X’effett politiku se jkollu dan l-aħħar żvilupp fis-saga taħraq ta' Egrant? Min se jogħla? U min jaf jitkisser? L-ILLUM tanalizza... Il-każ Egrant qed jikteb fl-istorja politika lokali bħala wieħed mill-aktar każi politiċi jaħarqu illi qatt esperjenza pajjiżna. Kien l-20 ta’ April 2017 illi Daphne Caruana Galizia ppubblikat storja, li għaliha kien hemm stennija kbira ħafna mill-pajjiż kollu. Kien jidher illi l-pubblikazzjoni ta’ tali storja ma kinitx biss storja kwalunkwe. Kien ċar illi kien hemm tattika wara l-istorja kollha u li kien hemm pjan ċar illi malli toħroġ fuq il-blogg ta’ Daphne Caruana Galizia, tibda waħda mill-aktar kampanji qliel li qatt rajna f’pajjiżna. Dan huwa l-uniku mod kif wieħed jista’ jispjega illi l-għada filgħodu, ftit sigħat wara li kienet ippubblikata l-istorja, fuq każini tal-PN (fil-Mosta żgur) kienu diġà ttellgħu strixxuni jinċitaw li Michelle u Joseph Muscat, fost oħrajn ikunu arrestati. Din l-istorja kienet imxerrda minn 22,600 persuna fuq Facebook, li jfisser illi nqrat minn eluf kbar ta’ nies. Ġiet imxerrda 644 darba fuq Twitter. Fit-toroq, fil-pjazez, fuq il-midja soċjali u fuq il-midja kollha kulħadd kien mixgħul b’mistoqsija kardinali u importanti; Muscat kienet it-tielet sidt ta’ kumpanija fil-Panama? U vera rċeviet $1 miljun mit-tifla tal-mexxej tal-Ażerbajġan? Kulħadd jistaqsi, kulħadd iċempel, kulħadd jiddubita u biża’ kbira mill-eluf ta’ partitarji ta’ Muscat illi din taf tkun daqqa mortali u morali li l-PL mhux se jqum minnha. Il-Partit Nazzjonalista mmexxi minn Simon Busuttil niżżel in-nies fit-toroq u kien staqsa lill-awtoritajiet u l-forzi tal-ordni biex jagħmlu dak li hemm bżonn biex Muscat jitneħħa mill-poter, kien hemm min interpreta din l-azzjoni bħala waħda mhux wisq ’il bogħod minn sejħa għal kolp ta’ stat. Il-PM Joseph Muscat ċaħad bil-qawwa u sejjaħ din bħala l-akbar gidba fl-istorja politika ta’ Malta. Il-bqija saret parti mill-istorja... Din il-ġimgħa rriżulta li Egrant mhix, la ta’ Michelle Muscat u lanqas ta’ Joseph Muscat. Dan l-eżitu, li bħall-allegazzjoni ġab lil ħafna mill-pajjiż jiktbu fuq il-midja soċjali biex jagħtu fehmthom filwaqt li ħalla lill-Partit Nazzjonalista maqsum aktar minn qatt qabel, beda jagħlaq dan il-kapitlu bil-kbir. L-ILLUM tagħti ħarsa lejn kif Egrant biddlet ix-xenraju politiku fl-aħħar sena u kif se tbiddel ix-xenarju issa li l-eżitu huwa ċar. Il-Prim Ministru Joseph Muscat u martu Michelle joħorġu bħala l-akbar rebbiħin wara dan ir-riżultat. Għaliex? Għax kif qalet Michelle Muscat stess l-istorja ta’ Egrant kienet toqgħod perfettament man-narattiva politika Nazzjonalista, imma wkoll mal-fatti. Jekk Konrad Mizzi u Keith Schembri, meqjusin bħala tnejn mill-aktar persuni importanti u b’saħħithom fl-eġemonija Laburista kellhom kont il-Panama, kien kważi awtomatiku li wieħed jasal għall-konklużjoni li t-tielet kont huwa ta’ Muscat. Id-dubju nħoloq u tant kien b’saħħtu illi sas-sigħat li kienet ħarġet l-inkjesta l-ewwel reazzjoni ta’ ħafna xorta baqgħet li huma ma jemmnux li fil-fatt ma kinitx ta’ Muscat. Il-konklużjoni tal-Maġistrat Bugeja, li kien imfaħħar kemm minn Muscat u anke minn Busuttil, kienet ċara biżżejjed biex teżonera lil Muscat minn din l-allegazzjoni. Appoġġ lill-vittma, f’dan il-każ Muscat Dan fisser li fil-ħsieb kollettiv tal-poplu, issa Muscat ħareġ tal-persuna li qalet il-verità, waqt li Daphne Caruana Galizia u Simon Bususttil tal-persuni li jew gidbu jew għamlu dik il-gidba tagħhom u kienu parti minn kampanja orkestrata biex Egrant tkun l-aħħar musmar fit-tebut ta’ Muscat. M’hemm xejn aħjar, fi kwalunkwe ċirkostanza, milli jirriżulta li kont vittma. U hekk ġralu Muscat; ħareġ ta’ vittma, tal-persuna taħt attakk minn “grupp ta’ nies li riedu l-poter” u allura n-nies bdew iduru madwaru u jagħtuh l-appoġġ, għax il-vittma dejjem jingħata l-appoġġ. Fl-isfond ta’ dan il-fatt jagħmlu aktar sens l-emozzjonijiet ta’ Muscat waqt il-konferenza tal-aħbarijiet nhar il-Ħadd. Dawn l-emozzjonijiet li għandna nemmnu li huma ġenwini, komplew issudaw is-sens ta’ appoġġ li ħafna persuni, mhux biss Laburisti ħassew li kellhom jagħtu. Attakk fuq il-familja... Mhux il-politiċi kollha jidhru ħafna mal-familja. Joseph Muscat huwa politiku li jdaħħal lill-familja bħala parti mill-pakkett kollu politiku li huwa hu. Pereżempju meta l-Partit Laburista rebaħ l-elezzjoni ġenerali, Muscat ma niżilx waħdu fi Triq ir-Repubblika, jew mat-tmexxija tal-PL, imma ma’ martu Michelle u ż-żewġ uliedu. Lil hinn minn kemm wieħed jista’ jaqbel jew le ma’ din id-deċiżjoni, Muscat jaf li meta jagħmel hekk qed jipproġetta lilu nnifsu bħala raġel tal-familja. Raġel tal-familja jissimbolizza l-għaqda, l-impenn u d-dedikazzjoni ta’ missier. Tissimbolizza l-imħabba lejn l-ulied imma wkoll is-sens ta’ awtorità. Tissimbolizza stabbilità kif ukoll persuna li tinsab saqajha mal-art. Ix-xena ta’ Prim Ministru, b’mara eleganti u żewġt itfal il-ġmiel tagħhom tirrifletti sens ta’ familjarità ma’ dawk l-udjenzi li qed isegwuh, imma wkoll sens ta’ awtorità u serjetà fid-dehra. Issa li Egrant irriżultat li qatt ma kienet ta’ Michelle Muscat, il-PM u anke martu jistgħu jpinġu din l-allegazzjoni bħala attakk mhux biss fuq il-persuna politika tagħhom, iżda wieħed fuq il-familja tagħhom u dak kollu li d-dehriet tagħhom jissimbolizzaw. F’pajjiż fejn il-familja għadha nukleu li tattira tant għożża, dan l-attakk huwa inaċettabbli. Dan apparti li meta l-PM jippreżenta l-familja bħala l-front li magħha jiġġieled il-battalji politiċi qed jesponi l-attakki fuqu bħala attakki fuq it-tfal tiegħu wkoll. Politikament eżonerat...hu. Imma l-oħrajn? Muscat issa huwa eżonerat mill-allegazzjoni Egrant. Il-Kap tal-Oppożizzjoni u tal-Partit Nazzjonalista stess aċċetta u ammetta dan hu stess. Dan ifisser li Muscat issa ġie eżonerat u huwa mill-ġdid ‘imnaddaf’ minn kull akkuża li saret fuqu. Dan iżda ma jfissirx li issa t-triq għal Joseph Muscat hija għall-wita, minkejja li hekk jista’ jidher. U għaliex? Għad hemm numru ta’ inkjesti li l-eżitu tagħhom jista’ jkun dannuż, jekk mhux daqs, kważi daqs dik ta’ Egrant. Għandek l-inkjesta dwar il-Panama papers, inkjesta dwar allegazzjonijiet ta’ kummissjonijiet mill-proġett tal-Power Station u l-allegazzjoni ta’ allegat ħasil ta’ flus li jinvolvi