It-tfal Maltin kif iqattgħu l-ħin tagħhom? Għandhom ċans għalihom infushom? Kuntenti biż-żona fejn jgħixu u bl-ispazji fejn jilagħbu? It-tfal iwieġbu.. It-tfal Maltin huma mħassba biż-żona ta’ fejn joqogħdu, in-nies li jkunu fl-istess żona u bil-postijiet fejn jistgħu jilagħbu. Dan ħareġ fi studju li sar mill-Professur Carmel Cefai u li ġie ppubblikat fi ktieb internazzjonali, liema studju jagħmel parti wkoll minn żewġ proġetti internazzjonali dwar il-benessri tat-tfal. Fost is-sejbiet l-aktar interresanti ta’ dan l-istudju hemm il-fatt li t-tfal Maltin li għandhom 8 snin, meta mqabbla ma’ tfal ta’ 15-il pajjiż ieħor, huma fost l-inqas kuntenti biż-żona ta’ fejn jgħixu, fejn jistgħu jilagħbu u bin-nies li joqogħdu jew ikunu fiż-żona, anke jekk il-maġġoranza tal-parteċipanti wieġbu li huma kuntenti. Kważi terz ta’ dawn l-istudenti wrew it-tħassib tagħhom għall-fatt li ma tantx għandhom fejn jilagħbu jew jgħaddu ż-żmien, filwaqt li wieħed minn kull ħames parteċipanti wieġbu li ma jħossuhomx siguri jimxu fiż-żona fejn joqogħdu, b’mod partikolari l-bniet u t-tfal ta’ età iżgħar. Dan irriżulta wkoll fil-parti kwalitattiva tal-istudju meta wħud mit-tfal urew it-tħassib tagħhom ukoll dwar is-sigurtà taż-żona fejn jgħixu, kemm minħabba l-kriminalità, it-traffiku u anke l-istranġieri, tant li kien hemm tfal li minħabba f’hekk qalu li “huma kostretti li jibqgħu d-dar.” It-tfal stess, li ħadu sehem f’dan l-istudju saħqu li jixtiequ li jkun hawn aktar żoni siguri, fil-lokalità fejn jgħixu, biex ikunu jistgħu jiltaqgħu ma’ tfal oħra, jilagħbu u jieħdu sehem f’attivitajiet oħra, fosthom sport u eżerċizzju. Huma stess semmew il-bżonn li jkun hawn spazji miftuħa, żoni mingħajr karozzi, ġonna, ċentri tal-isport u anke karreġġjati għaċ-ċiklisti. “Spazji bħal dawn jgħinu lill-istudenti biex isibu bilanċ akbar bejn ix-xogħol tal-iskola, l-użu tal-kompjuters, il-midja soċjali u t-televixin fuq naħa u l-isport, l-eżerċizzju u l-attivitajiet organizzati fuq in-naħa l-oħra,” jisħaq Cefai. Il-homework u t-televi xin l-aktar li jieħdu ħin Mill-kwestjonarju mqassam lit-3,000 student, irriżulta li t-tfal Maltin iqattgħu l-aktar ħin jagħmlu l- homework , jaraw it-televixin u jużaw il-kompjuter. Fil-fatt,  93% wieġbu li jagħmlu l- homework kuljum, 72% qalu li jaraw it-televixin kuljum u 67% jqattgħu ammont ta’ ħin fuq il-kompjuter. Wara dawn, it-tfal Maltin iqattgħu l-aktar ħin jgħinu fid-dar u jaqraw bħala passatemp. Mill-banda l-oħra, l-isport, attivitajiet organizzati u l-privat huma fost l-inqas popolari. 49% ta’ dawk li wieġbu qalu li jipprattikaw l-isport kuljum filwaqt li 12% qalu li rarament jew qatt ma jieħdu sehem f’attivitajiet sportivi. Fejn jidħlu attivitajiet organizzati minn klabbs jew gruppi, 22% biss wieġbu li jqattgħu ħin kuljum f’dawn l-attivitajiet filwaqt li 35% wieġbu li kważi qatt ma jieħdu sehem. Subien u bniet f’attivitajiet differenti Minkejja li ħafna jaħsbu li d-differenza bejn is-subien u l-bniet hija xi ħaġa tal-passat, l-istħarriġ sab li ċertu attivitajiet jibqgħu popolari mas-subien filwaqt li l-bniet iqattgħu l-ħin jagħmlu affarijiet differenti. Fil-fatt, is-subien