Grajjiet, Drawwiet; Tifkiriet: Ftit -żmien-ilu; jiena u nieżel. għall-Kurja, rajt, bejn il- Pjazza tal-Palazz u l-Aġenzija tal-Vjaġġi Llovd Triestino, ir- railing tal-Pulizija. jagħlaq. Triq l-Arċisqof għat-traffiku. Iżjed… 'l isfel, railing ieħor:kien jagħlaq. biċċa mit-triq,-biex iżomm:: in-nies imwarrbin: minn taħt il-bini li hemm fl-istess: triq kantuniera. ma' Triq l-ifran. 'EVESORET ' Dak, il-bini ta' 4 sulari kien milqut. mill- bombi. fi ' żmien l-aħħar gwerra. Minn dak iż-żmien 'l hawn għad- dew tletin sena u ħadd ma tqanqal biex jirranġah jew jibnieh mill-ġdid. Kien tas- sew evesorel il-faċċata ta' Triq l-Arċ sqof u dik ta' Triq' l-Ifran jheddu li ser jaqgħu u għalhekk kienu mirfuda, dik ta' l-ewwel b'ħajt oħ- xon, di jasal sa nofs it-triq, u dik tat-tieni b'żewġ ħitan oħra mal-wisgħa: kożlu' tal- bankina. Mo. jhares. 'il fuq,: til- mah twieqi bia ħġieġ imkis- sra u mdendla, gallerija twi- ja: maħmuġa. bila' purtelli, bibien kolha trab imsakkrin bil-katnazz, ħwienet trasku- rati mingħajr. bejgħ: fihom. Ħaġa biss baqgħet. sħiħa: f'dik il-ħerba;.. l-iskrizzjoni: b'ittri: kbar daqshiex: fil-faċ-- ċata ta' Triq l-Ifran FLORES GOLLEGE Kif wasalt. ħdejn il-bini. li qed insemmu: rajt nies-fuqu- qegħdin iħottu l-ġebel. u jwaddbuh għal .isfel.. Għidt: f'qalbi: ''sa fl-aħħar wasat il-waqt:-li titneħħa dik il-kru- ha, li: tweġġa' f-għajnil- Għax minn. dik it-triq: pas- saġġa: jgħaddu: nies--impor- tanti::— dawk. .di nsejħu VLP.s — biex imorru għand: i--Arċisqof u, sa--ftit. ilu, għand. il-Prim. Ministru, il- lum: għand: il-Ministru. tal-- Edukazzjoni, kif ukoll għall- Kattidral Anglikan: fi Pjazza: Indipendenza: U nistħajjilhom. kienu jkemmxu — ftit. xufftejhom- meta: kienu: jaraw: dak -il-bi- ril- u. dak- tat-Tejatru:. Rjal, Wara : 30: sena, għadu'-ma- ssewwiex;: U aħna, in-nies- komuni;: li-ngħaddu- minn hemm: kważi: kuljum, nippe- rikolaw di--hieħdu xi daqqa ta' karrozza meta: naqsmu: biex immorru: fuq il-bankina tal-ħajt l-ieħor. IL-FAMILJA: ROSPIGLIOSI Inħallu l-bini-kif inhu issa- u naraw x'kienu: għalfejn serva fl-imgħoddi. Kien il-Pa: lazz 'tal-fam'lja: priċipeska Rospigliosi. Minn: dik. il-fa: milja nafu. bi tliet membri li kienu kavallieri. ta' Malta: u jinsabu midfunin. fil-knisja ta' San Ġwann. Dawn kienu Fra Pompeo Rosp'gliosi, li miet fl-1630: u: ndifen fil-kapr pella tal-Italja; Fra Pompeo Rospigliosi ieħor, Balliju: ta'. li miet fl-1662 u. Sagrament, li fiż-żmien kienet. imsejħa . il-kappella tal-Madonna ta' Filermos. u l-lum. hemm. il-kwadru tal-. Madonna ta' Carafa; u Fra Vincenzo Rosp giiosi, . Balli- ju ta' Sant'Ewfemja, neputi Ħ aq GR rane, imgħaddab, ried: jara l-lista tal-prezzijiet u tad- dazji. U meta: mar fil-Qorti, li kienet: fil-Palazzo. Rospig- liosi, qalulu fi ħadd ma kien jaf fejn hi dik il-lista. Għal- hemm. il-Lord, li mid-dehra kien imqarqaċ ġmielu, minn . rajt u kontra r-rieda. tal-Im- ħallef, beda. jfittixha f'dik id- dar, Fittex minn hemm u fittex. m'nn. hawn, fl-aħħar sabha fid-W.C. L-imħallef, furjuż, ordna li Lord Cochrane jiġi arrestat. 