గవర్నమెంటు లో ఉద్యోగాలు చేసేటప్పుడు, ఏదైనా ట్రైనింగ్ కార్యక్రమాలకి వెళ్ళడం చాలా బాగా ఉండేది. బయటి ఫాక్టరీలనుండి వచ్చిన పాత మిత్రుల్ని కలుసుకోవడం మినహా పెద్ద ఏమీ నేర్చుకునీది ఉండేది కాదు. ఈ ట్రైనింగులు ఓ ఆటవిడుపు లాగ ఉండేవి.అదీ ఎక్కడైనా బయటి ఊళ్ళకి వెళ్ళడం ఇంకా బాగుండేది.
మీరు ఎప్పుడైనా గమనించారా ? ఎవరైనా మనకి తెలిసినవారు దివంగతులైతే చాలా బాధ పడతాము. ఎవరో ఒకరి ద్వారా ఈ వార్త తెలిసికొని, దగ్గర వాళ్ళందరూ చేరతారు.వెళ్ళిన మొదటి అరగంటా ఆ పోయినాయిన గురించే మాట్లాడుకుంటారు, ఆయన చేసిన మంచి పనులూ, ఆఫీసులో ఆయన ప్రవర్తనా వగైరా, వగైరా.. ఇదేదో నేను వాతావరణాన్ని హాస్యంగా తీసికుంటాననుకోకండి, మామూలుగా అటువంటి సందర్భాల్లో తరచూ జరిగే విషయాలు చెప్తున్నాను.
పోయినాయన ఇంటికి ముందర ఓ పెండాల్ వేసి ఓ పది పదిహేను కుర్చీలు వేస్తారు.ఇంకో చిత్రమేమంటే శుభ కార్యానికీ, ఈలాటి వాటికీ కూడా ఒకే రకమైన రంగు పెండాల్/షామియానా వేస్తారు. ఆ వచ్చిన వాళ్ళందరికీ, దివంగతులైన ఆసామీ, ఆ ముందు రోజు రాత్రి దాకా అందరితోనూ ఎలా మాట్లాడిందీ, తెల్లారేక అకస్మాత్తుగా ఎలా పడిపోయిందీ, డాక్టర్ గారి దగ్గరకు వెళ్ళే లోపల ఎలా ప్రాణం పోయిందీ అన్నీ మాట్లాడుకుంటారు.ఓ అరగంటా, గంటా ఈ మాటలు పూర్తి అయిన తరువాత, ఆ వచ్చిన వాళ్ళందరికీ, ఇంక మాట్లాడడానికి ( పోయినాయనని గురించి) ఏమీ ఉండదు. ఇంక అక్కడినుండి, ఆయన బాడీ తీసికెళ్ళేదాకా ఏదో కాలక్షేపం ఉండాలిగా, ఊళ్ళో ఖబుర్లన్నీ మొదలెడతారు.వాళ్ళ ఉద్యోగాల లోని కష్టసుఖాలూ వగైరా వగైరా… ఇదేం విచిత్రమో అర్ధం అవదు. వీళ్ళు ఖబుర్లు చెప్పుకోవడానికి ఇంకో ప్రదేశమే దొరకలేదా?వచ్చిన పని ఏమిటి, మాట్లాడడానికి ఏమీ విషయం లేకపోతే నోరు మూసుకుని కూర్చోచ్చుగా.
ఇంక పెళ్ళిళ్ళలో కొన్ని చిత్రాతి విచిత్రమైన సన్నివేశాలు చూస్తూంటాము. పెళ్ళిళ్ళకి వెళ్ళేది, చిన్ననాటి స్నేహితుల్నీ, చుట్టాలనీ కలుసుకోవడం కోసమే. మొట్టమొదటగా ఎవరి పెళ్ళికోసం వెళ్ళేమో, వాళ్ళని కలుసుకొని, మీరు వచ్చి పిలిచారూ, ఇదిగో నేను వచ్చేశానూ, ఇంట్లో తీరిక లేక మా ఆవిడ రాలెకపోయిందీ (ఇవన్నీ స్టాండర్డ్ కారణాలే లెండి) అవన్నీ చెప్పేస్తారు. పెళ్ళిపెద్ద గారి భార్య ‘ అదేమిటీ వదిన గారిని తీసుకు రాలేదూ’ అని ఓ సారి అడిగేసి (అయితే ఈయనకేమీ ఇవ్వఖ్ఖర్లేదు, అని అకౌంటులో వేసేసికుంటుంది, మొగాళ్ళు ఒఖ్ఖళ్ళూ పెళ్ళికి వెళ్తే వాళ్ళకేమీ ఆఖరికి జేబిరుమ్మాలు కూడా దొరకదు. ఇంటావిడతో కలిసి వెళ్తే, మన చుట్టరికాన్ని బట్టి, జాకేట్టు గుడ్డో, పెట్టుబడి చీరో దొరుకుతుంది).
ఆ వచ్చిన పెద్దమనిషి, ముందుగా టిఫినూ, కాఫీ తీసికొని హాల్లో తెలిసిన వాళ్ళెవరైనా ఉన్నారేమో వెదుకుతాడు. ఈయన అదృష్టం బాగుంటే, తను 30-35 సంవత్సరాల క్రితం కలసి చదువుకున్నవాడో, లేక ఒకే ఊళ్ళో ప్రక్క ప్రక్కల ఇళ్ళల్లో ఉండేవాడో దొరుకుతాడు. ఎక్కడో చూసినట్లనిపిస్తుంది కానీ జ్ఞాపకం రాదు. ప్రతీ రోజూ చూసేవాళ్ళే గుర్తుండరు, ముఫై ఏళ్ళ తరువాత ఎలా గుర్తు పడతారూ?
ఎలాగైతేనే ఓ రెండు మూడు సార్లు ఒకళ్ళనొకళ్ళు చూసుకున్న తరువాత ఏవేవో జ్ఞాపకాలు వచ్చి ‘మీరు ఫలానా కదూ’, అని ఒకరినొకరు పలకరించుకుంటారు.ఒకటి రెండు మాటలైన తరువాత పూర్తిగా గుర్తుకొచ్చేస్తుంది. చాలా కాలం తరువాత కలుసుకోవడంతో ఇంక వీళ్ళ ఖబుర్లు, గడచిన ముఫై ఏళ్ళలోనూ జరిగినవన్నీ నెమరు వేసికుంటారు. చిన్నప్పుడు కలిసి చదువుకున్నట్లైతే, టీచర్లని ఎలా ఏడిపించేవారో, ఆడపిల్లల్ని ఎలా ఏడిపించేవారో గుర్తు చేసికుంటారు.పాత స్నేహితులు ఎవరొరు ఎక్కడెక్కడ ఉంటున్నారో అవన్నీ మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఇంక వీళ్ళ కుటుంబ పరిచయాలు అవాలిగా. అందులో ఒకాయన ఒక్కడే వచ్చాడు కాబట్టి బ్రతికి పోతాడు. రెండో ఆయన, ఎవరో చిన్న పిల్లని పిలిచి,‘అక్కడ ఖబుర్లు చెప్తోందీ, మీ అమ్మమ్మని ఓ సారి ఇలా పిలూ’అని, హాయిగా ఏవో ఖబుర్లు చెప్తూన్న ఓ పెద్దావిడని పిలుస్తాడు.’ఇదిగోనోయ్, మా ఆవిడ’అని ఇంటర్ద్యూస్ చేసి, ‘ ఇతను గుర్తున్నాడా, రాజమండ్రీ లో మా ఆఫీసులోనే పనిచేసేవాడు’ అని అడుగుతాడు.ఈయన గుర్తు పట్టడానికే గంట పట్టిందని మర్చిపోతాడు. ఆవిడేమో మొహమ్మాటానికి, ‘ గుర్తు లేకేం, వదినగారిని తీసుకురాలేదేం’ అంటుంది. నిజం చెప్పాలంటే ఆవిడకి గుర్తేం ఉండదు,అయినా ఇలాటి స్టాండర్డ్ డైలాగ్గు చెప్పేస్తే గొడవుండదు!! అక్కడితో ఈ పరిచయ కార్యక్రమం పూర్తి అవదు, ఈయన కొడుకూ, కోడలూ, మనవడో మనవరాలో, వీళ్ళందరినీ పిలిచేసి, ఓ ఐడెన్టిఫికేషన్ పెరేడ్ చేయిస్తాడు.అందరూ వరసలో నిల్చోవడం, ఓ ప్లాస్టిక్ స్మైల్ ముఖానికి పులిమేసుకోవడం. వీళ్ళందరినీ చూసి ఫొటోలు తిసేవాడు ఓ సారి క్లిక్ చేయడం. ఇవన్నీ పూర్తైన తరువాత, ఒకళ్ళ సెల్ నంబర్లు ఒకళ్ళు తీసికోవడం, ఈ రోజుల్లో ఇంకో ఫాషనూ–మెయిల్ ఐ.డి ఉందా అని అడగడం, (అంటే అవతలి వాడికి తెలియాలన్నమాట వీడి దగ్గర కంప్యూటర్ ఉందీ అని !!
