IL-MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA L-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti Matul is-sena 2018, sar eżerċizzju ta' ristrutturar fl-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għall- Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima fejn, minħabba x-xejra orizzontali tagħhom, id-Direttorat għall-Iżvilupp tal-Politika u Implimentazzjoni ta' Programmi, id-Direttorat għall-Ambjent u t-Tibdil fil- Klima u d-Direttorat għall-Iżvilupp Sostenibbli ġew jaqgħu kollha taħt id-Direttur Ġenerali għall-Iżvilupp Sostenibbli, l-Ambjent u t-Tibdil fil-Klima. L-għan ta' dan ir-ristrutturar kien jikkonsolida x-xogħol li jitwettaq fir-rigward tal-iżvilupp tal-politika u l-affarijiet Ewropej. Fl-istess waqt, taħt l-istess Direttorat Ġenerali, ġew ikkonsolidati wkoll ir-riżorsi legali tal-Ministeru. Bl-istess mod, id-Direttorat tal-Finanzi u l-Amministrazzjoni u d-Direttorat għar-Riżorsi Umani għaddew taħt ir-responsabbiltà tad-Direttur Ġenerali għall-Operat sabiex jissaħħaħ il-kordinament bejn iż-żewġ Direttorati u l-istrateġija tal-Ministeru b'mod ġenerali. Fil-fatt, xogħol l-Operat huwa li jassisti fit-tmexxija u l-operat tal-Ministeru u jikkordina mad-Dipartimenti u l-entitajiet tal-Ministeru fit-tħejjija, l- implimentazzjoni u r-rappurtaġġ ta' inizjattivi u miżuri. B'hekk jgħin fil-twettiq tal-għanijiet tal-Ministeru skont il-programm tal-Gvern, il-baġit annwali u t-tiġdid tas-Servizz Pubbliku, inkluż fir-rigward tas- simplifikazzjoni amministrattiva. Bidla oħra li seħħet matul l-2018 kienet tirrigwardja dik li qabel kienet magħrufa bħala t-Taqsima tal-Festi Rurali. Matul is-sena msemmija, din it-Taqsima twaqqfet mill-ġdid fl-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti u, kif jixhed isimha, bdiet tiffoka aktar fuq Komunikazzjoni Strateġika. B'hekk, filwaqt li l-attivitajiet rurali baqgħu jsiru, magħhom qed jiġu organizzati wkoll attivitajiet oħra b'tema ambjentali u t-tfassil tal- programmi rispettivi beda jkun iffukat aktar fuq l-istrateġija, il-politika u l-ħidma fl-oqsma diversi tal- Ministeru. Id-Direttorat għall-Iżvilupp tal-Politiki u Implimentazzjoni ta' Programmi Dan id-Direttorat huwa responsabbli mill-kordinazzjoni tal-politika relatata mal-portfolios kif ukoll jissorvelja l-implimentazzjoni ta' proġetti minn programmi kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea. Rigward Pjan ta' Azzjoni għal Ekonomija Ħadra, bħal fis-snin ta' qabel, il-Ministeru kompla bil- monitoraġġ tal-azzjonijiet li kienu ppreżentati fil-pjan oriġinali mħejji fl-2016 biex jivverifika l-istatus ta' kull miżura li tinsab f'dan id-dokument. Minbarra l-monitoraġġ, sar ukoll ir-rapport annwali li juri l- informazzjoni kollha miksuba mingħand l-entitajiet ewlenin u l-progress reġistrat matul is-sena. Barra minn dan, il-Ministeru ħa d-deċiżjoni li jiffoka fuq miżura partikolari – dik tal-'iffinanzjar għal skopijiet ta' investiment aħdar' fejn ingaġġa numru ta' esperti biex jagħmlu 'feasibility study' fuq l-istat attwali tas-suq lokali sabiex jixpruna 'l quddiem dan is-settur, kif ukoll biex jiġu ffurmati numru ta' rakkomandazzjonijiet biex ċerti nuqqasijiet jiġu indirizzati, u b'hekk ikun hemm kontribut ikbar minn aspett ekonomiku li hu magħruf għas-sostenibbiltà tiegħu. Dan l-istudju ntemm f'Novembru. Studju dwar l-ilma tas-Saborra f'Malta kompla matul is-sena fejn tlesta l-pjan nazzjonali dwar it-trattament tal-Ballast Water f'pajjiżna, u t-tfassil tar-rwol ta' diversi entitajiet li kellhom sehem dirett fl- implimentazzjoni ta' din l-istrateġija. Matul din is-sena, it-Taqsima Legali ħadmet fuq proposta ta' abbozz ta' liġi dwar is-sajd sabiex il- Kapitlu 425 in vigore, li huwa l-Att dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd u l-liġijiet sussidjarji li jaqgħu taħt dan l-Att, jiġu riveduti għal dak li jirrigwarda proċeduri u penali aktar xierqa. Saret ħidma wkoll fuq il-liġi li tirregola ż-żamma tal-klieb li tipprojbixxi l-irbit ma' kwalunkwe oġġett wieqaf bħala mezz permanenti jew primarju ta' żamma tal-kelb, kif ukoll tirregola fid-dettall iż-żamma ta' klieb fi spazji limitati kif ukoll it-trasportazzjoni tagħhom. It-Taqsima Legali assistiet fil-preparazzjoni tal-emendi fir-regolamenti dwar l-abbandun, ir-rimi u t- tneħħija ta' skart fit-toroq u f'postijiet pubbliċi. Dawn l-emendi saħħew lil din il-liġi billi jipprovdu pieni aktar ħorox kif ukoll ġiet estiża d-definizzjoni ta' x'inhu rimi u abbandun ta' skart billi inkludiet sitwazzjoni fejn individwu ma jsegwix l-iskedi tat-tip ta' skart li għandu jitpoġġa għall-ġbir skont il- ġurnata kif ukoll poġġiet responsabbiltà akbar dwar separazzjoni u rimi ta' skart minn nies li jbigħu fit- toroq u postijiet pubbliċi. It-Taqsima Legali kkontribwiet ukoll fil-preparazzjoni tal-liġi li permezz tagħha twaqqfet l-Aġenzija għall-Irkupru tar-Riżorsi u Riċiklaġġ, li għandha d-dmirijiet fost oħrajn li tippromovi u twettaq proġetti u inizjattivi li jappoġġjaw it-tranżizzjoni għal ekonomija aktar ċirkulari u miżuri li jappoġġjaw it-tkabbir tal-produttività tar-riżorsi u ż-żamma ta' materjali fl-ekonomija għal perjodu itwal ta' żmien. Ittieħdet ukoll l-azzjoni neċessarja sabiex jiġu trasposti għadd ta' direttivi, fosthom: direttiva dwar il- valutazzjoni u maniġġar ta' ħsejjes fl-ambjent, direttiva dwar il-politika ambjentali tal-baħar, direttiva dwar il-limitazzjoni tal-emissjonijiet ta' ċerti sustanzi niġġiesa fl-arja minn impjanti tal-kombustjoni medji, u direttiva dwar it-tnaqqis tal-emissjonijiet nazzjonali ta' ċerti inkwinanti atmosferiċi. Parti ewlenija mir-responsabbiltajiet ta' dan id-Direttorat hi l-funzjoni effettiva tal-proġetti dwar programmi kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea għall-perjodu 2014-2020 tal-istess Ministeru. Matul is-sena 2018 il- progetti inkludew: Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali Wildlife Rehabilitation Centre Il-Fond Ewropew Marittimu u għas-Sajd Marine Environmental monitoring: towards effective management of Malta's marine waters Training for Fishers Nesploraw Flimkien it-Teżori tal-Baħar Data Collection Multi-annual Programme 2017-2019 Life Baħar Total tal-baġit tat-32 proġett Il-LIFE Unit hija responsabbli għall-promozzjoni tal-programm LIFE li jittratta speċifikament dwar materji ambjentali. Din il-ħidma tinkludi l-identifikazzjoni u gwida għal applikanti potenzjali. Din is- sezzjoni taġixxi bħala pont bejn Malta u t-Taqsima LIFE tal-Kummissjoni Ewropea. Matul is-sena 2018, din is-sezzjoni kienet involuta fl-organizzazzjoni ta' sessjonijiet ta' informazzjoni u l-workshops tal-kittieba fuq proposti LIFE li saru f'Jannar, f'Mejju u f'Novembru - bil-parteċipazzjoni tal-gvern u entitajiet legali oħra bil-għan li jiżdied l-għarfien dwar il-Programm LIFE. Il-parteċipanti ngħataw informazzjoni speċifika dwar is-sejħiet LIFE tal-2018 għal proġetti fil-qasam tal-ambjent u t-tibdil fil- klima - li huma s-sottoprogrammi tal-finanzjament ta' LIFE taħt il-programm ta' ħidma multiannwali attwali. Waqt dawn l-attivitajiet, numru ta' esperti kienu mistiedna jaqsmu l-esperjenzi tagħhom dwar proġetti LIFE. Saru wkoll diskussjonijiet informali li kienu segwiti b'laqghat bilaterali sabiex jitjiebu l-ideat tal-proġett. Bħala parti mill-promozzjoni tal-Programm LIFE, it-taqsima ħadet ħsieb li taġġorna regolarment is-sit elettroniku tal-LIFE u l-midja soċjali (FB, Twitter, LinkedIn). F'Ottubru tnediet kampanja ta' għarfien li kienet tinkludi reklamar fuq l-internet, reklami fuq il-gazzetti u kampanja ta' informazzjoni pubblika bil-għan li tippromovi l-programm LIFE. Waqt l-attivitajiet tqassam ukoll materjal promozzjonali (environment friendly) bil-logo LIFE. Id-Direttorat ta sehem ukoll biex ikunu proċessati sejħiet għal applikazzjonijiet taħt l-ESF u l-SRSS maħruġa mill-Istitut għas-Servizzi Pubbliċi (IPS), b'dawn l-ammonti: 24 dwar ESF4.0085 (Sponsor ta' Attivitajiet Internazzjonali); 7 dwar ESF4.0085 (Sponsor ta' korsijiet akkademiċi); 7 dwar ESF4.0071 (SpatialTRAIN Scholarship Scheme); u 3 dwar SRSS EC Call 2018. Matul is-sena 2018, kienu proċessati 69 dokument (Explanatory Memoranda) dwar proposti maħruġa mill-Kummissjoni u li kienu jinkludu regolamenti, direttivi, deċiżjonijiet jew rapporti, u li kienu jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru. Dwar l-oqsma tal-agrikultura, is-sajd, is-saħħa tal-pjanti, il- veterinarja, l-akkwakultura, il-ħarsien tal-annimali u żoni naturali rikreattivi, ġew trattati 61 dokument. Kien hemm ukoll 5 oħra li kienu dwar it-tibdil fil-klima, filwaqt li 3 oħra kienu dwar kwistjonijiet ambjentali. Kien hemm ukoll numru ta' explanantory memoranda li ġew finalizzati mill- Ministeru u li ntbagħtu lis-Segretarjat tal-Unjoni Ewropea fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza sabiex dawn jiġu sottomessi għall-kunsiderazzjoni tal-Kumitat Interministerjali. Id- Direttorat jieħu sehem attiv u regolari fil-laqgħat ta' dan il-kumitat li jlaqqa' fih id-Diretturi responsabbli mill-Affarijiet tal-Unjoni Ewropea, liema kumitat jiltaqa' regolarment. Minn dawn kien hemm 39 dokument li ntbagħtu għall-iskrutinju tal-Kumitat Permanenti tal-Parlament dwar Affarijiet Barranin u Affarijiet Ewropej, u 15 minnhom ġew approvati wara li sar l-iskrutinju meħtieġ. Matul din is-sena kompla jingħata taħriġ lill-uffiċjali tad-Direttorat, kemm f'Malta kif ukoll barra minn xtutna. It-taħriġ kien organizzat mill-IPS kif ukoll minn istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Fuq inizjattiva tad-Direttorat, numru ta' uffiċjali ngħataw ukoll taħriġ speċjalizzat dwar Socio Impact Assessments, kif ukoll taħriġ dwar Cost Benefit Analysis. Numru ta' uffiċjali ġodda attendew ukoll għadd ta' sessjonjiet dwar Induction Training organizzati wkoll mill-IPS. Numru ta' uffiċjali ngħataw l-opportunità sabiex ikomplu l-edukazzjoni terzjarja tagħhom u qed isegwu korsijiet akkademiċi fuq bażi part-time fil-livell ta' Masters. Id-Direttorat tal-Ambjent u Tibdil fl-Klima L-ambjent u t-tibdil fil-klima komplew ikunu prijoritajiet ewlenin li dejjem qed jissaħħu minħabba r- rabta intrinsika li dan is-settur għandu mal-kwalità tal-ħajja. It-tranżizzjoni għall-ekonomija aktar ċirkulari kompliet tenfasizza l-ħtieġa għall-irkupru ta' materjali sabiex nitilfu inqas riżorsi li jkun għad fadlilhom valur. B'hekk l-użu ta' materja prima jiġi limitat, filwaqt li nnaqqsu l-ġenerazzjoni tal-iskart. Fl-2018, dan id-Direttorat kompla l-proċess ta' żvilupp ta' strateġija nazzjonali - il-Low Carbon Development Strategy (LCDS) - skont ir-rekwiżiti tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Magħquda dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC) u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea. Din qed tinbena fuq il-viżjoni li ġiet approvata fl-2017, wara konsultazzjoni pubblika. It-tfassil ta' din l-istrateġija nazzjonali ser iwassal għal numru ta'miżuri speċifiċi li jiggwidaw l-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna bi tnaqqis ta' emissjonijiet tal-gassijiet serra biex nimxu lejn il-miri stipulati fid-Direttivi Ewropej. Dawn il-miżuri qed jiġu diskussi mad-diversi Ministeri li taħt ir-responsabbilità tagħhom taqa' l-implimentazzjoni tal- istess azzjonijiet. Il-potenzjal ta' tnaqqis ta' emissjonijiet permezz ta' dawn il-miżuri qed jiġi kkalkulat permezz ta' mudell matematiku msejjaħ marginal abatement cost curve li ser jidentifika l-ordni ta' prijorità skont il-fattibbiltà tal-miżuri. Din l-istrateġija ser titlesta fl-2020 u ser tindirizza s-setturi tat- trasport, l-enerġija, l-iskart, u l-agrikultura, fost oħrajn, bħala sorsi ta' emissjonijiet tal-gassijiet serra. Bħala parti mill-obbligi internazzjonali taħt il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Magħquda dwar it-Tibdil fil-Klima (UNFCCC), il-Prim Ministru ta' Malta fil-Laqgħa Għolja tas-Segretarju Ġenerali tan- Nazzjonijiet Magħquda dwar it-Tibdil fil-Klima li saret fi New York fit-23 ta' Settembru, 2014, ħabbar li l-Gvern Malti se jkun qed jipprovdi numru ta' boroż ta' studju fuq l-Azzjoni dwar il-Klima fl- Università ta' Malta biex isaħħu l-kapaċità umana fil-pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw. sar ingaġġ ta' 2 studenti oħra, rispettivament minn St Vincent and the Granadines u mill-Brażil. Bħas- sentejn ta' qabel, Malta offriet ukoll kontribuzzjoni finanzjarja fl-2018 taħt il-Green Climate Fund. jirrifletti l-wegħda li għamel il-gvern ta' kontribuzzjoni lejn dan il-fond li joffri għajnuna lill-pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw sabiex jieħdu azzjoni fuq it-tibdil fil-klima, kemm sabiex jadattaw għall- konsegwenzi li dan iġib miegħu kif ukoll sabiex jieħdu azzjoni u jimmitigaw. Fir-rigward tas-settur tal-iskart, id-Direttorat huwa involut b'mod attiv fl-implimentazzjoni tal-miżuri tal-Pjan Nazzjonali għall-Immaniġġjar tal-Iskart li kien ġiet adottat mill-Gvern Malti fl-2014 b'viżjoni sal-2020 lejn użu effiċjenti tar-riżorsi. L-għan ewlieni ta' dan il-Pjan huwa li jkun hemm żieda fil- prevenzjoni, użu mill-ġdid, riċiklaġġ u rkupru tal-iskart u jsir ukoll l-immaniġġjar aħjar tal-iskart f'Malta. Dan, madankollu, jiddependi fuq it-trasformazzjoni ta' diversi karatteristiċi; mhux l-inqas id- drawwiet attwali tal-popolazzjoni, il-volumi ta' skart iġġenerat, prattiki u l-infrastruttura għall-ġbir tal- iskart u swieq għall-iskart li jiġi ġġenerat. Id-densità għolja tal-popolazzjoni ta' Malta, l-ispazju limitat tal-art u n-nuqqas ta' massa kritika, flimkien mal-kundizzjonijiet klimatiċi Maltin, jipprovdu sfida biex jinkiseb dan l-għan. Id-Direttorat ħadem fuq diversi miżuri sabiex iżid aktar il-valur tal-iskart li jiġi mmaniġġjat b'mod aktar sostenibbli, fosthom: Il-ġbir separat tal-iskart organiku L-introduzzjoni tat-tielet borża għall-ġbir ta' skart organiku li twassal għal separazzjoni ta' dan it-tip ta' skart milli jintrema fil-borża s-sewda. Dan jippermetti l-ġenerazzjoni ta' enerġija rinnovabbli ogħla u aktar effiċjenza fl-impjant tat-trattament tal-iskart ta' Sant'Antnin, għaliex l-iskart organiku meta sseparat huwa riżorsa. Matul l-2015, il-proġett ġie introdott bħala proġett pilota f'ħames lokalitajiet differenti jiġifieri Bormla, Birkirkara, Ħal Għaxaq, L-Imdina u Ta' Xbiex. Flimkien ma' dawn il-ħames lokalitajiet, fid-29 ta' Jannar tal-2016 il-proġett pilota