MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA DIVIZJONI GĦALL-IŻVILUPP SOSTENIBBLI, L-AMBJENT U T-TIBDIL FIL-KLIMA Direttorat għall-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima Aktar ma jgħaddi żmien, l-ambjent qed jingħata aktar prijorità minħabba r-rabta intrinsika li dan is-settur għandu mal-kwalità tal-ħajja, partikolarment fl-isfond tal-progress ekonomiku u soċjali li qed igawdi minnu pajjiżna. Ir-regolamentazzjoni u l-liġijiet ambjentali huma l-għodda ewlenin li bihom niżguraw li l- kwalità tal-ambjent u għalhekk anke tal-ħajja jiġu mħarsa. Id-Direttorat għall-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima jara li l-obbligi ta' Malta bħala membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll bħala nazzjon li rratifika numru ta' konvenzjonijiet internazzjonali jiġu osservati. Dan permezz ta' tfassil ta' politika ambjentali wiesgħa li tittratta diversi oqsma li jinkludu l-azzjoni fuq it- tibdil tal-klima, il-ġestjoni tal-iskart, it-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja u l-ħsejjes, u miżuri ekoloġiċi. Id-Direttorat jaħdem ukoll bis-sħiħ id f'id mal-aġenziji regolatorji fis-settur ambjentali. F'dan ir-rigward ġew segwiti diversi azzjonijiet mid-Direttorat għall-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima fl-2016 u fl-2017 bl- għan li titħares il-kwalità tal-ambjent Malti filwaqt li tiġi żgurata konformità sħiħa mal-obbligi internazzjonali, reġjonali u nazzjonali: Politika tal-Klima Matul l-2016 kif ukoll fl-2017, id-Direttorat kien impenjat fuq l-implimentazzjoni tal-Att li jistabbilixxi qafas għall-azzjoni dwar it-tibdil fil-klima. B'mod speċifiku sar xogħol fuq t-tkomplija tal-proċess ta' żvilupp ta' strateġija nazzjonali l-Low Carbon Develeopment Strategy (LCDS) skont ir-rekwiżiti tal- Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Magħquda, dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea, fejn il-viżjoni relatata ma' dan il-proċess ġiet approvata u maħruġa għall-konsultazzjoni pubblika. Ġiet ippreparata u ppubblikata sejħa għall-offerti sabiex tinġieb konsulenza neċċessarja biex jitkompla dan il-proċess li se jwassal għall-istrateġija b'miżuri speċifiċi li jiggwidaw l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna bi tnaqqis ta' emissjonijiet tal-gassijiet serra. Bħala parti mill-obbligi internazzjonali taħt il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Magħquda, dwar it-Tibdil fil- Klima (UNFCCC), fil-Laqgħa Għolja tas-Segretarjat Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda dwar it-Tibdil fil-Klima li saret fi New York fit-23 ta' Settembru 2014, il-Prim Ministru ta' Malta ħabbar li l-Gvern Malti se jkun qed jipprovdi numru ta' boroż ta' studju fuq l-Azzjoni dwar il-Klima fl-Università ta' Malta biex tissaħħaħ il-kapaċità umana fil-pajjizi li għadhom qegħdin jiżvillupaw. Ghalhekk, matul l-2016 u l- 2017 ġew ippreparati l-applikazzjonijiet u saret ħidma ta' reklamar f'pajjiżi meqjusa vulnerabbli għall- impatti tat-tibdil fil-klima sabiex jibda l-proċess tal-għażla ta' dawn l-istudenti, u ngħataw boroż ta' studju. Fl-2017 sar l-ewwel ingaġġ ta' erba' studenti, rispettivament mill-Grenada, Palau, il-Botswana u ż-Żambja. Matul 2017, il-Ministru tal-Ambjent ħabbar ukoll li ma' dawk li kienu ġew komessi, se jingħataw boroż ta' studju addizzjonali. Fl-2016 kif ukoll 2017, Malta offriet ukoll kontribuzzjoni finanzjarja taħt il-Green Climate Fund. Dan il-fond joffri għajnuna lill-pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw sabiex jieħdu azzjoni fuq it-tibdil fil-klima kemm sabiex jaddattaw għall-konsegwenzi li din iġġib magħha, kif ukoll sabiex jieħdu azzjoni u jimmitigaw is-sitwazzjoni tagħhom. F'dawn is-sentejn id-Direttorat kien impenjat sew fin-negozjati fuq livell Ewropew dwar il-miri tal- gassijiet serra bejn l-2020 u l-2030, speċifikament l-aktar dwar l-aspett magħruf bħala Effort Sharing Regulation (ESR) li jirrigwarda s-setturi tat-trasport, tal-kostruzzjoni, tal-iskart u tal-agrikultura, fost oħrajn. In-negozjati ffukaw fuq it-tqassim tal-miri bejn l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea b'mod mill- aktar ġust li jikkunsidra l-qagħda speċifika tal-Istati differenti u l-kisbiet attwali minnhom tal-miri relattati mat-tnaqqis tal-gassijiet serra. Immaniġġjar tal-Iskart Rigward is-settur tal-iskart, id-Direttorat kien involut b'mod attiv fl-implimentazzjoni tal-miżuri tal-Pjan Nazzjonali għall-Immaniġġjar tal-Iskart li kien ġie adottat mill-Gvern Malti fl-2014 b'viżjoni sal-2020 lejn użu effiċjenti tar-riżorsi. L-għan ewlieni ta' dan il-pjan huwa li jkun hemm żieda fil-prevenzjoni, użu mill-ġdid, riċiklaġġ u rkupru tal-iskart filwaqt li jsir ukoll immaniġġjar aħjar tal-iskart f'pajjiżna. Madankollu, dan jiddependi fuq it- trasformazzjoni ta' diversi karatteristiki, inkluż id-drawwiet attwali preżenti tal-popolazzjoni, il-volumi ta' skart iġġenerat, il-prattiki u l-infrastruttura għall-ġbir tal-iskart, u swieq għall-iskart li jiġi ġġenerat. Id- densità għolja tal-popolazzjoni ta' Malta, l-ispazju limitat tal-art u n-nuqqas ta' massa kritika flimkien mal-kundizzjonijiet klimatiċi Maltin, jipprovdu sfida biex jinkiseb dan il-għan. Id-Direttorat ħadem fuq diversi miżuri sabiex iżid aktar il-valur tal-iskart li jiġi mmaniġġjat b'mod aktar sostenibbli fosthom:  Numru ta' studji sabiex jiddeterminaw l-għażla finanzjarja u soċjoekonomika l-aktar fattibbli bejn l-irkupru lokali tal-enerġija mill-iskart, l-użu tal-miżbla u l-esportazzjoni tal-skart.  Studju dwar kif l-iskart tal-ikel jista' jiġi indirizzat biex titnaqqas il-ħela tal-ikel.  L-introduzzjoni tat-tielet borża għall-ġbir ta' skart organiku li twassal għal separazzjoni ta' dan it- tip ta' skart milli jintrema fil-borża s-sewda. Dan jippermetti għal ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli ogħla u aktar effiċjenza fl-impjant tat-trattament tal-iskart, u dan billi l-iskart organiku meta ssepparat huwa riżorsa. Matul l-2015, l-introduzzjoni tat-tielet borża kienet diġà ġiet bdiet issir bħala proġett pilota f'ħames lokalitajiet differenti li huma: Bormla, Birkirkara, Ħal Għaxaq, l-Imdina u Ta' Xbiex. Flimkien ma' dawn il-ħames lokalitajiet, f'Jannar 2016 il-proġett pilota ġie estiż għal erba' lokalitajiet oħra li huma: Ħal-Kirkop, is-Swieqi, Marsaxlokk u l-Imġarr. F'Settembru 2016, il-proġett pilota ġie introdott fil-lokalitajiet kollha ta' Għawdex. It-tnedija ta' kampanja edukattiva u ta' komunikazzjoni estensiva ta' tliet snin dwar l- immaniġġjar tal-iskart, biex il-pubbliku ġenerali jidra prattiki sostenibbli tal-immaniġġjar tal- iskart u opportunitajiet ta' prevenzjoni li joħorġu mill-Programm tal-Gvern dwar il-Prevenzjoni tal-Iskart. Il-kampanja tnediet f'April 2016 u se tintemm f'Novembru 2018.  Diversi taħditiet ma' konsulenti bl-iskop li jkun identifikat l-aħjar mod kif tiddaħħal sistema dwar ġbir ta'skart minn fliexken tal-plastik u bottijiet tal-metall li jkun fihom likwidu għax-xorb, u dan bil-għan li matul is-sena d-dieħla jkun identifikat l-aħjar mod li bih tiddaħħal sistema sabiex dan it-tip ta' skart jinġabar.  Wara t-tneħħija ta' tagħmir elettriku u elettroniku (EEE) mir-reġim tal-Att dwar l-Eko Kontribuzzjoni fl-2014-2015, ġiet introdotta proċedura ġdida għall-ġbir ta' skart elettroniku f'Marzu 2016. Din il-proċedura tippermetti lill-WasteServ biex ikollha informazzjoni aktar kompluta fir-rigward ta' dan it-tip ta' skart li jkun imwassal fil-faċilitajiet tagħha mill-kunsilli lokali.  Fl-2017, saret ħidma sabiex tissaħħaħ il-legiżlazzjoni u l-infurzar fir-rigward ta' rimi abbużiv tal- iskart. Huwa maħsub li l-emendi leġiżlattivi biex ikun hemm infurzar aktar b'saħħtu u pieni aktar iebsa f'dan il-qasam se jkunu qed jidħlu fis-seħħ fl-2018. Wara eżerċizzju ta' konsultazzjoni interna fejn diversi dipartimenti tal-Gvern u Awtoritàjiet bħall-Pulizija u l-Awtorità għar-Riżorsi u l-Ambjent (ERA) ġew mitluba jipprovdu r-reazzjonijiet tagħhom dwar abbozz leġiżlattiv inizjali, id-Direttorat beda jipprepara abbozz ta' Avviż Legali li permezz tiegħu, fost affarijiet oħra, ikunu proposti pieni aktar severi għall-offiżi rigward ta' rimi ta' skart, u wkoll li l-ħruġ ta' skart barra f'jiem meta ma jinġabarx isir kontravenzjoni. Fl-2017, ġie konkluż pjan ta' azzjoni li jittratta r-rwol tal-kunsilli lokali fis-settur tal-immaniġġjar tal- iskart. Dan il-pjan jindirizza diversi aspetti tal-Pjan Nazzjonali li jinkludu riforma fil-ġbir tal-iskart fuq bażi reġjonali, regolazzjoni tal-iskart kummerċjali, issettjar ta' miri ta' riċiklaġġ għal kull kunsill lokali biex jikkontribwixxu għal dawk nazzjonali, u emedi leġiżlattivi fl-Att li jirregola l-kunsilli għal definizzjonijiet aktar ċari tar-rwoli. L-għan ewlieni ta' dan il-pjan huwa li sseħħ riforma fis-settur tal- iskart b'mod ħolistiku li tkun ibbażata fuq kollaborazzjoni sħiħa bejn l-atturi konċernati: il-Ministeru għall-Ambjent, il-kunsilli lokali, l-operaturi privati, l-iskemi, il-WasteServ, l-aġenziji tal-infurzar, u oħrajn. Akkwist Pubbliku Ekoloġiku (Green Public Procurement) Fis-sena 2016 u 2017, ix-xogħol tal-Uffiċju tal-Akkwist Pubbliku Ekoloġiku kien imqassam fuq tliet temi, li huma: It-taħriġ fuq l-iskop ta' akkwist pubbliku ekoloġiku   Konsultazzjonijiet pubbliċi  L-ippubbikar ta' aktar linji gwida lill-Awtoritàjiet kontraenti u operaturi ekonomiċi. F'dan il-perjodu, id-Direttorat kompla b'taħriġ iffukat fuq il-proposti tat-Tieni Pjan Nazzjonali u, għaldaqstant, ġew imħarrġa 536 uffiċjal permezz ta' 29 sessjoni. Waqt dan it-taħriġ, diversi eżempji ta' sejħiet tal-offerti ġew analizzati sabiex jiġu murija u mgħallma prattiki tajba lil dawk preżenti. Matul dawn is-sentejn ġew organizzati seba' konsultazzjonijiet pubbliċi, fosthom għas-setturi tat-tessuti; l-għamara; disinn dwar binjiet ta' uffiċini; kostruzzjoni u ġestjoni ta' binjiet inġeneral; disinn, kostruzzjoni u manutenzjoni ta' toroq; u l-apparat elettroniku li jintuża fis-settur tas-saħħa. L-għan ewlieni ta' dawn il-laqgħat kien li jinforma lill-operaturi ekonomiċi b'tibdiliet li qed jiġu proposti mill- Kummisjoni Ewropea. Aktar minn mitejn operatur ġew mistiedna sabiex jipparteċipaw għal dawn id- diskussjonijiet. L-applikabbiltà ta' dawn l-emendi għas-suq lokali ġiet diskussa f'dawn il-laqgħat u ttieħdu azzjonijiet konsegwenza tal-konklużjonijiet li ħarġu minnhom. Sabiex tissaħħaħ l-implimentazzjoni tal-akkwist pubbliku ekoloġiku, id-Direttorat wettaq żewġ miżuri li permezz tagħhom fiehem b'mod aktar ċar u trasparenti kif għandha ssir l-implimentazzjoni korretta ta' dawn il-kriterji. F'Ġunju 2017, id-Direttorat flimkien mad-Dipartiment tal-Kuntratti ppubblikaw Policy Note No. 33 li saħħet l-implimentazzjoni tal-akkwist pubbliku ekoloġiku. Il-policy note tistipula li l- bordijiet jistaqsu għall-verifikazzjonijiet applikabbli b'kuntrast ma' dokumentazzjoni oħra li, għalkemm tkun stipulata fid-dokument, mhux qed tiġi mitluba mal-offerta. Għaldaqstant, ċertifikati tal-akkwist pubbliku ekoloġiku huma meqjusa bħala parti integra mill-offerta. Apparti minn hekk, id-Direttorat aġġorna wkoll is-sit elettroniku www.gpp.gov.mt sabiex dan jipprovdi aktar informazzjoni u gwida lill-Awtoritàjiet konċernati u lill-operaturi ekonomiċi. Tniġġis mill-ħsejjes Fl-2016 twaqqfet il-Kummissjoni dwar it-Tniġġis mill-Ħsejjes sabiex tibda tiddiskuti qafas regolatorju aħjar li jirregola l-ħsejjes eċċessivi u sabiex jiġu ttrattati l-lakuni eżistenti li hemm fil-leġiżlazzjonijiet preżenti li jittrattaw dan is-suġġett, l-aktar dwar l-infurzar u neighbourhood noise. In-natura tat-tniġġis mill-ħsejjes f'Malta hija waħda varja u kumplessa, u x-xogħol mill-Kummissjoni sabiex tiġi finalizzata l- liġi speċifika dwar it-tniġġis mill-ħsejjes hekk kif stipulata fil-Manifest Elettorali preżenti għadu għaddej. ta' evalwazzjoni Politika Ambjentali (National Environmental Policy) Matul l-2017 sar eżerċizzju ta' aġġornament tal-progress tal-miżuri li joħorġu mill-Politika Nazzjonali dwar l-Ambjent. Ir-riżultati finali wrew li mill-miżuri u l-proġetti msemmija f'din il-politika, 70% minnhom ġew imwettqa, 16% għadhom għaddejjin, u 14% għadhom pendenti. Dawn ir-riżultati wrew li l-qafas politiku ambjentali qed ikun wieħed ta' suċċess, aktar u aktar meta wieħed jikkunsidra li din il- politika kienet ippjanata li tasal għall-milja tagħha fis-sena 2020. L-oqsma li għad hemm l-aktar xogħol xi jsir dwarhom huma dawk relatati mar-riżorsi ġeoloġiċi, il-ħamrija, ir-riċerka, l-iżvilupp, l-infurzar, u wkoll fejn hemm bżonn l-involviment tal-kunsilli lokali. Preżenza fuq is-sit soċjali Facebook – Sustainability and Climate Action Malta Id-Direttorat ħass il-bżonn li jkollu preżenza fis-sit soċjali Facebook bħala mezz ta' komunikazzjoni li jilħaq udjenzi wiesa'. Din il-pjattaforma tipprovdi opportunità biex inżidu l-għarfien u l-kuxjenza tal- pubbliku ġenerali fuq suġġetti ambjentali, l-iżvilupp sostennibli u t-tibdil fil-klima. Għalhekk ġiet żviluppata l-paġna bl-isem Sustainability and Climate Action Malta li tindirizza vojt li kien qed jinħass fil-midja soċjali rigward il-proġetti, programmi u riżultati miksuba mill-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostennibli u Tibdil fil-Klima. F'dan is-sit qed tiġi promossa wkoll il-ħidma tal-għaqdiet mhux governattivi relatati mal-ambjent bl-għan li tiżdied dejjem aktar l-edukazzjoni fuq it-temi ambjentali. Din il-firxa ta' komunikazzjoni tal-messaġġi favur kwalità ta' ambjent aħjar li rridu nwasslu permezz ta' Facebook għandha twassal għal aktar għarfien minn u interazzjoni mal-pubbliku. Analiżi tal-Implimentazzjoni Ambjentali (Environmental Implementation Review) il-pubblikazzjoni mill- ipparteċipa bis-sħiħ fid-diskussjonijiet Matul Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea dwar l-implimentazzjoni u l-benefiċċji tal-politika ambjentali tal-istess Unjoni. Flimkien ma' din il-pubblikazzjoni, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet rapporti individwali fuq l- Istati Membri sabiex issir analiżi tal-prestazzjoni tal-Istati Membri fil-qasam ambjentali, u verifika tal- miżuri li qed jittieħdu minnhom f'dan is-settur. L-infomazzjoni f'dan ir-rapport ġiet miġbura mill- Kummissjoni u kienet ibbażat fuq informazzjoni eżistenti miġbura mill-Istituzzjonijiet Ewropej bħala parti mill-proċeduri ta' rappurtaġġ annwali. Id-Direttorat analizza l-informazzjoni fuq Malta li ngħatat f'dan ir-rapport u pprovdiet reviżjonijiet meħtieġa li jirriflettu aħjar ir-realtajiet f'pajjiżna. Il-Proġett 'Make it Work' Fl-2016 id-Direttorat ipparteċipa b'mod attiv fil-Proġett 'Make it Work'; inizjattiva mmexxija mill- Olanda, ir-Renju Unit, il-Ġermanja u l-Iżvezja. Dan il-proġett kien immirat sabiex ikunu eżaminati r- regoli u r-regolamenti ambjentali tal-Unjoni Ewropea u jkunu deskritti modi kif it-trattat ambjentali jista' jittejjeb sabiex l-implimentazzjoni tad-direttivi tkun iffaċilitata. Azzjonijiet mill-proġett inkludew kif it- trattat ambjentali tal-Unjoni Ewropea jappoġġja t-tranżizzjoni lejn l-ekonomija ċirkolari. Ħidma fuq bażi reġjonali Fost l-aktar attivitajiet importanti li jipparteċipa fihom id-Direttorat, hemm dawk relatati mal-obbligi li huma riżultat tar-ratifikazzjoni ta' diversi konvenzjonijiet minn Malta. Din il-ħidma kompliet bis-sħiħ id-Direttorat fuq f'dan il-perjodu meta Malta kienet qiegħda tipprepara għall-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u ssuktat waqt din il-Presidenza bejn Jannar u Ġunju tal-2017. Id-Direttorat flimkien ma' entitàjiet oħra ħadu sehem f'diversi laqgħat ta' Konvenzjonijiet fosthom dawk ta' Barċelona, Stokkolma, Basel, Rotterdam u tan-Nazzjonijiet Magħquda, dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC). Id-delegazzjonijiet Maltin kienu responsabbli sabiex imexxu l-laqgħat ta' kordinazzjoni tal-Unjoni Ewropea, gruppi individwali ta' diskussjonijiet, kif ukoll avvenimenti sekondarji oħrajn. Waqt dawn il-laqgħat ġew diskussi u maqbula pożizzonijiet komuni għall-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea bħala preparazzjoni għal-laqgħat fil-plenarja u għal-laqgħat fi gruppi individwali (bilateral meetings). Xogħol ieħor waqt il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea Fiż-żmien meta Malta kienet fit-tmexxija tal-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ppresediet u attendiet diversi laqgħat fosthom: tal-Ministri tal-Ambjent, fejn it-temi magħżula inkludew l-adattament għat-tibdil fil-klima, il-politika tal-oċean, l-ekonomija ċirkolari b'enfasi fuq l-iskart fl-ibħra, u l-proposti dwar l-istrateġija tal-plastik; tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea tal-Ministri tal-Ambjent; taħt il-Kunsill tal- Unjoni Ewropea, fejn ġie diskuss ix-xogħol dwar it-tibdil fil-klima (WPIEI Climate Change) u fejn seħħew ukoll il-preparamenti meħtieġa għan-negozjati taħt il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Magħquda, dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC); taħt il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fuq l-ambjent (WPE), sabiex jintlaħaq ftehim fuq il-miri tal-enerġija u tibdil fil-klima (ESR) sal-2030; tal-Kumitat tan-National Access to Benefit Sharing li joħorgu mill-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika. Fl-2018, id-Direttorat se jkompli għaddej biex iwettaq il-ħidma tiegħu favur it-tisħiħ tal-kwalità ambjentali li hija sinonima ma' kwalità ta' ħajja aħjar. Dan filwaqt li ssir bidla fejn hemm bżonn fl- imġiba kollettiva tal-pajjiż li twassal għal titjib f'aspetti ambjentali fejn azzjoni minn kulħadd biss tista' ġġib magħha r-riżultat mixtieq. Direttorat tal-Iżvilupp Sostenibbli Dan id-Direttorat ġdid twaqqaf bl-għan ewlieni li jippromovi t-tisħiħ soċjoekonomiku u l-protezzjoni tar- riżorsi ambjentali fit-tfassil u t-twettiq tad-deċiżjonijiet politiċi. L-implimentazzjoni tal-iżvilupp sostenibbli jassigura li l-pass tal-iżvilupp preżenti jinżamm stabbli u anke jitkattar, però mingħajr ma joħnoq l-opportunitajiet għall-ġenerazzjonijiet futuri. L-iżvilupp sostenibbli jorbot ma' kull qasam tal-ħidma governattiva kif ukoll dik privata, liema kunċett qed ikun ikkordinat minn dan id-Direttorat. It-twettiq ta' żvilupp sostenibbli jasal permezz ta' governanza tajba, rieda politika u l-kontribut ta' kull dipartiment u entità governattiva sabiex, fost oħrajn, jissaħħu l- ekonomija, l-iżvilupp soċjali u l-ħarsien ambjentali u jgħin sabiex tkun imwettqa l-hekk imsejħa 'Aġenda 2030 tan-Nazzjonijieti Uniti'. Kif jitlob l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli, tħejjew żewġ rapporti annwali rispettivament għas-snin 2015 and 2016, li jipprovdu perspettiva nazzjonali tal-ħidma mwettqa mill-Gvern rigward inizjattivi konformi ma' żvilupp sostenibbli. Ir-rapporti kellhom l-għan ukoll biex jinfurmaw u jagħtu għarfien dwar kif l- iżvilupp sostenibbli qed jiġi integrat fil-ħidma tal-Gvern innifsu. Dawn ir-rapporti ġew ippreżentati fil- Parlament mill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima. Il-Kunsill Ewropew Dan id-Direttorat attenda u pparteċipa regolarment f'laqgħat relatati mal-Impenn Ewropew dwar l- Iżvilupp Sostenibbli (WPIEI), fejn ġiet diskussa aġenda u pprovduta informazzjoni speċifika dwar id- dimensjoni ambjentali ta' żvilupp sostenibbli. Malta ħadet sehem ukoll f'laqgħat (UNEA-2) fejn kienu diskussi diversi riżoluzzjonijiet dwar it-tibdil fil-klima, l-oċeani, il-bijodiversità, il-kimiki, l-iżvilupp urban sostenibbli u l-iskart, fost l-oħrajn, kif ukoll l-implimentazzjoni tal-għanijiet għal żvilupp sostenibbli kif proposti min-Nazzjonijiet Magħquda. L-Aġenda tan-Nazzjonijiet Magħquda Lejn l-aħħar tal-2015 kienet ġiet adottata riżoluzzjoni mill-mexxejja dinjija magħrufa bħala l-Aġenda 2030 bħala 'pjan ta' azzjoni għall-persuni, għall-pjaneta u għall-prosperità', li tinkludi 17-il Għan Ewlieni dwar l-Iżvilupp Sostenibbli li jistgħu jitkejlu permezz ta' sett ta' 169 mira sabiex ikunu implimentati sal- 2030. Matul l-2016 u l-2017, issokta x-xogħol f'Malta permezz ta' dan id-Direttorat sabiex tiġi implimentata din l-Agenda. Għan dan il-għan, ġew ikkordinati numru ta' laqghat ma' diversi Awtoritàjiet governattivi sabiex titħejja viżjoni fit-tul sabiex jintlaħqu dawn il-miri. Preparazzjoni għall-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea Fl-2016 ġiet intensifikata l-ħidma dwar il-Presidenza Maltija tal-Kunsill. Matul din is-sena dan id- dipartiment ikkopera mal-istituzzjonijiet rispettivi sabiex ikunu stabbiliti l-prijoritajiet li għandhom jiġu diskussi fil-laqgħat waqt il-Presidenza Maltija. Kienu identifikati wkoll in-numru ta' working groups li kellhom jiġu mmexxija matul l-ewwel sitt xhur tal-Presidenza, u dan id-Direttorat kellu r-rwol ta' co- sharing tal-working party WPIEI Global. Uffiċjali mid-Direttorat ingħataw taħriġ kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta bħala parti mill-preparazzjoni għal dan l-avveniment. Parti minn dan it-taħriġ kien organizzat u ffinanzjat mill-Istitut tas-Servizz Pubbliku (IPS), mill-EIPA u mill-Kummissjoni Ewropea. Matul il-Presidenza Maltija nghatat attenzjoni partikulari għall-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli, li ġiet adottata fi New York f'Settembru 2015. Il-Presidenza Maltija ħadmet favur il-kisba ta' viżjoni tal- Unjoni Ewropea għall-implimentazzjoni tal- tal-Għanijiet Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, adottata f'Novembru 2016 bl-isem Next Steps for a Sustainable European Future. Din il-komunikazzjoni tinkludi dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u ambjentali ta' Żvilupp Sostenibbli, kif ukoll il-governanza dwarhom fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Minħabba l-firxa wiesgħa tagħha, l-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli matul il-Presidenza ngħatat attenzjoni partikolari biex tiġi żgurata l-koerenza bejn il-politika interna u esterna tal-Unjoni Ewropea. ta' Żvilupp Sostenibbli, fuq il-bażi Il-Konsensus Ewropew ġdid għall-Iżvilupp Sostenibbli kien prijorità ewlenija matul il-Presidenza Maltija fil-qasam ta' politika tal-iżvilupp biex jipprovdi viżjoni komuni u informazzjoni ġdida dwar kif l- istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri għandhom jaħdmu flimkien biex jiksbu l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli. L-Istrateġija Globali tal-Unjoni Ewropea, l-Aġenda ta' Azzjoni ta' Addis Ababa, id-Dikjarazzjoni ta' Sendai u l-COP 21 ta' Pariġi kienu riflessi fid-diskussjonijiet li saru fuq il-Konsensus Ewropew sabiex tkun żgurata r-rilevanza filwaqt li tissaħħaħ l-għodda Ewropea sabiex ikunu indirizzati l- isfidi preżenti u futuri tal-Iżvilupp Sostenibbli. Waħda mill-funzjonijiet ewlenin tad-Direttorat hija li tiżviluppa, timplimenta u timmonitorja kull forma ta' żvilupp sostenibbli li jsir f'Malta. Għaldaqstant, beda jiġi żviluppat dokument ta' viżjoni li jikkaratterizza l-pedamenti li fuqhom tiġi msaħħa strateġija ġdida tal-iżvilupp sostenibbli lokali. Dan jippermetti li ninkorporaw, fi stadju bikri, ix-xogħol tagħna biex nikkontribwixxu lejn l-Aġenda 2030. Ta' min isemmi li bħalissa l-Ministeru diġà beda jaħseb u jħejji Viżjoni għall-Iżvilupp Sostenibbli li tkopri ż- żmien sal-2050. Din se tkun suġġetta għall-konsultazzjoni pubblika u se tkun il-preambolu għall- istrateġija l-ġdida f'dan il-qas a.m.