MIŻURI SOĊJALI OĦRA • Se titnieda skema ta' tfaddil għall-pensjonanti li jkollha interessi ogħla minn tas-suq. Din maħsuba biex tgħin lill-pensjonanti jtejbu d-dħul tagħhom. • Tingħata assistenza finanzjarja lill-anzjani li qegħdin fuq il-listi ta' stennija biex jidħlu f'dar għall-anzjani. Dan hekk kif se jibqa' jkun estiż il-proġett tal-live-in carer. L-assistenza titla' għal €5,200 fis-sena. • Studenti full-time li għadhom m'għalqux l-24 sena u li jaħdmu bħala self-employed jistgħu jħallsu s-sigurtà soċjali pro-rata, bir-rata ta' 15% fuq id-dħul. • Se jkun stabbilit fond ta' €8 miljun ewro biex jibdew ikunu indirizzati inugwaljanzi li sofrew persuni fl-imgħoddi bħal dawk tal-korpi, overtime tal-pulizija, u l-Malta Electricity Board fost l-oħrajn. • Żieda ta' €50 fil-bonus lil dawk li waslu għall-età tal-irtirar u ma ħallsux biżżejjed bolol biex jirċievu pensjoni. • Il-perjodu kopert mill-karta r-roża se jkun estiż minn tliet xhur għal sena għal persuni b'diżabbiltà. Familja fejn it-tifla Rosemary li għandha diżabiltà severa li ma tistax taħdem. Il-missier irtira mix-xogħol biex jiehu ħsieb lil bintu. Grazzi għal dan il-baġit, il-pensjoni tad-diżabbiltà għat-tifla se jogħla gradwalment sakemm jilħaq il-paga minima. Dan ifisser żieda ta' €55 fil-ġimgħa jew €2,860 fis-sena. Fl-istess ħin il-missier, grazzi għall-bidliet fil-pensjoni tal-wens, se jieħu €35 fil-ġimgħa aktar. Dan ifisser €1,820. Qabel il-karta r-roża kien ikollhom jerġgħu japplikaw għaliha kull tliet xhur. Issa se tkun valida għal sena. INĊENTIVI GĦAN-NEGOZJU • Malta Enterprise se tniedi skema biex tgħin negozji mwaqqfa minn individwi li jkollhom bżonn assistenza speċjali. Din se tinkludi kreditu fuq it-taxxa li tvarja bejn 25% u 45% tal-ammont minn fuq ir-riċerka. • Se jingħata wkoll kreditu fuq it-taxxa għall- żvilupp ta' logħob diġitali b'tema kulturali. Il-kreditu se jammonta għal 30% tal-infiq. • Malta Enterprise se tkun qed toffri kreditu ta' taxxa fuq ir-rinovar ta' lukandi u ristoranti. • Kumpanija ġdida (start-up) li għandha dħul ta' mhux iktar minn €80,000 fis-sena tista' tagħżel li jew tkun eżentata milli tagħmel awditjar finanzjarju fl-ewwel sentejn, jew tagħmel l-awditjar u tieħu tnaqqis fit-taxxa sa 120% tal-ħlas biex ikun sar l-awditjar. Dan sa massimu ta' €700 fis-sena. • Hemm kreditu massimu ta' €250,000 għall-persuni li jinvestu f'SMEs jew f'fondi li jkunu investiti fuq pjattaforma ta' negozju alternattiva bħal programmi amministrati mill-Borża ta' Malta. • Se tonqos għal 1.5% it-taxxa tal-boll fi trasferimenti ta' negozju mill-ġenituri għat-tfal is-sena d-dieħla. INIZJATTIVI MAL-PENSJONIJIET • Minn Jannar li ġej il-pensjoni minima tal-irtirar se tkun miżjuda b'€4 fil-ġimgħa. Żieda ta' €208 fis-sena. • L-ewwel €1,866 tal-pensjoni tas-servizz mhux se jkunu meqjusa meta tiġi biex titnaqqas il-pensjoni tal-irtirar. Dan ifisser żieda ta' €200 fil-pensjoni