మీరు చూసే ఉంటారు,ప్రపంచం లో నూటికి 90 మందికి ఏదో రకమైన ఒత్తిడి ( మన భాష లో ‘టెన్షన్’ అందాము.) తో బాధ పడుతూంటారు. అది ఆర్ధిక సంబంధమైనది కావచ్చు,ఆఫీసులో ఏదో రకమైనది అవొచ్చు. ఈ లోకంలోకి వచ్చిన ప్రతీ ప్ర్రాణికీ ( అప్పుడే పుట్టిన పసి పాప తో సహా) ఈ ఒత్తిడి ఉంటూనే ఉంటుంది.కొంతమంది చెప్పుకుంటారు,కొంతమంది తమలో తమే బాధ పడుతూంటారు. ఇంకో రకం, వాళ్ళ టెన్షన్ ని ఎదురుగుండావాడికి ట్రాన్స్ఫర్ చేసేసి, వాళ్ళు చిదానందంగా ఉంటారు.వాళ్ళ పని అందరిలోకీ హాయి.పడే తిప్పలేవో రెండో వాడే పడతాడు. పసి పాపల టెన్షన్ ఈ కోవలోకే వస్తుంది. ఆ పాపకి వచ్చిన టెన్షన్ తెలిసికోవడానికి మనకి తాతలు దిగి వస్తారు.
ఇంకొంతమందుంటారు, ఊరికే పనీ పాటా లేకుండా, ఊళ్ళోవాళ్ళదగ్గర పోజు పెట్టడానికి, ఈ టెన్షన్ అనేదానిని ఓ ‘హాబీ’లా ఉపయోగిస్తూంటారు. తనేదో సొసైటీ కి ఏదో ఉపకారం చేస్తున్నట్లున్నూ, దానికోసం తను ఎన్ని తిప్పలు పడుతున్నాడో అందరికీ తెలియాలీ అన్నట్లు బిహేవ్ చేస్తూంటారు. ఇలాటివి తనంతట తనే తెచ్చికొన్నవి, ఇంట్లో వాళ్ళ ఆవిడని అడిగితే అసలు నిజం తెలుస్తుంది–‘ ఈయనకేమీ పని లెదండీ, ఊళ్ళోవాళ్ళ గొడవలన్నిటిలోనూ వేలెడతారు,అందుకే లేనిపోని గొడవలు.హాయిగా తిని రామా కృష్ణా అంటూ కూర్చోక రిటైర్ అయిన తరువాత ఎందుకూ ఈ తలనొప్పులూ’ అని అస్సలు సంగతి చెప్పేస్తారు.
ఇంకో రకం వాళ్ళు- ‘ మా రోజుల్లో ఎలా ఉండేదండి, తండ్రి ఎదురుగుండా నుంచునే ధైర్యం ఉండేదా? ఇప్పుడు చూడండి, అస్సలు క్రమశిక్షణే లెదు,వాళ్ళకి తెలియదు, చెప్తే కోపాలు, వీళ్ళూ, వీళ్ళ ఖర్చులూ, అయిపూ అదుపూ లేదు, ఎలా బాగుపడతారో తెలియదు’ అని పిల్లలు ఎదురుగుండా లేనప్పుడు, తమ ఇంటికి వచ్చిన స్నేహితులతో చెప్పుకుని, వాళ్ళని ‘స్ట్రెస్ బస్టర్’ లాగ వాడుకుంటారు.
చదువుకునే రోజుల్లో ఉండే ‘టెన్షన్’ ఇంకోలా ఉంటుంది. పరీక్ష పేపర్లు ఎలా ఉంటాయో అని మొదలెట్టినది, రిజల్ట్ వచ్చేదాకా వాడి మొహంలో కనిపిస్తూంటుంది,ఇది ఎవరికీ, శ్రధ్ధగా చదివి,పరీక్షలు రాసేవాళ్ళకి. నాలాటి వారు ‘ చిదానంద స్వరూపులు’ పరీక్షలు ఎప్పుడైపోతాయా అనే టెన్షన్ తప్పించి, ఏదో ప్రపంచాన్ని ఉధ్ధరించేద్దామన్న కోరికా ఉండేది కాదు,దేనికీ టెన్షనూ పడలేదు.అందుకే వఠ్ఠి డిగ్రీ చేతికొచ్చేసిన తరువాత ఊరిమీద పడ్డాను.
ఇదివరకటి రోజుల్లో అంటే ఇంకా ఈ ప్రెమ వివాహాలూ అవీ ప్రాచుర్యం పొందని రోజుల్లో, గుర్తుందిగా, అందరికీ, పెళ్ళిచూపుల కార్యక్రమం నుండి,కూతురు కాపరం పెట్టేదాకా అన్నీ టెన్షన్ లే.ఇంక అక్కడినుండి, పెళ్ళికొడుకు వాళ్ళకి టెన్షన్ ప్రారంభం అవుతుంది-కొత్త కోడలు ఎలా ఉంటుందో, చెప్పిన మాట వింటుందో లేదో,వేరింటి కాపరం పెడదామంటుందో, ఆడపడుచుని ఇంటికి రానిస్తుందో లెదో లాటివి. పెళ్ళిచూపుల టైములో అయితే, పెళ్ళికూతురి తండ్రికి టెన్షన్ ఉంటుందని తెలుసు, కానీ కొన్ని కొన్ని కేసుల్లో, పెళ్ళికొడుకు కి కూడా టెన్షన్ ఉంటుందండోయ్,ఉదాహరణకి నేను, అమలాపురం లో చూసి,అన్నవరంలో తాళి కట్టేదాకా అసలు నన్ను ఒప్పుకుంటుందో లేదో అనే టెన్షనే.దానికి సాయం,మేము పెళ్ళికి కాకినాడ మీదుగా బయలుదేరినప్పుడు, ఎక్కడో ఒక సందర్భంలో మా నాన్నగారు, రిక్షావాళ్ళతో దెబ్బలాట పెట్టుకున్నారు, ఎదో మాట తేడా వచ్చింది, ఎలాగో లాగ
అవన్నీ సెటిల్ చేసికుని, ఓ వ్యాన్ మాట్లాడుకుని వెళ్తూంటే, ఆరోజు కాకినాడలో ట్రాఫిక్ బందూ, మా గాడీని వదలమని గొడవా.ఎలాగోలాగ, ఆ హర్డిల్ దాటుకుని, అన్నవరం చేరిన తరువాత, అప్పటికింకా ఆడపెళ్ళివారు తణుకు నుండి రాలేదన్నారు.ఎవరినైనా అడగాలంటే సిగ్గూ,నా టెన్షన్ ఎవరికి చెప్పుకోనూ? ఓ చెవి మా వాళ్ళందరూ మాట్లాడుకొనేదానిమీద వేసుంచాను.ఇంతలో
తణుకు బస్సు వచ్చిందన్నారు. మెల్లిగా అందరూ దిగుతున్నారండి, ఇంతట్లో ఎవరో అరుస్తున్నారు-‘వెధవా ఫణీ అలా పారిపోకురా’ అని. అది నా చెవిన పడి వీళ్ళిళ్ళు బంగారంగానూ, పెళ్ళవకుండానే ఇలా తిడుతున్నారూ అనుకొని, పోన్లే ఎడ్జుస్ట్ అయిపోదామనుకున్నాను. ఆ తరువాత తెలిసింది ‘ఆ వెధవా ఫణీ ‘ అని పిలువబడిన ప్రాణి, నేను కాదనిన్నూ, నాకు స్నాతకం టైములో గెడ్డం క్రింద బెల్లంముక్క కొట్టబోయే నా ‘బావ మరిదీనూ’అని.ఇంక కొండమీద కి వచ్చిన తరువాత, ఎవరో చెప్పారు, దేవస్థానం ఆఫీసులోకి వెళ్ళి సంతకాలు పెట్టాలని, అదేదో తొందరగా చేసేస్తే గొడవ ఉండదుగా, ఇంక నచ్చినా నచ్చకపోయినా నాతోనే ఉంటుందీ అని, అప్పటిదాకా పడ్డ టెన్షన్ లోంచి బయట పడ్డాను.