tkompla f'erba' lokalitajiet oħra. Dawn kienu Ħal Kirkop, Is-Swieqi, Marsaxlokk u L-Imġarr. Fit-30 ta' Settembru tal-istess sena, il-proġett pilota ġie introdott fil-lokalitajiet kollha ta' Għawdex. Fil-31 ta' Ottubru, 2018, dan il-proġett ġie varat fuq skala nazzjonali. Il-preparamenti għal din ir-riforma fil-ġbir tal-iskart kienu estensivi hekk kif saru diskussjonijiet ma' kull Kunsill Lokali u ġie mfassal il-mudell operattiv. Fl-istess waqt ġiet imnedija kampanja edukattiva aggressiva fuq il-mezzi kollha tax-xandir, bit-titlu Sort it Out, biex tħejji lill-poplu Malti għal din il-bidla fil-mod kif jiddisponi mill-iskart tiegħu ta' kuljum. Ir-riżultati li nkisbu sal-aħħar tas-sena 2018 eċċedew l-aspettattivi - 4, 517-il tunnellata ta' skart organiku tnaqqsu mill-borża s-sewda u minflok marru fil-miżbla, issa qed jinġabru b'mod separat u minnhom qed tiġi ġġenerata enerġija nadifa. Din ġabet magħha wkoll żieda fis-separazzjoni tal-iskart riċiklabbli. Reviżjonijiet tal-Avviż Legali dwar ir-Rimi Abbużiv tal-Iskart Saret ħidma sabiex jissaħħu l-leġiżlazzjoni u l-infurzar fir-rigward ta' rimi abbużiv tal-iskart. L-emendi leġiżlattivi biex ikun hemm infurzar aktar b'saħħtu u pieni aktar ebsin f'dan il-qasam daħlu fis-seħħ f'Settembru 2018 bi preparazzjoni għall-ġbir separat tal-iskart organiku. Żdiedu kontravenzjonijiet ġodda fl-avviż legali, fosthom il-ħruġ tal-iskart skorrett skont l-iskeda. Dan kien ifisser li l-iskedi tal- ġbir tal-iskart ġew annessi mal-avviż legali biex ikunu jistgħu jiġu infurzati. Il-poter tal-infurzar ġie estiż biex jinkludi d-direttorat ġewwa l-Awtorità tar-Riżorsi u l-Ambjent, u mhux biss fuq il-gwardjani It-tnedija ta' kampanja edukattiva u ta' komunikazzjoni estensiva ta' tliet snin dwar l-immaniġġjar tal- iskart, biex il-pubbliku ġenerali jidra prattiki sostenibbli tal-immaniġġjar tal-iskart u opportunitajiet ta' prevenzjoni li joħorġu mill-Programm tal-Gvern fuq il-Prevenzjoni tal-Iskart. Il-kampanja ġiet fi tmiemha f'Novembru 2018. Pjan biex jiġi regolat l-iskart kummerċjali Wara li ġie indirizzat l-iskart li jiġi ġġenerat mir-residenzi, bdejna nfasslu pjan ta' azzjoni biex nirregolaw l-iskart kummerċjali. Ħafna mill-istabbilimenti kummerċjali, li jinkludu dawk tal-ikel u x- xorb, uffiċċji u oħrajn, qed jagħmlu użu mis-servizz tal-ġbir tal-iskart tal-Kunsilli Lokali li huwa intenzjonat għar-residenzi. Diskussjonijiet mal-Kamra tal-Kummerċ, mal-GRTU u l-MHRA saru biex nidentifikaw l-aħjar mudell operattiv filwaqt li s-servizz ikompli jingħata u l-iskart kummerċjali jiġi separat ukoll fi skart organiku u riċiklabbli. Htieġa għal tibdil fil-qafas leġiżlattiv ukoll qed tiġi evalwata. Matul din is-sena saret ukoll evalwazzjoni bir-reqqa tal-miżuri tal-Pjan Nazzjonali għall-Immaniġġjar tal-Iskart li ser jara tmiemu fis-sena 2020. Sittin fil-mija tal-miżuri mniżżla f'dan il-pjan ġew implimentati, filwaqt li tletin fil-mija qegħdin fil-fażi ta' implimentazzjoni. Il-miżuri f'dan il-pjan ikopru firxa ta' tematiki fosthom azzjonijiet biex nindirizzaw skart muniċipali, elettroniku u tal- kostruzzjoni, kif ukoll miżuri ta' infurzar, għarfien u statistika, u oħrajn. Dan l-eżerċizzju ser iwassal biex jinbeda t-tfassil tal-Pjan Nazzjonali ġdid li jħares lil hinn mill-2020. Fis-sena 2018, ix-xogħol tal-Uffiċċju tal-Akkwist Pubbliku Ekoloġiku fi ħdan id-Direttorat kien iffukat primarjament fuq żewġ tematiki: it-taħriġ lill-awtoritajiet kontraenti u l-operaturi ekonomiċi, u l- pubblikazzjoni tat-Tieni Pjan Nazzjonali għall-konsultazzjoni pubblika. Fis-sena 2018, id-Direttorat kompla b'taħriġ li ffoka fuq il-proposti tat-Tieni Pjan Nazzjonali, kif ukoll fuq it-tibdil li dan ser iġib miegħu fil-monitoraġġ tas-sejħiet tal-offerti b'mod digitali. Ġew imħarrġa 188 uffiċjal permezz ta' għaxar sessjonijiet. Waqt dan it-taħriġ, eżempji ta' sejħiet għall-offerti ġew analizzati biex prattiki tajba jiġu mgħallma lil dawk preżenti. Saru wkoll laqgħat tat-Task Force fuq it- Tieni Pjan Nazzjonali fejn iltqajna mal-kordinaturi ta' kull Ministeru u ddiskutejna l-miri ambizzjużi ta' dan il-Pjan. It-Tieni Pjan Nazzjonali ġie mniedi għall-konsultazzjoni pubblika. Din ġiet estiża sabiex numru ta' laqgħat mal-imsieħba soċjali setgħu jiġu organizzati. Dawn inkludew żewġ laqgħat mal-MEUSAC, GRTU u l-Kamra tal-Kummerċ. It-tieni pjan ta' azzjoni huwa pjan ta' aktar ambizzjoni minn dak ta' qablu, għaliex imur oltre milli jistabbilixxi kriterji aktar mandatorji jew iżid kriterji ġodda. Infatti t-tieni pjan jintroduċi disa' miżuri addizzjonali li huma: applikazzjoni tal-akkwist pubbliku ekoloġiku lill- kwotazzjonijiet; proposti sabiex jidaħħlu miżuri ambjentali meta sejħa tinħareġ bl-award criteria; ħolqien ta' grupp ta' esperti sabiex jassisti fl-evalwazzjoni; taħriġ kontinwu fuq l-akkwist pubbliku ekoloġiku lill-kuntratturi; inċentivar lill-kunsilli lokali sabiex idaħħlu aktar l-akkwist pubbliku ekoloġiku; użu ta' fondi mill-Unjoni Ewropea; skemi sabiex jinċentivaw kuntratturi sabiex ikunu konformi f'ċerti setturi diffikultużi; awditjar waqt l-implimentazzjoni tax-xogħol; tisħiħ tar-rwol tal- kordinatur. Id-Direttorat dwar Żvilupp Sostenibbli Matul din is-sena, dan id-Direttorat kompla jsaħħaħ il-ħidma tiegħu. Waħda mill-funzjonijiet ewlenin kienet il-preparazzjoni ta' dokument ta' viżjoni għall-iżvilupp sostenibbli għall-Gżejjer Maltin sas-sena 2050, li tistabbilixxi prinċipji fit-tul li jirriflettu dak li Malta tixtieq għall-futur f'dar-rigward. Dan id- dokument ikkaratterizza l-pedamenti li fuqhom se tiġi msaħħa l-istrateġija l-ġdida tal-Iżvilupp Sostenibbli u ġie ppubblikat għall-konsultazzjoni f'Settembru 2018. Dan jippermetti li ninkorporaw u nikkordinaw, fi stadju bikri, ix-xogħol tagħna biex nikkontribwixxu lejn is-SDGs (Aġenda 2030). ksib ta' żvilupp sostenibbli jeħtieġ sforz kollettiv mill-Ministeri u l-entitajiet kollha minħabba n-natura orizzontali tas-suġġett. Għaldaqstant komplew isiru l-laqgħat tal-grupp ta' referenza għall-iżvilupp sostenibbli sabiex dan jibda jimplimenta l-prinċipji u l-policies f'dan ir-rigward fl-operat tal-Ministeri Dan il-grupp qiegħed jiltaqa' tal-anqas darba kull tliet xhur fejn qed jiġu diskussi diversi temi relatati mal-iżvilupp sostenibbli. Id-Direttorat ħa l-opportunità biex jibbenefika minn fondi offruti mill-iStructural Reform Support Programme 2017-2020 tal-Unjoni Ewropea. Intgħażel il-proġett, li jikkonsisti f'għajnuna teknika li ser tiġi offruta mill-OECD sabiex tissawwar l-Istrateġija tal-Iżvilupp Sostenibbli, u x-xogħol dwaru ser jibda jitwettaq matul is-sena 2019. Matul din is-sena Malta pparteċipat għall-ewwel darba fil-European Development Sustainable Week (ESDW), li ssir kull sena bejn it-30 ta' Mejju u l-4 ta' Ġunju. Saru diversi attivitajiet li jippromovu l- iżvilupp sostenibbli f'Malta mal-faxex kollha tas-soċjetà Maltija. Dawn kienu jikkonsistu f'Business Breakfast li tratta l-Ekonomija Ċirkulari, konferenza li kienet immirata sabiex titqajjem kuxjenza dwar ir-realtajiet soċjali li qed jinbidlu fis-soċjetà Maltija, partikolarment lejn gruppi vulnerabbli speċifiċi, kif ukoll sar dibattitu parlamentari mill-istudenti tal-livell sekondarju li kienu mistiedna jitkellmu fil- Parlament Malti dwar diversi suġġetti relatati mal-iżvilupp sostenibbli. Saru wkoll żewġ attivitajiet tal- massa, b'waħda minnhom tkun iffukata fuq suġġerimenti prattiċi dwar kif il-pubbliku jista' jintroduċi jew isaħħaħ prattiki tajbin ta' mmaniġġjar ta' skart, ta' tisjir ta' ikel li jkun għad fadal, kif ukoll ingħatat informazzjoni dwar il-proċess tal-kompostjar tad-dar. L-attività l-oħra kienet tittratta l-Ghost Fishing sabiex tenfasizza l-effett negattiv li kwalunkwe tagħmir tas-sajd skartat ikollu meta jintilef jew jibqa' mhux miġbur mill-baħar. Saret ukoll attività ta' tindif taż-żona madwar il-baħar fid-Dwejra f'Għawdex, bl-għan li jiżdied l-għarfien dwar it-tniġġis tal-baħar u l-impatt ta' skart fil-baħar. Id-Direttorat tal-Finanzi u l-Amministrazzjoni Ir-responsabbiltajiet tad-Direttorat tal-Finanzi u l-Amministrazzjoni jinkludu fost l-oħrajn it-tħaddim tal-proċessi tax-xiri pubbliku, l-ipproċessar tal-pagamenti, it-tmexxija tal-flotta tal-vetturi tal-Ministeru u l-ipproċessar ta' żjajjar fuq xogħol barra minn Malta minn uffiċjali tal-Ministeru. F'dan ir-rigward, matul il-perjodu kurrenti ngħataw disgħa u sittin (69) kuntratt wara sejħa għal tenders jew stimi maħruġa permezz tas-sistema elettronika tax-xiri (epps). L-istess Direttorat assuma wkoll sehem ewlieni fit-tħejjija tal-Business Plans u l-Baġit tal-Ministeru għas-sena 2019 u s-sentejn sussegwenti. Barra minn hekk, kif jagħmel ta' kull sena, id-Direttorat tal- Finanzi u l-Amministrazzjoni segwa mill-qrib ix-xejriet tal-infiq, kemm rikorrenti u kif ukoll kapitali, u dan sabiex tittieħed azzjoni f'waqtha fejn ikun meħtieġ kwalunkwe intervent. Id-Direttorat għar-Riżorsi Umani Matul l-2018, id-Direttorat għar-Riżorsi Umani pprovda lid-dipartimenti u l-entitajiet tal-Ministeru, kif ukoll lill-impjegati tagħhom, b'varjetà wiesgħa ta' servizzi relatati mar-Riżorsi Umani, inkluż, fost l- oħrajn, l-abbozzar ta' kuntratti tax-xogħol u l-għoti ta' pariri dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol. Matul is-sena saret ħidma fuq l-HR Planning sabiex isir reklutaġġ skont l-approvazzjoni mogħtija u jitħejjew pjanijiet riveduti għall-2019. Fil-fatt matul l-2018 ġew ippubblikati xejn inqas minn tlieta u tmenin (83) sejħa għall-applikazzjonijiet li kienu maqsumin kważi nofs bin-nofs bejn sejħiet service- wide (42) u sejħiet pubbliċi (41). Dmirijiet oħrajn imwettqa mid-Direttorat għar-Riżorsi Umani: (a) L-għoti ta' pariri u ż-żamma ta' rekords dwar miżuri li joħolqu bilanċ bejn il-ħajja u x-xogħol; (b) Iż-żamma tar-rekords dwar u l-monitoraġġ tal-leave u l-attendenza; (c) Il-monitoraġġ tal-Performance Appraisals; (d) Iż-żamma tar-rekords tal-impjegati; u (e) L-ipproċessar ta' promozzjonijiet u progressions tal-istaff fuq livell ta' Ministeru. Margaret Cassar Direttur Ġenerali (Żvilupp Sostenibbli, Ambjent u Tibdil fil-Klima) Dennis Buttigieg Direttur Ġenerali (Operat) ID-DIPARTIMENT TAS-SAJD U L-AKKWAKULTURA Id-Dipartiment tas-Sajd u l-Akkwakultura kompla jsaħħaħ is-settur tas-sajd permezz ta' diversi attivitajiet u proġetti. Id-Dipartiment ħadem fuq riċerka u ġbir ta' informazzjoni fuq is-sajd fl-ilmijiet li jaqgħu taħt il-ġuriżdizzjoni ta' Malta u dawk qrib tagħhom. Fost dawn, matul l-2018 saru riċerki xjentifiċi bħal MEDITS - International bottom trawl survey in the Mediterranean; il-ġbir ta' data dwar is-sajd permezz tal-proġett Data Collection Multi-annual Framework; u studju xjentifiku għat-titjib tas- selettività tal-irkaptu tat-tkarkir u diversi proġetti oħra li huma kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea. Matul din is-sena, id-Dipartiment nieda żewġ skemi ffinanzjati minn fondi nazzjonali. Skema minnhom hi mmirata sabiex jiġu rrestawrati dgħajjes tal-injam tas-sajd professjonali li għandhom iktar minn għoxrin sena, bl-għan li jiġi pprovdut appoġġ finanzjarju lil dawn is-sajjieda sabiex ikunu ppreservati dgħajjes tradizzjonali Maltin u s-snajja' marbuta magħhom. L-iskema l-oħra kienet dik tal-Fishing for Litter, bl-għan li jitnaqqas l-iskart mill-baħar. Tħallas ukoll is-sussidju taħt l-iskema għall-waqfien temporanju mis-sajd għal dawk il-bastimenti li jaħdmu għall-pixxispad. Bdew l-ewwel preparamenti fit-tfassil ta' proġetti infrastrutturali, iffinanzjati minn fondi nazzjonali, fosthom Control Hub f'Xatt il-Mollijiet fil-Marsa u rinovazzjoni tal-faċilità tal-Hardstanding f'Marsaxlokk, dan tal-aħħar sabiex is-sajjieda jkunu jistgħu jwettqu aħjar kull tip ta' xogħlijiet u tiswijiet fuq il-bastimenti tagħhom f'ambjent adekwat u sigur. Barra minn hekk, tkomplew il- preparamenti u t-tfassil ta' bini ta' uffiċċju permanenti f' Marsaxlokk permezz ta' kofinanzjament mill- Unjoni Ewropea taħt il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd 2014-2020. Id-Dipartiment kompla jsaħħaħ il-funzjoni regolatorja tiegħu permezz ta' diversi proġetti fil-qasam tal- kontroll. Dawn kienu jinkludu sistema elettronika ġdida ta' sales notes u x-xiri ta' kamera fotografika stereoskopika u tagħmir anċillari biex ikun hemm iktar monitoraġġ waqt it-tqegħid tat-tonn fil-gaġeġ. Diversi sistemi oħra ta' kontroll ġew inklużi fi ħdan dawn il-proġetti sabiex id-Dipartiment jassigura li r-regolamenti u l-liġijiet relatati mas-settur tas-sajd jiġu mħarsa b'mod proattiv bl-għajnuna ta' sistemi moderni adekwati. Tkompliet ukoll b'suċċess l-implimentazzjoni ta' proġetti oħra kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea taħt il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd 2014-2020, li jinkludu kors ta' taħriġ lis-sajjieda u l-kampanja promozzjonali "Nesploraw Flimkien it-Teżori tal-Baħar!" sabiex jiżdied l-għarfien ġenerali tal-pubbliku fuq is-settur tas-sajd. Ġew installati iżjed imwieżen fejn jista' jintiżen il-ħut hekk kif is-sajjied jiżbarka s-sajda tiegħu. Permezz ta' dawn l-imwieżen jiġi ffaċilitat il-mili tad-dokumentazzjoni li s-sajjied huwa obbligat iżomm bħala rekwiżiti tal-liġijiet tal-Unjoni Ewropea. Barra minn dan, tkompla wkoll xogħol biex jiġu introdotti sistemi aktar moderni tal-IT, sabiex informazzjoni relatata mas-sajd tintbagħat b'mod awtomatiku lill-awtoritajiet konċernati. Biex tkun aktar żgurata s-sigurtà tal-ikel fi prodotti tas-sajd, fil-pixkerija l-ġdida ddaħħlu sistemi ta' kontroll magħrufa bħala HACCP. Permezz ta' dawn il-proċeduri jsir monitoraġġ kontinwu li jiżgura li l-ħut kollu li jidħol fil-pixkerija jiġi mkessaħ immedjatament biex jibqa' frisk u tajjeb għall-ikel, sakemm jasal biex jinbiegħ waqt l-irkant. Barra minn hekk, iddaħħlu proċeduri ta' traċċabbiltà li jiżguraw l-informazzjoni dwar l-oriġini tal-ħut u b'hekk din l-informazzjoni tkun tista' titwassal għand il-konsumatur. Apparti dan, proċeduri oħra jaħsbu biex jiżguraw livell ta' ndafa ambjentali, livell ta' ndafa ta' min imiss il-ħut, kif ukoll li l-ilma u s-silġ li jintużaw ikunu ta' kwalità tajba u addattati għal ma' prodotti tal-ikel. Minn żmien għal żmien, fil-pixkerija qed isiru wkoll testijiet minn uffiċjali tad- Dipartiment, kif ukoll spezzjonijiet minn veterinarji, biex jiġi vverifikat li s-sistemi ta' sigurtà fl-ikel qed jaħdmu u biex jekk ikun hemm xi nuqqasijiet jiġu