గిరిజన గ్రామంలో పెత్తందారు దౌర్జన్యం - అనాథగా మారిన మృతుని కుటుంబంప్రశ్నించడమే ఓ గిరిజనుడు చేసిన నేరం. అందుకు ప్రతిగా అధికార పార్టీ నాయకుడు పెత్తందారు కర్రతో దాడిచేసి కొట్టి చంపేశాడు. దీంతో, మృతుని కుటుంబం అనాథగా మారింది. గ్రామంలో విషాద ఛాయలు అలముకున్నాయి. ఏజెన్సీ వ్యాప్తంగా నిరసన కార్యక్రమాలు ఊపందుకున్నాయి. అయినా ప్రభుత్వం స్పందించలేదు. పైగా నిందితుడికి శిక్ష పడకుండా చూసేందుకు శతవిధాలా ప్రయత్నించారు. చివరకు సిపిఎం, గిరిజన సంఘం హెచ్చరికతో సంఘటన జరిగిన నాలుగు రోజుల తరువాత పోలీసులు నిందితులను అరెస్టు చేయక తప్పలేదు. నోరువిప్పితే గిరిజనుల సంక్షేమం గురించి ఊదరగొట్టే ప్రజాప్రతినిధులు మాట వరుసకైనా మృతుని కుటుంబాన్ని పరామర్శించలేదు. గిరిజనుడి హత్యపై ప్రత్యేక కథనం.....
విజయనగరం జిల్లా సాలూరు మండల కేంద్రానికి సుమారు 30కిలోమీటర్ల దూరంలో తుండ పంచాయతీ పరిధిలోని ఇటికవలస గ్రామం వుంది. సుమారు 200 జనాభాగల ఈ ఊరిలో అంతా గిరిజనులే. సారవంతమైన భూమి, పుష్కలమైన భూగర్భజలాలు ఉన్నప్పటికీ పాలకుల నిర్లక్ష్యం వల్ల గిరిజనులు వాటిని వినియోగించు కోలేకపోతున్నారు. దీన్ని ఆసరాగా చేసుకున్న గిరిజనేతరుడు పెత్తందారు తాడికొండ మందయ్య సుమారు 20ఏళ్ల క్రితమే వలస వచ్చాడు. వందలాది ఎకరాల గిరిజనుల భూమి కారుచౌకగా చేజిక్కించుకున్నాడు. గిరిజనులపేరున బోర్లు, పైపులైన్లు మంజూరు చేయించుకుని అధిక ఆదాయం సమకూరే పామాయిల్‌, మల్బరి, అరటి, పత్తి, జీడితోటలను సాగు చేస్తున్నాడు. దీంతో, క్రమంగా స్థానిక గిరిజనులు గిరిజనేతరుల వద్ద కూలీలుగా మారాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇలా ఇటికవలసతోపాటు తుండ, మావుడి, మక్కువ మండలం నంద పంచాయతీల్లోని వందలాది గిరిజన కుటుంబాలను తన చెప్పుచేతుల్లోకి తెచ్చుకున్నాడు. లేదంటే కూలిపనులు కల్పించడు సరికదా పని దొరకనీయకుండా చేస్తాడు. అంతేకాదు గ్రామాలచుట్టూ ఉన్న తన పొలాల్లో అడుగుకూడా పెట్టనీయడు. ఇటువంటి ఆంక్షలతో పలు సందర్భాల్లో పాడిపశువులను నిర్థాక్షిణ్యంగా కొట్టి చంపేశాడని ఇటికవలస గిరిజనులు ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఇలా మందయ్య తన పెత్తందారితనంతో రాజకీయ నాయకుడిగా చలామని అవుతున్నాడు. ఏపార్టీ అధికారంలో ఉంటే ఆ గూటికి చేరుతాడు.
