Mal-bidla fl-amministrazzjoni l-kumpanija Malta Air Traffic Services (MATS) reġgħet bdiet tieħu r-ruħ wara snin sħaħ ta' malamministrazzjoni mill-Gvern preċedenti, fejn minn kumpanija li tagħmel it-telf tal-miljuni nbidlet f'waħda ta' eżempju u li qed trendi l-qligħ. Kien għalhekk li GLEN FALZON tkellem mal-Uffiċjal Kap Eżekuttiv Kenneth Chircop fejn ingħatat ħarsa fid-dettall lejn id-deċiżjonijiet kruċjali li kellhom jittieħdu biex din il-kumpanija reġgħet qamet fuq saqajha. a) Qabel xejn, x'inhu r-rwol tal-MATS għal pajjiżna? Il-MATS, jew il-Malta Air Traffic Services Ltd, hija l-Air Navigation Service Provider ta' Malta. Dan ifisser li hija l-kumpanija li tipprovdi s-servizz ta' navigazzjoni għall-ajruplani li jkunu qed itiru fl-ispazju tal-ajru ta' Malta, teknikament imsejjaħ il-Flight Information Region. Dan is-servizz ta' navigazzjoni huwa regolat minn regoli internazzjonali tal-International Civil Aviation Organisation. L-għan prinċipali tal-operat huwa s-separazzjoni tal-ajruplani, iżda mhux biss, hemm fatturi oħrajn li huma importanti, fosthom l-effiċjenza u s-sigurtà tal-passiġġieri li jkunu qegħdin jiġu trasportati. b) Kemm huwa l-ammont ta' ħaddiema li hemm jaħdmu bħalissa u fiex jispeċjalizzaw? Bħalissa mal-MATS jaħdmu 151 ħaddiem, fosthom kontrolluri tat-traffiku tal-ajru, u tekniki (technicians)li kollha huma speċjalizzati fuq tiswija ta' tagħmir relatat mal-avjazzjoni kif ukoll oħrajn fl-amministrazzjoni u l-management. ċ) Kemm huwa diffiċli li ssib persuni li huma speċjalizzati f'qasam partikolari fi ħdan il-MATS? Ħafna mir-rwoli tal-ħaddiema fil-MATS huma speċjalizzati ħafna u jirrikjedu ċertifikazzjoni internazzjonali li fl-ebda azjenda oħra f'Malta ma ssibhom. Għaldaqstant, huwa diffiċli ħafna li ssib persuni li għandhom il-kwalifiki, l-esperjenza u ċ-ċertifikazzjoni meħtieġa fis-suq tax-xogħol. Minħabba f'hekk, permezz ta' proċess miftuħ ta' ingaġġ, il-MATS timpjega l-aktar persuni promettenti, u mbagħad tagħti t-taħriġ speċjalizzat neċessarju. Ta' min jgħid li, f'ċerti rwoli, it-taħriġ biex it-trainee jikseb l-ewwel ċertifikazzjoni li biha jkun jista' jaħdem, jieħu madwar sentejn. d) X'sar f'termini ta' awditjar biex ma jerġax ikun hemm miżapproprjazzjoni ta' flus u frodi bħalma kien hemm fil-passat riċenti? Wara li sar tibdil fl-ogħla pożizzjonijiet tal-management, iddaħħlu numru ta' accounting policies u kontrolli finanzjarji u amministrattivi. Tbiddlu l-awdituri esterni tal-kumpanija u qiegħda tintalab management letter annwali mingħand l-awdituri fejn jirrimarkaw fejn seta' kien hemm xi nuqqasijiet u fejn jista' jsir titjib fil-kontrolli interni. L-użu tal-credit cards tal-kumpanija ġie ristrett għal spejjez essenzjali biss fejn ma jkunx jista' jsir ħlas b'mezzi oħrajn u l-Bord tad-Diretturi jingħata rendikont kull xahar ta' x'ġie mħallas mill-credit cards tal-kumpanija. Kontra dak li kien jiġri fil-passat, kull pagament li jsir irid jiġi awtorizzat kemm mill-Kap Finanzjarju kif ukoll mill-Kap Eżekuttiv. e) X'qed isir biex il-kredibbiltà tal-MATS terġa' tibda tissaħħaħ u tiddaħħal aktar trasparenza u kontabbiltà fl-operat tagħha? Kif diġà tennejt, illum il-kumpanija għandha accounting policies u kontrolli serji f'ħafna mill-oqsma tagħha. Il-MATS, illum, saħansitra qiegħda titqies bħala role model ta' kif għandhom jitmexxew entitajiet governattivi lokali. Fil-qasam Ewropew, MATS illum ukoll hija ta' eżempju ċar ta' kif għandhom jimxu air navigation services providers oħrajn għax, filwaqt li l-MATS tipprovdi servizz effiċjenti ħafna mingħajr dewmien