rranġati immedjatament. Matul l-2018 id-Dipartiment tas-Sajd u l-Akkwakultura introduċa sistema fejn il-bejgħ tal-ħut li jsir fil- pixkerija jitħallas direttament lis-sajjied. Dan sar biex id-Dipartiment ikun konformi mal-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 425.02 li tittratta r-Regolamenti dwar il-bejgħ tal-ħut, u għall-protezzjoni tas-sajjieda. Fil-qasam tal-akkwakultura, tkomplew il-preparamenti taż-żoni tal-akkwakultura skont l-istrateġija nazzjonali preżenti. Tkompliet ir-regolamentazzjoni tal-operat b'diversi miżuri li ttieħdu mal- federazzjoni tal-operaturi u l-Awtorità għar-Riżorsi u l-Ambjent (ERA) sabiex jiġi kkontrollat l- inkonvenjent u l-effett li l-irziezet tat-tonn ikollhom fuq l-ambjent. Fiċ-Ċentru tal-Akkwakultura f'San Luċjan, sar investiment permezz ta' xiri ta' tagħmir ġdid u modern. Sar ukoll xogħol fuq it-tankijiet li jżommu l-ħut għar-riċerka, u nxtraw diversi pompi u apparat ġdid. Tħejjew ukoll pjanijiet biex ikun hemm rinnovazzjoni totali fil-laboratorji sabiex id-Dipartiment ikollu post fejn issir ir-riċerka u żvilupp b'apparat dejjem aktar modern. Fil-qasam tar-riċerka, tkompliet il-kollaborazzjoni mal-istituzzjonijiet lokali bħall-MCAST u Nature Trust Malta, kif ukoll ma' entitajiet barranin. Ir-riċerka skont l-istrateġija nazzjonali ta' Malta lejn id- diversifikazzjoni ta' speċi ġodda għall-akkwakultura tkompliet ukoll fuq speċi bħaċ-ċippullazz u l- aċċjol. Qed isir monitoraġġ tat-tkabbir ta' dawn l-ispeċi li nqabdu mis-selvaġġ sabiex jiġu żviluppati ġenituri minn fejn ikun jista' jittieħed bajd għall-propagazzjoni ta' dawn l-ispeċi. Kompla wkoll ix- xogħol fuq speċi ornamentali fejn tkompliet ir-riċerka fuq il-Banggai cardinalfish u l-gambli tax-xatt u nbdiet ukoll riċerka fuq iż-żiemel tal-baħar. Barra minn hekk, tkompla x-xogħol ta' konservazzjoni tal- ħuta nazzjonali Maltija magħrufa bħala l-bużaqq. Dan il-proġett (Killifish Conservation Project) jaħseb sabiex il-frieħ li jikbru jiġu mitluqa fl-ambjent naturali tagħhom bl-għan li l-populazzjoni naturali tal- bużaqq tiżdied. Aġent Direttur Ġenerali, Dipartiment tas-Sajd u l-Akkwakultura ID-DIPARTIMENT GĦALL-IŻVILUPP RURALI F'din is-sena, id-Dipartiment għall-Iżvilupp Rurali ffoka fuq it-tfassil u l-pubblikazzjoni tan-National Agricultural Policy. Dan kien pass importanti peress li l-policy se sservi ta' gwida li tista' tgħin lis- settur biex jiffaċċja l-isfidi kurrenti u futuri kif ukoll biex tipprovdi direzzjoni matul l-għaxar snin li ġejjin. Id-Dipartiment kompla jagħti għajnuna siewja permezz ta' pariri tekniċi lil bdiewa u raħħala mill- uffiċini tal-Extension Service. Saret ħidma biex bdiewa u raħħala jitħajru jinvestu f'teknoloġiji innovattivi u prattiċi. Id-Dipartiment innifsu wkoll daħal għal proġetti innovattivi u għamel esperimenti fuq frott u prodotti ġodda għas-suq lokali. Id-Direttorat tad-Diversifikazzjoni u Kompetittività Ix-xogħol ta' dan id-Direttorat, li hu ffurmat minn diversi sezzjonijiet li għandhom għanijiet speċifiċi, huwa mmirat biex joffri servizzi relatati ma' għajnuna teknika fl-agrikultura. Id-Direttorat jieħu ħsieb ukoll ir-riċerka fis-settur agrikolu u għal dan l-għan jikkordina mal-istituti akkademiċi kkonċernati fl-Università ta' Malta u fl-MCAST. Għaldaqstant bdew jitħejjew żewġ MoUs, wieħed mal-Università ta' Malta dwar ir-riċerka fl-agrikultura, u l-ieħor mal-Ministeru għall- Edukazzjoni fejn ser jiġi allokat spazju għat-taħriġ tal-istudenti tal-agribusiness fuq livell sekondarju. Dan id-Direttorat kien involut biex tinstab soluzzjoni għal ċertifikazzjoni tal-pompi tal-bexx tal-bdiewa. Dan il-proċess ser jibda jsir fl-2019 fl-Għammieri b'koperazzjoni mal-entità responsabbli li hija l- MCCAA. Ġiet esplorata wkoll l-idea li jiġu involuti wkoll il-bdiewa li jkabbru b'mod organiku fil- farmers market. Id-Direttorat beda jikkordina r-reviżjoni tal-CoGAP (kodiċi ta' prattiki għaqlin għall-biedja) u għal dan l-għan diġà saru diskussjonijiet ma' diversi persuni u entitajiet involuti fis-settur. Dan l-eżerċizzju mistenni jkun konkluż fl-2019. Id-Direttorat qed jassisti lill-Awtorità għar-Riżorsi (MRA) biex tiġi kkalkulata għall-ewwel darba kemm tiġi tiswa f'termini ta' CO2 il-produzzjoni tal-patata. Din l-informazzjoni hija bżonjuża għall- inventarju tal-gassijiet serra. Sar ħafna titjib strutturali fir-razzett l-antik tal-Għammieri li jħaddan fih l-uffiċini tad-Direttorat. Ġiet restawrata waħda mis-swali, li ser tintuża bħala ċentru għal-laqgħat mal-bdiewa, kif ukoll bitħa u loġoġ li ser iservu bħala sede għal mużew ta' inġenji agrikoli antiki li kienu jintużaw fl-Għammieri fl- imgħoddi. Uffiċjali tal-Extension Service ġew mitluba assistenza teknika minn diversi bdiewa u raħħala dwar kif jistgħu jtejbu l-operat tal-irziezet tagħhom. Dawn il-bdiewa u raħħala ngħataw il-pariri fil-pront, inkluż waqt żjarat li saru fl-irziezet tagħhom. Ġie organizzat l-ewwel kors għal bdiewa li jkabbru d-dwieli, mifrux fuq 8 sessjonijiet matul 5 xhur u mfassal flimkien mal-Università ta' Malta. Il-kors iwassal għal ċertifikat mill-Università ta' Malta. Saru diskussjonijiet mal-MCCAA sabiex fl-2019 tibda kampanja ta' edukazzjoni fuq l-użu sostenibbli tal-pestiċidi. Din il-kampanja ser tkun qed issir mill-Extension Services Unit. Riċerka Matul is-sena, id-Direttorat kompla jsegwi x-xogħol tal-Kumitat Permanenti għar-Riċerka Agrikola fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Żewġ sottomissjonijiet li kellu d-Direttorat fil-qasam tar-riċerka ġew aċċettati mill-entitajiet li japprovaw u li jiffinanzjaw il-proġetti. L-ewwel proġett li ġie sottomess flimkien mal-MCAST jirrigwarda l-użu ta' remote sensing u satelliti fl-użu agrikolu. Dan il-proġett se jdum 20 xahar u ġie ffinanzjat mija fil-mija mill-MCST mill-Fond Nazzjonali għall-Ispazju. It-tieni proġett huwa riċerka innovattiva fil-qasam tal-aquaponics li qed issir ma' pajjiżi oħra Ewropej fosthom l-Italja, Franza u l- Ġermanja kif ukoll it-Turkija. Saru provi fuq 5 varjetajiet tal-frotta eżotika Physalis, jew Cape Gooseberry, ġewwa l-Għammieri. Saru wkoll provi b'demel organiku ġdid sabiex tiġi ttestjata l-effettività tiegħu. Inbdew provi fuq varjetajiet diversi ta' siġar tat-tamal sabiex tinstab l-aktar varjetà addattata għall-klima Maltija. Ġie installat weather station ġdid ġewwa l-Għammieri, bl-għan li jibda jintuża mill-Extension Services biex jingħata parir aktar effettiv rigward temp u agrikultura. Il-ġonna privati ta' palazzi presidenzjali Bħal fi snin preċedenti, sar xogħol ta' kultivazzjoni, manutenzjoni tas-siġar u pjanti, ta' aspetti kemm ta' saħħa u kemm estetiċi, kif ukoll arranġamenti bil-fjuri skont kif mitlub, għall-palazzi presidenzjali ta' San Anton (inkluż il-Ġnien taċ-Ċitru), tal-Verdala u tal-Belt Valletta, kif ukoll dawk ta' madwar li huma miftuħa għall-pubbliku. Ittieħed ħsieb ukoll tal-annimali li hemm ġewwa l-Kitchen Garden. It-Taqsima tar-Raba' fl-Għammieri Kompla wkoll it-tkattir ta' varjetajiet lokali ta' frott u ħxejjex bl-għan li jkunu studjati, riċerkati u kkonservati r-riżorsi ġenetiċi agrikoli Maltin. Beda studju fuq il-karatterizzazzjoni ta' dwieli indiġeni Maltin. Matul is-sajf inżabru diversi siġar tal-palm madwar Malta, fejn il-weraq tal-palm miżbur ġie mqassam lis-sajjieda sabiex jintuża fil-kannizzati għas-sajd tal-lampuki. Vitikultura u Enoloġija Sar Occupational Health and Safety Risk Assessment ġewwa ċ-Ċentru tal-Vitikultura u l-Enoloġija tal- Gvern fil-Buskett, fejn ġew identifikati riskji assoċjati mal-operat tal-ħaddiema f'dan l-ambitu. Inbeda wkoll proġett biex jerġa' jitwaqqaf il-laboratorju ta' riċerka fil-qasam tal-inbid. Is-sezzjoni tat-trobbija tal-annimali Saru diversi laqgħat ma' studenti agrikoli tal-MCAST biex ikunu jistgħu jitħarrġu manwalment fit- trobbija ta' annimali differenti. Matul din is-sena sar titjib infrastrutturali relatat mat-trobbija tal-annimali fl-Għammieri, li jinkludi: installazzjoni ta' numru ta' mxatar għal baqar u barrin indiġeni Maltin, bini ta' tinda ġdida għall-baqar tal-ħalib, xiri u installazjoni ta' milk cooler ġdid, u ta' inkubaturi ġodda biex jintużaw għall- propagazzjoni tat-tiġieġ suwed ta' Malta. Ġie akkwistat ħmar tar-razza Maltija bħala donazzjoni minn individwu. Dan hu t-tieni eżemplar għall- Għammieri u jgħin l-iskop li tiġi stabbilita merħla ta' din ir-razza li llum kważi spiċċat minn Malta. Mixtla San Vinċenz Fi Frar 2018 ġew moqdija l-ordnijiet ta' 468 bidwi u dilettanti biex ikunu pprovduti selvaġġ u siġar tal- frott. Il-mixtla wara fetħet għall-pubbliku biex dak li baqa' jinbiegħ direttament. Għal dan l-għan ġie organizzat one-stop-shop biex il-klijenti jinqdew f'post wieħed mill-ewwel u mingħajr dewmien. Bejn ordnijiet u bejgħ dirett, kien hemm mat-819-il applikazzjoni, u nbiegħu total ta': 4558 siġra tal-frott, 2404 siġriet taż-żebbuġ, 996 siġra taċ-ċitru, 1525 xitel tas-selvaġġ tal-frott, u 3545 selvaġġ tad-dwieli Amerikani. Il-bejgħ totali ammonta għal €62,666.30. Il-maġġoranza tas-siġar tal-frott mibjugħa kienu mlaqqma u mkabbra fil-Mixtla ta' San Vinċenz. Matul is-sena, total ta' 13,600 selvaġġ tal-frott u 8000 biċċa tas-siġar tal-frott kienu mħawla fl-għelieqi tal-mixtla. Barra minn hekk, mal-1000 xitla taċ-ċawsli, 560 xitla tan-naspli, u 1000 xitla tal- Volkameriana kienu mħawla fi qsari kbar lesti għat-tilqim. B'kollox matul is-sena kollha kienu mlaqqma madwar 17,000 siġra. Ix-xogħol tat-tilqim sar matul perjodi speċifiċi tas-sena, kemm tas-selvaġġ li kien imħawwel fil-qsari u kemm dak tas-selvaġġ imħawwel barra fl-għelieqi. Tlaqqmu ħawħ, nuċiprisk, għajnbaqar, lewż ħelu, lanġas, bambinella, tuffieħ, varjetajiet ta' żebbuġ Malti, naspli, u diversi varjetajiet ta' ċitru, fosthom lumi, larinġ qares, larinġ tad-demm, mandolina, klementina u xaddok. Id-Direttorat tal-Agrikultura L-għan tad-Direttorat tal-Agrikultura fi ħdan id-Dipartiment tal-Iżvilupp Rurali huwa li joffri qafas legali u jistabbilixxi struttura ta' Politika Agrikola li tkun sostenibbli ekonomikament u ambjentalment fl-ambitu li jiġu rispettati r-regolamenti tal-Unjoni Ewropea, partikolarment taħt il-Politika Agrikola Komuni (PAK). Id-Direttorat tal-Agrikultura hu maqsum f'żewġ oqsma, dak regolatorju kif ukoll dak li joffri sostenn lis-suq lokali. Biex ikun f'pożizzjoni li jwettaq aħjar ir-responsabbiltajiet li għandu bħala awtorità kompetenti f'diversi setturi agrikoli, dan id-Direttorat żamm l-istruttura li ġiet maqsuma fi tliet (3) sezzjonijiet ewlenin:  Unit ta' Implimentazzjoni: Settur Agro-Ambjentali  Unit ta' Implimentazzjoni: Settur Swieq, Kwalità u Produzzjoni  Unit ta' Leġiżlazzjonijiet u Żvilupp Politiku Is-Sezzjoni dwar il-Kontroll tal-Injam Is-Sezzjoni dwar il-Kontroll tal-Injam hija responsabbli mill-implimentazzjoni u l-infurzar tar- Regolament tal-Unjoni Ewropea dwar it-Tqegħid fuq is-Suq ta' Prodotti tal-Injam (EUTR) u r- Regolament FLEGT. Dwar l-EUTR, f'Jannar tal-2018, id-Direttorat wettaq sessjoni ta' informazzjoni għall-importaturi ta' prodotti tal-injam li ġejjin minn pajjiżi terzi, b'mod partikolari miċ-Ċina, sabiex jiżdied l-għarfien dwar l-EUTR u jgħin lill-importaturi jilħqu l-obbligi tagħhom. Matul is-sena saru 30 spezzjoni bħala parti mill-kontrolli ta' infurzar meħtieġa sabiex issir evalwazzjoni tas-sistema ta' diliġenza dovuta li għandha tinġabar mill-operaturi. Dan hu meħtieġ sabiex ikun żgurat li r-riskju li l-prodotti tal-injam li se jiġu importati ġew maħsuda b'mod illegali jkun negliġibbli. Flimkien mad-Dwana saru l-arranġamenti neċessarji għal koperazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal- iskema ta' liċenzjar FLEGT, kif ukoll ingħatat l-informazzjoni meħtieġa lill-importaturi. Din l-iskema tkopri prodotti tal-injam u l-karta li jiġu importati mill-Indoneżja. Il-proċess miexi b'mod effiċjenti u, fis-sena 2018, id-Direttorat approva 79 liċenzja FLEGT, u wettaq 4 spezzjonijiet flimkien mad-Dwana. L-Arkivji Bdiet tiġi implimentata s-sistema l-ġdida li saret bi ftehim mad-Dipartiment tal-Arkivji, fejn il-pjanti antiki u l-materjal kollu relatat ġie trasferit lejn l-Arkivji Nazzjonali fir-Rabat. B'hekk dan il-materjal antik u storiku jiġi restawrat u mħares bl-aktar mod professjonali minn nies tekniċi f'konformità mad- dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Arkivji Pubbliċi u fl-istess ħin id-Direttorat qiegħed ikollu aċċess għal din l-informazzjoni b'mod elettroniku. Dan qiegħed jgħin biex il-klijenti jkollhom servizz aħjar. Ta' min isemmi illi d-Direttorat laqa' 58 applikazzjoni sabiex isiru riċerki fuq l-arkivji tal-kotba tar- raba'. Matul din is-sena, id-Direttorat ħa sehem ukoll f'total ta' 22 seduta li kienu jittrattaw temi differenti arkivjali ta' interess għal Malta. Inbeda proċess sabiex Malta jkollha l-ewwel reġistru ta' prodotti tradizzjonali agro-kulinari Maltin. Uffiċjali mid-Direttorat tal-Agrikultura bdew sensiela ta' intervisti ma' nies minn diversi oqsma tal-ħajja sabiex tinġabar informazzjoni fuq varjetajiet ta' frott u ħaxix kif ukoll platti hekk imsejħa tradizzjonali li ilhom jiġu prodotti minn tal-inqas għal dawn l-aħħar 25 sena. L-intervisti qed isiru wara taħriġ mogħti mill-Arkivji Nazzjonali ta' Malta. Prodotti ta' Kwalità Id-Direttorat tal-Agrikultura pparteċipa f'numru ta' fieri organizzati f'diversi lokalitajiet u attivitajiet tal-massa bħal Kwalità Malta ġewwa l-MFCC, Il-Ġimgħa għas-Servizz Pubbliku, Notte Bianca ġewwa l-Belt Valletta u Għawdex f'diversi rħula bħal San Lawrenz u x-Xewkija. Dan kollu sar sabiex titqajjem iktar kuxjenza fuq ix-xogħol tal-biedja u l-prodott agrikolu frisk Malti. Id-Direttorat nieda diversi fuljetti informattivi dwar ix-xogħol regolatorju li jsir minnu filwaqt li titqajjem iktar kuxjenza dwar setturi varji bħall-biedja organika, nitrati, l-injam u l-inbid. Wara diversi laqgħat ma' stakeholders li joperaw f'diversi oqsma agrikoli, beda x-xogħol sabiex jinħolqu l-ewwel standards ta' produzzjoni ogħla fis-settur agrikolu Malti taħt l-Iskema Nazzjonali ta' Prodotti ta' Kwalità. Din l-iskema toffri traċċabbiltà permezz ta' kontrolli varji tul il-katina ta' produzzjoni kollha. Id-Direttorat ipparteċipa wkoll fil-laqgħat organizzati mill-Kummissjoni Ewropea dwar il-promozzjoni agrikola, sabiex iżomm aġġornat dwar ix-xogħol ta' promozzjoni fis-settur agrikolu kif ukoll sabiex isir aktar konxju tal-opportunitajiet