ఏ చీకటి చేరని
ఏ చీకటి చేరని కొత్తనే బ్రతుకులో
ఓ రేపని వుందని తెలుసుకో
నీ ఒక నాటి మిత్రుని గుర్తు పడతావా ... గుర్తు పడతావా
కల్లలా నిజాలా కనులు చెప్పే కథలు
మరలా .. మనుషులా ఉన్న కొన్నాళ్ళు
ఏ మన్నులో ఏ గాలిని ఊదాలనె ఊహెవరిదో
తెలుసుకోగలమా తెలుసుకోగలమా
చిత్రం : వేదం (2010)
రచన, సంగీతం, గానం : ఎం.ఎం.కీరవాణి
కోరస్ : పృధ్వి, సారధి, కాలభైరవ (కీరవాణి కుమారుడు), చైత్ర, సుధ, జీవన్, (శ్రావణ) భార్గవి
వయొలిన్ సోలో : ఎం.ఎం. కీరవాణి
రాగం : భాగేశ్వరి (ఆధారంగా) (హిందుస్తానీ రాగమిది)
కర్ణాటక సంప్రదాయంలో భాగేశ్వరికి సమమైన రాగం : శ్రీరంజని
భాగేశ్వరి రాగంలో గల కొన్ని ప్రసిద్ధ సినీగీతాలు :
నీ కోసమె నే జీవించునది (మాయాబజార్)
రారా కనరారా కరుణమానిరా (జగదేకవీరుని కథ)
మంటలు రేపే నెలరాజా (రాము)
పగడాల జాబిలి చూడు (మూగనోము)
జీవితాన మరువలేము ఒకేరోజు (పెళ్ళిరోజు)
రావే చెలీ నా జాబిలి (భామా విజయం)
ప్రణయ రాగ వాహిని (మాయా మశ్చీంద్ర)
జాగ్ దర్ద్ ఇష్క్ జాగ్ (అనార్కలి) (హిందీ)
పట్టుమని పది లైన్లు కూడా లేని సాహిత్యంతో ఐదు నిముషాల ఇరవై సెకెండ్ల పాట చెయ్యాలంటే క్రియేటివిటీలో ఎంత డెప్త్ వుండాలి? ముప్పయి పేజీల స్ర్కిప్ట్తో రెండున్నర గంటల 'శంకరాభరణం' తయారయినట్లు....సరిగ్గా అదే జరిగింది 'వేదం' సినిమాలోని పైన ఉదహరించిన పాటతో.... అలాగని తక్కువ సాహిత్యంతో వచ్చిన పెద్ద పాటలు లోగడలేకపోలేదు. మది శారదా దేవి మందిరమే, రసికరాజు తగువారము కామా, శివశంకరీ వంటి పాటలున్నాయి. కానీ ఈ వేదం పాట రూటే వేరు. ఆ పాటల్లో వున్న సంగీత పాండిత్య ప్రదర్శన ఈ పాటలో వుండదు. కేవలం వేదన మాత్రమే వుంటుంది. ఆ వేదనలో కొంత ఆవేదన, కొంత నివేదన. అంచేత పోలిక కేవలం సంగీత సాహిత్యాల లెంగ్త్కి సంబంధించినంత వరకే....!
ఇది మొత్తం కీరవాణి పాట.... సంగీతం, సాహిత్యం, గానం, మొదటి చరణం తర్వాత వినిపించే సోలో వయొలిన్ బిట్టూ అంతా కీరవాణే....ఐతే అది కేవలం పైకి అనిపించేది, వినిపించేదీ మాత్రమే....కానీ మనసు పెట్టి చూడగలిగితే కీరవాణిలోని అంతర్మధనం కనిపిస్తుంది. అదే గనక లేకపోతే 'కల్లలా...నిజాలా.... కనులు చెప్పే కథలు, మరలా... మనుషులా... ఉన్న కొన్నాళ్ళు' లాంటి వాక్యాలు రాయడానికి తగిన కసి పుట్టదు.
సాహిత్యానికి సంబంధించినంత వరకూ అభిరుచి, అభినివేశం కాస్తా కూస్తా కాదు కొంచెం ఎక్కువే వుంది కీరవాణిలో. ఒక్కోసారి డమ్మీ లిరిక్స్ కాకుండా మంచి మంచి పల్లవుల్ని అందించడం, మరోసారి చరణాల్ని సర్దేయడం లాంటి సంఘటనలెన్నో వున్నాయి ఆయన సిగీ సంగీత జీవితంలో. వీటన్నిటినీ మించి పూర్వకవుల ప్రయోగాలంటే గౌరవం ఉంది. వేటూరి వంటి పుంభావ సరస్వతితో సాంగత్య వైభవం వుంది. ఇన్ని వున్న కీరవాణి నుండి 'ఏ మన్నులో ఏ గాలిని ఊదాలనే ఊహెవరిదో తెలుసుకోగలమా... తెలుసుకోగలమా...' వంటి ఎక్స్ప్రెషన్ వెలువడడంలో వింతేం లేదు.
కాకపోతే ఆ వాక్యంలో - ఊహెవరిదో - కంటే - ఊహెందుకో అనేదే కరెక్టనిపిస్తుంది.... ఎందుకంటే ఊహ ఆ భగవంతుడిదే అన్నది అందరికీ తెలిసిన సృష్టి రహస్యం. ఎందుకన్నదే ఎవరికీ తెలియని సృష్టి రహస్యం. అది అర్థం కాకపోవడం వల్లనే కదా ఈ వేదనంతా.
సంగీత దర్శకుడే గాయకుడైతే కొన్ని సౌలభ్యాలున్నాయి. అందువల్ల అనుభూతి చెందిన జీవస్వరాల్ని యధాతథంగా పలికించడానికి వీలవుతుంది. ఉదాహరణకి ఈ పాటలో 'గుర్తపడతావా... గుర్తుపడతావా' అంటూ సంగీత దర్శకుడిగా, గాయకుడిగా కీరవాణి చూపించిన అప్స్ అండ్ డౌన్స్ని యాజిటీజ్గా పాడుకుని చూడండి - గుండె ఎంతగా ద్రవించి పోతుందో అనుభవంలోకి వస్తుంది. అలాగే 'తెలుసుకోగలమా... తెలుసుకోగలమా' దగ్గర కూడా.
ఈ పాటలో ఇంకో విశేషం కూడా ఉంది. చివరి వన్ అండ్ హాఫ్ మినిట్ దగ్గర మొదలవుతుంది రిథమ్ సెషన్. అంతవరకూ పాటంతా రిథమ్ లేకుండానే సాగుతుంది. ఇంతకు ముందు రిథమ్ లేని పాటలు లేవని కాదు. ఈ పాటలో ఆ ప్రయోగం చక్కగా కుదిరింది. అలాగే ఒకటే చరణం వుండటం, ఆ చరణం తర్వాత పల్లవి సింపుల్గా రావటం ఎంత బావుందో ఆ తర్వాత కీరవాణి వాయించిన వయొలిన్ అంత బావుంది. సాధారణంగా కీరవాణి తన పాటలకు వయొలిన్ని వాయించే అమల్ రాజ్తో కాకుండా తానే స్వయంగా వాయించారంటే ఆ బిట్పై ఆయన స్వరపరుస్తున్నప్పుడే మమకారం పెంచుకుని వాయిస్తున్నప్పుడు ఎంతో ఎన్జాయ్ చేసేరనిపిస్తుంది.
రచన, ఎన్నుకున్న రాగం, దాన్ని స్వర రచనలో వాడుకున్న విధానం, వయొలిన్ వాద్యం ఇచ్చిన ఎఫెక్ట్, మనసంతా పెట్టి పాడిన విధానం - ఈ అయిదూ ఈ పాటకు పంచప్రాణాలైతే - ఈ పాటకి అమరిన ఆరో ప్రాణం - కోరస్ కాంట్రిబ్యూషన్. దీని విలువ చాలామందికి వింటున్నప్పుడు తెలిసే అవకాశం లేదు. కానీ టీవీ కార్యక్రమాల్లో ఈ పాటని ఎవరైనా పాడుతున్నప్పుడు గమనిస్తే అవగాహనకొస్తుంది. వాళ్ళు ఆలపించిన ఆ రెండు కోరస్ బిట్లూ హమ్ చేసుకుని చూడండి అది ఆ రాగస్వభావమా లేక కీరవాణి స్వరరచనా ప్రభావమా లేక కోరస్ గొంతుల సామూహిక సమ్మోహనా వైభవమా ఏదీ ఓ పట్టాన తేల్చుకోలేం. అంతకన్నా ఆ రసస్పందనలో మునిగిపోవడం నయం.
నాలుగైదు సార్లు వింటేనే గాని ఆ పాట అందించే అనుభూతిని అందుకోలేం. అందుకున్నాక చక్కటి టీమ్ వర్క్తో పాడితే పదిమందిలో మెప్పు లభిస్తుంది. ఒంటరిగా వున్నప్పుడు ఆలపించుకుంటే మనం రసగంగలో తడిసి బరువెక్కి సేద తీరుతుంది.