(cid:143) Il-ksib ta' żvilupp sostenibbli jeħtieġ sforz kollettiv mill-ministeri u l-entitàjiet kollha minħabba n-natura orizzontali tiegħu. Għaldaqstant, ġie mwaqqaf grupp ta' referenza sabiex dan jibda jimplimenta l-prinċipji u l-policies dwar żvilupp sostenibbli fl-operat tal-ministeri rispettivi. F'April 2017 reġa' beda jiltaqa' l- kumitat tal-Gwardjani għall-Ġenerazzjonijiet Futuri, u saru diversi laqgħat u anke proċess ta' konsultazzjoni mal-oghla Awtoritàjiet eżekuttivi kollha fis-settur governattiv bil-għan li l-Gwardjan ikollu stampa indikattiva tal-mod kif il-ministeri kollha qegħdin jimplimentaw policies li jinkludu s- sostenibbiltà fl-operat tagħhom. Kompliet tissaħħaħ il-ħidma konġunta mal-Uffiċċju Nazzjonali tal- Istatistika sabiex tinġabar informazzjoni utli biex jinħadmu l-indikaturi hekk kif stabbilit min-Nazzjonijiet Magħquda għall-Aġenda 2030. Dan il-kejl huwa importanti għax isegwi l-progress li tkun għamlet Malta rigward żvilupp sostenibbli. Fil-preżent Malta ġiet ikklassifikata fit-22 post minn 193 pajjiż tan- Nazzjonijiet Magħquda rigward żvilupp sostenibbli, u dan jindika li Malta qiegħda fit-triq it-tajba fit- twettiq tas-sostenibbiltà f'diversi setturi. Twaqqaf Fond għall-Iżvilupp Sostenibbli, miftuħ għall-Għaqdiet Volontarji mhux Governattivi (NGOs) li huma involuti fl-oqsma soċjali, ekonomiċi u ambjentali u li permezz tal-ħidma tagħhom jistgħu jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-miri tal-Aġenda 2030. Din l-iskema qed tibda' b'fond ta' €30,000, u l- ewwel proġetti qed jiġu magħżula sabiex ikunu mwettqa matul is-sena 2018. Għalkemm l-aġenda nazzjonali għal żvilupp sostenibbli qiegħda tkun ikkordinata minn entità kompetenti waħda, jeħtieġ li jiġi żgurat li t-tfassil ta' politika, pjanijiet u programmi fl-isferi differenti jirrelataw ilkoll mal-kunċett ta' żvilupp sostenibbli u mhux jimxu għal rashom. Direttorat għall-Iżvilupp tal-Politiki u Implimentazzjoni ta' Programmi Matul dawn l-aħħar sentejn, id-Direttorat għall-Iżvilupp tal-Politiki u Implimentazzjoni ta' Programmi kompla bil-ħidma tiegħu sabiex jikkonsolida x-xogħol li jwettqu t-taqsimiet fi ħdanu. Minħabba li nħasset il-ħtieġa li l- policy tingħata aktar importanza, matul is-sena 2016 ġiet imwaqqfa taqsima oħra li tiffoka aktar fuq l-iżvilupp tal-politiki li jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Ministeru. Id-Direttorat kompla bil-ħidma tiegħu sabiex jiżgura l- parteċipazzjoni korretta u f'waqtha tal-Ministeru u l-entitàjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, fl-istrutturi, fil- proċessi u l-proċeduri tal-Unjoni Ewropea u fora internazzjonali oħra. Is-sena 2017 immarkat l-ewwel terminu ta' Malta fil-Presidenza tal-Unjoni Ewropea u dan id-Direttorat kien minn ta' quddiem li kkordina l- preparamenti tal-Presidenza fi ħdan il-Ministeru. Dan inkluda żewġ portfolio importanti tal-Unjoni Ewropea: dak rigward l-agrikultura u s-sajd, u dak rigward l-ambjent. It-Taqsima responsabbli mill-Implimentazzjoni ta' Programmi Parti bażika mir-responsabbiltajiet ta' dan id-Direttorat hi l-funzjoni effettiva tal-proġetti dwar programmi kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea għall-perjodi 2007-2013 u 2014-2020 tal-istess Ministeru. It-Taqsima tal-Implimentazzjoni ta' Programmi pprovdiet sapport kontinwu lil diversi Project Leaders waqt l- implimentazzjoni tal-proġetti tad-direttorati u l-entitàtjiet li jaqgħu taħt il-Ministeru. Barra minn hekk, din it-Taqsima offriet wkoll assistenza teknika lill-applikanti, minn qabel l-istadju tal-applikazzjoni sa tmiem il-proġett. Bil-għan li din it-Taqsima tibqa' infurmata bl-aħħar aġġornamenti, titwettaq ukoll riċerka kontinwa fuq siti online, speċjalment dwar it-tnedija ta' sejħiet ta' proġetti u programmi ġodda, sessjonjiet informattivi kif ukoll konferenzi. Dawn huma kollha relatati ma' skemi ta' finanzjament Ewropew, u sabiex it-Taqsima tiżgura li twassal informazzjoni siewja u korretta lill-entitàjiet u d-direttorati tagħha. Din it-Taqsima tat kontribut fil-proċessi ta' analiżi u vvettjar tal-proposti biex dan iwassal għal approvazzjoni xierqa. Għaldaqstant, sapport sħiħ ingħata lit-tmexxija u l-kordinaturi tal-proġetti tal-Fondi Strutturali. Matul il-perjodu ta' rappurtar, din it-Taqsima konsegwentament kienet responsabbli mill- monitoraġġ globali tal-proġetti fosthom il-Fond ta' Koeżjoni (FK), il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE), il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR), il-Fond Ewropew għas-Sajd (FES), il-Fondi Settorjali (FS), u l-Fond Ewropew Marittimu u għas-Sajd (FEMS). F'dan ir-rigward, għall-2016 u l-2017, il-baġit totali ta' dawn id-29 proġett, u li kienu monitorjati minn din it-taqsima, kien jammonta għal €142,823,287. Fosthom kien hemm dawn il- proġetti li ġejjin:  Rehabilitation and restoration of closed landfills; proġett li wasal fl-aħħar fażi tiegħu u li huwa dwar l- għeluq u riabilitazzjoni ta' miżbliet – baġit li jammonta għal €18,900,000;  Malta North waste treatment facility; proġett li jittratta skart solidu u demel tal-annimali – baġit li jammonta għal €48,500,000;  Waste transfer station and material recovery facility for municipal waste in Gozo; din il-faċilità primarjament tintuża biex jintlaqa' fiha u jiġi separat u trasferit skart ġenerat minn Għawdex u Kemmuna – baġit li jammonta għal €10,500,000;  Extension of waste separation and collection services in the Maltese Islands; proġett ta' titjib fl- infrastruttura tas-separazzjoni tal-iskart sabiex Malta tiġi konformi mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni – baġit li jammonta għal €3,100,000;  Rendering (autoclave) plant for animal waste in the Maltese Islands; proġett biex jinbena impjant li fih jiġi trattat l-iskart tal-annimali u jsir trattament ta' ilma – baġit li jammonta għal €12,100,000;  Studies for the development of a waste to energy facility; studju biex finalment jigi introdott impjant modern sabiex fih isir proċess ta' trattament ta' skart u jinbidel fi produzzjoni ta' enerġija – baġit li jammonta għal €250,000; Training and development for the Animal Welfare Directorate; Taħriġ lill-ħaddiema tad-Direttorat u kampanja edukattiva dwar il-ħarsien u salvataġġ ta' annimali – baġit li jammonta għal €21,717; Landing sites; Uffiċini mobbli f'erba' portijiet madwar Malta u Għawdex – baġit li jammonta għal €132,560;  Relocation of the fish market; proġett ta' rilokazzjoni tal-pixkerija għall-Marsa minflok dik eżistenti fil-Port il-Kbir – baġit li jammonta għal €4,199,910.14; dwar il-benefiċċji ta' saħħa assoċjati ma' konsum ta' ħut – baġit li jammonta għal €617,884; infrastruttura tal-faċilitajiet għas-sajjieda fil-portijiet – baġit li jammonta għal €1,470,042;  Development of infrastructure at the Marsaxlokk designated port; proġett ta' faċilitajiet aħjar għall- ittrakkar tal-bastimenti tas-sajd u l-ħatt ta' ħut fil-Port ta' Marsaxlokk – baġit li jammonta għal €483,507;  Permanent cessation of fishing Vessels scheme V; skema ta' għajnuna dwar waqfien permanenti mis- sajd – baġit li jammonta għal €155,698;  Marine environmental monitoring: towards effective management of Malta's marine waters; programm ta' monitoraġġ kontinwu tal-ibħra Maltin sabiex tinġabar informazzjoni nieqsa – baġit li jammonta għal €3,160,833;  Data collection framework 2014-2016; il-ġbir u l-ġestjoni ta' dejta bijoloġika primarja, teknika, ambjentali u soċjoekonomika dwar ħut fl-ibħra tal-Gżejjer Maltin – baġit li jammonta għal €1,854,300;  The construction and finishing of an office on the fish landing site in the Marsaxlokk designated port; il-bini ta' uffiċċju li jiffaċilita l-proċeduri tal-inżul tal-qbid tal-ħut fix-Xlokk ta' Malta – baġit li jammonta għal €320,002;  Training for fishers; korsjiet offruti lis-sajjieda sabiex jitjieb il-livell tal-industrija tas-sajd lokali – baġit li jammonta għal €590,000;  Nesploraw flimkien it-teżori tal-Baħar; kampanja edukattiva mmirata għall-istudenti fl-iskejjel primarji u l-pubbliku inġenerali – baġit li jammonta għal €295,000;  Data collection multi-annual programme 2017-2019; ġbir ta' dejta biex tipprovdi dejta xjentifika li tirrigwarda l-Politika Komuni tas-Sajd – baġit li jammonta għal €2,986,756;  A Scientific Study to improve Trawl Gear selectivity; studju dwar użu ta' tipi ta' xbiek sabiex inaqqas il-qbid bla bżonn ta' diversi tipi ta' ħut – baġit li jammonta għal €235,640;  Capacity building for life+ programme; proġett biex tiżdied l-għajnuna provduta mill-Ministeru lill- pubbliku u l-NGOs – baġit li jammonta għal €473,841;  The LIFE archipelago garnija; proġett biex jipproteġi l-ispeċi varji fl-ibħra madwar Malta – baġit li  Life saving buskett; proġett dwar il-protezzjoni ta' korsiji tal-ilma – baġit li jammonta għal  Life baħar; proġett biex jindirizza n-nuqqasijiet fl-abitat marittimu – baġit li jammonta għal  Life migrate; proġett biex jiġu identifikati żoni fejn jinstabu fkieren tal-baħar u dniefel – baġit li  Life seabird'; proġett dwar tliet speċi importanti ta' għasafar – baġit li jammonta għal jammonta għal €1,261,940; jammonta għal €964,006; għal €17,000,000;  FOWARIM project; proġett dwar riċerka u innovazzjoni fl-ilma agrikolu – baġit li jammonta għal  Marine protected areas; network dwar sajd sostenibbli fil-Baħar Mediterran – baġit li jammonta għal DFA – baġit li jammonta għal €1,080,762;  Annual survey programme; dwar il-preżenza ta' insetti f'siġar u pjanti fit-terrirorju Malti – baġit li jammonta għal €141,000 jammonta għal €223,000  Annual survey programme; dwar il-preżenza ta' insetti f'siġar u pjanti fit-territorju Malti – baġit li  Consortium for a coherent European landfill management strategy; proġett biex jiżdied is-sussidju li jingħata dwar proġetti ta' ġestjoni ta' siti tal-immaniġġjar tal-iskart – baġit li jammonta għal €1,410,093; valur lir-riżorsi naturali u l-wirt kulturali – baġit li jammonta għal €2,755,320; jammonta għal €65,901; u jammonta għal €71,832. It-Taqsima tal-Implimentazzjoni ta' pagamenti Invoice Status ta' Programmi pproċessat numru Certificates – ISC – li saru permezz tad-database għall-Fondi Strutturali. In-numru totali ta' ħlasijiet kien ta' 245. Regolarment din it-Taqsima tissorvelja l-ħatra ta' bordijiet u kumitati li jaqgħu taħt il-portafoll tal-Ministeru rigward l-evalwazzjoni tal-offerti proposti, u garanziji ta' prestazzjoni li jkopru l-proġetti b'fondi mill-UE. Dan bil-għan li jkun żgurat li kuntratti tal-Gvern jiġu verament imwettqa u esegwiti korrettament, li jimpedixxu irregolaritajiet, u jaraw li ma jinkiser ebda obbligu kuntrattwali. Din it-Taqsima hija wkoll responsabbli li torganizza laqgħat ta' kumitat appożitu ta' proġetti ministerjali. Dan il-kumitat huwa presedut mis-Segretarju Permanenti tal-Ministeru, filwaqt li d-Direttur iservi ta' deputat/viċi president. Id-Direttur u l-Assistent Direttur ħadu sehem ukoll f'numru ta' laqgħat imsejħa mill-kumitat ta' monitoraġġ għall-programmi ta' finanzjament mill-UE relatati mal-Ministeru. L- Assistent Direttur tat-taqsima jservi ukoll bħala Rappreżentant Maħtur tal-Entitàjiet Legali (LEARs) tal- Ministeru għall-proġetti ffinanzjati minn Orizzont 2020. Din is-sezzjoni fi ħdan il-Ministeru kienet responsabbli mill-programm ta' fondi diretti bl-isem LIFE, li ssostitwixxa dak bl-isem LIFE+. Il-programm LIFE jiffoka prinċiparjament fuq l-ambjent u t-tibdil fil- klima. Matul il-perjodu ta' finanzjament 2014-2020 ġew introdotti proġetti ġodda li jinkludu proġetti integrati u dawk ta' assistenza teknika. Matul is-snin 2016 u 2017, is-sezzjoni kienet responsabbli mill- promozzjoni tal-programm u identifikazzjoni ta' applikanti prospettivi. Is-sezzjoni serviet ukoll ta' pont ta' informazzjoni bejn Malta u l-Kummissjoni Ewropea. Matul is-snin 2016 u 2017, uffiċjali fi ħdan is-sezzjoni attendew taħriġ dwar il-programm kif ukoll ipparteċipaw barra minn Malta f'avvenimenti oħra relatati. Kull sena kienu organizzati sessjonijiet informattivi, kif ukoll sessjonijiet ta' taħriġ fil-kitba tal-formoli ta' applikazzjoni għall-proġetti prospettivi ffinanzjati mill-programm LIFE. Matul Diċembru 2016, is-sezzjoni kellha żjara mill-awdituri tal- Programm LIFE, li kienet waħda ta' suċċess. Tul is-sena 2017, ġew sottomessi tnax-il proġett fejn Malta kienet il-benefiċjarju prinċipali jew sieħeb fil-proġett. It-Taqsima responsabbli mis-Sajd, Agrikultura, Saħħa tal-Pjanti u l-Veterinarja Dan it-Taqsima tiżgura kordinazzjoni effettiva fuq kwistjonijiet relatati mal-Unjoni Ewropea fuq livell lokali, kif ukoll ma' entitàjiet u ministeri oħrajn, ir-Rappreżentanza Permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea fi Brussell, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u s-Segretarjat għall-Unjoni Ewropea fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza (MEAE) fil-kwistjonijiet kollha li jaqgħu taħt il- kompetenza tal-Ministeru. It-Taqsima regolarment tikkordina l-parteċipazzjoni tal-Ministeru f'fora internazzjonali bħan-Nazzjonijiet Magħquda, il-UNFCCC, il-FAO, l-OIV, l-OIE, ic-CIHEAM, l-EPPO, il-Montreal Protocol, il-Konvenzjoni ta' Basel (CITES), il-Montreal Protocol dwar Sustanzi li Jnaqqsu s- Saff tal-Ożonu, il-Konvenzjoni ta' Barċellona, il-Konvenzjoni ta' Bonn, l-Accobams, il-Eurobats, il- Konvenzjoni ta' Berna, il-Konvenzjoni dwar Long-Range Transboundary Air Pollution, il-UNEP, eċċ., kif ukoll ir-relazzjonijiet bilaterali ma' pajjiżi terzi. B'mod partikolari taġixxi bħala focal point tal- Ministeru dwar kwistjonijiet internazzjonali tal-Unjoni Ewropea u tipprovdi gwida dwar il-politiki tal- Unjoni u kwistjonijiet oħra relatati, inkluż il-programmi finanzjarji. It-Taqsima tiffaċilita l-parteċipazzjoni proattiva tal-Ministeru fl-affarijiet tal-Unjoni Ewropea filwaqt li tqis kwistjonijiet ta' importanza strateġika għal Malta. It-Taqsima tevalwa l-policies li jkunu qed jiġu proposti jew diskussi mill-Unjoni Ewrope, b'mod partikolari dawk li jista' jkollhom effett dirett jew indirett fuq Malta. Din b'mod ġenerali tikkordina ma' numru ta' entitàjiet governattivi u oħrajn, sabiex jiġi żgurat li l-interessi kollha rilevanti fuq kwistjonijiet ta' policy ikollhom sehem fid-deċiżjonijiet, fil-formulazzjonijiet ta' policies, rapporti, eċċ. B'mod partikolari t-Taqsima tikkordina ma' dipartimenti u ministeri oħra, u mas-Segretarjat tal- Unjoni Ewropea fi ħdan il-MEAE f'dak li jirrigwarda parteċipazzjoni f'laqgħat tal-Kunsill, ħidma fil- working groups u l-Komitoloġija tal-Unjoni. Uffiċjali minn din it-Taqsima ipparteċipaw f'laqgħat tal- Kunsill kif ukoll f'għadd ta' laqgħat organizzati mill-Unjoni dwar materji li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru. Id-Direttorat permezz ta' din it-Taqsima jiżgura li jkun hemm implimentazzjoni f'waqtha tal-Acquis tal-Unjoni Ewropea. Laqgħat tal-Agrifish Din it-Taqsima kompliet issegwi mill-qrib il-kwistjonijiet li qed jiġu diskussi waqt il-laqgħat tal-Agrifish. Saru numru ta' skambji ma' għadd ta' entitàjiet governattivi, b'mod partikolari mar-Rappreżentanza Permanenti ta' Malta fi Brussell, is-Segretarjat tal-Unjoni Ewropea, u numru ta' ministeri u dipartimenti oħra fir-rigward tal- pożizzjoni li Malta għandha taddotta dwar numru ta' policies. Din regolarment tiffaċilita l-parteċipazzjoni f'numru ta' laqgħat bħal Coreper, Agrifish, il-Kumitat Speċjali dwar l-Agrikultura, il-laqgħat tal-Uffiċjali Veterinarji Ewlenin, il-laqgħat dwar kwistjonijiet orizzontali agrikoli, il-laqgħat tal-uffiċjali ewlenin dwar is-saħħa tal-pjanti, esperti veterinarji, numru ta' kumitati li għandhom x'jaqsmu ma' prodotti ta' annimali, ħalib u prodotti tal-ħalib, laqgħat settorjali dwar frott u ħxejjex, laqgħat tal-Agrifin, laqgħat ta' kordinazzjoni tal-FAO, laqgħat dwar il-forestrija, il- biedja organika, inbejjed u alkoħol, in-nitrati u laqgħat dwar żrieragħ u materjal tal-propagazzjoni. It- Taqsima ħadmet ukoll mad-Direttorat tas-Sajd u l-Akkwakultura fl-abbozzar ta' numru ta' instruction notes biex jintużaw mill-working groups dwar politiki interni u esterni, u numru ta' dokumenti oħra relatati mas-sajd b'konnessjoni ma' laqgħat bilaterali mal-Kummissjoni, laqgħat mal-Fisheries Control Expert Group, laqgħat dwar Maritime Spatial Planning u laqgħat relatati ma' kwistjonijiet dwar l-ispeċi tat-tonn Bluefin. Matul l-2016, id-Direttorat segwa aktar mill-qrib il-laqgħat tal-Kunsill, u d- diskussjonijiet li saru f'diversi oqsma bi preparazzjoni għall-prijoritajiet ta' politiki li kienu se jiġu diskussi waqt il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, bejn Jannar u Ġunju tal-2017. Is-Sajd Bħal fis-snin ta' qabel, matul dawn is-sentejn tkompliet is-sorveljanza ta' kwistjonijiet tas-sajd. Kien hemm kuntatti diretti mad-Dipartiment tas-Sajd u l-Akkwakultura għat-tfassil ta' instruction notes u briefing notes biex jintużaw waqt il-laqgħat tal-working groups, laqgħat tal-Coreper u laqgħat tal-Kunsill Agrifish li saru prinċipalment fi Brussell. Barra minn hekk, kien hemm diversi laqgħat tekniċi oħra relatati mas-sajd li saru kemm fi Brussell kif ukoll f'pajjiżi oħra, f'liema laqgħat Malta kienet rappreżentata mid-delegati tagħha. Matul l-2016 u l-2017, kompliet il-kordinazzjoni tal-formulazzjoni tal- pożizzjonijiet ta' Malta dwar dossiers relatati mal-Politika Komuni tas-Sajd, diskussjonijiet dwar proposta għal miżuri tekniċi, pjan ta' rkupru tal-pixxispad u pjan ta' ġestjoni tat-tonn. Malta tenniet il- pożizzjoni li d-deċiżjonijiet kollha relatati mat-TAC fir-rigward tal-opportunitajiet tas-sajd għal kull tip ta' stokk ta' ħut, għandhom ikunu armonizzati u kompletament konformi mal-parir xjentifiku filwaqt li jitqiesu wkoll l-impatti soċjoekonomiċi. Matul il-laqgħat tal-Kunsill, Malta esprimiet tħassib dwar l- introduzzjoni ta' kwoti għall-qabdiet tal-pixxispad, speċjalment fir-rigward tas-sajd fuq skala żgħira. Matul dawn il-laqgħat Malta enfasizzat ukoll il-fatt li s-sajd tat-tonn jikkonsisti fi storja ta' suċċess u għalhekk il-mixja lejn pjan ta' ġestjoni kienet id-direzzjoni t-tajba. Malta mexxiet l-20 Laqgħa Speċjali tal-Kummissjoni tal-ICCAT li saret f'Novembru 2016 f'isem il-Presidenza Slovakka, u l-25 Laqgħa Regolari tal-Kummissjoni tal-ICCAT li saret f'Novembru 2017 f'isem il-Presidenza tal-Estonja. Kwistjonijiet ta' interess kienu dawk relatati mal-pjan ta' rkupru tal-pixxispad fl-2016, u l-BFT fir- rigward ta' bidla lejn pjan ta' ġestjoni minflok pjan ta' rkuprar, u fid-dawl tal-parir xjentifiku tajjeb li twassal waqt il-laqgħa annwali tal-SCRS 2017. Matul dawn is-sentejn, Malta kompliet bil-pożizzjoni tagħha li tieħu pożizzjoni b'saħħitha kemm fil-livell tal-working parties, kif ukoll tal-Kunsill dwar il-ħtieġa li pajjiżi terzi jiġu involuti fil-ġestjoni ta' stokkijiet ta' ħut komuni. Malta insistiet b'mod qawwi li l-Unjoni għandha timmira li tfassal pjanijiet reġjonali flimkien ma' msieħba minn pajjiżi terzi, permezz tal-GFCM. Malta organizzat ukoll il- Konferenza Ministerjali dwar is-Sajd tal-Mediterran li saret f'Marzu 2017. Waqt din il-laqgħa ġiet adottata dikjarazzjoni komuni (Malta MedFish4Ever Declaration) dwar il-futur tas-sajd Mediterranju. Din id-dikjarazzjoni kienet iffirmata minn rappreżentanti ministerjali ta' pajjiżi li jinsabu mdawrin mal-kosta tal-Baħar Mediterran kemm tat-Tramuntana kif ukoll tan-Nofsinhar – firma li tfisser ownership politiku dwar kwistjoni li s'issa kienet dejjem ġestita fuq livell tekniku. Malta segwiet diskussjonijiet dwar il- proposti relatati ma' landing obligations u li kienu wkoll is-suġġett prinċipali ta' diskussjoni waqt il-Laqgħa Ġenerali Informali tad-Diretturi, li saret f'Malta fl-2017. Malta segwiet ukoll il-proposti relatati mal- opportunitajiet tas-sajd għas-snin 2017 u 2018, kif ukoll proposti oħrajn li ma kinux jaffettwaw b'mod dirett lil Malta, bħal pereżempju d-dossier dwar pjan multiannwali għal ċerti stokkijiet u opportunitajiet ta' sajd fil- Baħar Baltiku, u li jiżguraw kundizzjonijiet indaqs għall-pajjiżi kollha kkonċernati, u appoġġ għal azzjonijiet armonizzati għat-tali proċess. Malta affermat mill-ġdid li l-koperazzjoni ambjentali għandha titkompla u tissaħħaħ, u li tirrappreżenta għodda strateġika biex tikkontribwixxi għall-istabbiltà ġenerali tar-reġjun tal- Mediterran. F'dan ir-rigward, matul is-sena li għaddiet, Malta enfasizzat l-importanza li taħdem flimkien fil- kuntest ta' inizjattivi ta' koperazzjoni pan-Mediterranju u li huma mmirati, fost l-oħrajn, biex jindirizzaw l- isfidi relatati mal-protezzjoni tal-ambjent marittimu u r-reġjun kostali tal-Mediterran. Matul l-ewwel nofs tal-2017, il-Presidenza Maltija rnexxielha tilħaq ftehim mal-Parlament dwar tliet files li kienu jinkludu l-Ġestjoni Sostenibbli tal-Flotot ta' Sajd Esteru, il-Karatteristiki tal-Bastimenti tas-Sajd u t-Traspożizzjoni fil-Liġi tal-UE ta' Rakkomandazzjonijiet assoċjati mal-Kummissjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tat-Tonn fl-Atlantiku. Barra minn hekk, ġew miftiehma żewġ Council General Approaches. Dawn kienu dwar Pjan Multiannwali għal Ħażniet Demersali fil-Baħar tat-Tramuntana, u r- Regolament dwar Miżuri Tekniċi. Waqt il-Presidenza Maltija, il-working group dwar il-Politika tas-Sajd Interna u Esterna ltaqgħa 16-il darba u ddiskuta 100 item mill-aġenda. Ġew adottati wkoll żewġ deċiżjonijiet tal-Kunsill dwar kwoti, pożizzjoni tal-Kunsill dwar it-traspożizzjoni tar-Regolamenti tal- Organizzazzjoni Reġjonali tal-Ġestjoni tas-Sajd fin-Nofsinhar tal-Paċifiku (SPRFMO), tmien mandati tan-negozjati tal-Kunsill għal Organizzazzjonijiet Reġjonali ta' Ġestjoni tas-Sajd (RFMOs)), u tmien mandati tal-Kunsill għal laqgħat internazzjonali oħra. Matul l-2016 u l-2017 id-DĠ MARE wettaq dawn il-missjonijiet f'Malta: f'Lulju 2016 saru tliet missjonijiet biex jivverifikaw l-infurzar tal-ICCAT u d-dispożizzjonijiet tal-UE dwar it-tonn; f'Ġunju u f'Lulju 2017 saru f'Malta żewġ missjonijiet dwar il-pjan ta' rkupru tat-tonn; f'Lulju u f'Ottubru 2017 saru f'Malta żewġ missjonijiet ta' verifika fuq is-sistemi ta' reġistrazzjoni tal-qabdiet. Is-Saħħa tal-Pjanti Bħal fis-snin preċedenti, din it-Taqsima trattat numru ta' kwistjonijiet relatati mas-settur tas-saħħa tal-pjanti, b'mod partikolari b'konnessjoni mat-tixrid ta' mard bħat-Tuta Absoluta, il-Peppino mosaic virus fit-tadam (pjanti u frott), u l-bumunqar aħmar li jattakka s-siġar tal-palm. It-Taqsima ddiskutiet kwistjonijiet dwar is- saħħa tal-pjanti li kienu qed jiġu proposti waqt id-diversi laqgħat tal-Uffiċjali Ewlenin dwar is-Saħħa tal-Pjanti, Id-drittijiet ta' plant breeders, seeds and propogation material, protezzjoni u spezzjoni, affarijiet tal- IPPC/CPMD, u l-matrejal reproduttiv tal-pjanti. Barra dawn, avviż legali li jittrasponi tliet deċiżjonijiet tal- Kummissjoni ġie abbozzat mid-Direttorat għall-Protezzjoni tal-Pjanti u ġie ppubblikat f'Novembru bħala AL 315 tal-2017 fir-rigward tal-Xylella fastidiosa. Permezz ta' dan l-avviż legali ġie stabbilit pjan ta' kontinġenza għall-Xylella fastidiosa. Dan jistabbilixxi l-proċeduri relatati mal-ġestjoni ta' inċident, miżuri ta' qerda u ta' għeluq jekk tinstab xi tifqigħa. Id-Direttorat iwettaq stħarriġ fil-livell nazzjonali dwar il-Xylella fastidiosa li huwa parzjalment iffinanzjat mill-Kummissjoni Ewropea taħt il-Pest Survey Programme tal-Unjoni Ewropea. Permezz ta' dan l-istħarriġ, Malta qed twettaq attivitajiet bħal spezzjonijiet viżwali, ġbir ta' kampjuni, ittestjar fil-laboratorju (batterjoloġiku, seroloġiku u molekulari), u kampanji edukattivi dwar għarfien/promozzjoni. Din it-Taqsima faċilitat ukoll id-dokumentazzjoni meħtieġa għal laqgħat tal-Kunsill tal-Agrifish, laqgħat tal- Kumitati Permanenti, il-Coreper I u laqgħat li jattendu għalihom l-attachés tal-agrikultura. Il-Veterinarja Din it-Taqsima ssorveljat mill-qrib l-implimentazzjoni ta' pjanijiet ta' azzjoni li permezz tagħhom l- Awtoritàjiet Maltin qed jaħdmu biex itejbu l-implimentazzjoni tal-Acquis tal-UE f'dan is-settur, kif ukoll ipparteċipaw f'laqgħat minn esperti fil-qas a.m.