టంగుటూరి అంజయ్య (ఆగష్టు 16,1919 - అక్టోబరు 19,1986), రామాయంపేట అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొంది.ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర 7వ ముఖ్యమంత్రిగా. అతను 1980 అక్టోబరు నుండి 1982 ఫిబ్రవరి వరకు 16 నెలలపాటు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు.
విషయాలు
1 జీవిత విశేషాలు
2 ముఖ్యమంత్రిగా
3 రాజీవ్ గాంధీతో సంఘటన
4 విశేషాలు
5 మూలాలు
జీవిత విశేషాలు[మార్చు]
టి. అంజయ్యగా సుపరిచితుడైన టంగుటూరి అంజయ్య అలియాస్ తాళ్ళ రామకృష్ణారెడ్డి 1919, ఆగష్టు 16 న హైదరాబాదు లో జన్మించాడు. అంజయ్య తండ్రి పాపిరెడ్డిది సంగారెడ్డి జిల్లా, పటాన్‌చెరు మండలంలోని భానూర్ గ్రామం. అయితే వారి కుటుంబం హైదరాబాదు లో స్థిరపడింది. అంజయ్య వెనుకబడిన కులానికి లేదా దళిత వర్గానికి చెందినవారని లేదా గౌడ కులం, రెడ్డికులం వారితో సాన్నిహిత్యం ఏర్పరచుకోన్నారని తన పేరును రామకృష్ణారెడ్డి అని మార్చుకున్నారని, తన ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలానికి రాజకీయంగా శక్తివంతమైన రెడ్డి సంఘం మద్దతు పొందటానికి రెడ్డి కులస్తులతో వైవాహిక సంబంధాలు కుదుర్చుకున్నారని అతనిపై ఆరోపణలున్నాయి.[1][2]
అంజయ్య సుల్తాన్ బజార్ ఉన్నత పాఠశాలలో మెట్రిక్యులేషన్ వరకూ చదువుకున్నాడు. వారి కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా తరువాత ఉన్నత విద్యాభాసం చేయలేదు. హైదరాబాదు ఆల్విన్ పరిశ్రమలో ఆరణాల (24 పైసలు) కూలీగా జీవితం ప్రారంభించిన అంజయ్య, కార్మిక నాయకునిగా ఎదిగి ఆతరువాత కేంద్ర కార్మిక మంత్రి అయ్యాడు.[3][4]
కాంగ్రెసు పార్టీ కి చెందిన అంజయ్య మెదక్ జిల్లా రామాయంపేట నియోజకవర్గం నుండి రాష్ట్ర శాసనసభ కు ఎన్నికైనాడు.[5] అంజయ్య తన ప్రారంభ జీవితంలో చాలా కష్టాలను ఎదుర్కొన్నాడు, ఇది అతనిని సామాజిక న్యాయం కోసం పోరాట యోధునిగా చేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా రాజకీయాలకు అనుగుణంగా పనిచేసాడు.
ముఖ్యమంత్రిగా[మార్చు]
1980 లో అప్పటి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి మర్రి చెన్నారెడ్డి ప్రభుత్వంలో అసమ్మతి ఉధృతమై, అవినీతి ఆరోపణలు పెరిగిపోవడంతో కాంగ్రెసు పార్టీ అధిష్టాన వర్గము ఆయన్ను తొలగించి, కేంద్రములో ఇందిరా గాంధీ మంత్రివర్గములో కార్మిక శాఖా మంత్రిగా పనిచేస్తున్న అంజయ్యను ముఖ్యమంత్రి గా నియమించింది. అతను మర్రి చెన్నారెడ్డి తరువాత 1980 అక్టోబరు 11న ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పదవీ బాధ్యతలను స్వీకరించాడు. మర్రి చెన్నారెడ్డి మంత్రివర్గంలోని 15 మంది అసమ్మతి వాదులకు పదవులు ఇవ్వవలసి వచ్చింది. పార్టీలో సొంత వర్గమంటూ లేని అంజయ్య వివిధ వర్గాల వారికి మంత్రివర్గములో పదువులు ఇవ్వాల్సి వచ్చింది. 61 మంది మంత్రులతో, అంజయ్య భారీ మంత్రివర్గాన్ని హాస్యాస్పదంగా జంబో మంత్రివర్గమని పిలిచేవారు.[6][7]
అంజయ్య ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో ఇద్దరు యువ తిరుగుబాటు రాజకీయ నాయకులు, డాక్టర్ వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి. నారా చంద్రబాబునాయుడు, ప్రాముఖ్యతను పొందారు. ఈ సమయంలో ఎన్టీఆర్ ను రాజ్యసభ సభ్యునిగా చేయాలనే ప్రతిపాదన చేసారు.[8] అంజయ్య పి.జనార్దన్ రెడ్డికి గురువు. విశాఖపట్నం, విజయవాడలలో మునిసిపల్ ఎన్నికలలో అధికార పార్టీ ఓడిపోయిన తరువాత టి.అంజయ్య తన పార్టీలోని కొంతమంది మంత్రులతో సహా ప్రత్యర్థులను ఎదుర్కొన్నాడు.
