స్వేదవేదం | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
స్వేదవేదం
Sat 29 Jul 14:23:10.376844 2017
అర్ధరాత్రి ఒక్కసారిగా లేచికూర్చున్నాడు నారాయణ. భార్యా పిల్లలు పడుకున్నారు. నిశబ్దావరణంలో వారి ఉచ్వాస-నిచ్వాసల చప్పుడు తప్ప అక్కడ ఏ అలికిడీ లేదు. మెల్లగా లేచి రాముడు దగ్గరకు వచ్చాడు. వాడు కాళ్ళు ముడుచుకుని పడుకున్నాడు. వాడి తలను ప్రేమగా నిమిరినాడు. మెడ చుట్టూరా చేతులువేసి గట్టిగా హత్తుకున్నాడు. నాకు నీకు ఎన్ని జన్మల ఋణబంధమో కదా అనుకుంటూ బోరున ఏడ్చాడు. అలా ఎంతసేపు ఏడుస్తూ కూర్చున్నాడో!
సూర్యుడు మెల్లగా బయటకు వచ్చిండు.
సూరుగుంజకు ఒరిగి నోటికి అడ్డంగా కొంగు పెట్టుకుని కనురెప్పల చాటున ఉబికి వస్తున్న కన్నీళ్ళను అణుచుకుని చూస్తుంది రమణమ్మ. పిల్లలు సాయబానల ఏం జరుగుతుందో తెలిసీ తెలియక బిక్కుబిక్కుమని చూస్తుండ్లు.
నలుగురు గుమిగూడిండ్రు.
''ఎంతంటావు నారాయణ?'' అన్నాడు మధ్యవర్తి.
నారాయణ రమణమ్మ వైపు చూసిండు. రమణమ్మ ఏ చప్పుడూ చేయకుండా నిస్సత్తువగా చూసింది. నలుగురు ఎవరికి తోచింది వారు అంటున్నారు.
''యాభైవేలకు ఖరారు చేరు నాయనా'' ఏడ్చి ఏడ్చి ఎర్రబారిన కండ్లను తుడుచుకుంటు అన్నాడు నారాయణ.
''నువ్‌ చెప్పిన యాభైవేలు కాకుండా ముప్పరు వేలయితే గిట్టుబాటు అవుతుందంటుండు ఆసామి'' అన్నాడు మధ్యవర్తి.
''సరే ఎట్టయితే గట్టయితది ఇంకో ఐదుచేసుకుని ఇమ్మనయ్యా!'' రమణమ్మ మెల్లగా అన్నది.
నారాయణ కూడా సరేయని తల ఊపిండు. వచ్చిన ఆసామి డబ్బులు చేతుల బెట్టి రామున్ని తీసుకుని కదిలిండు.
రాముడు నారాయణ, రమణమ్మ, పిల్లల వైపు దీనంగా చూస్తు కండ్ల నీళ్ళు కారుస్తూ కదిలిండు.
వచ్చిన డబ్బులు అప్పులోల్ల చేతుల్లో బెట్టినారు. అందరు దు:ఖంతో నేల బట్టిండ్లు. నేల తడిసి ముద్దయ్యింది.
పత్తి మొక్కలు బరువుగా నేలను చీల్చుకుని బయటకు వచ్చినాయి.
అవి రోజురోజుకు మనిషి నిలువునా పెరిగి ధ్వజస్థంబాల్లా నిల్చున్నాయి.
పురుగు మందుల కంపెనివాళ్ళు ఉసిల్లలా పుట్టుకువచ్చి చుట్టు ముట్టినారు. మా మందు కొడితే ఈ పురుగు చస్తుంది, మా మందుకొడితే ఈ పూత వస్తుంది, మా మందుకొడితే ఈ కాయ కాస్తుందియని మోటరు బైకులపైన గింగిరాలు కొడుతూ చెబుతున్నారు.
