Każ Nru: K/022 Ilment: Abbuż ta' poter fil-ħatra tal-eks ministru Konrad Mizzi bħala konsulent mal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta Data tal-Ilment: 28 ta' Jannar 2020 Data ta' Dan ir-Rapport: 5 ta' Ottubru 2020 L-Ilment Permezz ta' email bid-data tat-28 ta' Jannar 2020 (annessa u mmarkata bħala Dokument A), il-Perit Carmel Cacopardo, Chairperson tal-partit Alternattiva Demokratika ("l-Ilmentatur"), irrefera għal rapporti fil-midja dwar l-għoti ta' kuntratt lill-Onor Dr Konrad Mizzi, eks Ministru għat-Turiżmu, bħala konsulent mal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta. L-Ilmentatur osserva li meta sar il-kuntratt, ma kienx hemm ministru għat-turiżmu u r-responsabbiltà ministerjali kienet inżammet mill-Onor Dr Joseph Muscat, li dakinhar kien Prim Ministru. L-Ilmentatur esprima l-fehma li l-għoti tal-kuntratt kien "nuqqas ta' mġiba etika korretta ta' dawk kollha li kienu involuti". Għaldaqstant talabni ninvestiga l-għoti tal-kuntratt, "u dan bliskop li tkun eżaminata l-imġiba ta' Joseph Muscat (Prim Ministru), Konrad Mizzi (ex-Ministru u Membru Parlamentari), Gavin Gulia (Chairman talAwtorità tat-Turiżmu) u Johann Buttigieg (Chief Executive Officer tal-Awtorità tat-Turiżmu)." Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, 11, Triq San Pawl, il-Belt Valletta VLT 1210, Malta Deċiżjoni li Ssir Investigazzjoni L-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika (il-Kapitolu 570 tal-liġijiet ta' Malta) japplika għad-deputati parlamentari, inkluż il-ministri u s-segretarji parlamentari, u għall-persuni ta' fiduċja. L-Att jiddefinixxi "persuni ta' fiduċja" b'mod ristrett bħala persuni li jaħdmu fis-segretarjat privat ta' ministru jew segretarju parlamentari, u li jaġixxu bħala konsulenti jew fi rwol eżekuttiv. Dr Gavin Gulia, iċ-Chairman tal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta (l-MTA), u s-Sur Johann Buttigieg, il-Kap Eżekuttiv tal-MTA, la huma deputati parlamentari u lanqas ma huma membri tas-segretarjat privat ta' xi ministru jew segretarju parlamentari. Għaldaqstant ma jaqgħux taħt l-Att u ma jistgħux jiġu investigati minni. Bħala deputat parlamentari, l-Onor Dr Konrad Mizzi huwa marbut bil- Kodiċi ta' Etika tal-Membri tal-Kamra tad-Deputati, li jinsab fl-ewwel skeda talAtt. F'wieħed mill-ewwel rapporti li ppubblikajt, jiena rrakkomandajt li deputati parlamentari li ma jkunux ministri jew segretarji parlamentari m'għandhomx jibqgħu jingħataw karigi mal-gvern, inkluż bħala konsulenti, inter alia għaliex dan ipoġġihom f'konflitt ta' interess fl-irwol tagħhom bħala deputati li għandhom l-obbligu li jiskrutinizzaw l-operat tal-istess gvern. Madankollu, bħalissa m'hemm ebda dispożizzjoni fil-kodiċi jew f'xi liġi li jżomm deputat parlamentari milli jaċċetta tali kariga. Għaldaqstant m'hemmx bażi fuqiex nista' ninvestiga lil Dr Mizzi. Dr Joseph Muscat kien il-Prim Ministru meta Dr Mizzi ngħata l-kuntratt ta' konsulenza in kwistjoni. Ir-responsabbiltajiet ministerjali ta' Dr Muscat f'dik il-ħabta kienu jinkludu t-turiżmu, u għaldaqstant huwa kien il-ministru responsabbli għall-MTA. F'dan il-kuntest rajt l-Att dwar Servizzi tal-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta (il-Kapitolu 409 tal-liġijiet ta' Malta). L-artikolu 5(3) ta' dan l-Att jgħid li: "Il-Ministru jista', skont kif jidhirlu xieraq, minn żmien għal żmien, jagħti bil-miktub u jippubblika dawk id-direttivi dwar il-politika u l-pjanijiet tal- Gvern li għandhom jiġu addottati u segwiti mill-Awtorità, u l-Awtorità għandha, kemm jista' jkun malajr, taddotta u ssegwi dawk id-direttivi kollha." L-artikolu 10 tal-istess Att jgħid li: Ħlief bl-approvazzjoni tal-Ministru, l-Awtorità m'għandhiex tagħmel kuntratt għall-provvista ta' oġġetti jew materjal jew għall-eżekuzzjoni ta' xogħlijiet jew għall-għoti ta'servizzi, lil