గతంలో కాంగ్రెస్‌ నాయకుడిగా ప్రభుత్వం గిరిజనులకు మంజూరు చేసిన సంక్షేమ, అభివృద్ధి పథకాలను స్వాహా చేసిన ఆయన 2014 ఎన్నికల అనంతరం టిడిపిలో చేరాడు. మందయ్య ఇప్పటికే రూ.కోట్లకు పడగలెత్తడంతో నియోజకవర్గ స్థాయి నాయకులు కూడా ఎదురు తిరగలేని పరిస్థితి. ఇలా ఆ ప్రాంతంలో అన్నీ తానై వ్యహరిస్తున్నాడు. తుండ, మావుడి పంచాయతీలకు మంజూరైన రూ.22.5లక్షల విలువగల సిసిరోడ్ల పని వశపర్చుకున్నాడు. అనధికారికంగా పనిచేయించుకుని బిల్లులు చేయించుకునేందుకు ఆయా సర్పంచులతో అవగాహన కుదుర్చుకున్నాడు. అందులో భాగంగా చేపట్టిందే ఇటికవలస సిసి రోడ్డు. నిర్మాణ పనుల్లో నాణ్యతా ప్రమాణాలు పాటించలేదు. నిబంధనల ప్రకారం.... అట్టడుగున గల్లు ఇసుక వేయాలి. దానిపై మెటల్‌ వేశాక రెండు పొరలుగా కాంక్రీట్‌ వేయాల్సివుంటుంది. ఒక బస్తా సిమెంట్‌కు నాలుగు బస్తాల ఇసుక కలపాలని పిఆర్‌ ఇంజినీరింగ్‌ అధికారులు చెబుతున్నారు. కానీ, ఇవేవీ ఇటికవలస రోడ్డు నిర్మాణ పనుల్లో పాటించలేదు. సిమెంటుకు ఆరురెట్లు ఇసుక కలిపేసి పనులు చేపడుతున్నట్టు గ్రామస్తులు తెలిపారు. దీంతో, రోడ్డు ఇప్పటికే పెచ్చులుగా ఊడిపోతోంది. దీనిపై ప్రశ్నించిన స్థానిక గిరిజనుడు పాలిక లచ్చయ్యను ఈనెల 19న మందయ్య బలమైన కర్రతో కొట్టడంతో చనిపోయాడు.
లచ్చయ్యకు రెండెకరాల పొలం ఉంది. మందయ్య భూములకు ఆనుకునే ఉంటుంది. కానీ, ఆయనలా బోరువేసుకునే ఆర్థిక స్థోమత లేకవర్షాధార పంటసాగు చేసేవాడు. మందయ్యతోపాటు మరికొందరి భూస్వాముల పొలాల్లో కూలి పనిచేస్తూ కుటుంబాన్ని నెట్టుకొచ్చేవాడు. తప్పుచేసినవారిని ప్రశ్నించే మనస్థత్వం ఆయనది. ఆ ప్రశ్నించే తత్వమే మందయ్యకు మింగుడుపడలేదు. రోడ్డులో నాణ్యతా లోపంపై ప్రశ్నించేసరికి తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఊగిపోతూ కర్రతో దాడిచేశాడు. దాడిలో చనిపోయిన లచ్చయ్య కుటుంబం అనాథగా మారింది. ఆయనకు భార్య ముత్తెమ్మ, కుమారుడు సతీష్‌, కుమార్తె స్వాతి ఉన్నారు. ఆర్థిక స్థోమతలేక పోవడంతో సతీష్‌ను 4వ తరగతిలోనే బడి మాన్పించేశారు. స్వాతి ప్రస్తుతం గ్రామంలోనే 5వ తరగతి చదువుతోంది. తండ్రి హత్యతో వారంతా బిక్కుబిక్కుమంటున్నారు. ఇక ముత్తెమ్మ తన బతుకు భారమైందంటూ తనను కలిసిన 'ప్రజాశక్తి' ఎదుట కన్నీరుమున్నీరైంది. మందయ్య అత్యంత కిరాతకుడని, గతంలోనూ రెండు పాడి పశువులను పొట్టన పెట్టుకున్నాడని గ్రామస్తులు విమర్శించారు.
