Każ Nru: K/034 Ilment: Allegazzjoni ta' klijenteliżmu fl-ingaġġ tal-avukat Dr Cheryl Azzopardi bħala konsulent legali Data tal-Ilment: 8 ta' Jannar 2021 Data ta' Dan ir-Rapport: 22 ta' Jannar 2021 L-Ilment Permezz ta' email datat it-8 ta' Jannar 2021 (anness u mmarkat bħala Dokument A) il-Perit Carmelo Cacopardo ("l-Ilmentatur") talabni ninvestiga laġir tal-Onor Edward Zammit Lewis bħala Ministru tal-Ġustizzja u Ugwaljanza. L-Ilmentatur allega li l-Ministru ngaġġa lill-avukat Dr Cheryl Azzopardi bħala konsulent legali permezz ta' ordni diretta (direct order) għal skopijiet ta' "klijenteliżmu sfrenat u abbuż għal vantaġġ elettorali". L-Ilmentatur ibbaża l-ilment tiegħu fuq artiklu intitolat "Edward Zammit Lewis using direct orders to lure Chris Cardona's votes" li deher fil-ġurnal elettroniku The Shift News fis-7 ta' Jannar 2021.1 Deċiżjoni li Ssir Investigazzjoni L-Ilmentatur ma jindikax liema dispożizzjoni tal-Kodiċi ta' Etika għall- Ministri u Segretarji Parlamentari ġiet miksura, fl-opinjoni tiegħu, mill- Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, 11, Triq San Pawl, il-Belt Valletta VLT 1210, Malta L-imsemmi Kodiċi ta' Etika jinsab fit-tieni skeda tal-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika (il-kapitolu 570 tal-liġijiet ta' Malta). Id-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kodiċi li jiena nqis rilevanti għall-każ huma: 4.5 Il-Ministri għandhom jaraw li d-dipartimenti governattivi u lentitajiet li jaqgħu fid-dekasteru tagħhom jitmexxew tajjeb u b'għaqal. 4.7 Il-Ministri għandhom jassiguraw illi ma jkun hemm l-ebda konflitt ta' interess bejn id-doveri pubbliċi tagħhom u l-interessi personali. 5.3 Diliġenza – ladarba l-Ministri jamministraw beni pubbliċi, f'isem ilpubbliku inġenerali, għandhom jeżerċitaw l-ogħla livell ta' diliġenza inkluż fl-infiq ta' fondi pubbliċi, kif ukoll għandhom jaħdmu b'għaqal u bżulija fit-twettiq tad-doveri tagħhom. Il-Kuntest Fis-7 ta' Jannar 2021, deher artiklu fuq il-website tal-ġurnal elettroniku The Shift News li allega li: Il-bażi tal-ilment tikkonċerna l-allegazzjoni illi r-raġuni għall-għoti ta' kuntratt għall-ingaġġ tal-avukat Dr Cheryl Azzopardi, permess ta' ordni diretta, kienet biex il-Ministru jieħu vantaġġ elettorali. Kwalunkwe allegazzjonijiet oħra li jidhru f'dak l-artiklu u li jikkonċernaw persuni oħra mhux ser jiġu kkunsidrati għall-finijiet ta' dan ir-rapport. Fit-8 ta' Jannar 2021 il-ġurnal Malta Today irrapporta li l-Perit Carmel Cacopardo issottometta l-ilment tiegħu dwar dan il-każ. Ir-rapport ta sommarju qasir ħafna tal-allegazzjonijiet minn The Shift News. Aktar tard flistess ġurnata, ir-rapport fil-Malta Today ġie aġġornat bl-inklużjoni ta' stqarrija tal-Ministru Zammit Lewis. Is-silta fir-rapport aġġornat li tikkwota l-Ministru hija din li ġejja: Proċedura tal-Investigazzjoni Ikkunsidrajt l-ilment u l-artikli f'The Shift News u Malta Today. Jiena ktibt lill-Ministru fil-11 ta' Jannar 2021 (kopja tal-ittra annessa u mmarkata bħala Dokument B) fejn tlabtu jikkonferma l-kontenut tal-istqarrija tiegħu kif rapportata mill-Malta Today b'risposta għall-ilment, kif ukoll biex jipprovdini b'kopji tal-kuntratti ta' Dr Cheryl Azzopard u biex jagħti kwalunkwe kummenti oħra li xtaq jagħmel b'reazzjoni għall-ilment. Il-Ministru rrisponda permezz ta' ittra datata t-12 ta' Jannar 2021 (annessa u mmarkata bħala Dokument Ċ), fejn qal: "Filwaqt li nikkonferma l-fatti fl-istqarrija tiegħi skont kif rappurtati fissit elettroniku indikat minnek, anness qed nirriproduċi wkoll, f' Dokument 'A', id-dritt għar-risposta tiegħi li l-Uffiċjal tal-Komunikazzjoni tiegħi