పలివెల ఉమాకొప్పేశ్వర స్వామి దేవాలయం
అక్షాంశరేఖాంశాలు: Coordinates: 16°43′00″N 81°54′00″E / 16.7167°N 81.9000°E / 16.7167; 81.9000
పలివెల, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కొత్తపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం.[1]
ఇది మండల కేంద్రమైన కొత్తపేట నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అమలాపురం నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. పలివెల రాజమహేంద్రవరంకి 50 కి.మీ., కాకినాడకు 90 కి.మీ. అమలాపురానికి 25 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామంలో శ్రీ ఉమా కొప్పులింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం ఉంది.ఇక్కడ శివరాత్రి రోజున కళ్యాణ మహోత్సవం విశేషం.
4 కొప్పు లింగేశ్వరుడు ఆలయం.
4.1 ఆలయ విశేషాలు
5 పండుగలు, విశేషాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 8,082.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,083, మహిళల సంఖ్య 3,999, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 2,038 ఉన్నాయి.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2205 ఇళ్లతో, 7897 జనాభాతో 1263 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3955, ఆడవారి సంఖ్య 3942. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2923 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 168. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587682[3].పిన్ కోడ్: 533229.
ఇక్కడి శివలింగ ప్రతిష్థ అగస్త్య మహర్షి ద్వారా జరిగింది అని ప్రతీతి. ఈ దేవాలయములోని కళ్యాణ మండపాన్ని11 వ శతాబ్దంలో రాజరాజ నరేంద్రుడు జీర్ణోద్ధారణ చేశాడని చెబుతారు. ఈ ఆలయ కళ్యాణమండపములో వేదిని అల్లాదరెడ్డి సా.శ. 1416లో కట్టించి ఈ మండపమునకు కొత్త రూపాన్ని ఇచ్చినట్లు ఈ మండపములోనే శాసనము ఉంది. అగస్త్యమహర్షి శివ పార్వతుల కళ్యాణం చూడవలెనని కొరికతో కౌశిక నది ఒడ్డున శివలింగ ప్రతిష్థ చేశాడు. దక్ష యజ్ఞానికి పూర్వం ఇంద్రాది దేవతలు, హిమవంతుడు అగస్త్య మహర్షి పార్వతి కళ్యాణానికి వస్తే ప్రళయం వస్తుంది అని భావించి విశ్వంభరుడుని అగస్త్య మహర్షి వద్దకు పంపుతారు. అగస్త్య మహర్షి తన దివ్యదృష్టితో శివ పార్వతుల కళ్యాణం వీక్షించగా శివ పార్వతులు మధుపర్కాలలో కనిపిస్తారు. అగస్త్య మహర్షి శివుని ప్రార్థించగా శివుడు ప్రత్యక్షమై వరాన్ని కొరుకోమనగా అగస్త్య మహర్షి శివపార్వతులను ఒకే పీఠంపై అనుగ్రహించమని కోరుతాడు. ఇదే ఇక్కడ విశేషం. వేరే ఎక్కడ శివ పార్వతులు ఒకే పీఠం మీద కనపడరు. మొదట ఈ క్షేత్రంలో శివుడు లోల అగస్త్య లింగేశ్వరునిగా తరువాత కొప్పులింగేశ్వర స్వామిగా పూజలందుకొంటున్నాడు.
