Meta l-affarijiet ikunu sejrin tajjeb, jibqagħlek flus fil-but u tgħix aħjar, l-ambjent li tgħix fih jibda jsir iktar relevanti. Il-gazzetta KullĦadd tanalizza l-isfidi ambjentali ta' pajjiżna, u r-rispons tal-Gvern u l-Oppożizzjoni għall-kwistjonijiet ambjentali li qed jolqtu lill-Maltin u lill-Għawdxin fil-laħam il-ħaj. Iż-żminijiet jinbidlu u anke l-prijoritajiet tan-nies. Meta fl-2006 il-Gvern Nazzjonalista kien fetaħ għall-iżvilupp ta' żewġ miljun metru kwadru art barra ż-żona ta' żvilupp (ODZ), ma kinux inħolqu protesti. L-għaqdiet ambjentali, minkejja li kienu voċiferi, ma sabux is-saħħa fost in-nies biex iwaqqfu l-ikbar qerda ambjentali fl-istorja ta' pajjiżna. X'aktarx għax dak iż-żmien il-prijoritajiet tan-nies kienu differenti b'numru ta' fabbriki jagħlqu u nies jitilfu l-post tax-xogħol tagħhom, għoli tal-ħajja esaġerat u tkabbir ekonomiku baxx ħafna. Illum li l-ekonomija ngħatat spinta bla preċedent, Malta riesqa lejn stat fejn kulħadd għandu xogħol, fejn in-nisa qed jaħdmu iktar, il-livell tal-edukazzjoni qed jogħla u s-servizz tas-saħħa tjieb f'livelli ġodda, in-nies qed ikunu iktar konxji tal-ambjent li jgħixu fih. U bir-raġun! Jista' jkun li din ir-roqgħa art tibqa' tiġi żviluppata? Jekk l-art ODZ mhix se tintmess, allura mhux ġustifikat li, bi ħsieb u skont policies serji, l-iżvilupp jogħla 'l fuq minflok jinfirex? Fuq kollox, żviluppatur jista' jieħu r-riedni f'idejh u jieħu l-kosta għax ingħata konċessjoni zoppa? Tista' industrija li qed tħalli l-ġid fl-ekonomija tgħakkes lin-nies li qed jgħixu fil-madwar? Dan kollu huwa parti mid-diskussjoni ambjentali li pajjiżna għaddej minnha. L-ebda Gvern ma qatt sab il-livell xieraq biex din il-gżira-pajjiż tibbilanċja bejn l-iżvilupp ekonomiku u dak ambjentali. Id-differenza fl-attitudni iżda hija li, filwaqt li fl-aħħar għoxrin sena meta l-ekonomija kienet miexja b'pass ta' nemla u allura n-nies kienu moħħhom fil-pappa, l-ambjent kien l-ikbar tellief. Illum il-ġurnata, li l-ekonomija hija b'saħħitha u n-nies sejrin tajjeb, dak li jiġri fl-ambjent isir iktar importanti u dak li ma konniex naraw sa ftit ilu f'daqqa waħda narawh ċar daqs il-kristall. Fuq kollox, l-ambjent mhuwiex biss is-siġar u n-natura iżda wkoll dak li jolqotna ta' kuljum fil-laħam il-ħaj: l-indafa fit-toroq, l-aċċess ħieles għax-xatt biex ngħumu, il-baħar li ngħumu fih u l-ħsejjes li jidħlu sal-kmamar tas-sodda tagħna. Aċċess għall-kosta ta' Manoel Island Fost l-iktar kontroversji kien hemm dik dwar il-ftuħ għall-aċċess tax-xatt ta' Manoel Island fil-Gżira. Il-Front Emerġenza Ambjent ingħaqad mas-Sindku tal-Gżira fi protesti paċifiċi biex l-iżviluppatur, MIDI, ineħħi kull barriera li qed timbarra l-aċċess għax-xatt. Il-kuntratt bejn il-MIDI u l-Gvern kien iffirmat fis-sena 2000. Dak iż-żmien dan kien tqies bħala investiment kbir. Madankollu, 16-il sena wara x-xogħol li kellu jieħu ftit snin għadu ma