iqattgħu aktar ħin jieħdu sehem f’attivitajiet organizzati, l-isport jew fuq il-kompjuter mill-bniet. Mill-banda l-oħra, x’aktarx li l-bniet jippreferu jqattgħu l-ħin liberu tagħhom billi jaqraw, jgħinu fix-xogħol tad-dar, jagħmlu l-homework jew jgħinu lill-oħrajn. Din id-differenza ħarġet ukoll fil-parti kwalitattiva tal-istudju. Tant hu hekk li fl-iskejjel sekondarji, is-subien qalu mar-riċerkaturi li jippreferu jqattgħu l-ħin jilagħbu l-futbol, imorru dawra bir-rota jew jilagħbu l-isnooker, filwaqt li l-bniet qalu li x’aktarx jintefgħu jisimgħu d-diski. Il-biċċa l-kbira tat-tfal Maltin, madwar 80%, huma kuntenti bil-mod kif iqattgħu l-ħin liberu tagħhom, bis-subien ikunu aktar kuntenti mill-bniet, x’aktarx għax dawn tal-aħħar iqattgħu aktar ħin jieħdu ħsieb lill-oħrajn milli jagħmlu dak li vera jieħu gost jagħmlu. Kuntenti kif iqattgħu l-ħin liberu? Jirriżulta wkoll li t-tfal Maltin li għandhom 12-il sena huma inqas kuntenti bil-mod kif iqattgħu l-ħin, anke għax x’aktarx ikollhom aktar xogħol tal-iskola x’jagħmlu u x’jistudjaw. Filwaqt li 81% tat-tfal ta’ tmien snin huma kuntenti b’dak li jagħmlu fil-ħin liberu tagħhom, kienu 63% ta’ dawk li għandhom bejn l-10 u t-12-il sena li wieġbu l-istess. L-istudju jagħmel ukoll referenza għal stħarriġ ieħor li wera kif it-tfal Maltin huma l-aktar li għandhom pressjoni minħabba x-xogħol tal-iskola fost 40 pajjiż ieħor fl-Ewropa. Fost l-inqas attivi minn 15-il pajjiż L-istess studju sab kif meta mqabbla ma’ tfal minn 15-il pajjiż ieħor, is-subien u l-bniet Maltin li għandhom 8 snin huma fost l-inqas tfal attivi u l-aktar li jqattgħu ħin fuq il-kompjuter. Fil-fatt huwa kważi l-inqas li jipprattikaw xi sport jew jagħmlu eżerċizzju. Intant, it-tfal li huma ftit akbar huma l-aktar li jqattgħu ħin jaqraw fil-ħin liberu u jagħmlu x-xogħol għad-dar iżda wkoll fost l-inqas li jipprattikaw xi sport jew jagħmlu l-eżerċizzju. L-istudju kkonkluda wkoll li aktar ma jikbru, aktar hemm ċans li t-tfal iqattgħu inqas ħin jipprattikaw l-isport jew l-eżerċizzju u aktar ħin jagħmlu x-xogħol għad-dar, jaraw it-televixin jew fuq il-kompjuter, partikolarment il-bniet. Fid-dawl ta’ dan, Cefai jikkwota studji oħra li juru kif in-nuqqas ta’ eżerċizzu minn din l-età, x’aktarx li se jkollu impatt dirett fuq ir-rata tal-obeżità f’Malta fost it-tfal u l-adulti u studju ieħor dwar mard fiżiku u psikoloġiku marbut mal-ħxuna żejda. Fatti dwar it-tfal Maltin Il-metodoloġija użata L-istudju huwa maqsum fit-tnejn, parti kwantitattiva u parti kwalitattiva. Fil-parti kwantitattiva, intagħżlu 3,000 tifel u tifla li għandhom 8, 10 u 12-il sena minn skejjel tal-istat, tal-knisja u privati. Dan it-tfal wieġbu kwestjonarju. Fil-parti kwalitattiva, intagħżlu żewġ skejjel tal-Gvern, waħda primarja u l-oħra sekondarja, li jinsabu waħda fit-Tramuntana u l-oħra fin-Nofsinhar tal-pajjiż. Minn kull skola ntagħżlu 10 studenti, subien u bniet, li għandhom 8/9 snin u 12/13–il sena. Dan ħadu sehem f’focus groups. L-istudju huwa parti minn żewġ proġetti akbar: Children’s Worlds International Quantitative Study of Children’s Subjective Wellbeing u Children’s Understanding of Wellbeing.