Il-Professur Vincent Buhagiar, il-Kap tad-Dipartiment tal-Ambjent Mibni fl-Università ta' Malta, laqa' b'sodisfazzjoni kbir il-masterplan imħabbar għaż-żona ta' Paceville u sostna li "dan il-pjan se jkun ta' ġid għal pajjiżna li, barra li se jġib aktar investimenti f'din iż-żona, jagħti nifs ġdid lil Paceville u tinbidel ir-reputazzjoni ħażina li għandu s'issa, kif ukoll jidher ċar li dan se jagħmel il-qabża meħtieġa fil-kwalità tal-ħajja." Filwaqt li bħala professjonista kkonferma li l-esperti magħżula huma reputabbli biżżejjed fil-pjani li pproponew, u li jekk jiġu implimentati sew għandhom jirnexxu, huwa stqarr li l-bżonn ta' pjan bħal dan ilu jinħass għal mill-inqas 20 sena; preċiżament minn meta l-attività taż-żgħażagħ imxiet minn Tas-Sliema u l-Belt Valletta għal Paceville, bejn wieħed u ieħor lura fit-tmeninijiet. Fuq il-bini għoli propost bħala parti minn dan il-pjan ħolistiku, il-Professur Buhagiar qal li jaqbel miegħu f'din iż-żona għax "hawnhekk ikun f'postu, basta jkun hemm l-infrastruttura meħtieġa għal proġetti bħal dawn." GĦANDU JKUN L-EWWEL MINN SENSIELA Mistoqsi jekk iħossx li għandu jkun hemm masterplans oħrajn għal aktar żoni madwar il-pajjiż, il-Professur Buhagiar wieġeb fl-affermattiv u semma xi eżempji li diġà saru u oħrajn li għad iridu jsiru. "Dawk lesti jinkludu t-Technopark fil-Mosta, il-Park Nazzjonali f'Ta' Qali, l-Eco-Gozo, il-Waterfront tal-Birgu u tal-Belt Valletta, kif ukoll Smart City – dawn illum saru destinazzjoni fihom infushom," spjega l-Professur Buhagiar, filwaqt li sostna li l-Imrieħel jista' wkoll isir post bħal dawn imsemmija. Fuq masterplans oħrajn proposti, il-Professur Buhagiar irrefera għal dawk li saru minn studenti tal-aħħar sena fl-Università ta' Malta, fosthom dak għal minflok il-power station tal-Marsa, li llum huwa post mitluq u dilapidat wara l-għeluq tagħha, l-akkwati fejn hemm iċ-ċentri miftuħa fil-Marsa, iż-żona tal-Qawra u Buġibba, kif ukoll il-Forti Rikażli u l-irħula tal-madwar, fosthom il-Kalkara. "IX-XOGĦOL GĦANDU JSIR B'MOD GRADWALI" Jaqbel ukoll mal-proposta ta' mina taħt l-art, basta din tkun qed tinkludi wkoll it-trasport pubbliku bħal, pereżempju, xi metro żgħir anke għal distanza qasira biex b'hekk tkun allevata l-problema tal-parkeġġ. Huwa qal ukoll li din biħsiebha tieħu t-traffiku dirett lejn it-Tramuntana ta' Malta minn taħt it-Triq Reġjonali bħalma se jiġri la tkun lesta l-flyover tal-Kappara. Fuq il-fatt li se tkun qed titkabbar il-Bajja ta' San Ġorġ u se jkun hemm aktar immaniġġjar tat-traffiku, il-Professur Buhagiar fisser li dan kollu jaqbel miegħu, basta jsir b'mod gradwali u fuq numru ta' snin. "Ħafna drabi n-nies joġġezzjonaw għal xi żvilupp bħal dan għax jafu, bl-esperjenza s'issa, bl-inkonvenjenzi kollha li jġib miegħu proġett bħal dan – iżda wara japprezzaw ir-riżultat – ħafna