IŻ-ŻIGARELLA (leġġenda) Kien tifel twajjeb ħafna għalkemm ta' seba' snin, iħobb jiġbor is-santi fi ktieb tal-qaddisin; bekk kif fil-għodu kmieni l-ewwel salib irodd kien jiġri ħdejn il-qsari il-fjuri jibda jgħodd; jekk ikun hemm biżżejjed fjuri bojod safjin jew qronfol lewn id-dmija jew ward tal-ġiżimin idommhom bukkett ċkejken bil-ħajta tas-satin u jbusbom waħda waħda għax dak ward għall-Bambin. Imbagħad fis-sagristija jimla bl-ilma sax-xfar il-bwieqi kuluriti li jsib fuq xkafef żgħar; wara joħroġ fil-knisja ħdejn sħabu tfal ċkejknin igħidilbom ir-rużarju iżommhom miġburin. Kull tant igħin xi quddiesa jilbes bħal qassisin qisu kanonku ċkejken fuq rasu berettin, bu żgħir biex jilħaq tajjeb il-għoli ta' l-artal u biex waqt il-Vanġelu idawwar il-Missal; kien igħin bil-qalb u l-ħeġġa iwieġeb bil-latin mas-sanctus sewwa sewwa iċenċen tin.. tin.. tin.. Iżda jum wieħed Pawlu fil-knisja ta' ġol-wied mar jitlob bemm bħas-soltu flimkien mal-patrijiet. Il-fjuri ta' ġol-bwieqi isbaħ mill-fjur tal-ġonna x'ħin qalb id-dawl tax-xema' iżejnu lill-Madonna, X'kien ġralu dan it-tfajjel, Mitluf f'ħolma tal-ġenna' Ġew l-ansli minn ġos-sema u t'hemm dewqub il-benna7 Il-Knisja kienet għalqet, kulħadd mar lejn id-dar, l-arloġġ ta' fuq it-torri kien ġa daqq nofs in-nbar; it-tfajjel baqa' jitlob fil-knisja l-ebda ruħ ma ħassx l-għeja l-kedda la għatx u lanqas ġuħ. Il-ġuħ, il-għatx, il-għeja in-ngħas, l-għomma u bard kull għaks u kull tbatija li taf tagħti din l-art xejn m'buma għall-imħabba basta tkun mal-maħbub anqas jekk bija jkollba ġħalib bil-mewt iddub; issa qisu jitbissem ibexxaq ftit xuftejb issa qisu qed jitlob u t-tfajjel ċkejken jitlob bemmbekk għal sigħat dam la tħarrek anqas tniffes qisu statwa ta' rħam. U sidru jogħla u jinżel x'ħin ċaqlaq ftit xufftejb u bewsa kbira faqqa' fuq tarf subgħajb t'idejb. Temtem xi kliem bil-għaġġla tnebida ta' xi krib u resaq b'ġirja kbira fl-artal ħdejn is-salib u biesu reġa' biesu fil-pjaga ta' riġlejb u għanqu b'qalbu kollha fetaħ beraħ idejb. 'Għażiż Ġesu ta' qalbi' temtem Pawlu bil-mod; irrid ingħidlek ħaġa qallu qisu jirtogħod, Bħal lum tmint'ijiem sewwa ser nagħmel il-preċett u tiġi ġewwa sidri li ħabb mill-bidu nett. U ruħi issir il-ġenna tgħannilek il-għanijiet bħal kif fis-sema jgħannu l-anġli qtajjiet qtajjiet, Għajnejh bid-dmugħ ileqqu bin-niket magħsurin, x'kien hemm moħbi ġo qalbu jidher f'ħaddejb sfajrin. il-ġilju tat-tfulija li fetaħ f'din il-qalb imsoqqi bit-tjubija li tisma' f'dan it-talb. Nagħtik warda — mħabba ma fiha l-ebda xewk — kif jagħmlu n-nies il-ħżiena biex bihom iweġġgħuk. Nagħtik din qalbi ċkejkna iżommba biss għalik, norbotba irrid ma' qalbek biex żgur qitt ma tħallik. Nagħtik din ruħi kollba ma fiha l-ebda dnub nagħtik kull ma għandi fiha, kollox għalik maħbub. Biss ħaġa nixtieq ngħidlek tinsiex li jiena fqir, missieri marid ħafna mindu waqa' fil-bir. Niftakar xahrejn ilu kien jaħdem lejl u nhar kulħadd kien isejjaħlu biex iħaffer il-bjar. L-isbaħ għanja tas-safa ninsiġlek f'dak il-jum, l-aħjar ġilju noffrilek isbaħ minn