నాకు తెలిసిన లోకం: 2018
సొంత ముద్ర- పోతన- ఓ ఉదాహరణ- తెలుగు వెలుగు ప్రచురణ
'ఏ వలరాజు భార్యను, నుపేంద్రుని కోడల శంభుచేత నా
డో వనవాసులార వినరో మునులార! యనాథవాక్యముల్!'
(నేను మన్మథుడిభార్యను. విష్ణుమూర్తి కోడలును. శివుడి మూలకంగా నా భర్తను పోగొట్టుకొని మిక్కిలి దుఃఖంలో ఉన్నదానిని. అడవుల్లో, ఆకాశంలో ఉండేవాళ్లు, మునులు .. అంతా రండి! ఈ అనాథ మాటలు వినండి!- అని ఈ పద్యానికి అర్థం.
వీరభద్ర విజయము లోని రెండో ఆశ్వాసం 124వ పద్యం)
కార్పొరేట్ ఆసుపత్రిలో వైద్యానికని భర్తను చేర్పించిందో మధ్యతరగతి గృహిణి. ఆ పరీక్షలు ఈ పరీక్షలంటూ లక్షలు మింగి చివరకు చేతులెత్తేసారు ఆ ఐదునక్షత్రాల ఆసుపత్రి దొరలు. మృతదేహాన్ని వరండాలో పడేసి ఒక అరగంటలో స్థలం ఖాళీ చేసెయ్యాలని కూడా హెచ్చరించారు. బతికుంటే బలుసాకైనా తినచ్చన్న గంపెడాశతో వంటి మీది బంగారాన్ని కూడా భర్తవైద్యానికని వెచ్చించిందా పిచ్చితల్లి. ఇల్లూ .. వాకిలీ లేవిప్పుడు. అయిన వాళ్లెవరూ లేరు ఆదుకునేందుకు. ఎక్కడో ఏదో జరిగింది. ఆసుపత్రి వర్గాలు ఏదో చేసాయి! ఇదీ అని ఇతమిత్థంగా చెప్పలేక పోవచ్చు కానీ.. ఖచ్చితంగా మోసమయితే ఏదో జరిగింది. అంత పెద్ద ఆసుపత్రి నిర్వాహకులని నిలదీయడమెట్లా? ఎదురు తిరిగి నిలబడేందుకైనా ఎవరో ఒకరు తోడు ఉండాలి కదా ఇలాంటి విషాదఘటనలు జరుగుతూనే ఉంటాయి. జరుగుతూనే ఉన్నాయి ఇప్పుడు కూడా! అలాంటి సందర్భాలలో బలహీనులు, దిక్కూ దివాణంలేని అభాగ్యులు ఏ విధంగా స్పందిస్తారో రోజూ మనం మీడియాలో చూస్తూనే ఉన్నాం. ముఖపరిచయం లేక పోయినా దారేపోయే దానయ్యలందర్నీ పేరు పేరునా పిల్చి తనకు జరిగిన అన్యాయాన్ని ఏడుస్తూనే ఏకరువు పెట్టే ప్రయత్నం చేస్తుంటారు బక్కజీవులు. ఆ పనే చేసున్నది ఇక్కడ రతీదేవి కూడా!
ఇంద్రుడు పంపించాడని బండశివయ్య గుండెల్లో బొండుమల్లెల పరిమళాలు పూయించాలని పూలబాణాలతో సహా మహా ఆర్భాటంగా ఊరేగుతూ వచ్చాడు భర్త వలరాజు(ఆహాఁ! ఎంత చల్లని తెలుగు పలుకు). దేవయ్య మీద దాడికని బైలుదేరే ముందు అక్కడికీ ఒక ధర్మపత్ని బాధ్యతగా ముందొచ్చే ముప్పును గూర్చి హెచ్చరించింది రతీదేవి. అతివిశ్వాసంతో శివయ్య మీద ప్రణయసైన్యాన్ని వెంటేసుకొని మరీ దాడి చేసి చివరకు ఆ ముక్కంటి మూడోకంటి నిప్పురవ్వలకు కాలి బూడిదపోగయ్యాడు! శివయ్య చేసింది అన్యాయం. కానీ ఆయనేమో దేవతలకు దేవుడు. ఎవరయ్యా ధైర్యంగా ఎదురు నిలబడి అడగగలరు? అట్లాగని మనసారా ప్రేమించి పెళ్లాడి కడదాకా జీవితాన్ని పంచుకొందామన్న గంపెడంతాశతో గృహస్థధర్మం స్వీకరించిన స్త్రీమూర్తి చూస్తూ వూరుకుంటుందా? ఏదేమైనా సరే.. తన భర్తకు జరిగిన అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించేందుకు ఎదురునిలబడాలనే అందరు ఇల్లాళ్ల మాదిరి రతీదేవి పంతం పట్టింది. అందుకే ఆ దుర్ఘటన జరిగిన వనంలోనే బూడిదకుప్ప ముందు కూలబడి అక్కడి వనవాసులను, ఆకాశజీవులను, ఆఖరికి ఆ శివయ్యే సర్వస్వమనుకొనే మునిగణాలను కూడా తన మొర ఆలకించమని వేడుకొంటున్నది పరమ దయనీయంగా! మామూలు మానవులకే కాదు దివ్యశక్తులున్నాయని మనం నమ్మే దేవుళ్లు కూడా కష్టసుఖాలు ఎదురైనప్పుడు మనలాగే భావోద్వేగాలకు లొంగిపోతారా? అని ప్రశ్న వేసుకొంటే కొన్ని కొత్త విషయాలు కొన్ని బైటికి వస్తాయి. అవి కావ్యరచనకు సంబంధించిన రహస్యాలు.