(cid:143) Kompla x-xogħol ta' iffaċilitar tal-parteċipazzjoni f'diversi laqgħat li jsiru ta' spiss u li huma relatati mas-servizzi veterinarji sabiex ikunu żgurati pożizzjonijiet adegwati ta' Malta, kif ukoll noti ta' struzzjonijiet għall-użu waqt il-laqgħat tal-Agrifish, laqgħat tal-gruppi ta' ħidma tal-Kunsill, uffiċjali veterinarji ewlenin, esperti veterinarji, mistoqsijiet agrikoli, saħħa tal-annimali u saħħa pubblika konġunta, u esperti fitosanitarji u kumitati permanenti, kif ukoll laqgħat tal-grupp ta' ħidma, tal-Coreper 1, tal-Kumitati Permanenti u l-laqgħat li għalihom jattendu Saru diskussjonijiet dwar regolament veterinarju fir-rigward ta' proposti leġiżlattivi li kienu qed jiġu nnegozjati fil-working groups u fil-laqgħat tal-Coreper I. Dawn kienu jinkludu prodotti mediċinali veterinarji u għalf medikat. Iż-żewġ proposti ġew magħluqa b'suċċess fil- livell tal-Coreper 1, u issa qegħdin għall-iskrutinju tal-Parlament Ewropew. Matul l-2016 u l-2017 saru dawn l-audit missions: sistemi uffiċjali ta' kontroll tal-importazzjoni, fi Frar 2016; general follow up audit, f'April 2016; health country visit – AM, f'Lulju 2017; verifika tal-kontroll tal-importazzjoni, f'Ottubru 2017. L-Agrikultura Matul is-snin 2016 u 2017, il-Kummissjoni tal-UE kompliet taħdem fuq l-allinjament tal-leġiżlazzjoni tal- Unjoni mat-Trattat ta' Liżbona. Ħafna minn dawn l-emendi kienu jikkonċernaw l-Acquis Agrikolu, u jinkludu b'mod partikolari l-Organizzazzjoni tas-Suq Komuni u l-attentat biex ikomplu jiġu simplifikati wkoll il-proċeduri tan-notifika permezz ta' mezzi elettroniċi – Sistema ta' Informazzjoni għall-Ġestjoni u Monitoraġġ tas-Suq Agrikolu (ISAMM). Wara bosta diskussjonijiet fil-livell ta' kumitat u l-grupp ta' esperti, il-qafas leġiżlattiv il-ġdid kien finalment adottat u ppubblikat f'April 2017. Matul l-2016, il-proposta dwar ir-reviżjoni tal-iskemi tal-iskejjel ġiet konkluża u r-Regolament ġie ffirmat mill-President tal-Parlament Ewropew u mill-President tal-Kunsill fil-11 ta' Mejju, u ppubblikat fil- ġurnal uffiċjali tal-Unjoni Ewropea fl-24 ta' Mejju (Regolament UE Nru 2016/791). Dan ir-Regolament ġie fis-seħħ fl-1 ta' Awwissu, 2017. Il-Ministeru ssottometta wkoll l-istrateġija tiegħu wara konsultazzjonijiet mal-partijiet interessati rilevanti – l-edukazzjoni u s-saħħa. Diversi diskussjonijiet għadhom għaddejjin fil-livell ta' komitoloġija sabiex l-Istati Membri jiġu assistiti fl-implimentazzjoni tal- proposta l-ġdida. Id-Direttorat segwa u kkordina l-artikolazzjoni tal-politika ta' Malta fir-rigward tas-settur tal-prodotti tal- ħalib li għadda minn bidliet kbar minn meta kienu eliminati l-kwoti tal-ħalib. Din is-sitwazzjoni ġiet affettwata aktar bl-introduzzjoni tal-projbizzjoni Russa fuq l-importazzjoni tal-ikel f'Awwissu 2014. Setturi oħra li wkoll ġew affettwati kienu: iċ-ċanga, il-majjal, il-laħam tat-tjur, il-ħut, il-ġobon, u l-ħxejjex u frott. Ġew introdotti għadd ta' miżuri ta' appoġġ temporanju għall-Membri direttament affettwati minn din is-sitwazzjoni. Matul l-ewwel sena (2015) Malta appoġġat dawn il-miżuri u l-uffiċjali Maltin għadhom qed isegwu l-iżviluppi kollha fil-laqgħat tal-Kunsill u tal-Kumitat dwar din il-kwistjoni. Fir- rigward tal-ħalib u s-settur tal-ħalib, l-ewwel sinjali ta' titjib bdew jidhru wara Ġunju 2016 u biex tissorvelja l-iżviluppi tas-suq, il-Kummissjoni qed iżżomm attivitajiet tal-osservatorju tas-suq tal-ħalib u qed tipproponi aġġornamenti regolari dwar is-sitwazzjoni tas-suq. Din l-attività ġiet estiża wkoll għal setturi vulnerabbli, b'mod partikolari s-settur tal-ħnieżer u ċ-ċanga. Skont l-aħħar dejta, bejn l-2016 u l- 2017, il-prezzijiet tal-ħalib fl-UE żdiedu, filwaqt li ntlaħaq l-għan li titnaqqas il-kwantità ta' ħalib fornut fis-suq. Matul l-ewwel sitt xhur tal-2017, il-Presidenza Maltija ssorveljat mill-qrib u ressqet il-kwistjoni fil-fora rilevanti tal-Unjoni sabiex tagħti lok lill-Istati Membri l-iktar affettwati li jesprimu d-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom. Malta għarfet ukoll it-tħassib ta' xi Stati Membri għar-rigward tas-sitwazzjoni diffiċli fis-settur taz-zokkor Ewropew, wara d-deċiżjoni tal-Unjoni li mill-1 ta' Ottubru 2017, tneħħi s-sistema ta' kwoti għaz-zokkor. Barra minn hekk, każ li jikkonċerna l-ħlasijiet mill-produtturi taz-zokkor għall-perjodi 1999/2000 u 2000/2001, b'deċiżjoni tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja tad-9 ta' Frar 2017, kien iddikjarat li Regolamenti (KE) Nru 2267/2000 u (KE) Nru 1993/2001 kienu invalidi. L-Istati Membri ddiskutew il-kwistjoni fil- Kunsill u waslu għal ftehim mal-Kummissjoni li l-imposti kollha mħallsa għandhom jintraddu lura lill- produtturi taz-zokkor u tal-pitravi. Matul l-2016 id-Direttorat segwa mill-qrib il-laqgħat u d-diskussjonijiet kollha tal-Kunsill fuq diversi oqsma ta' politika bi tħejjija wkoll għall-prijoritajiet politiċi matul il-Presidenza Maltija bejn Jannar u sa Ġunju 2017. Dawn huma mqassra kif ġej: B'mod ġenerali, it-Taqsima segwiet mill-qrib il-progress fir-riforma ta' simplifikazzjoni attwali tal- Politika Agrikola Komuni, sabiex twieġeb għal sfidi futuri għaż-żoni agrikoli u rurali biex jintlaħqu l- għanijiet stabbiliti għall-PAK. Fl-2016 il-Kummissjoni ħarġet il-proposta Omnibus li tikkostitwixxi t-tieni fażi fl-eżerċizzju tas-simplifikazzjoni tal-PAK. Din kienet preżentata waqt ir-reviżjoni ta' nofs it-terminu tal-QFM u inkludiet emendi għall-erba' atti bażiċi għall-PAK 2014-2020 relatati mas-simplifikazzjoni, l- aktar permezz ta' flessibbiltà akbar għall-Istati Membri iżda wkoll, b'mod eċċezzjonali, li jimplikaw xi bidliet politiċi. Saru bosta diskussjonijiet fil-livell tal-Kunsill fl-2017 dwar għadd ta' kwistjonijiet pendenti. Il-proposta tinsab fl-istadju finali tad-diskussjonijiet bejn l-istituzzjonijiet, u hija mistennija li tiġi adottata fil-bidu tal-2018. Matul l-2016, bħala parti mill-eżerċizzju ta' simplifikazzjoni tal-PAK, il- Kummissjoni rrevediet ukoll id-delegated/implementing act wara l-impenn li kienet għamlet biex tevalwa l-esperjenza fl-implimentazzjoni ta' Ecological Focus Areas (EFA) fir-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 639/2014 wara l-ewwel sena ta' applikazzjoni. Wara l-ewwel sena ta' implimentazzjoni, fl- 2017, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri ppubblikat rapport dwar din l-iskema fejn ġie konfermat li l- arkitettura attwali ma rnexxietx. Wara l-konklużjoni tal-file Omnibus, kif kien imwiegħed mill- Kummissjoni fil-pjan ta' ħidma tagħha għas-sena 2017, fid-29 ta' Novembru 2017, ippreżentat il- komunikazzjoni tant mistennija dwar il-ġejjieni tal-PAK, intitolat The Future of Food and Farming. L- iskop tal-komunikazzjoni kien li jinħoloq dibattitu li jiddeskrivi ideat dwar il-futur tal-industrija agrikola kif ukoll tal-industrija agroalimentari. Il-komunikazzjoni saret wara konsultazzjoni pubblika mwettqa mill-Kummissjoni dwar x'għandu jkun il-futur tal-PAK fl-isforzi tagħha biex tissimplifika u timmodernizza l-għodda ta' politika attwali, filwaqt li tiżgura l-aħjar valur għall-flus li l-Unjoni tonfoq fuq is-settur. Apparti l-proposti tekniċi, il-komunikazzjoni tiddeskrivi wkoll l-oqsma prijoritarji tal-PAK għall-ġejjieni. Fl-2017 kienu bdew b'mod informali diskussjonijiet fi ħdan il-Kunsill dwar l- implikazzjonijiet finanzjarji ta' Brexit, kif ukoll l-allokazzjonijiet tal-baġit għal miżuri futuri tal-PAK biex jiġu implimentati. Bħalissa l-Kummissjoni għadha qed tikkunsidra għadd ta' xenarji li jistgħu jiffurmaw il-futur tal-baġit tal-PAK, il-ħames xenarji li ġew enfasizzati u mressqa għad-diskussjoni jvarjaw bejn aktar fondi li qed jingħataw biex ikopru n-nefqa tal-PAK, l-għanijiet, iż-żamma tal-istatus quo, disinn mill-ġdid tas-sistema attwali kif ukoll l-għażla ta' numru ta' oqsma ta' prijorità misjuba fil- PAK u l-konċentrazzjoni ta' riżorsi fuqhom biss. Huwa mistenni li d-diskussjonijiet marbuta mal-baġit se jintensifikaw matul l-2018, u għalhekk mhux se jittieħdu deċiżjonijiet sinifikanti qabel din id-data. Brexit Task Force – l-impatt fuq is-settur agrikolu Matul is-sena 2017 il-Ministeru mmonitorja mill-qrib id-diskussjonijiet li għaddejjin dwar il-kwistjoni Brexit bil-għan li jkun hemm għarfien aħjar tal-impatt tiegħu fuq l-ekonomija Maltija, b'fokus speċjali fuq is-settur agrikolu peress li kwalunkwe ftehim potenzjali se jinkludi xi forma ta' ftehim kummerċjali li jkun fih Kap. dwar l-agrikultura. L-ispeċifikazzjonijiet ta' dan il-Kap. għadhom mhux magħrufa minħabba l-kumplessità tan-negozjati bejn l-UE u r-Renju Unit; madankollu, Malta qiegħda żżomm għajnejha fuq il-vantaġġi u l- iżvantaġġi potenzjali fuq is-settur agrikolu li jistgħu joħorġu minn kwalunkwe forma ta' ftehim mar-Renju Unit. Il-Pakkett tal-Ħalib Ir-rapport dwar il-Pakkett tal-Ħalib ġie adottat f'Novembru 2016 u enfasizza l-importanza li l- Organizzazzjonijiet tal-Produtturi (POs) huma l-pedament tal-istruttura tal-Pakkett tal-Ħalib u jenfasizza l- ħtieġa li jitnedew azzjonijiet ta' sensibilizzazzjoni f'livelli differenti sabiex jinfirxu l-benefiċċji ta' dan it-tip ta' koperazzjoni, u sabiex jaqsmu l-esperjenzi u l-aħjar prattiki. Fid-dawl ta' dan, il-Kummissjoni fl-2017 nediet kampanja ta' komunikazzjoni biex tippromovi l-ħolqien ta' organizzazzjonijiet tal-produtturi fis-settur tal-ħalib u biex ittejjeb il-funzjonament ta' dawk eżistenti. Malta pparteċipat fl-ewwel sensiela ta' diskussjonijiet fil- livell tal-gruppi ta' esperti li ppreżentaw l-istatus attwali kkaratterizzat mill-eżistenza ta' koperattiva tal-ħalib waħda li, filwaqt li tkun barra l-kuntest tal-Pos, tkun storja ta' suċċess fuq livell lokali. Barra minn hekk, fl- 2016 l-UE nediet għajnuna li tammonta għal 150 miljun ewro għal tnaqqis fil-produzzjoni tal-ħalib fejn intwera interess mill-produtturi lokali tal-ħalib biex inaqqsu l-livelli ta' produzzjoni, bl-għan prinċipali li jerġgħu jiġu stabbiliti prezzijiet aċċettabbli għall-bejgħ tal-ħalib mhux proċessat fl-UE. Apikultura u Saħħa tan-Naħal F'Diċembru 2016, il-Kummissjoni ħarġet rapport dwar l-implimentazzjoni ta' miżuri li jikkonċernaw is-settur tal-apikultura. Waħda mill-konklużjonijiet ewlenin ta' dan ir-rapport kienet il-bidla fil-bażi legali għall-appoġġ tas-settur tal-apikultura tal-Unjoni, u dan permezz ta' titjib ta' programmi nazzjonali fl-apikultura. L-ewwel effetti konkreti tar-riforma se jinħassu l-aktar bl-implimentazzjoni tal-programmi tal-apikultura 2017-2019 li bdew f'Awwissu 2016. F'Marzu 2016, permezz ta' mezzi elettroniċi Malta ppreżentat il-Programm Nazzjonali Malti tal-Apikultura għas-snin ta' referenza sabiex tittejjeb il-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta' prodotti tal-apikultura. Katina tal-Provvista tal-Ikel/Prattiki kummerċjali inġusti Matul il-Presidenza Maltija 'a non paper' tqassmet minn numru ta' delegazzjonijiet fosthom il-Bulgarija, ir- Repubblika Ċeka, il-Greċja, l-Ungerija, il-Latvja, il-Litwanja, is-Slovakkja, il-Kroazja u s-Slovenja. Dan id- dokument kien jittratta t-titjib tal-pożizzjoni tal-bdiewa fil-katina tal-provvista tal-ikel, u l-indirizzar ta' prattiki kummerċjali inġusti. Il-proposti ewlenin kienu jinkludu qafas regolatorju tal-Unjoni għal prattiki kummerċjali inġusti u sistema ta' monitoraġġ aħjar tal-prezzijiet u l-kwantità fil-pajjiżi tal-Unjoni biex tkun introdotta aktar trasparenza fil-katina tal-provvista tal-ikel. Dan id-dokument isegwi l-konklużjonijiet tal-Kunsill adottati mill- Presidenza Slovakka u r-rapport ta' Novembru 2016 tat-Task Force dwar is-Suq Agrikolu. Il-Kummissjoni Ewropea ddikjarat li qed isiru diskussjonijiet interni fi ħdan il-kulleġġ għal segwitu xieraq tar-rapport tal- Sadanittant, il-Kummissjoni Ewropea nediet proċess ta' konsultazzjoni mal-Pajjiżi tal-Unjoni Ewropea fit-tieni semestru waqt il-Presidenza Estonjana bil-għan li l-Kummissjoni Ewropea tfassal proposta formali fl-2018 għal diskussjoni mal-Istati Membri. Kummerċ u Agrikultura Id-dimensjoni tal-kummerċ internazzjonali tal-agrikultura għadha importanti ħafna għall-ekonomija tal- Unjoni. F'dan ir-rigward, kif ukoll minħabba l-effetti negattivi tal-projbizzjoni Russa msemmija aktar 'il fuq, il-Kummissjoni nediet diversi negozjati u mexxiet numru ta' Ftehim ta' Kummerċ Ħieles (FTAs). Malta bħala stat nett-impurtatur segwiet u qed tkompli ssegwi mill-qrib u b'interess dawn id-diskussjonijiet, partikolarment in-negozjati għal kummerċ ħieles mal-pajjizi kollha li jiffurmaw parti mill-Mercosur, il-Messiku, kif ukoll il- ftehim għal sħubija ekonomika mal-Ġappun. Min-naħa l-oħra, Malta sejra tkompli tosserva d-diskussjonijiet għal possibbiltà ta' negozjati ġodda kummerċjali mal-Awstralja u New Zealand wara li l-Kummissjoni Ewropea ssottomettiet l-applikazzjoni tagħha biex tinnegozja f'isem l-Unjoni Ewropea kollha permezz ta' direttivi apposta f'Settembru 2017. Fl-aħħar u mhux l-inqas, Malta sejra tkompli ssegwi mill-qrib l- iżvolġiment tad-diskussjoni multilaterali rigward il-biedja fi ħdan l-Organizzazzjoni Dinjija għall-Kummerċ wara li kienet ġiet fi tmiemha l-konferenza ministerjali fi Buenos Aires, f'Diċembru 2017. Biedja Organika Mill-2014, din il-proposta kienet diskussa matul tliet Presidenzi (EL, IT u LV) qabel bdew in-negozjati waqt il-Presidenza Maltija. Fost il-kwistjonijiet pendenti kien hemm il-preżenza ta' sustanzi mhux awtorizzati (ħruġ ta' limiti), żrieragħ, serer, tmiem ta' derogi u kontrolli. Matul il-Presidenza Maltija saru diskussjonijiet fl-livell bilaterali, u f'livell tal-SCA fejn fit-28 ta' Ġunju ntlaħaq ftehim politiku dwar dan il-file. Matul it-tieni nofs tal- 2017, il-Presidenza Estonjana flimkien mar-rappreżentanti tal-Kummissjoni u l-Parlament Ewropew bdew id- diskussjonijiet ibbażati fuq adattamenti legali magħmula biex jiżguraw il-kwalità u l-koerenza legali meħtieġa fit-test kollu. F'Novembru 2017, l-SCA awtorizzat lill-President tagħha sabiex jibgħat l-ittra lill-President tal- Comagri biex jikkonferma l-ftehim milħuq fl-ewwel qari. L-Ilma u l-Agrikultura Matul il-laqgħa informali tal-ministri li saret f'Malta f'Mejju 2017, id-diskussjonijiet kienu konċentrati madwar żewġ punti kritiċi ewlenin fis-setturi ekonomiċi kollha biex irawmu r-reżiljenza u li huma marbuta mill-qrib mal-kunċett tal-ilma u l-agrikultura: il-bidla fil-klima u l-bini tal-kapaċità. Dawn il-fatturi, u l- finanzjament tagħhom jew le, jistgħu jwasslu għal riskju akbar ta' komunitajiet ġeneralment żvantaġġati minħabba tqassim b'mod irregolari. L-agrikultura tista' tibbenefika minn miżuri ta' adattament u mitigazzjoni. Sar ukoll skambju dwar ir-rwol tal-Politika Agrikola Komuni fi ħdan il-qafas ta' metodi kif ir-riżorsi tal-ilma għandhom jiġu ġestiti hekk kif il-politika eżistenti tippromovi prattiki tal-biedja ambjentalment sostenibbli. Fl-2017, id-Direttorat ipparteċipa f'diskussjonijiet interni bi tħejjija għall-verifika dwar l-Approvazzjoni tal- Konformità UMB/2017/001/MT/RLF li saru f'Mejju u f'Ġunju tal-istess sena. Wara l-għeluq tal-missjoni ta' verifika, id-Direttorat ħa l-azzjonijiet meħtieġa sabiex jiffaċilita t-tweġibiet. It-Taqsima responsabbli mill-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima Din it-Taqsima tiżgura kordinazzjoni effettiva tal-kwistjonijiet kollha relatati mal-UE f'livell domestiku kif ukoll ma' partijiet interessati rilevanti, inklużi ministeri u entitàjiet bħar-Rappreżentanza Permanenti ta' Malta għall-Unjoni fi Brussell, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u s-Segretarjat tal-UE fi ħdan il- Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza (MEAE) fil-kwistjonijiet kollha li jaqgħu taħt ir- responsabbiltà tal-Ministeru. Id-Direttorat kompla jikkordina konsultazzjonijiet u jaġġorna kif meħtieġ il- pożizzjoni Maltija f'numru ta' laqgħat, fosthom laqgħat ta' esperti, gruppi ta' ħidma, il-Coreper u l- Kunsill, kif ukoll kompla bl-obbligi tiegħu fejn jidħol rappurtar, mili ta' kwestjonarji u pjanijiet ta' azzjoni. Matul il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, it-taqsima mmonitorjat it-tħejjija, il- formulazzjoni u r-riżultat tal-gruppi ta' ħidma u l-laqgħat tal-gruppi ta' esperti dwar affarijiet ambjentali u klimatiċi. Uffiċjali minn din it-taqsima ħadu sehem f'diversi laqgħat tal-gruppi ta' ħidma u tal-grupp ta' esperti, bi tħejjija għal avvenimenti internazzjonali u reġjonali. Dawn kienu jinkludu il-laqgħat: informali ambjentali li saret Malta f'April 2017, l-attaché trip li seħħet ukoll f'April 2017, taċ-chairpersons tal- kumitati għall-affarijiet ekonomiċi u ambjentali, tal-kordinazzjoni tal-UE, tad-diretturi tal-UE dwar l- ilma, u tad-diretturi marittimi tal-konvenzjoni SFPs/CMS li saret f'Ġunju, u dik konġunta tal- Konvenzjoni ta' Berna u CMS dwar il-qtil illegali ta' għasafar, li saret f'Ġunju f'Malta. Perjodu tal-Presidenza Laqgħat Internazzjonali Matul is-snin 2016 u l-2017, it-Taqsima ffaċilitat numru ta' proċessi tal-konsultazzjonijiet, anke interministerjali, għall-formulazzjoni ta' pożizzjonijiet nazzjonali li ġew adottati matul il-laqgħat li ġejjin: Id-Dsatax-il Konferenza Ordinarja tal-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Barċellona (u Protokolli relatati), li saret f'Ateni (il-Greċja) fi Frar 2016; It-Tielet Assemblea tan-Nazzjonijiet Magħquda għall-Ambjent, li saret f'Nairobi (il-Kenja) f'Mejju 2016; It-Tmien Konferenza Ministerjali Ambjentali għall-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Magħquda għall-Ewropa (UNECE), li saret f'Barumi (il-Georgia) fl-2016; Is-Sbatax-il Konferenza Ordinarja tal-Partijiet għall-Konvenzjoni tal-Kummerċ Internazzjonali ta' Speċijiet ta' Flora u Fawna fil-Periklu (CITES), li saret f'Johannesburg (l-Afrika ta' Isfel) fl-2016; It-Tlettax-il Konferenza Ordinarja tal-Partijiet għall-Konvenzjoni tad-Diversità Bijoloġika (u l- Protokolli relatati), li saret f'Cancun (il-Messiku) fl-2016; It-Tlettax-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Basel u t-Tmien Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjonijiet ta' Stokkolma u ta' Rotterdam, li saru f'Ġinevra (l-Iżvizzera) fl-2017; It-Tlettax-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni għall-Ġlieda kontra d-Deżertifikazzjoni li nżammet f'Ordos (iċ-Ċina) fl-2017; Is-Sitt Laqgħa tal-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Aarhus, li saret f'Bouvda (il-Montenegro) fl-2017; It-Tnax-il Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar l-Ispeċi Migratorji, li saret f'Manila (il- Filippini) fl-2017; Is-Seba' Sessjoni tal-Laqgħa tal-Partijiet għall-Konvenzjoni li saret flimkien mat-Tielet Sessjoni tal- Laqgħa tal-Partijiet għall-Konvenzjoni li sservi bħala Laqgħa tal-Partijiet għall-Protokoll, f'Minsk f'Ġunju 2017.  L-Għoxrin Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni ta' Barċellona (u l-Protokolli relatati), li saret  L-Assemblea tal-Ambjent tan-Nazzjonijiet Magħquda li saret f'Nairobi f'Diċembru 2017. It-Taqsima pprovdiet ukoll appoġġ loġistiku għall-parteċipazzjoni tad-delegazzjoni Maltija li attendiet għat-Tnejn u Għoxrin u għat-Tlieta u Għoxrin Konferenzi tal-Partijiet fil-Qafas tal-Nazzjonijiet Magħquda dwar il-Konvenzjoni dwar Bidla Klimatika li saru fil-Marokk (2016), u fil-Ġermanja (2017), It-Taqsima rrevediet u provdiet kontribut bi tħejjija ta' briefing documents, instruction notes, u kwestjonarji oħra kif kien meħtieġ. Uffiċjali minn din it-taqsima kienu parti mid-delegazzjonijiet Maltin fil-laqgħat elenkati hawn fuq. Ratifika tat-Trattati Internazzjonali Bi tħejjija għall-adeżjoni/ratifika tat-trattati li ġejjin, din it-taqsima kienet attiva fir-reviżjoni u s- sottomissjoni tad-dokumenti meħtieġa dwar: Il-Protokoll ta' Kiev dwar il-Valutazzjoni Ambjentali Strateġika; Il-Protokoll ta' Nagoya dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji; Il-Protokoll ta' Kiev dwar Reġistri ta' Rilaxx u Trasferiment ta' Inkwinanti. It-Taqsima responsabbli mill-Iżvilupp tal-Politiki Il-Pjan ta'Azzjoni għal Ekonomija Ħadra Matul is-snin 2016 u 2017 id-Direttorat kompla jaħdem fuq il-Pjan ta' Azzjoni għall-iżvilupp tal- Ekonomija l-Ħadra li kien ġie ppublikat mill-Ministeru fis-sena ta' qabel. Dan kien l-ewwel pass fl- istrateġija nazzjoni fejn tidħol l-ekonomija l-ħadra. Id-Direttorat kellu r-responsabbiltà li jkompli bix- xogħol ta' konsultazzjoni mal-ministeri u entitàjiet konċernati sabiex jistabbilixxu l-istat kurrenti tal- azzjonijiet, inklużi fil-pjan u li jaqgħu taħt il-gwida tagħhom. Wara li dan ix-xogħol tlesta, din it-taqsima ġiet inkarigata sabiex tħejji rapport li jiġbor fih dawk l-oqsma li fihom kien għad fadal iktar xogħol xi jsir ħalli jintlaħqu l-għanijiet ippjanati. Mill-konklużjonijiet ta' din l-analiżi, id-Direttorat iddeċieda li jikkonċentra aktar fuq miżura partikolari: dik marbuta mal-iffinanzjar l-ħadra. Għaldaqstant, lejn l-aħħar tal-2017 inħarġet sejħa għall-offerti biex isir feasibility study fuq dan is- suġġett, sabiex jiġi pprovdut studju tekniku u ddettaljat minn partijiet terzi u li permezz ta' dan l-istudju tkun tista' tiġi bbażata policy ġdida fuq l-iffinanzjar tal-ekonomija l-ħadra. Formulazzjoni ta' 'Concept Note' għal Proġett Integrali tal-'Life' Matul is-sena 2017, din it-Taqsima, flimkien mall-esperti tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA), u tad-Direttorat tal-PARKS, ħadmet bis-sħiħ sabiex tiġi fformulata proposta għall-proġett integrali ffinanzjati taħt il-Programm LIFE, taħt it-temi tan-natura u bijodiversità. Għal dan il-għan, twaqqaf working group ad hoc, immexxi mid-Direttorat, sabiex ix-xogħol jiġi kkordinat b'mod aktar prattiku u effiċjenti fi żmien limitat li kien hemm għas-sottomisjoni tal-proposta. Matul dan il-proċess, id-Direttorat wettaq konsultazzjoni mal-Kummissjoni, sabiex ġew iċċarati punti fir-rigward tas-sottomissjoni, partikolarment mistoqsijiet li kienu jikkonċernaw punti ewlenin tal-linji gwida. Il-proposta għall-proġett integrali ġiet sottomessa għall-evalwazzjoni tal-Kummissjoni kif ukoll ġiet magħżula għal-fażi li jmiss ta' selezzjoni. Studju dwar l-ilma tas-saborra f'Malta Malta għandha l-obbligu li timplimenta l-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Kontroll u Ġestjoni tal-Ilma u s-Sedimenti. Għal dan il-għan, studju ta' fattibbiltà ġie propost sabiex jipprovdi evalwazzjoni tal-livell lokali għall-implimentazzjoni ta' din il-Konvenzjoni. L-istudju nbeda wara li fis-sena 2017 inħarġet sejħa għall-offerti. Dan l-istudju huwa wieħed mill-azzjonijiet tal-Water Catchment Management Plan, f'konformità mal-obbligi skont id-Direttiva Qafas dwar l-Ilma. It-teħid bla kontroll tal-ilma tas-saborra kien identifikat bħala s-sors ewlieni għall-introduzzjoni ta' speċijiet aljeni invażivi, u li potenzjalment jista' jkollu impatt negattiv fuq il-bijodiversità lokali, u s-servizzi ta' ekosistema tal-Unjoni Ewropea. Minħabba l-element ambjentalistiku ta' din il-Konvenzjoni, il-Ministeru ġie nnominat bħala l-entità responsabbli biex imexxi l-istudju flimkien mal-Ministeru għat-Transport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali. L-istudju beda f'Lulju 2017 u għandu sena sabiex jitlesta. Ir-riżultat ta' dan l-istudju għandu jwassal sabiex tinħareġ rakkomandazzjoni dwar strateġija li tagħti dettalji għall-passi neċessarji biex Malta timplimenta l-Konvenzjoni, u li tkun tkopri l-karatteristiki prinċipali tal-ilma tas-saborra. L-għażliet ippreferuti se jitqajmu għall-approvazzjoni tal-Gvern. It-twaqqif ta' żoni marittimi protetti Bħala stat membru tal-Unjoni Ewropea, Malta trid tikkontribwixxi għan-network Natura 2000, bil-għan li tipproteġi l-ispeċijiet u l-ħabitats l-aktar vulnerabbli u mhedda skont id-direttiva dwar il-ħabitats – kemm dawk li jinsabu f'siti terrestri kif ukoll dawk li jinsabu f'siti marittimi. Permezz ta' proġetti tal-LIFE, inġabret l-informazzjoni neċessarja għad-denominazzjoni ta' żoni marittimi protteti fir-rigward tal-fkieren tal-baħar (loggerhead turtles) u d-dniefel (bottlenose dolphins), kif ukoll tat-tjur tal-baħar. Dan wassal għall-ammont totali ta' erbatax-il żona marittima prottetta. Huwa mistenni li jiġu identifikati żoni marittimi protetti ġodda fir-rigward ta' sikek u għerien għall-inklużjoni fin-network Natura 2000. Barra minn dan, waqt il-konferenza Our Oceans fl-2017, Malta wiegħdet li se żżid iż-żoni marittimi protteti sa 30% tal-ilmijiet tagħha sal-2018 u dan sabiex tiżgura l-protezzjoni tas-sikek u tal-għerien. L-implimentazzjoni tal-pjan għall-ġbir tal-ilma F'Ottubru 2016 twaqqaf kumitat interministerjali bl-approvazzjoni tal-Kabinett tal-Gvern fil-leġiżlatura li għaddiet bil-għan li l-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, flimkien ma' dik li kienet tissejjaħ l-Aġenzija tal-Enerġija fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, ilaqqgħu il-partijiet interessati biex isegwu mill-qrib l-implimentazzjoni tal-pjan nazzjonali għall-ġbir tal-ilma (Water Catchement Management Plan). Dawn jinkludu fost oħrajn l-Awtorità għall-Ambjent u Riżorsi. Dan jifforma parti mill-isforz nazzjonali biex tiġi implementata b'mod effetiv u fil-ħin id-Direttiva Ewropea rigward l-ilma. F'din il-laqgħa kull parti interessata elenkat rendikont sħiħ tax-xogħol li twettaq riċentement, u tal-obbligi li huma ppjanati li jsiru fil-ġejjieni qrib. It-taħditiet qed ikomplu fl-2018. Il-Kumitat Interministerjali dwar il-Marine Strategy Framework Directive (MSFD) L-approċċ għall-kisba tal-Good Environmental Status (GES), kif stipulat mill-MSFD huwa bbażat b'mod qawwi fuq ir-rabtiet bejn l-aspetti ambjentali u soċjoekonomiċi relatati mal-ambjent marittimu. Il-koperazzjoni bejn il-partijiet differenti interessati tiżgura approċċ sħiħ u razzjonalizzat lejn il-kisba tal-GES, u dan permezz tal-ġestjoni ta' attivitajiet antropoġeniċi. Dan il-Kumitat flimkien mal-grupp ta' ħidma qed jaħdmu lejn l- iżvilupp ta' programm ta' monitoraġġ li jkun teknikament fattibbli u kosteffiċjenti u li għandu jiġi kkomunikat lill-Kummissjoni fil-perjodi ta' żmien stipulati skont id-Direttiva. Infatti, matul l-2016, saret ħidma sħiħa biex jiġi implementat il-monitoring programme billi jiġu utilizzati fondi Ewropej. Saret ukoll ħidma bis-sħiħ matul l-2016 u l-2017, biex jiġi adottat programm ta' miżuri bil-għan li ntejbu l-istat tal-ilmijiet marini ta' Malta. Il-Kumitat Interministerjali dwar in-Nitrati Ir-rwol prinċipali tal-Kumitat Interministerjali dwar in-Nitrati huwa li jiżgura li l-implimentazzjoni tad- Direttiva dwar in-Nitrati tkun implimentata b'mod effettiv. Permezz ta' koperazzjoni sħiħa bejn l-entitàjiet rilevanti tal-Gvern u s-setturi ekonomiċi, dan il-Kumitat qed jifformola l-istrateġija u l-mod ta' kif għandha tiġi implimentata din id-Direttiva. Matul l-2016 u 2017, dan il-Kumitat assista lill-awtorità kompetenti sabiex timplimenta miżuri ta' simplifikazzjoni fir-rigward tal-liġijiet tan-nitrati. It-Taqsima responsabbli minn affarijiet Legali u Amministrattivi