Is-sena 2016 diġà tinsab warajna u jekk il-ġrajjiet li għexna fiha m'għalmuna xejn, żgur li nibqgħu niftakru din is-sena bħala waħda li tatna riżultati kontra dak kollu li kien previst. Ngħid għalija kont ċert li r-referendum BREXIT kien se jintrebaħ b'maġġoranza ċara mill-kamp li kien favur li r-Renju Unit jibqa' membru bl-istess mod kif stennejt lil Hilary Rodham Clinton tieħu l-ħatra uffiċjali tagħha ta' President tal-Istati Uniti, u mhux Donald Trump li ħafna bassru li lanqas biss se jkun il-kandidat tar-Repubblikani. Kienet is-sena fejn il-polls, l-istħarriġ u l-intuwizzjoni tal-ħafna ma kkalkulawx tajjeb. U allura m'iniex se nagħmel kalkoli żejda biex nipprevedi x'nistenna għas-sena 2017. Minflok se nikteb dwar tmien sfidi li pajjiżna għandu quddiemu. Tkun clichè jekk ngħid li l-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea hi waħda mill-isfidi. Dan hu ovvju. Daqstant ieħor ikun ovvju jekk ngħid li lejn tmiem din is-sena, inkunu lejlet elezzjoni ġenerali. Iżda dwar tal-ewwel diġà ktibna u tkellimna ħafna filwaqt li fuq tat-tieni nippreferi nikteb f'artiklu separat ftit tax-xhur oħra. Pajjiżna, bħal kull pajjiż ieħor se jkollu l-fenomenu tal-globalizzazzjoni bħala l-ikbar sfida. L-avvanzi fit-teknoloġija jum wara jum ifissru biss li l-ħitan bejn pajjiż u ieħor, kontinent u ieħor, se jkomplu jinħattu kompletament. Filwaqt li hemm mexxejja ta' pajjiżi li huma ffukati biex jibnu jew jipproteġu l-ftit ħitan li fadal, għal Malta l-ikbar sfida, u iktar minn hekk opportunità, hi li tfittex tħott il-ħitan li fadal. Fejn il-Malti qabel kien limitat għal suq ta' 440,000 persuna, il-globalizzazzjoni u t-tekonoloġija fetħitilna l-bibien kollha biex nidħlu u nerbħu swieq ġodda. L-ingredjenti għas-suċċess huma ċari, jiġifieri iktar flessibilità, li ninfetħu u mhux ningħalqu u fuq kollox li nibqgħu nantiċipaw l-isfidi kollha li wieħed jistenna. Miskin min għadu jemmen fil-protezzjoniżmu daqslikieku t-tsunami tal-globalizzazzjoni mhux se tolqtu. Dawn is-setturi huma l-qafas jew il-pjattaforma biex nilqgħu għall-ikbar sfida, dik tal-globalizzazzjoni. Jekk infallu f'settur minnhom, inkunu fallejna l-eżami kollu. Waħda ma timxix mingħajr l-oħra u allura rridu nkunu kreattivi biżżejjed biex inżommu r-rata ta' tkabbir ekonomiku li kelna fl-aħħar tliet snin filwaqt li nkomplu nibbilanċjaw il-kotba tagħna u nagħmluha iktar faċli għall-investitur jiġi Malta. Li nkomplu niddiversifikaw l-ekonomija Maltija hi kruċjali għax sejrin kemm sejrin tajjeb fis-setturi tas-servizzi finanzjarji, tal-gaming, tal-farmaċewtika, tal-avjazzjoni u tat-turizmu, fost oħrajn, hemm setturi oħra li nistgħu neċċellaw fihom. Mhux biss għax it-teoriji tal-ekonomija kollha jitolbu li l-ekonomija nazzjonali għandha tkun mifruxa fuq ħafna setturi iżda wkoll għax hemm setturi li jistgħu jpoġġu l-vantaġġ li għandha Malta taħt theddida minħabba leġislazzjoni internazzjonali bħal dawk fis-setturi tal-gaming u tas-servizzi finanzjarji. Dan biex ma ninsewx li s-settur tat-turiżmu jiddependi ħafna fuq l-istabbiltà tar-reġjun u tal-pajjiżi tal-madwar. Ikun jonqos il-bżonn ta' iktar flessibilità fis-suq tax-xogħol u sinerġija bejn l-istat, il-privat u l-istituzzjonijiet edukattivi biex pajjiżna jagħlaq l-iskills gaps preżenti u tal-ekonomija ta' għada. It-terroriżmu, ġej minn fejn ġej u jsir għall-liema skop isir, huwa kundannabbli. Hu dak li ħadd ma jrid wara biebu iżda s-sena 2017 mhux se tkun eċċezzjoni għal attakki oħra. Li wieħed jikkundannah u juri solidarjetà mal-vittmi mhux biżżejjed. Trid tantiċipah u tiġġilidlu u nemmen li sal-llum għad m'hemmx sinerġija bejn il-pajjiżi biex it-terroriżmu jiġi miġġieled fuq diversi fronti. Kif ktibt diġà drabi oħra, mhuwiex biżżejjed li jkollna intelligence b'saħħitha biex inxejnu attakki minn żmien għal żmien. Irridu nindirizzaw il-kawża tat-terroriżmu u fuq dan nistgħu niktbu ħafna. Iżda jekk irridu nibdew nindirizzaw mil-lum wieħed mill-kaġuni li jwasslu għall-attakki terroristiċi, irridu nibdew