వందేళ్ళకు పైగా చరిత్ర... లక్షలాది మంది విద్యార్థులను తీర్చిదిద్దిన ఘనత... ఒకే ప్రాంగణంలో ఆరో తరగతి నుండి న్యాయవాద విద్య, పీజీ కోర్సుల వరకు... అతి తక్కువ ఖర్చుతో చదువు పూర్తి చేసుకునే వేదిక... నెల్లూరులోని వి.ఆర్‌. విద్యాసంస్థలు... వాస్తవానికి వెంకటగిరి రాజా కళాశాల అని పేరు. కాని ఇప్పుడు జనాల దృష్టిలో మాత్రం వి.ఆర్‌ అంటే వివేకానందరెడ్డి విద్యాసంస్థలు అని.
వి.ఆర్‌ విద్యాసంస్థలను తామే నెలకొల్పినట్లు, ఆ విద్యా సంస్థల నిర్మాణానికి తమ స్థలాన్ని దానం చేసినట్లుగా... ఆ విద్యాసంస్థలపై దాదాపు 3 దశాబ్దాలుగా పెత్తనం చేస్తున్న ఆనం సోదరులకు హైకోర్టు షాక్‌ ట్రీట్‌మెంట్‌ ఇచ్చింది. వి.ఆర్‌ విద్యాసంస్థల కమిటీని రద్దు చేస్తూ ఈ నెల 6న హైకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. అలాగే కమిటీ తీసుకున్న నిర్ణయాలు కూడా
చెల్లవని ఆదేశాలు జారీ చేసింది. దీనికి సంబంధించిన వివరాలలోకి వెళితే... 1875లో విఆర్‌ విద్యా సంస్థలను ప్రారం భించారు. బ్రిటీష్‌ వారి హయాంలో క్రైస్తవ మిషనరీ విద్యాసంస్థలను ఎక్కువగా నెల కొల్పుతున్నప్పుడు హిందూ విద్యార్థుల కోసం వెంకటగిరి రాజాలు ప్రత్యేకంగా ఈ విద్యాసంస్థను నెలకొల్పి, వీటి నిర్వ హణకు వాళ్లే ధనం సమకూరుస్తూ వచ్చారు. 1940 ప్రాంతంలో రాజా యాచేంద్ర ఈ విద్యాసంస్థల పాలక వర్గంలో తమకు అధికారం ఉండేలా ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నారు. విద్యాసంస్థల పాలకవర్గ కమిటీకి ప్రతి ఐదేళ్ళకోసారి ఎన్నికలు జరిగేలా బైలాను రూపొందిం చారు. ఈ కమిటీలో నలుగురు సభ్యులు వెంకటగిరి రాజా కుటుంబం నుండి వుంటే మరో నలుగురు సభ్యులను పూర్వ విద్యార్థులు ఎన్నుకుంటారు. ఇలా ఎన్నికైన 8మంది కలిసి ఐదుగురిని కో-ఆప్షన్‌ సభ్యులుగా ఎన్నుకుంటారు. కళాశాల ప్రిన్సి పాల్‌ ఎక్స్‌అఫిషియో సభ్యుడిగా కొనసాగు తారు. బైలాలో వ్రాసుకున్న నిబంధనల ప్రకారం 1950, 1960, 1970లలో కమిటీలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. 1970 వరకు విద్యాసంస్థల కమిటీపై వెంకటగిరి రాజాల పెత్తనమే కొనసాగింది. 1970లో పెద్దరాజా యాచేంద్ర మరణించారు. ఆ ఏడాది జరిగిన కమిటీ ఎన్నికల ద్వారా ఆనం వెంకటరెడ్డి విద్యా సంస్థల అధ్యక్షు డయ్యాడు. అక్కడ నుండి విఆర్‌ విద్యా సంస్థల్లో ఆనం ఆధిపత్యం మొదలై క్రమంగా వెంకటగిరి రాజాలు తెరమరు గయ్యారు. ఆనం వెంకటరెడ్డి, ఆనం భక్త వత్సలరెడ్డిలు విద్యాసంస్థలను పూర్తిగా తమ గుప్పిట్లోకి తెచ్చుకున్నారు. 1970 తర్వాత 1985 వరకు కమిటీకి ఎన్నికలు జర క్కుండా లాక్కొచ్చారు. అప్పట్లో ఏబివిపి విద్యార్థి సంఘం నాయకులైన కోటంరెడ్డి శ్రీధర్‌రెడ్డి, ఆమంచర్ల శంకరనారాయణ, చంద్రశేఖర్‌రాజులు కమిటీకి వెంటనే ఎన్నికలు నిర్వహించాలంటూ నెల్లూరులో ఆరురోజుల పాటు నిరాహారదీక్ష చేశారు. ఎన్నికలు నిర్వహిస్తామని అప్పటి ముఖ్య మంత్రి ఎన్టీఆర్‌ ఇచ్చిన హామీతో వాళ్ళు దీక్ష విరమించారు. ఆయన ఇచ్చిన మాట ప్రకారమే