గిరిజనుడు లచ్చయ్య హత్యకు గురై పది రోజులు దాటినా అధికారులు, ప్రజాప్రతినిధులు చలించలేదు. స్థానిక ఎమ్మెల్సీతోపాటు జిల్లా పరిషత్‌ ఛైర్‌పర్సన్‌ డాక్టర్‌ శోభా స్వాతీరాణి, కలెక్టర్‌ ఎంఎం నాయక్‌ కూడా గిరిజనులే. వారిలో ఒక్కరు కూడా లచ్చయ్య హత్య ఘటనపై స్పందించలేదు.
సిపిఎం జిల్లా కార్యదర్శి తమ్మినేని సూర్యనారాయణ, ఎపి గిరిజన సంఘం రాష్ట్ర అధ్యక్షులు కోలక లక్ష్మణమూర్తితోపాటు ఆయా పార్టీలు, ప్రజా సంఘాల జిల్లా నాయకులు మృతుడు లచ్చయ్య కుటుంబాన్ని పరామర్శించారు. నిందితుడిని కఠినంగా శిక్షించి, బాధితులకు న్యాయం చేసేవరకూ ప్రభుత్వంపై పోరాడుతామని ప్రకటించారు. నష్టపరిహారంతోపాటు ఆపద్బంధు పథకాన్ని వర్తింపజేయాలని డిమాండ్‌ చేశారు.
బతికేదెట్టా? : ముత్తెమ్మ నా భర్తను మందయ్య పొట్టన పెట్టుకున్నాడు. నేనెలా బతకాలి. నా పిల్లల్ని ఎలా పెంచాలి. ఇప్పటికే బతుకు భారమై మగ పిల్లాడ్ని బడి మాన్పించాము. ఇంత జరిగినా ప్రభుత్వ పరంగా నాకు ఎలాంటి భరోసా ఇవ్వలేదు. సిపిఎం, గిరిజన సంఘం నాయకులు మాత్రం వచ్చి ఓదార్చారు.
మందయ్య అనే వ్యక్తి ఎక్కడి నుంచో మా ఊరు వచ్చి, మాతోనే పనులు చేయించుకుని, తిరిగి మమ్మల్నే చంపుతున్నాడు. ఈ రోజు లచ్చయ్యను చంపాడు, రేపు మరొకరిని చంపుతాడు. లచ్చయ్య భార్య ఐదు నెలల గర్భిణి కూడా. ఆమె ఎలా బతుకుతుంది. మందయ్యలాంటి వారిని విడిచి పెట్టకూడదు. లేదంటే మాపై దౌర్జనాలు మరింత పెరుగుతాయి.
రోటీ బ్యాంక్‌, కపడా బ్యాంక్‌ల గురించి మీరు వినే ఉంటారు. అయితే, మీ రెప్పుడైనా క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ గురించి విన్నారా? మొసళ్ళ సంరక్షణ కోసం నలభై ఏళ్ళ క్రితం ఏర్పాటు చేసిన ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ ఎక్కడుందో, ఆ విశేషాలేంటో! మీరూ చదివి తెలుసుకోండి.
