Il-Poeta tal-Poeżija Sagra u Patrijottika u Awtur tal-Versi ta' l-''Inno Sliema'' Meta f'Jannar li għadda Patri Raniero Zammit OFMCap. talabni, biex bħas-soltu nikteb f'dan il-ktieb, urieni x-xewqa li nikteb dwar il- Professur Luigi Billion. Ngħid is-sew ftit li xejn kont naf dwaru u għalhekk fittixt fid- dizzjunarju ta' Robbie Mifsud Bonnici, iżda hemm sibt biss li dwar il-konnessjoni tiegħu mal-Parroċċa tagħna kienet li għex u miet f'Tas- Sliema fl-1939. Kien ukoll għalliem. Barra dan kont naf li Billion hu l- awtur tal-versi ta' l-Innu l-Kbir li jitkanta lejlet il-festa f'ġieħ il- Madonna tas-Sacro Cuor. Kont naf ukoll li huwa kiteb il-versi ta' l-innu l-kbir f'ġieħ San Ġorġ għar-Rabat ta' Għawdex. Isem Billion huwa. wkoll marbut ma' l-edukazzjoni ta' bosta tfal. L-iskola ta' Billion, fi Triq Rudolph għadha magħrufa sa llum f'Tas-Sliema. (Għalhekk nistgħu ngħidu li Luigi Billion kien wieħed mill-pijunieri ta' l-edukazzjoni skolastika f'dawn il-gżejjer. Ix-xewqa ta' Patri Raniero li nikteb dwar Luigi Billion kienet bħal vleġġa li laqtet lil wieħed mill-ħbieb tiegħi, li ftit wara għoġbu jtini pubblikazzjoni ta' Luigi Billion. Dan il-ktieb 'VOCI INTIME' ġie stampat fl-1928 fl-istamperija ta' San Ġużepp il-Ħamrun. Hu ktieb li jiġbor fih tlett taqsimiet ta' poeżija — sagra, patrijottika u varja. Bosta minnhom għandhom magħhom tif- kiriet speċjali. Din il-pubblikazzjoni iddedikaha lil martu Emilia f'għeluq il-ħdax-il sena mill-mewt tagħha. Biex naqta' ix-xewqa ta' Patri Raniero, iddeċidejt li flimkien naraw dan il-ktieb. Minnu toħroġ il- personalità ta' Luigi Billion. It-taqsima tal-poeżija sagra, li hi l- itwal waħda, tiftaħ bil-poeżija idde- dikata lil Ġesi Redentur, li Luigi Billion kiteb bħala tifkira ta' l- inawgurazzjoni tal-monument f'ġieħ Kristu Sultan fuq l-għolja tal-Virtà fl-1900. Poeżija oħra li ġġib l-isem 'Pasqua' iddedikaha lis-Sur Fons Maria Galea, li tista' tgħid għex ħajtu kollha f'Tas-Sliema, u benefattur kbir tas-Soċjetà Maltija. Il-Professur Luigi Billion. Poeżija oħra, 'Cristo Re' il- professur Billion iddedikaha lil Pro- fessur Patri Tonin Tonna Barthet, Agostinjan, li fis-snin għoxrin kien wieħed mill-akbar edukaturi tal- kleru Malti. L-istess kien Monsinjur Injazju Panzavecchia. Għalhekk Luigi Billion iddedikalu l-poeżija 'A Maria Bambina' billi Monsinjur Panzavecchia kien Senglean. Poeżija oħra sabiħa 'Sovrana di Pace' hi f'ġieħ il-Madonna u Luigi Billion iddedikaha lil Professur Patri Anastasju Cuschieri O.C., il-poeta tal-Madonna. Poeżija twila b'dsatax-il stanza, Luigi Billion kitibha f'ġieħ il- Madonna tas-Sacro Cuor u ta dan l- isem 'A Nostra Signora del Sacro Cuore'. Wara din il-poeżija hu kiteb oħra, b'rabta Sliemiża. Hi poeżija f'ġieħ il- Madonna 'Stella Maris' u din iddedi- kaha li Dun Rafel Capurro, kappil- lan ta' Stella Maris, fis-snin għoxrin. Qassis popolari ħafna f'Tas- Sliema ta' sebgħin sena ilu, kien Dun Ġużepp Busietta. F'din il-ġabra ta' poeżiji Luigi Billion iddedikalu l- poeżija 'Lo Scapolare'. F'din il-ġabra ta' poeżiji nsibu 'oħra b'rabta mal-parroċċa tagħna u Fl-1921 fil-belt ta' l-Isla ġiet inkurunata l-istatwa ta' Marija Bambina. F'din l-okkażjoni