e cheekati cherani
e cheekati cherani kottane bratukulo
oo repani vundani telusuko
nee oka naati mitruni gurtu padatava ... gurtu padatava
kallala nijala kanulu cheppe kathalu
marala .. manushula unna konnaallu
e mannulo e gaalini oodaalane oohevarido
telusukogalama telusukogalama
chitram : vedam (2010)
rachana, sangeetam, gaanam : em.em.keeravaani
corus : prudhvi, saaradhi, kalabhairava (keeravaani kumarudu), chaitra, sudha, jeevan, (shraavana) bhargavi
vayolin solo : em.em. keeravaani
raagam : bhageshwari (aadhaaramgaa) (hindustaanii ragamidi)
karnaataka sampradaayamlo bhageshwariki samamaina raagam : sriranjani
bhageshwari raagamlo gala konni prasiddha sineegeetaalu :
nee kosame nee jeevinchunadi (mayabajar)
rara kanarara karunamanira (jagadekaveeruni katha)
mantalu repe nelaraja (ramu)
pagadaala jaabili chudu (mooganomu)
jeevitaana maruvalemu okeroju (pelliroju)
rave cheli naa jaabili (bhama vijayam)
pranaya raaga vaahini (maya maschindra)
jag dard ishk jag (anarkali) (hindi)
pattumani padi lainlu kuudaa laeni saahityamtho aidu nimushaala iravai seckendla paata cheyyalante creativitylo entha depth vundaali? muppai paejeela srciptto rendunnara gantala 'sankaraabharanam' tayaarayinatlu....sarigga adhe jarigindi 'vedam' cinemaaloni paina udaharinchina paatatho.... alaagani takkuva saahityamtho vachina pedda paatalu logadalekapoledu. madi saaradaa devi mandirame, rasikaraju taguvaaramu kama, sivasankari vanti paatalunnaayi. cony ee vedam paata roote vaeru. aa paatallo vunna sangeeta paanditya pradarsana ee paatalo vundadu. kevalam vedana matrame vuntundi. aa vedanalo kontha aavedana, kontha nivedana. anchetha polika kevalam sangeeta saahityaala lengthki sambandhinchinanta varake....!
idhi mottam keeravaani paata.... sangeetam, saahityam, gaanam, modati charanam tarvaata vinipinche solo vayolin bittoo antaa keeravaane....aithe adhi kevalam paiki anipinchedi, vinipincheedii matrame....cony manasu petti chudagaligithe keeravaanilooni antarmadhanam kanipistundi. adhe ganaka lekapothe 'kallala...nijala.... kanulu cheppe kathalu, marala... manushula... unna konnaallu' lanti vaakyaalu raayadaaniki tagina kasi puttadu.
saahityaaniki sambandhinchinanta varakuu abhiruchi, abhinivesam kasta kusta kaadu konchem ekkuve vundi keeravaanilo. okkosari dammi lirics kakunda manchi manchi pallavulni andinchadam, marosari charanaalni sardeyadam lanti sanghatanalenno vunnayi aayana sigi sangeeta jeevitamlo. veetannitinii minchi puurvakavula prayogalante gowravam undi. veturi vanti pumbhava sarasvatitoe saangatya vaibhavam vundi. inni vunna keeravaani nundi 'e mannulo e gaalini oodaalane oohevarido telusukogalama... telusukogalama...' vanti expression veluvadadamlo vintem ledu.
kakapothe aa vaakyamlo - oohevarido - kante - oohenduko anede karektanipistundi.... endukante ooha aa bhagavantudide annadi andarikee telisina srushti rahasyam. endukannade evariki teliyani srushti rahasyam. adhi artham kakapovadam vallane kada ee vedananta.
sangeeta darsakude gaayakudaithe konni soulabhyaalunnaayi. anduvalla anubhooti chendina jeevaswaraalni yadhaatathamgaa palikinchadaaniki veelavutundi. udaaharanaki ee paatalo 'gurtapadatava... gurtupadatava' antuu sangeeta darsakudigaa, gayakudiga keeravaani chuupinchina aps and downsni ajitijga paadukuni chudandi - gunde entagaa dravinchi potundo anubhavamloki vastundi. alaage 'telusukogalama... telusukogalama' daggara kuudaa.
ee paatalo inko visesham kuudaa undi. chivari van and haf minit daggara modalavutundi ritham seshan. antavarakuu paatantaa ritham lekundane saagutundi. intaku mundu ritham laeni paatalu levani kaadu. ee paatalo aa prayogam chakkaga kudirindi. alaage okate charanam vundatam, aa charanam tarvaata pallavi simpulga ravatam entha bavundo aa tarvaata keeravaani vaayinchina vayolin anta bavundi. saadhaaranamgaa keeravaani tana paatalaku vayolinni vaayinche amal rajto kakunda taane swayamgaa vaayinchaarante aa bitpai aayana swaraparustunnappuda mamakaram penchukuni vaayistunnappudu entho enjay cheseranipistundi.
rachana, ennukunna raagam, daanni swara rachanalo vaadukunna vidhaanam, vayolin vaadyam ichina effect, manasanta petti paadina vidhaanam - ee ayiduu ee paataku panchapraanaalaite - ee paataki amarina aaro praanam - corus contribution. deeni viluva chaalaamandiki vintunnappudu telise avakaasam ledu. cony tv kaaryakramaallo ee paatani evaraina paadutunnappudu gamaniste avagaahanakostundi. vaallu aalapinchina aa rendu corus bitloo ham chesukuni chudandi adhi aa ragaswabhavama leka keeravaani swararachanaa prabhavama leka corus gontula saamuuhika sammohana vaibhavama edhee oo pattana telchukolem. antakanna aa rasaspandanalo munigipovadam nayam.
naalugaidu saarlu vintene gaani aa paata andinche anubhootini andukolem. andukunnaka chakkati team varkto paadithe padimandilo meppu labhistundi. ontarigaa vunnappudu aalapinchukunte manam rasagangalo tadisi baruvekki sedha teerutundi.