పక్కనున్న చేల ఆసాములు రకరకాల మందులు పిచికారి చేయటంతో అందులో ఉన్న పురుగులన్నీ నారాయణ చేలోకి వస్తున్నాయి. దాంతో రమణమ్మ నారాయణలు గుబులు చెందారు.
''షావుకారు దగ్గరకు బోయి ఉద్దెరో సద్దెరో తెచ్చి కొట్టరాదయ్యా!'' అని రమణమ్మ చెవిలో జోరీగలా పోరుతుంది.
షావుకారు మందులు ఇస్తాడో! ఇవ్వడో ! ఆశ నిరాశల సందిగ్ధంతో ఆలోచిస్తున్నాడు నారాయణ.
ఆశ మనిషికి ఊరటనిస్తుంది. అది మనిషికి ధైర్యాన్నిస్తుంది. రేపటికోసం అడుగులు వేయిస్తుంది. అందుకేనేమో! ఎన్ని అప్పులున్నా ఎన్ని బాధలున్నా అటు ఆకాశం ఇటు నేలమ్మ ఆశపెడుతు మురిపిస్తు ఓలలాడిస్తుంటే స్వేదం ఒడిసే రైతు ఆశాజీవియై రేపటి కోసం ఆరాట పడుతూ - బతుకు కోసం పోరాటం చేస్తూ నిరంతరం సేద్యజీవి అవుతాడు.
చేనులోని పురుగులలా నారాయణ మెదడులో రకరకాల ఆలోచనలు తొలుస్తున్నాయి. ఏది ఏమైనా అడిగే చూద్దాం! అనుకొని చేతిలోని కండువాను దులిపి భుజంపై వేసుకుని షాపువద్దకు వెళ్ళినాడు. షావుకారు పలకరించి కుర్చీవేసి కూర్చోమ్మని గల్లలోనుండి గతం తాలుకు కాగితాలను తీసి వడ్డీ మరియు ప్రస్తుత మందుల ధరలను కలుపుకుని సంతకాలు చేయించుకుని మందులు ఇచ్చినాడు.
అవి చేతుల్లోకి తీసుకున్నాడో లేదో నారాయణ కండ్లలో చేను చిగురించి పూతకాయలు వచ్చినట్లుగా ఓ మెరుపు మెరిసింది. ఒకదాని తరువాత ఒకటిగా మందులు పిచికారి చేస్తునే ఉన్నాడు.
పిల్లలు బడికి బాసి తమతో పాటుగా చేనులో పనిచేస్తున్నారు. బడికి వెళ్ళి చక్కగా చదువుకోవల్సిన వయసులో పిల్లలతో పనిచేయించడం నేరం అని వాదించాడు నారాయణ.
''నిజమేనయ్యా! పిల్లలతో పనిచేయించడం తప్పేనని నాకు తెలుసు కాని, మన పరిస్థితులు వేరు గదా! దేవుడు వారి రాత నెట్లా రాస్తే గట్లనే అవుతది'' అంది రమణమ్మ.
పిల్లలను చూస్తే మనసు కరిగిపోతుంది గని ఏం జేస్తాం, కాలంతో పాటుగా మనుషులు కష్టానికి ఓర్వక సుఖానికి అలవాటుపడ్డారు మనుషులు. ఎంత తక్కువ పని జేసి అంత ఎక్కువ డబ్బులు సంపాదించినం అని చూస్తున్నారు. ప్రపంచీకరణ మాయభూతం ఉరుకుల పరుగుల సమాజాన్ని సృష్టించి మనిషికి మనిషి కలుసుకుని ఓ కష్టమో! ఓ సుఖమో! విచారించే ముచ్చట్లే కరువయిపోయే ఇప్పుడు అని విచారించిండు నారాయణ.
