Il-Laqam Analiżi Lingwistika F'dan l-artiklu nistħarreġ il-binja morfosintattika ta' numru ta' laqmijiet personali Maltin, ħafna minnhom meħudin mir-reġistru elettorali tal-1947. Fl-analiżi nħares lejn elementi formali fil-laqmijiet, bħall-artiklu jew il-prepożizzjoni ta', li normalment jieħdu fil-bidu, u l-kategoriji grammatikali li jaqgħu taħthom. Fi kliem ieħor, f'dan l-istudju niffoka fuq laqmijiet b'komponenti lessikali li jistgħu jiġu analizzati u kklassifikati skont għadd ta' kriterji lingwistiċi. IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA : 58 X'inhu l-laqam Skont Kennedv, il-laqam hu 'nom propju li jirreferi għal xi individwu ulijvarja (imqar bi ftit) fl-istruttura mill-isem formali assoċjat ma' dak l-individwu' (652). Dan ifisser illi anke forom qosra mnisslin mill-isem jew mill-kunjom jitqiesu laqmijiet. Kennedv jgħid li ħafna drabi l-laqam jinħoloq għall-kumdità, u għalhekk jargumenta li l-konċiżjoni għandha tkun waħda mill-karatteristiċi tiegħu (667). Madankollu, jidher li ħafna nies jippreferu laqmijiet kreattivi, li kultant ikunu twal, għax jiddeskrivu lill- persuna li titlaqqam aħjar (Kennedv u Zamuner 392). Xi nkiteb dwar il-laqmijiet ixċlidlu L-istudjużi Maltin jitkellmu dwar tipi differenti ta' laqmijiet. Ngħidu aħna, Bonelli jsemmi l-laqmijiet li jingħataw lill-komunitajiet Maltin fl-irħula u l-ibliet, bħal Tal-Ħama għall-Bormliżi u Ta' Ċaċu għal tal-Isla (35-36). Cassar Pullicino jelenka wkoll xi laqmijiet tal-komunitajiet Għawdxin, bħal Tal-M'hemmix jew Il-Maltin għal tan-Nadur ('Bejn raħal u laqam' 26), u jagħti xi għanjiet tradizzjonali li jsemmu wħud minnhom, bħal dinli ġejja: Ta' Ħ'Attard is-Saraċini Ta' Ħal Lija n-nies Twajbin; Sakranazzi l-Qriema kollha Ħallelin iż-Żebbuġin (Cassar Pullicino, 'Bejn Raħalu Laqam' 24). F'artiklu ieħor, Cassar Pullicino jsemmi l-laqmijiet tal-baned, tal- futbolu tal-politika, bħal Tal-Agħma għall-Banda Duke of Connaught f'Birkirkara, Il-Ħallelin, il-laqam tal-plejers Bormliżi, u Tal-Buttuna, il-laqam tal-Partit Kostituzzjonali ('Social Aspects' 91-93). Anke Agius jagħti xi laqmijiet ta' rħula, baned, partiti politiċi u partitarji tal-futbol, imma magħhom iżid il-laqmijiet li jingħataw in-numri fit-tombla, pereżempju Tad-Diżgrazzji għas- sbatax u Is-Sorijiet Għarkupptejhom għat-tnejn u għoxrin (206). Xi riċerkaturi Maltin jagħtu informazzjoni storika dwar il-laqam. Scerri jgħid li l-kelma laqam ġejja min-nom laqab fl-Għarbi, li jfisser karatteristika tal-individwu jew kunjom (4). Fil-fatt huma ħafna dawk li jitkellmu dwar in-nisel ta' xi kunjomijiet mil-laqmijiet (Preca 639- 640; Cassar Pullicino, 'Social Aspects' 68; Cali 67). Preca, pereżempju, isemmi l-kunjom Cini mil-laqam Ix- Xiniu Bonello minn Bunell, u jgħid li ħafna drabi din il-bidla kienet isseħħ minħabba li xi nutara kienu jagħtu xejra Latina jew Taljana lill-kliem li 59. — IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA jużaw f'kitbiethom, inklużi l-laqmijiet (639-640). B'rabta mal-istorja, Briffa jikkwota lil Frazer dwar il-funzjoni tal-laqam fl-imgħoddi. Jgħid li kien jintuża flok l-isem biex jipproteġi lill-individwu milli jinħakem personalment, billi xi wħud kellhom it-twemminli l-ħakma tal-isem tfisser ukoll ħakma tal-persuna (Briffa 18). Awturi oħra jsemmu żminijiet fejn il-laqam kien jintuża flimkien mal-isem, u mhux minfloku. Ngħidu aħna, Preca jgħid li fi żmien ir-Rumani tal-qedem, persuna kien ikollha erba' ismijiet u wieħed kien ikun il-laqam (626). Minn fost il-funzjonijiet li għandu l-laqam personali, ir-riċerkaturi jagħtu importanza kbira lill-identità ċara u unika li l-laqam jipprovdi lill- individwi. U dan bir-raġun, għaliex il-Maltin tal-imgħoddi kienu jinqdew bl-istess ismijiet u kunjomijiet, u għalhekk kien biss l-użu tal-laqam li seta' jgħinhom jiddistingwu persuna minn oħra jew saħansitra razza sħiħa (Agius 3). Muscat saħansitra jqabbel il-laqam mal-GPS, bl-argument li dan iwasslek sal-bieb ta' dak li jkun bl- istess ħeffa u preċiżjoni (389). Skont Briffa, il-laqam, bħala fenomenu soċjali, għandu funzjoni oħra, dik li jistabbilixxi relazzjoni ta' ħbiberija jew in-nuqqas tagħha (17). Jekk il-laqam ikun terminu ta' tifħir, faċilment jindika relazzjoni pożittiva bejn min ilaqqam u min jitlaqqam, mentri jekk ma jinħoloqx bħala ċajta, terminu li jmaqdar jew joffendi jista' juri l-oppost. Għal din ir-raġuni l-laqam iġib miegħu reazzjonijiet differenti skont xi jkun ifisser, hekk li wieħed isib kemm lil min jgħożżu u jiktbu wara ismu, kif ukoll lil min jieħu fastidju meta jissejjaħ bih (Scerri 5). Xi studjużi Maltin jiffukaw fuq il-kontenut tal-laqmijietu jikkategorizzawhom f'temi varji skont it-tifsir tagħhom. Fit-tabella li jmiss jidhru xi kategoriji li jsemmu awturi differenti, b'mod speċjali wħud marbutin ma' kwalitajiet fiżiċi u morali, billi dawn jissemmew ta' spiss fil-laqmijiet. IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA : 60 Eżempji ta' laqmijiet Cassar 1) Ġisem a) Partijiet tal-ġisem Ta' Gedduma Pullicino, Tax-Xoffa 'Social T Aspects' b) Sbuħija Tal-Ħelwa 73-86 Tal-Pupa 2) Moralità, a) Imġiba morali Tal-Ingann virtuijiet u difetti Tal-Kapriċċ b) Referenza għal Tal-Bajju individwi ta' natura (l-Iblah) kwieta Tat-Twajjeb 3) Flora a) Pjanti u siġar Ta' Ħarruba (Carrob Tree) Tas-Simara (Common Rush) b) Frott u ħaxix Ta' Frawla Ta' Karfusu 4) Flus, sinjurazzi a) Referenza għal dawk J Ta' Ħarbat u faqar li jberbqu flushom Ta' Ħlielu b) Faqar Ta' Marsusa Ta' Qaxqax Għadma Lia, 127-128. 