Nafuk fil-qasam sportiv b'mod partikolari fil-ġurnaliżmu. Però xtaqt niffoka fuq l-iwrol tiegħek illum. Kif wasalt biex illum int il-Kap tal-Iskola tal-Isport? Għamilt 15-il sena ngħallem l-edukazzjoni fiżika fil-Liċeo Vassalli sakemm fl-2006 sirt assistent kap ta' skola l-kulleġġ ta' San Benedittu. Għamilt sena oħra assistent kap fl-iskola fejn jien kont ngħallem qabel u erġajt qanqalt memorji sbieħ. Wara ngħatajt il-kariga ġdida biex nieħu ħsieb l-Iskola tal-Isport. Sal-lum għadni mmexxi din l-iskola. Bdejna Ħal Kirkop u wara, fl-2014, iċċaqlaqna u ġejna Pembroke. L-Iskola Nazzjonali tal-Isport bdiet fl-2012. Bdejna bi grupp żgħir ħafna ta' studenti, li llum waslu biex jispiċċaw għax qegħdin fil-ħames sena. Għalija se tkun għafsa ta' qalb li jitilqu għaliex wara mhux se jkunu taħt il-ħarsien tagħna peress li jmorru fi skejjel postsekondarji. Bdejna bi 38 student u studenta, taħlita ta' bniet u subien flimkien. Taqbel ma' dan il-kunċett? Naqbel miegħu ħafna. Dejjem qbilt mal-kunċett tal-koedukazzjoni, però dejjem sostnejt li l-iskejjel ikunu żgħar u mhux kbar. Sakemm ikollok kontroll assolut tal-istudenti, il-kunċett tal-koedukazzjoni għandu aktar vantaġġi. Però kif skola tkun akbar minn 300 student, il-kontroll fuq l-istudenti jibda jintilef. Fejn tidħol l-iskola tagħna, il-biżgħat ingħelbu u t-tfal tgħallmu jibżgħu ħafna għal xulxin u jaħdmu f'ambjent ta' rispett kbir bejniethom, bniet u subien. Pereżempju għandna bniet li jaħdmu ma' subien anki fil-futbol, u din hija ta' vantaġġ għalihom. Għandna grupp bniet ta' sitt studenti li huma fit-tim nazzjonali ta' Malta u li dawn jittrenjaw mas-subien fejn jistqarru li huwa ta' benefiċċju kbir għalihom. Ħafna ġenituri tismagħhom jgħidu li t-tfal aħjar ma jiffukawx fuq l-isport għax m'hemmx karriera minnu. Intom jirnexxilkom tamalgamaw l-iskola mal-isport. Kif tinħadem il-biċċa? Tagħtu importanza lil waħda fuq l-oħra? Le, nagħtuhom importanza t-tnejn li huma. Meta titkellem fuq karriera doppja, huwa importanti ħafna l-kunċett tal-bilanċ u l-flessibilità. Il-bilanċ mhuwiex li taqsam l-enerġija tiegħek fuq 50% sport u 50% edukazzjoni, imma l-bilanċ hu li jkun hemm żmien fis-sena fejn l-aspett akkademiku jingħata aktar importanza. Però se jkollok żmien fis-sena fejn ikollok kompetizzjonijiet għaddejjin fejn il-parti akkadamemika tingħata inqas importanza mill-parti sportiva. Fil-preżent għandna lill-atleta Sarah Xuereb li hi ċ-champion nazzjonali attwali fit-Ten-Pin bowling. Rebħet lil Sue Abela li din tal-aħħar kienet l-isportiva tas-sena għal diversi drabi. Sarah saret champion nazzjonali fl-età ta' 14-il sena. Preżentament qed tieħu sehem fil-Logħob tal-Mediterran tat-Ten-pin bowling. Għadha kif ġejja mill-kampjonati tal-Pajjiżi ż-Żgħar fejn rebħet il-midalja tad-deheb fil-kompetizzjoni tal-ladies singles. Ikkonfermat il-kobor tagħha mhux lokalment biss imma anki b'mod internazzjonali. Ikkompetiet fil-European Championship ma' atleti adulti li huma l-aħjar fl-isport tagħha. Irnexxielha tikklassifika fil-11-il post minn 36 atleta. Dan għalija hu riżultat tajjeb ħafna meta tqis l-età li għandha u li kienet l-ewwel darba. Sarah għandha numru ta' kompetizzjonijiet li ħabtulha verament viċin xulxin. Fi ftit żmien ieħor sejra l-Finlandja