jista' jkun hemm għall-promozzjoni ta' prodotti agrikoli Maltin ġo pajjiżna u barra min xtutna. Ġew imfassla żewġ tenders sabiex jiġu promossi prodotti ta' kwalità. Saret enfasi fuq l-inbejjed DOK Malta DOK Gozo u IGT Maltese Islands permezz tal-kampanja "Wines of Distinction". Proġetti b'fondi Ewropej Id-Direttorat tal-Agrikultura hu involut fil-Proġett FOWARIM, li l-għan tiegħu hu li jistimula riċerka u interess fis-settur tal-ilma fl-agrikultura. Permezz ta' dan il-proġett, 13-il uffiċjal tal-agrikultura segwew korsijiet ta' taħriġ barra minn Malta dwar ir-relazzjoni tal-agrikultura u l-ilma, kif ukoll ġew organizzati korsijiet għal uffiċjali u għall-pubbliku ġenerali lokalment dwar din it-tema. Ġew imnedija wkoll sensiela ta' field trials u saru numru ta' laqgħat mas-setturi li għandhom interess fl-ilma u fl-agrikultura. Il-proġett intemm fl-aħħar tal-2018. Protezzjoni tal-Ħamrija Id-Direttorat tal-Agrikultura huwa l-awtorità kompetenti għat-trasferiment tal-ħamrija billi kull min ikun ser jittrasferixxi l-ħamrija javża lid-Direttorat bid-dettalji meħtieġa. Matul din is-sena, id-Direttorat irċieva 21 notifika għal ċaqliq ta' ħamrija. It-Taqsima Organizzazzjonijiet tal-Produtturi Ix-xogħol tad-Direttorat tal-Agrikultura, bħala l-awtorità kompetenti skont ir-Regolament tal-Kunsill KE 1308/2013 għall-Organizzazzjonijiet tal-Produtturi, hu li jimplimenta l-leġiżlazzjoni u jħares ir- rikonoxximent ta' dawn l-entitajiet fuq bażi regolari. Fl-2018 id-Direttorat kompla l-ħidma sabiex tkun tista' tiġġedded l-unika organizzazzjoni tal-produtturi preżenti, dik tal-inbid. Saru diversi laqgħat u rakkomandazzjonijiet bejn l-organizzazzjoni u d-Direttorat biex l-għaqda tibqa' kommessa li timplimenta l-Pjan Operattiv, dejjem għall-vantaġġ tal-membri li jkunu msieħba, biex tirrendi sistema aktar sostenibbli għal kultivazzjoni li tħares il-protezzjoni tal-ambjent kif ukoll li tkun aktar ta' vantaġġ ekonomikament. It-Taqsima Żebbuġ u Żejt taż-Żebbuġa Matul is-sena 2018 id-Direttorat kompla jaħdem fuq il-provvedimenti legali li jikkonċernaw il- produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa. Għaldaqstant ġew irreġistrati, fuq is-sistema tal-Olive Registry, 320 bidwi li jkabbru s-siġar taż-żebbuġ fuq 582 tomna. Din l-informazzjoni hija kruċjali biex id-Direttorat ikollu database aġġornata fejn ikun jista' jistabbilixxi kemm u minn fejn qed jiġi prodott iż-żejt taż- żebbuġa. Din is-sena nħarġu 5 liċenzji għal għassara taż-żejt taż-żebbuġa. Id-Direttorat irċieva wkoll id- dikjarazzjonijiet tal-ħsad taż-żebbuġ u din is-sena ġew milqugħa 280 dikjarazzjoni li jammontaw għal 30 tunnellata ta' żejt. It-Taqsima tal-Vitikultura Matul din is-sena, id-Direttorat wettaq 6 sessjonijiet ta' ċertifikazzjoni li jkopru 118-il kampjun. Dan il-proċess ta' ċertifikazzjoni huwa essenzjali biex jiżgura li l-prodott li hemm fil-flixkun huwa tassew ta' kwalità hekk kif ikun iddikjarat fuq it-tabella. Id-Direttorat wettaq kontrolli regolari biex jiżgura li l-ammont u l-varjetà tal-għeneb li qed jasal mingħand il-bidwi għall-għasir fil-wineries huma kif dikjarat. Id-Direttorat jieħu ħsieb ukoll il-proviżjoni ta' banderols. Dawn huma bħal siġilli li jiċċertifikaw, skont il-liġijiet ikkonċernati, il-livell ta' kwalità tal-inbid. Għas-sena 2018 inbiegħu: 769,150 DOK Malta, 199,537 DOK Gozo, u 965,993 IGT Maltese Islands. Fl-istess sena ħarġu 21 liċenzja tal-għassara, wara li l-applikanti kienu meqjusa konformi mal-obbligi kollha. Frott u Ħaxix Sar eżerċizzju estensiv sabiex jikkonsolida l-katina sħiħa ta' produzzjoni (mill-għalqa sas-suq) għat- tliet setturi: Inbid, Frott u Ħaxix, u Żejt taż-Żebbuġa. Fl-eżerċizzju ġew meqjusa diversi kunċetti, li ladarba maqbula jkunu jistgħu jidħlu fir-regolamenti lokali sabiex inkunu iktar konformi mar- regolamenti tal-UE. Saret ukoll reviżjoni tal-Att (447) tal-Għaqdiet tal-Produtturi bi proposti biex il- liġi tiġi iktar konformi mal-aħħar regoli tal-Unjoni Ewropea. Attivitajiet oħra mid-Direttorat tal-Agrikultura Matul din is-sena, ġew mitluba 610 konsultazzjonijiet mill-Agriculture Advisory Committee dwar applikazzjonijiet lill-Awtorità tal-Ippjanar, li jinkludu kull tip ta' żvilupp relatat mal-agrikultura, fosthom ġwiebi, pump rooms, serer, twaqqigħ u bini ta' kmamar agrikoli, stalel taż-żwiemel, ħitan, xtiebi, tqegħid ta' ħamrija u passaġġi. Żviluppi fi rziezet mhumiex inklużi. Simplifikazzjoni u koerenza fil-liġi tan-nitrati Ġie mfassal Programm ta' Azzjoni ġdid dwar in-Nitrati sabiex jitnaqqas l-impatt tan-nitrati fuq is-sorsi tal-ilma tal-pjan billi jindirizza t-tniġġis ta' dan ir-riżors vitali minn nitrati li jintużaw fl-agrikultura, fejn ġie kkunsidrat it-tibdil fil-qasam leġiżlattiv li kien sar fil-liġi 549.66. Fl-istess waqt, id-Direttorat għamel eżerċizzju ta' simplifikazzjoni biex il-liġi nazzjonali tan-nitrati, apparti li tkun aktar trasparenti, koerenti u aktar effiċjenti mil-lat ta' implimentazzjoni mad-direttiva Ewropea, tkun aktar flessibbli u addattata għal bdiewa u raħħala Maltin li mhumiex meqjusin biss bħala hobby farmers. Sar proċess ta' konsultazzjoni pubblika wara li tfassal l-abbozz tal-liġi. Il-liġi ġiet ippubblikata u ser jiġu implimentati l-kontrolli fl-2019. Sadattant tkompliet ukoll l-attività tal-Front Office sabiex ikompli jiġi aġġornat ir- reġistru tan-nitrati. Bħala parti mill-kampanja annwali ta' kontroll tan-nitrati, saru spezzjonijiet fuq total ta' 70 razzett tal- bhejjem: 15 fi rziezet tal-baqar, 15 fi rziezet tal-majjali u 40 fi rziezet tat-tiġieġ tas-simna jew tal-bajd, fniek u oħrajn. Fost l-aktar nuqqasijiet komuni li ġew osservati kien hemm in-nuqqas ta' żamma ta' rekords aġġornati u n-nuqqas ta' demmiela għall-ħażna tad-demel, u ntbagħtu 16-il ittra ta' twissija kif ukoll intbagħtu 3 ittri bil-penali amministrattivi lil operaturi differenti. Ġew investigati wkoll 12-il rapport li ġew imressqa mill-pubbliku ġenerali. Dawn kienu jvarjaw minn tferrix ta' demel likwidu fuq ir-raba', ħruġ ta' demel likwidu minn fuq l-irziezet u demel maħżun barra fiż-żmien li mhux suppost. Ir-rapporti ġew segwiti u investigati kollha skont il-proċedura. Emenda fil-liġi fis-settur tal-produzzjoni u tikkettar ta' prodotti agrikoli Saret reviżjoni tal-liġi S.L. 35 tal-2016, rigward l-implimentazzjoni tal-kontrolli fis-settur tal- produzzjoni u tikkettar tal-prodotti organiċi. Din ir-reviżjoni fil-liġi ġiet ippubblikata u qed tiġi implimentata. Tfassil ta' Politika Agrikola Nazzjonali Il-Politika Agrikola Nazzjonali, imfassla mid-Direttorat tal-Agrikultura bl-assistenza ta' konsulenza esterna, ġiet varata fil-bidu tas-sena 2018 u qed tibda tiġi implimentata mis-sena 2019. Din il-politika tagħti road map ċara tax-xogħol li jrid isir u kif irid jiġi mqassam biex jindirizza u jisfrutta l-potenzjal li għandu s-settur kif ukoll jegħleb l-isfidi li qed jiffaċċja s-settur agrikolu. Il-pitkalija Matul din is-sena ttieħdu diversi miżuri sabiex ikompli jitjieb l-operat ġewwa l-pitkalija. Fost dawn kien hemm il-bdil ta' proċeduri interni sabiex il-bdiewa, ix-xerrejja u l-pitkala jinqdew aħjar, u d-dħul ta' sistema kompjuterizzata ġdida totalment li tissimplifika l-ħlas tal-liċenzji. Sar bdil fil-proċedura tat- tqassim u l-ħasil tal-kaxxi, kemm sabiex il-bdiewa u x-xerrejja jinqdew aħjar kif ukoll ħalli jkun hemm aktar kontroll fuq id-dħul u l-ħruġ tal-kaxxi. Saru wkoll diversi proġetti sabiex titjieb l-infrastruttura ġewwa l-pitkalija. Twaħħlu diversi kameras tas-sigurtà madwar il-pitkalija kollha sabiex tiżdied is-sigurtà. Twettaq xogħol ta' landscaping li jippermetti dehra aħjar lill-pitkalija. Ġiet irranġata żona sabiex tiffaċilita l-parkeġġ u l-moviment tal- vetturi waqt li jkunu qed jinħattu u jitgħabbew il-prodotti agrikoli. Sar ukoll qbil ma' Ambjent Malta għal tindif ġewwa l-pitkalija. Matul is-sena 2018, il-bejgħ ta' ħaxix u frott frisk fil-pitkalija kien jammonta għal valur totali ta' €20,127,602, li jikkonsisti f'€4,574,085 mal-Farmers Central Cooperative Society u €15,553,518 ma' pitkala oħra. Mario Spiteri Direttur Ġenerali, Dipartiment għall-Iżvilupp Rurali Ambjent Malta twaqqfet fl-2018 b'konsolidament tad-Direttorat tal-PARKS, il-Valley Management Unit u l-Malta Embellishment and Landscaping Project (MELP). Fost oħrajn, Ambjent Malta għandha l-obbligu li tħares u timplimenta l-management plans tas-siti Natura 2000 kif ukoll li tivvalorizza l- kapital naturali tal-gżejjer Maltin. Ambjent Malta hija responsabbli wkoll mill-operat tal-parks nazzjonali u reġjonali, is-superviżjoni ta' xogħlijiet ta' tisbiħ u manutenzjoni ta' ġonna pubbliċi u toroq imwettqa mill-Environment Landscape Consortium (ELC), kif ukoll xogħlijiet ta' tindif, manutenzjoni ta' ħitan tas-sejjieħ u kanali tal-ilma tax-xita ġewwa diversi widien. F'April ta' din is-sena tlesta l-proġett tar-restawr tal-Ġnien tal-Argotti. F'dan il-ġnien ġiet installata sistema ġdida ta' dawl, tpoġġa pavimentar ġdid u reġgħu nbnew faċilitajiet sanitarji, poġġamani u bankijiet. Ġiet restawrata l-funtana ta' Wignacourt u saret tiswija tas-swar li jdawru l-ġnien. Tħawlu numru ta' siġar u arbuxxelli biex ikabbru l-varjetà ta' speċi eżotiċi fi ħdan dan il-ġnien botaniku. Tkomplew ukoll xogħlijiet ta' restawr f'diversi ġonna pubbliċi, fosthom tisbiħ tal-picnic area ġewwa Ta' Qali. Hawnhekk ġew installati strutturi tal-injam biex jagħtu dell lill-viżitaturi, sistema ġdida ta' dawl, kif ukoll bankijiet u mwejjed, xi wħud minnhom għal persuni bi bżonnijiet speċjali. Inbena sett ta' guvi ġewwa l-Petting Farm f'Ta' Qali, sabiex jiġu esebiti fihom aktar speċi ta' għasafar. Ġiet imtejba s-sistema tas-CCTV ġewwa l-Park ta' Sant'Antnin f'Wied il-Għajn sabiex tiżdied is- sorveljanza ta' dan il-park. Tlesta xogħol ta' restawr f'parti mill-Victoria Lines u tranġar tal-ħitan fil-Ġnien tal-Għarusa tal-Mosta. Il-proġett ta' dan il-ġnien jinsab fi stadju avvanzat fejn, fost oħrajn, ġiet installata sistema ġdida ta' dawl, sistema ġdida ta' irrigazzjoni, sar ix-xogħol preparatorju għas-sistema CCTV, u nxtrat l-għamara kollha tal-ġnien inkluż bankijiet, rubbish bins u lampi. Beda x-xogħol tat-tqegħid tal-pavimentar il-ġdid filwaqt li tħawlu aktar minn elf siġra u arbuxxelli. Rigward proġett ta' Park Reġjonali fil-limiti ta' Ħaż-Żabbar, inbeda x-xogħol ta' binja b'faċilitajiet diversi bħalma huma kafetterija, faċilitajiet sanitarji u kamra għas-sorveljanza. Ħitan eżistenti tas- sejjieħ ġew irrestawrati. Sar pjan ta' taħwil ta' siġar u arbuxxelli bl-għajnuna teknika tal-Institute of Earth Systems fi ħdan l-Università ta' Malta. Sar ukoll xogħol ta' tħejjija ta' tqegħid ta' servizzi li jinkludu ilma tal-irrigazzjoni, dawl u sistema ta' CCTV. Il-proġett tal-Life+ ġewwa l-Buskett tlesta f'Marzu 2018. Hawnhekk sar restawr tal-abitat naturali li jinkludi xogħol estensiv ta' ħitan tas-sejjieħ u ħitan b'ġebel ta' daqs kbir biex iservu għall-ilqugħ tal- ħamrija, b'total li jammonta għal 27,880 metru kubu ta' ħitan. Ġew restawrati wkoll il-ħnejjiet tal-irfid ġewwa l-wied tal-Buskett. Kamra eżistenti ġiet ikkonvertita f'uffiċċju informativ għall-pubbliku. Tħawlu aktar minn 3,300 siġra indiġena filwaqt li tneħħew speċi ta' siġar aljeni invażivi. Sar restawr ukoll fuq 5,160 metru kwadru ta' passaġġi b'valur storiku. Matul din is-sena, 2018, intlaħaq rekord assolut ta' taħwil ta' aktar minn 14,700 siġra u arbuxxelli ġewwa diversi lokalitajiet, sewwa sew 7,029 fir-rebbiegħa u 7,710 fil-ħarifa u x-xitwa. Fost dawn kien hemm 3,100 siġra u arbuxxelli ta' speċi indiġeni li tħawlu ġewwa Kemmuna taħt l-iskema ta' Siġra Għal Kull Tifel u Tifla Mwielda f'Malta, u 1200 li tħawlu f'widien, speċifikament f'Wied iċ-Ċawsli, Wied il-Kbir u Wied is-Sewda, kollha fl-inħawi ta' Ħal Qormi, u Wied Ħesri fl-inħawi tas-Siġġiewi. Twettqu wkoll sitt proġetti ta' tħaddir, li kienu jinvolvu taħwil ta' siġar u arbuxxelli, fosthom speċi indiġeni, f'ħames kunsilli lokali f'Malta (Is-Swieqi, Ħal Qormi, Tal-Pietà, L-Imdina u Ħaż-Żabbar) u ieħor f'Għawdex (Ta' Sannat). Il-Valley Management Unit qiegħed jimplimenta l-pjan LIFE RBMP (River Basin Management Plan) bħala parti mill-proġett LIFE Integrated Project fuq medda ta' tmien snin, liema proġett jinvolvi l- identifikazzjoni u l-assessjar ta' ekosistemi fiż-żoni idrografiċi ta' Malta u Għawdex. Ġew ingaġġati l- ħaddiema li ser ikomplu jaħdmu fuq il-proġett min-naħa ta' Ambjent Malta, kif ukoll inġieb it-tagħmir informatiku għar-rekordjar u l-evalwar tal-informazzjoni elettronika. Il-Valley Management Unit hija involuta wkoll fl-implimentazzjoni ta' żewġ proġetti oħra: Il-proġett Rainwin li jagħmel parti mill-Cohesion Fund Programme u jinvolvi l-iżvilupp ta' pjan ta' infrastruttura għall-ħażna tal-ilma ġewwa ħames żoni idrografiċi (Is-Salini, Il-Marsa, Id-Dwejra f'Għawdex, Wied il-Qoton, Wied il-Għasel). Bħala parti minn dan il-proġett qed isir ukoll intervent pilota f'Wied il-Għasel. Il-proġett Restoration of Valley Features for the Enhancement of Agrienvironmental Values, li jinvolvi l-bini mill-ġdid ta' pont mirfud minn ħnejja ġewwa Wied il-Fiddien u l-manutenzjoni u r-restawr ta' ħitan tas-sejjieħ, tneħħija ta' ħama, tneħħija ta' speċi aljeni invażivi u taħwil ta' speċi indiġeni Maltin ġewwa Wied Għomor, Wied Garnaw, Wied ir-Rum 060u Wied tal- Ġnejna. Direttur Ġenerali, Ambjent Malta IT-TAQSIMA TAR-REGOLAMENTAZZJONI GĦALL-GĦASAFAR SELVAĠĠI It-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi ġiet imwaqqfa fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali b'deċiżjoni mill-Gvern f'Mejju 2013. Dan sabiex ikunu ċentralizzati l-funzjonijiet regolatorji li jippartjenu għall-implimentazzjoni tar- Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (L.S. 549.42), u leġiżlazzjoni sussidjarja oħra relatata magħha, kif ukoll sabiex titħares u titmexxa l-implimentazzjoni tal-politika tal-Gvern dwar dak li għandu x'jaqsam ma' governanza ta' kaċċa sostenibbli u l-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi. Fuq livell nazzjonali, it-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi ġiet inkarigata b'dawn il-funzjonijiet: Implimentazzjoni tar-riforma tal-leġiżlazzjoni li tikkonċerna l-miżuri li jissimplifikaw il-kaċċa u l-insib, effiċjenza akbar sabiex jiġu mħarsa d-drittijiet ta' kull ċittadin li jinkludu wkoll il- kaċċaturi u n-nassaba, kif ukoll jiġu assigurati l-mezzi tal-infurzar