విఆర్‌ విద్యాసంస్థల కమిటీకి ఎన్నికలు నిర్వహించారు. అయితే పూర్వ విద్యార్థుల ఓట్లతో ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే తమకు వ్యతిరేక ఫలితాలు వస్తాయని భావించిన ఆనం కుటుంబీకులు బైలాను సవరించి పూర్వవిద్యార్థుల ఓట్లను రద్దు చేశారు. ఆ తర్వాత ఎన్నికలు పెట్టారు. ఈ ఎన్నికల్లో ఆనం వివేకానందరెడ్డి పోటీ చేశారు. అయితే తమ ఓట్లను తొలగించ డాన్ని సవాల్‌ చేస్తూ నెల్లూరు సివిల్‌ కోర్టులో పిటిషన్‌ వేయడంతో కమిటీ ఎన్నికల ఫలితాలను నిలిపివేశారు. 1993దాకా ఈ కేసు నడిచింది. ఆ ఏడాది కోర్టు తీర్పు వెలువరిస్తూ పూర్వవిద్యార్థులు వేసిన పిటిషన్‌ను కొట్టి వేసింది. దీంతో 1986లో జరిగిన కమిటీ ఎన్నికల ఓట్లను లెక్కబెట్టగా ఆనం వివేకానందరెడ్డి భారీ మెజార్టీతో గెలిచాడు. పూర్వవిద్యార్థుల ఓట్లు లేకుండా చేయబట్టి ఆయన గెలవగలిగాడు. ఇక అప్పటి నుండి ఆనం వివేకానందరెడ్డి కరస్పాండెంట్‌ కమ్‌ సెక్రటరీగా, ఆనం రామనారాయణరెడ్డి అధ్యక్షుడిగా.. అంతా తామే అయ్యి ఈ విద్యాసంస్థలను నడి పిస్తున్నారు. ఈ రెండున్నర దశాబ్దాల వారి హయాంలో విఆర్‌ విద్యాసంస్థల ప్రతిష్ట మసకబారుతూ వచ్చింది. దీనికితోడు కార్పొరేట్‌ విద్య విజృంభించడంతో విఆర్‌ విద్యాసంస్థలు విద్యార్థులు లేక బోసిపోతూ వచ్చాయి. విఆర్‌ హైస్కూల్‌, విఆర్‌ జూని యర్‌ కాలేజీ, విఆర్‌ ఐపిఎస్‌, విఆర్‌ ఐఏఎస్‌, విఆర్‌ లాకాలేజీ, వి.ఆర్‌. పి.జి కాలేజీ... వీటిలో ఒక్క హైస్కూల్‌, లా కాలేజీలు మాత్రమే ఇప్పుడు కొంతవరకు సక్రమంగా నడుస్తున్నాయి. మిగతా కాలేజీలన్నీ కూడా విద్యార్థులు లేక బోసి పోతున్నాయి. ఇదంతా చాలదన్నట్లు వివేకా ఈ విద్యాసంస్థల డబ్బుతోనే క్రైస్తవ మిషన రీలకు చెందిన వైఎంసిఏ గ్రౌండ్‌ స్థలాన్ని కొనుగోలు చేసారు. విఆర్‌ బిఇడి కళాశాల పెట్టాలని చెప్పి, పెద్దపెద్ద చర్చీలను తల పించే రీతిలో ఇక్కడ పెద్ద భవనం కట్టిం చారు. దానిలో ఇప్పుడు బి.ఇడి కాలేజీ లేకపోగా నిరుపయోగంగా వుంది. అలాగే హిందూ విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించి స్థాపించిన విద్యాసంస్థల ముందు తన రాజకీయపిచ్చితో అన్యమతాల విగ్రహాలు, ప్రార్థనా మందిరం పెట్టించాడు. గతంలో దీనిపై బీజేపీ, హిందూ సంస్థలు పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన చేయడం తెలిసిందే!
గతంలో తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం కాని, ఆ తర్వాత కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం కాని విఆర్‌ విద్యాసంస్థల జోలికి రాలేదు. అయితే విఆర్‌ విద్యాసంస్థలు కేంద్రంగా ఎన్నో వివాదాలు, ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇప్పుడు తెలుగుదేశం అధికారంలో వుంది. తెలుగుదేశం నాయ కులు విఆర్‌ విద్యాసంస్థలపై కన్నేసి తమ ఆధిపత్యానికి గండి కొడతారేమోనని అను మానించిన ఆనం సోదరులు... ఆ పరిస్థితి ఎదురుకాకముందే తెలుగుదేశంలో చేరి పోయారు. రాజకీయంగా తమకు ఇబ్బంది లేకుండా చూసుకున్నారు.
