Bħal lagħqa żebgħa fuq ħajt immermer bi snin ta' umdità, fuq quddiem inbidlu ftit uċuħ iżda minn wara baqgħu jmexxu l-istess nies Fl-aħħar jiem il-Kap tal-Oppożizzjoni, Simon Busuttil għalaq tliet snin fit-tmexxija tal-Partit Nazzjonalista. Tmexxija li għal snin twal kienet destinata għalih hekk kif il-klikka GonziPN kienet ilha twittilu t-triq. Wieħed mill-imħuħ f'dan kollu kien Richard Cachia Caruana. Saħansitra ftit xhur qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2013, l-eks-Ministru Tonio Borg intbagħat Kummissarju Ewropew fi Brussell biex b'hekk Busuttil seta' jilħaq Viċi Kap. Dan wara li kien diġà kiteb il-manifest elettorali għall-elezzjoni tal-2008, u kien delegat speċjali tal-eks-Prim Ministru Lawrence Gonzi. B'hekk, meta fit-8 ta' Mejju 2013 Simon Busuttil kiseb il-maġġoranza mistennija mill-kunsilliera tal-Partit Nazzjonalista, ma kinitx sorpriża. It-tixjira tal-idejn bejn Gonzi u Busuttil, bħala sinjal li x-xettru għadda mingħand wieħed għall-ieħor, kien mument li għal ħafna kien ilu mistenni, iżda kien biss mossa finta. Kienet kwistjoni ta' meta se sseħħ, iktar milli jekk isseħħx, anke jekk fi ftit xhur li serva bħala Viċi Kap kienu diġà nibtu dubji dwar il-ħiliet tiegħu biex imexxi l-partit, tant li fost il-pubbliku kien jissemma li l-Kap kellu jkun l-Avukat Mario de Marco; iżda, mhux hekk kien. Laħaq Simon Busuttil. Bħal lagħqa żebgħa fuq ħajt immermer bi snin ta' umdità, fuq quddiem inbidlu xi ftit uċuħ iżda minn wara baqgħu jimmanuvraw l-istess nies. F'136 sena storja tal-Partit Nazzjonalista, Simon Busuttil huwa s-seba' Kap. Però, għalkemm fit-tieni rawnd tal-elezzjoni kien tellaq waħdu, xorta waħda kien hemm 7% li ma riduhx. Imkejjen fil-Partit Nazzjonalista spjegaw kif maż-żmien dan in-numru żdied u mhux naqas. Dakinhar li rebaħ Busuttil kien qal: "Se naħdem biex nara l-partit magħqud. Se nara li l-bibien ikunu miftuħin beraħ għal dawk ta' rieda tajba." Iżda minflok ħadem għal partit miftuħ, kienu bosta l-okkażjonijiet fejn aġixxa bil-kontra. Fost oħrajn b'dikjarazzjonijiet pubbliċi li ma riedx lura fil-partit eksdeputati Nazzjonalisti li telqu għax kienu mdejqin bit-tmexxija ta' GonziPN, bħal Jeffrey Pullicino Orlando u Franco Debono. Dan biex ma nsemmux l-attitudni ta' mibegħda li bosta drabi wera fil-kofront ta' Laburisti. NEGATTIV U BASSAR ĦAŻIN Jekk kien hemm xi ħaġa li spikkat f'dawn is-36 xahar li ilu fit-tmun tal-Partit Nazzjonalista, żgur li hi n-negattività tiegħu. It-ton tad-dwejjaq f'leħnu deher sa minn qabel l-elezzjoni ġenerali meta f'mass meetings tal-Partit Nazzjonalista kien jitkellem b'mod distruttiv kontinwament. Kien jgħid li bil-bidla fil-Gvern Malta kienet se tidħol "gas down għal ġol-ħajt", u li fi ftit żmien kien se jkollna nitolbu bail out. Kien negattiv fuq proposti mill-iktar interessanti bħall-Garanzija għaż-Żgħażagħ, jew wegħdi mill-iktar bżonjużi bħar-roħs fit-tariffi tad-dawl u l-ilma. Il-Garanzija għaż- Żgħażagħ qabbilha ma' garanzija tal-washing machines, filwaqt li r-roħs kien sejjaħlu impossibbli. "Gimmick tal-millenju" biex inkun eżatt. In-negattività tiegħu wasslitu wkoll biex bassar ħażin. Filwaqt li ddikjara li l-qgħad kellu jitla' għal 8,000, b'Joseph Muscat Prim Ministru niżel għal taħt l-4,000. U minflok bailout imbassar minnu, Malta rreġistrat l-ikbar tkabbir ekonomiku fl-istorja. REAZZJONIJIET SPROPORZJONATI