ESPRIT BARTHET (1919-1999) U L-KWADRI TIEGĦU FIL-FLORIANA ESPRIT BARTHET, wieħed mill-aktar pitturi prominenti f'Malta fl-aħħar ħamsin sena tas-seklu għoxrin, twieled il- Belt Valletta nhar it-Tlieta 6 ta' Ottubru 1919. Missieru kien il-Prokuratur Legali Camillo u ommu Giuseppina, xebba Grixti, għammduh l-għada fil-knisja ta' Porto Salvo ( ta' San Duminku) il-Belt stess u tawh l-ismijiet HESPRIT JOSEPHUS, Antonius, Carmelus, Francescus, Timoleon, Domenicus u Vincentius. Għammdu l-Viċi-Kappillan Patri - Constantinus Camilleri O.P., waqt li parrini kienu n-nanniet tiegħu Carmelu Grixti u Concetta Barthet. Esprit kellu erba' ħutu oħra, tliet subien u tifla. Esprit kien il-kbir fosthom. Esprit jgħid li missieru Camillo kien jgħid li l-orġini tal-familja ġej minn Marsilja. il-bużnannu Renċ Barthet kien ġie Malta meta Napuljun ġab miegħu l-aqwa artiġjani. Renċ kien wieħed minnhom. Fil-25 ta' April 1944, Esprit iżżewweġ lil Therese (Tessie) bint Carmelo Borg u Maria neċ Micallef, imwielda B'Kara. Għall-ewwel waqqaf il-familja tiegħu fil-Belt fejn hemm ukoll kellu l-istudju tiegħu. Kellhom sitt itfal, tlieta subien u tlieta bniet. L-aħħar residenza tiegħu kienet 'Chateau de Artistes' fis-Swieqi. Miet fl-4 ta' Lulju 1999 ta' 79 sena. Sa jumejn qabel kien fl-istudju tiegħu quddiem il-kavallett ipitter kwadru li baqa' mhux lest. TAGĦLIM U TAĦRIĠ Hu ħa t-tagħlim tiegħu fil-Liceo Umberto Primo u fil-Kulleġġ Flores. Kiseb l-ewwel taħriġ fid-disinn u l-pittura, bħal ħafna oħra ta' żmienu, mill-iskola ta' l-arti tal-Gvern, fi Triq l-Ifran, il-Belt. Kien fl-1930 fejn hemm iltaqa' u tħallat ma' żgħażagħ bħalu oħra, fosthom Willie Apap (1918-1970), Anton Inglott (1915-1945) u Emvin Cremona (1919-1987) mimlija kollha ħeġġa li jimxu 'l quddiem fl-istudji tagħhom u jiksbu isem. Dawn kollha rnexxew u ħallew xogħlijet tajbin sewwa. Fi żmienu l-Iskola ta' l-Arti kienet immexxija mill-pittur Edward Caruana Dingli (1876-1950) u minn ħuh Robert (1882-1940). Fl-1936 Esprit beda jattendi flimkien ma' xi wħud minn sħabu ''La Scuola del Nudo' imwaqqfa mill-iskultur u pittur Josef Kalleja (1898-1998). B'xorti ħażina din il-klassi sabet oġġezzjoni qawwija u kellha ħajja qasira (1935-1936) u għalqet. L-aħħar residenza tiegħu Matul daż-żmien, dawn l-istudenti/artisti bdew jaċċettaw xogħlijiet żgħar, imħallsa bi ftit flus. Esprit innifsu jirrakkonta li hu u Willie Apap kienu jmorru Bormla għand ċerta ''benefattriċi', is-Sinjura Lisa Brincat, biex ippittrulha diversi kwadri. Kienet tħallashom bejn tmintax irbigħi (12c5) u ħames xelini (25c) kull darba. Kien ħlas tajjeb ħafna għalihom meta kienu nieqsa mill-flus. Fl-1938 kompla jistudja fir- 'Regia Accademica di Belle Arti' f'Ruma, dak iż-żmien kienet immexxija mill-Professur Carlo Siviero (1882-1954). Siviero ħalla influwenza kbira fuq Barthet. F'din l-Akkademja tħarġu diveri artisti oħra Maltin, fosthom Emvin Cremona. Ħin bla waqt u li b'diżappunt kbir għalih Esprit kellu jħalli