'Marixxal tal-Qorti Dek il-Ba'tiju, fis-seng 1689,: irregala fil-Knisja Konventwali ta' San Ġwann il-korp sant ta' San Klement li jinsab fil-kappella ta' San Kariu, u l-lampier tal-fidda kbir, sabiħ. u prezzjuż li hemm: quddiem l-artal maġ ġur, miżmum minn: żewġ anġli mtajrin: kollox jiżen 100: libbra. .PASSAĠĠI-FI-ŻMIEN-— L-ORDNI Għal: xi: żmien dak il-pa- lazz għadda: f'idejn il-Monti tar-Redenzjoni: tal-Msiera, Fuq. dan. il-Monti, li kien jiġbor il-flus ħalli: jifdi lill-il- siera insara li kienu: fil-pe- riklur li. jitilfu l-Fidi, ġa: tkel- limna: fl-ewwel artikolu .ta' din is-serje tagħna. Fl-1708, il-palazz għadda b'kera għand nies -diversi lija Fra Injazju: midfun fl-Oratorjir ta' San Ġwann; u fl-1786;: għand: il-Balliju Cascaxares: fosthom: il-Balll Argote, IL-KUMMISSARJU. ' : Fisżmien i-Ingliżi; fissena: l-istess: palazz ingħa-- 1806; ta, b'kera ta' £86.13.4- fis: sena, lill-Kummissarju: tan- Navv- Ingliża; li: kellu: d-dmir li jissorvelja: l-istabbilimenti: tax-xtajtiet maltin, u dam f'idejn. il-Kummissarjat sal- 1832, meta: dan. ittieħed f'dak il-bini li hemm fix-xatt tal-Birgu, li konna nsejħu. d- Dar tal-Ammirall, Jirrakkonta 1 — Kavallier Victor Denaro, 1i mill-kitba tiegħu nieħu ħafna: mit- tagħrif fi qed' nagħtikom, li fl-1811, meta k'en Kummis- sarju Peter Fraser, Lord Cochrane, Konti ta' Dun- donald, għamel prejjeż: kbar. fil-Mediterran u l-Qorti tal- Ammiraljat ħaditlu sehem kbir minnhom. u 4 surġenti matnazzi tal- Pulizija ġew u qabdu: lil- Lord: u. ġarrewh fuq siġġu sal-karozza: tal-ħabs, li. kie- net tistenna: barra. hemm ħaduh il-Castelfania, li k.enet. tissejjaħ mill-poplu il-Kristjanija, .fi Triq. Mer- kanti, Hawnhekk huwa nżamm arrestat, iżda kien ittrattat: ta' veru Lord, għax: kellu.. saħansitra. l-permess li- jistieden. għaċ-ċena. fil ħbieb: U. ċ-ċeni- itiggħtal kie nu ċeni. kbart IL-LORD' JAĦRAB. — Wara: ftit -'taż-żmien, il- gwardjani: fittxew il-Lord: fil- kamra tiegħu U ma' sabuhx. It-Lord: irnexxielu: jisserra l- ħadid. tat-tieqa: fit-tielet su- lar-u. jaħrab: ħeiset-minn ksir ir-ras. bla bżonn. Dan: l-inċident ġera. ħafna: fost:in-nies-tan-Navv,- ii ħaduh: biċ-ċajt u: sem- Meta, kif. għidna, l-Ammi- raljat mar-il-Birgu; il-Palazz- ġie. wżat bħala. fukanda: taħt: l-isem ta' Morelfs: Hotel, Fi- ha-nafu li-għammar għal xi' żmien l-imsemmi. pittur in- gliż:-Sir-Frederick: Watts; biex:-ma--noqogħdux: insem-—- familji: għolja ingliżi, li kienu. jiġu: u-nies-- oħra ta' jqattgħu: x-xitwa. hawn: Mal- ta. Milli-jidher;.xi mobbli; u p.tturi- tal-familja- Rospigilo- si. baqgħu jżejnu. l-kmamar- ta' dik il-lukanda, għaliex il- Kavaliier: Bonello: kien. jifta- kar li, meta kien ċkejken u għalqet dik. il-lukanda, kien sar irkant tal-mobb:i u fost- hom. inbiegħu xi kwadri: bl- arma:-nobiljari: tar-Rosp si. 