Jaws ħareġ 45 sena ilu Minn MARIO A. AZZOPARDI Qabel ħareġ "Jaws", nies li tgħoddhom fuq idejk kienu semgħu b'Steven Spielberg. Spielberg kien iddebutta b'"Duel" – thriller tajjeb immens maħdum għat-televiżjoni. Aktar tard, kien ħareġ fis-swali taċ-ċinema. Imbagaħd kien ħadem "The Sugarland Express" li hu thriller ieħor tajjeb ukoll imma kien limitat ħafna fejn ħareġ għall-wiri. Fl-1973, qabel ħareġ għall-wiri "The Sugarland Express" Spielberg kien fl-uffiċċju tal-producers Richard D. Zanuck u David Brown u nnota kopja ta' manuskript bl-isem ta' 'Jaws' miktub minn Peter Benchley (il-ktieb kien għadu mhux ippubblikat). Spielberg ra ħafna xebħ bejn din l-istorja u dik ta' "Duel" u Spielberg tħajjar jidħol għalih. Imma imbagaħd reġa bdielu u xtaq jitlaq l-istudios tal-Universal biex imur għand it-20th Century Fox li dak iż-żmien kienu se jaħdmu "Lucky Lady" b'Gene Hackman, Liza Minelli u Burt Reynolds. Il-Universal oġġezzjonaw li jħolluh mill-kuntratt u l-producer Darry D. Zanuck ta parir profetiku lil Steven Spielberg. Hu rrapurtat li qallu, " Jekk tgħaraf taħdem Jaws, wara ser tkun tista' taħdem liema film li trid. " "Jaws" ma bidilx biss mil-lejl għan-nhar il-karriera ta' dan iż-żagħżugħ li meta ffirma l-kuntratt kellu 27 sena. Bidel il-kunċett ta' kif Hollwyood beda joħroġ u jirreklama l-films tas-sajf. Kien l-ewwel blockbuster. Kien l-ewwel film li ddebutta f'490 teatru Amerikan fl-istess jum (illum blockbuster sar joħroġ f'aktar minn 4,000 teatru mal-Amerika kollha). Qabel "Jaws", il-films kienu jiftħu għall-wiri f'numru żgħir ta' teatri li jiżdiedu bil-mod fil-ġimgħat ta' wara. Kien l-ewwel film li kellu dħul li qabeż il-$100 miljun mill-kirjiet lis-sidien tat-teatri. Huwa stmat li d-dħul ta' dan il-film kien jaqbeż l-$470 miljun fi-box office. Kieku tikkalkula r-rata ta' inflazzjoni matul dawn il-ħamsa u erbgħin sena, dan l-ammont jaqbeż dħul ta' $2.2 biljun. Imma dak li għamel il-film daqshekk spettakolari hi l-kampanja perfetta ta' pubbliċità li ntrabtet ma' dan il-film. Ħamsa u erbgħin sena ilu, b'xi mod kulħadd kien sar espert tal-klieb il-baħar (fenominu li Spielberg reġa rrepetih b'suċċess bid-dinosawri meta fl-1993 ħareġ "Jurassic Park"). "Jaws" mgħandux xi storja ta' barra minn hawn. Il-ktieb għandu storja aktar ikkumplikata. Imma Spielberg għaraf jilgħab bl-emozzjonijiet u l-beżgħat tal-udjenza. Dan dak li jagħmel il-film daqshekk b'saħħtu. Il-film jibda b'mod trankwill imma ma ndumux ma' naraw mara tisfa' attakkata minn xi ħaġa fil-baħar. Naraw it-tfal jilgħabu fil-baħar u nafu li hemm kelb il-baħar iħuf. Għandna sindku li jara biss il-flus u ma jridx jagħlaq il-bajja minkejja l-periklu. Jinqabad kelb il-baħar u naħsbu li l-problema issolviet. Ma ndumux ma nintebħu li l-vera ħuta li kienet qegħda