Id-differenza bejn il-kliem u l-fatti tfisser wisq fil-politika. Għalxejn jippontifika dwar it-trasparenza min kien ilu kwart ta' seklu fil-poter u għamel ftit li xejn. Meta amministrazzjoni ġdida tiret kultura ta' xejn mhu xejn, fejn kollox jgħaddi, huwa naturali li l-bidla pożittiva tkun parti minn triq twila li teħtieġ iż-żmien. Mhux faċli iżda qed titwettaq, bil-fatti. Xhieda klassika huwa r-rapport ippubblikat din il-ġimgħa mir-regolatur indipendenti dwar il-Programm ta' Ċittadinanza b'Investiment. L-analiżi li saret u li, f'ġieħ il-kontabilità, għal darba oħra tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra turi l-mod serju u sikur li bih il-Gvern qed imexxi din l-inizjattiva li se tħalli wirt ta' qligħ, u mhux dejn, lill-ġenerazzjonijiet futuri. L-Oppożizzjoni x'ma qalitx fuq dan il-programm? Li jipprostitwixxi lil Malta, li jbigħ lil ommna, li jġib lil Malta l-agħar fid-dinja. Saħansitra heddew li, malli jkunu fil-Gvern, jirtiraw iċ-ċittadinanzi kollha li jkunu ngħataw b'dan il-programm. Kulħadd jiftakar id-deputati tal-Oppożizzjoni biex mingħalihom jirrapportaw pajjiżhom lill-awtoritajiet Ewropej, jippruvaw iħammġu lil Malta fil-mezzi tax-xandir barranin, u jgħidulna li għandna nistħu ngħidu li aħna Maltin. Illum nafu li dak kien biss kliem fieragħ minn Oppożizzjoni li hija politikament iddisprata u lesta tmur f'kull estrem. Nitkellmu bir-riżultati f'idejna. Mhux biss l-IIP sar l-ewwel programm ta' ċittadinanza approvat mill-Kummissjoni Ewropea imma anke r-regolatur indipendenti, li nittamaw li issa ma jispiċċax fil-mira tal-attakk tal-Kap tal-Oppożizzjoni, kien ċar fl-istudju tiegħu: l-iskrutinju fuq kull min japplika għaċ-ċittadinanza b'investiment isir b'reqqa u l-livell ta' verifika huwa sodisfaċenti ħafna. Fl-IIP, is-Sur De Gabriele, li kien Kap tal-Kummissjoni Elettorali taħt amministrazzjonijiet preċedenti, sab strutturi ta' evalwazzjoni li jfissirhom bħala inkoraġġanti u indikazzjoni ċara tas-suċċess enormi ta' programm ibbażat fuq due diligence sofistikat. Le, mhux kif kienu qalulna li kull min japplika se jiġi aċċettat. Malta hija interessata biss li tattira lejha investituri li joffru valur miżjud lil pajjiżna. Wara kważi tliet snin mill-introduzzjoni tiegħu, dan il-programm ressaq lejn Malta nies ta' potenzjal qawwi u kkontribwixxa diġà mat-300 miljun ewro, bil-maġġoranza kbira tagħhom qed imorru fil-fond nazzjonali li se joħloq proġetti soċjali li minnu jibbenefika kulħadd. Mhux ta' b'xejn li minn tant kien jikkritika dan il-programm, li qed jitgawda wkoll minn tant kumpaniji serji qrib il-Partit Nazzjonalista, illum qed jipproponi kif se jonfoq flusu jekk ikun Prim Ministru. Lil hinn mil-logħob partiġjan, is-sewwa kulħadd jista' jagħfru. Imma x-xitan m'għandux ħalib. Proprju fil-ġimgħa fejn ir-regolatur indipendenti ta ċertifikat pożittiv għat-trasparenza li bih huwa mħaddem l-IIP, fil-Qorti t'Għawdex kellna t-tkomplija tal-każ tax-xogħol privat imwettaq minn Anthony Debono mħallas minn fondi pubbliċi għax-xiri tal-voti fi żmien meta martu Giovanna Debono kienet il-Ministru għal Għawdex. Eku ta' kif kienu jimxu l-affarijiet fi żmien mhux daqstant 'il bogħod. Dawn li tant jitkellmu fuq trasparenza, fil-Qorti, irrifjutaw li jippreżentaw tagħrif mill-kontijiet bankarji tal-Eks Ministru. Għaliex? Mhux ovvja li, quddiem allegazzjoni li r-raġel tal-Ministru kien qed juża l-kariga tiegħu fit-tmexxija tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet biex jagħmel xogħol privat u jixtri l-voti għal żewġha, il-kont tal-Ministru stess huwa relevanti ħafna! X'hemm x'jinħeba? Għax, kif għedna, mhux billi tparla fuq it-trasparenza. Jitolbu lill-Gvern jippublika kull karta ta' kull ftehim ta' kull investiment, u hekk qed isir fil-fatt. Imma mbagħad jeħlu, donnhom jidħlu f'qoxrithom, malli tgħidilhom biex jippubblikaw dak li jolqot lilhom. Ibda minn dan il-każ t'Għawdex u spiċċa fl-iskema ta' dejn sigriet tal-Partit Nazzjonalista. Hemmhekk tmurilhom l-imħabba għat-trasparenza. Ir-reżistenza biex Giovanna Debono tkun trasparenti wasslet biex il-każ jerġa' jmur għand l-Avukat Ġenerali minflok smajna x-xhieda li kienet lesta biex tingħata minn bank ewlieni. Dak li kien għaddej f'Għawdex fil-leġiżlatura li għaddiet huwa każ mill-iktar serju li għad irridu nisimgħu ħafna dwaru. Speċjalment għax Simon Busuttil kien jaf bih u kulma għamel huwa staqsa għaliex kompla x-xogħol ġaladarba kienet ovvja li l-Partit Nazzjonalista kien se jitlef l-elezzjoni ġenerali. Bħal dak li qallu li kieku l-Partit Nazzjonalista baqa' fil-Gvern, ix-xogħol privat minn fondi pubbliċi seta' jkompli għaddej. Min jitkellem b'oġġettività, jaf li l-governanza tajba qed isseħħ. Ngħiduha kif inhi, fadal ħafna x'isir u dejjem se jifdal x'isir. Imma l-familji u n-negozji jafu li llum qegħdin aħjar minn tliet snin ilu. Meta tgħarbel sew, mhuwiex il-paroli, imma l-vera trasparenza li tgħodd u tagħmel id-differenza.