ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అభివృద్ధి - సంక్షేమ పథకాలు
గ్రామ, వార్డు సచివాలయాల పోస్టుల భర్తీకి పోటీ పడుతున్న అభ్యర్థులందరికీ రాష్ట్రంలో అమలవుతున్న పథకాలపై ప్రత్యేకమైన అవగాహన అవసరం. సంక్షేమ కార్యక్రమాలు, వాటి లక్ష్యాలు, జీవన ప్రమాణాల మెరుగుకు అవి దోహదపడుతున్న తీరును పరీక్షార్థులు అధ్యయనం చేయాలి.
సమాజంలోని వివిధ బలహీన వర్గాలకు రెసిడెన్షియల్‌ విద్యాసంస్థలు, ఫ్రీ-పోస్ట్‌మెట్రిక్‌ స్కాలర్‌షిప్‌లు, పోటీ పరీక్షల అధ్యయన కేంద్రాల ఏర్పాటు; విదేశీ విద్య, జీవనోపాధి అభివృద్ధికి, సాంఘిక కార్యక్రమాలు, మహిళా సాధికారతకు ఆర్థిక సహాయం, మెరుగైన ఆరోగ్యానికి వైద్య సహాయం, సాదర జీవిత బీమా/ప్రమాద బీమా, సామాజిక భద్రతా పెన్షన్లు లాంటి కార్యక్రమాలు అమలు చేసి ప్రజల జీవన విధానాన్ని మెరుగుపరచడమే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అభివృద్ధి, సంక్షేమ పథకాల ముఖ్య ఉద్దేశం.
2014, జూన్‌ 2న నూతన రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుంచి గత రాష్ట్ర ప్రభుత్వం (2014-19) సమాజంలోని వివిధ వర్గాలకు అనేక సామాజిక, ఆర్థిక సంక్షేమ పథకాలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇటీవల నూతనంగా ఏర్పడిన ప్రభుత్వం తన మేనిఫెస్టోలో పేర్కొన్న 'నవరత్నాలు'లో భాగంగా సమాజంలోని వివిధ వర్గాల కోసం అనేక నూతన పథకాలను ప్రకటించింది.
వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక
* నూతన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సామాజిక భద్రతా పెన్షన్లు పథకం పేరును 'వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక'గా మార్చింది. ఈమేరకు 2019 మే 30న ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది (గతంలో దీని పేరు ఎన్‌టీఆర్‌ భరోసా). ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్‌. జగన్‌మోహన్‌ రెడ్డి వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక పథకాన్ని 2019 జూన్‌ నుంచి అమలై, 2019 జులై 1 నుంచి పెన్షన్‌ చెల్లింపులు జరిగేలా ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. ప్రభుత్వం ఈ పథకం కింద లబ్ధిదారులను గుర్తించడానికి వయఃపరిమితిని 65 నుంచి 60 ఏళ్లకు తగ్గించింది.
* ఈ పథకం కింద మొత్తం 12 రకాల సామాజిక భద్రతా పెన్షన్‌లను అందిస్తున్నారు. దీనిలో భాగంగా వృద్ధులు, వితంతువులు; చేనేత, కల్లుగీత కార్మికులు, మత్స్యకారులు, ఒంటరి మహిళలు, సంప్రదాయ చర్మకారులు, ఎయిడ్స్‌ రోగులకు పెన్షన్‌ను నెలకు రూ.2000 నుంచి రూ.2250కు పెంచారు. దివ్యాంగులు, ట్రాన్స్‌జెండర్లు, డప్పు కళాకారులకు నెలకు రూ.3000కు పెంచారు; గతంలో డయాలసిస్‌ రోగులకు ఇచ్చే రూ.3500 పింఛన్‌ను రూ.10,000కు పెంచారు.
* ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సామాజిక ఆర్థిక సర్వే 2018-19 ప్రకారం 2019 ఏప్రిల్‌లో మొత్తం 54,28,247 మంది లబ్ధిదారులకు పెన్షన్లను అందించారు. వీరిలో అత్యధికంగా వృద్ధులు (23,43,474), వితంతువులు (20,02,626) లబ్ధి పొందుతున్నారు.
* రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వృద్ధాప్య పింఛన్‌ వయసును 65 నుంచి 60 ఏళ్లకు తగ్గించడంతో పాటు తలసేమియా, పక్షవాతం, కుష్ఠు వ్యాధిగ్రస్తులకు కూడా పింఛన్‌లు మంజూరు చేస్తే ఈ పథకం లబ్ధిదారులు 65 లక్షల వరకు ఉంటారని అంచనా. ప్రస్తుతం ఇస్తున్న రూ.2250ను నాలుగేళ్లలో రూ.3000కు పెంచుతామన్నారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకానికి బడ్జెట్‌లో 2019-20 సంవత్సరానికి రూ.15,746.58 కోట్లను కేటాయించింది.
సామాజిక భద్రత పెన్షన్‌లకు అనర్హులు
* కేంద్ర/రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ప్రభుత్వరంగ సంస్థల ఉద్యోగులు
* ప్రభుత్వ ఉద్యోగ పింఛన్లు పొందేవారు
* ఆదాయపన్ను చెల్లించేవారు
* 2.5 ఎకరాల మాగాణి లేదా 5 ఎకరాల మెట్ట లేదా ఈ రెండూ కలిపి 5 ఎకరాల కంటే ఎక్కువ కలిగిన భూయజమానులు (ఐటీడీఏ పరిధిలోని షెడ్యూల్డ్‌ ప్రాంతాల ఎస్టీలు మినహా). అనంతపురంలో అయితే 5 ఎకరాల మాగాణి లేదా 10 ఎకరాల మెట్ట భూమి కంటే ఎక్కువ గల భూయజమానులు. నీ పొరుగు సేవల (ఔట్‌సోర్స్‌) ఉద్యోగులు నీ ప్రైవేటు ఉద్యోగులు (నెలవారీ జీతాలు పొందేవారు)
* కారు యజమాని నీ స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల పెన్షన్‌ పొందేవారు
* జిల్లా కలెక్టర్‌ పర్యవేక్షణలో జిల్లా స్థాయిలో వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక పథకం మొత్తం అమలును జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి అథారిటీ (డీఆర్‌డీఏ), ప్రాజెక్ట్‌ డైరెక్టర్‌ పర్యవేక్షిస్తారు.
* ఈ పథకం మొత్తం లబ్ధిదారుల్లో 44.38% వృద్ధాప్య పెన్షన్లు, 37.56% వితంతు పెన్షన్లు, 11.81% దివ్యాంగుల పెన్షన్లు ఉండగా తర్వాతి స్థానాల్లో ఒంటరి మహిళలు; చేనేత, కళ్లుగీత కార్మికులు; హెచ్‌ఐవీ, కిడ్నీ బాధితుల పెన్షన్‌లు ఉన్నాయి. ట్రాన్స్‌జెండర్‌ పెన్షన్‌ దారులు అత్యల్పంగా 0.03% ఉన్నారు.
వైఎస్‌ఆర్‌ బీమా (పీఎంజేజేబీవై - వైఎస్‌ఆర్‌ బీమా)
రాష్ట్రంలోని ప్రతి పేద కుటుంబానికి సామాజిక భద్రత కల్పించాలనే లక్ష్యంతో అసంఘటిత రంగంలో పనిచేసే పేద కార్మికుల కుటుంబాల్లోని కార్మికులు అనారోగ్యం లేదా ప్రమాదవశాత్తు అకాలమరణానికి గురైనప్పుడు ఆ కుటుంబాన్ని ఆదుకోవడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2016 అక్టోబరు 2 నుంచి ప్రమాద బీమా పథకాన్ని అమలుచేస్తోంది. దీన్ని గత ప్రభుత్వం పీఎంజేజేబీవై - చంద్రన్న బీమా పేరుతో అమలుచేసింది. నూతన ప్రభుత్వం దీన్ని పీఎంజేజేబీవై (ప్రధానమంత్రి జీవన్‌ జ్యోతి బీమా యోజన) - వైఎస్‌ఆర్‌ బీమా పథకంగా మారుస్తూ 2019 జులై 22న ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
* గతంలో 51-60 ఏళ్ల మధ్య వయసు వారు సహజంగా మరణిస్తే రూ.30,000 ఇచ్చేవారు. నూతన ప్రభుత్వం దాన్ని రూ.1,00,000కు పెంచనున్నట్లు ప్రకటించింది.