jew favur l-Awtorità, li jkun stmat mill-Awtorità bħala li jinvolvi spiża li teċċedi mitejn u tnejn u tletin elf u disa' mija u sebgħa u tletin euro u erbgħa u tletin ċenteżmu (232,937.34) jew kull ammont ieħor li l-Ministru jista' minn żmien għal żmien jippreskrivi, ħlief wara li jkun ġie pubblikat avviż dwar l-intenzjoni talAwtorità li tagħmel dak il-kuntratt u jkunu nħarġu offerti kompetittivi. Osservajt li l-kuntratt ta' Dr Konrad Mizzi bħala konsulent mal-MTA, li kien ġie żvelat mill-media, kien jaħseb biex Dr Mizzi jitħallas €241,200. Dan lammont jaqbeż il-limitu stipulat mill-artikolu 10 tal-Kap 409. L-ammont ma jinkludix il-benefiċċji l-oħra li Dr Mizzi kien intitolat għalihom skont il-kuntratt, jiġifieri karozza bl-ispejjeż kollha imħallsa; driver meta jkollu bżonnu Dr Mizzi; polza internazzjonali ta' assikurazzjoni tas-saħħa għal Dr Mizzi, martu, u dipendenti taħt l-età ta' 25 sena; u telefon ċellulari bl-ispejjeż kollha mħallsa, flimkien ma' servizz tal-internet u spejjeż oħra tat-telekomunikazzjoni. Ilkuntratt ma jikkwantifikax kemm kienu se jiswew dawn il-benefiċċji, iżda jgħid li jekk Dr Mizzi jagħżel li juża l-karozza privata tiegħu minflok karozza tal-MTA, ikun intitolat għall-ħlas ta' €11,400 bħala "lump sum" apparti l-spejjeż tal-użu tagħha. Dan ifisser li jekk il-ħatra ta' Dr Mizzi bħala konsulent saret mill-MTA fuq l-inizjattiva tagħha mingħajr sejħa għall-offerti jew mingħajr l-approvazzjoni tal-Prim Ministru bħala l-ministru responsabbli għall-MTA, dan seta' jirrappreżenta ksur tal-artikolu 10, sakemm il-limitu hemm stipulat ma ġiex miżjud kif jippermetti l-istess artikolu. Jekk, mill-banda l-oħra, il-ħatra ta' Dr Mizzi saret fuq xi forma ta' direzzjoni politika, tista' potenzjalment tiġi kkunsidrata bħala ksur tal-artikolu 5 tal-Kap 409, għax dan l-artikolu ma jidhirx li jagħti s-setgħa lill-ministru li jagħti direzzjonijiet lill-MTA biex tagħti kuntratt lil individwu speċifiku. Lartikolu 10 jidher li huwa konsistenti mal-artikolu 5 fis-sens li l-ministru jista' biss japprova proposti li jitressqu mill-Awtorità, u mhux jagħti struzzjonijiet hu dwar l-għoti ta' kuntratti. Deherli wkoll li l-ħlas ta' €80,400 fis-sena, apparti l-benefiċċji l-oħra, li Dr Mizzi kien se jkun intitolat għalih skont il-kuntratt seta' jitqies eċċessiv meta mqabbel mas-salarju ta' madwar €56,300 li kellu Dr Mizzi bħala ministru, b'mod partikolari għax il-kuntratt kien jispeċifika li Dr Mizzi ma kienx qed jiġi ingaġġat fuq bażi esklussiva u seta' jagħmel xogħol ieħor. Għal dawn ir-raġunijiet iddeċidejt li għandi ninvestiga l-ilment fir-rigward tal-eks Prim Ministru Dr Joseph Muscat. Id-dispożizzjonijiet relevanti tal-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika huma dawn li ġejjin: l-artikolu 22(1)(a) u (b), li jirreferu għal azzjoni kontra dak li trid il-liġi u ksur ta' dmir statutorju; l-artikolu 22(2), li jsemmi tħaddim ta' setgħat diskrezzjonali b'mod li jikkostitwixxi abbuż ta' poter. Huma relevanti wkoll għall-ilment is-segwenti artikoli tal-Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, li jinsab fit-tieni skeda tal-Att: "4.5 Il-Ministri għandhom jaraw li d-dipartimenti governattivi u lentitajiet li jaqgħu fid-dekasteru tagħhom jitmexxew tajjeb u b'għaqal." "5.3 Diliġenza – ladarba l-Ministri jamministraw beni pubbliċi, f'isem ilpubbliku inġenerali, għandhom jeżerċitaw l-ogħla livell ta' diliġenza inkluż fl-infiq ta' fondi pubbliċi, kif ukoll għandhom jaħdmu b'għaqal u bżulija fit-twettiq tad-doveri tagħhom." "5.4 Oġġettività – fil-qadi tad-doveri pubbliċi, inkluż fil-ħatriet għallkarigi, l-għoti ta' kuntratti, jew fil-kuntest ta' kull għoti ta' benefiċċji." "5.8 Ġustizzja u rispett – fl-imġiba tagħhom u deċiżjonijiet li jieħdu, ilMinistri għandhom juru rispett lejn l-istituzzjonijiet u għandhom jirrispettaw