Wieħed irid ikollu bejn 19 u 30 sena; ta' fidi Kattolika; twil tal-inqas ħames piedi u tmien pulzieri; diġà għamel servizz militari; mhux miżżewweġ, għalkemm ladarba jagħlaq 25 sena jista' jieħu s-sagrament taż-żwieġ u jibni familja; imma fuq kollox irid ikun ċittadin Żvizzeru sabiex jingaġġa fil-Pontificia Cohors Helvetica jew, kif nafuha aħjar, il-Gwardja Żvizzera – l-iżgħar armata tal-iżgħar stat li tħares il-persuna tal-Papa u l-Vatikan. Fl-1503, il-Konklavi reġa' tlaqqa' wara 26 jum biss mill-ħatra ta' Papa Piju III; kien marid u malajr miet. Il-Kardinal Giuliano Della Rovere qassam ġid u wiegħed proprjetà lill-membri tal-Konklavi biex sa fl-aħħar ġie elett bħala Papa Ġulju II. Iktar minn kull ħaġa oħra, l-għażla papali kienet tkun waħda politika. Ried iwettaq proġetti kbar Ġulju II kien papa progressiv bi proġetti kbar li ried iwettaq tul il-pontifikat tiegħu. Ħatar lill-perit ta' fama kbira Donato Bramante biex fassal u ta bidu għall-Bażilika ta' San Pietru li hemm illum. Ġulju II kien iħobb l-arti u, fost l-artisti kbar ta' żmienu, għażel lil Michelangelo biex ipittirlu l-Kappella Sistina u liż-żagħżugħ Raffaello li pitter erba' swali fil-Vatikan li baqgħu jissejħu Le Stanze di Raffaello. Iżda l-akbar ambizzjoni ta' Papa Ġulju II kienet li jġib lura l-artijiet tal-Istat tal-Papa li ġew okkupati mid-Doċe ta' Venezja. It-territorji ta' Romagna flimkien ma' Perugia u Bologna rnexxielu jirbaħhom lura wara għadd ta' battalji mdemmija li ħafna minnhom mexxiehom hu daqslikieku ġeneral; mhux ta' xejn ġie mlaqqam 'Papa Gwerrier' u saħansitra 'Papa tat-Twerwir'! Fl-1505, Papa Ġulju II talab lill-Konfederazzjoni tal-Istati Żvizzeri biex jipprovdulu armata ta' merċenarji biex jgħassuh lejl u nhar; kellu għedewwa wara kull kantuniera imma lill-Iżvizzeri, alleati ta' Franza bħalu, seta' jafdahom għax kien jafhom sew minn meta kien Isqof ta' Lausanne. L-Iżvizzera minn dejjem kellha l-aqwa suldati li, mingħajr l-użu ta' kavallerija u ftit li xejn artillerija, kienu kapaċi jġibu fix-xejn kwalunkwe armata oħra għax kellhom tattiki tal-ġlied li ħadd ma kien jgħaddihom fihom filwaqt li kienu affidabbli u leali; kienu jinkrew bħala merċenarji u b'ħilet hekk solvew il-problema ta' qgħad kbir li kellhom u saħħew l-ekonomija Żvizzera. F'Settembru, kontinġent ta' 150 merċenarju taħt il-kmand ta' Kaspar von Silenen, telaq għal għonq it-triq, qasam l-Alpi u fit-22 ta' Jannar 1506 daħlu Ruma u tbierku minn Papa Ġulju II kif waslu fi Pjazza San Pietru – dan il-jum baqa' jinżamm bħala d-data fundatriċi tal-Gwardja Żvizzera. Papa Ġulju II kompla jżejjinhom bit-titlu ta' difensuri tal-libertà tal-Knisja; liema titlu onoraw u ddefendew bit-tixrid ta' demmhom meta, fl-għodwa tas-6 ta' Mejju 1527, it-truppi ta' Karlu V, Imperatur tal-Ewropa, minn jeddhom attakkaw Ruma u daħlu għall-Papa Klement VII. L-għassiesa tal-Papa, immexxija