Illum, 5 ta' Ġunju, għandu sinifikat għax huwa jum iddedikat għall-ambjent. Xtaqt għalhekk inħares lura u 'l quddiem biex naqsam magħkom x'inhuma l-prijoritajiet ta' dan il-Gvern fuq l-ambjent. L-ewwel sfida hija li nifhmu x'inhu ambjent u kemm huwa importanti li l-ambjent isir parti ċentrali tal-politika tagħna. Fi żmien meta l-ekonomija tagħna qed tkattar aktar ġid huwa għaqli li nieqfu ftit u naraw x'qed nagħmlu, x'għamilna u x'se nagħmlu. L-ewwel sfida li se nwettqu fi żmien qasir hija dwar il-kwalità tal-arja. Ftit huma dawk li jgħidulna prosit għal din il-kisba. B'dak li se nagħmlu fil-power station il-ġdid mhux biss se niggarantixxu prezz aħjar, iżda se nipproduċu enerġija mill-aktar nadifa. Hekk il-kontribut tagħna għall-ħarsien tal-klima se jkun l-aqwa mill-pajjiżi kollha fl-Ewropa. Dan mhux b'kumbinazzjoni, għax kien dan il-Gvern li għażel li jilqa' din l-isfida u kien dan il-Gvern li għalaq il-power station tal-Marsa. F'inqas minn tliet snin U għal dan kollu ftit li xejn kellna rikonoxximent mill-kritiċi tagħna. Nibda naħseb li l-problema hija li ħafna kritiċi tagħna għandhom problema serja ta' memorja; jinsew x'ġara fil-Marsa, f'Dellimara u l-użu taż-żejt u l-konsegwenzi fuq saħħitna u l-ambjent. U, fuq kollox, fuq il-korruzzjoni li kien hemm qabel. Jaqblilhom li jnessu. Infatti, hija interessanti tara li, Alla jbierek, kulħadd jinsa jagħmel taqbila mas-snin ta' qabel meta niġi għall-kwalità tal-arja. Dan il-Gvern jista' jiġi akkużat li jgħaġġel, iżda ma jistax jiġi akkużat li ma jiħux deċiżjonijiet. Il-kwalità tal-arja hija importanti għax nafu li ħafna mill-mard kroniku huwa marbut mal-kwalità tal-arja. Għalhekk dorna wkoll fuq it-trasport pubbliku biex nindirizzaw problema li writna minħabba deċiżjonijiet żbaljati mill-għorrief ta' qabilna li pprovdew trasport pub-bliku tat-tielet dinja. Aħna ma aħniex dittatorjat,; aħna ma ngħidux lin-nies "tużawx karrozzi", iżda ngħidulhom li qed nipprovdu servizz ta' trasport pubbliku adegwat li tistgħu tużaw. Trasport pubbliku aħjar u effiċjenti jfisser anqas traffiku u inqas tniġġis, iktar effiċjenza u inqas piż fuq l-ekonomija. Fejn ħaddieħor ma wasalx f'25 sena, aħna wasalna fi tliet snin. Wara l-arja hemm l-ilma. Niftaħru li llum l-ibħra tagħna huma l-iktar nodfa mill-aħħar 60 sena. Bħala pajjiż indirizzajna din il-problema u ġejna ppremjati li għandna xtut u bajjiet mill-aktar nodfa. L-istandards tagħna huma fost l-iktar għoljin fil-Mediterran kollu. Qed nindirizzaw il-problema kbira tal-ilma sotterran li għal snin twal ġie użat mingħajr kun-siderazzjoni li konna se nitilfuh minħabba l-melħ u n-nitrati għoljin. Bl-azzjonijiet li qed nieħdu hemm tama li, sakemm jikbru t-tfal tagħna, nerġgħu nġibuh kif kien għexieren ta' snin ilu. F'qasam importanti għandna biex niftaħru li Malta u Għawdex illum għandhom sistema ta' riċiklaġġ li pajjiżi ġirien tagħna ma għandhomx. Illum għandna sistema li qed taħdem u rridu naraw kif