L-awtur ċelebri Ingliż David Herbert Lawrence (1885- 1930) kiteb ir-rumanz notorju u skandaluż tiegħu Lady Chatterley's Lover lejn tmiem is-snin għoxrin tas-seklu l-ieħor. U, konxju mill-kontenut tar-rumanz u mir-riperkussjonijiet li seta' jistenna miċ-ċensura Ingliża, Lawrence fittex l-għajnuna tal-editur Taljan Pino Orioli, li kien ħabib kbir tiegħu, u r-rumanz ġie mitbugħ għall-ewwel darba fl-1928 ġo Firenze. L-aħbar dlonk waslet l-Ingilterra. Lawrence kien ġa magħruf sewwa għall-mod skjett u qawwi li bih kien jikteb, l-aktar fejn kien jidħol is-sess (ukoll f'rumanzi oħra ċelebri tiegħu bħal Sons and Lovers u Women in Love) u għalhekk fl-Ingilterra dan ir-rumanz ġie pprojbit mill-ewwel, b'diżappunt kbir għall-qarrejja Ingliżi. Mandankollu, il-pubblikaturi Inky Stephensen's Mandrake Press ippubblikaw edizzjoni privata fl-1929. Naturalment, u fiċ-ċirkostanzi, il-kurżità tal-qarrejja Ingliżi kompliet tintensifika, daqskemm l-isfida u r-ribelljoni kontra ċ-ċensuri. Id-djar tal-pubblikazzjoni kienu jafu x'kapital setgħu jiksbu jekk jippubblikaw ir-rumanz; għalhekk saru bosta attentati legali biex ir-rumanz ikun mitbugħ. Iżda l-attentati kollha fallew, u ċ-ċensuri komplew iżommu iebes. Fl-Amerka, fejn ir-rumanz ukoll kien ġie pprojbit mill-ewwel, iċ-ċensuri sa fl-aħħar ċedew l-armi, u fl-1959 ir-rumanz ġie ppubblikat u nħataf mill-ewwel. Dan il-fatt kompla jkebbes il-ħeġġa u l-kuraġġ tal-pubblikaturi Ingliżi biex ir-rumanz jiġi stampat; iżda t-triq baqgħet dejjem għat-telgħa; sakemm sa fl-aħħar, fl-1960, id-Dar tal-Pubblikazzjoni Penguin rebħet il-kawża l-Qorti, kawża li kienet ilha tkarkar is-snin, u b'hekk ir-rumanz seta' jiġi ppubblikat. U meta ħareġ għall-bejgħ għall-ewwel darba, f'ġurnata waħda nbiegħu fuq miljun kopja! Fil-qosor, il-ġrajja tittratta dwar Constance Stuart Reid li, miżżewġa lil Sir Clifford Chatterley, raġel b'diżbabbiltà minn qaddu 'l isfel ġo siġġu tar-roti, wara li ndarab serjament fil-gwerra, issir tħobb lil Oliver Mellors, l-għassies tal-bosk tagħhom, raġel stramb u ta' għalih waħdu, u eventwalment tibda relazzjoni taħraq għall-aħħar bejniethom, b'waqtiet sesswali espliċiti li, kif għedna, ġagħlu liċ-ċensuri Ingliżi jaraw aħmar! Iżda (forsi) aktar mis-sess espliċitu, l-aktar li darras kien il-fatt li mara nobbli kienet saret tħobb raġel sabiħ u rozz (iżda intelliġenti) mill-klassi tal-ħaddiema, fatt li urta bil-kbir lid-'dojoq' Ingliżi, l-aktar lil dawk in-nobbli ta' mneħirhom imxammar, li kienu jħarsu lejn il- klassi tal-ħaddiema bħala xi ħaġa ta' min jistmerrha! U għalhekk ħraxet aktar il-qilla u r-reżistenza taċ-ċensuri biex ir-rumanz ma jkunx ippubblikat. Iżda, kif għedna, fl-1960 inqalbet il-folja, u l-pubblikazzjoni ta' Lady Chatterley's Lover bilġri fetħet il-bieb (u t-triq) għal aktar libertà tal-istampa, u magħha bdiet tgawdi wkoll il-pornografija, li mbagħad ma baqgħetx daqstant sottili! M'hemmx għalfejn ngħidu, dan ir-rumanz dam sew ma daħal hawn Malta. U meta daħal, daħal bis-serqa. Iżda għall-ħabta ta' tmiem is-snin sebgħin, meta ċ-ċensura riġida u despotika ta' dak iż-żmien bdiet tiftaħ xi ftit idejha, kien tħalla jidħol, u kien qanqal furur, u ħammar bosta ħaddejn! Madankollu, nemmen li l-qarrej serju se japprezza l-istorja sabiħa u umana li tinsab f'dan ir-rumanz, minkejja l-waqtiet (u l-kliem) espliċitament sesswali u baxxi li, ironikament, jagħtu laqta kważi poetika lill-ġrajja, u juru s-sess fil-ġmiel kollu tiegħu, ladarba jkun użat tajjeb u bil-għan li għalih inħoloq! Il-Maħbub ta' Lady Chatterly huwa rumanz kbir, uman, ribelluż u jgħodd għal kull żmien. Rumanz qawwi ħafna li fih is-sess bejn mara u raġel, irrispettivament mill-klassi soċjali tagħhom, mhux biss hu mogħti, kif għedt, laqta poetika, iżda hu saħansitra glorifikat, ukoll fil-waqtiet pornografiċi li, f'ħafna minnhom, Lawrence jikxef it-tendenzi bisesswali tiegħu bid-deskrizzjonijiet estatiċi u adulatorji tal-ġisem tar-raġel; kif jikxef idu wkoll bil-kliem baxx u oxxen li jqiegħed fuq fomm Mellors (u oħrajn), iżda l-aktar fid-deskrizzjonijiet sesswali intimi u dettaljati għall-aħħar li, nemmen, l-awtur uża b'ċertu gost sadistiku ta' sfida fil-konfront taċ-ċensuri dojoq, ipokriti u oppressivi ta' żmienu! Għax, bħal Oscar Wilde, Lawrence ukoll daq l-oppressjoni u s-sikkatura fanatika u stretta taċ-ċensuri Ingliżi tas-seklu dsatax u ta' aktar minn nofs is-seklu għoxrin li, kif jiġri dejjem, tħalltet mal-għira u mad-'djuq' tal-ipokresija Vittorjana ta' dak iż-żmien (u ta' bosta snin wara) biex teqred lil min, ukoll permezz tal-arti, kien jittanta jgħolli rasu 'l fuq mill-merħla, iwaqqa' s-sarima u jesprimi ruħu ħieles, bħala bniedem ħieles, li ma twelidx biex jiġi mxekkel minn bniedem ieħor! Għal kompetizzjoni marbuta ma' dan il-ktieb, ara paġna 24 tal-gazzetta KullĦadd tal-lum is-16 t'Ottubru