Fit-tmexxija ta' Busuttil spikkaw ukoll ir-reazzjonijiet sproporzjonati. Reazzjonijiet sproporzjonati li ħafna drabi ħadmu kontra tiegħu. Ejja nieħdu l-programm ta' ċittadinanza b'investiment: programm li llum qed iġib il-miljuni ta' ewro fil-kaxxa ta' Malta u saħansitra jissemma f'rapporti ekonomiċi ta' aġenziji internazzjonali tal-klassifikazzjoni tal-kreditu. Simon Busuttil kien kontra tiegħu u kellu kull dritt. Però, ma kienx komdu jagħmel il-punt tiegħu u daqshekk, filwaqt li jaċċetta u jifhem li f'demokrazija hemm gvern li għandu mandat biex imexxi. Ried imur l-Ewropa jugża lill-Gvern, f'tentattiv iddisprat biex iħammeġ isem Malta. X'kien ir-riżultat? Malta spiċċat bl-uniku programm ta' ċittadinanza b'investiment approvat mill-Kummissjoni Ewropea. L-istess fuq l-ODZ. Ried jirkeb il-karru tal-ambjentalisti u qal li bih prim ministru żgur li ma jkunx hemm żvilupp fl-ODZ. Għal darb'oħra esaġera biex imbagħad qal li jkun hemm eċċezzjonijiet, tant li llum il-Partit Nazzjonalista qed jgħid li rridu noqogħdu attenti li ma nagħtux l-impressjoni żbaljata li f'ODZ mhu se jsir xejn. L-istess għamel fil-każ tal-Panama Papers, li mhux se nittratta hawn għax aktar dettalji dwaru jinsabu f'parti oħra tal-gazzetta. DOUBLE STANDARDS Imbagħad dawn il-kampanji kollha kienu mtappna b'element qawwi ta' double standards. Double standards li għalihom nieħdu biss l-eżempju tat-trasparenza. Hawn Simon Busuttil falla test wara ieħor. Sirna nafu li lill-whistleblower fil-każ tax-xogħol għall-voti f'Għawdex staqsieh għaliex kompla x-xogħol meta kien jaf li l-PN kien se jitlef l-elezzjoni. Ma ħa ebda passi kontra Joe Cassar wara li kien żvelat li rċieva rigali mingħand Gaffarena, bl-eks-Ministru tas-Saħħa jirriżenja biss wara pressjoni fil-midja, u b'Busuttil isostni li ddispjaċieh, bħalma ddispjaċieh meta rriżenjat Giovanna Debono. Ma ħa ebda passi quddiem l-iskandli tal-Viċi Kapijiet tiegħu Beppe Fenech Adami u Mario de Marco, b'dan tal-aħħar iħallas lil Pierre Sladden snin wara li għamillu xogħol f'daru. Ħallsu proprju ftit tal-ġimgħat ilu, wara li isem l-istess Sladden feġġ fil-Panama Papers. MINGĦAJR PROPOSTI Il-Kap tal-Oppożizzjoni ħatar diversi fora li fi kliemu kellhom ifasslu l-politika tal-Partit Nazzjonalista – imliehom nies li taħt gvernijiet Nazzjonalisti ħadu biżibilju konsulenzi. Iżda, minkejja dan, il-Partit Nazzjonalista ftit li xejn ħareġ bi proposti. Mhix valida l-iskuża li għadu kmieni u partit fl-Oppożizzjoni ma jkunx imħejji daqshekk malajr għall-elezzjoni. Dan għax ftit tal-ġimgħat ilu Simon Busuttil ressaq mozzjoni ta' sfiduċja fil-Gvern. Mela la ried iwaqqa' l-Gvern ippretendejna li jkun imħejji biex jidħol minfloku, iżda l-proposti ma waslux, lanqas fejn kategorikament wiegħed. F'Ottubru qal li ħatar lil Marthese Portelli biex tagħmel pjan short term għat-traffiku. Għaddew seba' xhur u l-pjan short term wasal biss issa. L-istess f'oqsma oħra. M'hemmx proposti fil-qasam tas-saħħa. M'hemmx proposti fil-qasam ekonomiku u m'hemmx proposti f'bosta oqsma li jolqtu lill-pubbliku fil-laħam il-ħaj. PARTIT FALLUT Hawn min jgħidlek li Simon Busuttil huwa xortih ħażina li wiret partit fallut. Ma naqbilx. Simon Busuttil kien parti minn dik il-klikka li waslet għall-falliment. Falliment finanzjarju u falliment tal-ideat. Jirriżulta li sa issa ma kien hemm ebda ċaqliqa anke jekk keċċa ħafna impjegati