Kulħadd għandu storja x'jirrakkonta, xi episodju brijuż minn ħajtu, jew anke xi mewġa li bidlitu għalkollox hekk kif ħareġ minnha. Jew sempliċiment hawn min joħlom b'xi karattru f'dinja fittizja u joħloq storja biex iservi bħala mezz ta' kif jaqta' ftit mill-ħajja ta' kuljum. Min jaf kemm nafu persuni li bdew xi blogg biex jgħidu tagħhom jew għandhom xi folder mistur fil-laptop tagħhom mimli stejjer qosra fittizji, li jistħu jippubblikawhom għax "u le, mhux tajbin daqshekk," jew "ħeqq, qatt ma ġie ċ-ċans, hux!" Dawn iż-żewġ ħsibijiet kienu biss ftit minn dawk li fl-2013 ispiraw studenti membri tal-Għaqda tal-Malti – Università biex iwelldu l-programm Taħżiż. Programm li bl-appoġġ tal-Aġenzija Żgħażagħ iħeġġeġ il-kitba kreattiva fost iż-żgħażagħ ta' bejn it-tmintax u t-tletin sena. Ġimgħat ilu żort it-tnedija tal-pubblikazzjoni tar-raba' edizzjoni ta' Taħżiż. Nistqarr li dħalt fit-Teatru Orpheum nistenna li f'idi jtuni ktieb oħxon bi stejjer jew poeżiji qosra li kitbu l-ħames parteċipanti. Tistgħu timmaġinaw kemm kont sorpriża meta wieħed mill-koordinaturi tani kaxxa kannella f'idi u qalli li dawn huma l-istejjer tal-parteċipanti. F'din il-kaxxa sibt kartolini żgħar li konna nibagħtu lill-ġenituri jew lil sħabna waqt li nkunu fuq xi btala, iżda minflok ittra, kien hemm storja. "Ridna li l-qarrej ikun liberu jaqra l-istejjer f'liema ordni jrid," qaluli bi tbissima. Fil-fatt, wieħed minn dawn il-parteċipanti huwa Michael Carol Bartolo, żagħżugħ b'kilba għall-kitba u l-istejjer li grazzi għall-programm Taħżiż, aħna nistgħu nesperjenzaw il-pinna tiegħu. Qabel xejn, ħudni lura għal dak il-mument fejn intbaħt li għandek imħabba speċjali għall-kitba u għar-rakkonti. Il-kitba hija ħajti. Twieldet miegħi u tmut miegħi. Meta bdejt l-iskola kont anzjuż ħafna biex nibda nikteb dawk l-għaxar sentenzi li mbagħad minnhom fassalt komponiment. Kont nogħxa naħseb u nara kif ser nikteb. Niftakar fid-Denfil kien hemm storja jisimha "Jiena Siġra". L-istorja hija dwar siġra f'nofs il-misraħ, fejn hija stess tirrakkonta il-weġgħat li tgħaddi minnhom wara li tisfa' vittma ta' vandaliżmu. Domt naħseb fuqha. Għedt min jaf kieku jien flok din is-siġra kif inħossni? Inħossni komdu? Inħossni liberu? Kif nista' niddefendi lili nnifsi milli nisfa vittma tas-soċjetà? F'qalbi ħassejt li dak kien il-motto ta' ħajti. Niddefendi il-vulnerabbli u dan il-motto ispirani biex għall-ewwel darba nikteb ir-riflessjonijiet tiegħi fuq dan is-suġġett. Meta għadda ż-żmien irrealizzajt li m'iniex l-ewwel wieħed fir-razza. Kelli dixxendenti foshom l-eks President ta' Malta Dr. Anton Buttiġieġ li huwa wkoll kien iħobb jikteb. Meta sirt naf, għamilt iktar kuraġġ u bdejt nikteb iktar. Fl-2005 ktibt l-ewwel poeżija tiegħi ddedikata lil San Ġorġ Preca, u bdejt nikteb dramm għal żmien il-Milied, li ttella' għall-ewwel darba fl-2010. Minn dakinhar 'l hawn ma waqaftx nikteb. Ġieli nkun qed nagħmel xi ħaġa u jiġuni ħafna ideat. Darba minnhom anke waqt li kont qed nistenna xi siegħa fit-traffiku ħarbixt erba' versi f'moħħi dwar it-traffiku. Kif smajt l-ewwel darba b'Taħżiż? X'ħajrek tissieħeb magħhom? Fl-2012 xtaqt insib kors biex nirfina l-kitba u darba ċċekkjajt l-emails tal-Università u nsib messaġġ mingħand l-Għaqda tal-Malti, li kienu se jorganizzaw kors jismu Taħżiż dwar il-kitba kreattiva. U applikajt. Illum Taħżiż huwa parti minn ħajti. Beħsiebni nibqa' nipparteċipa għaliex dejjem inħoss li tgħallimt xi ħaġa ġdida. Taħżiż jgħallmek kif int għandek tikteb mill-mument li tkun ispirat u tibqa' tikteb sakemm fl-aħħar taqra xogħlok lill-pubbliku. Jolqot il-gosti ta' kulħadd għax ma jiffukax biss fuq il-poeżija u l-proża. Ktibna anke sentenzi għal fuq Twitter, lirika għal kanzunetta stil rap, djajri, artikli għall-ġurnali, u aktar. Jidħol f'dettall u jiffoka fuq l-istruttura li l-kittieb