nies ma jarawx fil-bogħod wisq, iżda hemm ukoll dawk li jaraw fit-tul," tenna l-Professur Buhagiar. Żied jgħid li, għalhekk, l-aħjar li jsir huwa li wieħed jispjega sew lill-pubbliku x'se jiġri wara li jkun involut fil-konsultazzjoni pubblika, u li dan se jseħħ fażi fażi u jekk hemm bżonn biċċa kull sena, anke minħabba l-finanzi għall-pajjiż. AĊĊESS AĦJAR GĦALL-PUBBLIKU LEJN IL-KOSTA Fuq il-ħolqien ta' mogħdijiet twal li jagħtu aċċess għall-kosta lill-pubbliku, il-Professur Buhagiar ikkonferma wkoll li mill-istampi ppreżentati s'issa jidher ċar li l-pubbliku se jingħata aċċess aħjar għall-kosta, fejn qabel qatt ma kien hemm aċċess, jew kien mitluq. "L-importanti hu li l-aċċess ma jibqax biss f'idejn il-privat, bħal fil-każ ta' Manoel Island, iżda jsir bħalma sar Bormla bit-Tarzna, fejn illum din hija embellished u miftuħa għall-pubbliku," aċċenna l-Professur Buhagiar. INFRASTRUTTURA EŻAWRITA Dwar it-titjib li se jkun hemm fis-servizzi neċessarji, bħall-ilma, id-dawl u l-iskart, il-Professur Buhagiar huwa tal-fehma li x-xogħol fuq dawn għandu jsir l-ewwel u qabel kollox għax, kif inhi bħalissa, l-infrastruttura diġà hija eżawrita. Żied jgħid li ma' dawn is-servizzi għandhom jiżdiedu ġwiebi kbar li jirċievu l-ilma tax-xita tal-akkwati, sewage pumping station, sistema effettiva għall-ġbir tal-iskart, network tal-gass minflok id-distribuzzjoni taċ-ċilindri tal-gass bit-trakkijiet fit-triq, fejn inkunu qed nevitaw li jsiru inċidenti serji, kif ukoll installazzjonijiet ta' pannelli fotovoltajċi li jipprovdu l-enerġija meħtieġa għall-binijiet u l-istabbilmenti tal-madwar. Punti oħra li lkoll huma spjegati b'mod dettaljat fil-pjan li hemm għall-konsultazzjoni pubblika. JISTA' JITĦADDEM MILL-MALTIN Fl-aħħar nett, il-Professur Buhagiar, li rrikonoxxa li f'dan il-każ tqabbdu fost l-aqwa professjonisti fid-dinja, temm jgħid li hu ma jarax għalfejn pjani bħal dawn ma jiġux fdati f'idejn il-Maltin. Dan għax jinsab ċert li kapaċi jaslu jagħmluhom u anke jafu l-polz tal-pajjiż u tal-lokal aħjar. "Kull Gvern għandu juri fiduċja fil-professjonisti ta' pajjiżu, aktar u aktar għax aħna għandna profil għoli ferm mal-barranin," temm jgħid il-Professur Buhagiar. IL-POLITIKU DWAR IL-PJAN Lil hinn mill-estetika u l-fattibbiltà tal-pjan, din il-gazzetta tkellmet mas-Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar DEBORAH SCHEMBRI b'mistoqsijiet diretti fuq il-lat politiku marbuta ma' proġetti ta' dan il-kobor. Il-Gvern ħareġ bi pjan ambizzjuż. Għalkemm għadu għall-konsultazzjoni, ma taħsibx li jista' jnissel kritika meta sar tant diskors kontra l-bini għoli u issa dan huwa parti minnu? Rigward bini għoli, Malta adottat il-Floor to Area Ratio Policy magħrufa aħjar bħala l-FAR Policy. Din ilha magħna sa mid-disgħinijiet u baqgħet tiġi sostnuta. Gvern preċedenti kien jippermetti li