1) Dawk derivati Ta' Gefiru minn kunjomijiet (minn Gaffiero) Ta' Dwanes (minn Inguanez) 2) Dawk li ssawru Ta' Ġanova fuq xi kelma (diġà nafha bid-djalett) li l-individwu Timprajter jippronunzjaha (tvpewriter) differenti: Muscat, 395, 1) Kuluri L-Aħmar 4OO. Il-Ħadra 2) Ħjata Buttuna Il-Manċott 61 — IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA Bejn wieħed u ieħor, minn ħamsa u għoxrin awtur li kitbu dwar il-laqam huma biss Cassar Pullicino, Muscat u Briffa li jqajmu d-diskors dwar elementi formali fil-laqmijiet. Fl- istudju preżenti nixħet dawl fuq dawn l-aspetti tal-laqam li ma ġewx daqstant diskussi. B'hekk, fit-taqsima li jmiss niddiskuti s-sejbiet li ħarġu mill- analiżi tat-teżina filwaqt li nirreferi għall-punti li jagħmlu dawn it-tliet awturi dwar il-binja tal-laqam. Tul dan l-istudju ltqajt ma' tliet tipi ta' komponenti fil-laqmijiet. L-ewwel tip huma l-komponenti lessikali, jiġifieri kliem magħruf li jinsab fid- dizzjunarju, eż. Tal-Fatati', filwaqt li t-tieni tip huma dawk li m'għandhomx tifsira magħrufa, bħal Tan-Nanoxkaż jew Tal-Baswank'. It-tielet tip huma magħmulin minn bażi lessikali u xi suffiss li mhux soltu jinhemeż magħha, eż. Ċfufu' (ċfuf --u) jew Tal-Vapura' (vapur r-a). Dawn is-suffissi jidher li jista' jkollhom funzjonijiet differenti. Biex nieħdu wieħed bħala eżempju nistgħu ngħidu li s-suffiss -u: Reġistru Elettorali - L-Imqabba. - Jingħaqad ma' nomi u aġġettivi biex joħloq laqam, eż. Ta' Barbettu, jew biex jagħti sens peġġjorattiv lil-laqam, eż. - Jiżdied mal-bażi biex jindika d-diminuttiv jew l-akkrexxittiv fil- laqmijiet, kif, skont Cutajar (161), jagħmel f'xi kliem Malti. - Possibilment jimmarka l-laqmijiet għall-maskil, speċjalment għaliex numru minnhom bis-suffiss -u jiffurmaw il-femminil biż-żieda tas- suffiss -a mal-forma kif inhi, eż. Kif indikajt fil-bidu tal-artiklu, fit- teżina niffoka fuq il-laqmijiet tal- ewwel tip. Dawn jerġgħu jinqasmu fi tnejn: uħud magħmulin minn kelma waħda, apparti l-artiklu u/jew il- prepożizzjoni ta',eż. Tal-Madum' u oħrajn komposti minn żewġ kelmiet jew aktar, eż. laqam Kif nafu, bosta laqmijiet fuq quddiem jieħdu l-prepożizzjoni ta', l-artiklu jew għaqda tat-tnejn. Skont Cassar Pullicino, hemm tifsira interessanti għal kull żieda: laqam bl-artiklu (eż. L-Għannej) jirreferi għall-ewwel persuna li tkun irċeviet din it-tikketta, mentri laqam bil-prepożizzjoni (eż. ''Tat-Tabibuwa Sit: Rabat Malta 'Vassallop.90. IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA — 62 Tal-Bdot) jidentifika l-kumplament tad-dixxendenti tagħha. Il- prepożizzjoni mal-artiklu tista' tirreferi għal min ikun magħruf bin- negozju (eż. Tal-Ħut), filwaqt li ma' laqmijiet patronimiċi u matronimiċi (eż. Ġanni ta' Pawlu) il-prepożizzjoni waħedha tikseb l-istess funzjoni tat- truf son, -sen u-vich f'xi kunjomijiet barranin, bħal Harrison, Petersenu Mitrovich (Cassar Pullicino, 