* వైఎస్‌ఆర్‌ బీమా పథకానికి 2019-20 రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో రూ.404.02 కోట్లు కేటాయించారు.
వైఎస్‌ఆర్‌ బీమా పథకానికి అర్హతలు
* అసంఘటిత రంగంలో పనిచేస్తున్న కార్మికులు
* 18 - 70 ఏళ్ల వయసు గలవారు
* నెలసరి ఆదాయం రూ.15,000 కంటే తక్కువ ఉన్నవారు
* మాగాణి భూమి 2.5 ఎకరాలు లేదా మెట్ట భూమి 5 ఎకరాల కంటే తక్కువ ఉన్నవారు
* ఈ పథకంలో భాగంగా ప్రమాద బీమాకు సంబంధించి మొత్తం నాలుగు రకాల బీమా ప్రీమియంలు ఉన్నాయి.
1) ఆమ్‌ ఆద్మీ బీమా యోజన (AABY)
2) ప్రధానమంత్రి జీవన జ్యోతి బీమా యోజన (PMJJBY)
3) ప్రధానమంత్రి సురక్షా బీమా యోజన (PMSBY)
4) రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వ్యక్తిగత ప్రమాద బీమా పాలసీ
1. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సామాజిక భద్రతా పింఛన్‌ పథకాన్ని ఏ పేరుతో అమలుచేస్తోంది?
1) వైఎస్‌ఆర్‌ ఆసరా 2) వైఎస్‌ఆర్‌ అభయహస్తం
3) వైఎస్‌ఆర్‌ భరోసా 4) వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక
2. రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి వైఎస్‌. జగన్‌మోహన్‌ రెడ్డి తొలి సంతకాన్ని ఏ పథకానికి సంబంధించిన ఫైలుపై చేశారు?
1) వైఎస్‌ఆర్‌ రైతు భరోసా 2) వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక
3) వైఎస్‌ఆర్‌ ఆసరా 4) వైఎస్‌ఆర్‌ చేయూత
3. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక కింద లబ్ధిదారులను గుర్తించడానికి వయఃపరిమితిని ఎంతకు తగ్గించింది?
1) 70 నుంచి 65 ఏళ్లకు 2) 65 నుంచి 60 ఏళ్లకు
3) 65 నుంచి 45 ఏళ్లకు 4) 60 నుంచి 45 ఏళ్లకు
4. వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక కింద డయాలసిస్‌ రోగుల పెన్షన్‌ను ఎంతకు పెంచారు?
1) రూ.3500 2) రూ.5000
3) రూ.7500 4) రూ.10,000
5. సామాజిక భద్రతా పింఛన్‌ పథకం కింద అత్యధికంగా లబ్ధి పొందుతున్న వర్గం?
1) వృద్ధులు 2) వితంతువులు
3)దివ్యాంగులు 4)ఒంటరిమహిళలు
6. వైఎస్‌ఆర్‌ పెన్షన్‌ కానుక పథకం కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2019-20 సంవత్సరానికి ఎంత బడ్జెట్‌ను కేటాయించింది?
aandhrapradeshy abhivruddhi - sankshema pathakaalu
grama, vaardu sachivalayala postula bhartiki poty padutunna abhyardhulandariki rashtramlo amalavutunna pathakaalapai pratyekamaina avagaahana avasaram. sankshema kaaryakramaalu, vaati lakshyaalu, jeevana pramaanaala meruguku avi dohadapadutunna teerunu pareekshaarthulu adhyayanam cheyali.
samaajamlooni vividha balaheena vargaalaku recidentialsi vidyaasamsthalu, free-postemetricky scallershiple, poty pareekshala adhyayana kendrala erpaatu; videshee vidya, jeevanopadhi abhivruddhiki, saanghika kaaryakramaalu, mahila saadhikaarataku aardhika sahayam, merugaina aarogyaaniki vaidya sahayam, saadara jeevita beema/pramaada beema, saamaajika bhadrata pensionlu lanti kaaryakramaalu amalu chesi prajala jeevana vidhaanaanni meruguparachadame rashtra prabhutva abhivruddhi, sankshema pathakaala mukhya uddesam.
2014, joony 2na noothana rashtram erpadinappati nunchi gatha rashtra prabhutvam (2014-19) samaajamlooni vividha vargaalaku aneka saamaajika, aardhika sankshema pathakaalanu pravesapettindi. iteevala noothanamgaa erpadina prabhutvam tana manifestolo perkonna 'navaratnaalu'loo bhagamga samaajamlooni vividha vargala kosam aneka noothana pathakaalanu prakatinchindi.
visrier penshan kaanuka
* noothana rashtra prabhutvam saamaajika bhadrata pensionlu pathakam paerunu 'visrier penshan kaanuka'gaa maarchindi. eemeraku 2019 mee 30na uttarvulu jaarii chesindi (gatamlo deeni paeru neatearee bharosa). mukhyamantri vai.esi. jaganmohane reddi visrier penshan kaanuka pathakaanni 2019 joony nunchi amalai, 2019 julai 1 nunchi penshan chellimpulu jarigela uttarvulu jaarii chesaru. prabhutvam ee pathakam kinda labdhidaarulanu gurtinchadaaniki vayahparimitini 65 nunchi 60 ellaku tagginchindi.
* ee pathakam kinda mottam 12 rakala saamaajika bhadrata penshanlanu andistunnaaru. deenilo bhagamga vruddhulu, vitantuvulu; chenetha, kallugeeta kaarmikulu, matsyakaarulu, ontari mahilalu, sampradaaya charmakaarulu, aidesne rogulaku penshanne nelaku roo.2000 nunchi roo.2250ku penchaaru. divyaangulu, transeazenderlu, dappu kalaakaarulaku nelaku roo.3000ku penchaaru; gatamlo dialasise rogulaku iche roo.3500 pinchannu roo.10,000ku penchaaru.
* aandhrapradeshy saamaajika aardhika sarve 2018-19 prakaaram 2019 eprille mottam 54,28,247 mandi labdhidaarulaku pensionlanu andinchaaru. veerilo atyadhikamgaa vruddhulu (23,43,474), vitantuvulu (20,02,626) labdhi pondutunnaaru.
* rashtra prabhutvam vruddhaapya pinchan vayasunu 65 nunchi 60 ellaku tagginchadamtho paatu talasemia, pakshavaatam, kushtu vyaadhigrastulaku kuudaa pinchanlu manjuru cheste ee pathakam labdhidaarulu 65 lakshala varaku untaarani anchana. prastutam istunna roo.2250nu naalugellalo roo.3000ku penchutaamannaaru. rashtra prabhutvam ee pathakaaniki budgetlo 2019-20 samvatsaraaniki roo.15,746.58 kotlanu ketayinchindi.
saamaajika bhadrata penshanlaku anarhulu
* kendra/rashtra prabhutvam, prabhutvaranga samsthala udyogulu
* prabhutva udyoga pinchanlu pondevaaru
* aadaayapannu chellinchevaaru
* 2.5 ekaraala maagaani leda 5 ekaraala metta leda ee rendoo kalipi 5 ekaraala kante ekkuva kaligina bhuyajamaanulu (itda paridhilooni sheduledli praantaala esteelu minaha). anantapuramlo ayithe 5 ekaraala maagaani leda 10 ekaraala metta bhoomi kante ekkuva gala bhuyajamaanulu. nee porugu sevala (outmorse) udyogulu nee praivetu udyogulu (nelavari jeetaalu pondevaaru)
* kaaru yajamani nee swaatantyra samarayodhula penshan pondevaaru
* jilla kalektarke paryavekshanhalo jilla sthaayilo visrier penshan kaanuka pathakam mottam amalunu jilla graameenaabhivruddhi atharity (drdma), prajecte director paryaveekshistaaru.
