ఉత్తరార్ధగోళం - వికీపీడియా
ఉత్తరార్ధగోళం
భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరాన ఉన్న భూగోళం
భూమధ్య రేఖకు ఉత్తరాన ఉన్న భూభాగమే ఉత్తరార్థగోళం. సౌరకుటుంబంలోని ఇతర గ్రహాల ఉత్తర దిశ, భూమి యొక్క ఉత్తర ధృవం సౌరకుటుంబపు తలానికి ఎటువైపున ఉంటుందో, అటువైపే ఉంటుంది.[1]
నీలం రంగులో ఉన్నది ఉత్తరార్ధగోళం. ఈ బొమ్మలో అంటార్కిటికా కబడడంలేదు కాబట్టి, ఇది దక్షిణార్ధగోళం కంటే పెద్దదిగా కనిపిస్తోంది గానీ, రెండు అర్ధగోళాలూ సమానంగానే ఉంటాయి.
ఉత్తర ధ్రువం నుండి ఉత్తరార్ధగోళం
భూపరిభ్రమణతలం నుండి భూమి అక్షం కొంత కోణంలో వంగి ఉన్న కారణంగా ఉత్తరార్థగోళంలో శీతాకాలం డిసెంబరు ఆయనం (డిసెంబరు 21) నుండి మార్చి విషువత్తు (మార్చి 20) వరకూ ఉంటుంది. వేసవి కాలం జూన్ ఆయనం (జూన్ 21) నుండి సెప్టెంబరు విషువత్తు (సెప్టెంబరు 23) వరకూ ఉంటుంది. కాలెండరు సంవత్సరానికి, ఖగోళ సంవత్సరానికీ మధ్య ఉన్నతేడా వలన ఈ తేదీలు ప్రతీ ఏడాదీ ఒకేలా ఉండక కొద్దిగా మారుతూ ఉంటాయి.
ఉత్తరార్థగోళంలో భూమి 60.7% నీటితో నిండి ఉంటుంది. దక్షిణార్థగోళంలో ఇది 80.9% గా ఉంది. భూమిపై ఉన్న మొత్తం నేలలో 67.3% ఉత్తరార్థగోళంలో ఉంది.[2]
1 భౌగోళికం, శీతోష్ణస్థితి
2 జనాభా విస్తృతి
3 ఖండాల జాబితా
భౌగోళికం, శీతోష్ణస్థితిసవరించు
ఆర్కిటిక్ వలయానికి ఉత్తరాన ఉన్న ప్రాంతాన్ని ఆర్కిటిక్ అంటారు. అక్కడి శీతోష్ణస్థితిని బాగా చలిగా ఉండే చలికాలం, చల్లగా ఉండే వేసవి కాలంగానూ చెప్పవచ్చు. అవక్షేపణం అధికభాగం మంచు రూపంలో ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో వేసవిలో కొన్ని రోజులపాటు సూర్యాస్తమయం అసలే జరగదు. శీతాకాలంలో కొన్ని రోజులపాటు సూర్యుడు ఉదయించనే ఉదయించడు. ఈ వ్యవధి ఒక్కొక్కచోట ఒక్కో రకంగా ఉంటుంది. ఆర్కిటిక్ వలయం వద్ద ఒకరోజు ఉండగా, ఉత్తర ధృవం వద్ద కొన్ని నెలలపాటు ఉంటుంది.
ఆర్కిటిక్ వలయానికి, కర్కట రేఖకూ మధ్య ఉత్తర సమశీతోష్ణ ప్రాంతముంటుంది. సాధారణంగా ఈ ప్రాంతంలో వేసవి, శీతాకాలాల మధ్య తేడా స్వల్పంగా ఉంటుంది. అయితే, ఈ శీతోష్ణస్థితి అనూహ్యంగా మారుతూ ఉంటుంది.
భూమధ్య రేఖకు, కర్కట రేఖకూ మధ్య ఉన్నవి ఉష్ణ ప్రాంతాలు. ఇక్కడ సాధారణంగా ఏడాది పొడుగునా వేడిగా ఉంటుంది. వేసవిలో వర్షాకాలం వస్తుంది. శీతాకాలంలో పొడిగా ఉంటుంది.