మంత్రుల సభ్యులను తగ్గించాలని అధిష్టానవర్గం ఒత్తిడి తేగా, తొలగించినవారికి పదవులిచ్చి సంతృప్తి పరచడానికి అనేక నిరుపయోగమైన కార్పోరేషన్లు సృష్టించాడు. అసమ్మతిదారుల విలాసాల కోసము హెలికాప్టర్లు, కార్లు వంటి వాటి మీద ఖర్చుచేశాడు[9]. అంజయ్య ప్రభుత్వములో కూడా 1982 కల్లా అసమ్మతి వర్గము పెరిగిపోయినందున, ఫిబ్రవరి 13 న పదవి నుంచి వైదొలగాలని శ్రీమతి ఇందిరా గాంధీ కోరినప్పుడు, అతను తన రాజీనామాను ఏడు రోజుల తరువాత 1982 ఫిబ్రవరి 20 న అధికారికంగా ఇచ్చాడు. అతను అధిష్టానవర్గ ఆదేశముననుసరించి ముఖ్యమంత్రి పదవి నుండి వైదొలగవలసి వచ్చింది. అనుచరులు లేని నాయకుడిగా అతను అనూహ్యమైన ప్రజల సానుభూతిని పొందగలిగాడు. ముఖ్యమంత్రిగా తన చివరి బహిరంగ ప్రదర్శనలో, అతను రాజీనామా చేయడానికి ముందు రోజు 30,000 మంది ప్రజలు పాల్గొన్నారు[10] ఫిబ్రవరి 24, 1982 న భవనం వెంకటరామి రెడ్డి అంజయ్య స్థానంలో ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్నిఅధిష్టించాడు.
అంజయ్య ముఖ్యమంత్రి కాగానే చేసిన ముఖ్యమైన పనులలో పంచాయితీ రాజ్ సంస్థలకు ఎన్నికలు జరిపించటం ఒకటి.[11]
1984 పార్లమెంటు ఎన్నికలలో సికింద్రాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం నియోజకవర్గము నుండి గెలిచి మరణించే వరకు పార్లమెంటు సభ్యునిగా పనిచేశాడు. ఆ ఎన్నికలలో రాష్ట్రము నుండి ఎన్నికైన ఆరుగురు కాంగ్రెసు పార్టీ పార్లమెంటు సభ్యులలో అంజయ్య ఒకడు అవటము విశేషము. ఈ కాలములోనే అంజయ్య కేంద్ర కార్మిక శాఖా మత్రిగా రాజీవ్ గాంధీ మంత్రివర్గములో పనిచేశాడు. ఈయన తర్వాత ఈయన సతీమణి టంగుటూరి మణెమ్మ కూడా సికింద్రాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి పార్లమెంటుకు ఎన్నికైంది. 2018 సెప్టెంబరు 9 న మణెమ్మ హైదరాబాదు లో చనిపోయింది.
