leħen is-sewwa' — 24 ta' Novembru, 1973 Kif għidtiikom fl-aħħar artiklu, il-Kavallieri Spanjoli kienu mqassmin f'żewġ Lingwi: dik ta' Aragona u dik ta' Kastilja. Dwar. l-ewwel waħda ġa tkellimna. llum nitħaddtu dwar il-Berġa tat-tieni Lingwa, dik ta' Kast ;:. Kap jew Pilier tagħna (mhux Pilar bħalma .ġie stampat fl-aħħar artiklu) kien il-'Gran Kanċillier' tal-Ordni, li maż-żmien kiseb impar- tanza kbira fl-Ordni, għax hu kien iħares is-siġiliar tad-dokumenti jew Bolli bis-siġilll il- :kbir. Ix-xogħol l-ieħor, bħalma huma l-għot: ta' kopji legali, l-iffirmar u s-siġillar tal-atti kien jagħmilhom għalih il-Viċi-Kanċillier mgħejjun minn żewġ persuni oħra. Kanċilliera ġie li kien hemm ukoll xi meltin. Bħal-Linġwi l-oħra, dik ta' Kastilja ħasbet biex tib- ni Palazz jew Auberge għal l-membri tagħhja. fimkien ma dawk ta' Leon u' tal-Por tugall. intgħażlet għal dan il-bini biċċa art gmielha u l- , aktar. prominenti. fil-Belt il- Gdida, fejn, għall-ewwel ' kien ser jinbena l-Palazz tal- Grammastru. Ix-xogħol in- beda, fl-1574 taħt it-tmexxi- ja tal-arkitett tal-Ordni iżda m'huwiex dak li naraw c ium; wara (1774) arkitett ieħor malti magħruf, Duminku — Cachia, ġie mqabbadi mill- Grammastru Manoel Pinto biex jagħti sura oħra (ngħi- du aħna llum, a new took) lil dak il-Palazz. BĦALU U ISBAĦ MINNU Jingħad li dak: l-arkitett intbagħat l-ltalja u' Sqallija biex jistudja l-palazzi ta' Fost il-palazzi sbieħ lira kien hemm dak tal- Prefettura ta' Lecce, u Ca- chia pp.ova jagħmel id-di- — sinji tiegħu fuqha,. u rnex- xielu jissuperaha fis-sbuħi- ja. Hekk jgħidilna Quentin Hughes, Professur li jgħal- iem fl-Universita tagħna u hu d-Dekan tal-Fakolta' tal- Periti, fil-ktieb tiegħu sa- bieħ u ta' fejda, imsejjaħ 'The Building of Malta: Fl-istess ħin, Hughes jara ħafna punti fil- Berġa ta' Kastilja li jixbħu lil dawk tal-Banka- Guratali jew Palazz Muniċipali fi Triq Merkanti (fejn illum hemm ir-Registru Publiku), li nbena xi 24 sena qabel għaliex .mitejn sena. Il-Berġa ta' Kastilja qegħda: f'post li' minnu tid- domina: l-Port il-Kbir u parti kbila: mill-Gżira. Quddiem- ha tinfirex pjazza: kbira bi triq sabiħa li tqabbdek mal- Furjana u oħrajn li jdaħħluk fil-qalba tal-Belt. Il-Palazz il- ġdid hu l-akbar u l-isbaħ fost l-oħrajn, u dan turihu- lek l-istess faċċata tiegħu, imponenti u majjestuża. Maqtugħa għaliha u: mdaw- ra'b'kanċeil tal-ħadid: imżej- jen bix-xtieli, tersaq lejha bis-saħħa ta' taraġ. wiesa' ffaċċettjat.. Tidħol, imba-. għad, minn: bieb imżejjen b'4 kolonni stil 'doriku' u fuqu trofej tal-gwerra. skol- piti fil-ġebla. tnabar, kanuni, bnadar u. ktaj-- trumbetti, jen, u f'nofshom. il-bust. ta' rham