Luigi Billion kiteb poeżija sabiħa u ddedi- kaha lil Dun Ġużepp Bonanno, li kien il-primiċerju ta' San Filippu ta' l-Isla. Fl-1922 il-Knisja Universali fakkret għeluq is-700 sena mit- twelid ta' San Duminku. Luigi Billion kiteb poeżija sabiħa għal din l-okkażjoni u ddedikaha lil Professur Patri Daniel Callus Dumnikan. Meta fl-1924 inġiebet Malta r- relikwija tad-driegħ ta' San Fran- ġisk Saverju, Luigi Billion kiteb poeżija twila ta' tifkira. L-ewwel taqsima ta' dan il-ktieb tagħlaq b'numru ta' poeżiji li hu kiteb għal Kungress Ewkaristiku ta' l-1913 u wkoll meta inkixef il-monument ta' Kristu Re fl- 1917. Fit-taqsima ta' poeżiji patrijottiċi niltaqgħu ma' bosta poeżiji li jfakkruna f'episodji differenti mill-istorja ta' dawn il-gżejjer bħal m'hi dik f'ġieħ il-leġġendarju Toni Bajada li Billion iddedikaha lil Provinċjal Patri Tonin Bajada OFM. Poeżija oħra titkellem dwar l-eroj ta' l-Assedju l-Kbir li hu ddedikaha lil Fortunato Mizzi, politiku Malti magħruf fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin. Poeżija oħra 'Malta al Mondo' iddedikaha lil Monsin- jur Enrico D'Andria, Ministru ta' l-Edukazzjoni ta' dawk iż-żminijiet. Meta fl-1921 Malta kisbet l-ewwel Kostituzzjoni tagħha, Luigi Billion kiteb il-poeżija 'Per La Nostra Autonomia' u ddedikaha lil Dr. Fortunato Mizzi u lil Sir Filippo Sciberras li kien strumentali fil-għoti tal- Kostituzzjoni. PADRE ĠUIDO ANNATI 0.F.M. Poeżija li l-Prof. Luigi Billion kiteb b'ġieħ it-tieni Kappillan tal- Parroċċa tagħna, P. Gwido Annati OFM. Ittra tal-Prof. Luigi Billion lis-Segretarju tas-Soċjetà, fejn jinfurmah li lesta l-versi ta' l-Innu Sliema għal Mro. F'din il-ġabra ta' poeżiji insibu waħda taħt l-isem 'Melita' li hu ddedikaha lil Dr. Carmelo Mifsud Bonnici (missier il-President) li allura kien Ministru tat-Teżor. Poeżija oħra patrijottika semmieha 'Alla Nostra Bandiera' u ddedikaha lil Dr. Enrico Mizzi li dak iż- żmien kien Ministru ta' l-Industrija u Kummerċ. Meta fl-1915 l-Arċisqof Dom Mauro Caruana O.S.B. inħatar Arċisqof ta' Malta, Luigi Billion kitiblu poeżija ta' merħba f'isem il-poplu Malti. Fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin l-Isqof Angelo Portelli O.P. kien il-Vigarju Ġenerali tad-Djoċesi ta' Malta, Luigi Billion kitiblu poeżija li fiha faħħar it- talenti u l-ħidma ta' dan l-isqof Dumnikan. Poeżija oħra li kiteb Luigi Billion tfakkar il-ħamsa u għoxrin sena ta' l-ordinazzjoni saċerdotali ta' Patri Guido Annati OFM li kien it-tieni kappillan tal-parroċċa tagħna fis-snin għoxrin. Meta wieħed jaqra dawn il-poeżiji li rajna flimkien wieħed mill-ewwel jinduna bis-sentimenti nobbli li bihom kien imżejjen Luigi Billion. Fihom jidher kemm Luigi Billion kien bniedem konvint mit-twemmin tiegħu, u kemm kien bniedem li fil-vini tiegħi kellu demm Malti u patrijottiku. Il-Parroċċa tagħna, għalhekk għandha għax tkun kburija li fost ix-xogħlijiet tiegħu nsibu numru ta' kitbiet li għandhom rabta sħiħa magħna. Fl-aħħarnett hu ta' unur kbir għalina li l-innu tal- Banda tas-Soċjetà Filarmonika 'Sliema' huwa wkoll xogħol tal-Prof. Ta' min iżid li, wara l- aħħar gwerra, dan l-''Inno Sliema'' ġie maqlub bil-Malti minn Dun Frans Camilleri.