టంగుటూరి అంజయ్య
రాజీవ్ గాంధీతో సంఘటన[మార్చు]
అంజయ్య ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో అతనికి విమానాశ్రయంలో అవమానం జరిగింది. రాజీవ్ గాంధీ ఓ ప్రైవేటు కార్యక్రమంలో పాల్గొనేందుకు హైదరాబాద్ వచ్చాడు. బేగంపేట ఎయిర్ పోర్ట్‌లో రాజీవ్ గాంధీని స్వాగతించేందుకు అంజయ్య భారీ ఏర్పాట్లు చేశాడు.[12] అంజయ్య అనుచరగణాన్ని వేసుకుని వెళ్ళి విమానం ఆగుతూండగానే భారీ కాయంతో, భారీ దండల్తో రన్‌వే పైకి, పరుగులు పెట్టుకుంటూ వెళ్లాడు. అతనితో పాటు అనేక మంది జనం వెళ్లారు. స్వతహాగా పైలట్‌ అయిన రాజీవ్‌కు విమానాశ్రయంలో యీ భద్రతారాహిత్యం ఒళ్లు మండించింది. తెచ్చిన పూలదండలలోని పూల రేకులు విమానం ప్రొపెర్లలో పడతాయని ఆందోళనతో అంజయ్యను మందలించాడు. దానికి అంజయ్య మొహం మాడ్చుకున్నాడు తప్ప నిరసన తెలపలేదు. తను చేసినది ఎయిర్‌పోర్టు రూల్సుకు వ్యతిరేకమని అతనికి తెలుసు. ఈ వార్త పత్రికలకు ఎక్కాక ఎవ్వరూ అంజయ్యగారిని సమర్థించలేదు. రాజీవ్‌ కాస్త మెత్తగా చెప్పి వుండాల్సిందనే అనుకున్నారంతే.[13]
ఎలాంటి పదవి లేని రాజీవ్ గాంధీ ముఖ్యమంత్రిని తోసేయడం సంచలనం సృష్టించింది. అంజయ్య దళితుడు కాబట్టే రాజీవ్ గాంధీ అతన్ని అవమానించారని 2018 బడ్జెట్ సమావేశాల సందర్భంగా పార్లమెంటులో ప్రధాని మోదీ స్వయంగా అన్నారు. నిజానికి టి.అంజయ్య దళితుడు కాదు రెడ్డి సామాజికవర్గానికి చెందినవారన్నది పాశం యాదగిరి లాంటి సీనియర్ జర్నలిస్టులు చెప్పే మాట.[14]
తెలుగు వారికి జరిగిన అవమానంతో తెలుగువారి ఆత్మగౌరవ నినాదంతో ఎన్టీఆర్ తెలుగుదేశం పార్టీని ప్రారంభించాడు. పార్టీ ప్రారంభించిన 9 నెలల్లోనే అధికారాన్ని అందిపుచ్చుకున్న తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా తెలుగువారికి ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు తీసుకొచ్చింది.[15]
విశేషాలు[మార్చు]
అసలు పేరు తాళ్ళ అంజయ్య కానీ తన పేరు టంగుటూరి కృష్ణారెడ్డి అని, తాను రెడ్డినే అని అంజయ్య ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత చెప్పాడు.
హిందీ, ఉర్దూ మాట్లాడటం, అంజయ్యకు కలిసివచ్చాయి. ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన జంబో జెట్ మంత్రివర్గాన్ని 61మందితో ఏర్పరచి ఏమంత్రికి ఎవరి సిఫారసు ఉన్నదో బయట పెట్టాడు. కాదనలేక జాబితా పెంచుతూ పోయాడు.
అంజయ్య మాట్లాడేదే అసలైన తెలుగని దాశరథి వ్యాఖ్యానించాడు. సముద్రంలో తేల్ పడిందంట లాంటి తెలుగు ఉర్దూ కలిపిన పదాలు ఆయన ఎన్నో వాడుతుండేవారు.
టి. అంజయ్య డాక్టర్ ప్రతాప్ సి. రెడ్డికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆసుపత్రి ప్రారంభించడానికి సహాయం అందించాడు. సంజీవయ్య పార్క్ వద్ద నగరం నడిబొడ్డున 7 ఎకరాల భూమిని ఇవ్వడం ద్వారా అంజయ్య తన వాగ్దానానికి అనుగుణంగా నడుచుకున్నాడు.[16]
టి. అంజయ్య ముఖ్యమంత్రి సహాయ నిధి 1982 లో హైదరాబాద్ లో మొట్టమొదటి కిడ్నీ మార్పిడి శస్త్రచికిత్సను స్పాన్సర్ చేసింది.
టంగుటూరి అంజయ్య ప్రసంగాలతో ప్రేరణ పొందిన విజయ చందర్ టంగుటూరి ప్రకాశం జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా ఆంధ్రకేసరి సినిమా తీయాలనే ఆలోచన చేసాడు. అటువంటి కార్యక్రమాలకు ప్రభుత్వం ఆర్థిక సహాయం చేస్తుందని అంజయ్య తెలిపాడు.
మాతా మనికేశ్వరి కోరిక మేరకు శ్రీశైలంలో టంగుటూరి అంజయ్య గారు సుఖా ఆశ్రమం నిర్మాణానికి మే 8, 1981 న భూమి పూజ చేశారు.