Traspożizzjonijiet ta' Direttivi Ittieħdet azzjoni neċessarja sabiex jiġu trasposti numru ta' direttivi tal-Unjoni Ewropea, fosthom direttivi dwar il-kontroll ta' komposti organiċi volatili li jirriżultaw mill-ħażna tal-petrol u d-distribuzzjoni tiegħu minn terminals għall-istazzjonijet tas-servizz, u dwar l-irkupru tal-fwar tal-petrol waqt ir-riforniment bil- karburant tal-vetturi bil-mutur fl-istazzjonijiet ta' servizz, direttivi dwar kimiki varji fl-arja ambjentali, dwar il-kwalità tal-arja fl-ambjent u arja iktar nadifa għall-Ewropa, u direttivi li jistabbilixxu r-regoli li jikkonċernaw il-metodi ta' referenza, il-validazzjoni tad-dejta u s-siti tal-punti ta' ġbir ta' kampjuni għall- valutazzjoni tal-kwalità tal-arja fl-ambjent, u direttivi dwar il-valutazzjoni tal-impatti ambjentali. Ġiet trasposta wkoll id-direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-valutazzjoni tal-effetti ta' ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent. Saru regolamenti li stabbilixxew r-reġim legali nazzjonali tal-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi u l-qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji li jirriżultaw mill-utilizzazzjoni tagħhom. Saru wkoll regolamenti li jistabbilixxu mira ta' tnaqqis ta' gass b'effett serra, u li trasponew direttivi li stabbilixxew regoli dwar il-metodi ta' kalkolu u rekwiżiti ta' rappurtar tal-gass b'effett serra. Ġew emendati r-regolamenti dwar il-prevenzjoni u l-kontroll integrat tat-tniġġis tal-emissjonijiet industrijali, u r-regolamenti dwar qafas għall-emissjonijiet industrijali. Fil-qasam tal-emissjonijiet industrijali wkoll, saru regolamenti li jimplimentaw parti mid-Direttiva tal-Parlament Ewropew dwar l- emissjonijiet industrijali (il-prevenzjoni u l-kontrolli integrati tat-tniġġis). Regolamenti ta' interess partikolari kienu dawk li jittrasponu d-direttiva dwar il-protezzjoni ta' annimali li jintużaw għal skopijiet xjentifiċi. Saru wkoll ir-regolamenti li jipprovdu dispożizzjonijiet għall- implimentazzjoni tar-Regolament (UE) dwar il-prevenzjoni u l-ġestjoni tal-introduzzjoni u t-tixrid ta' speċijiet aljeni invażivi f'Malta. Saru regolamenti li jipprovdu l-miżuri neċessarji kontra t-tixrid tal- Xylella fastidiosa (Wells et al.) fl-Unjoni Ewropea. Ġew emendati r-regolamenti dwar il-kwarantina tal- pjanti kontra organiżmi li jagħmlu l-ħsara. It-Taqsima Legali assistiet fil-preparazzjoni tal-Ordni li jwaqqaf l-Aġenzija dwar Governanza ta' Bijoriżorsi Agrikoli. L-imsemmija aġenzija, li ngħatat personalità legali separata u distinta, għandha l- iskop li taġġorna, tikkordina u timplimenta l-Pjan dwar l-Immaniġġjar tal-Iskart Agrikolu, u l-missjoni li timmaniġġja b'mod sostenibbli l-bijoriżorsi agrikoli b'mod li tappoġġja s-settur agrikolu Malti. Din it-Taqsima vvalutat u segwiet ukoll talbiet magħmula minn, u kontra, l-Ministeru u dipartimenti rispettivi b'relazzjoni ma' ħlasijiet ta' kontijiet u d-danni allegatament imġarrba minn terzi. Ipproċessar ta' Explanatory Memoranda Matul is-snin 2016 u 2017, ġew ipproċessati 105 dokument (Explanatory Memoranda) dwar proposti maħruġa mill-Kummissjoni li kienu jinkludu numru ta' regolamenti, direttivi, deċiżjonijiet jew rapporti u li kienu jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru. Ġew trattati 105 dokument dwar l-oqsma tal- agrikultura, is-sajd, is-saħħa tal-pjanti, il-veterinarja, l-akkwakultura, il-ħarsien tal-annimali, żoni naturali rikreattivi, it-tibdil fil-klima u l-ambjent. Kien hemm ukoll numru ta' explanantory memoranda li tlestew mill-Ministeru u li ntbagħtu lis-Segretarjat tal-Unjoni Ewropea fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza sabiex dawn jiġu sottomessi għal kunsiderazzjoni tal-Kumitat Interministerjali. Id- Direttur, PDPI, tieħu sehem attiv u regolari fil-laqgħat ta' dan il-kumitat li jlaqqa' fih id-diretturi responsabbli mill-Affarijiet tal-Unjoni Ewropea, liema kumitat jiltaqa' kull xahar. Kien hemm ukoll 40 memoranda li, wara li tpoġġew għall-iskrutinju tal-Kumitat Permanenti dwar Affarijiet Barranin u l- Affarijiet Ewropej, ġew approvati mill-istess Kumitat. Matul is-sena 2017, din it-Taqsima assumiet ir-responsabbiltà ta' ħlasijiet minn Malta ta' kontribuzzjonijiet internazzjonali, bħal lill-FAO, l-APIMONDIA, l-OIE, l-UNFCC, l-EPPO, u n-NEPPO. Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea Wara li fix-xhur ta' qabel kienu ġew stabbiliti l-prijoritajiet li għandhom jiġu diskussi fil-laqgħat waqt il- Presidenza Maltija, u kienu ġew identifikati dawk il-laqgħat informali li se jsiru f'pajjiżna u li għalihom kienu se jattendu l-ministri tal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll numru ta' laqqħat oħra li għalihom normalment jattendu uffiċjali għolja jew esperti, matul l-2016 kienet intensifikata l-ħidma b'konnessjoni mal- Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, fejn fost l-oħrajn ġew organizzati numru ta' sessjonijiet ta' taħriġ li kienu mmirat lejn dawk l-uffiċjali li kienu se jkunu direttament involuti fit-tmexxija tal-laqghat waqt l-Presidenza Maltija. Din it-Taqsima kienet ukoll responsabbli mill-organizzazzjoni loġistika ta' dawn is- sessjonijiet. Barra minn hekk, ħadet ukoll ħsieb sabiex torganizza l-loġistika martbuta ma' numru ta' zjarat ta' kummissarji u uffiċjali oħra mill-Unjoni Ewropea b'rabta mal-Presidenza Maltija. Flimkien mar- Rappreżentanza Permanenti fi Brussell, id-Direttorat permezz ta' din it-taqsima kien responsabbli għall- organizzazzjoni tal-laqgħa tal- attachés tas-sajd tal-Istati Membri tal-Unjoni li saret f'Ġunju 2017 waqt il- Presidenza Maltija. Matul dan il-perjodu tkompla t-taħriġ, kemm f'Malta kif ukoll barra minn xtutna, li jingħata lill-uffiċjali tad-Direttorat. It-taħriġ kien organizzat mill-Istitut għas-Servizz Pubbliku (IPS) kif ukoll minn istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Fuq inizjattiva tad-Direttorat, numru ta' uffiċjali ngħataw ukoll taħriġ speċjalizzat dwar il-kitba ta' rapporti tekniċi. Id-Direttorat kompla bl-isforzi tiegħu b'risq ambjent aktar nadif. Id-Direttorat kollu kien involut f'eżerċizzju li tnieda mill-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti sabiex jitnaqqas l-iskart ġenerat u jiżdiedu l- isforzi u l-ħidma sabiex jissaħħaħ il-kunċett ta' riċiklaġġ ta' karti u affartijet relatati, is-separazzjoni tal- iskart kif ukoll l-introduzzjoni tal-ġbir ta' skart organiku. DIPARTIMENT TAS-SAJD U L-AKKWAKULTURA L-għan prinċipali tad-Dipartiment tas-Sajd u Akkwakultura huwa li jaħdem sabiex tiġi assigurata s- sostenibbiltà ta' speċijiet tal-ħut fl-ibħra u ħtiġiet fis-setturi tas-sajd u l-Akkwakultura. Fil-qasam tas-sajd, bil-għan li jingħata servizz aħjar lis-sajjieda, ġew installati numru ta' magni fejn jista' jintiżen il-ħut hekk kif is-sajjied jiżbarka s-sajda tiegħu. Dawn il-magni jiffaċilitaw il-mili tad- dokumentazzjoni li sajjied huwa obbligat iżomm bħala rekwiżit tal-liġijiet tal-Unjoni Ewropea. Dawn il- magni kapaċi joħorġu wkoll it-tikketti neċessarji sabiex il-ħut ikun jista' jitpoġġa fis-suq. Tkompliet l-implimentazzjoni tal-iskema ta' kumpens għal waqfien temporanju tal-attivitajiet tas-sajd fejn ġew imħallsa sussidji għall-istaġun magħluq tal-pixxispad kemm fl-2016 kif ukoll fl-2017. Matul is-sena 2017 ma ġewx introdotti kwoti individwali u għalhekk kull min kien awtorizzat jistad għall- pixxispad seta' jipparteċipa fis-sajda mingħajr limitu individwali. Hekk kif intemmu l-evalwazzjonijiet ambjentali u l-preparamenti mitluba, inkluż id-djalogu pubbliku, id- Dipartiment tas-Sajd u Akkwakultura kiseb il-permess meħtieġ għall-iżvilupp ta' breakwater ġdid għas- sajjieda f'Marsaxlokk u għat-tiswija u t-titjib ta' dak preżenti. Il-proġett għadda f'idejn Transport Malta sabiex jiġi implementat skont l-istandards u l-bżonnijiet marittimi neċessarji. Inkiseb ukoll il-permess ta' żvilupp għall-bini ta' uffiċċju permanenti f'Marsaxlokk, liema uffiċċju huwa mistenni illi jagħti servizz aħjar lis-sajjieda. Id-Dipartiment applika wkoll għall-permess biex tinbena boatyard ġdida f'Marsaxlokk fejn is-sajjieda ż- żgħar ikunu jistgħu jagħmlu l-manutenzjoni u t-tiswijiet tad-dgħajjes tas-sajd żgħar. Tkomplew l-attivitajiet ta' riċerka u ġbir ta' informazzjoni fuq is-sajd fl-ilmijiet taħt il-ġurisdizzjoni ta' Malta u dawk qrib tagħhom. Dawn kienu jinkludu l-użu ta' bastiment Malti fl-istħarriġ xjentifiku ta' riċerka hekk imsejjaħ MEDITS (International bottom trawl survey in the Mediterranean). L-istħarriġ ta' riċerka li jsiru fil-post fuq il-baħar huma metodu importanti għall-ġbir ta' dejta bijoloġika. Din id-dejta tintuża biex id-Dipartiment ikollu stampa iktar ċara tal-popolazzjonijiet tal-ħut li huma importanti għas- sajjied Malti u abbażi ta' din l-informazzjoni jkunu jistgħu jiġu mfassla policies li jassiguraw is- sostenibbiltà tal-ispeċi u l-istabbiltà tas-settur. Fl-uffiċċji prinċipali tad-Dipartiment twaqqaf Customer Care Unit kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex biex is-sajjied ikun jista' jinqeda b'mod iktar effiċjenti. Fil-qasam tal-akkwakultura tkompla l-proċess biex tkun implimentata l-istrateġija li ġiet adottata fl-2014 u dan, fost affarijiet oħra, billi tkompla l-eżerċizzju ta' tisħiħ tad-Direttorat tal-Akkwakultura u l- pubblikazzjoni ta' regolamenti għar-regolamentazzjoni tal-operat tal-istabbilimenti tal-akkwakultura kif ukoll dwar il-ħsad tat-tonn. Sabiex titkompla l-ħidma dwar akkwakultura offshore bil-ħsieb li din tkun sostenibbli fil-futur, id- Direttorat ħa l-miżuri neċessarji sabiex l-operaturi tat-tonn jiġu rilokati f'żoni offshore għall- Bdew ukoll il-proċessi neċessarji sabiex jinħareġ il-permess għal żona għall-akkwakultura addizzjonali fit-Tramuntana ta' Malta. Tkompliet ukoll il-ħidma fil-qasam tar-riċerka fejn qed issir enfasi dwar id-diversifikazzjoni lejn speċi mhux meħuda mis-salvaġġ, kif ukoll fl-iżvilupp ta' ikel ħaj sabiex jintuża fil-mafqas. Il-kollaborazzjoni ma' istituzzjonijiet edukattivi kemm fuq livell lokali (MCAST u Università ta' Malta) kif ukoll barranin (Università ta' Dusseldorf) kienu importanti sabiex ikunu jistgħu jsiru numru ta' proġetti ta' riċerka. Bħala parti mill-impenn għar-riċerka dwar l-akkwakultura biex jiġu riċerkati u żviluppati speċi ġodda ta' ħut u organiżmi oħrajn maritttimi, fl-2016 is-sezzjoni tal-konservazzjoni ngħatat ukoll l-inkarigu li tirriċerka u tiżviluppa tip ta' akkwakultura ġdida għall-Malta, dik tal-ispeċi ornamentali. Għal dan il-għan ġew magħżula żewġ speċi ta' gambli (wieħed lokali u ieħor tropikali) u speċi waħda ta' ħut, il-Bangaii cardinalfish. Il-gamblu lokali magħruf bħala Gamblu tax-Xatt (Palaemon elegans) ġie riċerkat u mnissel b'suċċess fis-snin 2016 u 2017 sabiex jiġi utilizzat bħala ikel ħaj għall-ħut imfaqqas fil-maqfas taċ- Ċentru. Il-gamblu tropikali Lysmata debelius beda jiġi mnissel f'nofs l-2017, u għadu qiegħed jiġi rriċerkat għal skopijiet ta' akkwakultura ornamentali. Barra minn dawn, id-Direttorat kompla jaħdem flimkien mal-għaqda Nature Trust għall-ġid tal- konservazzjoni tal-ħuta nazzjonali Maltija, magħrufa bħala l-Bużaqq. Bħala parti mill-Killifish Conservation Project, reġa' ġie mtenni l-impenn tiegħu fir-riproduzzjoni ta' din il-ħuta unika għal pajjiżna, sabiex eventwalment tiġi mitluqa fl-ambjent naturali tagħha. B'hekk tiżdied il-popolazzjoni naturali tal-Bużaqq u jiżdied ukoll l-għarfien dwarha fost il-poplu Malti. DIPARTIMENT GĦALL-IŻVILUPP RURALI Id-Dipartiment għall-Iżvilupp Rurali, permezz tad-Direttorat tad-Diversifikazzjoni u Kompetittività u d- Direttorat tal-Agrikultura fi ħdanu, ħadem sabiex tinħoloq struttura li permezz tagħha tingħata assistenza teknika speċifika jew ġenerali aħjar lill-bdiewa u r-raħħala. Id-Dipartiment għen ukoll lill-bdiewa sabiex jiżviluppaw prodotti tagħhom b'karatteristiki speċifiċi rigward kwalità, togħma, diversità u tradizzjonijiet u sabiex dawn il-prodotti jkunu ppromovati skont standards Ewropej. It-titjib fl-istandards ta' kwalità u kompetittività tal-prodotti jiftaħ il-possibbiltà ta' esportazzjoni tal-prodott agrikolu speċifiku biex b'hekk dan is-settur ikompli dejjem jissaħħaħ. Dan id-Dipartiment qed jagħti importanza mistħoqqa lil aspetti agrikoli Maltin bħal titjib fil-kompetittività tal-agrikultura, investimenti fi rziezet u għelieqi, spinta fil- marki ta' kwalità Maltin, u taħriġ u appoġġ lill-produtturi. Direttorat tad-Diversifikazzjoni u Kompetittività Id-Direttorat hu ffurmat minn diversi sezzjonijiet li għandhom għanjiet speċifiċi u li joffru servizzi relatati ma' għajnuna teknika fl-Agrikultura. Id-Direttorat jieħu ħsieb ukoll ir-riċerka fis-settur agrikolu u għal dan il-għan qed jaħdem b'kordinament mal-istituti akkademici tal-Università ta' Malta u tal-MCAST. Fis-sena 2017 ġie varat l-Uffiċċju tal-Extension Services bl-għan ewlieni li l-uffiċjali agrikoli tad- Dipartiment jistabbilixxu kuntatt mal-bdiewa u raħħala Maltin, jagħtuhom pariri tekniċi, u jindirizzaw il- ħtiġiet tagħhom rigward sfidi ġodda li qed jiltaqgħu magħhom. B'hekk, dawn il-produtturi agrikoli qed jiġu ggwidati permezz ta' konsulenza, sabiex jadottaw prattiki sostenibbli li jnaqqsu l-impatt ta' attivitajiet aġrikoli fuq l-ambjent u sabiex jaġġornaw il-prattiki u l-operazzjonijiet tagħhom ma' żviluppi ġodda fis-settur. Ittella' wkoll seminar mid-Direttorat fejn gew imlaqqgħa l-partijiet ikkonċernati fis- settur agrikolu u ġew stabbiliti magħhom il-prijoritajiet tas-servizz għax-xhur sussegwenti. Permezz tal- extensions services, qed isir sforz kontinwu sabiex il-bdiewa u r-raħħala jkunu infurmati biex jużaw b'effiċjenza riżorsi li mhumiex rinovabbli u possibbilment aktar metodi ta' kontrolli bijoloġiċi li mhumiex kimiċi speċjalment fil-qasam tal-ortikoltura. Dan sabiex l-agrikultura ssir dejjem aktar sostenibbli. Taqsima tar-raba' fl-Għammieri Fit-2016 twaqqaf proġett ta' konservazzjoni u tkattir tal-pjanti aġrikoli u indiġeni Maltin fejn il-bdiewa ntalbu jikontribwixxu bi żrieragħ, xitel jew tilqim sabiex dan il-wirt Malti ma jintilifx. Dan huwa proġett kontinwu. Fl-2016 saret ukoll riċerka fuq il-produzzjoni ta' wcuħ mhux daqshekk komuni bħalma huma l- patata ħelwa, kale, broccoli rabe u l-ħassa canasta. Matul is-sena 2017 ġiet imkabbra l-icebox watermelon, tliet varjetajiet ta' brunġiel, tliet varjetajiet ta' pastard, butternut squash u bżar ikkulurit. L- għan ta' dawn l-istudji huwa li jiġu identifikati prodotti ġodda sabiex il-bidwi jkun jista' jiddiversifika l- prodotti tiegħu. Fis-sena 2017 ingħasar ukoll iż-żebbuġ li nqata' mill-għelieqi tal-Għammieri. Dan iż- żebbuġ huwa mkabbar b'mod organiku. Kompla wkoll it-tkattir ta' varjetajiet lokali ta' frott u ħxejjex bil- għan li nistudjaw, nirriċerkaw u nsalvaw ir-riżorsi ġenetiċi agrikoli Maltin. Mixtla ta' San Vinċenz F'Ottubru tal-2016, il-bdiewa għamlu l-ordnijiet tagħhom għas-selvaġġ tal-frott u għas-siġar tal-frott imlaqqma. Dawn l-ordnijiet ġew moqdija fi Frar tal-2017, meta l-pubbliku seta' jixtri l-prodotti direttament mill-Mixtla ta' San Vinċenz, fl-istess post fejn il-maġġoranza tas-siġar tal-frott mibjugħa kienu ġew imlaqqma u mkabbra. Rigward dawn l-ordnijiet, inbiegħu total ta' 3250 siġra tal-frott, 1050 siġra taż-żebbuġ, 1000 siġra taċ-ċitru, 2200 selvaġġ tal-frott, u 2800 selvaġġ tad-dwieli Amerikani. Il- bejgħ totali ammonta għal €40,749.00. Matul l-2017, total ta' 11,550 selvaġġ tal-frott, u 13,000 biċċa tas- siġar tal-frott kienu mħawla fl-għelieqi tal-mixtla. Mal-950 xitla taċ-ċawsli u 6000 xitla taż-żebbuġ imnissla miż-żerriegħa kienu mħawla fi qsari kbar lesti għat-tilqim. Ix-xogħol tat-tilqim sar matul perjodi speċifiċi tas-sena kemm tas-selvaġġ li kien imħawwel fil-qsari u kemm ta' dak imħawwel barra fl- għelieqi. Tlaqqmu mal-2500 xitla taż-żebbuġ b'varjetajiet Maltin u oħrajn barranin, tlaqqmu 950 xitla taċ- ċawsli bħala tut, tlaqqmu 1100 siġra taċ-ċitru – fosthom lumi, larinġ, mandolina, klementina u xaddok, tlaqqmu 1000 xitla tan-naspli, u fuq barra tlaqqmu mat-9700 xitla tas-selvaġġ b'varjetajiet ta' ħawħ, nuċiprisk, għanbaqar, lewż ħelu, lanġas, bambinella, u tuffieħ. Fl-2017 għaddiet taħt ir-responsabbiltà tad-Direttorat li jagħmel xogħol ta' kultivazzjoni u manutenzjoni tas-sigar u pjanti, kif ukoll jieħu ħsieb l-aspett estetiku ta' ġonna pubbliċi madwar il-palazz presidenzjali ta' Sant'Anton. Responsabbiltajiet ġodda Is-sezzjoni tar-riċerka fl-vitikultura u enologija għaddiet taħt ir-responsabbiltà tad-Direttorat lejn l-aħħar tal-2016. Sar titjib fl-istabbiliment tar-riċerka fil-Buskett, u ntgħasru diversi varjetajiet ta' għeneb biex jiġu prodotti kampjuni ta' nbejjed differenti li jkunu jistgħu jintbagħtu għall-analiżi iżotopika. Fl-2017 saret ukoll ir-responsabbiltà tad-Direttorat li jagħmel xogħol ta' kultivazzjoni u manutenzjoni tas-sigar u pjanti, kif ukoll jieħu ħsieb l-aspett estetiku, tal-ġonna pubbliċi madwar il-palazz presidenzjali ta' San Anton. Trobbija tal-annimali Is-sezzjoni tat-Trobbija tal-Annimali hija maqsuma f'diversi partijiet abbinati ma' speċi ta' annimali differenti. Is-sezzjoni tgħin lil studenti tal-MCAST permezz ta' taħriġ prattiku li jikkumplimenta l-istudji tagħhom, u tipparteċipa f'attivitajiet varji lokali u f'diskussjonijiet ma' NGOs dwar diversi attivitajiet, studji u opportunitajiet. Il-merħla tal-gniedes Maltin żdiedet bit-twelid ta' seba' għoġiela ġodda. Rigward il-gniedes Maltin, qegħdin jiġu installati mxatar b'apparat biex jingħalqu l-irjus sabiex ikunu facilitati l-ispezzjonijiet tas- servizzi veterinarji. Qed isiru wkoll preparamenti sabiex qatgħat ġodda ta' għoġiela rġiel ikunu jistgħu jiġu seperati mill-bqija tal-merħla. Rigward il-baqar tal-ħalib, inbniet tinda ġdida fejn dawn jinżammu b'konformità mar-regolamenti relatati. Il-magni tal-ħalib ġew modernizzati u nxata apparat ġdid li jkessaħ il-ħalib. Ġew ingaġġati persuni ġodda u ngħataw taħriġ għal dan ix-xogħol. Rigward il-mogħoż, beda l-proċess sabiex jinbidel is-saqaf tat-tinda fejn jinżammu. Is-saqaf il-ġdid għandu partijiet trasparenti li jippermettu li jgħaddi aktar dawl naturali li allura jgħin is-saħħa tal-annimali u jnaqqas il-konsum tad-dawl artifiċjali. Permess tal-immodernizzar u t-titjib tal-magni tal-ġbir tal-ħalib, issa anke n-nagħaġ jistgħu jinħelbu. Direttorat tal-Agrikultura L-għan tad-Direttorat tal-Agrikultura fi ħdan id-Dipartiment tal-Iżvilupp Rurali huwa li joffri qafas legali u jistabbilixxi struttura ta' politika agrikola li tkun sostenibbli ekonomikament u ambjentalment u li tirrispetta r-regolamenti relatati tal-Unjoni Ewropea partikolarment dwar il-Politika Agrikola Komuni (PAK). Id-Direttorat tal-Agrikultura kien maqsum f'żewġ oqsma, dak regolatorju u dak li joffri sostenn lis-suq lokali. Però, fl-2017, biex ikun jista' jsir twettiq aħjar ta' responsabbiltajiet bħala Awtorità Kompetenti f'diversi setturi agrikoli, id-Direttorat ġie ristrutturat u nħolqu tliet units ġodda: tal-Implimentazzjoni għas-Settur Agroambjentali; tal-Implimentazzjoni għas-Settur Swieq, Kwalità u Produzzjoni; u tal- Leġiżlazzjonijiet u Żvilupp Politiku. Implimentazzjoni tal-Programm ta' Azzjoni biex jiġi protett l-ilma tal-Pjan min-Nitrati ġejjin min sorsi Agrikoli Ġie stabbilit Reġistru tan-Nitrati fl-Uffiċċju tad-Direttorat f'Ta' Qali fejn s'issa diġà rreġistraw madwar 7,660 bejn bdiewa u raħħala. Ġie mfassal Programm ta' Azzjoni dwar in-Nitrati sabiex jitnaqqas l-impatt tan-nitrati fuq is-sorsi tal-ilma tal-pjan billi jindirizza t-tniġġis ta' dan ir-riżors vitali minn nitrati li jintużaw fl-agrikultura. Għal dan il-għan, fl-2016 u fl-2017 saru 22 spezzjoni ta' kontrolli fuq irziezet tal- baqar, 20 spezzjoni fuq irziezet tal-majjali, u 105 spezzjoni fuq irziezet li fihom tiġieġ tas-simna jew tal- bajd, fniek u oħrajn. Fost l-aktar nuqqasijiet komuni li ġew osservati kienu n-nuqqas ta' żamma tar- rekords aġġornati u n-nuqqas ta' demmiela għall-ħażna tad-demel. Meta l-Uffiċjali tas-Sezzjoni jsibu nuqqasijiet, tintbagħat ittra ta' twissija lir-raħħala kkonċernati bil-għan li jirrimedjaw is-sitwazzjoni fl- operat jew fl-istruttura tagħhom u jiġu konformi mal-liġi. Fl-2016 u 2017 intbagħtu 51 ittri ta' twissija. F'ħafna każi, meta r-raħħala konċernati rċevew l-ewwel ittra ta' twissija, ħadu azzjoni ta' rimedju mill- ewwel u rranġaw is-sitwazzjoni tar-razzett tagħhom. Fil-każ ta' xi wħud li, għal xi raġuni jew oħra, ippersistew milli jieħdu azzjoni ta' rimedju, intbagħtet it-tieni ittra ta' twissija. Sakemm jibqgħu ma jirranġawx, imbagħad ikollha tingħatalhom penali amministrattiva. Fl-2016 u 2017, inħarġu 15-il ittra ta' penali amministrattiva lill-operaturi differenti. Fl-istess perjodu ġew investigati wkoll 28-il rapport imressqa mill-pubbliku ġenerali, li kienu l-aktar dwar tferrix tad-demel likwidu fuq ir-raba', ħruġ ta' demel likwidu minn irziezet, u demel maħżun barra fiż-żmien li mhux suppost. Ir-rapporti ġew segwiti u investigati kollha skont il-proċedura. Matul is-snin 2016 u 2017, uffiċjali tad-Direttorat involuti fil- proċedura ta' infurzar skont il-liġi attendew ħdax-il seduta fil-Qorti Kriminali kontra dawk li minkejja kull tentattiv baqgħu ma ġewx konformi mal-liġi. Kontroll tal-Injam Is-Sezzjoni dwar il-Kontroll tal-Injam, li hija responsabbli mill-implimentazzjoni u l-infurzar tar- Regolament tal-Unjoni Ewropea dwar it-Tqegħid fuq is-Suq ta' Prodotti tal-Injam (EUTR) u r- Regolament FLEGT, bħalissa qed tissaħħaħ sabiex issir kampanja ta' informazzjoni biex jiżdied l- għarfien dwar dawn ir-regolamenti fost l-importaturi ta' prodotti tal-injam li ġejjin minn pajjiżi terzi, kif ukoll sabiex tagħmel kontrolli ta' infurzar meħtieġa li jippermettu evalwazzjoni tas-sistema ta' diliġenza dovuta. Din is-sistema hi meħtieġa biex tħares il-prodotti tal-injam li jiġu impurtati f'Malta jkunu ġew maħsuda b'mod legali. Flimkien mad-Dwana saru l-arranġamenti neċessarji għal koperazzjoni dwar l- implimentazzjoni tal-iskema ta' liċenzjar skont il-FLEGT, kif ukoll ingħatat l-informazzjoni meħtieġa lill- Din l-iskema tkopri prodotti tal-injam u l-karta li jiġu impurtati mill-Indoneżja u daħlet fis- seħħ fil-15 ta' Novembru, 2016. Il-proċess miexi b'mod effiċjenti u sal-aħħar tal-2017 ġew proċessati 86 liċenzja FLEGT. Fl-2016 bdiet tiġi implimentata sistema ġdida li saret bi ftehim mad-Dipartiment Arkivji, fejn il-pjanti antiki u d-dokumenti kollha relatati jiġu trasferiti lejn l-Arkivji Nazzjonali fir-Rabat. B'hekk dan il- materjal antik u storiku jiġi restawrat u mħares bl-aktar mod professjonali minn nies tekniċi f'dan ir- rigward, b'konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Arkivji Pubbliċi. Prodotti ta' Kwalità Ġiet imwaqqfa Quality Policy Section, li inkorporat fiha l-Biedja Organika, il-Vitikultura, l-Enoloġija, l- Apikultura, l-Olikultura, kif ukoll l-iskema lokali Prodotti ta' Kwalità. Bit-twaqqif ta' din is-sezzjoni, l- iskemi volontarji ta' kwalità (jiġifieri biedja organika, DOK u IGT fl-inbid, kif ukoll l-iskema Prodotti ta' Kwalità) ġew miġbura taħt kappa waħda bil-għan li jiġu massimizzati r-riżorsi umani billi tinħoloq sinerġija bejn l-amministraturi ta' dawn l-iskemi. Ix-xoghol fuq l-iskema volontarja Prodotti ta' Kwalità, li kien inbeda f'Mejju tal-2015,issokta fl-2016 u l-2017 fejn ġew imfassla l-qafas legali, is-sistema tal- informatika kif ukoll is-sistema amministrattiva għaliha. Inħarġet ukoll sejħa ta' interess sabiex jiġu stabbiliti l-Korpi ta' Kontroll u ġew magħżula żewġ entitàjiet għal dan il-għan. Matul dawn is-sentejn, ġie wkoll imfassal u kkomunikat lill-Kummisjoni Ewropea l-istandard tal-ħalib fejn, wara taħditiet bilaterali mal-Kummisjoni, dan ġie maqbul. B'konsegwenza ta' dan il-qbil, ġie mfassal ukoll il-pjan ta' kontroll. Proġetti b'fondi Ewropej Fl-2016 id-Direttorat tal-Agrikultura beda l-ħidma tiegħu fil-Proġett FOWARIM. Dan il-proġett, li l-għan tiegħu hu li jistimula riċerka u interess fis-settur tal-ilma fl-agrikultura, ħoloq opportunità għal 13-il uffiċjal tal-agrikultura illi jsegwu korsijiet ta' taħrig barra minn Malta dwar ir-relazzjoni tal-agrikultura u l-ilma. Ġew ukoll organizzati korsijiet lokalment fuq din it-tema għal aktar uffiċjali u għall-pubbliku inġenerali. Permezz ta' dan il-proġett, tnedew ukoll sensiela ta' field trials li r-riżultati minnhom se jiġu ppublikati fl-aħħar sena tal-proġett, jiġifieri fl-aħħar tal-2018. Permezz ta' dan il-proġett saru anke numru ta' laqgħat mas-setturi li għandhom interess fl-ilma u fl-agrikultura. Fl-2016 ġiet sottomessa applikazzjoni taħt il-programm Widening mill-fond Horizon 2020, sabiex jigi stabbilit f'Malta Ċentru ta' Eċċellenza dwar l-Agrikultura u l-Ilma, liema proposta ma ġietx milqugħa. Fl- 2017 kompliet il-ħidma sabiex jigu akkwistati fondi oħra Ewropej u bdiet kollaborazzjoni