ta' dawn il-pensjonanti. • Żieda li tlaħħaq l-€20 fil-ġimgħa fil-pensjoni se telimina d-diskriminazzjoni bejn il-ġeneru. • Mis-sena d-dieħla l-pensjoni tal-carers se tkun mibdula għal Increased Carers' Allowance u mhux se tibqa' mkejla bit-test tal-mezzi. • Il-pensjoni ta' Increased Carers' Allowance se tiżdied b'€35 fil-ġimgħa, għal €140 fil-ġimgħa li tfisser żieda ta' €1,820 fis-sena. • Il-Carers' Allowance se tiżdied b'€14-il ewro għal €90 fil-ġimgħa. Din tfisser żieda ta' €728 fis-sena. Hawn jibqa' jsir it-test tal-mezzi. • Se ssir riforma fil-pensjoni tad-diżabbiltà u se jkun hemm tliet livelli. B'hekk se tinfirex iktar fejn fost l-oħrajn se tingħata għall-ewwel darba lill-persuni li jkunu mingħajr xi riġel jew id. • Mill-ewwel ta' Jannar id-dħul mill-pensjoni se jkun eżentat mit-taxxa tad-dħul. Wieħed se jgawdi skont id-dħul tiegħu u l-iktar ammont gwadanjat huwa dak ta' madwar €580 fis-sena. Koppja anzjana li għandhom iktar minn 75 sena u li qegħdin fuq il-pensjoni minima. Wara dan il-baġit it-tifla li ma kenitx tgħaddi mill-means test, issa li tneħħa dan il-means test tista' tieqaf mix-xogħol u tkun full-time carer biex tiehu ħsieb il-ġenituri tagħha. Din il-koppja ħadet żieda fil-pensjoni minima u għajnuna supplimentari li jitilgħu għal €9.62 fil-ġimgħa u għal €500 fis-sena. Ingħataw li-benefiċċju ta' €300 fis-sena għax baqgħu d-dar u ma daħlux ġo home. Wara ż-żieda fil-benefiċċju tal-carers li żdiedet b'€35 fil-ġimgħa u ġiet €140 fil-ġimgħa, it-tifla se tieħu benefiċċju ta' €7,280. Ħadd minn din il-familja mhu se jħallas it-taxxa. Bil-bidliet fil-baġit l-anzjani se jibdew jieħdu wkoll kura b'xejn għad-dijabete bħal kura dentali, għas-smigħ u għall-għajnejn. B'kollox din il-familja (mingħajr il-benefiċċji għad-dijabete) iggwadanjat minn: €800 fis-sena l-koppja u benefiċċju ta' €7,280 it-tifla. INIZJATTIVI MARBUTA MAL-KERA • Persuni b'postijiet għall-kiri li jidħlu fi ftehim ta' kera li jkopri perjodu ta' seba' snin ma' familji meqjusa li għandhom dħul baxxa se jgawdu minn rati ta' taxxa ta' 5% fuq id-dħul mill-kera. • Il-kuntratti tal-kiri kollha ta' iktar minn tliet xhur għandhom ikunu rreġistrati mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni. • Is-sussidju tal-kera mill-Gvern għal dawk il-familji bi dħul baxx se jkun irdoppjat. Se jitwessa' wkoll il-kriterju ta' eliġibbiltà u għalhekk se jgawdu d-doppju ta' dak li jgawdu llum. • Il-kirjiet fuq djar mikrija mill-Gvern mhux se jiżdiedu meta jiġġeddu u se jkun hemm rifużjoni għal żidiet li daħlu skont il-liġi tal-2009. TRASPORT • Se jingħata tnaqqis fit-taxxa ta' 150% fuq l-ispiża għan-negozji li jipprovdu t-trasport għall-impjegati tagħhom bla ħlas. It-tnaqqis fit-taxxa jista' jitla' sa massimu ta' €35,000 għall-kumpanija li tipprovdi s-servizz waħedha jew €50,000 fis-sena jekk dan is-servizz jingħata minn numru ta' kumpaniji flimkien. • Se tingħata