ఎమ్బీయస్‌: సింఘానియా ఆవేదన ఏ మేరకు సబబు?
September 21 , 2017 | UPDATED 14:59 IST
అన్యాయానికి గురైన ఒక తండ్రిగా రేమాండ్స్‌ చైర్మన్‌ ఎమిరిటస్‌ విజయపత్‌ సింఘానియా యిటీవల వార్తల్లోకి ఎక్కాడు. ''నాలా సంతానాన్ని గుడ్డిగా ప్రేమించి ఆస్తంతా వాళ్ల చేతిలో పెట్టకండి, మీకంటూ ఏమీ లేకుండా చేసుకుని నాలా అవకండి'' అంటూ తలితండ్రులకు సందేశాన్నిచ్చాడు. 60 వ పడిలోకి రాబోతూ మైక్రోలైట్‌ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్‌లో ఒంటరిగా ఇంగ్లండు నుంచి ఇండియాకు విమానం నడుపుకుంటూ వచ్చి, 67 ఏళ్ల వయసులో హాట్‌ ఎయిర్‌ బెలూన్‌లో ఎగిరిన సాహసి విజయపత్‌కు 78 ఏళ్ల వయసులో యింత కష్టమా? అని అనేకమంది నొచ్చుకున్నారు. 1980 నుంచి రేమాండ్స్‌ను విజయపథంలో నడిపిన విజయపత్‌, తన రెండవ కొడుకు గౌతమ్‌ను కంపెనీలోకి తీసుకుని 1999లో ఎండీని చేశాడు. అతను కంపెనీని సమర్థవంతంగా నడిపించడంతో ముచ్చటపడి, 2015 ఫిబ్రవరిలో అతనికి పూర్తి పగ్గాలు అప్పగించాలనే ఉద్దేశంతో తన పేర వున్న 37.17% వాటాను అతనికి అప్పగించాడు.
దాని విలువ రూ.1041 కోట్లు. తనతో పేచీ పెట్టుకున్న పెద్ద కొడుక్కి ఏమీ యివ్వలేదు. తనకు ఆస్తితో సంబంధం లేదని చాలాకాలం క్రితమే పత్రాలు రాయించుకున్నాడు కూడా. ఈ ఇద్దరూ కాక ఆయనకు ఒక కూతురు కూడా వుంది. తండ్రి దగ్గర నుంచి యింతగా లాభపడిన 52 ఏళ్ల గౌతమ్‌ యిప్పుడు తండ్రికి అన్యాయం చేయడమేమిటని చాలామంది బాధపడ్డారు. గౌతమ్‌ చేసిన అన్యాయం వలన తను రోడ్డు మీద పడ్డట్టు, పూటకు గడవడమే కష్టంగా వున్నట్లు విజయపత్‌ మొదట్లో బిల్డప్‌ యిచ్చాడు కానీ మీడియా గట్టిగా అడిగేసరికి, తనకు లోటేమీ లేదని ఒప్పుకోవలసి వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఆయన అద్దె కుంటున్న ఫ్లాటు అద్దె నెలకు రూ.7 లక్షలంటేనే తెలుస్తోంది, ఆయన జీవనసరళి ఎలా వుందో! అందువలన మెలోడ్రామా పక్కకు పెట్టి, తండ్రీకొడుకుల వివాదాన్ని పరిశీలించబోతే కార్పోరేట్‌ గవర్నన్స్‌కు సంబంధించిన ఒక అంశం చర్చకు వస్తుంది.
