Il-kriminalità onlajn magħrufa bħala cybercrime tiswa biljuni ta' dollari madwar id-dinja u Malta mhix eċċezzjoni. Bħal kull pajjiż ieħor hija esposta għal kriminalità li skont konferma tal-Interpol kulma jmur qed tiżdied. Fid-dawl tar-riskji li jeżistu anke għall-entitajiet tal-istat, l‐Uffiċċju Nazzjonali tal‐Verifika (NAO) ippubblika rapport ta' verifika fuq dik li tissejjaħ id-Difiża Ċibernetika fl-Entitajiet tal-Gvern. Nuqqasijiet sab bil-bosta, għalkemm Tony Sultana, iċ-Ċermen Eżekuttiv tal-Malta Information Technology Agency (MITA) jgħid li jekk xejn ir-rapport huwa konferma ċara ta' kemm l-aġenzija għamlet tajjeb li nediet dokument dwar cyber security. "Dan ir-rapport huwa konferma tal-pass għaqli li għamel il-Gvern sena ilu fejn ta mandat lill-MITA biex mal-Malta Communications Authority, is-Servizz tas-Sigurtà, il-Pulizja u l-Armata joħolqu strateġija nazzjonali ta' cyber security. Tajjeb li ngħidu li din qabel ma kinetx teżisti. Imma ħdimna professjonalment. L-ewwel li għamilna kienet green paper ta' cyber security. Kellimna s-settur privat, pubbliku u liċ-cittadini u tawna l-feedback. Inkludejna l-feedback u f'Settembru ħriġna l-istrateġija. Din hija tal-ewwel għal Malta u mhux biss ġiet rikonoxxuta Malta imma anke Brussell fejn qed niġu mistiedna mmexxu laqgħat fuq is-settur," qal Sultana fil-kummenti tiegħu, filwaqt li għamilha ċara li r-rapport ma jitkellimx fuq il-gvern kollu. L-Awditur Ġenerali qal li l-għan prinċipali ta' dan ir-rapport hu li jivverifika l-implimentazzjoni ta' kontrolli relatati mad-difiża ċibernetika f'għaxar entitajiet tal-gvern li jinkludu: Malita Investments p.l.c., MCAST, L-Awtorità ta' Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur (MCCAA), Korporazzjoni Maltija għall-Intrapriża, Korporazzjoni tal-Freeport, Teatru Manoel, Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità, Kummissjoni tar-Refuġjati, Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma, u Wasteserv Malta Ltd. Tony Sultana jagħmilha ċara li dan mhux il-gvern kollu. "Ir-rapport tal-NAO huwa pjuttost dettaljat. Tajjeb nippreċiżaw li hu għal għaxar entitajiet mhux il-gvern kollu. Il-livell ta' cyber security fid-dipartimenti tal-gvern huwa ferm aktar. Dan minħabba li hemm ħidma kbira minn Chief Information Officers li jirrappurtaw lis-Segretarju Permanenti dwar cyber security," qal Tony Sultana. Għalkemm, nuqqasijiet jissemmew diversi. L-aspetti tad-difiża ċibernetika li ġew ivverifikati mill-Uffiċċju Nazzjonali tal‐Verifika jinkludu mmaniġjar tas-servizzi tal-IT; l-integrità tad-data; għarfien fuq id-difiża ċibernetika; użu tal-antivirus; pjanijiet formali f'dik li hi kontinwità tal-operat tal-IT; inventarju tal-assi tal-IT; sigurtà fiżika; monitoraġġ tas-servers u kontroll tal-aċċess għas-software. Ir-rapport tal-verifika jinkludi numru ta' sejbiet prinċipali, fost l-oħrajn: • Entitajiet żgħar tal-gvern qegħdin jużaw servizzi outsourced tal-IT mingħajr biżżejjed għarfien fuq kif jiġu mmaniġjati servizzi ta' dan it-tip. Saħansitra nnota kif ċerti entitajiet li ma għandhomx riżorsi tal-IT interni qed jagħmlu użu ta' cloud hosting mingħajr ma jfittxu parir tekniku li jista' jkollhom bżonn. Qal ukoll li waħda biss mill-għaxar entitajiet kellha proċedura fuq iż-żamma u l-ħażna tad-data u l-Uffiċċju Nazzjonali tal‐Verifika nnota ċertu nuqqas ta' għarfien dwar difiża ċibernetika qalb l-utenti tas-sistemi tal-IT. Irriżulta wkoll li l-ebda entità ma kellha pjanijiet miktubin rigward kontinwità tal-operat tal-IT, filwaqt li nofs l-entitajiet li ġew studjati, ma kellhomx inventarju tal-assi tal-IT; Kien innotat ukoll kif f'ħafna mis-siti li ħadu sehem f'dan l-istudju, mhux qed jiġu segwiti l-aħjar prattiki rigward kumplessità, l-iskadenza tal-password kif ukoll iż-żamma ta' passwords użati fil-passat u l-bżonn li tibdel il-password meta tuża s-sistema għall-ewwel darba. Finalment f'numru ta' drabi, ma kienx qed jittieħed backup tal-offline mailboxes u ma kienx hemm sigurtà adegwata fil-post madwar is-servers. Tony Sultana jgħid li r-rapport għandu diversi suġġerimenti validi li għandhom jittieħdu u oħrajn diġà huma meqjusa f'partijiet oħra tal-gvern. "Meta tħares lejn id-dipartimenti tara li diġà huma mwettqin. B'sodisfazzjon ngħid li r-rapport stess qed jgħidilhom jimxu fuq il-linji gwida u l-prattiċi tal-MITA għaliex dipartimenti tal-Gvern jimxu fuq dawk. Xi ħaġa oħra, hu stess jgħid isma' vera hemm gaps li jridu jitnaqqsu imma l-entitajiet imsemmija fir-rapport stess diġà bdew jieħdu miżuri biex dawk il-gaps jitnaqqsu u bdew jagħmlu dan qabel ma ħareġ ir-rapport stess," qal Sultana. L-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika jirrakkomanda li l-entitajiet li pparteċipaw f'dan l-istudju għandhom jirrevedu l-operat tal-IT fl-organizzazzjoni tagħhom bl-għajnuna tas-CIO tal-Ministeru tagħhom biex itejbu l-livell ta' preparazzjoni għad-difiża ċibernetika. L-evidenza miġbura turi li r-rakkomandazzjonijiet elenkati f'dan ir-rapport jistgħu jgħoddu wkoll għal dipartimenti u entitajiet oħra tal-gvern u għalhekk huwa rakkomandat li l-entitajiet jimxu mal-aħjar prattiki msemmija f'dan ir-rapport. Sultana jidher miftuħ għal dan il-ħsieb. "L-ewwel wieħed hu fuq aspett nazzjonali. Waqqafna starteġija issa ejja nwettquha. It-tieni pass hu iktar speċifiku. Naraw ir-rapport u nitkellmu mal-NAO, nifmhu x'hawn miktub biex aħna naraw kif nistgħu ngħinu li dawn l-entitajiet biex they come up to speed mal-linji gwida li ngħaddu," qal Tony Sultana.