ఎల్లమ్మ - వికీపీడియా
మహూర్ దేవాలయంలో రేణుకాదేవి విగ్రహం
रेणुका/एल्लम्मा
Rénûka/Renu/ellamma
మహూర్, మహారాష్టృఅ
పరశురాముడు, వసు
ఎల్లమ్మ హిందూ దేవత. ఆమెను రేణుక అని కూడా పిలుస్తారు.
3 ఎల్లమ్మ కధ
4 బల్కంపేట్ ఎల్లమ్మ
పద వ్యుత్పత్తి[మార్చు]
ఎల్లమ్మ అనే పదం "ఎల్ల", "అమ్మ" అనే పదాల కలయికతో ఏర్పడింది. ఇందులో ఎల్ల అనగా సరిహద్దు. దానిని 'పొలిమేర' అని కూడా అంటారు. అంటే సరిహద్దు దగ్గర ఉండే దేవర అని అర్థం. "ఎల్ల" ' అనగా అందరు, అందరికి 'అమ్మ' అని చెప్పటమే సమంజసం. కన్నడంలో ఈమెను "ఎల్లరిగె అమ్మ" అని అంటారు. అనగా ఎల్లరకు దేవత ఎల్లమ్మ అన్నపుడు తెలుగులో కూడా (ఎల్ల + అమ్మ) అందరి అమ్మ అనే అర్థమే వస్తుంది. తెలుగులో కూడా కొందరీమెను ఎల్లారమ్మ (ఎల్లరి + అమ్మ) అని కూడా అంటుంటారు
ఎల్లమ్మనే రేణుక అని కూడ పిలిచేవారని, "బవనీలు అంటే మాదిగ స్త్రీలు ఎల్లమ్మ కథను జవనిక (యంత్రవాద్యం) వాయిస్తూ వీరావేశంతో చెప్పేవారని క్రీడాభిరామం చెబుతోంది. తండ్రి ఆజ్ఞపై పరశురాముడు తల్లి రేణుక తలను ఖండిస్తే, తల మాదిగ వాడలో పడింది. అప్పటి నుంటి రేణుక వారు ఆమెను తమ కులదేవతగా కొలుస్తున్నారు. [1]. ఎల్ల అనగా పొలిమేర కనుక కొందరీమెను గ్రామ సరిహద్దు దగ్గర ఉండే దేవత అన్నారు. కాని ఎల్లమ్మ గుడి ఏ గ్రామంలో కూడా పొలిమేరలో లేదు, ఊరిలోనే ఉంది. ఎల్లమ్మ దగ్గర జలకడవ కూడా ఉంటుంది. జలకడవ అంటే నీరు తెచ్చే కుండ.
ఎల్లమ్మ దేవాలయం లేని గ్రామంలోని వారు ఊరి వెలుపలికి వెళ్ళి "ఎదురుండి" చేస్తారు. అనగా ఆ గ్రామానికి దగ్గరలో ఉన్న ఎల్లమ్మ ఉండే దిశకు తిరిగి నైవేద్యం పెట్టడం అన్నమాట. ఈ దేవతకు మ్రొక్కుకున్నవారు వెండితో కంళ్ళు, పాదాలు చేయిస్తారు. ఆర్థిక స్థితి బాగు లేనివారు :కట్టె పాదాలు చేయిస్తారు. పాకోళ్ళు సమర్పిస్తారు. కల్లు పోస్తారు. ఎల్లమ్మ మహారాష్ట్ర, దక్షిణ భారత రాష్ట్రాలలైన తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తమిళనాడు రాష్ట్రాలకు పోషకదేవత. ఆమె భక్తులు ఆమెను "విశ్వమాత"గా లేదా "జగదాంబ"గా భావిస్తారు.
ఎల్లమ్మ కధ[మార్చు]
"పూర్వ గాథాలహరి"లో ఉన్న రేణుకాదేవి గాథనే ఎల్లమ్మ దేవర కథగా ప్రతి గ్రామంలో చెపుతారు. రేణుకాదేవి పతివ్రతయే అయినా భర్త కోపానికి గురయింది. నీటికని వెళ్ళిన ఆమె స్నానం చేస్తున్న చిత్రరథుని చూస్తూ ఉండినందుకు కొద్దిగా ఆలస్యమయింది. అలా ఆలస్యంగా రావటంతో, కోపంతో జమదగ్ని ఋషీశ్వరుడు అపార్థం చేసుకొని, తల్లి శిరచ్ఛేదం చేయమని కొడుకులను ఆజ్ఞాపించినాడు. కానీ వారిలో కొందరు తిరస్కరించినారు. పరశురాముడు మాత్రం పితృవాక్య పరిపాలనం గావించినాడు. మళ్ళీ వెంటనే తల్లిని బ్రతికించమని తండ్రిని వేడుకొన్నాడు. పరశురాముడు శిరచ్ఛేదం చేసినప్పుడామె తల వెళ్ళి అంటరాని వారి వీధిలో పడినందున ఆమె గ్రామ దేవతయిందని అంటారు. అయితే గ్రామస్థులు ఈమెను పీడించే దేవతగా కాక, ఒక పతివ్రతామ తల్లిగా, వరాలిచ్చే దేవతగానే కొలుస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాలలో చర్మ వ్యాధులేర్పడినప్పుడు ఈమెనారాధించే ఆచారం ఉంది.
