Imtella' Lulju 19, 2020 - Aġġornata 19 Ta' Lulju, 2020 6:20pm Fi ftit jiem oħra t-tinda protettiva tat-tempju ta' Ħaġar Qim se terġa' għal li kienet qabel ma' parti minnha ċċartet kawża ta' riħ qawwi fi tmiem is-sena li għaddiet. Ix-xogħol ittardja minħabba l-pandemija tal-coronavirus. Uffiċċjali ta' Heritage Malta spjegaw li t-tinda hi kruċjali biex ma ssirx aktar ħsara fuq dan is-sit neolitiku. Fl-aħħar jumejn, it-tempju ta' Ħaġar Qim inżamm magħluq għall-pubbliku biex isiru t-tiswijiet fuq parti mit-tinda protettiva. Ivan Barbara, li huwa responsabbli mil-loġistika tal-proġett, spjega li x-xogħol kellu jsir fl-ewwel xhur ta' din is-sena, imma kellu jiġi pospost minħabba l-pandemija tal-coronavirus. Spjega li tekniċi ta' Heritage Malta għamlu manutenzjoni temporanja biex ma ssirx aktar ħsara fuq il-bqija tal-istruttura. "Iddisinjajna grid magħmula miċ-ċinek biex aħna erġajna ħloqna t-tensjoni li kien hemm nieqsa ta' dik il-panel li falliet. Ovvjament imbagħad saret l-ordni u sadanittant konna qed nistennew li l-COVID tirrilaxxa daqsxejn u llum qed naraw li hawn tekniċi jaħdmu fuqha," qal is-Sur Barbara. Il-Perit Kevin Abela qal li din kienet l-akbar ħsara li ġarrbet it-tinda mindu tpoġġiet ħdax-il sena ilu. Spjega li d-dipartiment tal-proġetti u s-sezzjoni tal-inġinerija fi ħdan Heritage Malta jiċċekkjaw it-tinda tal-inqas darbtejn fis-sena jew wara maltempata jew riħ qawwi. "Niċċekkjaw il-cables, niċċekkjaw l-integrità tal-materjal. Lokalment ikollna ħsara lokalizzati żgħar ħafna li jissewwew, nibagħtu għal nies speċjalizzati minn barra biex jiġu jsewuwhielna." Il-kuratriċi Katya Straoud rrimarkat li qabel ma tpoġġiet it-tinda, it-tempji ta' Ħaġar Qim, l-Imnajdra, u ta' Ħal Tarxien kienu qed iġarrbu ħsarat konsiderevoli minħabba l-elementi – speċjalment ix-xita. "Li kien jiġri huwa li peress li dawn il-binjiet neolitiċi huma mibnijin għandhom ħajt fuq barra u ħajt ieħor fuq ġewwa bejniethom jiġifieri għandek qoxra u qoxra u fin-nofs għandek ħamrija u ġebel żgħir, mazkan. Li kien jiġri li meta tagħmel xita naqra qalila din ix-xita kienet litteralment taħsel dan il-materjal bejn żewġ ħitan u li kien jiġri kien li ma jibqgħux sodi strutturalment – ma jibqgħux stabbli." Żiedet li dawn it-tined protettivi huma riversibbli u għaddejja riċerka fuq modi alternattivi dwar kif is-siti storiċi jistgħu jiġu protetti b'mod li l-impatt viżwali jkun anqas mis-soluzzjoni li nstabet s'issa.