అంజయ్య కూడా కొంతకాలం తెలంగాణ ప్రజాసమితి నాయకుడిగా ఉన్నాడు.[17]
ఆంధ్రప్రదేశ్ కు ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసిన వై.ఎస్.రాజశేఖర రెడ్డి, నారాచంద్రబాబు నాయుడు లు అంజయ్య మంత్రివర్గంలో పనిచేసారు. చంద్రబాబు నాయుడు సినిమాటోగ్రఫీ మంత్రిగానూ, రాజశేఖర రెడ్డి వైద్య ఆరోగ్య శాఖ సహాయ మంత్రిగా ఉన్నారు.
మూలాలు[మార్చు]
↑ Ramaseshan, Radhika (29 March 2008). "Rajiv shadow in Rahul snub". The Telegraph (Kolkata). Retrieved 25 October 2019.
↑ K Ramachandra Murthy (13 March 2014). "Can a BC hope to become first CM of T?". The Hans India. Retrieved 25 October 2019.
↑ "లుంబినీ పార్కు వద్ద అంజయ్య విగ్రహ ఆవిష్కరణ సందర్భముగా హిందూ పత్రికలో వ్యాసం". Archived from the original on 2007-03-03. Retrieved 2006-12-10.
↑ "YSR to unveil Anjaiah's statue on August 16". 14 August 2006. Retrieved 24 September 2016 – via The Hindu.
↑ "'మాజీ సీఎం అంజయ్య దళితుడు కాదు అసలు పేరు రామకృష్ణారెడ్డి'". Samayam Telugu. Retrieved 2021-03-08.
↑ Parties, Elections, and Mobilisation - K. Ramachandra Murty పేజీ.41
↑ "The Hindu : POLL-POURRI". Archived from the original on 10 Septmber 2009. Retrieved 24 September 2016. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
↑ "Humanists Chief Ministers I Met". Retrieved 24 September 2016.
↑ Plotting, Squatting, Public Purpose, and Politics: Land Market Development, Low Income Housing and Public intervention in India - Robert-Jan Baken పేజీ.41
↑ "Andhra Pradesh CM Tanguturi Anjiah unceremoniously fired by Congress high command". Retrieved 24 September 2016.
↑ The Indian Journal of Political Science By Indian political science association Vol. 35, no. 4 (Oct.-Dec. 1974) పేజీ.542 [1]
↑ "తెలంగాణ ఎన్నికలు 2018: నెహ్రూ నుంచి సోనియా గాంధీ దాకా... తెలంగాణపై ఏమన్నారు?". BBC News తెలుగు. Retrieved 2021-03-08.
↑ April 26; Ist, 2014 | Updated 03:30. "ఎమ్బీయస్‌ : తెలుగుజాతికి అవమానమా..?". telugu.greatandhra.com (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2021-03-08.
↑ Mittapalli, Srinivas (2020-11-28). "ఆనాడు అంజయ్యకు.. ఇప్పుడు కేసీఆర్‌కు? తెలంగాణకు మోదీ ఘోర అవమానమంటున్న టీఆర్ఎస్..." telugu.oneindia.com. Retrieved 2021-03-08.
↑ "టీడీపీ 37వ ఆవిర్భావ దినోత్సవం..! మరో ఆత్మగౌరవ పోరాటం..!". తెలుగు360 (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2019-03-29. Retrieved 2021-03-08.
↑ Gupte, Pranay (15 December 2013). Healer: Dr Prathap Chandra Reddy and the Transformation of India. Penguin UK. ISBN 9789351185666. Retrieved 24 September 2016 – via Google Books.
↑ Telugu, TV9 (2020-01-05). "The history of Telugu states- ఒకసారి చరిత్ర చూసొద్దామా.. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రకంపనలు!". TV9 Telugu. Retrieved 2021-03-08.
ఇంతకు ముందు ఉన్నవారు:
డా.మర్రి చెన్నారెడ్డి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి
11/10/1980—24/02/1982 తరువాత వచ్చినవారు:
భవనం వెంకట్రామ్
v
t
e
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
నీలం సంజీవరెడ్డి • దామోదరం సంజీవయ్య • కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి • పి.వి.నరసింహారావు • జలగం వెంగళరావు • మర్రి చెన్నారెడ్డి • టంగుటూరి అంజయ్య • భవనం వెంకట్రామ్ • కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి • రామారావు • నేదురుమల్లి • నారా చంద్రబాబునాయుడు • వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి • కొణిజేటి రోశయ్య • నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి • వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి
v
t
e
మెదక్ జిల్లాకు చెందిన విషయాలు
ప్రముఖ పట్టణాలు
ఆందోల్ * గజ్వేల్ * జహీరాబాద్ * నారాయణఖేడ్ * పటాన్ చెరువు * మెదక్ * రామచంద్రాపురం * సంగారెడ్డి * సదాశివపేట * సిద్ధిపేట *
పర్యాటక ప్రదేశాలు
ఏడుపాయలు * మెదక్ చర్చి
నదులు
మంజీరా నది
లోకసభ నియోజకవర్గాలు
మెదక్ లోకసభ నియోజకవర్గం * జహీరాబాదు లోకసభ నియోజకవర్గం *
శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఆందోల్ * గజ్వేల్ * జహీరాబాద్ * దుబ్బాక * నర్సాపూర్ * నారాయణ్‌ఖేడ్ * పటాన్‌చెరు * మెదక్ * సంగారెడ్డి * సిద్దిపేట *
ప్రముఖులు
కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు * కాపు రాజయ్య * గద్దర్ * జ్వాలాముఖి * టంగుటూరి అంజయ్య * దామోదర రాజనర్సింహ * నందిని సిధారెడ్డి * మగ్దూం మొహియుద్దీన్ * వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు * సంగం లక్ష్మీబాయి * ఇంకా...