అయినా కూడా పూర్వవిద్యార్థుల కేసు వారిని వదల్లేదు. 1993లో క్రింది కోర్టు పూర్వవిద్యార్థుల కేసును కొట్టేసినా, విఆర్‌ పూర్వవిద్యార్థులైన ఆమంచర్ల శంకరనారా యణ, గూడూరు విజయరామిరెడ్డి, పోతూరు రమణయ్యలు హైకోర్టును ఆశ్ర యించారు. 1996లో 126/96 నెంబర్‌ క్రింద హైకోర్టులో కేసు నమోదైంది. 2015లో ఈ కేసు కోర్టు ముందు విచారణ కొచ్చింది. రెండేళ్లుగా దీనిపై వాదనలు జరుగుతున్నాయి. వాదనలు ముగిసి ఈ నెల 6న హైకోర్టు తుది తీర్పును వెలువ రిస్తూ ప్రస్తుతమున్న కమిటీని రద్దుచేసింది. ఏ విఆర్‌ విద్యాసంస్థల మీద ఆధిపత్యానికై ఆనం సోదరులు తెలుగుదేశంలో చేరారో ఆ లక్ష్యం నెరవేరకుండా పోయింది. వారి ఆధిపత్యానికి పూర్వవిద్యార్థులే గండి కొట్టారు. ఆనం సోదరులు ఒకటి తలిస్తే దైవం ఇంకోటి తలిచాడు. ఎట్టకేలకు విఆర్‌ విద్యాసంస్థలకు పట్టిన రాజకీయ గ్రహణం వీడినట్లయ్యింది.
vandellaku paiga charitra... lakshalaadi mandi vidyaarthulanu teerchididdina ghanata... oke praamganamlo aaro taragati nundi nyaayavaada vidya, pg korsula varaku... athi takkuva kharchuto chaduvu puurti chesukune vedika... nelluruloni vi.aari. vidyaasamsthalu... vaastavaaniki venkatagiri raja kalasala ani paeru. kaani ippudu janaala drushtilo maatram vi.aari ante vivekanandareddy vidyaasamsthalu ani.
vi.aari vidyaasamsthalanu taame nelakolpinatlu, aa vidya samsthala nirmaanaaniki tama sthalaanni daanam chesinatlugaa... aa vidyaasamsthalapai daadaapu 3 dasaabdaalugaa pettanam chestunna aanam sodarulaku hycortu shaky treatmenti ichindi. vi.aari vidyaasamsthala kamiteeni raddu chestu ee nela 6na hycortu teerpunichindi. alaage commity teesukunna nirnayaalu kuudaa
chellavani aadesaalu jaarii chesindi. deeniki sambandhinchina vivaraalaloki velithe... 1875loo vr vidya samsthalanu praaram bhinchaaru. britishe vaari hayamlo kraistava missiony vidyaasamsthalanu ekkuvagaa nela kolputunnappudu hindu vidyaarthula kosam venkatagiri rajalu pratyekamgaa ee vidyaasamsthanu nelakolpi, veeti nirva hanaku vaalle dhanam samakuurustuu vachaaru. 1940 praantamlo raja yachendra ee vidyaasamsthala paalaka vargamlo tamaku adhikaaram undela oka oppandam chesukunnaru. vidyaasamsthala palakavarga kamiteeki prati aidellakosari ennikalu jarigela bailanu roopondim chaaru. ee kamiteelo naluguru sabhyulu venkatagiri raja kutumbam nundi vunte maro naluguru sabhyulanu puurva vidyaarthulu ennukuntaaru. ilaa ennikaina 8mandi kalisi aidugurini koo-apsion sabhyulugaa ennukuntaaru. kalasala prinsi palli exiaficio sabhyudigaa konasaagu taaru. bailaalo vraasukunna nibandhanala prakaaram 1950, 1960, 1970lalo kamiteelaku ennikalu jarigai. 1970 varaku vidyaasamsthala kamiteepai venkatagiri rajala pettaname konasagindi. 1970loo peddaraja yachendra maraninchaaru. aa edaadi jarigina commity ennikala dwara aanam venkatareddy vidya samsthala adhyakshu dayyadu. akkada nundi vr vidya samsthallo aanam aadhipatyam modalai kramangaa venkatagiri rajalu teramaru gayyaru. aanam venkatareddy, aanam bhakta vatsalareddilu vidyaasamsthalanu puurtigaa tama guppitloki tecchukunnaaru. 