Kellna każ fejn missier intbagħat il-ħabs fuq akkuża falza ta' bint, li kienet imġiegħla mill-omm biex tagħmel dan. L-Awtorità, anki dik legali emmnet lit-tifla. Tħoss li dan hu sew fid-dinja tal-lum? Meta bniedem jiġi akkużat fuq kwalunkwe akkuża li mhix reali hi xi ħaġa ovvja li qed issir inġustizzja. Il-problema iżda hi ħafna iktar kumplessa. F'Malta għad għandna struttura legali fejn il-Qorti m'għandhiex saħħa investigattiva iżda xogħol il-Qorti hu biss limitat li tisma' x-xhieda, il-prosekuzzjoni u d-difiża u tiddeċiedi skont ma tisma'. Dan ifisser li l-Qorti Maltija hi dipendenti totalment minn investigazzjonijiet tal-pulizija jew ta' terzi, bir-riżultat li jekk il-Qorti tħoss li l-investigazzjonijiet li saru mhumiex penetranti biżżejjed ma tista' tagħmel xejn ħlief taqta' l-każ skont ma ġie ppreżentat quddiemha. Fil-fehema tiegħi din l-istruttura fejn il-pulizija huma l-investigaturi u l-prosekuturi fl-istess nifs hi waħda li toħloq anomaliji u nemmen li għandha tiġi indirizzata. Nemmen ukoll li wasal iż-żmien li l-Qorti tissaħħaħ b'kapaċità investigattiva. Le mhux sew. Iżda kulħadd jaf li trid tibda mill-għeruq tal-problema, li fil-fehma tiegħi huma l-kbar li qed inawru lis-soċjetà Maltija u m'aħniex inħallu lit-tfal jgħixu tfulithom. Qed ngħabbuhom bil-problemi tal-kbar u fl-istess nifs, ħafna mill-ġenituri qed jixtru l-imħabba tat-tfal bil-flus u mhux bil-karezzi u bl-attenzjoni; kif ukoll minflok jikkoreġu lil uliedhom, imorru jagħmlu għal dak li jkun qed jipprova jrawwem lil dawn it-tfal bid-dixxiplina li sservihom għal meta jikbru. Każi tipiċi: tifel jinqabad għaxar darbiet ipejjep fi stabbiliment u l-ġenitur jiġi mat-tifel biex jaqbeż għalih meta jkollu l-kawżi u jgħid "miskin it-tifel kemm hu sfortunat." Każ ieħor: it-tifel tilef il-liċenzja minħabba l-punti u l-missier jaċċetta li jkun taxi driver tat-tifel. Ebda akkuża falza ma tista' qatt titqies bħala xi ħaġa sew. Iżda mingħajr ma nagħmel referenza speċifika għall-każ li qed jissemma hawn fuq, nixtieq infakkar li meta akkuża tiġi rtirata, ma jfissirx bilfors li din kienet falza. L-istess dwar akkużi li ma jiġux ippruvati fil-Qorti u għaldaqstant l-akkużat jinħeles – dan mhux dejjem ifisser li l-akkuża kienet falza iżda sempliċiment li l-oneru tal-prova mitlub mil-liġi ma jkunx intlaħaq. Ir-riċerka tindika li hemm ħafna aktar każi ġenwini li ma jitwemmnux jew li lanqas biss jiġu rrappurtati, milli akkużi foloz. Ħadd ma hu ħati qabel ikun ippruvat li hu ħati mill-Qorti. Imma b'xorti ħażina l-poplu jqis lil dak li jkun ħati, imqar meta tkun għadha kif issemmiet l-akkuża. Hija aktar ħażina meta tkun l-awtorità nnifisha li temmen akkuża qabel tinstab prova. Dażgur li mhux sew! U huwa żball kbir! Naħseb biex jitnaqqsu dawn il-każi jrid ikun aktar effiċjenti s-servizz tal-Qorti. Filwaqt li xejn m'għandu jsir b'għaġla żejda u