Bħala stat ta' fatt ma jeżisti ebda dubju: fil-15 ta' Lulju li għadda sar attentat ta' kolp ta' stat fit-Turkija. Id-dilemma ta' bosta hija dwar min kien il-moħħ wara l-attentat. Dilemma li tkompli tikber bil-fatt li l-attentat falla fi ftit ħin. Ir-reazzjoni dinjija tista' tgħid li kienet waħda komuni: le għal manuvri u attentati kontra r-rieda tal-poplu. Le għal manuvri u attentati kontra d-demokrazija. Fi ftit jiem din ir-reazzjoni bdiet tiġi kwalifikata aktar, fis-sens li min-naħa l-oħra m'għandux ikun hemm abbuż f'isem is-salvagward tad-demokrazija. Dan wara li fit-Turkija l-vittma potenzjali tal-attentat tal-kolp ta' stat, il-President Recep Erdogan, sab ix-xoqqa f'moxtha biex jaqbeż fuq l-avversarji politiċi tiegħu. Eluf ta' nies sfaw arrestati. It-tkeċċija mill-impjiegi f'diversi livelli tas-soċjetà kienet bla rażan. Eżerċizzju sfrenat li, fil-veru sens tal-kelma, kien u għadu qed joħnoq id-demokrazija. Hija sitwazzjoni li mhux se tkun qed tgħin lit-Turkija fir-relazzjonijiet tagħha mal-UE; relazzjonijiet li setgħu jwasslu biex xi darba t-Turkija tissieħeb fil-UE. L-applikazzjoni Torka ilha pendenti snin twal. It-Turkija bdiet ftit ftit taddatta għal dak li jista' jwassal għal tali sħubija. Eżempju tipiku ta' dan l-addattament kien meta t-Turkija neħħiet il-piena tal-mewt, piena li għall-UE mhix aċċettabbli. Imma issa, ftit tal-jiem ilu, Erdogan hedded li b'riżultat tal-attentat tal-kolp ta' stat jista' jreġġa' lura dik id-deċiżjoni. Is-sitwazzjoni kompliet tikkomplika ruħha b'dak li għaddej fejn jirrigwarda l-kriżi tar-refuġjati u l-ftehim li kien intlaħaq bejn il-UE u t-Turkija f'Marzu li għadda. 'Il-bieb' Tork kien qed iservi biex minnu eluf ta' refuġjati, l-aktar mill-pajjiżi tal-Lvant Nofsani, kienu qegħdin jaqsmu lejn il-Greċja u mbagħad ikomplu triqthom lejn pajjiżi oħrajn tal-UE. Kien jew ma kienx laxk il-kontroll min-naħa Torka? Tali kontroll kien jew ma kienx qed iservi ta' pressjoni fuq il-UE? Il-ftehim ta' Marzu jaħseb għall-fond ta' €3 biljun mill-UE biex it-Turkija tkun tista' tkopri mal-eluf kbar ta' refuġjati li spiċċaw għandha filwaqt li min-naħa l-oħra l-UE tkun tista' tibgħat lura lejn it-Turkija refuġjati li jaslu l-Greċja mit-Turkija. Imma l-aktar punt kardinali ta' dan il-ftehim kien li ċittadini Torok kellhom jingħataw il-faċilità li jivvjaġġaw lejn il-pajjiżi tal-UE mingħajr il-ħtieġa tal-viża. Dan kellu jidħol fis-seħħ ladarba t-Turkija tkun laħqet il-kriterji kollha tal-ftehim. Miżuri li ħa Erdogan wara li falla l-kolp ta' stat kontrih imorru kontra l-ispirtu ta' wħud mill-kriterji tal-ftehim ta' Marzu. Fil-bidu ta' dan ix-xahar il-Ministru Tork għall-Affarijiet Barranin, Mevlut Cavusoglu, qal li jekk il-UE mhux se tonora l-wegħda tagħha fejn jirrigwarda liberalizzazzjoni tal-viża, allura t-Turkija tkun kostretta li tirtira mill-ftehim. Il-pożizzjoni tal-Grupp tal-Alleanza tas-Soċjalisti u d-Demokratiċi (S&D), li minnha niffurmaw parti l-Membri Parlamentari Ewropej eletti f'isem il-Partit Laburista, hija waħda ċara: il-UE m'għandhiex tħalli lilha nnifisha tiġi rikattata mit-Turkija. Il-messaġġ tal-S&D kien ċar daqs il-kristall: "Il-pożizzjoni tagħna hija ċara ħafna – nappoġġaw il-liberalizzazzjoni tal-viża għall-pajjiżi kollha li jilħqu l-kriterji rilevanti kollha. Dan huwa l-każ fil-konfront taċ-ċittadini Torok u ta' ċittadini minn kull pajjiż ieħor. Madankollu, b'reazzjoni għall-attentat tal-kolp ta' stat, it-Turkija miexja fid-direzzjoni żbaljata. M'aħniex se nkunu rikattati mir-reġim Tork biex naċċettaw il-liberalizzazzjoni tal-viża liċ-ċittadini Torok. Għalkemm it-Turkija hija sieħeb importanti biex tissolva l-kriżi tar-refuġjati, l-unika soluzzjoni dejjiema tkun dik ta' waħda komuni Ewropea. Il-Kunsill għandu issa jipprepara għal sitwazzjoni fejn it-Turkija tirtira l-appoġġ tagħha lill-ftehim dwar ir-refuġjati u tkun lesta bi pjan alternattiv u kredibbli. "Il-UE għandha tkompli timbotta lit-Turkija biex tirrispetta d-drittijiet fundamentali tal-bniedem u l-osservanza tal-liġi. Iċ-ċittadini Torok għandhom jifhmu li, jekk iridu l-liberalizzazzjoni tal-viża, allura sta għall-Gvern tagħhom li jaġixxi u jsegwi skont dak meħtieġ. M'aħniex se naċċettaw mod ieħor." Kliem ċar aktar minn hekk ma jistax ikun hemm.