Meta mexxa l-ilsiera f'ribelljoni laqqmuh 'Spartacus l-Iswed', ħaddieħor sejjaħlu 'Napuljun' għall-kampanji militari li mexxa bi strateġija, imma llum kulħadd jafu bħala l-eroj revoluzzjonarju Toussaint Louverture – il-bniedem li temm l-iskjavitù minn fuq il-gżira ta' Haiti u wassalha sal-indipendenza. Francois Dominique Toussaint Breda, li wara bidel ismu għal Tousaint Louverture, twieled ilsir minn ġenituri lsiera fl-1743 fuq il-pjantaġġun tal-kannamieli (produzzjoni taz-zokkor) tal-Konti Breda, fuq il-gżira ta' San Domingue fil-Baħar Karibew, li eventwalment saret Haiti. Toussaint kien tifel żvelt u tgħallem jikteb u jaqra sew bi lsien is-sidien Franċiżi, flimkien ma' ftit Latin u Creole ( l-ilsien indiġenu). L-amministratur tal-pjantaġġun Bayon de Libertad ma kienx jemmen li lsir għandu jitħalla fl-injoranza, għaldaqstant kien jagħti aċċess bla limitu lit-tfajjel Toussaint għal kotba mil-librerija enormi li kien hemm fid-dar tal-familja Breda. Kien iħobbu qisu ibnu u biż-żmien beda jafdalu f'idejh xogħol ta' responsabbiltà ogħla u b'inqas tbatija. Meta Toussaint għalaq 33 sena, Bayon de Libertad ħelsu mill-iskjavitù biex seta' jiżżewweġ u jagħmel familja. Toussaint iżżewweġ lil Suzanne (aktarx kuġintu) u kellhom żewġ subien, Isaac u Saint Jean. Il-Kodiċi Iswed Mhux kulħadd kien fortunat bħal Toussaint. Il-Kodiċi Iswed jew Code Noir kien digriet li għadda r-Re Luwiġi XIV fl-1685 meta Franza issodat bħala imperu kolonjali fil-Karibew u Louisiana fil-Mississippi. Kien jikkonsisti f'regoli dwar iż-żamma tal-ilsiera li jaħdmu fuq il-pjantaġġuni tas-sidien Franċiżi. Ta' mportanza primarja fosthom kienet il-konverżjoni għall-fidi Kattolika Rumana tal-iskjavi u, għaldaqstant, il-Knisja kienet tagħlaq għajnejha għas-swat u torturi meqjusin inevitabbli għall-konverżjoni ta' lsiera Afrikani meta hi ddikjarathom li fil-fatt għandhom ruħ u jeħtieġu s-salvazzjoni. Is-sidien kolonjali kienu jimxu kelma b'kelma mal-Code Noir; għalkemm ħafna kienu jmorru lil hinn u jittrattaw l-ilsiera tagħhom agħar minn bhejjem. L-inġustizzji u l-ġuħ qajmu rewwixti kbar fi Franza li fl-1789 splodew f'revoluzzjoni mdemmija li tajret ras l-aristokrazija korrotta (litteralment!). Meta movimenti tal-Liberazzjoni mmexxija minn Maximilian Robespierre ħadu t-tmexxija f'idejhom fasslu liġijiet ta' drittijiet tal-bniedem u magħhom inkludew it-tneħħija tal-iskjavitù. Din il-liġi urtat bil-kbir lis-sidien tal-kannamieli fuq il-gżira ta' San Domingue li pprotestaw bil-qawwa kollha, sfidaw lill-gvern revoluzzjonarju Franċiż u baqgħu jżommu l-ilsiera tagħhom, sakemm Franza kellha ċċedi għall-protesti tal-kolonjalisti. Ittraduti L-ilsiera ta' San Domingue ħassewhom ittraduti, il-qiegħa bdiet tisħon u fil-lejl tat-22 ta' Awwissu 1791 qamu kontra l-bojod, taw in-nar lill-pjantaġġuni u daħlu għas-sidien fid-djar lussużi tagħhom u qatluhom; din l-istraġi għadha mfakkra sal-lum bħala 'Il-Lejl tan-Nar'. Il-ġlied ma waqafx u kapijiet tar-ribelli lsiera talbu lil Toussaint Louverture jingħaqad magħhom avolja hu kien raġel ħieles. Toussaint aċċetta imma qabel xejn ħarrab il-familja tiegħu lejn Santo Domingo, in-naħa Spanjola tal-gżira, u għen lill-amministratur ħabib tiegħu Bayon de Libertad u martu jaħarbu lejn l-Amerika ta' Fuq. Toussaint Louverture qata' figura tajba fit-tmexxija