nistgħu nkomplu naħdmu; mhux biss nirriċiklaw iżda li nnaqsu l-iskart at source. Imma rrid ngħid li hemm bżonn li fuq it-tema tal-iskart: we go back to basics. Irridu naraw li aħna, flimkien mat-tfal, ikollna civic spirit u nesiġu ambjent nadif kullimkien. Illum nittrattaw l-iskart organiku tal-pajjiż u nieħdu l-enerġija minnu. Anke hawn nemmen li nistgħu nimxu aktar 'il quddiem. Niġi għall-ikbar kunsiderazzjoni f'pajjiżna: l-użu tal-art. Ingħatat l-impressjoni li l-isfreġju ambjentali sar min mindu tlajna aħna; li l-iżviliupp bla ħsieb, il-permessi fl-ODZ, l-oxxenitajiet li ġraw għamilhom dan il-Gvern. Irrid inwegħedkom li dan il-Gvern ma joqgħodx ipinġi linji biex jaqdi lil min irid l-art tiegħu tidħol fil-local plans bħalma għamel il-Gvern ta' qabilna. Aħna ma ħallejniex nies jibnu f'nofs il-kampanja, jew fil-widien bħalma għamel il-Gvern ta' qabilna. Aħna ma ħriġniex permessi bir-rimi qabel kull elezzjoni biex nixtru l-voti. Aħna ma qbadniex u biddilna il-height limitations fl-irħula tagħna biex naqdu lil uħud. Aħna ma għamilniex parks nazzjonali u mbagħad abbandunajna kollox bħalma ġara fid-Dwejra Għawdex. Fil-25 snin ta' qabel, saru oxxenitajiet u, Alla jbierek, hawn min irid ipinġina li konna aħna li għamilna dankollu. Iva, tajna nifs lil min irid jinvesti, lil min irid ikun parti mill-mutur ekonomiku. Imma ma morniex infittxu postijiet verġni. Stajna konna aktar sensittivi, imma lanqas missejna frazzjoni mill-art verġni li l-Gvern ta' qabilna miss u rrovina. Aħna tajna nifs biex ġoċ-ċentri tal-irħula tagħna jkun hemm riġenerazzjoni. Għax il-Maltin u l-Għawdxin huma kburin u jagħrfu l-investiment fil-ġebla. Imma konna attenti li l-iżvilupp ikun konċentrat f'żoni fejn hemm lok ta' żvilupp residenzjali, kummerċjali jew turistiku. Dan ma jfissirx li, għax xi ħadd ħolom b'idea, ifisser li se tiġri. Ħafna drabi qed ninnota li qed inkunu ġġudikati fuq applikazzjonijiet u mhux deċiżjonijiet. F'soċjetà demokratika ma tistax iżżomm bniedem milli japplika. Bl-istess mod, kull applikazzjoni ma tfissirx li tkun appoġġjata mill-Gvern jew li se jinħareġ permess. Biex naraw li żgur l-ambjent ikun imħares għall-ġid tagħna lkoll, għażilna li nifirdu dan id-dekasteru mill-MEPA, biex nagħtuha aktar saħħa u indipendenza. U rajna li n-nies li jmexxu l-ERA, huma nies li verament jafu fejn sejrin u ma joqogħdux għall-ordnijiet ta' xi ministru bħalma kien isir fil-Gvern ta' qabilna. Għamilna commitment li l-Gvern mhux qed jara li se juża ODZ għall- proġetti maġġuri tiegħu. Iżda dan ma jfissirx li għandu jieqaf l-iżvilupp. Dan mhux realistiku. Però, nista' nwiegħed li mhux għax tkun ġejja l-elezzjoni nbiddlu l-local plans biex naqdu xi nies u mingħalina nirbħu l-voti. Irridu nkunu wkoll kuraġġużi u niddeċiedu sew fuq il-high rise, bħala mudell għal pajjiżna, għal min irid jinvesti fid-dawl ta' art limitata. Imma issa niġi għal tema li rarament nitkellmu fuqha: il-bijodiversità. Iva, pajjiżna