il-liġijiet tal-pajjiż. [...]" Il-Kuntest L-Onor Dr Konrad Mizzi nħatar Ministru għat-Turiżmu fid-9 ta' Ġunju 2017. Huwa rriżenja minn din il-kariga, għal raġunijiet li mhumiex relatati ma' dan il-każ, fis-26 ta' Novembru 2019. Sussegwentement il-Prim Ministru Joseph Muscat assuma r-responsabbiltà ministerjali għall-qasam tat-turiżmu. Fid-9 ta' Diċembru 2019, Dr Mizzi nħatar bħala konsulent mal-MTA fuq bażi ta' kuntratt għal servizz, jiġifieri mhux kuntratt ta' impieg. Il-kuntratt kien għal perjodu ta' tliet snin. Il-firmatarji kienu s-Sur Johann Buttigieg, Kap Eżekuttiv tal-MTA, u Dr Mizzi. Ma jidhirx li din il-ħatra ġiet imħabbra pubblikament mill-gvern jew mill-MTA. Dr Joseph Muscat irriżenja mill-kariga ta' Prim Ministru, ukoll għal raġunijiet mhux relatati ma' dan il-każ, fit-13 ta' Jannar 2020. L-Onor Dr Robert Abela sar Prim Ministru u l-Onor Julia Farrugia Portelli ġiet maħtura bħala Ministru għat-Turiżmu u Protezzjoni tal-Konsumatur. L-eżistenza tal-kuntratt ta' Konrad Mizzi bħala konsulent mal-MTA ġiet żvelata mill-midja fis-27 ta' Jannar 2020. Fit-28 ta' Jannar il-Ministru Farrugia Portelli ħabbret li wara li ħadet parir legali hija tat struzzjonijiet lill-MTA biex ilkuntratt jiġi terminat b'effett immedjat. Hija qalet ukoll li ebda pagamenti taħt il-kuntratt ma kienu saru lil Dr Mizzi. L-għada l-Prim Ministru Robert Abela żied jgħid li Dr Mizzi ma kien se jirċievi ebda kumpens talli l-kuntratt ġie terminat. Proċedura tal-Investigazzjoni Fis-27 ta' Frar 2020, jiena ktibt lil Dr Gavin Gulia, Chairman tal-MTA (ittra annessa bħala Dokument B). F'din l-ittra tlabt lil Dr Gulia jinformani "jekk ġietx miksuba l-approvazzjoni tal-Prim Ministru, li dak iż-żmien kien ministru risponsabbli għat-turiżmu, qabel ma ġie ffirmat il-kuntratt ma' Dr Mizzi, stante li l-valur tal-kuntratt, skont kif ġie rappurtat, kien jeċċedi l-ammont iffissat millartikolu 10 tal-Kapitolu 409." Dr Gulia wieġeb permezz ta' ittra datata 3 ta' Marzu 2020 (annessa bħala Dokument Ċ). F'din l-ittra huwa qal: "Wara li għamilt verifiki mal-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità Maltija tatTuriżmu, ngħid li l-Kap Eżekuttiv kien infurmat li l-Prim Ministru, li dak iżżmien kien hu nnifsu politikament responsabbli mill-Ministeru tatTuriżmu u mill-Awtorità, kien ta d-direzzjoni biex isir it-tali kuntratt ta' konsulenza mal-persuna kkonċernata. Il-Kap Eżekuttiv kien ivverifika hu stess mal-Prim Ministru li kien qed jagħti l-awtorizzazzjoni tiegħu biex isir." Fis-6 ta' Marzu 2020 jiena ktibt lill-Onor Dr Joseph Muscat (ittra annessa bħala Dokument D). Inkludejt kopja tal-ilment u tal-ittra mingħand iċ-Chairman tal-MTA. Fl-ittra jiena għamilt l-osservazzjonijiet li jidhru fil-paragrafi 11 u 12 ta' dan ir-rapport, u kkwotajt id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar Standards filĦajja Pubblika u tal-Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari li huma riprodotti fil-paragrafi 13 u 14 ta' dan ir-rapport. Tlabt lil Dr Muscat jagħtini r-reazzjonijiet tiegħu dwar l-ilment. Dr Muscat wieġeb fl-20 ta' Marzu 2020 (ittra annessa bħala Dokument E). Huwa ta dawn ir-raġunijiet għall-ħatra ta' Dr Mizzi bħala konsulent: "F'mument ta' tranżizzjoni politika u amministrattiva, u mar-riżenja ta' Dr Konrad Mizzi minn Ministru għat-Turiżmu, ir-responsabbiltà tal-Gvern kienet titlob li l-industrija tat-turiżmu tara kontinwità. Mar-riżenja tiegħu mill-Kabinett tal-Ministri, Dr Mizzi wera d- disponibilità tiegħu li jassisti l-isforzi tal-Gvern fl-interess nazzjonali fi żmien meta jien kont għadni kif assumejt taħt il-portafoll tal-Prim Ministru dawk ir-responsabbiltajiet u entitajiet li kienu jaqgħu taħt il- Ministeru tat-Turiżmu. Kienet ukoll fażi tranżitorja fejn l-Awtorità tatTuriżmu ta' Malta kienet ingaġġat Kap Eżekuttiv ġdid, il-proċess ta' ristrutturar