tant li wieħed mill-kapijiet tar-ribelli, George Biassou, riedu maġenbu fin-negozjati u strateġiji militari fil-ġlieda tagħhom. Ir-ribelljoni kkalmat ftit u l-Franċiżi maqbudin priġunieri nħelsu. Madankollu, Franza kompliet twebbes rasha dwar it-tneħħija tal-iskjavitù u r-ribelli ssieħbu mal-awtoritajiet Spanjoli fuq il-gżira li kienu fi gwerra ma' Franza. Il-Brittaniċi kolonjalisti u skjavisti fuq il-gżira ġara, il-Ġamajka, iddefsu biex jagħtu daqqa' t'id lill-ilsiera, bl-iskop moħbi li San Domingue taqa' f'idejhom. Ħelsien u emanċipazzjoni lill-ilsiera Franza ma kellhiex għażla – jew tagħti l-ħelsien lill-ilsiera jew titlef din il-gżira bil-produzzjoni għanja u fertili tal-għelieqi tagħha. Finalment, fl-1794 il-Konvenzjoni Nazzjonali Franċiża rratifikat il-wegħda tagħha meta tat ħelsien u emanċipazzjoni lill-ilsiera suwed kollha fi ħdan l-imperu tagħha. L-eżitu ta' dan kien eżatt kif xtaqitu Franza għax Toussaint u r-ribelli dawru l-alleanza tagħhom favuriha u flimkien iġġieldu biex keċċew lill-Brittanika minn fuq San Domingue u wara ħatfu f'idejhom in-naħa kkontrollata mill-Ispanjoli. San Domingue baqgħet kolonja Franċiża, b'dankollu Toussaint Louverture ħa t-tmexxija f'idejh daqslikieku kienet stat ħieles. Fl-1801, Napuljun Bonaparte ppropona kostituzzjoni apposta għall-kolonji tiegħu. Is-sidien tal-pjantaġġuni ta' San Domingue ħadu din l-aħbar tajjeb u bdew ibassru li aktarx jerġa' jiddaħħal l-iskjavitù. Toussaint antiċipa lil Napuljun u fassal kostituzzjoni kif deherlu hu. Fiha reġa' niżżel bi prominenza l-abolizzjoni tal-iskjavitù fejn tenna: "Ma tistax teżisti skjavitù fuq San Domingue u għalhekk is-serviliżmu huwa darba għal dejjem mitmum. Il-bniedem jitwieled, jgħix u jmut ħieles u ċittadin Franċiż." Barra minn hekk, ħatar lilu nnifsu gvernatur ġenerali għall-kumplament ta' ħajtu b'poter assolut; madankollu baqa' lura milli jiddikkjara San Domingue indipendenti. Arrestat u ddeportat Ir-risposta ta' Bonaparte għal din il-mossa kienet li bagħat spedizzjoni ta' 20,000 suldat fuq San Domingue taħt il-kmand tal-Ġeneral Charles Leclerc u nqagħlet gwerra bejn l-armata ta' Toussaint u s-suldati ta' Napuljun. Imma l-battalji fl-Ewropa kienu qed joħdulu ħafna enerġija u riżorsi lil Napuljun u l-inkwiet fil-Karibew ried jaqtagħlu rasu. Bagħat emissarju minn Franza bi proposta ta' laqgħa għal ftehim ta' paċi u Toussaint Louverture aċċetta; – kienet nasba minsuġa minn Napuljun innifsu biex iġib fi tmiemha l-influwenza ta' Toussaint fuq il-popolazzjoni Afrikana ta' San Domingue. Hekk kif Toussaint wasal għal-laqgħa ġie arrestat u ddeportat lejn Franza. Ittieħed fil-Kastell Fortizza ta' Joux qalb il-muntanji Jura. Inżamm maqful f'ċella taħt l-art, kiesħa u mudlama, sakemm miet bil-ġuħ u marid fis-7 ta' April 1803. Qabel ittieħed minn San Domingue, hu u jittella' fuq il-frejgata Creole, jingħad li Toussaint Louverture għajjat bis-saħħa kollha biex jisimgħu kulħadd u qal: "Billi twaqqgħu lili tkunu qed taqtgħu biss iz-zokk tal-libertà, imma dan jerġa' jinbet għax l-għeruq huma ħafna u fondi." Wara t-tneħħija ta' Toussaint Louverture, wieħed mill-ġenerali tiegħu, Jean Jacques Dessalines, mexxa r-rewwixta li ġabet fix-xejn il-preżenza Franċiża u fl-1 ta' Jannar 1804 iddikjara San Domingue indipendenti bl-isem indiġenu tagħha ta' Haiti.