నిన్న సాయంత్రం నా కంటె 6 సంవత్సరాలు ముందు రిటైర్ అయిన ఒక స్నేహితుడిని కలిశాను. వాళ్ళ అబ్బాయికి ఇంకా పెళ్ళి చేయాలని చెప్పాడు. పైన ఇచ్చిన లింకు లో చదివితే,అమ్మ బాబోయ్ అనుకున్నా !!
మా చిన్నప్పుడు ఎవరైనా దేశం బయటకి వెళ్ళడమనేది చాలా అరుదుగా జరిగేది. వెళ్ళిన వారి గురించి ఎంతో గొప్పగా చెప్పుకునేవారు. ఇప్పుడు అలా కాదే.బయటకి వెళ్ళడం ఏదో అమలా పురం నుండి కాకినాడ వెళ్ళొచ్చినట్లుగా ఉంది.
నాకు బాగా గుర్తు– మా అన్నయ్య గారు మొదటిసారి ఇంగ్లాండ్ ఓ ఏడాది ఉండడానికి వెళ్ళినప్పుడు, నేనూ, మా తల్లితండ్రులూ బొంబాయి ఏరోడ్రం ( అలా అనేవారు !!) కి వెళ్ళి వీడ్కోలు చెప్పాము !! అప్పుడు మేము అందరం కలిసి ఓ ఫొటోకి కూడా దిగాం !! వెళ్ళిన వారానికో, పది రోజులకో ఓ ‘ఏరోగ్రాం ‘ వచ్చేదాకా, ఈ వెళ్ళిన మనిషి క్షేమంగా చేరేడో లేదో తెలిసేది కాదు. కొన్ని రోజులకి మా వదినగారు కూడా వెళ్ళి ఆయనతో ఉన్నారు. ఇంక వాళ్ళు తిరిగి వచ్చినప్పుడు మళ్ళీ హడావిడీ. ఏవేవో తెచ్చేవారు-టేప్ రికార్డరూ, వాచీలూ వగైరా వగైరా.అలాగే మా పెద్దన్నయ్య గారు కూడా ఎవరో వాళ్ళ స్టూడెంట్ పిలిస్తే వెళ్ళారు.అప్పుడూ ఇంతే !!
ఇప్పుడో దేశం బయటకి వెళ్ళని వారిని వేళ్ళమీద లెఖ్ఖ పెట్టొచ్చు, ఉదాహరణకి నేనూ, మా ఇంటావిడా. మా పిల్లలేమో బయటకి ‘లాంగ్ టర్మ్’ మీద వెళ్ళరూ, వెళ్ళినా ఏదో వారం, పదిహేను రోజులకీ వెళ్తూంటారు. ఇంక మమ్మల్నెవరు తీసికెళ్తారూ?
ఈ సోదంతా ఎందుకు చెప్తున్నానంటే క్రిందటి శుక్రవారం, మా అబ్బాయి యు.ఎస్. ఓ వారం పనిమీద వెళ్ళాడు. వెళ్ళినప్పటినుండీ, మా మనవరాలితో మాట్లాడని క్షణం లేదు.అస్సలు ఆ పాపకి, వాళ్ళ నాన్న బయటకు వెళ్ళడనే భావమే లేదు.తను లేకపోతే ప్రొద్దుటే స్కూలికి వెళ్ళడానికి ఏమైనా ‘పేచీ’ పెడుతుందేమో అని, ప్రొద్దుటే ఫోన్ చేసి లేపడం నుండీ, తను స్కూలు బస్సు ఎక్కేదాకా ఫోన్లే !! ఏమిటో ఈ ఫాస్ట్ జీవితం !!
నేను కొంతమందిని చూశాను–ఉద్యోగ రీత్యా బయటకు వెళ్ళకపోతే ఇంక నిద్ర పట్టదు, దానికోసం ఉద్యోగాలు మార్చడానికైనా వీళ్ళు రెడీ. ఆన్ సైట్ అనేది ఓ అబ్సెషన్ అయిపోయింది.
ఇంక సంవత్సరాలనుండీ బయటే ఉండేవారి గురించి నాకేమీ తెలియదనుకోండి.ఎక్కడో కొంతమంది ఉంటారు, పిల్లల పురుళ్ళకి వెళ్ళేవారు. వెళ్ళడం ఓ ఆరునెలలుండడం (వంతుల వారీగా).కొడుకు ఏ అమెరికాలోనో ఉన్నాడనుకోండి, ఇంక ఊళ్ళో వాళ్ళందరూ అతని తల్లితండ్రుల్ని సమయం దొరికినప్పుడల్లా పరామర్శీస్తూంటారు–‘అబ్బాయి దగ్గరకెప్పుడు వెళ్తున్నారూ?’అని.
‘ఇంకా వాళ్ళు పిలవలేదండీ’అని ఓ వెర్రి సాకు చెప్తారు. అప్పటికే ఆ అబ్బాయి అత్తమామలు వెళ్ళి ఆరునెలలుండి వచ్చేస్తారు. ఈ సంగతి ఈయనదాకా రాదు.ఎంత చెప్పినా మొదటి ప్రిఫరెన్సు అత్త మామలకే. పురుళ్ళకీ, చాకిరీకీ అవసరం వచ్చినప్పుడు మాత్రం అమ్మ గుర్తొస్తుంది, ఆ అమ్మతో ‘యాడెడ్ లగేజ్ ‘ నాన్న !! అందరూ అలా చేస్తారని కాదు, నేను విన్న కేసులు అలాటివి. ‘మీరు ఎప్పుడూ దేశం బయటకి వెళ్ళకుండా ఇలాటి విషయాలమీద అంత ఘంటాపథం గా ఎలా చెప్తున్నారూ’ అంటే ఇవన్నీ నేను విన్నవీ, చదివినవీ. ఇందులో ఎవరినైనా ‘హర్ట్’ చేస్తే క్షంతవ్యుడిని.నేను విన్నదీ చదివినదీ నిజం కాకూడదనే నా ఆశ.
మనం ఎప్పుడైనా ఎవరింటికైనా వెళ్ళామనుకోండి,ముందుగా ఓ చాక్లొట్ డబ్బా తెచ్చి ముందర పెడతారు.అంటే మనకి తెలియాలన్నమాట, వాళ్ళ అబ్బాయో కోడలో వచ్చేరని.అది చాక్లొట్ల ద్వారా మనకి తెలియచేయడం !! ఆ తరువాత వాళ్ళ పిల్లల ఆల్బం, ఆ వచ్చిన పిల్లో పిల్లాడో-వాళ్ళు యమా అక్సెంట్ తో ఎదో అడగడం,ఆ అడిగినది ఈ మామ్మకో, తాతయ్యకో అర్ధం అవదూ. ‘అక్కడంతా ఇంట్లో ఇంగ్లీషేనండి, తెలుగు అస్సలు అర్ధం అవదూ ‘ అని వీళ్ళ వివరణా!. ఇంక ఆ తాతయ్య గారు వీళ్ళని ఏ బజారులోకో తీసికెళ్ళి అన్నీ వివరించడం. అందరూ
ఈ మధ్యన బంగారం రేటు కొండెక్కేసింది.నాకు బాగా గుర్తు-నేను ఉద్యోగంలో చేరినప్పుడు అంటే 1963 లో 10 గ్రాముల బంగారం 80/- రూపాయలకి వచ్చేది.నా జీతంతో పాటే దాని ఖరీదుకూడా పెరుగుతూ వచ్చింది. 80/- రూపాయలున్నప్పుడు నా జీతం 200/- మాత్రమే. పైగా ఆరోజుల్లో స్మగ్లింగ్ చేసి తెచ్చేవారు, దానిఖరీదు కొంచెం తక్కువ ఉండేది.తెలిసున్నవాళ్ళకి తప్ప ఇతరులకి అమ్మేవారు కాదు.కాలక్రమేణా బంగారం ఖరీదూ, నా జితమూ ఒకేలా ఉండేవి.అదేదో తక్కువ ఉంటే కొనేవాడిననికాదు.ఊరికే పరిస్థితి చెప్పానంతే !!