శ్రీనాథుడుని కాలంలో అగస్త్య లింగేశ్వరునిగా పూజలందుకొన్నట్లుశ్రీనాథుడు శ్లొకాన్ని వ్రాశాడు. ఈయన తన కాశీఖండము, భీమఖండము, శివరాత్రి మహాత్మ్యములలో ఈ స్వామిని కొప్పయ్య, కొప్పులింగడు అని గొప్పగా వర్ణిస్తూ, ఈస్వామే తన ఇంటి ఇలవేల్పని చెప్పాడు. ఈ కాలానికే చెందిన అజ్జరపు పేరయలింగ కవి కూడా తన "ఒడయనంబి విలాసం"లో ఈ స్వామిని గురించి వర్ణిస్తూ, ఇప్పటి ఈ చిన్న గ్రామాన్ని ఒక గొప్ప పట్టణముగా చెపుతూ ఇంద్రుడు ఒక్కసారి ఇక్కడికి వస్తే తన స్వర్గాన్ని మరిచిపోతాడని అన్నాడు. ఈ సాహిత్యాధారాల వలన సా.శ. 14వ శతాబ్దంనాటికే పలివెల గొప్ప పట్టణమని, ఇక్కడ వేంచేసి ఉన్న కొప్పులింగేశ్వరుని ఆలయము ఒక ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రమని తెలుస్తోంది.
చారిత్రక ఆధారాలు: ఈ ఆలయములో అనేక శాసనాలు ఉన్నాయి. ఇప్పటి వరకూ లభించిన వానిలో పురాతనమైనది సా.శ. 1170 కి చెందింది. ఇది ఒక ప్రముఖ కవి యొక్క దాన శాసనము. ఇంకా కాకతీయ ప్రతాపరుద్రునికి చెందిన శాసనము, రెడ్డిరాజులకు చెందిన శాసనాలే కాక ముస్లిం రాజైన కుతుబ్-ఉల్-ముల్క్ కు చెందిన దానశాసనము ఉండడం విశేషం. ప్రస్తుతము సా.శ. 15వ శతాబ్దము వరకూ శాసనాలు లభించాయి. పిఠాపురం రాజావారి పాలనలో కూడా పలివెల ఒక ప్రత్యేకమైన ఠాణాగా ఉండేది. ఈ ఆధారాల వలన సా.శ.10వ శతాబ్దం నుండి కూడా రాజులు, ప్రముఖులు, సామాన్య ప్రజలు ఆలయపోషణ చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ప్రతాపరుద్రుని కాలంలో ఆలయ జీర్ణొద్దారణ జరిగినట్లు శిలాశాసనాలు చెబుతున్నాయి. ముస్లింల దండయాత్రల సమయంలో నంది తల విరిగి పడింది దానిని ఇప్పుడు అతికించడం జరిగింది.
కొప్పు లింగేశ్వరుడు ఆలయం.[మార్చు]
అక్కడి ప్రజల కథ ప్రకారం ఒకప్పుడు ఒక వెలనాటి పూజారి ఈ శివలింగారాధన శక్తి వంచన లేకుండా చేస్తూ ఉండెవాడు. కాని అ పూజారికి ఒక దురలవాటు ఉండేది. ఆయనకు ఒక వేశ్యతో సంబంధం ఉండేది. ఆ పూజారి మీద ఆరాజ్యపు రాజుకి చాలా పిర్యాదులు అందుటూ ఉండేవి. ఇది గమనించి ఒక రోజు ఆరాజ్యపు రాజు స్వామి దర్శనానికి రాగా ఆ పూజారి స్వామి ప్రసాదాన్ని రాజుకు ఇస్తాడు. ఆ ప్రసాదంలో ఒక వెంట్రుక కనిపిస్తుంది. రాజు ప్రశ్నించగా మా శివునకు జటాజూటం ఉన్నదని రాజుకి తెలిపుతాడు. రాజు పూజారిని జటాజుటం చూపించమనగా పూజారి ఆ రోజు స్వామికి ప్రత్యేక అలంకారంలో ఉన్నారు కాబట్టి మరుసటి రోజు వచ్చి చూస్తే స్వామివారి జటాజూటం కన్పిస్తుంది అని ఆ పూజారి చెప్పగా ఆ రాజు ఆ రోజుకి నిష్క్రమించి తరువాత రోజు రావడానికి అంగీకరిస్తాడు. కాని శివవింగం మీద జాటాజుటం కనిపించకపోతే ఆ పుజారి తల తీయించి వేస్తాను అని చెప్తాడు. ఆ రోజు రాత్రంతా శివలింగానికి పూజలు చేసి మహాదేవుడిని తనను కాపాడమని