mas-CIHEAM u ċentri oħra fil-Mediterran sabiex jiġu sottomessi proposti għal proġetti oħra relatati mal-ilma u l- agrikultura. Kampanji promozzjonali Ġie ppreparat materjal promozzjonali għal ħames spots kummerċjali sabiex jintużaw fil-kampanja tal- Prodotti ta' Kwalità. Il-kampanja se titwettaq fl-2018. Sadanittant, lejn l-aħħar tal-2017, bdiet il-ħidma dwar kampanja nazzjonali oħra li se tkun mifruxa fuq sentejn u tikkonsisti f'numru ta' attivitajiet, bil- għan li jitkabbar it-tagħrif dwar inbejjed ta' kwalità (DOK Malta, DOK Gozo u IGT Maltese Islands) hekk kif stabbilit mir-regoli tal-Unjoni Ewropea. Protezzjoni tal-Ħamrija Id-Direttorat tal-Agrikultura huwa l-awtorità kompetenti għat-trasferiment tal-ħamrija billi kull min ikun se jittrasferixxi l-ħamrija irid javża lid-Direttorat bid-dettalji meħtieġa. Il-funzjoni tad-Direttorat f'dan il- qasam hu li jħares li ma jkunx hemm ħela jew telf ta' dan ir-riżors li hu meqjus prezzjuż fil-qasam ambjentali, allura fejn u kif se titpoġġa l-ħamrija li tkun imneħħija għal skop ta' żvilupp, billi jaċċerta s- sostenn tal-prinċipju ta' żvilupp sostenibbli fejn il-ħamrija ma tintilifx u minflok tintuża bnadi oħra. Matul is-snin 2016 u 2017 id-Direttorat irċieva 38 notifika dwar ċaqliq tal-ħamrija. Organizzazzjonijiet tal-Produtturi Id-Direttorat tal-Agrikultura hu l-awtorità kompetenti skont ir-Regolament tal-Kunsill Ewropew KE 1308/2013 għall-Organiżżazzjonijiet tal-Produtturi f'Malta, għaldaqstant, fl-2016 u 2017 id-Direttorat issokta l-ħidma biex jgħin ħalli tiġġedded l-unika organizzazzjoni tal-produtturi preżenti f'Malta, jiġifieri l-Għaqda tal-Prodotturi tal-Inbid. Saru diversi laqgħat u rakkomandazzjonijiet mid-Direttorat lill-Għaqda dwar kif din tista' tibqa' kommessa li timplimenta l-pjan operattiv għall-benefiċċju tal-membri msieħba tagħha sabiex ikun hemm sistema aktar sostenibbli għall-kultivazzjoni li tkun tħares il-protezzjoni tal- ambjent kif ukoll li tirrendi vantaġġ ekonomiku. Żebbuġ u Żejt taż-Żebbuġa Matul is-snin 2016 u 2017 tkompla x-xogħol fuq il-proviżjonijiet legali li jikkonċernaw il-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa. Għaldaqstant, id-Direttorat irreġistra 390 bidwi li jkabbru s-siġar taż-żebbuġ kollettivament fuq 582 tumoli ta' art fis-sistema tal-Olive Registry. Din l-informazzjoni hija kruċjali biex id-Direttorat ikollu database aġġornata fejn ikun jista' jistabbilixxi kemm u minn fejn qed jiġi prodott iż- żejt taż-żebbuġa. Matul is-sena 2016 inħarġu erba' liċenzja għal għassara taż-żejt taż-żebbuġa, filwaqt li matul is-sena 2017 sar eżerċizzju ta' scouting fejn ġew identifikati 44 intrapriża li huma involuti fl- ipproċessar jew il-bejgħ taż-żejt taż-żebbuġa. Sebgħa minn dawn ġew iċċertifikati bħala għassara. Id- Direttorat irċieva wkoll id-dikjarazzjonijiet tal-ħsad taż-żebbuġ, fejn fis-sena 2016 daħlu 280 dikjarazzjoni li kollettivament jammontaw għal 30 tunnellata ta' żejt, u fis-sena 2017 daħlu 390 dikjarazzjoni li kollettivament jammontaw għal 20 tunnelata ta' żejt. Matul dawn is-sentejn, id-Direttorat wettaq 12-il sessjoni ta' ċertifikazzjoni li jkopru 120 kampjun fis- sena 2016, u 112 kampjun ieħor fis-sena 2017. Dan il-proċess ta' ċertifikazzjoni huwa essenzjali sabiex jiżgura li l-inbid fil-flixkun huwa tassew ta' kwalità hekk kif ikun iddikjarat fuq it-tikketta. Sadanittant, id-Direttorat wettaq ukoll spezzjonijiet ta' kontrolli fuq il-wineries kollha li jipproduċu nbid ta' kwalità biex jiżgura l-kwalità u l-varjetà tal-għeneb li qed jasal għandhom għall-għasir mingħand il-bidwi. Id- Direttorat ipprovda s-siġilli li jiggarantixxu l-kwalità tal-inbid skont il-liġijiet ikkonċernati (banderols) – 2,500,000 fl-2016, u ftit inqas minn 2,000,000 fl-2017. Inħarġu wkoll 18-il liċenzja tal-vintners fl-2016 u 19-il liċenzja fl-2017. Attivitajiet oħra mid-Direttorat tal-Agrikultura Konsultazzjonijiet mitluba mill-Agriculture Advisory Committee dwar applikazzjonijiet tal-Planning Authority matul is-sena 2017 ammontaw għal 536. Dawn jinkludu kull tip ta' żvilupp relatat mal- agrikultura, fosthom ġwiebi, pump rooms, serer, twaqqih u bini ta' kmamar agrikoli, stalel taż-żwiemel, ħitan, xtiebi, tqegħid ta' ħamrija u passaġġi. Bħala parti mill-kampanja ta' kontrolli dwar produzzjoni u tikkettar ta' Produzzjoni Agrikola, li jsiru kemm min-naħa tal-Awtorità ta' Kontrolli MCCAA, kif ukoll fl-ambitu ta' Market Surveillance li jsir mid-Direttorat stess, saru tliet kontrolli fl-2016 u disa' kontrolli fl-2017. Wara konsultazzjoni kemm mal-Kummissjoni Ewropea kif ukoll mal-Awtoritàjiet lokali konċernati, ġie deċiz li l-aktar mod sempliċi u korrett sabiex tkun varata skema ta' għajnuna kontra n-nixfa huwa li jintużaw fondi nazzjonali. Għaldaqstant, il-Gvern alloka €900,000 sabiex jittaffew xi ftit il-konsegwenzi li n-nuqqas ta' xita fil-perjodu 2015-2016 ġabet magħha. Din l-għajnuna ngħatat lil dawk li kienu applikaw fl-2015 mal-Aġenzija tal-Pagamenti Agrikoli u Rurali sabiex jingħataw l-għajnuniet fuq ir-raba' (entitlement) mill-fondi Ewropej b'żieda ma' fondi oħra li jiġu mqassma. B'hekk ma kienx jeħtieġ li jerġgħu jsiru applikazzjonijiet mill-ġdid iżda kellha tintela biss dikjarazzjoni mill-applikant. Matul is-sena 2016 waqt l-implementazzjoni tar-regolamenti tal-Pjan ta' Azzjoni għal Malta dwar il-Liġi tan-Nitrati, id-Direttorat identifika proposti biex il-liġi tkun mhux biss aktar effiċjenti mil-lat ta' implimentazzjoni iżda wkoll li tiffoka fuq dawk il-bdiewa u raħħala li mhumiex meqjusin biss bħala hobby farmers. Għalhekk, wara li saret konsultazzjoni interna kif ukoll laqgħat mal-Kumitat tan-Nitrati, ġew aċċettati dawn il-proposti biex tiġi emendata li jkun hemm: proviżjonijiet għal bdiewa u raħħala li jixtiequ jidħlu fl-iskema ta' trobbija u biedja organika; eżenzjoni minn ċertu obbligi legali għar-raħħala fis-settur tan-nagħaġ u l-mogħoż li jkollhom merħla mhux akbar minn għoxrin annimal; proviżjonijiet aktar dettaljati biex jiġi mfassal in-National Nitrates Database għal fini ta' reġistrazzjoni tal-art; possibbiltà li wieħed jipproduċi soil conditioner minflok demel u għalhekk ikun eżenti mill-ħtieġa li jkollu d-demmiela. Sar ukoll proċess ta' konsultazzjoni pubblika rigward l-abbozz tal-liġi emendata b'dawn il-proposti u jonqos biss li l-liġi emendata tgħaddi mill-Kabinett qabel ma tiġi ppubblikata u tidħol fis-seħħ. B'sinerġija mad-Direttiva tan-Nitrati KE/91/676, id-Direttorat jaċċerta li jkun hemm attività agrikola kemm fis-settur tal-annimali kif ukoll fil-produzzjoni tal-ħxejjex li tkun sostenibbli u li tħares l-ambjent, kemm billi ma jkunx hemm ħela ta' fertilizzant billi dan jiġi maħżun u applikat b'mod responsabbli, u wkoll billi ma jsirx tniġġis fl-ilma tal-pjan li jista' jagħmel ħsara għas-saħħa tal-bniedem kif ukoll ambjentali u tal-ekosistema. Wara li fl-2016 kienet saret reviżjoni tal-liġi dwar il-kontrolli fis-settur tal-produzzjoni u tikkettar tal- prodotti organiċi, l-implimentazzjoni tagħha ġiegħlet lid-Direttorat jirrikonoxxi bżonn ta' aktar reviżjoni adegwata sabiex ikun hemm: aktar sinkronizzazzjoni sabiex jitwettqu proviżjonijiet relatati li jinsabu fil- liġijiet tal-Kummissjoni Ewropea; aktar saħħa fil-proċess tal-infurzar u kontrolli; aktar ċarezza tal-obbligi bejn l-Awtorità Kompetenti, Awtorità ta' Kontrolli u l-entità legali; proviżjonijiet ta' Catalogue of Measures biex ikun hemm aktar trasparenza u sistema ċara ta' infurzar fil-każijiet differenti li jistgħu jiksru l-liġi. Id-Direttorat huwa kommess li jippromovi dan is-settur partikolari li biż-żmien qed jikber, peress li jirregolarizza l-proċess kollu tal-produzzjoni organika, li hija sistema ta' produzzjoni sostenibbli u li tħares aktar l-ambjent. Id-Direttorat kellu rwol prominenti, matul il-Presidenza Maltija tal-Unjoni Ewropea bejn Jannar u Ġunju tal-2017, biex isegwi u jikkollabora mal-istakeholders kollha kkonċernati fuq dawk id-dossiers li dwarhom huwa responsabbli d-Direttorat, fosthom rigward proposta ta' liġi ġdida dwar il-biedja organika li, b'sodisfazzjon f'Ġunju 2017, il-Presidenza Maltija u l-Istati Membri laħqu ftehim preliminarju dwarha. Fl-2016 u l-2017, flimkien ma' konsulent estern, id-Direttorat fassal id-dokument li jirrappreżenta l- Politika Agrikola Nazzjonali. Dan id-dokument jagħti road map ċara dwar ix-xogħol li jrid isir biex ikun indirizzat u sfruttat il-potenzjal filwaqt li jingħelbu l-isfidi li għandu s-settur agrikolu. Skopijiet ewlenin tal-Politika Agrikola Nazzjonali huwa li s-settur agrikolu jkun mhux biss aktar kompetittiv mil-lat ekonomiku, iżda wkoll iktar sostenibbli mil-lat ambjentali. Din il-Politika Agrikola Nazzjonali se tiġi varata uffiċjalment lejn il-bidu tal-2018. Fl-2017, id-Direttorat beda jaħdem fuq twettiq ta' miżura fil-Manifest Elettorali tal-Gvern preżenti, sabiex jiġu identifikati u jinġabru l-liġijiet kollha li b'xi mod għandhom x'jaqsmu mas-settur agrikolu taħt kappa waħda legali. Għal dan il-għan tlesta l-inventarju biex wara jibda jitfassal l-ewwel abbozz ta' dan l-Att. Ittejbet is-sistema tal-informatika li biha tinżamm id-dejta tal-bejgħ li jsir fil-Pitkalija u li permezz tagħha jitħallsu l-bdiewa, liema sistema ġdida bbażata fuq aktar teknoloġija moderna saret operattiva minn Jannar 2017. Din is-sistema toffri bażi għal tkabbir fil-funzjonalità u fl-immaniġġjar tal-informazzjoni tal-pitkalija. Ġiet imnedija wkoll sistema oħra ġdida, totalment kompjuterizzata, biex tissimplifika l-pagamenti tal-liċenzja tax-xerrejja. Din is-sistema se tibda tintuża għat-tiġdid tal-liċenzji li jibdew f'Jannar 2018. Sar ukoll proġett għat-titjib tal-infrastruttura li hemm fil-Pitkalija, b'nefqa ta' €500,000, li permezz tiegħu ngħata t-tarmak mal- Pitkalija kollha. Bejn l-2016 u l-2017 inxtraw iktar minn 119,000 kaxxa ġdida tal-Pitkalija sabiex l- istakeholders li jagħmlu użu minn dawn il-kaxxi jkunu moqdijin. Għall-2018 hemm ippjanat aktar titjib fis- sistema tal-informatika, kif ukoll se jsiru xogħlijiet sabiex jitranġaw is-soqfa tas-sheds li jużaw il-pitkala u faċilitajiet sanitarji ġodda. Matul dawn is-sentejn kien hemm dawn il-valuri ta' bejgħ ta' ħaxix u frott mill-Pitkalija kif indikat fit-tabelli annessi: Tabella – Bejgħ abbażi ta' valur (ewro) Mejju Ġunju Diċembru Tabella – Bejgħ abbażi ta' kwantità (kilogrammi) Mejju Ġunju Diċembru Taqsima Festi Rurali It-Taqsima Festi Rurali twaqqfet sabiex tippromovi u ssaħħaħ il-kultura u t-tradizzjonijiet u l-festi marbuta mal-ambjent u s-settur agrikolu u s-sajd. Mhux biss, din is-sezzjoni hija responsabbli wkoll li xxerred l-għarfien dwar dak kollu li għandu x'jaqsam mal-agrikultura, sajd, ambjent u ħarsien tal- annimali. Kull staġun tiġi ppubblikata r-rivista interessanti u informattiva Nisġet Artna, li sservi bħala mezz ta' informazzjoni għal kull min għandu għal qalbu l-biedja, sajd u trobbija tal-annimali. F'Mejju tal-2016 tnediet ukoll il-paġna ta' Nisġet Artna fuq Facebook. Din il-paġna dejjem tinżamm aġġornata fuq is-settur tagħna kif ukoll dwar l-attivitajiet li nkunu se ntellgħu minn żmien għal żmien. Barra minn hekk, tul is-sentejn 2016 u 2017, it-Taqsima organizzat dawn l-attivitajiet:  Earth Hour fi Pjazza Kastilja: Malta ngħaqdet ma' aktar minn 152 pajjiż ieħor biex tipparteċipa f'din l-inizjattiva globali – is-Sibt, id-19 ta' Marzu, 2016 Jum l-Ambjent l-Għammieri – il-Ħadd, il-5 ta' Ġunju, 2016  Festa Ħut fiż-Żurrieq: Attività biex tippromovi l-ħut frisk. Ingħatat informazzjoni dwar kif jista' jitħejja l-ħut għall-ikel u l-valuri nutrittvi tiegħu, u sar tisjir fuq il-post ta' platti ta' ħut differenti. Kien hemm ukoll bankarelli ta' prodotti lokali bħaż-żejt, imluħa, ġbejniet u ħxejjex organiċi – il-Ħadd, il-5 ta' Ġunju, 2016 Il-Bidwi jsellem is-Sajf, quddiem il-Kappella tal-Madalena, Ħad-Dingli: Attività folkloristika fejn insellmu lis-Sajf u jingħata bidu għall-festi tal-Imnarja – is-Sibt, it-18 ta' Ġunju, 2016  L-Imnarja fil-Ġonna tal-Buskett: L-attività kienet karatterizzata minn wirjiet agrarji kemm permezz ta' prodotti agrikoli kif ukoll ta' annimali, mużika folkloristika, fiera, bankarelli ta' artiġjanat, ikel u xorb Malti kif ukoll il-fenkata tradizzjonali. Lejlet din il-festa kien hemm ukoll hemm diversi attivitajiet fosthom l-għana – it-28 u d-29 ta' Ġunju, 2016; it-28 u d-29 ta' Ġunju, 2017  Festa Ħut f'Marsaxlokk: Attività biex tippromovi l-ħut frisk. Ingħatat informazzjoni dwar kif jista' jitħejja l-ħut għall-ikel u l-valuri nutrittvi tiegħu, u sar tisjir fuq il-post ta' platti ta' ħut differenti. Kien hemm ukoll bankarelli ta' prodotti lokali bħaż-żejt, imluħa, ġbejniet u ħxejjex organiċi – is-Sibt, il-11 ta' Settembru, 2016; is-Sibt, is-16 ta' Settembru, 2017 Jum l-Annimali, l-Għammieri: Wirjiet ta' ponjijiet, klieb u fniek, adozzjoni ta' klieb u qtates. Bankarelli ta' NGOs li jieħdu ħsieb l-annimali tat-toroq. Premijiet għat-tfal li ħadu sehem fil- kompetizzjoni ta' Skola Sajf – il-Ħadd, it-2 ta' Ottubru, 2016  Salina Open Day: Ftuħ tal-Park tas-Salina; ġurnata mimlija attività għall-familja kollha, workshops għat-tfal, kant u wirja żgħira ta' karozzi – it-12 ta' Marzu, 2017  Festa Bebbux u Ikel Tradizzjonali Malti: Attività b'ikel traddizzjonali Malti , għana, żfin,wirja ta' karrozzi u artiġjanat Malti – id-29 ta'April, 2017 Il-Bidwi Jsellem is-Sajf: Attività folkloristiska li tibda b'quddiesa, ħuġieġa simbolika, kant u għana Malit, ikel, xorb u bejgħ ta' prodotti lokali oħra – l-24 ta' Ġunju, 2017 Jum l-Annimali, l-Għammieri: Wirjiet ta' ponjijiet, klieb u fniek, adozzjoni ta' klieb u qtates, bankarelli ta' NGOs li jieħdu ħsieb l-annimali tat-toroq, premijiet għat-tfal li ħadu sehem fil- kompetizzjoni ta' Skola Sajf – il-Ħadd, il-15 ta' Ottubru, 2017  L-Villaġġ tal-Milied, l-Għammieri: Attività għall-familja kollha, ikel u xorb tradizzjonali Malti, artiġjanat, wirja ta' presepji, attività li minnha nġabru flus għall-karità; kollox f'ambjent b'dak kollu li jġib miegħu l-Milied – il-Ħadd l-10 ta' Diċembru, 2017 DIRETTORAT GĦALL-PARKS, AFFORESTAZZJONI, RESTAWR TAL-KAMPANJA U INIZJATTIVI (PARK) Matul is-snin 2016 u 2017, id-Direttorat tal-PARKs wettaq diversi proġetti ta' restawr ta' ġonna eżistenti kif ukoll proġetti ta' afforestazzjoni u tħaddir f'diversi lokalitajiet f'Malta. Rigward tħaddir, saru 12-il proġett rispettivament fil-kunsilli lokali ta' Birżebbuġa, Bormla, Ħ'Attard, San Ġwann, Santa Venera, in- Naxxar, il-Marsa, il-Belt, il-Ħamrun, Ħaż-Żebbuġ, kif ukoll ix-Xewkija u l-Għarb f'Ghawdex, fejn tħawlu diversi siġar u arbuxelli fiż-żoni urbani ta' dawn il-lokalitajiet. Fl-2016 id-Direttorat tal-PARKs ħawwel 2,711-il siġra u arbuxelli ta' 32 speċi differenti f'Ta' Qali, il-Family Park ta' Marsaskala, Ħal Safi u Ħal Far, il-Buskett, l-Imġarr u l-Imtarfa, Pembroke u s-Salina, kif ukoll f'diversi żoni urbani. Fl- 2017, tħawlu 3,965 siġra u arbuxelli ta' 28 speċi differenti fis-żoni tas-Swatar, Wied Blandun, Baħar iċ- Ċagħaq u Marsaxlokk, Ta' Qali, il-Family Park ta' Marsaskala, Xrobb l-Għaġin, il-Buskett, Ħal Far, is- Salina u f'diversi żoni urbani. Qed isiru proġetti ta' restawr ta' ġonna fil-Ġnien tal-Argotti fil-Furjana kif ukoll Ġnien l-Għarusa tal-Mosta, il-picnic area' f'Ta' Qali u l-Foss ta' Ħaż-Żabbar. Il-proġetti jinkludu taħwil ta' siġar u arbuxelli kif ukoll xogħol ta' manutenzjoni ġenerali u installazjoni ta' faċilitajiet ġodda. Il-Ġnien tal-Argotti qiegħed jiġi kkonvertit fi ġnien botaniku fejn se jitħawlu madwar 192 siġra u arbuxelli ta' 112-il speċi differenti. Qiegħed isir ukoll xogħol estensiv ta' restawr tal-fortifikazzjonijiet li jdawru l-Ġnien tal-Argotti u dak ta' San Filippu. Sar ukoll xogħol ta' manutenzjoni u installazjoni ta' turf kif ukoll logħob għat-tfal u CCTV cameras fil-Park tas-Salini u fil-Family Park ta' Marsaskala b'nefqa ta' aktar minn €406,000. Għadu għaddej il-proġett Life+ fejn qed jsir xogħol intensiv ta' tisbiħ fil-Buskett. Saru diversi xogħlijiet fostom tneħħija ta' siġar invażivi u taħwil ta' 2,373 siġra u arbuxelli indiġeni. Is- siġar u l-arbuxelli ġew propogati mill-ħaddiema tal-PARKs minn żrieragħ u biċċiet miġbura minn pjanti eżistenti fil-Buskett. Hemm sar ukoll restawr ta' ħitan tas-sejjieħ kif ukoll tal-ħnejjiet ta' rinforz tul il- perkors tal-ilma. Taħt il-kampanji 34U u Ekoskola tħawlu 3162 sigra f'diversi lokalitajiet f'dawn l-aħħar sentejn. Sar ukoll tindif ta' materjal varju minn Wied il-Luq. Matul is-snin 2016 u l-2017 inxtara makkinarju ġdid sabiex jittejjeb l-operat tad-Direttorat, b'nefqa totali ta' €1,485,152. Fl-2017 il-Malta Embellishment and Landscaping Project Monitoring Unit (MELP) u l-Valley Management Unit, ingħaqdu mal-MESDC taħt id-direzzjoni tad-Direttorat tal-PARKs. Il-MELP tagħmel superviżjoni tal-proġetti imwettqa mill-Konsorsju ELC, li hu responsabli tal-manutenzjoni ta' pjanti u fjuri f'toroq arterjali u ġonna pubbliċi. F'dan il-perjodu, saru diversi xogħlijiet ta' tisbiħ f'roundabouts u toroq arterjali f'Malta u Għawdex. Il-Valley Management Unit wettaq diversi proġetti ta' manutenzjoni u restawr f'diversi widien f'Malta. Saru xogħlijiet ta' tneħħija ta' skart domestiku kif ukoll ta' pjanti invażivi minn Wied Baqqiegħa u Wied Qirda, limiti ta' Ħaż-Żebbuġ; Wied is-Sewda u Wied iċ-Ċawsli, limiti ta' Ħal-Qormi; Wied Irmiedi, limiti ta' Ħ'Attard; Wied Qannotta, limiti ta Burmarrad; Wied ta' Għajn Żejtuna, limiti tal-Mellieħa; u Wied Garnaw, limiti ta' Santa Luċija. Saru xogħlijiet ta' manutenzjoni ta' ħitan tas-sejjieħ u kanali tal-ġebel, kif ukoll ta' tneħħija ta' materjal li akkumula f'Wied Għomor, limiti ta' San Ġwann; Wied Garnaw; il-Wied tal-Ġnejna; u Wied ir-Rum, limiti ta' Ħad-Dingli. F'diversi widien qiegħed isir ukoll taħwil ta' speċi ta' pjanti indiġeni li huma tipiċi ta' dawn l-ambjenti. Barra minn hekk, qiegħed jitwettaq proġett għar-restawr ta' Wied Blandun, limiti tal-Fgura u Raħal Ġdid, bil-kollaborazzjoni tal-Kunsill Konsultattiv għan-Nofsinhar ta' Malta fi ħdan il-Ministeru għad-Djalogu Soċjali, Affarijiet tal-Konsumatur u Libertajiet Ċivili. Tlestew risk assessment, studji ambjentali u pjan għar-restawr għax-xogħlijiet f'dan il-wied filwaqt li qed tkompli ssir investigazzjoni tas-sit. Beda wkoll proġett bl-isem Catchment Modelling biex jiġu mmappjati s-servizzi ambjentali li jinsabu fil-widien u jiġu żviluppati master plans għall-protezzjoni ta' dawn is-servizzi. TAQSIMA TAR-REGOLAMENTAZZJONI GĦALL-GĦASAFAR SELVAĠĠI Matul is-sentejn 2016 u 2017, din it-Taqsima kkordinat numru ta' riformi fis-settur tal-konservazzjoni tal- għasafar selvaġġi u r-regolamentazzjoni tal-kaċċa fuq livell nazzjonali, fosthom:  Riforma ta' proċessi ta' liċenzjar għal diversi kategoriji ta' liċenzji relatati mal-kaċċa. Is-sistema l- antika magħrufa bħala carnet de chasse ġiet abolita fl-2016 u sostitwita b'sistema ta' liċenzji ta' ħames snin ibbażata fuq teknoloġija moderna. Permezz ta' din is-sistema l-ġdida, Malta saret l-ewwel pajjiż fl-Ewropa li implimentat mekkaniżmu ta' rappurtar tal-qbid u teħid tal-għasafar f'ħin reali b'mod elettroniku.  Riforma tal-proċeduri tal-eżami tal-kaċċa: permezz tal-implimentazzjoni ta' sillabu ġdid, l-istandards għall-eżamijiet tal-liċenzja tal-kaċċa tjiebu, filwaqt li l-ħin medju ta' stennija tal-eżami tnaqqas minn sitt xhur għal inqas minn xahrejn. Matul dawn l-aħħar sentejn, it-Taqsima wettqet 24 sessjoni ta' eżamijiet u 664 test tal-liċenzja tal-kaċċa.  Riformi legali li rriżultaw fil-pubblikazzjoni ta' 17-il avviż legali li jvarjaw minn emendi għal leġiżlazzjoni dwar il-liċenzjar tal-kaċċa u qafas regolatorju tal-applikazzjoni ta' derogi, għal strumenti legali kompletament ġodda bħal liġi ġdida li tirregola il-falkunerija. Dawn ir-riformi rriżultaw fl- implimentazzjoni ta' proċessi regolatorji iktar effiċjenti u nfurzar aħjar. Infurzar: Matul dan il-perjodu, it-Taqsima kkordinat l-infurzar tar-regolamenti matul żewġ staġuni tal- kaċċa fil-ħarifa inkluż skont sitt derogi, u wettqet diversi spezzjonijiet, patrols u verifiki fuq siti tal- kaċċa u nsib. It-Taqsima mexxiet ukoll tmien sessjonijiet ta' taħriġ għall-uffiċjali tal-pulizija u tal- Forzi Armati ta' Malta li ffukaw fuq l-infurzar, il-kriminalità relatata mal-għasafar selvaġġi, kif ukoll implimentat sistemi elettroniċi ġodda għall-infurzar relatat mal-kaċċa u l-insib. Barra minn hekk, it- Taqsima għamlet 19-il spezzjoni f'residenzi privati fejn ġew eżaminati 5,163 eżemplar ta' għasafar ibbalzmati. Total ta' 359 eżemplar intremew għax mingħajr permess filwaqt li 228 għasfur ibbalzmat ma kinux reġistrati u ġew issekkwestrati. Tnax-il persuna tressqu l-Qorti fuq rimi u pussess illegali ta' tajr protett u nstabu ħatja ta' ksur tar-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar, filwaqt li żewġ każijiet oħra għadhom qed jiġu investigati. It-Taqsima wettqet ukoll 293 spezzjoni mad-dwana fil-port, fit-terminal tal-passiġġieri u fis-sezzjoni tal-cargo. Matul dawn l-ispezzjonijiet, numru sostanzjali ta' għasafar li jammontaw għal 26,101 eżemplar minn diversi speċi ġew eżaminati. Ġew spezzjonati 1,017-il għasfur ħaj li minnhom 82 ġew elevati minħabba irregolaritajiet. Matul dan il- perjodu, is-Sezzjoni Speċjalizzata tal-Infurzar assistiet ukoll entitàjiet oħra tal-infurzar tal-liġi f'operazzjonijiet ta' sorveljanza waqt l-istaġun tal-insib billi wettqet 55 spezzjoni u operazzjonijiet oħra ta' osservazzjoni. Dawn l-ispezzjonijiet wasslu f'14-il każ għal qbid ta' użu ta' tisfir irrekordjat minn qabel tal-għasafar, sekwestru ta' 110 għasfur tal-għana u sejbien ta' 23 mansab illegali. Matul l- 2016 u l-2017, l-uffiċjali tat-Taqsima attendew għal 34 seduta fil-Qorti (kull seduta tinkludi aktar minn smigħ wieħed) li rriżultaw f'167 persuna misjuba ħatja ta' diversi reati kontra ir-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar, filwaqt li 17 ġew liberati. Matul l-istess perjodu, l-uffiċjali tat- Taqsima xehdu f'seduti li jappartienu għal 126 każ.  Riforma fil-qasam tal-kura veterinarja għall-għasafar selvaġġi midruba: Flimkien mad-Diviżjoni tas- Servizzi Veterinarji, it-Taqsima ikkordinat u spezzjonat numru ta' faċilitajiet sabiex jiġi aċċertat li huma adegwati biex iżommu għasafar feruti hekk kif mitlub fis-sejħa għal proviżjoni ta' servizzi ta' kura għall-għasafar selvaġġi. Minn dan il-proċess ta' screening miż-żewġ Awtoritàjiet, erba' faċilitajiet ġew approvati u awtorizzati sabiex ikunu jistgħu jipprovdu kenn u kura għall-għasafar feruti li minħabba l-kundizzjoni ta' saħħithom ma jkunux jistgħu jirritornaw lura fis-selvaġġ. It- Taqsima kkordinat ukoll sessjoni ta' taħriġ bejn uffiċjali tal-Gvern, espert veterinarju, uffiċjali tal- ALE u BirdLife Malta dwar il-proċedura li wieħed għandu jsegwi f'każ li jinstabu għasafar feruti. Din il-proċedura ġiet ippubblikata biex il-pubbliku jkun jista' jsegwiha meta jinstab tajr jew għasafar selvaġġi feruti. Matul l-istess perjodu, it-Taqsima kkordinat l-irkupru, it-trattament u r-riabilitazzjoni ta' aktar minn 332 għasfur ferut.  Appoġġ għal proġetti ta' konservazzjoni: It-Taqsima żviluppat proċeduri neċessarji għall-Iskema ta' Finanzjament għall-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi, u kkordinat l-evalwazzjoni ta' disa' proġetti li ġew proposti fl-ewwel sejħa għal proposti li għalqet fl-1 ta' Settembru, 2017. Barra minn dan, it-Taqsima kompliet tikkordina proġetti u ftehim ta' mmaniġġjar ma' NGOs, li jinkludi l-proġetti tal-irziezet tal-Bosk u tal-Bagħal fil-Buskett. Iż-żewġ faċilitajiet infetħu għall-pubbliku u twettqu numru ta' avvenimenti u attivitajiet pubbliċi.  Studji xjentifiċi: it-Taqsima kkordinat seba' studji xjentifiċi, inkluż studji dwar il-passa ta' diversi speċi ta' għasafar kif ukoll studju importanti dwar l-għasafar li jbejtu u jqattgħu x-xitwa fil-Gżejjer Maltin. Dan tal-aħħar jifforma parti mir-rekwiżiti ta' rappurtar taħt Artiklu 12 tad-Direttiva tal- Għasafar. Permezz ta' dan l-istudju se jkun qiegħed jinħareġ ukoll ktieb ġdid taħt is-sensiela Malta Breeding Bird Atlas. Ir-rapport u l-Atlas mistennija jkunu lesti fl-2019.  