Ġeneralment, fid-diskors popolari jingħad li żgħażagħ li jsiru missirijiet f'età żgħira, speċjalment jekk it-tarbija tkun minn tqala mhux ippjanata, għandhom ċans kbir li jaħarbu din ir-responsabbiltà hekk kif ma jkunux lesti li jbiddlu l-istil ta' ħajja tagħhom. Minkejja li dawn il-każijiet jeżistu, minn studju li għamlet Dr Andreana Dibben, lecturer fil-Fakultà tal-Benesseri Soċjali fi ħdan l-Università ta' Malta, ħareġ ċar li, fil-fatt, hemm anomalija fil-liġi Maltija li qiegħda żżomm lil diversi missirijiet taħt l-età milli jieħdu din ir-responsabbiltà anke jekk ikunu jridu jidħlu għaliha. Dan l-ostaklu legali jingħaqad ma' oħrajn soċjali u finanzjarji diġà eżistenti hekk kif pajjiżna mhux dejjem joffri l-appoġġ li dawn il-koppji żgħażagħ ikollhom bżonn. Ostakli legali Il-gazzetta KullĦadd tkellmet ma' Dr Dibben biex tifhem aħjar x'tgħid il-liġi fir-rigward ta' missirijiet taħt l-età. Hija spjegat li attwalment il-Kodiċi Ċivili, Kap 16, Sezzjoni 86 tgħid li "it-tifel imnissel u mwieled barra miż-żwieġ jista' jiġi magħruf mill-missier u mill-omm, sew mit-tnejn flimkien kemm ukoll separatament; iżda meta l-persuna li tagħraf ruħha bħala missier it-tifel hija minuri, it-tagħrif li tagħmel din il-persuna huwa null." Hija spjegat li skont taħdita li kienet saret minn uffiċjal tar-reġistru pubbliku waqt ir-riċerka tagħha, f'każ fejn il-missier ikun wasal biex jagħlaq 18-il sena – sa tliet xhur qabel – l-uffiċjali tar-reġistru pubbliku jagħtu permess li t-tarbija ma tiġix reġistrata mill-ewwel biex jagħtu ċans lill-missier jagħlaq l-età. "Jekk il-missier ikun iżgħar, it-tarbija tiġi reġistrata fuq l-omm biss. Il-missier ikollu jistenna sakemm jagħlaq 18-il sena. Meta jkollu l-età, mhux biżżejjed li jmur jirreġistra ismu, iżda jrid jiftaħ rikors il-Qorti u ħafna drabi jiġi mitlub mill-Qorti jagħmel test tal-paternità. Din il-proċedura tiġi tiswa bejn wieħed u ieħor €500 -€700," tenniet Dibben. Ir-regola jew l-eċċezzjoni? Hija qalet li saret taf b'din l-anomalija qabel ma bdiet din ir-riċerka u kienet xi ħaga li semmiet fi studju li għamilt fl-2002 meta kienet qed tistudja għall-Baċċelerat. "Meta kont naħdem bħala social worker, ġieli ltqajt ma' każijiet fejn kien hemm missirijiet taħt l-età li ħassew, flimkien mal-familja tagħhom, li din il-liġi ma kinitx ġusta." Mistoqsija jekk fir-riċerki tagħha sabitx anomaliji legali simili f'pajjiżi oħra, hija qalet li l-istudji tagħha ma ffukawx fuq aspett legali allura ma fittxitx bir-reqqa dwar x'jigri f'kull pajjiż. Madankollu, hija qalet li ma ltaqatx ma' pajjiżi fejn il-liġi hi bħal Malta għalkemm ma eskludietx il-possibbiltà. Hija, però, esprimiet iċ-ċertezza li fl-Ingilterra, fl-Irlanda, fl-Istati Uniti u ħafna pajjiżi Ewropej żgur li missier jista' jiġi rikonoxxut irrispettivament mill-età. Barra minn hekk, hija spjegat li hemm ċertu pajjiżi, bħall-Irlanda, fejn ir-rikonoxximent u t-tutela (guardianship) huma separati. Dan ifisser li, għalkemm il-missier ikun rikonoxxut, it-tutela tmur awtomatikament għand l-omm jekk ma jkunux miżżewġin u l-missier irid japplika biex ikun hemm tutela konġunta. Sitwazzjonijiet delikati Staqsejna wkoll lil Dibben jekk, mill-istudji tagħha, kellhiex l-opportunità li tinnota u tanalizza x'effett ikollha din l-anomalija legali fuq ir-relazzjoni tal-koppji żgħażagħ. F'dan ir-rigward