రోజురోజుకు చేనులో మార్పు వచ్చినట్లే వచ్చి రకరకాల ఆశలను రేకెత్తిస్తూ మురిపిస్తుంది గాని ఎక్కడా పూతకాయలు లేకుండా పోయింది. పక్కవారి చేనుముందు తన చేను వెల వెల బోయింది.
''నువ్‌ తెచ్చిన విత్తనాలు కల్తీవేమో! వెళ్లి షావుకారును విచారించకపోయినావా?'' అన్నాడు పక్క చేను రాజయ్య.
నారాయణ రమణమ్మల గుండె గతుక్కుమంది. ఉస్సురోయని వాళ్ళు షావుకారు దగ్గరకు బోయి లబో దిబోయంటు గొల్లుమన్నారు.
షావుకారు తాచుపాములా కోపంతో బుస్సుమని లేచిండు. చేసేదేమిలేక కనిపించిన పెద్దమనుషుల కల్లా తమగోడు చెప్పుకుంటు ఇల్లు చేరినారు. కష్టం అంతా బూడిదలో బోసిన పన్నీరయిందేయని వాళ్ళు తల్లడిల్లినారు.
రైతు ఎవరిని నమ్మాలో ఎవరిని నమ్మకూడదో తెలియని స్థితి. వారి వారి అమాయకత్వాన్ని ఆసరా చేసుకుని అవసరాన్ని సొమ్ము చేసుకోవటం దళారులకు బాగా అలవాటయింది.
కల్తీవిత్తనాలు, కల్తీమందులు అరకొర పండిన పంటలకు గిట్టు బాటు ధరలు లేక నెత్తురు చెమటను చేసి ఆశల వలయంలో చిక్కిన రైతు బతుకంతా మోసమే!
షాపు ముందు గొడవ చేసినారన్న ఉద్దేశంతో షావుకారు అప్పుకట్టవల్సిందిగా కొంత మందిని పోగేసి ఇంటి మీదికి తీసుకుని వచ్చినాడు. వాడు మాట్లాడిన మాటలకు వాడు చేసిన అల్లరికి ఇంట్లో పిల్లలు సైతం జెడిసినారు. ఓ వైపు చేను బోయి ఏడ్వాలో దళారి షావుకారు అప్పులకేడ్వాలో తెలియక నారాయణకు పిచ్చెక్కిపోతుంది.
ఎన్ని మాటలన్నాడు వాడు! నన్ను కండ్లున్న గుడ్డి వాడిని చేసి నా బతుకును జూదం చేసి ఆడిండు. ఇంత మంది ఉన్న ఈ సమాజంలో ఏ ఒక్కరూ తన పక్షాన నిలిచి ఇది అన్యాయం అని ఖండించినులేదు. నేను జనంలో ఉన్నానా లేక అరణ్యంలో ఉన్నానా? బాయిల బడ్డోడి మీద బండెడు రాళ్ళు అంటే ఇదేనేమో!
నీకు ఋణమాఫి వర్తించలేదు. నువ్‌ చెల్లించవలసిన బకాయి కట్టమని బ్యాంకువాడి నోటీస్‌. బావి మోటర్‌ బిల్లు కట్టలేదని విద్యుత్‌ శాఖవారి నోటీస్‌. ఆ తరువాత ఒకడు ఆ తరువాత మరొకడు ఇలా ఎంత కాలం ?
బతుకంతా అప్పులు - మెతుకు లేని తిప్పలు.
ఎద్దేడ్చిన ఎవుసం ఉండదు రైతేడ్చిన రాజ్యం ఉండదు. రైతు దేశానికి వెన్నముక అంటారు. ఎన్ని మొసలి కన్నీటి సూత్రాలో కదా! రైతు రాజు అంటారు. నిజమే రైతు అప్పులకు రాజు, రైతు దు:ఖానికి రాజు, రైతు చీకటి బతుకుకు రాజు, రైతు జీవితం ఓ స్వేదవేదం.
నారాయణ రాత్రంతా రకరకాల ఆలోచనలతో కలవరపడ్డాడు.
