మనిషి పరిచయం-1 – సారంగ
కిందినుండి పైకి చూస్తే అది శిఖరం.. పైనుండి కిందికి చూస్తే అది లోయ.
ఎంత లోతు.. ఎంత ఎత్తు.
ఎటు చూచినా ఎడతెగని ఎత్తు.. ఎంత తొంగిచూచినా అంతుతెలియని లోతు
గాలిలో.. శూన్యంలో.. జారి.. అంచుపైనుండి పడిపోయి.. ఉక్కిరిబిక్కిరౌతూ.. ఊపిరాడక.. తన్నుకుంటూ.. కిందికి.. యింకా కిందికి.. ఒక రాతిగుండువలె.. దూసుకుపోతూ.. అగాథాల్లోకి.. పాతాళంలోకి.. యింకా యింకా.. రివ్వున రాలిపోతూ.,
చటుక్కున.. ఉలిక్కిపడి.. కళ్ళు తెరిచింది సుభద్ర.. ముప్పయ్యారేళ్ళ సుభద్ర.. బీద సుభద్ర.. ఎప్పుడో ఎనిమిదవ తరగతి చదువుకుని.. చదువు మానేసి.. గూడు విడిచిన పక్షయి.. నికరంగా ఫలానా ఊరు.. ఫలానా కుటుంబం.. ఫలానా చిరునామా.. ఫలానా ఉనికి.. అని ఏవీలేక.. దారం తెగిన గాలిపటమై.. ఎటు గాలి వీస్తే అటు.. అలపై ఎండుటాకు ఎటు కొట్టుకుపోతే అదే తీరమై.. జీవితంలో నడచి నడచి.. చిలికి చిలికి.. అలసి అలసి.. ఒంటరిగా మిగిలిన సుభద్ర.. భయంతో ఒంటిని జలదరింపజేసిన కలలోనుండి తేరుకుని.,
దడదడ కొట్టుకుంటున్న గుండెలతో చుట్టూ చూచింది ఈలోకంలోకి జారిపడ్తూ.
ఒళ్ళంతా చెమట.. తడిచిపోయింది..శరీరం కంపిస్తోంది.. భయం.. చుట్టూ ఎవరూ లేకపోవడం.. భయం. జీవితంలో ఎప్పుడూ ఎవరూ వెంటలేకపోవటం భయం.. బతుకంతా ఒంటరిగా మిగిలిపోవడం.. భయం. భవిష్యత్తు ఏనాడూ స్పష్టంగా కనబడకపోవడం.. భయం.. ఒడ్డు దొరికినట్టే దొరికి చేయిజారి.. అగాథంలోకి ఎప్పటికప్పుడు కూలిపోతూండడం.. భయం.
సుభద్ర బ్రతుకంతా భయమే.
సిమెంట్ గచ్చునేలపై.. ప్లాస్టిక్‌ చాపపై నిద్రా, దుఃఖం ముంచుకొచ్చి తనకు తెలియకుండానే నిద్రలోకి జారిపోయిన సుభద్ర ఉలిక్కిపడి పరిసరాలను గమనించింది పూర్తి స్పృహలోకొస్తూ.,
గదినిండా చిక్కగా చీకటి.. గడ్డకట్టిన నిశ్శబ్దం.. గాలినిండా తేమ.. నవంబర్‌ నెల శీతాకలాపు చలి.. కడుపులోనుండి తన్నుకొస్తూ ఏదో తెలియని వణుకు.
వణుకు భయంవల్లనా.. చలివల్లనా.
వ్చ్‌.. ఏమో.. భయంతో వణికిపోతోంది సుభద్ర.
ఎదురుగా.. గోడనానుకుని.. చెక్కపీటపై దీపాంత.. వత్తి వెలుగుతోంది.. ఎర్రగా.. సన్నగా, గదినిండా నిండిఉన్న చిక్కని చీకటిని.. కాలుస్తూ, విఫలమౌతూ, వణుకుతూ.. దీపం.. నూనె దీపం.
ఆ దీపాన్ని తనే వెలిగించింది.. రాత్రి పదిగంటలప్పుడు.. చటుక్కున కరెంటుపోతే.. మట్టి దీపాంతలో చిన్నపావెడు పల్లినూనె పోసి, దూదివత్తిని తడిపి అగ్గిపుల్లతో తనే వెలిగించింది.
గదినిండా చీకటి.. చిరుదీపాన్ని భయపెడ్తూ ఎంత చిక్కగానో.,
నిజానికి సుభద్ర.. ఆ దీపాన్ని ఆ రోజు సాయంకాలం.. ఏడు గంటలప్పుడు..శీతాకాలపు చీకటి ముసురుకుని విస్తరిస్తున్నప్పుడు.. కన్నీళ్ళు నిండిన కళ్ళతో.. పీటపై గోడకానించి మొగిలి ఫోటోనూ, ముందర ఐదారు ఎర్రని గులాబి పూలను ఉంచి.. దుఃఖంతో పగిలిపోతున్న గుండెలతో.. ఆ దీపాన్ని వెలిగించింది.
దీపపు చిరువెలుగులో.. పద్దెనిమిదేండ్ల మొగిలి ముఖం.. చిర్నవ్వుతో వెలిగిపోతూ.. మిలమిలా మెరుస్తూ కళ్ళు.. ముఖంనిండా కరంటు బల్బులో కాంతి పొంగిపొర్లుతున్నట్టు.. వర్చస్సు.. జీవం.
"అమ్మా..మ్మా..మ్మా.." అని పిలుస్తున్నట్టు.,
ఉరికొచ్చి ఉరికొచ్చి.. తనను చుట్టుకుని.. అల్లుకుని.. హత్తుకుని.. తన కళ్ళలోకి చూస్తూ.. తను కరిగిపోతూ.. తనను కరిగిస్తూ.,
'ఒట్టి కొవ్వొత్తినిరా తండ్రీ.. నీ స్పర్శతో ద్రవించి.. కరిగి.. ప్రవహించి.. నేను దహించుకుపోతూ వెలుగునౌతా.. కాని నాలోని ప్రాణానివీ చమురువూ నువ్వేకదరా తండ్రీ..'
మొగిలి ముఖంలోకి.. ఫోటో లోకి చూస్తూ ఎంతసేపు ఉండిపోయిందో అలా తను.
చూస్తున్నకొద్దీ దుఃఖం.. పొగిలి పొగిలి.. పొర్లి పొర్లి.. పొంగి పొంగి.. తుఫాన్లు.. గుప్పెడు గుండెలో కోటి తుఫాన్లు.. పిడికెడు హృదయంలో శతకోటి ప్రళయాలు.. ఉప్పెనలుగా ఎగసి ఎగసి.,
అసలు ఎందుకిలా జరిగింది.
ఒక్క తనపట్లనే.. తన మనుషుల పట్లనే.. తన జీవితంపట్లనే.. ఎందుకు విధి యిలా వికృతమైన క్రీడను రచిస్తోంది. ఎన్నడూ తెల్లవారని అనంతరాత్రిని విధి ఎందుకు తనకు మిగులుస్తోంది.
చాపపై లేచి కూర్చుంది సుభద్ర.
ప్రక్కన చాట.. చాటలో పొగాకు, ఒక మూలకు కత్తిరించిన బీడి తునికాకు. పొగాకు కుప్పపైన తెల్లని దారపు పొట్టె.. సన్నని బీడీల మూతులొత్తే కట్టెపుల్ల. అటుప్రక్క స్టీలుగ్లాసులో సగం నీళ్ళు.
