Imtella' Novembru 1, 2021 - Aġġornata 1 Ta' Novembru, 2021 6:58pm Rapport: Ruth Castillo Il-Parlament Malti fakkar il-mitt sena mill-ewwel seduta tal-Assemblea Leġiżlattiva u tas-Senat Malti wara l-għoti tal-kostituzzjoni Amery-Milner tal-1921 f'seduta speċjali, li għaliha attendew ukoll eks speakers tal-kamra tar-rappreżentanti u eks membri parlamentari. L-Ispeaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti Anġlu Farrugia qal li biex tibqa' relevanti u ta' servizz għall-ġid komuni, id-demokrazija parlamentari trid tevolvi biex tibqa' tirrifletti r-realtajiet u l-aspirazzjonijiet tas-soċjetà. F'seduta parlamentari speċjali li fakkret il-100 sena mit-twaqqif tal-Parlament Malti, l-ispeaker semma fost oħrajn ix-xandiriet parlamentari u kif sar l-ewwel gender unit bil-għan li tissaħħaħ l-ugwaljanza bejn il-ġeneri. Tkellem dwar ir-responsabilità dwar dak li jingħad fil-kamra tar-rappreżentanti. "Bħala membri eletti mill-poplu tagħna għandna dejjem inżommu f'moħħna li dak li ngħidu u dak li nagħmlu għandna nkunu mnebbħin biss mis-servizz tas-soċjetà li aħna mistennija li nservu. Id-Deputat Prim Ministru u Kap tal-Kamra Chris Fearne qal li iktar mal-Parlament ikun rappreżentanttiv – iżjed ikollu leġittimità u fibra morali biex imexxi l-pajjiż. Qal li jista' jkun hemm diskussjonijiet ta' kif isiru riformi fis-sistema parlamentari u jekk għandux ikun hemm kabinett bit-teknokratiċi. "Però li ma nistgħu nċedu qatt hu li l-membri ta' din il-kamra jkunu membri eletti. Membri li jirrappreżentaw lill-poplu. Membri li jkunu jridu jirrispondu lill-poplu", qal il-Ministru Fearne. Dr Fearne qal li mill-elezzjoni ġenerali li jmiss se jivvutaw iċ-ċittadini kollha li għandhom 16-il sena u fuqhom. Il-Kap tal-Oppożizzjoni Bernard Grech qal li din hija okkażjoni importanti biex wieħed jidentifika l-istat attwali tal-Parlament u okkażjoni biex inħarsu lejn il-ġejjieni. Dr Grech qal li li l-Parlament illum qed isir bla snien. Saħaq li m'għandhomx jintużaw rulings u preċedenti parlamenatari biex jgħattu aġir xi ħadd għax il-poplu qal li għandu jkun l-uniku sovran f'dan il-parlament. "Aħna jidhrilna li din il-kamra trid turi aktar rispett lejha nnifisha u tara li jkunu rispettati d-dritt tal-poplu Malti li jitlob rendikont. Hawn ħadd mhu 'l fuq minn ħadd", qal Dr Grech. Dr Grech żied li l-iskrutinju għandu jiġi miż-żewġ naħat tal-kamra u qal li għall-ġejjieni, jrid li l-parlament li jitħaddtet dwar l-għażliet tal-poplu flok l-iskandli tal-politiċi. In-Nutar Myriam Spiteri Debono – l-ewwel u l-unika mara li kienet speaker – irrimarkat ukoll li l-mekkaniżmu biex tiżdied ir-rappreżentanza tas-sess femminili fil-Parlament, jaħseb għaċ-ċirkostanza ta' żewġ partiti biss li jtellgħu rappreżentanti fil-Parlament. In-Nutar Spiteri Debono hi tal-fehma li lħaqna maturità politika għal bidla fis-sistema elettorali biex terġa' tiġi eżaminata l-possibilità li fil-Parlament ikun hemm aktar minn żewġ formazzjonijiet politiċi. "B'tibdiliet bħal dawn, l-istabbilità fil-governità tkun tirrikjedi li nkomplu niżbru l-karattru nazzjonali tagħna mit-tendenzi li għandna li ninħlew f'pieki u interessi settarji, u jrid jitpoġġa fuq quddiem b'mod assolut l-interess nazzjonali." L-ewwel speaker mara fakkret lill-membri ta' din il-kamra li huma ġew eletti miċ-ċittadini biex jirrappreżentawhom. "Din hija opportunità biex niddiskutu t-tisħiħ tal-Parlament" – l-Għaqda Repubblika L-għaqda Repubblika qalet li għeluq il-mitt sena mill-ftuħ tal-ewwel Parlament Malti hija opportunità tajba biex nirriflettu fuq il-qagħda tal-Parlament illum u biex niddiskutu kif dan għandu jiġi msaħħaħ. Fi stqarrija, Repubblika qalet li trid Parlament li jħares l-interessi tal-Maltin kollha; parlament magħmul min-nies onesti u kompetenti; u parlament li jagħmel dmiru. Fil-fehma tal-għaqda, il-Parlament Malti bħalissa qed jonqos fid-dmir ewlieni tiegħu li jżomm kontroll fuq il-Gvern. L-għaqda Repubblika qalet s'issa għadha ma rċeviet l-ebda reazzjoni mill-Gvern u lanqas mill-Ispeaker għall-proposti li ppreżentat fil-bidu tas-sena għal riforma tal-Parlament.