TLIELAQ ELETTORALI Miktub minn Alfred Sant Ilkoll naqblu li m'hemmx mod ieħor kif Malta titmexxa ħlief b'demokrazija. Ftit imma jaċċettaw kif f'komunità ċkejkna bħal tagħna, fejn kulħadd prattikament jaf lil kulħadd, l-istess demokrazija taffettwa l-imġiba personali. Għall-aħjar? Minn banda żgur li hekk hu għax fl-aħħar mill-aħħar, twassal biex l-awtoritarjaniżmu ma jispiċċax kompletament minn fuq. F'xi ħin jew ieħor, se jiddejqu biżżejjed nies biex jista' jitrażżan. Imma min-naħa l-oħra, biex tkun sostnuta l-popolarità ta' dan jew ta' dik, l-aktar ħaġa "normali" tkun li taċċetta t-talbiet ta' votanti li teħtieġ l-appoġġ tagħhom. Malajr dan jiskala f'sistema sfrenata ta' pjaċiri. Sa issa ħadd għadu ma ppropona mod kif dil-biċċa tista' tirranġa. Min isostni li kull ma għandu jsir hu li l-politiku jiċħad li jmexxi l-klijenteliżmu, għadu qatt ma ppropona kif wara li jagħmel hekk se jibqa' elettoralment vijabbli. Għax ġeneralment fid-demokrazija tagħna min mexa fit-triq imsemmija, spiċċa mhux elett. Fl-aħħar snin, gergirna bil-kbir dwar kemm ġew barranin jaħdmu u jgħixu f'Malta. Biss biss sal-aħħar tas-sena 2019, xi 28 fil-mija tal-ħaddiema full-time f'Malta kienu barranin. Numru tassew sostanzjali. Mhux l-ewwel darba li ġara hekk. Ftit jafu li fil-bidu tagħha, l-belt Valletta nbniet b'rata tassew imgħaġġla billi nġabu ħafna ħaddiema tal-ġebel minn Sqallija. Il-Kavalieri nfushom fiż-żewġ sekli u nofs li damu Malta, f'suldati, servanti u lsiera fost oħrajn, sostnew komunità kbira ta' barranin. U l-gvern Ingliż, bid-deċiżjoni tiegħu li jinqeda b'Malta bħala fortizza, stazzjona ħafna u ħafna suldati u familji Brittaniċi. L-istess turiżmu li sar wieħed mill-pilastri ekonomiċi tal-pajjiż jġib lejn Malta mijiet ta' eluf ta' barranin, għalkemm biex jgħixu hawn għal żmien qasir. Li jagħmel l-aħħar mewġa ta' barranin differenti minn ta' qabilha hu li kollha ġew hawn biex isibu impjieg produttiv – ħaġa li ma tistax tintqal għas-suldati u għat-turisti. ĦASIL TAL-FLUS L-istituzzjonijiet finanzjarji tagħna qiegħdin fl-aħħar jagħtu dejjem aktar attenzjoni għall-esiġenzi li tirrekjedi l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. Matul is-snin, dil-ġlieda baqgħet tiħrax mal-Ewropa u l-Istati Uniti anke jekk ftit forsi indunajna biha hawn. Issa ma tistax tiġi injorata aktar. U regolamenti komplikati li f'imkejjen oħra daħlu sena wara l-oħra – minn sena għal sena jikkomplikaw ruħhom aktar – qed jiġu applikati kollha f'salt. Mhux ta' b'xejn jinħassu iebsa għax joħonqu l-mod kif in-negozji tagħhna mdorrija jaħdmu. Ma hemmx x'tagħmel. Ir-regolamenti l-ġodda jridu jiddaħħlu u jitħaddmu bla ebda riżerva. Tajjeb li tal-Moneyval fil-Kunsill tal-Ewropa qiesu li dil-ħaġa qed issir issa f'Malta u taw ir-rikonoxximent tagħhom għaliha.