Fl-1503 Leonardo da Vinci beda jaħdem fuq l-aktar pittura famuża tiegħu, il-Mona Lisa jew La Gioconda. Meta mar Franza fuq stedina tar-Re Franġisku I, ħadha miegħu u meta miet intirtet, fuq xewqtu, mill-apprentist tiegħu Salai. Ir-Re Franġisku I xtraha u poġġieha għall-wiri fil-Palazz ta' Fontainbleau, imbagħad ir-Re Luwiġi X1V ħadha miegħu fil-Palazz ta' Versailles u wara r-revoluzzjoni tpoġġiet fil-Palazz ta' Louvre għall-ammirazzjoni ta' kulħadd, anki jekk għal ftit żmien biss tmexxiet għall-Palazz ta' Tuilleries biex iżżejjen il-kamra tas-sodda ta' Napuljun Bonaparte. Bejn l-1870 u l-1871 inħbiet fi Bretanja sakemm għadda l-eqqel tal-gwerra Franko-Russa. Sparixxiet Il-Mona Lisa ttieħdet lura fil-Mużew ta' Louvre u baqgħet hemm sakemm fl-għodwa tat-Tlieta, 21 ta' Awwissu 1911, gwardjan tal-mużew innota li l-post fejn soltu tkun imdendla l-pittura kien vojt għajr għall-erba' grampuni li jżommuha mal-ħajt. Ħaseb li kienet reġgħet inqalgħet mill-fotografu tal-Louvre biex joħdilha xi ritratti għal promozzjoni jew oħra. Kienet prattika li tiġri ta' spiss u, għaldaqstant, il-gwardjan kompla b'xogħlu sakemm aktar tard avviċinah membru tal-pubbliku li talab biex jara l-Mona Lisa. Il-gwardjan mar biex jara kemm kien fadallu xogħol fuqha l-fotografu, imma dan tal-aħħar assigurah li hu fl-ebda ħin ma qala' l-pittura minn postha. Il-gwardjan mar jikkonferma mal-kuratur imma dan ukoll qallu li ma kien jaf b'xejn. Arresti u tfittxijiet Hawnhekk, il-gwardjan beda jissoponi li ġara dak li ħadd ma kien jobsor li seta' jiġri u beda jxoqq l-għaraq għalih. Immedjatament avża lis-superjuri tiegħu u bdiet tfixxija mal-irkejjen kollha tal-mużew, imma kollu għalxejn – il-Mona Lisa kienet sparixxiet minn taħt għajnejhom! Kif ġriet l-aħbar, Pariġi, Franza u l-madwar inħasdu. Il-pulizija fetħu investigazzjoni u bdew jiġbru n-nies biex jinterrogawhom, anke jekk sempliċiment kienu għaddejjin iġorru pakkett li mid-daqs jixbah il-pittura (76 ċentimetru tul b'50 ċentimetru wisa'). Ġie arrestat il-kittieb u poeta famuż Guillaume Apollinaire fuq suspett li kien hu li seraq il-Mona Lisa flimkien ma' xi statwi antiki; b'dankollu hu ċaħad li kien b'xi mod implikat u ta parir lill-pulizija li aħjar jinvestigaw lill-pittur Pablo Picasso. Sintendi, Picasso ċaħad bis-saħħa kollha li kellu x'jaqsam ma' dan il-każ u nħeles ukoll. Intant, kienet għaddejja tfixxija intensiva ma' Pariġi u twaqqfu saħansitra check-points mat-toroq kollha li jagħtu 'l barra mill-kapitali Franċiża. Bdew isiru tfittxijiet fuq bagalji u merkanzija qabel jitgħabbew fuq ferroviji u bastimenti. Peress li l-bastiment Ġermaniż Kaiser Wilhelm II kien laħaq salpa minn Franza meta bdew it-tfittxijiet, intalbet l-għajnuna tal-Pulizija Amerikana li ma ħallewx rokna mhux spezzjonata meta l-bastiment wasal New York. Il-gazzetti Franċiżi u internazzjonali kellhom xalata sħiħa joħorġu aħbar fuq l-oħra u tellieqa min sa jkun tal-ewwel li jippubblika l-aġġornamenti dwar dik li bdiet tissejjaħ l-ikbar u l-iktar serqa sensazzjonali tas-seklu. Rivisti popolari bdew jisparaw ipotesi wara l-oħra dwar min seta' kien il-moħħ wara din is-serqa; daħlu saħansitra f'pika bejniethom min joffri l-ogħla somma bħala rigal għas-sejba tal-Mona Lisa jew, kif inhi magħrufa mal-Franċiżi, La Joconde. Il-qlajjiet ma naqsux lanqas. Għand il-pulizija bdew jidħlu rapporti kontinwi li l-Mona Lisa ntlemħet f'postijiet fil-Ġermanja, ir-Russja, l-Amerika ta' Fuq u t'Isfel u anke l-Ġappun. M'għandniex xi ngħidu, l-awtoritajiet ħadu dawn ir-rapporti kollha bis-serjetà u għamlu kemm setgħu biex jikkonfermawhom, imma l-kapolavur ta' Leonardo baqa' ma nstabx. F'Settembru tal-1911, il-Mużew ta' Louvre reġa' fetaħ il-bibien u l-pubbliku kien imur jiċċassa lejn l-erba' grampuni, li sa ftit gimgħat qabel kienu jerfgħu l-piż tal-Mona Lisa, qishom qed jistennew rivelazzjoni minnhom. Iż-żmien beda jgerbeb ġmielu u kulħadd beda jaqta' qalbu li l-pittura għad tinstab u l-gazzetti bdew ftit ftit idawru l-attenzjoni tagħhom fuq affarijiet aktar attwali. Misruqa minn 'patrijott' Għodwa waħda, f'Novembru 1913, in-negozjant tal-arti Alfredo Geri ssorprenda ruħu bil-kbir meta rċieva ittra fl-istabbiliment tiegħu ta' Firenze ffirmata minn ċertu 'Leonard' li qallu l-Mona Lisa kien ħadha hu wara li nħakem minn sentiment qawwi ta' patrijottiżmu u ddeċieda li jirritornaha lejn l-Italja mnejn, skont hu, Napuljun Bonaparte kien seraqha. 