'FLORES COLLEGE' Fl-1910, f'dak il-palazz infetaħ kulleġġ ta' studji taħt l-isem ta' Flores Col- Il-pulizija: ma- sogħbih:ex -mill-ħarba, għax- igħos- tqgħen is-sewwa' — is-sibt, 3 ta' ġunju, 1972… Il-faċċata: tal-Kulleġġ k'f kienet tidher dan l-aħħar. lege għail-fundatur u diret- tur tiegħu s-Sur Salv Flo- res. Nistħajjel li tixtiequ ta- xu xi ħaġa. fuq dak. il-bnie- dem: u fuq il-bidu tal-Kul- leġġ. JE Is-Sur Flores twieied il- Birgu fis-sena 1852. Huwa għamel: l-istudji Londra u meta ġiet lura għammar i: Isla, fejn iżżewweġ. F'dik il- belt huwa fetaħ l-ewwel skola tiegħu, meta kellu biss 23 sena. GĦOLLA L-LIVELL Dik. il-ħabta, it-tagħlim f'Malta kien għadu fivell l-aktar baxx. Kollu ħeġġa u mimli b'idejat ġodda dwar l- edukazzjoni, is-Sur Flores għolla: dak il-livell fl-iskola tiegħu, 'ii bdiet tissemma u tintela. bit-tfal. t-tfal li hu ħass il-ħtieġa. li jġorr l-iskola: mill-Ista: għall- post akbar. fil-Belt, fi Triq San Pawl, fejn il-lum hemm Strickland. Ġol-Belt ewlenija: il-fama tal-iskola: u tas-Sur: Flores kibret aktar. U fl-1919;'kif għidna, ħu- wa reġa' ġarr għal dar ikbar ti isbaħ, fl-imsemmi Palazzo Rospigiosi.. Huwa għam- marha b'dak. kollu: li jen- ħtieġ għat-tagħlim: u bħala bniedem ta' sogru, beda jġib' għalliema mill-aħjar minn barra u jħallashom: taj- jeb, Tant kienu tajba li minn għandu ħafna minnhom għaddew jgħallmu fil-Liċeo jew saħansitra fl-Universita'. Minn dak. il-Kulleġġ, li kien iħabbatha mal-Liċeo: u mal-Kulleġġ : il-qadim: tal- Ġiżwiti Ngliżi f'San Ġiljan, li kienu l-aħjar żewġ skejjel taż-żmien, ħarġu: nies ta' kapaċita' fl-istudji, fil-pro- fessjoni u' fil-ħajja militari, li għaliha kellu: klassi speċja- li, Fil-Bibljoteka Rjali għan- dna rapporti tas-suċċessi: ta' kull sena f'dak il-Kulleġġ, u xi studji li l-'Principaf', għax hekk kien jissejjaħ, kien għamel dwar il-poeta Tant żdiedu: 'ħil-thom: kollha ngliż Wordsworth u dwar il- letteratura ingliża. Dak l- edukatur. mill-kbar daħħal f'Malta, kif jgħidu, l-eżami- jiet ta' Oxford, li l-lum in- sejħu tal-G.C.E, : Mhux ta' b'xejn, fil-mewt tiegħu l: ġrat fis-sena 1929, meta kellu 78 sena, huwa kien mibki minn kulħadd, speċja:ment mill-old— bovs- tal-Kulleġġ. '— Meta rtira: s-Sur 'Flores,' il-Kulleġġ għadda taħt idejn Miss. Theresa Middlebrook M:B.E., H kienet ilha tgħal- iemi fih mill-1911 u saret di- rettriċi tiegħu. Kien fi żmie- mha li dik: l-iskola ġarrbet: ħsara l-aktar' kbira bil-bom- bi tal-gwerra. Wara, dik il- gwerra, Miss Middiebrook ħasset ruħha xiħa. biex tis- sokta. tmexxi dak il-Kulleġġ; għalhekk, fis-sena. 1948: hija w'llietu lill-Patrijiet Dumni- kani taħt: it-treġija tal-Prof. u ħabrieki, li għadu: kemm: għamel: il-ġublew saċerdo- tajl tad-deheb.: Dawn, lesti biex: iżommu: mhiex imtiefsa t-tradizzjoni tajba tal-Kulleġġ, għamlu biex iżom- mu l-livelli tat-tagħlim għoli. u l-għadd tal-istudenti reġa'' ' beda jiżdied, iżdà l-bini, biċ- ċa minnu mwaqqa', kien ikkundannat u għalhekk il-: Patrijiet bdew j'bnu kulleġġ ieħor ħdejh fl-istess blokk, li: tlesta u nfetaħ fl-1961 mhux: bħala: Flores College, imma: bħala St. Albert the Great: College, li l-lum jilqa' fih 300 tifel, u ma jagħmilx għajb lik ta' qablu. Sadattant, il-ħaddiema għadhom iwaqqgħu l-ġebel u jniżżlu t-travi, kbar u ħox- nin. Nittamaw li wara li dam 30 sena jkerrah Triq l- ran u Triq l-Arċisqof, jitla'' bini xieraq lill-Belt Valletta,, ''il-belt mibnija minn ġent:, lomi għall-ġentlomi'.