మిగతా దేశాల మాట తెలియదు కానీ మన దేశంలో కార్పోరేట్లన్నిటిదీ దాదాపు ఒకటే పద్ధతి. కంపెనీని ప్రమోట్‌ చేసినవారు కంపెనీ ఖర్చు మీద సకలభోగాలు అనుభవిస్తారు. ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌ కంపెనీ అయితే అదో ముచ్చట. పబ్లిక్‌ లిమిటెడ్‌ కంపెనీలో వాటాదారులుగా వున్న మీలాటి, నాలాటి అనేకమంది కష్టార్జితం వుంటుంది. కంపెనీ డైరక్టర్ల వ్యక్తిగత ఖర్చులన్నీ కంపెనీకి ఖర్చు రాసేసి, నష్టాలు చూపించి, డివిడెండ్లు తగ్గిస్తే నష్టపోయేది యీ సామాన్య జనమే. అయితే వీళ్లకు వాయిస్‌ వుండదు. ఇవన్నీ షేర్‌హోల్డర్ల మీటింగులో చర్చకు రాకుండానే కార్పోరేట్‌ ఆఫీసులోనే గుట్టుగా నడిచిపోతాయి. తన తండ్రికి, కంపెనీకి వున్న ఒక లావాదేవీ గుట్టు రట్టు చేసి షేర్‌హోల్డర్ల నిర్ణయానికి వదిలేయడమే గౌతమ్‌ చేసిన అపరాధం. ఆ లావాదేవీ యిళ్లకు సంబంధించినది.
రేమాండ్స్‌ సంస్థ జెకె గ్రూపులోంచి పుట్టుకు వచ్చింది. జగ్గీలాల్‌ సింఘానియా, కమలాపత్‌ సింఘానియా అనే యిద్దరు 1918లో ఆ గ్రూపును నెలకొల్పారు. 1970ల నాటికి టాటా, బిర్లాల తర్వాత వాళ్లదే పెద్ద గ్రూపు. 1980 నాటికి అది మూడు ముక్కలైంది. జెకె సిమెంట్స్‌, జెకె టెక్నోసాఫ్ట్‌ ఒక గ్రూపు, జెకె టైర్‌, జెకె పేపర్‌, జెకె లక్ష్మి సిమెంట్‌ మరో గ్రూపు, మూడోదైన రేమాండ్‌ను విజయపత్‌ తన వాటాగా తీసుకుని వృద్ధి చేశాడు. ఆ వాటాల్లో ముంబయిలో అతి ఖరీదైన బ్రీచ్‌ కాండీ ప్రాంతంలో వున్న 14 అంతస్తుల జెకె హౌస్‌ రేమాండ్‌ కంపెనీ వాటాగా వచ్చింది. కంపెనీ దానిలోని 14వ అంతస్తులో 5 డూప్లెక్స్‌ ఫ్లాట్లు కట్టి విజయపత్‌, గౌతమ్‌, విజయపత్‌ అన్న అజయపత్‌, అజయ్‌ కొడుకులు అనంత్‌, అక్షయపత్‌ లకు కంపెనీ రూ.7500 నెల అద్దె మీద లీజుకి యిచ్చింది. డైరక్టుగా యిస్తే బాగుండదని పశ్మీనా హోల్డింగ్స్‌ అనే సబ్సిడియరీని సృష్టించి, దానికి తను లీజు యిచ్చి, దాని ద్వారా వీళ్లకు లీజు కిచ్చింది.
డ్డించేవాడు మనవాడు... కాదు, మనమే అయినప్పుడు యిలాటి భోగాలు చాలా వుంటాయి. అయితే దానితో వీళ్లు తృప్తి పడలేదు. లీజు ఎందుకు, కొనేస్తే మంచిది కదా అనుకున్నారు. కొంటూకొంటూ పాతదెందుకు? శుబ్భరంగా కంపెనీ డబ్బుతో కొత్తగా కట్టించి, చవకగా పుచ్చేసుకుంటే పోతుంది కదా అనుకున్నారు. పాతది పడగొట్టి 37 అంతస్తుల భవనం కట్టేటట్లు దానిలో వున్న యీ అయిదుగురు టెనెంట్స్‌కి (ఆ పాటికి అజయపత్‌ మరణించి ఆయన స్థానంలో భార్య వీణాదేవి వచ్చారు) ఒక్కోరికి 5,185 చ.అ.ల డూప్లెక్సు ఫ్లాట్లు చ.అ. రూ.9200కు యిచ్చేట్లు ఒప్పందం ఒకటి తయారుచేశారు. దీనిపై సంతకాలు చేసినదెవరంటే బిల్డింగు యజమాని అయిన రేమాండ్‌ కంపెనీ, పశ్మీనా హోల్డింగ్స్‌, అద్దెకున్నవారు. ఒప్పందం జరిగిన 2006 నాటికే ఈ 9200 రూ.ల రేటు మార్కెట్‌ రేటుతో పోలిస్తే తక్కువాతి తక్కువ. అంతా తమదే కదా అనుకుని సంతకాలు చేసేసుకున్నారు.
