Mill-ewwel każ tal-editur Carmel Demicoli fl-1987, sas-47 każ li hemm pendenti llum, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem irċiviet mijet ta' każijiet li ċ-ċittadini Maltin ipprovaw jiftħu kontra Malta. Sal-2015, kienu biss sitta u sittin is-sentenzi li tat din il-Qorti dwar Malta, bil-maġġoranza tal-oħrajn ikunu kollha inammessibbli u għexieren oħra pendenti. Minn dawn 66 każ, instab ksur ta' mill-inqas dritt f'46 każ. Statistiċi riċenti jixhdu kif fl-2015, il-Qorti rċeviet 37 applikazzjoni kontra Malta, 30 minnhom kienu inammessibbli jew ma ntlaqgħux. Fi tlieta mis-seba' sentenzi li ngħataw instab li kien hemm ksur ta' mqar dritt wieħed mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-drittijiet tal-Bniedem. Fi tnax-il applikazzjoni li kienu deċizi fl-ewwel sitt xhur tal-2016, sebgħa kienu ddikjarati inammessibbli, filwaqt li nqatgħu ħames sentenzi fil-konfront ta' Malta. Il-qorti hija vittma tas-suċċess tagħha stess, għaliex fl-aħħar snin qed ikunu ppreżentati aktar min 50,000 applikazzjoni ġdida kull sena. Din iż-żieda fl-applikazzjonijiet hija riflessa wkoll fl-istatistiċi fejn hu involut pajjiżna. Tikkonferma dan l-avukat Dr. Roberta Muscat, li taħdem fi ħdan l-uffiċċju tar-Reġistru tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Muscat saħqet li fil-bidu tal-karriera tagħha fil-Qorti tnax-il sena ilu, il-każijiet pendenti kontra Malta kienu tlieta, illum ilaħħqu kważi ħamsin. Kien fl-1967 li Malta impenjat ruħha biex tipproteġi d-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Dan billi inkorporat il-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fil-liġi nazzjonali. Konvenzjoni li ngħatat l-ogħla saħħa f'pajjiżna u li għal dawn l-aħħar 50 sena qed iżżomm l-istat reponsabbli għal kull ksur tad-dritt taċ-ċittadin tiegħu. Il-Prim Imħallef emeritu, Vincent De Gaetano, li bħalissa qed iservi l-aħħar tliet snin tat-terminu tiegħu bħala l-Imħallef appuntat minn pajjiżna fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, fisser kif huwa relattivament faċli biex ċittadin japplika biex il-każ tiegħu jinstema' quddiem il-Qorti fi Strasburgu. Dan peress li l-maġġoranza assoluta tal-każijiet ikunu deciżi mingħajr proċeduri orali, għalhekk m'hemmx il-bżonn li ċittadin ikun preżenti fi Strasburgu, għax iċ-ċittadini mhumiex obbligati li jqabbdu avukat biex jitkellem f'isimhom u m'hemmx miżati tal-qorti x' jitħallsu. Din tal-aħħar hija waħda mir-raġunijiet għaliex ikunu eluf l-applikazzjonijiet li jew għax ma jkollhomx bażi ta' ksur tal-Konvenzjoni jew għax ma jkollhomx il-formalitajiet neċessarji fl-applikazzjoni nnfisha ikunu ddikjarati inammessibbli. Mal-ġurnalisti Maltin fil-binja tal-Qorti fi Strasburgu, l-avukat Muscat, li tara l-applikazzjonijiet li jidħlu mill-Maltin, innotat li l-ammont ta' każijiet inammessibbli miċ-ċittadin huma proporzjonalment inqas minn dawk ta' pajjiżi oħra. Tisħaq li raġuni ewlenija għal dan hija l-kultura legali Maltija, li tirrikjedi li ċittadin jagħmel użu minn avukat, tkarkar fi Strasburgu, u għalhekk ikun l-avukat li jagħti direzzjoni lill-klijent dwar jekk hemmx każ tentattiv u kif għandu jinfetaħ korrettament. Muscat fissret kif essenzjalment huma tnejn il-problemi komuni wara l-inammessibbiltà tal-każijiet Maltin. Dawn huma li ma jkunux użati r-rimedji kollha lokali, jew li l-applikazzjoni tiddaħħal jew tkun finalizzata wara li jagħlqu s-sitt xhur preskrizzjoni mid-dikjarazzjoni tal-qorti