jsir bini għoli f'kull żona f'Malta u saħansitra f'Għawdex u kien il-Gvern attwali li ddeċieda li, għalkemm bħala prinċipju jaqbel mal-ispirtu ta' din il-policy, jirristrinġiha u jillimita l-bini għoli għal sitt żoni f'Malta biss u Paceville huwa wieħed minnhom. Fl-aħħar snin Malta rat tkabbir ekonomiku bla preċedent u investiment dirett barrani li qed ibiddel kompletament il-wiċċ ta' pajjiżna. Dan it-tkabbir ekonomiku li qegħdin nesperjenzaw qed iġib miegħu sfidi ġodda li rridu nagħrfu nindirizzaw billi nħarsu lejn l-istampa kollha u nadottaw strateġija fejn il-kwalità tal-ħajja u l-aspett soċjali jimxu id f'id mal-progress ekonomiku. Malta qiegħda f'punt kruċjali fejn tista' tbiddel il-mod li bih isiru l-affarijiet. Bdilna ħafna affarijiet għall-aħjar u determinati li nkomplu ntejbu l-affarijiet. Li nħabbru l-investiment u nġibu investiment barrani huwa importanti, però huwa daqstant ieħor importanti li nagħmlu dan b'għaqal u bi ħsieb għax id-deċiżjonijiet li nieħdu llum mhux biss se jħallu impatt fuqna imma se jħallu impatt fuq ġenerazzjonijiet futuri sħaħ. X'qed tippretendi fil-proċess ta' konsultazzjoni? Min għandu jikkummenta? In-nies ta' Paceville biss? Dan huwa Gvern li jisma' u ħerqana biex nisma' l-ideat u s-suġġerimenti ta' kulħadd. Il-pubbliku inġenerali, residenti ta' Paceville u tal-madwar, l-investituri kif ukoll mingħand l-eNGOs. Il-Gvern u l-entitajiet tiegħu b'interess jifilħu għall-investiment maħsub skont il-pjan? Il-privat diġà wera interess f'disa' żoni partikolari f'Paceville. Is-somma ta' €1.6 biljun mingħand il-privat ħarġet minn hemmhekk. Se jkun hemm bżonn ta' €300 miljun f'infrastruttura li se joħorġuhom il-Gvern, l-Unjoni Ewropea u l-iżviluppaturi stess. Hawn min jgħidlek li pjan bħal dan huwa kuraġġuż fit-tieni nofs tal-leġiżlatura u meta tkun riesqa l-elezzjoni. X'tikkummenta? Dan huwa pjan ta' riġenerazzjoni sħiħa li se jieħu fit-tul. Mhijiex kwistjoni ta' xi uplift żgħir jew embellishment taż-żona li tista' tagħmlu f'qasir żmien. Li kieku wieħed kellu jimxi bl-elezzjonijiet mingħajr viżjoni fit-tul, proġett bħal dan li hu tant siewi għall-ekonomija Maltija u għal pajjiżna, ma jseħħ qatt. Dan hu Gvern li għandu viżjoni għal pajjiżna. Konxji li se jkun hemm min jargumenta li m'għamiltux hekk f'postijiet oħrajn? Bid-differenza għal pjanijiet lokali oħrajn, dan mhuwiex biss bidla fil-pjan lokali iżda pjan ta' riġenerazzjoni taż-żona. Huwa possibbli li jsir b'dan il-mod għax hemm numru ta' intraprendituri illi għandhom ammont sostanzjali ta' art li fuqha jistgħu jsiru proġetti li jinkludu kemm bini kif ukoll spazji miftuħa. Fejn ikollok ammont kbir ta' sidien ikun diffiċli biex dan iseħħ. Għaldaqstant, għalkemm il-Gvern iħoss li dan huwa l-istil li bih jixtieq jimxi, mhux dejjem huwa possibbli li jsir masterplan bħal dan f'kull żona.