పదేళ్లకు బిల్డింగు పూర్తయేసరికి విజయపత్‌ దిగిపోయి, గౌతమ్‌ అధినేత అయ్యాడు. సడన్‌గా అతనిలో అంతరాత్మ మేలుకొంది. తనతో సహా తన కుటుంబసభ్యులకు మార్కెట్‌ రేటులో పదోవంతుకే ఫ్లాట్లు అమ్మేయడం వలన కంపెనీ నష్టపోతోంది కదా అనుకున్నాడు. కంపెనీకి వచ్చే నష్టం రూ.650 కోట్లు (ఈ అంకె ఎలా వచ్చిందో నాకు అర్థం కాలేదు) వుంటుందని అంచనా. ఆ ఒప్పందాన్ని అమలు చేయాలా లేదా అని కంపెనీ బోర్డు మీటింగులో అడిగాడు. వాళ్లు జూన్‌లో జరిగే షేర్‌హోల్డర్లు మీటింగులో పెడదామన్నారు. అక్కడ ఓటింగుకి పెడితే 97% మంది ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించారు. అలా చర్చకు పెట్టి వుండకూడదని, బోర్డు మీటింగులోనే తమకు అనుకూలంగా తీర్మానించాల్సిందనీ విజయపత్‌ కొడుకుని తప్పుపడుతున్నాడు.
ఒప్పందం అమలు చేయాల్సిందే అని అతను, వదిన, అన్నగారి కొడుకులిద్దరూ కోర్టుకి వెళ్లారు. కోర్టు వాళ్లందరినీ తమలో తాము తేల్చుకోమని సలహా చెప్పింది. ఒప్పందం అమలైతే గౌతమ్‌కి కూడా లాభమే, చవకగా ఫ్లాట్‌ వస్తుంది. కానీ యిలా బహిరంగపరచి అతని షేర్‌హోల్డర్ల మన్ననలు పొందాడు. నేను ఓటేయాల్సిన సందర్భం వచ్చి వుంటే, నా ఓటు కూడా ఆ 97% మందితోనే అంటున్నాడు. అయితే అతను వెళ్లి తన ఫ్లాట్‌లో ఎంచక్కా వుంటున్నాడు. అదేమిటంటే నాకు రావలసిన హౌసింగ్‌ అలవెన్సు వదులుకుంటున్నాను. కంపెనీ నాకు యిల్లు యివ్వాలి కదా, వేరే ఏదో ఎందుని దీనిలోనే వుంటున్నాను అంటున్నాడు.
గౌతమ్‌ తనకు రావలసినదాని కంటె పెద్ద ఫ్లాట్‌ తీసుకున్నాడు అని ఆరోపిస్తున్న విజయపత్‌కి మాత్రం ఆ బిల్డింగులో ప్రవేశం లేకుండా పోయింది. జెకె బిల్డింగును డెవలప్‌మెంట్‌కు యిచ్చిన దగ్గర్నుంచి అతను జుహు ప్రాంతంలో వున్న తమ కమలా కాటేజీలో వుంటున్నాడు. అయితే ఆ భవనం మీద పెద్ద కొడుకు మధుపతి 2015లో కేసు వేశాడు. ఆ పెద్ద కొడుకు 'నీ ఆస్తితో నాకు కానీ, నా పిల్లలకు ఏ సంబంధం లేదు' అని 1998లోనే రాసి యిచ్చేసి సింగపూరులో హాయిగా బతుకుతున్నాడు. అతనికి 45 వేల డాలర్ల విహారనౌక వుంది కూడా.
