Paula Cauchi tintervista lil Ali Ferzat, kartunista li b'sempliċi lapes weġġa' kemm felaħ lid-dittaturi. Sehmu fil-ġlieda favur id-demokrazija f'pajjiżi fejn jirrenjaw it-tiranni kien rikonoxxut bi premji internazzjonali għalkemm l-ikbar sodisfazzjoni li għandu huwa li l-messaġġ wasal fejn kellu jasal. B'iktar minn ħmistax-il elf karikatura, midalja tal-Premju Sakharov, bit-titlu ta' wieħed mill-iktar persuni influwenti fl-2012 ta' Time Magazine u b' fama ta' wieħed mill-iktar figuri kulturali famużi fid-dinja Għarbija, ma setax jonqos li l-ewwel mistoqsija tiegħi lill-Ali Ferzat kienet x'jemmen li wasslu għal dan is-suċċess internazzjonali. Ferzat, li għalkemm għandu ħamsa u sebgħin sena, wiċċu jixgħel bl-entużjażmu ta' ġuvni fl-aqwa tiegħu meta jitkellem dwar il-karikaturi satiriċi u politiċi tiegħu, tbissem. "Fil-verità, is-sigriet mhuwiex fit-teknika, imma huwa fl-ispirtu tat-tpinġija" spjegali l-kartunist, "din għalija qisha n-nifs, ma nistax nieqaf. Jien twilidt kartunista, ngħix ta' kartunista u mmut hekk." Qalli li jiftakar li n-namra għat-tpinġija bdiet meta kellu ħames snin, iżda kien biss fl-1970, wara li attenda l-Università li l-istess namra spiċċat il-professjoni tiegħu. "Bħalma mhuwiex possibbli li titgħallem talent, l-idea wara kull tpinġija mhix xi ħaġa li tista' titgħallimha." L-ideat, stqarr, iġibhom min-nies "għax jiena parti min-nies, inħoss it-talbiet u x-xewqat tagħhom" u dawn il-weġgħat iwassalhom fil-karikaturi tiegħu. Weġgħat li jirrelataw magħhom, mhux biss in-nies f'pajjiżu, is-Sirja, iżda fil-pajjiżi kollha fejn il-karikaturi tiegħu nfirxu. Fenomenu li hu stess irrimarka huwa impressjonanti. Ali Ferzat għen biex jisfida u jwessa' d-dritt tal-libertà tal-espressjoni f'pajjiżu fiż-żmien ir-Rebbiegħa Għarbija fis-Sirja billi sar iktar dirett fl-attakki tiegħu. Iżda dan it-talent, il-fama internazzjonali u l-premijiet kollha li rebaħ għall-karikaturi satiriċi fejn pinġa saħansitra dittaturi bħal Saddam Hussein u Muammar Gaddafi, meta kienu għadhom fl-aqwa tagħhom, kważi swieh ħajtu. Dawk li kienu fil-mira ta' karikatura tiegħu, għamlulu mira fuq dahru. Ferzat irrakkontali kif mal-pubblikazzjoni ta' karikatura ta' Assad jipprova jirkeb fil-vettura mad-dittatur Muammar Ghaddafi, li kien qed jipprova jaħrab, hu safa attakkat u msawwat fi pjazza f'Damascus. "Kisruli idi u ħallewni mitluq kważi mejjet", filwaqt li għajtu miegħu biex fil-futur jirrispetta lill-President al-Assad u jobdi lis-superjuri tiegħu. Pronta kienet il-mistoqsija, "imma lest terġa' tagħmel xi ħaġa hekk, jekk hemm ħajtek fin-nofs?" Għal darb'oħra reġa' tbissem, bil-karikatura nnifisha f'idu li setgħet swietlu ħajtu, u b' kunfidenza qalli, "mhux nerġax nagħmilha... ma waqaftx." Bil-lapes u l-karta, ried iwassal messaġġ dirett lir-reġim Sirjan, minn ġewwa l-pajjiż stess biex jegħleb il-biża' li qal iħoss il-poplu Sirjan. Il-kuraġġ ta' Ferzat biex iwassal il-messaġġ u l-valur morali li esprima fil-karikatura tiegħu ma waqgħux fuq widnejn torox. L-appoġġ tan-nies issaħħaħ u sar figura magħrufa u maħbuba fost il-poplu Sirjan. "Kont sinċier man-nies u huma kienu sinċiera miegħi, għaliex iffullaw bl-eluf barra l-isptar b'solidarjetà." Meta ħareġ mill-isptar bdew iżuruh nies mill-erba' irkejjen tas-Sirja, inġabru l-istudenti tal-Universitajiet u saħansitra xegħlu x-xemgħat madwar id-dar tiegħu. Il-karikaturi tiegħu ntużaw min-nies fil-protesti fit-toroq u din għal Ferzat hija risposta fiha nnifisha, "il-qawwa tat-tpinġija hija b'saħħitha daqs il-qawwa tal-kanuni u tal-missili li jwaddbu fuqna". Dik is-sena stess il-kartunist ingħata l-Premju Sakharov u s-sena ta' wara kien ivvutat bħala wieħed mill-mitt persuna l-iktar influwenti tas-sena. Minbarra karikaturi b'messaġġi satiriċi, il-karikaturi ta' Ferzat juru wkoll tama. Urieni wħud minnhom, fejn in-natura tegħleb id-dittatorjat u l-kruha u d-distruzzjoni tal-gwerra. Imma t-tama waħedha mhix se ssolvi s-sitwazzjoni, qal b'persistenza, u saħaq li t-tama għandna bżonn ix-xogħol u dan huwa li żamm