దాక్షాయణి.;- డాక్టర్ . బెల్లంకొండ నాగేశ్వర రావు, చెన్నై
అహంకారంతో విర్రవీగిన దక్షుడు తను జరుపుతున్న యాగానికి అల్లుడైన ఈశ్వరుడిని ఆహ్వానించలేదు. అయినా ఈశ్వరుడి సతీమణి, దక్షుడి కుమార్తె దాక్షాయణి తండ్రి చేసిన తప్పును తెలిపి ఆయన మనసు మార్చడానికి ప్రయత్నించింది. శక్తి స్వరూపిణి దాక్షాయణి చేసిన నీతిబోధలు దక్షుడికి రుచించలేదు. దాంతో దక్షాయణి విరక్తి చెందింది.దక్షుడిఅహంకారాన్నిఅణచడానికి యాగం జరగకూడదని హోమాగ్నిలో దూకింది దాక్షాయణి అగ్నికి ఆహుతి అయిపోయింది. ఈ విషయం తెలిసిన ఈశ్వరుడు క్రోధంతో రగిలిపోయాడు. దక్షుడు చేయబూనిన యాగాన్ని నాశనం చేశాడు. దాక్షాయణి కళేబరాన్ని భుజంపై వేసుకుని రుద్ర
తాండవం ఆడాడు. అఖిలాండం దద్దరిల్లింది. భీతి చెందిన దేవతలు పరంధామున్ని సహాయం కొరకు ఆశ్రయించారు. ఈశ్వరుని క్రోధాన్ని తగ్గించి మామూలు స్ధితికి తీసుకు
రమ్మని వేడుకొన్నారు. పరంధాముడు తన చక్రాయుధాన్ని ప్రయోగించాడు. చక్రాయుధం ఈశ్వరుని భుజంపై నిర్జీవంగా వున్న దాక్షాయణి శరీరాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా చేసింది. దాంతో ఈశ్వరుడు తిరిగి మామూలు స్ధితికి చేరుకుని తప్పిదాన్ని తెలుసుకున్నాడు. "ఉమామహేశ్వరి శరీరన్లోని అవయవాలుఎక్కడేక్కడపడ్డాయోఆప్రదేశాలలో శక్తిపీఠాలు విలసిల్లాయి.
దక్షప్రజాపతియజ్ఞంచేసినదక్షవాటికేకాలక్రమేణా ద్రాక్షారామం అయింది. ఈ యజ్ఞానికి పిలవకపోయినా మహాశివుని సతీమణి దాక్షాయణి వెళ్లడం అక్కడ ఆమెకు పరాభవం ఎదురైంది. ఆమె అగ్నికి ఆహుతైంది. ఈ విషయం తెలిసిన పరమశివుడు రుద్రుడయ్యాడు. శివజఠాఝునుంచి ఆవిర్భవించిన వీరభద్రుడు దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసంచేస్తాడు. సతీవియోగాన్ని భరించలేని శివుడు దాక్షాయణి సూక్ష్మశరీరాన్ని సుదర్శనచక్రంలో 18 ఖండాలుగా చేస్తాడు. అవిపడినచోటఅష్టశక్తులుఆవిర్భవించాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. వాటిని శ్రీశంకరాచార్యులుఅష్టయోగపీఠాలుగా రూపుదిద్దారు.
దాక్షాయణి ఆహుతి చేసుకున్న స్థలంలో భీమరూపంలో స్వయంభూవుడయ్యాడు. శివుడిని శాంతింపజేసేందుకు వీలుగా చంద్రుడు భీమేశ్వరుని చుట్టూ అష్టదిక్కులుగా శివలింగాలను ప్రతిష్టించాడు. అష్టసోమేశ్వరాలయాల నడుమ ద్రాక్షారామ భీమేశ్వరస్వామి భక్తులకు అభీష్టపరుడై బాసిల్లుతున్నాడు.
daakshaayani.;- dactor . bellankonda nageshwara raavu, chennai
ahankaaramtho virraveegina dakshudu tanu jaruputunna yaganiki alludaina eshwarudini aahvaaninchaledu. aina eshwarudi sateemani, dakshudi kumarte daakshaayani tandri chesina tappunu telipi aayana manasu maarchadaaniki prayatninchindi. sakti swaroopini daakshaayani chesina neetibodhalu dakshudiki ruchinchaledu. daamto dakshayani virakti chendindi.dakshudiahankarannitaaa yagam jaragakudadani homagnilo dookindi daakshaayani agniki aahuti ayipoyindi. ee vishayam telisina eshwarudu krodhamtho ragilipoyadu. dakshudu cheyabunina yaagaanni naasanam cheshaadu. daakshaayani kalebaraanni bhujampai vesukuni rudra
tandavam aadaadu. akhilandam daddarillindi. bheeti chendina devatalu parandhaamunni sahayam koraku aasrayinchaaru. eshwaruni krodhaanni tagginchi maamuulu sdhitiki teesuku
rammani vedukonnaru. parandhaamudu tana chakraayudhaanni prayoginchaadu. chakrayudham eshwaruni bhujampai nirjeevangaa vunna daakshaayani sariiraanni mukkalu mukkalugaa chesindi. daamto eshwarudu tirigi maamuulu sdhitiki cherukuni tappidaanni telusukunnadu. "umamaheshwari sareeranloni avayavaluekkadekkadapada saktipeetaalu vilasillaayi.
dakshaprajaapatiyajnche draakshaaraamam ayindi. ee yagnaaniki pilavakapoyina mahasivuni sateemani daakshaayani velladam akkada aameku paraabhavam eduraindi. aame agniki aahutaindi. ee vishayam telisina paramasivudu rudrudayyaadu. sivajatanunchi aavirbhavinchina veerabhadrudu dakshayagnaanni dhwamsanchestaadu. satiiviyogaanni bharinchaleni shivudu daakshaayani suukshmasareeraanni sudarsanachakramlo 18 khandaluga chestaadu. avipadinachatashtasaktu puraanaalu chebutunnaayi. vaatini srisankaracharyuluta roopudiddaaru.
daakshaayani aahuti chesukunna sthalamlo bheemaroopamlo swayambhuuvadayyaadu. shivudini saantimpajesenduku veelugaa chandrudu bheemeshwaruni chuttu ashtadikkulugaa sivalingaalanu pratishtinchaadu. ashtasomeshwaralayala naduma draksharama bheemeshwaraswamy bhaktulaku abhishtaparudai basillutunnadu.