అతనికి ఒక కొడుకు, ముగ్గురు కూతుళ్లు. ఇప్పుడు వాళ్లు మా తాతకు వారసత్వంగా వచ్చిన ఆస్తిలో మాకు వాటా రావల్సిందే, అది అఖ్కర్లేదనే హక్కు మా నాన్నకి లేదు అంటూ కోర్టుకి వెళ్లారు. మీకు 18 ఏళ్లు వచ్చిన ఏడాదిలోగానే వచ్చి అడగాలి కదా, రాలేదేం? అని అడిగింది హైకోర్టు. మాలో ఆఖరివారికి 18 ఏళ్లు వచ్చేవరకు మా కీ సంగతే తెలియదు అని చెప్తున్నారు వాళ్లు. కమలా కాటేజి విషయంలో 2008లో తమ మధ్య జరిగిన ఒప్పందాన్ని తండ్రి అమలు చేయలేదు కాబట్టి ఆ కాటేజీ ఖాళీ చేయాలని మధుపతి కోర్టు ఆర్డరు తెచ్చుకున్నాడు. అప్పణ్నుంచి విజయపత్‌ కమలా కాటేజీ ఖాళీ చేసి బ్రీచ్‌ కాండీలో ఒక డూప్లెక్స్‌ యింట్లో నెలకు రూ.7 లక్షలు అద్దె యిచ్చి వుంటున్నాడు. ఒప్పందం రద్దుపై తను కంపెనీపై కేసు వేశాను కాబట్టి అది తేలేవరకూ ఆ అద్దె కంపెనీయే కట్టాలి అని మరో కేసు వేశాడు.
'కొడుకుగా తండ్రి పట్ల నా బాధ్యత వేరు. కానీ ఒక సిఎండిగా కంపెనీ ప్రయోజనాలు కాపాడవలసిన బాధ్యత కూడా నాకుంది. రెండేళ్లగా నష్టాల్లో వున్న కంపెనీకి 2016-17లో అయిదున్నర కోట్ల అమ్మకాలు, 26 కోట్ల రూ.ల లాభం వచ్చేట్లు శ్రమించాం. నా రక్తబంధువులకు మేలు, కంపెనీకి హాని కలిగించే యీ డీల్‌ ద్వారా షేర్‌హోల్డర్లకు అన్యాయం చేయనా?' అని గౌతమ్‌ ప్రశ్న. 'నా కొడుకు నా అలనాపాలనా చూడటం లేదు, పట్టించుకోవటం లేదు' అని ఆక్రోశించడం వేరు. తను సిఎండిగా వుంటూ కూడా కంపెనీని దోచి నాకు పెట్టడం లేదు అని ఆవేదన చెందడం వేరు. గౌతమ్‌ను అడిగితే 'గత రెండేళ్లగా దాదాపు 15 సందర్భాల్లో మా మధ్య విభేదాలు వచ్చాయి. పరిష్కరించుకున్నాం.' అని చెప్తున్నాడు. ఏ కారణం చేతనైనా యీ విషయంలోనూ తండ్రీకొడుకులు రాజీ పడిపోయి, పదోవంతు రేటుకే ఫ్లాట్లు కట్టబెట్టేస్తే అప్పుడు ఆవేదన చెందేది షేర్‌హోల్డర్లు!
embiese: singhania aavedana e meraku sababu?
September 21 , 2017 | UPDATED 14:59 IST
anyaayaaniki guraina oka tandrigaa remandse chairman emiritassi vijayapati singhania yiteevala vaartalloki ekkaadu. ''nala santaanaanni guddiga preminchi aastanta vaalla chetilo pettakandi, meekantu emi lekunda chesukuni nala avakandi'' antuu talitandrulaku sandesaannichaadu. 60 va padiloki rabothu microlite airecraphtylo ontarigaa inglandu nunchi indiaku vimanam nadupukuntu vachi, 67 ella vayasulo hate aire belunelo egirina saahasi vijayapatiku 78 ella vayasulo yinta kashtama? ani anekamandi nochukunnaru. 1980 nunchi remandsemu vijayapathamlo nadipina vijayapati, tana rendava koduku goutamnu companyloki teesukuni 1999loo endeeni cheshaadu. atanu companyni samarthavantamgaa nadipinchadamtho muchatapadi, 2015 fibravarilo ataniki puurti paggaalu appaginchaalane uddesamto tana paera vunna 37.17u vaataanu ataniki appaginchaadu.