కొక్కరో కోయని కోడి కూసింది. లేలేత కిరణాలతో సూర్యుడు తెరలను తొలగించుకొని బయటకు వచ్చిండు. బాయి గిర్క మీద ఊరపిచుకల చప్పుడవుతుంది. కొందరు కొట్టంలల్లో బర్లకు పాలు పితుకుతుంటే ఊరి మహిళలు అలుకుజల్లి ముగ్గులేసి పల్లె అందానికి సొబగులద్దుతున్నారు.
ఎప్పుడు ఊరికి ముందులేచి సందడి చేసే రమణమ్మ పిల్లలను పొట్టలో ఒత్తిగిల పడుకోబెట్టుకుని బాధగా మంచంలోనే మూలుగుతుంది.
నారాయణ లేచి రమణమ్మ, పిల్లలను ఒక్కసారిగా కండ్లు విప్పార్చి ప్రేమగా జూసిండు. చిన్న దాని తల నిమిరి పొంగుకచ్చిన దు:ఖాన్ని అదుముకుని దాని బుగ్గన ముద్దు పెట్టి మెల్లగాలేచి చేను వద్దకు కదిలిండు.
మామిడి చెట్టు కింద కూర్చుండి ఆలోచించినాడు. షావుకారు మాటలు... అప్పులు... శూన్యం.
ఇక లాభం లేదు అని లేచి నిలుచున్నాడు. చుట్టు అటు ఇటు కలియజూసిండు. ఎవరూ లేరు. అంతా నిర్మానుష్యం. ఓ తాడు తీసి చెట్టుకు కట్టి మెడకు బిగించుకున్నాడు.
మామిడి చెట్టు మౌనంగా రోదిస్తుంది.
''పురుడు పోసుకున్న తన ఆలోచనల చిగురులు ఇప్పుడు చిదిమేయబడ్డట్లుగా ఉంది. నిన్నటి వరకు తనకు ప్రాణం పోసిన ఓ ఆకారం ప్రతి నిమిషం ప్రేమతో తనను అల్లుకుని కంటికి రెప్పలకాసి కలెతిరిగిన రూపం బతుకు మారకపోదాయని ఆశగా ఆరాటపడిన తాపత్రయం నిష్ఫలితమైన తన ఊహలు అన్ని వ్యర్థమయ్యాయనుకున్నాడేమో! దూరపు కొండల నునుపు తన బతుకును నలుపు చేసిందని తలిచినాడేమో! ఇప్పుడీ రైతు నా చేతుల్లో ప్రాణాలు విడుస్తున్నాడే. దేవుడా! ఈ ఉసురు ఎవరికి తగులుతుందో గదా! పాపం ఈ మంచి రైతును ఎవరైనా రక్షిస్తే వారికి ఫలాలనిచ్చి వారికి నీడనిచ్చి ఋణం తీర్చుకుందును'' యని చెట్టు నిష్ప్రయోజనురాలై విచారణ పడుతుంది.
మెల్ల మెల్లగా తాడు బిగుసుకున్నా కొద్ది మనిషి గిల గిలా కొట్టుకుంటున్నాడు. అతని కళ్ళు నెమ్మదిగా బైర్లు కమ్ముతున్నాయి. నిర్లిప్తంగా గాలి వీస్తూ ఆ భీకర దృశ్యాన్ని ఎవరికి చేరవేయాలా అని మథనపడుతుంది.