tlestiex. Sakemm jitlesta l-proġett, il-post ġie mbarrat u ttellgħet anke xatba. Dan għalaq l-aċċess għax-xatt fejn kienu jgħumu l-Gżirjani. Għal 16-il sena sħaħ din baqgħet magħluqa mingħajr l-intervent ta' ħadd. Kien il-ġimgħa l-oħra li l-Gvern, anke b'appoġġ sħiħ lejn l-azzjoni tas-Sindku Laburist Conrad Borg Manchè, fetaħ kawża fil-Qorti kontra l-MIDI filwaqt li l-Awtorità tal-Ippjanar fetħet azzjoni ta' infurzar fil-konfront tal-iżviluppaturi wkoll. Dan wassal biex din il-ġimgħa l-MIDI ħabbar li se jipprovdi aċċess "taħt superviżjoni". Sadanittant, it-taqbida għad-dritt għall-aċċess għax-xatt se tibqa' għaddejja. Fishfarms – Snin ta' illegalitajiet; IL-Gvern b'azzjoni deċiżiva Li tmur tgħum fil-bajja favorita u ssib li ma tistax taqbeż qabża fil-baħar minħabba tniġġis hija fost l-iktar affarijiet li jurtaw lin-nies. It-tniġġis mill-fishfarms din is-sena laħaq livelli ogħla mis-soltu. Ir-raġuni, skont l-operaturi, hi li l-għalf din is-sena kien iktar żejtni bil-konsegwenza li meta l-kurrent kien jagħti 'l ġewwa kienet qed tinħoloq skorċa fuq wiċċ il-baħar. Madankollu, il-verità hi li l-operaturi tal-fishfarms għal snin sħaħ tħallew jikbru bla kontroll f'illegalitajiet permezz ta' gaġeġ żejda li daħlu iktar 'il ġewwa lejn il-kosta. Kienet biss din l-amministrazzjoni li ħadet azzjoni deċiżiva. Fil-baġit li għadda l-Gvern beda billi daħħal taxxa fuq il-fishfarming u għall-ewwel darba din l-industrija li tagħmel il-miljuni ġiet intaxxata. Dan is-sajf, il-Gvern żied b'mod qawwi ħafna l-multi għall-illegalitajiet permezz ta' legal notice ppreżentata mis-Segretarju Parlamentari Deborah Schembri. Fl-istess ħin l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet avviż ta' infurzar b'emerġenza. F'seduta tal-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar ittieħdet deċiżjoni biex jiġu revokati l-permessi tal-operaturi kollha tal-fishfarms. Dawn huma azzjonijiet deċiżivi li l-ebda Gvern qatt ma ħa fil-konfront tal-operaturi tal-gaġeġ tat-tonn u ħut ieħor. Intant, wara li l-Awtorità tal-Ippjanar kienet ivvutat biex tissospendi deċiżjoni ta' revoka ta' permessi, il-Kap tal-Oppożizzjoni kien qal li d-deċiżjoni kienet waħda ġusta u qabeż għall-operaturi tat-tonn li kienu ilhom b'illegalitajiet għal snin taħt amministrazzjonijiet li minnhom Busuttil kien parti. Il-Freeport jidħol iktar ġon-nies ta' Birżebbuġa Waqt konferenza tal-Kamra tal-Kummerċ il-Kap tal-Oppożizzjoni ħareġ bil-proposta li jikber il-Freeport. Dan ifisser li effettivament il-Kap tal-Oppożizzjoni jemmen li l-Freeport jespandi iktar 'il ġewwa fuq in-nies. Jekk mhux fuq in-nies, il-Kap tal-Oppożizzjoni jrid lill-Freeport jespandi fuq il-ftit art verġni li fadal in-naħa ta' Birżebbuġa. Il-Prim Ministru rrisponda mill-ewwel u qal li ma jaqbilx ma espansjoni fuq art ODZ, jew inkella ġon-nies ta' Birżebbuġa. Ir-residenti ta' Birżebbuġa ħassewhom urtati ferm bid-dikjarazzjoni