lokali, jekk din tal-aħħar issib ksur fil-liġi, jew mill-jum meta l-allegat ksur ta' liġi seħħ jekk il-Qorti Maltija ma ssibx ksur fid-drittijiet tal-applikant. B'mod ġenerali huwa stmat li b'nofs il-każijiet li fihom instab ksur jirrigwardjaw l-Artiklu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, jiġifieri d-dritt għal smigħ ġust fejn l-Istati Membri tal-Kunsill tal-Ewropa jinstabu ħatja ta' dewmien esaġerat fil-proċeduri. Fil-fatt 58% tal-ksur ta' liġi misjuba mill-Qorti huma dwar ksur ta' dritt għal smigħ ġust jew il-protezzjoni tal-propjetà. F'madwar 11% tal-każijiet, il-Qorti sabet ksur serju tal-Konvenzjoni, bħal ksur tad-dritt tal-ħajja u l-projbizzjoni tat-tortura u t-trattmament inuman u degradanti. L-istatistika turi li l-iktar dritt li nstab ħati li kiser l-Istat Malti kien id-dritt għal-libertà u sigurtà, dsatax-il darba. It-tieni l-iktar dritt li nkiser kien dak tas-smigħ ġust u d-dewmien biex tingħata sentenza fil-qrati Maltin, tmintax-il darba. Filwaqt li d-dritt għall-propjetà nkiser għal erbatax-il darba. Kemm l-Imħallef De Gaetano u kif ukoll l-avukat Muscat fissru kif ir-raġuni wara dan il-ksur ta' liġi ħafna drabi kienet in-nuqqas ta' ħlas tal-kumpens għall-art esproprjata u nuqqasijiet fil-liġi tal-kera. Liġi, li proprju minħabba l-każijiet quddiem il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, inbidlet, iżda li mill-każijiet li għadhom ma ngħalqux s'issa jidher li għadha ma nbidlitx biżżejjed. "Ma nistax ngħid kemm iċ-ċittadin ordinarju huwa konxju ta' xi tfisser il-Konvenzjoni u tax-xogħol tal-Qorti u x'tiddeċiedi", qalli l-Imħallef De Gaetano f'intervista fl-uffiċċju tiegħu fil-binja tal-Qorti. Meta wieħed iżomm f'moħħu li ħafna nies għadhom iħawdu l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, mal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (li tiżgura l-konformità mal-liġijiet u r-regoli tal-Unjoni Ewropea) u l-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja (li hija l-organu ġudizzjarju tal-Ġnus Magħquda), ftit tagħtih tort jaħseb hekk. Kien previst li fejn tissemma l-edukazzjoni tal-massa, ħsibijietu daru fuq ir-rwol tal-ġurnalist u d-dmir tiegħu li filwaqt li jinforma u jeduka lill-qarrej jew lit-telespettatur. L-Imħallef enfasizza fuq l-irwo l importanti li tilgħab il-midja meta tirrapporta x-xogħol li jkun għaddej fi Strasburgu b'referenza partikolari għal meta gazzetti barranin jippruvaw jirredikolaw is-sentenzi tal-Qorti għall-fini ta' sensazzjonaliżmu. Irreferieni għall-każ li fih kien wieħed mill-Imħallfin, "kien hemm każ fejn ġuvnott minorenni qala' daqqa ta' ħarta mill-pulizija waqt interrogazzjoni, u l-maġġoranza tal-imħallfin sabu vjolazzjoni ta' Artiklu 3 – jien u tliet imħallfin oħra ma qbilniex"- kien pront jgħidli. "Li ġara kien li ċerti sezzjonijiet tal-midja kważi ipprovaw jirredikolaw il-Qorti għaliex bdiet televa għal ksur ta' dritt fundamentali, id-daqqa ta' ħarta, li f'dawk iċ-ċirkostanzi l-Qorti ħasset li kien xieraq." Kompla kif każ bħal dan jiġbed l-attenzjoni, u għalhekk jingħata prominenza għal raġunijiet żbaljati u l-prinċipju, li f'dan il-każ kien il-grad ta' protezzjoni li qorti għandha tagħti lill-persuni f'sitwazzjoni ta' vulnerabilità, jintilef. Iżda d-daqqa ħaduha wkoll l-avukati lokali, "jiena naħseb li m'hemmx biżżejjed avukati li huma speċjalizzati fuq drittijiet fundamentali, u dan għax ħafna m'għandhomx il-ħin jispeċjalizzaw" sostna l-Imħallef. Iżda għamel