tal-Air Malta taħt id-direzzjoni ta' Dr Konrad Mizzi kien għadu qed jiġi implimentat, u l-istrateġija ta' swieq ġodda għat-turiżmu kienet qed tiġi aġġornata u mwettqa." Dr Muscat qal ukoll li l-ilment jirrappreżenta "allegazzjoni ġenerika" u għandu jitqies bħala "kritika politika partiġġjana li mhix imsejsa la fuq il-fatti u lanqas fuq il-liġi." Fir-rigward tal-liġijiet applikabbli, Dr Muscat ikkwota l-artikolu 6(1) talAtt dwar l-Amministrazzjoni Pubblika (il-Kapitolu 595 tal-liġijiet ta' Malta), li jgħid: "Meta Ministru jkun ingħata responsabbiltà għal xi dipartiment, aġenzija jew entità tal-Gvern skont l-artikolu 82 tal-Kostituzzjoni, dak il-Ministru għandu jkollu, skont l-artikolu 92 tal-Kostituzzjoni u bla ħsara għallartikolu 6 tal-Att dwar l-Interpretazzjoni, id-direzzjoni ġenerali u l-kontroll ta' kull dipartiment, aġenzija u entità tal-Gvern li jistgħu jitqiegħdu taħt ir-responsabbiltà tiegħu, u jista' jagħti direzzjonijiet direttament lill-kap tad-dipartiment, lill-Uffiċjal Eżekuttiv Ewlieni, lill-Bord tad-Diretturi jew lil kull impjegat li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tiegħu, dwar kull ħaġa ħlief dwar ħwejjeġ fejn il-kap ta' dipartiment, Uffiċjal Eżekuttiv Ewlieni, Bord tad-Diretturi jew impjegat ieħor ikunu meħtieġa b'xi liġi li jaġixxu – skont id-direzzjoni ta' persuna jew awtorità oħra li ma tkunx ilMinistru: Iżda meta jkun inħatar Segretarju Permanenti biex jissorvelja ddipartiment, l-aġenzija jew l-entità tal-Gvern relattiva, il-Ministru għandu jgħarraf lis-Segretarju Permanenti li jkun ta dawk id-direzzjonijiet: Iżda wkoll kull uffiċjal pubbliku li jirċievi direzzjonijiet mill-Ministru għandu minnufih jgħarraf lis-Segretarju Permanenti li jkunu ngħataw tali direzzjonijiet mill-Ministru." Dr Muscat kompla billi qal: "Bħala Prim Ministru, u bħala Ministru responsabbli mill-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta, imxejt kif previst mil-liġi msemmija. Għalhekk, mhumiex l-artikoli ċitati minnek li huma applikabbli għal dawn id-direzzjonijiet iżda huma d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-poteri ministerjali fl-amministrazzjoni pubblika." In kwantu għall-artikoli 5 u 10 tal-Kap 409, Dr Muscat qal li "jkun ferm aktar ġust li dawn jiġu ċitati b'mod sħiħ fejn allura jidher b'mod ċar li l-iskop u l-kuntest ta' dawn l-artikoli huwa differenti u ma jistax jiġġebbed għat-tifsira li ssuġġerejt int." Flimkien mal-artikoli 5(3) u 10, diġà kkwotati fil-paragrafi 7 u 8 ta' dan ir-rapport, huwa kkwota l-artikolu 5(2), li jgħid: "Fl-eżekuzzjoni tal-funzjonijiet tagħha, l-Awtorità taddotta u ssegwi lpolitika u l-pjanijiet tal-Gvern u barra minn hekk taġixxi skont iddispożizzjonijiet ta' dan l-Att u ta' kull liġi oħra li tapplika; u l-Awtorità tista' tagħmel dawk l-investimenti, kif japprova l-Ministru, u li jkunu meqjusa li jgħinu fil-promozzjoni u l-avvanz ta' Malta bħala destinazzjoni turistika." Dr Muscat qal li jidher ċar mill-artikoli 5(2) u 5(3) li "l-iskop tagħhom kien li jobbliga lill-Awtorità li teżegwixxi l-politika (policies) u l-pjanijiet tal-Gvern filqasam tat-turiżmu; kif ukoll li tassigura li l-investimenti meqjusa li jgħinu filpromozzjoni u l-avvanz ta' Malta bħala destinazzjoni turistika, jiġu approvati mill-Ministru." L-iskop tal-artikolu 10 "mhuwiex li jillimita f'xi mod il-poteri talMinistru kif maħsuba fl-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika. Għall-kuntrarju l-iskop tal-artikolu 10 huwa li jillimita l-poter tal-Awtorità li waħedha tagħmel kuntratt ta' provvista jew xogħolijiet li jeċċedu l-€232,937.34." Dr Muscat żied jgħid: "Għalhekk huwa ċar li l-interpretazzjoni tiegħek tmur għal kollox kontra l-awtorità statutorja li għandu Ministru fuq l-entitajiet li jaqgħu filportafoll ministerjali tiegħu, skont l-artikolu 6(1) tal-Att dwar lAmministrazzjoni