u l-konformità mal-liġi;  Kordinazzjoni tax-xogħol ta' kull struttura istituzzjonali neċessarja, li tinkludi wkoll il-Kumitat  Ċentralizzazzjoni u simplifikazzjoni tal-ipproċessar tal-liċenzji u proviżjoni tas-servizz tal- one-stop-shop għall-kaċċaturi u n-nassaba;  Kordinazzjoni tal-infurzar;  Promozzjoni ta' għarfien u bidla fil-kultura fi ħdan il-membri fil-komunità, ibbażata fuq prinċipji ta' sostenibbiltà u l-użu għaqli ta' riżorsi ekoloġiċi;  Twettiq ta' programmi ta' taħriġ siewi kemm għall-kaċċaturi kif ukoll għall-uffiċjali tal-  Amministrazzjoni ta' programmi edukattivi u l-proċeduri dwar l-eżamijiet tal-kaċċa;  Manutenzjoni ta' statistika u kontroll fil-kwalità tad-data;  Kordinazzjoni ta' għarfien, komunikazzjoni u attivitajiet ta' taħriġ;  Kummissjonar għal studji xjentifiċi u rapporti tekniċi;  Ħruġ tal-liċenzji u permessi varji u kontroll fuq ir-regolamenti tal-kundizzjonijiet dwar il- liċenzji;  Koperazzjoni mal-għaqdiet tal-kaċċaturi, mal-għaqdiet nongovernattivi ambjentali, kif ukoll mal-membri fi ħdan il-komunità tal-kaċċaturi u n-nassaba; Fi ħdan id-dominju internazzjonali u l-politika tal-Unjoni Ewropea li tikkonċerna l-konservazzjoni tal- għasafar selvaġġi u l-kaċċa sostenibbli, il-prijoritajiet prinċipali ta' din it-Taqsima huma dawn li ġejjin:  Konformità mad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni Ewropea u dawk internazzjonali li jikkonċernaw il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi, li tinkludi l-limitazzjoni ta' provvedimenti tad- Direttiva tal-Għasafar tal-Unjoni Ewropea, il-Bern Convention, il-liġijiet rilevanti oħra Ewropej, kif ukoll dawk internazzjonali; Implimentazzjoni korretta tal-Artiklu 9 tad-Direttiva tal-Għasafar rigward derogi mill- projbizzjonijiet ġenerali tal-istess Direttiva;  Preparazzjoni u sottomissjoni fil-ħin tar-rapporti u monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-policy;  Kollaborazzjoni ma' uffiċjali rilevanti nazzjonali, Ewropej u internazzjonali; Rigward aspetti ta' regoli u proċessi regolatorji, matul is-sena 2018 it-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi: Ikkordinat il-preparazzjoni u ssottomettiet lill-Kummissjoni Ewropea, lill-Bern Convention u lis-Segretarjat tal-Convention on Migratory Species (CMS) ħames rapporti tekniċi dwar l- implimentazzjoni tad-derogi f'Malta, ir-riżultat finali ta' monitoraġġ tal-programmi u rapporti oħra obbligatorji. Kull rapport obbligatorju għas-sena 2018 ġie mwettaq u indirizzat mit- Taqsima fiż-żmien stipulat; Issottomettiet b'suċċess l-ewwel scoreboard bl-għan li jintlaħqu l-miżuri lejn l-eradikazzjoni tal-qtil illegali, it-teħid u l-kummerċ tal-għasafar selvaġġi. L-iscoreboard internazzjonali ġie adottat mis-CMS Resolution bir-rakkomandazzjonijiet tal-Bern Convention fis-sena 2017; Ipprovdiet il-kontribut ta' Malta lit-28th Standing Committee tal-Bern Convention fir-rigward tal-politika li tikkonċerna l-għasafar selvaġġi; Ipprovdiet il-kontribut tekniku u dak relatat mal-policy dwar l-implimentazzjoni ta' numru ta' proċessi regolatorji Ewropej u internazzjonali li jikkonċernaw il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi li jinkludu: Il-Pjan ta' Azzjoni ta' Tuneż fuq l-eradikazzjoni tal-qtil, teħid u kummerċ illegali tal- għasafar selvaġġi, li jaqa' taħt il-Bern Convention; Il-programm ta' ħidma tas-CMS Mediterranean Task Force kontra l-qtil illegali tal- għasafar selvaġġi; o Ħidma fuq temi internazzjonali ambjentali (WPIEI Biodiversity); o Direttiva dwar il-qafas ewlieni tal-Istrateġija Marittima; Ikkordinat serje ta' emendi legali fir-rigward tal-każ C-557/15 datat 21 ta' Ġunju, 2018, tal- Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, li jikkonċerna l-insib għall-għasafar tal-għana; Irrappreżentat lil Malta: o F'żewġ laqgħat tal-EU Nature Directives Expert Group; o F'żewġ laqgħat tal-EU Expert Group dwar ir-rapportaġġ taħt il-kappa tad-Direttiva tal- Għasafar; o Fi tliet laqgħat tal-Working Party Ambjentali; o F'konferenza dwar l-EU Action Plan għan-natura, in-nies u l-ekonomija; o F'żewġ laqgħat bilaterali ma' rappreżentanti tal-Kummissjoni Ewropea dwar l-insib tal-pluvieri u malvizz; o F'workshop dwar prattiċi adekwati fl-implimentazzjoni tal-EU Action Plan kontra t- traffikar tal-annimali selvaġġi, organizzata mill-European Union Network flimkien mal-infurzar tal-liġi ambjentali (IMPEL); o F'workshop dwar il-Wildlife Crime Working Group għall-prosekuzzjoni kontra l-qtil illegali, teħid u bejgħ tal-għasafar li jemigraw fir-reġjun tal-Mediterran, organizzat mill-European Network of Prosecutors for the Environment; Ikkordinat l-abbozz, il-formulazzjoni u l-pubblikazzjoni ta' sitt strumenti legali: o Regolamenti tal-2018 dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar Deroga għal Staġun tal-Kaċċa fir-Rebbiegħa 2018 għas-Summien): A.L. 91/2018; o Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal- Għasafar Selvaġġi (Qafas biex tiġi Permessa Deroga li Tiftaħ l-istaġun fil-Ħarifa għall- Insib tal-Malvizz u l-Pluvieri): A.L. 333/2018; o Regolamenti tal-2018 dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar Deroga għall-Istaġun tal-Insib fil-Ħarifa tal-2018 għall-Malvizz u l-Pluvieri): A.L. 334/2018; o Regolamenti tal-2018 dwar il-Konsevazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar Deroga għall-Kontroll tal-iSturnus vulgaris u Columba livia): A.L. 342/2018; o Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal- Għasafar Selvaġġi: A.L. 368/2018; o Regolamenti tal-2018 li jirrevokaw ir-Regolamenti dwar Qafas biex tiġi Permessa Deroga li Tiftaħ l-Istaġun fil-Ħarifa għall-Insib tal-Għasafar tal-Għana: A.L. 383/2018. Ikkordinat sessjonijiet ta' eżamijiet tal-falkunerija (li jinkludu eżami prattiku u ieħor bil- miktub), hekk kif kien stabbilit fil-proċedura tal-liċenzja tal-falkunerija fis-sena 2016;  Ħarġet Liċenzja Speċjali tal-Falkunerija sabiex tiġi pprattikata l-kaċċa tal-fenek selvaġġ f' Kemmuna permezz tal-falkunerija f'żewġ dati separati matul Diċembru; madanakollu l-attività kellha titħassar minħabba problemi ta' maltemp; Ipprovdiet assessjar kontinwu u pariri rigward regoli governattivi, programmi, proġetti u pjanijiet li jistgħu jħallu impatt fuq il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi; Ikkordinat l-amministrazzjoni tal-proċeduri tal-liċenzji speċjali għall-kaċċa fir-rebbiegħa u għad-deroga tal-insib għall-malvizz u l-pluvieri matul l-istaġun tal-ħarifa tas-sena 2018, inkluż plottjar fuq il-GIS tas-siti tal-insib reġistrati li ġew sottomessi mal-applikazzjonijiet tal-insib, li jinkludi l-pubblikazzjoni tal-coordinates fuq is-sit elettroniku tat-Taqsima skont kif mitlub mir- Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Qafas biex tiġi Permessa Deroga li Tiftaħ l-Istaġun fil-Ħarifa għall-Insib tal-Malvizz u l-Pluvieri): L.S. 549.74; Iddisinjat, ikkummissjonat u implimentat żviluppi fis-sistema tal-informazzjoni ġeografika;  Amministrat is-sistema ta' liċenzjar ġenerali għal ħames kategoriji ta' liċenzji;  Ħarġet 3 liċenzji ġodda lil bird ringers u mmonitorjat 33 persuna li ngħataw il-liċenzja ta' bird ringer valida għal ħames snin fis-sena 2016 u 2017; Immonitorjat il-konformità ta' seba' balzmaturi tal-għasafar li ngħatatilhom il-liċenzja tal- ibbalzmar valida għal ħames snin fis-sena 2016 u 2017; Introduċiet kors obbligatorju ta' preparazzjoni għal kaċċaturi prospettivi bl-għan li jedukaw ruħhom dwar il-liġijiet applikabbli, l-ispeċi kaċċabbli, restrizzjonijiet, l-obbligu ta' rapportaġġ u responsabbiltajiet oħra marbuta mal-liċenzja tal-kaċċa;  Wettqet 8 sessjonijiet ta' eżamijiet tal-kaċċa (f'Malta u Għawdex) li fihom poġġew 205 applikanti (inkluż ir-resits);  Wettqet sessjonijiet ta' taħriġ għall-uffiċjali tal-pulizija li huma involuti fl-infurzar tar- regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, fejn 'il fuq minn 90 uffiċjal ġew imħarrġa fl-ornitoloġija bażika, it-teknika dwar identifikazzjoni ta' atti kriminali li jinvolvu għasafar selvaġġi, proċeduri ta' spezzjonijiet, regolamenti applikabbli u proċessi ta' prosekuzzjoni, u l-użu ta' sistemi speċjalizzati relatati mal-infurzar;  Mantniet il-proċedura li tittratta l-kura ta' tajr ferut b'servizzi speċjalizzati minn klinika ta' veterinarju mqabbad mill-gvern. Taħt din il-proċedura, it-Taqsima kkordinat u ssorveljat il- kura, it-trattament u riabilitazzjoni ta' 320 għasfur ferut li jappartjenu għal 86 speċi differenti; Ikkordinat il-proviżjoni ta' kura tul il-ħajja ta' żewġ għasafar li minħabba l-kundizzjoni medika tagħhom ma setgħux jiġu rilaxxati lura fis-selvaġġ. L-għasafar kienu fdati lil persuni liċenzjati u tal-esperjenza li l-faċilitajiet tagħhom ġew approvati mit-Taqsima flimkien mad-Dipartiment tas-Servizzi Veterinarji, ta' riabilitazzjoni jew kura tul il-ħajja; Implimentat żewġ studji xjentifiċi fuq il-passa tal-gamiema (Streptopelia turtur) u s-summiena (Coturnix coturnix) fir-rebbiegħa u l-ħarifa tas-sena 2018, u studju ieħor separat li jikkonċerna l-passa tas-seba' speċi ta'għasafar tal-għana, kif ukoll tal-pluvieri u l-malvizz fil-ħarifa tas-sena 2018; ta' espressjoni għall-interest għall-proviżjoni taħt sejħa  Assigurat id-diġitalizzazzjoni ta' iktar minn 1,800 mansab abbonati mal-istaġun tal-insib għall- pluvieri (Pluvialis apricaria) u l-malvizz (Turdus philomelos) fuq il-GIS għal fini ta' infurzar;  Kompliet topera u kontinwament ittejjeb is-sistema elettronika ta' rappurtar kemm matul l- istaġun tal-kaċċa kif ukoll dak tal-insib;  Kompliet tiżviluppa database modern li jiffaċilita l-monitoraġġ fuq kull ċaqliq u infurzar ta' għasafar ibbalzmati u rreġistrati; Ikkordinat, għamlet u ppubblikat evalwazzjonijiet xjentifiċi fuq l-istat tal-konservazzjoni tal- gamiema (Streptopelia turtur), is-summiena (Corturnix coturnix), il-pluviera (Pluvialis apricaria), il-malvizz (Turdus philomelos) u s-seba' speċi tal-għasafar tal-għana;  Assigurat il-kordinazzjoni kontinwa mal-kuntrattur li qed jiġbor informazzjoni primarja u sekondarja fuq l-ispeċi ta' għasafar li jbejtu u jqattgħu x-xitwa ġewwa l-gżejjer Maltin, sabiex jissodisfa l-obbligu ta' rapportaġġ li jaqa' taħt l-Artiklu 12 tad-Direttiva tal-Għasafar għall- perjodu ta' bejn l-2013 u l-2018. Permezz ta' dan it-tender ser ikun qiegħed jinħareġ ukoll ktieb ġdid fis-sensiela Malta Breeding Bird Atlas;  Assigurat servizz ta' customer care kontinwu u konsultazzjoni mal-imsieħba kollha fis-settur: mexxiet ħafna laqgħat ma' msieħba varji, ma' rappreżentanti ta' assoċjazzjonijiet tal-kaċċaturi, klabbs tal-falkunerija, rappreżentanti tal-għaqdiet internazzjonali, assoċjazzjonijiet tal- ibbalzmar u għaqdiet mhux governattivi ambjentali;  Żammet u aġġornat is-sit elettroniku (https://msdec.gov.mt/en/Pages/WBRU/Wild-Birds- Regulation-Unit.aspx) b'tagħrif siewi, informazzjoni u rapporti, li jinkludu statistiċi; Ikkordinat ma' diversi dipartimenti, prinċipalment mal-Awtorità tal-Ippjanar, l-Awtorità tal- Ambjent u r-Riżorsi (ERA), u d-Dipartiment tal-Parks Afforestation Countryside Restoration and Initiatives Directorate (PARKS) fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima (MESDC) għall-ħruġ ta' permessi neċessarji għall-faċilitajiet ġewwa r-Razzett tal-Bagħal u r-Razzett tal-Bosk skont ftehim ta' mmaniġġjar mill-għaqdiet mhux governattivi; Ikkordinat il-qbil maniġerjali li sar mal-Federazzjoni Kaċċaturi Nassaba Konservazzjonisti (FKNK) u mal-BirdLife Malta dwar proġetti u attivitajiet li jsiru ġewwa r-Razzett tal-Bagħal u r-Razzett tal-Bosk rispettivament;  Ħarġet ħames stqarrijiet għall-istampa u rrispondiet mistoqsijiet varji relatati mal-operat ta' din it-Taqsima; Ipprovdiet sapport tekniku u amministrattiv kontinwu għall-funzjonijiet tal-Kumitat Ornis, li b'kollox kellu għaxar laqgħat matul is-sena 2018. Aċċertat ukoll li r-rakkomandazzjonijiet u l- proċeduri meħuda mill-kumitat ġew ippubblikati uffiċjalment fuq is-sit elettroniku tad-WBRU (https://msdec.gov.mt/en/Pages/WBRU/OrnisCommittee.aspx);  Wettqet eżerċizzju ta' disseminazzjoni ta' informazzjoni li jikkonċerna l-importazzjoni u l- pussess tal-għasafar ma' persuni li jorganizzaw ġiti għall-kaċċa, balzmaturi, rappreżentanti ta' organizzazzjonijiet tal-kaċċa u entitajiet oħrajn; Ikkordinat aktar minn seba' proċeduri relatati ma' offerti għal tenders ta' servizzi, sejħiet għal espressjonijiet ta' interess, sejħiet għal kwotazzjonijiet u proċeduri oħra sabiex din it-Taqsima tkun tista' tiffunzjona b'mod tajjeb; Ipprovdiet servizz kontinwu ta' customer care lill-klijenti residenti Għawdex billi assigurat l- arranġamenti neċessarji servizzi oħra, b'kollaborazzjoni mal-Ministeru għal Għawdex, b'uffiċċju adekwat sabiex joffri s-servizz meħtieġa ġewwa Għawdex stess; Iġġenerat is-somma ta' madwar €122,357 fi dħul minn tiġdid ta' miżati tal-liċenzji ġenerali, kif ukoll liċenzji speċjali tal-insib u provvista ta' servizzi varji, bħal ħlas għall-eżamijiet, bejgħ ta' posters edukattivi, ħlas għall-bdil ta' liċenzji, eċċ., kif ukoll minn multi amministrattivi u penali għall-offiżi varji li jaqgħu taħt ir-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi; Immonitorjat l-implimentazzjoni ta' disa' proġetti li kienu ġew mogħtija fondi għal proposti ta' skema finanzjarja għall-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi. Matul is-sena 2018, tmienja minn dawn il-proġetti ġew imwettqa kompletament, filwaqt li d-disa' proġett mistenni li jiġi finalizzat fil-bidu tas-sena 2019; tal-eżamijiet għal fit-tmexxija liċenzji u Fil-qasam tal-infurzar, matul is-sena 2018, din it-Taqsima:  Kompliet tipprovdi assistenza teknika lill-pulizija, uffiċjali tad-dwana u entitajiet oħra fil- qasam tal-infurzar fuq kwistjonijiet relatati mal-prevenzjoni, kxif u prosekuzzjoni ta' offiżi fuq kriminalità marbuta mal-għasafar. Ikkordinat arranġamenti ta' infurzar tal-istaġuni fir- rebbiegħa u fil-ħarifa mal-Pulizija, mal-Forzi Armati u entitajiet oħra;  Wettqet ħdax‐il spezzjoni mal-pulizija ġo residenzi privati fejn ġew eżaminati 1,292 eżemplar ta' għasafar ibbalzmati. Matul dawn l-ispezzjonijiet irriżulta li total ta' 126 għasfur ibbalzmat u rreġistrat ġie dispost illegalment mingħajr permess, filwaqt li 46 eżemplar kienu miżmuma b'mod illegali. Azzjoni legali ttieħdet kontra l-akkużati;  Assistiet lill-pulizija biex ikunu identifikati u vverifikati numru ta' għasafar ħajjin li nqabdu fi stabbilimenti kummerċjali. Total ta' 142 għasfur ħaj ġew eżaminati, li minnhom 140 ġew elevati u rrilaxxati fis-selvaġġ minħabba li kienu mlibbsa ċurkett magħluq falz b'dijametru akbar mill-istandards meħtieġa għal dawn l-ispeċi. Ittieħdet azzjoni legali fuq dan l-aspett. Barra minn hekk, saru spezzjonijiet ta' 160 għasfur tal-għana, li ġew maqbuda mill-pulizija fuq imnasab illegali. Wara spezzjoni ta' kull għasfur, 143 għasfur tal-għana ġew rilaxxati lura fis-selvaġġ għaliex jew kienu ġew imlibbsa ċurkett magħluq b'dijametru akbar milli titlob il-liġi, jew ma kinux imlibbsin ċurkett magħluq. Ittieħdet azzjoni legali f'dan l-aspett.  