Kotba dwar l-istorja ta' pajjiżna hawn bil-gzuz u jkopru prattikament kull perjodu tal-mixja ta' Malta lejn żminijietna. Madankollu, aktar ma wieħed jaqra dwar is-suġġett, aktar jinduna li ħafna mil-letteratura li għandna għad-dispożizzjoni tagħna mhijiex l-istorja ta' missirijietna imma dik tal-ħakkiema tagħna. Storja tal-eliti mimlija glorja u ambizzjonijiet kbar. Sadanittant, il-poplu Malti jsib ruħu qisu attur ta' appoġġ fl-isfond tal-mixja storika ta' pajjiżu stess. Nhar l-Erbgħa li għadda kienet imnedija l-pubblikazzjoni 'A Materialist Revision of Maltese History (870 – 1919)', ktieb li jitfa' dawl ġdid fuq ir-realtajiet li affaċċjaw missirijietna u jisfida veduta tal-istorja ta' pajjiżna li bosta minnha jeħduhom bħala vanġelu. Mark Camilleri, l-awtur ta' din l-analiżi, jagħtina stampa mingħajr wisq xinxilli illi turi storja ta' poplu li għex f'stat ta' miżerja, faqar, injoranza u li kien jiddependi fuq il-mexxejja tiegħu għall-aktar bżonnijiet bażiċi. LIAM GAUCI tkellem ma' MARK CAMILLERI biex jifhem aħjar x'kien il-proċess li wassal għal din il-pubblikazzjoni u x'kontribut qiegħda tagħti lill-istorjografija Maltija. Studju li jiffoka fuq l-għalfejn Camilleri spjega li l-kunċett primarju ta' dan il-ktieb huwa li tiġi ppreżentata metodoloġija ġdida kif naqraw l-Istorja Maltija. Huwa ammetta li ma tantx hemm fatti ġodda fih li ma konniex nafuhom qabel, però l-intepretazzjoni tal-fatti hija ppreżentata b'mod differenti. B'mod speċifiku hija metodoloġija bbażata fuq kif Georg Wilhelm Friedrich Hegel jara l-istorja u kif Karl Marx jara l-ekonomija u s-soċjetà. Mistoqsi għalfejn adotta din il-metodoloġija, Camilleri sostna li, "nieħu gost nistudja l-istorja, inġib il-fatti tajbin u niskopri eżatt x'ġara u ma ġarax. Però, dejjem xtaqt immur oltre minn hekk biex nasal għal sens usa' ta' kif naslu għall-interpretazzjonijiet tagħna. Dan għaliex, meta tistudja l-filosofija, imbagħad ikollok ideat differenti ta' x'inhu l-għerf u l-għarfien. Meta dawn l-affarijiet tkun tafhom tibda tara l-istorja b'mod differenti. Ma tibdiex tara kollox ovvju, imma b'mod aktar kumpless." Camilleri spjega li r-riċerka u l-kitba ħaditlu tliet snin. "Naf li x-xogħol seta' kien aħjar kieku għamilt aktar snin naħdem fuqu, imma sfortunatement ma stajtx nagħmel dan għax jiena naħdem full-time u qiegħed nagħmel Dottorat fil-Filosofija wkoll. Is-suġġett huwa diffiċli u nammetti li l-ktieb mhux perfett. Iżda niddefendi t-teoriji prinċipali tiegħi." It-tifsira tat-titlu Anki t-titlu nniffsu ta' dan il-ktieb fih x'togħmod. Għaldaqstant staqsejt lil Camilleri x'irid jgħid b'"Materialist Revision" u għalfejn għażel li jkopri dan il-perjodu ta' żmien jiġifieri mit-870 sa 1919. Hawnhekk, huwa fakkar li fis-Seklu Disgħa naraw il-qerda sħiħa tal-popolazzjoni Maltija waqt invażjoni Misilmina. Wara dan l-avveniment, Malta għamlet madwar mitt sena bla nies. Eventwalment, il-gżira bdiet bil-mod tiġi popolata mill-ġdid minn immigranti mill-Afrika ta' Fuq. Allura jekk wieħed irid jagħmel storja tal-Maltin kif nafuhom illum, wieħed irid jibda mis-seklu għaxra. "Issa jekk dawn tistax issejħilhom Maltin, storja oħra. Dan huwa argument kumpess ħafna. L-istorja tal-art, ovvjament, tmur lura qabel, imma l-istorja tagħna bħala nies tibda minn hemm," tenna