.td_uid_2_61bb2cf37eb30_rand.td-a-rec-img{text-align:left}.td_uid_2_61bb2cf37eb30_rand.td-a-rec-img img{margin:0 auto 0 0} Skont l-NGO Repubblika, l-abbozz ta' liġi tal-whistleblowers mhux inkoraġġanti hekk kif il-liġi tidher maħsuba biex tipproteġi biss individwi li jirrappurtaw lil taqsimiet formali speċifiċi. Fi stqarrija l-Erbgħa, Repubblika qalet li hekk kif din il-ġimgħa jiskadi l-limitu ta' żmien impost mid-Direttiva Ewropea dwar il-protezzjoni tal-whistleblowers biex id-direttiva tiddaħħal fil-liġi Maltija, il-Gvern ma għamel l-ebda tip ta' konsultazzjoni minkejja l-appelli pubbliċi ta' Repubblika u r-rapport annwali tal-Ombudsman. Qalet li xahar qabel l-iskadenza biss, fil-15 ta' Novembru, l-Gvern ippublika l-Abozz biex jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' Informatur. Fir-rapport annwali tiegħu fl-2021, l-Ombudsman esprima diżappunt li ma ġiex ikkonsultat dwar emendi li jeffettwaw l-uffiċċju tiegħu u esprima t-tama li dan ma jerġax jiġri. X'inhuma l-emendi li saru fil-liġi dwar il-Whistleblower? L-NGO Repubblika qalet li għall-kontra tal- mudell tal-ewwel liġi Ewropea biex tipproteġi lill-whistleblowers li ddaħħlet fir-Renju Unit fl-1998 li tipproteġi lil kull impjegat li jikxef xi ħaġa fl-interess pubbliku lil kwalunkwe persuna responsabbli, il-liġi ta' Malta tidher maħsuba biex tipproteġi biss individwi li jirrappurtaw lil taqsimiet formali speċifiċi. "Agħar minn hekk, il-liġi proposta għal Malta ma tipprovdi l-ebda forma ta' indipendenza jew ħelsien minn kunflitti t'interess ta' min jiddeċiedi jekk xhud jingħatax protezzjoni jew le," qalet Repubblika. Qalet li b'hekk dan ifisser li l-istess kif ġara kemm ilha f'Malta l-liġi li "suppost tipproteġi l-whistleblowers, xhieda potenzjali li jitkellmu kontra l-Gvern ma jingħataw l-ebda garanzija ta' protezzjoni." Repubblika kkritikat ukoll lill-Gvern li jikkontrolla lill-awtorità li tirċievi applikazzjonijiet għall-protezzjoni u qalet li dan ifisser li l-liġi qatt ma tħaddmet biex tinkixef il-korruzzjoni. "Xhieda potenzjali ta' korruzzjoni kienu mhedda b'konsegwenzi materjali jekk jikxfu l-informazzjoni li kellhom jagħtu biex jiġġustifikaw l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni. L-applikazzjonijiet ta' dawn ġew rifjutati, aktarx għax kieku ngħataw il-protezzjoni ta' whistleblowers l-informazzjoni li kienu jikxfu kienet tolqot ħażin lil persuni li kellhom kontroll fuq l-awtorità li kellha tiddeċiedi jingħatawx protezzjoni." Barra minn hekk, ir-Rapporti tal-Unjoni Ewropea dwar is-Saltna tad-Dritt f'Malta tal-2020 u l-2021 jinnutaw li l-liġi dwar il-protezzjoni kellha impatt limitat ħafna f'Malta. Skont Repubblika, dan jindika li l-liġi mhux jirnexxiela toffri lil xhieda potenzjonali s-serħan tal-moħħ ta' protezzjoni mit-tpattija jekk jikxfu dak li jafu u l-emendi proposti ma jindirizzawx din il-problema. Repubblika qalet ukoll li problema oħra fil-liġi kif qed tiġi proposta li tkun emendata hi li biex id-dritt tal-protezzjoni jiġi applikat, ix-xhud irid iġib hu l-provi li ġarrab konsegwenzi għax tkellem. "Id-Direttiva Ewropea hi ċara tgħid li l-piż tal-prova għandu jkun fuq min jimpjega li juri li ma trattax ħażin lil xi impjegat li kixef xi ħaġa ħażina. L-abbozz ta' liġi Maltija iżda tagħmel eċċezzjoni li min jimpjega jista' jirritalja kontra l-impjegat li jikxef xi ħaġa ħażina li tkun "ġustifikabbli għal raġunijiet organizzattivi mil-lat amministrattiv jew kummerċjali". B'hekk qalet, b'dan