Imtella' Ġunju 19, 2020 - Aġġornata 19 Ta' Ġunju, 2020 9:10pm Il-President tar-Repubblika li jmiss ser ikun qed jinħatar b'maġġoranza ta' żewġ terzi tal-Parlament u għall-ewwel darba ser ikollu poteri eżekuttivi fosthom fil-ħatra tal-ġudikanti. Din hija waħda minn sensiela ta' riformi istituzzjonali li ser isiru mill-gvern bi qbil mal-Kummissjoni Venezja. Il-Prim Ministru Robert Abela qal li l-Kummissjoni Venezja laqgħet ir-rakkomandazzjonijiet kollha tal-Gvern Malti dwar il-ġudikatura u governanza tajba. Qal li l-Gvern qed jiffinalizza l-abbozzi tar-riforma u se jressaqhom quddiem il-Parlament biex isiru liġi. Proċess li beda f'Dicembru tal-2018 bir-rapport tal-kummissjoni Venezja għar-riformi li jsaħħu s-saltna tad-dritt, qed jilħaq il-qofol tiegħu bil-gvern u l-kummissjoni Venezja fi ħdan il-kunsill tal-Ewropa jaqblu fuq sensiela ta' riformi fil-qasam tal-ġustizzja kif ukoll fil-qasam amminsitrattiv u politiku. F'konferenza tal-aħbarijiet f'Kastilja, il-Prim Ministru Robert Abela iddiskriva dawn ir-riformi li huwa riżultat ta' konsultazzjoni wiesa bħala riformi li bihom ser iċedi ħafna mill-poteri tiegħu biex tissaħħaħ id-demokrazija u r-reputazzjoni ta' Malta. Il-Ministru tal-Ġustizzja u l-Governbanza tajba Edward Zammit Lewis spjega li dawn huma l-akbar riformi li saru mindu ġiet dikjarata l-kostituzzjoni tar-Repubblika. Fost l-aktar riformi importanti hemm li l-President tar-Repubblika ser jibda jinħatar mill-Parlament b'maġġoranza ta' żewġ terzi u biex jitneħħa għar-raġunijiet li tipprovdi l-kostituzzjoni, irid ikun hemm ukoll vot minn żewġ terzi tal-kamra. Il-ħatriet tal-ġudikatura ser jibdew isiru direttament mill-President wara li l-Kummissjoni għal ħatriet li ser jibda jkollha maġġoranza mill-bank tal-ġudikatura tinnomina tlett persuni għal kull vakanza fil-gudikatura mingħajr ebda involviment mill-politiċi. Il-President ser ikun obbligat ixandar l-ismijiet tal-persuni li jkunu ġew nominati mill-kummissjoni u li jkunu intgħazlu wara sejħa pubblika u fuq kriterji li tistabilixxi l-istess kummissjoni. It-tneħħija tal-ġudikanti mhix ser tibqa' f'idejn il-parlament iżda ser tkun f'idejn il-kummissjoni għall-amminsitrazzjoni tal-ġustizzja bi dritt ta' appell fil-Qorti Kostituzzjonali. Il-Ministru Zammit Lewis qal li l-politiku ser jibqa' involuti biss fl-għazla tal-Prim Imħallef li ser jibqa' jinħatar bl-approvazzjoni taż-żewġ terzi tal-kamra tad-deputati. Il-Ministru qal li b'dan il-pakkett ta' riformi, il-gvern ser jimplimenta 85 fil-mija tal-proposti li saru mill-kummissjoni Venezja. Stqarr li fil-qasam tal-ġustizzja, mhux ser jimplimenta biss il-proposta biex ikun hemm mekkanizmu awtomatiku f'każ ta' sentenzi li fihom il-qorti tgħid li jiksru l-kostituzzjoni jew l-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem. Huwa qal li għalkemm dawn bil-liġi jiġu emendati, il-gvern jemmen li l-liġijiet għandhom isiru mill-parlament u mhux mill-Qorti. Żied jgħid li din il-proposta kien ikollha implikazzjoni soċjo-ekonomici minħabba l-liġijiet antiki tal-kera. Riformi oħra imissu l-uffiċċju tal-Ombudsman li ser ikollu kariga kostituzzjonali, t-tisħiħ tal-Kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni li r-rapporti tagħha mhux ser jibqgħu imorru għand il-Ministru tal-Ġustizzja iżda jmorru dirett għand l-Avukat Ġenerali. Il-prosekuzzjonijiet ser jibdew isiru kollha mill-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali waqt li l-pulizija tiffoka fuq l-investigazzjoni. Il-Ministru Zammit Lewis qal li l-proċess ta' kif ser jinħatar il-Kummissarju l-gdid tal-pulizija jaqbel ukoll mal-proposti tal-kummissjoni Venezja. Dwar il-ħatra tal-kap taċ-Ċivil li huwa ukoll is-segretarju tal-Kabinett, din ser tibda issir mill-kabinett filwaqt li s-Segretarji Permanenti tal-Ministeri ser jinħatru mill-President wara proċess ta' għażla mill-Kummissjoni għas-servizz pubbliku.