చెన్నయ్‌లోని ఈస్ట్‌ కోస్ట్‌ రోడ్‌కు అతి సమీపంలోని వడెనేమెల్లి ప్రాంతంలో ఉంది మద్రాస్‌ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌. ఇంతకీ దీన్ని ఏర్పాటు చేసింది ఎవరంటే.. ముంబైకి చెందిన రొములాస్‌ విట్కర్‌ (73). ఈయన పుట్టి పెరిగింది న్యూయార్క్‌లో. అయితే, తన తల్లిదండ్రులిద్దరూ కొంతకాలం తర్వాత విడిపోవడంతో ఆయన తల్లి ఒక భారతీయుడిని పెళ్ళిచేసుకుంది. అలా, ఈ యన కూడా చిన్నతనంలోనే భారత్‌కు వచ్చేశాడు. చిన్న నాటి నుంచి జంతువులపై అధ్యయనం చేస్తుండేవాడు. ఆయనకు కింగ్‌ కోబ్రాలు అంటే చాలా ఇష్టం. వాటిపై అధ్యయనం చేసేందుకు అమెరికన్‌ పాస్‌పోర్టుతో అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులను ఎక్కువగా సందర్శిస్తుండేవాడు. ఆ తర్వాత భారత్‌లోని అరుదైన పాములను పరిరక్షించే దిశగా 1970లో ఒక స్నేక్‌ పార్క్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. పాముల పరిరక్షణ కోసం ఆయన చేసిన కృషికిగాను ప్రభుత్వం నుంచీ ఎన్నో అవార్డులను కూడా అందుకున్నాడు. వివిధ దేశాలు సంచరిస్తూ సరీసృపాలపై ఒక పెద్ద అధ్యయనమే చేశాడు రొములాస్‌. అప్పుడే ఆయనకు భారత్‌లో మొసళ్ళ పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా ఉందనే విషయం తెలిసింది. అంతరించిపోతున్న మొసళ్ళ జాతుల్ని పరిరక్షించే దిశగా 1976లో కొంత మంది స్నేహితులతో కలిసి 30 మొసళ్ళతో మద్రాస్‌ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ను ప్రారంభించాడు. ప్రస్తుతం ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌లో ఐదు వేలకు పైగా మొసళ్ళను సంరక్షిస్తున్నారు. భారత్‌లో అంతరించిపోతున్న ఉప్పు నీటి మొసళ్ళు, ఘరియాల్‌, మగ్గర్‌ జాతులతోపాటు ఇండోనేషియా, బంగ్లాదేశ్‌కు చెందిన కొన్ని రకాల మొసళ్ళను ఈ క్రొకడైల్‌ పార్క్‌లో ఉన్నాయి. వీటి సందర్శనకు అనుమతిస్తారు. మెక్సికోకు చెందిన మౌర్‌లెట్స్‌ మొసళ్ళు ఇక్కడ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉంటాయి. భారత్‌లోనే అతిపెద్ద మొసళ్ళ సంరక్షణా కేంద్రంగా పేరొందిన ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌కు మరో ప్రత్యేకత కూడా ఉంది. ఇక్కడకు వచ్చే సందర్శకుల కోసం ఇటీవలే నైట్‌ సఫారీని ప్రారంభించారు. అంటే రాత్రి సమయాల్లోనూ ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ను వీక్షించొచ్చు. రాత్రి 7:30 నుంచి 8:30 వరకు సందర్శనలను అనుమతిస్తారు. శని, ఆదివారాల్లో మాత్రమే ఈ సందర్శనలుంటాయి. మొసళ్ళను పెంచుకోవడం ఇష్టపడేవారికి వాటికి సంబంధించిన విషయాలపై అవగాహన సదస్సులను నిర్వహిస్తుంటారు. సోమవారం మాత్రం ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌కు సెలవు. ఇక ఈ బ్యాంక్‌ ప్రవేశ రుసుము పది సంవత్సరాలలోపు పిల్లలకు పది రూపాయలైతే పెద్దలకు 35/- రూపాయలు. ఇక ఇతర రుసుములేవీ చెల్లించాల్సిన పనిలేదు. ఎంట్రీ టికెట్‌తోనే కెమేరాలనూ అనుమతిస్తారు. ఇక్కడ తాబేళ్ళు, బల్లులు ఇలా దాదాపు 17 వివిధ రకాల జంతువులతో కలిపి మొత్తం 2100 జంతువులతో ఒక అంతర్జాతీయ జీన్‌ బ్యాంక్‌ను ప్రారంభించారు రొములాస్‌. ఈ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ను ప్రపంచ స్థాయి సందర్శనా కేంద్రంగా మార్చాలనేది రొములాస్‌ లక్ష్యం. ఆ దిశగానే ఆయన ప్రయత్నాలూ కొనసాగుతున్నాయి. ఈ ఏడాది ఆగస్టులో మద్రాస్‌ క్రొకడైల్‌ బ్యాంక్‌ 40వ వార్షికోత్సవ వేడుకల్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ సందర్భంగా భారత్‌లో అంతరించిపోతున్న జంతువులను ఎలా కాపాడుకోవాలనే దానిపై ప్రసంగించనున్నారు రొములాస్‌. అదేకాదు, మీరెప్పుడైనా నేషనల్‌ జాగ్రఫీ, డిస్కవరీ వంటి చానెళ్లను చూసినప్పుడు రొముల్లా డాక్యుమెంటరీల్లో కనిపిస్తాడు. ఆయన తమిళనాడు, కేరళ ప్రాంతాల్లో తరచూ జనావాసాల్లోకి వచ్చే కింగ్‌కోబ్రాలను పట్టుకుని జాగ్రత్తగా అడవుల్లో వదిలేస్తాడు.