ఉత్తరార్థగోళంలో, భూతలంపైన కదులుతున్న వస్తువులు కుడివైపు తిరిగే ప్రయత్నం చేస్తూంటాయి. దీనికి కారణం కొరియోలిస్ ఎఫెక్ట్. ఈ కారణంగా, భూతలంపై ప్రయాణించే గాలి, నీటి ప్రవాహాలు కుడివైపు సుళ్ళు తిరుగుతూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఒక బకెట్టులో కొంత ఎత్తునుండి నీళ్ళు పోసినపుడు ఆ నీళ్ళు కుడివైపు సుడి తిరగడం గమనించవచ్చు.
ఇదే కారణం చేత, ఎత్తులనుండి ఉత్తరార్థగోళపు భూతలంవైపు కిందికి వచ్చే గాలి ప్రవాహాలు సవ్యదిశలో తిరుగుతూ నేలపై పరుచుకుంటాయి. అంచేత, అధికపీడన వాతావరణంలో సవ్యదిశలో గాలి సుళ్ళు తిరగడం ఇక్కడి లక్షణం. ఇందుకు విరుద్ధంగా, భూతలం నుండి పైకిలేచే గాలి సృష్టించే అల్పపీడన ప్రాంతంలోకి చుట్టుపక్కల నుండి లాక్కునే గాలి అపసవ్య దిశలో సుడి తిరుగుతుంది. ఉత్తరార్థగోళంలో హరికేన్లు, తుపానులూ అపసవ్యదిశలో సుడి తిరుగుతాయి.
నీడగడియారపు నీడ, ఉత్తరార్థగోళంలో సవ్యదిశలో తిరుగుతుంది. పగటివేళ, సూర్యుడు నడినెత్తికి చేరేక్రమంలో కొద్దిగా దక్షిణం వైపుకు ఉంటాడు. అయితే కర్కట రేఖకు, భూమధ్యరేఖకూ మధ్య మాత్రం, ఏడాదిలోని సమయాన్ని బట్టి ఉత్తరానికిగాని, నడినెత్తినగాని, దక్షిణానికి గాని ఉంటాడు.
దక్షిణార్థగోళంతో పోలిస్తే, చంద్రుడు ఉత్తరార్థగోళం నుండి చూసినపుడు తిరగేసినట్లుగా కనిపిస్తాడు.[3][4] ఉత్తరార్థగోళం పాలపుంత యొక్క కేందం నుండి పెడగా (దూరంగా) ఉంటుంది. అందుచేత దక్షిణార్థగోళంతో పోలిస్తే ఇక్కడ పాలపుంత తక్కువ కాంతితో, మసకగా కనిపిస్తుంది. ఈ కారణంచేత ఉత్తరార్థగోళం, సుదూర అంతరిక్ష శోధనలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది - పాలపుంత యొక్క వెలుతురు కమ్మెయ్యదు కాబట్టి.
జనాభా విస్తృతిసవరించు
భూమిపై ఉన్న 730 కోట్ల మొత్తం జనాభాలో 657 కోట్లమంది ఉత్త్తరార్థగోళంలోనే నివసిస్తున్నారు.[5][6]
ఖండాల జాబితాసవరించు
ఆఫ్రికా,
↑ "Report of the IAU Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2009" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2012-02-17. Retrieved 2017-01-19.
↑ Laura Spitler. "Does the Moon look different in the northern and southern hemispheres? (Beginner) - Curious About Astronomy? Ask an Astronomer". cornell.edu. Retrieved 10 November 2015.
uttaraardhagolam - vikipedia
uttaraardhagolam
bhoomadhyarekhaku uttaraana unna bhoogolam
bhoomadhya rekhaku uttaraana unna bhubhagame uttaraarthagolam. sourakutumbamloni itara grahala uttara disha, bhoomi yokka uttara dhruvam sourakutumbapu talaaniki etuvaipuna untundo, atuvaipe untundi.[1]
neelam rangulo unnadi uttaraardhagolam. ee bommalo antarkitica kabadadamledu kabatti, idhi dakshinaardhagolam kante peddadigaa kanipistondi gaanee, rendu ardhagolaaluu samaanamgaane untaayi.
uttara dhruvam nundi uttaraardhagolam
bhooparibhramanatalam nundi bhoomi aksham kontha konamlo vangi unna kaaranamgaa uttaraarthagolamlo sheethaakaalam disembaru aayanam (disembaru 21) nundi marchi vishuvattu (marchi 20) varakuu untundi. vesavi kaalam joon aayanam (joon 21) nundi septembaru vishuvattu (septembaru 23) varakuu untundi. kaalendaru samvatsaraaniki, khagola samvatsaraanikii madhya unnateda valana ee tedeelu pratee edaadi okela undaka koddigaa maarutuu untaayi.