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=టంగుటూరి_అంజయ్య&oldid=3705006" నుండి వెలికితీశారు
వర్గాలు:
CS1 అమెరికన్ ఇంగ్లీష్-language sources (en-us)
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
1919 జననాలు
1986 మరణాలు
8వ లోక్‌సభ సభ్యులు
హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
హైదరాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
హైదరాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
హైదరాబాదు జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
హైదరాబాదు జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) కు చెందిన కేంద్ర మంత్రులు
హైదరాబాదు జిల్లా కార్మిక నాయకులు
దాచిన వర్గాలు:
CS1 errors: dates
CS1 ఇంగ్లీష్-language sources (en)
ఈ వారం వ్యాసాలు
మార్గదర్శకపు మెనూ
వ్యక్తిగత పరికరాలు
లాగిన్ అయిలేరు
ఈ IP కి సంబంధించిన చర్చ
మార్పుచేర్పులు
ఖాతా సృష్టించుకోండి
లాగినవండి
పేరుబరులు
వ్యాసం
చర్చ
తెలుగు
చూపులు
చదువు
మార్చు
చరిత్ర
మరిన్ని
మార్గదర్శకము
మొదటి పేజీ
యాదృచ్ఛిక పేజీ
రచ్చబండ
వికీపీడియా గురించి
సంప్రదింపు పేజీ
విరాళాలు
పరస్పరక్రియ
సహాయసూచిక
సముదాయ పందిరి
ఇటీవలి మార్పులు
కొత్త పేజీలు
దస్త్రం ఎక్కింపు
పరికరాల పెట్టె
ఇక్కడికి లింకున్న పేజీలు
సంబంధిత మార్పులు
దస్త్రపు ఎక్కింపు
ప్రత్యేక పేజీలు
శాశ్వత లింకు
పేజీ సమాచారం
ఈ పేజీని ఉల్లేఖించండి
వికీడేటా అంశం
ముద్రణ/ఎగుమతి
ఓ పుస్తకాన్ని సృష్టించండి
PDF రూపంలో దించుకోండి
అచ్చుతీయదగ్గ కూర్పు
ఇతర ప్రాజెక్టులలో
Wikimedia Commons
ఇతర భాషలు
English
Deutsch
मराठी
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ
లంకెలను మార్చు
ఈ పేజీలో చివరి మార్పు 23 అక్టోబరు 2022న 18:21కు జరిగింది.
పాఠ్యం క్రియేటివ్ కామన్స్ అట్రిబ్యూషన్/షేర్-ఎలైక్ లైసెన్సు; క్రింద లభ్యం అదనపు షరతులు వర్తించవచ్చు. మరిన్ని వివరాలకు వాడుక నియమాలను చూడండి.
tanguturi anjayya (aagashtu 16,1919 - aktobaru 19,1986), ramayampeta assembley niyojakavargam nunchi emmelyega gelupondi.ummadi andhrapradesh rashtra 7va mukhyamantrigaa. atanu 1980 aktobaru nundi 1982 fibravari varaku 16 nelalapatu mukhyamantrigaa panichesaadu.