జీవితమంతా.. బుద్ధి తెలిసిన నాటినుండి.. బీడీలు చేయడం.. బీడీలు చేయడం.. బీడీలే చేయడం. బీడీలు చేసీ చేసీ ఒళ్ళంతా పొగాకు వాసన. బీడీ మూతులు ఒత్తీ ఒత్తీ కాయలుకాసిన వ్రేళ్ళు.. తునికాకు కత్తిరించీ కత్తిరించీ కాయలుకాసిన బొటనవ్రేళ్ళు.. చాచిన కాళ్ళపై చాటను రాత్రింబవళ్ళు మోసీ మోసీ బండబారిన తొడలు.
వెయ్యిబీడీ చేస్తే పదిహేను రూపాయలనుండి.. యిప్పుడు వెయ్యి బీడీకి నూటపదిరూపాయలదాకా.. ఏండ్లకు ఏండ్లు.. ఖార్ఖాన్లకు ఖార్ఖాన్లు.. ప్రాంతాలకు ప్రాంతాలు.. కరీంనగర్‌, జగిత్యాల.. మెట్‌పల్లి .. కమ్మర్‌పల్లి.. మళ్ళీ, జగిత్యాల.. ఎన్ని ఊళ్ళు.. ఎన్ని కంపెనీలు.. ఎన్ని వలసలు.. ఎన్ని దుఃఖాలు.. ఎన్నీ కన్నీళ్ళు.,
ప్రాంతాలు వేరే.. మనుషులు వేరే.. కంపెనీలు వేరే.. కాని.. అదే తునికాకు.. అదే పొగాకు.. అదే కత్తిరింపు.. అవే బీడీలు.. అదే ఘాటు.. అవే మోసాలు.. అవే దోపిడీలు.. అవే చాలీచాలని బతుకులు.. అదే దుఃఖం.. అవే ఎవరికీ కనబడని కన్నీళ్ళు.. అదే కుమ్ములో కందగడ్డ కుమిలిపోయినట్టు కుమిలిపోవడాలు.,
టైం చూచింది, సుభధ్ర..
మూడు గంటల పదినిముషాలు.. రాత్రి.
మూసిన కిటికీ సందుల్లోనుండి, తలుపు చెక్కలనడుమ చీలికల్లోంచి సర్‌ర్‌న.. కత్తిలా దూసుకొస్తూ చలి.. వణుకు.
చీరను సవరించుకుని, కాళ్ళను చకిలంమొకిలం పెట్టుకుని చాటను తొడల పైన పెట్టుకుంది సుభద్ర. తడిగుడ్డ చుట్టలో మర్తగా పేర్చిపెట్టుకున్న కత్తిరించిన బీడీ ఆకుకట్టను సవరించుకుని.. ఒకటి తీసి.. చిటికెడు పొగాకు పోసి.. చకచకా బీడీగా చుట్టి తోకదగ్గర దారంకట్టి.. పుల్లతో మూతిఒత్తి.. ప్రక్కనపెట్టి.. మరో ఆకును తీసుకుంది.
క్షణంలో ఒక బీడీ.. మరో లిప్తలో మరో బీడీ.. ఆమె వ్రేళ్ళు చకచకా యాంత్రికంగా కదుల్తున్నాయి.. అసంకల్పిత నైపుణ్యం.. మనసు అవసరంలేని.. ఒట్టి మనిషి మాత్రమే మరమనిషివలె చేయగల పని.,
చుట్టూ చీకటి.. నిశ్శబ్దం.. చలి.
లోపల దుఃఖం.
చూపులు.. ఎదురుగా.. గోడనానుకుని ఉన్న మొగిలి ఫోటో.. ముఖంపై.. ముందున్న మట్టిదీపపు వెలుగుతున్న వత్తిపై,
నిలకడగా.. నిట్టనిలబడి.. ఎర్రగా.. మంట.. చుట్టూ.. గూడుకట్టినట్టు వెలుగు.. వెలుతురు క్రమక్రమంగా పల్చబడ్తూ.. అంచులనుండి చీకటి.
'అమ్మా.. మనిషి జీవితంలో చీకటే శాశ్వతమమ్మా.. వెలుగే మధ్యలో వచ్చీపోయే అతిథి.. కాబట్టి మనమెప్పుడూ శాశ్వతంగా చీకటిని జయించే ప్రయత్నం చేయాలె ' అన్నాడొకరోజు మొగిలి ఆమెతో.
సుభద్రకు అస్సలే అర్థంకాలేదు.
'నాకేమీ అర్థం కాలేదురా' అందామె.
'అర్థంకావాలంటే.. చదువుకోవాలమ్మా.. చదువుకోవడమంటే చీకట్లో కూర్చున్న మనిషి దీపాన్ని వెలిగించుకుని ఆ వెలుగులో చుట్టూ పరిసరాలనూ, తననుతాను చూచుకుని తెలుసుకోవడం వంటిది' అన్నాడు మళ్ళీ.
ఆ మాటలూ అర్థంకాలేదామెకు. కాని మాటల్తో చెప్పలేని ఆనందమేదో కల్గింది సుభద్రకు. అంది 'నువ్వు మాట్లాడ్తాంటే దేవుడేవచ్చి నా ముందట కూసొని మాట్లాడ్తున్నట్టనిపిస్తదిరా' అని.
మొగిలి మొగలిపువువ్వలె నవ్వి.. వచ్చి తల్లి తలను కడుపుకు అనించుకుని, హత్తుకుని తలనిమిరాడు.,
'నీకు బాలల బొమ్మలు రామాయణం, భారతం తెస్తనే లైబ్రరీలనుంచి.. చదువు..' అన్నాడు.
మర్నాడు తెచ్చాడు.
వెంటపడి చదివించాడు. ఆమె బీడీలు చేస్తూంటే ప్రక్కనే కూర్చుని బీడీలకు దారంకడ్తూ, మూతులొత్తుతూ పుస్తకాల్లోని విషయాలపై ఎన్నో ప్రశ్నలడిగాడు.. ఆ తర్వాత.. మరో పుస్తకం బేతవోలు రామబ్రహ్మం శ్రీమద్రామాయణం.. దేవీభాగవతం.. తెచ్చిస్తూ,
'ఒక్కో మెట్టే ఎక్కాలమ్మా' అన్నాడు.
'ఎక్కడికి' అంది సుభద్ర.
'ఎక్కడికైనా' అన్నాడు మొగిలి నవ్వుతూ.
సుభద్రకూడా నవ్వింది.. సముద్రంలా.
గత సంవత్సరం మొగిలి బి.టెక్‌ మూడవ సంవత్సరంలో ఉన్నాడు.
సుభద్రకు తెలిసి మొగిలి చిన్ననాటినుండీ చేసేవి మూడు పనులే.. ఒకటి ఎప్పుడూ చదువుకోవడం.. అది బడా లైబ్రరీనా, ఇంట్లోనా.. ఎక్కడైనా.. రెండవది.. యింట్లో తన జీవనోపాధియైన బీడీలు చేసే పనిలో సహాయంచేస్తూ తల్లిగా తనకు ఆనందాన్ని పంచడం.. మూడవది.. ఎప్పుడూ తనలోతాను గాఢంగా లోతుగా.. ఒంటరిగా.. మౌనంగా ఆలోచిస్తూండడం.
చదువుకుంటున్నకొద్దీ మొగిలి చెప్పినట్టుగానే తనలో ఏదో తెలియని ధైర్యం, ఆత్మవిశ్వాసం, ప్రశ్నించే తత్వం, ఎదుటి మనిషిని నిలదీసే చొరవ పొటమరిస్తున్నట్టు తెలుస్తూండేది సుభద్రకు.
ఒకసారి సుభద్ర మొగిలిని ఆశ్చర్యపర్చాలని గోపిగారి 'వేమన్న వెలుగులు' పుస్తకంలోని ఒక పద్యాన్ని తను నోటికి చదివి వినిపించింది. మొగిలికి అన్నం వడ్డించి.. తింటూండగా.,
'చదవ చదవ చదవ సభలందు రంజిల్లు
పెనగ పెనగ సతికి ప్రేమ పుట్టు
వినగ వినగ మాట విశ్వాసమై యుండు
విశ్వదాభిరామ వినురవేమ'
మొగిలి.. అప్రతిభుడై చటుక్కున తలెత్తి.. 'అమ్మనీయమ్మ.. ఎంత ఎదిగిపోయినవే నువ్వు' అన్నాడు కొయ్యబారిపోయి.,
'మరేమనుకున్నావ్‌రా.. నీతల్లినా మజాకా.'
'దీన్నే వేలు జూపితే కొండబాకుడంటరే అమ్మా.. శభాష్‌ నీకు మంచి ఫ్యూచరున్నదే..' అన్నాడు అన్నం తినుడాపి.. కౌగిలించుకుంటూ.
' నా ఫ్యూచరూ, ప్రజంటూ.. పాస్టూ.. అన్నీ నువ్వే.. అసలు నా జీవితమే నువ్వుగదరా నాన్నా' అంది సుభద్ర.. ఆ క్షణం ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యే సంతోషంతో.,
మళ్ళీ దుఃఖం ముంచుకొచ్చింది సుభద్రకు.,
సరిగ్గా అప్పుడే.. భళ్ళున లైటు వెలిగింది గదిలో.. కరెంటొచ్చింది. గదినిండా కాంతి.. ఒంటరి కిరాయి గది.. పైన ఆజ్‌బెస్టస్‌ సిమెంట్ రేకులు.. పొగచూరిన గోడలు.. సిమెంట్ గచ్చు.. యిటు పొయ్యి.. అటు షాబాద్‌ బండల అరల్లో ఐదారుగిన్నెలు.. ఆ మూల ఒకపాత చెక్క బీరువా.. అందులో బట్టలు. ఈ మూల.. ఒక ఫోల్డింగ్‌ మంచం.. తనకు నేలపై పాత ప్లాస్టిక్‌ చాప.
గోడకు.. మోకాళ్ళపై కూర్చుని.. భుజంపై గదతో భీకరాకారంలో ఉన్న హనుమంతుని క్యాలెండర్‌ బొమ్మ.
మొగిలి ఆంజనేయునికి వీరభక్తుడు.
'అమ్మా.. రాముడు అజ్ఞాపించి ఫలానావాని సంగతి చూచిరాపో అని తోల్తే.. హనుమంతుడు వెళ్ళి వాన్ని హరీమనిపించడమే. అరే బై ఎందుకు నన్ను కొడ్తున్నావని వాడడిగితే.. పోయ్‌ రామున్నడుగు పో.. నిన్ను తన్నుమన్నాడు తంతానంతే నాకేందెల్వది అంటడు.. హైలీ సీన్సియర్‌ అండ్‌ ఒబిడియంట్ టు రామా.. అట్లుండాలె' అన్నాడొకసారి మొగిలి.. నవ్వింది తను. సుభద్ర పగలబడి మొగిలి మొకంలోకి చూస్తూ.
ఉన్నట్టుండి దుఃఖం కట్టలుతెగి ముంచుకొచ్చింది సుభద్రకు.. తట్టుకోవడం వశంకాలేదామెకు. కాళ్లమీదున్న బీడీల చాటను ప్రక్కనబెట్టి.. చేయి చాపి కొడుకు ఫోటోను తీసుకుని గుండెలకు హత్తుకుంది. అంతే.. యిక ఆమె హృదయంలో కోటిప్రళయాలు పోటెత్తినయ్‌.
'ఎందుకు.. ఎందుకిట్ల జరిగిందిరా తండ్రీ.. యింత ధైర్యవంతునివి.. గిట్లెందుకు చేస్తివికొడ్కా..'
రాత్రంతా మౌనంగా ఏడుస్తూనే ఉన్న సుభద్రకు పెయ్యి తిర్గుతున్నట్టనిపించి.. ప్రక్కకొరిగింది.. చాపపైన.
మగత మగతగా.. మసక మసగ్గా.. ఏదో ఆలాపనవలె.. సన్నని మంచుతెరవలె.,
రాజేశం నడచి వస్తున్నట్టు.,
ఎడారిలోనుండి.. మబ్బుల్లోనుంచి.. సముద్రంపైనుంచి.. నవ్వుతూ.. పాలపువ్వువలె.. నడచివస్తూ..చేతులుచాపుతూ.,
రాజేశంకూడా అంతే.. తనవాడేనా.. ఔను.. తనవాడే.. ఐతే.. దుబాయ్‌లో ఎందుకు. మస్కట్ లో ఎందుకు.. అబుదాబిలో ఎందుకు.. ఎమిరేట్స్ లో రెక్కలు తెగిన పక్షిలా.. ఎడారిదేశాల్లో తరుమబడి తరుమబడి.. అలసి సొలసి.. నేలకొరిగి.. ముక్కలు ముక్కలుగా తెగి.. మాంసపు ముద్దలుగా మిగిలి.. ఖండఖండాలై చచ్చిపోవుడెందుకు.
తను ఎనిమిదవ తరగతిలో ఉన్నపుడు.. జగిత్యాలలో.. రాజేశం పదవ క్లాస్‌.. తనకు తండ్రి లేడు. రాజేశంకు ఎవ్వరూలేరు.. మేనమామ యింట్లోఉండి చదువుకునేటోడు. మేనమామ భీవండీకి మొగ్గాలు నేయబోతే రాత్రుళ్ళు పెట్రోల్‌బంక్‌ల పనిచేసుకుంట, తెల్లారగట్ల న్యూస్‌పేపరేసుకుంటు.. అదీ రాజేశం బతుకు.
పరిచయం.. ఒక్కటే వాడ.. దగ్గర్దగ్గర్నే యిండ్లు.,
తనకు ఎనిమిదైపోయి.. రాజేశంకు ఎస్సెస్సీ ఐపోయి.. యిగ ఏంజేద్దామనుకుంటూండగానే తన తల్లికి పొలంల పాము కరిచి చచ్చిపోయి.,
రోడ్డుమీద.. యిద్దరు మనుషులు.. తను.. రాజేశం.
వెనుకా.. ముందూ.. ఎవరూలేని బతుకు.. యిద్దరూ నర్సింహస్వామి గుట్టమీద ఒక రోజంతా ఆలోచించి ఆలోచించి.. 'జై హనుమాన్‌' అని.. సూరత్‌కు వలస.
సాంచెలు నడిపి.. ఉప్పరి పన్కిపోయి.. తను బీడీలు చేసి.. రాజేశం లారీ క్లీనర్‌గా చేసి.. హోటళ్ళల్ల పనిచేసి.. కార్ఖాన్లల్ల ఏ పనిచేప్తే అదిచేసి.,
ఏడాది.. రెండేండ్లు.,
'నీతిగ బతుకుడు నా పద్ధతి.. రీతి తప్పినోళ్ళకే ఈ దేశంల బతుకున్నది. మేం ఐదార్గురం కల్సి దుబాయ్‌ పోతం సుభద్రా.. చూస్త. ఓ రెండుమూడేండ్లు పనిచేసి నాల్గుపైసల్‌ సంపాదించస్త.. అప్పుడు పెండ్లి చేసుకుని ప్రశాంతంగ బత్కుదం..' అని.
ఆకాశంల ఒక చుక్కతెగిపోయింది.
రాజేశం ఎడారిలో బడ్డడు.
తను.. మెట్‌పల్లి .. మళ్ళీ బీడీలు.. సింగిల్‌రూంల బతుకు.
రాజేశం ఎవరు.. తనకు మొగుడా. కాదు.. కలిసున్నరు.. రెండేండ్లు.. గంతే.. పెండ్లి షోకులేవీ లేవు. చేయి వదిలేసి.. దేశాలపట్టి పోయిండు.
కాని రాజేశం నిప్పువంటి మగాడు. నీతి, రీతి, రివాజు.. ధర్మం, న్యాయం.. అన్నీ ఉన్న మనిషి.. కాని జీవితమేది.?
మెట్‌పల్లిలో..లోకం దృష్టిలో '..పెనిమిటి దుబాయ్‌లున్నడు.. వస్తడు.. యిప్పుడేమో ఒంటరిగా బీడీలు చేస్కొని బత్కుతాంది.' అని ముద్ర.
ఏడాది.. రెండేండ్లు.మూడు.,
రాజేశం ప్రతివారం మాట్లాడ్తడు టెలిఫోన్ల.. ఐఎస్‌టిడి
'ఎప్పుడస్తవ్‌'
'కోశిస్‌ చేస్తాన సుభద్రా.. కొల్వు నికరంగలేదు.. వస్త..'
ఉండి ఉండి చిన్న పిల్లవానివలె ఏడ్చేటోడు ఫోన్ల.. తనక్కూడా దుఃఖమొచ్చేది.
ఏంజేయాలె
కళ్ళ ముందట ఏమీలేని ఒట్టి ఖాళీ.. కళ్ళనిండా, గుండెనిండా.. నీళ్లు.
ఒకరోజు.. ప్రొద్దున్నే.. ఊరి బైటికి చెంబు పట్టుకుని తుమ్మతుప్పలలకు దొడ్డికిపోతే.. చెత్తకుప్ప బొందల చిన్నపోరని ఏడ్పు. దగ్గర్కిపోయి చూస్తే.. అప్పుడే పుట్టినబాబు.. ఎవరో పారేసిపోయిండ్లు.
ఏమాలోచించలే.. పిల్లవాన్ని తీసుకుని.. పరుగెత్తుకొచ్చి.. సందుగ సదుర్కొని.. బస్సెక్కి.. ఎవరూ తెలియని కొత్త ఊరు.. జనగాం.. వరంగల్లు జిల్లా.
సుభద్ర తల్లి.. మొగిలి.. ఆమె కొడుకు.
పెళ్ళిచేసుకోని భర్త.. రాజేశం.. కడుపున పుట్టని కొడుకు మొగిలి.
గుండెలో అగ్ని.. కడుపునిండా శోకం.
వారం వారం ఫోన్‌ రావడం ఆగిపోయింది. పదిహేను రోజులు.. యిరవై.. నెల.. రాజేశం దుబాయ్‌ వెళ్ళిన తర్వాత వచ్చి వెళ్ళింది ఒక్కసారే.. మెట్‌పల్లి లో ఉన్నపుడు పన్నెండు రోజులు ఉండి.
ఆ రోజులే.. స్వర్గం.. నరకం.. సుఖం.. దుఃఖం.. కలిసి ఉండి.. విడిపోయి కలిసి.. మనిషితో మనిషి.. మనిషిలో మనిషి.. మనిషికోసం మనిషి.
ఒకరోజు వచ్చింది వార్త.. పిడుగు పడ్డట్టు.. ఆడెపు కొంరెల్లి అనే రాజేశం దోస్త్‌ద్వారా. వర్క్ పర్మిటయిపోయి దుబాయ్‌నుండి మస్కట్ కు దొంగతనంగా కాంక్రీట్ మిక్సర్‌ టాంకర్‌లో బార్డర్‌ దాటుతూండగా సెక్యూరిటీ చెక్‌లో సైనికులు అనుమానంతో లారీని ఆపి.. ఋజువుకోసం ఖాళీ మిక్సర్‌ టాంక్‌ను త్రిప్పి ట్రయల్‌ చేస్తే.. రహస్యంగా లోపల నక్కి దాక్కున్న రాజేశం బ్లేడ్స్‌ నడుమ రోల్‌ ఐ.. శరీరం ముక్కలు ముక్కలై.. మాంసం ముద్దలుగా మిగిలాడనీ.. నాల్గురోజుల తర్వాత.. అక్కడి కరీంనగర్‌ తెలుగు కూలీల సంఘం ఆ అవశేషాలను ప్రభుత్వంతో కొట్లాడి తీసుకుని దహనసంస్కారాలు జరిపారని.,
రాజేశం చరిత్ర ముగిసింది.
లోకం దృష్టిలో తన భర్త రాజేశం.. మొగిలి తండ్రి.. లేడిక.
అప్పుడే ప్రవేశించింది సుభద్ర శరీరంలోకి ఒక ఎడారి.. యిసుక.. యిసుక తుఫాను
ప్రవేశించిన ఎడారి.. పెరుగుతూ.. విస్తరిస్తూ.. ఆక్రమిస్తూ.. దేహంనిండా వ్యాపిస్తూ.,
జీవితం చాలా చిన్నదైపోయింది. ప్రపంచం కుంచించుకుపోయింది. పరిధులన్నీ సంకోచించుకుపోయాయి.
సుభద్రను.. మూడే లోకాలు.. బతుకుతెరవుకోసం తెలిసిన విద్య.. బీడీలు చేయడం.. అద్భుతమైన అలవాటును మొగిలి నేర్పింది.. పుస్తకాలు చదవడం.. కొడుకుకాని.. తన కడుపున పుట్టిన కొడుకుకాని మొగిలికి అసలు విషయం తెలియని.. స్వంత కొడుకుకన్నా ఎక్కువైన మొగిలినే ప్రాణంగా భావించి బతుకడం.,
యిక మిగిలిదంతా శూన్యం.. ఖాళీ. ఒట్టి ఎడారి.. అనంతమైన ఎడారి.. చుట్టూ.
అటువంటి జీవితంలో.,
ఎస్సెస్సీలో రాష్ట్రంలో రెండవ ర్యాంక్‌ సాధించిన మొగిలి.. ఇంటర్‌ జూనియర్‌, సీనియర్‌ తరగతుల్లో రాష్ట్ర మొదటిర్యాంక్‌ పొందిన మొగిలి.. ఎమ్సెట్ లో.. వందలోపు ర్యాంక్‌.. ఉస్మానియా ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజీలో మెకానికల్‌ ఇంజినీరింగ్‌ సీటు.,
ఉస్మానియా అంటే.. పోరాటం.. ఉస్మానియా అంటే ఉద్యమం.. ఉస్మానియా అంటే యుద్ధం.. ఉస్మానియా అంటే ఉప్పెన.,
' తెలంగాణ.. తెలంగాణ..'కోటిగాయాల వీణ.. తెలంగాణ'.. 'వందల వీరుల త్యాగాల యుద్ధభూమి తెలంగాణ..' 'శతాబ్దాల పీడననుండి విముక్తి రణ తెలంగాణ'
ఎప్పుడు.. ఏ రాత్రి జనగాంకు వచ్చినా.. అన్నంతిని.. పక్కపై చేరినప్పట్నుండి.. తెల్లవారేదాకా చెప్పేవాడు.. తెలంగాణా శతాబ్దాలుగా ఎలా ఆంధ్రోళ్ళతో దోచుకోబడిందో.. విశ్లేషణాత్మకంగా.. సవివరంగా.. గణాంకాలతోసహా.
శ్రీకాంతాచారి.. ఒంటిపై పెట్రోల్‌ పోసుకుని..రోడ్డుపై పరుగెత్తుతూ ఆత్మాహుతి.. యాదయ్య.. పార్లమెంట్ ముందు చెట్టుకు ఉరి.,
ఎన్నో దుఃఖసందర్భాలు.. ఎన్నో అమరుల త్యాగాలు.,
'అమరులకూ జోహార్‌.. వీరులకూ జోహార్‌'
ఆకాశం.. దిక్కులు పిక్కిటిల్లే ఉద్యమగీతాల రణగర్జనలు.
ఆంధ్రనాయకుల రెచ్చగొట్టే ప్రకటనలు.. ప్రేలాపనలు.. తెలంగాణా నాయకుల బాధ్యతారాహిత్య పోకడలు.. నిర్లజ్జ ప్రవర్తనలు.
బిక్కచచ్చిన ముఖంతో.. మౌనంగా కూర్చునేవాడు మొగిలి ఒక్కోసారి రాత్రంతా.
ఆరోజు.,
ఆగస్ట్‌ 15.,
యింట్లో బీడీలు చేసుకుంటోంది సుభద్ర.. ఒక్కతే.. మొగిలి హైద్రాబాద్‌లో ఉన్నాడు హాస్టల్‌లో జెండావందనంరోజు.. రావాలి కొడుకు.ఎదురు చూస్తోంది.. ఆతురతగా.. ఉత్సుకతతో.
పన్నెండు గంటల యిరవై నిముషాలు.,
టివి. చూస్తోంది.. టిన్యూస్‌ చానల్‌లో బ్రేకింగ్‌ న్యూస్‌..'తెలంగాణ కోసం మరో యువకుని ఆత్మబలిదానం జనగాం రైల్వేస్టేషన్‌నుండి దూసుకువస్తున్న షిర్డీ ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు ఎదురుగా 'జై తెలంగాణ' అని నినదిస్తూ ఆత్మహత్య.. తుత్తునియలైపోయిన అమరుని శరీరం.. మృతునిపేరు.. ఆర్. మొగిలి.. బి.టెక్‌ మూడవ సంవత్సరం.. ఉస్మానియా ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజ్‌లో..'
ఐపోయింది.,
సుభద్ర కళ్ళముందు ప్రపంచం బ్రద్దలై.. తునాతునకలై.. విస్ఫోటించి.,
అపస్మారకమైపోయి.. స్పృహకోల్పోయి.,
' వీరులకూ జోహార్‌.. అమరులకూ జోహార్‌'.. ఎక్కడో ఆత్మాంతరలోకాల్లో.. కొండల్లో నుండి వందలవేల గొంతులు నినదిస్తూ.,
మొగిలి.. మొగిలి.. ' మొగిలీ నా తండ్రీ.,'
ఎక్కడ..? నువ్వెక్కడ..,
బైటినుండి.. హారన్‌ వినబడింది.
తలుపు చప్పుడు.,
అతనొచ్చిండు.. 'అమరుల సంఘం' బాధ్యుడు.
'అమ్మా.. బయల్దేర్దామా..'
హైద్రాబాద్‌.. నిజాం కాలేజి మైదానంలో 'తల్లుల కడుపుకోత సభ'
మొగిలి చెప్పిన.. హక్కులు.. బాధ్యతలు.. పౌరవిధులు.. మనిషి ధర్మాలు.. దేశస్పృహ.. జన్మభూమి ఋణం.,
సుభద్ర.. మెల్లెగా లేచి.. పీటపై.. ముఖంపై కుంకుమబొట్టుతో ఉన్న మొగిలి ఫోటోను తీసుకుని.. గుండెలకు హత్తుకుని.. గదినుండి బైటికి నడిచి.,
అప్పటికే.. అక్కడ ఆగి ఉన్న టాటా ఏస్‌ ఆటో.,
ఎక్కి కూర్చుంది. గత ఆరునెలలుగా.. అటువంటి అమరవీరుల తల్లుల సభలకు.. ఎన్నింటికో వెళ్ళింది సుభద్ర.
ప్రతి సభా ఒక శోకసముద్రం.. కన్నతల్లుల కన్నీటి కడలి.. ఎవరిని కదిలించినా ఒక అశ్రుఉప్పెన.,
ఐతే.. ఏ సభలోనైనా అందరూ.. అమరులూ.. అమరుల కుటుంబాలూ.. వాళ్ళ తల్లిదండ్రులూ., ప్రాణాలర్పించిన వాళ్ళందరూ.. ఒట్టి సామాన్యులు.. పేదలు.. గరీబులు.. రైతులు.. కూలీలు.. బహుజనులు.. దళితులు.
వీళ్ళకే.. సమాజ స్పృహ.. దేశ స్పృహ ఎక్కువా.?
వీళ్ళకే.. ఈ నేలపట్ల.. తల్లి భూదేవి పట్ల మక్కువా.?
'తెలుసుకోవాలమ్మా.. చదువుకుని ఈ మనుషుల గురించీ, సత్యం గురించీ, కుట్రల గురించీ, మాయల గురించీ, మర్మాల గురించీ..'
manishi parichayam-1 – saaranga
kindinundi paiki chuste adhi sikharam.. painundi kindiki chuste adhi loya.
entha lothu.. entha ettu.
etu chuchina edategani ettu.. entha tongichuuchinaa antuteliyani lothu
gaalilo.. shoonyamlo.. jaari.. anchupainundi padipoyi.. ukkiribikkiroutoo.. oopiraadaka.. tannukuntu.. kindiki.. yinka kindiki.. oka raatigunduvale.. doosukupothu.. agaathaalloki.. paataalamloki.. yinka yinka.. rivvuna raalipotuu.,
chatukkuna.. ulikkipadi.. kallu terichindi subhadra.. muppayyaarella subhadra.. beeda subhadra.. eppudo enimidava taragati chaduvukuni.. chaduvu manesi.. goodu vidichina pakshai.. nikaramgaa falana ooru.. falana kutumbam.. falana chirunama.. falana uniki.. ani eveeleka.. daaram tegina gaalipatamai.. etu gaali veesthe atu.. alapai endutaaku etu kottukupothe adhe teeramai.. jeevitamlo nadachi nadachi.. chiliki chiliki.. alasi alasi.. ontarigaa migilina subhadra.. bhayamto ontini jaladarimpajesina kalalonundi terukuni.,
dadadada kottukuntunna gundelatho chuttu chuuchindi eelokamloki jaaripadtuu.
