TILS- MILL- GĦAF: G GĦAD-DAR : L Minn Dr, Charles Cassar,M.D. Jinstabu bosta: gherien, f'Malta u Ghawdex, imxerrdin l-hawn u'' l-hemm, il-bicca l-kbira tahb sisien gholjia. —-sherien,. jew kenmijiet;. ghal-bosta snin, swew biex l-ewwel nies li zaru il- gzejjer taghna marru jghixu fihom, u swew ukoll bhala oqbra, Jekk niflu wiehed minn dawn 'Ilgherien, naslu biex naraw kif kienu jghixu n-nies- tal-qedem, f'dawn it- toqob kbar fil-. blat, minghir ilqugh minn barrà,' 'P'bostà minn dawn l-gherien, gie li kienu jghixu aktar minn familja wahda, lu maghhom kienu jdahhlu l-bhejjem ukoll. Naraw f'dawn il-postijiet, il-maqghad tà l-irqad, jew miż daqsxejn gholi aktar mill-art, fejn fuq dan nahseb li kienu jqeghdu xi tiben; jew xi bicca blata l-ġewwa mill-ghat, li hija mielsa hafna, jqeghdu l-qasbija, bit-tiben fuqha mqatta zghir, Ta' qabilna, f'dawn l-gherien: kienu jitwieldu u jmutu, Gherien kbar, bhal ma hemm: Ta' Żuta, limiti tas-Siggiewi, jew bhal. ta' l-Imtahleb, kienu joqghodu fihom, jew familja numeruza bil- —bhejjem b'kollox, jew metà wiċhed mill- familja jizzewweg jibqa mal-missie u l-omm. Ghalhekk insibu, kultant, dawn l-gherjen maqsuma minn gewwa, bil-gebel, Instabu wkoll f'dawn l-gherien, xi rkejjen l-hawn u l-hemm, imġermda ,; fejn kienu jsa- jru meta ma kienux jistghu johorgu waġt' xità.' Illum dawn l-gherien ghadhom hemm, u f'xi uhud minnhom ghadhom joqghodu nnies, bhal Ta' Zuta, Izda daz-zmien dawn l-gheriecn gew mirquma bil-hitan minn gewwa U minn barra, u tiskantia daz-zmien tisma minnhom hierga l-muzhka, jekk mhux ukoll mghammrin mit- televizjoni, L-gherien il-kbar gew irrangati u mniffdin, u l-bhejjem jinzammu go ghar fil-genb. Mal-mixja: l-quddiem tac-civilizzazzjoni, il-gzejjer taghna bdew hergin bil-mod'il-mod mill-uzu ta' dagn l-gherien, ghall imkejjem ahjar, Ghall-ewwel bdew jibnu ghorof b'gebel: mhux $ maħduri, u zghir, imkahhal. bit-tajn, bil-ghamla ckojkna u rett- angolari, b'saqaf karatteristiku ghall-Walta, . Is-saqaf kien maghmul minn xorok. ; tal-qasba, Taht ix-xotok mit-tul, kien jitqghied il-pastas,. u fuq il-bejt kien ikun maghmul tit-torba . mballta, u fuq din kisja gir, porcellana u doffun, imballat bil-marzebba, ' l Dawn l-ghorof illum qed imorru, izda ghad fadal xi wahdiet l-hemm u l-hawn fl-irhula, ' Dawn l-ghorof, kien ikollhom lol l-art, imballta bit- torba, l-ghamara kienet inter; ssanti hafna, Is-senduq kien iservi ghall-hazna tal-praken u l- lozor tan-newl, MAN Illum qed nghixu fi:djar,xort-ohra minn dawk kal l-imghoddi, Xejn ġherien, izda djar sbieh; .bl- edukazzjoni li tal in-nazzjon, il-bniedem qed jghix ta' . bniedem, u l-bhejjem imwarrbin ghalihom kif titlob l-iġjene, Ahna l-Maltin nghinu ruhna, u ghal-grazzja t'Alla dejjem sibna min imexxina l-quddiem, u ghelhekk f'dan is-seklu ghoxrin se nkunu rfajna rasna u giehna, hallejna l-ghar, u ilum darna saret p alazz, Dan kollu juri li 'n-nazzjon staghna, u l-fqir ghandu tmin jahseb fih, mertu kollu ta' dawk li mexxew in-nazzjon, biex dan il-faqar imur jsiinn pajjizna, u l-bniedem b'hekk ha id- dinjita' teighu,