hija qalet li ltaqgħet biss ma' żewġ każijiet ta' dan it-tip u dawn ma kinux partiċipanti tar-riċerka tagħha, allura ma daħlitx fil-fond fis-sitwazzjoni tagħhom. Madankollu, hija esprimiet iċ-ċertezza tagħha li anke fejn ikun hemm il-missier li jkollu l-età tiegħu din id-deċiżjoni hija waħda li taf toħloq diżgwid bejn il-koppja jekk ma jkunux iggwidati sew jew jekk ma jaqblux fuq id-deċiżjoni. Jekk l-omm ma taċċettax li jitniżżel l-isem fuq iċ-ċertifikat, il-missier ikollu jiftaħ rikors il-Qorti u jagħmel test tal-paternità. Dibben iddeskriviet sitwazzjonijiet bħal dawn bħala delikati immens għax ħafna drabi jindaħlu l-ġenituri u anke professjonisti li jagħtu parir lit-tfajla tagħmel it-tarbija fuq isimha. "Ħafna jaħsbu li dan isir minħabba benefiċċji soċjali, iżda dan mhux minnu għax id-differenza fil-benefiċċji bejn tarbija rikonoxxuta mill-missier u tarbija li mhijiex hi minima. Ħafna drabi tittieħed din id-deċiżjoni għax l-omm tingħata dan il-parir biex hi biss ikollha d-drittijiet u responsabbiltajiet ta' ġenitur mingħajr indħil tal-missier, speċjalment jekk ir-relazzjoni bejniethom ma tkunx stabbli," saħqet Dibben. Mistoqsija jekk tqisx il-liġi attwali bħala diskriminatorja fil-konfront ta' missirijiet taħt l-età, hija irrispondiet fl-affermattiv. "Iva, definittivament. Mhux ġusta la fil-konfront tal-missier, la tat-tarbija u lanqas fil-konfront tal-omm li jkollha ġġorr ir-responsabbiltà waħidha. Kull tarbija għandha dritt li tkun rikonoxxuta miż-żewġ ġenituri jekk huma jixtiequ. Ovvjament, ir-rimedju hu sempliċi: titneħħa l-klawsola li tgħid li missier taħt l-età ma jistax jirrikonoxxi tarbija." Bżonn ta' appoġġ akbar Matul l-aħħar snin saru diversi avvanzi fejn jidħlu s-servizzi ta' appoġġ għal koppji żgħażagħ. Madankollu, riċerki bħal dawk ta' Dibben jindikaw li għad hemm ħafna xi jsir. Staqsejnieha jekk dan hux minnu u x'jista' jsir biex is-sitwazzjoni għal dawn il-koppji titjieb. "Kif għedt fit-teżi tiegħi, hawn ħafna bżonn ta' sapport għal ġenituri żgħażagħ għax ir-relazzjoni ta' bejniethom issir ħafna iktar kumplessa meta tiġi tarbija. Dawn il-koppji għa ndhom bżonn spazju biex jitkellmu u jindirizzaw l-issues li jiltaqgħu magħhom kemm fi żmien tat-tqala u meta jsiru ġenituri. Hemm bżonn ukoll sapport għall-ġenituri li ma jkunux għadhom f'relazzjoni ma' xulxin biex dawn kemm jista' jkun ikunu jistgħu jibqgħu fuq livell amikevoli biex jiffaċilitaw li l-missirijiet jibqgħu preżenti u attivi fil-ħajja ta' wliedhom," spjegat Dibben. Hija saħqet li l-proċedura legali biex missier jirrikonoxxi tarbija jekk ma jkunx għamel dan mat-twelid, jew meta l-omm ma tiffirmalux, hija kumplikata u ħafna drabi taqta' qalb dak li jkun, anke għax tiswa l-flus ukoll. "Ħafna missirijiet għandhom ukoll bżonn ta' sapport psikoloġiku u prattiku biex isiru ġenituri attivi għax, sfortunatment, is-soċjetà għadha tara t-trobbija tat-tfal bħala responsabbiltà primarja tal-ommijiet u dan iwassal biex ħafna missirijiet, speċjalment jekk ma jkunux jgħixu taħt l-istess saqaf mat-tarbija tagħhom, jiġu mwarrbin minn dan ir-rwol jew huma stess iwarrbu għax ma jħossux li huma kapaċi," temmet tgħid Dibben. "Il-konklużjoni ta' Dibben nagħmilha tiegħi" – Dr Veronique Dalli F'kummenti li tat lil din il-gazzetta, l-Avukat Veronique Dalli tenniet li fil-liġi Maltija m'hemm