Imtella' Marzu 15, 2021 - Aġġornata 15 Ta' Marzu, 2021 11:08pm Rapport: Liam Carter Xelters imżejna bil-madum… mera tal-eleganza u l-artistrija. Xbiehat reliġjużi u taħżiż mal-ħitan; riflessjoni tas-saram u t-tama li għexu missirijietna waqt l-attaki tal-għadu fit-Tieni Gwerra Dinjija. Tintilef ġo gradilja ta' kurituri mudlama li jikkorrispondu mat-toroq prinċipali tal-Kapitali; il-Belt Valletta. Doża ta' adrenalina għal dawk kollha li jħobbu jiskopru, passaġġi iżda li jirriflettu l-istorja rikka u unika tal-ġens Malti. Hija frażi komuni li meta tkun miexi l-Belt dejjem ħares 'il fuq minħabba l-meravilja tal-Belt Valletta. Iżda llum nistgħu ngħidu tgħodd ukoll għas-sotterran tal-Belt. Dan is-sotterran huwa aċċessibbli minn diversi punti fil-Belt Valletta, saħansitra ċertu djar fil-Belt Valletta għandhom aċċess privat li jagħti għax-xelters. Krew ta' TVM niżel minn bokka biswit il-Katidral ta' San Ġwann. Dorna kull rokna tas-sotterran flimkien ma' membri ta' Heritage Malta u Sintegram, li wara xhur impenjati fuq dan il-proġett, tgħallmu jħufu taħt l-art b'ħeffa liema bħalha. Bħalissa Heritage Malta qed taħdem sabiex dan is-sit uniku jsir aċċessibbli mill-ġdid għall-pubbliku, bl-għajnuna wkoll ta' entitajiet oħra, fosthom l-awtorità tal-ippjanar. Iż-żoni li se jinfetħu għan-nies huma l-mini li kienu tħaffru mill-Kavallieri ta' San Ġwann biex minnhom jgħaddi d-drenaġġ tal-Belt; iċ-ċisterni u l-bjar li fihom kien jinħażen l-ilma sekli ilu; kif ukoll ix-xelters li tħaffru fit-Tieni Gwerra Dinjija biex fihom jistkennu l-Beltin waqt it-taħbit mill-ajru. Il-Kap tat-Taqsima tad-Diġitalizzazzjoni fi ħdan Heritage Malta, Tony Cassar, spjega l-viżjoni tal-entità għal dan il-post storiku. "Il-ħsieb huwa li dan jinbidel f'ambjent li jistgħu jesperjenzaw in-nies. Parti relatati max-xelters, għandek sens ta' esplorazzjoni, l-ambjent differenti, toroq prinċipali u jaslu fiċ-ċisterni kbar li se jinbidlu f'kanvas kbir permezz ta' projections li se jirrakkuntaw storja… esperjenza differenti." Biex dan il-legat jiġi ssiġillat b'mod diġitali u jitgawda minn kulħadd, saħansitra mill-kumdità ta' daru, f'dawn l-aħħar xhur sar skenjar tal-post bil-laser bħala parti mill-proġett Sintegram taħt id-direzzjoni tal-Professur Saviour Formosa. "Din it-teknoloġija li qed nużaw 3D Laser Scanner. Dan jispara raġġi tal-laser, imbagħad aħna x'se nagħmlu biha? Allura bħalissa se nagħmlu, se jibda jdur u hekk qed jispara u jieħu r-ritratti bl-iskop huwa li nħallu legat. L-iskop huwa li jkollna kollox, aħna mmorru għall-virtual jew augmented reality, xi ħadd mill-kumdità ta' daru jista' jesperjenza din ix-xena hawnhekk," spjega Prof. Formosa. B'hekk wieħed mhux biss se jkun jista' jisma' l-ħsejjes li kienu jisimgħu dawk li kienu jinżlu fix-xelters tul il-gwerra, iżda fiċ-ċisterni se jkun jista' jara projezzjonijiet dwar kif inbniet il-Belt Valletta.