara Rumani 5:9). Iċ-ċentru ta' dan il-ġisem uman hija l-qalb (eb jew lebab, bl- Assirjan: qablu li tfisser fin-nofs jew 'tkun quddiem, fil-Malti għandna l-kelma 'qabel jew 'qrib') li għandha importanza kbira fil-Bibbja. Hija wkoll iċ-ċentru tal- għerf fil-kultura Ebrajka: 'il-qalb ferrieħa tagħmel il-wiċċ daħkan, imma l-qalb imnikkta tmewwet ir-ruħ' (Prov 15, 13). Mhux ta' b'xejn li l-kelma 'qalb' insibuha 850 darba fil- Bibbja. It-terminu Grieg għall-qalb kardia jista' jfisser ukoll il-moħħ: Simbolu Korporju L-Għaxar swaba' ta' l-id u tas-saqajn huma marbuta mal-għaxar kmandamenti ta' Alla. Il-parti tal-lemin tal-ġisem hija marbuta mad-dawl u mat-tajjeb u l-parti tax-xellug mad-dlam u mal-mewt. Il-moħħ huwa marbut mal-għerf u l-qalb mal-imħabba. Ir-ras hija simbolu tal-awtorità. San Pawl jesprimi dan il-ħsieb meta jitkellem dwar ir-rabta ta' Kristu mal-Knisja: 'Kristu hu r-Ras fuq il-Knisja kollha, li hi Ġismu, il-milja ta' dak li jimla kollox f'kollox' (Efesin 1,23). L-għajn hija d-dawl u l-musbieħ għall-ġisem kollu (ara Matt 6, 22). Il-widnejn huma marbuta mas-smigħ u mal-ubbidjenza tal- kmandamenti ta' Alla. Il-widnejn ta' Alla jfisser li huwa jisma' t-talb tal-poplu tiegħu kif naraw fis-Salm 94, 9. Fil-konsagrazzjoni tal-qassis Lhudi it-tarf tal- widna l-leminija tiegħu kien jiċċappas bid-demm tas- sagrifiċċju (ara Lev 8, 23). L-id ta' Alla hija marbuta mal-ħolqien waqt li l-id tal-bniedem hija marbuta mal-kapaċità u mal-fejqan: 'Ejja qiegħed idek fuqha u hija tgħix' (Matt 9, 18). Ix-xofftejn permezz tal- bewsa huma turija ta' ġieħ, rispett u mħabba. L-idejn fil-Bibbja huma marbuta mal-barka, impożizzjoni u konsagrazzjoni (ara Ġen 48, 14). Il-ġuf (bl-Ebrajk: rehem) ifisser ħniena u kompassjoni kif naraw f'Isaija 47, 6 u Lamentazzjonijiet 3, 22. Ix-xagħar huwa simbolu tal-qawwa. Il-wiċċ ta' Alla fil-Bibbja jrid juri l-preżenza tiegħu: 'Txħet fuqna, Mulej, id-dawl ta' wiċċek' (Salm 4:7). L-għadam huwa meqjuż li għandu fih iż- żerriegħa tal-qawmien tal-ġisem (ara Eżekjel 37). Interessanti l-etimoloġija tal- kelma Ebrajka għall-irkoppa birku li tfisser tgħawweġ b'rabta mal-kelma 'barka' Għalhekk il-knisja tħares b'mod posittiv lejn il-ġisem tal-bniedem kif tgħidilna l-Gaudium et spes fin- numru 14, il-ġisem huwa mezz ta' salvazzjoni skont Tertulljanu caro cardo salutis (ara Rumani 12:1). Ir-rebħa ta' Kristu fil-qawmien u fuq il-qabar vojt hija r-rebħa glorjuża tal-ġisem mejjet li qam u għalhekk mhuwiex 'qabar għar-ruħ. L-ART IMQADDSA $ LULJU - SETTEMBRU 2019 $ 19 20 $ L-Anr IMQADDSA $$ LULJU - SETTEMBRU 2019