పూర్వం త్రేతాయుగంలో లంకలో రామరావణ యుద్ధం భీకరంగా జరుగుతోంది,వానరులు రాక్షసులు హోరాహోరీగా ప్రాణాలకు తెగించిపోరాడుతున్నారు.ఆ యుద్ధంలో రావణుడి చేతిలో నుండి వెలువడిన 'శక్తి ' ఆయుధం శరవేగంగా వచ్చి లక్ష్మణుడి గుండెలకు తాకగా అతను అక్కడికి అక్కడే మూర్చపోయాడు.లక్ష్మనుడిని పరిక్షించిన వానర వైద్యుడు సుశేణుడు అతడిని మెల్కొలపాలంటే హిమాలయాలకు ఆవల ఉన్న సంజీవిని పర్వతము నుండి సంజీవిని మూలిక తేవాలని చెబుతాడు. తామాజ్ఞమేరకు ఆంజనేయుడు 'జై శ్రీరాం'అంటూ ఒక్క ఉదుటున ఆకాశంలోకి లంఘించి సంజీవిని పర్వతం వద్దకు చేరుతాడు. వివిధ రకాలైన వనమూలికలతో విలసిల్లుతున్న ఆ పర్వతంపై సంజీవిని మూలికను కనుగొనలేక ఆలస్యమైతే లక్ష్మణుడికి ప్రాణాపాయ భయం వలన ఏకంగా ఆపర్వతం మొత్తాన్ని పెకలించి వేగంగా లంకకు తిరిగి వస్తుండగా మార్గమధ్యంలో వాయువేగమునకు ఆ పర్వతము నుండి సగభాగం విరిగి క్రింద పడినది. కావున ఆ పర్వతము దేవభాష అయిన సంస్కృతములో 'అర్ధగిరి 'అని తెలుగులో 'అరకొండ 'గా కాలక్రమాన 'అరగొండ 'గా ప్రసిద్ధి చెందింది.ఈ కొండ క్రిందపడిన సగ సంజీవిని పర్వతము నుండి జలధార పైకివచ్చి నేటి సంజీవరాయ పుష్కరిణిగా పేరు గాంచింది.ఈ పుష్కరిణిలోని తీర్థం మహిమాన్విత ఔషదాలు,వనమూలికలు మిళితమై ఆరొగ్యదయినిగా పేరొందింది.ఈ పుష్కరిణి తీర్థం సేవించిన వారికి శరీరములోని రోగాలన్ని మటుమాయమై ఆయురారోగ్యాలతో విలసిల్లుతారని భక్తుల ప్రగాడ విశ్వాసం.సప్తఋషులు,దేవతలతోపాటు అనేకమంది తపోధనులు ఈ కొండపై సంచరించేవారని,ఆ సప్త ఋషులలో ఒకరైన 'కశ్యప మహర్షి ' ఈ క్షేత్రములోని పుష్కరిణి ప్రక్కనే శ్రీ వీరాంజనేయ స్వామి విగ్రహాన్ని ఉత్తరాభిముఖంగా ప్రతిష్టించినట్లు స్థలపురాణం చెబుతున్నది. మిగిలిన క్షేత్రాలకు భిన్నంగా ఉత్తరాభిముఖంగా ఉండటం వలన భారతదేశంలో అరుదైన పావన పుణ్యక్షేత్రంగా ఈ క్షేత్రం ఖ్యాతిగాంచింది.ఉత్తరదిక్కుకు అధిపతి అయిన కుభేరుని మహిమ వలన స్వమి వారిని భక్తిశ్రద్ధలతో సేవించిన వారికి సకల ఐశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయని నానుడి.
చోళరాజుల కాలంలో పుష్కరిణి సమీపంలో వెలసిన శ్రీ వీరాంజనేయస్వామి ఉత్తరముఖముగా ప్రతిష్టింపబడి, ఉత్తర-ఈఅశాన్య ముఖంగా దృష్టి సారించడం వల్ల బారతదేశంలోని హనుమంతుడి ఆలయాల్లో ఇది అరుదన పావన పుణ్యక్షేత్రంగా విరాజిల్లుతున్నట్లు మహాత్ములు చెబుతుంటారు.