'Leonard' kompla l-ittra tiegħu billi tenna li, għalkemm ma kienx qed jippretendi ħlas għaliha, kien jieħu gost kieku jirċievi kumpens fi flus għar-rigal li kien qed jagħti lill-poplu Taljan. Alfredo Geri ġera b'din l-ittra għand Giovanni Poggi, id-Direttur tal-Galleria degli Uffizi, wieħed mill-isbaħ mużewijiet tal-arti fl-Italja. Giovanni Poggi kellu xi ritratti mibgħutin mil-Louvre ta' marki ta' awtentiċità moħbijin fuq il-pittura li ħadd ma seta' jkun jaf bihom u jekk dan 'Leonard' jiġi b'Mona Lisa ffalsifikata kienu se jindunaw. Għaldaqstant, irranġaw appuntament miegħu u, wara ftit intoppi, fil-11 ta' Diċembru 1913, tfaċċa quddiemhom raġel żagħżugħ li wara l-introduzzjonijiet talabhom jimxu miegħu sal-Lukanda Tripoli-Italia, daħħalhom fil-kamra ċkejkna tiegħu u minn taħt is-sodda ħareġ bagoll qadim u fetħu. Poggi u Geri baqgħu ħalqhom miftuħ iħarsu lejn il-pittura awtentika tal-Mona Lisa mgeżwra f'biċċa drapp tal-ħarir aħmar u moħbija fil-qiegħ falz tal-bagoll. Giovanni Poggi u Alfredo Geri spjegaw lil 'Leonard' li qabel jgħaddulu xi ħlas ta' kumpens riedu jivverifikaw ħafna affarijiet mal-Gvern Taljan u talbuh jibqa' fil-lukanda jistenna risposta mingħandhom. 'Leonard' deher li fehem u, ferħan se jtir, baqa' f'kamartu jistenna r-rigal. Ftit sigħat wara ġera biex jiftaħ il-bieb ta' kamartu meta ġew iħabbtulu; ħasibhom ġew bil-flus imma minflok sab żewġ uffiċjali tal-pulizija li arrestawh u ħaduh magħhom. Fit-13 ta' Diċembru 1913, il-Gvern Taljan ħareġ stqarrija uffiċjali dwar is-sejba tal-pittura u, fl-4 ta' Jannar 1914, il-Mona Lisa rritornat lura f'postha fil-Mużew ta' Louvre biex tistrieħ fuq l-erba' grampuni tagħha. Fl-awla 'Leonard' kien Vincenzo Peruggia, raġel ta' 32 sena, imwieled fil-provinċja ta' Varese, l-Italja, li kien emigra lejn Franza biex jaħdem bħala bajjad. Għal ftit żmien ħadem fil-Mużew ta' Louvre u b'hekk kien midħla sew tiegħu. Fl-4 ta' Ġunju 1914, beda għaddej ġuri fl-Italja stess, anke għall-fatt li Franza ma kellha l-ebda interess testradih. F'awla mimlija daqs bajda, bejn pubbliku kurjuż u ġurnalisti u fotografi jistennew bla sabar l-iċken sensazzjoni, Peruggia ħerqan irrakkonta kif fil-jum tal-Ħadd kien inħeba f'kamra żgħira taħt taraġ fil-mużew u raqad il-lejl fiha biex l-għada t-Tnejn, meta l-Louvre jibqa' magħluq għat-tindif u manutenzjoni, ħareġ mill-kamra, xeħet l-ilbies ta' bajjad fuqu, qala' l-pittura tal-Mona Lisa minn mal-ħajt u lebbet biha 'l barra minn bieb fuq wara. Sintendi, il-ħafna marki tas-swaba' li ħalla warajh kollha qablu ma tiegħu. Meta l-imħallef staqsieh jekk seraqx din il-pittura għax kienet l-aktar waħda għalja fil-valur mill-kollezzjoni kollha tal-mużew, Vincenzo Peruggia pront wieġeb li seraq lilha għax kienet l-iżgħar u l-eħfef, filwaqt li kompla jinsisti li dak li għamel kien kollu bi mħabba għall-Italja u kien ħaqqu tal-inqas ikun ittrattat ftit aħjar! L-imħallef u n-nies kollha fl-awla raw l-att umoristiku fl-azzjoni ta' dan il-bniedem ta' dehra umli u saħansitra sinċier. Ingħata sentenza ta' sena u 15-il jum ħabs li ġew imnaqqsa għal seba' xhur wara l-appell u ġie lliberat għax kien diġà għamel żmien arrestat. Ftit żmien wara Peruggia wera ruħu tassew patrijott meta ddefenda lil pajjiżu kontra l-invażjoni Awstrijaka u ma' tmiem il-Gwerra l-Kbira reġa' mar jgħix Franza. Jingħad li kien iħobb iżur il-Mużew ta' Louvre u jieqaf jitpaxxa bit-tbissima enigmatika tal-Mona Lisa.