Camilleri. L-awtur ta' din ir-riċerka huwa tal-fehma li mis-Seklu Għaxra sas-Sette Giugno l-Maltin kienu staġnati għal raġunijiet prattiċi relatati mal-faqar u l-vulnerabblità għall-attakki. Barra minn hekk, kien hemm l-impożizzjonijiet politiċi mill-ħakkiema tagħna li kienu jippruvaw ikissru kull xorta ta' ħsieb liberu. Mas-Sette Giugno, però, wieħed jista' jgħid li tibda l-Istorja tal-Malti ħieles. Mhux ħieles fis-sens li kien indipendenti, imma fis-sens li l-ħsieb ikun liberu. "Din tasal għaliha permezz tal-metodoloġija materjalista. Jekk ma tistudjax l-istorja b'mod materjalist, inti se tistudja l-fatti b'mod korett imma taf ma tkunx kapaċi tinduna li l-Maltin ma kinux nies f'soċjetà li setgħet tidefinixxi lilha nniffisha jew li tikkontrolla d-destin tagħha. Bil-metodoloġija materjalista, aħna mhux biss inkunu nafu n-nies x'kienu jaħsbu, imma wkoll għalfejn kienu jaħsbu b'dak il-mod. Dik hija xi ħaġa importanti immens biex tifhem l-istorja," sostna Camilleri. In-nuqqasijiet tal-metodu Anglo-Sassonu Fil-ktieb tiegħu, Camilleri jitkellem ukoll dwar in-nuqqasijiet tal-metodoloġija istorjografika Anglo-Sassona. Mistoqsi x'inhuma dawn in-nuqqasijiet, huwa fakkar li wieħed irid inżomm f'moħħu li d-Dipartiment tal-Istorja tal-Università tagħna ilu mgħammar minn mindu ġie ffurmat minn professuri ġejjin minn universitajiet Ingliżi. Huwa għamilha ċara li hu kburi ħafna li ħareġ minn din it-tradizzjoni. Dan għaliex it-tradizzjoni Anglo-Sassona hija waħda empirika, jiġifieri li tiffoka fuq fatti konkreti li jistgħu jiġu vverifikati minn ħaddieħor b'mod oġġettiv. Għalkemm aħna ngħidulha Anglo-Sassona, hija prattikament il-metodoloġija ta' Leopold von Ranke li ħareġ biha fis-Seklu Dsatax u li prattikament tgħid li l-istorja hi kollezzjoni ta' kull sors possibbli biex tikteb l-iktar narrattiva qrib il-verità. Dan kemm ikun possibbli għaliex, ovvjament, aħna qatt m'aħna kapaċi niktbu narrattiva purament vera. Camilleri, però, huwa tal-fehma li, minkejja l-importanza li fl-Istorja nġibu l-fatti korretti, il-metodoloġija Anglo-Sassona hija empirika b'mod fundamentalist, jiġifieri hija ma tagħtikx il-libertà li tinterpreta u tanalizza b'mod aktar wiesa l-fatti li għandek. "Meta tiġbor il-fatti, meta tiġbor l-għarfien kollu li għandek bżonn, dawn trid tinterpretahom u fuq hekk il-metodoloġija Anglo-Sassona mhijiex biżżejjed. Imbagħad biex tinterpreta l-fatti jrid ikollok, l-ewwel ħaġa, il-presuppożizzjonijiet tiegħek fuq x'inhu u kif jaħdem l-għerf u fuq hekk, m'hawn ħadd aktar importanti ħlief Hegel. Imbagħad trid tifhem ukoll kif il-proċessi empiriċi jiġu implimentati fis-soċjetà fejn imbagħad għandek lil Marx," spjega Camilleri. Marx janalizza l-istorja u mill-analiżi tiegħu joħroġ xi konklużjonijiet ta' kif isir il-progress fl-Istorja. Il-proġress, biex niftehmu, mhux neċessarjament progress lineari, imma wieħed li jsir mal-milja tal-Istorja fiż-żmien. "Marx mhuwiex sempliċiment il-kreatur tal-ideoloġija Komunista, huwa kien filosofu u storiku erudit ħafna. Ix-xogħol tiegħu huwa sinjur immens. L-idea li Marx kien jara l-istorja b'mod fejn l-ekonomija tiddetermina kull ħaġa li qed tiġri fis-soċjetà, mhux neċessarjament kunċett Marxista. Dak huwa kunċett li ħafna nies ħadu mill-ktieb ta' Frederich Engels Anti-Dühring." Skont