titterrorizza bajja kienet għadha hemm. Hemm xena fejn it-tensjoni taqtagħha b'sikkina fejn żewġ subien jagħmlu ċajta goffa billi jpoġġu fuq daharhom mudell ta' xewka ta' kelb il-baħar magħmul mill-kartun u jgħumu biha. Iġennu bajja u mbagħad it-tfal jitilgħu minn taħt wiċċ l-ilma. Imma apparti dawn ix-xeni, "Jaws" għandu interpretazzjonijiet kbar mit-tliet protagonisti. Insibu lil Roy Scheider fil-parti tal-kap tal-pulizija, Martin Brody. Għandu familja. Irid jagħlaq il-bajja imma s-Sindku ma jridx għax jitilfu t-turiżmu. Omm li titlef lil binha ma twaħħalx fis-Sindku imma f'Brody. Ikun hu li waqt li jkun qed jitfa' l-għalf fil-baħar, jitla' dan il-monstru u Brody jgħid il-famuża frażi lil Quint, "We're gonna need a bigger boat!". Is-sajjied Quint hi l-parti li jaħdem Robert Shaw. Huwa karattru li jrid iwassalna biex niġu wiċċ imb'wiċċ ma dik ix-xi ħaġa li ninsabu nwerwrin minnha – imma mhux għalhekk ridna naraw dan il-film?! Għandna wkoll lil Richard Dreyfuss bħala Matt Hooper – l-espert tal-annimali tal-baħar. Huwa jkun li jipprova jiggwida lill-awtoritajiet (u lill-udejnza) li t-taqbida kontra dan il-monstru mhux ser tkun faċli. Bejn Robert Shaw u Richard Dreyfuss kien hemm ftit tal-antagoniżmu fuq is-sett. Dan għex biex joħroġ aktar il-kuntrast bejn il-karattri tagħhom fil-film. Hemm ir-raba' protagonist li jagħmel il-film fost l-aqwa films tal-biża'. Din hi l-mużika ta' John Williams magħmula minn sitt strumenti baxxi, tmien vjolinċelli, erba' trumbuni u bumbardun. Dawn ħolqu dawk in-noti li sal-lum għandhom ikexkxuna u l-anqas ħaġa li nixtiequ nisimgħu jekk ser inkunu fi triqitna lejn il-baħar. Illum qed niċċelebraw il-film "Jaws" imma għal ftit dan il-film ma kienx ser ikun falliment kolossali u forsi Spielberg qatt ma kien ikollna l-opportunitá li nisimgħu bih. Intużaw tliet mudelli ta' klieb il-baħar mekkaniżżati msemmija "Bruce" (b'referenza għall-avukat li kien jieħu ħsieb l-interessi ta' Spielberg). Kull wieħed kien magħmul biex jagħmel movimenti partikolari. Fil-bidu, dawn il-mudelli taw inkwiet kbir. Fl-ewwel filmati li Spielberg beda jara, il-kelb il-baħar ma dehrx minaċċjuż. Ix-xedaq ma bediex jingħalaq kif suppost. Xejn ma ried jiġi sew. Il-tliet mudelli swew $250,000. L-ewwel ġimgħat ta' filming seta' jarmihom. X'kienet is-soluzzjoni? Juri l-kelb il-baħar mill-anqas. L-idea ta' għadu li ma tarax biddlet id-direzzjoni inizjali li kellu. Il-film inbidel minn wieħed iffukat fuq il-monstru għal wieħed li hu imbuttat mill-karattri. "Jaws" iddebutta fl-20 ta' Ġunju, 1975. Sewa madwar $7 miljun. Inħadmu tlett sekwils imma ebda wieħed ma rrepeta s-suċċess tal-ewwel kapulavur. F'dawn il-jiem, ħarġet verżjoni 4K ta' dan il-film wara li ġie restawrat. "Jaws" kien rebaħ tliet Oscars: mużika, sound u film editing.