tal-Kap tal-PN tant li saret saħansitra mozzjoni mill-Kunsill Lokali kontra tali espansjoni. Għall-ewwel darba, l-Awtorità tal-Ippjanar se tinforza wkoll kontribuzzjoni ta' €1miljun, magħrufa bħala planning gain biex tintuża mill-Kunsill Lokali bħala kumpens ambjentali għar-residenti tal-lokal. Grit blasting u storbju fit-Tarzna ta' Palumbo It-Tarzna mhijiex magħrufa bħala xi industrija nadifa, madankollu għal ħafna snin offriet l-għajxien ta' kuljum għal eluf ta' familji. L-għeluq tat-Tarzna ta' Bormla fisser tmiem ta' era. Iżda l-amministrazzjoni preċedenti eventwalment iffirmat ftehim u kuntratt ma' Palumbo, ditta Taljana li fetħet tarzna privata f'Bormla. Palumbo, matul is-snin, kellha diversi illegalitajiet li għalihom l-awtoritajiet għalqu għajnejhom. Kien dan il-Gvern li aġixxa matul dawn l-aħħar tliet snin biex ineħħi illegalitajiet u anke tittieħed azzjoni mill-Awtorità tal-Ippjanar u l-ERA rigward skart tossiku li beda jintefa' taħt il-konkrit li jintuża bħala art għat-Tarzna. Il-grit blasting u storbju kontinwu huwa sors ta' inkonvenjent kbir għar-resident tal-inħawi ta' Bormla u l-Isla b'mod partikolari. Fl-aħħar ġimgħat, il-Kap tal-Oppożizzjoni żar din it-tarzna u faħħar l-operat tagħha u lis-sidien għall-kontribut li qed jagħtu. Miegħu kellu lill-President tal-Partit Nazzjonalista Anne Fenech li kellha konsulenza mill-Gvern Nazzjonalista u ffirmat il-ftehim bejn il-Gvern u l-Palumbo fl-amministrazzjoni preċedenti. Bini fl-ODZ L-Università Amerikana ta' Malta, li se tagħti spinta lill-ekonomija tan-naħa t'isfel ta' Malta, jista' jitqies bħala investiment sostenibbli u nadif ambjentalment. La jagħmel l-istorbju tal-Freeport u lanqas iħalli l-ħmieġ tat-Tarzna. Madankollu, minħabba l-ammont ta' art li kellha bżonn, il-Gvern għadda konċessjoni ta' 10,000 metru kwadru f'art li kienet barra ż-żona ta' żvilupp fiż-Żonqor, Wied il-Għajn. Din fetħet diskussjoni kbira dwar bini ODZ li taħt l-amministrazzjonijiet preċedenti kienet rampanti. Id-differenza l-kbira fl-attitudni tal-Gvern kienet li sema' dak li qed jgħidu l-għaqdiet ambjentali u dawwar ir-rotta biex, minn 90,000 metru kwadru f'ODZ, jingħataw lill-AUM 10,000 metru kwadru. Iktar minn hekk iżda, il-Prim Ministru ddikjara li mhux se jkun hemm iktar żvilupp f'ODZ. Dikjarazzjoni li sal-lum inżammet fl-intier tagħha. Apparti minn hekk, il-Park tal-Inwadar bejn il-ponta taż-Żonqor u x-Xgħajra ngħata madwar 30,000 metru kwadru iktar milli kellu fil-pjanijiet oriġinali skont il-pjan lokali tal-2006. Il-Gvern aġixxa wkoll biex neħħa madwar 15,000 metru kwadru ta' scrapyards illegali f'ODZ kif ukoll ħa azzjoni fuq binjiet ODZ li tħallew jinbnew taħt amministrazzjonijiet preċedenti. Il-kontroversja dwar l-ODZ, madankollu, qisha waqfet mal-10,000 metru kwadru tal-AUM. Dan kollu jrid jittieħed f'kuntest li taħt amministrazzjoni preċedenti ngħataw għall-iżvilupp żewġ miljun metru