* ee pathakam mottam labdhidaarullo 44.38u vruddhaapya pensionlu, 37.56u vitantu pensionlu, 11.81u divyaangula pensionlu undagaa tarvaati sthaanaallo ontari mahilalu; chenetha, kallugeeta kaarmikulu; heanie, kidni baadhitula penshanlu unnaayi. transeazendersa penshan daarulu atyalpamgaa 0.03u unnaaru.
visrier beema (pmgggb - visrier beema)
rashtramloni prati pedha kutumbaaniki saamaajika bhadrata kalpinchaalane lakshyamto asanghatita rangamlo panichese pedha kaarmikula kutumbaalloni kaarmikulu anarogyam leda pramaadavasaattu akaalamaranaaniki gurainappudu aa kutumbaanni aadukovadaaniki rashtra prabhutvam 2016 aktobaru 2 nunchi pramaada beema pathakaanni amaluchestondi. deenni gatha prabhutvam pmgggb - chandranna beema paerutho amaluchesindi. noothana prabhutvam deenni pmgggb (pradhaanamantri jeevan jyoti beema yojana) - visrier beema pathakamgaa maarustuu 2019 julai 22na uttarvulu jaarii chesindi.
* gatamlo 51-60 ella madhya vayasu vaaru sahajamgaa maraniste roo.30,000 ichevaaru. noothana prabhutvam daanni roo.1,00,000ku penchanunnatlu prakatinchindi.
* visrier beema pathakaaniki 2019-20 rashtra budgetlo roo.404.02 kotlu ketaayinchaaru.
visrier beema pathakaaniki arhatalu
* asanghatita rangamlo panichestunna kaarmikulu
* 18 - 70 ella vayasu galavaaru
* nelasari aadaayam roo.15,000 kante takkuva unnavaaru
* maagaani bhoomi 2.5 ekaraalu leda metta bhoomi 5 ekaraala kante takkuva unnavaaru
* ee pathakamlo bhagamga pramaada beemaaku sambandhinchi mottam naalugu rakala beema preemiyamlu unnaayi.
1) aami aadmi beema yojana (AABY)
2) pradhaanamantri jeevana jyoti beema yojana (PMJJBY)
3) pradhaanamantri suraksha beema yojana (PMSBY)
4) rashtra prabhutva vyaktigata pramaada beema polasy
1. rashtra prabhutvam saamaajika bhadrata pinchan pathakaanni e paerutho amaluchestondi?
1) visrier asara 2) visrier abhayahastam
3) visrier bharosa 4) visrier penshan kaanuka
2. rashtra mukhyamantri viss. jaganmohane reddi toli santakaanni e pathakaaniki sambandhinchina phailupai chesaru?
1) visrier raitu bharosa 2) visrier penshan kaanuka
3) visrier asara 4) visrier cheyuta
3. rashtra prabhutvam visrier penshan kaanuka kinda labdhidaarulanu gurtinchadaaniki vayahparimitini entaku tagginchindi?
1) 70 nunchi 65 ellaku 2) 65 nunchi 60 ellaku
3) 65 nunchi 45 ellaku 4) 60 nunchi 45 ellaku
4. visrier penshan kaanuka kinda dialasise rogula penshanne entaku penchaaru?
1) roo.3500 2) roo.5000
3) roo.7500 4) roo.10,000
5. saamaajika bhadrata pinchan pathakam kinda atyadhikamgaa labdhi pondutunna vargam?
1) vruddhulu 2) vitantuvulu
3)divyaangulu 4)ontarimahilalu
6. visrier penshan kaanuka pathakam kosam rashtra prabhutvam 2019-20 samvatsaraaniki entha badjetynu ketayinchindi?