ir-rivoluzzjoni Sirjana għaddejja. "Se nibqa' nirsisti fuq it-tama – dik ma jien se nċediha qatt." Ali Ferzat rebaħ il-Premju Sakharov fl-2011. Il-premju huwa riżultat tal-fatt li r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem huwa wieħed mill-valuri fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Għax kwalunkwe vjolazzjoni ta' dawn id-drittijiet taffettwa l-prinċipji demokratiċi li fuqhom tissejjes is-soċjetà tagħna, isseħħ fejn isseħħ, fi ħdan l-UE jew barra minnha. Il-Parlament Ewropew jiġġieled kontra dawn il-vjolazzjonijiet permezz ta' azzjoni leġiżlattiva, li tinkludi l-osservazzjoni tal-elezzjonijiet, id-dibattiti ta' kull xahar dwar id-drittijiet tal-bniedem fi Strasburgu u l-inklużjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-ftehimiet tal-kummerċ estern. Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew isostni d-drittijiet tal-bniedem billi, kull sena, jagħti l-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb, li twaqqaf fl-1988. Il-Premju jingħata lil individwi li jkunu taw kontribut eċċezzjonali fil-ġlieda għad-drittijiet tal-bniedem madwar id-dinja, u b'hekk jiġbed l-attenzjoni pubblika fuq vjolazzjoniiet tad-drittijiet tal-bniedem u jagħti l-appoġġ tiegħu lir-rebbieħa tal-Premju u lill-kawża li jħaddnu. Min rebħu din is-sena Din is-sena rebħuħ Nadia Murad Basee Taha u Lamiya Aji Bashar. Dawn ġarrbu l-jasar sesswali tal-Istat Iżlamiku (IS), u saru kelliema f'isem in-nisa milquta mill-kampanja ta' vjolenza sesswali tal-IS. Jaqbżu għall-komunità Yazidi fl-Iraq, minoranza reliġjuża li ġarrbet kampanja ġenoċidali mwettqa minn militanti tal-IS. Fit-3 ta' Awwissu 2014, militanti tal-IS qatlu l-irġiel u s-subien kollha fil-villaġġ ta' Kocho, fejn kienu joqogħdu Aji Bashar u Murad, fl-inħawi ta' Sinjar ġewwa l-Iraq. Wara l-massakru, in-nisa u l-bniet ittieħdu lsiera: it-tfajliet kollha, fosthom Aji Bashar, Murad u ħuthom bniet, inħatfu, inxtraw u nbiegħu kemm-il darba, u ġew sfruttati bħala lsiera sesswali. Fil-massakru ta' Kocho, Murad tilfet sitt aħwa subien u 'l ommha, li nqatlet flimkien ma' tmenin mara oħra li kienu aktar imdaħħlin fl-età u li tqiesu li ma kellhom l-ebda valur sesswali. Aji Bashar ukoll ġiet sfruttata bħala lsira sesswali flimkien mas-sitt ħutha bniet. Inbiegħet ħames darbiet fost il-militanti, u ġegħluha tipproduċi bombi u ġkieket splussivi f'Mosul, wara li militanti tal-IS kienu qatlu lil ħutha subien u lil missierha. F'Novembru 2014, Murad irnexxielha taħrab bl-għajnuna ta' familja ġirien li ħarġuha bil-moħbi miż-żona kkontrollata mill-IS, b'tali mod li setgħet tagħmel triqtha lejn kamp tar-refuġjati fit-Tramuntana tal-Iraq, u mbagħad lejn il-Ġermanja. Sena wara, f'Diċembru 2015, Murad indirizzat lill-ewwel sessjoni tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU li qatt saret dwar it-traffikar tal-bnedmin, u għamlet diskors imqanqal dwar dak li kienet għaddiet minnu. F'Settembru 2016, saret l-ewwel Ambaxxatriċi ta' Rieda Tajba tal-UNODC għad-dinjità ta' dawk li ġarrbu t-Traffikar tal-Bnedmin, u tieħu sehem f'inizjattivi lokali u dinjija li jissensibilizzaw lin-nies dwar il-qagħda tal-vittmi bla għadd tat-traffikar. F'Ottubru 2016, il-Kunsill tal-Ewropa taha ġieħ bil-Premju Václav Havel għad-Drittijiet tal-Bniedem. Aji Bashar irnexxielha taħrab f'April, bl-għajnuna ta' membri tal-familja tagħha, li ħallsu lil kuntrabandisti lokali. Waqt li kienet fi triqtha lejn il-fruntiera Kurda, f'tellieqa mal-militanti tal-IS li kienu qed jiġru warajha biex jaqbduha qabel ma tidħol fit-territorju kkontrollat mill-gvern tal-Iraq, splodiet mina li qatlet lil tnejn minn ta' madwarha u ħallietha mweġġgħa u kważi għamja. B'xorti tajba, irnexxielha taħrab u eventwalment intbagħtet il-Ġermanja biex tingħata trattament mediku u terġa' tingħaqad ma' ħutha li kienu għadhom ħajjin. Minn meta fieqet mill-ġrieħi tagħha, Aji Bashar ħadmet attivament biex tissensibilizza n-nies dwar il-qagħda tal-komunità Yazidi u għadha tgħin lin-nisa u t-tfal li ġarrbu l-jasar u l-atroċitajiet tal-IS.