l-kontijiet fil-Bank Pilatus ta’ Keith Schembri u flus li kienu deħlin fih mingħand Adrian Hillman. Dawn kollha, imma l-aktar it-tnejn tal-aħħar jistgħu jkunu dannużi ħafna jekk jirriżultaw f’parir Maġisterjali li jkun favur passi kriminali. Anke jekk ma jolqtux lil Muscat direttament, jekk jolqtu lil Keith Schembri jew Konrad Mizzi jkunu, prattikament laqtu lill-Prim Ministru. Dan jitlob allura ftit iktar kawtela, anke jekk it-trijonfaliżmu ta’ ħafna partitarji Laburisti huwa ġġustifikat. L-ewwel u l-eqqel test Muscat għaddieh, imma għad fadal mumenti kruċjali oħrajn. Il-popolarità ta’ Muscat tispara ’l fuq... Bla dubju u dan jinħass sew, l-aktar permezz tal-mewġa fuq il-midja soċjali, illi l-popolarità ta’ Muscat sparat ’il fuq. Il-partitarji Laburisti ħassew li kienu vindikati u l-konklużjonijiet ta’ din l-inkjesta, xi ftit jew wisq mewtu (għalissa) kull tip ta’ bruda li bdiet tinħoloq anke fost il-partitarji Laburisti stess u anke switchers fuq kwistjonijiet bħall-immigrazzjoni, il-barranin u l-ambjent. Għaż-żmien li ġej il-persuna politika ta’ Muscat se terġa’ togħla ’l fuq u se jkun diffiċli ħafna jekk mhux impossibbli li jerġa’ jsir assalt fuq il-persuna politika ta’ Muscat, dejjem sakemm l-inkjesti l-oħrajn ma jindikawx affarijiet xejn sbieħ fuq persuni politikament qrib Muscat. Adrian Delia... bejn il-basla u qoxritha Min-naħa l-oħra dan l-aħħar urugan politiku ma tantx iħalli lill-Kap tal-PN Adrian Delia f’post tajjeb. Fl-ewwel reazzjoni tiegħu, forsi mingħajr ma wieħed kien qed jistenna, Delia talab lil Simon Busuttil jirreżenja minn Deputat Nazzjonalista u tneħħa minn kelliem għall-Governanza Tajba. Din id-deċiżjoni, probabli hija riflessjoni tax-xiżma kbira li teżisti fil-Partit Nazzjonalista bħalissa u hija frott l-għaġġla ta’ Delia li jagħmel eżempju b’xi ħadd li huwa sigriet magħruf li la hu u lanqas dawk ta’ madwaru ma jħobbu wisq. Delia qala’ ċapċip ukoll għad-deċiżjoni li jneħħi lil Busuttil, imma ħafna minnu huwa ġej minn persuni Laburisti li m’għandhom ebda intenzjoni li jivvutaw lill-PN. Delia ma lagħabx il-karti tiegħu sew. Kellu jgħid li se jistenna r-rapport ikun ppubblikat fl-intier tiegħu bħala skuża biex fl-istess ħin jevalwa fejn jinsab mad-deputati tiegħu stess, jiġifieri min se jibqa’ jsostni lilu u min mhux lest li jappoġġjah jekk jagħti dahru. Delia missu ppjana aħjar, tkellem aktar u żamm qrib tiegħu lill-aktar deputati illi l-inqas probabli li kienu se jappoġġjawh. Kien ikun aħjar kieku laqqa’ l-grupp parlamentari, għamel il-proposta li jitneħħa Simon u sema’ d-diskussjoni bħala ‘litmus test’ ta’ fejn jinsab. Il-fatt li dan ma sarx juri illi Delia huwa kompletament nieqes mill-gwida ta’ strateġisti li jafu illi l-politika hija logħba ċess, hija bħal mixja fuq art mimlija splussiv, pass ħażin u daqshekk. Turi wkoll li Delia għadu ma jikkmandax l-awtorità assoluta fuq il-partit li jmexxi, b’nofs id-Deputati jinjoraw il-pożizzjoni li ħa u b’mod apert u pubblikament jisfidaw id-deċiżjoni tiegħu. Agħar minn hekk turi wkoll li Delia ma jafx biżżejjed lill-partit tiegħu stess, kieku jafu kien ikun jaf x’se jiġri u kemm se thedded