Pubblika, u li jien ċert li int familjari miegħu u wżajt, b'mod korrett, meta kont f'kariga eżekuttiva. Il-fatt li l-Awtorità ma tistax tagħmel ċertu nfiq mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-Ministru ma jfissirx li l-Ministru ma jistax hu jagħti direzzjoni lill-Awtorità. In kwantu għall-fehma espressa minnek dwar il-ħlas maħsub fil-kuntratt ta' servizz mogħti lil Dr Mizzi, fejn inti għedt li huwa eċċessiv, nistqarr li dik hija opinjoni soġġettiva. Wieħed irid iżid iċ-ċirkostanzi kollha, inkluż ilħtieġa kritika għas-servizz mitlub u l-ħiliet ta' min intalab jipprovdi sservizzi, qabel jiġġudika l-ingaġġ bil-kundizzjonijiet indikati. Ma narax irrilevanza ta' tqabbil ta' drittijiet professjonali mal-paga ta' Ministru, ġaladarba Ministru ma jagħtix servizzi professjonali lill-Gvern, iżda jservi f'pożizzjoni politika skont il-Kostituzzjoni, liema pożizzjoni hemm marbuta magħha salarju speċifiku. Jien bħala Prim Ministru, Membri fil- Gvern tiegħi, predeċessuri tiegħi u Membri fil-Gvernijiet tagħhom b'mod sistematiku approvaw ħatriet simili bi ħlasijiet ogħla minn tagħhom, u saħansitra ogħla minn dak li qed jiġi skrutinizzat. Meqjus dan, qiegħed nirrespinġi bil-qawwa kollha s-suġġeriment li jien b'xi mod aġixxejt b'mod mhux etiku, u partikularment li jien aġixxejt kontra dak li trid il-liġi u bi ksur ta' dritt statutorju (artikolu 22(1)(a) u (b) tal-Kap. 570) jew li ħaddimt setgħat diskrezzjonali b'mod li jikkostitwixxi abbuż ta' poter (artikolu 22(2)). Nassigurak li l-aġir tiegħi f'din il-materja, bħal f'każijiet oħra ta' amministrazzjoni pubblika, kien wieħed għaqli, u fl-aħjar interess pubbliku." Konsiderazzjonijiet Is-setgħat tal-ministru L-interpretazzjoni tal-Att dwar Servizzi tal-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta (il-Kap 409) hija ċentrali f'dan il-każ, kif inhi wkoll ir-relazzjoni bejn dan l-Att u l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika (il-Kap 595). L-artikolu 5(2) tal-Kap 409 tobbliga lill-MTA li "tadotta u ssegwi l-politika u l-pjanijiet tal-Gvern". L-istess artikolu jagħti s-setgħa lill-ministru li "japprova" l-investimenti li tkun bi ħsiebha tagħmel l-MTA. Il-kliem "politika" (policy) u "pjanijiet" jirreferu għal direzzjonijiet fuq livell ġenerali. Ma narax kif dawn ilkliem jistgħu ikopru istruzzjoni lill-MTA li għandha tingaġġa lil xi individwu partikolari bħala konsulent. Istruzzjoni simili ma tittrattax dwar politika jew pjan iżda dwar l-operat, li mhux kopert mill-artikolu 5(2). Fir-rigward ta' "investimenti", is-setgħa tal-ministru skont l-artikolu 5(2) hija limitata għall-approvazzjoni ta' proposti li għandhom jiġu mill-MTA. Huwa ma jistax jordna lill-MTA li tagħmel investiment li jkun identifika hu. Jekk ilministru jagħmel hekk ikun qiegħed jeċċedi s-setgħat legali tiegħu. L-istess jgħodd għall-artikolu 10 tal-Kap 409. Dan l-artikolu jagħti ssetgħa lill-ministru li japprova kuntratt ta' valur ogħla minn €232,937.34 jekk il-kuntratt ma jingħatax wara sejħa għall-offerti. L-artikolu 10 huwa maħsub bħala salvagwardja kontra l-abbuż fis-sens li l-ministru jista' jiżgura li l-MTA ma tagħtix kuntratti ta' valur għoli mingħajr ma toħroġ sejħiet għall-offerti, sakemm ma jkunx hemm bżonn ġenwin għal dan. Dan l-artikolu ma jippermettix li ministru stess jordna lill-MTA biex tagħti kuntratt lil xi individwu partikolari mingħajr ma toħroġ sejħa għall-offerti. Kieku jiġi interpretat li jagħti t-tali setgħa lill-ministru, l-artikolu 10 ma jibqax salvagwardja kontra l-abbuż iżda jsir mekkaniżmu li jiffaċilitah. L-artikolu 5(3) tal-Kap 409 huwa dispożizzjoni "residwali" dwar is-setgħat tal-ministru, fis-sens li dan l-artikolu japplika fejn ma japplikawx setgħat li joħorġu minn dispożizzjonijiet oħra aktar speċifiċi. Bis-saħħa ta' dan l-artikolu, il-ministru jista' jagħti istruzzjonijiet