వేడుకోంటాడు. తరువాత రోజు రాజు దర్శనానికి వచ్చి చూస్తే శివలింగాన్ని చూస్తే జటాజూటం కనిపిస్తుంది. ఆఆరాజుకి ఆ జటాజుటం నిజమో కాదో అని సంశయం కలిగి జటాజుటాన్ని లాగి చుస్తాడు, శివ లింగం నుంచి నెత్తురు వస్తుంది, వెంటనే రాజుకు కంటి చూపు పోతుంది. అప్పుడు ఆ రాజు శివామహాదేవా అని వేడుకొనగా ఆరాజుకు కంటి చూపు వస్తుంది. ఆ రరాజు తన సామ్రాజ్యంలో జుటుగపాడు (ఇప్పటి రావులపాలెం మండలం లోని ఒక గ్రామం) అనే గ్రామాన్ని మాన్యంగా రాజు ప్రకటిస్తాడు. ఇప్పటికి కూడా శివలింగముకు జాటాజూటం ఉంది. అప్పటినుండి ఇప్పటివరకు ఈ పవిత్రక్షేత్రంలో కొప్పులింగేశ్వరుడుగా పరమ శివుడు భక్తుల దర్శనం ఇచ్చి దర్శనం చేసుకొన్న వారిని మహాదేవుడు తరింపజేస్తున్నాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తుశాఖ ఈ గుడిలో ఉన్న రాజగోపురం, స్వామిమందిరం, కొన్ని స్తంభాలు పై ఉన్న శిల్పాలను పరిరక్షిస్తోంది.
ఈ ఆలయము పలివెల మధ్యలో నాలుగెకరాల సువిశాల ప్రాంగణములో, ఒక దానిలో ఒకటిగా ఉన్న రెండు ఎత్తైన ప్రాకారాలతో, చుట్టూ వీధులతో రాజసంగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంగణములో ప్రధానాలయము, ఎన్నో మండపాలు, పరివార దేవతాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ మండపాలలో చాళుక్యుల, రెడ్డిరాజుల వాస్తు సంప్రదాయాలను చూడవచ్చును. ఈ ప్రాంగణములోని మండపాలు అందలి శిల్పాలలో సా.శ. 10వ శతాబ్దము నుండి సా.శ. 17వ శతాబ్దము మధ్యకాల వాస్తు-శిల్ప పరిణామమును చూడవచ్చును.
ప్రత్యక్ష బాహాట పాంకాల శయ్యల చదివింప నేర్తునే చదువ నేర్తు అని ప్రకటించుకున్న బులుసు రామగోవింద శాస్త్రి పెద్దాపుర సంస్థానం మహారాజ రాజా వత్సవాయ తిమ్మజగపతి బహద్దరు గారి ఆస్థాన పౌరాణికులు - తిమ్మజగపతి కుమారుడైన రాజా రాయ జగపతి హరిభక్తి సుధోదయం అనే కృతిని సమర్పించడం జరిగింది.[4]
కొత్తపేట మండలం లోని గ్రామాలు
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పలివెల_(కొత్తపేట_మండలం)&oldid=3592329" నుండి వెలికితీశారు
palivela umakoppeswara swami devalayam
akshaamsarekhaamsaalu: Coordinates: 16u43u00uN 81u54u00uE / 16.7167uN 81.9000uE / 16.7167; 81.9000
palivela, thoorpu godavari jilla, kottapeta mandalaaniki chendina graamam.[1]
idhi mandala kendramaina kottapeta nundi 3 ki. mee. dooram lonu, sameepa pattanamaina amalapuram nundi 29 ki. mee. dooramloonuu undi. palivela rajamahendravaranki 50 ki.mee., kaakinaadaku 90 ki.mee. amalaapuraaniki 25 ki.mee. dooramlo undi. ee graamamlo shree umaa koppulingeshwara swami devalayam undi.ikkada sivaratri rojuna kalyaana mahotsavam visesham.
