నిలువుగా వరుసపెట్టి ఓ ఐదారు గదులున్న భవనాన్ని చూస్తేనే... ఇదేంటిరా బాబు ఇది భవనమా.. రైలు బండా అని అడుగుతుంటారు. అలాంటిది కిలో మీటరు పొడవున్న భవనాన్ని చూపిస్తే!
ఏంటీ అలాంటి భవనం కూడా ఉందా? అంటారా. అనడం ఏంటి... ఏకంగా ఆ ఇంటి గురించి వివరాలు, చరిత్ర చెబుదామని చూస్తుంటేను. అవును కిలోమీటరుకు పైగా పొడవున్న ఆ ఆసక్తికరమైన భవనం గురించి మీరూ చదివేయండి!
బుర్జ్‌ ఖలీఫా వంటి ఎత్తైన భవనాలను నేరుగా కాకపోయినా ఫొటోలోనో, వీడియోలోనో చూసుంటారు. కానీ అత్యంత పొడవైన భవనాన్ని ఎప్పుడైనా చూశారా? అలాంటి భవనం ఆస్ట్రియాలో ఉంది. రికార్డుల కోసమో, పర్యటక కేంద్రంగా మార్చడానికో నిర్మించిన భవనం కాదది.. ఇళ్లులేని పేదలకు ప్రభుత్వం కట్టించిన అతి పొడవైన ఇళ్ల సమూహం అది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం అనంతరం కట్టిన ఆ భవనం చరిత్ర.. విశేషాలేంటో చూసేద్దాం పదండి..
ఆస్ట్రియా రాజధాని వియన్నా సమీపంలోని హైలిగిన్‌స్టాట్‌లో ఉన్న కార్ల్‌ మార్క్స్‌ హొఫ్‌ భవనం పొడవు 1,100 మీటర్లు ఉంటుంది. అంటే కిలోమీటర్‌పైనే. 1.56 లక్షల చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో 1,382 ఇళ్లతో ఒకే భవనంగా నిర్మించారు. 1927లో నిర్మాణం ప్రారంభించగా.. 1930 నాటికి పూర్తయింది. భవనంలో ఇళ్లతోపాటు పార్కులు, క్లీనిక్స్‌, ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలు, గ్రంథాలయాలు, లాండ్రీలు, వ్యాయామశాలలు, పోస్టాఫీస్‌, ఫార్మసీ, 25 నిత్యావసర దుకాణాలను ఏర్పాటు చేశారు. ఐదు వేల జనాభా ఉండగలిగే ఈ భవనంలో తొలిసారిగా వ్యక్తిగత మరుగుదొడ్లను నిర్మించారు. అంతకుముందు వరకు ఆ ప్రాంతంలో అన్ని చోట్ల సామూహిక మరుగుదొడ్లే ఉండేవి. అప్పట్లో సంపన్నులకే బాల్కానీ ఉన్న ఇళ్లు ఉండేవి. ఈ భవనంలో అన్ని ఇళ్లకు బాల్కానీలు ఏర్పాటు చేశారు. దీంతో అప్పటి కార్మికులు ఈ ఇళ్లను చూసి మురిసిపోయారు.
ఇక దీని చరిత్ర విషయానికొస్తే.. మొదటి ప్రపంచయుద్ధం తర్వాత ఆస్ట్రియా ఆర్థిక వ్యవస్థ బాగా దెబ్బతింది. నిరుద్యోగం, పేదరికం పెరిగిపోయింది. అదే సమయంలో దేశంలోని రెండున్నర లక్షల మంది కార్మికులు సరైన సదుపాయాలు లేని ఇళ్లలో ఉండలేకపోతున్నామని ఆందోళన చేపట్టారు. అయితే 1919 ఎన్నికల తర్వాత దేశంలో సంస్కరణలు మొదలయ్యాయి. ముఖ్యంగా పేదవారికి, కార్మికులకు మంచి ఇళ్లు ఇవ్వడమే ధ్యేయంగా అన్ని చోట్ల అపార్ట్‌మెంట్లు, దుకాణాలు నిర్మించారు. ఈ క్రమంలోనే హైలిగిన్‌స్టాట్‌లో కార్ల్‌ మార్క్స్‌ హొఫ్‌ భవనాన్ని నిర్మించారు. అప్పటి నగర టౌన్‌ ప్లానర్‌ కార్ల్‌ ఎన్‌ ఈ భవనాన్ని డిజైన్‌ చేశారు.