అయినా అప్పటికి మనకి మంచి ఆలోచనలు ఎందుకు వస్తాయీ?స్వతంత్రం (నాకు !!) వచ్చిన కొత్తరోజులూ, అడిగేవాళ్ళెవరూ లేరు. మన ఇష్టం వచ్చినట్లుండేవాడిని.చేతిలో డబ్బులుంటే, ఏ సినిమాకి వెళ్దామా అనేకానీ ఇంకో ఆలోచన వచ్చేది కాదు. పైగా ఇంకో నమ్మకం–ఈ బంగారం వ్యవహారాలన్నీ ఇంట్లో వాళ్ళే చూసుకుంటారని( అంటే తల్లితండ్రులన్నమాట!). పెళ్ళి అయే సూచనలేమీ ఉండేవికావు. ఎవడికోసం ఈ బంగారం అవీనూ అని ఇంకో ఆలోచనా!! ఇలాటి అప్రయోజక ఆలోచనలకేమీ లోటు లేదు.ఎప్పుడైనా అమలాపురం వెళ్తే అందరికీ అదో పేద్ద ఇంప్రెషనూ, చిన్న వయస్సులోనే అంత మంచి జీతంతో ఉద్యోగం సంపాదించాడూ, ఒక్కడే ఉంటున్నాడూ, ఇంటికి ఏమీ పంపఖ్ఖర్లేదూ ఎంతో కొంత వెనకేసేఉంటాడూ అని !!నాకొచ్చే 400/- రూపాయలూ ఆరోజుల్లో మంచిజీతంక్రిందే లెఖ్ఖండి !! ఒక్కొక్కప్పుడు ఇవన్నీ విని ‘గిల్టీ’ గా ఫీల్ అయేవాడిని.మా నాన్నగారికి ఎంతో కొంత పంపించిఉంటే ఆయనేం తినేస్తారా? వీడు ఎలాగా పంపడు అని ఆయనకి తెలుసు.నేను ఉద్యోగంలో చేరేటప్పుడు,నా మొదటి జీతం చేతికి వచ్చేలోపల, మా అన్నయ్య లిద్దరూ తలో వెయ్యి రూపాయలూ ఇచ్చి పంపారు.ఇంక మా నాన్నగారికి, ఓ వంక దొరికింది-‘మీ అన్నయ్యల దగ్గర పుచ్చుకొన్న డబ్బు వాళ్ళకి తిరిగి ఇచ్చేయాలి రా ‘ అని ఓ ఉత్తరం వ్రాసి, నా దగ్గరనుండి ఆడబ్బు ఎలాగోలాగ తీసికున్నారు. ఓ విషయం చెప్పనా-అలా నాదగ్గరనుండి తీసికున్న డబ్బుని ఫిక్సెడ్ లో వేసి, ఆడబ్బుతోనే నా పెళ్ళికి కావలిసిన బంగారం కొన్నారు !
నాకు వయస్సులో పెద్ద అయిన ఓ స్నేహితుడు ఒకరుండేవారు.నన్ను ఎప్పుడు కష్టాల్లో ఉన్నా ‘బెయిల్ ఔట్ ‘ చేసింది ఆయనే. పెళ్ళి అయినతరువాత కూడా, ఆయనే దిక్కు.వాళ్ళింటికి వెళ్ళినప్పుడు ఒకసారి ఆయన చెప్పారు.వాళ్ళకి ఇద్దరు అమ్మాయిలూ,ఒక అబ్బాయీ.-ఆవిడకూడా టీచర్ గా పనిచేసేవారు. ఆయన నాకు ఓ అమూల్యమైన సలహా ఇచ్చారు.-వాళ్ళకి మొదటి కూతురు పుట్టినప్పటినుండీ, ప్రతీ నెలా ఓ గ్రామో,అరగ్రామో బంగారం కొనడమూ, దానిని ఓ కాగితంలో పొట్లంకట్టేసి, దానిమీద కొన్న తారీఖూ, రేటూ వ్రాసేసి కప్ బోర్డ్ లో పెట్టేయడం, దానిగురించి మర్చిపోవడం. ఇలా ఆ దంపతులు,ఇద్దరు పిల్లలి పేరనా ప్రతీ నెలా బంగారం కొనేవారు.అలా పోగెట్టిన బంగారం తోనే, వాళ్ళ పెళ్ళిళ్ళు చేశారు. మనవాళ్ళు, ఆంధ్రా వాళ్ళైనా,ఇంకో ప్రదేశం వాళ్ళైనా అమ్మాయి పెళ్ళిలో బంగారం తప్పకుండా పెడతాముకదా ( మన పిల్లకే కదండీ).ప్రతీ నెలా ఓ గ్రాము బంగారం కొనడం ఓ పేద్ద ఘనకార్యం కాదు. మనం చేసే పిచ్చి ఖర్చుల్లో ఇదెంతా? కానీ దాని ఉపయోగం ఏమిటో కూతురి పెళ్ళి చేసినప్పుడు తెలుస్తుంది.
మేము కూడా ఇలాగే చేశాము. మా డాక్టర్ ఫ్రెండు గారికి ఈ సంగతి చెప్తే వాళ్ళూ మొదలెట్టారు.మా అమ్మాయి పెళ్ళిలో బంగారం పెట్టవలసివచ్చినప్పుడు,ఇది ఎంత ఉపయోగించిందో చెప్పలేము.మా మనవరాలు ( అబ్బాయి కూతురు) పుట్టినప్పుడు వాళ్ళకి సలహా ఇస్తే ముందర కొంచెం వెనుకాడేరు కానీ,ఆ తరువాత దానిలో ఉన్న సుఖం ఏమిటో తెలిసి, మా కోడలు వాళ్ళు కొన్నదానిగురించి చెప్పినప్పుడు ఎంత సంతోషంగా ఉంటుందో!
ఇప్పుటి జనరేషన్ వాళ్ళకి ఇదంతా చాదస్థంగా కనిపించవచ్చు. చదువుతున్నాము కదా అని ఈయన ఊరికే ఉచిత సలహాలు ఇచ్చేస్తున్నాడూ,బంగారం కొనాలంటే పేద్ద లేఖ్ఖేమీ కాదు,పిల్ల పెళ్ళి అవడానికి ఇంకా పాతికేళ్ళుంది, ఇప్పటినుండీ ఇవన్నీ ఎందుకూ అనవసరం అని. ప్రస్తుత రేట్ల ప్రకారం గ్రాము బంగారం ఎంతవుతుందీ–1700/- రూపాయలు మాత్రమే. ఆ ఎమౌంట్, మీరు,కుటుంబంతో హొటల్ కి వెళ్ళి ప్రతీ వారం తినేటంత కూడా ఉండదు. ఓ వారం వెళ్ళలేదనుకోండి ఏం అవుతుంది.? మీ లక్షరీస్ మానుకోమని చెప్పడం లేదు.. మనకి నచ్చినా, నచ్చకపోయినా అమ్మాయికి పెళ్ళి చేసినప్పుడు ఏ యుగంలోనైనా స్త్రీ ధనం క్రింద బంగారం ఇవ్వాల్సిందే. ఆ ఇచ్చేదేదో మనకి సౌకర్యంగా ఉండే పధ్ధతిలో చేస్తే ఎంత హాయిగా ఉంటుందీ?