vishayaalu
1 jeevita visaeshaalu
2 mukhyamantrigaa
3 rajiv gaandheetho sanghatana
4 visaeshaalu
5 moolaalu
jeevita visaeshaalu[maarchu]
ti. anjayyagaa suparichitudaina tanguturi anjayya alias taalla ramakrishnareddy 1919, aagashtu 16 na haidaraabaadu loo janminchaadu. anjayya tandri paapireddidi sangareddy jilla, pataancheru mandalamlooni bhanur graamam. ayithe vaari kutumbam haidaraabaadu loo sthirapadindi. anjayya venukabadina kulaniki leda dalita vargaaniki chendinavaarani leda gauda kulam, reddikulam vaaritho saannihityam yerparachukonnarani tana paerunu ramakrishnareddy ani maarchukunnaarani, tana mukhyamantri padaveekaalaaniki raajakeeyamgaa saktivantamaina reddi sangham maddatu pondataaniki reddi kulastulato vaivaahika sambandhaalu kudurchukunnarani atanipai aaropanalunnaayi.[1][2]
anjayya sultan bajar unnata paatasaalalo metriculation varakuu chaduvukunnadu. vaari kutumba aardhika paristhitula kaaranamgaa taruvaata unnata vidyaabhaasam cheyaledu. haidaraabaadu alvin parisramalo aaranaala (24 paisalu) kuuleegaa jeevitam praarambhinchina anjayya, kaarmika nayakuniga edigi aataruvaata kendra kaarmika mantri ayyadu.[3][4]
congressu party ki chendina anjayya medak jilla ramayampeta niyojakavargam nundi rashtra saasanasabha ku ennikainaadu.[5] anjayya tana praarambha jeevitamlo chala kashtaalanu edurkonnadu, idhi atanini saamaajika nyaayam kosam porata yodhunigaa chesindi. andhrapradesh mukhyamantrigaa raajakeeyaalaku anugunamgaa panichesaadu.
mukhyamantrigaa[maarchu]
1980 loo appati rashtra mukhyamantri marri chennareddy prabhutvamlo asammati udhrutamai, avineeti aaropanalu perigipovadamto congressu party adhishtaana vargamu aayannu tolaginchi, kendramulo indira gaandhi mantrivargamulo kaarmika saakhaa mantrigaa panichestunna anjayyanu mukhyamantri gaa niyaminchindi. atanu marri chennareddy taruvaata 1980 aktobaru 11na andhrapradesh mukhyamantrigaa padavee baadhyatalanu sweekarinchaadu. marri chennareddy mantrivargamloni 15 mandi asammati vaadulaku padavulu ivvavalasi vachindi. paartiiloo sonta vargamantuu laeni anjayya vividha vargala vaariki mantrivargamulo paduvulu ivvalsi vachindi. 61 mandi mantrulatho, anjayya bhari mantrivargaanni haasyaaspadamgaa jambo mantrivargamani pilichevaaru.[6][7]
anjayya mukhyamantrigaa unna kaalamlo iddaru yuva tirugubaatu rajakeeya naayakulu, dactor vai.es. rajasekharareddy. nara chandrababunayudu, praamukhyatanu pondaaru. ee samayamlo ntr nu rajyasabha sabhyunigaa cheyalane pratipaadana chesaru.[8] anjayya pi.janardan reddiki guruvu. visaakhapatnam, vijayavaadalalo munisipal ennikalalo adhikara party odipoyina taruvaata ti.anjayya tana paartiilooni kontamandi mantrulatho sahaa pratyarthulanu edurkonnadu.
mantrula sabhyulanu tagginchaalani adhishtaanavargam ottidi tegaa, tolaginchinavaariki padavulichi santrupti parachadaaniki aneka nirupayogamaina carporationlu srushtinchaadu. asammatidaarula vilaasaala kosamu helicapterlu, kaarlu vanti vaati meeda kharchuchesadu[9]. anjayya prabhutvamulo kuudaa 1982 kalla asammati vargamu perigipoyinanduna, fibravari 13 na padavi nunchi vaidolagaalani srimati indira gaandhi korinappudu, atanu tana rajinamanu edu rojula taruvaata 1982 fibravari 20 na adhikaarikamgaa ichadu. atanu adhishtanavarga aadesamunanusarinchi mukhyamantri padavi nundi vaidolagavalasi vachindi. anucharulu laeni nayakudiga atanu anoohyamaina prajala saanubhootini pondagaligaadu. mukhyamantrigaa tana chivari bahiranga pradarsanalo, atanu rajinama cheyadaaniki mundu roju 30,000 mandi prajalu paalgonnaaru[10] fibravari 24, 1982 na bhavanam venkatarami reddi anjayya sthaanamlo mukhyamantri peethaanniadhishtinchaadaa.