'Social Aspects' 69-70). Minkejja li mhix komuni, il-laqmijiet ġieli jokkorru mingħajr żieda fil-bidu eż. Cassar Pullicino jgħid li dawn 'għandhom il-poter li jimmultiplikaw permezz ta' suffissi diminuttivi' u bħala eżempju jsemmi xufier impjegat ma' tabib li tlaqqam Tabibu. Biss b'dan il-kumment ma jispjegax kif qed iseħħ il-proċess multiplikattiv u għalhekk ma jagħtix informazzjoni utli dwar il-laqmijiet ta' bla żieda (Cassar Pullicino, 'Social Aspects' 70). Mir-riċerka li għamilt nemmen li dawn tal-aħħar jirrappreżentaw individwi u aktarx ukoll li jkunu jingħadu flimkien mal- isem, eż. Giuseppe Passaporti, ħalli dak li jkun jagħrafhom bħala laqmijiet. Barra minn hekk, fl-istudju tiegħi ltqajt mal-okkorrenza doppja tal- prepożizzjoni ta', xi ħaġa li, għalkemm Cassar Pullicino ma jsemmihiex, tidher f'xi laqmijiet komposti minn żewġ ismijiet jew minn isem u laqam, eż. Ta' Ċensu ta' Wiġi' u Ta' Feliċ tan-Nar'. F'dan il-każ, iż-żewġ prepożizzjonijiet juru li l-persuna bil- laqam hija magħrufa għal xi ħadd ieħor li jiġi minnha, bħall-ġenituri, il-mara jew ir-raġel. Sforz dawn iż-żidiet, xi partijiet tad- diskors li ma jiħdux id-definitezza fil-Malti jidhru bl-artiklu magħhom fil-laqmijiet, eż. Iċ-Ċalija' u Tas- Sant', billi din it-tendenza sibtha l-aktar ma' nomi propji li juru ismijiet u kunjomijiet. Possibilment tiġri wkoll fil-każ ta' xi laqmijiet b'verbi, eż. Tal-Laħlaħ' għax, minkejja li xi kelliema jafuhom jingħadu bil- prepożizzjoni biss, fis-sorsi li fittixt sibt uħud minnhom imniżżlin kemm bil-prepożizzjoni waħedha u kemm bl-artiklu magħha. Finalment, mill-kampjun ta' 700 laqam li ġbart jirriżulta li l-prepożizzjoni hija l-aktar żieda komuni mal-laqmijiet personali. B'hekk, skont id-definizzjonijiet ta' Cassar Pullicino, dan għandu jfisser li l-laqam f'Malta normalment ma jeħilx biss ma' individwu wieħed imma jinfirex għar-razza. 44 Reġistru Elettorali Il-Mellieħa. ' Artiklu-WirtIż-Żejtun. ''—' Reġistru Elettorali - Il-Mellieħa. U Reġistru Elettorali Ir-Rabat. '' Reġistru Elettorali - Il-Mellieħa. 63 — IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA mas l-disl fil-laqmijiet Komponenti komuni fil-laqmijiet lessikali li ġbart huma: in-nomi komuni, eż. Ta' Widna'5,u l-aġġettivi, eż. in-nomi tal-aġent, eż. Tal-Ħassiela'' in-nomi tal-unità, eż. Tal-Ġebla'$ in-nomi propji, l-aktar dawk li juru ismijiet personali, eż. Ta' Ġamril) il-verbi, eż. Ta' Belagħhom'0 il-partiċipji passivi, eż. L-inqasli jidhru huma: in-nomi tal-għodda, eż. Tal-Minġel',u tal-post, eż. Tal-Armerija' $ in-nomi verbali, eż. Tax-Xorb'' il-partiċipji attivi, eż. Ta' Nieżla'' l-avverbi, eż. Ta' Kullimkien'$. Li jmiss huma xi dettalji interessanti dwar partijiet tad-diskors rikorrenti fil-ġabra, partikolarment il-verbi, in- nomiu l-aġġettivi. Ħarsa