tal-Gramimastrur' Pinto, Assjem li, trid jew ma tridx, jolqot il-għajn. Fuq il-bieb tinfetàħ tie- qa kbira, hija: wkoll imżejna bit-tnaqqix ta' trofej tal- gwerra. u l-arma. tal-imsem- mi Grammastru fuqha. Zewġ armi oħra jżejnu fin- nofs il-gwarniċun tal-bejt miżmum fuq 38 Saljaturi. Ma kull naħa tal-bieb u tat- tieqa ċentrali hemm ħames twieqi oħra b'kollox 30 tie- qa: 10 fil-pjan nobbli (ta' fuq), li jifforma ordni għa- lih, u 20 tieqa oħra fiż-żewġ pjani ta' taħtu (pjanterren u' l-ewwel pjan), li jiffur- 'maw ordni ieħor flimkien. Dawn it-twieqi huma wkoll imżejnin. Għalkemm, kif kulħadd ġa Fost il-Viċi- jista' jara, il-faċċata. ta' Kastilja hija mimlija. deko- razzjonijiet, b'dan kollu hija mhiex imżejna żżejjedi u għandha proporzjonijiet li jintgħoġbu: fiha hemm rit- mu u solidita'. Barra l-bieb ewlieni li semmejna, li minnu tidħol. f'intrata wiesgħa u minnha titla' b'taraġ sabieħ ill-pjan nobbli, hemm żewġ bibien oħra quddiem xulxin, kbar iżdal mhux imżejnin bħal dak ewlieni: bieb minnhom ii Triq Merkanti u ieħor fi Triq San Pawl. Malli tidħol minn dawn issib Kurituri li jwassluk f'bitħa ċkejkna, iżda ħelwa ħafna, imdawra — b'portikat fuq arkati u b' maskeruni isfel, u' loġoġ bil-balabustrar, fuq. Mal-le- min ta' min jidħol minn Triq Merkanti, tilmaħ bieb għoli, fuqu hemm galle- rija: — b'tieqa ovali fuqha; minnu, bis-saħħa ta' taraġ doperz titla' 7' għall-ewwel pjan. Qudarer.dak' il-bieb hemm' funtana 'ċkejkne bl- ilma: jittajjar: minnha, li flimkien ma ftit xtieli tagħti — l-ħajja lil dak il-Palazz. MIIS-C-in-C GĦALL-P.M. lkoll niftakru. dik il-Ber- bħala ''Headquarters' tal-Forzi Ngliżi, li: minnhom kienet magħrufa bħala ''The Castille'. llum. saret il-Pa- lazz tal-Prim. Ministru Malti u ngħiduha kif inhi, kien xieraq li f'Malta Indipen- denti, il-Prim Ministru jkollu , Palazz. bħal dak. b'għamara ' tiegħu u: tal-Ministeru. Billi: l-Palazz hu kbir ħat- na,. barra mill-Ministeru, il- lum inġabru fih ħafna Di- partimenti oħra, bħalma: hu: ma: il-Kmand. tal-Malta Land Force, il-Finance 1Office, is-Segretarjat tal- Parlament, l-Uffiċċju tal-Is- tatistika u Elettorali, man- naħa ta' Triq Merkanti, u uffiċji oħra tas-'Civil Avia- tion', tal-'Establishments', tal-'Accounts' u tal-''ilfor- mation Department' flim- kien 'mal-Uffiċju tal-Pubblli- kazzjonijiet u l-Laboratorju tal-Fotografija, man - naħa ta' Triq San Pawl. Fejn, dari, kont tara deħ- lin u ħerġin mill-bieb ewlie- ni il-Kapijiet tal-Forzi Arma- ti Ngliżi, illum, tara l-Am- baxxaturi u l-Ogħla Awvto- ritajiet. deħlin. u ħerġin minn hemm. Mill-bibien l- oħra, flok is-suldati jidħlu l-impjegati u m'nies. Kemm kellna naraw. tibdil fi żmiennal