inħarsu lejn il-ghettos li qed ifaqqsu fl-ibliet u l-irħula Ewropej fosthom Malta. Il-ghettos, inkluż dawk f'Malta, huma n-nursery għat-terroristi ta' għada. Pajjiżna qiegħed jixjieħ. Dan ifisser ħafna affarijiet, mhux biss is-sostenibilità tal-pensjonijiet kif nafuhom illum, anke għax il-Gvern bil-kummissjoni appuntata minnu diġà pprepara pjan t'azzjoni, iżda problemi ikbar ta' mard, ta' mobilità u ta' postijiet attrezzati fejn l-anzjan jingħatha dinjità. Filwaqt li s-sena d-dieħla rridu nkomplu nippromwovu anzjanità attiva, irridu nkomplu ninċentivaw lill-anzjan biex jaħdem billi noffru eżenzjonijiet ta' taxxa iżda wkoll flessibilità ikbar lil min iħaddem mingħajr ħafna restrizzjonijiet li jxekklu, flok jgħinu l-ingaġġ tal-anzjani tagħna fid-dinja tax-xogħol. Fl-istess ħin pajjiżna jrid ikompli għaddej minn bidla fil-kultura fejn il-benefiċċji soċjali jingħataw biss lil min ħaqqu jew jintużaw bħala inċentiv għal ftit żmien biex persuna tidħol fid-dinja tax-xogħol u eventwalment tgħix mingħajr benefiċċji soċjali. Iż-żmien ta' benefiċċji soċjali għal ħajtek, sakemm mhux għal persuni li verament ma jistgħux jagħmlu mod ieħor minħabba mard fit-tul, spiċċa. Issa li pajjiżna għamel il-pass kbir fejn qaleb miż-żejt għal l-gass, jeħtieg nimxu pass ieħor, jiġifieri dak li nsiru mexxejja fis-settur tal-enerġija rinovabbli fil-Mediterran. Nemmen li hemm potenzjal kbir jistenniena biex is-settur preżenti tal-enerġija jkun ifisser mhux biss kontijiet orħos u arja iktar nadifa iżda wkoll pilastru ġdid għall-ekonomija tagħna. Min-naħa l-oħra hemm bżonn li nkomplu nirristrutturaw iż-żoni urbani tagħna. Il-masterplan għal Paceville, anke jekk jinħass il-bżonn ta' bidliet fih, għandu jkun l-eżempju biex isiru masterplans għal żoni oħra fosthom fl-inner harbour ta' Malta fejn hemm telqa kbira. Min-naħa l-oħra jeħtieg li nkabbru ż-żoni ta' rikreazzjoni għall-familji Maltin. Ma jistax ikun li l-uniku bosk li għandna hu grazzi għall-kavallieri. X'inhu l-wirt ambjentali li se nħallu lill-ġenerazzjonijiet ta' warajna? Lanqas ma nistgħu nibnu Malta kollha konkrit. Għandu jkun hemm bilanċ fejn min jibni irid mhux biss jikkontribwixxi għall-fond li bih insebbħu ż-żoni rikreattivi, iżda wkoll għall-inċentivi biex jintuża bini mhux utilizzat. Is-settur tal-kostruzzjoni tajjeb li jikber u nsostnuh bil-kundizzjoni li min jibni jsostni l-ambjent Malti. Il-ħidma tal-Gvern wasslet biex il-listi ta' stennija u l-mediċini out of stock isiru xi ħaġa tal-passat. L-isfidi f'dan is-settur ikomplu dejjem jikbru. L-għan dejjem jibqa' li l-pazjent jingħatha l-aqwa kura u fil-ħin. Iżda sfida maġġuri għas-sena 2017 hi kif il-Gvern se jintroduċi bidla kulturali fost it-tfal u l-ġenituri biex dawn jieklu dieta bilanċjata. L-obeżità fost it-tfal tagħna qed tpoġġina fost l-iktar pajjiżi li se jkollhom problemi ta' saħħa fil-futur qrib. Inkwetanti. Nemmen li s-settur tat-trasport se jkun wieħed mill-iktar diskussi fil-kampanja elettorali li jmiss. Dan jagħmel lil dan is-settur importanti ħafna għal Gvern Malti fis-sena 2017. Filwaqt li miżuri short term huma importanti u miżuri oħra infrastrutturali se jwasslu għal riżultati pożittivi, il-futur ta' pajjiżna jeħtieġ proġett maġġuri li jrid isir bejn il-Gvern u l-privat f'forma ta' sistema tat-traffiku taħt l-art. Bil-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fuq quddiem nett tal-aġenda ta' pajjiżna, ir-riformi kostituzzjonali li kienu maħsuba se jsiru wisq probabbli fil-leġislatura li jmiss. Xorta waħda nemmen li s-sena 2017 se jkun fiha avvenimenti li jitolbu li wħud minn dawn ir-riformi jieħdu preċedenza. Is-sistema multi governattiva tagħna mhijiex taħdem tajjeb u biex iktar devoluzzjoni timxi minn fuq il-karta għall-prattika jeħtieg bidliet kbar fuq kull livell, inkluż dak ta' gvernijiet lokali u reġjonali. Wasal iż-żmien li jsiru riformi li ilhom maħsuba iżda li ħadd ma kellu l-kuraġġ li jimplimentahom. Nawguralkom sena mill-aqwa, mimlija saħħa. Sena li fiha twettqu l-ħolm tagħkom.