biss "dwar il-politika u l-pjanijiet talGvern". Kif diġà għedt, dan ma jkoprix istruzzjoni lill-MTA biex tingaġġa lil xi individwu partikolari bħala konsulent. Barra minn hekk, l-istruzzjonijiet ministerjali taħt l-artikolu 5(3) għandhom jiġu ppubblikati. Din id-dispożizzjoni hija salvagwardja biex tesponi l-istruzzjonijiet ministerjali għall-iskrutinju talpubbliku u tiżgura li l-ministru ma jeċċedix il-poteri tiegħu. L-artikolu 5(3) jsaħħaħ l-interpretazzjoni tiegħi tal-artikoli 5(2) u 10, għaliex kieku dawn jagħtu lok għal istruzzjonijiet ministerjali dwar l-operat talMTA, ikunu qed jimminaw is-salvagwardja fl-artikolu 5(3) u jirrenduha inutli. Mill-banda l-oħra, l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika (il-Kap 595) jagħti lill-ministri setgħat ta' direzzjoni ħafna aktar estensivi fir-rigward talentitajiet li jaqgħu taħthom, kif jindika Dr Muscat. Bis-saħħa tal-artikolu 6(1) ta' dan l-Att il-ministru jista' jagħti istruzzjonijiet mhux biss lill-bord taddiretturi tal-entità iżda anki lill-kap eżekuttiv u addirittura lill-impjegati l-oħra tal-entità. Dawn l-istruzzjonijiet jistgħu ikunu dwar kull ħaġa, inkluż dwar loperat, bl-eċċezzjoni biss ta' materji li l-entità bil-liġi hija obbligata tiddeċiedi dwarhom hi b'mod indipendenti jew obbligata timxi skont id-direzzjoni ta' terzi. L-artikolu 6(1) tal-Kap 595 hu kważi identiku għall-artikolu 6(1) fl-ewwel Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, dak tal-2009 (il-Kapitolu 497), li introduċa s-setgħat ministerjali in kwistjoni. Il-Kap 497 ġie mħassar mill-Kap 595 meta dan tal-aħħar daħal fis-seħħ fl-1 ta' Marzu 2019. Il-Kap 409, li jirregola lill-MTA, u l-Kap 595, li jirregola l-amministrazzjoni pubblika b'mod ġenerali, huma f'konflitt fir-rigward tas-setgħat ta' direzzjoni tal-ministru. Tqum għalhekk id-domanda dwar liema liġi għandha tirbaħ. Hawnhekk wieħed jista' jġib l-argument li bis-saħħa tal-Kap 409, l-MTA effettivament tista' tiddeċiedi dwar l-operat tagħha b'mod indipendenti millministru, u allura dan il-qasam jaqa' taħt l-eċċezzjoni fl-artikolu 6(1) tal-Kap 595. Barra minn hekk, l-artikolu 2(3) tal-Kap 595 jgħid bl-aktar mod speċifiku x'għandu jiġri f'każ ta' konflitt ma' liġi oħra: "Kemm-il darba ma jkunx speċifikat mod ieħor f'dan l-Att, meta dispożizzjoni ta' dan l-Att ma tkunx taqbel mad-dispożizzjonijiet ta' xi liġi oħra li tirregola dipartiment, aġenzija jew entità tal-Gvern, il-liġi l-oħra għandha tipprevali." Fl-ittra tiegħu Dr Muscat jgħid li huwa mexa "kif previst mil-liġi msemmija", jiġifieri skont l-artikolu 6(1) tal-Kap 595, u mhux skont il-Kap 409. Huwa ma jirrikonoxxix il-konflitt bejn iż-żewġ liġijiet. Madankollu l-konflitt jeżisti, u għaldaqstant il-Kap 409 jipprevali fuq il-Kap 595. Dan ifisser li Dr Muscat bħala l-ministru responsabbli għall-MTA ma kellux is-setgħa li jagħti istruzzjonijiet lil din l-awtorità biex toffri kuntratt ta' konsulenza lil Dr Konrad Mizzi mingħajr ma toħroġ sejħa għall-offerti. Meta għamel dan huwa eċċeda ssetgħat mogħtija lilu mil-liġi. Fl-ittra tiegħu tat-3 ta' Marzu 2020 (id-Dokument Ċ), iċ-Chairman talAwtorità jagħtini x'jifhem li l-istruzzjoni tal-Prim Ministru biex Dr Mizzi jingħata kuntratt ta' konsulenza ngħatat lill-Kap Eżekuttiv tal-MTA. Dan ifisser li l-bord tat-tmexxija tal-MTA, jew kif jissejjaħ fil-Kap 409, "l-Awtorità", inqabeż kompletament. Ġaladarba l-artikolu 6(1) tal-Kap 595 ma japplikax, Dr Muscat ma kellux is-setgħa jaqbeż il-bord. Għaldaqstant Dr Muscat eċċeda s-setgħat legali tiegħu mhux biss minħabba l-kontenut tal-istruzzjoni li ta, imma wkoll minħabba l-mod ta' kif ta dik l-istruzzjoni. Il-valur tal-kuntratt Fl-ittra tiegħu, Dr Muscat jgħid li hija opinjoni suġġettiva jekk il-valur talkuntratt kienx eċċessiv jew le. Jgħid li ta' spiss ġew ingaġġati konsulenti, sew mill-gvern