Camilleri, il-filosofija ta' Marx hija ħafna iktar rikka. Anki fejn jidħol il-kunċett ta' ideoloġija stess, l-ideoloġija kif kien jifhma Marx mhix l-ideoloġija kif nifhmuha llum. Minflok, l-ideoloġija hija l-ħsieb astratt wara l-ħsibijiet immedjati tiegħek. "Nagħti eżempju, x'kienet l-ideoloġija tal-Maltin fuq il-flus fi żmien il-Kavallieri? L-ideoloġija tagħhom kienet li l-flus huma xi ħaġa użati esklussivament għas-sopravivenza għaliex tant kien hawn faqar li n-nies ma setgħux ikollhom mobiltà soċjali jew il-possibbiltà li jbiddlu radikalment il-kundizzjonijiet tal-ħajja tagħhom.," tenna Camilleri. Sadanittant, però, xorta kienu jsibu xi ħaġa xi jwarrbu biex joffruha bħala donazzjoni lill-Knisja. "L-ideoloġija tan-nies kienet, isma, peress li jien qed ngħix ħajja ta' tbatija u m'għandix ċans li ntejjeb ħajti f'din id-dinja, irrid ninvesti biex wara li mmut ikolli eżistenza aħjar. Għalhekk il-Maltin kienu jinvestu ħafna flus fil-Knisja, bit-tama li wara li jmutu huma jiġu ppremjati għat-tbatija tagħhom." Spettaturi tal-istorja tagħhom stess Allura, f'din l-interpretazzjoni tal-istorja ta' pajjiżna, il-Maltin huma aktar jew anqas protagonisti tad-destin tagħhom? "Il-Maltin tista' tgħid ma kinux protagonisti tal-istorja tagħhom. Ir-raġuni hi illi, minħabba l-vulnerabbiltà tal-gżira; il-faqar estrem u nuqqas ta' sigurtà, il-Maltin dejjem kienu dipendenti fuq il-partuni tagħhom," spjega Camilleri. Huwa kompla jgħid li din is-sitwazzjoni ffaċilitat il-kontroll kbir tal-Knisja, speċjalment meta ġew il-Kavallieri. Għaliex meta ġew il-Kavallieri l-Knisja bdiet tindaħal fil-politika u prattikament tista' tgħid, u dan huwa kunċett kumpless biex wieħed jifhmu, l-iżvilupp bikri tal-Istorja Maltija kien kollu frott l-effett ta' forzi barranin – forzi, li l-Maltin littteralment ma kellhomx kontroll fuqhom. Għaldaqstant meta wieħed jitkellem fuq il-Maltin fil-Medjuevu ikun qed jirreferi għal soċjetà vulnerabbli ħafna. F'xi aspetti, meta ġew il-Kavellieri l-affarijiet tjiebu xi ftit għaliex huma kienu sinjuri, b'saħħithom u kapaċi jiddefendu l-artijiet tagħhom. Huma kienu jqisu lil Malta bħala d-dar tagħhom u għal dik ir-raġuni huma kienu jinvestu hawnhekk għax kien fl-interess tagħhom li Malta tkun art stabbli u rikka. Allura, konċidentalment, f'din is-sigurtà ġdida, il-Maltin setgħu jikbru f'ċertu libertà li qabel ma kellhomx. Meta telqu l-Kavallieri s-sitwazzjoni marret għall-agħar għax l-Ingliżi ma kinux iqisu lil Malta bħala d-dar tagħhom. "Allura l-istil ta' tmexxija nbidel kompletament u l-kundizzjonijiet tal-ħajja tal-Maltin marru lura ħafna. Diġà l-Maltin ma kinux qed jgħixu xi ħajja tajba, imma is-sitwazzjoni ggravat ħafna taħt l-Ingliżi. Nerġgħu nsibu l-istess sitwazzjoni ta' poplu li m'għandux kontroll tad-destin tiegħu, dipendenti fuq il-barrani għas-sigurtà u l-għixien." Ix-xewqa għall-bidla B'hekk insibu poplu li mhux biss ma jistax jibni futur tiegħu b'mod unilaterali, imma lanqas għandu l-opportunità li jaħseb. Ma setax jaħseb għaliex il-poplu kienu qiegħed jiġġieled biex jgħid u ma kellux edukazzjoni. "Jekk ma taħsibx, ovvjament, xejn mhu se jinbidel. Bħala soċjetà Maltija tista' tgħid li kienet bagħtuta u staġnata għal ħafna snin sakemm imbagħad kellek is-Sette Giugno. Hawnhekk naraw li, għall-ewwel darba