చావలి బంగారమ్మ, (1897 - 1970) తూర్పుగోదావరి జిల్లా, మోడేకుర్రు గ్రామంలో జన్మించిన కవయిత్రి. ఈమె ప్రముఖ కవి కొంపెల్ల జనార్ధనరావు సహోదరి.[1] 1910 నుంచి తెలుగులో చెదురుమదురుగా వస్తున్న ఈ కవితలన్నీ 1930లో ముద్దుకృష్ణ ‘వైతాళికులు’ ద్వారా వెలుగులోకొచ్చాయి. అలా సాహితీ లోకానికి పరిచయమైన భావకవితా యుగానికి చెందిన కవయిత్రి చావలి బంగారమ్మ. ‘కాంచన విపంచి’గా వెలువడిన ఈవిడ కవితలు తెలుగు కవిత్వంలో కొత్త చూపునీ, సరికొత్త భావవ్యక్తీకరణని తీసుకొచ్చాయి.
ఆమె గేయాలను 1930లలో భారతి, ఉదయిని, జ్వాల, ఆంధ్రపత్రిక ఉగాదిసంచికలలో ప్రచురించారు. "కాంచన విపంచి" అనే పేరుతో పుస్తకంగా 1958లో ప్రచురించారు. [2]
విషయ సూచిక
1 జీవిత విశేషాలు
2 రచనలు
3 ఆ కొండ
4 మూలాలు
5 వనరులు
జీవిత విశేషాలు[మార్చు]
ఆమె తూర్పుగోదావరి జిల్లా కోనసీమకి సమీపంలో ఉన్న మోడేకుర్రులో 1897లో జన్మించింది. 1932-37 మధ్య బంగారమ్మ రాసిన కవితలని ‘భారతి, ఉదయిని’ తదితర పత్రికలు ప్రచురించాయి. అలతి అలతి పదాల్లో అనంతార్థాలను పొదగడం, గాఢమైన అనుభవాలను తేలికైన పదాలతో కవిత్వీకరించడం బంగారమ్మ కవితాగుణం. చిన్నవి, సున్నితమైనవి, భావదృష్టికి అందలేనివాటిని సైతం లలితమైన పదాల్లో పొదిగి కవితలల్లడంలోని విలక్షణత ఆమె కవితల్లో కనిపిస్తుంది. [3]
జానపద గేయాల్లో కనిపించే సరళత, స్పష్టత, లయాత్మకత బంగారమ్మ కవితల్లో కనిపించే ప్రధాన లక్షణాలు. కేవలం చదవడం మాత్రమే కాక పాడుకోవడానికి అనువైన ఓ తూగు, పదాల ఒడుపు ఉంటాయి. ‘తుమ్మెదా!’ కవితలో కనిపించేది ఈ లక్షణమే.
‘కాంచన విపంచి’లోని అత్యధికం కవితలను ఆమె తన సోదరుడితో కలిసి మద్రాసులోని మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ వారింట్లో ఉంటున్నప్పుడు రచించింది. సొదరుణ్ని స్మరిస్తూ బంగారమ్మ రాసిన స్మృతికవిత ఇది. భావకవిత్వంలో స్మృతికవిత్వం అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన శాఖ. ఆత్మీయులను స్మరిస్తూ వారితో ముడిపడిన జ్ఞాపకాలను ప్రస్తుతిస్తూ రాసే గాఢమైన భావతరంగమది.
కవిత్వం ఉగ్గుపాలతో వచ్చింది; సాధనవల్ల వచ్చింది కాదు. కొంపెల్లవారి కుటుంబమే పండితుల, కవుల కుటుంబం. ఆమె సోదరుడు జనార్దనరావు చిన్నవయసులోనే అకాలమృత్యువు వాతబడినా అప్పటికే అంత చిన్నతనంలోనే గొప్ప సాహిత్యవేత్త అనీ, గొప్ప కవీ రచయితా అనే పేరు సంపాదించుకొన్నాడు.[4]
రచనలు[మార్చు]
ఆ కొండ (1932)
కప్పతల్లి పెళ్లి (1933)
తపస్సు (1933)
కార్తిక పూర్ణిమ (1934)
కాంచన విపంచి (1958)
ఆ కొండ[మార్చు]
మంచులో మునిగింది
మాయమై పోయింది
ఆకాశమున గలసెనో
ఆ కొండ
అక్కడే పడియుండెనో !
జరజరా నడిచింది
గిరగిరా తిరిగింది
ఒలు తిరిగి తాను పడెనో
ఆ కొండ
తల తిరిగి బారుమనెనో !