lejn il-laqmijiet verbali f'dan l-istudju turi li l-maġġoranza tagħhom jinflettu fit-tieni u fit-tielet persuna tal-perfett (eż. Ta' Siddejthomlu'' jew Ta' Selaħ'$), filwaqt li l-ewwel persuna rarament tintuża mal-verbi Jista' jkun li dan iseħħ għaliex normalment individwu ma jlaqqamx lilu nnifsu imma jingħata l-laqam minn ta' madwaru, b'mod dirett (it- tieni persuna) jew b'mod indirett (it- tielet persuna). Iltqajt ma' laqmijiet fil- perfett (Ta' Ħaraġ''), fl-imperfett (Ta' Jaħbatf'7) u fl-imperattiv (Onfoħluċ)). Xi verbi jkollhom il-pronomi mehmużin, tal-oġġett dirett (Ta' Ħallieha''), tal-oġġett indirett (Ta' Doqqlu''), jew it-tnejn li huma (Ta' Saffarhielu''). Laqmijiet b'nomi jew aġġettivi n-nomiu l-aġġettivi huma l-aktar żewġ partijiet tad-diskors li jintużaw fil-binja tal-laqmijiet. F'din it-taqsima nagħmel xi osservazzjonijiet fuq il- ġens, id-diminuttiv u l-akkrexxittiv. l-ġens grammatikali ta' dawn il- omponenti mhux bilfors li jkun jaqbel mas-suġġett li jirċievi l-laqam, jiġifieri mara jista' jkollha laqam fil-maskil, eż. Tal-Ħanin', u raġel jista' jġorr laqam fil-femminil, eż. Ta' Peritaċ'. Madankollu, Cassar Pullicino jsemmi xi nisa li għax żwieġhom ellhom pożizzjoni għolja fis-soċjetà, ħadu l-laqam tagħhom mibdul fil- emminil, eż. Il-Presidenta għall-mara tal-President ('Social Aspects' 79). Reġistru Elettorali Iż-Żejtun. ''Reġistru Elettorali - Iż- Reġistru Elettorali - Il-Mosta. ''Reġistru Elettorali - Il-Mellieħa. ji Reġistru Elettorali - Il-Mellieħa. ''Reġistru Elettorali - L-Imqabba. ''Reġistru Elettorali - Il-Mellieħa. UReġistru Elettorali - Il-Kalkara. $' Hemm komponenti fil-laqmijiet li ma jistgħux jibdlu l-ġens grammatikali tagħhom biex jaqblu mas-suġġett eż. Tal-Bhima, nom fil-femminil li m'għandux forma ekwivalenti fil-maskil. IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA — 64 Muscat jargumenta li f'ċerti każi, jekk il-laqam tar-raġel jew tal-familja jkun fil-maskil, il-mara jew il-bint tista' tiret il-verżjoni femminili tiegħu (393), dejjem jekk il-komponent ikun jippermetti bidla fil-ġens''. Tkellimt ukoll ma' xi kelliema u kkonfermajt li din isseħħ. Perċ, ma kinux jafu b'każijiet fejn laqam ta' mara fil- femminil jinbidel għall-maskil meta jirtu r-raġel. Tul it-tiftix tal-laqmijiet iltqajt ma' xi wħud li l-komponenti tagħhom sibthom kemm fil-maskil kif ukoll fil-femminil, eż. Madankollu ma kellix informazzjoni kuntestwali dwarhom, jiġifieri, ma stajtx ngħid jekk iż-żewġ aqmijiet kinux ġejjin mill-istess familja, inkella jekk il-laqam bidilx il-ġens grammatikali meta l-mara ħaditu mingħand ir-raġel jew forsi il-maqlub. Kif diġà argumentajt, bosta laqmijiet 'nomiu aġġettivi jidher magħhom is-suffiss -u,u għalhekk, meta s-suffiss -a tal-femminil jiżdied mal-forma kif inhi, tidħol il-konsonanti