Imtella' Lulju 13, 2021 Rapport: Antonia Micallef Ritratti: Antonia Micallef Il-ħajja fl-għerien kienet komuni għexieren ta' snin ilu. Fost l-iprem eżempji ta' villaġġ troglodit, b'nies li kienu jgħixu taħt l-art, għandna Għar il-Kbir, fil-limiti tal-Buskett. F'wied fil-Mellieħa hemm kumpless ta' għerien fejn għadhom priservati postijiet fejn kienu jinżammu l-annimali, kmamar imħaffra bl-idejn u soqfa suwed faħma, indikazzjoni li kien jitqabbad in-nar għat-tisjir jew biex iżommu l-ambjent sħun. Fl-aħħar snin, Ġnien Ingraw fil-Mellieħa rabat ismu mal-ispettaklu tal-logħob tan-nar għall-festa tal-Vitorja. Dan il-wied rikk fid-diversità u mogħni b'veduti mill-isbaħ tal-bajja tal-Mellieħa u lil hinn, kien imfittex mill-ewwel nies li għexu f'dawn l-akkwati li użaw dak li kien naturali – raba' x'jaħdmu u għerien fejn jgħixu. Hawnhekk kien hawn bħal irħajjel troglodit żona fejn in-nies kienu jgħixu fl-għerien. Żorna dawn l-għerien ma' Angelo Caruana u Pierre Farrugia, li jħobbu l-avventura u fil-ħin liberu jmorru f'postijiet storiċi u uniċi. Angelo Caruana spjega "ġo dawn l-għerien żgur li kienu joqogħdu n-nies, kien hawn komunità hawnhekk. Il-features li tara f'dawn l-għerien, anki t-toqob ġol-ħajt, din is-swidija mal-ħitan, huma kollha xhieda li n-nies kienu joqogħdu hawnhekk, għandek partijiet minnu anki bil-ħitan tas-sejjieħ biex jilqgħu għall-elementi." Bħal widien oħra fil-Mellieħa anke Ġnien Ingraw fih għejjun ta' ilma ġieri li kien sors importanti għall-ħajja tan-nies li għammru fl-inħawi komunitajiet żgħar aktarx ta' bdiewa u raħħala. Pierre Farrugia qal li jiddokumentaw żjarat bħal dawn b'filmati li jtellgħu fuq YouTube biex ikunu aċċessibli għal kulħadd. L-għan tagħhom hu li jqajjmu għarfien dwar dawn il-postijiet li ħafna drabi jsibuhom mitluqin u jgħaddu l-messaġġ biex waqt li nżuruhom nibżgħu għalihom billi ma nħallux skart u ma nagħmlux ħsara. "Ħafna mill-Maltin lanqas biss jafu li joqgħodu hawn Malta, joqgħodu jmorru barra minn Malta u m'għandhomx idea Malta kemm hi sabiħa. Aħna mmorru taħt l-art, immorru bil-kayak, immorru caves, trekking, kull fejn hemm avventura mmoru speċjalment jekk tidħol naqra history fiha." Il-preżenza ta' nies jgħixu fil-konfini tal-Mellieħa ġiet konfermata mill-Isqof Senatore De Mello fl-1436 li jsemmi l-lokalità bħala waħda mill-għaxar parroċċi f'Malta. Mal-medda taż-żmien iżda ma baqgħetx parroċċa billi ħafna nies telqu minn hawnhekk u fittxew postijiet aktar għall-kenn minħabba l-attakki tal-furbani. F'publikazzjoni tal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa, l-istoriku Jimmy Muscat kiteb li fil-bidu tas-seklu 18, wara li l-Kavallieri bnew sensiela ta' fortifikazzjonijiet fin-naħa ta' fuq ta' Malta, in-nies għamlu kuraġġ u bil-mod il-mod reġgħu bdew jersqu 'l hawnhekk. Isemmi li l-iStatus Animarum tal-1844 jelenka 517-il persuna jgħixu fil-Mellieħa, b'ħafna joqgħodu f'għerien bil-faċċata mibnija, għorof jew irziezet. Min-nofs is-seklu dsatax bdew jidhru ismijiet ta' toroq fil-qalbha tal-lokalità, bl-Istatus Animarum tal-1881 juri li kien għad fadal komunità żgħira ta' 8 persuni jgħixu fl-għerien ta' Ġnein Ingraw.