Wettqet 109 spezzjonijiet oħra f'postijiet ta' dħul (il-port u d-Dwana fit-terminal tal- passiġġieri u fis-sezzjoni tal-merkanzija), bi 23 minn dawn ikunu spezzjonijiet sorpriża (it- 23 kienu kollha mwettqa ġewwa l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta). Matul dawn l- ispezzjonijiet ġew eżaminati total ta' 8,567 għasfur, fejn erbgħa minnhom ġew rilaxxati minħabba l-fatt li dawn ma kinux imlibbsa ċurkett magħluq. Dan il-każ ġie referut lill- pulizija sabiex tittieħed azzjoni legali;  Uffiċjali tat-Taqsima mis-Sezzjoni tal-Infurzar attendew 16‐il seduta maġisterjali (kull seduta tinkludi aktar minn smigħ wieħed) b'riżultat ta' 27 kundanna, 11 ġew liberati, filwaqt li l-kumplament tal-każijiet għadhom pendenti għal aktar smigħ;  Assistiet lill-pulizija f'operazzjonijiet ta' sorveljanza. Bħala parti minn dawn l- operazzjonijiet, it-Taqsima wettqet total ta' 78 spezzjoni (64 spezzjoni matul il-kaċċa fir- rebbiegħa u 14 matul il-kaċċa fil-ħarifa). Dawn l-ispezzjonijiet wasslu sabiex ġew żarmati total ta' 17‐il mansab illegali (6 fir-rebbiegħa u 11 fil-ħarifa), ġew ikkonfiskati 6 bird callers (1 fir-rebbiegħa u 5 fil-ħarifa), ġew ikkonfiskati 49 għasfur ħaj (32 għasfur tal-għana u 17‐ il gamiema - dawn tal-aħħar kienu qed jinżammu f'gaġeġ/guvi li jaqbdu l-gamiem u għalhekk meqjusa bħala corpus delicti). B'riżultat ta' dan l-isforz mit-Taqsima, 5 każijiet ġew riferuti lill-pulizija sabiex jittieħdu passi legali;  Amministrat il-proċess tar-reġistrazzjoni tal-għasafar protetti bbalzmati. Matul dan il- perjodu, it-Taqsima rċeviet applikazzjonijiet għal trasferimenti jew rimi ta' għasafar ibbalzmati li kienu ġew irreġistrati mal-awtoritajiet taħt l-iskemi tal-1998/99 u tal-2003; Ipprovdiet servizz ta' on-call 24 siegħa kuljum sabiex tassisti awtoritajiet ta' infurzar tal- liġi; Ikkordinat proċeduri ta' infurzar mad-Dwana u stakeholders oħra sabiex tassigura li l-importazzjoni u l-bejgħ ta' apparat elettroniku ma jkunux bi ksur tal-liġi;  Wieġbet diversi mistoqsijiet mill-pubbliku rigward suġġetti relatati mal-portafoll tat-  Kompliet tħaddem is-sistema tal-multi amministrattivi. Assigurat il-ħruġ u l-proċessar ta' multi amministrattivi varji lil 47 persuna; Ikkordinat mal-pulizija għaż-żamma tal-istatistika relatata mal-infurzar u għal fini ta' rappurtaġġ. Richard Lia Aġent Kap, Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi ID-DIVIŻJONI GĦAR-REGOLAZZJONI VETERINARJA U S-SAĦĦA TAL-PJANTI Id-Diviżjoni għar-Regolazzjoni Veterinarja u s-Saħħa tal-Pjanti fi ħdan is-Segretarjat Parlamentari għall-Biedja, Sajd u Drittijiet tal-Annimali, taħt il-Ministeru għall-Ambjent, l-Iżvilupp Sostenibbli u t- Tibdil fil-Klima, hija magħmula minn 3 Direttorati li huma: id-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti, id- Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi, u d-Direttorat għar- Regolazzjoni Veterinarja li fi ħdanu hemm ukoll il-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju. Id-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti Id-Direttorat għall-Ħarsien tal-Pjanti huwa l-organizzazzjoni nazzjonali għall-protezzjoni tal-pjanti, u jaħdem bl-għan li tiġi evitata l-introduzzjoni ta' organiżmi li jagħmlu ħsara lill-pjanti jew prodotti tal- pjanti jew it-tifrix tagħhom fil-komunità Ewropea. Dan jitwettaq f'konformità mal-politika tas-saħħa tal-pjanti tal-komunità Ewropea. Matul l-2018, id-Direttorat kompla bis-sorveljanza tas-suq tal-materjal ta' propagazzjoni fit-territorju Malti bl-għan li jkun hawn fiċ-ċirkolazzjoni kwalità għolja ta' materjal ta' propagazzjoni tal-pjanti. Id-Direttorat kompla bl-implimentazzjoni tar-regolamenti li jikkonċernaw l-aċċess u l-qsim ta' benefiċċji li jirriżultaw mill-użu ta' riżorsi ġenetiċi Maltin. Matul is-sena 2018, id-Direttorat kompla jimplimenta b'mod intensiv il-kampanja ta' għarfien fir- rigward tal-batterju qerriedi Xylella fastidiosa b'kofinanzjament taħt il-Programm għas-Sorveljanza tal- Pesti, b'ammont ta' €160,000 allokati għas-sena 2018. Id-Direttorat ġie appuntat l-awtorità kompetenti biex tapprova u tirreġistra konsulenti li jipprovdu servizz ta' konsulenza relatat ma' miżuri agro-ambjentali, li jinkludu l-Miżura għall-Implimentazzjoni ta' Pjan għall-Ġestjoni u Konservazzjoni tal-Ħamrija fuq Ħbula ta' Art (AECM5), il-Miżura għall- Integrazzjoni u l-Manutenzjoni ta' Speċi Maltin Awtoktoni, it-Tiġieġa Sewda Maltija (AECM 6A) u l- Miżura għall-Implimentazzjoni ta' Pjan Integrat ta' Ġestjoni ta' Organiżmi ta' Ħsara li Jimmiraw id- Dwieli u Għelieqi bis-Siġar (AECM 4). Permezz ta' din il-kariga ġew irreġistrati 5 konsulenti. Id- Direttorat ġie delegat ukoll, permezz ta' ftehim mal-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA), il-kontrolli relatati mal-analiżi tal-ħamrija, li jinkludu l-ġbir ta' kampjuni tal-ħamrija, l-analiżi tagħhom kif ukoll li jagħti opinjoni dwar il-konformità mal-obbligi tal-miżura AECM 5. Matul l-2018, il-laboratorji fi ħdan id-Direttorat wettqu dawn l-ammonti ta' testijiet: 47 fuq żerriegħa, 2268 fuq pjanti, 9264 fuq ħamrija, u 363 fuq ilma. Id-Direttorat kompla wkoll bil-monitoraġġ u bil- kontroll tat-tixrid ta' organiżmi ta' ħsara fit-territorju Malti u kummerċ li jiġu minn pajjiżi terzi u mill- Unjoni Ewropea. L-ammonti ta' attivitajiet ta' monitoraġġ u kontrolli li saru kienu: 106 fuq palm, 62 fuq posta, 283 fuq importazzjoni, 141 fuq imballaġġ tal-injam, 79 fuq ċana, 17-il spezzjoni fuq il- katamaran, 206 attivitajiet reġistrati (spezzjonijiet annwali), 2 spezzjonijiet tal-ABS, 360 fuq nases tal- bumunqar aħmar tal-palm, 30 fuq nases tal-halyomorpha halys, u 2540 każ ta' stħarriġ ta' sorveljanza tal-pesti. F'din is-sena, ħames liġijiet nazzjonali ġew miktuba u ppubblikati. Dawn jittrasponu liġijiet tal-Unjoni Ewropea fuq il-kummerċ ta' żrieragħ ta' pjanti agrikoli u ħaxix tal-ikel u ta' materjal ta' propagazzjoni ta' pjanti ornamentali, mard tal-pjanti u eżaminazzjoni ta' varjetajiet ġodda. Beda jsir xogħol intensiv dwar l-effetti li jista' jkollu Brexit fuq is-setturi ta' mard tal-pjanti u kummerċ ta' materjal u varjetajiet tal-pjanti u l-implimentazzjoni nazzjonali tar-Regolamenti dwar il-Kontrolli Uffiċjali u dwar il-Miżuri Protettivi kontra Pesti tal-Pjanti. Tkompliet ukoll l-implimentazzjoni tal-Protokoll ta' Nagoya dwar l-aċċess għar-riżorsi ġenetiċi u l- qsim ġust u ekwu tal-benefiċċji tal-prodotti mill-utilizzar tagħhom fis-setturi ta' riċerka u żvilupp. Direttorat beda t-twettiq ta' żewġ proġetti kofinanzjati mill-EFSA relatati mal-organiżmu ta' ħsara Phyllosticta citricarpa: proġett dwar il-koperazzjoni għat-tħejjija f'każ ta' kriżi fl-Unjoni Ewropea kkawżata mill-Phyllosticta citricarpa, u proġett ieħor "SMART: Smart monitoring of airborne plant plant health surveillance in the EU", li jittratta dwar identifikazzjoni bikrija ta' mard tal-pjanti u prevenzjoni. Id-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi Id-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, Promozzjoni u Servizzi għandu bħala għan prinċipali l- ħarsien tal-annimali, partikolarment dawk li jinsabu mitluqa barra. Din is-sena d-Direttorat kien strumentali fil-kontribut tiegħu waqt il-preparamenti tal-liġi taċ-chained dogs li daħlet fis-seħħ fil-5 ta' Ottubru, 2018. Ġiet imwettqa wkoll miżura elettorali – dik ta' żona tal-għawm għaż-żwiemel, liema żona ġiet identifikata f'Marsaxlokk u kienet miftuħa uffiċjalment f'Ġunju 2018. Tul is-snin, id-Direttorat kompla jsaħħaħ l-operat tiegħu sabiex ikun jista' jlaħħaq mat-talbiet li jsiru biex tingħata għajnuna lill-annimali li jkunu abbandunati jew li jkunu mweġġgħin. Matul is-sena 2018, is-servizz ta' emerġenza bl-ambulanza tal-annimali (li jaħdem erbgħa u għoxrin siegħa kuljum) irċieva 5196 talba għall-għajnuna. Talbiet għall-assistenza jistgħu jsiru fuq freephone 1717 jew permezz tal- mobile app li ġiet imwaqqfa bħala parti mill-politika tal-Gvern fl-ewwel sitt xhur tas-sena 2018. Barra minn hekk, il-mobile app tinkludi informazzjoni dwar annimali li jinsabu fil-kwartieri tad-Direttorat u li jistgħu jingħataw għall-adozzjoni, kif ukoll informazzjoni oħra relatata. Kull annimal li jinġabar mid-Direttorat jittieħed l-isptar APH għal check-up u sussegwentement għal kull tip ta' kura li jkollu bżonn. L-ispiża għal dan is-servizz matul is-sena kienet ta' €286,715.58. Wara li jiġu kkurati, l-annimali jiġu riabilitati u miżmuma mid-Direttorat ġewwa l-Għammieri sakemm jiġu adottati. 662 kelb u 1,565 qattus inġabru tul is-sena 2018, u minnhom kienu adottati 451 kelb u 360 qattus. Matul din is-sena, id-Direttorat għamel ukoll 632 spezzjoni u madwar 230 follow-up inspection. L- ispezzjonijiet ivarjaw bejn djar privati, irziezet, pet shops u proprjetajiet privati oħra bħal garaxxijiet, postijiet tax-xogħol u mħażen. Fil-każijiet fejn jinstabu xi irregolaritajiet, l-uffiċjali tad-Direttorat jitolbu lis-sid rispettiv sabiex, fi żmien stipulat, jirregola ruħu skont il-ligi. F'każijiet aktar gravi jittieħdu wkoll passi legali permezz ta' kwereli mal-pulizija. Fis-sena 2018, id-Direttorat ipproċeda bi 12-il kwerela, fejn permezz tal-pulizija qegħdin jittieħdu passi kriminali kontra l-persuni li kisru l-liġi. Kien hemm ukoll 11-il każ fejn rappreżentanti tad-Direttorat ġew imħarrka biex jiddefendu każijiet imtellgħin minn għases tal-pulizija. Wieħed mill-għanijiet ewlenin ta' dan id-Direttorat huwa l-promozzjoni tal-adozzjonijiet. Matul is-sena 2018 ingħataw €37,220 bħala fondi għall-adozzjonijiet li saru matul is-sena 2018. Minn dawn il-fondi bbenefikaw 8 NGOs tal-annimali. Kienu diversi l-għaqdiet nongovernattivi li jaħdmu mal-annimali li bbenefikaw minn fondi biex iwettqu proġetti utli għall-annimali. Il-proġetti jinkludu tiswija ta' annimali, spejjeż relatati mal-kura veterinarja u mediċini, titjib fil-faċilitajiet fejn jinżammu l-annimali, ikel u trasport. Fis-sena 2018 permezz ta' dan il-fond tqassmu €63,024.36 kif spjegat f'Tabella 1: Fis-sena 2018 tqassmu wkoll fondi li l-iskop tagħhom kien li jgħinu għaqdiet nongovernattivi jkopru l- ispejjeż veterinarji. Permezz ta' din l-inizjattiva twettqet miżura oħra tal-manifest elettorali li minnha bbenefikaw ħdax-il għaqda volontarja li bejniethom ħadu s-somma ta' €25,332 kif muri f'Tabella 2: Tabella 2: Fondi mqassma għal servizzi veterinarji b'xejn Wara s-suċċess ta' neutering campaign li nfetħet mill-gvern f'Lulju 2017, id-Direttorat reġa' nieda l- kampanja ta' tiswija tal-annimali biex tingħata għajnuna lil persuni u għaqdiet nongovernattivi li jaħdmu mal-annimali. Matul ix-xhur tal-2018, tqassmu 359 voucher biex jintużaw għal dan il-għan. Id-Direttorat jaħdem ukoll biex jipprovdi informazzjoni dwar l-għarfien għall-ħarsien tal-annimali fost is-setturi varji tas-socjetà Maltija. Biex jintlaħaq dan l-għan, saru żjajjar regolari f'diversi skejjel tul is- sena skolastika 2018 kif ukoll matul l-Iskolasajf. Saru wkoll laqgħat oħra f'postijiet diversi bħal Day Centres u Scout Groups. B'kollox saru total ta' 25 laqgħa nformattiva, li kienu: 14 fi Skolasajf, 7 fi skejjel, u 4 oħra varji. Wara l-proġett pilota li sar fis-sena 2017 bi sħubija bejn id-Direttorat u l-Iskola Sekondarja ta' Ħad Dingli fil-Kulleġġ San Nikola, fl-2018 kien imiss l-Iskola Sekondarja ta' Ħal Kirkop li tħaddan din l-inizjattiva. Kull nhar ta' Erbgħa, id-Direttorat ipprovda sessjonijiet ta' informazzjoni, għarfien u attivitajiet hands on għall-istudenti ta' din l-iskola. Minbarra li nkomplu nsaħħu l-għarfien u l-importanza tal-ħarsien tal-annimali, l-istudenti li attendew b'mod regolari qed ikollhom din l-attività rikonoxxuta bħala parti miċ-ċertifikat li jingħata fl-aħħar tal-ħames sena sekondarja. Id-Direttorat qed ikun ukoll mistieden fi programmi li jittellgħu fuq id-diversi stazzjonijiet tat- televiżjoni u r-radju f'pajjiżna biex jagħti tagħrif meħtieg rigward l-għarfien dwar il-ħarsien tal- annimali. Bħal fis-snin imgħoddija, matul is-sena 2018 id-Direttorat ħa sehem f'attivitajiet ewlenin 28 fosthom l-Animal Awareness Day, l-Imnarja u l-Malta Trade Fair. F'dawn l-attivitajiet, id-Direttorat waqqaf stands li minnhom ingħatat informazzjoni u materjal relatat mal-ħarsien tal-annimali. Kien hemm żieda sostanzjali ta' klieb u qtates li ġew adottati minn persuni li attendew dawn l-attivitajiet. Id-Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja Id-Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja huwa magħmul minn 5 Unitajiet: l-Unità dwar is-Sigurtà tal-Katina Alimentari, l-Unità tal-Kummerċ, l-Unità tas-Saħħa tal-Annimali, l-Unità tat-Trattament Xieraq tal-Annimali, u l-Unità tal-Infurzar. Attivitajiet ta' kontroll fl-oqsma tas-saħħa tal-annimali, it-trattament xieraq tal-annimali, ikel li joriġina mill-annimali, prodotti sekondarji tal-annimali, u għalf tal-annimali jsiru permezz ta' spezzjonijiet, verifiki, teħid ta' kampjuni, monitoraġġ u analiżi. Id-Direttorat jipprepara pjanijiet annwali u jistabbilixxi l-frekwenza tal-ispezzjonijiet għall-ispetturi. Kontrolli tas-saħħa tal-annimali u zoonosis huma mwettqa prinċipalment permezz ta' monitoraġġ u huma supplimentati permezz ta' teħid ta' kampjuni. Il-monitoraġġ huwa bbażat fuq programm annwali ta' kontroll tal-mard li jieħu kont ta' riżultati tal-kampjuni u rekords preċedenti. L-Unità dwar is-Sigurtà tal-Katina Alimentari (SFCU) Fl-2018, saru 416-il kontroll uffiċjali mis-Sezzjoni tal-Istabbilimenti Approvati. Minn dawn, 37 kontroll uffiċjali kienu verifiki għall-approvazzjoni ta' stabbiliment ġdid u 41 kienu diskussjonijiet u laqgħat ma' applikanti ġodda. Is-sezzjoni wettqet ukoll diversi notifiki u investigazzjonijiet ta' RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed). Mill-416, 