లోకహితం: హిందూధర్మ రక్షకులు శ్రీ విద్యారణ్యులు
క్రీ.శ.1323లో కాకతీయసామ్రాజ్యం పతనమైంది. కాకతీయచక్రవర్తి రెండవ ప్రతాపరుద్రుడితోపాటు అనేకమంది రాజ్యాధికారులను కూడా ఢిల్లీసుల్తాను బందీలను చేసి ఢిల్లీకి తరలించాడు. కాకతీయసామ్రాజ్యంలో ఆశ్రయం పొందిన పండితులు, సేనాధిపతులు దక్షిణదేశంలోని వేరువేరు ప్రదేశాలకు వలసపోయారు. అలా వలస వచ్చినవారిలో విద్యారణ్యుల తండ్రి మాయణాచార్యుడు కూడా ఉన్నారు. ఢిల్లీసుల్తాను దాడికి ప్రతిక్రియగా దక్షిణదేశంలో తిరుగుబాట్లు చెలరేగాయి.వాటిని అణచడం కోసం ఢిల్లీ సుల్తాను తాను బందీలుగా తీసుకుపోయి, ముస్లిములుగా మార్చిన హరిహర, బుక్కలను ఆనెగొంది ప్రాంతంలో తన అధికారాన్ని సుస్థిరం చేసుకునేందుకు పంపాడు. ఆనెగొంది, తదితర ప్రాంతాల్లో పరిస్థితులు ముస్లింపాలనకు ఏమాత్రం అనుకూలంగాలేవు. ఢిల్లీసుల్తాను ప్రతినిధులుగా వచ్చిన హరిహరబుక్కలను ఆనెగొందె ప్రజలు తరిమేశారు. అలా ప్రజల వ్యతిరేకతను చవిచూసిన హరిహరబుక్కలు పంపారణ్య ప్రాంతంలో తిరుగుతూ విద్యారణ్యుల దగ్గరకు చేరారు. అప్పుడు విద్యారణ్యస్వామి వారిని తిరిగి హిందువులుగా మార్చి, వారి సహాయంతో విజయనగర సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేసారు. సామ్రాజ్యాన్ని సుస్థిరం చేయడానికి తొలిరోజుల్లో విద్యారణ్యులు ప్రధానమంత్రిగా కూడా వ్యవహరించారు.ఇలా హిందూసామ్రాజ్యం స్థిరపడిన తరువాత ఆయన శృంగేరీ పీఠానికి తిరిగివచ్చారు.అలా రాజకీయంగా హిందువులను స్థిరపరచడంతోపాటు ధార్మికరంగంలో హిందువులకు మార్గదర్శనం చేశారు. పరాశరమాధవీయం మొదలైన గ్రంథాల రచన ద్వారా ధర్మశాస్త్రాలను తమ కాలానికి తగిన విధంగా నవీకరించారు. అలాగే దర్శనజ్ఞానాన్ని ప్రజలకు అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు సర్వదర్శనసంగ్రహం అనే గ్రంథం వ్రాశారు. తాను మొదలుపెట్టిన వేదభాష్య రచనను తన శిష్యులకు పూర్తిచేయమని అప్పగించారు. వాళ్ళు ఆ పనిని సమర్థవంతంగా పూర్తిచేసారు. విద్యారణుల అథ్వర్యంలో విజయనగరం మధ్యలో విరూపాక్ష దేవాలయం కలిగివుండి, శ్రీకారం రూపంలో నిర్మించబడింది.
ఆ విధంగా హిందూధర్మ పరిరక్షణకు పాటుపడిన విద్యారణ్యులవారిని 'అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని పోగొట్టి, వివేకాన్ని, జ్ఞానాన్ని కలిగించిన విద్యారణ్యు లకు నమస్కారం' అని ప్రతి రోజు ప్రతి హిందువు గుర్తుచేసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా వుంది.
lokahitam: hindudharma rakshakulu shree vidyaaranyulu
cree.sha.1323loo kakatiyasamrajyam patanamaindi. kaakateeyachakravarti rendava prataaparudruditopaata anekamandi raajyaadhikaarulanu kuudaa dhilleesultaanu bandeelanu chesi dhilleeki taralinchaadu. kaakateeyasaamraajyamlo aashrayam pondina panditulu, senaadhipatulu dakshinadesamloni veruveru pradesaalaku valasapoyaru. alaa valasa vachinavaarilo vidyaaranyula tandri mayanacharyudu kuudaa unnaaru. dhilleesultaanu daadiki pratikriyagaa dakshinadesamlo tirugubaatlu chelaregaayi.vaatini anachadam kosam dhilli sultaanu taanu bandeelugaa teesukupoyi, muslimulugaa maarchina harihara, bukkalanu aanegondi praantamlo tana adhikaaraanni susthiram chesukunenduku pampaadu. aanegondi, taditara praantaallo paristhitulu muslimpaalanaku ematram anukuulangaalevu. dhilleesultaanu pratinidhulugaa vachina hariharabukkalanu aanegonde prajalu tarimesaaru. alaa prajala vyatirekatanu chavichusina hariharabukkalu pampaaranya praantamlo tirugutuu vidyaaranyula daggaraku cheraaru. appudu vidyaaranyaswaami vaarini tirigi hinduvulugaa marchi, vaari sahaayamtho vijayanagara saamraajyaaniki punaadulu vesaaru. saamraajyaanni susthiram cheyadaaniki tolirojullo vidyaaranyulu pradhaanamantrigaa kuudaa vyavaharinchaaru.ilaa hinduusaamraajyam sthirapadina taruvaata aayana shrungery peethaaniki tirigivacchaaru.alaa raajakeeyamgaa hinduvulanu sthiraparachadamthopaatu dhaarmikarangamlo hinduvulaku maargadarsanam chesaru. paraasaramaadhaveeyam modalaina grandhaala rachana dwara dharmasaastraalanu tama kaalaaniki tagina vidhamgaa naveekarinchaaru. alaage darsanagnaanaanni prajalaku andubaatuloki tecchenduku sarvadarsanasangharam ane grandham vraasaaru. taanu modalupettina vedabhashya rachananu tana shishyulaku poorticheyamani appaginchaaru. vaallu aa panini samarthavantamgaa puurticheesaaru. vidyaaranula athwaryamlo vijayanagaram madhyalo viruupaaksha devalayam kaligivundi, srikaram roopamlo nirminchabadindi.
aa vidhamgaa hindudharma parirakshanaku paatupadina vidyaaranyulavaarini 'agnaanamane andhakaaraanni pogotti, vivekaanni, ghnaanaanni kaliginchina vidyaaranyu laku namaskaram' ani prati roju prati hinduvu gurtuchesukovalsina avasaram entainaa vundi.