l-ebda impediment li jżomm lil raġel adult milli jirrikonoxxi t-tarbija tiegħu. Madankollu, hija kkonfermat dak li sabet fir-riċerki tagħha Dr Andreana Dibben; jiġifieri li s-sitwazzjoni hija differenti għal missirijiet taħt l-età. Dalli spjegat li f'Malta persuna li jkollha inqas minn 18-il sena legalment taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-ġenituri tagħha. Għaldaqstant, attwalment, ma jagħmilx sens li missier taħt l-età jkun ġenitur quddiem il-liġi meta huwa stess lanqas ikun responsabbli tiegħu nnifsu legalment. Min-naħa l-oħra, kif inhi l-liġi bħalissa, omm taħt l-età tista' tirrikonoxxi l-wild tagħha skont il-prinċipju legali 'Mater semper certa est'; jiġifieri li l-identità tal-omm tkun dejjem ċerta hekk kif ir-rabta tagħha mat-tarbija tkun ċara. Mistoqsija jekk tħossx li Dr Dibben għandha raġun meta tgħid li din is-sitwazzjoni hija diskriminatorja fil-konfront tal-missirijiet taħt l-età, Dalli rrispondiet fl-affermattiv. "Iva, il-konklużjoni ta' Dibben nagħmilha tiegħi għax naqbel mija fil-mija magħha. Il-liġi kif qiegħda bħalissa ma tagħtix l-opportunità lill-ġenituri taħt l-età li jeżerċitaw id-dritt fundamentali tagħhom tat-tgawdija tal-familja. F'każijiet bħal dawn, minħabba li l-kwistjoni hija ta' dritt kostituzzjonali, huwa l-Istat li jinżamm responsabbli għal dan il-ksur ta' dritt. Għaldaqstant, ġenituri żgħażagħ iridu jiftħu każ kontra l-Istat biex jingħataw dak li hu tagħhom bi dritt." Dalli żiedet tgħid li, kif qiegħda l-liġi bħalissa, toħloq ukoll lok ta' abbuż. Ngħidu aħna, fejn missier taħt l-età jista' juża din l-anomalija biex ma jiħux responsabbiltà tat-tarbija; sitwazzjoni li titfa' l-piż kollu tat-trobbija fuq l-omm. "Għandu jinstab rimedju mill-aktar fis" – Dr Anna Mallia Din il-gazzetta tkellmet ukoll mal-Avukat Anna Mallia, li kkonfermat li bħalissa t-tfal ta' missirijiet taħt l-età jkollhom jiġu rreġistrati bħala 'father unknown' u li m'hemm l-ebda rimedju immedjat li jista' jittieħed mill-ġenituri minorenni ħlief li jeżerċitaw id-dritt tagħhom li jiftħu kawża biex ikunu jistgħu jgawdu mill-kura u kustodja tagħhom. Madankollu, Mallia ma qablitx li dan huwa każ ta' diskriminazzjoni. "Mhux każ ta' diskriminazzjoni, iżda każ li jemana mill-prinċipju li sakemm tkun maġġorenni m'għandek dritt waħdek tagħmel xejn. Għalkemm fil-kummerċ hemm każijiet fejn din tnaqqset, fil-liġi tax-xogħol hemm ukoll li meta wieħed jimpjega tfal ta' anqas minn 16-il sena, min jimpjega jrid il-kunsens tad-Direttur tax-Xogħol." Mistoqsija temminx li din hija anomalija li għandha tiġi indirizzata, Mallia sostniet li temmen li għandu jinstab rimedju mill-aktar fis għax bħalissa f'Malta qegħdin jitrabbew ħafna tfal iltiema mhux għax huma bla missier iżda għax reġistrati 'father unknown'. "Però, naħseb li l-ġenituri tal-minuri li kellhom tarbija m'hemm xejn fil-liġi li jfixkilhom milli jagħmlu din il-kawża; ovvjament hemm l-ispejjeż u l-għajnuna legali mhix provduta lill-minuri iżda lil min jagħmel il-kawża. Madankollu, għandi d-dubji tiegħi jekk il-ġenituri jgħaddux mill-kriterji tal-għajnuna legali għax il-kawża tkun qed issir għall-benefiċċju ta' binhom. L-anomalija hi li l-omm minuri tiġi reġistrata awtomatikament u hekk għandu jsir meta jkun hemm missier minuri u b'hekk jiġu evitati ħafna spejjeż bla bżonn," temmet tispjega Mallia.