daani viluva roo.1041 kotlu. tanatho paechee pettukunna pedda kodukki emi yivvaledu. tanaku aastito sambandham ledani chalakalam kritame patraalu raayinchukunnaadu kuudaa. ee iddaruu kaaka aayanaku oka koothuru kuudaa vundi. tandri daggara nunchi yintagaa laabhapadina 52 ella gautamni yippudu tandriki anyayam cheyadamemitani chaalaamandi badhapaddaru. gautamni chesina anyayam valana tanu roddu meeda paddattu, pootaku gadavadame kashtamgaa vunnatlu vijayapati modatlo bildappe yichadu cony media gattigaa adigesariki, tanaku lotemy ledani oppukovalasi vachindi. prastutam aayana adde kuntunna flaatu adde nelaku roo.7 lakshalantene telustondi, aayana jeevanasarali ela vundo! anduvalana melodrama pakkaku petti, tandreekodukula vivaadaanni pariseelinchabothe carporate gavarnanseaku sambandhinchina oka amsam charchaku vastundi.
migata deshaala maata teliyadu cony mana desamlo kaarporetlannitidi daadaapu okate paddhati. companyni pramote chesinavaaru company kharchu meeda sakalabhogaalu anubhavistaaru. private limited company ayithe adho muchhata. pabliky limited companylo vaataadaarulugaa vunna meelati, nalati anekamandi kashtaarjitam vuntundi. company diractorla vyaktigata kharchulanni kampeneeki kharchu rasesi, nashtaalu chuupinchi, dividendlu taggiste nashtapoyedi yee saamaanya janame. ayithe veellaku vaise vundadu. ivannee shareholderla meetingulo charchaku rakundane carporate aafisulone guttugaa nadichipotaayi. tana tandriki, kampeneeki vunna oka lavadevi guttu rattu chesi shareholderla nirnayaaniki vadileyadame gautamni chesina aparaadham. aa lavadevi yillaku sambandhinchinadi.
remandse samstha jeke groopulonchi puttuku vachindi. jaggille singhania, kamalapati singhania ane yiddaru 1918loo aa groopunu nelakolpaaru. 1970la naatiki tata, birlala tarvaata vallade pedda groopu. 1980 naatiki adhi moodu mukkalaindi. jeke simentse, jeke technosaphte oka groopu, jeke tairi, jeke papery, jeke lakshmi simenti maro groopu, moododaina remandenu vijayapati tana vataga teesukuni vruddhi cheshaadu. aa vaataallo mumbayilo athi khareedaina breeche condy praantamlo vunna 14 antastula jeke house remandi company vataga vachindi. company daanilooni 14va antastulo 5 dooplexi flaatlu katti vijayapati, gautamni, vijayapati anna ajayapati, ajiy kodukulu ananthy, akshayapathy laku company roo.7500 nela adde meeda leejuki yichindi. diraktuga yiste bagundadani pashmeenaa holdingsi ane subsidiyariini srushtinchi, daaniki tanu leeju yichi, daani dwara veellaku leeju kicchindi.
ddinchevaadu manavadu... kaadu, maname ayinappudu yilati bhogalu chala vuntaayi. ayithe daanitho veellu trupti padaledu. leeju enduku, koneste manchidi kada anukunnaru. kontukontu paatadenduku? subbharamgaa company dabbutho kottagaa kattinchi, chavakaga puchesukunte potundi kada anukunnaru. paatadi padagotti 37 antastula bhavanam kattetatlu daanilo vunna yee ayiduguru tenenteski (aa paatiki ajayapati maraninchi aayana sthaanamlo bharya veenaadevi vachaaru) okkoriki 5,185 cha.a.la dooplexu flaatlu cha.a. roo.9200ku yichetlu oppandam okati tayaarucheesaaru. deenipai santakaalu chesinadevarante bildingu yajamani ayina remandi company, pashmeenaa holdingsi, addekunnavaaru. oppandam jarigina 2006 naatike ee 9200 roo.la retu marchete retutho poliste takkuvaati takkuva. antaa tamade kada anukuni santakaalu chesesukunnaru.