tallinja card b'xejn liż-żgħażagħ kollha li jagħlqu tmintax-il sena. • Se jkomplu jingħataw pagamenti ex gratia relatati mat-taxxa ta' reġistrazzjoni li tħallset żejda minn persuni li rreġistraw vettura bejn l-1 ta' Mejju, 2004 u l-31 ta' Diċembru, 2008. Din is-sena se jitħallsu dawk li xtraw vettura fl-2006. Sal-aħħar tas-sena d-dieħla jkunu tħallsu €9,700,000. • Mis-sena d-dieħla, l-entitajiet tal-gvern b'aktar minn 50 impjegat se jintalbu biex iressqu pjan ta' trasport sostenibbli. Koppja żagħżugħa, it-tnejn jaħdmu f'fabbrika, jitħallsu paga minima u għandhom żewġt itfal żgħar. Permezz tal-bidliet fl-In-Work Benefit u s-supplimentari se jieħdu żieda ta' €10.85 fil-ġimgħa. Żieda ta' €564 fis-sena. Qed jikru flat ir-Rabat u jikkwalifikaw għas-sussidju tal-kera. Wara l-bidliet f'dan il-baġit se jiżdied b'€39 fil-ġimgħa. Jiġifieri se jiffrankaw €2,028 fis-sena. Dawn għadhom igawdu mill-fatt li l-paga minima f'pajjiżna, taħt dan il-Gvern, mhijiex tiġi ntaxxata. It-tfal qed imorru skola ġdida b'investiment ta' miljuni ta' ewro. It-tifla fir-raba' sena se tkun qed tieħu tablet b'xejn sal-aħħar tas-sena. PENSJONIJIET PRIVATI • Kienu mnedija inċentivi ġodda għal min jikkontribwixxi f'pensjoni privata li ssir minn min iħaddem (jew l-assoċjazzjoni li tirrappreżentah) f'isem l-impjegat. Ikun hemm tnaqqis fit-taxxa ekwivalenti għall-ammont li jkun ikkontribwixxa min iħaddem. • Jingħata kreditu ta' €150 għal kull €1,000 li jikkontribwixxi min iħaddem. • Għall-ħaddiem l-ammont mhux se jkun meqjus bħala benefiċċju supplimentari. GĦAJNUNA FIL-LOKALITAJIET • Negozji li jgħinu proġetti fil-lokalitajiet bil-għan li jibbenefika l-lokal, bħal ngħidu aħna t-tisbiħ ta' xi ġnien jew xi żona, jieħdu tnaqqis fit-taxxa sal-valur ta' 120% tal-valur tax-xogħol li jkun sar.. EDUKAZZJONI • Reġgħu żdiedu l-istipendji u twessa' iktar in-numru ta' persuni li jibbenefikaw minnu. • Introduzzjoni ta' tablets fil-klassijiet tar-raba' sena tal-primarja minn Diċembru li ġej. • Se jerġgħu jinbnew tliet skejjel ġodda. • Impenn li titjieb l-infrastruttura tal-Wi-Fi fl-iskejjel u investiment f'kompjuters ġodda. PROPJETÀ • Reġgħet kienet estiża l-iskema tal-first time buyers li jkunu eżentati mit-taxxa tal-boll. • Tnediet skema ġdida maħsuba għall-first time buyers biex jirrestawraw propjetajiet f'Urban Conservation Area jew propjetà oħra skedata. Il-benefiċċju ma jistax jaqbeż il-€100,000. • Min jixtri proprjetà f'Għawdex se jħallas 2% minflok 5% taxxa tal-boll. • Se tingħata rifużjoni parzjali għall-ispejjeż li wieħed jidħol għalihom meta jirrestawra faċċata storika. • Se titwaqqaf Property Malta maħsuba biex tħeġġeġ barranin li jgħixu u jinvestu f'Malta jistabilixxu ruħhom hawn anke permezz ta' propjetà. Koppja middle class li bejniethom jaqilgħu €26,000 u li għandhom żewġt itfal. Wieħed mit-tfal għadu kemm għalaq 18-il sena. Minħabba li l-mara taħdem part-time, il-benefiċċji