dgħajfa w. Pereżempju, iż-żieda tas-suffiss -d4 mal-laqmijiet Ta' Tiġieġu' u Ta' Frisku'' tifforma l-laqmijiet Ta' Tiġiġuwa'' u Ta' Friskuwa'S. Għaldaqstant, f'dawn tal-aħħar is- suffiss femminili jimmanifesta ruħu bħala l-allomorf uwa, li minn kliem li ġeneralment ma jintużax (tiġieġu, frisku) joħloq kliem ġdid li tista' tgħid jintuża fil-laqmijiet biss (tiġiġuwa, friskuwa). Kultant, is-suffiss -(w)a jingħaqad anke ma' laqmijiet b'ismijiet propji u għal darb'oħra jifforma verżjonijiet li ma jintużawx jekk mhux 'dawn it-tikketti. Aktarx għaliex fejn is-soltu jissostitwixxi l-aħħar ittra tal-isem, is-suffiss tal-femminil fil- aqmijiet jingħaqad mal-forma li jsibu minn isem bħal Lippu jifforma laqam ħal Lippuwa'' (minflok Lippa). Fuq nota differenti, in-nomiu -aġġettivi fil-laqam juru wkoll -akkrexxittiv u d-diminuttiv. Tal- ewwel jinħadem fuq is-sistema onkatenattiva, eż. Ta' Bużaqq $, mentri d-diminuttiv jidher kemm il-mod introflessiv eż. Tal-Ħbejża'S, if ukoll bil-mod konkatenattiv, eż. Ta' Peppinu''. Interessanti għaliex mal- aqmijiet bl-ismijiet, id-diminuttiv jista' jkollu l-iskop li jiddistingwi -ġenerazzjoni żagħżugħa ta' familja mill-ġenerazzjoni adulta, għalkemm jista' jintuża b'mod differenti sabiex juri ċerta ħlewwa lejn dak li jkun. F'limkien mal-laqmijiet bid- diminuttiv, inkludejt oħrajn mhux 45 Briffa p.48. $ Reġistru Elettorali Marsaskala u Briffa p.48. Briffa p. 293. tBriffap,109. f Reġistru Elettorali - Ħal Għargħur. '' Reġistru Elettorali Ir-Rabat. Reġistru Elettorali Il-Mellieħa. '' 65 — IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA lessikali li jixbhuhom fil-forma eż. Il-Ħuħina'Su Ta' Knajpra'9 għaliex nemmen li huma xhieda ta' kemm il- Maltin, forsi inkonxjament, japplikaw proċessi grammatikali huma u joħolqu kliem ġdid. ijiet l ; Kif iddiskutejt fil-bidu, laqam mhux bilfors li jkun magħmul minn element wieħed imma jista' jkollu tnejn jew aktar. Il-lista li ġejja turi l-kombinazzjonijiet li sibt fil-laqmijiet komposti: e Tip 1: Nom propju 1: Nom komuni, eż. Ta' Wenzu tal-Ħanut' e Tip 2: Nom propju 4 Nom propju, eż. Ta' Ġanni ta' Apap'' e Tip 3: Nom komuni 4 Nom komuni, eż. Ta' Xkora Faħam''. Kategorija Nom - Aġġettiv eż. Ta' Kelba Xiħa'5, jew Aġġettiv l Nom, eż. eż. Ta' Seba' Rġiel, jew Nom 4 Numerali, eż. Ta' Biċċa Waħda''$, jew Numerali 4 Numerali, eż. Tas-Sebgħa u Għoxrin''. Kategorija Verb :- Nom eż. Ta' Ħala Flusu'S, jew Nom 4 Verb, eż. Tal-Linja Jaqbillek$. Kategoriji varji bħal: e Interjezzjoni 4 Nom, eż. Ta' Ajma Xagħriċ0 e Prepożizzjoni 4 Nom, eż. Ta' Bla Snienċi Ta' Żommu Żommu. studju dettaljat dwar l-istruttura morfosintattika tal-laqmijiet personali Maltin, għaliex kif diġà semmejt, il-maġġoranza tar-riċerkaturi Maltin jiffukaw l-aktar fuq it-tifsir tagħhom. B'hekk, din l-analiżi