ta' xejn, matul l-aħħar snin irnexxielha tikkontrolla l-ispejjeż tagħha tant li r-rata li jħallsu ajruplani li jgħaddu mit-territorju Malti hija inqas min-nofs ta' dak li jħallsu f'pajjiżi oħrajn Ewropej. Minħabba dan qed jirnexxilna nattiraw aktar traffiku lejn l-ispazju territorjali tagħna tant li kull sena qed nirreġistraw rekords ġodda f'dan il-qasam. f) X'miżuri ttieħdu biex id-diffikultajiet finanzjarji u amministrattivi li kien hemm qabel jiġu indirizzati? Wara li sar tibdil fl-amministrazzjoni u nħatru Kap Eżekuttiv u Kap Finanzjarju ġodda, instabu numru ta' żbalji serji fl-auditied accounts tal-kumpanija. Sar dak li jissejjaħ bħala prior year adjustment fl-audited accounts tal-kumpanija u sar ħafna xoghol biex jiġu rkuprati aktar minn €6.2 miljun li ntilfu fil-passat. Saret reviżjoni tal-unit rate li titħallas mill-ajruplani li jgħaddu mit-territorju tal-ajru ta' Malta u ttieħdu l-miżuri kollha biex tinqata' darba għal dejjem il-ħela u t-tberbiq ta' flus li kien hemm taħt l-amministrazzjoni l-oħra. Fl-2011, il-kumpanija kellha tissellef mingħand il-banek sabiex tiffinanzja d-dejn u t-telf li sar fil-passat u saħansitra sabiex jitħallsu l-ispejjeż kurrenti tal-kumpanija. Minn kumpanija li kienet tagħmel it-telf, illum għandna kumpanija li trendi. Illum il-kumpanija mhux talli m'għadhiex tirċievi sussidju mingħand il-Gvern, iżda saħansitra qiegħda tagħti dividend annwali lill-Gvern. Minn piż fuq it-tax payer, illum il-kumpanija saret assi importanti tal-pajjiż. Tant hu hekk li, fil-bidu tas-sena 2012, il-valur tal-kumpanija kien ta' madwar €2 miljun waqt li llum, grazzi għall-ħidma kbira tal-management u l-ħaddiema kollha, il-valur tal-kumpanija tela' għal aktar minn €35 miljun. g) X'deċiżjonijiet kruċjali ttieħdu biex il-MATS terġa' tibda trendi mill-ġdid u tkun sostenibbli għall-futur? Ġie mfassal pjan strateġiku fit-tul għall-kumpanija u saret ħidma kbira sabiex jiġu rkuprati aktar minn €6.2 miljun li ntilfu fil-passat minħabba żbalji li nstabu fl-audited accounts tal-kumpanija. Minkejja l-problemi kbar li l-kumpanija kellha tiffaċċja minħabba l-għeluq tal-ispazju territorjali Libjan, li fisser telf ta' miljuni ta' ewro għall-kumpanija, din xorta rnexxielha tħallas id-djun kollha li saru fil-passat taħt l-amministrazzjoni l-oħra. Saret ħidma bla heda biex jiżdied it-traffiku li jgħaddi mill-ispazju territorjali ta' pajjiżna u b'hekk pattejna għat-traffiku li ntilef minħabba l-inkwiet fil-Libja. Minkejja li d-dħul tal-kumpanija żdied, qed isiru kontrolli stretti fuq l-infiq li jsir biex tiġi żgurata l-akbar kontabbiltà possibbli. Il-kumpanija qiegħda wkoll tisfrutta kull mezz possibbli sabiex tibbenefika minn fondi Ewropej u, flimkien ma' air navigation services providers oħrajn, għamilna numru ta' proġetti relatati mal-avjazzjoni li minnhom il-kumpanija daħħlet miljuni ta' ewro flimkien ma' esperjenza kbira li ħadu l-ħaddiema tagħha. h) X'kienu l-ewwel tibdiliet kbar li kellek tagħmel inti mal-ewwel ġranet fil-kariga ta' CEO? Fl-ewwel ġimgħat tal-kariga tiegħi, mill-ewwel irċivejt l-għajnuna u għal dan nirringrazzja ħafna lill-predeċessur tiegħi, il-Brigadier Carmel Vassallo. Ta' min jgħid li l-Brigadier kien il-kap ta' din il-kumpanija għal dawn l-aħħar sitt snin u, meta ħa r-riedni f'idejh, kien proprju hu li sab ma' wiċċu sitwazzjoni xejn feliċi għall-kumpanija. Bil-ħidma tiegħu u l-kumplament tal-management, u l-ħaddiema kollha, il-kumpanija biddlet l-andament tagħha biex issa qiegħda fi stat b'saħħtu u sostennibbli. Madankollu, mhux kollox ward u żahar. Hemm elementi