Ftit iktar minn xahrejn oħra u nkunu nafu l-pjan tal-Gvern għall-2017 – is-sena ta' qabel tal-aħħar f'din il-leġiżlatura. L-ewwel ħjiel ta' x'jista' jinvolvi dan il-pjan ħadnieh mid-diskors tal-Prim Ministru fl-aħħar ġimgħat u stampa iktar ċara ħadnieha meta, iktar kmieni din il-ġimgħa, il-Ministru tal-Finanzi nieda d-dokument ta' qabel il-baġit. Issa li pajjiżna rreġistra livell rekord ta' tkabbir ekonomiku, ħolqien ta' impjiegi u livell baxx ta' defiċit, il-Gvern qed jimmira li l-baġit li jmiss iżewweġ din il-prosperità ekonomika ma' miżuri li joffru inklużjoni soċjali u ġustizzja soċjali. Huwa għalhekk li t-tema għad-dokument ta' qabel il-Baġit 2017 iġib it-tema ta' PROSPERITÀ B'ĠUSTIZZJA SOĊJALI. Qabel xejn, id-dokument ta' qabel il-baġit ta stampa ċara tal-qagħda li jinsab fiha pajjiżna. Mill-qasam ekonomiku għall-qasam tax-xogħol, b'analiżi wkoll tar-riżultati tad-diversi inizjattivi li ħa l-Gvern tul l-aħħar snin. Fost oħrajn intwera kemm ħallew frott il-miżuri marbuta max-xogħol u kif l-istatistiki dwar in-nies jaħdmu u l-qgħad li jagħmluna l-aqwa fl-Ewropa ma ġewx kumbinazzjoni. Fost riżultati li jispikkaw hemm il-fatt li, sal-aħħar tal-2015, is-suq tax-xogħol ra żieda ta' 2,032 li bdew jaħdmu direttament grazzi għal bosta miżuri li ħa l-Gvern. Fost dawn hemm il-ħarsien tat-tfal b'xejn, it-tapering tal-benefiċċji u l-in-work benefit. Ir-riżultati huma ċari fit-tabelli li qegħdin nippubblikaw u li jħarsu lejn tnejn mill-miżuri ewlenin li saru issa biex mill-ġid igawdi kulħadd. TAPERING TAL-BENEFIĊĊJU • 1,150 persuna li kienet tgħix fuq l-assistenza soċjali qiegħda fis-suq tax-xogħol • 673 persuna li kienet tieħu l-benefiċċju għal iktar minn sentejn • Telgħu għal kważi 60% is-single parents f'impjieg meta fl-2010 kienu madwar 45% IN-WORK BENEFIT • Fl-2015 kien hemm 1,327 familja li gawdiet mill-in-work benefit bil-Ministeru tal-Finanzi jgħid li dan wassal għal tnaqqis ta' 0.13% fir-rata ta' faqar u, fejn hemm familji bit-tfal, 0.31%. • Dawk li gawdew kienu 555 familja b'żewġ ġenituri jaħdmu b'investiment ta' €490,000 u 772 familja b'ġenitur wieħed b'investiment ta' €570,000. Total ta' 1,327 familja b'investiment ta' €1,060,000. EDWARD SCICLUNA – MINISTRU TAL-FINANZI "Għat-tielet sena konsekuttiva, l-ekonomija u l-finanzi pubbliċi komplew jikbru b'mod pożittiv. Dan wera li m'hemmx dubju li l-għanijiet tal-Gvern qed jintlaħqu kif ippjanati. Huwa importanti li kemm l-investiment uman kif ukoll il-kapital li qed isir illum jagħtu l-assigurazzjoni li t-tkabbir ekonomiku ikompli fil-ġejjieni. Dan kollu wassal għal-livell ta' kunfidenza u ottimiżmu li l-gżejjer tagħna ilhom ma jaraw għal bosta snin. L-għan tal-baġit ta' din is-sena hu maqsum fi tnejn. L-ewwel li nżommu din ix-xejra pożittiva u t-tieni li kull settur tal-ekonomija u kull familja jgawdu minn dan is-suċċess. Dan jappoġġja l-viżjoni tal-Gvern u d-determinazzjoni biex niksbu prosperità b'ġustizzja soċjali." JOE FARRUGIA – MALTA EMPLOYERS' ASSOCIATION L-indikaturi huma kollha pożittivi. Il-livelli tal-qgħad, id-dejn u defiċit jinsabu neżlin, u rridu naħdmu biex dan is-suċċess ikun sostenibbli. Għandek l-isfidi ta' ekonomija li hemm il-periklu li 'it over heats', allura jkollok nuqqas ta' ħaddiema f'ċerti oqsma u pressjonijiet ambjentali, u dawn jeħtieġu mhux biss il-miżuri tal-baġit imma li jkun hemm ippjanar fil-bogħod biex dawn l-isfidi nilqugħhom ukoll. Aħna ta' kull sena nressqu l-proposti tagħna u se nibbażawhom fuq l-ekonomija u s-soċjetà Maltija għax ma nistgħux inħarsu lejn l-ekonomija biss. JOSEF BUGEJA – GENERAL WORKERS' UNION "Sodisfatti ħafna. L-indikaturi kollha huma pożittivi. Issa rridu nkunu