బల్కంపేట్ ఎల్లమ్మ[మార్చు]
రేణుకా ఎల్లమ్మ తల్లి దేవాలయం హైదరాబాద్ లోని బల్కంపేట్ లో ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాడ మాసంలో ఎల్లమ్మ కల్యాణోత్సవం వేలాది మంది భక్తులతో రేణుకా ఎల్లమ్మ తల్లి వారి ఆశీస్సులను పొందేందుకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ దేవి విగ్రహం, భూమి మట్టం కంటే 10 అడుగుల లోతులో ఉంటుంది. బల్కంపేట్ ఎల్లమ్మ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఓ బావి కూడా ఉందని, బావిలో నిం పుఉన్న నీరు అన్ని రకాల అనారోగ్యాలను బాగు చేసే దని భక్తుల నమ్మకం[2].
↑ Srinivas, Mittapalli (2017-07-19). "జానపదుల ఇష్ట దేవత రేణుక ఎల్లమ్మ చరిత్ర." https://telugu.oneindia.com. Retrieved 2020-09-08. External link in |website= (help)
ellamma - vikipedia
mahur devalayamlo renukadevi vigraham
maeame/meanee
Runuka/Renu/ellamma
mahur, maharashtrua
parasuraamudu, vasu
ellamma hindu devata. aamenu renuka ani kuudaa pilustaaru.
3 ellamma kadha
4 balkampet ellamma
pada vyutpatti[maarchu]
ellamma ane padam "ella", "amma" ane padaala kalayikatho erpadindi. indulo ella anagaa sarihaddu. daanini 'polimera' ani kuudaa antaaru. ante sarihaddu daggara unde devara ani artham. "ella" ' anagaa andaru, andariki 'amma' ani cheppatame samanjasam. kannadamlo eemenu "ellarige amma" ani antaaru. anagaa ellaraku devata ellamma annapudu telugulo kuudaa (ella + amma) andari amma ane arthame vastundi. telugulo kuudaa kondareemenu ellaramma (ellari + amma) ani kuudaa antuntaaru
ellammane renuka ani kuuda pilichevaarani, "bavaneelu ante maadiga streelu ellamma kathanu javanika (yantravaadyam) vaayistuu veeraavesamto cheppevaarani kridabhiramam chebutondi. tandri aagnapai parasuraamudu talli renuka talanu khandiste, tala maadiga vaadalo padindi. appati nunti renuka vaaru aamenu tama kuladevatagaa kolustunnaru. [1]. ella anagaa polimera kanuka kondareemenu grama sarihaddu daggara unde devata annaru. kaani ellamma gudi e graamamlo kuudaa polimeralo ledu, oorilone undi. ellamma daggara jalakadava kuudaa untundi. jalakadava ante neeru techhe kunda.
ellamma devalayam laeni graamamlooni vaaru oori velupaliki velli "edurundi" chestaaru. anagaa aa graamaaniki daggaralo unna ellamma unde disaku tirigi naivedyam pettadam annamata. ee devataku mrokkukunnavaaru venditho kamllu, paadaalu cheyistaaru. aardhika sthiti baagu lenivaaru :katte paadaalu cheyistaaru. paakollu samarpistaaru. kallu postaaru. ellamma maharashtra, dakshina bhaarata raashtraalalaina telamgaana, andhrapradesh, karnaataka, tamilanadu rashtralaku poshakadevata. aame bhaktulu aamenu "vishwamaata"gaa leda "jagadamba"gaa bhaavistaaru.
ellamma kadha[maarchu]
"puurva gathalahari"loo unna renukadevi gaathane ellamma devara kathagaa prati graamamlo cheputaaru. renukadevi pativrataye aina bharta kopaniki gurayindi. neetikani vellina aame snaanam chestunna chitrarathuni chustuu undinanduku koddigaa aalasyamayindi. alaa aalasyamgaa raavatamtho, kopamtho jamadagni rusheeshwarudu apaartham chesukoni, talli sirachchedam cheyamani kodukulanu aagnaapinchinaadu. cony vaarilo kondaru tiraskarinchinaaru. parasuraamudu maatram pitruvaakya paripaalanam gavinchinadu. mallee ventane tallini bratikinchamani tandrini vedukonnadu. parasuraamudu sirachchedam chesinappudame tala velli antaraani vaari veedhilo padinanduna aame grama devatayindani antaaru. ayithe graamasthulu eemenu peedinche devatagaa kaaka, oka pativrataama talligaa, varaliche devatagaane kolustaaru. konni praantaalalo charma vyaadhulerpadinappuda eemenaaraadhinche aachaaram undi.
balkampet ellamma[maarchu]
renuka ellamma talli devalayam hyderabad loni balkampet loo undi. prati samvatsaram ashada maasamlo ellamma kalyanotsavam velaadi mandi bhaktulatho renuka ellamma talli vaari aasheessulanu pondenduku pratyeka poojalu nirvahistaaru. ee devi vigraham, bhoomi mattam kante 10 adugula lothulo untundi. balkampet ellamma aalaya praamganamlo oo baavi kuudaa undani, baavilo nim puunna neeru anni rakala anaarogyaalanu baagu chese dani bhaktula nammakam[2].
u Srinivas, Mittapalli (2017-07-19). "jaanapadula ishta devata renuka ellamma charitra." https://telugu.oneindia.com. Retrieved 2020-09-08. External link in |website= (help)