oħrajn li jistgħu jkunu ta' riskju għall-kumpanija u jeħtieġu attenzjoni immedjata. L-ewwel nett, tajjeb insemmu li, għalkemm Malta qiegħda f'pożizzjoni strateġika fil-Mediterran, qiegħda wkoll ċirkondata min-numru ta' pajjiżi li għandhom instabbiltà politika. Ma ninsewx li l-ispazju tal-ajru tal-Libja għadu magħluq, iżda meta dan jiftaħ fil-futur se joffri opportunità biex numru kbir ta' ajruplani jtiru fuq l-ispazju tal-ajru tal-Libja u mhux ta' Malta. Dan se jkun ta' sostenn għalina għax, aktar ma jiżdied it-traffiku fuqna, aktar il-kumpanija jkollha introjtu. Għaldaqstant, irridu nibdew naħsbu fuq inizjattivi innovattivi biex il-kumpanija tiddiversifika u, għaldaqstant, ikollha revenue streams oħrajn. F'dan ir-rigward bdejna naħdmu fuq pjan strateġiku li jibni fuq l-esperjenza tal-management u l-ħaddiema tal-kumpanija. Bidla oħra tirrigwarda l-governabbiltà tal-kumpanija. Flimkien mal-management qiegħed naħdem biex, b'mod aktar strutturat u koerenti, kull individwu u kull sezzjoni tal-kumpanija jkollha rwol aktar ċar, biex b'hekk insiru aktar effiċjenti u, min għandu jieħu d-deċiżjoni, ikollu l-awtorità biex jeħodha mingħajr tfixkil jew nuqqas ta' kordinament. i) Lil hinn minn dan, kif inhu l-andament tal-kontroll tal-ajru f'dan iż-żmien imqalleb li għaddejja d-dinja minnu bħalissa? Kif irrimarkajt fil-mistoqsija preċedenti, Malta tinsab f'pożizzjoni ġeografika mdawra minn numru ta' pajjiżi li għandhom instabbiltà politika. Ghaldaqstant, l-andament tat-traffiku li jgħaddi minn fuq pajjiżna jista' jvarja b'mod li ma jistax dejjem jiġi prevvist. Fuq nota pożittiva, aħna kburin li għall-aħħar snin it-traffiku li jgħaddi minn fuq l-ajru ta' Malta jgħaddi b'mod effiċjenti ħafna, u dan grazzi għall-ħaddiema tal-kumpanija li jagħmlu xogħol tajjeb ħafna biex ma jżidux flight delays fuq l-ajruplani li jikkontrollaw. j) Iddaħħlu xi prattiki ġodda biex pajjiżna jkompli jaġġorna ruħu mal-iżviluppi dinjin li qed naraw b'mod kontinwu? Il-management tal-MATS jipparteċipa f'diversi laqgħat f'livell Ewropew u internazzjonali biex dejjem jibqa' aġġornat mal-iżviluppi dinjin u teknoloġiċi. Permezz ta' hekk niżguraw ruħna li aħna dejjem ippreparati għall-futur u, infatti, f'dan ir-rigward il-kumpanija qiegħda tinvesti f'diversi proġetti biex tibqa' tagħti servizz tal-ogħla livell. k) X'investimenti saru, jew oħrajn li huma ppjanati, biex din il-kumpanija tkompli tissalvagwardja s-sigurtà ta' pajjiżna mill-ajru? Matul dawn l-aħħar tliet snin, bi spiża ta' madwar €4 miljun, il-kumpanija inawgurat żewġ radars oħra fil-Fawwara u Ħal Far sabiex tiżdied u tissaħħaħ is-sorveljanza tat-territorju tal-ajru ta' pajjiżna. Fix-xhur li ġejjin se tiddaħħal sistema ġdida tal-immaniġġjar tat-traffiku tal-ajru li swiet aktar minn €8 miljun sabiex tiffaċilita x-xogħol siewi li jagħmlu l-ħaddiema tal-kumpanija u tissaħħaħ is-sigurtà tal-passiġġieri li jgħaddu mit-territorju tal-ajru ta' pajjiżna. Fassalna programm ta' investiment kapitali ta' aktar minn €28 miljun sas-sena 2019 li jinkludi l-bini ġdid ta' kumpless li fih torri ġdid tal-kontroll viżwali tat-traffiku tal-ajru, ċentru ta' taħriġ ġdid u uffiċini ġodda, kif ukoll ġie ffirmat kuntratt għal primary surveillance radar ġdid f'Ħad-Dingli. Dan se jtejjeb ħafna l-viżibbiltà tat-traffiku fl-ispazju tal-ajru ta' pajjiżna. Qiegħda wkoll tiġi mfassla sistema ġdida tal-elettriku sabiex tiġi żgurata l-provvista mingħajr l-ebda intoppi 24 siegħa kuljum. Dawn, flimkien ma' proġetti oħrajn, se jiżguraw li l-MATS issir waħda mill-aqwa services providers fl-Ewropa.