ఇన్ఫ్లెషన్ అయినా ఇంకో ‘ఫ్లేషన్’ అయినా బంగారం బంగారమే. పైగా ఇలా పిల్ల పేరుమీద కొంటే దానిమీద చెయ్యి వేయము !! అదో సెంటిమెంటూ.ఒక్క ఏడాది చేసి చూడండి, జస్ట్ సరదాగా !!
ఈ మధ్యన బయటకు బస్సులో గానీ, లోకల్ ట్రైన్ లో గానీ వెళ్తున్నప్పుడు చూస్తూంటాను–చిన్న చిన్న పిల్లలు 5 ఏళ్ళవాళ్ళుకూడా, ఒక్కళ్ళూ స్కూలికో, ఇంకెక్కడికో వెళ్ళడం చూస్తూంటే బలే ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. నేను ఉద్యోగంలో చేరేవరకూ అంటే 18 ఏళ్ళు వయస్సు వచ్చేవరకూ, ఒక్కడినీ ఎప్పుడూ ఎక్కడికీ అంటే బయట ఊళ్ళకి వెళ్ళనిచ్చేవారు కాదు.ఇప్పటి వాళ్ళని చూస్తూంటే బలే ముద్దొస్తూంటుంది.
మా రోజుల్లో స్కూలునుండి ఎప్పుడైనా ఎక్స్కర్షన్ కి వెళ్ళాలంటే, వరదలొచ్చినప్పుడు గోదావరీ ( గట్టుమీద దాకానే), లేకపోతే రాజమండ్రీ పేపర్ మిల్లూ, జైలూ. జైలు మాత్రం రెండు సార్లు చూశాను( అంటే దాంట్లో పెట్టారని కాదు), ఎక్స్కర్షన్ ద్వారానండిబాబూ.ప్రొద్దుటే వెళ్తే సాయంత్రానికి వచ్చేయడమే. ఆ మర్నాడు చూసివచ్చిన దానిమీద ఓ కాంపోజిషన్ వ్రాయమనేవారు, అదొక్కటే బాగుండేది కాదు !!కాలెజీ కి వచ్చిన తరువాత బైయాలజీ, జూఆలజీ వాళ్ళూ ఎక్కెడెక్కడికో , అవేవో ఆకులూ, అలమలూ చూడ్డానికి వెళ్ళేవాళ్ళు. లెఖ్ఖల వాళ్ళం కాబట్టి అలాటివేమీ
ఉండేవి కావు. దానితో ఏమయ్యిందంటే అదేదో ఈస్థటిక్ సెన్స్ అంటారు, అది నాకు వంటబట్టలేదు.అలాటిది ఉండాలంటే పెట్టిపుట్టాలండి బాబూ. అప్పుడెప్పుడో అమ్మాయీ, అల్లుడూ మమ్మల్ని,
తాజ్ మహలూ అవీ చూపించడానికి తీసికెళ్ళారు.అంతకుముందరే రెండు మూడు సార్లు ఆగ్రావెళ్ళాను ఒక్కడినీ ( ఫాక్టరీ పనిమీద). ఆగ్రాదాకా వెళ్ళి తాజ్ మహల్ చూడలేదంటే తిడతారని భయం!! అందుకోసమని అక్కడికి వెళ్ళాను.అక్కడ ఫోటోలు తీసేవాళ్ళు, మన వెనక్కాల పడి, అన్ని రకాల ఫోజుల్లోనూ ఫోటోలు తీస్తామంటారు. మనం తాజ్ మీద ఉన్నట్ళూ, తాజ్ మన చేతిల్లో ఉన్నట్లూ వగైరా వగైరా..అవన్నీ తీయించుకున్నాను, వెళ్ళినట్లు ఫ్రూఫ్ ఉండాలిగా, పైగా తాజ్ చూసివచ్చామంటే అదో స్టేటస్ సింబలూ. నాకైతే తాజ్ ఏమీ పేద్దగొప్పగా అనిపించలేదు, అలా అంటే డొక్క చీరేస్తారు. అందువలన ఏవేవో మాటలు చెప్పవలసివచ్చింది ‘ఇట్ వజ్ బ్యూటిఫుల్’నథింగ్ లైక్ దట్ ఇన్ ద వల్డ్ ‘ (అక్కడికి ప్రపంచంలో ఉన్నవన్నీ చూసేసినట్లు!!).ఇలాటి ఫాల్తూ ఖబుర్లు చెప్పెసి తీయించుకున్న ఫొటోలు చూపిస్తే గొడవ వదిలిపోతుంది !!
అందుకనే ఎక్కడికైనా వెళ్ళడానికి అంత ముందుండను. మా ఇంటావిడకి అలా కాదే. తనకి ఈ ఈస్థటిక్ వ్యవహారం ఎక్కువ. ప్రతీదాంట్లోనూ అదేదో కనిపిస్తూంటుంది. ఉద్యోగంలో ఉన్నన్నాళ్ళూ, ఎక్కడికీ వెళ్ళలెదు. పిల్లలూ, చదువులూ అంటూ వెర్రిమొర్రి వంకలు పెట్టి.ఎప్పుడైనా వెళ్ళినా తిరుపతీ, లేకపోతే ఇంటికీ ను.ఇప్పుడనిపిస్తూంది, నన్ను ఎలా భరించారో అని!!
మేము ఎప్పుడైనా ఇంటికి వెళ్ళవలసి వస్తే, విజయవాడ దాకా ట్రైన్ లో వెళ్ళి, అక్కడినుండి బస్సులో తణుకు వెళ్ళేవాళ్ళం.స్టేషన్ లో దిగ్గానే, పోనీ ఆటోలో వెళ్ళొచ్చుగా, అబ్బే, అదేమిటో సైకిల్ రిక్షాలోనే ఆపసోపాలు పడుతూ, మేమూ, సామాన్లూ,ఇద్దరుపిల్లలతో బస్ స్టాండ్ దాకా వెళ్ళడం. అసలు ఆటోలో హాయిగా వెళ్ళొచ్చూ అనే ఆలోచన ఎందుకు వచ్చేది కాదో? తణుకు బస్ స్టాండ్ లో దిగి, మళ్ళీ సైకిల్ రిక్షా !! అప్పుడప్పుడు మా పిల్లలు ఇప్పుడు అడెగుతూంటారు–‘డాడీ ఆంధ్రాలో ఇంకా సైకిల్ రిక్షాలున్నాయా’అని.చెప్పానుకదండీ, మానసికంగా ఎదగాలంటే
ఎంతో పుణ్యం చేసికోవాలి.నాలాటి వాళ్ళు ఎప్పుడూ ఎదగలెరు.పోనీ జీవితంలో చేయవలసినవి అన్నీ పూర్తయ్యాయికదా, ఇప్పుడైనా సుఖపడొచ్చుగా, అబ్బే, ఇప్పటికీ బయటకు నేను ఒక్కడినీ వెళ్ళవలసివస్తే, నడకా,బస్సూ, లెక లోకలూ. అంతేకానీ ఎప్పుడూ ఒక్కడినీ ఆటో ఎక్కను. కొంతమందికి సుఖపడే యోగం ఉండదుట.మా ఇంటావిడనిమాత్రం ఎప్పుడూ ఆటోలోనే తీసికెళ్తానండోయ్.
ఇప్పుడు పూణే వచ్చేసిన తరువాత, టైమున్నప్పుడు, వీకెండ్స్ లో ఎప్పుడైనా పిల్లలు ఎక్కెడెక్కడికో తీసికెళ్తూంట్టారు.వాళ్ళతో పాటు వెళ్ళడం,’ఆహా ఓహో ‘అనడం తప్పించి, నా బుర్రలో ఏమీ పడదు.అందులో వాళ్ళందరికీ కనిపించే అందాలు అదేమిటో నాకు చచ్చినా కనపడవు.నా దారిన నేనేదో పడిఉంటాను. మా ఇంటావిడకైతే ఆ ప్రకృతి చూసేటప్పడికి ఇంక ఒళ్ళు తెలియదు.పోన్లే పిల్లలద్వారా అయినా తన కోరికలు తీరుతున్నాయీ అనుకుంటూంటాను.