ఓ ఎద్దు ఈ దృశ్యాన్ని ఎక్కడ నుండి చూసిందో! వేగంగా పరుగెత్తుకుంటు వచ్చింది. ''అంబా''యని గట్టిగా అరుస్తూ ఎగిరి తన కొమ్ములతో తాడు కట్టిన మండను బలంగా కొట్టి విరిచేసింది. రైతు నారాయణ కొన ఊపిరితో స్ఫృహ తప్పి కిందపడినాడు. ఎద్దు నారాయణ మొహాన్ని నాలుకతో తడి చేస్తూ స్పృశించింది. కొద్ది కొద్దిగా కండ్లు తెరచి తన శరీరాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ తడుముకుని చూసుకున్నాడు. అవును తాను ఇంకా చావలేదు. తన ప్రాణాలు కొండెక్కి పోలేదని నిర్దారించుకుని మసకబారిన తన కళ్ళను గట్టిగా తుడుచుకుని చుశాడు.
ఎదురుగా రాముడు నిల్చుని ఉన్నాడు. నారాయణ కండ్లు మళ్ళీ మళ్ళీ తుడుచుకుని చూసినాడు. నన్ను కాపాడింది నా రాముడా..! అని రామున్ని మెడచుట్టూరా చేతులు వేసి బోరున ఏడ్చాడు. రాముడికి కొమ్ములకు దెబ్బ తగిలి నెత్తురు కారుతుంది. చేతిలోని కండువాను తీసి దాని కొమ్ములకు గట్టిగా కట్టు కట్టినాడు. దాని కండ్లలోనుండి కన్నీళ్ళు జలజలా రాలినాయి.
నారాయణ తండ్రి రామయ్య ఓ ఆవును పోషించినాడు. ఆ ఆవు అంటే రామయ్యకు ప్రాణం. కొద్ది రోజులకు రామయ్య చనిపోయినాడు. ఆ తరువాత ఆ ఇంట్లో పుట్టిన మొదటి జీవి కావటంతో ఆ దూడకు ముద్దుగా నారాయణ దానిని తండ్రి గుర్తుగా 'రాముడు' అని అతని పేరుతో పిలవటం అది నారాయణ కుటుంబానికి మచ్చిక కావటం అప్పుల బాధకు గత్యంతరం లేక దానిని అమ్మటం జరిగింది. కాని అది తన యజమానిని విడువలేక ఆ ఆసామి నుండి తప్పించుకుని తిరిగి వచ్చింది.
నారాయణకు పిల్లలు, రమణమ్మ కండ్లల్ల మెరిసిండ్లు.
తాను చనిపోయి ఉంటే తన పిల్లలు, రమణమ్మ పరిస్థితి ఎలా ఉండేదో! వారు దిక్కులేని వారై వీధిన పడి ఎన్ని కష్టాలను అనుభవించేవారో! ఒక తొందరపాటు నిర్ణయం ఒక కుటుంబాన్ని నిలువునా విచ్ఛిన్నం చేసేది గదా! ఇక తానే కాదు ఈ దేశంలో ఏ రైతూ ఆత్మహత్య చేసుకోకూడదు. తనలాంటి వాల్లందరిని కూడగట్టి బతుకు విలువ తెలియజేయాలనుకున్నాడు. అన్ని సంఘాల మాదిరిగానే రైతు సమ్మె చేసి క్రాఫ్‌ హాలిడే ప్రకటించి పంట పండిచకుండా ఉంటే దేశాన్నేలే రాజు అయినా, పైనున్న దేవుడైనా దిగివచ్చి రైతుకు దాసోహం అంటారు... అనుకుంటూ రామున్ని తీసుకుని ఇంటికి కదిలిండు.
swedavedam | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
swedavedam
Sat 29 Jul 14:23:10.376844 2017
ardharaatri okkasariga lechikurchunnadu narayana. bharya pillalu padukunnaru. nisabdaavaranamlo vaari uchwasa-nichwaasala chappudu tappa akkada e alikidi ledu. mellagaa lechi ramudu daggaraku vachaadu. vaadu kaallu muduchukuni padukunnadu. vaadi talanu premagaa nimirinaadu. meda chuttura chetuluvesi gattigaa hattukunnadu. naaku neeku enni janmala runabandhamo kada anukuntu boruna edchaadu. alaa entasepu edustu kurchunnado!
suuryudu mellagaa bayataku vachindu.
suurugunjaku origi notiki addamgaa kongu pettukuni kanureppala chaatuna ubiki vastunna kanneellanu anuchukuni chustundi ramanamma. pillalu saayabaanala yem jarugutundo telisi teliyaka bikkubikkumani chustundlu.
naluguru gumigudindru.