wkoll. Inzertat qiegħda fil-ħames sena, bl-eżamijiet taċ-ĊES qegħdin wara l-bieb, imma ċ-ċirkustanzi f'dan iż-żmien talbu li l-isport jieħu aktar importanza fuq il-lat akkademiku. Ma jfissirx li abbandunat l-aspett akkademiku għax waqt li qiegħda hemmhekk ħadet ukoll il-kotba biex fil-ħin liberu li jkollha tkun tista' tistudja wkoll. Il-kunċett tal-bilanċ mela ma jfissirx li tkun 50%-50% imma jiddependi l-fażi li tkun għaddej minnha. Ġieli jaf ikun 80%-20% favur l-isport, u ġieli jaf ikun 80%-20% favur il-lat edukattiv. U l-għalliema kemm huma flessibbli? L-għawwiema li qegħdin fit-tim nazzjonali jagħmlu sagrifiċċju u fil-5:30 ta' filgħodu jmorru jgħumu, b'konsegwenza li jispiċċaw jitilfu l-ewwel lezzjoni. Però din aħna ma nikkundannawhiex u grazzi għat-tim formidabbli ta' għalliema li għandna, mhux l-ewwel darba li jagħmlu lezzjonijiet ma' dawn l-istudenti biex iġibu dak li jkunu tilfu. Però hemm il-ħsieb li tagħmlu wkoll pixxina fl-Iskola Nazzjonali tal-Isport ukoll biex tevitaw dan. Però xorta jkollna problema għax huma, peress li jittrenjaw mat-tim nazzjonali, jittrenjaw fil-pixxina Tal-Qroqq, u huma jispiċċaw it-taħriġ tagħhom fit-8.15am. Dan ifisser li xorta jkunu tilfuha l-ewwel lezzjoni. Saru ħafna sagrifiċċji kbar mill-Gvern u mill-Ministeru tal-Edukazzjoni għax aħna, bħal kull skola oħra, naqgħu taħt il-Ministeru tal-Edukazzjoni. Rajna ħafna impenn mill-Ministru tal-Edukazzjoni, l-Onorevoli Evarist Bartolo, u ħafna nies fid-direttorat tal-edukazzjoni li jifhmu l-kunċett ta' dual carrier u li hi skola speċjalizzata bil-bżonnijiet partikolari tagħha. Din l-idea rnexxiet, tant li hi simili bħal tagħna imma hija ffukata fuq performing arts. Kemm tatuha importanza l-edukazzjoni inklussiva? Ann Marie Bugeja hija l-każ klassiku tal-inklussività fl-Iskola tal-Isport. Hija ġinnasta u tittrenja regolarment mal-ġinnasti l-oħra. Hija rebbieħa ta' premju fi Sport Malta Awards ftit tal-ġimgħat ilu. L-inklużjoni ma tfissirx biss l-istudenti tal-Ispecial Olympics imma għandna studenti li jkollhom ċertu bżonnijiet jew attenzjoni partikolari bħalma jinsabu fi skejjel oħra. Jeżistu l-LSA's li jagħtu attenzjoni speċifika. L-istudenti jitgħallmu s-suġġetti bħalma jitgħallmu fi skejjel oħra. Il-ġurnata skolastika hi l-istess bħal ta' skejjel oħra? Il-ġurnata hi naqra itwal. Fil-fatt hi għoxrin minuta aktar. Nibdew fis-7:30 ta' filgħodu bl-assembly u fit-7:45am nibdew bl-ewwel lezzjoni. Nibqgħu sejrin sas-2:20pm. Ikollna tmien lezzjonijiet kuljum. Ikollna dak li nsejħulu cushion time fejn dik l-20 minuta tingħata lil xi lezzjoni partikolari jew tingħata lill-istudent biex ikun jista' jasal minn faċilità għal oħra li tkun kemxejn imbiegħda. B'kollox għandna 16-il dixxiplina sportiva. Dan ifisser ħafna u ħafna xogħol fejn wieħed irid jaħdem ma' diversi kowċis li jiġu hawn biex iħarrġu lill-istudenti fid-dixxiplini sportivi tagħhom. Hemm xogħol mal-assoċjazzjonijiet differenti u kordinazzjoni fejn jidħlu faċilitatiet sportivi. Donnu għandek biċċa xogħol ikbar minn skejjel oħra? Ix-xogħol fi skola tal-isport huwa akbar minn skola normali. Trid tindokra biex iżżomm livelli għoljin fil-lat akkademiku, imma hemm ħafna u ħafna xogħol li jsir fil-parti sportiva. Hemm ħidma ma' 40 kowċ differenti u mad-diversi