għamja, il-ġustizzja għandha tkun effiċjenti biex il-verità toħroġ malajr kemm jista' jkun u jitnaqqas l-impatt ta' żbalji bħal dawn. Mill-istatistika u dak irrappurtat, hu aktar faċli li mara tirrapporta lil żewġha (li tkun trid tinfired minnu), milli bil-maqlub. Jirriżulta li fejn dari, mara riedet tobdi lil żewġha f'kollox, illum din għandha drittijiet indaqs u hawn każi fejn xi nisa jmorru jagħmlu rapport fl-Għassa bi ħwejjeġ imqattgħin u b'xi feriti superfiċjali u jirrappurtaw li kkaġunawhomlhom żwieġhom. Il-pulizija m'għandha ebda triq oħra għajr li tipproċedi kontra r-raġel. X'taħseb fuq dan? Jien ma naqbilx ma' din l-interpretazzjoni tal-fatti. Wieħed irid jagħmel distinzjoni bejn rappurtaġġ u prosekuzzjoni. Kull ċittadin, hi x'inhi l-orjentazzjoni sesswali tiegħu, għandu kull dritt li jirrapporta lill-pulizija jekk iħoss li ġie abbużat jew mhedded. Il-fatt li inqas irġiel jersqu għall-għajnuna u iktar nisa jsofru abbuż, ma jfissirx li l-pulizija qed jagħmlu xogħolhom ħażin iżda jfisser li f'pajjiżna hemm bżonn ikun hemm iktar għarfien ta' dawn l-affarijiet u aċċess iktar faċli u diskret għall-għajnuna. L-irġiel għadhom ma tgħallmux li jekk tiġi msawwat minn mara mhix xi ħaġa degradanti. Għalhekk ftit li xejn jingħataw għajnuna biex joħorġu minn din il-problema; għax hemm nisa li jabbużaw ukoll. Is-swat dejjem ħażin iżda jkun hemm xi rġiel li jaqgħu f'din l-lixka li sservi lill-mara biex tkeċċi lir-raġel mid-dar. Il-liġi ma tagħmel ebda distinzjoni bejn mara u raġel f'dak li jirrigwarda l-vjolenza domestika. Ta' min ifakkar li l-esperjenza u wkoll ir-ricerka juru li meta vittma tasal biex tagħmel rapport mal-awtoritajiet, rari tkun dwar l-ewwel inċident vjolenti – iżda tkun l-aħħar minn sensiela ta' aggressjonijiet. Nemmen li l-pulizija għandha dejjem tipproċedi kontra min iwettaq vjolenza, kemm jekk tkun mara jew raġel, għax il-proċeduri fil-Qorti biss jistgħu joffru protezzjoni lill-vittma u wkoll għax il-Qorti tista' tordna lill-aggressuri biex imorru għat-trattament, li jista' jwassal għal titjib fil-kwalità tal-ħajja tal-partijiet kollha konċernati. Minkejja li vjolenza domestika tista' tiġi minn kull parti, huma aktar komuni stejjer ta' vjolenza ta' raġel fuq mara milli viċi versa. Forsi dan jiġri għax min-natura r-raġel għandu saħħa fiżika aktar minn mara. Dan il-fatt ħoloq il-perċezzjoni li qisha l-vjolenza domestika tiġi dejjem mir-raġel b'detriment tal-mara. Imma l-ġustizzja ma għandha tħares lejn wiċċ ħadd, lejn il-ġeneru ta' ħadd, u tieħu passi biss meta tkun esposta l-verità, biex ma toħloqx inġustizzja hi stess. Għandhom jiħraxu s-sentenzi kontra min jigdeb u jwaħħal f'nies innoċenti f'każi bħal dawn. L-anonimità u rapporti foloz. Taqbel li fuq il-midja soċjali jintqalu ċerti ħwejjeġ fil-konfronti ta' terzi, mingħajr ma dawn jistgħu jieħdu passi? U l-anonimità? Eżempju: Issib min ikollu għalik, iqabbad tliet persuni fi tliet xhur jibagħtu sms falza lil Transport Malta li l-karozza tiegħek qed tarmi exhaust eċċessiv u bla ma jindagaw, Transport Malta jibagħtu għalik għal spezzjoni. Iġegħluk tħallas spezzjoni, itellfuk jum xogħol u tibqa' fil-għama fuq min għamillek l-azzjoni ħażina. Tħoss li llum, fl-2017 dan hu ġust meta l-liġi qisha qed timxi id f'id ma' min għandu intenzjonijiet ħżiena? X'temmen li għandu jsir? Iva hawnhekk nemmen li hawn problemi kbar. Sfortunatament, f'dawn l-aħħar 10 snin il-poplu ingħata x'jifhem li jista' jibgħat li jrid lil min irid mingħajr ma jġorr ir-responsabbiltà ta' għemilu. L-MUT ilha snin tgħid li akkużi anonimi għandhom jitwarrbu għax qed isiru abbużi serjissimi mill-anonimità u diversi persuni spiċċaw vittmi ta' harassment u bullying. Issa li l-pajjiż daħħal il-whistleblower's act minflok, għandna niżguraw li min għandu każi ġenwini x'jirrapporta, jingħata protezzjoni xierqa.Mill-banda l-oħra għandna wkoll problema ta' etika ġurnalistika fejn uħud mill-ġurnalisti jippreferu jkunu sensazzjonali milli veritiera u jgħaġġlu biex joħorġu rapporti aktarx mhux ikkonfermati. Nemmen bis-sħiħ li l-liġijiet għandhom ikunu hemm biex ikun hawn ġustizzja mhux biex jiġu msawta nies tal-affari tagħhom. L-ewwel nett hu żball li Transport Malta taċċetta rapporti anonimi. Li tobbliga ruħha li ma tikxifx is-sors, hekk għandu jkun iżda mhux anonimi. Dwar il-midja, il-prinċipju issa nqaleb ta' taħt fuq, għax issa ma għadux min jallega jrid jipprova iżda min hu l-vittma jrid jipprova. Nemmen li għandna nkunu nies ta' prinċipju u ma nibżgħux mill-midja soċjali u li min jallega xi ħaġa ghandu mill-ewwel ikun obbligat jissostanzjaha jew jirtiraha u mhux let the court decide kif qed jiġri fil-preżent. Jekk awtorità timponi sanzjonijiet mingħajr ma ssir investigazzjoni kif suppost, ikun hemm ksur tad-drittijiet fundamentali tal-persuna. Ebda awtorità m'għandu jkollha dritt li ssib persuna ħatja mingħajr ma tagħtiha l-opportunità li tiddefendi lilha nnifisha. Nemmen li hemm bżonn taħriġ serju dwar kif għandhom jitmexxew it-tali investigazzjonijiet u għandu jkun hemm proċeduri li dawn l-awtoritajiet għandhom jimxu magħhom. Rigward l-anonimità ta' min jagħmel rapport iżda, nemmen li din għandha tinżamm, iżda mbagħad huwa f'idejn l-awtoritajiet li jindagaw kif suppost. Nemmen li l-midja soċjali hija midja bħal kull midja tradizzjonali u allura jekk jien nikteb xi ħaġa malafamanti dwar ħaddieħor, għandu jkollu dritt li jfittixni. Dwar l-sms ta' Transport Malta, hija xafra li taqta' minn żewġ naħat. Allaħares il-ġustizzja tikxef lil kull min jagħti tagħrif. Kieku ma ssir ġustizzja qatt minħabba raġunijiet ovvji. IMMA 23l-ġustizzja għandu jibqgħalha d-dritt li jekk rapport ikun falz, jitressaq min ressaq ir-rapport falz, għax rapport falz huwa reat.