Ruma minħabba l-Gwerra Dinjija 1939/1945 u ġie lura Malta ftit qabel ma Malta ddaħħlet fil- gwerra. Bħal ħafna żgħażagħ oħra Maltin inqabad bil-lieva għal erba' snin. Matul il-gwerra sab ħin biex ipitter diversi ''still-lifes', pajsaġġi u ritratti ta' wħud minn sħabu s-suldati u xi kapijiet tiegħu għax kien qatagħha li jkompli jistudja u jesperementa waħdu. Fl-1959 ħa 'Scholarship' u mar fl- '' Academv of Arts' f'Bath, fl-Ingilterra. Hemm issokta sewwa fl-istudji tiegħu speċjalment lil Cezanne u kompla jisperementa fil-Kuliżmu, ir- 'Rooftoops' u l-astratt li ġa kellu bidu tagħhom. Dak li tgħallem baqa' dejjem jiżviluppah tul ħajtu kollha. GĦALLIEM TA' L-ARTI Kien fl-1957 meta ġie impjegat bħala għalliem ta' l-arti mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni. Kien jgħallem fil-Liceo, fil-Junior College fis-VIth Form u fil-Politeknika u fl-Iskola ta' l-Arti (1961). Diversi artisti tal- lum jafu t-tagħlim tagħhom u l-influwenza tiegħu fuqhom lilu. Dan it-tagħlim kien jeħodlu l-ħin kollu tal- ġurnata, imma sab ħin biex ipinġi wara x-xogħol u fi tmiem il-ġimgħa. Baqa' jgħallem sal-1979. Wara kellu aktar ħin għad-dispożizzjoni tiegħu għall-pittura. WIRJIET TA' ESPRIT BARTHET Kellu diversi wirjiet tax-xogħlijiet tiegħu, kemm personali kif ukoll ma' artisti oħra. Minn dawn kollha nsemmi biss uħud:- wirjiet personali - 1936 fil-Grand Studio — Valletta; 1950 - f'Palazzo de la Salle u fl- 1952 fil-Bibljoteka Nazzjonali. Fl-Auberge de Provence fl-1961 u oħra fl-1969; fil-Mużew ta' l-Arti fl- 1974; 1977,u 1986, fil-Katidral tal-Mużew, Mdina fl-1988. Wara li miet kellna żewġ wirjiet oħra, waħda fl- 2000 fil-Mużew ta' l-Arti u oħra fl-2001 fil-Bank of Valletta, f'San Ġiljan. Fost uħud mill-wirjiet kollettivi hemm dik ta' l-1933 ma' Robert Caruana Dingli u Karmenu Micallef u l- istudenti sħabu Tusċ Busuttil u Ġużeppi Arcidiacono, fil-Grand Studio, il-Belt. Fl-1994 — ''Contemporarv Sacred Art in Malta' u fl-1996 '' Contemporarv Christian Art in Malta'', it-tnejn fil-Mużew tal-Katidral ta' l- Imdina. Barra minn Malta ħa sehem f'wirjiet kollettivi oħra fosthom:- Ġenerali ta' l-UNESCO fi Tripli, fi Vjenna, Awstrija, f'Edinburgh u fil-Ġermanja. Ix-xogħlijiet tiegħu dejjem ġew milqugħin tajjeb u mfaħħra. Il-pittura tiegħu nnifsu (Auto-ritratt) kien milqugħ fil-Uffizi Gallerija ta' Firenze, Italia (1982). XI XOGĦLIJIET TA' BARTHET Bħala pittur ritrattista ma setax li ma jpittirx lilu nnifsu, il-martu, 'l uliedu u membri oħra tal-familja fosthom ukoll omm il-mara tiegħu, is-sinjura Marv Borg (1945). Anżi pittirhom b'sodisfazzjon kbir għalih u għalihom, bosta drabi u ta' etajiet differenti. Pitter lil xi wħud minn ħbiebu u lil uliedhom fosthom lin-Nutar Vincenzo Pellegrini, il-martu Josephine u wliedhom; pitter lill-pittur Ġużeppi Arcidiacono (1938), l-iskultur Vincenzo Apap (1991), lill-Patri Marius Zerafa O.P. (1963), il-Patri Serafin Zarb u membri oħra ta' l-Ordni Dumnikana Albert Laferla (1957), lill-kittieb