It-tielet rapport tar-regolatur dwar il-programm ta' ċittadinanza b'investiment mhux biss huwa xhieda tas-suċċess li qed ikollu dan il-programm, iżda wkoll tas-serjetà li l-programm ta' pajjiżna jitmexxa bih. Ir-regolatur jagħmel dan ċar f'numru ta' partijiet minn dan ir-rapport fejn fost oħrajn jistqarr: "Dak li sibna f'dan ir-rapport mhux biss huwa inkoraġġanti iżda indikazzjoni tas-suċċess enormi ta' dan il-programm fi tletin xahar biss minn meta tnieda uffiċjalment. Jirrifletti wkoll l-esperjenza li akkumultat fl-aħħar sentejn u nofs, kif ukoll id-diliġenza li biha l-proċess jitmexxa minn dawk kollha involuti." Ir-rapport janalizza l-perjodu bejn Lulju 2015 u Ġunju 2016. Perjodu li matulu daħlu 450 applikazzjoni. L-applikanti ewlenin kienu predominanti irġiel. Fil-fatt 398 kienu rġiel u 52 biss kienu nisa. Anke jekk dan ifisser li kien hemm żieda żgħira fin-numru ta' nisa meta mqabbel mas-sena ta' qabel. Kien ikkonfermat li l-programm qed jiġbed interess minn madwar id-dinja kollha, tant li l-applikazzjonijiet oriġinaw minn disa' reġjuni ġeografiċi differenti. Fejn għall-ewwel darba daħlu żewġ reġuni ġodda l-Karibew u l-Oċeanja, magħrufa wkoll bħala l-Gżejjer tal-Oċean Paċifiku. Il-maġġoranza tal-applikanti, 391, kellhom biss ċittadinanza waħda qabel dik Maltija, dejjem jekk tkun aċċettata tkun it-tieni waħda tagħhom. 55 diġà kellhom ċittadinanzi oħra u erba' kellhom tlieta. In-numru ta' dipendenti fl-450 applikazzjoni ammontaw għal 1,186, li jfisser li kull applikazzjoni kellha medja ta' tliet dipendenti. In-numru ta' applikazzjonijiet approvati bejn Lulju 2015 u Ġunju 2016, li jirrifletti applikazzjonijiet li jkunu daħlu f'perjodu differenti għax il-proċess ikun wieħed twil, kien ta' 241. Kienu rrifjutati 52 applikazzjoni, 35 minnhom fl-Ewropa. 143 Malti u Maltija Il-lokalitajiet li fittxew dawk li fil-perjodu rivedut lestew il-proċess. Hawn xtraw jew krew propjetajiet ta' valur għoli bir-rapport tar-regolatur iġib fix-xejn rapporti ta' ċertu midja li ppruvaw jagħtu l-impressjoni li n-nies tal-IIP kienu qed imorru għall-appartamenti modesti li jiflaħ iħallas għalihom kulħadd. Dawk li waslu sal-proċess ta' ċittadinanza f'dan l-istadju kienu 143. Il-maġġoranza ta' dawk naturalizzati Maltin huma self employed, nies bin-negozju tagħhom. Bir-rapport tar-regolatur jinnota li "l-persentaġġ ta' self employed jawgura tajjeb u hemm ċans ikbar li dawn jagħżlu li jitrasferixxu n-negozju tagħhom lejn Malta biex jikkontribwixxu għat-tkabbir ekonomiku." Huwa għoli wkoll il-livell ta' edukazzjoni, jinnota r-rapport, b'sittin fil-mija ta' dawk li kisbu ċ-ċittadinanza għandhom livell ta' Baċellerat, Masters u Dottorat. Ir-rapport juri wkoll li l-iktar propjetà li qed jagħżlu dawk li qed japplikaw għall-programm hija dik mikrija, bil-lokalità l-iktar imfittxija hija Tas-Sliema. Ir-rapport jiżvela wkoll l-għażla ta' propjetajiet li qegħdin imorru għalihom meta jixtru. Tant li l-valur ta' 27 propjetà mixtrija