బమ్మెర పోతనకూ ఈ దైవికశక్తుల మీద సామాన్య పాఠకులకు మల్లేనే విపరితమైన విశ్వాసం ఉంది. చాలా సందర్భాలలో ఆ కవే స్వయంగా శ్రీరామచంద్రుడు తన వెనక ఉండి మహాభాగవత రచన చేయించాడని చెప్పుకొన్నాడు. అయినా పోతన ఇక్కడ దివ్యజీవి రతీదేవిని అన్యాయానికి గురైన ఒక సాధారణ అనాథ స్త్రీ మూర్తిగానే ఎందుకు చిత్రించినట్లు? సృజన రహస్యమంతా అక్కడే ఉంది.
కవి కావ్యరచన చేసే సందర్బంలో తన కృతి పదిమంది చదివి తాదాత్మ్యం చెందాలని కోరుకొంటాడు. ఆ విధంగా తన్మయత్వం చెందాలంటే రచనలోని పాత్రలు దేవుళ్లైనా, దానవులైనా మానవుల మాదిరే భావోద్వేగాలు ప్రదర్శించక తప్పదు. అప్పుడే చదివే పాఠకుడు తన స్వభావంతో.. తన పరిసరాల నైజంతో ఆ పాత్రలను 'ఐడెంటిఫై' చేసుకునేది. తన రచన చదివే పాఠకులు ఎవరో ముందే నిశ్చయించుకొనే కవి/ రచయిత ఆ రచనను తన సొంత స్థాయికి కాకుండా పాఠకుడి మేధోస్థాయికి తీసుకువెళతాడు. కథాకాలం ఏదైనప్పటికీ, కథన కాలానికి పాఠకుల భావోద్వేగస్థాయికి తగినట్లు సాగే రచనే పదికాలాల పాటు కాలానికి ఎదురీది నిలబడేది.
పై పద్య కర్త బమ్మెర పోతన అని ప్రత్యేకంగా చెప్పపనిలేదు. ఆ అచ్చు తెలుగు పదాల పొహళింపు, ద్రాక్షాపాకరస ధార, చెవులకు ఇంపనిపించే శబ్దాలు పొదిగి చేసే పదప్రయోగాలు, సందర్భానికి తగ్గట్లు ఛందో వృత్తాల వాడకం.. ఇత్యాదులన్నీ బమ్మెర పోతన 'ముద్ర' ను పట్టిచ్చేస్తాయ్.
రచన చదివినప్పుడే ఫలానా కవిది/రచయితది ఈ కర్తృత్వం అని పాఠకుడు గుర్తు పట్టే విధంగా రచన సాగితే.. అదే ఆ కవి 'ముద్ర'.
ప్రతీ కవి, రచయిత, కళాకారుడు తనదైన సొంత 'ముద్ర' స్థాపించుకున్నప్పుడే సాహిత్యంలో అతని పేరు చిరస్థాయిగా నిలబడే అవకాశం ఉండేది.
naaku telisina lokam: 2018
sonta mudra- potana- oo udaaharana- telugu velugu prachurana
'e valaraju bhaaryanu, nupendruni kodala sambhucheta naa
doo vanavasulara vinaro munulara! yanathavakyamul!'
(nenu manmathudibhaaryanu. vishnumurthy kodalunu. shivudi moolakamgaa naa bhartanu pogottukoni mikkili dukkhamlo unnadaanini. adavullo, aakaasamlo undevaallu, munulu .. antaa randi! ee anatha maatalu vinandi!- ani ee padyaaniki artham.