għalliema fil-lat akkademiku. Għandna wkoll support staff li hu importanti ħafna. Għandna l-unika psikologa tal-isport f'Malta Adele Muscat, fiżjoterapista Cedric Sciberras, tliet nutritionists, podiatrist, guidance team, counsellors. Noffru ħafna sapport. L-għalliema magħżula biex jgħallmu hawn irid ikollhom sfond sportiv? Le, sibna numru sabiħ ta' għalliema meta ċċaqlaqna mill-Kulleġġ San Benedittu Ħal Kirkop, għal Pembroke. Fil-preżent imma m'hemm l-ebda kundizzjoni li jrid ikollok sfond sportiv biex tidħol magħna. Però nemmen li tgħin biex int tħossok aktar parti minn din il-mentalità sportiva. Madanakollu, kellna għalliema li ma kellhomx sfond sportiv u jifhmu ħafna l-ħtiġijiet tal-istudenti. M'ilux kellna sessjoni ta' taħriġ għall-għalliema fejn ġibna lil Dr. Dawn Aquilina li speċjalizzat fuq il-karriera doppja. B'hekk stajna nifhmu aħjar l-isfidi u l-benefiċċji li tinvolvi t-triq tal-karriera doppja. Nisħqu fuqha wkoll ma' ħafna ġenituri, kemm dawk li jkunu magħna u kif ukoll ma' dawk prospettivi. Xi ħaġa oħra wkoll li kienet pjuttost sorpriża kienet li qed ikollna applikazzjonijiet ta' tfal li ġejjin minn skejjel indipendenti u minn skejjel tal-Knisja. Aħna xorta nibqgħu naqgħu mal-iskejjel tal-Istat u dan ifisser li l-ġenituri hemm barra qed jifhmu l-kunċett li l-isport mhux se jxekkel l-iżvilupp akkademiku. Sa 15-il sena ilu, l-għajta li l-isport ifixkel lill-istudent kienet qawwija ħafna. Illum bil-maqlub. L-isport jgħin ħafna fl-iżvilupp ħolistiku tal-istudent u ftit ftit qed tinbidel il-mentalità u anki l-ġenituri din qegħdin jifhmuha aktar. Kif isir il-proċess ta' selezzjoni f'din l-iskola? Nisma' ġenituri li jgergru bil-bosta għax it-tfal tagħhom ma jkunux intgħażlu biex ikunu studenti f'din l-iskola... Min jibqa' barra bilfors se jħoss diżappunt u nifhimhom il-ġenituri li jkollhom lit-tifel jew lit-tifla tagħhom barra mis-selezzjoni finali. Però rridu nifhmu wkoll li għandek 150 student li qegħdin japplikaw u minnhom iridu jintgħażlu 40 biss. Xi ħadd bilfors se jibqa' barra, anzi aktar minn nofs se jibqgħu barra. Dejjem se jkollok min se jibqa' diżappuntat, u l-fatt li jkunu diżappuntati lili jurini kemm verament l-iskola hija tajba għax hawn għatx kbir biex jingħaqdu magħna. Però ma nistax nifhem kif l-ewwel jagħtuna ħafna kumplimenti u kif it-tifel jew it-tifla ma jintgħażlux, jibdew l-attakki u jibda jintefa' l-ħmieġ. Tajjeb li ngħidu li l-iskola, ftit li xejn għandha sehem fil-proċess selettiv. Kif jafu tajjeb il-ġenituri, li ċert li jintqalilhom dan id-diskors fil-laqgħat tal-bidu, hemm 60% tal-piż tal-għażla li jkun fuq l-assessjar sportiv illi jagħmlu l-assoċjazzjonijiet. L-iskola ma tagħmel xejn minn dan. L-iskola tilqa' biss l-applikazzjonijiet, tiġborhom, tgħaddi d-dettalji lill-assoċjazzjonijiet tal-isport, u mbagħad din l-assoċjazzjoni torganizza l-assessjar sportiv mill-kowċis rispettivi tagħhom. L-iskola taħtar persuna indipendenti biex tagħmel moniteraġġ għal din l-għażla ħalli tassigura li hemm kollox trasparenti u ġust. Fl-aħħar, kif ikun tlesta l-assessjar sportiv, l-iskola tirċievi r-riżultati. Mela kemm jingħata piż l-aspett akkademiku? 