bagħtet lill-aġenzija tal-aħbarijiet MaltaToday. Intenni li d-Direttorat in kwistjoni ġie stabbilit f'Novembru tat-2015, kien sena wara, ċioe 21 Novembru 2016, li kienet ingaġġata Dr Cheryl F'dokumenti 'B', 'Ċ', 'D' u 'E' hekk kif annessi, qed nibgħatlek ilkopji tal-kuntratti li bihom kienet ingaġgata l-Avukat in kwistjoni, mad- Direttorat għad-Drittijiet tal-Bniedem u Integrazzjoni (HRD), sena b'sena mill-2016 sat-tiġdid tad-19 ta' Marzu 2019. Skont kif kien rappurtat lili meta assumejt ir-responsabbiltà ta' Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza f'Lulju tal-2019, u sussegwentement meta dħalt sew fl-irwol, dejjem kont infurmat li Dr Cheryl Vassallo (xebba Azzopardi) dejjem qdiet dmirha b'mod professjonali u tat servizz kostanti lid-Direttorat li kienet mitluba sservi fih. Intenni ukoll li Dr Cheryl Vassallo assolutament qatt ma kienet involuta fil-ħidma politika tas-Segretarjati tal-Ministeri rispettivi mmexxija minni u li hi dejjem irrappurtat lid-Direttur responsabbli mid-Direttorat għadDrittijiet tal-Bniedem. Dr Vassallo kienet involuta fit-tfassil ta' diversi abbozzi ta' liġijiet relatati mal-ugwaljanza u d-drittijiet tal-bniedem, ewlenin fost dawn hemm; l-Att dwar il-Koabitazzjoni, l-Att dwar l-Ugwaljanza, l-Att dwar il-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza, u l-Att dwar il-Vjolenza Domestika u l-Vjolenza Abbażi tal-Ġeneru. Hi kontinwament tassisti wkoll lid-Direttorat fi kwalunkwe ħidma legali relatata mar-responsabbiltajiet ta' dan l-Uffiċċju. Xhieda ta' dak iddikjarat minni f'din l-ittra huma s-Segretarji Permanenti tal-Ministeri rispettivi li jien kont u għadni responsabbli minnhom, kif ukoll iż-żewġ Diretturi li mexxew id-Direttorat għad-Drittijiet tal-Bniedem sa mit-twaqqif tiegħu fl-2015. l-Uffiċjali responsabbli mill-ħidma ta' Dr Cheryl Azzopardi huma: Mill-2019 sal-bidu tal-2020, is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza, s-Sur Joe Camilleri Mill-2020 sal-lum, is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għallĠustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza, s-Sur Johan Galea Mill-2015 sal-2019, id-Direttur tad-Direttorat għad-Drittijiet talBniedem, is-Sur Silvan Agius Mill-2019 sal-lum, id-Direttur tad-Direttorat għad-Drittijiet talBniedem, is-Sur Michael Camilleri. Annessi mal-ittra tal-Ministru kien hemm kopji ta' erba' kuntratti li rispettivament ikopru l-perjodi Novembru 2016 sa Ġunju 2017; Lulju 2017 sa Marzu 2018; Marzu 2018 sa Marzu 2019; u Marzu 2019 sa Marzu 2020. Fl-20 ta' Jannar 2021 erġajt ktibt lill-Ministru Zammit Lewis (Dokument D) u tlabtu l-kuntratt kurrenti ta' Dr Cheryl Vassallo, jiġifieri dak li jkopri lperjodu minn Marzu 2020 'il quddiem. Il-Ministru wieġeb permezz ta' ittra datata 21 ta' Jannar 2021 (Dokument E) li magħha kellha annessa kopja talkuntratt in kwistjoni, li jkopri perjodu ta' sena bħat-tnejn ta' qablu. … mal-bidla fl-Amministrazzjoni f'Jannar tal-2020, il-Prim Ministru appuntani f'Ministeru ġdid u din id-darba għamel Segretarju Parlamentari biex tassisti l-ħidma Ministerjali tiegħi. … Ninfurmak li lAvukat bdiet taqa' taħt ir-responsabbiltà politika diretta tas-Segretarju Parlamentari. Ninfurmak ukoll illi l-kuntratt kien imġedded fuq l-istess termini, jiġifieri ħa taqdi dmirha fid-Direttorat għad-Drittijiet Umani u tirrispondi lisSegretarju Permanenti tal-Ministeru tiegħi u lid-Direttur ta' dan idDipartiment. Miniex qed nippubblika kopji tal-kuntratti tal-ingaġġ ta' Dr Cheryl Vassallo għall-finijiet ta' privatezza, peress li mhix persuna fil-ħajja pubblika u l-ilment ma jikkonċernax speċifikament id-dispożizzjonijiet