ప్రతీ భార్యా, తన భర్తతో స్కూటర్ మీదైనా,కారులోనైనా, ఆఖరికి సైకిలు మీదైనా వెళ్ళాలనిఉంటుంది. తను చేసికున్న అదృష్టమేమిటో, నాకు సైకిలు కూడా రాదు.అందువలన ఆ కోరిక కూడా తీరలేదు!!
gavarnamentu loo udyogaalu chesetappudu, edaina trining kaaryakramaalaki velladam chala baga undedi. bayati faaktareelanundi vachina paata mitrulni kalusukovadam minaha pedda emi neerchukuneedi undedi kaadu. ee trainingulu oo aatavidupu laaga undevi.adhee ekkadaina bayati oollaki velladam inka bagundedi.
meeru eppudaina gamaninchara ? evaraina manaki telisinavaaru divangatulaite chala baadha padataamu. evaro okari dwara ee vaarta telisikoni, daggara vaallandaruu cherataru.vellina modati araganta aa poinayina gurinche matladukuntaru, aayana chesina manchi panuluu, aafiisulo aayana pravartanaa vagaira, vagaira.. idedo nenu vaataavaranaanni haasyamgaa teesikuntananukokandi, maamuulugaa atuvanti sandarbhaallo tarachuu jarige vishayaalu cheptunnaanu.
poinayaana intiki mundara oo pendal vesi oo padi padihenu kurcheelu vestaaru.inko chitramemante shubha kaaryaanikii, eelaati vaatikii kuudaa oke rakamaina rangu pendal/shamiana vestaaru. aa vachina vaallandarikii, divangatulaina asami, aa mundu roju raatri daka andaritoonuu ela matladindi, tellareka akasmaattugaa ela padipoyindii, dactor gaari daggaraku velle lopala ela praanam poindi annee matladukuntaru.oo araganta, ganta ee maatalu puurti ayina taruvaata, aa vachina vaallandarikii, inka matladadaniki ( poinayanani gurinchi) emi undadu. inka akkadinundi, aayana bady teesikelledaakaa edho kalakshepam undaaligaa, oollo khaburlanni modaledataaru.vaalla udyogaala loni kashtasukhaaluu vagaira vagairam idem vichitramo ardham avadu. veellu khaburlu cheppukovadaaniki inko pradesame dorakaleda?vachina pani emiti, matladadaniki emi vishayam lekapothe noru moosukuni koorchochugaa.
inka pellillalo konni chitraati vichitramaina sannivesaalu chustuntamu. pellillaki velledi, chinnanati snehitulni, chuttalani kalusukovadam kosame. mottamodatagaa evari pellikosam vellemo, vaallani kalusukoni, meeru vachi pilichaaruu, idigo nenu vachesaanuu, intlo teerika leka maa aavida raalekapoyindii (ivannee standerd kaaranaale lendi) avannee cheppestaaru. pellipedda gaari bharya u ademity vadina gaarini teesuku raledun ani oo saari adigesi (ayithe eeyanakemee ivvakkharledu, ani akountulo vesesikuntundi, mogaallu okkhalluu pelliki velte vallakemi aakhariki jebirummalu kuudaa dorakadu. intaavidatoe kalisi velte, mana chuttarikaanni batti, jaakettu guddo, pettubadi cheero dorukutundi).
aa vachina peddamanishi, mundugaa tiffinu, coffy teesikoni hallo telisina vallevaraina unnaremo vedukutaadu. eeyana adrushtam bagunte, tanu 30-35 samvatsaraala kritam kalasi chaduvukunnavado, leka oke oollo prakka prakkala illallo undevado dorukutaadu. ekkado chusinatlanipistundi cony ghnaapakam raadu. pratee roojoo chusevalle gurtundaru, mufai ella taruvaata ela gurtu padataaruu?
elaagaithene oo rendu moodu saarlu okallanokallu chusukunna taruvaata evevo ghnaapakaalu vachi emiru falana kadhu, ani okarinokaru palakarinchukuntaaru.okati rendu maatalaina taruvaata puurtigaa gurtukochestundi. chala kaalam taruvaata kalusukovadamto inka veella khaburlu, gadachina mufai ellaloonuu jariginavanni nemaru vesikuntaaru. chinnappudu kalisi chaduvukunnatlaite, teacherlani ela edipinchevaro, aadapillalni ela edipinchevaro gurtu chesikuntaaru.paata snehitulu evaroru ekkadekkada untunnaro avannee matladukuntunnaru. inka veella kutumba parichayaalu avaliga. andulo okaayana okkade vachaadu kabatti bratiki potaadu. rendo aayana, evaro chinna pillani pilichi,eaakkada khaburlu cheptondi, mee ammammani oo saari ilaa piluniani, haayigaa evo khaburlu cheptunna oo peddaavidani pilustaadu.eidigonoy, maa aavidani interduse chesi, u itanu gurtunnada, rajamandri loo maa aafisulone panichesevadunae ani adugutaadu.eeyana gurtu pattadaanike ganta pattindani marchipotaadu. aavidemo mohammaataaniki, u gurtu lekem, vadinagaarini teesukuraaledem antundi. nijam cheppalante aavidaki gurtem undadu,aina ilati standerd dailaggu cheppeste godavundadu!! akkaditho ee parichaya kaaryakramam puurti avadu, eeyana kodukuu, kodaluu, manavado manavaraalo, veellandarinee pilichesi, oo identification perade cheyistaadu.andaruu varasalo nilchovadam, oo plastic smile mukhaniki pulimesukovadam. veellandarinee chusi photolu tisevadu oo saari click cheyadam. ivannee puurtaina taruvaata, okalla sel nambarlu okallu teesikovadam, ee rojullo inko faashanuu–mail ai.di undaa ani adagadam, (ante avatali vaadiki teliyaalannamaata veedi daggara computer undee ani !!
meeru chuse untaaru,prapancham loo nootiki 90 mandiki edho rakamaina ottidi ( mana bhasha loo ntenshan andaamu.) thoo baadha paduthoontaaru. adhi aardhika sambandhamainadi kaavachhu,aafiisulo edho rakamainadi avochu. ee lokamloki vachina pratee prraanikee ( appude puttina pasi paapa thoo sahaa) ee ottidi untoone untundi.kontamandi cheppukuntaaru,kontamandi tamalo tame baadha paduthoontaaru. inko rakam, vaalla tension ni edurugundavadiki transfer chesesi, vaallu chidaanandamgaa untaaru.vaalla pani andariloki haayi.pade tippalevo rendo vade padataadu. pasi paapala tension ee kovaloke vastundi. aa paapaki vachina tension telisikovadaaniki manaki taatalu digi vastaaru.
inkontamanduntaaru, oorike panee pata lekunda, oollovaalladaggara poju pettadaaniki, ee tension anedaanini oo rehbila upayogistuuntaaru. tanedo socity ki edho upakaaram chestunnatlunnu, daanikosam tanu enni tippalu padutunnado andarikee teliali annatlu bihav chestuntaru. ilativi tanantata tane tecchikonnavi, intlo vaalla aavidani adigithe asalu nijam telustundi–u eeyanakemee pani ledandi, oollovaalla godavalannitilonu veledataaru,anduke leniponi godavalu.haayigaa tini rama krishna antuu kurchoka retire ayina taruvaata endukuu ee talanoppulim ani assalu sangati cheppestaaru.
inko rakam vaallu- u maa rojullo ela undedandi, tandri edurugunda nunchune dhairyam undeda? ippudu chudandi, assalu kramasikshane ledu,vaallaki teliyadu, chepte kopalu, veelluu, veella kharchulu, aipu adupuu ledu, ela bagupadataro teliyadu ani pillalu edurugunda lenappudu, tama intiki vachina snehitulato cheppukuni, vaallani estress bastarky laaga vaadukuntaaru.
chaduvukune rojullo unde ntenshan inkola untundi. pareeksha peparlu ela untayo ani modalettinadi, riselt vachedaka vaadi mohamlo kanipistuuntundi,idhi evariki, shradhdagaa chadivi,pareekshalu rasevallaki. nalati vaaru u chidaananda swaroopuli pareekshalu eppudaipotaya ane tension tappinchi, edho prapanchaanni udhdharincheddamanna korika undedi kaadu,denikee tensionuu padaledu.anduke vatti digri chetikochesina taruvaata oorimeeda paddaanu.