mill-istamperija. Tant il-partit baqa' fallut li kellu jmur għal skema ta' dejn sigriet, magħrufa bħala ċedoli. Iktar minn hekk, spiċċa jagħmel ġbir ta' fondi wieħed wara l-ieħor biex jgħaqqad il-pagi. Fosthom dawk tas-Segretarju Ġenerali Rosette Thake u ħu Beppe Fenech Adami, Michael Fenech Adami, li l-pagi tagħhom jaqbżu sew il-€100,000 bejniethom. MA JISPIRAX FIDUĊJA Wara tliet snin Simon Busuttil għadu mexxej li ma jispirax. Dan ma ngħiduhx aħna imma jikkonfermah l-istħarriġ tal-opinjoni pubblika. Fil-fatt, l-aħħar stħarriġ ippubblikat mill-Malta Today juri li l-Prim Ministru Jospeh Muscat kabbar il-vantaġġ tiegħu fuq il-Kap tal-Oppożizzjoni Simon Busuttil minn erbgħa (f'Marzu) għal seba' perċentwali (f'April). Muscat saħħaħ il-pożizzjoni tiegħu fost il-Laburisti tradizzjonali. 92% ta' dawk li rrispondew li vvutaw lill-Partit Laburista fl-2008 jafdaw iktar lil Muscat minn Busuttil. Meta mqabbel mal-istħarriġ li sar f'April, dawk li vvutaw lill-Partit Laburista fl-2008 u li issa m'għandhomx fiduċja fl-ebda mexxej politiku naqset minn 9% għal 5%. L-istħarriġ tal-oppinjoni pubblika kien rifless ukoll f'żewġ elezzjonijiet li tilef. Dawk tal-kunsilli lokali u dawk tal-Parlament Ewropew. Dan juri li l-mozzjoni ta' sfiduċja li ressqet l-Oppożizzjoni Nazzjonalista fil-Gvern saħħet il-fiduċja tal-votanti Laburisti fil-Prim Ministru. Iżda hemm iktar minn hekk. Simon Busuttil wera li ma jispirax meta fl-attivitajiet tal-massa ġibed biss folol foqra minkejja l-isforzi enormi li saru. Wera li ma jispirax għax sal-lum għadu m'attirax lejn il-Partit Nazzjonalista kandidati ġodda ta' stoffa li jsaħħulu t-tim, tant li baqa' mdawwar bl-istess nies ta' GonziPN. Fuq kollox dan juri li l-politika tad-dwejjaq li adotta fl-aħħar tliet snin ma wasslitu mkien. "DIN IR-RIGA MHUX DEJJEM TIRRIKONĊILJA MAL-KEJL PASSAT" – ROBERT MUSUMECI | PERIT/OPINJONISTA L-ewwel tliet snin ta' Simon Busuttil kienu karatterizzati mill-fatt li huwa qed jipprova jinnewtralizza l-perċezzjoni pubblika li ħakmet lill-Partit Nazzjonalista qabel l-2013, u li eventwalment wasslet biex l-istess partit jitlef l- elezzjoni b'numri massiċċi. Pereżempju, huwa pprova jintroduċi wċuħ ġodda fuq quddiem filwaqt li ċerti eksministri ngħataw rwol sekondarju. Filwaqt li nifhem mossa bħal din, wieħed ma jistax jaħrab il-konsegwenza li ċertu mħuħ tajbin mhux qed jiġu sfruttati kif għandu jkun. Kif antiċipat, huwa qed jipprova juri li se jkun ix-xempju ta' governanza tajba billi jgħolli l-aspettattivi morali. Qed jintwera kostantament, però, li din ir-riga mhux dejjem tirrikonċilja mal-kejl passat li żammew miegħu s-sostenituri tiegħu stess. "IL-PN MA JISTAX IKUN NEGATTIV BISS" – MICHAEL FALZON | EKS-MINISTRU PN Mingħand dawk li kienu responsabbli għat-tmexxija tal-PN, Simon Busuttil wiret partit li kien sfiduċjat, fallut finanzjarjament, u żarmat mil-lat organizzattiv. Għalhekk kellu biċċa xoghol iebsa biex jerġa' jibni bażi soda li fuqha l-PN seta' jirkupra. Minn dan il-lat Simon Busurril għamel ħafna ħidma pożittiva għall-PN. Kien ukoll fortunat minħabba l-fatt li ma nżammux wegħdiet dwar il-kontabbiltà u t-trasparenza. Aktar minn hekk, f'dawn l-aħħar tliet snin saru żbalji u abbużi li wieħed ma kienx jistenna. Madankollu, xi minn daqqiet, bl-attitudini tiegħu Busuttil inaqqas l-importanza tad-demokrazija u tat-tmexxija nadifa meta kwistjonijiet frivoli