Bdiet is-sena 1916 u l-gwerra kienet għadha tkarkar. Dik li l-irjus kbar u pompużi tal-imperi Ewropej ftaħru li kienet se tkun il-gwerra li ttemm il-gwerer kollha nbidlet f'massakru mdemmi u bla sens. Irġiel u żgħażagħ marru jbiċċru lil xulxin f'isem il-patrija u ma rritornaw qatt. F'dak iż-żmien Malta kienet qed tintuża bħala sptar militari tal-ħakkiema Brittaniċi u d-dominji tagħhom. L-infermiera tal-Mediterran, kif tlaqqmet il-gżira tagħna, kienet qed iddewwi s-suldati korruti miġjuba hawn u tidfinhom meta jitilfu l-aħħar battalja tagħhom. Irġiel u żgħażagħ Maltin ingaġġati fis-servizz militari Ingliż intbagħtu jiġġieldu gwerra li lanqas biss kellhom x'jaqsmu magħha; kien żmien ta' faqar kbir u b'xi mod riedu jmantnu l-familji tagħhom. Twieldet tarbija Fl-eqqel tas-sajf ta' dik is-sena, nhar il-Ħadd 6 ta' Awwissu, twieldet tarbija fi ħdan familja Bormliża mill-klassi tal-ħaddiema. Kien il-jum li fih il-Knisja tiċċelebra l-festa tas-Salvatur u ta' San Duminku, u forsi kien għalhekk li Wenzu Mintoff u martu Ċettina semmew l-ewwel wild tagħhom mis-subien, Duminku. Il-koppja Mintoff kellha 11-il wild b'kollox. It-tmiem tal-Gwerra l-Kbira seħħ f'Novembru 1918 u ġab miegħu taqliba li qatt ma seħħet bħalha fix-xena politika Ewropea. L-imperi Awstrijaċi u Ġermaniżi, li kkaġunaw il-gwerra, flimkien mal-alleat Ottoman, ikkrollaw. Qabilhom ir-Russi kienu esperjenzaw l-akbar qawmien kontra imperjaliżmu skjavist li ntrebaħ mill-ħaddiema u twaqqaf Stat Bolxevist. Is-Soċjaliżmu, li twieled qabel il-Gwerra l-Kbira, beda jieħu sura fil-forom ta' gvernijiet ġodda ta' wara l-gwerra. Madankollu, ħakma kolonjali u Knisja dominanti fuq pajjiża ma tantx ħallew nifs lill-poplu Malti biex jiżviluppa politikament. Il-patrijott Soċjalista Manwel Dimech kien ġie eżiljat minn Malta mal-bidu tal-gwerra talli pprova jgħallem u joħroġ lill-poplu Malti mid-dalma tal-injuranza sabiex iqum għad-drittijiet tiegħu. Fetħu n-nar fuq il-folla Fl-1919, Maltin tal-klassi għolja msieħba fl-Assemblea Nazzjonali bdew taħditiet biex iressqu talba quddiem il-Gvernatur Ingliż għal kostituzzjoni Maltija. Nhar is-7 ta' Ġunju 1919, waqt waħda mill-laqgħat tal-Assemblea Nazzjonali, ħaddiema Maltin inġemgħu fit-toroq tal-Belt biex juru d-dwejjaq tagħhom u pprotestaw kontra l-prezz għoli tal-qamħ u taxxi eżaġerati imposti mill-Gvern Brittaniku; kif jaf kulħadd is-suldati Ingliżi fetħu n-nar fuq il-folla u b'kollox inqatlu sitt Maltin. Fis-16 ta' Mejju 1921, Malta ingħatat l-ewwel kostituzzjoni Maltija mfassla mill-barranin magħrufa bħala l-Milner-Amery Constitution. Xahar qabel kien miet fl-eżilju Manwel Dimech. Fl-istess sena twaqqfet il-Camera del Lavoro li eventwalment saret il-Partit Laburista Malti. Fl-1921, it-tfajjel Duminku Mintoff beda jattendi l-Iskola Primarja ta' Bormla mnejn rebaħ borża ta' studju għas-Seminarju tal-Isqof fil-Furjana. Kien student b'intelliġenza kbira u dejjem minn ta' quddiem fir-riżultati sakemm il-Kurja ta' Malta rtiratlu l-borża ta' studju għax, skont huma, ladarba l-ġenituri tiegħu kellhom flus biex jagħmlu festin tat-tieġ lil oħtu, daqstant setgħu jħallsu għall-edukazzjoni ta' binhom. Mintoff kompla l-iskola fil-Liċeo u ġab il-matrikola biex fl-1933 daħal jistudja għal perit fl-Università ta' Malta. Għalkemm kien okkupat bl-istudju, iż-żagħżugħ Mintoff kien jinteressaħ dak kollu li kien għaddej madwaru. Kien jaf sew li l-partiti politiċi eżistenti kienu