30% tal-piż tal-għażla huwa bbażat fuq il-parti akkademika. Dawn jittieħdu skont ir-riżultati li l-istudenti ġabu fl-eżamijiet tal-Benchmark. Kulħadd jagħmel l-istess eżamijiet (għall-Malti, għall-Ingliż u għall-Matematika). Aħna mbagħad nirċievu r-riżultati tagħhom u nkunu nistgħu ngħodduhom mas-60% l-oħra li kif għedna jkunu jistgħu jakkwistawhom mill-assessjar sportiv. L-10% l-oħra jingħataw fl-interview. Però, in-numru, minn 150 ikun diġà niżel għal madwar 50, u li minnhom iridu jintgħażlu bejn 36 u 40 student. Min ikun fil-bord tal-interview? Naturalment hemm bord selettiv maħtur mill-Ministeru tal-Edukazzjoni għal dan il-proċess tal-interviews. Jien inħobb ngħid li huma t-tfal stess li ser jgħinu lilhom infushom biex jintgħażlu. Jekk għandek student/atleta li għandu talent qawwi fid-dixxiplina tiegħu, diġà għandu potenzjal qawwi li jintgħażel. Jekk imbagħad għandek ukoll livell akkademiku sodisfaċenti, mela dak ifisser li għandek ċans tajjeb li tingħażel. Mhuwiex il-każ li fl-iskola tal-isport trid tkun bilfors żiemel fl-iskola biex tintgħażel, imma li jkollok abbiltà medja huwa biżżejjed. Però xorta huwa importanti li jkollok tal-anqas livell sodisfaċenti. Iżda għaliex? Mela l-isport bl-akkademja tirnexxi fih? Ir-raġuni għal dan hi li jekk nieħdu pereżempju xi suġġett bħall-Istorja, l-istudenti tagħna, pereżempju, ikollhom lezzjoni waħda fil-ġimgħa flok tnejn, imma s-sillabu jkopruh bl-istess mod bħall-istudenti fi skejjel oħra. Allura jridu jkunu kapaċi jmexxu waħedhom u student li m'għandux livell sodisfaċenti, se jsibha diffiċli aktar ilaħħaq ma' dan il-pass. Barra minn hekk, il-ħin tagħhom huwa ħafna aktar limitat minn ta' studenti oħrajn għax wara l-iskola jridu jkomplu jitħarrġu sew fid-dixxiplina sportiva tagħhom. Allura dan jitlob ħafna aktar sagrifiċċju min-naħa tat-tfal. Ħa nagħti eżempju mill-futbol li huwa l-aktar sport li nirċievu applikazzjonijiet fih. Għandna studenti tar-raba' jew tal-ħames sena li dawn diġà jiffurmaw parti mit-tim nazzjonali ta' taħt is-17-il sena. Dawn, barra li jittrenjaw l-iskola, jittrenjaw żgur it-Tnejn, it-Tlieta u l-Erbgħa mal-MFA. Il-Ħamis u l-Ġimgħa jkollhom sessjonijiet mal-klabbs rispettivi tagħhom. Dan ifisser li kuljum ikollhom xi forma ta' taħriġ wara l-iskola. Ma rridux ninsew ukoll li fil-weekend ikollhom il-logħob u ġieli studenti jkunu magħżula f'aktar minn kategorija waħda. Pereżempju Shaun Dimech diġà ddebutta ma' Valletta fl-ogħla kategorija. B'hekk din tfisser li l-ħin għal dawn l-istudenti jkun limitat ħafna u huwa hawn fejn fadlilna x'naqdfu għax irridu naraw aktar li l-istudenti ma jsofrux minn burn out u jegħjew kemm psikoloġikament u kif ukoll fiżikament. Il-mentalità rigward l-isport f'Malta nbidlet matul iż-żmien? U l-kunċett ta' karriera doppja kemm huwa validu u vijabbli hawn Malta? Huwa importantissimu li ma nagħmlux l-iżball li niffokaw biss fuq l-isport għax anki jekk tirnexxi fil-karriera sportiva tiegħek, ma tistax tgħix mill-isport wara li int tirtira. U ma rridux ninsew li f'ċerti dixxiplini, ngħidu aħna l-għawm u l-ġinnastika, l-atleti jirtiraw qabel sport ieħor. Għalhekk il-kunċett ta' karriera doppja huwa tajjeb, għax jgħinek tinvesti f'żewġ affarijiet; fid-dixxiplina sportiva li int tajjeb fiha, u fl-aspett edukattiv. Dan iwassal biex meta l-atleta jirtira mill-isport, hu jkun jista' jdur fuq l-aspett l-ieħor faċilment.