girijana graamamlo pettandaaru dourjanyam - anaathagaa maarina mrutuni kutumbamprasninchadame oo girijanudu chesina neram. anduku pratigaa adhikara party nayakudu pettandaaru karratho daadichesi kotti champesadu. deentho, mrutuni kutumbam anaathagaa maarindi. graamamlo vishaada chaayalu alamukunnayi. agency vyaaptamgaa nirasana kaaryakramaalu oopandukunnaayi. aina prabhutvam spandinchaledu. paiga ninditudiki shiksha padakunda chusenduku satavidhaalaa prayatninchaaru. chivaraku cpm, girijana sangham hecharikatho sanghatana jarigina naalugu rojula taruvaata poliisulu ninditulanu arestu cheyaka tappaledu. noruvippite girijanula sankshemam gurinchi oodaragotte prajaapratinidhulu maata varusakaina mrutuni kutumbaanni paraamarsinchaledu. girijanudi hatyapai pratyeka kathanam.....
vijayanagaram jilla saaluru mandala kendraaniki sumaru 30kilometerla dooramlo tunda panchaayatii paridhilooni itikavalasa graamam vundi. sumaru 200 janaabhaagala ee oorilo antaa girijanule. saaravantamaina bhoomi, pushkalamaina bhuugarbhajalaalu unnappatikii paalakula nirlakshyam valla girijanulu vaatini viniyoginchu kolekapotunnaru. deenni aasaraagaa chesukunna girijanetarudu pettandaaru tadikonda mandayya sumaru 20ella kritame valasa vachaadu. vandalaadi ekaraala girijanula bhoomi kaaruchoukagaa chejikkinchukunnadu. girijanulaperuna borlu, paipulainlu manjuru cheyinchukuni adhika aadaayam samakure pamaile, malbari, arati, patti, jeedithotalanu saagu chestunnadu. deentho, kramangaa sthaanika girijanulu girijanetarula vadda kuuliilugaa maaraalsina paristhiti erpadindi. ilaa itikavalasatopaatu tunda, mavudi, makkuva mandalam nanda panchaayatiillooni vandalaadi girijana kutumbaalanu tana cheppuchetulloki tecchukunnadu. ledante koolipanulu kalpinchadu sarikada pani dorakaneeyakundaa chestaadu. antekaadu graamaalachuttuu unna tana polaallo adugukuda pettaneeyadu. ituvanti aankshalato palu sandarbhaallo paadipasuvulanu nirthaakshinhyamgaa kotti champesadani itikavalasa girijanulu aavedana vyaktam chesaru. ilaa mandayya tana pettandaaritanamto rajakeeya nayakudiga chalamani avutunnadu. apparty adhikaaramlo unte aa gootiki cherutaadu.