mill-Kmandant Kaspar Roist, iġġieldu sal-mewt lis-suldati Franċiżi. Minn 189 Gwardjan Żvizzeru salvaw 42 biss li, flimkien mal-Kaptan Hercules Goldi, ħarrbu lil Klement VII minn passaġġ sigriet (passetto) li mill-Vatikan jagħti għal Kastell Sant'Anġlu. Baqgħu moħbijin fil-kastell għal tmint ijiem sħaħ sakemm ikkwitat il-qiegħa feroċi tal-invażuri. L-attakk fuq Ruma sewa l-ħajjiet ta' eluf ta' ċittadini Rumani u suldati oħrajn. Id-data tas-6 ta' Mejju baqgħet tinżamm bħala l-jum li fih isiru l-ħatriet ta'gwardjani ġodda. Twieldet l-Italja tal-lum Fl-1861 seħħet l-għaqda tal-istati Taljani kollha u twieldet l-Italja tal-lum. Ruma ġiet iddikjarata l-kapitali tar-Renju Taljan; madankollu, il-gvern ġdid ma setax jieħu postu f'din il-belt għax baqgħet mgħassa mit-truppi ta' Napuljun III ta' Franza, alleat u difensur ta' Papa Piju IX. Meta fl-1870 faqqgħet il-gwerra Franko-Prussa, Napuljun III kien kostrett jirtira t-truppi tiegħu minn Ruma u, għaldaqstant, spiċċat il-protezzjoni Franċiża. Meta rat hekk, il-kotra Taljana għolliet leħinha u saru protesti kbar biex il-Gvern jieħu Ruma f'idejh. Ir-Re Taljan Vittorio Emanuele II bagħat ittra lil Piju IX biex dan tal-aħħar iċedi Ruma lit-Taljani; il-Papa rrifjuta u fl-20 ta' Settembru 1870 reġa' nxtered id-demm biex suldati Taljani ħatfu l-belt minn taħt idejn l-awtorità tal-Vatikan. Minn dakinhar 'il quddiem il-Gwardja Żvizzera baqgħet waħedha biex tipproteġi l-proprjetà limitata tal-Papa. Stat sovran u indipendenti Din il-kwistjoni Rumana ssolviet fl-1929 meta ġie ffirmat konkordat bejn il-Vatikan u l-Istat Taljan, dak iż-żmien immexxi mill-faxxista Benito Mussolini, fejn il-Papa Piju XII ċeda kwalunkwe poter li seta' kien baqagħlu fuq Ruma filwaqt li l-Gvern Taljan għaraf il-Vatikan bħala stat sovran u indipendenti mill-kumplament tal-Italja. Meta l-Italja rritornat għad-demokrazija u fl-1948 saret repubblika, kompliet tirrikonoxxi dan il-ftehim. Fiż-żminijiet moderni, minn mindu l-papiet bdew joħorġu mill-Vatikan biex jivvjaġġaw u jwasslu l-kelma t'Alla fl-ibgħad postijiet, l-għassiesa Żvizzeri sabu ma' wiċċhom għadu ġdid li huwa t-terroriżmu internazzjonali. Papa Pawlu VI ħelisha ħafif darbtejn minn attentat fuq ħajtu, grazzi għall-gwardjani tiegħu: darbu f'Hong Kong u darb'oħra fil-Filippini. L-effiċjenza tat-tim Żvizzeru kienet kruċjali meta Papa Ġwanni Pawlu II intlaqat minn tiri sparati lejh mit-terrorist u kriminal magħruf Mehmet Ali Agca nhar it-13 ta' Mejju 1981, huwa u jsellem lill-folol kbar li soltu jinġabru fi Pjazza San Pietru. It-taħriġ intensiv tal-gwardjani u l-koperazzjoni mal-pulizija Taljana għenu biex ġiet salvata l-ħajja tal-Papa. Jgħidu li l-paga ta' Gwardjan Żvizzeru hija baxxa għar-responsabbiltà li jġorr; madankollu, minn fost il-ħafna li jippruvaw, huma tassew ftit iż-żgħażagħ li jirnexxilhom jidħlu għal din il-vokazzjoni prestiġjuża.