1970 tarvaata 1985 varaku kamiteeki ennikalu jara kkunda laakkochaaru. appatlo ebivipi vidyaarthi sangham naayakulaina kotamreddy sridhareereddy, aamancharla sankaranarayana, chandrasekharnakojulu kamiteeki ventane ennikalu nirvahinchaalantuu nellurulo aarurojula paatu niraharadiksha chesaru. ennikalu nirvahistaamani appati mukhya mantri ntre ichina haameetho vaallu deeksha viraminchaaru. aayana ichina maata prakarame vr vidyaasamsthala kamiteeki ennikalu nirvahinchaaru. ayithe puurva vidyaarthula otlatho ennikalu nirvahiste tamaku vyatireka phalitaalu vastaayani bhaavinchina aanam kutumbeekulu bailanu savarinchi puurvavidyaarthula otlanu raddu chesaru. aa tarvaata ennikalu pettaaru. ee ennikallo aanam vivekanandareddy poty chesaru. ayithe tama otlanu tolagincha daanni sawalle chestu nelluru sivilli kortulo pitition veyadamtho commity ennikala phalitaalanu nilipivesaaru. 1993daka ee kesu nadichindi. aa edaadi kortu teerpu veluvaristuu puurvavidyaarthulu vesina pititionnu kotti vesindi. deentho 1986loo jarigina commity ennikala otlanu lekkabettagaa aanam vivekanandareddy bhari mejartitho gelichaadu. puurvavidyaarthula otlu lekunda cheyabatti aayana gelavagaligaadu. ika appati nundi aanam vivekanandareddy karaspandenti kam secrataryga, aanam ramanarayanareddy adhyakshudigaa.. antaa taame ayyi ee vidyaasamsthalanu nadi pistunnaru. ee rendunnara dasaabdaala vaari hayamlo vr vidyaasamsthala pratishta masakabaarutuu vachindi. deenikitodu carporate vidya vijrumbhinchadamto vr vidyaasamsthalu vidyaarthulu leka bosipothu vachayi. vr hyscooley, vr juuni yari callagy, vr ipse, vr iassa, vr lacalagy, vi.aari. pi.ji callagy... veetilo okka hyscooley, laa kaalejeelu matrame ippudu kontavaraku sakramamgaa nadustunnaayi. migata kaalejeelannii kuudaa vidyaarthulu leka bosi potunnayi. idantaa chaaladannatlu viveka ee vidyaasamsthala dabbuthone kraistava mishana reelaku chendina vimsa grounde sthalaanni konugolu chesaru. vr bidi kalasala pettaalani cheppi, peddapedda charcheelanu tala pinche reetilo ikkada pedda bhavanam kattim chaaru. daanilo ippudu bi.idi callagy lekapoga nirupayogamgaa vundi. alaage hindu vidyaarthula kosam uddesinchi sthaapinchina vidyaasamsthala mundu tana raajakeeyapichito anyamataala vigrahaalu, praarthanaa mandiram pettinchaadu. gatamlo deenipai bgfa, hindu samsthalu pedda ettuna aandolana cheyadam telisinde!
gatamlo telugudesam prabhutvam kaani, aa tarvaata congresse prabhutvam kaani vr vidyaasamsthala joliki raledu. ayithe vr vidyaasamsthalu kendramgaa enno vivaadaalu, aaropanalu vachayi. ee nepathyamlo ippudu telugudesam adhikaaramlo vundi. telugudesam naaya kulu vr vidyaasamsthalapai kannesi tama aadhipatyaaniki gandi kodataremonani anu maaninchina aanam sodarulu... aa paristhiti edurukaakamunde telugudesamlo cheri poyaru. raajakeeyamgaa tamaku ibbandi lekunda chusukunnaru.
aina kuudaa puurvavidyaarthula kesu vaarini vadalledu. 1993loo krindi kortu puurvavidyaarthula kesunu kottesina, vr puurvavidyaarthulaina aamancharla sankaranara yana, guduru vijayaramireddy, pothooru ramanayyalu haikortunu aashra yinchaaru. 1996loo 126/96 nembary krinda hycortulo kesu namodaindi. 2015loo ee kesu kortu mundu vichaarana kochindi. rendellugaa deenipai vaadanalu jarugutunnaayi. vaadanalu mugisi ee nela 6na hycortu tudi teerpunu veluva ristuu prastutamunna kamiteeni radduchesindi. e vr vidyaasamsthala meeda aadhipatyaanikai aanam sodarulu telugudesamlo cheraro aa lakshyam neraverakunda poyindi. vaari aadhipatyaaniki puurvavidyaarthulee gandi kottaru. aanam sodarulu okati taliste daivam inkoti talichaadu. ettakelaku vr vidyaasamsthalaku pattina rajakeeya grahanam veedinatlayyindi.