F'nofs is-seklu sbatax, it-te kien fost l-aktar xarbiet favoriti tal-poplu Ewropew. It-te Brittaniku, bħall-kumplament tal-Ewropa, kien jiġi importat kollu miċ-Ċina. Il-kumpanija Brittanika East India Company, li kellha monopolju fuq l-importazzjoni ta' prodotti miċ-Ċina, kienet tħallas għat-te b'tunnellati ta' droga opium imkabbra fl-Indja minn sidien Brittaniċi. Ġara però li maż-żmien tant infirxet id-dipendenza fuq din id-droga distruttiva fiċ-Ċina li l-imperatur tad-Dinastija Qing, irrabjat kif kien, ordna l-konfiska u l-qerda tal-opium importat. Dan ta bidu għal dik li l-istorja tirreferi għaliha bħala l-Gwerra tal-Opium li bdiet fl-1839 segwita minn oħra fl-1856 sakemm ġie ffirmat it-Trattat ta' Nanking u l-Brittaniċi u barranin oħra setgħu jagħmlu n-negozju tagħhom bla xkiel minn dawk il-portijiet Ċiniżi indikati fit-trattat. B'diplomazija jew aħjar makakkerija, bis-saħħa ta' dan il-ftehim il-Gran Brittanja ħatfet taħt idejha Hong Kong ukoll. Imma sakemm kien għaddej dan kollu, il-poplu Brittaniku xorta waħda ried ikompli jgawdi l-kikkra te tiegħu; u kien hawn li l-importaturi tat-te intebħu li kellhom problema. Membri tal-East India Company ħarġu bl-idea li minflok jixtru t-te, ikabbruh u jipproċċessawh huma stess; u hawnhekk il-problema eskalat. Iċ-Ċina, li ilha eluf ta' snin produttriċi tal-ifjen te, dejjem ikkultivat dal-prodott fl-akbar segretezza; saħansitra l-pjantaġġuni tagħha kienu jinsabu f'reġjuni remoti fejn kull barrani, hu min hu, kien ipprojbit milli jidħol. Tant kienu għajjurin għat-te tagħhom li meta darba l-Brittaniċi talbuhom biex jixtru żrieragħ tal-Camellia Sinesis (il-pjanta tat-te), iċ-Ċiniżi bagħtulhom żerriegħa mismuta biex ma tinbidx. Għaldaqstant l-unika soluzzjoni kienet li tintbagħat persuna fiċ-Ċina sabiex toħroġ bil-moħbi l-pjanta tat-te flimkien mal-metodi sigrieti ta' kultivazzjoni u proċessar. Kien hawnhekk li l-East India Company xeħtet għajnejha fuq l-Iskoċċiż Robert Fortune, l-aqwa ġardinar u botaniku tal-mument. Aktar minn hekk, fl-1847 Fortune kien għadu kemm ippubblika ktieb dwar vjaġġ avventuruż ta' tliet snin li għamel fiċ-Ċina fuq is-salarju tar-Royal Horticultural Society mnejn ġab varjetà sħiħa ta' pjanti u fjuri biex jitkabbru għall-ewwel darba fil-Gran Brittanja. Robert Fortune aċċetta l-proposta tal-East India Company fuq salarju ta' 500 sterlina għal kull sena li jdum hemm imma bil-kundizzjoni li jżomm monopolju fuq kwalunkwe pjanta ġdida li jiltaqa' magħha; sintendi eskluża tat-te. Fl-1848 Fortune wasal Shanghai wara vjaġġ ta' erba' xhur bil-baħar. Immedjatament beda t-trasformazzjoni tiegħu billi qaxxar xagħru u waħħal malju twil fuq wara ta' rasu stil Ċiniż. Xeħet l-ilbies ta' mandarin (uffiċjal awtorevoli Ċiniż) u bl-isem ta' Sing-Wa rħielha flimkien ta' numru ta' qaddeja Ċiniżi li impjega miegħu lejn il-muntanji Sung-Lo miżgħuda għelieqi mtarrġin ta' te aħdar ifewwaħ kullimkien, fejn l-ebda barrani ma kien qatt rifes. Irnexxielu jisraq xtieli u żrieragħ mingħajr ħadd ma' induna. Poġġiehom ġo vażetti tal-ħġieġ f'taħlita bl-irmied ta' ross maħruq ivvintata minnu biex tassorbi l-umdità u tħares iż-żrieragħ mill-moffa; ix-xtieli kienu aktar diffikultużi u ħtieġu attenzjoni differenti. Il-fatt li kien ta' statura twila u ovvjament differenti minn kull Ċiniż qanqal ħafna kurżità u meta xi ħadd kien jistaqsih mnejn kien, Robert Fortune kien pront iwieġeb li kien uffiċjal għoli minn provinċja mbiegħda lil hinn mill-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina; kienu jemmnuh, jirrispettawh u jiftħulu l-bibien beraħ. Fortune issorprenda ruħu sew meta żar fabbrika li tipproċessa l-weraq f'te u ntebaħ għall-ewwel darba li kemm it-te aħdar kif ukoll it-te iswed joħorġu mill-istess pjanta bid-differenza li wieħed jiġi ffermentat u l-ieħor le; u waqgħet it-teorija li jsiru minn pjanti differenti. Ħaġ'oħra li skopra u għamel iljieli ma jorqodx fuqha kien it-trattament b'kulur artifiċjali biex lewn it-te aħdar jidher vivaċi u frisk, li ċ-Ċiniżi stqarrew miegħu kien riservat għall-prodott li jesportaw lejn il-Gran Brittanja u l-Ewropa. Fortune twaħħax meta qalulu li ż-'żebgħa' kien fiha doża ta' ċjanid (cyanide) – velenu letali; jiġifieri niesu kienu qed jivvelenaw ruħhom b'idejhom ma' kull kikkra te li jixorbu! Il-botaniku Skoċċiż kompla jivvjaġġa fl-ibgħad territorji u xxabbat m'aktar muntanji sakemm studja fid-dettall is-sigrieti kollha tat-te. Meta qatta' żmien ospitat għand patrijiet Buddisti fil-muntanji Wuji, reġjun ta' sbuħija spettakolari, tgħallem id-delikatezza meħtieġa biex wieħed isajjar tazza te verament tajba. Barra minn hekk, Fortune xtara mingħandhom il-pjanta tat-te 'tal-Allat u l-Imperaturi', kif inhu magħruf l-ifjen te Ċiniż tal-varjetà Da Hong Pao, li huwa l-aktar te li jiswa flus fid-dinja. Robert Fortune ittrasporta xtieli u żrieragħ bil-baħar lejn Hong Kong u reġa' bagħat konsenja oħra meta l-ewwel waħda nqerditlu minħabba li assistent tiegħu saqqielu ż-żrieragħ waqt il-vjaġġ u mmuffaw. Sidien Brittaniċi ta' pjantaġġuni enormi fir-reġjun muntanjuż tal-Ħimalaja mxew fuq it-tagħrif li ġabilhom Fortune u bdew ikabbru te Indjan ta' tjubija li jħabbatha mal-ifjen te Ċiniż. L-industrija Ċiniża tat-te ħadet l-akbar theżżiża meta l-għelieqi Indjani bdew iħallu l-frott u l-Brittaniċi bdew jixorbu te pproċessat minnhom. Iċ-Ċina ġarrbet waqgħa tant kbira fil-bejgħ tat-te tagħha li damet sa nofs is-seklu għoxrin biex reġgħet qajmet din l-industrija fuq saqajha sew. Robert Fortune, il-bniedem li aktarx wettaq l-akbar reat ta' spjunaġġ industrijali fl-istorja, għex il-kumplament ta' ħajtu bħala l-botaniku għani li introduċa f'pajjiżu u fl-Ewropa għadd ta' pjanti orjentali fosthom il-ġiżimina u l-warda doppja, imma fuq kollox niftakru fih kull darba li nixorbu kikkra te sħuna u tajba.