il-pożizzjoni tiegħu d-deċiżjoni li ħa. Metaforikament, Delia qisu qabad nar li kien tbaxxa xi ftit u reġa’ tah il-ħajja u issa dak in-nar, sar ħuġġieġa. Simon Busuttil; tilef ħafna krettu imma għadu mhux spiċċut Għal ħafna, imma speċjalment Laburisti jew persuni li jissimpatizzaw mal-Partit Laburista Simon Busuttil tilef il-krettu u l-kredibilità kollha u huwa politiku diskreditat. Imma ngħiduha kif inhi, Simon Busuttil qatt ma kien maħbub wisq mil-Laburisti jew dawk li jissimpatizzaw miegħu. Il-vera test ta’ Busuttil huwa fost in-Nazzjonalisti u dawk li jissimpatizzaw miegħu. Bl-aktar mod ċar Busuttil għadu jikkmanda aktar rispett fost numru ta’ Deputati. Ir-rispett, ma ninsewx, huwa kruċjali biex il-Grupp Parlamentari jiffunzjona. Jidher ukoll li għad hemm sezzjoni ta’ votanti li mhuma kuntenti xejn b’Delia u oħrajn  li saħansitra lesti ma jivvutawx lill-PN kemm idum imexxi l-partit Delia. Dan ifisser illi minkejja l-kritika ħarxa u jista’ jkun ġġustifikata li qed jaqla’ għall-mod kif għamel l-allegazzjoni ta’ Egrant, jaf illi mingħajru u mingħajr dawk il-votanti li huma viċin fil-ħsieb tiegħu, l-aktar dawk li kienu jsegwu lil Daphne Caruana Galizia, ftit hemm ċans li l-PN jirbaħ l-elezzjoni. L-effett fuq l-elezzjoni tas-sena d-dieħla... Xahar wara xahar bdiet riesqa l-elezzjoni tal-Parlament Ewropew li se ssir f’Mejju tas-sena d-dieħla. Jekk ebda inkjesta oħra ma tkun konkluża b’konklużjoni ta’ detriment għall-Gvern jew membru tiegħu, l-eżitu ta’ Egrant se tkun qed tilgħab parti importanti fir-riżultat tal-elezzjoni tal-MEPs. Jekk is-sitwazzjoni ta’ kriżi fil-Partit Nazzjonalista tibqa’ ma tkunx riżolta, b’Busuttil jibqa’ fil-ġnub tal-PN hemm ċans li l-Partit Demokratriku mmexxi minn Marlene Farrugia jgawdi l-aktar minn dan it-telf ta’ voti. Apparti li kienet imfaħħra fil-blogg ta’ Daphne Caruana Galizia, Marlene Farrugia hija meqjusa bħala persuna qrib ħafna dak li jemmen u l-politika ta’ Simon Busuttil, fil-fatt il-PD kien l-uniku partit li ħareġ għonqu għal Simon Busuttil. Il-PN qed jirriskja li jitlef aktar appoġġ milli diġà kien tilef jekk l-affarijiet fi ħdanu jibqgħu ma jitjibux. Dan jagħmel rebħa Laburista b’distakk akbar minn 36,000-40,000 vot aktar realistika, milli forsi kienet sa ftit ilu. Dan ix-xenarju jista’ faċilment jipperikola wieħed mis-siġġijiet tal-Partit Nazzjonalista fl-elezzjoni tal-MEPs. Fil-kuntest preżenti, telfa elettorali hekk kbira minħabba qasma fil-partit tkun tfisser li l-pożizzjoni ta’ Delia bħala Kap tal-PN tkun verament ipperikolata, ħafna iktar ipperikolata milli diġà hija bħalissa. Il-Partit Laburista, jirbaħ jista’. Għalkemm l-aħħar elezzjoni ġenerali wriet li l-kwistjoni tal-Panama papers m’għamlitx wisq differenza, il-fatt li l-eżitu tal-inkjesta ta’ Egrant eżonerat lil Muscat, kif għidna diġà mewtet ħafna mill-ilmenti jew bruda lejn il-Gvern. Dan flimkien ma’ Oppożizzjoni li tinsab imkissra, joffru kważi ċertezza illi l-Labour se jirbaħ fl-2019. Sa dakinhar l-affarijiet jistgħu jinbidlu ħafna. U apparti ‘l-affarijiet’ hemm ċans li anke protagonist politiku partikolari jinbidel, jekk l-affarijiet ma jibdlux ir-rotta.