IL-KTIEB LI QRAJT DARBTEJN Ta' Jonn AzzoPARDI S.J. IL-KTIEB li qrajt darbtejn jismu Il-Waltz tad-Dellijiet, Dan huwa ġabra ta' mitt sunett miktuba mill-poeta Ġorġ Pisani. Ktieb ta' sunetti biss bħal dan għad m'għandna ebda ieħor fil-Letteratura Maltija, Biex nuru kemm hi ġabra ta' sunetti sbieħ biżżejjed ngħidu li dawn is-sunetti jistudjawhom l-istudenti tat-tielet klassi tal-Liċeo, Il-bini ta' dawn is-sunetti huwa varjat ħafna. Wieħed isib sunetti Shakespearjani fuq it-tifsila abab — cdcd — efef — gg. Dawn l-aħħar żewġ versi iservu jew biex igħidu fi ftit kliem dak li jkun intqal diġà qabel jew bħala antitesi. F'dan Pisani juri ħila kbira, Fil-Boxing bħala antitesi jgħajjat: 'Ma nies qed tieħu gost, tifrah l-istess: Viva s-seklu tad-dawl u tal-progressi Fil-Lampi taċ-Ċimi jiġbor f'żewġ versi dak li qal qabel: Hekk jorqod is-sajjied, bla flus, bla fama, 'ma joħlom jum ta' rxoxi, qawmien u tama. Is-sunetti Petrarkani huma mibnijin fuq ħafna tifsiliet, Iżda l-aktar huma mibnijin fuq it-tifsila abab — abab — cde — cde, Uħud minn dawn huma: Xlendi, Lill-Muża u It-Triq, Ta' min igħid ukoll li s-sunett Post Bellica huwa mibni fuq it-tifsila abab, abab, cdc, ede. F'din il-ġabra l-poeta Ġorġ Pisani kitbilna xi ftit sunetti reliġjużi bħalma' huma San Dimitri, Il-Kappella tal-'Quo Vadis' u Fiċ-Ċimiterju ta' San Kallistu, Kitbilna ħafna versi reliġjużi għad li l-isem tas-sunett mhux reliġjuż; hekk fis-Searcblight kiteb: Tgħarrex għalxejn, għax dawl il-Verità narawh flimkien, ħabib, fl-Eternità. Fir-Ramla t'Għawdex: u l-Madonna fin-nofs, mimlija hlewwa, titlob sabiħa fuq id-deb'b tar-Ramla, Ukoll fil-Wied tal-Lunzjata: Int sirt Omm u tibqa' xebba dejjem. Versi oħra bħal dawn jinstabu fis-sunetti: Il-Mewt tal-Ġilju u Via Appia. Il-Poeta kiteb ħafna sunetti fuq ix-xaqlibiet t'Għawdex, e.g. Ix-Xlendi, Marsalforn, San Blas u Wied il-Għasri. Kiteb oħrajn f'postijiet differenti tad-dinja, Il-ħdax-il sunett li jiġu wara Vjaġġi fi Sqallija l-huma kollha ta' din il-għamla, Ta' min igħid ukoll li f'din il-ġabra, Pisani bħas-soltu ma naqasx li jikteb liż-żgħażagħ. Anki fil-Kelma Waħda, ta' qabel ma jibdew is-sunetti, huwa jgħid: 'nittama li dan il-ktieb ma jdumx ma jsir ukoll il-ħabib ta' l-istudjużi tal-Malti — fuq kollox taż-żgħażagħ.' Il-Professur Aquilina fl- Introduzzjoni tal-Muża Maltija jsejjaħ 'il-Pisani bħala 'Il-Poeta taż- Żgħażagħ'. Uħud mis-sunetti li kiteb liż-żgħażagħ huma: Bewsa, Għerusi- ja, Meminisse Juvat u Meminisse Horret. Xi sunetti huma miktuba fuq l-insetti: Lin-Naħla, Lin-Nemel, Nemusa, Lill-Brimba u Il-Werżieg. Deskrizzjonijiet sbieħ ħafna huma Il-Wied tal- Lunzjata u t-tliet sunetti immortali bl-isem ta' Tliet Kwadri ta' Akkwarella. Sunett magħruf ħafna huwa Il-Ħamiema tal-Kampnar. Dan huwa sunett allegoriku u jispiċċa bil-mistoqsija retorika: Iqum għad il-kampnar f'għodwa ta' sliema, 'ma min iroddlu l-bejta u l-Hamiema' Il-poeta Ġorġ Pisani jagħlaq dil-ġabra bis-sunett Gratiarum Actio. Dan huwa sunett tassew reliġjuż fejn il-poeta jiżżi ħajr lill-Mulej għall-ħlew- wa ta' pajjiżu, il-wens ta' daru, il-ħbieb, il-frott, il-ward, l-ilma, il-weraq, il-ħut, it-tjur, il-bhejjem u x-xemx li għoġbu jagħtih. Il-Poeta jtemm b'att ta' ħajr mill-isbaħ: U fl-aħħamett għal Oħti l-Mewt ħanina li biba jiena nidkol f'ħajja isbaħ u ngawdi d-dawl ta' Wiċċek għala dejjem. Dan il-komponiment ktibtu bħala 'homework' f'April 1956 meta kont fir-raba' klassi tal-Liċeo, Għawdex, fejn is-surmast tal-Malti kien Ġorġ Pisani. Kien ħa pjaċir ħafna b'din il-kitba, u barra milli tani marka ta' 16 minn 20, li rari ferm kien jagħti, kitibli wara: 'Sabiħ ħafna; nixtieqek tistampah f'xi rivista letterarja. ' Din ix-xewqa ta' Ġorġ Pisani qed inwettaqha issa, tlettax-il sena wara, meta l-Professur Ġużċ Aquilina, li għallimni l-Malti għal sentejn l-Uni- versita, stedinni nistampa xi kitba bil-Malti.