li tikkwalifika għalihom se jiżdiedu b'€5.20 fil-ġimgħa. Jiġifieri €270 fis-sena. Ir-raġel se jibda jfaddal f'pensjoni volontarja u allura se jieħu tax refund ta' €150. It-tifel se jingħata tallinja card għal sena b'valur ta' €312. Il-familja ddeċidiet li dak li ġemmgħet matul is-snin se tinvestihom fi flat Għawdex b'valur ta' €150,000, u bit-tnaqqis tal-boll, għal propjetà f'Għawdex li niżlet minn 5% għal 2%, se jkunu ffrankaw €4,500. ENERĠIJA • Se terġa' toħroġ skema għall-installazzjoni ta' pannelli fotovoltajċi, double glazing, solar water heaters u rranġar ta' bjar fost l-oħrajn. • Malta Enteprise se jibdew jaħsbu fuq skema għal negozji li jikkonsmaw ħafna enerġija. L-iskema se tgħin investiment f'sistemi u makkinarju li jwassal għal użu effiċjenti tal-enerġija. • Skema oħra se tkun ippjanata għal-lukandiera u r-ristoranti fejn il-membri tal-MHRA se jibbenfikaw għat-tnaqqis fil-konsum tal-enerġija tradizzjonali. • Sa tmiem din is-sena se tintlaħaq nofs il-mira, ta' 10% enerġija rinovabbli, li trid tintlaħaq sal-2020. B'hekk, sal-aħħar ta' din is-sena f'Malta se jkollna bejn 95 u 100 Megawatt Peak ta' installazzjonijiet ta' pannelli fotovoltajċi bis-saħħa ta' skemi innovattivi u sostenibbli. GĦAWDEX • Jissemma l-fibre optic link bejn Malta u Għawdex. Dan bil-għan li titjieb l-infrastruttura f'Għawdex. • It-tnedija ta' fast ferry service bejn il-Belt u l-Imġarr kif ukoll it-tender għal mina bejn Malta u Għawdex. • Fis-sena li ġejja se jibda x-xogħol fuq proġett għat-twaqqif tal-Mużew għal Għawdex li hu stmat li se jiswa madwar €5 miljun. • Se jkompli x-xogħol fuq il-Qorti ta' Għawdex biex tinħareġ miċ-Ċittadella u minflok din topera minn kumpless modern. • Għawdex fl-aħħar se jkollu pixxina ġdida li tista' sservi wkoll biex inġibu 'l quddiem it-turiżmu sportiv f'din il-gżira. NIES BI DĦUL BAXX • Għal koppji li jaħdmu t-tnejn is-ceiling biex jikkwalifikaw għall-In-Work Benefit se jogħla minn €20,400 għal €24,000 fis-sena. Hawn il-benefiċċju se jiżdied minn €1,000 għal €1,200 fis-sena. • Għas-single parents li jaħdmu, is-ceiling se jogħla minn €15,000 għal €16,500 fis-sena. Hawn ir-rati se jogħlew b'€50 fis-sena għal €1,250 fis-sena. • Koppji fejn wieħed biss jaħdem, is-ceiling se jogħla minn €13,000 għal €16,500 fis-sena. Għal koppji fejn wieħed biss jaħdem, ir-rati se jogħlew minn €150 sa massimu ta' €350 fis-sena skont id-dħul. • Se ssir riforma fl-għajnuna supplimentari li titħallas lill-ħaddiema miżżewġin, li m'għandhomx tfal u li ma jiħdux children's allowance. Is-ceiling se jiżdied minn €11,089 għal €13,000. • Persuni single li jaħdmu, u d-dħul tagħhom ma jaqbiżx id-€9,012 se jibbenefikaw minn żieda ta' €126.36. • B'dawn ir-riformi, u meta wieħed jieħu inkonsiderazzjoni l-COLA kull min qiegħed bil-paga minima se jiżdied b'minn tal-inqas €4 ewro fil-ġimgħa, jew €,208 fis-sena. Żieda li se jerfagħha kollha l-Gvern.