parentesi, "mhux qed ngħid li għandna sistema li tikser id-drittijiet fundamentali, għax ħdejn pajjiżi oħra s-sistema Maltija timxi tajjeb." L-Imħallef, li jitkellem bi snin twal t'esperjenza kemm bħala avukat li pprattika fl-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, ġudikant li laħaq l-ogħla pożizzjoni tal-ġudikatura, u kif ukoll lettur anzjan tal-liġi fl-Università ta' Malta għal bosta snin saħaq li hemm nuqqas fil-komunità legali, "l-avukati jridu jkunu aktar konxji tal-mod kif jistgħu jiżguraw l-osservanza tad-drittijiet fundamentali billi jirrikorru quddiem Qrati Maltin, u mhux neċessarjament jiġu fi Strasburgu." De Gaetano stqarr li kull avukat għandu d-dmir li jgħarbel sew jekk il-każ miġjub quddiemu għandux jinstema' fuq livell Kostituzzjonali. "Jista' jkun li forsi għax jien entużjast wisq! Iżda hekk nemmen." Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem hija qorti internazzjonali mwaqqfa fl-1959 li tagħti ġudizzji fuq applikazzjonijiet imressqin minn individwi jew Stati li jallegaw ksur tad-drittijiet ċivili u politiċi stabbiliti fil-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem. Fi kważi 50 sena, il-Qorti tat aktar minn 10,000 sentenza. Il-Qorti għandha 47 imħallef, wieħed għal kull Stat parti mill-Konvenzjoni, eletti għal perjodu ta' disa' snin li ma jistax jiġġedded. Minkejja li l-imħallfin huma eletti mill-Istati tagħhom, ma jirrapreżentawx dak l-Istat u huma fid-dmir li jaġixxu b'indipendenza u imparzjalità. L-imħallfin nazzjonali ma jisimgħux każijiet li jirrigwardaw pajjiżhom fil-formazzjoni ta' imħallef wieħed. Preżentament huwa l-Imħallef Portugiż li jisma' l-każijiet imressqa mill-Maltin. Iżda l-imħallef nazzjonali, dejjem ikun parti mill-kompożizzjoni tal-Qorti meta din tisma' każijiet bħala kamra ta' seba' imħallfin jew bħala kamra kbira ta' sbatax-il imħallef. Hija trattat internazzjonali mnedija fl-1950 u li daħlet fis-seħħ fl-1953. Il-Konvenzjoni tat effett lil ċerti drittijiet inklużi fid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem u ħolqot organu li jisma' l-każijiet kontra Stati li ma jirrispettawhomx. Id-drittijiet u l-libertajiet li tiggarantixxi l-Konvenzjoni jinkludu d-dritt għall-ħajja, id-dritt għal smigħ ġust, id-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u l-ħajja tal-familja, il-libertà tal-espressjoni, il-libertà tal-ħsieb, kuxjenza u reliġjon u protezzjoni ta' propjetà. Permezz tad-deċiżjonijiet tal-Qorti u tal-protokoll, din il-Konvenzjoni jirnexxilha tibqa' ħajja, tevolvi u tadatta għaċ-ċirkostanzi tal-lum. L-ewwel każ fejn il-proċedura kriminali f'pajjiżna kienet eżaminata mil-lenti tad-dritt għal-libertà u s-sigurtà (Artiklu 5). Gatt, li kien mixli bi traffikar tad-droga, inżamm detenut għal 2,000 jum talli kiser il-kundizzjonijiet tal-libertà proviżorja. Il-Qorti sabet ksur tad-dritt tal-istess artiklu. Borg, li nstab ħati ta' reat, ma ngħatax id-dritt għall-assistenza legali waqt l-interrogazzjoni tal-puliżija. Il-Qorti sabet li n-nuqqas ta' din l-assistenza kien minħabba nuqqasijiet fil-liġi Maltija u għalhekk kien hemm ksur tad-dritt ta' smigħ ġust. Iċ-ċittadini li ressqu din il-kawża kienu eks ħaddiema tat-Tarżna li qattgħu snin twal esposti għall-asbestos. Mas-snin dawn żviluppaw mard u kundizzjonijiet kkawżati mill-asbestos. Il-Qorti sabet li kien hemm ksur kemm tad-dritt għall-ħajja u kif ukoll tad-dritt għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja.