Sfortunatament dan il-pajjiż għandu marda kronaka. Marda li sakemm jibqgħu ċerti elementi fil-karattru ta' ċerti persuni involuti fil-politika, mhi se tfiq qatt. Ma nistax nifhem kif materja li tolqot lil kulħadd u li għandha tiġi diskussa b'mod analitiku u miftuħ, tista' tispiċċa biex tiddawwar f'ballun politiku. Ma nistax nifhem aktar kif meta l-affarijiet huma tant sempliċi għax hemm kronaka tal-fatti kif ġraw, ikun hemm min jipprova jdawwar il-fatti magħrufa, inkluż minnu stess. Ovvjament, kif jixhed it-titlu, qed nitkellem dwar il-VOT 16. Jekk wieħed iħares lejn il-materja b'mod politiku, hemm fatti li ma jistax jaħrab minnhom. Il-fatti huma ċari; • Joseph Muscat kien l-ewwel persuna li tkellem dwar id-dritt tal-vot għal persuni ta' 16-il sena • Joseph Muscat kien il-Prim Ministru li daħħal dan id-dritt f'pajjiżna Lura fis-sena 2008, meta Joseph Muscat kien għadu lanqas biss sar mexxej tal-Partit Laburista, fil-kampanja għal din il-kariga, kien tkellem ċar u semma' li hu għandu viżjoni li żgħażagħ ta' 16-il sena jibda jkollhom id-dritt tal-vot fl-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali. Meta sar Prim Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari Josè Herrera, li dak iż-żmien kien responsabbli mill-Kultura u Gvern Lokali, beda proċess ta' konsultazzjoni, li ħa sitt xhur sħaħ, fejn wara ġiet imfassla ligi li proprju daħlet fis-seħħ biex tirregolarizza dan kollu. Din għaddiet mill-Parlament u minn dakinhar 'il quddiem, kull elezzjoni li tiġi tal-Kunsilli Lokali, kull min ikollu 16-il sena, jista' u għandu dritt jivvota. Dan kien parti mill-manifest elettorali u allura seta' jidħol fis-seħħ. Bravi tal-Partit Nazzjonalista, qalu li dan mhux veru seħħ għaliex l-elezzjonijiet tal-2017 ġew posposti allura min kien se jivvota fis-sena 2017 u kellu 16-il sena, issa se jkollu 18 fis-sena 2018. Bravi hux tassew!! Għax dawn insew li fis-sena 2019 se jkun hemm ukoll min jagħlaq is-16-il sena. Bl-argument tagħhom, min jagħlaq 18-il sena bejn leġislatura u oħra, sakemm tissejjaħ elezzjoni ġenerali ikun qed jiċċaħħadlu d-dritt tal-vot! Issa Simon Busuttil qalilna li hu favur u kważi kważi m'hemmx bżonn diskussjoni dwar jekk dan id-dritt għandux jiġi estiż għall-elezzjoni ġenerali u kull elezzjoni li tinżamm f'pajjiżna. Minkejja dan, Simon, mis-sena 2008 sa 2013, kiteb żewġ programmi elettorali għall-Partit Nazzjonalista u din il-proposta ma kitibha jew semmieha mkien. Daqshekk kien jew hu favur tagħha. Ċertifikat ieħor ta' konvenjenza u mhux konvinzjoni u xejn konsistenza min-naħa tiegħu. Niġi issa għal aspett ieħor, dak analitiku dwar wieħed x'għandu jaħseb qabel jieħu pożizzjoni. Personalment dejjem qbilt li ċittadini ta' 16-il sena għandhom jingħataw ċans sabiex jivvutaw f'elezzjoni ta' Kunsilli Lokali. Bl-istess mod, dejjem kont xettiku dwar il-kontestazzjoni tagħhom fil-Kunsill. Apparti l-aspetti legali ta' età u ħwejjeġ oħra li jmorru magħhom, dan ikun ifisser li jista' jkollok sindku ta' 16-il sena li jrid jiffirma ċekkijiet, jiltaqa' ma' kumpaniji privati, entitajiet, kapijiet ta' dipartimenti u oħrajn. Apparti l-fatt tal-esperjenza meħtieġa f'dan il-qasam, għandek l-aspett personali tal-individwu. Din hija età kruċjali ħafna fl-iżvilupp tal-karriera tal-persuna, speċjalment