Seba' xhur, esperta mill-Università u x-Shadow Minister tal-Partit Nazzjonalista, Marthese Portelli, issarrfu f'dokument ta' tletin paġna biss u li ħafna minnhom mhuma xejn għajr stampi u statistiki. Dan dwar waħda mill-ikbar sfidi li għandu pajjiżna: it-traffiku. Sfida li tirriżulta mill-fatt li f'Malta l-karozzi qegħdin dejjem jiżdiedu bir-raġunijiet ewlenin ikunu l-qagħda ekonomika tajba u popolazzjoni li qed tgħix iktar b'ħafna jdumu iktar bil-vettura fit-triq. Id-dokument li suppost jipproponi biex titnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku kien ilu mistenni ħafna. Dan għax wiegħdu l-Kap tal-Oppożizzjoni fit-tweġiba tiegħu għall-baġit u kien wiegħed ukoll li kien se jkun short term . B'Marthese Portelli tgħid li se jasal dalwaqt għal darba, tnejn, tlieta, wieħed kien qed jistenna xi ħaġa ta' barra minn hawn. Iżda, ftit li xejn impressjonat. Ħarġu b'35 punt li ftit li xejn tista' ssejħilhom proposti, għax ġodda mhumiex. Fil-fatt, il-maġġoranza tar-rapport huwa meħud minn statistiki tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika u rapport li sar mill-Professur Maria Attard fl-2012. Professur tal-Università li l- KullĦadd huwa mgħarraf li kienet involuta sew fir-rapport. Fuq kollox kien rapport li spiċċa ħasad ukoll lill-Partit Nazzjonalista wara li kien żvelat mis-sit one.com.mt Fil-fatt, il-pjan kien li ssir konferenza tal-aħbarijiet ilbieraħ bi preżentazzjoni ta' Marthese Portelli biex l-għada mbagħad Simon Busuttil ikun jista' jagħmlu bħala tema ċentrali fid-diskors tiegħu. Iżda, b'one.com.mt joħroġ id-dettalji, Marthese Portelli ppreżentatu ta' malajr fil-Kunsill Ġenerali u ftit wara l-Partit Nazzjonalista ħareġ stqarrija; xi ħaġa li nisslet diżgwid intern b'ħafna ma jaqblux jekk wara l-' leak ' kellux jimxi kollox normali jew le. Intant, mir-rapport jispikka l-fatt li ż-żewġ proposti ewlenin ma saritx stima tagħhom filwaqt li, kif jista' juri l- KullĦadd , il-maġġoranza tal-proposti huma kkupjati għax diġà tħabbru jew qegħdin isiru. Fl-ewwel proposta ta' dan ir-rapport twiegħed studju biex tinftiehem iktar fid-dettall il-problema tat-traffiku. Din hija xi ħaġa li diġà qiegħda ssir peress li pajjiżna għandu obbligi li jippreżenta strateġija, anke fuq talba tal-Unjoni Ewropea. Fit-tieni proposta jwiedgħu li se jagħmlu kampanja biex jgħidu lin-nies kif jistgħu jnaqqsu t-traffiku. Din hija xi ħaġa li ssir kontinwament. L-avviżi fil-ġurnali, il-messaġġi fuq il-midja soċjali u l-filmati fuq YouTube huma biss ftit mill-inizjattivi li jittieħdu ta' kuljum. Jgħidu li se jinfurmaw lin-nies dwar ix-xogħlijiet li jkun hemm ippjanati u t-toroq alternattivi. X'aktarx għaddejt mit-toroq u rajt avviżi sofor kbar li jindikaw fejn ikun qed isir ix-xogħol. Ngħidu aħna, meta kien qed isir ix-xogħol Baħar iċ-Ċagħaq it-tabelli kienu jitilgħu sar-Rabat. Fi ftit kliem, din oħra li fir-rapport ta' Marthese Portelli mhi xejn għajr proposta li ilha ssir sa minn gvernijiet preċedenti. Dan biex ma nsemmux kemm qed isir xogħol billejl biex jonqos it-traffiku minn filgħodu. Isemmu li jridu iktar sigurtà fit-trasport tal-iskejjel. Liġijiet diġà jeżistu, anke jekk għandu jkun hemm iktar infurzar. Però, din is-sigurtà ma jgħidux x'inhi, allura nqisuha oħra bħala kkupjata minn dak li diġà jeżisti. Jgħidu li għandu jkun hemm iktar rotot minn fejn ikun hemm konċentrazzjoni ta' traffiku. Din ukoll hija xi ħaġa li diġà tiġri. Biżżejjed wieħed jidħol fis-sit tal-Malta Public Transport u