“Ħadd fid-dinja ħlief f’xi każi rari ma jitlaq minn pajjiżu b’kapriċċ”, isostni l-ewwel Kummissarju għar-Refuġjati f’Malta, Charles Buttigieg. Wara snin twal ta’ esperjenza li matulhom intervista mijiet ta’ barranin, minn xejn anqas 50 nazzjonalita’ differenti li ressqu talba biex jingħataw status ta’ refuġjat, f’intervista ma tvm.com.mt lejliet il-Jum Dinji tal-Immigranti, s-Sur Buttigieg spjega li r-raġuni principali li twassal persuna titlaq minn pajjiżha hi it-tama għal ħajja aħjar. Is-Sur Buttigieg qal li kien jiffaċċja bosta sitwazzjonijiet umani diffiċli u ta’ qsim il-qalb u jsemmi każ partikolari li ma kienx ikwalifika għal refuġjat u li ma jinsieh qatt. Wara li ħarġet id-deċiżjoni li imigrant ma kkwalifikax għal status ta’ refuġjat, minn testijiet li kienu sarulu nstab li kellu kanċer. Viżibbilment kommoss spjega li baqa jżuru kuljum sakemm miet. Is-Sur Buttigieg fakkar li qabel is-sena 2000 meta daħlet fis-seħħ il-liġi tar-refuġjati, kien illegali li refuġjat jaħdem f’Malta. Semma kif fost l-immigranti kien hemm speċjalisti tal-għajnejn u periti li kienet tagħthom ferneżija sħiħa għax ma setgħux jaħdmu. Irrakonta kif darba kienu nqabdu jaħdmu u ttellgħu l-Qorti, kollha mbikmin. Isemmi każ ieħor ta żewg imħalfin li ġew mil-eks Jugoslavia li nqabdu jaħdmu f’ħanut u stqarr li kienet esperjenza ta’ umiljazzjoni għalihom meta bħala imħallfin kellhom jitressqu il-Qorti. Is-Sur Buttigieg fakkar kif fl-1973, sentejn wara li Malta ffirmat il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar ir-Refuġjati, waslu Malta mat-360 refuġjat mill-Uganda u l-fenomenu tal-immigrazzjoni kif żviluppa f’dan is-seklu. Is-Sur Buttigieg qal li għall-bidu għall-Maltin kien xokk qawwi imma bil-mod il-mod, il-komunità inġenerali bdiet tieħu attitudni differenti lejn ir-refuġjati. L-eks kummissarju għar-Refugjati qal li sa minn 20 sena ilu meta kien ħa sehem fi studju internazzjonali dwar ir-refuġjati kien saħaq fuq il-ħtieġa li pajjiż żgħir ma jerfax din ir-responsabbilita waħdu u tenna l-ħtieġa li pajjiżi kbar jifhmu li pajjiżi żgħar bħal Malta filwaqt li huma lesti li jgħinu, ikollhom bżonn l-għajnuna ta’ ħaddieħor. Is-Sur Buttigieg għadu kemm ġabar il-ġrajja tar-refuġjati f’Malta fil-ktieb ‘Ir-Refuġjati f’Ħajti’ li jfakkar bosta epsiodji bħall miġja fl-ibħra Maltin ta’ żewġ vapuri b’żgħażagħ Albaniżi fl-1991, id-900 Iraqqin u n-nies mill-Kosovo li waslu Malta fis-snin disgħin, l-isplużjoni fl-applikazzjonijiet għal status ta’ refuġjat mill-2002 ‘il quddiem u d-deċiżjonijiet jekk każ ikunx jiġġustifika protezzjoni internazzjonali jew le.