tiegħu u sew minn gvernijiet preċedenti, bi ħlas ogħla mill-paga ta' ministru u saħansitra ogħla minn dak speċifikat fil-kuntratt ta' Konrad Mizzi. Però, dan il-fatt ma jistax jintuża biex jiġġustifika l-kuntratt ta' Dr Mizzi fiċ-ċirkostanzi partikolari li fih ingħata. Inoltre kif diġà għedt f'rapporti oħra, jiena ġejt maħtur b'riżoluzzjoni unanima tal-Parlament bil-għan li nagħti kontribut biex jogħlew l-istandards fil-ħajja pubblika f'Malta. Ikun inkonsistenti ma' dan il-għan jekk il-prattiċi tal-passat, li kieku stess kienu simili, jintużaw bħala ġustifikazzjoni ta' dawk preżenti. Huwa minnu wkoll li diffiċli li wieħed jistabbilixxi kejl biex jiddetermina b'mod oġġettiv jekk il-valur ta' kuntratt simili hux ġustifikat jew le. Madankollu, ma nistax ma nosservax li filwaqt li skont il-kuntratt Dr Mizzi kien intitolat għal €6,700 fix-xahar u benefiċċji oħra, il-kuntratt la kien jispeċifika s-sigħat ta' xogħol li Dr Mizzi kien mistenni jaħdem, u lanqas ma kien jorbot il-ħlas mattwettiq ta' responsabilitajiet partikolari. B'kuntrast, il-kuntratt imfassal millgvern għal min jinħatar bħala persuna ta' fiduċja biex jagħmel xogħol ta' konsulent f'ministeru jispeċifika l-medja ta' sigħat ta' xogħol fil-ġimgħa li għandu jaħdem il-konsulent. Dan jagħmilha possibbli biex wieħed jiddetermina jekk il-konsulent hux qed jagħti l-kontribut mistenni minnu. Ilkuntratt ta' Dr Mizzi ma kien fih ebda mekkaniżmu simili. Dan huwa nuqqas serju li fih innifsu jirrendi l-kuntratt "ġeneruż" iżżejjed ma' Dr Mizzi. Dan il-punt jassumi importanza partikolari fid-dawl tal-istqarrija ta' Dr Muscat li "Dr Mizzi wera d-disponibilità tiegħu li jassisti l-isforzi tal-Gvern flinteress nazzjonali fi żmien meta jien kont għadni kif assumejt taħt il-portafoll tal-Prim Ministru dawk ir-responsabbiltajiet u entitajiet li kienu jaqgħu taħt ilMinisteru tat-Turiżmu." Hawnhekk Dr Muscat qed jagħti x'jifhem li hu personalment ħass il-bżonn tal-assistenza ta' Dr Konrad Mizzi. Din linterpretazzjoni tingħata s-saħħa mill-fatt li, skont Dr Muscat, Dr Konrad Mizzi kien mistenni jagħti pariri mhux biss dwar it-turiżmu imma anki dwar irristrutturar tal-Air Malta – materja li ma taqax taħt ir-responsabbiltà tal-MTA. Iżda jekk dan kien minnu, ma kienx jagħmel sens li Dr Mizzi jiġi ngaġġat bħala konsulent mal-MTA flok mal-Uffiċċju tal-Prim Ministru. Kien ikun doppjament diffiċli għall-MTA li tiżgura li Dr Mizzi qed jagħmel ix-xogħol mistenni minnu jekk kien se jingħata l-inkarigi tiegħu mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru. Dr Muscat jiġġustifika l-ingaġġ ta' Konrad Mizzi bħala konsulent billi jgħid li kien se jipprovdi kontinwità wara r-riżenja tiegħu minn ministru. Iżda Dr Muscat jgħid ukoll, korrettament fil-fehma tiegħi, li "Ministru ma jagħtix servizzi professjonali lill-Gvern, iżda jservi f'pożizzjoni politika skont ilKostituzzjoni". Infatti huma l-uffiċjali fil-ministeru, fl-MTA u fl-Air Malta li jagħtu kontribut professjonali u tekniku fl-iżvilupp ta' policies u strateġiji, u li jimplimentaw dawk il-policies u strateġiji ġaladarba l-gvern ikun qabel magħhom. Huma dawn l-uffiċjali li għandhom jipprovdu kontinwità meta jinbidel il-ministru. Għalhekk ma nistax nifhem kif, biex ikun hemm kontinwità, l-eks ministru nnifsu kellu jiġi ngaġġat bħala konsulent biex jagħmel ix-xogħol professjonali li suppost diġà kien qed isir minn ħaddieħor. Għal dawn ir-raġunijiet inħoss li l-ġustifikazzjoni ppreżentata minn Dr Muscat għall-ingaġġ ta' Dr Konrad Mizzi bħala konsulent mal-MTA mhix valida. Għandu jiġi notat li dina tidher li kienet ukoll il-fehma tas-suċċessur ta' Dr Muscat bħala Prim Ministru u tal-Ministru għat-Turiżmu l-ġdida billi huma tterminaw il-kuntratt ta' Dr Mizzi stante li huma wkoll evidentement ħassew li ma kienx ġustifikat. L-ingaġġ ta' Dr Mizzi jidher li huwa