ollantaa chemata.. tadichipoyindi..sareeram kampistondi.. bhayam.. chuttu evaruu lekapovadam.. bhayam. jeevitamlo eppuduu evaruu ventalekapovatam bhayam.. batukanta ontarigaa migilipovadam.. bhayam. bhavishyattu enaaduu spashtamgaa kanabadakapovadam.. bhayam.. oddu dorikinatte doriki cheyijari.. agaathamloki eppatikappudu koolipothootadadam.. bhayam.
subhadra bratukanta bhayame.
siment gachunelapai.. plasticke chaapapai nidra, dukkham munchukochi tanaku teliyakundaane nidraloki jaaripoyina subhadra ulikkipadi parisaraalanu gamaninchindi puurti spruhalokostuu.,
gadininda chikkagaa cheekati.. gaddakattina nissabdam.. galininda tema.. navambare nela sheethaakalaapu chali.. kadupulonundi tannukostuu edho teliyani vanuku.
vanuku bhayamvallana.. chalivallana.
vchn.. emo.. bhayamto vanikipotondi subhadra.
edurugaa.. godananukuni.. chekkapeetapai deepaanta.. vatti velugutondi.. erraga.. sannagaa, gadininda nindiunna chikkani cheekatini.. kaalustuu, viphalamouthoo, vanukutuu.. deepam.. noone deepam.
aa deepaanni tane veliginchindi.. raatri padigantalappudu.. chatukkuna karentupothe.. matti deepaantalo chinnapavedu pallinuune posi, doodivattini tadipi aggipullatho tane veliginchindi.
gadininda cheekati.. chirudeepaanni bhayapedtuu entha chikkagano.,
nijaaniki subhadra.. aa deepaanni aa roju saayankaalam.. edu gantalappudu..sheethaakaalapu cheekati musurukuni vistaristunnappuda.. kanneellu nindina kallatho.. peetapai godakaninchi mogili photonu, mundara aidaaru errani gulabi poolanu unchi.. dukkhamto pagilipotunna gundelatho.. aa deepaanni veliginchindi.
deepapu chiruvelugulo.. paddenimidendla mogili mukham.. chirnavvutho veligipotuu.. milamila merustuu kallu.. mukhamninda karantu balbulo kaanti pongiporlutunnatta.. varchassu.. jeevam.
"amma..mma..mma.." ani pilustunnattu.,
urikochi urikochi.. tananu chuttukuni.. allukuni.. hattukuni.. tana kallaloki chustuu.. tanu karigipotu.. tananu karigistuu.,
'otti kovvottinira tandri.. nee sparsatho dravinchi.. karigi.. pravahinchi.. nenu dahinchukupothu velugunautaa.. kaani naloni praanaanivii chamuruvuu nuvvekadara tandri..'
mogili mukhamloki.. photo loki chustuu entasepu undipoyindo alaa tanu.
chustunnakoddii dukkham.. pogili pogili.. porli porli.. pongi pongi.. tuphaanlu.. guppedu gundelo koti tuphaanlu.. pidikedu hrudayamlo satakoti pralayaalu.. uppenalugaa egasi egasi.,
asalu endukila jarigindi.
okka tanapatlane.. tana manushula patlane.. tana jeevitampatlane.. enduku vidhi yila vikrutamaina kreedanu rachistondi. ennaduu tellavaarani anantaraatrini vidhi enduku tanaku migulustondi.
chaapapai lechi koorchundi subhadra.
prakkana chaata.. chaatalo pogaaku, oka moolaku kattirinchina beedi tunikaaku. pogaaku kuppapaina tellani daarapu potte.. sannani beedeela moothulotthe kattepulla. atuprakka steeluglasulo sagam neellu.
jeevitamantaa.. buddhi telisina naatinundi.. beedeelu cheyadam.. beedeelu cheyadam.. beedile cheyadam. beedeelu chesee chesee ollantaa pogaaku vasana. beedy moothulu otti otti kaayalukaasina vrellu.. tunikaaku kattirinchi kattirinchi kaayalukaasina botanavrellu.. chaachina kaallapai chaatanu raatrimbavallu mosi mosi bandabaarina todalu.
vayyibeedy cheste padihenu roopaayalanundi.. yippudu veyyi beedeeki nootapadiruupaayaladaaakaa.. endlaku endlu.. kharkhanlaku kharkhanlu.. praantaalaku praantaalu.. kareemnagarm, jagityaala.. metepalli .. commermelly.. mallee, jagityaala.. enni oollu.. enni companylu.. enni valasalu.. enni dukkhalu.. enney kanneellu.,
praantaalu vere.. manushulu vere.. companylu vere.. kaani.. adhe tunikaaku.. adhe pogaaku.. adhe kattirimpu.. ave beedeelu.. adhe ghaatu.. ave mosalu.. ave dopideelu.. ave chaaliichaalani batukulu.. adhe dukkham.. ave evariki kanabadani kanneellu.. adhe kummulo kandagadda kumilipoyinattu kumilipovadaalu.,
taim chuuchindi, subhadhra..
moodu gantala padinimushaalu.. raatri.
moosina kitiki sandulloonundi, talupu chekkalanaduma cheelikallonchi surrimna.. kattila doosukostuu chali.. vanuku.
cheeranu savarinchukuni, kaallanu chakilammokilam pettukuni chaatanu todala paina pettukundi subhadra. tadigudda chuttalo martagaa perchipettukunna kattirinchina beedy aakukattanu savarinchukuni.. okati teesi.. chitikedu pogaaku posi.. chakachaka beediigaa chutti tokadaggara daarankatti.. pullatho moothiothi.. prakkanapetti.. maro aakunu teesukundi.
kshanamlo oka beedy.. maro liptalo maro beedy.. aame vrellu chakachaka yaantrikamgaa kadultunnayi.. asankalpita naipunyam.. manasu avasaramleni.. otti manishi matrame maramanishivale cheyagala pani.,
chuttu cheekati.. nissabdam.. chali.
lopala dukkham.
chuupulu.. edurugaa.. godananukuni unna mogili photo.. mukhampai.. mundunna mattideepapu velugutunna vattipai,
nilakadagaa.. nittanilabadi.. erraga.. manta.. chuttu.. goodukattinattu velugu.. veluturu kramakramangaa palchabadtuu.. anchulanundi cheekati.
'amma.. manishi jeevitamlo cheekate sashwatamamma.. veluge madhyalo vachipoye athithi.. kabatti manameppuduu saasvatamgaa cheekatini jayinche prayatnam cheyale ' annadokaroju mogili aametho.
subhadraku assale ardhamkaaledu.
'nakemi artham kaledura' andame.
