Imtella' Lulju 7, 2021 Rapport: Mario Micallef, Fiorella Pace Proġett ta' konservazzjoni u restawr kixef il-polikromija oriġinali ta' statwa antika tal-injam li turi 'l San Ġwann il-Battista. It-tradizzjoni tgħid li din l-istatwa waslet Malta mal-Kavallieri ta' San Ġwann u aktarx hi l-uniku eżempju li fadal lokalment mill-perjodu Gotiku tardiv ta' skultura polikromatika fl-injam, li tinsab għaliha weħidha. Dan il-patrimonju storiku jinsab fil-Knisja ta' Ħad-Dingli u fondi Ewropej għamlu tajjeb għall-maġġoranza tal-ispiża għar-restawr. Sa sena u nofs ilu, din l-istatwa ta' San Ġwann il-Battista kienet lewn wieħed: kannella skur ħafna…kważi kważi iswed. Hi statwa li tmur lura għall-aħħar parti tal-Medjuevu u magħmula minn zokk ta' siġra tal-ġewż. Proġett ta' konservazzjoni u restawr li tmexxa minn Valentina Lupo u Maria Grazia Zenzani wassal biex inkixfet il-polikromija u l-induratura orġinali tal-istatwa. Biex ġara hekk, tneħħew żewġ livelli ta' żebgħa. "Kien intervent metikoluż ħafna u anke challenging biex inneħħu ammont kbir ta' żebgħa u sibna ħafna ġibs minħabba l-fatt li fil-passat l-istatwa garrbet ħsara kbira fuq il-parti ta' wara minħabba susa. Imbagħad kellu jsir intervent kbir ta' konsolidament tal-partijiet neqsin tal-injam u fl-aħħar sar l-irtokk biss f'żoni fejn kien hemm brix kbir jew nuqqasijiet kbar." Valentina Lupo spjegat li dan sar biex il-mogħdija taż-żmien u l-awtentiċità tal-iskultura jibqgħu jidhru fuq l-istatwa. Waqt ix-xogħol inkixfu għadd ta' graffitti, li kien hemm għarfien dwarhom, iżda ma kinux jidhru. L-istoriku tal-arti Sandro Debono qal li l-proġett tefa' aktar dawl fuq it-tradizzjoni li l-istatwa kienet parti mill-aktar bastiment importanti li kellu l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann meta ġie Malta. "Din kienet tradizzjoni imma issa permezz ta' dan il-proġett sirna nafu ħafna aktar fuq ix-xbiha li għandna hawnhekk. Sibna aktar evidenza bħalma huma l-graffiti li hemm fuq il-mant, fuq il-libsa, fuq il-parti ta' quddiem li qed jindikaw aktar li din ir-rabta hi sostanzjali u li wieħed jista' jibni aktar b'ċertezza dan l-argument li San Ġwann kien parti mill-Gran Carracca Sant' Anna li wasslet lill-Ordni ta' San Ġwann f'Malta fl-1530." Dr Debono qal li dawn is-sejbiet flimkien ma' dettalji oħra bħall-ikonografija għandhom jixprunaw aktar riċerka. Fl-1684, il-pirjol tal-knisja konventwali tal-ordni kien ta din l-istatwa lill-Grotta ta' San Pawl fir-Rabat u ftit tas-snin wara ngħatat lill-knisja ta' parroċċa ġdida: dik ta' Ħad-Dingli fejn għadha sal-lum.