idivarakati rojullo ante inka ee prema vivaahaaluu avy praachuryam pondani rojullo, gurtundigaa, andarikee, pellichuupula kaaryakramam nundi,koothuru kaparam pettedaka annee tension lee.inka akkadinundi, pellikoduku vaallaki tension praarambham avutundi-kotta kodalu ela untundo, cheppina maata vintundo ledho,verinti kaparam pedadaamantundo, aadapaduchuni intiki raanistundo ledho lativi. pellichuupula taimulo ayithe, pellikuturi tandriki tension untundani telusu, cony konni konni kesullo, pellikoduku ki kuudaa tension untundandoy,udaaharanaki nenu, amalapuram loo chusi,annavaramlo taali kattedaka asalu nannu oppukuntundo ledho ane tensionay.daaniki saayam,memu pelliki kakinada meedugaa bayaluderinappudu, ekkado oka sandarbhamlo maa naannagaaru, rikshaavaallatho debbalata pettukunnaru, edo maata teda vachindi, elago laaga
avannee setil chesikuni, oo vyaan matladukuni veltunte, aaroju kaakinaadalo trafic banduu, maa gaadeeni vadalamani godava.elaagolaaga, aa hardil daatukuni, annavaram cherina taruvaata, appatikinka aadapellivaaru tanuku nundi raaledannaaru.evarinainaa adagalante siggu,naa tension evariki cheppukonu? oo chevi maa vaallandaruu matladukonedanimidi vesunchaanu.intalo
tanuku bassu vachindannaaru. melliga andaruu digutunnarandi, intatlo evaro arustunnaru-yredhava phani alaa paripokuram ani. adhi naa chevina padi veellillu bangaaramgaanuu, pellavakundaane ilaa tidutunnaaruu anukoni, ponle edjust ayipodaamanukunnaanu. aa taruvaata telisindi m vedhava phani u ani piluvabadina praani, nenu kaadaninnuu, naaku snaatakam taimulo geddam krinda bellammukka kottaboye naa ebava marideenuhani.inka kondameeda ki vachina taruvaata, evaro cheppaaru, devasthaanam aafiisuloki velli santakaalu pettaalani, adedo tondaragaa cheseste godava undadugaa, inka nachina nachakapoyina nathone untundee ani, appatidaka padda tension lonchi bayata paddaanu.
ninna saayantram naa kante 6 samvatsaraalu mundu retire ayina oka snehitudini kalisaanu. vaalla abbaiki inka pelli cheyalani cheppaadu. paina ichina linku loo chadivite,amma baboy anukunna !!
maa chinnappudu evaraina desham bayataki velladamanedi chala arudugaa jarigedi. vellina vaari gurinchi entho goppagaa cheppukunevaaru. ippudu alaa kaade.bayataki velladam edho amala puram nundi kakinada vellochinatlugaa undi.
naaku baga gurtu– maa annayya gaaru modatisaari ingland oo edaadi undadaaniki vellinappudu, nenuu, maa tallitandruluu bombai erodram ( alaa anevaaru !!) ki velli veedkolu cheppaamu !! appudu memu andaram kalisi oo photoki kuudaa digam !! vellina varaniko, padi rojulako oo maerogram u vachedaka, ee vellina manishi kshemangaa cheredo ledho telisedi kaadu. konni rojulaki maa vadinagaaru kuudaa velli aayanatho unnaaru. inka vaallu tirigi vachinappudu mallee hadavidy. evevo tecchevaaru-tape rikaardaruu, vaacheeluu vagaira vagaira.alaage maa peddannayya gaaru kuudaa evaro vaalla student piliste vellaaru.appuduu inthe !!
ippudo desham bayataki vellani vaarini vellameeda lekhkha pettochu, udaaharanaki nenuu, maa intavida. maa pillalemo bayataki elang turme meeda vellaruu, vellinaa edho vaaram, padihenu rojulakee veltuuntaaru. inka mammalnevaru teesikeltaaruu?
ee sodanta enduku cheptunnanante krindati sukravaaram, maa abbai yu.es. oo vaaram panimeeda vellaadu. vellinappatinundi, maa manavaraalito matladani kshanam ledu.assalu aa paapaki, vaalla naanna bayataku velladane bhavame ledu.tanu lekapothe proddute schooliki velladaaniki emaina epechi pedutundemo ani, proddute fon chesi lepadam nundi, tanu skoolu bassu ekkedaka fonle !! emito ee fast jeevitam !!
nenu kontamandini chushanu–udyoga reetya bayataku vellakapothe inka nidra pattadu, daanikosam udyogaalu marchadanikaina veellu redy. aan sait anedi oo absession ayipoyindi.
inka samvatsaraalanundii bayate undevari gurinchi nakemi teliyadanukondi.ekkado kontamandi untaaru, pillala purullaki vellevaaru. velladam oo aarunelalundadam (vantula vaareegaa).koduku e americalono unnadanukondi, inka oollo vaallandaruu athani tallitandrulni samayam dorikinappudalla paraamarseestuuntaaru–eabbai daggarakeppudu veltunnaaruu?eani.
einka vaallu pilavaledandiyna oo verri saaku cheptaaru. appatike aa abbai attamaamalu velli aarunelalundi vachestaaru. ee sangati eyanadaka raadu.entha cheppina modati preferensu atta mamalake. purullakee, chaakireekii avasaram vachinappudu maatram amma gurtostundi, aa ammatho eaded lagej u naanna !! andaruu alaa chestaarani kaadu, nenu vinna kesulu alativi. emiru eppuduu desham bayataki vellakunda ilati vishayaalameeda anta ghantapatham gaa ela cheptunnari ante ivannee nenu vinnavi, chadivinavi. indulo evarinainaa eahreat cheste kshantavyudini.nenu vinnadee chadivinadii nijam kakudadane naa aasha.
manam eppudaina evarintikainaa vellamanukondi,mundugaa oo chaclot dabba tecchi mundara pedataaru.ante manaki teliyaalannamaata, vaalla abbayo kodalo vacherani.adhi chaaklotla dwara manaki teliyacheyadam !! aa taruvaata vaalla pillala albam, aa vachina pillo pillado-vaallu yama axent thoo edo adagadam,aa adiginadi ee mammako, taatayyako ardham avaduu. keakkadanta intlo inglishenandi, telugu assalu ardham avaduu u ani veella vivaranaa!. inka aa taatayya gaaru veellani e bajaruloko teesikelli annee vivarinchadam. andaruu
ee madhyana bangaram retu kondekkesindi.naaku baga gurtu-nenu udyogamlo cherinappudu ante 1963 loo 10 graamula bangaram 80/- roopaayalaki vachedi.naa jeetamtho pate daani kharidukuda perugutuu vachindi. 80/- roopaayalunnappudu naa jeetam 200/- matrame. paiga aarojullo smugling chesi tecchevaaru, daanikhareedu konchem takkuva undedi.telisunnavallaki tappa itarulaki ammevaaru kaadu.kalakramena bangaram khareeduu, naa jitamuu okela undevi.adedo takkuva unte konevaadinanikaadu.oorike paristhiti cheppananthe !!
aina appatiki manaki manchi aalochanalu enduku vastaayee?swatantram (naaku !!) vachina kottarojuluu, adigevallevaru leru. mana ishtam vachinatlundevadini.chetilo dabbulunte, e sinimaki veldama anekani inko aalochana vachedi kaadu. paiga inko nammakam–ee bangaram vyavahaaraalannii intlo vaalle chusukuntaarani( ante tallitandrulannamata!). pelli aye suchanalemi undevikavu. evadikosam ee bangaram avinoo ani inko alochana!! ilati aprayojaka aalochanalakemi lotu ledu.eppudaina amalapuram velte andarikee adho pedda impreshanuu, chinna vayassulone anta manchi jeetamtho udyogam sampaadinchaaduu, okkade untunnadu, intiki emi pampakhkharleduu entho kontha venakeseuntaaduu ani !!nakoche 400/- roopaayaluu aarojullo manchijeetankrinde lekhkhandi !! okkokkappudu ivannee vini nglte gaa feel ayevadini.maa naannagaariki entho kontha pampinchiunte aayanem tinestara? veedu elaga pampadu ani aayanaki telusu.nenu udyogamlo cheretappudu,naa modati jeetam chetiki vachelopala, maa annayya liddaruu talo veyyi roopaayaluu ichi pampaaru.inka maa naannagaariki, oo vanka dorikindi-memi annayyala daggara puchukonna dabbu vaallaki tirigi icheyali raa u ani oo uttaram vraasi, naa daggaranundi aadabbu elaagolaaga teesikunnaru. oo vishayam cheppana-alaa naadaggaranundi teesikunna dabbuni fixed loo vesi, aadabbutone naa pelliki kaavalisina bangaram konnaru !