tgħin lill-qarrej sabiex jieħu idea ta' kif jifforma laqam, tal-komponenti varji li jista' jinbena fuqhom, kif ukoll tal-proċessi grammatikali li jistgħu jitħaddmu Apparti minn hekk din ir-riċerka tqarreb lill-qarrej lejn mod ta' ħsieb partikolari, billi kull għażla fil-binja tal-laqam (bħat-tip ta' komponent li jintuża fih jew l-imġiba grammatikali tiegħu) tikxef tendenzi marbutin mal- użu soċjali tal-laqmijiet. Ngħidu aħna ''Reġistru Elettorali - Ħal Għargħur. '' IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA — 66 fis-sezzjoni dwar il-laqmijiet verbali, semmejt li l-okkorrenza qawwija tagħhom fit-tieni u t-tielet persuna timplika li l-laqam ma tagħtihx lilek innifsek. Madankollu, għad fadal ħafna xogħol xijsir f'dan il-qasam. L-ewwel nett, jistgħu jsiru studji lingwistiċi dwar laqmijiet li mhumiex ta' individwi jew familji, imma li huma tal-iblietu l-irħula (eż. Tax-Xelin għall-Islimiżi) jew tal-baned u l-forom assoċjati magħhom (eż. It-tieni, tajjeb li jiġu studjati l-aspetti soċjolingwistiċi tal-laqam sabiex tinkiseb informazzjoni dwar il-firxa tal-laqmijiet f'lokalitajiet u kuntesti differenti, bħall-iskejjel, il-postijiet tax-xogħol, il-politika u l-ispettaklu. Possibilità oħra tkun li wieħed jistudja l-użu tal-laqam fost iż-żewġ sessi u fost kelliema t'etajiet differenti. Inkella tista' tiġi rriċerkata l-funzjoni tal- laqam fil-letteratura Maltija, ħalli dak li jkun josserva kif jinħolqu xi laqmijiet fittizji u jistħarreġ x'rabta jista' jkollhom mal-iżvilupp tal-karattri. 67 — IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA Agius, Albert W. Qwiel, Idjomi, Laqmijiet Maltin u trufijiet oħra. 'Laqmijiet mill-Birgu L-Imnara, vol. Il-Laqmijiet Karkariżi Fil-Kultura Maltija. Kunsill Lokali ta' Birkirkara, 2018. 'Il-Kunjom u l-Laqam fil-Folklor. L-Imnara, nru 3, 1980, pp. 66-68. Cassar Pullicino, Ġużċ. 'Bejn Raħal u Laqam'' Leħen il-Malti, nru 155-157, 1944, pp. 21-26. Id-Diminuttiv u l-Akkrexxittiv fil-Malti. L-Università ta' Malta, B.A. Unuri fil-Malti. 'In Remembrance of Iċ-Ċalija' Wirt Iż-Żejtun, wirtizzejtun.com/2011/03/23/inremembrance-of-ic- calija/. Aċċessata nhar il-21 ta' Novembru, 2018. 'Laqmijiet Rabtin' rabatmalta, www.rabatmalta.com/7page id-2403. Aċċessata nhar it-3 ta' Marzu, 2019. 'Dawk l-Imberkin ta' Laqmijiet fl-Imqabba ta' Dari u Llum'' Programm tal-Festa Titulari Santa Marija Mqabba, 2004, pp. 127-128. Il-Mellieħa: Lemħa Lejn Ġrajjietha. L-Awtur, 2015. 'Reġistru Elettorali', Gazzetta tal-Gvern ta' Malta. Ġunju, 1947. Laqmijiet fin-Naxxar. 'Laqmijiet minn Ħal Qormi' L-Imnara, vol. 'Il-Laqmijiet fil-Mellieħa. 'Il-Laqmijiet' Bejtiet il-Lingwa: Aspetti ta' Lingwa fil-Folklor Malti, Dipartiment tal- Informazzjoni, 1999, pp. 38-40. IL-LAQAM PERSONALI: ANALIŻI LINGWISTIKA - ABIGAIL DEGUARA — 68