'ardhamkaavaalante.. chaduvukovalamma.. chaduvukovadamante cheekatlo kuurchunna manishi deepaanni veliginchukuni aa velugulo chuttu parisaraalanuu, tananutaanu chuuchukuni telusukovadam vantidi' annadu mallee.
aa maataluu ardhamkaaledaameku. kaani maataltho cheppaleni aanandamedo kalgindi subhadraku. andi 'nuvvu matladtante devudevachi naa mundata kuusoni maatlaadtunnattinapa' ani.
mogili mogalipuvuvvale navvi.. vachi talli talanu kadupuku aninchukuni, hattukuni talanimiraadu.,
'neeku baalala bommalu ramayanam, bhaaratam testane librarilanunchi.. chaduvu..' annadu.
marnadu tecchaadu.
ventapadi chadivinchaadu. aame beedeelu chestunte prakkane kuurchuni beedeelaku daarankadtuu, moothulotthuthuu pustakaalloni vishayaalapai enno prasnaladigaadu.. aa tarvaata.. maro pustakam betavolu ramabrahmam srimadraamaayanam.. devibhagavatam.. tecchistuu,
'okko mette ekkalamma' annadu.
'ekkadiki' andi subhadra.
'ekkadikaina' annadu mogili navvutuu.
subhadrakuda navvindi.. samudramla.
gatha samvatsaram mogili bi.teche moodava samvatsaramlo unnaadu.
subhadraku telisi mogili chinnanatinundi chesevi moodu panule.. okati eppuduu chaduvukovadam.. adhi bada librarina, intlona.. ekkadaina.. rendavadi.. yintlo tana jeevanopaadhiyaina beedeelu chese panilo sahaayamchestuu talligaa tanaku aanandaanni panchadam.. moodavadi.. eppuduu tanalotaanu gaadamgaa lothugaa.. ontarigaa.. mounamgaa aalochistuundadam.
chaduvukuntunnakoddi mogili cheppinattugaane tanalo edho teliyani dhairyam, aatmaviswasam, prasninche tatvam, eduti manishini niladeese chorava potamaristunnattu telustundedi subhadraku.
okasari subhadra mogilini aascharyaparchaalani gopigari 'vemanna velugulu' pustakamloni oka padyaanni tanu notiki chadivi vinipinchindi. mogiliki annam vaddinchi.. tintuundagaa.,
'chadava chadava chadava sabhalandu ranjillu
penaga penaga satiki prema puttu
vinaga vinaga maata vishwaasamai yundu
vishwadaabhiraama vinuravema'
mogili.. apratibhudai chatukkuna taletti.. 'ammaneeyamma.. entha edigipoyinave nuvvu' annadu koyyabaripoyi.,
'maremanukunnavram.. neetallinaa majaka.'
'deenne velu jupithe kondabakudantare amma.. sabhashn neeku manchi fyoocharunnade..' annadu annam tinudaapi.. kaugilinchukuntu.
' naa fyuucharuu, prajantuu.. paastuu.. annee nuvve.. asalu naa jeevitame nuvvugadara nanna' andi subhadra.. aa kshanam ukkiribikkirayye santoshamto.,
mallee dukkham munchukochindi subhadraku.,
sarigga appude.. bhalluna laitu veligindi gadilo.. karentochindi. gadininda kaanti.. ontari kirai gadi.. paina augebestassi siment rekulu.. pogachuurina godalu.. siment gachu.. yitu poyyi.. atu shabadke bandala arallo aidaaruginnelu.. aa muula okapaata chekka beeruva.. andulo battalu. ee muula.. oka foldingi mancham.. tanaku neelapai paata plasticke chaapa.
godaku.. mokallapai kuurchuni.. bhujampai gadato bheekaraakaaramlo unna hanumantuni calendersi bomma.
mogili aanjaneyuniki veerabhaktudu.
'amma.. ramudu agnaapinchi phalaanaavaani sangati chuchirapo ani tholthe.. hanumantudu velli vaanni hareemanipinchadame. are bai enduku nannu kodtunnavani vaadadigithe.. poyy ramunnadugu poo.. ninnu tannumannadu tantaananthe naakendelvadi antadu.. haili seensiery andi obidiunt tu rama.. atlundale' annadokasari mogili.. navvindi tanu. subhadra pagalabadi mogili mokamloki chustuu.
unnattundi dukkham kattalutegi munchukochindi subhadraku.. tattukovadam vasankaaledaameku. kaallameedunna beedeela chaatanu prakkanabetti.. cheyi chaapi koduku photonu teesukuni gundelaku hattukundi. anthe.. yika aame hrudayamlo kotipralayaalu potettinayy.
'enduku.. endukitla jarigindira tandri.. yinta dhairyavantunivi.. gitlenduku chestivikodka..'
raatrantaa mounamgaa edustune unna subhadraku peyyi tirgutunnattanipami.. prakkakorigindi.. chaapapaina.
magata magatagaa.. masaka masagga.. edho alapanavale.. sannani manchuteravale.,
rajesam nadachi vastunnattu.,
edaariloonundi.. mabbullonunchi.. samudrampainunchi.. navvutuu.. palapuvvule.. nadachivastuu..chetuluchaaputuu.,
rajesankuda anthe.. tanavadena.. aunu.. tanavade.. aithe.. dubaaylo enduku. maskat loo enduku.. abudabilo enduku.. emirates loo rekkalu tegina pakshila.. edaaridesaallo tarumabadi tarumabadi.. alasi solasi.. nelakorigi.. mukkalu mukkalugaa tegi.. maamsapu muddalugaa migili.. khandakhandalai chachipovudenduku.
tanu enimidava taragatilo unnapudu.. jagityaalalo.. rajesam padava classe.. tanaku tandri ledu. rajesanku evvaruleru.. menamama yintlooundi chaduvukunetodu. menamama bheevandeeki moggaalu neyabothe raatrullu petrollebanki panichesukunta, tellaragatla neusepeparesukuntu.. adhee rajesam batuku.
parichayam.. okkate waada.. daggardaggarne yindlu.,
tanaku enimidaipoyi.. rajesanku essessi aipoi.. yiga enjeddamanukuntunda tana talliki polamla paamu karichi chachipoyi.,
roddumeeda.. yiddaru manushulu.. tanu.. rajesam.
venuka.. munduu.. evaruuleni batuku.. yiddaruu narsimhaswamy guttameeda oka rojanta aalochinchi aalochinchi.. 'jai hanuman' ani.. suuratmu valasa.
saanchelu nadipi.. uppari pankipoyi.. tanu beedeelu chesi.. rajesam lari cleenriga chesi.. hotallalla panichesi.. kaarkhaanlalla e panichepte adichesi.,
edaadi.. rendendlu.,
'neethiga batukudu naa paddhati.. reethi tappinollake ee desamla batukunnadi. mem aidarguram kalsi dubi potham subhadra.. chusta. oo rendumoodendlu panichesi nalgupaisalli sampaadinchasta.. appudu pendli chesukuni prasaantamga batkudam..' ani.
aakaasamla oka chukkategipoyindi.
rajesam edaarilo baddadu.
tanu.. metepalli .. mallee beedeelu.. singilluramla batuku.
rajesam evaru.. tanaku moguda. kaadu.. kalisunnaru.. rendendlu.. ganthe.. pendli shokulevi levu. cheyi vadilesi.. deshalapatti poindu.
kaani rajesam nippuvanti magaadu. neethi, reethi, rivaju.. dharmam, nyaayam.. annee unna manishi.. kaani jeevitamedi.?
metepallilo..lokam drushtilo '..penimiti dubayyelunnadu.. vastadu.. yippudemo ontarigaa beedeelu cheskoni batkutandi.' ani mudra.
edaadi.. rendendlu.moodu.,
rajesam prativaaram matladtadu telefonla.. iseatidi
'eppudastavi'
'koshisn chestaana subhadra.. kolvu nikarangaledu.. vasta..'