anjayya mukhyamantri kagane chesina mukhyamaina panulalo panchaayitii raj samsthalaku ennikalu jaripinchatam okati.[11]
1984 paarlamentu ennikalalo sikindraabaadu lokasabha niyojakavargam niyojakavargamu nundi gelichi maraninche varaku paarlamentu sabhyunigaa panichesaadu. aa ennikalalo rashtramu nundi ennikaina aaruguru congressu party paarlamentu sabhyulalo anjayya okadu avatamu visheshamu. ee kaalamulone anjayya kendra kaarmika saakhaa matrigaa rajiv gaandhi mantrivargamulo panichesaadu. eeyana tarvaata eeyana sateemani tanguturi manemma kuudaa sikindraabaadu lokasabha niyojakavargam nundi paarlamentuku ennikaindi. 2018 septembaru 9 na manemma haidaraabaadu loo chanipoyindi.
tanguturi anjayya
rajiv gaandheetho sanghatana[maarchu]
anjayya mukhyamantrigaa unna samayamlo ataniki vimaanaasrayamlo avamanam jarigindi. rajiv gaandhi oo praivetu kaaryakramamlo palgonenduku hyderabad vachaadu. begampeta air portelo rajiv gaandheeni swaagatinchenduku anjayya bhari erpaatlu cheshaadu.[12] anjayya anucharaganaanni vesukuni velli vimanam aagutuundagaane bhari kaayamtho, bhari dandaltho renve paiki, parugulu pettukuntuu vellaadu. athanitho paatu aneka mandi janam vellaaru. swatahaagaa pailate ayina raajeemku vimaanaasrayamlo yee bhadrataaraahityam ollu mandinchindi. tecchina pooladandalaloni poola rekulu vimanam properlalo padataayani aandolanato anjayyanu mandalinchaadu. daaniki anjayya moham madchukunnadu tappa nirasana telapaledu. tanu chesinadi aireportu roolsuku vyatirekamani ataniki telusu. ee vaarta patrikalaku ekkaaka evvaruu anjayyagaarini samarthinchaledu. rajive kaasta mettagaa cheppi vundaalsindane anukunnarante.[13]
elanti padavi laeni rajiv gaandhi mukhyamantrini toseyadam sanchalanam srushtinchindi. anjayya dalitudu kabatte rajiv gaandhi atanni avamaaninchaarani 2018 budget samavesala sandarbhamgaa paarlamentulo pradhaani modii swayamgaa annaru. nijaaniki ti.anjayya dalitudu kaadu reddi saamaajikavargaaniki chendinavaarannadi paasham yadagiri lanti seanier jarnalistulu cheppe maata.[14]
telugu vaariki jarigina avamaanamtho teluguvaari aatmagourava ninaadamtoe ntr telugudesam paartiini praarambhinchaadu. party praarambhinchina 9 nelallone adhikaaraanni andipuchukunna telugudesam party prapanchavyaaptamgaa teluguvaariki pratyekamaina gurtimpu teesukochindi.[15]
visaeshaalu[maarchu]
asalu paeru taalla anjayya cony tana paeru tanguturi krishnareddy ani, taanu reddine ani anjayya mukhyamantri ayina taruvaata cheppaadu.
hindi, urduu matladatam, anjayyaku kalisivachaayi. mukhyamantrigaa aayana jambo jett mantrivargaanni 61manditho erparachi emantriki evari sifaarasu unnado bayata pettaadu. kaadanaleka jabita penchutuu poyadu.
anjayya matladede asalaina telugani daasarathi vyaakhyaaninchaadu. samudramlo tel padindanta lanti telugu urduu kalipina padaalu aayana enno vaadutundevaaru.
ti. anjayya dactor pratap si. reddiki aandhrapradeshame aasupatri praarambhinchadaaniki sahayam andinchaadu. sanjeevayya park vadda nagaram nadibodduna 7 ekaraala bhoomini ivvadam dwara anjayya tana vaagdaanaaniki anugunamgaa naduchukunnadu.[16]
ti. anjayya mukhyamantri sahaya nidhi 1982 loo hyderabad loo mottamodati kidni marpidy shastrachikitsanu spanser chesindi.
tanguturi anjayya prasamgaalato prerana pondina vijaya chandar tanguturi prakaasam jeevita charitra aadhaaramgaa aandhrakesari sinima teeyaalane aalochana chesadu. atuvanti kaaryakramaalaku prabhutvam aardhika sahayam chestundani anjayya telipaadu.
maataa manikeshwari korika meraku srisailamlo tanguturi anjayya gaaru sukha aashramam nirmaanaaniki mee 8, 1981 na bhoomi pooja chesaru.