naaku vayassulo pedda ayina oo snehitudu okarundevaaru.nannu eppudu kashtaallo unna ebail out u chesindi aayane. pelli ayinataruvaata kuudaa, aayane dikku.vaallintiki vellinappudu okasari aayana cheppaaru.vaallaki iddaru ammaayiluu,oka abbai.-aavidakuda teacher gaa panichesevaaru. aayana naaku oo amoolyamaina salaha icharu.-vaallaki modati koothuru puttinappatinundi, pratee nela oo gramo,aragraamo bangaram konadamuu, daanini oo kaagitamlo potlankattesi, daanimeeda konna taareekhuu, raetuu vrasesi kap bord loo petteyadam, daanigurinchi marchipovadam. ilaa aa dampatulu,iddaru pillali perana pratee nela bangaram konevaaru.alaa pogettina bangaram thone, vaalla pellillu chesaru. manavallu, andhra vallaina,inko pradesam vallaina ammai pellilo bangaram tappakunda pedatamukada ( mana pillake kadandi).pratee nela oo graamu bangaram konadam oo pedda ghanakaryam kaadu. manam chese picchi kharchullo identa? cony daani upayogam emito koothuri pelli chesinappudu telustundi.
memu kuudaa ilaage cheshamu. maa dactor frendu gaariki ee sangati chepte vaalluu modalettaaru.maa ammai pellilo bangaram pettavalasivachinappu,idhi entha upayoginchindo cheppalemu.maa manavaraalu ( abbai koothuru) puttinappudu vaallaki salaha iste mundara konchem venukaaderu cony,aa taruvaata daanilo unna sukham emito telisi, maa kodalu vaallu konnadaanigurinchi cheppinappudu entha santoshamgaa untundo!
ipputi janareshan vaallaki idantaa chaadasthamgaa kanipinchavacchu. chaduvutunnamu kada ani eeyana oorike uchita salahalu ichestunnadu,bangaram konalante pedda lekhkhemi kaadu,pilla pelli avadaaniki inka paatikellundi, ippatinundii ivannee endukuu anavasaram ani. prastuta retla prakaaram graamu bangaram entavutundii–1700/- roopaayalu matrame. aa emount, meeru,kutumbamtho hotal ki velli pratee vaaram tinetanta kuudaa undadu. oo vaaram vellaledanukondi yem avutundi.? mee laksharis manukomani cheppadam ledu.. manaki nachina, nachakapoyina ammayiki pelli chesinappudu e yugamlonainaa stree dhanam krinda bangaram ivvalsinde. aa ichededo manaki soukaryamgaa unde padhadhatilo cheste entha haayigaa untundee?
inflession aina inko eflation aina bangaram bangarame. paiga ilaa pilla paerumeeda konte daanimeeda cheyyi veyamu !! adho centimentu.okka edaadi chesi chudandi, just saradaagaa !!
ee madhyana bayataku bassulo gaanee, lokal trine loo gaanee veltunnappudu chustuntanu–chinna chinna pillalu 5 ellavallukuda, okkalluu schoolico, inkekkadiko velladam chustunte bale aascharyamgaa untundi. nenu udyogamlo cherevaraku ante 18 ellu vayassu vachevarakuu, okkadinee eppuduu ekkadiki ante bayata oollaki vellanichevaaru kaadu.ippati vaallani chustunte bale muddostuntundi.
maa rojullo skoolunundi eppudaina excurtion ki vellalante, varadalochinappudu godavari ( gattumeeda dakane), lekapothe rajamandri paper millu, jailuu. jailu maatram rendu saarlu chushanu( ante daantlo pettaarani kaadu), excurtion dwaaraanandibaaboo.proddute velte saayantraaniki vacheyadame. aa marnadu chusivachina daanimeeda oo composition vraayamanevaaru, adokkate bagundedi kaadu !!caleji ki vachina taruvaata bialogy, julogy vaalluu ekkedekkadiko , avevo aakuluu, alamaluu chuddaniki vellevaallu. lekhkhala vaallam kabatti alativemy
undevi kaavu. daanitho emayyindante adedo eesthatik sens antaaru, adhi naaku vantabattaledu.alaatidi undalante pettiputtaalandi baaboo. appudeppudo ammayee, alludoo mammalni,
taj mahaluu avy chuupimchadaaniki teesikellaaru.antakumundare rendu moodu saarlu aagraavellaanu okkadinee ( foctery panimeeda). agradaka velli taj mahal chudaledante tidataarani bhayam!! andukosamani akkadiki vellaanu.akkada photolu teesevaallu, mana venakkaala padi, anni rakala phojulloonuu photolu teestaamantaaru. manam taj meeda unnatluu, taj mana chetillo unnatluu vagaira vagaira..avannee teeyinchukunnaanu, vellinatlu froof undaaligaa, paiga taj chusivachamante adho states simbaluu. naakaithe taj emi peddagoppagaa anipinchaledu, alaa ante dokka cheerestaaru. anduvalana evevo maatalu cheppavalasivachindi aite vaj beautifolnething laik dhath in da wuld u (akkadiki prapanchamlo unnavannee chusesinatlu!!).ilati faaltuu khaburlu cheppesi teeyinchukunna photolu chupiste godava vadilipotundi !!
andukane ekkadikaina velladaaniki anta mundundanu. maa intavidaki alaa kaade. tanaki ee eesthatik vyavahaaram ekkuva. prateedaantloonuu adedo kanipistuuntundi. udyogamlo unnannaalluu, ekkadiki vellaledu. pillaluu, chaduvuluu antuu verrimorri vankalu petti.eppudaina vellinaa tirupatii, lekapothe intiki nu.ippudanipistuundi, nannu ela bharincharo ani!!
memu eppudaina intiki vellavalasi vaste, vijayavada daka trine loo velli, akkadinundi bassulo tanuku vellevallam.station loo diggane, ponee autolo vellochugaa, abbe, ademito saikil rikshaalone aapasopaalu paduthoo, memu, saamaanluu,iddarupillalato bus stand daka velladam. asalu autolo haayigaa vellochu ane aalochana enduku vachedi kaado? tanuku bus stand loo digi, mallee saikil riksha !! appudappudu maa pillalu ippudu adegutuuntaaru–cudady aandhraalo inka saikil rikshaalunnaayaari.cheppaanukadandii, maanasikamgaa edagalante
entho punyam chesikovali.nalati vaallu eppuduu edagaleru.ponee jeevitamlo cheyavalasinavi annee puurtayyaayikadaa, ippudaina sukhapadochugaa, abbe, ippatikee bayataku nenu okkadinee vellavalasivaste, nadaka,bassoo, leka lokaluu. antekani eppuduu okkadinee auto ekkanu. kontamandiki sukhapade yogam undaduta.maa intavidanimatram eppuduu autolone teesikeltanandoy.
ippudu poonhe vachesina taruvaata, taimunnappudu, weakends loo eppudaina pillalu ekkedekkadiko teesikeltuunttaaru.vaallatho paatu velladam,reaha oho eanadam tappinchi, naa burralo emi padadu.andulo vaallandarikii kanipinche andaalu ademito naaku chachina kanapadavu.naa daarina nenedo padiuntaanu. maa intaavidakaithe aa prakruti chusetappadiki inka ollu teliyadu.ponle pillaladwara aina tana korikalu tiirutunnaayi anukuntuuntaanu.
pratee bharya, tana bhartatho scooter meedainaa,kaarulonainaa, aakhariki saikilu meedainaa vellaalaniuntundi. tanu chesikunna adrushtamemito, naaku saikilu kuudaa raadu.anduvalana aa korika kuudaa teeraledu!!