''entantavu narayana?'' annadu madhyavarti.
narayana ramanamma vaipu chusindu. ramanamma e chappuduu cheyakunda nissattuvagaa chusindi. naluguru evariki thochindi vaaru antunnaru.
''yaabhaivelaku khararu cheru nayana'' edchi edchi errabaarina kandlanu tuduchukuntu annadu narayana.
''nuv cheppina yaabhaivelu kakunda mupparu velayithe gittubaatu avutundantundu asami'' annadu madhyavarti.
''sare ettayithe gattayitadi inko aiduchesukuni immanayya!'' ramanamma mellagaa annadi.
narayana kuudaa sareyani tala oopindu. vachina asami dabbulu chetula betti ramunni teesukuni kadilindu.
ramudu narayana, ramanamma, pillala vaipu deenamgaa chustu kandla neellu kaarustuu kadilindu.
vachina dabbulu appulolla chetullo bettinaru. andaru du:khanto neela battindlu. neela tadisi muddayyindi.
patti mokkalu baruvugaa neelanu cheelchukuni bayataku vachinaayi.
avi rojurojuku manishi niluvuna perigi dhwajasthamballa nilchunnaayi.
purugu mandula kampenivaallu usillala puttukuvacchi chuttu muttinaaru. maa mandu kodithe ee purugu chastundi, maa mandukodithe ee pootha vastundi, maa mandukodithe ee kaaya kaastundiyani motaru baikulapaina gingiraalu kodutuu chebutunnaru.
pakkanunna chela aasaamulu rakarakaala mandulu pichikari cheyatamtho andulo unna purugulannee narayana cheloki vastunnaayi. daamto ramanamma narayanalu gubulu chendaaru.
''shaavukaaru daggaraku boi uddero saddero tecchi kottaradayya!'' ani ramanamma chevilo jorigala porutundi.
shaavukaaru mandulu istado! ivvado ! aasha niraasala sandigdhamtho aalochistunnadu narayana.
aasha manishiki ooratanistundi. adhi manishiki dhairyaannistundi. repatikosam adugulu veyistundi. andukenemo! enni appulunna enni badhalunna atu aakaasam itu nelamma aasapedutu muripistu olalaadistunte swedam odise raitu aasaajeeyiyai repati kosam aaraata paduthoo - batuku kosam poratam chestu nirantaram sedyajeevi avutaadu.
chenuloni purugulala narayana medadulo rakarakaala aalochanalu tolustunnaayi. edhi emaina adige chuddam! anukoni chetiloni kanduvaanu dulipi bhujampai vesukuni shaapuvaddaku vellinaadu. shaavukaaru palakarinchi kurchivesi koorchommani gallaloonundi gatam taaluku kaagitaalanu teesi vaddi mariyu prastuta mandula dharalanu kalupukuni santakaalu cheyinchukuni mandulu ichinadu.
avi chetulloki teesukunnado ledho narayana kandlalo chenu chigurinchi poothakaayalu vachinatlugaa oo merupu merisindi. okadaani taruvaata okatigaa mandulu pichikari chestune unnaadu.
pillalu badiki basi tamatho paatugaa chenulo panichestunnaaru. badiki velli chakkaga chaduvukovalsina vayasulo pillalatho panicheyinchadam neram ani vaadinchaadu narayana.