Rapporti tekniċi u kampanji edukattivi: it-Taqsima kkordinat ukoll l-abbozz u sottomissjoni ta' 13-il rapport tekniku lill-Unjoni Ewropea u lill-organizzazzjonijiet internazzjonali. Ir-rapporti kollha ġew ippubblikati wkoll fuq is-sit elettroniku tat-Taqsima. Ġew implimentati wkoll diversi inizjattivi edukattivi relatati mal-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi, fosthom kampanja ta' informazzjoni dwar l-importazzjoni, pussess u bbalzmar ta' għasafar selvaġġi, turiżmu relatat mal-kaċċa u diversi aspetti oħra. It-Taqsima ħarġet ukoll 47 stqarrija għall-istampa u wieġbet iktar minn 90 avviż tal-istampa dwar kwistjonijiet relatati mal-operazzjonijiet tat-Taqsima. Fl-istess snin it-Taqsima pproduċiet żewġ videos informattivi u pparteċipat f'diversi intervisti ma' stampa internazzjonali inkluż il-BBC, Fieldsports Channel, Neue Zürcher Zeitung u German ARD. Biex tippromovi informazzjoni u għarfien dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi, it-Taqsima ipparteċipat ukoll fil-Game & Country Expo u programmi tat-televiżjoni lokali. Matul l-istess perjodu, it-Taqsima kienet ukoll attiva fuq livell internazzjonali, u wasslet għal dawn il- kisbiet:  Fuq l-inizjattiva tat-Taqsima, ġiet żviluppata t-Tabella ta' Valutazzjoni (Scoreboard) internazzjonali biex tevalwa l-progress tal-pajjiżi biex jeliminaw il-qtil, l-insib u l-kummerċ illegali tal-għasafar selvaġġi. Dan l-istrument ġie adottat b'suċċess minn żewġ konvenzjonijiet ambjentali internazzjonali l-iktar importanti: il-Konvenzjoni ta' Berna dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi u l- Konvenzjoni dwar l-Ispeċi Migratorja (CMS). Din kienet l-ewwel darba li dokument importanti propost, innegozjat u żviluppat taħt id-direzzjoni ta' Malta ġie adottat uffiċjalment minn konvenzjonijiet internazzjonali importanti u ġie approvat minn aktar minn 130 pajjiż madwar id-dinja.  Matul il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, it-Taqsima kienet strumentali fl-iżvilupp u l-adozzjoni fil-livell tal-UE ta' Pjan ta' Azzjoni tal-UE għan-Natura, Nies u Ekonomija, kif ukoll il- konklużjonijiet tal-Kunsill dwar dan il-pjan.  Għall-ewwel darba, Malta ġiet eletta minn aktar minn 30 pajjiż biex tippresiedi fuq żewġ networks internazzjonali ta' importanza għolja li jaħdmu fil-qasam tal-infurzar kontra l-qtil illegali tal-għasafar selvaġġi. F'April 2016, il-Kap. tat-Taqsima ġie elett unanimament bħala President tan-Netwerk tal- Konvenzjoni ta' Berna dwar l-Eradikazzjoni tal-Qtil, Teħid u Kummerċ Illegali tal-Għasafar Selvaġġi, u f'Ġunju 2017 ġie elett ukoll bħala President tat-Task Force Intergovernattiva taħt il-Konvenzjoni dwar l-Ispeċi Migratorja dwar il-Qtil Illegali tal-Għasafar Selvaġġi fir-reġjun tal-Mediterran. Permezz tat-tmexxija ta' dawn iż-żewġ networks importanti, l-ewwel laqgħa konġunta taż-żewġ networks seħħ b'suċċess f'Malta f'Ġunju 2017. Din il-laqgħa ġabret aktar minn 80 parteċipant minn aktar minn 30 pajjiż, li rriżulta fi ftehimiet importanti fuq livell internazzjonali. tar-rappreżentanti tal-parteċipazzjoni attiva laqgħa internazzjonali, li jvarjaw minn konferenzi ta' konvenzjonijiet internazzjonali ewlenin, għal laqgħat ta' gruppi ta' esperti tekniċi speċjalizzati, kif ukoll grazzi għal kontribut attiv ta' aktar minn 20 dokument politiku tal-UE u internazzjonali u pjanijiet ta' azzjoni u dokumenti internazzjonali oħrajn, Malta ġiet rikonoxxuta fuq livell internazzjonali bħala eżempju tajjeb fil-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi u l- infurzar kontra l-qtil illegali tal-għasafar. tat-Taqsima f'aktar minn 30 DIVIŻJONI GHAR-REGOLAZZJONI VETERINARJA U S-SAĦĦA TAL-PJANTI Id-Diviżjoni għar-Regolazzjoni Veterinarja u s-Saħħa tal-Pjanti tikkonsisti fi tliet direttorati rispettivi: għall-Ħarsien tal-Pjanti, għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi u għar- Regolazzjoni Veterinarja. Fi ħdan din id-Diviżjoni hemm ukoll il-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju. Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti Id-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti huwa l-Organizzazzjoni Nazzjonali għall-Protezzjoni tal-Pjanti. Dan id-Direttorat kompla bil-ħidma tiegħu bl-għan li tiġi evitata l-introduzzjoni ta' organiżmi li jagħmlu ħsara lill-pjanti jew prodotti tal-pjanti jew tat-tifrix tagħhom f'Malta u fil-Komunità Ewropea, f'konformità mar-reġim tas-saħħa tal-pjanti tal-Komunità Ewropea. Id-Direttorat kompla bis-sorveljanza tas-suq tal- materjal ta' propagazzjoni fit-territorju Malti bil-għan li jkun hawn fiċ-ċirkolazzjoni kwalità għolja ta' materjal ta' propagazzjoni tal-pjanti. Id-Direttorat beda jimplimenta u jpoġġi fis-seħħ il-proviżjonijiet legali li jikkonċernaw l-aċċess u l-qsim ta' benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta' riżorsi ġenetiċi Maltin. Tkompliet ukoll il-ħidma fir-rigward tal-konservazzjoni ta' pjanti lokali, kif ukoll bis-servizzi lill-bdiewa fir-rigward ta' ttestjar ta' ħamrija u ilma. Fl-2016 twettqet riorganizzazzjoni tad-Direttorat għas-Saħħa tal-Pjanti bil-għan li tikkonsolida rwoli tad- diversi taqsimiet fid-Direttorat. Ir-rwoli ewlenin li ġew konsolidati kienu jinkludu spezzjonijiet, riċerka, regolamenti, akkwist ta' materjal/servizzi kif ukoll laboratorji. Fl-2017 id-Direttorat inbidillu ismu għal dak ta' Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti. Id-Direttorat żviluppa mobile app bħala parti mill-politika tal-Gvern għad-diġitalizzazzjoni tal-proċessi tan-negozju, li jinkludu tliet video clips qosra relatati mal-Bumunqar Aħmar, pjanti suxxettibli, sintomi, trattament, prevenzjoni u standard ta' proċedura ġenerali. L-applikazzjoni hija maħsuba wkoll biex tiffaċilita n-notifika mill-pubbliku ġenerali skont il-leġiżlazzjoni tas-saħħa tal-pjanti. Se sservi biex tiggwida liċ-ċittadini biex jagħmlu djanjosi ta' pesti u mard tal-pjanti, rappurtar ta' każijiet, u billi tiġi provduta kemm informazzjoni relattiva kif ukoll spjegazzjonijiet. Is-sezzjoni responsabbli mill-politika għall-ħarsien tal-pjanti fi ħdan id-Direttorat ikkordinat, irrevediet, ikkompilat u pproċessat risposti għal kwestjonarji, dokumenti ta' ħidma, protokolli, standards, dokumenti ta' konsultazzjoni, noti ta' istruzzjoni, eċċ., fuq diversi suġġetti li jaqgħu taħt il-kompetenza tad- Direttorat. Għaxar liġijiet tal-Unjoni Ewropea ġew trasposti fil-Liġi Nazzjonali fl-2016 u 2017. Fl-ewwel nofs tal-2017, uffiċjali mid-Direttorat kienu attivi fil-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. It-timijiet involuti kkordinaw u organizzaw 11-il grupp ta' ħidma: tlieta għall-Kapijiet tas- Saħħa tal-Pjanti, tnejn għall-Affarijiet tal-IPPC/CPM, tnejn għall-OECD (Skemi ta' Żrieragħ), wieħed għar-Riżorsi Ġenetiċi fl-Agrikultura u ieħor għad-drittijiet ta' min inissel il-pjanti. Barra minn hekk, f'isem il-Kummissjoni Ewropea, Malta mexxiet u tkellmet fil-Kummissjoni għall-Miżuri Fitosanitarji (CPM 12) li saret f'Incheon, ir-Repubblika tal-Korea kif ukoll is-16 is-sessjoni tal-Kummissjoni għar- Riżorsi Ġenetiċi għall-Ikel u l-Agrikultura li saret f'Ruma, l-Italja. Il-Presidenza Maltija ffukat il-prijorità tagħha fuq it-tqajjim ta' kuxjenza bħala għodda essenzjali fil- kuntest ta' miżuri effettivi ta' kontroll u ġestjoni effettiva tal-kontroll tal-mard tal-pjanti fl-Unjoni Ewropea. Dan sar fl-isfond tad-diversi sitwazzjonijiet ta' emerġenza u tifqigħat ta' pesti ta' pjanti fit- territorju tal-Unjoni Ewropea. Waqt il-laqgħa ta' Ġunju tal-2017 il-Kapijiet għas-saħħa tal-pjanti qablu fuq Strategija ta' Għarfien għas-Saħħa tal-Pjant fl-Unjoni Ewropea, li ġiet konċepita, ippreparata u diskussa waqt il-Presidenza Maltija. Fl-2016, id-Direttorat f'isem Malta mexxa r-ratifika ta' żewġ strumenti internazzjonali importanti, jiġifieri l-Protokoll ta' Nagoya u t-Trattat Internazzjonali għar-Riżorsi Ġenetiċi tal-Pjanti għall-Ikel u l- Agrikultura (ITPGRFA). Malta aċċessat il-Protokoll ta' Nagoya fl-1 ta' Diċembru, 2016, u saret parti għaliha fl-1 ta' Marzu, 2017. Malta implimentat il-liġi tal-UE dwar l-Aċċess u l-Qsim tal-Benefiċċji permezz tal-Avviż Legali 379 tal-2016 li ġie ppubblikat fil-Gażżetta tal-Gvern ta' Malta Nru 19,679 datata l-15 ta' Novembru, 2016. Dan l-istrument legali jistabbilixxi d-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti bħala l-Awtorità Kompetenti li taġixxi bħala l-punt fokali bejn Malta, il-Kummissjoni Ewropea u l- Clearing House ABS. Malta ffirmat l-ITPGRFA fl-10 ta' Ġunju, 2002, u rratifikatha fit-2 ta' Diċembru, 2016, li daħal fis-seħħ fl-20 ta' Frar, 2017. Wara talba uffiċjali lill-Kummissjoni Ewropea, Malta ngħatat l-istatus taż-Żona Protetta għal Paysandisia archon, baħrija tal-palm. Dan intlaħaq fuq il-bażi ta' stħarriġ imwettaq, u evidenza sottomessa minn Malta, li l-organiżmu ta' ħsara kkonċernat ma jinstabx f'Malta, minkejja kundizzjonijiet favorevoli għal dak l-organiżmu biex jistabbilixxi ruħu. Id-Direttorat kompla bil-kontroll tas-susa (Hypocryphalus scabricollis) u l-konservazzjoni ta' siġar tat-tin billi segwa l-Pjan ta' Azzjoni mfassal fl-2015. Fil-fatt, f'Ġunju 2016, id-Direttorat daħal fi ftehim mal- Università ta' Malta sabiex tal-aħħar tipprovdi servizzi ta' riċerka fuq il-kontroll tas-susa tat-tin kif ukoll tfassal linji gwida u tidentifika l-prattiki agrikoli tajba għall-produtturi tat-tin. Ir-reġistrazzjoni tal- individwi kollha li għandhom siġar tat-tin ġiet konkluża fl-2016. Fl-2017, id-Direttorat beda l- propagazzjoni ta' siġar tat-tin, bħala parti mill-pjan ta' konservazzjoni. F'Mejju 2016, il-Ministeru inawgura bini ġdid għad-Direttorat, li jikkonsisti f'laboratorji, uffiċċji u ġnien ta' konservazzjoni. Dan il-bini sar taħt il-proġett FAEŻR iffinanzjat taħt miżura 214 tal-Programm ta' Żvilupp Rurali 2007-2013, dwar l-appoġġ għall-konservazzjoni ta' riżorsi ġenetiċi fl-agrikultura. Id-Direttorat implimenta kampanja ta' għarfien intensiva fir-rigward tal-Xylella fastidiosa li ġiet kofinanzjata taħt il-Program għas-Sorveljanza tal-Pesti b'ammont ta' €60,000 allokat għas-snin 2016 u l- 2017 rispettivament. Video clip dwar dan il-batterju ġie prodott u mxandar b'mod konsekuttiv fuq stazzjonijiet tat-TV lokali u l-paġni Facebook tad-DOI u Nisġet Artna. Informazzjoni dwar din il- kampanja tpoġġiet ukoll fuq is-sit elettroniku tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru. Din il-kampanja ta' tagħrif torbot u tikkumplimenta d-Don't Risk it Campaign li nediet l-EPPO fis-snin ta' qabel. Peress li l-kampanja ta' Xylella fastidiosa hija mmirata speċifikament lejn il-vjaġġaturi, id-Direttorat ikkollabora mal-Ajruport Internazzjonali ta' Malta (MIA) għar-reklamar fis-Sala tat-Tluq tal-Ajruport fuq Barra minn hekk, il-fuljett ta' Xyllela fastidiosa ġie aġġornat u 7,000 kopja ġew stampati u mqassma fl-MIA. Il-kampanja ta' għarfien inkludiet ukoll promozzjoni permezz ta' billboards, il-ħolqien ta' banners għall-gazzetti u portali online, video clips murija f'numru ta' ċinemas, promozzjoni fuq trasport pubbliku, u bookmarks u stickers li tqassmu lill-istudenti. Mill-2016 bdew jiġu organizzati żjarat mill-iskejjel b'kollaborazzjoni mal-Ministeru għall-Edukazzjoni u l-Impjiegi sabiex jirrispettaw l-impenn tal-proġett tal-FAEŻR. Ġiet imqassma ċirkulari lill-iskejjel kollha fil-bidu tas-sena skolastika 2016/2017. Ġew imfassla diversi programmi biex ikunu jistgħu jilħqu abilitajiet u etajiet differenti tal-istudenti. B'kollox madwar 450 student żaru l-faċilitajiet f'Ħ'Attard bejn l-2016 u l-2017. Fl-2016 u fl-2017, id-Direttorat implimenta l-Istħarriġ dwar il-Pesti tal-Pjanti li kellu valur totali ta' €187,000 u €303,000 rispettivament, b'75% kofinanzjament mill-Kummissjoni Ewropea. L-istħarriġ huwa mmirat biex jieħu l-miżuri protettivi meħtieġa kontra l-introduzzjoni fil-Komunità ta' organiżmi li jagħmlu ħsara lill-pjanti jew prodotti tal-pjanti elenkati fil-prijoritajiet stabbiliti fil-programm ta' ħidma għas-snin rispettivi. Bħala parti mill-proġett FAEŻR, ġie stabbilit l-ewwel Laboratorju taż-Żerriegħa fil-bini tad-Direttorat f'Ħ'Attard. It-testijiet tal-purità taż-żerriegħa twettqu għall-ewwel darba f'dan il-laboratorju matul l-2016. Il-kwantità ta' testijiet li saru fil-laboratorji tad-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti fl-2016 u l-2017 kienu: 123 taż-żrieragħ, 5114 tal-pjanti, 4269 tal-ħamrija, u 1528 tal-ilma, b'kollox saru 11,034 test. Il-fergħa tas-Sorveljanza u l-Infurzar tad-Direttorat kompliet bil-ħidma tagħha bil-monitoraġġ u bil- kontroll tat-tixrid ta' organiżmi ta' ħsara fit-territorju Malti u kummerċ li jiġi minn pajjiżi terzi u mill- Unjoni Ewropea. Il-kwantità ta' monitoraġġi u kontrolli li saru fl-2016 u fl-2017 kienu: 45,801 stħarriġ ta' sorveljanza tal-pesti, 97 tal-palm, 261 tan-nases tal-bumunqar aħmar tal-palm, 274 tal- imballaġġ tal- injam, 133 taċ-ċana, 420 tal-arrivitajiet reġistrati (spezzjonijiet annwali), 66 tal-affarijiet li ġew bil-posta, u 504 ta' każi oħra ta' impurtar. Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi Matul is-sena 2016 u 2017, id-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali Promozzjoni u Servizzi kompla jaħdem sabiex itejjeb l-operat tiegħu f'kull qasam relatat mal-ħarsien tal-annimali. Fost l- attivitajiet principali ta' dan id-Direttorat hemm is-servizz ta' emerġenza bl-ambulanza tal-annimali li jaħdem bla waqfien 24 siegħa kuljum mit-Tnejn sal-Ħadd, l-infurzar tal-liġijiet li jħarsu l-annimali, il- promozzjoni edukattiva u dik relatata mas-servizzi offruti mid-Direttorat. L-isptar magħruf bħala Ċentru San Frangisk, illum qed jopera taħt l-isem Animal Pro Health (APH). Dan l-isptar jikkura l-annimali tad-Direttorat. Bejn is-sena 2016 u 2017 id-Direttorat nefaq madwar €198,000 fuq kura tal-annimali. Flimkien mal-€198,000 tħallsu wkoll kważi €6,000 sabiex ikopru parti minn Neutering Campaign li nfetħet mill-Gvern f'Lulju 2017. Għal darb'oħra d-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi nieda l-kampanja ta' tiswija tal-annimali sabiex tingħata għajnuna lil persuni u għaqdiet nongovernattivi li jaħdmu mal-annimali. Din il-kampanja waslet sabiex issewwew mat-325 kelb u qattus. Matul is-sentejn 2016 u 2017, id-Direttorat għamel 1,840 spezzjoni fi djar privati, irziezet, pet shops u proprjetàjiet privati oħra bħal garaxxijiet, f'Malta u Għawdex. Ħafna mid-drabi dawn il-każijiet jiġu rrapurtati mill-pubbliku. Ir-rapport ikun magħmul fuq bażi ta' suspett ta' allegat maltrattament tal- annimali. L-ispezzjonijiet li jsiru jiġu deskritti f'rapport dettaljat. Dan ir-rapport jinkludi dak li jkun ġara waqt l-ispezzjoni kif ukoll dak li jkun instab fuq il-post. Fil-każijiet fejn instabu xi forom ta' rregolaritajiet, l-uffiċjali ta' dan id-Direttorat talbu lis-sid rispettiv sabiex jirregola ruħu skont il-liġi. F'każijiet iktar gravi ttieħdu wkoll passi legali permezz ta' kwereli mal-pulizija. Fis-sena 2016 dan id- Direttorat ipproċeda bi 11-il kwerela, filwaqt li fis-sena 2017 dawn telgħu għal 21 kwerela ġdida, fejn permezz tal-pulizija qegħdin jittieħdu passi kriminali kontra l-persuni li jkunu kisru l-ligi. Għal sena oħra, is-Servizz tal-Emerġenza tal-Ambulanza ġie pprovdut b'suċċess madwar Malta u Għawdex. Saru 5179 sejħa għall-għajnuna matul l-2016, u 5740 sejħa matul is-sena 2017. Dawn is-sejħiet saru għal diversi raġunijiet, fosthom annimali feruti, morda jew fil-periklu li jkunu mweġġgħin. F'dawn is-sentejn, id-Direttorat ġabar 983 kelb u 2,852 qattus, u l-annimali li kienu fil-bżonn intbagħtu l-isptar APH biex jingħataw l-aħjar trattamenti possibbli skont in-neċessità tal-każ. Wara li kienu kkurati, l- annimali ġew riabilitati u miżmuma mid-Direttorat fl-Għammieri. Permezz tal-Fond għall-Ħarsien tal-Annimali li kien imwaqqaf mill-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, f'dawn is-sentejn diversi għaqdiet nongovernattivi li jaħdmu mal-annimali gawdew minn fondi sabiex jintużaw fi proġetti utli għalihom. Il-proġetti jinkludu tiswija ta' annimali, spejjeż relatati mal-kura veterinarja u mediċini, titjib fil-faċilitajiet tal-post fejn jinżammu l-annimali, ikel u trasport. Fondi mogħtija telgħu għal total ta' €31,181.84 matul l-2016, u €42,296 matul l-2017. Wieħed mill-għanijiet ewlenin ta' dan id-Direttorat huwa l-promozzjoni tal-adozzjonijiet. Permezz tal- uffiċjali tad-Direttorat kif ukoll ta' voluntiera li jgħinu f'dan il-qasam, matul is-sentejn 2016 u 2017 saru 616-il addozzjoni ta' klieb u 334 adozzjoni ta' qtates. F'dan il-perjodu ngħataw fondi għall-adozzjonijiet lil għaqdiet nongovernattivi involuti, li bejnithom irċevew is-somma ta' €35,335. Id-Direttorat kompla b'inizjattivi varji bl-iskop li jkompli jeduka lill-pubbliku dwar il-ħarsien tal- annimali, filwaqt li saru kampanji ta' għarfien u informazzjoni fost setturi varji tas-soċjetà Maltija. Tkomplew aktar żjarat fl-iskejjel, fejn uffiċjali tad-Direttorat għamlu preżentazzjonijiet b'informazzjoni ġenerali, spjegaw is-servizzi offruti mid-Direttorat, u infurmaw dwar kampanji nazzjonali bħal Ħudniddar (kampanja ta' adozzjoni tal-klieb), l-obbligu tal-micro chipping, Dogs die in hot cars (b'aċċenn partikolari matul ix-xhur sajfin). Id-Direttorat kien preżenti waqt l-attivitajiet ta' SkolaSajf matul ix-xhur tas-sajf fejn, b'kordinament mal-FES, uffiċjali tad-Direttorat żaru aktar minn 40 ċentru madwar Malta u Għawdex. Id-Direttorat ħa inizjattiva oħra wkoll biex jorganizza kompetizzjoni fost l-istudenti, sabiex tinkoraġġihom jieħdu stessu mal-pet favorit tagħhom. Wara li ġew evalwati r-ritratti kollha minn ġurija maħtura apposta, intgħażlu għaxar studenti rebbieħa f'kategoriji differenti u bħala rigali ngħataw kotba relatati mal-annimali. Inizjattiva innovattiva kienet dik li tnediet bis-sħubija bejn id-Direttorat u l-Iskola Sekondarja ta' Ħad-Dingli fil-Kulleġġ San Nikola, fejn għal diversi ġimgħat id-Direttorat ipprovda sessjonijiet ta' informazzjoni u għarfien, u attivitajiet hands-on għall-istudenti ta' din l-iskola. Għall- istudenti li attendew b'mod regolari, minbarra l-għarfien fuq l-importanza tal-ħarsien tal-annimali, din l- attività ġiet ukoll rikonoxxuta bħala parti miċ-ċertifikat li jingħata fl-aħħar tal-ħames sena fis-sekondarja. Għal kull sessjoni attendew numru sostanzjali ta' studenti , u dan għamel din l-inizjattiva pilota waħda ta' suċċess. Id-Direttorat issa qed jesplora aktar opportunitajiet ta' koperazzjoni ma' aktar skejjel u ċentri edukattivi. Fl-aħħar sentejn id-Direttorat żied il-preżenza tiegħu fi programmi li jittellgħu fuq id-diversi stazzjonijiet tat-televiżjoni u r-radju f'pajjiżna, kemm dawk li huma ddedikati għall-ħarsien tal-annimali kif ukoll f'oħrajn, bħal ngħidu aħna dawk iddedikati għall-familja, sabiex l-informazzjoni u l-għarfien dwar il- ħarsien tal-annimali jinfirxu bl-aktar mod wiesa' possibbli. Minn żmien għal żmien inħadmu wkoll, flimkien mal-istazzjonijiet ewlenin tal-aħbarijiet f'pajjiżna, servizzi b'kontenut li jinkludi stejjer ħelwin ta' suċċess miksuba mid-Direttorat. Id-Direttorat kien ukoll involut waqt attivitajiet pubbliċi li saru fil- kumpless tal-Għammieri, fejn uffiċjali tad-Direttorat kienu preżenti f'bankarelli armati apposta li minnhom ingħatat informazzjoni u materjal relatat mal-ħarsien tal-annimali. Interessanti jingħad li saru arranġamenti ma' diversi persuni li attendew dawn attivitajiet li saru fl-aħħar sentejn, sabiex dawn jadottaw klieb u qtates. Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja Id-Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja huwa magħmul minn ħames unitajiet: tas-Sigurtà tal-Katina Alimentari (SFCU), tal-Kummerċ (TU), tas-Saħħa tal-Annimali (AHU), tat-Trattament Xieraq tal- Annimali (AWU), u tal-Infurzar. Attivitajiet ta' kontroll fl-oqsma tas-Saħħa tal-Annimali, it-Trattament Xieraq tal-Annimali, ikel li oriġina mill-annimali, prodotti sekondarji tal-annimali, u għalf tal-annimali jsiru permezz ta' spezzjonijiet, verifiki, teħid ta' kampjuni, monitoraġġ u analiżi. Id-Direttorat jipprepara pjanijiet annwali u jistabbilixxi l-frekwenza tal-ispezzjonijiet għall-ispetturi. Kontrolli tas-saħħa tal-annimali u żoonożi huma mwettqa prinċipalment permezz ta' monitoraġġ u huma supplimentati permezz ta' teħid ta' kampjuni. Il- monitoraġġ huwa bbażat fuq programm annwali tal-kontroll tal-mard li jieħu kont ta' riżultati tal- kampjuni u rekords preċedenti. Kull sena jsiru verifiki interni. Fl-2016 il-verifiki implimentati kellhom l-għan li jivverifikaw l-attività mwettqa u r-riżultati konnessi, l-effettività tal-kontrolli u d-dispożizzjonijiet adottati biex jintlaħqu l-miri. Fl-Unità tas-Saħħa tal-Annimali ġew imwettqa verifiki ta' segwitu dwar il-programm ta' kontroll tas- Salmonellosis u tal-Bruċellosi u sar awditjar dwar is-sorveljanza tal-mard tan-naħal. Fl-Unità dwar is- Sigurtà tal-Katina Alimentari saret il-verifika kontinwa fuq il-biċċeriji tal-laħam aħmar. Sar segwitu dwar il-Pjan ta' Kontroll tas-Salmonella fil-31 ta' Jannar, 2017, u verifika interna dwar l- għalf u s-Sezzjoni tan-Nutriment tal-Annimali fis-27 ta' Lulju, 2017. Il-verifika interna dwar il-Pjan Nazzjonali ta' Kontroll tar-Residwi nbdiet fl-2017 u tlestiet f'Jannar 2018. Sezzjoni tas-Saħħa tat-Tiġieġ, Fniek u Naħal: Spezzjonijiet u attività ta' kampjuni miġbura SNCP irziezet tat-tiġieġ tal-bajd SNCP irziezet tat-tiġieġ tal-laħam Spezzjonijiet ta' bijosigurtà Twissijiet ta' bijosigurtà Spezzjonijiet ta' rziezet tal-fniek Spezzjonijiet ta' miġbħa Spezzjonijiet ta' kaxxi tan-naħal Kampjuni tal-NRP tal-irziezet tal-fniek Kampjuni tal-ġwież għas-Salmonella Talbiet għat-testijiet mikrobijoloġiċi tal-ilma RASFF (Fipronil ġol-bajd) Restrizzjoni tal-moviment derivati minnhom Kampjuni ta' bajd għal Fipronil Spezzjonijiet ta' Fipronil Irziezet pożittivi għal Fipronil Bajd inċenerat Bajd tat-tiġieġ tas-simna ta' barra Bajd tat-tiġieġ tal-bajd ta' barra Tiġieġ lest biex ibid u flieles ta' ġurnata ta' barra Flieles tad-dundjan ta' ġurnata Matul is-sentejn 2016 u 2017, ġew ukoll approvati erba' ċentri tal-ippakkjar tal-bajd. Sezzjoni għal Stabbilimenti Approvati Uffiċjali tas-Sezzjoni tal-Istabbilimenti Approvati wettqu 234 tipi differenti ta' kontrolli uffiċjali fuq stabbilimenti approvati li jqattgħu laħam aħmar u abjad, li jagħmlu ikkapuljat tal-laħam, preparazzjoniet tal-laħam u prodotti tal-laħam, kif ukoll biċċeriji, u mħażen tal-friża. Il-kontrolli uffiċjali huma bbażati fuq riskju u skont ir-rekwiżiti tar-Regolament UE (KE) Nru 882/2004. Għalhekk is-sistema ta' kontrolli tal-annimali u prodotti uffiċjali għandha frekwenza predeterminata li hija bbażata fuq ir-riskji ppreżentati mill-istabbiliment. Din tinħadem fuq sistema ta' punteġġ li tieħu kunsiderazzjoni tal-kriterji bħal riskju tal-ikel innifsu, tip ta' attività, diliġenza dovuta u mmaniġġjar ta' iġjene tal-operatur tan-negozju tal-ikel, affidabbiltà ta' kontrolli proprji bħal pereżempju tal-HACCP u storja preċedenti. Kontrolli uffiċjali jvarjaw minn verifiki sħaħ jew awditjar sa spezzjonijiet mhux imħabbra, kif ukoll diskussjonijiet ma' applikanti ġodda, investigazzjonijiet, azzjoni wara RASFF (Rapid alert system for food and feed) u superviżjoni ta' prodotti li jinġabru lura mis-suq u parteċipazzjoni f'laqgħat tal-UE relatati ma' kontrolli uffiċjali. Kien hemm 23 azzjoni ta' infurzar, li jvarjaw minn rapporti miktuba sa TAK. Nuqqasijiet mhux konformi kienu prinċipalment relatati ma' nuqqasijiet ta' rekords relatati mal- Katina tal-Kesħa, manutenzjoni ġenerali, u rekords relatati mal-HACCP. Fl-2016 kien innutat titjib mis-sena ta' qabel fir-rigward ta' kompliċità mal-kriterji mikrobijoloġiċi skont Regolazzjoni UE (KE) Nru 2073/2005. Kwistjonijiet relatati ma' materjal li jkun f'kuntatt mal-ikel għadhom preżenti, l-aktar minnħabba nuqqas ta' provvisti ta' dokument ta' kompliċità minn importaturi lokali. Bosta kontrolli uffiċjali investigattivi saru din is-sena, flimkien tal-Ministeru għas-Saħħa, partikolarment f'każi relatati mas-Salmonella. Fl-2017 iż-żieda fil-persunal wassal għal intensifikazzjoni fin-numru ta' kontrolli uffiċjali, speċjalment mad-Direttorat tas-Saħħa Ambjentali fejn kienu indirizzati grupp kbir ta' stabbilimenti li l-attività tagħhom, għalkemm marġinali, jista' jkollha/jew ma jkollhiex bżonn approvazzjoni. Dawn l- istabbilimenti se jkunu kklassifikati skont it-tip u l-kobor tan-negozju u ftehim għandu jintlaħaq flimkien mad-Direttorat tas-Saħħa Ambjentali fuq kif u min se jwettaq il-kontrolli uffiċjali. Fl-2017, din is- sezzjoni wettqet 358 kontroll uffiċjali fuq stabbilimenti approvati. F'din is-sena, kull maħżen tal-friża kien suġġett għal verifika jew awditjar, anke jekk ħafna minn dawn l-imħażen jaqgħu taħt kategorijja ta' riskju baxx (peress li jimmaniġġjaw ikel li hu ffriżat u ppakkjat). Il-verifiki jiffukaw fuq traċċabbiltà, il- pjan tal-HACCP u kontrol ta' temperatura. Ħafna kienu konformi mar-regolamenti rilevanti. Fi ftit każi, kellha tittieħed azzjoni ta' infurzar (TAK) minħabba nuqqasjiet li l-aktar involvew rekwiżiti relatati ma' dokumentazzjoni. Bosta stabbiliment ġodda li jipproduċu ikel li joriġina mill-annimali kienu approvati fl- 2017, u ftit oħrajn bdew jew jinsabu fil-proċess li jwassal għall-approvazzjoni. Azzjonijiet ta' infurzar li jvarjaw minn talbiet ta' azzjonijiet korrettivi (TAK) sa ittri ta' twissija, ittieħdu fuq 26 każ f'Malta u Għawdex. F'ħafna każijiet, kien hemm nuqqasijiet mhux konformi ma' Regolament UE (KE) No. 853/2004 u Regolament UE (KE) 2073/2005, speċjalment fil-qasam tal-iġjene, u fil-qasam tal-kriterji mikrobijoloġiċi. Fil-każijiet ta' ittri ta' twissija, in-nuqqasijiet osservati kienu prinċipalment relatati ma' nuqqasijiet mhux konformi ma' ttikkettjar u traċċabbiltà. Fl-2017, b'konformità ma' miżura ta' simplifikazzjoni li ġiet introdotta mill-Business Inspection Unit fl- OPM, il-listi ta' kontrolli varji li jintużaw mill-Unità ta' Stabbilimenti Approvati ġew miġbura f'format ta' awtoevalwazzjoni biex tintuża min-negozji. Ingħata wkoll rispons fuq is-sistema tal-IT proposta għall- kordinazzjoni tal-ispezzjonijiet maċ-ċivil kollu. Barra minn hekk, ma' dawn il-miżuri ta' simplifikazzjoni, flimkien mad-Direttorat tas-Saħħa Ambjentali u l-Kummisjoni għas-Saħħa tal-Ikel, ġie ppreparat ktejjeb gwida għall-operaturi li jaħdmu fi ħwienet tal-laħam u li l-għan tiegħu hu li jissimplifika u jgħin lill- Operatur waqt l-attivitajiet tar-rutina ta' kuljum, titjieb l-iġjene u tissodisfa r-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni. L- istess ktejjeb jinkludi pjan tal-HACCP. F'konformità ma' miżura oħra ta' simplifikazzjoni, spezzjonijiet konġunti mad-Direttorat tas-Saħħa Ambjentali saru f'numru konsiderevoli ta' stabbilimenti li huma kkunsidrati bħala borderline, sabiex jiġi identifikat liema hu d-Direttorat responsabbli (EHD jew VRD) u jiġu evitati spezzjonijiet doppji miż- żewġ Direttorati. Fl-2017, f'Malta saru 35 spezzjoni. Bejn wieħed u ieħor, hemm ippjanati 17-il spezzjoni għal Jannar/Frar tal-2018 f'Għawdex. Sezzjoni tal-Prodotti Sekondarji tal-Annimali (Animal By-products – ABP) Tul is-sentejn 2016 u 2017 inħarġu 224 permess kif ukoll 215 twissija ta' trasport tal-ABP. Saru wkoll 14-il spezzjoni, u ngħataw żewġ approvazzjonijiet u oħra temporanja lil stabbilimenti tal-ABP. Ġew disposti prodotti sekondarji tal-annimali fl-inċineratur tal-Marsa, bi kwantitajiet ta' 4734 tunellata fl-2016 u 4792 tunellata fl-2017. Sezzjoni għas-Suq tal-Ħut, Bastimenti tas-Sajd u Prodotti tal-Ħut Fl-2016, saru ħdax-il kontroll fuq stabbilimenti tal-prodotti tal-ħut u bastimenti tas-sajd. Ittieħdu wkoll kampjuni ta' annimali tal-akkwakultura għal ittestjar ta' residwi. Fl-2017 inġabru 101 kampjun tal-ħut għall-Pjan Nazzjonali ta' Kontroll tar-Residwi, saret spezzjoni mhux imħabbra fis-sala tal-irkant tal-ħut, ħames spezzjonijiet fuq stabbilimenti tal-akkwakultura, u disa' viżti biex jinġabru kampjuni. Sezzjoni tal-Iġjene tal-Ħalib u l-Produzzjoni tal-Ġbejniet Fis-sena 2016 saret valutazzjoni tal-irziezet kollha tal-ħalib li involviet ikkalkular mill-ġdid tal-kapaċità tal-irziezet. Stabbilimenti tal-ħalib u rziezet ġew imqassma skont il-livell ta' riskju tagħhom. Minoranza ġew meqjusa bħala stabbilimenti ta' riskju għoli, u dawn kienu investigati aktar ta' spiss. 