Fl-Università ta' Malta għaddejja riċerka, li qed tħalli riżultati pożittivi ferm, dwar it-tielet l-ikbar kawża ta' mwiet fid-dinja- il-puplesija. F'kamra ċkejkna, iżda li żżomm fiha apparat li l-valur tiegħu ilaħħaq il-€1.2 miljun, fl-Università ta' Malta iltqajna mal-Professur Mario Valentino, xjentist u riċerkatur fil-qasam tan-newroxjenza li qed jiddedika l-karriera tiegħu jistudja din il-marda. Fi kliem il-Professur Valentino, l-puplesija hija "l-ikbar manifestazzjoni tal-qerda taċ-ċelloli" billi ma' kull minuta li tgħaddi jmutu miljuni ta' ċelloli fil-moħħ. Huwa stmat li f' attakk ta' puplesija, kull sekonda jmutu 320,000 ċellola u tliet mili ta' fibra tan-nervituri. Numri li jvarjaw peress li l-puplesija tinvolvi elementi ta' mard differenti u tvarja wkoll bl-età tal-vittma. Minkejja li l-istudju dwarha huwa wieħed kumpless, fl-aħħar snin fl-Università ta' Malta saru tlett skoperti promenenti. "Biex tistudja sistema kumplessa bħall-moħħ trid tkissirha u tittawwal fiha" jispjega l-Prof. Valentino u biex dan isir jintuża apparat avvanżat li jipproduċi lasers li jippenetraw b'mod fin il-moħħ. L-esperimenti, u r-riżultati miksuba s'issa saru fuq l-imħuħ ta' ġrieden modifikati ġenetikament li jkunu għaddew minn puplesija. Ix-xjentisti jistudjaw l-imġieba tan-nervituri u japplikaw sustanżi differenti biex inaqqsu jew saħansitra jwaqqfu l-ħruxija tal-effett tal-puplesija. L-ewwel skoperta tal-Università ta' Malta saret fl-2012 dwar il-puplesija fit-tfal. Prof. Valentino fisser kif il-moħħ tat-tfal huwa vulnerabbli ferm iktar minn dak ta' adult għalhekk huwa possibbli li tarbija, anka fil-ġuf issofri minn puplesija. Mir-riċerka tagħhom, sabu li meta tingħata terapija lill-nervituri partikolari wara l-attakk tkun evitata l-possibilità li l-wild jikber bil-kundizzjoni ta' 'celebral palsy" li tikkawża diżabilità fin-nervituri b' mod permanenti. Fi skoperta oħra, t-tim ta' Valentino sabu li meta wara l-puplesija injettaw moħħ ġurdien b'tip ta' zokkor li wieħed isib jixtri faċilment, il-moħħ kien protett mill-effetti tal-puplesija. Issa issoktaw l-istudji biex jinstab iktar dettal dwar kif jistgħu ikunu protetti l-fibri tan-nervituri li jgħaqdu ż-żewġ naħat tal-moħħ, biex b'hekk il-moħħ ikun salvat kompletament. L-aħħar skoperta tax-xjentisti Maltin, li għadha trid tkun ippublikata, saħansitra tisfida l-mod kif x-xjentisti u t-tobba huma mgħallma li jipproteġu l-moħħ mill-effetti tal-puplesija. Dan billi, minflok ikunu protetti n-nervituri, jkunu mħarsa ċ-ċelloli, magħrufa bħala 'astrocytes', li propju jeżistu fil-moħħ biex iżommu lin-nervituri b' saħħithom u lill-moħħ san. Studju li qed jaħdmu fuqu bħalissa fl-Università huwa dwar x' jista' jsir ma' persuna waqt l-attakk tal-puplesija, sakemm tittieħed l-isptar. Skont Prof Valentino, wieħed għandu jkellem lill-vittma u jimmassaġja l-wiċċ u x-xufftejn jew idoqq il-mużika biex jistimula l-moħħ esternament. Minn esperimenti li saru s'issa fuq l-annimali rriżulta li dan jista jsalva parti kbira mill-moħħ għaliex bl-istimolu d-demm fil-moħħ isib mezz kif jifforma arterji ġodda li jagħtu l-ossiġnu u ż-żokkor liż-żona tal-moħħ li ssofri l-ħsara. Normalment, puplesija ma jwassalx għal mewt iżda huwa l-ikbar kawża ta' diżabilità u depressjoni. Skont studju tal-WHO 11% tal-Maltin imutu kawza ta puplesija. Huwa stmat li madwar id-dinja, kull żewġ sekondi, persuna jagħtiha attakk ta' puplesija u kull għaxar sekondi persuna tmut minħabba dan l-attakk. Jekk int raġel, il-possibilità li tkun vittma ta' puplesija hija ikbar. L-istatistiċi juru li wieħed minn kull ħamest irġiel jagħtih puplesija, filwaqt li fost in-nisa din tinżel għal waħda minn kull ħamsa. Minkejja l-avvanz fit-teknoloġija u fil-mediċina li qed ittawlilna ħajjitna, l-ammont ta' każijiet ta' puplesija dejjem qed jiżdiedu peress li bniedem ikun iktar suxxettibbli għal attakk f' età avvanzata. Għalkemm pożittiv li għad iridu jsiru skoperti kbar f' dan il-qasam, il-Professur Valentino jitkellem b' ċertezza meta jgħid li qatt mhu se tinstab kura. Jgħid bħalu huma ħafna x-xjentisti li jemmnu li tant kemm huma vulnerabbli ċ-ċelloli tal-moħħ waqt puplesija li l-ebda mediċina ma tista' tikkurhom għaliex il-ħsara hija irriversibbli.