gatamlo congresse nayakudiga prabhutvam girijanulaku manjuru chesina sankshema, abhivruddhi pathakaalanu swaha chesina aayana 2014 ennikala anantaram tidipilo cheraadu. mandayya ippatike roo.kotlaku padagalettadamto niyojakavarga sthaayi naayakulu kuudaa eduru tiragaleni paristhiti. ilaa aa praantamlo annee taanai vyaharistunnaadu. tunda, mavudi panchaayateelaku manjuuraina roo.22.5lakshala viluvagala sisirodla pani vasaparchukunnadu. anadhikaarikamgaa panicheyinchukuni billulu cheyinchukunenduku aayaa sarpanchulatho avagaahana kudurchukunnadu. andulo bhagamga chepattinde itikavalasa sisi roddu. nirmaana panullo naanhyataa pramaanaalu paatinchaledu. nibandhanala prakaaram.... attaduguna gallu isuka veyali. daanipai metalli vesaaka rendu poralugaa concreate veyalsivuntundi. oka basta simenteku naalugu bastala isuka kalapaalani pr ingineeringsi adhikaarulu chebutunnaru. cony, ivavi itikavalasa roddu nirmaana panullo paatinchaledu. simentuku aaruretlu isuka kalipesi panulu chepadutunnattu graamastulu telipaaru. deentho, roddu ippatike pecchulugaa oodipotondi. deenipai prasninchina sthaanika girijanudu paalika lachayyanu eenela 19na mandayya balamaina karratho kottadamtho chanipoyadu.
lachayyaku rendekarala polam undi. mandayya bhoomulaku aanukune untundi. cony, aayanalaa boruvesukune aardhika sthomatha lekavarshaadhaara pantasaagu chesevadu. mandayyathopaatu marikondari bhuswamula polaallo kuuli panichestuu kutumbaanni nettukochevaadu. tappuchesinavaarini prasninche manasthatvam aayanadi. aa prasninche tatvame mandayyaku mingudupadaledu. roddulo naanhyataa lopampai prasninchesariki teevra aagrahamto oogipothoo karratho daadichesaadu. daadilo chanipoyina lachayya kutumbam anaathagaa maarindi. aayanaku bharya muttemma, kumarudu satishi, kumarte swaati unnaaru. aardhika sthomataleka povadamtho sateeshnu 4va taragatilone badi maanpinchesaaru. swaati prastutam gramamlone 5va taragati chaduvutondi. tandri hatyatho vaarantaa bikkubikkumantunna. ika muttemma tana batuku bhaaramaindantuu tananu kalisina 'prajaasakti' eduta kanneerumunneerandi. mandayya atyanta kiratakudani, gatamloonuu rendu paadi pasuvulanu pottana pettukunnadani graamastulu vimarsinchaaru.
girijanudu lachayya hatyaku gurai padi rojulu datina adhikaarulu, prajaapratinidhulu chalinchaledu. sthaanika emmelseethopaatu jilla parishathna chairiparsanni dactor shobha swaatiiraani, kalektarke mm nayaky kuudaa girijanule. vaarilo okkaru kuudaa lachayya hatya ghatanapai spandinchaledu.
cpm jilla kaaryadarsi tammineni suuryanaaraayana, epi girijana sangham rashtra adhyakshulu kolaka lakshmanamoorthithopaatu aayaa paarteelu, praja sanghaala jilla naayakulu mruthudu lachayya kutumbaanni paraamarsinchaaru. ninditudini kathinamgaa sikshinchi, baadhitulaku nyaayam chesevaraku prabhutvampai poraadutaamani prakatinchaaru. nashtaparihaaramtopaatu aapadbandhu pathakaanni vartimpajeyaalani demande chesaru.
batikedetta? : muttemma naa bhartanu mandayya pottana pettukunnadu. nenela batakaali. naa pillalni ela penchaali. ippatike batuku bharamai maga pilladni badi maanpinchaamu. inta jarigina prabhutva paramgaa naaku elanti bharosa ivvaledu. cpm, girijana sangham naayakulu maatram vachi odaarchaaru.
mandayya ane vyakti ekkadi nuncho maa ooru vachi, mathone panulu cheyinchukuni, tirigi mammalne champutunnadu. ee roju lachayyanu champadu, repu marokarini champutaadu. lachayya bharya aidu nelala garbhini kuudaa. aame ela batukutundi. mandayyalanti vaarini vidichi pettakudadu. ledante maapai dourjanaalu marinta perugutaayi.
roty banky, kapada byankyla gurinchi meeru vine untaaru. ayithe, mee reppudaina chrokadile banky gurinchi vinnara? mosalla samrakshana kosam nalabhai ella kritam erpaatu chesina ee chrokadile banky ekkadundo, aa visheshaalento! meeroo chadivi telusukondi.
