Il-Festa ta' Stella Maris m DT. ; TLLJUCL minn John Bisazza Meta nżammet l-ewwel festa ta' Stella Maris fid-19 ta' Awwissu 1855, f'tas-Sliema kienu ftit inqas minn erba' mitt ruħ dawk li kienu I jgħammru fil-ftit toroq ta' madwar il-knisja u n-naħa tal-baħar. Il-gazzetta L'Ordine tal-24 ta' Awwissu kienet l-ewwel waħda li semmiet l-avveniment, fost l-oħrajn li ħafna nies mill-Belt Valletta attendew għal dik l-ewwel festa fir-raħal I żgħir ta' tas-Sliema. Kien l-ewwel Ħadd wara l-ftuħ tal-Knisja. L-istess gazzetta, minbarra li tat xi dettalji , dwar il-funzjonijiet li ġew iċċelebrati fil-Knisja, iżżid fil-popolarità. Kienu ġew iffurmati kumitati żgħar li bdew jieħdu ħsieb jorganizzaw il-festi ta' barra fejn kienu jdoqqu xi baned tas-Servizzi filwaqt li l-mixegħla kienet tkun magħmula minn tazzi kkuluriti mimlija biż- żejt, inkluża l-faċċata l-ġdida tal-Knisja li kienet inbniet bejn l-1906 u l-1909. Il-Festa kienet Proċessjoni tal-25 ta' Awwissu 1946. tiġi ċċelebrata mingħajr il- proċessjoni u għalhekk wara li fl-1878 Stella Maris saret parroċċa, il-kappillan Manche beda jħabrek biex din tibda tinżamm; wara ħafna petizzjonijiet, it-talba ġiet milqugħa fl-1886 meta l-Amministratur Appostoliku l-Isqof Antonio Buhagiar ta l-permess meħtieġ biex fit-22 ta' Awwissu tinżamm l-ewwel proċessjoni. Peress li f'Malta kienu qed jinħassu xi terremoti, din ġiet posposta għal ġimgħa wara, iżda kien jonqos ħaġa waħda — vara titulari. Għal dan il-għan l-iskultur Vincenzo Cremona kien ġie kkummissjonat għal dan ix- xogħol li tlesta għall-festa tal-1887. Għal xi raġuni li baqgħet mhux magħrufa ġiet ordnata waħda ġdida ġewwa Franza,u li waslet fid-19 ta' Awwissu 1891. Fl-ewwel snin tas-seklu għoxrin, il-festa bdiet kulma tmur tikber fis- solennità. Waqt il-funzjonijiet liturġiċi, l-oratorja tal-priedki, ġeneralment bit-Taljan, u l-mużika kienu saru s-sors ewlieni li kien jiġbed in-nies lejn il-knisja. Ċertu stil ta' mużika kien iżjed J jixbah dak operistiku u sinfoniku milli dak liturġiku. Għaldaqstant il-Papa San Piju X, konxju mil-fatt li l-abbuż kien mifrux mad-dinja kollha, f'Novembru 1903 ħareġ il-Motu Proprio bl-għan li jirregola il-mużika fil-knejjes. Kien hawn li tfaċċa fix-xena l-kompożitur Ferdinando Camilleri (1859-1942) li mill-ewwel beda jikkomponi mużika xierqa għal waqt il-kult liturġiku. Fl-1906 fl-okkażjoni ka b a tal-festa kkompona l-quddiesa Messa ak are Solenne Stella Maris, liema xogħol ġie approvat unaninament mill-kummissjoni Rumana dwar il-mużika sagra. Fl-istess tas-16.08.1891 tirrapporta sena kkompona l-Innu 'A Mara Vergine l-wasla tal-Vara minn Franza. Stella del Mare' fuq il-kliem ta' Dun Pawl Vella Mangion, l-ewwel qassis li ħareġ mill-parroċċa l-ġdida. Mexxa ż-żewġ baned Slimiżi 'l Cavalieri di Malta' u 'Queen Victoria', u fl-19 1 4 waqqaf il-Banda Stella Maris, waħda mill-protagonisti ewlenin tal-festa sal-ġurnata tal-lum. Il-Festa hija tradizzjoni sabiħa li ilha ġejja 'l fuq minn mitt sena u ta' min ikompli jgħożżha. Il-baned, it-tiżjin, in-nar u l-briju moderat jiffurmaw parti importanti mill-festa esterna, iżda mhux l-iktar importanti; il-liturġija festiva fil-knisja hija ċ-ċentru tal-qima li nagħtu lil Marija. Tajjeb għalhekk li nagħmlu l-parti żgħira tagħna biex, kif għamlu ta' qabilna matul dawn l-aħħar 160 sena, niċċelebraw festa sabiħa f'ġieħ il-Patruna tal-Parroċċa tagħna Marija Stella Maris. Il-Mużika ta' Malta fis-seklu XIX u XX — Joe Vella Bondin — Edizzjoni PIN 2000