jitla' għal €28,322,519, medja ta' €1,048,982. "Din il-medja hija ferm ikbar mill-minimu ta' €350,000 li jitlob ir-regolatur," jgħid ir-rapport. Jirriżulta li din il-medja żammet l-istess ritmu tas-sena ta' qabel u xxejjen għalkollox rapporti f'xi mezzi tax-xandir li l-investituri qed ifittxu xi appartamenti modesti. Fejn tidħol propjetà mikrija huwa mifhum li fuq ħames snin se jitħallsu €13,412,036. Dan ifisser medja ta' €125,346 għal kull kuntratt. Fuq bażi annwali dan ifisser kirja ta' €25,069 kull sena. Bħal fil-każ tax-xiri l-medja hija ogħla mill-minimu ta' €16,000 kull sena. Minbarra dan kien hemm ukoll l-investiment fl-istocks tal-gvern. Jirriżulta li kien hemm €26,733,764 investiment ta' dan it-tip. L-AĠENTI SODISFATTI BIL-PROGRAMM TAL-IIP In-numru ta' aġenti akkreditati sal-aħħar ta' Ġunju 2016 kien ta' 132. Minn dawn sitta saru aġenti approvati. Il-maġġoranza vasta ta' aġenti ikkummentaw pożittiv dwar il-programm. Iddeskrivewh bħala b'saħħtu u li jappella, u bħala għodda ta' reklamar b'saħħitha għal Malta. "Irrimarkaw li l-valur li qed iżid f'livell lokali kien sinifikanti fejn innotaw kif minbarra l-kontribuzzjonijiet mandatorji wħud mill-klijenti qegħdin jiġu jgħixu Malta bin-negozju tagħhom, u dan kien qed joħloq effett pożittiv fuq l-ekonomija," jgħid ir-regolatur meta jirrapporta x'qalulu l-operaturi tal-programm. Ir-rapport ikompli jgħid li l-aġenti ma dehrux imħassba bi programmi simili f'pajjiżi oħra. Dwar dan ir-regolatur jirrapporta hekk: "Ħafna ma ħassewx li skemi oħra poġġew xi theddida fuq l-iskema ta' Malta. Qalu li għalkemm dawn jistgħu jkunu iktar mgħaġġla, irħas u inqas iebsa, l-IIP li toffri Malta hija iktar kompettitiva għax għandha reputazzjoni iktar b'saħħitha u hija l-uniku skema approvata mill-Unjoni Ewropea," kompla jgħid ir-regolatur. L-aġenti qalu li jifhmu li jkun hemm due diligence b'saħħtu, però saħqu li hemm livell ta' burokrazija fejn akkużaw lill-aġenzija, Identity Malta, li kull meta jkun hemm kritika esterja jispiċċaw iżidu x-xogħol bil-karti u l-burokrazija. XI JGĦID IL-PROGRAMM MALTI? Din it-tabella turi l-livell ta' edukazzjoni ta' dawk li fil-perjodu li jkopri r-rapport tar-regolatur kisbu ċ-ċittadinanza Maltija. Kif mistenni l-livell ikun wieħed għoli b'60% ta' dawk li lestew il-proċess tal-IIP għandhom livell ta' baċellerat jew saħansitra ogħla minn hekk. Konferma ta' dak li kien jgħid il-Prim Ministru meta saħaq li b'dan il-programm konna se nġibu lejn Malta nies ta' talent. Individwu jrid jagħmel kontribuzzjoni ta' €650,000 ewro. 70% ta' din il-kontribuzzjoni se jmorru fil-Fond Nazzjonali għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali, filwaqt li 30% jidħlu fil-Fond Konsolidat. • Individwu jrid jinvesti fi propjetà li l-valur minimu tagħha jkun ta' €350,000 jew kirja ta' €16,000 ewro fis-sena. Hija mitluba rabta kuntrattwali li din il-propjetà tinżamm għal minimu ta' ħames snin. • Individwu jrid jinvesti €150,000 oħra f'bonds u stocks