43 razzett f'Malta u tnejn f'Għawdex ġew spezzjonati. Ingħatat enfasi fuq l-iġjene u l-indafa tas-sit tal-produttur tal- ikel (FBO), kif ukoll fuq l-użu ta' mediċini taħt superviżjoni veterinarja. Ġie mniedi pjan ta' sorvelljanza u spezzjonijiet għal Malta u Għawdex imqassam fuq tliet snin. Fl-2017 inġabru kampjuni tal-ħalib mill-irziezet kollha reġistrati bħala parti mill-Pjan Nazzjonali tar- Residwi, u sorveljanza għal Enzootic Bovine Leucosis fil-baqar tal-ħalib. Ta' kull xahar din it-taqsima ġabret u għarblet mill-impjant tal-ipproċċessar tal-ħalib u prodotti tal-ħalib, bosta parametri tekniċi dwar il-ħalib tal-baqar bħal, pereżempju, Total bacterial count, Somatic cell count, kontenut ta' xaħam u volum ta' ħalib prodott individwalment u globalment. Saru żjarat f'dan l-Impjant dwar kwistjonijiet relatati mal- użu tal-oxytocine fl-istimulazzjoni tal-ħalib, dwar skart, dwar ittikkettjar tal-ħalib u prodotti tal-ħalib, rekords tat-temperaturi tat-trakkijiet, u kontaminazzjoni tas-silo b'ħalib ikkontaminat bl-antibijotiċi. Saru wkoll verifiki fil-laboratorju fuq it-testijiet li jsiru għar-residwi tal-antibijotiċi, u metodi ta' analiżi tal-ħalib, u saru sforzi biex dawn il-metodi jiġu validati (ma' laboratorji Ewropej). Żewġt irziezet instabulhom residwi ta' antibijotiċi fil-ħalib tagħhom, żewġ bdiewa daħħlu ħalib ikkontaminat bl- antibijotiċi f'żewġ okkażjonijiet fis-sena 2017 (dan il-ħalib imbagħad ġie mormi taħt r-regolamenti tal- Animal By-Products), u żewġ bdiewa fornew ħalib miżjud bl-ilma. Dawn il-produtturi kollha ġew investigati aktar minn darba waħda u ttieħdet azzjoni ta' infurzar. Bejn Ġunju u Novembru tal-2016 u bejn Frar u Novembru tal-2017 saru 257 spezzjoni għall-fini ta' iġjene fis-Settur tal-Ġbejniet, fi rziezet li għandhom bejn ħamsa u għaxar annimali ruminanti żgħar biss. Kien hemm 19-il produttur tal-ġbejniet irreġistrati li huma interessati biex japplikaw għall-approvazzjoni skont ir-Regolament UE (KE) 853/04. Is-Sezzjoni tal-Iġjene tagħmel spezzjonijiet sabiex tivverifika jekk hemmx interess mir-raħħala sabiex japplikaw għal stabbiliment approvat li jipproduċi ġbejniet. rapport dwar l-ispezzjoni u/jew jittieħdu dikjarazzjonijiet mir-raħħala, fejn hemm bżonn (f'każ ta' ġbejniet prodotti għall-użu personali). Waqt l-ispezzjonijiet isir xogħol ieħor bħal teħid ta' kampjuni tad- demm tal-annimali, ċensiment u tagging tal-annimali (identifikazzjoni permess ta' eartag). Saru kontrolli uffiċjali u segwiti fuq irziezet u stabbilimenti li jipproduċu l-ġbejniet tradizzjonali sabiex tiġi vverifikata konformità ma' Regolamenti Ewropej u b'hekk ikunu jistgħu jitqiegħdu fuq is-suq (Stabbilimenti Approvati). Abbażi ta' struzzjonijiet minn uffiċjali tad-Direttorat, numru ta' produtturi li qed ipoġġu l-ġbejniet fuq is-suq billi jbigħuhom direttament lill-konsumaturi jew f'supermarkets, qegħdin itejbu l-binja tagħhom billi jirranġaw kamra li tintuża biss għall-produzzjoniji tal-ġbejniet. Il-kontrolli uffiċjali jsiru fuq irziezet li għandhom aktar minn 10 nagħġiet u/jew mogħoż reġistrati mad- Direttorat. Il-lista ta' dawn l-istabbilimenti tiġi meħuda min-National Livestock Database. Kull razzett, inkluż dawk l-irziezet li ssirilhom żjara uffiċjali ta' spezzjoni, jiġu spezzjonati kull sitt xhur. Fl-2016 saru total ta' 100 spezzjoni (86 f'Matla u 14 f'Għawdex) filwaqt li fl-2017 saru total ta' 78 (60 f'Malta u 18 f'Għawdex). Ingħataw 10 approvazzjonijiet ġodda lill-stabbilimenti fl-2016 (ħamsa f'Malta u ħamsa f'Għawdex) u 15-il approvazzjoni ġdida fl-2017 (tnax f'Malta u tlieta f'Għawdex). Barra minn hekk, f'Malta saru wkoll numru ta' spezzjonijiet/diskussjonijiet preliminari, 32 fl-2016 u tmienja fl-2017. Sezzjoni għan-Nutrizzjoni tal-Annimali Fl-2016 u 2017 saru spezzjonijiet għand importaturi, produtturi, trasportaturi, imħażen u distributuri tal- għalf. Fl-2016 saru 18-il spezzjoni skont ir-Regolament 882/2004, filwaqt li fl-2017 saru 25 spezzjoni. F'din l-aħħar sena sar ukoll awditjar fuq sitt imtieħen tal-għalf u fuq produttur wieħed ta' materja prima. Fis-sena 2017, wara l-inċident tal-ħruq tal-impjant tar-riċiklaġġ ta' Sant'Antnin f'Wied il-Għajn, ġew miġbura kampjuni ta' għalf, partikolarment tiben u magħlef, minn irziezet madwar l-impjant. Dawn ġew ittestjati għad-dijossina u PCBs. Investigazzjonijiet oħra li saru jirrigwardaw ir-residwi ta' sustanzi antimikrobiċi f'għalf tal-annimali (majjali u tiġieġ). Sezzjoni tal-Border Inspection Posts (BIPs) Din is-Sezzjoni timplimenta il-proviżjonijiet tal-leġiżlazzjoni relatata mal-kummerċ intrakomunitarju tal- Postijiet ta' Spezzjoni fuq il-Fruntiera. Matul l-2016 u l-2017, fil-BIPs kienu ċċekkjati 3,298 kunsinna impurtati ta' prodotti li ġejjin mill-annimali (POAO) u 574 annimali ħajjin. Minn dawn 1,143 kunsinna daħlu fil-Freeport u 484 kunsinna fl-ajruport. Fl-2016 bdiet tuntuża sistema tal-Intertrace għal kunsinni ddikjarati bħal Transphiments. Ġew iċċekkjati total ta' 640 minn 2,231 kontejner fl-2016 u minn 2,548 kunsinna fl-2017, 1670 kienu iċċekkjati bħal Transhipment. Fl-2017 ġew effettwati 25 kampjun ta' prodotti minn kunsinni, fejn wieħed ġie lura pożittiv. Kien hemm ukoll 172 importazzjoni ta' annimali domestiċi li ġew minn pajjiżi terzi fl-2016, filwaqt li matul l-2017 ġew impurtati 287 annimal ħaj. dawn tal-aħħar, ħamsa ġew miżmuma fil-kwarantina u tlieta nbagħtu lura lejn il-pajjiż ta' oriġini. hemm ukoll żewġ importazzjonijiet ta' ġlud tal-għasafar u tnejn tal-game trophies. Saru diversi spezzjonijiet ta' kunsinni qabel l-esportazzjoni. Bħala riżultat ta' dawn l-ispezzjonijiet, fl- 2016 u fl-2017, veterinarji uffiċjali ħarġu total ta' 25 ċertifikat tas-saħħa tal-esportazzjoni għall-kunsinna tal-ikel tal-annimali domestiċi li kienu esportati lejn il-Kuwajt, l-Arabja Sawdita, Hong Kong u l- Fl-2017 inħareġ ċertifikat tas-saħħa għal kunsinna ta' ħut frisk u ieħor ta' tonn u gambli kbar li kienu esportati lejn l-Iżvizzera, ċertifikat ta' ħalib lejn il-Libja u ċertifikat tad-dipp tat-tonn lejn l-Emirati Għarab Magħquda (UAE). Fl-2016, 4,281 annimal ġew esportati lejn pajjizi terżi li minnhom 4,260 kienu għasafar lejn il-Ġordan u l-Indoneżja. Kien hemm ukoll 21 annimal domestiku li ġew esportati lejn l- Awstralja, l-Istati Uniti tal-Amerika, l-Indja u Iżrael fl-2016, u 14-il annimal domestiku ieħor li kienu esportati lejn pajjiżi terzi fl-2017. Bħala miżura preventiva kontra l-Marda tal-Ilsien u d-Dwiefer (FMD) matul l-2016, 125 bastiment irċivew il-permess tat-tneħħija mis-sezzjoni tal-BIP għall-irmiġġ. Total ta' 240,733 kgs ta' prodotti ġejjin mill-annimali li kienu mportati għall-użu personali ġew kollha maħruqa minħabba riskju ta'din il-marda. Sezzjoni tal-Intratrade Din is-Sezzjoni timplimenta l-proviżjonijiet tal-leġiżlazzjoni relatata mal-kummerċ intrakomunitarju. Matul l-2016 u l-2017, din is-Sezzjoni wettqet 4,190 kontroll fuq annimali domestiċi li daħlu minn barra minn Malta. Kien hemm ukoll 715-il moviment ta' żwiemel, seba' kunsinni ta' baqar, ħamsa ta' nagħaġ u tlieta ta' majjal lejn Malta. Saru wkoll spezzjonijiet fuq 2,926,184 bajda tat-tfaqqis u fuq 45,360 fellus fl- 2016. Fl-2017 saru 309 spezzjonijiet fuq annimali li ħarġu minn Malta lejn pajjiżi Ewropej. Sezzjoni tal-Profilassi Preżentament hawn total ta' 65 razzett tal-baqar tal-ħalib li huma attivi f'Malta u 33 f'Għawdex. Fl-2016 u fl-2017, kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex saru total ta' 23,911-il test għat-Tuberkolosi u 25,072 test għall-Bruċellosi fuq bovini, kaprini u ovini minn irziezet tal-ħalib. Fl-2017 biss irriżulta razzett pożittiv għat-Tuberkolosi fejn kien hemm 23 baqra pożittiva. Ebda annimal minn irziezet tal-ħalib ma' rriżulta pożittiv għall-Bruċellosi. Fl-2016 inġabru 9,305 kampjuni għal testijiet tal-Lewkożi minn irziezet tal-ħalib li rriżultaw kollha fin- negattiv. Filwaqt li fl-2017 inġabru 5,769 kampjui, minn dawn s'issa ġew ittestjati 3,545 u nstab wieħed pożittiv. L-irziezet mhux tal-ħalib jinkludu l-maġġoranza ta' nagħaġ u mogħoż preżenti fuq il-Gżejjer Maltin. Minn dawn l-irziezet saru 16,710 testijiet tal-Bruċellosi fl-2016 u 20,774 fl-2017. Saru wkoll 1,745 testijiet tat-tuberkulożi fl-2016 u 1,479 fl-2017 fuq numru ta' rziezet li fihom bovini tal-laħam, kif ukoll fuq mogħoż li jinżammu fuq irziezet flimkien mal-bovini. Ma kien hemm l-ebda annimal pożittiv għat-testijiet. Sezzjoni tal-Majjal Il-popolazzjoni tal-majjal fil-pajjiż hi kkontrollata permezz ta' ċomb u tatù bħala mezz ta' identifikazzjoni. Iċ-ċomb jinkludi dawk li jinqraw viżwalment kif ukoll dawk li huma elettroniċi. Dan iċ- ċomb jitwaħħal fuq majjali adulti li jintużaw għat-tgħammir, filwaqt li t-tatù jiġi applikat fuq il-majjali Sezzjoni tal-Annimali Oħra Statistika dwar Klieb, Qtates u Żwiemel Liċenzji tal-klieb Trasferimenti ta' klieb u żwiemel minn sid għall-ieħor Rapporti ta' mwiet ta' klieb u żwiemel Rapporti ta' klieb u qtates mitlufa Każi tal-Qorti relatati mas-sidien u l-klieb tagħhom Ħruġ ta' dokumenti ta' identifikazzjoni taż-żwiemel Mistoqsijiet mill-pubbliku permezz tal-email dwar klieb, qtates u żwiemel Database Nazzjonali tal-Bhejjem (NLD) Matul is-snin 2016 u 2017, saru diversi żviluppi fid-database nazzjonali tal-annimali sabiex jiġu mħarsa l-obbligi li d-Diviżjoni għar-Regolazzjoni Veterinarja u s-Saħħa tal-Pjanti għandha fuq diversi liġijiet. Xi żviluppi li saru jirrigwardaw ukoll obbligi dwar miżuri ta' simplifikazzjoni. Matul dawn is-sentejn saru laqgħat mas-sezzjonijiet fi ħdan id-Diviżjoni għar-Regolazzjoni Veterinarja u s-Saħħa tal-Pjanti sabiex jiġu stabbiliti l-bżonnijiet ta' kull sezzjoni. Fl-istess ħin saru laqgħat oħra fi ħdan il-Kumitat Tekniku dwar id-database nazzjonali tal-annimali, immexxi miċ-Chief Information Officer tal-Ministeru għall- Ambjent, l-Iżvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, fejn ġew diskussi diversi temi tekniċi u l-iżviluppi kollha li jkun hemm fis-seħħ. Matul l-2016 u l-2017, sar żvilupp ulterjuri dwar il-passaport taż-żwiemel, l-operat tal-biċċerija pubblika, żvilupp li jirrigwarda d-Direttorat tas-Saħħa tal-Pjanti, it-tieni parti ta' żvilupp li jirrigwarda rekords dwar ġbir ta' pagamenti mid-Direttorati, ristrutturar dwar l-amministrazzjoni u mmaniġġjar ta' user accounts, dwar il-Border Inspection Posts, l-ittestjar ta' annimali, rekords dwar l-istat ta' saħħa tal-irziezet, u kontrolli diversi fuq ċaqliq ta' annimali. Sar ukoll żvilupp sabiex jingħata aċċess lill-proċessuri tal-laħam għal informazzjoni fuq karkassi li jinxtraw minnhom u żvilupp għal sistema ta' prenotazzjoni ta' ruminanti għall-qatla taċ-ċanga. L-ewwel fażi ta' żvilupp rigward reġistrazzjoni volontarja ta' qtates u żvilupp ta' diversi rapporti rikjesti minn awdituri tal-Kummissjoni Ewropea. Matul l-2016 saru 93 spezzjoni relatati ma' reġistrazzjonijiet ġodda li minnhom 64 kienu reġistrati bħala bini ġdid li jista' jżomm sa erba' nagħġiet jew mogħżiet fl-istess ħin. Sezzjoni tat-Trattament Xieraq tal-Annimali Fl-2016 u l-2017 din is-Sezzjoni għamlet diversi spezzjonijiet relatati mat-Trattament Xieraq fuq annimali differenti, l-iktar fuq ħniezer, tiġieġ tal-bajd, tiġieġ tas-simna, stabbilimenti żooloġiċi u l-annimali tagħhom, kollezzjonijiet privati ta' annimali perikolużi, santwarji tal-annimali, boarding kennels u pet Shops. Wettqet ukoll spezzjonijiet vari biex ħarġet kapaċitajiet għall-irziezet tal-ħniezer kollha ta' Malta u Għawdex, kapaċitajiet għall-baqar tal-ħalib u nbeda wkoll xogħol għal kapaċitajiet għat-tiġieġ tas-simna u tal-bajd. B'kollox saru 404 spezzjonijiet varji. Fl-2016 kien hemm liġi waħda u tliet proċeduri interni li kienu kompluti. Inbdew tliet kwereli, kien hemm erba' twissijiet bil-miktub u saru 25 konsultazzjoni mal- Awtorità tal-Ippjanar sal-1 ta' April, 2016. Wara din id-data ġie maħtur kumitat apposta mill-Awtorità tal- Ippjanar stess fejn waqfu l-konsultazzjoni ma' dan id-direttorat. Fl-2017 inħarġu 32 ittra ta' twissija. Fl- 2017 kien hemm 43 petshop, żewġ boarding kennels, seba' santwarji tal-annimali, żewġ stabbilimenti żooloġiċi u ħamsa oħra għal żamma ta' annimali perikolużi kollha bl-iskop ta' liċenzja. Kien hemm ukoll ħamsa għal żamma ta' bovini mhux għall-ħalib bl-iskop li tinħareġ reġistrazzjoni. F'dan il-perjodu saru 16-il seduta tal-Qorti u sitt spezzjonijiet flimkien mal-pulizija tal-ALE. 23 ażjenda b'nuqqas ta' konformità. Ma' kien hemm l-ebda penali imposta fuq l-azjendi, iżda kien hemm restrizzjoni ta' moviment fuq l-annimali kollha ta' dawn l-azjendi. Għaldaqstant, l-azjendi kollha li kellhom ksur ta' liġi nħarġitilhom ittra ta' twissija jew ittra ta' twissija finali skont SOP interna (Nru ta' Ref: SOP/SFC/001/2011) u dawk kollha li kisru l-liġi ġew irrappurtati lill-Aġenzija tal-Pagamenti għal aktar kontrolli u deduzzjonijiet mill-premja rispettiva relatata mas-Single Payment Scheme. tliet bdiewa li ħallsu multa imposta mill-Qorti u mill-Qorti tal-Appell u tlieta oħra ngħataw conditional discharge għal tliet snin. L-annimali kollha ġew ikkonfiskati. F'dan il-perjodu, ix-xogħol tas-Sezzjoni tal- Infurzar kien jikkonsisti l-aktar f'monitoraġġ ta' kawżi l-Qorti. Is-sezzjoni wkoll segwiet il-progress ta' numru ta' ittri ta' twissija u kwereli li kienu ntbagħtu u follow-up li seta' kien hemm bżonn.Fl-2016 u fl- 2017 kien hemm 27 ittra ta' twissija, maħruġa minn sezzjonijiet differenti tad-Direttorat, u erba' kwereli. Laboratorju Nazzjonali Veterinarju Sezzjoni Kimika Fil-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju jsiru analiżi għar-residwi ta' mediċina veterinarja. Dawn it-testijiet huma ta' rilevazzjoni biss (screening) u huma testijiet akkreditati skont ISO 17025. Kampjuni li jirriżultaw pożittivi jintbagħtu barra fil-laboratorji akkreditati biex jiġu kkonfermati. Skont il-Pjan Nazzjonali, saru riċerki għas-sulfonamidi fuq diversi kampjuni. Fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, fis-sena 2017, in-numru tal-kampjuni tal-ħalib żiedu minn 40 għal 202. Bħala parti mill- iscreening għar-residwi ta' antibijotiċi, b'kollox saru 1,278 test matul l-2016 u l-2017. Minnhom 46 kampjun li rriżultaw pożittivi ntbagħtu barra minn Malta, fil-laboratorji speċjalizzati u akkreditati biex isir fuqhom it-test ta' konferma. Sitta ġew ikkonfermati pożittivi skont Regolament (UE) 37/2010 u 14 skont Regolament (UE) Nru 1177/2006. Fil-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju jsiru wkoll testijiet ta' profiċjenza li jiġu organizzati minn laboratorji Ewropej biex isir kontroll tal-kwalità. Hawnhekk intbgħatu sitt kampjuni kull sena. Inġabru total ta' 2,806 kampjun sabiex ikunu analizzati skont il-Pjan Nazzjonali skont id-Direttiva 96/23 u ntbagħtu barra minn Malta fil-laboratorji speċjalizzati u akkreditati. Fl-2017, in-numru ta' kampjuni ttestjati għal ċerti sustanzi żdiedu fuq rakkomandazzjoni tal-KE. F'din is-sena, kienu analizzati sustanzi ġodda, filwaqt li żdiedu ċertu testijiet fuq bażi ta' riskju skont it-trend ta' pożittività tas-snin ta' qabel. Kienu ttestjati għar-residwi wkoll kampjuni minn prodotti impurtati minn pajjiżi terzi. Fl-2017, ittieħdu wkoll iżjed kampjuni ta' ħut għall-analiżi tal-metalli peżenti, prinċipalment il-merkurju. Sezzjoni tal-Mikrobijoloġija u kontroll tar-Reżistenza kontra l-Antibijotiċi L-għan tal-programm nazzjonali għall-kontroll tas-Salmonella, huwa wieħed ta' monitoraġġ u kontroll għall-ispeċi żoonotiċi ta' Salmonella fil-qtajja' ta' tjur Gallus hekk kif mitlub mid-Direttiva 2160/2003 tal-Kunsill Ewropew. Dan il-programm ikopri l-qtajja' tat-tiġieġ tas-simna li jkunu reġistrati kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, irrispettivament mill-ammont tat-tjur. Fl-2016, fil-Gżejjer Maltin kien hawn 67 razzett tat-tiġieġ tas-simna li kienu operattivi u bejniethom rabbew 438 qatgħa ta' tjur filwaqt li fl- 2017 in-numru ta' rziezet niżel għal dak ta' 65 razzett b'416-il qatgħa ta' tjur. Fil-programm jiġu inklużi wkoll il-qtajja' ta' tjur tat-tiġieġ tal-bajd minbarra dawk il-qtajja' li jiġu mrobbija għal skopijiet domestiċi. Fl-2016, fil-Gżejjer Maltin kien hawn 31 razzett attiv, filwaqt li fis-sena 2017 dan in-numru niżel għal 28 razzett. Kienu iżolati total ta' 166 serovari minn qtajja' ta' tjur tas-simna u 190 serovari tas- Salmonella minn qtajja' ta' tjur tal-bajd fl-2016 u fl-2017. Dawn jinkludu iżolamenti mill-istess każ. Instabu sitt imħażen bit-tiġieġ tas-simna u ħames imaħżen bit-tiġieġ tal-bajd pożittivi għas-Salmonella. L- ammont totali ta' tjur meqruda kien ta' 26,187 (tiġieġ tal-bajd), filwaqt li nqerdu total ta' 686,040 bajda. L-infezzjoni tas-Salmonella Enteritidis u Typhimurium naqset fit-tiġieġ tas-simna mis-sena 2016 sa 2017 imma kien hemm żieda fit-tiġieġ tal-bajd, anke fit-tipi kollha tas-Salmonella. Kampjuni analizzati għas- Salmonella fuq tiġieġ tas-simna, tiġieġ tal-bajd, kampjuni ta' verifikazzjoni fit-tiġieġ tal-bajd, għawwietaq, flieles u ġwież, kien jammonta għal 1,010 fl-2016 u 743 fl-2017. Il-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju f'isem l-awtorità kompetenti jwettaq l-analiżi tas-Salmonella fuq il-karkassi tal-majjal b'mod uffiċjali. Kemm fl-2016 u wkoll fl-2017 kienu analizzati 60 karkassa. B'kollox instabu 30 pożittivi. Kif mitlub mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea 2013/652 skont artikli 7 u 9, kif ukoll skont anness II(B) u IV, tad-direttiva 2003/99/EC, il-membri tal-Unjoni Ewropea huma mitluba li jkollhom sistema ta' monitoraġġ għal okkorrenza ta' batteri reżistenti għal antibijotiċi f'aġenti żoonotiċi. L-Istati Membri huma mitluba jannalizzaw batteri tas-Salmonella, E-coli kif ukoll Campylobacter għar-reżistenza kontra l- antibijotiċi. Dawn il-kampjuni jridu jkun ġejjin minn speċi ta' annimali differenti li jalternaw minn sena għal oħra u li l-kampjuni tagħhom jiġu meħuda minn postijiet diversi matul il-linja tal-produzzjoni tagħhom. Malta kif ukoll pajjiżi żgħar oħra ġabu deroga fejn in-numru ta' kampjuni jitnaqqas bin-nofs, dan sabiex jirrifleti l-ammont tal-produzzjoni. Fl-2016, ġew analizzati bosta kampjuni għal iżolament tas- Salmonella, E-coli u Campylobacter minn tiġieġ tal-bajd u tiġieġ tas-simna. Minn dawn 142 kampjun instabu pożittivi għal xi waħda mis-serovari tas-Salmonella filwaqt li 31 minnhom instabu pożittivi għall- E-coli. Għaldaqstant, ebda minn dawn il-batterji ma' nstab pożittiv għal β-lattamażi bi spettru estiż, AmpC β-lattamażi, kif ukoll għal batterji li jipproduċu karbapenemażi. Filwaqt li ebda batterji ta' Campylobacter ma' nstabu fil-kampjuni analizzati. Fl-2017, ġew analizzati kampjuni tal-musrana l-għamja mill-majjali għall-preżenza tas-Salmonella u E- coli, kif mitlub mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea 2013/652 għal 2015, 2017 u 2019. Għal dan il- programm ġew użati wkoll kampjuni li kienu miġbura skont Regolament (KE) Nru 882/2004 sabiex jiġi milħuq l-ammont ta' batterji iżolati. L-ammont total ta' batterji li ġew iżolati u analizzati kien dak ta' 94. Fl-2016 u fl-2017 saru kontrolli interni bħala verifika tal-ammont ta' batterji u mofof fl-ambjent. Kienu analizzati total ta' 1,356 kampjun. Fir-rigward ta' testijiet ta' profiċjenza kienu analizzati 45 kampjun kull sena. F'dan l-ambitu l-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju rnexxielu jikseb ukoll riżultati tajbin ħafna. Sezzjoni tas-Seroloġija Din is-sezzjoni tieħu ħsieb testijiet fuq l-irziezet għall-mard bħal deni rqiq, lewkożi fil-baqar u influenza tal-għasafar. Saru 66,542 testijiet għall-bruċellosi fil-baqar fuq l-irziezet/biċċerija, mogħoż/nagħaġ u ħalib. Barra minn dawn, saru wkoll testijiet tal-ELISA għall-mard differenti. B'kollox saru 20,751 testijiet. Kien hemm kampjun wieħed pożittiv għall-Lewkosi Enżotika tal-baqar f'razzett diġà mniġġes fl- 2016. Fir-rigward tal-marda tal-Mad Cow (Transmissible Spongiform Encephalopathies – TSE), sal- ġurnata tal-lum Malta hija ħielsa minn din il-marda. Saret sorveljanza kif mitlub mill-Kummissjoni Ewropea fuq baqar, nagħaġ u mogħoż għal total ta' 1,302. Sezzjoni tal-Parasitoloġija Fl-2017 saret kollaborazzjoni mas-sanità fuq l-identifikazzjoni ta' bajd tan-nemus tal-ispeċi Aedes li jġorru mard li jattakka lin-nies, bħal Zika. Issir sorveljanza fuq nemus tal-ispeċi Culicoides. Dan it-tip ta' nemus iġorru mard bħal Blue Tongue, li għaliha hemm imfassal pjan ta' sorveljanza tal-Kummissjoni Ewropea. Mit-3,779 insett miġbura, 375 kienu identifikati bħala Culicoides spp. u insett wieħed bħala Fir-rigward tat-Trichinella kienu eżaminati 108,904 majjal tas-simna, 2,162 fħula/majjaliet u 20 żiemel. Sezzjoni tar-Reġistrazzjoni u Kontroll tal-Mediċina Veterinarja Din is-sezzjoni tiżgura li l-mediċina veterinarja li tintefa' fuq is-suq tkun konformi mal-liġijiet Ewropej u dawk nazzjonali skont S.L.437.47. Fl-2017 inġabru 31,080 ewro (60 ewro/prodott) minn 67 mediċina veterinarji reġistrati ġodda u l-kumplament minn tiġdid ta' reġistrazzjonijiet. Saru 12-il spezzjoni fuq operaturi li għandhom x'jaqsmu mal-bejgħ, tqassim u użu tal-mediċina veterinarja. Dawn huma bejjiegħa bl-ingrossa u spiżeriji veterinarji. Saru tmien spezzjonijiet fuq pet-shops wara rapporti ta' rregolaritajiet. Ittieħu miżuri biex il-mediċini veterinarji li jinħarġu biss b'riċetta veterinarja ma jibqgħux jinxtraw minn dawn il-pet-shops. Infetħet spiżerija veterinarja ġdida fix-Xewkija, Għawdex, u bejjiegħ bl-ingrossa fil- Gudja. L-uffiċjali tas-sezzjoni ġew maħtura bħala ċ-chairman u l-co-chairman tal-working party tal- Kunsill tal-Ewropa fejn ġie diskuss Regolament ġdid Ewropew fuq il-mediċina veterinarja. F'medda ta' sitt xhur ġew organizzati seba' laqgħat li fihom ġiet konkluża kważi nofs il-liġi. Dan ta spinta sew fid- diskussjonijiet tant li l-Presidenza Estonjana li ġiet wara rnexxielha tikkonkludi d-diskussjonijiet kollha u ġġib il-mandat biex l-Kunsill tal-Ewropa jibda' t-trialogues mal-Parlament Ewropew. Inħarġet ċirkulari uffiċjali fuq l-informazzjoni li operaturi li