undi undi chinna pillavanivale edchetodu fonla.. tanakkuda dukkhamochedi.
enjeyale
kalla mundata emeeleni otti khaalii.. kallaninda, gundeninda.. neellu.
okaroju.. proddunne.. oori baitiki chembu pattukuni tummatuppalalaku doddikipothe.. chettakuppa bondala chinnaporani edpu. daggarkipoyi chuste.. appude puttinababu.. evaro paaresipoyindlu.
emalochinchale.. pillavaanni teesukuni.. parugettukochi.. sanduga sadurkoni.. bassekki.. evaruu teliyani kotta ooru.. janagam.. varangallu jilla.
subhadra talli.. mogili.. aame koduku.
pellichesukoni bharta.. rajesam.. kadupuna puttani koduku mogili.
gundelo agni.. kadupuninda shokam.
vaaram vaaram fone ravadam aagipoyindi. padihenu rojulu.. yiravai.. nela.. rajesam dubi vellina tarvaata vachi vellindi okkasare.. metepalli loo unnapudu pannendu rojulu undi.
aa rojule.. swargam.. narakam.. sukham.. dukkham.. kalisi undi.. vidipoyi kalisi.. manishitho manishi.. manishilo manishi.. manishikosam manishi.
okaroju vachindi vaarta.. pidugu paddattu.. aadepu konrelli ane rajesam dostydwara. work parmitayipoyi dubayynundi maskat ku dongatanamgaa concreate mixery tankarle bardery daatutuundagaa security chekilo sainikulu anumaanamtho laareeni aapi.. rujuvukosam khaalii mixery tankynu trippi trayalle cheste.. rahasyamgaa lopala nakki daakkunna rajesam bladesse naduma rolny ai.. sareeram mukkalu mukkalai.. maamsam muddalugaa migiladani.. nalgurojula tarvaata.. akkadi kareemnagarm telugu kooleela sangham aa avasheshaalanu prabhutvamto kotladi teesukuni dahanasamskaaraalu jaripaarani.,
rajesam charitra mugisindi.
lokam drushtilo tana bharta rajesam.. mogili tandri.. ledika.
appude pravesinchindi subhadra sareeramloki oka edaari.. yisuka.. yisuka tuphaanu
pravesinchina edaari.. perugutuu.. vistaristuu.. aakramistuu.. dehamninda vyaapistuu.,
jeevitam chala chinnadaipoyindi. prapancham kunchinchukupoyindi. paridhulannee sankochinchukupoyayi.
subhadranu.. moode lokalu.. batukuteravukosam telisina vidya.. beedeelu cheyadam.. adbhutamaina alavaatunu mogili nerpindi.. pustakaalu chadavadam.. kodukukaani.. tana kadupuna puttina kodukukaani mogiliki asalu vishayam teliyani.. swanta kodukukanna ekkuvaina mogiline praanamgaa bhavinchi batukadam.,
yika migilidantaa shoonyam.. khaalii. otti edaari.. anantamaina edaari.. chuttu.
atuvanti jeevitamlo.,
essessylo rashtramlo rendava ranky saadhinchina mogili.. inter juniery, seeniery taragatullo rashtra modatiryanki pondina mogili.. emset loo.. vandalopu ranky.. usmania ingineeringsi kaalejeelo mecanicalle ingineeringsi seetu.,
usmania ante.. poratam.. usmania ante udyamam.. usmania ante yuddham.. usmania ante uppena.,
' telamgaana.. telamgaana..'kotigayala veena.. telamgaana'.. 'vandala veerula tyaagaala yuddhabhoomi telamgaana..' 'sataabdaala peedananundi vimukti rana telamgaana'
eppudu.. e raatri janagaanku vachina.. annantini.. pakkapai cherinappatnundi.. tellavaredaka cheppevaadu.. telamgaanaa sataabdaalugaa ela aandhrollatho dochukobadindo.. vislaeshanhaatmakamgaa.. savivaramgaa.. ganankalatosaha.
srikantachari.. ontipai petrolle posukuni..roddupai parugettutuu aatmaahuti.. yaadayya.. parlament mundu chettuku uri.,
enno dukkhasandarbhalu.. enno amarula tyaagaalu.,
'amarulakuu johari.. veerulakuu johari'
aakaasam.. dikkulu pikkitille udyamageetaala ranagarjanalu.
aandhranaayakula rechagotte prakatanalu.. prelaapanalu.. telamgaanaa naayakula baadhyataaraahitya pokadalu.. nirlajja pravartanalu.
bikkachacchina mukhamtho.. mounamgaa kurchunevadu mogili okkosari raatrantaa.
aaroju.,
augaste 15.,
yintlo beedeelu chesukuntondi subhadra.. okkate.. mogili haidraabaadhlo unnaadu hastalle jendavandanamroju.. ravali koduku.eduru chustondi.. aaturatagaa.. utsukatato.
pannendu gantala yiravai nimushaalu.,
tivi. chustondi.. tinuse chaanallo breakingli neuse..'telamgaana kosam maro yuvakuni aatmabalidaanam janagam railvesteshannindi doosukuvastunna shirdy expresseaku edurugaa 'jai telamgaana' ani ninadistuu aatmahatya.. tuttuniyalaipoyina amaruni sareeram.. mruthuniperu.. ar. mogili.. bi.teche moodava samvatsaram.. usmania ingineeringsi kaalejelo..'
aipoindi.,
subhadra kallamundu prapancham braddalai.. tunaatunakalai.. visphotinchi.,
apasmaarakamaipoyi.. spruhakolpoyi.,
' veerulakuu johari.. amarulakuu johari'.. ekkado aatmaantaralokaallo.. kondallo nundi vandalavela gontulu ninadistuu.,
mogili.. mogili.. ' mogili naa tandri.,'
ekkada..? nuvvekkada..,
baitinundi.. harann vinabadindi.
talupu chappudu.,
atanochindu.. 'amarula sangham' badhyudu.
'amma.. bayalderdama..'
haidrabad.. nijam kaleji maidaanamlo 'tallula kadupukota sabha'
mogili cheppina.. hakkulu.. baadhyatalu.. pouravidhulu.. manishi dharmalu.. deshaspruha.. janmabhoomi runam.,
subhadra.. mellega lechi.. peetapai.. mukhampai kunkumabottuto unna mogili photonu teesukuni.. gundelaku hattukuni.. gadinundi baitiki nadichi.,
appatike.. akkada aagi unna tata esi auto.,
ekki koorchundi. gatha aarunelalugaa.. atuvanti amaraveerula tallula sabhalaku.. ennintico vellindi subhadra.
prati sabhaa oka sokasamudram.. kannatallula kanneeti kadali.. evarini kadilinchinaa oka ashruuppena.,
aithe.. e sabhalonaina andaruu.. amaruluu.. amarula kutumbaaluu.. vaalla tallidandruluu., praanaalarpinchina vaallandaruu.. otti saamaanyulu.. pedalu.. gareebulu.. raitulu.. kooleelu.. bahujanulu.. dalitulu.
veellake.. samaja spruha.. desha spruha ekkuva.?
veellake.. ee nelapatla.. talli bhudevi patla makkuwa.?
'telusukovalamma.. chaduvukuni ee manushula gurinchi, satyam gurinchi, kutrala gurinchi, maayala gurinchi, marmala gurinchi..'