jingħataw importanza bla proporzjon. Dan bil-għan li l-Gvern jitpinġa bħala wieħed korrott u li ma jirrispettax id-demokrazija. Fl-opinjoni tiegħi, Busuttil għandu jikkonċentra fuq l-iskandli serji u mhux ipoġġi kollox f'keffa waħda. Madankollu, l-akbar problema li naħseb li għandu Simon Busuttil hi li għadu ma qalx b'mod ċar x'qed joffri l-PN meta jerġa' jkun fil-Gvern. Wieħed jista' jargumenta li fadal sentejn biex isir xogħol fuq dan l-aspett, iżda l-PN ma jistax ikun negattiv biss u jeħtieġ jibda joffri alternattiva serja għall-Gvern ta' Muscat. "PAZJENT MA JISTAX JIEĦU PARIRI MINGĦAND TOBBA LI MARRDUH" – SIMON MERCIECA | AWTUR: RAPPORT TELFA PN Dak li ġara matul dawn l-aħħar tliet snin jikkonferma fatt li ħareġ ċar mill-analiżi tat-telfa Nazzjonalista, anke jekk qatt ma ġie mxandar, jiġifieri li Dr Simon Busuttil kien l-aħjar persuna, f'dak il-mument partikolari, biex imexxi l-Partit Nazzjonalista. Il-fatti li ġraw matul dawn l-aħħar tliet snin ikkonfermaw dan kollu. L-isfida llum hija jekk Busuttil jirbaħx l-elezzjoni li ġejja jew le. Il-fatt biss li wieħed qed jitkellem dwar il-possibbilità ta' rebħa huwa pożittiv għax, wara t-telfa tal-2013, xi diriġenti fl-istess Partit Nazzjonalisti kienu qed jaraw li l-partit tagħhom għandu bejn ħmistax u għoxrin sena fl-Oppożizzjoni. Jekk jirbaħx jew le jiddependi minn tliet fatturi. L-ewwel: pazjent ma jistax jieħu pariri mingħand tobba li marrduh. It-tieni: jibni linwaġġ politiku ġdid, lil hinn mill-ewfemiżmi legali u kunċetti ta' superjorità ta' klassi mġedda mill-ħsieb liberali. It-tielet: jgħarrex fl-għerq tiegħu għar-razzjonalizmu konservattiv. Kif qal il-filosfu politiku Edmund Burke, l-ebda partit ma jista' jħares 'il quddiem biex jagħmel aktar ġid jekk l-ewwel ma jagħrafx x'għamlu missirijietu! "JGĦID ĦAFNA KLIEM SABIĦ IŻDA META JIĠI BIEX JAĠIXXI JSIBHA DIFFIĊLI" – NICOLE BUTTIGIEG | ĠURNALISTA Għal dawn l-aħħar tliet snin segwejt id-diskorsi u attendejt għal konferenzi tal-aħbarijiet tal-Kap Nazzjonalista b'mod regolari tant li riċentament qalli biex "nieħu ġurnata leave". Fil-fatt, waħda mill-osservazzjonijiet li nagħmel hi dwar l-attitudni ta' Simon Busuttil meta jiġi biex jindirizza lill-ġurnalisti. Busuttil jinfexx jgħajjar u jattakka lill-ġurnalisti li ma jaqblux politikament miegħu jew jagħmlulu mistoqsijiet iebsa li ma jkunx irid iwieġeb. Dan minflok iwieġeb għall-mistoqsijiet tagħhom. Ninsabu fis-sena 2016 u l-aggressività minn politici f'pajjiżna ma tagħmilx ġieħ. Aktar minn hekk, il-poplu fl-elezzjoni ġenerali vvota kontra l-politika ta' firda. Osservazzjoni oħra li ili nagħmel hija dwar id-diskorsi politiċi ta' Simon Busuttil. Busuttil jgħid ħafna kliem sabiħ dwar l-onestà fil-politika u l-istandards fil-politika iżda, meta jiġi biex jaġixxi fuq kliemu stess, isibha diffiċli. L-iktar frażi ta' Busuttil li baqgħet f'moħħi kienet dik li ma jdumx iktar minn minuta biex ikeċċi li xi deputat Nazzjonalista jekk joħroġ xi każ dwaru. Iżda ħarġu każijiet fil-midja fuq Mario de Marco, Beppe Fenech Adami, Chris Said, Tonio Fenech u Jason Azzopardi, u għaddiet mhux biss minuta imma anke ġranet u xhur u Busuttil baqa' ma ħax azzjoni. Minflok, jitlob għar-riżenji tal-Prim Ministru Joseph Muscat u l-ministri li ta' kuljum qegħdin jaħdmu biex l-ekonomija ta' pajjiżna tkompli tikber, ikollna aktar ġid u Malta tkompli tkun l-aqwa fl-Ewropa.