తేతాయుగంలో "సంజీవిని" సోకగానే 9 నిమిషముల వ్యవదిలో "లక్ష్మణుడు" మేల్కొన్నాడు.త్రేతాయుగఒలోని 9 నిమిషముల కాలం కలియుగంలో 9 నెలల కాలానికి సమానం.అంగా శ్రీ అర్ధగిరి వీరాంజనేయ క్షేత్రంలొని సంజీవరాయపుష్కరిణి తీర్థం వరుసగా 9 పౌర్ణమి రోజులు సేవించిన సకల వ్యాధులు నయమై మనోవాంచలు తీరి ఆయురారోగ్య అష్టైశ్వర్యాలకూ పాత్రులౌతారని ఎందరో భక్తాదులు ప్రగాడంగా విశ్వసిస్తున్నారు. అరగొండ అర్దగిరికి భక్తాదులు వస్తున్నారు...మీరురండి...ఈ అద్బుతలీలలను తరించండి.
కాణిపాకం నుండి అర్ధగిరికి 15 కిలోమీటర్లు మాత్రమే . భక్తాదుల సౌకర్యార్థం వసతి గదులు, కళ్యానమండపం కలవు.
puurvam tretaayugamlo lankalo ramaravana yuddham bheekaramgaa jarugutondi,vaanarulu raakshasulu horahoriga praanaalaku teginchiporaadutunnaa.aa yuddhamlo ravanudi chetilo nundi veluvadina 'sakti ' aayudham saravegamgaa vachi lakshmanudi gundelaku taakagaa atanu akkadiki akkade moorchapoyaadu.lakshmanudini parikshinchina vaanara vaidyudu susenudu atadini melkolapalante himalayalaku aavala unna sanjeevini parvatamu nundi sanjeevini moolika tevalani chebutaadu. taamaagnameraku aanjaneyudu 'jai sriram'antuu okka udutuna aakaasamloki langhinchi sanjeevini parvatam vaddaku cherutaadu. vividha rakaalaina vanamuulikalatoe vilasillutunna aa parvatampai sanjeevini moolikanu kanugonaleka aalasyamaithe lakshmanudiki praanaapaaya bhayam valana ekamgaa aaparvatam mottaanni pekalinchi vegamgaa lankaku tirigi vastundagaa maargamadhyamlo vaayuvegamunaku aa parvatamu nundi sagabhagam virigi krinda padinadi. kaavuna aa parvatamu devabhasha ayina samskrutamulo 'ardhagiri 'ani telugulo 'arakonda 'gaa kaalakramaana 'aragonda 'gaa prasiddhi chendindi.ee konda krindapadina saga sanjeevini parvatamu nundi jaladhara paikivacchi neti sanjeevaraaya pushkarinigaa paeru gaanchindi.ee pushkariniloni teertham mahimaanvita aushadaalu,vanamoolikalu militamai aarogyadayinigaa perondindi.ee pushkarini teertham sevinchina vaariki sareeramuloni rogalanni matumayamai aayuraarogyaalato vilasillutaarani bhaktula pragada vishwaasam.saptarushulu,devatalatopatu anekamandi tapodhanulu ee kondapai sancharinchevaarani,aa sapta rushulalo okaraina 'kashyapa maharshi ' ee kshetramuloni pushkarini prakkane shree veeranjaneya swami vigrahaanni uttaraabhimukhamgaa pratishtinchinatlu sthalapuraanam chebutunnadi. migilina kshetraalaku bhinnamgaa uttaraabhimukhamgaa undatam valana bhaaratadesamlo arudaina paavana punhyakshetramgaa ee kshetram khyaatigaanchindi.uttaradikkuku adhipati ayina kubheruni mahima valana swami vaarini bhaktishraddhalatho sevinchina vaariki sakala aishwaryaalu siddhistaayani naanudi.
cholarajula kaalamlo pushkarini sameepamlo velasina shree veeraanjaneyaswaami uttaramukhamugaa pratishtimpabadi, uttara-eeasaanya mukhangaa drushti saarinchadam valla baratadesamloni hanumantudi aalayaallo idhi arudana paavana punhyakshetramgaa viraajillutunnatlu mahaatmulu chebutuntaaru.
tetaayugamlo "sanjeevini" sokagane 9 nimishamula vyavadilo "lakshmanudu" melkonnadu.tretaayugoolani 9 nimishamula kaalam kaliyugamlo 9 nelala kaalaaniki samanam.angaa shree ardhagiri veeranjaneya kshetramloni sanjeevaraayapushkarini teertham varusagaa 9 pournami rojulu sevinchina sakala vyaadhulu nayamai manovanchalu teeri aayurarogya ashtaishwaryaalakoo paatrulautaarani endaro bhaktaadulu pragaadamgaa vishwasistunnaaru. aragonda ardagiriki bhaktaadulu vastunnaaru...meerurandi...ee adbutaleelalanu tarinchandi.
kaanipaakam nundi ardhagiriki 15 kilometerlu matrame . bhaktaadula soukaryaartham vasati gadulu, kalyanamandapam kalavu.