u poeta Ġużċ Chetcuti, lill-Patri Gużċ Delia lill-Dun Ġorġ Preca (illum, Beatu), lill-Arċisqof Mikiel Gonzi (1954) u membri oħra tal-Knisja. Monn fost il-Prim Ministri ta' Malta pitter lil Dr Enrico Mizzi (1954) lil-Dr Ġorġ Borg Olivier (1953) u lil Dr Karmenu Mifsud Bonnici (1989). Xogħlijiet oħra huma l-Imħallef Ant. Montanaro Gauci, Sir Anthonv Mamo (1966) Prim Imħallef, (wara Gvernatur Ġenerali u l-ewwel President ta' Malta); lit-tabib Ċensu Tabone (1989) President ta' Malta lil Dr Anton Buttigieg, President ta' Malta u lil Dr Ugo Mifsud Bonnici, President ta' Malta. Insibu wkoll li pitter l-ewwel Gvernatur Ġenerali ta' Malta Indipendenti Sir Maurice Dorman (1965), lil Ladv Dorman u t-tfal tagħhom. Hemm ukoll il-Gvernatur Sir Robert Lavcock u Miss Mable Strickland u bosta persunaġġi prominenti oħra. L-aħħar u mhux l-inqas il-Mari tal-Bajd tax-Xemxija (1964) kwadru li kien għal qalbu ħafna. Xogħlijiet oħra tiegħu, din id-darba ta' natura reliġjuża narawhom fil-knisja tal- Patrijiet Konventwali u f'tal-Karmnu, it-tnejn fil-Belt, il-Beatu Massimiljanu Kolbe; il-Beatu Franġisku Fasini; Sta. Rita fil-knisja ta' Santa Rita f'San Ġiljan, ta' San Ġorġ, il-Kunċizjoni u Kristu Rxoxt f'Ta' l-Ibraġġ. Kristu mejjet fuq is- salib (1981) fil-Knisja tal-Porzunkola (ta' l-Anġli) f'Baħar iċ-Ċagħaq; oħrajn fil-Kappella tal-Ġiżwiti, Naxxar; fil-Parroċċa ta' Pembroke u f'ta' Marsaxlokk. Għad-Dipartiment pitter Qalb ta' Ġest (1951) u Qalb ta' Marija (1952). Għal darbtejn l-Awtorità tal-Posta ta' Malta ikkomissjonatu biex jitfakkru personaġġi Maltin bi ħruġ ta' Bolli Postali. Dawn kienu Mons. Ġuż DePiro fl-1983 u l-Venerabbli Nazju Falzon (illum Beatu), il-Mons. Dawn ħarġu fl- 1988. B'dawn il-Bolli Posta isem Esprit Barthet (għalkemm ismu ma jidhirx fuq il-Bolli) infirex mad-dinja tal-Filatelija. ESPRIT BARTHET FIL-FLORIANA Minn ittra ta' Patri Franġisku Azzopardi OFM Cap., li dehret fi 'The Sundav Times' tal-21 ta' Mejju 2000, ħareġ għad-dawl ix-xogħlijiet ta' dan l-artist, li hemm fil-Kunvent tal-Patrijiet Kapuċċini tal-Floriana. Sirna nafu li hemm tmien (8) kwadri li juru Ministri Provinċjali li huma dawn:- Patri Bernard Galea, Patri Anton Dimech, P. Pietru Mamo, P. Timotju Attard, P. Crispin Galea, P. Fortunato Pulċ, P. Franġisku Azzopardi u P. Ewsebju (Pawlu) Darmanin (illum Isqof ta' Garissa fil-Kenja). Kwadru ieħor juri l-Patri Kapuċċin Roberto Novella minn Eboli, (Italja). Il-kwadri tal-Ministri Provinċjali nsibuhom fil-Bibljoteka waqt li dawk ta' P. Franġisku Azzopardi u ta' P. Robert Novella narawhom fil-Mużew ta' l-istess Ordni. Hawn hu tajjeb ta' min ifakkar li P. Franġisku Azzopardi kien il-fundatur ta' dan il-Mużew li b'interess kbir ġabar għadd ta' kwadri u oġġetti marbuta mal-ħajja u l-ħidma tal-Kapuċċini Maltin. Ħa ħsieb ukoll jikkommissjona lil Esprit Barthet biex jagħmel ''impressjoni' ta' Patri Robert waqt l-Assedju tal-1565. Dal- Patri hu aktarx l- ewwel Kapuċċin barrani li ġie