għandhom x'jaqsmu mat-tqassim tal-mediċina veterinarja għandhom jagħtu lil din is-sezzjoni fuq l-antimikrobiċi. Fuq dan is-suġġett ġew organizzati serje ta' seminars biex l-operaturi jiġu infurmati sew fuq dak li hu mistenni minnhom. Din is-sena ngħatat iżjed attenzjoni lill-informazzjoni miġbura u kienet iżjed iddettaljata. Ix-xogħol fuq ir-reviżjonijiet tal-avviżi legali nazzjonali rigward il-mediċina veterinarja tkompla. Iżjed minn hekk ġie abbozzat bill fuq att ġdid rigward il-mediċina veterinarja. Flimkien ma' dan ġie abbozzat bill ieħor rigward it-tibdiliet neċessarji fl- att eżistenti fuq is-servizzi veterinarji. Minn dan l-att se jitneħħew ir-referenzi għal mediċina veterinarja. Dawn l-atti qed jiġu riveduti għat-tieni darba mill-Uffiċju tal-Avukat Ġenerali. Tlesta x-xogħol fuq it- transpożizzjoni tad-Direttiva 91/412/EEC fil-liġi nazzjonali u ntbagħtet għall-pubblikazzjoni. Din ħarġet bħala Avviż Legali Nru 3 tal-2018. Is-sezzjoni tat il-kontribut tagħha fl-investigazzjonijiet li saru rigward il-każ tal-fipronil fil-bajd. Sezzjoni għall-Biċċeriji tal-Laħam Aħmar u l-Istabbilimenti tat-Tqattigħ Fil-biċċerija Pubblika ta' Malta fil-Marsa jinqatlu majjali, ċanga, żwiemel, nagħaġ u mogħoż. Kontrolli uffiċjali twettqu kuljum fuq annimali li kienu trasportati l-biċċerija qabel ġew maqtula, fejn ġiet evalwata s-saħħa u l-benesseri tal-annimali. Wara saru wkoll spezzjoniijiet tal-karkassi tal-annimali bl-għan li tkun evalwata s-saħħa tal-annimal għall-konsum tal-bniedem. It-teħid ta' kampjuni sar skont il-pjanijiet mandatorji (TSE, Trichinella, Salmonella), tal-Pjan Nazzjonali ta' Kontroll tar-Residwi. Il-kampjuni miġbura ntbagħtu l-Laboratorju Veterinarju Nazzjonali (NVL) biex isiru t-testijiet meħtieġa. Fil-Biċċerija f'Malta, fl-2016, waqt il-qatla regolari ġew spezzjonati total ta' 62,731 annimal. Minnhom kien hemm 62,328 li kienu tajbin għall-konsum tal-bniedem u ġew mormija 403 karkassi, filwaqt li fl-2017 ġew spezzjonati total ta' 59,626. Minnhom 59,180 kienu tajbin għall-konsum tal-bniedem u ġew mormija 446 karkass. F'Għawdex, waqt il-qatla regolari fl-2016, ġew spezzjonati total ta' 3,820 annimal. Minnhom kien hemm 3,792 li kienu tajbin għall-konsum tal-bniedem u ġew mormija 30 karkass, filwaqt li fl-2017 ġew spezzjonati total ta' 7,150. Minnhom 7,112 kienu tajbin għall-konsum tal-bniedem u ġew mormija 38 Fl-2016, bis-Servizz ta' Emerġenza waqt qatla urġenti kienu spezzjonati 168 annimal, minnhom 122 kienu tajbin għall-konsum u 46 kienu kkundannati, filwaqt li fl-2017 kienu spezzjonati 169 annimal, minnhom 124 kienu tajbin għall-konsum u 45 kienu kkundannati. Fl-2016 sar awditjar fil-biċċerija pubblika fil-Marsa. Ir-riżultati ġenerali kienu soddisfaċenti bi ftit nuqqasijiet. Fir-rigward ta' azzjonijiet ta' infurzar, inħarġu ħames ittri ta' twissija għar-raħħala. Fl-2017 saru żewġ verifiki jew awditjar fil- biċċerija pubblika fil-Marsa u saru azzjonijiet ta' infurzar lill-żewġ raħħala billi inħarġulhom żewġ ittri ta' Fl-industrija tat-tqattigħ (cutting plant) li hija annessa mal-biċċerija l-Marsa, żewġ nuqqasijiet ġew osservati li rriżultaw f'azzjonijiet ta' infurzar. Sezzjoni għal Biċċeriji tat-Tiġieġ Fil-biċċeriji tat-tiġieġ inqatlu total ta' 2,108,374 tiġieġa fl-2016, u 2,161,370 tiġieġa fl-2017. Hawnhekk saru tliet tipi ta' kontrolli uffiċjali. Saru verifiki HACCP, verifiki ta' traċċabbiltà u spezzjonijiet għal għarrieda. Dawn jammontaw għal 19 fl-2016, u sitta fl-2017. Ittieħdet azzjoni ta' infurzar f'biċċerija waħda tat-tiġieġ kemm fl-2016 u wkoll fl-2017. Sezzjoni għal Biċċeriji tal-Fniek: Din is-sezzjoni tieħu ħsieb il-kontrolli uffiċjali li jsiru fiż-żewġ biċċeriji tal-fniek approvati f'Malta. Fl- 2016 ġew spezzjonati qabel, matul u wara l-qatla 48,299 fenek u minnhom kienu kkundannati 46, filwaqt li kien hemm 47,080 fenek fl-2017 u kienu kkundannati 31. Kull sena jsir awditjar dettaljat fiż-żewġ stabbilimenti. Waqt l-imsemmi awditjar issir verifika dokumentata fuq il-pjan tal-Punti tal-Analiżi u l- Kontroll Kritiku tal-Perikli (HACCP) tal-operatur, kif ukoll fuq id-dokumentazzjoni tal-prerekwiżiti kollha tal-imsemmi HACCP u r-riżultati ta' monitoraġġ. Kopja tar-rapport jiġi mibgħut bid-dettalji kollha li jinkludu xi nuqqasijiet li jridu jiġu indirizzati fl-istabbiliment. Fl-2017 intbagħtet ittra ta' twissija lil raħħal li jrabbi l-fniek minħabba li kampjun ta' muskolu ta' fenek instab pożittiv għar-residwi ta' sustanza mediċinali. BIĊĊERIJA PUBBLIKA Il-Biċċerija Pubblika toffri servizz ta' qatla ta' annimali lil diversi raħħala u koperattivi, għall-konsum uman. Il-proċess jitlob li kull karkassa tiġi spezzjonata u jittieħdu diversi testijiet biex tiġi assigurata l- ogħla kwalità għall-konsumatur. F'dawn l-aħħar sentejn inqatlu dawn l-annimali għall-konsum uman: Irjus Irjus Majjal Mogħoż/ Nagħaġ/Ħrief Barra mill-attivitajiet tal-qatla, il-Biċċerija Pubblika għanda faċilità fejn jitqatta' u jiġi spulpjat il-laħ a.m.(cid:143) Din il-faċilità qed tiġi organizzata aħjar sabiex il-koperattivi jwessgħu l-attività tagħhom u jkunu jistgħu joffru laħam mqatta', spulpjat u ppakkjat lest u hekk jilħqu aħjar mal-isfidi sabiex jikkompetu mal-laħam li jkun qed jiġi impurtat. Il-Biċċerija Pubblika toffri wkoll servizz fuq bażi ta' 24 siegħa kuljum lir-raħħala f'każ li dawn ikollhom xi emerġenza fuq xi annimal li jkollhom fir-razzett. Saru diversi proġetti ta' modernizzar ta' makkinarju u bini fil-Biċċerija Pubblika, b'investiment kapitali ta' €1,502,000 fl-2016 u €1,700,000 fl-2017. Dawn il-proġetti jinkludu: restawr ta' tliet blokki bini antiki; toroq interni ġodda li jinkludu bankini u pajpijiet ta' drenaġġ u minn fejn jgħaddi ilma tax-xita; tiswijiet u restawr ta' ġibjun kbir biex jintuża għall-ilma tax-xita; saqaf tal-konkos intermedjarju ġdid biex jinħoloq spazju għal stores u workshop; xogħol u tibdil fl-istruttura tal-ħadid li terfa' l-linja tal-qatla biex tissaħħaħ u jitneħħa l-periklu; sistema ġdida ta' power washing madwar il-Biċċerija kollha; żewġ sistemi ġodda li jbiddlu l-arja għal waħda nadifa u żżomm temperatura adegwata fuq iż-żewġ linji tal-qatla; diversi xogħlijiet oħra ta' dwal, kisi u żebgħa mal-Biċċerija kollha; xiri ta' truck ġdid bil-crane biex jintuża għal każjiet ta' emerġenza ta' annimali fl-irziezet; tibdil ta' makkinarju ġdid fuq iż-żewġ linji tal-qatla; tibdil u installazzjoni ta' linja motorizzata ġdida għall-qatla tal-majjal li tassigura l-ogħla kwalità ta' iġjene u telimina kull forma ta' kontaminazzjoni tal-laħam; tibdil u tqassim aħjar ta' pjattaformi li jkunu sikuri għall-biċċiera; sistema ġdida u installazzjoni ta' sinkijiet, sterilizzaturi u servizzi ġodda; sistema u installazzjoni ġdida sabiex tinżamm temperatura adegwata fiż-żona fejn jiġi skarnat il-majjal; xogħol fis- sala tat-tqattigħ u spulpjar ta' laħam biex tiġi organizzata u tinqasam bejn xogħol għal majjal u dak taċ- ċanga (liema xogħol kien għadu għaddej fl-aħħar tal-2017). B'dan it-tibdil li sar, sew fl-istruttura, makkinarju u anke metodi ġodda tax-xogħol, il-Biċċerija Pubblika llum hija approvata mir-regoli kollha lokali kif ukoll dawk Ewropej, u dan qed jirrifletti fil-kwalità tal-prodott. Illum, il-laħam frisk li joħroġ mill-Biċċerija Pubblika huwa tal-aqwa kwalità għall-benefiċċju tal-konsumatur. Dan għandu jawgura tajjeb biex tissaħħaħ l-industrija tal-laħam lokali. L-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA) L-aktar għan importanti li laħqet l-Aġenzija matul is-sena 2016 jikkonċerna l-obbligu li kellha Malta li tirrapporta l-Għeluq tal-Programm tal-Iżvilupp Rurali 2007-2013, programm kofinanzjat mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Gvern Malti. Dan l-għeluq ġie rrappurtat mill- ARPA sad-data ta' skadenza indikata mill-Kummissjoni Ewropea, li kienet it-30 ta' Ġunju, 2016. Fit-30 ta' Settembru tal-istess sena, il-Kummissjoni Ewropea approvat dan l-għeluq u tat struzzjonijiet sabiex jitħallas l-aħħar pagament marbut ma' dan il-Programm lill-Gvern Malti. Dan ifisser li fil-perjodu 2007- 2013 Malta rnexxielha tassorbi 'l fuq minn 99% tal-allokazzjoni finanzjarja tal-FAEŻR taħt il-Programm tal-Iżvilupp Rurali li kienet tammonta għal kważi €78 miljun (fondi tal-Unjoni Ewropea). Apparti l- għeluq tal-programm preċedenti, l-ARPA ħadmet ukoll fuq il-Programm tal-Iżvilupp Rurali 2014-2020 fejn tat l-appoġġ tagħha lill-Awtorità ta' Ġestjoni fil-preparamenti neċessarji għat-tnedija tal-miżuri l- ġodda u fid-difużjoni ta' informazzjoni lill-bdiewa u nies interessanti dwar il-fondi u l-iskemi disponibbli, filwaqt li wettqet bis-sħiħ ir-rwol tagħha fl-implimentazzjoni tal-miżuri mnedija. Hekk kif kienet iffinalizzata l-proċedura tal-għeluq imsemmija hawn fuq, l-ARPA bdiet tagħmel il- preparazzjonijiet kollha neċessarji sabiex tospita il-41 Konferenza Informali tad-Diretturi tal-Aġenziji għall-Pagamenti tal-UE matul it-terminu tal-Presidenza tal-Kunsill tal-UE ta' Malta li saret fis-sena 2017. Matul il-konferenza kien hemm numru ta' preżentazzjonijiet interessanti u informattivi, flimkien ma' diskussjonijiet tekniċi fuq aspetti importanti li jikkonċernaw kemm il-Politika Agrikola Komuni (PAK) attwali, kif ukoll il-PAK tal-futur. Waħda mill-konklużjonijiet ewlenin tal-konferenza hija li ntlaħaq qbil bejn ir-rappreżentanti tal-Istati Membri kollha sabiex tiġi ffirmata dikjarazzjoni dwar l-użu ta' teknoloġiji ġodda għall-kontroll u l-monitoraġġ fil-PAK tal-futur, biex isservi bħala miżura ta' simplifikazzjoni bil- għan li jitnaqqsu s-sanzjonijiet imposti fuq il-bdiewa. Din id-dikjarazzjoni, flimkien mal-konklużjonijiet l-oħra tal-konferenza ġew ikkomunikati fil-Kunsill tal-Ministri u, għaldaqstant, din il-konferenza li saret f'Mejju 2017 f'Għawdex titqies bħala suċċess. F'Diċembru 2017, l-ARPA kellha l-unur li tospita wkoll laqgħa tan-Network ta' Tagħlim tal-Aġenziji għall-Pagamenti f'Dar Malta fi Brussell; laqgħa li fiha tkompliet il-ħidma u d-diskussjoni fuq il-konklużjonijiet li rriżultaw mill-konferenza informali. L-ARPA qed tagħmel ħidma kontinwa sabiex ittejjeb u żżid it-trasparenza fil-proċessi tagħha bil-għan li tassigura l-aqwa servizz possibbli lill-klijenti. Għaldaqstant, introduċiet mekkaniżmu amministrattiv ġdid għall-oġġezzjonijiet u talbiet ta' forza maġġuri sottomessi mill-benefiċjarji. Għal dan il-għan ġew stabbiliti bordijiet independenti u amministrattivi għall-oġġezzjonijiet u għat-talbiet ta' forza maġġuri, biex b'hekk jiġi żgurat proċess imparzjali u trasparenti, u l-benefiċjarji jingħataw il-possibbiltà biex jispjegaw il-każijiet tagħhom direttament quddiem il-bord, u wkoll idaħħlu xi dokumentazzjoni addizzjonali li tista' sservi bħala evidenza għat-talbiet li jkunu għamlu. Għaldaqstant, permezz ta' dan it- tibdil il-bdiewa qed jgħaddu minn proċessi aktar ġusti u inqas kontenzjużi, filwaqt li qed tkompli tiġi żgurata konformità totali mar-regolamenti applikabbli tal-UE. Is-smigħ tat-talbiet kollha ta' forza maġġuri li daħħlu fis-sena finanzjarja 2017 ġie konkluż, filwaqt li l-oġġezzjonijiet se jingħalqu sa nofs is-sena 2018. Proċess ieħor li fih l-ARPA kellha rwol importanti huwa dak relatat mal-għajnuna finanzjarja statali de minimis fid-dawl tan-nixfa li ffaċċjat Malta u li l-Gvern Malti ħallas, wara konsultazzjoni mal- Kummissjoni Ewropea, lil dawk kollha li applikaw għaliha. L-ARPA pproċessat u ħallset l- applikazzjonijiet kollha milqugħa minħabba n-nixfa li ħalliet impatt negattiv fuq l-attività agrikola tal- bdiewa Maltin u Għawdxin matul is-sena 2016, għajnuna li laħqet total ta' ftit aktar minn €870,000. Il- miżura ta' simplifikazzjoni li wettqet l-ARPA f'dan il-każ kienet li dawn l-applikazzjonijiet kienu aċċettati matul il-kampanja annwali tal-applikazzjoni għall-għajnuniet marbutin mal-art. Għalkemm dan fisser li l-ARPA kellha tirċievi u tipproċessa d-doppju ta' applikazzjonijiet li tirċievi normalment matul din il-kampanja, it-tali simplifikazzjoni orjentata lejn il-klijent fissret li l-benefiċjarji ma kellhomx jgħaddu mill-inkonvenjenza li jżuru l-Front Office tal-Aġenzija darbtejn biex idaħħlu applikazzjonijiet Din il-miżura kienet ta' suċċess u kważi l-bdiewa eliġibbli kollha, madwar sitt elef, applikaw u bbenefikaw minn din l-għajnuna għan-nixfa. Miżura oħra ta' simplifikazzjoni implimentata mill-Aġenzija mis-sena 2017 'il quddiem tikkonċerna l- proċess tat-tibdil fir-reġistrazzjonijiet tal-għelieqi għas-settur tat-tadam għall-ipproċessar. Matul Jannar ta' kull sena, l-ARPA tiftaħ perjodu għall-bdiewa li jkunu jridu jagħmlu tibdil fl-għelieqi li inizjalment kienu rreġistrati f'isimhom. Dan il-perjodu jinfetaħ speċifikament għas-settur tat-tadam għall-ipproċessar bl-iskop li jissimplifika l-proċess għall-bidwi u sabiex il-bidwi jagħmel it-tibdil mixtieq fir-reġistrazzjoni tal-għelieqi sabiex b'hekk l-ARPA tkun qed tagħti kull possibbiltà li bidwi jevita r-riskju li jkollu jħallas penali aktar 'il quddiem minħabba reġistrazzjonijiet mhux korretti. Barra minn hekk, l-ARPA introduċiet sistema għal tat-tadam għall- ipproċessar, biex b'hekk għelieqi trasferiti taħt din is-sistema jergħġu jduru lura fuq is-sid jew fuq min għandu t-titolu tal-għalqa, fl-aħħar ta' kull sena b'mod awtomatiku. B'hekk, għal darb'oħra l-ARPA implimentat miżura li tnaqqas il-burokrazija u l-inkonvenjenza għall-bdiewa. temporanji fir-reġistrazzjoni tal-għelieqi għas-settur Bil-għan li tkompli tittejjeb il-komunikazzjoni mal-klijenti hemm barra, l-ARPA żviluppat aħjar il- proċess tal-messaġġi elettoniċi li l-benefiċjarji kienu qegħdin jirċievu. Fil-fatt dawn il-messaġġi issa qegħdin jiġu ġġenerati u mibgħuta mmedjatament wara li jiġi kkonfermat kull pagament maħruġ mill- Aġenzija, u mhux xahar wara kif kienet il-proċedura preċedenti. Għalhekk, il-benefiċjari issa qegħdin jiġu notifikati fi żmien ħamest ijiem minn meta pagament jiġi depożitat fil-kontijiet bankarji tagħhom, u kif ukoll f'każijiet fejn il-bank jirrifjuta pagament. Żvilupp addizzjonali li sar fis-sistema ta' notifiki hija li n- notifiki dwar il-pagamenti saru jinkludu wkoll informazzjoni addizzjonali sabiex il-benefiċjarju jifhem aħjar taħt liema skema qed jirċievi t-tali pagament. Lill-hinn minn din il-ħidma anċillari u l-ħidma ta' kuljum tal-Aġenzija li saret matul dawn is-snin, l- ARPA ħadet l-inizjattiva li tiżviluppa sit elettroniku ġdid bil-għan li jkun aktar faċli biex jintuża minn persuni interessati. Dan is-sit qed jiġi aġġornat kontinwament b'informazzjoni, avviżi, tnedijiet ta' sejħiet għall-applikazzjonijiet, u dokumentazzjoni importanti għal nies li qed jibbenefikaw, jew għandhom interess li jibbenefikaw minn skemi ta' għajnuna ġestiti mill-istess Aġenzija, kemm dawk iffinanzjati mill-FAEŻR, kif ukoll skemi taħt il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG). DIVIŻJONI TAL-OPERAT Din id-Diviżjoni tassisti fil-bżonnijiet ta' tmexxija u operat, u tikkordina miċ-ċentru mad-dipartimenti u l- entitàjiet kollha tal-Ministeru għall-preparazzjoni, l-implimentazzjoni u r-rappurtaġġ dwar proġetti u inizjativi kemm ta' natura teknika kif ukoll amministrattiva. B'konsegwenza, tippromovi t-twettiq tal- għanijiet tal-Ministeru skont il-programm tal-Gvern, il-baġit annwali, u t-tiġdid tas-servizz pubbliku, inkluż fir-rigward ta' simplifikazzjoni ta' liġijiet u proċessi amministrattivi fl-isfera tal-Ministeru, għal aktar konvenjenza taċ-ċittadini inġenerali u tal-klijenti tal-Ministeru. Permezz tad-Diviżjoni, issaħħet il-kapaċità u l-infrastruttura ta' project management. Ingħata servizz tekniku-professjonali ta' perizja, inġinerija, disinjar, surveying u sapport ieħor għal diversi proġetti, li tul dawn l-aħħar sentejn sar progress fihom jew ġew konklużi: fil-biċċerija pubblika, fil-pixkerija, fl- infrastuttura tas-sajd fil-portijiet, fil-parks nazzjonali, fl-Għammieri, fil-Buskett, u fiċ-centru ta' riċerka tal-akkwakultura, fost l-oħrajn. Kien hemm involviment fil-preparazzjoni u fl-evalwar ta' diversi tenders, fl-istimar ta' xogħlijiet u rikjesti għal finanzjar kemm minn fondi nazzjonali kif ukoll tal-Unjoni Ewropea, fil-kuntatti ma' Awtoritàjiet u entitàjiet oħra tal-Gvern, inklużi l-Awtorità għall-Ippjanar dwar applikazzjonijiet u aspetti ta' ppjanar għal proġetti, mal-Awtorità għall-Artijiet dwar użu ta' artijiet u proprjetà tal-Gvern, u Transport Malta dwar aspetti ta' trasport li jaffettwaw xogħlijiet u inizjattivi tal-Ministeru. Rigward il-qasam tas-saħħa u sigurtà, wara li kienet ġiet varata policy ġenerali għall-Ministeru, saru eżerċizzji ġodda ta' assessar ta' riskji, inħatru rappreżentanti għas-saħħa u sigurtà minn fost il-ħaddiema fid-Dipartimenti rispettivi tal-Ministeru u saru laqgħat magħhom. Ingħata taħriġ fil-first aid, fil-fire awareness u f'aspetti oħra relatati ma saħħa u sigurtà lil diversi impjegati, inxtara u tqassam tagħmir u lbies protettiv bi kriterji skont standards stabbiliti, u saru spezzjonijiet u azzjonijiet ta' rimedju fil-binjiet tal-Ministeru. Id-Diviżjoni mexxiet ukoll żewġ skemi ministerjali dwar fondi għal għaqdiet volontarji, rispettivament rigward l-ambjent u rigward il-konservazzjoni tal-għasafar. Assistiet it-tħejjijiet għall-parteċipazzjoni ta' uffiċjali tal-Ministeru f'fora tal-Unjoni Ewropea, inkluż waqt iż-żmien tal-Presidenza ta' Malta. Ittrattat u amministrat talbiet tal-impjegati dwar diversi aspetti li huma ta' importanza personali għalihom, filwaqt li mexxiet ukoll investigazzjonijiet interni, u assistiet f'każi legali li involvew il-Ministeru. DIRETTORAT GĦALL-FINANZI U AMMINISTRAZZJONI Matul l-2016, it-Taqsima tal-Procurement and Supplies ipproċessat it-talbiet kollha li sarulha sabiex jinxtara dak kollu meħtieġ għall-operat tal-Ministeru, kemm jekk huma servizzi, xogħlijiet jew fornitura sabiex jitwettqu b'suċċess il-pjanijiet kollha marbuta mad-diversi proġetti li twettqu matul iż-żmien. Il- proċess kollu jitlob attenzjoni għad-dettal, però dan ma xekkilx l-operat u kollox sar fl-iqsar żmien possibbli u b'hekk ir-ritmu tat-twettiq tal-proġetti baqa' għaddej fuq livell sodisfaċenti. Bl-għan li jintlaħqu miri aktar għolja ta' efficjenza, fil-bidu tal-2016 ġiet introdotta sistema elettronika 'e-PPS' li ppermettiet li s-sejħiet għal-tenders jibdew isiru online. Dan iffaċilitat sew il-proċess għall-imprendituri fejn ġew iffrankati kemm ħin kif ukoll volumi ta' karti. L-impenn tat-Taqsima baqa' wieħed ta' effettività li tinkwadra l-proċess kollu, minn meta tiġi t-talba għax-xiri sal-mument tal-għotja u l-firma tal-kuntratt. Fl-2016 ġew ippubblikati mija u tlettax-il (113) sejħa, filwaqt li fl-2017 ġew ippubblikati sitta u tmenin (86) sejħa, bil-parti l-kbira tagħhom ikunu sejħiet għal tenders. L-introduzzjoni tas-sistema elettronika kienet antiċipata b'taħriġ estensiv li dan id-Direttorat ipprovda lill-uffiċjali tiegħu, kemm bl-involviment tad-Dipartiment tal-Kuntratti, u wkoll permezz ta' seminars interattivi li ġew organizzati għall-uffiċjali involuti fil-procurement fid-diversi dipartimenti u direttorati tal-Ministeru. Ix-xogħol kollu relatat ma' dawn is-seminars sar in-house, u anke permezz ta' diskussjonijiet interattivi fejn l-istaff tgħallem mill- esperjenza komuni. B'hekk tkabbar l-għarfien u ntgħelbu ħafna diffikultajiet filwaqt li żdiedet l- effiċjenza. Permezz tat-taħriġ ġew indirizzati aħjar l-isfidi relatati, speċjalment b'kunsiderazzjoni tal- limitazzjonijiet dovuti minn nuqqas ta' staff. L-impenn għall-ġejjieni jibqa' li jingħata l-aħjar servizz lill- klijenti, ghalhekk jibqa' bżonn li l-uffiċjali tad-Direttorat ikunu kontinwament aġġornati mar-regolamenti u wkoll ma' sistemi li jiżviluppaw minn żmien għal żmien. Taqsima tal-Finanzi u Amministrazzjoni Din it-Taqsima hi ffurmata mis-sezzjonijiet tal-finanzi, tar-rappurtaġġ, tal-ivjaġġar, u tal-loġistika. L- immaniġġjar tal-finanzi hu sinsla fit-twettiq tal-pjanijiet u l-proġetti tal-Ministeru, u jsir kull sforz sabiex il-fondi allokati jintużaw tajjeb u kif ippjanat. L-uffiċjali hawnhekk jagħtu attenzjoni partikulari sabiex kull proċess isir fl-inqas ħin possibbli u b'hekk dejjem jitqassar ir-response time fejn il-proċessi amministrattivi, u li jiddependu wieħed mill-ieħor, jimxu b'ritmu wieħed mal-ieħor lejn it-twettiq aħħari. Dan kollu jitlob attenzjoni kbira u li x-xoghol hawnhekk isir b'kontabbiltà skont il-prattiki stabbiliti. Inbeda wkoll il-proċess sabiex tiżdied ir-riżorsa umana sabiex jittejjeb l-operat u jsir aktar effettiv. Is-Sezzjoni tal-Ivjaggar tipproċessa t-talbiet kollha għas-safar li l-uffiċjali fil-Ministeru jagħmlu skont l- eżigenzi tas-servizz. B'impenn kbir, l-uffiċjali fis-sezzjoni jaraw li kull talba tingħalaq fil-ħin, u dan deher bl-aktar mod ċar fil-jiem tal-Presidenza Maltija fejn, minkejja l-volum kbir ta' xogħol, kollox mexa kif ippjanat u bl-akbar effiċjenza. Taht is-Sezzjoni tal-Loġistika hemm ir-responsabbiltà tal-inventarju tal-assi tal-Ministeru, kif ukoll l- immaniġġjar tal-flotta ta' vetturi li għandu l-Ministeru, u li jinkludu heavy plant equipment għad-diversi xogħlijiet li jsiru. L-uffiċjali inkarigati mit-Transport jaraw li l-vetturi jinżammu fl-aħjar stat ta' manutenzjoni, u li ssirilhom iċ-ċertifikazzjoni f'waqtha. Dan jitmexxa b'kordinament sħiħ mad-Direttorati varji li magħhom huma assenjati l-vetturi. L-uffiċjali fis-Sezzjoni jagħmlu wkoll kontroll adatt fuq l-użu tal-fjuwil sabiex titnaqqas dejjem il-possibbilità tal-ħela u b'hekk dan ir-riżors jintuża bl-aħjar mod. Jaraw ukoll li l-vetturi jkunu road worthy sabiex jitnaqqas il-periklu għall-ħaddiema filwaqt li jkun żgurat li dawn l-assi jirrendu l-aħjar valur għall-investimenti li jsiru għalihom minn żmien għal żmien. Dipartiment tas-Sajd u Akkwakultura: L-uffiċju ta' CIO ħa ħsieb dawn l-attivitajiet ewlenin elekanti hawn taħt skont id-dipartiment konċernat: Implimentazzjoni tal-aġġornament tal-Flux Transportation Layer tal-Kummisjoni tal-Unjoni Ewropea; Implimentazzjoni biex tal-bastimenti elettronikament fis-sistema informatika tad-Dipartiment; l-ispezzjonijiet jistgħu jiġu Implimentazzjoni tal-ACDR (Aggregated Catch Data Reports) fis-sistema informatika tad- Dipartiment; Reviżjoni tas-sezzjoni teknika tat-tender għall-Vessel Monitoring System; Ħriġna l-ispeċifikazzjonijiet tat-tender għal Sales Notes System tad-Dipartment. Direttorat tar-Regolazzjoni Veterinarja u l-Biċċerija: Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika NLD (National Livestock Database) biex: jiġu ttestjati s-saħħa tal-annimali; ikun ikkontrollat it-transferiment tal-annimali minn razzett għal iehor; tkun tista' tintegra u ġġib informazzjoni mis-sistema tal-Ewropa bl-isem TRACES; ikun ipprovdut web service li jħalli l-operaturi approvati tal-industrija tal-laħam jaċċessaw informazzjoni fuq il-karkassi; ikun provdut Reġistru tal-qtates domestiċi; Introduzzjoni tal-BIPs (Border Inspection Posts) fis-sistema elettronika tad-Direttorat. Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi: Implimentazzjoni tar-reġistru elettroniku tal-Għasafar Ibbalzmati. Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali: Implimentazzjoni tas-sistema elettronika AWS (Animal Welfare System); Taħrig fuq kif tintuża sistema lil uffiċjali tad-Direttorat. Direttorat ta' Agrikultura: Implimentazzjoni tas-sistema tat-traċċabbiltà; Direttorat tas-Saħħa tal-Pjanti: Implimentazzjoni tas-sistema elettronika PHMS (Plant Health Management System); Taħrig fuq kif tintuża sistema lil ufficjali tad-Direttorat. Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali: Matul l-2016 u 2017 saru żviluppi fuq is-sistema eżistenti. Dawn l-emendi kienu neċċessarji biex jiġu mmaniġġjati diversi miżuri li jaqgħu taħt iż-żewġ fondi Europej EAGF u EAFRD. Il-miżura għall-Pagamenti Diretti (EAGF) tinkludi miżuri għall-bdiewa żgħażagħ (young farmers), bdiewa żgħar (small farmers) u miżuri agroambjentali (AECMs). Il-Miżura ta' Investiment (EAFRD) tinkludi miżuri għall-investimenti f'assi fiżiċi (miżura 4), żvilupp tar-razzett u tan-negozju (miżura 6), sapport għal disinn u żvilupp ta' strateġija għall- iżvilupp lokali (miżura 19) u miżura għall-assistenza teknika (miżura 20); Għal kull miżura saru l-implimentazjonijiet ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika sabiex ikunu jistgħu: jintlaqgħu l-applikazzjonijiet għas-sussidju lill-bdiewa minn fondi Ewropej; isiru spezzjonijiet fuq l-għelieqi qabel isiru l-pagamenti; il-pagamenti jsiru skont ir-regolamenti ġodda tal-Unjoni Ewropea. Implimentazzjoni ta' Wi-Fi b'xejn fil-Parks li jaqgħu taħt il-Ministeru; Implimentazzjoni tal-infrasstrutura tal-IT fl-Extension Services; Implimentazzjoni ta' żewġ mobile apps li huma: 'Flora u Fawna' u 'Animal Welfare'; Tnieda x-xogħol fuq żewġ mobile apps oħra li joffru servizz bi ħlas online. L-apps mistennija jkunu implimentati fl-2018.