riċerka, kitba u ritratti minn L-UŻU TAL-ĦALL FIL-ĦAJJA TAS-SANNATIN TAL-IMGĦODDI inn xiex hu magħmul il-ħalR Il- Mra għalxiex jista' jintużaż Illum nafu li l-aktar li nużawh hu fuq xi ftit ħaxix jew kif insejħulu llum salad. Pero' dan il-likwidu komuni li ssibu faċilment għall-bejgħ u rħis, huwa mimli tjubija għall-użu ta' kuljum f'kull aspett tal-ħajja. Il-ħall kien likwidu mportanti fil-ħajja ta' l-imgħoddi, mhux inqas għas-Sannatin. Minn fejn jiġi l-ħall Il-ħall huwa likwidu aċiduż u qares magħmul mill-imbid, mix-xgħir, mis-sidru permezz ta' fermentazzjoni biex jintuża biex iħawwar l-ikel u għall-immarinar ta' ħxejjex fis-salmura. Dan l-użu komuni tal- ħall li kulħadd jaf bih. Pero' l-ħall jintuża għal ħafna iżjed affarijiet u sitwazzjonijet fil-ħajja ta' kuljum kif ser naraw aktar tard f'dan l-artiklu. F'kotba xi ftit antiki, insibu studju interessanti ta' użu ta' varjetajiet ta' ħall fil-kċina, kifukoll rimedji tradizzjonali. Il-ħall iħares il-ġisem tal-bniedem Illum imdorrijin immorru għand l-ispiżjar biex nixtru l-mediċina, u llum għadna l-ispiżerija f'Ta' Sannat. Sa ftit snin ilu kellna mmorru raħal ieħor biex nixtru l-mediċina. Sa ftit ta' snin ilu kienu s-Sannatin, min kien jiflaħ iħallas kien ikollu jmur ir-Rabat biex jixtri minn għand spiżjar hemm jew imur għand tabib, ukoll ir-Rabat. Għal grazzja t'Alla illum insibu tobba fir-raħal Ta' Sannat hemm daqs jew iktar minn irħula oħra Għawdxin. Għal ftit ninsew il-kumdità tal-llum u ngħixu ftit fl-imgħoddi. Wara li tkellimt ma' għadd ta' anzjani f'Ta' Sannat, sirt naf kemm kien importanti l-ħall u kemm kien jintuża' fil-ħajja ta' kuljum. L-aktar kien jintuża biex jitħares il- ġisem tal-bniedem minn mard, u jżomm nadif, primarjament flok il-mediċina u l-kosmediċi ta' illum: Il-ħall għandu sostanzi li jipproteġi l-ġilda, jnaqqas it- tbajja' tax-xjuħija u jnaqqas il-brija mix- xagħar, ġeneralment il-ħall kien jitħallat mal-ilma. Kont taf li l-ħall, fi żmien il-gwerra għen biex ifiequ s-suldatiż Minħabba li l-ħall hu diżinfettant, f'kliem ieħor inaddaf, kien jintuża biex inaddaf il-feriti, kien użat bħala duwa għall-feriti fi żmien il-Bibbja tal-Qedem. Il-ħall fl- imgħoddi kien jieħu post ħafna prodotti mediċinali: kien jgħin biex jittaffa l-uġieħ meta jkollok xi ivvelenar mill-ikel; kien jgħin lis-saqajn muġugħa; biex ineħħi l-kallijiet; ineħħi l-uġiegħ meta xi ħadd jingidem miż-żunżan; iwaqqaf is-sulluzzu; jiffriska l-ħruq tal-ġilda tax-xemx u jnaqqas il-ħakk żejjed ħafna drabi mill-brijet. Il-Ħall jderi u jaħsel Il-ħall jgħin biex jitteffa' l-mard. Madwar 400 sena Qabel Kristu, Hippocrates, ikkunsidrat bħala l-missier tal-mediċina, uża l-ħall biex ifejjaq xi pazjenti tiegħu. Aktar riċenti, ix-xjuħ tagħna jgħidulna li l-ħall jtaffi s-sogħla, itaffi l-griżmejn misluħa u jtaffi l-uġieħ ta' ras. Joqtol l-infezzjoni. Iva, kien jintuża mal- ilma li fih kienu jaħslu l-ħwejjeġ. Jneħħi t-tbajja' mit-twapet u jassorbi xi rwejjaħ kif ukoll fil-ħasil tal-ħwejjeġ iżomm iżjed il-kulur u jneħħi r-riħa tal-għaraq mill-istess ħwejjeġ. L-Użu tal-ħall fil-ħajja moderna Riċentament, instab li jneħħi tbajja' tal- linka minn fuq il-ħwejjeġ u d-drapp. Jintuża ħafna bħala polish għall-għamara antika u xi għamara moderna. Jintuża ukoll biex wieħed jagħmel l-art bil-madum u l-ħġieġ ileqqu. Id-delettanti tal-karozzi tas-snin għoxrin, tlettin u ta' żmien l-aħħar gwerra jużaw il-ħall biex iġibu l-chrome tal-karozzi ileqq daqs li kieku ġdid. L-antenati tagħna kienu jħalltu pjanti ta' kull xorta mal-ħall biex iżżid il-valur mediċinali u għalhekk fejqan għal aktar tipi ta' mard. Parroċċa Ta' Sannat Il-Ħall- prodott magħmul f'Ta' Sannat Il-ħall kien komuni daqs kemm kien l-imbid f'Ta' Sannat. Fejn kien hemm l-imbid, kellek il-ħall. B'proċess qasir ħafna s-Sannatin ta' dari kienu jagħmlu ħafna ħall u kien imfittex minn kulħadd. Billi kien jintuża għal ħafna skopijiet kif rajna fuq, mhux biss kont isibu f'kull dar iżda' kien jinbiegħ f'irħula oħra. Fil-faqar tagħhom missirijietna għamlu l-aħjar użu possibbli mir-riżorsi li kellhom. F'Ta' Sannat kellek ħafna għelieqi bid-dwieli, kien isir ħafna imbid u anke ħall. Fost l-itjeb ħall kien jinxtara mill-ħwienet tal-imbid li kienu mifruxa ma' Ta Sannat kollu. Spiċċa żmien li nappreżaw l-imbid li jmur jew isir morr. Morr għaliex sar ħall, b'riħa qawwija ta' fermentazzjoni, riħa li taqsmek kif inħobbu ngħidu, riħa mhux apprezzeta fid-dinja tal- lum. Għalkemm mhix riħa ta' Chanel jew Calvin Klein pero' fl-imgħoddi il-ħall kellu prezz għola mill-fwieħa ta' llum. O żmien ħelu, fejn int2