''nijamenayya! pillalatho panicheyinchadam tappenani naaku telusu kaani, mana paristhitulu vaeru gadaa! devudu vaari raata netla raste gatlane avutadi'' andi ramanamma.
pillalanu chuste manasu karigipotundi gani yem jestam, kaalamtho paatugaa manushulu kashtaniki orvaka sukhaniki alavaatupaddaaru manushulu. entha takkuva pani jesi anta ekkuva dabbulu sampaadinchinam ani chustunnaru. prapancheekarana maayabhootam urukula parugula samaajaanni srushtinchi manishiki manishi kalusukuni oo kashtamo! oo sukhamo! vichaarinche muchatle karuvayipoye ippudu ani vichaarinchindu narayana.
rojurojuku chenulo maarpu vachinatle vachi rakarakaala aasalanu rekettistuu muripistundi gaani ekkada poothakaayalu lekunda poyindi. pakkavari chenumundu tana chenu vela vela boindi.
''nuv tecchina vittanaalu kaltiivemo! velli shaavukaarunu vicharinchakapoyinava?'' annadu pakka chenu rajayya.
narayana ramanammala gunde gatukkumandi. ussuroyani vaallu shaavukaaru daggaraku boi labo diboyantu gollumannaru.
shaavukaaru tachupamula kopamtho bussumani lechindu. chesedemileka kanipinchina peddamanushula kalla tamagodu cheppukuntu illu cherinaaru. kashtam antaa boodidalo bosina panneerayindeyani vaallu talladillinaaru.
raitu evarini nammaalo evarini nammakudado teliyani sthiti. vaari vaari amaayakatvaanni asara chesukuni avasaraanni sommu chesukovatam dalaarulaku baga alavaatayindi.
kalteevittanaalu, kalteemandulu arakora pandina pantalaku gittu baatu dharalu leka netturu chematanu chesi aasala valayamlo chikkina raitu batukanta mosame!
shapu mundu godava chesinaranna uddesamto shaavukaaru appukattavalsindigaa kontha mandini pogesi inti meediki teesukuni vachinaadu. vaadu matladina maatalaku vaadu chesina allariki intlo pillalu saitam jedisinaaru. oo vaipu chenu boi edwalo dalaari shaavukaaru appulakedwalo teliyaka narayanaku picchekkipotundi.
enni matalannadu vaadu! nannu kandlunna guddi vaadini chesi naa batukunu judam chesi aadindu. inta mandi unna ee samaajamlo e okkaruu tana pakshaana nilichi idhi anyayam ani khandinchinuledu. nenu janamlo unnana leka aranyamlo unnana? baayila baddodi meeda bandedu raallu ante idenemo!
neeku runamafi vartinchaledu. nuv chellinchavalasina bakayi kattamani byankuvadi notise. baavi moteri billu kattaledani vidyuthi saakhavaari notise. aa taruvaata okadu aa taruvaata marokadu ilaa entha kaalam ?
batukanta appulu - metuku laeni tippalu.
eddedchina evusam undadu raitedchina rajyam undadu. raitu deshaniki vennamuka antaaru. enni mosali kanneeti suutraaloo kada! raitu raju antaaru. nijame raitu appulaku raju, raitu du:khaniki raju, raitu cheekati batukuku raju, raitu jeevitam oo swedavedam.
narayana raatrantaa rakarakaala aalochanalatho kalavarapaddadu.
kokkaro koyani kodi kuusindi. leletha kiranaalatoe suuryudu teralanu tolaginchukoni bayataku vachindu. baayi girka meeda oorapichukala chappudavutundi. kondaru kottamlallo barlaku paalu pitukutunte oori mahilalu alukujalli muggulesi palle andaaniki sobaguladdutunnaru.
eppudu ooriki mundulechi sandadi chese ramanamma pillalanu pottalo ottigila padukobettukuni badhaga manchamlone moolugutundi.
narayana lechi ramanamma, pillalanu okkasariga kandlu vipparchi premagaa jusindu. chinna daani tala nimiri pongukacchina du:khanni adumukuni daani buggana muddu petti mellagaalechi chenu vaddaku kadilindu.
mamidi chettu kinda koorchundi aalochinchinaadu. shaavukaaru maatalu... appulu... shoonyam.
ika laabham ledu ani lechi niluchunnadu. chuttu atu itu kaliyajusindu. evaruu leru. antaa nirmaanushyam. oo taadu teesi chettuku katti medaku biginchukunnadu.
mamidi chettu mounamgaa rodistundi.