38 kienu kontrolli ta' infurzar. Fil-biċċa l-kbira tal- każijiet, kien hemm nuqqas ta' konformità mar-Regolamenti tal-Iġjene, jew fil-qasam tal-kriterji mikrobijoloġiċi, it-tikkettar u t-traċċabbiltà. Fl-2018, il-kontroll tal-infurzar inkluda sospensjoni waħda tal-approvazzjoni. Meta mqabbla mas-sena ta' qabel, fl-2017, 26 żjara u azzjoni kienu kontrolli ta' infurzar. F'din is-sena nġabru 26 kampjun tal-Pjan Nazzjonali minn Bastimenti tal-Ħut u tas-Sajd: 4 minn ħut selvaġġ u 22 minn farms tal-ħut. Inħarġu wkoll 90 permess ta' trasport ta' Animal By-Products (ABP), saru 110 żjarat fil-Wasteserv u 5 spezzjonijiet fi rziezet. Is-Sezzjoni tal-Biċċeriji tal-Laħam Abjad u l-Istabbilimenti tat-Tqattigħ jimmaniġġja l-kontrolli uffiċjali fl-4 biċċeriji tat-tjur preżenti f'Malta u l-istabbilimenti tat-tqattigħ ta' dan il-laħam. B'kollox, kuljum tul is-sena saru 955 spezzjoni. Addizzjonalment, saru wkoll 3 audits fuq traċċabbiltà (fejn instabu xi nuqqasijiet f'impjant wieħed li rriżulta f'azzjoni ta' infurzar), audit ġenerali mill-Unità tal- Infurzar, u audit ieħor fuq l-HACCP. L-ammont totali ta' tjur maqtula f'dawn il-biċċeriji kien ta' 2,233,526 tiġieġa, li juri żieda fuq is-snin ta' qabel. Dan ġie rifless f'żieda korrispondenti ta' tjur mejta mal-wasla (2,006) u karkassi ta' tjur skartati waqt il-postmortem (6,847), bil-ħsara prinċipali tkun l- aktar ta' natura teknika, malnutrizzjoni jew ematomi. L-ammont totali ta' kampjuni li ttieħdu tul is-sena kien ta' 294, maqsuma kif ġej: 134 għan-National Residue Control Plan; 138 għal testijiet mikrobijoloġiċi (117 għal Campylobacter u E.coli u 21 għas-Salmonella) u 22 għall-antibijotiċi (12 minħabba suspett u 10 bħala survey għal test ġdid). Il-maġġorparti tan-nuqqasijiet li ġew osservati tul is-sena kienu relatati mas-sistema tat-traċċabbiltà, il-manteniment tal-istrutturi, u kontrolli ta' Hawn żewġ biċċeriji tal-fniek approvati f'Malta, iżda waħda biss minn dawn hija approvata biex toqtol il-fniek ta' terzi persuni. Tul l-2018, kien hemm total ta' 156 spezzjoni antemortem u postmortem. produzzjoni stmata kienet ta' 76,300 fenek fl-2018. Tul l-2018 ittieħdu 34 kampjun għal National Residue Control Plan biex jiġu ttestjati għall-preżenza ta' residwi u kontaminanti. Fil-biċċerija ta' Malta jinqatlu majjali, ċanga, żwiemel, nagħaġ u mogħoż. Kontrolli uffiċjali twettqu kuljum fuq saħħa u benessere tal-annimali qabel ġew maqtula, u wara saru wkoll spezzjonijiet tal- karkassi tal-annimali fejn ġiet evalwata s-saħħa tal-annimal għall-konsum tal-bniedem. It-teħid ta' kampjuni sar skont il-pjanijiet mandatorji (TSE, Trichinella, Salmonella) tal-Pjan Nazzjonali ta' Kontroll tar-Residwi. Fl-2018 ġew spezzjonati total ta' 59,169. Minnhom, 58,718 kienu tajbin għall- konsum tal-bniedem u ġew mormija 451 karkassa. F'Għawdex waqt il-qatla regolari fl-2018 ġew spezzjonati total ta' 4,731. Minnhom, 4,677 kienu tajbin għall-konsum tal-bniedem u ġew mormija 54 karkassa. Fl-2018 bis-Servizz ta' Emerġenza waqt qatla urġenti kienu spezzjonati 158 annimal, li minnhom 125 kienu tajbin għall-konsum u 33 kienu kkundannati. Twettqu 33 spezzjoni ta' stabbilimenti ta' negozji tal-għalf fejn instabu nuqqasijiet minuri li ġew segwiti sakemm ġew irranġati. Ġew imwettqa wkoll 9 investigazzjonijiet ibbażati fuq riżultati ta' testijiet mhux konformi li wrew preżenza ta' koċċidjosi fil-bajd jew l-għalf. Twettqu 8 audits fuq ftit negozji tal-għalf sabiex jiġu eżaminati fil-fond ċerti prattiki tal-attività tagħhom. Kampjuni tal-għalf ittieħdu b'mod rappreżentattiv u mifrux matul is-sena: 60 kampjun ittieħdu għal analiżi skont in-National Residues Plan, 25 kampjun inġabru għall-analiżi ta' Processed Animal Proteins, 11 oħra nġabru għall-analiżi għal GMOs mhux awtorizzati, 3 kampjuni ttieħdu bħala suspett b'rabta ma' investigazzjonijiet, filwaqt li 15 oħra nġabru għall-analiżi għas-Salmonella. Ġew reġistrati 4 negozji tal-għalf ġodda biex ikunu jistgħu jwettqu l-attività tagħhom marbuta mal-għalf. Dawn kienu jinkludu 2 burdnara, distributur u distributur tal-għalf medikat. Bejn Frar u Marzu 2018, uffiċjali mis-Sezzjoni tal-Iġjene tal-Ħalib kienu involuti fiċ-ċensiment tal- ARPA tal-irziezet tal-ħalib f'Malta u Għawdex. Għal dan l-għan, saru żjarat lil madwar kwart tal- irziezet abbonati mal-Malta Dairy Products u lil xi merħliet oħra żgħar. In-National Residue Plan għall- 2018 ġie implimentat b'suċċess u total ta' 483 kampjun individwali għal antibijotiċi, sulphonamides, antibacterial substances, NSAIDs, eċċetra, kienu miġburin u ttestjati. Fl-2018 saru 88 spezzjoni fuq l- iġjene tal-ħalib f'Malta u Għawdex. Saru wkoll 9 investigazzjonijiet fl-irziezet u 17-il żjara fl- istabbiliment tal-ipproċessar tal-ħalib. Tul is-sena 2018 kompla jiżdied in-numru ta' produtturi li kisbu approvazzjoni biex jagħmlu l-ġbejniet. L-abbozz tal-Avviż Legali fuq produzzjoni u bejgħ ta' prodotti tradizzjonali magħmula mill-ħalib ġie aċċettat mill-Kummissjoni Ewropea wara kjarifika fuq id-definizzjoni ta' tali prodotti tradizzjonali. Matul din is-sena saru 249 spezzjoni b'kollox. Dawn l-ispezzjonijiet kienu tat-tip: 187 ġenerali, 13 preliminari, 20 għall-approvazzjoni, u 29 għal verifiki annwali. Sal-aħħar tas-sena 2018 ġew approvati 46 stabbiliment tal-ġbejniet. L-Unità tal-Kummerċ Din l-Unità timplimenta l-provvedimenti tal-leġiżlazzjoni tal-postijiet ta' spezzjoni fuq il-fruntiera u l- leġiżlazzjoni relatata mal-kummerċ intrakomunitarju. Żewġ sezzjonijiet jagħmlu parti minn din l-Unità. Matul l-2018, fil-Border Inspection Posts (BIPs) kienu ċċekkjati 2,794 kunsinna importata ta' prodotti li ġejjin mill-annimali (POAO) u 2,506 annimali ħajjin. Minn dawn, 794 kunsinna daħlu fil-Freeport u 268 kunsinna fl-ajruport. Fl-2018 bdiet tintuża s-sistema tal-Intertrace għal kunsinni ddikjarati bħala Ġew iċċekkjati total ta' 2,000 minn 4,468 kontejner fl-2018 bħala Transhipment, u ttieħdu kampjuni ta' prodotti minn kunsinni skont il-Pjan ta' Kontroll Nazzjonali. Kien hemm ukoll 325 importazzjoni ta' annimali domestiċi li ġew minn pajjiżi terzi fl-2018. Minn dawn, 24 ġew miżmuma fil-kwarantina u tlieta ntbagħtu lura lejn il-pajjiż ta' oriġini. Kien hemm ukoll 15-il importazzjoni ta' ġlud tal-għasafar u 4 tal-game trophies. Saru diversi spezzjonijiet ta' kunsinni qabel l-esportazzjoni. Bħala miżura preventiva kontra l-Marda tal-Ilsien u d-Dwiefer (FMD) matul l-2018, 168 bastiment irċevew il-permess tat-tneħħija mis-sezzjoni tal-BIP għall-irmiġġ. Total ta' 840 kilogramm ta' prodotti ġejjin mill-annimali, li kienu importati għall-użu personali, ġew kollha maħruqa minħabba riskju tal- Marda tal-Ilsien u d-Dwiefer. Matul l-2018, is-Sezzjoni tal-Intertrade wettqet 244,546 kontroll fuq annimali domestiċi li daħlu minn barra minn Malta. Kien hemm ukoll 456 moviment ta' żwiemel, 457 moviment ta' baqar, 8,430 moviment ta' nagħaġ u 6,585 moviment ta' majjal lejn Malta. Saru wkoll spezzjonijiet fuq 224,434 fellus u 107,014-il spezzjoni fuq annimali li ħarġu minn Malta lejn pajjiżi Ewropej. L-Unità tas-Saħħa tal-Annimali Preżentament hawn total ta' 98 razzett tal-baqar tal-ħalib li huma attivi f'Malta u f'Għawdex, 168 razzett bil-baqar tal-laħam u 1,580 razzett tar-ruminanti żgħar (ovini u kaprini). Fl-2018 kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex saru total ta' 9,589 test għat-Tuberkolożi u 30,696 test għall-Bruċellożi fuq bovini, kaprini u ovini (8,022 bovin, 6,215-il kaprin u 1,6459 ovin). Fl-2018 irriżultaw baqar li kienu pożittivi għat-Tuberkolożi u d-Direttorat ħa l-prekawzjonijiet neċessarji. Ebda annimal fi rziezet tal-ħalib ma rriżulta pożittiv għall-Bruċellożi. Fl-2018 inġabru 7,278 kampjuni għal testijiet tal-Lewkożi fuq irziezet tal-ħalib u rriżultaw kollha negattivi. F'din is-sena wkoll kienu applikati 54,328 tattoo fuq il-majjali tas-simna. Skont statistika għas-sena 2018, saru: 6407 liċenzji tal-klieb, 1775 trasferiment ta' klieb, qtates u żwiemel minn sid għal ieħor, 1693 rapport ta' mwiet ta' klieb, qtates u żwiemel, 38 rapport ta' klieb u qtates mitlufa, 8 każijiet tal-qorti relatati mas-sidien u l-klieb tagħhom, 137 ħruġ ta' dokumenti ta' identifikazzjoni taż-żwiemel, u 1895 mistoqsija mill-pubbliku permezz ta' ittri elettroniċi dwar klieb, qtates u żwiemel. Lejn l-aħħar tas-sena 2018, inbdew il-miżuri ta' simplifikazzjoni fuq l-irziezet tal-baqar tal-ħalib, fejn 10 irziezet ġew mogħtija t-tagħmir kollu biex jibdew jidentifikaw l-għoġġiela li jitwildulhom fir-razzett. Din is-sistema qed tkompli tiġi evalwata fil-bidu tal-2019, sakemm l-irziezet kollha tal-baqar tal-ħalib ikollhom ir-responsabbiltà kollha tal-identifikazzjoni tal-għoġġiela tagħhom. Matul is-sena 2018 saru 69 spezzjoni relatati mar-reġistrazzjonijiet ġodda, li minnhom 63 kienu reġistrati bħala bini ġdid li jista' jżomm sa 4 nagħġiet jew mogħżiet fl-istess ħin. Intbagħtu wkoll 29 ittra ta' twissija lil xi raħħala minħabba li kellhom diskrepanzi ta' identifikazzjoni u reġistrazzjoni fil-merħla tagħhom. L-Unità tat-Trattament Xieraq tal-Annimali Din l-unità għamlet diversi spezzjonijiet relatati mat-Trattament Xieraq f'kategoriji differenti, fost l- oħrajn rigward ħnieżer, tiġieġ tal-bajd u tas-simna, u annimali perikolużi, kif ġej: 56 spezzjoni ta' rziezet, 15 dwar żamma ta' bovini mhux tal-ħalib, 17 dwar rapporti fuq it-trattament ta' annimali, 3 dwar stabbilimenti ta' boarding, 13 ta' zoos (kemm legali u kemm illegali, inklużi kollezzjonijiet privati), 51 ta' pet shops, 8 ta' santwarji tal-annimali, 47 laqgħa tal-Agricultural Advisory Committee, u 20 laqgħa oħra jew taħriġ. Dan qiegħed jinkludi ż-żamma fl-istabbilimenti żooloġiċi u dawk fil- kollezzjonijiet privati, kif ukoll l-istabbilimenti tal-boarding u s-santwarji. Din l-Unità ħadmet ukoll biex ikunu attwati miżuri ta' simplifikazzjoni, inkluż rigward formoli tal-awtoassessjar użati mis-sidien tal-istabbilimenti li għandhom annimali għall-bejgħ. F'din is-sena, din l-Unità ħarġet ukoll 46 ittra ta' L-Unità tal-Infurzar F'dan il-perjodu, ix-xogħol tas-Sezzjoni tal-Infurzar kien jikkonsisti l-aktar f'monitoraġġ ta' kawżi tal- Is-Sezzjoni segwiet ukoll il-progress ta' numru ta' ittri ta' twissija u kwereli li kienu ntbagħtu u follow-up li seta' kien hemm bżonn. Kien hemm 31 ittra ta' twissija jew ittra ta' twissija finali skont SOP interna maħruġa minn sezzjonijiet differenti tad-Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja, u kwerela waħda, minħabba li dawn l-ażjendi kellhom nuqqas ta' konformità. penali imposti fuq l-ażjendi, iżda kien hemm restrizzjoni ta' moviment fuq l-annimali kollha ta' dawn l-ażjendi. Dawk kollha li kisru l-liġi ġew irrappurtati lill-Aġenzija tal-Pagamenti għal aktar kontrolli u deduzzjonijiet mill-premia rispettivi relatati mas-Single Payment Scheme. F'dan il-perjodu kien hemm 41 ruminant u 14-il pot belly pig li ġew ikkonfiskati u distrutti. Saret spezzjoni waħda flimkien mal- pulizija tal-ALE, filwaqt li l-uffiċjali tal-Unità attendew għal 13-il seduta tal-Qorti. Il-Laboratorju Nazzjonali Veterinarju Il-Laboratorju hu diviż f`sezzjonijiet differenti fejn fost oħrajn isiru analiżi tal-kimika, mikrobijoloġija, tfittxija tar-reżistenza għall-antibijotiċi u testijiet għal parassiti fil-laħam tal-annimali. Dan ilu akkreditat fl-istandard tal-ISO 17025 sa mis-sena 2015. Fis-sena 2018 żdied l-akkreditament biex jinkludi l-analiżi ta' residwi ta' antibijotiċi tal-grupp tal-kinoloni mit-test tal-ELISA. Bħala analiżi ta' antimikrobiċi, isiru żewġ tipi ta' testijiet fil-laboratorju - it-test għas-sulfonamidi, fejn saru 299 test li rriżultaw kollha fin-negattiv, u t-test ta' screening għall-antimikrobiċi, fejn saru 734 test. Minnhom instabu 11 pożittivi u ntbagħtu barra minn Malta għall-konferma. Minn dawn irriżultaw 8 kampjuni tal-laħam tat-tiġieġ pożittivi għall-antimikrobiċi. Fir-rigward tal-analiżi għar-residwi ta' mediċini u kontaminanti mibgħuta barra minn Malta skont il-pjan approvat mill-UE, hawnhekk intbagħtu 1,794 kampjun, li minnhom kien hemm 4 kampjuni pożittivi. Tlettax-il kampjun kienu miġbura mill-BIP u minn dawn 2 instabu pożittivi. Intbagħtu 60 kampjun tal-ġwież, u kien hemm 2 pożittivi. Kien hemm ukoll 13-il kampjun suspettuż, li setgħu anke nġabru wara xi investigazzjoni u li ntbagħtu għat-testijiet barra, u dawn instabu kollha negattivi. Bħala analiżi għas-Salmonella, saru 788 test fuq kampjuni differenti miġbura minn irziezet tat-tiġieġ u saru wkoll 60 test fuq kampjuni ta' majjal miġbura mill-biċċerija, li minnhom 5 nstabu pożittivi għas-Slmonella. Saru 217-il test fuq kampjuni tat- tiġieġ bħala parti mit-test għar-reżistenza antimikrobika skont il-liġi tal-2013/652/UE. Fir-rigward tal- analiżi għad-deni rqiq fl-irziezet tal-baqar, mogħoż u nagħaġ, saru 36,664 test. Saru wkoll diversi testijiet rigward l-analiżi għal mard differenti bħala parti mill-pjanijiet ta' sorveljanza. Saru 5,886 test għal-lewkożi fil-baqar, 408 testijiet għall-influwenza tal-għasafar, 624 test għall-bluetongue fir- ruminanti, 778 test għat-TSE (Mad Cow) u 53,635 test għat-Trichinella spiralis, li huwa parassita li jista' jinstab fil-laħam tal-majjal u taż-żwiemel. Matul l-2018, saru 34 spezzjoni fuq operaturi li għandhom x'jaqsmu mal-bejgħ, tqassim u użu tal- mediċina veterinarja. Dan jinkludi wkoll spezzjonijiet fuq irziezet. Sittax-il spezzjoni minnhom saru wara rapport ta' irregolaritajiet. Infetħet spiżerija veterinarja ġdida f'Ħal Tarxien u bejjiegħ bl-ingrossa f'Birkirkara. Dawn inġabru minn 405 reġistrazzjonijiet ta' mediċina veterinarja. Inħarġu 3 ċirkularijiet uffiċjali fuq il-Brexit fuq mediċina li fiha d-Diethanolamine u fuq mediċina tal-ħamiem. Ġew organizzati għadd ta' laqgħat ma' diversi operaturi rigward l-użu tajjeb tal-antimikrobiċi, u biex jiġu infurmati sew fuq dak li hu mistenni minnhom. Uffiċjali mis-sezzjoni pparteċipaw fi programm televiżiv fuq l-użu tajjeb tal-antimikrobiċi. Ħadu sehem ukoll fil-laqgħa ġenerali tal-federazzjoni tal-ħamiem fejn tkellmu fuq l-użu tajjeb tal-antimikrobiċi u l-importanza ta' riċetta veterinarja. Tkompla x-xogħol fuq ir-reviżjonijiet tal-liġi nazzjonali rigward il-mediċina veterinarja. Bdew it-taħditiet mal-Awtorità Maltija tal-Mediċina rigward ftehim magħha fuq l-assessjar tal-mediċina veterinarja ċentralizzata u possibbilment oqsma oħra. It-traspożizzjoni