4 koppu lingeshwarudu aalayam.
4.1 aalaya visaeshaalu
5 pandugalu, visaeshaalu
2001 va.samvatsaram janabha lekkala prakaaram grama janabha 8,082.[2] indulo purushula sankhya 4,083, mahilala sankhya 3,999, graamamlo nivasa gruhalu 2,038 unnaayi.
2011 bhaarata janaganana ganankala prakaaram ee graamam 2205 illatho, 7897 janabhato 1263 hectarlalo vistarinchi undi. graamamlo magavari sankhya 3955, aadavaari sankhya 3942. sheduled kulaala sankhya 2923 kaga sheduled tegala sankhya 168. graamam yokka janaganana lokeshan kod 587682[3].pin kod: 533229.
ikkadi sivalinga pratishtha agastya maharshi dwara jarigindi ani prateeti. ee devalayamuloni kalyaana mandapaanni11 va sataabdamlo rajaraja narendrudu jeernoddhaarana chesadani chebutaaru. ee aalaya kalyaanamandapamulo vaedini alladareddy saa.sha. 1416loo kattinchi ee mandapamunaku kotta roopaanni ichinatlu ee mandapamulone saasanamu undi. agastyamaharshi shiva paarvatula kalyanam chudavalenani korikatho kaushika nadi odduna sivalinga pratishtha cheshaadu. daksha yagnaaniki puurvam indraadi devatalu, himavantudu agastya maharshi paarvati kalyaanaaniki vaste pralayam vastundi ani bhavinchi viswambharuduni agastya maharshi vaddaku pamputaaru. agastya maharshi tana divyadrushtito shiva paarvatula kalyanam veekshinchagaa shiva paarvatulu madhuparkaalalo kanipistaaru. agastya maharshi shivuni praarthinchagaa shivudu pratyakshamai varaanni korukomanagaa agastya maharshi sivapaarvatulanu oke peethampai anugrahinchamani korutadu. ide ikkada visesham. vere ekkada shiva paarvatulu oke peetham meeda kanapadaru. modata ee kshetramlo shivudu lola agastya lingeshwarunigaa taruvaata koppulingeshwara swamiga poojalandukontunnaadu.
srinathuduni kaalamlo agastya lingeshwarunigaa poojalandukonnatlursh shlokaanni vraasaadu. eeyana tana kaasikhandamu, bheemakhandamu, sivaratri mahaatmyamulalo ee swaamini koppaiah, koppulingadu ani goppagaa varnistuu, eeswame tana inti ilavelpani cheppaadu. ee kaalaanike chendina ajjarapu paerayalinga kavi kuudaa tana "odayanambi vilasam"loo ee swaamini gurinchi varnistuu, ippati ee chinna graamaanni oka goppa pattanamugaa cheputuu indrudu okkasari ikkadiki vaste tana swargaanni marichipotaadani annadu. ee saahityaadhaaraala valana saa.sha. 14va sataabdamnaatike palivela goppa pattanamani, ikkada venchesi unna koppulingeshwaruni aalayamu oka pramukha punhyakshetramani telustondi.
chaaritraka aadhaaraalu: ee aalayamulo aneka saasanaalu unnaayi. ippati varakuu labhinchina vaanilo puraatanamainadi saa.sha. 1170 ki chendindi. idhi oka pramukha kavi yokka daana saasanamu. inka kaakateeya prataaparudruniki chendina saasanamu, reddirajulaku chendina saasanaale kaaka muslim rajaina kutub-ul-mulk ku chendina daanasaasanamu undadam visesham. prastutamu saa.sha. 15va sataabdamu varakuu saasanaalu labhinchayi. pitaapuram rajavari paalanalo kuudaa palivela oka pratyekamaina taanaagaa undedi. ee aadhaaraala valana saa.sha.10va sataabdam nundi kuudaa rajulu, pramukhulu, saamaanya prajalu aalayaposhana chesinatlu telustondi. prataaparudruni kaalamlo aalaya jeernoddaarana jariginatlu silaasaasanaalu chebutunnaayi. muslimla dandayaatrala samayamlo nandi tala virigi padindi daanini ippudu atikinchadam jarigindi.