fil-kuntratt. Konsiderazzjonijiet Il-kopji tal-kuntratti fornuti mill-Ministru Zammit Lewis jindikaw li Dr Cheryl Vassallo (dak iż-żmien Azzopardi) ġiet ingaġġata b'effett mill-21 ta' Novembru 2016 biex tipprovdi "pariri legali u assistenza fl-oqsma tad-drittijiet umani, l-ugwaljanza u l-vjolenza kontra n-nisa". L-aktar kuntratt riċenti jispeċifika li Dr Vassallo għandha "tirrappreżenta u tagħti pariri lill-Ministeru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza u d-Direttorat għad-Drittijiet Umani bl-aħjar mod li tista'". Il-kuntratti kollha huma kuntratti għal servizz, mhux kuntratti ta' mpieg. L-ewwel kuntratt kien validu sal-aħħar ta' Ġunju 2017. It-tieni kuntratt kien jgħodd mill-31 ta' Lulju 2017 sat-12 ta' Marzu 2018. It-tielet, ir-raba' u lħames kuntratti saru għal perjodu ta' sena mill-20 ta' Marzu 2018, l-20 ta' Marzu 2019 u t-18 ta' Marzu 2020 rispettivament. L-ewwel kuntratt sar bejn il-Ministeru għad-Djalogu Soċjali, l-Affarijiet tal-Konsumatur u l-Libertajiet Ċivili u l-Avukat Vassallo (dak iż-żmien Azzopardi) filwaqt li t-tieni, it-tielet u r-raba' kuntratti saru mill-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza. L-ebda wieħed minn dawn il-kuntratti ma jispeċifika f'liema uffiċċju jew direttorat tal-ministeru relevanti kellha taħdem l-Avukat Vassallo iżda l-oqsma tas-servizzi li hija kienet obbligata tipprovdi jaqgħu filkompetenza tad-Direttorat għad-Drittijiet Umani. F'dan is-sens il-kuntratti huma konsistenti mal-istqarrija tal-Ministru Zammit Lewis. Il-ħames kuntratt sar mill-Ministeru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u lGovernanza u, kif diġà ġie indikat, jispeċifika li Dr Vassallo għandha tipprovdi sservizzi tagħha sew lill-ministeru u sew lid-Direttorat għad-Drittijiet Umani. Il-kuntratti jikkonfermaw li Dr Cheryl Vassallo ġiet ingaġġata ferm qabel ma l-Ministru Zammit Lewis ħa r-responsabbiltà għall-ministeru relevanti. Dan ifisser li l-Ministru Zammit Lewis ma kienx responsabbli għall-ingaġġ ta' Dr Vassallo u għaldaqstant ma setax għamel l-ingaġġ biex jieħu xi vantaġġ elettorali. Ikkunsidrajt jekk l-aktar kuntratt riċenti, li huwa l-uniku wieħed li ġie ffirmat taħt ir-responsabbiltà ministerjali ta' Dr Zammit Lewis, jipprovdix xi benefiċċji addizzjonali meta mqabbel mal-kuntratti ta' qablu. Biss, l-aktar kuntratt riċenti jżomm l-istess rata ta' ħlas fis-siegħa ta' dawk ta' qablu u jvarja biss fil-massimu ta' ħlas li jista' jingħata matul it-tnax-il xahar tal-kuntratt. Dan il-massimu jirrappreżenta 1,200 siegħa xogħol, żieda limitata meta mqabbel mal-kuntratt ta' qablu li jimponi massimu ekwivalenti għal 1,040 siegħa. Għaldaqstant lanqas jista' jingħad li l-aktar kuntratt riċenti huwa aktar ġeneruż minn ta' qablu. Hemm lok għal tħassib dwar jekk kuntratt bħal dan kellux jingħata b'ordni diretta, jiġifieri mingħajr sejħa għall-offerti li tkun intiża biex tidentifika persuni bi kwalifiċi jew esperjenza fl-oqsma relevanti; u jekk kellux jieħu lforma ta' kuntratt ta' impieg minflok kuntratt għal servizz, b'mod partikolari fid-dawl tal-Ordni ta' Standard Nazzjonali dwar l-Istatus tal-Impjieg (LS 452.108). Kuntratt ta' mpieg mad-Direttorat għad-Drittijiet Umani jaqa' taħt Dokumenti Annessi Subject: talba ghal investigazzjoni Nigbed l-attenzjoni tieghek ghal dak ppubblikat fuq The Shift News il-bierah filghaxija fejn qed jigi allegat l-ghoti ta' Direct Order ta €50,000 mill-Ministru talGustizja Edward Zammit Lewis lill-avukat Dr Cheryl Azzopardi. Dan qed jigi rrappurtat fil-kuntest ta' klijentelizmu sfrenat u abbuz ghal vantagg elettorali. Gentilment nitolbok tinvestiga.