kwadru li kienu f'ODZ. Il-kontroversja tal-high-rises Fl-aħħar ġimgħat id-diskussjoni fuq il-qasam ambjentali ċċaqalqet minn waħda dwar bini f'żoni barra żoni ta' żvilupp għal waħda dwar il-bini għoli. Hemm ħafna jirraġunaw li jekk ma tistax tifrex, allura trid togħla 'l fuq. Is-saħħa ekonomika li teżisti fil-pajjiż wasslet biex illum hawn domanda qawwija għal spazji għal uffiċini u bini ta' kwalità. L-applikazzjoni għal high-rises bdew deħlin. L-Awtorità tal-Ippjanar ħadet ħsieb li tirranġa l-policies tagħha dwar il-high-rises. L-iktar punt importanti kien li dan l-iżvilupp ma jistax isir madwar Malta u Għawdex kollha, fejn għal Għawdex kien hemm saħansitra maħsuba binja għolja. Iżda l-bini għoli ġie ristrett biss għal sitt lokalitajiet. Minkejja dan xorta nħoloq furur, meta l-Awtorità tal-Ippjanar tat permessi għal bini għoli fuq applikazzjonijiet li saru fl-amministrazzjoni preċedenti għax kienu skont il-policies tal-Awtorità. Id-diskussjoni hija dwar l-impatt li dan il-bini għoli se jkollu fuq il-ġirien u l-lokalità fejn se jsiru. Filwaqt li l-iżviluppaturi jemmnu li hawn id-domanda għall-bejgħ ta' din il-propjetà, jibqa' t-tħassib tar-residenti li jibżgħu mill-impatt ta' bini għoli fuq il-kwalità tal-ħajja tagħhom. Intant, l-Awtorità tal-Ambjent appellat kontra l-permess li ħareġ għall-binja magħrufa bħala Townsquare f'Tas-Sliema. L-Awtorità tal-Ambjent setgħet tappella bis-saħħa tal-qasma bejn l-Ippjanar u l-Ambjent. Dwar dawn l-iżviluppi l-Kap tal-Oppożizzjoni tkellem ftit ħafna u biss fejn qabillu. Masterplan għal Paceville – eżempju? Il-pjan ħolisitiku li ġie ppreżentat mill-Awtorità tal-Ippjanar dwar kif din iż-żona se takkomoda d-domanda ta' bini li teżisti ġie mfaħħar mill-maġġoranza tan-nies li kkummentaw li dan huwa mudell ta' kif għandu jimxi l-ippjanar f'Malta. Il-ħsieb huwa li pjanijiet simili jsiru għal żoni oħra f'Malta u Għawdex. Ovvjament, snin kbar ta' nuqqas ta' ppjanar jagħmlu x-xogħol li jrid isir issa ħafna iktar diffiċli. Madankollu, l-awtoritajiet sal-lum jidhru determinati li jwettqu dan il-pjan u jużaw dan bħala mudell kif għandu jsir l-ippjanar f'żoni oħra. L-Oppożizzjoni sal-lum għadha ma tniffsitx dwar il-masterplan għaż-żona ta' Paceville. Arja iktar nadifa Jekk hemm kwistjoni ambjentali li llum kulħadd sar jitkellem dwarha, din hija l-kwalità tal-arja. U jekk kien hemm amministrazzjoni li tat kas il-kwalità tal-arja, din hija dik preżenti. Wara snin twal ta' wegħdi ngħalqet il-power station tal-Marsa, u dik f'Dellimara daqshekk se taħdem bil-heavy fuel oil, l-iktar żejt li jniġġes. Biex isir dan b'mod immedjat il-Gvern mar għal tanker tal-LNG, però din hija biss miżura temporanja għax il-Gvern għaddej bil-pjan tal-pipeline tal-gass. Pipeline li kien il-wegħda tal-millenju fi żmien Gvern Nazzjonalista iżda li ma wasal qatt. Kien biss issa li x-xogħol fuq dan beda għaddej, bl-istudji jkunu l-ewwel pass.