chennayyloni eesshe koste rodeku athi sameepamloni vadenemelli praantamlo undi madrasse chrokadile banky. intakee deenni erpaatu chesindi evarante.. mumbaiki chendina romulasse vitkary (73). eeyana putti perigindi neuyaarkelo. ayithe, tana tallidandruliddaru kontakaalam tarvaata vidipovadamtho aayana talli oka bhaaratheeyudini pellichesukundi. alaa, ee yana kuudaa chinnatanamlone bhaarathnaku vachesadu. chinna naati nunchi jantuvulapai adhyayanam chestundevadu. aayanaku kingy kobralu ante chala ishtam. vaatipai adhyayanam chesenduku americonne paseportutho andamane nikobare deevulanu ekkuvagaa sandarsistundevadu. aa tarvaata bhaarathmooni arudaina paamulanu parirakshinche disagaa 1970loo oka snake paarkynu erpaatu chesaru. paamula parirakshana kosam aayana chesina krushikigaanu prabhutvam nunchi enno avaardulanu kuudaa andukunnadu. vividha deshaalu sancharistuu sareesrupaalapai oka pedda adhyayaname cheshaadu romulasse. appude aayanaku bhaarathmlo mosalla paristhiti pramaadakaramgaa undane vishayam telisindi. antarinchipotunna mosalla jaatulni parirakshinche disagaa 1976loo kontha mandi snehitulato kalisi 30 mosallatho madrasse chrokadile byankynu praarambhinchaadu. prastutam ee chrokadile bankylo aidu velaku paiga mosallanu samrakshistunnaaru. bhaarathmlo antarinchipotunna uppu neeti mosallu, gharialli, maggarm jaatulatopaatu indonatia, bangladeshake chendina konni rakala mosallanu ee chrokadile parkylo unnaayi. veeti sandarsanaku anumatistaaru. meksikoku chendina mourletses mosallu ikkada pratyeka aakarshanagaa untaayi. bhaarathmone atipedda mosalla samrakshana kendramgaa perondina ee chrokadile byankyku maro pratyekata kuudaa undi. ikkadaku vache sandarsakula kosam itivale naity safaareeni praarambhinchaaru. ante raatri samayaalloonuu ee chrokadile byankynu veekshinchochhu. raatri 7:30 nunchi 8:30 varaku sandarsanalanu anumatistaaru. sani, aadivaaraallo matrame ee sandarsanaluntaayi. mosallanu penchukovadam ishtapadevaariki vaatiki sambandhinchina vishayaalapai avagaahana sadassulanu nirvahistuntaaru. somavaram maatram ee chrokadile byankyku selavu. ika ee banky pravesha rusumu padi samvatsaraalalopu pillalaku padi roopaayalaithe peddalaku 35/- roopaayalu. ika itara rusumulevi chellinchaalsina paniledu. entry tiketytone kemeralanu anumatistaaru. ikkada taabellu, ballulu ilaa daadaapu 17 vividha rakala jantuvulato kalipi mottam 2100 jantuvulato oka antarjaatiiya jeeni byankynu praarambhinchaaru romulasse. ee chrokadile byankynu prapancha sthaayi sandarsanaa kendramgaa marchalanedi romulasse lakshyam. aa disagaane aayana prayatnaaluu konasaagutunnaayi. ee edaadi aagastulo madrasse chrokadile banky 40va vaarshikotsava vedukalni nirvahistunnaaru. ee sandarbhamgaa bhaarathmlo antarinchipotunna jantuvulanu ela kapadukovalane daanipai prasanginchanunnaaru romulasse. adekaadu, meereppudaina neshanalne jagrafi, discovery vanti chaanellanu chusinappudu romulla dacumentoryllo kanipistaadu. aayana tamilanadu, kerala praantaallo tarachuu janaavaasaalloki vache kingykobralanu pattukuni jaagrattagaa adavullo vadilestaadu.