QARI LI TOĦROĠ /L-GħAQDA L-EWWEL KTIEB TAL-KITTIEBA TAL-MALTI TA' L-1936 L-IMĦABBA, DIK TĦOLL U TORBOT L-Imħabba bħax-xemx : tiddi u ssaħħan u ssebbaħ kull ma tmiss bid-dija tagħha. Tinżel ix-xemx, u qajla qajla kollox jibred, kollox jinża' minn ġmielu, kollox jitkebbeb fid-dlam: ebda ħaġa — ma turi iżjed il-lwien tagħha, it-tifsila tagħha: iżda malli hi tarġa' tixref mix-xefaq, kollox jarġa' jilbes il- libsa tal-ferħ; il-ward igeġweġ u jlellex donnu jrid jurik b'saħħa l-Iwien tiegħu mżewqa; is-siġar iħaddru fuq l-iswed tal-blat u fuq l-aħmar tar-raba'; quddiemek tin- firex it-tifsila tad-djar, tar-rħula, tal-bliet bil-knejjes, bit- triqat, bis-swar, u bir-raba' jew bil-baħar ma' dwarhom; u minn qalbek taqbeż, qisha tnehida ta' ferħ u ta' hena: Ol Hekk l-Imħabba. Fejn hemm l-imħabba hemm il-ħajja, hemm il-ferħ, hemm il-ġid: fejn ma hemmx l-imħabba hemm il-kesħa, hemm il-mewt; ebda ħajr, ebda ġmiel; kollox jitlef is-siwi tiegħu; u quddiem din il-ħerba l-qalb tħabbat għażżiena, il-għaqal u d-dehen jitilfu d-dawl tagħhom, u saħansitra s-sensi jitilfu set- għathom. ġ Hawn ħafna ma jħobbuhx il-Malti, għandu mnejn għaliex ma jafuhx u qatt ma ħadu ħsieb jafuh. Dawn il-fiena ma jsibulu ebda ħajr, ebda ġmiel, ebda siwi; igħidulek li hu fqir, li hu iebes, li hu aħrax għall-widna, li hu tqil biex titgħallmu u aktar biex tiktbu; li ma għandu l-ebda fejda, m mhux biss ma jgħaqqadniex ma' ġnus oħra, iżda bil-maqlub jifridna minnhom. Ma jħobbuhx, 'il-Malti, u jarawħ u jħossuh hekk: ma hemmx id-dija ta' l-imħabba u l-Malti, għalihom, qiegħed fid- dlam. Aħna nħobbuh, il-Malti; inħobbuh l-ewwelnett għaliex hu l-Ilsien ta' pajjiżna, ta' ġensna minn żmien qadim aktar minn ta' ħafna ilsna oħra ma' dwarna: inħobbuh, għax lilu smajna l-ewwel darba mill-fomm ta' dik il-mara ii aħna ħabbejna l-iżjed, ta' ommna: inħobbuh, għaliex il-kelma tiegħu tfasslet u nħadmet u kibret fuq il-ħsieb tagħna kif il-qoxra ta' frotta tis- sawwar fuqba u tikber magħha; inħobbuh, għax hu l- Isien ta' kulħadd fil-gżejjer tagħna u jasal waħdu fil- moħħ u fil-qalb ta' kulmin jisimgħu, u fostna hu l-għodda l-iżjed ħafifa biex wieħed Malti jgħid lill-Maltin ħutu dak li ġara u dak li qiegħed jiġri fid-dinja, u jgħalli- mhom liema kienu l-ġrajjiet li minnhom għaddew mis- serijiethom u x'ifissru għal Malta dawk il-ġrajjiet; xin hi l-ħajja u x'tiswa; xin bi s-saħħa u kif iżżomm, xin huma s-snajja' u kif ninqdew bihom. xin hu jedd u xin hu dmir; xi tfisser liġi u xi tfisser libertà, u fuq kollox liema hi l-fawwara li minnha niżlin, bħala ilma tal-ħajr, dawn il- ħwejjeġ kollha sbieħ u għeżież. U għax aħna nħobbuh lill-ilsen malti, narawh bid- dawl fuqu; narawh sabiħ u f'lewnu, ħafif għani, qawwi, fejjiedi, kbir fis-siwi tiegħu, u, fil-poeżija, ħelu daqs ilsna oħra. L-imħabba; dik id-dija li ssebbaħ; dak il-muftieħ li jaqfel u jiftaħ; dik il-ħajta tad-deheb illi torbot u tħoll,