fis-soċjetà Maltija, il-Maltin mir-rieda tagħhom stess, mhux għax qalulhom il-qassisin jew ħaddieħor, qamu u wrew id-disodisfazzjon lejn il-kundizzjoni tal-ħajja tagħhom u x-xewqa li jbiddlu l-affarijiet." Però, Camilleri għamilha ċara li ma kienx il-każ li l-Maltin waslu għas-Sette Giugno b'idea preċiża ta' kif kellhom jinbidlu l-affarijiet. Dan kien parti minn proċess li baqa' sejjer wara s-Sette Giugno u li ma spiċċax dakinhar. Dan il-proċess tista' tgħid li beda fl-Ewwel Gwerra Dinjija. Wieħed mill-ikbar avvanzi kienet l-importazzjoni tal-ħaddiema Ingliżi fit-Tarzna. "Li ġara kien illi l-ħaddiema Maltin dejjem għexu fid-dinja tagħhom b'mod insulari. Però, meta ġew l-Ingliżi jaħdmu maġenb il-Maltin fit-Tarzna, dawn tal-aħħar bdew jaraw realtà kompletament differenti. Dan għaliex l-Ingliżi diġà kienu ħaddiema esperjenzati fl-istrajks, li kienu xebgħu jidħlu f'unjins u li kienu ilhom jaqraw propaganda xellugija. Allura meta l-Maltin iltaqgħu magħhom huma bdew jitgħallmu." L-ewwel strajks li saru mill-Maltin fi żmien il-gwerra kienu taħt l-istruzzjoni Ingliża. Madankollu, is-sitwazzjoni ggravat wara l-gwerra meta mhux biss bdew is-sensji imma l-prezz tal-ħobż għola ħafna. "Dawn kienu kollha fatturi biex il-Malti ma jibqax jaħseb b'mod oġġettiv, imma jibda jaħseb b'mod suġġettiv. Jiġifieri ma baqax jaħseb fl-immedjat – li din hija r-realtà tiegħu u jien irid jibqa' jgħix fiha. Minflok, f'daqqa waħda beda jaħseb u joħlom li jista' jibda jkollu realtà differenti." Dan ma jfissirx li l-Maltin kienu jafu eżatt x'riedu, lanqas xejn. Però kienu jafu li s-sitwazzjoni kellha bżonn tinbidel. Dan kien l-ewwel pass għal-libertà politika Maltija. "Il-libertà politika tibda mill-kunxjenza u għalhekk is-Sette Giugno hija importanti ħafna. Fil-fatt, l-akbar riżultat tas-Sette Giugno kien illi l-politika Maltija, minflok baqgħet waħda biss għall-interess ta' dawk li kienu favur l-Ingliżi u t-Taljani, żviluppat f'xi ħaġa li setgħet tintuża għall-ġid tal-Maltin b'mod ġenerali," sostna Camilleri. B'hekk wara s-Sette Giugno nsibu lill-Monsinjur Ignazio Panzavecchia li fl-Assemblea Nazzjonali jgħid xi ħaġa rivoluzzjonarja, mhux għax il-Knisja kienet rivoluzzjonarja, imma għax hija kienet qrib is-soċjetà u tifhimha aħjar mill-professjonisti l-oħrajn kollha. Panzavecchia kien qal li issa l-Maltin iridu s-self government għax din tkun l-unika mezz li jkollna politika li tikkontribwixxi għall-benefiċċju tal-Maltin. Dik kienet xi ħaġa rivoluzzjonarju u li, fil-klassi tal-eliti, kienu l-kleru li pproponewha. "Ovvjament, il-kleru kien jagħmel dan għall-interessi tiegħu. Il-kleru kien jaf li jekk dan ma jsirx, kienet tikber xi ħaġa li kienet tmur kontra l-interess u l-ideat tal-Knisja stess; kien jikber il-Bolxeviżmu pereżempju." "Kont ili b'din l-idea f'moħħi u issa ħlist minnha" Fl-aħħar staqsejt lil Camilleri jekk kellux l-intenzjoni li jkompli jibni fuq dan l-istudju hekk kif huwa stess ammetta li ma ħariġx il-potenzjal sħiħ ta' dan is-suġġett. "Nixtieq, imma mhux fl-immedjat. Irrid inlesti d-dottorat l-ewwel. Il-proċess li wassal għal din il-pubblikazzjoni fil-fatt kien qisu meta tkun żgħir u, minflok tagħmel il-homework, mort tilgħab. Din il-logħba tiegħi, issa rrid nagħmel il-homework. Qisni ili b'idea f'moħħi u issa ħlist minnha."