fejn jidħlu deċiżjonijiet skolastiċi. Fl-istess waqt, persuna ta' din l-età issa se jkollha wkoll ir-responsabbiltà li tmexxi seduta tal-Kunsill, tieħu responsabbiltajiet amministrattivi u finanzjarji, b'allokazzjoni li tista' tlaħħaq il-miljun ewro, jitkellem ma' periti fuq proġetti infrastrutturali u mitt ħaġa oħra. Bl-ebda mod ma qed npoġġi dubju fuq il-kapaċità tal-persuna. Qed nara biss u nipprova nifhem kif wieħed jista' jlaħħaq ma' dan kollu b'mod li ma jbati xejn mill-iżvilupp sħiħ tiegħu u l-amministrazzjoni tal-Kunsill. Dan biex ma nsemmux il-fatt li l-liġi għadha ma tirrikonoxxix persuna ta' 16-il sena b'responsabbiltà ta' amministrazzjoni ta' fondi pubbliċi. Mill-banda l-oħra, għandek min jirraġuna li la hu responsabbli biżżejjed li jista' jivvota allura għandu jkollu dritt ukoll li jikkontesta għal dik l-istess elezzjoni li fiha qed jivvota. Argument leġittimu ħafna. Allura fejn se naqtgħu l-linja? Jew għandha tkun awtomatika l-kontestazzjoni ladarba hemm id-dritt tal-vot? L-istess argumenti jistgħu jitqajmu f'każ ta' elezzjoni ġenerali. Nistqarr li anki hawn, m'għandi l-ebda oġġezzjoni li dan id-dritt jiġi estiż b'dan il-mod. Però xorta waħda nibqa' riservat dwar l-argument tal-kontestazzjoni. Ejja nkunu ġusti, ħadd ma semma l-kontestazzjoni f'dan l-istadju. Imma jekk se naslu għall-qbil jew bidu ta' diskussjoni dwar kontestazzjoni fil-Kunsilli Lokali, kif wieħed jista' mbagħad jeskludi l-kontestazzjoni f'elezzjoni ġenerali? Għax jibqa' l-istess argument illi jekk mhux se tħallini nikkontesta, kif qed tgħidli li jien kapaċi nagħmel għażla ta' gvern li rrid li jmexxini?! X' inhu l-argument tiegħi f'dan kollu? L-argument hu li f'xi ħaġa bħal din, ma nistgħux nibqgħu nitkellmu b'mentalità. Irridu nitkellmu b'mod miftuħ u oġġettiv. Ma nistgħux nibqgħu ngħixu f'pajjiż li qed jimxi 'l quddiem imma b'soċjetà li għadha mwaħħla mal-passat li dejjem firditna. Din hija xi ħaġa li għandha tkun ta' interess ġenerali u tolqot lil kulħadd. Mhux lil dawk li se jintlaqtu biss direttament. Nemmen u nazzarda ngħid li għandna obbligu lkoll kemm ahna li nipparteċipaw f'din id-diskussjoni b'mod kompressiv u mhux biss naraw s'għada, sal-vot. Irridu naraw x'inhuma l-implikazzjonijiet tal-lum u għada, jekk hemm. Irridu naraw x'inhu l-għan ewlieni f'dan kollu. Għax jekk hu turija ta' fiduċja, allura jew se nafdaw f'kollox jew xejn. Irridu naraw il-ħajja u d-drawwiet tas-soċjetà tagħna jippermettux tibdil soċjali fejn jista' jkollok sindku jew deputat parlamentari ta' 16-il sena. U x' inhi d-differenza fil-maturità bejn 16 u 18-il sena? Ta' tmintax, wieħed jista' jikkontesta elezzjoni ġenerali bl-istess mod u bl-istess età li jista' jipparteċipa fiha bid-dritt tal-vot. Dawn huma l-punti, jew uħud mill-punti li rridu niddiskutu u mhux min se jiskorja punti politiċi minn dan kollu. Kif għidt iktar qabel, il-fatti huma magħrufa u kulħadd jaf min imbotta 'l quddiem din il-materja u min bidilha minn viżjoni personali għal djalogu nazzjonali. Issa jiddependi minn kull wieħed u waħda minna li naraw li dan il-proċess ta' konsultazzjoni jkun wieħed miftuħ u matur. Proċess fejn kulħadd ikollu l-interess ta' fejn irridu nwasslu lil din is-soċjetà, lil dan il-pajjiż, li aħna lkoll nagħmlu parti integrali minnu.