ta' l-irdum. Missieri kien qam kmieni mar inaddaf xi bir biex ma jqajjimx liċ-ċkejken bla ħoss xtaq kieku jtir. Kien waqa' minn dak l-għoli kiser riġlejh it-tnejn, minn ħalq il-mewt kien ħeles għax-xogħol ma jiswa xejn. Ommi tqawwilu qalbu, jiena nitlob għalih 'biex il-Madonna tiġi u tfejqu mill-uġiegħ; biex nbar l-ewwel tqarbina jien nilbes bħall-oħrajn, inferraħ lil missieri infarraġ lil kull għajn. Ommi ħetitli libsa bil-flus li jiena qlajt, il-fus tatbomli z-zija meta lilba mort rajt. Hemm ħaġa li tonqosni ma nista' nġiba qatt, iż-żigarella bajda ma qlajtha minn għand ħadd. Iżda jum wieħed xitwi ma' nista ninsa qatt il-qatgħa kbira kbira li dak il-jum kont ħadt; Ġesu minn fuq il-għuda bemm wieqfa tas-salib niżel u 'l Pawlu għannaq x'ħin resaq lejb fil-qrib. Imbagħad it-tabernaklu fetaħ bil-ftit il-ftit dar fuq Pawlu w qallu bawn bija dik li trid. U kif bil-għatx ilebleb taħt xemx ta' nofs in-nhar iċ-ċerv bil-ġirja waħda għal xi għajn ilma ċar, bekk Pawlu telaq jiġri bħal vleġġa ttir mar-riħ lejn dak it-tabernaklu li b'ferħ'u bena mlieb. U ħa ż-żigarella li jilbes fuq idejb fil-jum l-isbaħ ta' ħajtu bil-qraba kollba ħdejb. Għal dan il-kliem bekk ħelu il-knisja mtliet bid-dija u fwieħa t'inċens jaħraq u għana ġeġwiġija. Issa nixtieqek twegħedni li tibqa tibż' għaliba, bla tebgħa rridba lura bla ebda tebgħa fiba. Pawlu niżżel ftit rasu, ġismu kollu jirtogħod u nifsu qisu żammlu x'ħin qal 'iva' bil-mod U ħareġ minn ġol-knisja fi triqtu lejn id-dar skantat u mnixxef sewwa mibdul bħal lejl minn nbar, Kien ħsiebu li jgħid 'l ommu u lil missieru wkoll b'dak li ġarrab fil-knisja u kull qalb kien iħoll. Imma fuq ħajt tal-għalqa kien hemm moħbi xitan kien raġel jafu sewwa minn Alla mhux beżgħan. Kif dan lemaħ lil Pawlu waħdu f'dak il-mument kellmu f'widnejb u stiednu bil-ħażen ta' serpent. Iżda Ġesu kien qallu: thsiex inti kif ħadtha bħas-silġ bajda bla nikta la mtebbgħa u la mqattgħa. Iżda r-rieda ta' Pawlu bi esħeħ mill-azzar u żgiċċa telaq jiġri qisu maħrub għad-dar. Fi triq imħarbta kollha u mwarrba minn kulħadd Pawlu ġera kemm felaħ minn bemm ma għadda qatt, Ir-raġel ta' bla ħniena waddabblu żewġ ġebliet laqtu fuq nagħsu sewwa u t-tfajjel hemm hekk miet. Waqt l-aħħar nifs ta' ħajtu iż-żigarella bies u sabba tebgħa waħda u tnikket mingħajr qies. Imma leħen mis-sema kiser dak id-dulur u qllu: 'ifraħl ifraħl id-demm tebgħa t'unur, id-demm kien prezz il-fidwa, id-demm bu l-isbaħ ġieħ met' inti għall-ħaddieħor ixxerred u tagħtih. Biex dan joffendi 'l Alla u jagħriel xi dnub kbir hemm bekk fejn ħadd ma jara dak li kien ser isir. U f'dik it-triq imwarrba minnha ma jgħaddi ħadd inbniet kap pella ċkejkna, il-lum igħaddi kul ħadd; u fiha żgħażagħ oħra novizzi patrijiet jagħtu qalbhom lil Alla sabiħa bla ħtijiet. U jekk fil-ħajt madwarba jinħeba xi xitan jurub iż-żigarella u dan jitlaq beżgħan. IL-PASSA TAL-GAMIEM U fetħet il-ġwienaħ xewqana; B' denbha mrewħa bil-ħeġġa Perpret ħerqana Fil-wied Fis-siġar ħadrana, Sabet gamiem bil-mijiet Imħabba setgħana It-trejqa twila wriethom fis-smewwiet,