veerabhadra vijayamu loni rendo aashwaasam 124va padyam)
carporate aasupatrilo vaidyaanikani bhartanu cherpinchindo madhyataragati gruhini. aa pareekshalu ee pareekshalantuu lakshalu mingi chivaraku chetulettesaru aa aidunakshatraala aasupatri doralu. mrutadehaanni varandaalo padesi oka aragantalo sthalam khaalii cheseyyaalani kuudaa heccharinchaaru. batikunte balusakaina tinachanna gampedaasato vanti meedi bangaaraanni kuudaa bhartavaidyaanikani vecchinchindaa picchitalli. illu .. vaakili levippudu. ayina vaallevaruu leru aadukunenduku. ekkado edho jarigindi. aasupatri vargaalu edho chesai! idhee ani itamitthamgaa cheppaleka povachu cony.. khachitamgaa mosamayithe edho jarigindi. anta pedda aasupatri nirvaahakulani niladeeyadametlaa? eduru tirigi nilabadendukainaa evaro okaru thodu undaali kada ilanti vishaadaghatanalu jarugutune untaayi. jarugutune unnaayi ippudu kuudaa! alanti sandarbhaalalo balaheenulu, dikkuu divaanamleni abhaagyulu e vidhamgaa spandistaaro roojoo manam medialo chustune unnam. mukhaparichayam leka poina darepoye daanayyalandarnii paeru peruna pilchi tanaku jarigina anyayanni edustune ekaruvu pette prayatnam chestuntaaru bakkajeevulu. aa pane chesunnadi ikkada ratidevi kuudaa!
indrudu pampinchaadani bandasivayya gundello bondumallela parimalaalu pooyinchaalani poolabaanaalatoo sahaa mahaa aarbhaatamgaa ooregutuu vachaadu bharta valaraju(aahae! entha challani telugu paluku). devayya meeda daadikani bailudere mundu akkadiki oka dharmapatni baadhyatagaa mundoche muppunu goorchi heccharinchindi ratidevi. ativiswaasamtoe shivayya meeda pranayasainyaanni ventesukoni mari daadi chesi chivaraku aa mukkanti moodokanti nippuravvalaku kaali boodidapogayyaadu! shivayya chesindi anyayam. cony aayanemo devatalaku devudu. evarayya dhairyamgaa eduru nilabadi adagagalaru? atlaagani manasara preminchi pelladi kadadaka jeevitaanni panchukondamanna gampedantasato gruhasthadharmam sweekarinchina strimurthy chustuu voorukuntundaa? edemaina sare.. tana bhartaku jarigina anyayanni prasninchenduku edurunilabadaalane andaru illaalla maadiri ratidevi pantam pattindi. anduke aa durghatana jarigina vanamlone boodidakuppa mundu koolabadi akkadi vanavaasulanu, aakaasajeevulanu, aakhariki aa shivayye sarvaswamanukone muniganaalanu kuudaa tana mora aalakinchamani vedukontunnadi parama dayaneeyamgaa! maamuulu maanavulake kaadu divyasaktulunnaayani manam namme devullu kuudaa kashtasukhaalu edurainappudu manalage bhavodvegalaku longipotara? ani prasna vesukonte konni kotta vishayaalu konni baitiki vastaayi. avi kaavyarachanaku sambandhinchina rahasyaalu.
bammera potanakuu ee daivikasaktula meeda saamaanya paatakulaku mallene viparitamaina vishwaasam undi. chala sandarbhaalalo aa kave swayamgaa sriraamachandrudu tana venaka undi mahabhagavata rachana cheyinchaadani cheppukonnadu. aina potana ikkada divyajeevi ratidevini anyaayaaniki guraina oka saadhaarana anatha stree moorthigaane enduku chitrinchinatlu? srujana rahasyamanta akkade undi.
kavi kaavyarachana chese sandarbamlo tana kruti padimandi chadivi taadaatmyam chendaalani korukontadu. aa vidhamgaa tanmayatvam chendalante rachanaloni paatralu devullaina, daanavulainaa maanavula madire bhavodvegalu pradarsinchaka tappadu. appude chadive paatakudu tana swabhaavamtho.. tana parisaraala naijamtho aa paatralanu 'identifie' chesukunedi. tana rachana chadive paatakulu evaro munde nischayinchukone kavi/ rachayita aa rachananu tana sonta sthaayiki kakunda paatakudi medhosthaayiki teesukuvelataadu. kathaakaalam edainappatiki, kathana kaalaaniki paatakula bhavodvegasthayiki taginatlu saage rachane padikaalaala paatu kaalaaniki edureedi nilabadedi.
pai padya karta bammera potana ani pratyekamgaa cheppapaniledu. aa achu telugu padaala pohalimpu, draakshaapaakarasa dhara, chevulaku impanipinche sabdaalu podigi chese padaprayogaalu, sandarbhaaniki taggatlu chhando vruttaala vaadakam.. ityaadulannii bammera potana 'mudra' nu pattichestay.
rachana chadivinappude falana kavidi/rachayitadi ee kartrutvam ani paatakudu gurtu patte vidhamgaa rachana saagithe.. adhe aa kavi 'mudra'.
pratee kavi, rachayita, kalakarudu tanadaina sonta 'mudra' sthaapinchukunnappuda saahityamlo athani paeru chirasthaayigaa nilabade avakaasam undedi.