మూలాలు[మార్చు]
↑ బంగారమ్మ, చావలి (1897 - 1970), 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, మొదటి భాగం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, 2005, పేజీ 370.
↑ "ఆంధ్రభారతి - కవితలు - కాంచన విపంచి - చావలి బంగారమ్మ - తెలుగు గేయములు - తెలుగు పాటలు - తెలుగు కవితలు". andhrabharati.com. Archived from the original on 2019-12-15. Retrieved 2020-07-19.
↑ "భావకవితా మదువనిలో ఓ కోయిల". www.teluguvelugu.in. Archived from the original on 2020-07-19. Retrieved 2020-07-19.
↑ "ఆంధ్రభారతి - కవితలు - కాంచన విపంచి - చావలి బంగారమ్మ - గేయములు గేయాలు వక్తవ్యము - శ్రీ మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ - గేయాలు గేయాలు పాతలు పాటలు - తెలుగు కవితలు". andhrabharati.com. Archived from the original on 2014-08-02. Retrieved 2020-07-19.
వనరులు[మార్చు]
తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర - ద్వా.నా. శాస్త్రి
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చావలి_బంగారమ్మ&oldid=2999896" నుండి వెలికితీశారు
వర్గాలు:
1897 జననాలు
1970 మరణాలు
తెలుగు రచయిత్రులు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా కవయిత్రులు
మార్గదర్శకపు మెనూ
వ్యక్తిగత పరికరాలు
లాగిన్ అయిలేరు
ఈ IP కి సంబంధించిన చర్చ
మార్పుచేర్పులు
ఖాతా సృష్టించుకోండి
లాగినవండి
పేరుబరులు
వ్యాసం
చర్చ
వివిధ రూపాలు expanded collapsed
చూపులు
చదువు
సవరించు
చరిత్ర
మరిన్ని expanded collapsed
వెతుకు
మార్గదర్శకము
మొదటి పేజీ
యాదృచ్ఛిక పేజీ
రచ్చబండ
వికీపీడియా గురించి
సంప్రదింపు పేజీ
విరాళాలు
పరస్పరక్రియ
సహాయసూచిక
సముదాయ పందిరి
ఇటీవలి మార్పులు
కొత్త పేజీలు
దస్త్రం ఎక్కింపు
పరికరాల పెట్టె
ఇక్కడికి లింకున్న పేజీలు
సంబంధిత మార్పులు
దస్త్రపు ఎక్కింపు
ప్రత్యేక పేజీలు
శాశ్వత లింకు
పేజీ సమాచారం
ఈ పేజీని ఉల్లేఖించండి
వికీడేటా అంశం
ముద్రణ/ఎగుమతి
ఓ పుస్తకాన్ని సృష్టించండి
PDF రూపంలో దించుకోండి
అచ్చుతీయదగ్గ కూర్పు
ఇతర భాషలు
లంకెలను చేర్చండి
ఈ పేజీలో చివరి మార్పు 25 జూలై 2020న 11:22కు జరిగింది.
పాఠ్యం క్రియేటివ్ కామన్స్ అట్రిబ్యూషన్/షేర్-అలైక్ లైసెన్సు క్రింద లభ్యం; అదనపు షరతులు వర్తించవచ్చు. మరిన్ని వివరాలకు వాడుక నియమాలను చూడండి.
chaavali bangaramma, (1897 - 1970) thoorpugodaavari jilla, modekurru graamamlo janminchina kavayitri. eeme pramukha kavi kompella janaardhanaraavu sahodari.[1] 1910 nunchi telugulo chedurumadurugaa vastunna ee kavitalannee 1930loo muddukrishna tivaitalikuli dwara velugulokochaayi. alaa saahitii lokaniki parichayamaina bhavakavita yuganiki chendina kavayitri chaavali bangaramma. ekaanchana vipanchigaa veluvadina eevida kavitalu telugu kavitvamlo kotta chuupunee, sarikotta bhaavavyakteekaranani teesukochayi.
aame geyalanu 1930lalo bhaarati, udayini, jwala, aandhrapatrika ugaadisanchikalalo prachurinchaaru. "kaanchana vipanchi" ane paerutho pustakamgaa 1958loo prachurinchaaru. [2]
vishaya suuchika
1 jeevita visaeshaalu
2 rachanalu
3 aa konda
4 moolaalu
5 vanarulu
jeevita visaeshaalu[maarchu]
aame thoorpugodaavari jilla konaseemaki sameepamlo unna modekurrulo 1897loo janminchindi. 1932-37 madhya bangaramma raasina kavitalani yebharati, udayini taditara patrikalu prachurinchaayi. alati alati padaallo anantaarthaalanu podagadam, gaadamaina anubhavaalanu telikaina padaalatoe kavitveekarinchadam bangaramma kavitagunam. chinnavi, sunnitamainavi, bhaavadrushtiki andalenivaatini saitam lalitamaina padaallo podigi kavitalalladamloni vilakshanata aame kavitallo kanipistundi. [3]
jaanapada geyallo kanipinche saralata, spashtata, layaatmakata bangaramma kavitallo kanipinche pradhaana lakshanaalu. kevalam chadavadam matrame kaaka paadukoovadaaniki anuvaina oo thoogu, padaala odupu untaayi. kitammeda!u kavitalo kanipinchedi ee lakshaname.
