IĊ-ĊIEFA Wieħed mill-akbar u mill-ftit agħsafar Li . jbejtu fil-Gżejjer Maltin hija ċ-Ċiefa. Dan l-għasfur, Li jbejjet fl-irdumi jiet.u qalb il-blat fin-Nofsinhar ta' Malta u Għawdex, huwa pelaġiku, jiġifieri jqatta' ħajtu kollha fuq il-baħar u jersaq lejn l-art biex ibejjet biss. Iċ-Ċiefa hija twila 48cm bil-fetħa tal- ġwienaħ tilħaq ma' l-115cm. Il-partijiet ta' fuq huma kannella fil-griż b'denb aktar skur, filwaqt Li l-pinen tal-ġwienaħ huma suwed. Ir-rix ta' taħt huwa bajdani. Il-munqar għandu l-ponta tal-parti ta' fuq mgħawġa 'l isfel biex igħinha taqbad il-ħut, u huwa ffurmat minn ħafna biċċiet. L-imnifsejn huma fuq barra forma ta' żewġ tubi u dawn x'aktarx igħinuha biex issib il-bejta fid-dlam ċappa. Fil-bejta u viċin ikun hemm riħa qawwija ta' ħut ċiefa fil-bejta, f'toqba fil-blat. Is-saqajn qegħdin lura fil-ġisem waqt Li s-swaba' huma magħqudin b'rita bħal tal- papri. Fuq l-art timxi billi titkaxkar fuq il-casab ta' saqajha. Kemm dawn is- saqajn kif ukoll. il-ġwienah twal u dojoq huma bżonnjużi għall-ħajja ta' fuq il- baħar fejn iċ-Ċiefa tqatta' ħajjitha ttir mingħajr waqfien għal ħinijiet twal. Iċ- Ċiefa, li tbejjet f'kolonji, tersaq lejn l-art bil-lejl biss ġeneralment meta ma jkunx hemm il-qamar. Iċ-Ċiefa tibda tersaq lejn l-art għall- aħħar ta' Frar u tibda żżur il-post tal- bejta Li ġeneralment tkun l-istess tas- snin ta' qabel. Il-par jibqa' fidil lejn xulxin sakemm wiefied minnhom imut. F'Marzu jibda żmien in-namra u fil-kolonji jkun hemm ħafna għajjat Li jixbah il-biki ta' trabi. L-għajta tar-raġel hija irqaq minn dik tal-mara. Għall-aħħar ta' Marzu, il-mara tbid bajda waħda ta' lewn bajdani matt Li tkun tawwalija u ftit akbar minn ta' tiġieġa. Kemm il-mara kif ukoll ir-raġel joqogħdu fuq il-bajda darba kull wieħed. Għall-ewwel il-bejta tkun biss ħofra żgħira forma ta' ċirku u biż-żmien tim- tela bi zkuk Li ssib fil-viċin u rix Li twaqqa' minn ġisimha stess. Seba' ġimgħat wara Li l-ferħ ifaqqas, dan ikun miksi b'suf folt griż Li jipproteġih mill- kesha u l-umdita' tal-blat. Għall-ewwel ġimgħa wieħed mix-xjuħ jibqa' jsaħħnu filwaqt Li l-ieħor igib l-ikel bil-lejl. Ġimagħtejn wara Li jfaqqas il-ġenituri jitilquh waħdu u jibdew iżuruh bil-lejl biex jitimgħuh l-ikel Li jikkonsisti f'ħut bħal kavalli u sawrell, Il-ferħ jiekol billi. jdaħħal munqaru ġewwa dak tax-xjuħ, u dawn itellgħu l- ikel mill-istonku. L-akbar żewġ egħdewwa għal dawn l-agħsafar huma l-far u l- bniedem. Ta' l-ewwel jattakkaw il-frieħ u tat-tieni jeqirdu x-xjuħ minn fuq il- baħar. Poster mafiruġ mill-MOS li jappella għall- waqfien tal-qerda taċ-Ċief Ferħ taċ-Ċief Wara Li jgħaddu disa' gimgħat minn fuqu, il-ferħ iwaqqa' s-suf kollu u minn floku jtella' kisja ta' rix Li tixbaħ Lil dik tax-xjuħ. Ġimagħtejn qabel iħalli l- bejta l-ġenituri jabbandunawh u jħalluh bil-ġuħ. Wara xi ġranet sajjem, iħalli l-bejta u jibda jfendi għal rasu. Ix- xaħam żejjed Li jkollu jonqoslu matul is- sawma, kif ukoll iservih matul iż-żmien Li jieħu biex jitgħallem sewwa kif jaqbad l-ikel. il-kolonji jkunu vojta sa l- aħħar t'Ottubru. L-akbar u l-aktar kolonji importanti fil-gżejjer Maltin tinstab fin-Nofsinhar t'Għawdex, f'Ta' Ċenċ. Dawn l-irdumijiet huma ma' L-400 pied għolja u fihom hemm ibejtu 'l fuq minn 500 par, Minn Marzu sa Settembru wieħed jista' jilmaħ Ħafna Ċief jittajru ftit kilometri 'l barra mill-kosta speċ- jalment meta jkun riħ qawwi. Qabel jidlam ħafna Ċief jinġabru flimkien f'numri kbar, jistennew il-ħin biex jidlam halli jibdew deħlin lejn il- l bejtiet. Ħaga kerha u ta' min jistmerra hija meta xi nies irresponsabbli joħorġu jisparaw fuq iċ-Ċief għall-gost egoistiku: tagħhom. Ġeneralment hekk jintemm dan l-għasfur Li jdum mat-tmien xhur ibejjet, b'riżultat Li n-numru ta' Ċief f'pajjiżna dejjem qed Jonqos. Fuq kollox dan l-għasfur huwa mħares bil-liġi, jiġifieri ma jistax jinqabad jew jinqatel. Għalhekk hemm bżonn nitgħallmu napprezzaw l-agħsafar kollha fl-ambjent naturali tagħhom qabel ikun tard wisq.