''purudu posukunna tana aalochanala chigurulu ippudu chidimeyabaddatlugaa undi. ninnati varaku tanaku praanam posina oo aakaaram prati nimisham prematho tananu allukuni kantiki reppalakasi kaletirigina roopam batuku marakapodayani aasagaa aaraatapadina taapatrayam nishphalitamaina tana oohalu anni vyarthamayyaayaanukunna! doorapu kondala nunupu tana batukunu nalupu chesindani talichinademo! ippudi raitu naa chetullo praanaalu vidustunnade. devuda! ee usuru evariki tagulutundo gadaa! paapam ee manchi raitunu evaraina rakshiste vaariki phalaalanichi vaariki needanicchi runam teerchukundunu'' yani chettu nishprayojanuraalai vichaarana padutundi.
mella mellagaa taadu bigusukunna koddi manishi gila gila kottukuntunnadu. athani kallu nemmadigaa bairlu kammutunnayi. nirliptamgaa gaali veestuu aa bheekara drushyaanni evariki cheraveyala ani mathanapadutundi.
oo eddu ee drushyaanni ekkada nundi chusindo! vegamgaa parugettukuntu vachindi. ''amba''yani gattigaa arustuu egiri tana kommulatho taadu kattina mandanu balangaa kotti virichesindi. raitu narayana kona oopiritho sphruha tappi kindapadinadu. eddu narayana mohanni naalukatho tadi chestu sprusinchindi. koddi koddigaa kandlu terachi tana sariiraanni mallee mallee tadumukuni chusukunnadu. avunu taanu inka chaavaledu. tana praanaalu kondekki poledani nirdaarinchukuni masakabaarina tana kallanu gattigaa tuduchukuni chusadu.
edurugaa ramudu nilchuni unnaadu. narayana kandlu mallee mallee tuduchukuni chusinadu. nannu kaapaadindi naa ramuda..! ani ramunni medachuttura chetulu vesi boruna edchaadu. ramudiki kommulaku debba tagili netturu kaarutundi. chetiloni kanduvaanu teesi daani kommulaku gattigaa kattu kattinadu. daani kandlaloonundi kanneellu jalajala ralinai.
narayana tandri ramayya oo aavunu pooshinchinaadu. aa aavu ante ramayyaku praanam. koddi rojulaku ramayya chanipoyinadu. aa taruvaata aa intlo puttina modati jeevi kaavatamtho aa doodaku muddugaa narayana daanini tandri gurtugaa 'ramudu' ani athani paerutho pilavatam adhi narayana kutumbaaniki machika kaavatam appula baadhaku gatyantaram leka daanini ammatam jarigindi. kaani adhi tana yajamanini viduvaleka aa asami nundi tappinchukuni tirigi vachindi.
narayanaku pillalu, ramanamma kandlalla merisindlu.
taanu chanipoyi unte tana pillalu, ramanamma paristhiti ela undedo! vaaru dikkuleni vaarai veedhina padi enni kashtaalanu anubhavinchevaaro! oka tondarapaatu nirnayam oka kutumbaanni niluvuna vichchinnam chesedi gadaa! ika taane kaadu ee desamlo e raithoo aatmahatya chesukokudadu. tanalanti vaallandarini koodagatti batuku viluva teliyajeyaalanukunnaada. anni sanghaala maadirigaane raitu samme chesi croffe halide prakatinchi panta pandichakunda unte deshannele raju aina, painunna devudaina digivacchi raituku dasoham antaaru... anukuntu ramunni teesukuni intiki kadilindu.