għandu, fiċ-ċokon tiegħu, bijodiversità ta' annimali u pjanti uniċi. Biss biss, Malta għandha numru sorprendenti ta' żoni li huma magħrufin bħala siti ta' Natura 2000 u li huma mniżżla uffiċjalment bħala żoni protetti. Hu hawnhekk l-żvilupp żgur mhux se jitħalla jsir u ma jistax iseħħ. F'pajjiżna għandna għaqdiet u NGOs li jistinkaw biex jistudjaw u jipproteġu dawn l-ispeċi jew inkella jaħdmu biex iħarsu l-ambjent naturali u anke storiku. Għal dan l-għan il-Gvern qed jidħol bi sħab ma' dawn l-għaqdiet biex, permezz ta' fondi mill-Ewropa, iseħħu proġetti kbar li jimpjegaw anke bosta nies u jiġu użati ħafna servizzi. Irrid insellem l-għaqdiet ambjentali għax xogħol li jagħmlu: Din l-Art Ħelwa, Birdlife Malta, Nature Trust, Friends of the Earth, Gaia Foundation, u oħrajn, u anke l-Front Kontra l-ODZ. Ma naqblux fuq kollox, imma napprezza x-xogħol siewi tagħhom. Dan il-Gvern irid jaħdem mal-għaqdiet ambjentali u jfassal policies u proġetti magħhom. Irrid infakkarkom li kien Gvern Laburista li nieda l-ewwel riservi naturali, dawk tal-Għadira u tas-Simar – tletin sena ilu. Alla jbierek, f'25 sena l-Gvern ta' qabilna lanqas dik ma kien kapaċi jagħmel. Irridu wkoll nerġgħu nqajmu l-parks, fil-Majjistral u fid-Dwejra. Parks li għadhom isem biss. Fil-jiem li ġejjin il-Gvern se jniedi, flimkien ma' għaqda ambjentali, l-ikbar riserva naturali f'Malta. U dan nispera ma jkunx l-aħħar eżempju. Irrid hawnhekk insemmi l-kaċċaturi. Huma nies li kellhom jaċċettaw bidliet kbar; huma nies li jgħixu fil-kampanja. F'pajjiżi oħra l-ambjentalisti u l-kaċċaturi jaħdmu flimkien. Ix-xewqa tiegħi hija li din tiġri f'Malta ukoll. Imma rrid ngħid li bis-saħħa ta' dan il-Gvern għamilna passi ta' ġgant. Kabbarna l-pieni u wrejna id tal-ħadid, u rajna aċċettazzjoni mill-FKNK li l-abbużi ma għandhomx ikunu tollerati. Rajna wkoll suġġeriment mill-FKNK stess li jingħalaq l-istaġun tal-kaċċa tal-gamiema fir-rebbiegħa. Mill-arja għall-ilma Dan hu Gvern li jrid jasal bil-ħsieb. Inkorraġit bil-fatt li jien infurmat li din is-sena f'pajjiżna kellna numru rekord ta' għasafar rari li reġgħu bdew ibejtu f'pajjiżna, fosthom il-bies (il-peregrine falcon) li tant kien assoċjat ma' pajjiżna fil-kultura, fl-istorja tal-Kavallieri u fil-films. Dan il-Gvern stinka u se jistinka biex l-għajxien tagħna jkun fost l-aqwa f'pajjiżna. Biex min hu taħt, jitla' 'l fuq. Fuq min għandu l-ħila, jasal. Fuq opportunitajiet indaqs lil kulħadd. Nafu li l-ġid ma jfisser xejn jekk ma jkollniex spazji miftuħin, arja nadifa, ambjent u pajsaġġi sbieħ. Irridu pajjiż sabiħ, mhux żdingat, mitluq u ikrah. Dan hu Gvern li huwa kommess li jagħraf l-iżbalji tiegħu u jpoġġi t-tkattir ambjentali fiċ-ċentru tal-politika tiegħu. Ma rridux nistħu ngħidu dan. Għax ta' qabilna, kienu agħar; ta' qabilna lanqas kienu jafu fejn sejrin. Aħna nafu li bil-paċenzja, djalogu mas-soċjetà ċivili u għaqdiet, kapaċi nkattru kultura fejn l-ambjent ikun tagħna lkoll.