kawti u bil-għaqal biex inkomplu nibnu għall-futur biex naraw li dawk il-faxex tas-soċjetà li qed ibatu u mhux ilaħħqu mal-ħajja ngħinuhom u nsostnuhom u nagħtuhom l-għodda biex jgħinu lilhom infushom u jgħixu ħajja iktar diċenti. Bħalissa qed nagħmlu l-proposti tagħna li se jkunu ibbażati wkoll fuq il-ġustizzja soċjali. Irridu li jkollna soċjetà li kollha kemm hi titla' 'l fuq. IL-PRIJORITAJIET TAL-GVERN, IL-PRIJORITAJIET TAN-NIES Hemm disa' setturi li d-dokument ta' qabel il-baġit isemmi bi prijorità. Għalkemm l-enfasi fuq uħud tidher iktar minn oħrajn, id-dokument innifsu jagħmilha ċara li, filwaqt li l-edukazzjoni, is-saħħa u s-sigurtà soċjali se jkunu tliet prijoritajiet ewlenin fil-baġit għall-2017, is-solidarjetà soċjali, li dejjem kienet fil-qalba tal-baġits ta' dan il-Gvern, mistennija tkompli tissaħħaħ fl-2017. Filwaqt li hemm inizjattivi li jnaqqsu n-nies dipendenti fuq is-sigurtà soċjali, mistennija wkoll tkun indirizzata l-problema ta' kirjiet għolja. Għall-qasam tal-edukazzjoni, fid-dokument ta' qabel il-baġit il-Gvern ikkommeta ruħu li jkompli jtejjeb il-kwalità tal-ħiliet tal-ħaddiema. Mistennija jissaħħu miżuri għal min jitlaq mis-sistema edukattiva kmieni, min jitlef ħafna ġranet ta' skola, u jkunu introdotti skemi ta' xogħol fuq bażi ta' volontarjat, fost oħrajn. Il-Gvern ikkommetta ruħu li jkompli jżid l-istipendji skont l-għoli tal-ħajja u jgħin lill-għalliema jkomplu jitħarrġu fid-dawl tar-rwol kruċjali fl-edukazzjoni ta' wliedna. Għall-qasam tas-saħħa l-Gvern huwa kommess li jkompli jelimina l-problema tal-mediċini out of stock, itejjeb l-aċċess għas-saħħa u jnaqqas il-listi ta' stennija. Dan permezz tal-introduzzjoni ta' charter tad-drittijiet tal-pazjenti li jżomm lill-Gvern kontabbli maż-żmien ta' stennija u servizzi li għandhom ikunu offruti. Fid-dokument ta' qabel il-baġit il-Gvern ikkommetta ruħu li jżid l-infiq fis-saħħa pubblika u li jħares lejn iktar negozjati mas-settur privat biex jistabbilixxu s-servizzi tagħhom f' pajjiżna. Biex dan l-infiq ikun sostenibbli, il-Gvern qed iħares li jżid l-investiment f'oqmsa tal-enerġija u l-ilma, it-trasport u l-infrastruttura, u t-turiżmu. Fis-sena 2017, pajjiżna se jaħsad il-frott ta' proġetti li saru fis-snin li għaddew mill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, bil-bini ta' ċentri li jittrattaw l-ilma użat li mistenni jnaqqas l-użu tal-ilma mill-ġibjuni. L-enerġija wkoll se tibqa' settur ewlieni ta' investiment, bl-Enemalta issa fuq saqajha fejn saħansitra mistennija tagħmel profitt għall-ewwel darba s-sena d-dieħla. Il-ħidma se tiffoka fuq sorsi ta' enerġija nadifa u rinovabbli, bl-introduazzjoni ta' solar farm policy, fost oħrajn. Dan filwaqt li mistenni jkun hemm progress sostanzjali fit-twaqqigħ tal-power station tal-Marsa. Għal darb'oħra l-gzira Għawdxija mistennija tingħata prominenza fil-baġit tas-sena d-dieħla, filwaqt li fil-qasam tal-ġustizzja l-Gvern huwa kommess li jnaqqas id-dewmien fil-każijiet tal-qrati biex itejjeb l-aċċess għall-ġustizzja. FOST L-AQWA FL-EWROPA Pajjiżna ma jaħdimx b'mod iżolat. Malta hija parti minn blokk ekonomiku u soċjali li jiġbor fih 28 pajjiż. Deċiżjonijiet lil hinn minn xtutna malajr jolqtu r-riżultati li jista' jikseb il-Gvern Malti. It-taqlib internazzjonali, fi żmien ta' terroriżmu u fi żmien li r-Renju Unit iddeċieda li joħroġ mill-Unjoni Ewropa, żgur li jħasseb mhux ftit lil min imexxi dawk il-gżejjer. Però, il-bażi għal li ġej hija soda. Malta qed tikseb l-aqwa riżultati fl-Ewropa, u dan mhux f'settur wieħed. Tirrikonoxxi dan il-Kummissjoni Ewropea, jafuh l-aġenziji tal-klassifikazzjoni tal-kreditu u jixduh in-numri li qegħdin nippubblikaw.