irid jagħti lill-kitba tiegħu, il-ħoss, il-preċiżjoni, il-forma. Garanzija li ladarba tibdieh, ma tkun tridu jispiċċa qatt. Naturalment issa l-pinna tiegħek qed narawha fuq dawn il-kartolini. Għidli ftit dwar l-istorja li inti ktibt. X'nebbħek? Kif intlaqgħet mill-koordinaturi u l-parteċipanti l-oħra? Fil-pubblikazzjoni ta' din s-sena għall-ewwel darba ktibt djarju. Li huwa differenti mir-riflessjonijiet li kont nikteb qabel għax dan id-djarju huwa proprju kif għaddejt il-ġurnata tal-Ħadd. Ktibt ukoll storja li tittratta każ ta' pedofelija fejn tifla tisfa abbużata minn missierha. Kont għadni qatt ma ttrattajt dan is-suġġett fil-kitba tiegħi. Din is-sena kont ispirat ħafna mill-kilba biex nesperimenta b'kitba innovattiva li mhux soltu nikteb. Matul is-sessjonijiet esperimentajt ukoll b'kitba ta' lirika għall- muzika rap. Fil-kitba qatt ma tista' tkun perfett, dejjem hemm fejn tirranġa. Min jgħid li għandu kitba perfetta ifisser li laqas biss jaf xi tfisser li tkun perfett għax l-ebda kitba mhi perfetta. Waqt il-proċess tal-kitba kelli kritika kostruttiva ħafna kemm mil-koordinaturi kif ukoll mill-parteċipanti. Dak kien importanti ħafna li wassal biex il-prodott finali laqgħuh b'mod pożittiv. X'ħassejt l-ewwel darba li żammejt il-prodott lest f'idejk? Friefet u kurżità biex nara kif ser jintlaqa' mill-pubbliku. Għalija l-mod ta' kif jintlaqa' mill-pubbliku jfisser ħafna. Ma tistax tikteb jekk ma tħossx il-polz tal-udjenza li ser ikollha f'idejha l-prodott tiegħek. Il-frott ta' Taħżiż4 juri b'mod ċar kemm l-industrija tal-qari/l-istampar inbidlet. Donnu llum il-ġurnata, il-qarrej għandu iktar poter mill-awtur dwar kif għandu jaqra jew jinterpreta storja. Taħseb li dan ikollu effett negattiv jew pożittiv fuq il-qari kif nafuh aħna? Onestament le ma nħossx li jħalli effett negattiv. Anzi narah jagħti aktar spinta lill-livell ta' kwalità tal-prodott. Kif jgħid il-Malti: 'L-ewwel li tiekol l-għajn'. Dak li jikteb il-kittieb u l-apparenza tal-prodott huwa suġġett għat-test tal-qarrej. Dawn iż-żewġ elementi huma l-fulkru ta' Taħżiż. Taħżiż jesperimenta b'diversi modi ta' kif jiġi ppreżentat il-prodott. Il-publikazzjonijiet ta' Taħżiż ivarjaw minn sena għall-oħra. L-ewwel publikazzjoni kienet ktieb, imbagħad kellna notebook u gazzetta u issa kartolina. Taħżiż jipprova jolqot il-gosti ta' kulħadd, jilgħab ħafna bil-kreattività u llum il-ġurnata qed jagħti dimensjoni ġdida lill-mod ta' kif wieħed iħares lejn il-kitba. Fl-istess waqt qed jerġa' jagħti ħafna ħajja lil-lingwa Maltija, il-lingwa tal-kuluri. Żgur li ltqajt ma' għexieren ta' żgħażagħ li qalu li jiżvugaw billi jħażżu ħsibijiethom jew xi storja fittizja fuq karta u jaqsmuha ma' ħaddieħor. X'taħseb li qed iwassal biex iż-żgħażagħ li qabel kienu jqarrsu wiċċhom meta jaraw ktieb, issa qed isibu refuġju fil-kitba? Jien wieħed minnhom. Hemm żewġ okkażjonijiet li jwasslu biex wieħed jibda jikteb. 1. Il-kitba li tkun ġo fihom minn dejjem (u allura jaqraw u ma jaqrawx żgur li ha jħarbxu xi ħaġa) u 2. L-esperjenzi li jiltaqgħu magħhom matul il-ħajja. Ħafna drabi l-esperjenzi tal-ħajja huma l-ispirazzjoni biex wieħed jibda jikteb. Il-kitba tagħti wens lil ħafna nies. Il-kitba hija l-aqwa ħabib li jista' jkollok speċjalment meta ma ssibx ma' min tiftaħ qalbek. Fl-aħħar nett, kif jista' żagħżugħ, b'xi djajru kollu stejjer oriġinali, jasal biex bħal dan iż-żmien sena jkun fil-pożizzjoni tiegħek? Faċli ħafna. Japplikaw għal Taħżiż5. Taħżiż5 qed jistenna lil dawk kollha li sena oħra jixtiequ jkunu bħali b'xi djarju oriġinali f'idejhom u min jaf forsi jkunu bħali hawnhekk jirrakkontaw l-esperjenza tagħhom. Ser issibu koordinaturi tal-ġenn. Paċenzjużi u li bħalkom għandhom ħafna passjoni għall-kitba. Litteralment iqumu jiktbu, jorqdu jiktbu u ma teħodiex bi kbira jekk fil-ħolm ikunu jiktbu wkoll!