koppu lingeshwarudu aalayam.[maarchu]
akkadi prajala katha prakaaram okappudu oka velanati poojaari ee sivalingaaraadhana sakti vanchana lekunda chestu undevaadu. kaani a poojaariki oka duralavaatu undedi. aayanaku oka vaeshyatho sambandham undedi. aa poojaari meeda aaraajyapu rajuki chala piryaadulu andutuu undevi. idhi gamaninchi oka roju aaraajyapu raju swami darsanaaniki raga aa poojaari swami prasaadaanni rajuku istaadu. aa prasaadamlo oka ventruka kanipistundi. raju prasninchagaa maa sivunaku jatajutam unnadani rajuki teliputaadu. raju poojaarini jatajutam chuupinchamanagaa poojaari aa roju swaamiki pratyeka alankaaramlo unnaaru kabatti marusati roju vachi chuste swaamivaari jatajutam kanpistundi ani aa poojaari cheppagaa aa raju aa rojuki nishkraminchi taruvaata roju raavadaaniki angeekaristaadu. kaani sivavingam meeda jatajutam kanipinchakapothe aa pujari tala teeyinchi vestaanu ani cheptaadu. aa roju raatrantaa sivalingaaniki poojalu chesi mahadevudini tananu kapadamani vedukontadu. taruvaata roju raju darsanaaniki vachi chuste sivalingaanni chuste jatajutam kanipistundi. aaaraajuki aa jatajutam nijamo kaado ani samsayam kaligi jataajutaanni laagi chustaadu, shiva lingam nunchi netturu vastundi, ventane rajuku kanti chuupu potundi. appudu aa raju sivamahadeva ani vedukonagaa aaraajuku kanti chuupu vastundi. aa raraju tana saamraajyamlo jutugapadu (ippati ravulapalem mandalam loni oka graamam) ane graamaanni maanyamgaa raju prakatistaadu. ippatiki kuudaa sivalingamuku jaataajuuutam undi. appatinundi ippativaraku ee pavitrakshetramlo koppulingeshwaruduga parama shivudu bhaktula darsanam ichi darsanam chesukonna vaarini mahadevudu tarimpajestunnadu. andhrapradesh puraavastusaakha ee gudilo unna rajagopuram, swaamimandiram, konni stambhaalu pai unna silpaalanu parirakshistondi.
ee aalayamu palivela madhyalo naalugekaraala suvisaala praanganamulo, oka daanilo okatigaa unna rendu ettaina praakaaraalatoe, chuttu veedhulatho rajasanga untundi. ee praanganamulo pradhaanaalayamu, enno mandapaalu, parivaara devatalayalu unnaayi. ee mandapaalalo chaalukyula, reddirajula vaastu sampradaayaalanu chudavachunu. ee praanganamulooni mandapaalu andali silpaalalo saa.sha. 10va sataabdamu nundi saa.sha. 17va sataabdamu madhyakaala vaastu-shilpa parinaamamunu chudavachunu.
pratyaksha bahata paankaala sayyala chadivimpa nertune chaduva nerthu ani prakatinchukunna bulusu ramagovinda saastri peddapura samsthaanam maharaja raja vatsavaaya timmajagapati bahaddaru gaari aasthaana pouraanikulu - timmajagapati kumaarudaina raja raaya jagapati haribhakti sudhodayam ane krutini samarpinchadam jarigindi.[4]
kottapeta mandalam loni graamaalu
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పలివెల_(కొత్తపేట_మండలం)&oldid=3592329" nundi velikiteesaaru