il-provvediment se jkun faċli ħafna għal min jimpjega biex jassigura li l-impjegat li jikxifhom li qed jagħmlu xi ħaġa ħażina jiċċaħħad mill-protezzjoni li ttih id-Direttiva Ewropea. Il-liġi tal-whistleblower m'għandhiex tipproteġi lill-politiċi – Repubblika Repubblika fakkret fil-każ kontra Anthony Debono li minn barra deher ċar li kien politikament motivat biex jiksredita lil martu Giovanna Debono għax kienet Deputat tal-Oppożizzjoni, iżda fl-istess waqt xhieda potenzjali fi skandli maġġuri ta' korruzzjoni li jinvolvu uffiċjali ewlenin tal-gvern inkluż il-prim ministru, ma ngħatawx il-protezzjoni bħala whistleblowers jew qalu li ngħataw il-parir li ma jistrieħux fuq il-protezzjoni li suppost twiegħdhom il-liġi. "Il-liġi tal-whistleblower kemm ilha f'Malta ma ħadmitx," saħqet l-NGO. "Intużat darba biss u ma wasslet għall-ebda sejba ta' ħtija, anzi l-Qorti kkritikat lill-Pulizija għax ressqu każ mingħajr bażi." Bħala eżempju fakkru fl-esperjenza ta' Maria Efimova, waħda mis-sorsi ta' Daphne Caruana Galizia, li kellha taħrab minn Malta minħabba r-riskju għas-sigurtà tagħha wara li kixfet il-ħażin li kien qed jagħmel Pilatus Bank li kien jimpjegha. Maria Efimova ingħatat rikonoxximent mill-Blueprint for Free Speech għall-kuraġġ tat-testimonjanza tagħha iżda f'Malta hi meqjusa ineliġibbli għall-protezzjoni bħala whistleblower u l-awtoritajiet Maltin għadhom qed jiġru warajha. Il-liġi tal-whistleblower se tiġi emendata skont Direttiva Ewropea Fir-riċerka tagħna, Repubblika tkellmet ma’ Tom Devine, Direttur Legali tal-Government Accountability Project ibbażat f’Washington, l-Istati Uniti, u fundatur tal-Whistleblower International Network u qal li "l-emendi li jdaħħlu fil-liġi Maltija d-Direttiva Ewropea qishom ferrovija b’ħafna qniepen u sfafar iżda b’makna diffettuża u perikoluża. Ili nagħti pariri lill-whistleblowers 43 sena, u minn hawn navża lil kull min jaħseb li jista’ jistrieħ fuq id-drittijiet li ttih il-liġi Maltija li suppost tipproteġi ‘l-whistleblowers, ikun qed jagħmel suwiċidju professjonali. Taħt ix-xinxilli kollha tagħha, din il-liġi mhi xejn aħjar minn Żiemel ta’ Trojja." Repubblika saħqet li Malta għandha bżonn qafas leġislattiv serju biex tipproteġi lill-whistleblowers għax Malta teħtieġ tħajjar lil kull min għandu informazzjoni dwar korruzzjoni jew suspett ta’ prattiċi illeċiti li jitkellem dwar dak li jaf. "Din hi għodda kruċjali jekk irridu niġġieldu l-korruzzjoni." Flimkien mal-Whistleblowing International Network, Transparency International EU u Eurocadres appellat lill-Gvern biex jipposponi d-dibattitu Parlamentari dwar l-abbozz ta’ liġi għal wara konsultazzjoni wiesgħa, trasparenti u effettiva dwar ir-riformi tant meħtieġa għall-protezzjoni tal-whistleblowers. "Nifhmu li l-konsultazzjoni ikollha ssir wara li jiskadi ż-żmien impost mid-Direttiva biex tiddaħħal il-liġi l-ġdida, iżda ħafna aħjar li d-direttiva tiġi trasposta sew milli minflok jiddaħħal ‘iż-Żiemel ta’ Trojja’ li għandu quddiemu l-Parlament." Repubblika qalet li flimkien ma’ esperti mill-Whistleblowing International Network li fih hi msieħba Repubblika qed ikun analizzat l-abbozz ta’ liġi fid-dettall u f’Jannar se jkunu qed jippubblikaw opinjoni dettaljata. Jekk tixtieq tkun minn tal-ewwel li tirċievi l-aħħar aħbarijiet minn Malta, niżżel l-APP ta’ Newsbook minn hawn . .td_uid_3_61bb2cf37f0cb_rand.td-a-rec-img{text-align:left}.td_uid_3_61bb2cf37f0cb_rand.td-a-rec-img img{margin:0 auto 0 0}