ఇప్పటికీ నగరంలో పావు వంతు జనాభా ఈ భవనంలోనే నివసిస్తున్నారు. వారిలో ఎక్కువగా అప్పుడే ఉద్యోగాల్లో చేరి.. డబ్బు సంపాదనలో పడిన జంటలు ఉన్నాయి. కొద్దిగా డబ్బు సంపాదించగానే అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోతున్నారు. ఎందుకంటే ఆ ఇళ్లు చిన్నగా ఉంటాయి. వాషింగ్‌ మెషీన్‌, ఫ్రిజ్ వంటి వస్తువులు ఆ ఇంట్లో ఉంచే స్థలం ఉండదు. అయినా అందులోని ఒక్క ఇంటిని ప్రభుత్వం కేటాయించాలంటే నాలుగేళ్లు వేచి ఉండాల్సి వస్తోంది. మరోవైపు భవనం పాతబడుతుండటంతో కొన్ని చోట్ల గోడలు కూలిపోతున్నాయి. ప్రభుత్వం ఎప్పటికప్పుడు బాగు చేయించి ఇళ్లను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచుతోంది. ఈ భవనంలో కొన్ని హాలీవుడ్‌ సినిమాల చిత్రీకరణ కూడా జరిగింది.
niluvugaa varusapetti oo aidaaru gadulunna bhavanaanni chustene... identira baabu idhi bhavanama.. railu banda ani adugutuntaaru. alantidi kilo meetaru podavunna bhavanaanni chupiste!
anty alanti bhavanam kuudaa undaa? antara. anadam enti... ekamgaa aa inti gurinchi vivaraalu, charitra chebudamani chustuntenu. avunu kilometeruku paiga podavunna aa aasaktikaramaina bhavanam gurinchi meeroo chadiveyandi!
burje khalifa vanti ettaina bhavanaalanu nerugaa kakapoyina photolono, veediyolono chusuntaru. cony atyanta podavaina bhavanaanni eppudaina chusara? alanti bhavanam austrialo undi. rikaardula kosamo, paryataka kendramgaa marchadaniko nirminchina bhavanam kaadadi.. illuleni pedalaku prabhutvam kattinchina athi podavaina illa samuuham adhi. modati prapancha yuddham anantaram kattina aa bhavanam charitra.. visheshaalento chuseddam padandi..
astria rajadhani viyanna sameepamloni hyliginestatlo unna carle markse hof bhavanam podavu 1,100 meetarlu untundi. ante kilometersepaine. 1.56 lakshala chadarapu meaterla vistiirnamlo 1,382 illatho oke bhavanamgaa nirminchaaru. 1927loo nirmaanam praarambhinchagaa.. 1930 naatiki poortayindi. bhavanamlo illathopaatu paarkulu, cleenickes, aarogya samrakshana kendraalu, grandhaalayaalu, landrilu, vyaayaamasaalalu, postafise, formasy, 25 nityavasara dukaanaalanu erpaatu chesaru. aidu vela janabha undagalige ee bhavanamlo tolisaarigaa vyaktigata marugudodlanu nirminchaaru. antakumundu varaku aa praantamlo anni chotla saamuuhika marugudodle undevi. appatlo sampannulake balcani unna illu undevi. ee bhavanamlo anni illaku balkanilu erpaatu chesaru. deentho appati kaarmikulu ee illanu chusi murisipoyaru.
ika deeni charitra vishayaanikoste.. modati prapanchayuddham tarvaata astria aardhika vyavastha baga debbatindi. nirudyogam, pedarikam perigipoyindi. adhe samayamlo desamloni rendunnara lakshala mandi kaarmikulu saraina sadupaayaalu laeni illalo undalekapotunnamani aandolana chepattaru. ayithe 1919 ennikala tarvaata desamlo samskaranalu modalayyayi. mukhyamgaa paedavaariki, kaarmikulaku manchi illu ivvadame dhyeyamgaa anni chotla apaartmentlu, dukaanaalu nirminchaaru. ee kramamlone hyliginestatlo carle markse hof bhavanaanni nirminchaaru. appati nagara toun planerse carle en ee bhavanaanni desine chesaru.
ippatikee nagaramlo paavu vantu janabha ee bhavanamlone nivasistunnaaru. vaarilo ekkuvagaa appude udyogaallo cheri.. dabbu sampaadanalo padina jantalu unnaayi. koddigaa dabbu sampaadinchagaane akkadi nunchi vellipotunnaru. endukante aa illu chinnagaa untaayi. vashinge mesheen, friz vanti vastuvulu aa intlo unche sthalam undadu. aina andulooni okka intini prabhutvam ketayinchalante naalugellu vechi undalsi vastondi. marovaipu bhavanam paathabadutundatamtho konni chotla godalu koolipotunnaayi. prabhutvam eppatikappudu baagu cheyinchi illanu prajalaku andubaatulo unchutondi. ee bhavanamlo konni halivude cinimala chitreekarana kuudaa jarigindi.