aljenati fil-ġlieda (jew pika) jekk għandux jintuża l-ilsien Taljan jew l-ilsien Ingliż fl-istituzzjonijiet għolja Maltin. Il-ħolqien tax-xogħol għall-poplu ħaddiem u l-ixprunar għal riformi progressivi għall-ġid ta' kulħadd ma kellhom l-ebda rilevanza għalihom. Mintoff ma kienx tal-istess fehma. Kellu konvinzjonijiet soċjalisti ta' Manwel Dimech u bħalu ried li l-poplu Malti u Għawdxi joħroġ mill-injoranza u s-superstizzjoni li nżamm mgħaddas fihom ħalli jiftaħ moħħu u ma jħalli lil ħadd jgħaddih biż-żmien aktar. Ried jgħallem, ried ifiehem u ried jimbotta sabiex jitwettqu ideat ġodda li jgħollu l-livell ta' għajxien tal-ħaddiema. Għaldaqstant, daħal żgħir fil-kamp politiku u bejn l-1936 u 1937, fl-età ta' 20 sena, inħatar Segretarju Ġenerali tal-Partit tal-Ħaddiema. Kien jikteb ħsibijietu fuq gazzetti lokali u l-kritika ħarxa li beda jaqla' mill-elitisti Maltin serviet biex tkompli tissudah fil-prinċipji soċjalisti. Borża ta' studju Malli temm l-università, Mintoff applika għal borża ta' studju offruta lil gradwati li kienu jixtiequ jkomplu bl-istudji barra minn Malta. Fl-1939 kien wieħed mill-ftit studenti tal-Imperu Brittaniku kollu li rebaħ ir-Rhodes Scholarship fl-Università ta' Oxford, l-Ingilterra. Ftit xhur wara l-wasla tiegħu faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinija u ma setax jirritorna Malta; għaldaqstant, meta lesta l-istudji, inħatar perit fuq proġetti ċivili tal-Gvern Ingliż. F'Oxford, Mintoff issieħeb mal-Fabien Society, għaqda soċjalista b'filosofiji politiċi moderni u progressivi. F'din l-għaqda huwa kompla jissawwar politikament fit-twemmin ta' politika soċjali kollettiva mibnija fuq l-edukazzjoni u stat ta' benefiċċji soċjali li flimkien jeqirdu l-faqar. Bdiet is-sena 1944 u l-bombi tal-għadu kienu tbiegħdu minn fuq gżiritna. Mintoff irritorna Malta biex sab il-pajjiż imfarrak u l-poplu ifqar minn meta ħallieh. Xammar il-kmiem u ntefa' b'ruħu u ġismu jaħdem fi ħdan il-Partit Laburista u mal-mexxej, it-Tabib Pawlu Boffa. Fl-1945, Mintoff inħatar Debutat Mexxej tal-Partit u wara l-elezzjoni tal-1947 inħatar Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Rikostruzzjoni. Ix-xogħol kien kbir għax id-devastazzjoni li ħalliet il-gwerra kienet enormi. Il-flus allokati għal Malta mill-Marshall Plan Amerikan kienu miżerja meta pparagunati mal-mijiet ta' miljuni li ngħataw il-Ġermanja u l-Italja, il-pajjiżi li kkaġunaw gwerra oħra bla sens. Mintoff ħeġġeġ lill-Prim Ministru Boffa biex ikun iebes fin-negozjati mal-Gvern Ingliż ħalli Malta tieħu dak kollu li kien ħaqqha; għal darb'oħra kienu daħħluna fi gwerra ta' ħaddieħor u l-poplu Malti kien demoralizzat u mġewwaħ. L-għoti tal-George Cross waħdu la kien se jitma' l-familji u lanqas isewwi l-bliet imġarrfa. Boffa għamel negozju ħażin u l-argument bejnu u bejn Mintoff tant eskala li fl-1949 Mintoff qasam il-partit u daħal għall-missjoni ta' mexxej tal-Partit Laburista. Minn dakinhar 'il quddiem Dom Mintoff ħadem bla heda iżda mhux bla tfixkil biex ħareġ lil Malta minn taħt ħakma barranija u għamilha stat repubblikan u newtrali mibni fuq ix-xogħol, edukazzjoni b'xejn għal kulħadd sal-livell terzjarju u struttura soda ta' benefiċċji soċjali. Kien dejjem fiduċjuż li jasal fejn ried għax kellu l-poplu ħaddiem kollu warajh. Mill-intelliġenza u d-determinazzjoni ta' Duminku bin il-ħaddiema, li twieled mitt sena ilu, għadu qed igawdi l-poplu Malti u Għawdxi sal-lum.