Malta fil-bidu tas-sena 1565, aktar minn għoxrin sena qabel ma twaqqaf l-ewwel kunvent tal- Kapuċċini f'Malta, fuq il-Għolja tad-Dokkara, dak iż-żmien barra mis-swar tal-Belt - illum il-Floriana. Ma' dawn inżidu kwadru ieħor dak ta' l-Isqof Franġisk Fenech OFM Cap., (1969) missjunarju u l-ewwel Isqof ta' Jhansi fl- Indja. Dal-kwadru tlesta fl-1971 u jinsab fl-Awla tal-Laqgħat tad-Definitorju. KWADRI FIL-KNISJA TA' SAN PUBLJU B'żieda mat-tagħrif li tana P. Franġisku jiena kont semmejt fis- Sundav Times, 4 ta' Ġunju 2000, il-kwadri ta' Barthet li hemm fis-sagristija tal-knisja ta' San Publju. Kont issuġġerejt ukoll li tittella' wirja tal-kwadri kollha li jinsabu fil-Floriana. Dawn il- kwadri kienu ta' erba' Arċiprieti li mexxew il-Parroċċa. Il-kwadri huma:- Dun Angelo Ghigo (1931-1952), Dun Carmelo Xuereb (1960-1967) illum Vigarju Emeritus, Dun Alwiġ Debono (1967- DUN ANGELO GHIGO 1970) u Dun Salv Fenech (1970-1986) illum Monsinjur. Vjinn dawn il-kwadri kollha fil-Floriana nsibu tlieta biss li huma persunaġġi Furjaniżi:- Patri Pietru Mamo, Dun Salv Fenech u l-Isqof Franġisku X. Fenech. Ma' dawn ma neskludix li hemm xi xogħlijiet oħra f'kollezzjonijiet privati fil-Floriana. Għall-merti tiegħu fil-qasam tal-pittura, Barthet ġie maħtur Kavallier tar-Repubblika Taljana. Hekk ukoll għamlu l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann meta ħatru bħala Kavallier. Kien membru Onorarju tal- Fondazzjoni Fra Poeti, Scrittori, Pittori e Giornalisti per la Pace nel Mondo' ta' Bern, Svizzera. Fl- 1994 ir-Repubblika ta' Malta tagħtu l-Ġieħ ta' Membru ta' l- Ordni Nazzjonali tal-Mertu. , , i , if i aħ AL L-AĦĦAR TISLIMA L-aħbar li miet dan il-pittur magħruf, dak in-nhar stess 4 ta' Lulju 1999 fuq il-mezzi tax-xandir u l-għada fil-ġurnali lokali, nisslet sobgħa kbira mhux biss fil-familja tiegħu imma wkoll fost dawk kollha li kienu jafuh, jammirawh u ħadu t-tagħlim miegħu. Malta kienet tilfet artist ewlieni tant li l-Parlament tagħna ħass li kellu jfakkru u jsellimlu fl-ewwel laqgħa tiegħu (5-7-99) wara mewtu. Il-funeral tiegħu sar fis-6 ta' Lulju fil-knisja ta' Marija Immakulata f'Ta' l-Ibraġġ -— quddiesa ''presente cadavere' u l-aħħar talbiet b'sufraġju għal ruħu. Il-fdalijiet tiegħu tqiegħdu jistrieħu fiċ- Ċimiterju ta' Marija Addolorata, f'Raħal Ġdid, fil-qabar tal- familja. GĦELUQ — F'din il-kitba DUN SALV FENECH ppruvajt nuri fuq fuq min kien il-pittur Esprit Barthet, semmejt xi kwadri li pitter u b'liema kwadri rabat ismu mal-Floriana. Il-figura tiegħu tibqa' ħajja fl-istorja tal-pittura f'Malta u fl- għadd kbir ta' xogħlijiet li ħallielna u jġibu l-firma - ES- PRIT BARTHET. Parroċċa Porto Salvo; Reġistru Pubbliku; Sta. Ġurnali - The Times of Malta; the Sundav Times of Malta; The Times; In-Nazzjon; L-Orizzonit; L-Inħawi- Kunsill Lokali Swieqi u ġurnali ohrajn. 3 Esprit Barthet - L-Arti Tiegħu - Mario Azzopardi 1973. a ja ġ 8. DUN ALWIĠ DEBONO 11. Ħajrlil Patri Franġisku; Deborah u Franco Agius.