tad-direttiva 91/412/EEC fil-liġi nazzjonali ġiet konkluża u ħarġet bħala Avviż Legali Numru 3 tal-2018 (S.L. 437.108), Regoli dwar il-Prattika ta' Manifattura Tajba għall-Prodotti Mediċinali Veterinarji, 2018. Direttur Ġenerali, Regolazzjoni Veterinarja u s-Saħħa tal-Pjanti IL-BIĊĊERIJA PUBBLIKA Il-biċċerija pubblika, li tinsab fil-Marsa, toffri servizz ta' qatla ta' annimali lil diversi raħħala u koperattivi, għall-konsum uman. Il-proċess jitlob li kull karkassa tiġi spezzjonata u jittieħdu diversi testijiet biex tiġi assigurata l-ogħla kwalità għall-konsumatur. Fis-sena 2018 inqatlu dawn l-annimali għall-konsum uman: Irjus Majjal Mogħoż u Nagħaġ Barra mill-attivitajiet tal-qatla, il-biċċerija pubblika għandha faċilità fejn jitqatta' u jiġi spulpjat il- laħam. Din il-faċilità qed tiġi organizzata sabiex il-koperattivi konċernati jwessgħu l-attività tagħhom u jkunu jistgħu joffru laħam imqatta', spulpjat u ppakkjat lest u hekk ikunu jistgħu jlaħħqu aħjar mal- isfidi sabiex jikkompetu mal-laħam li qed jiġi importat. Il-biċċerija pubblika toffri wkoll servizz fuq bażi ta' 24 siegħa kuljum lir-raħħala f'każ li dawn ikollhom xi emerġenza dwar xi annimal li jkollhom fir-razzett. Proġetti ta' modernizzar ta' makkinarju u bini Fl-2018 tkompla l-programm ta' modernizzar ta' diversi sistemi infrastrutturali, makkinarju u xogħol ieħor fuq l-istrutturi tal-bini, b'investiment kapitali ta' €2,300,000:  Saru aktar toroq interni ġodda, inklużi wkoll bankini u sistemi ta' pajpijiet rispettivi għad- drenaġġ u għall-ilma tax-xita;  Beda xogħol ta' tneħħija ta' diversi soqfa li kienu għadhom bl-asbestos, kif ukoll tisħiħ tal- istrutturi tal-ħadid u installazzjoni ta' pannelli ġodda (sandwich panels) għas-soqfa;  Tlesta xogħol fil-kamra prinċipali tad-dawl (power room) fejn tneħħa apparat qadim u minflok ġie installat apparat modern biex jassigura aktar sigurtà u tneħħija ta' periklu;  Tlesta xogħol fis-sala tat-tqattigħ u spulpjar ta' laħam, li ġiet organizzata u nqasmet biex ikun hemm operat separat bejn dak li jinvolvi l-majjal u dak li jinvolvi ċ-ċanga. Bl-investimenti li saru kemm fl-2018 kif ukoll fis-snin preċedenti riċenti, illum il-biċċerija pubblika avvanzat b'mod konsiderevoli u l-operat tagħha huwa approvat bir-regoli kollha, kemm lokali kif ukoll dawk Ewropej. Ma jistax jonqos li dan il-progress infrastrutturali u tal-operat qed jirrifletti ruħu fil- kwalità aħjar tal-prodott għall-benefiċċju tal-konsumatur u dan jikkontribwixxi biex tissaħħaħ l- industrija tal-laħam lokali. Chief Officer, Biċċerija Pubblika L-AĠENZIJA GĦALL-PAGAMENTI AGRIKOLI U RURALI (ARPA) Fis-sena 2018, bħala parti mill-ħidma sabiex jingħata servizz aħjar lilll-bdiewa u r-raħħala biex jibbenefikaw mill-għajnuna finanzjarja taħt il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG), l- Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali għamlet sforz ulterjuri biex il-pagamenti diretti, li jinkludu wkoll l-iskemi akkoppjati, ġew imħallsa f'Marzu mentri fis-snin ta' qabel dawn dejjem tħallsu aktar tard fis-sena. Għan importanti li twettaq mill-Aġenzija kien dak li ntlaħqu l-miri ta' Malta ta' pagamenti minn Fondi Ewropej li kellhom isiru taħt il-Programm tal-Iżvilupp Rurali 2014-2020 sal-aħħar tas-sena mill-allokazzjoni finanzjarja tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR). Minbarra dan, intlaħqu wkoll il-miri kollha marbutin mal-Performance Framework li Malta kienet marbuta bih għall-ewwel darba, li jikkumplimenta miri finanzjarji ma' oħrajn li jkejlu l-benefiċċju għall-biedja. L-Aġenzija kompliet ukoll bil-ħidma tagħha li tagħti appoġġ lill-Ministeru reponsabbli għall- Agrikultura kif ukoll lill-Awtorità ta' Ġestjoni fid-difużjoni ta' informazzjoni lill-bdiewa u nies interessati dwar il-fondi u l-iskemi disponibbli, minbarra x-xogħol marbut mal-ħlas tagħhom. Dawn il- miżuri inkludew il-Miżura 4.3 fejn tħallsu Kunsilli Lokali u entitajiet pubbliċi sabiex itejbu l-aċċess għall-bdiewa b'titjib ta' toroq rurali, il-Miżura 4.4 fejn tħallsu benefiċjarji privati u pubbliċi sabiex jibnu jew jirrestawraw ħitan tas-sejjieħ jew iwettqu investimenti oħra mhux produttivi marbutin mat-twettiq ta' għanijiet agro-ambjentali u klimatiċi, il-Miżura 6.1 fejn 20 bidwi żagħżugħ ġew megħjuna sabiex jiffinanzjaw pjan għall-intrapriża tagħhom fuq medda ta' snin, u l-Miżuri 19.1 u 19.4 li bihom tħejja l- operat tal-Gruppi t'Azzjoni Lokali sabiex joħorġu sejħiet għal inizjattivi fit-territorji rispettivi tagħhom, biex b'hekk ibbenefikaw ukoll 4 Kunsilli Lokali taħt il-Miżura 19.2 għal tali inizjattivi mill-Gruppi ta' Azzjoni Lokali. Barra minn hekk, l-Aġenzija organizzat ukoll numru ta' laqgħat ta' informazzjoni ġewwa Malta u Għawdex għall-applikanti magħżula taħt diversi skemi ta' investiment maħruġa mill-Awtorità ta' Ġestjoni. L-għan ewlieni ta' dawn is-sessjonijiet kien sabiex il-benefiċjarji jingħataw informazzjoni importanti dwar l-obbligi tagħhom fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-proġetti tagħhom u t-talbiet ta' ħlas li jissottomettu, biex b'hekk titjieb l-effiċjenza fl-implimentazzjoni ta' tali miżuri. L-Aġenzija insistiet ukoll sabiex tkompli ttejjeb is-servizz tagħha lill-klijenti, u dan billi introduċiet simplifikazzjonijiet ta' proċeduri li jridu jgħaddu minnhom il-bdiewa, u fl-istess waqt biex jitnaqqas ukoll ir-riskju li dawn il-bdiewa jiġu penalizzati minħabba nuqqas ta' konformità mar-regoli Ewropej min-naħa tagħhom. Dan sar permezz tat-tnedija ta' żewġ mobile apps – BiedjaCam u BiedjaInfo - li permezz tagħhom il-bdiewa jistgħu jikkomunikaw direttament mal-Aġenzija permezz ta' messaġġi u anki ritratti meħuda fl-għelieqi tagħhom. Permezz tat-teknoloġija, li tippermetti wkoll referenzi ġeografiċi awtomatizzati, tinġabar evidenza sħiħa ta' xogħol il-bidwi b'mod li titnaqqas il-ħtieġa ta' kontrolli fuq il-post. Permezz ta' BiedjaInfo, il-klijenti jinżammu kontinwament aġġornati dwar xi żviluppi jew l-eżitu ta' proċeduri rilevanti, u anki dwar il-ħlasijiet tagħhom. Għaldaqstant permezz tal- pjattaforma li jipprovdu dawn l-apps, l-Aġenzija se tkun tista' tibda tadotta wkoll aktar monitoraġġ b'data satellitarja komprensiva. Din se tagħti l-opportunità lill-Aġenzija li ssegwi b'mod attiv dak li kabbar il-bidwi u fejn, sabiex tkun hi li tipproponi pagamenti sħaħ u prekontrollati lill-bidwi konċernat. Dan se jfisser ukoll li jiġu identifikati u indirizzati ċerti irregolaritajiet kmieni, u b'hekk il-bdiewa jieħdu pagament sħiħ skont kif ikun jistħoqqilhom. Din il-proċedura ta' monitoraġġ se tibda tiġi introdotta mis-sena 2019, akkumpanjata minn sessjonijiet ta' taħriġ għall-bdiewa dwar l-użu tagħha u tal-mobile apps. Dan kollu jsir permezz tal-Front Office fejn fl-2018 saret l-Evalwazzjoni Dipartimentali tal-Kwalità tas-Servizz li twettqet mid-Diviżjoni tan-Nies u tal-Istandards. Ir-rapport finali li nħareġ wara din l- evalwazzjoni kien wieħed pożittiv ħafna, fejn ingħata rating ta' erba' stilel u ġew imfaħħra b'mod partikolari s-servizzi offruti lill-klijenti tagħna u l-livell ta' tagħrif li kellhom l-uffiċjali tal-Front Office fir-rigward tas-settur agrikolu. Wara dawn ir-riżultati se jkompli jsir xogħol matul l-2019 biex tkompli tittejjeb l-esperjenza tal-klijenti li jieħdu xi tip ta' servizz mill-Aġenzija u biex ikun hemm rikonoxximenti u rabta dwar livell ta' servizz eċċellenti li jkun offrut. Fis-sena 2018, l-Aġenzija kompliet bit-twaqqif tal-Bordijiet ta' Forza Maġġuri u ta' Oġġezzjoni. Dawn il-bordijiet jiffunzjonaw billi jagħtu l-opportunità lill-bdiewa u lill-benefiċjarji l-oħra jsemmgħu leħinhom u jippreżentaw il-każijiet individwali tagħhom quddiemhom. Il-bordijiet semgħu u ħadu deċiżjonijiet dwar numru sostanzjali ta' każijiet bħala parti mis-simplifikazzjoni li ttejjeb il-kwalità u l- effiċjenza tas-servizz, b'konformità mal-Programm ta' Tiġdid fis-Servizz Pubbliku. Miżura oħra ta' simplifikazzjoni li wettqet l-Aġenzija għall-benefiċċju tal-bdiewa hija l-introduzzjoni tal-użu ta' rati fissi ta' spejjeż taħt ċerti miżuri tal-Programm tal-Iżvilupp Rurali għal Malta 2014-2020. Tali rati fissi ġew introdotti taħt sistema li tikkonċerna skemi ta' kwalità fis-settur tal-ħalib. Permezz ta' din il-miżura ta' simplifikazzjoni, il-piż amministrattiv fuq il-bdiewa fil-preparazzjoni tal- applikazzjonijiet tagħhom qed jiġi mnaqqas b'mod sostanzjali, filwaqt li l-proċeduri ta' pagamenti u verifiki mwettqa mill-Aġenzija qed isiru aktar effiċjenti u jitnaqqas ir-riskju ta' ħlasijiet mhux korretti, biex b'hekk il-bdiewa jibbenefikaw minn pagamenti korretti li jsiru f'ħin iqsar milli kienu qabel. Hemm l-intenzjoni li din il-miżura tkompli titwessa' matul l-2019 għal sitwazzjonijiet oħrajn. Ġew diskussi, fil-Kunsill tal-Ministri tal-Biedja tal-Unjoni Ewropea, proposti leġiżlattivi dwar il- Politika Agrikola Komuni (PAK) għas-snin 2021-2027. Għaldaqstant, l-Aġenzija ħadet rwol attiv fil- ħidma relatata mal-preparamenti għar-riforma tal-PAK li jmiss, billi pparteċipat bis-sħiħ f'livell tekniku biex wasslet it-talbiet u l-pożizzjonijiet tal-Gvern Malti, inkluż permezz ta' laqgħat bilaterali mal- Kummissjoni Ewropea, bl-għan li tassigura li jintlaħaq qbil fuq l-aħjar pakkett possibbli għas-settur agrikolu Malti għas-snin li ġejjin. Fl-istess ħin, l-Aġenzija flimkien mal-MEUSAC ħejjiet konsultazzjoni regolari mal-partijiet lokali interessati fis-settur sabiex dawn jinżammu infurmati dwar l-iżviluppi u l-intenzjonijiet ta' bidliet ewlenin u possibbiltajiet offruti mir-riforma. Kap, Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali CHIEF INFORMATION OFFICE Ic-Chief Information Office (CIO) ħa ħsieb dawn l-attivitajiet ewlenin elenkati hawn taħt skont id- dipartiment konċernat fi ħdan il-Ministeru: Id-Dipartiment tas-Sajd u Akkwakultura Implimentazzjoni tal-Flux Transportation Layer tal-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea biex permezz tagħha jgħaddu messaġġi elettroniċi b'informazzjoni relatata mal-bastimenti tas-sajd; Reviżjoni tal-parti teknika tat-tender għall-Vessel Monitoring System. Id-Direttorat għal Regolazjoni Veterinarja u l-Biċċerija Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika NLD (National Livestock Database) biex isir żvilupp mill-ġdid tal-faċilitajiet tal-ittestjar tas-saħħa tal-annimali; Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika NLD (National Livestock Database) biex isir żvilupp ta' sistema għall-immaniġġjar tar-rekords tal-istokkijiet għas-simna tal-majjali; Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika NLD (National Livestock Database) biex isir żvilupp ta' faċilitajiet għall-ħolqien u l-istampar ta' mudelli ta' dokumenti ta' annimali u bini (eż. passaporti u liċenzji); Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika NLD (National Livestock Database) biex isir żvilupp mill-ġdid ta' rapporti tas-settur tat-tjur biex iqisu l-prattiki l-ġodda tal-industrija. It-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi Implimentazzjoni ta' emendi neċessarji fis-sistema elettronika SBRS (Stuffed Birds Registration System) biex jiġi simplifikat id-dħul ta' data dwar annimali, fejn iddaħħlet funzjoni ta' tħassir għall- entitajiet elenkati bħala amministraturi sabiex il-kampjuni inklużi bi żball ikunu jistgħu jitneħħew. Dan jiffaċilita x-xogħol ta' kuljum tal-entitajiet konċernati, u b'hekk jitħaffef ukoll is-servizz għall-klijent. Id-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali Tkompliet l-implimentazzjoni tas-sistema elettronika AWIS (Animal Welfare Information System). Id-Direttorat tal-Agrikultura Tkompliet l-implimentazzjoni tas-sistema tat-Traċċabbiltà. Id-Direttorat tas-Saħħa tal-Pjanti Implimentazzjoni tas-sistema elettronika LIMS (Laboratory Information Management System) u taħriġ lil uffiċjali tad-Direttorat dwar kif tintuża din is-sistema. L-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali Tkompliet l-implimentazzjoni ta' żviluppi u emendi fis-sistema elettronika eżistenti rigward pagamenti agrikoli u rurali, skont kif neċessarji biex jiġu mmaniġġjati diversi miżuri li jaqgħu taħt iż-żewġ fondi Ewropej EAGF u EAFRD, speċifikament:  biex ikunu jistgħu jintlaqgħu applikazzjonijiet għal sussidji lill-bdiewa minn fondi Ewropej;  biex ikunu jistgħu jsiru spezzjonijiet tal-għelieqi qabel isiru l-pagamenti;  biex il-pagamenti jsiru skont ir-regolamenti ġodda tal-Unjoni Ewropea. Twettaq proġett pilota biex tinħoloq sistema ta' monitoraġġ li permezz tagħha jitnaqqas il-bżonn ta' spezzjonijiet fuq is-sit u fl-istess ħin tippermetti li l-Aġenzija tkun iktar proattiva u tgħin u tiggwida lill- bdiewa biex dawn ma jitilfux fondi li jistgħu jibbenefikaw minnhom. Miżuri ta' Simplifikazzjoni Tiġdid tas-sistema tal-informatika biex l-ispezzjonijiet tal-bastimenti tas-sajd jistgħu jiġu rrekordjati elettronikament permezz ta' tablets; Implimentazzjoni tal-pagamenti onlajn għas-sistema tas-Sales Notes System tad-Dipartment tas-Sajd u Akkwakultura biex taġevola x-xerrejja tal-ħut; Implimentazzjoni ta' sistema ta' pagamenti onlajn għall-miżati tal-kwarantina tal-annimali; Implimentazzjoni tas-sistema Abbatoir Maintenance Job Request System biex tgħin l-immaniġġjar ta' programm preventiv ta' manutenzjoni tal-impjanti u l-apparat fil-biċċerija pubblika, sabiex il-linji tal- produzzjoni jinżammu jiffunzjonaw f'kundizzjoni tajba għal tul ta' żmien. Mobile apps Tiġdid tal-Fisheries Mobile App biex jiġu faċilitati aktar il-ħlasijiet tal-awtorizzazzjoni tas-sajd rikreattiv għat-tonn; Tiġdid tal-Animal Welfare Mobile App biex jiġu salvagwardjati aktar il-kundizzjoni u s-saħħa tal- annimali; Tiġdid tal-Malta Flora & Fauna Mobile App biex jintbagħtu notifiki relatati ma' organiżmi ta' ħsara, mid-Direttorat għall-Protezzjoni tal-Pjanti; Tiġdid tal-Agriculture Extension Services Mobile App biex ikun provdut mezz għax-xiri ta' prodotti tal-Għammieri, u biex isservi ta' pjattaforma fejn isiru talbiet għal servizzi ta' għajnuna mill-bdiewa; Tnedija tal-BiedjaInfo Mobile App li tippermetti lill-bdiewa sabiex jaċċessaw informazjoni dwar l- applikazzjoni tagħhom għal sussidju fuq l-għelieqi; Tnedija tal-BiedjaCam Mobile App li tipprovdi aċċess lill-bdiewa għal informazzjoni aġġornata dwar l-għelieqi tagħhom. Attivitajiet relatati mal-MITA Implimentazzjoni tal-proġett pilota tal-Office 365 fid-dipartimenti tal-Ministeru.