ekaanchana vipanchiloni atyadhikam kavitalanu aame tana sodarudito kalisi madraasulooni mallampally somasekharasarma vaarintlo untunnappudu rachinchindi. sodarunni smaristuu bangaramma raasina smrutikavita idhi. bhaavakavitvamlo smrutikavitvam anedi oka pratyekamaina saakha. aatmeeyulanu smaristuu vaaritho mudipadina ghnaapakaalanu prastutistuu rase gaadamaina bhaavatarangamadi.
kavitvam uggupaalato vachindi; saadhanavalla vachindi kaadu. kompellavaari kutumbame panditula, kavula kutumbam. aame sodarudu janardanarao chinnavayasulone akaalamrutyuvu vaatabadinaa appatike anta chinnatanamlone goppa saahityavetta any, goppa kavi rachayita ane paeru sampaadinchukonnaadu.[4]
rachanalu[maarchu]
aa konda (1932)
kappatalli pelli (1933)
tapassu (1933)
kaartika puurnima (1934)
kaanchana vipanchi (1958)
aa konda[maarchu]
manchulo munigindi
mayamai poyindi
aakaasamuna galaseno
aa konda
akkade padiyundeno !
jarajara nadichindi
giragira tirigindi
olu tirigi taanu padeno
aa konda
tala tirigi barumaneno !
moolaalu[maarchu]
u bangaramma, chaavali (1897 - 1970), 20va satabdi telugu velugulu, modati bhagam, telugu vishwavidyaalayam, hyderabad, 2005, pagy 370.
u "aandhrabhaarati - kavitalu - kaanchana vipanchi - chaavali bangaramma - telugu geyamulu - telugu paatalu - telugu kavitalu". andhrabharati.com. Archived from the original on 2019-12-15. Retrieved 2020-07-19.
u "bhavakavita maduvanilo oo koyila". www.teluguvelugu.in. Archived from the original on 2020-07-19. Retrieved 2020-07-19.
u "aandhrabhaarati - kavitalu - kaanchana vipanchi - chaavali bangaramma - geyamulu geyalu vaktavyamu - shree mallampally somasekhara sharma - geyalu geyalu paatalu paatalu - telugu kavitalu". andhrabharati.com. Archived from the original on 2014-08-02. Retrieved 2020-07-19.
vanarulu[maarchu]
telugu saahitya charitra - dwa.naa. saastri
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=చావలి_బంగారమ్మ&oldid=2999896" nundi velikiteesaaru
vargaalu:
1897 jananaalu
1970 maranaalu
telugu rachayitrulu
thoorpu godavari jilla kavayitrulu
maargadarsakapu menoo
vyaktigata parikaraalu
lagin ayileru
ee IP ki sambandhinchina charcha
maarpucherpulu
khata srushtinchukondi
laginavandi
perubarulu
vyaasam
charcha
vividha roopaalu expanded collapsed
chuupulu
chaduvu
savarinchu
charitra
marinni expanded collapsed
vetuku
maargadarsakamu
modati pagy
yaadrucchika pagy
rachabanda
vikipedia gurinchi
sampradimpu pagy
viraalaalu
parasparakriya
sahaayasuchika
samudaya pandiri
iteevali maarpulu
kotta paejeelu
dastram ekkimpu
parikaraala pette
ikkadiki linkunna paejeelu
sambandhita maarpulu
dastrapu ekkimpu
pratyeka paejeelu
saashwata linku
pagy samacharam
ee paejeeni ullekhinchandi
vikideta amsam
mudrana/egumati
oo pustakaanni srushtinchandi
PDF roopamlo dinchukondi
achutiiyadagga kuurpu
itara bhashalu
lankelanu cherchandi
ee paejeelo chivari maarpu 25 juulai 2020na 11:22ku jarigindi.
paatyam creative comans attribution/share-alaik licensu krinda labhyam; adanapu sharatulu vartinchavachhu. marinni vivaraalaku vaaduka niyamaalanu chudandi.