sanzjonati mill-gvern. Hemm numru ta' għażliet fejn wieħed jagħmel investiment li wkoll iridu jinżammu għal minimu ta' ħames snin. • Il-Fond Nazzjonali għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali għandu skopijiet ċari ħafna li jissarraf fi proġetti fl-edukazzjoni, fir-riċerka u fl-innovazzjoni, fil-ħolqien tax-xogħol u l-ġid, fl-implimentazzjoni tal-istrateġija Jobs+ u fit-tnaqqis tax-xogħol prekarju, kif ukoll fi proġetti soċjali u fis-saħħa pubblika. • Dan il-fond jitmexxa minn bord ta' depożitarji. • Hemm diversi livelli ta' skrutinju. • L-unika konnessjoni bejn min japplika, l-operaturi u l-Gvern se tkun Identity Malta. B'hekk l-operaturi m'għandhomx għalfejn japplikaw għand kumpanija privata imma jistgħu japplikaw direttament f'isem il-klijenti tagħhom. • Bejn l-applikazzjoni u l-għoti taċ-ċittadinanza hemm perjodu minimu ta' sitt xhur sa massimu ta' sentejn. F'dan iż-żmien isir id-due diligence mingħajr għaġla. • M'hemmx segretezza. Isem min jakkwista ċ-ċittadinanza jitħabbar fil-Gazzetta tal-Gvern • Hemm capping li permezz tiegħu l-programm hu limitat għal massimu ta' 1,800 applikazzjoni. • Dan huwa l-uniku programm approvat mill-Kummissjoni Ewropea. IR-REAZZJONI TAL-MINISTRU OWEN BONNICI "Ir-rapport tar-regolatur juri t-trasparenza li biha jimxi l-Programm ta' Ċittadinanza b'Investiment. Dan hu rapport dettaljat wara li sar skrutinju sħiħ tal-operat ta' dan il-programm u r-regloatur, li hu persuna ta' integrità magħżula bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-kamra, jagħti analiżi ta' dak li sab. Ninsab sodisfatt li l-programm sejjer fid-direzzjoni t-tajba u għadu meqjus bħala ewlieni fl-industrija. Dan hu programm li ġġenera impjiegi ġodda u kif staqrr ir-regolatur ikkontribwixxa b'mod sinifikanti lejn it-tkabbir tal-ekonomija Maltija. Nittamaw li xi darba membri min-naħa tal-Oppożizzjoni jieqfu jagħmlu kritika fiergħa sempliċiment biex jagħmlu ħsara lil dan il-programm u lil Malta internazzjonalment. Għandhom jieqfu wkoll ikunu ta' theddida għall-impjiegi Maltin." SKEMI OĦRA FL-EWROPA Dik ta' Malta mhijiex l-unika skema ta' dan it-tip. Hemm oħrajn madwar id-dinja, fosthom fl-Unjoni Ewropea. Dawn huma l-karatteristiċi tagħhom. L-Awstrija: Fl-Awstrija joffru skema fejn barranin li jinvestu bejn €3,000 u €10,000,000 jingħataw ċittadinanza. Dan proċess li jieħu bejn sena u tliet snin. Il-Bulgarija: Fil-Bulgarija l-proċess huwa wieħed fast track. Applikant jiddepożita €1,022,000 f'bonds tal-gvern u perjodu stabbilit. Dawn irid ikollhom sena residenza u jdumu ma jieħdu ċ-ċittadinanza bejn tlieta u sitt snin. Ċipru: L-iskema ta' Ċipru toffri diversi għażliet. Fosthom il-kisba ta' bonds tal-gvern jew propjetà jew assi finanzjari ta' mhux inqas minn €2,500,00. Jista' jkun hemm ukoll depożitu f'bank lokali ta' madwar €5 miljuni u jinżamm madwar tliet snin jew investiment ta' mill-inqas €2,500,000 f'negozju Ċiprijott. Ċittadinanza tingħata f'madwar tlieta jew erba' xhur.