uttaraarthagolamlo bhoomi 60.7u neetitho nindi untundi. dakshinaarthagolamlo idhi 80.9u gaa undi. bhoomipai unna mottam neelalo 67.3u uttaraarthagolamlo undi.[2]
1 bhougolikam, sheetoshnasthiti
2 janabha vistruti
3 khandala jabita
bhougolikam, sheetoshnasthitisavarinch
architic valayaniki uttaraana unna praantaanni architic antaaru. akkadi sheetoshnasthitini baga chaligaa unde chalikaalam, challaga unde vesavi kaalamgaanuu cheppavachhu. avakshepanam adhikabhaagam manchu roopamlo untundi. ee praantamlo vesavilo konni rojulapatu suuryaastamayam asale jaragadu. sheethaakaalamlo konni rojulapatu suuryudu udayinchane udayinchadu. ee vyavadhi okkokkachota okko rakamgaa untundi. architic valayam vadda okaroju undagaa, uttara dhruvam vadda konni nelalapatu untundi.
architic valayaniki, karkata rekhakuu madhya uttara samasheethoshna praantamuntundi. saadhaaranamgaa ee praantamlo vesavi, sheethaakaalaala madhya teda swalpamgaa untundi. ayithe, ee sheetoshnasthiti anoohyamgaa maarutuu untundi.
bhoomadhya rekhaku, karkata rekhakuu madhya unnavi ushna praantaalu. ikkada saadhaaranamgaa edaadi podugunaa vaedigaa untundi. vesavilo varshaakaalam vastundi. sheethaakaalamlo podigaa untundi.
uttaraarthagolamlo, bhootalampaina kadulutunna vastuvulu kudivaipu tirige prayatnam chestuntayi. deeniki kaaranam choriolis effect. ee kaaranamgaa, bhootalampai prayaaninche gaali, neeti pravaahaalu kudivaipu sullu tirugutuu untaayi. udaaharanaku, oka bakettulo kontha ettunundi neellu posinapudu aa neellu kudivaipu sudi tiragadam gamaninchavachhu.
ide kaaranam chetha, ettulanundi uttaraarthagolapu bhootalamvaipu kindiki vache gaali pravaahaalu savyadisalo tirugutuu neelapai paruchukuntaayi. anchetha, adhikapeedana vaataavaranamlo savyadisalo gaali sullu tiragadam ikkadi lakshanam. induku viruddhamgaa, bhootalam nundi paikileche gaali srushtinche alpapeedana praantamloki chuttupakkala nundi laakkune gaali apasavya disalo sudi tirugutundi. uttaraarthagolamlo harikenlu, tupaanuluu apasavyadisalo sudi tirugutaayi.
needagadiyaarapu needa, uttaraarthagolamlo savyadisalo tirugutundi. pagativela, suuryudu nadinettiki cherekramamlo koddigaa dakshinam vaipuku untaadu. ayithe karkata rekhaku, bhoomadhyarekhakuu madhya maatram, edaadilooni samayanni batti uttaraanikigaani, nadinettinagaani, dakshinaaniki gaani untaadu.
dakshinaarthagolamtho poliste, chandrudu uttaraarthagolam nundi chusinapudu tiragesinatlugaa kanipistaadu.[3][4] uttaraarthagolam paalapunta yokka kendam nundi pedagaa (dooramgaa) untundi. anducheta dakshinaarthagolamtho poliste ikkada paalapunta takkuva kaantitoe, masakaga kanipistundi. ee kaaranancheta uttaraarthagolam, sudura antariksha sodhanalaku anukuulamgaa untundi - paalapunta yokka veluturu kammeyyadu kabatti.
janabha vistrutisavarinchu
bhoomipai unna 730 kotla mottam janabhalo 657 kotlamandi utttaraarthagolamlone nivasistunnaaru.[5][6]
khandala jaabitaasavarinchu
africa,
u "Report of the IAU Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2009" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2012-02-17. Retrieved 2017-01-19.
u Laura Spitler. "Does the Moon look different in the northern and southern hemispheres? (Beginner) - Curious About Astronomy? Ask an Astronomer". cornell.edu. Retrieved 10 November 2015.