jara kif inhuma mqassmin r-rotot u kif f'ċerti ħinijiet ikun hemm iktar vjaġġi minn postijiet partikolari. Jippromovu inizjattivi fejn wieħed ikun imħeġġeġ juża l-karozza tiegħu ma' ħaddieħor jew jitla' ma' persuni oħra lejn id-destinazzjoni tiegħu. Forsi jrid isir iktar imma, anke hawn, xi inizjattivi diġà ttieħdu u Transport Malta qalet li se żżidhom. Infatti, saħansitra nfetħu l- bus lanes għal min ikun f'sistema ta' car pooling . Jissemmew l-inċentivi biex jintużaw iktar muturi. Kulħadd jiftakar li din kienet waħda mill-miżuri ewlenin tal-aħħar baġit. Ineħħu vetturi kbar minn ħinijiet beżlin. Din xi ħaġa li diġà qiegħda fuq il-mejda tad-diskussjoni. Hemm opinjonijiet diversi dwarha imma, anke hawn, il-ħsieb ta' Marthese Portelli u l-Partit Nazzjonalista huwa wieħed ikkupjat. Jingħad li għandu jkun kordinat aħjar il-ġbir tal-iskart. Din ukoll hija xi ħaġa diskussa diġà u fl-aħħar xhur kien hemm bosta rapporti dwar il-konsultazzjoni li għaddejja mal-kunsilli lokali. Issemmiet ukoll fil-baġit. Il-proposta numru 14 hija kważi ripetizzjoni ta' proposta numru 13, u għalhekk ħidma f'dan is-sens diġà qiegħda ssir. Jgħidu li jrid ikun stabbilit l-aħjar daqs tar- roundabouts . F'kull proġett ġdid Transport Malta tanalizza bir-reqqa d-daqs mhux biss tar- roundabouts iżda wkoll ta' bankini, central strips u elementi oħra tat-triq. Iwiegħdu li jirrevedu r-rotot tat-trasport pubbliku. Din hija xi ħaġa li ssir kontinwament u b'konsultazzjoni kbira mal-kunsilli lokali, inkluż dawk Nazzjonalisti. Fil-fatt, l-ilmenti dwar dan naqsu drasikament. Itejbu dawk li jissejħu soft nodes . Xi ħaġa li diġà bdiet issir, bħal bicycle lane fi Triq il-Kosta. Ovvjament, mhux kullimkien possibbli imma, fejn hu, inizjattivi bdew jittieħdu wkoll. Jeżistu inċentivi wkoll għal min jixtri rota tal-elettriku. Jgħidu li se jsir investiment f' bicycle lanes u bankini fejn iktar nies ikunu jistgħu jimxu. Ukoll mhix xi ħaġa ġdida. Jerġa' jitqajjem l-argument tas- soft nodes f'din il-proposta. Issa jgħidu li se jagħmlu l-ġodda. Nistgħu ngħidu li hawn, proposta li diġà qed issir, inqasmet fi tnejn. Jitkellmu dwar sistemi ġodda tas-sinjali tat-traffiku u, tant jafu li diġà qed issir, li jirreferu għal tender li ħareġ il-Gvern. Anke f'din il-proposta ssir referenza lejn it-tender ta' hawn fuq u jgħidu li ċerti aspetti setgħu saru aħjar. Jitkellmu dwar bidla fis-sistema ta' traffic lights – xi ħaġa li wkoll issir kontinwament. Jgħidu li se jsir xi forma ta' kumitat biex jikkordina x-xogħol li jkun se jsir u jinforma lill-pubbliku. Anke hawn, ripetizzjoni fl-istess rapport, filwaqt li din tal-entità li tikkordina diġà teżisti mhux biss fi Transport Malta iżda anke mill-Ministeru tat-Trasport u l-Infrastruttura. Dan jiltaqa' regolari u jinkludi pulizija, kunsilli lokali, rappreżentanti tan-negozji u għadd ta' korporazzjonijiet. Jitkellmu fuq servizzi tal-Gvern li jistgħu jkunu mferrxa. Din diġà hi xi ħaġa li qed issir b'numru ta' one stop shops madwar il-pajjiż. Jgħidu li hemm bżonn iktar servizzi bl-eGovernment. Il-MITA u entitajiet differenti żiedu biżibilju u Marthese Portelli rrepetietha fir-rapport tagħha. Jipproponu wkoll it- teleworking u bidliet li ma jgħidux eżatt x'inhuma. Iżda, anke hawn, ma ħarġux b'xi invenzjoni ġdida. Tkellmu wkoll dwar l-użu tat-teknoloġija. Xi ħaġa li wkoll diġà ssir. Biżżejjed wieħed iħares lejn l-apps ġodda tal-Malta Public Transport u l-app dwar car pooling li kisbet l-appoġġ ta' Transport Malta.