konsistenti mal-prattika li deputati parlamentari tan-naħa tal-gvern jingħataw xi forma ta' kariga oħra mal-gvern bħala konsolazzjoni meta ma jinħatrux bħala ministri jew segretarji parlamentari, kif jirriżulta mir-rapport dwar il-każ K/002. Jekk hu hekk, kif diġà esprimejt ruħi fl-imsemmi rapport, dan huwa ħażin. Iżda jista' jkun ukoll li f'dan il-każ il-konsulenza setghet ingħatat biex tagħmilha aktar faċli biex Dr Mizzi jirriżenja mill-kariga, u fl-istess waqt jibqa' jagħmel ix-xogħol li kien qed jagħmel bħala ministru, dak li Dr Muscat fl-ittra tiegħu isejjaħ "kontinwità" (b'salarju u kondizzjonijiet ferm ogħla). Il-kwistjoni dwar jekk hix skont il-liġi l-istruzzjoni mogħtija minn Dr Muscat lill-MTA biex tingaġġa lil Konrad Mizzi bħala konsulent hija waħda oġġettiva. Il-kwistjoni dwar jekk kienx ġustifikat l-ingaġġ ta' Konrad Mizzi bħala konsulent hija separata, u hija suġġettiva. Min jokkupa kariga ta' skrutinju fuq l-amministrazzjoni, kif nagħmel jien, m'għandux jissostitwixxi l-ġudizzju ta' membru tal-amministrazzjoni fuq kwistjoni suġġettiva bil-ġudizzju tiegħu personali, sakemm id-deċiżjoni meħuda hija raġonevoli. Għalhekk jiena kont dispost li naċċetta l-ġustifikazzjoni tal-eks Prim Ministru Joseph Muscat dwar il-bżonn li Dr Konrad Mizzi jiġi ngaġġat bħala konsulent. Ir-raġuni li mhux qed naċċetta l-ġustifikazzjoni tiegħu hija għax mhix konsistenti mal-mod ta' kif sar l-ingaġġ u għax hija kontradittorja fiha nnifisha, kif indikat fuq. Konklużjonijiet L-istruzzjoni mogħtija minn Dr Muscat lill-MTA biex toffri kuntratt ta' konsulenza lil Dr Mizzi eċċediet is-setgħat legali ta' Dr Muscat bħala l-ministru responsabbli għal din l-awtorità. Għaldaqstant din l-istruzzjoni da parti ta' Dr Muscat prima facie tirrappreżenta: azzjoni kontra dak li trid il-liġi, skont kif imsemmi fl-artikolu 22(1)(a) talAtt dwar Standards fil-Ħajja Pubblika; u ksur tal-artikolu 5.8 tal-Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, li jinsab fit-tieni skeda tal-istess Att, u li jesiġi li "fl-imġiba tagħhom u deċiżjonijiet li jieħdu, il-Ministri għandhom juru rispett lejn listituzzjonijiet u għandhom jirrispettaw il-liġijiet tal-pajjiż". Fil-fehma tiegħi, l-istruzzjoni ta' Dr Muscat biex Dr Mizzi jiġi ngaġġat bħala konsulent tirrappreżenta wkoll: it-tħaddim ta' setgħat diskrezzjonali b'mod li jikkostitwixxi abbuż ta' poter, kif imsemmi fl-artikolu 22(2) tal-Att; ksur tal-artikolu 4.5 tal-Kodiċi ta' Etika għall-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, li jobbliga lill-ministri jaraw li "d-dipartimenti governattivi u l-entitajiet li jaqgħu fid-dekasteru tagħhom jitmexxew tajjeb u b'għaqal"; u (ċ) ksur tal-artikolu 5.3 tal-istess Kodiċi, li jesiġi li l-ministri "għandhom jeżerċitaw l-ogħla livell ta' diliġenza inkluż fl-infiq ta' fondi pubbliċi". Ma nistax ma nikkummentax dwar l-irwol tal-Kap Eżekuttiv tal-MTA u taċ-Chairman tal-Awtorità, għalkemm dawn mhumiex parti mill-investigazzjoni tiegħi. Fil-fehma tiegħi, meta l-Kap Eżekuttiv irċieva l-istruzzjoni mingħand ilPrim Ministru messu rreferiha liċ-Chairman u talab direzzjoni mingħandu dwar kif għandu jimxi. Jekk il-Kap Eżekuttiv lanqas informa liċ-Chairman bl-istruzzjoni tal-Prim Ministru, irrenda ruħu kompliċi fit-tixjin tal-bord li suppost kien leali lejh. Jekk mill-banda l-oħra huwa nforma liċ-Chairman, iżda dan ħalla kollox għaddej, ifisser li ċ-Chairman m'għamel xejn biex isostni l-pożizzjoni tal-bord. Donnu kien kuntent li jinqabeż basta ma jkollux jerfa' responsabbiltà. Fl-ittra tiegħu iċ-Chairman ma jgħidx meta sar jaf bil-kuntratt, iżda ma jindikax li ħa xi azzjoni anki meta l-eżistenza tal-kuntratt ġiet żvelata. Sew iċ-Chairman u sew il-Kap Eżekuttiv ma jidhrux li ħadu xi azzjoni biex jissalvagwardaw il-liġi u jibżgħu għall-fondi pubbliċi, u b'hekk naqsu mir-responsabbiltà tagħhom.