Imtella' Mejju 23, 2021 Rapport: Ruth Castillo Uffiċjalment m'aħniex fl-istaġun iżda għal ħafna s-sajf beda. L-indiċi tar-raġġi UV f'dawn il-ġranet qed ikejjel 10 u għalhekk daħal fl-ogħla kategorija. L-indiċi hu indikatur tal-insensità tar-raġġi ultravjola li jagħmlu ħsara lill-ġilda . . . fl-agħar każ il-melanoma. Intervistat minn Television Malta, iċ-Chairman tad-Dipartiment tad-Dermatoloġija fl-Isptar Mater Dei, Michael Boffa, qal li kull sena f'Malta jinstabu mal-100 każ ta' melanoma u li persuna minn kull tmienja b'dan il-kanċer tmut għax jinqabad fi stadju avvanzat. Iċ-Chairman tad-Dipartiment tad-Dermatoloġija, Michael Boffa, qal li biex wieħed jieħu l-vitamina D m'hemmx bżonn li joqgħod ħafna fix-xemx. Anzi . . . ħin twil fix-xemx, speċjalment meta l-indiċi tar-raġġi UV ikun għoli jista' jikkawża problemi serji fil-ġilda. Dr Boffa esprima tħassib li fl-aħħar sena xi wħud traskuraw kwistjonijiet oħra ta' saħħa li mhumiex marbuta mal-coronavirus. "Hija across the board fi specialties oħra wkoll, imma ċertament fil-ġilda nissuspettaw li hemm ħafna pazjenti li għandhom bżonn jiġu ċċekjati u ma ġewx għall-appuntamenti tagħhom minħabba l-pandemija." Dr Boffa qal li hemm diversi tipi ta' kanċer tal-ġilda, bl-aktar wieħed serju huwa l-melanoma, li jekk ma jinqabadx kmieni jista' jinfirex u jkun fatali. Qal li fl-aħħar 20 sena, l-inċidenza ta' dan it-tip ta' kanċer aktar milli rdoppja. "Malta jkollna qisu xi 100 każ ta' melanoma kull sena, li minnhom dawn bejn wieħed u ieħor 40/50 jkunu dak li ngħidulhom invasive jiġifieri jkunu daħlu fil-layer ta' taħt tal-ġilda. Umbagħad l-oħrajn ikunu għandhom in-situ, jiġifieri jkunu għadhom superiċjali ħafna." Dr Boffa saħaq li aktar mal-melanoma tinqabad kmieni, aktar hemm ċans ta' fejqan. Daqstant ieħor iżda, jekk tinfirex tista' toqtol. Il-kelma melanoma ġejja mill-Grieg – melas li tfisser iswed. Fil-fatt, din tippreżenta ruħha fuq il-ġilda bħala tebgħa skura. Dr Boffa spjega li din tista' tkun għazza li kienet hemm qabel u nbidlet jew tebgħa ġdida. Tipikament il-melanoma ma tkunx simetrika, ikollha bordura irregolari, kuluri li jvarjaw u dijametru ikbar minn sitt milimetri. Ħafna drabi tibdel il-forma u tikber. "Jekk taraw xi ħaġa u għandkom dubju fuqha tal-inqas żommu għajnejkom fuqha. illum faċilment jieħu ritratt u jżomm għajnejh fuqha. Jekk jgħaddu xahar, xahrejn, tliet xhur u baqgħet l-istess probabli mhi xejn ta' inkwiet, però jekk qed tinbidel u qed ikollha dawk il-features li qed ngħidu allura importanti li wieħed jagħti kas." Il-melanoma tista' toħroġ fil-partijiet kollha tal-ġisem inkluż fuq ix-xoffa u anke taħt id-difer, però l-aktar komuni huwa fuq il-ġilda. Fin-nisa hija l-aktar fuq is-saqajn u fl-irġiel fuq id-dahar. L-aktar f'riskju huma dawk b'ġilda ċara ħafna, dawk li għandhom ħafna għazz, jew għandhom storja ta' melanoma fil-familja. Huma f'riskju wkoll dawk li nħarqu bix-xemx meta kienu tfal. Dr Boffa appella lill-pubbliku biex jieħu l-prekawzjonijiet u jipproteġi l-ġilda mix-xemx. Meta l-indiċi UV jaqbeż l-10 kif inhu bħalissa hu rakkomandat li wieħed jibqa' ġewwa bejn il-ħdax ta' filgħodu u l-erbgħa ta' wara nofsinhar.