Sa ftit snin ilu l-uniku ħjiel li kien hemm dwar id-data u l-oriġini tal-Vara tal-Madonna tal-Ġilju kien minn nota li dehret fil-gazzetta Il Corriere Mercantile Maltese, tat-8 ta' Mejju 1876. Fiha, il-kontributur iħabbar il-Festa tal-Madonna tal-Ġilju li kellha ssir fl-Imqabba fil-21 ta' Mejju. Jgħid ukoll li għal din il-festa se tiġi użata għall-ewwel darba l-vara "bellissimo lavoro del signor G. Darmanin". Jgħid ukoll li l-festa kienet f'idejn is-Sur Innoċenz Zammit, li kien ukoll ħallas biex saret l-istatwa. Sal-bidu tas-snin disgħin tas-seklu l-ieħor, kien maħsub li l-isem tal-istatwarju, G. Darmanin, kien miktub hekk bi żball, għax minflok kellu jkun Karlu Darmanin. Bħala stil tixbah ħafna liż-żewġ statwi tal-Immakulata li Karlu Darmanin kien għamel għal Ħal Qormi u għar-Rabat, imma wiċċ il-Madonna jidher ferm isbaħ fl-istatwa tal-Imqabba minn tal-oħrajn. U aspett ieħor li juri li din l-istatwa ħarġet minn idejn ħaddieħor huwa l-fatt li xagħar il-Madonna mhux kollu mgħotti bil-velu. Karlu mhux soltu li kien iħalli xagħar l-istatwi tiegħu jidher meta dawn ikollhom xi velu. Dettalji fuq l-oriġini tal-istatwa Fis-snin disgħin instabet referenza oħra għal din l-okkażjoni u minnha ħarġu aktar dettalji importanti dwar l-oriġini ta' din l-istatwa artistika. La Rigenerazione tat-8 ta' Ġunju 1876 titkellem dwar il-festi li saru l-Imqabba bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet tal-miġja tal-istatwa fil-knisja. Din id-darba fuq l-istatwa jingħad hekk: In quest'anno fu fatta una nuova statua, merce' del maestro Innocenzo Zammit, la quale riusci' bellissima e devotissima, e fa onore al Signor Giovanni Darmanin che l'ha eseguita in cartapesta." L-isem tal-istatwarju kien miktub sħiħ bħala 'Giovanni Darmanin' u, minn riċerka li saret, irriżulta li ma kien ħadd għajr ħu Karlu. Minn fost l-istatwi kollha li għamel, il-Madonna tal-Ġilju tal-Imqabba għandha żgur titqies bħala l-kapolavur tiegħu, għax fl-ebda statwa oħra ma rnexxielu jpoġġi x-xogħol fin u eleganti li poġġa f'din. Fir-raħal għad hemm l-għajdut li Innoċenzu Zammit jidher li fettillu jordna statwa u għamel ta' rasu bla ma ġab l-approvazzjoni u l-permessi ta' ħadd. Meta tlestiet, ħadha d-dar u esibiha għall-pubbliku. Dan ġab l-oppożizzjoni tal-kleru li, fl-opinjoni tagħhom, din l-istatwa kellha tinġieb fil-knisja, titbierek u wara titpoġġa għall-venerazzjoni pubblika. Sal-2001 dan kien meqjus biss bħala għajdut tal-poplu, sakemm fis-sena li fiha l-istatwa għalqet 125 sena mill-miġja tagħha fl-Imqabba, instab dokument prezzjuż li fih Innoċenzo Zammit jitlob permess lill-Isqof biex l-istatwa tal-Madonna tal-Ġilju, li hu kien ikkummissjona, tiddaħħal fil-knisja u "titpoġġa ġo kaxxa tal-ħġieġ fil-kappellun tal-Kunċizzjoni, fejn ma toħloq ebda skomdu". Minn din in-nota jidher ċar li din l-istatwa saret mill-ewwel bħala l-Madonna tal-Ġilju u dan għandu jsikket għajdut ieħor li l-istatwa oriġinarjament saret bħala l-Immakulata u mbagħad żdidilha l-anġlu bil-ġilju wara. F'din ix-xbieha sabiħa l-Madonna narawha wieqfa fuq is-sħab bid-dinja taħtha. B'ħarsitha 'l isfel u b'idejha fuq sidirha, tidher qed titpaxxa tħares lejn l-ulied mifdijin tagħha. Taħt sieqha l-leminija hemm ras is-serp tad-dnub bi frotta f'ħalqu. Taħthom hemm il-qamar, riferenza għall-mara tal-apokalissi "liebsa x-xemx, bil-qamar taħt riġlejha". Maġenb il-Madonna hemm puttin żgħir għarkupptejh, iżomm ġilju f'idu, simbolu tas-safa ta' Marija. Devozjoni u għotjiet L-istatwa ma damitx ma ġibdet lejha ċerta devozzjoni, u xhieda ta' dan huma l-għotjiet prezzjużi li bdew jingħatawlha. Meta waslet l-Imqabba, diġaà kellha stellarju tal-fidda. L-ewwel għotja ta' kalibru wara din ġrat fl-1902, meta Giovanna Manchè, mill-Belt, tatha ġilju tal-fidda bħala ringrazzjament tal-fejqan tan-neputija tagħha Eleonora, mis-sandfly fever. Dan il-ġilju ħa post ieħor naturali f'idejn l-anġlu, u sal-lum għadu jagħni l-vara. Fuq dik l-istatwa ta' Giovanni Darmanin baqgħet tintefa' attenzjoni speċjali; fil-fatt, fl-1954 saritilha bradella ġdida li ħadet post l-oħra li tfarrket bil-gwerra, u matul is-snin sarulha diversi interventi ta' restawr. Ta' min jgħid li l-vara tal-Madonna tal-Ġilju ntradmet kompletament fl-attakk tad-9 ta' April 1942 iżda, b'xorti kbira, il-ħsara li sofriet kienet waħda minima. Illum din ix-xbieha tgawdi għożża kbira fil-komunità Mqabbija, u l-ħarsa ħelwa tagħha tisraq qalb dawk kollha li jżuruha ta' kull sena fil-jiem tal-festa tal-Madonna tal-Ġilju. L-imħabba lejn din il-vara tista' tiġi esperjenzata b'mod doppju, għax hija waħda mill-ftit vari f'pajjiżna li jinħarġu b'mod proċessjonali darbtejn fis-sena. F'din is-sena speċjali, fejn qegħdin nagħmlu t-tifkira tal-140 sena mill-miġja tagħha f'din il-komunità, aħna, mixħutin quddiem din ix-xbieha li tant taspira devozzjoni, nitolbu lill-Madonna tal-Ġilju sabiex, kif għamlet tul dawn is-snin kollha, tkompli żżommna taħt mantarha u tindukrana bil-grazzji tagħha.