padellaku bildingu poortayesariki vijayapati digipoyi, gautamni adhinetha ayyadu. sadanga athanilo antaraatma melukondi. tanatho sahaa tana kutumbasabhyulaku marchete retulo padovantuke flaatlu ammeyadam valana company nashtapotondi kada anukunnadu. kampeneeki vache nashtam roo.650 kotlu (ee anke ela vachindo naaku artham kaaledu) vuntundani anchana. aa oppandaanni amalu cheyala leda ani company bordu meetingulo adigaadu. vaallu joonlo jarige shereholderlu meetingulo pedadaamannaaru. akkada otinguki pedithe 97u mandi oppandaanni tiraskarinchaaru. alaa charchaku petti vundakudadani, bordu meetingulone tamaku anukuulamgaa teermaaninchaalsindanii vijayapati kodukuni tappupadutunnadu.
oppandam amalu cheyalsinde ani atanu, vadina, annagari kodukuliddaruu kortuki vellaaru. kortu vaallandarinii tamalo taamu telchukomani salaha cheppindi. oppandam amalaithe gouthamki kuudaa labhame, chavakaga flatse vastundi. cony yila bahirangaparachi athani shareholderla mannanalu pondaadu. nenu oteyaalsina sandarbham vachi vunte, naa otu kuudaa aa 97u mandithone antunnadu. ayithe atanu velli tana flatle enchakka vuntunnadu. ademitante naaku raavalasina housinge alavensu vadulukuntunnaanu. company naaku yillu yivvali kada, vere edho enduni deenilone vuntunnaanu antunnadu.
gautamni tanaku raavalasinadaani kante pedda flatse teesukunnadu ani aaropistunna vijayapatiki maatram aa bildingulo pravesam lekunda poyindi. jeke bildingunu devalapmenteakku yichina daggarnunchi atanu juhu praantamlo vunna tama kamala kaatejeelo vuntunnadu. ayithe aa bhavanam meeda pedda koduku madhupati 2015loo kesu vaesaadu. aa pedda koduku 'nee aastito naaku cony, naa pillalaku e sambandham ledu' ani 1998lone rasi yichesi singapurulo haayigaa batukutunnadu. ataniki 45 vela dalarla vihaaranauka vundi kuudaa.
ataniki oka koduku, mugguru koothullu. ippudu vaallu maa taataku vaarasatvamgaa vachina aastilo maaku wata ravalsinde, adhi akhkarledane hakku maa naannaki ledu antuu kortuki vellaaru. meeku 18 ellu vachina edaadilogaane vachi adagali kada, raledem? ani adigindi hycortu. malo aakharivaariki 18 ellu vachevaraku maa kee sangathe teliyadu ani cheptunnaaru vaallu. kamala kateji vishayamlo 2008loo tama madhya jarigina oppandaanni tandri amalu cheyaledu kabatti aa catagey khaalii cheyalani madhupati kortu aardaru tecchukunnadu. appannunchi vijayapati kamala catagey khaalii chesi breeche condylo oka dooplexi yintlo nelaku roo.7 lakshalu adde yichi vuntunnadu. oppandam raddupai tanu companypai kesu vaesaanu kabatti adhi televarakuu aa adde companeeye kattali ani maro kesu vaesaadu.
'kodukugaa tandri patla naa baadhyata vaeru. cony oka cmdiga company prayojanaalu kaapaadavalasina baadhyata kuudaa naakundi. rendellagaa nashtaallo vunna kampeneeki 2016-17loo ayidunnara kotla ammakaalu, 26 kotla roo.la laabham vachetlu shraminchaam. naa raktabandhuvulaku melu, kampeneeki haani kaliginche yee deale dwara shereholderlaku anyayam cheyana?' ani gautamni prasna. 'naa koduku naa alanapalana chudatam ledu, pattinchukovatam ledu' ani aakrosinchadam vaeru. tanu cmdiga vuntuu kuudaa companyni dochi naaku pettadam ledu ani aavedana chendadam vaeru. goutamnu adigithe 'gatha rendellagaa daadaapu 15 sandarbhaallo maa madhya vibhedaalu vachayi. parishkarinchukunnaam.' ani cheptunnadu. e kaaranam chetanaina yee vishayamloonuu tandreekodukulu raji padipoyi, padovantu retuke flaatlu kattabetteste appudu aavedana chendedi shereholderlu!