anjayya kuudaa kontakaalam telamgaana prajaasamiti nayakudiga unnaadu.[17]
andhrapradesh ku mukhyamantrulugaa panichesina vai.es.rajasekhara reddi, narachandrababu nayudu lu anjayya mantrivargamlo panichesaaru. chandrababu nayudu cinematography mantrigaanuu, rajasekhara reddi vaidya aarogya saakha sahaya mantrigaa unnaaru.
moolaalu[maarchu]
u Ramaseshan, Radhika (29 March 2008). "Rajiv shadow in Rahul snub". The Telegraph (Kolkata). Retrieved 25 October 2019.
u K Ramachandra Murthy (13 March 2014). "Can a BC hope to become first CM of T?". The Hans India. Retrieved 25 October 2019.
u "lumbinee paarku vadda anjayya vigraha aavishkarana sandarbhamugaa hindu patrikalo vyaasam". Archived from the original on 2007-03-03. Retrieved 2006-12-10.
u "YSR to unveil Anjaiah's statue on August 16". 14 August 2006. Retrieved 24 September 2016 – via The Hindu.
u "'maji cm anjayya dalitudu kaadu asalu paeru ramakrishnareddy'". Samayam Telugu. Retrieved 2021-03-08.
u Parties, Elections, and Mobilisation - K. Ramachandra Murty pagy.41
u "The Hindu : POLL-POURRI". Archived from the original on 10 Septmber 2009. Retrieved 24 September 2016. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
u "Humanists Chief Ministers I Met". Retrieved 24 September 2016.
u Plotting, Squatting, Public Purpose, and Politics: Land Market Development, Low Income Housing and Public intervention in India - Robert-Jan Baken pagy.41
u "Andhra Pradesh CM Tanguturi Anjiah unceremoniously fired by Congress high command". Retrieved 24 September 2016.
u The Indian Journal of Political Science By Indian political science association Vol. 35, no. 4 (Oct.-Dec. 1974) pagy.542 [1]
u "telamgaana ennikalu 2018: nehroo nunchi sonia gaandhi daka... telangaanapai emannaru?". BBC News telugu. Retrieved 2021-03-08.
u April 26; Ist, 2014 | Updated 03:30. "embiese : telugujaatiki avamanama..?". telugu.greatandhra.com (in ingleesh). Retrieved 2021-03-08.
u Mittapalli, Srinivas (2020-11-28). "aanaadu anjayyaku.. ippudu kcr? telangaanaku modii ghora avamaanamantunna trs..." telugu.oneindia.com. Retrieved 2021-03-08.
u "tdp 37va aavirbhava dinotsavam..! maro aatmagourava poratam..!". telugu360 (in american ingleesh). 2019-03-29. Retrieved 2021-03-08.
u Gupte, Pranay (15 December 2013). Healer: Dr Prathap Chandra Reddy and the Transformation of India. Penguin UK. ISBN 9789351185666. Retrieved 24 September 2016 – via Google Books.
u Telugu, TV9 (2020-01-05). "The history of Telugu states- okasari charitra chusoddama.. telugu rashtrallo prakampanalu!". TV9 Telugu. Retrieved 2021-03-08.
intaku mundu unnavaaru:
daa.marri chennareddy aandhra pradesh mukhyamantri
11/10/1980u24/02/1982 taruvaata vachinavaaru:
bhavanam venkatram
v
t
e
andhrapradesh mukhyamantrulu
neelam sanjeevareddy • damodaram sanjeevayya • kaasu brahmananda reddi • pi.vi.narasimhaaraavu • jalagam vengalarao • marri chennareddy • tanguturi anjayya • bhavanam venkatram • kotla vijayabhaskarareddy • ramarao • nedurumalli • nara chandrababunayudu • vai.es.rajasekharareddy • konijeti rosayya • nallari kiran kumar reddi • vai.es. jaganmohan reddi
v
t
e
medak jillaaku chendina vishayaalu
pramukha pattanaalu
andol * gajwel * jahirabad * narayanakhed * patan cheruvu * medak * ramachandrapuram * sangareddy * sadasivapeta * siddhipeta *
paryaataka pradesaalu
edupayalu * medak charchi
nadulu
manjira nadi
lokasabha niyojakavargaalu
medak lokasabha niyojakavargam * jaheeraabaadu lokasabha niyojakavargam *
saasanasabha niyojakavargaalu
andol * gajwel * jahirabad * dubbaka * narsapur * narayanikhed * pataancheru * medak * sangareddy * siddipeta *
pramukhulu
kalvakuntla chandrasekhararao * kaapu rajayya * gaddar * jwaalaamukhi * tanguturi anjayya * damodara rajanarsimha * nandini sidhareddy * magdoom mohiuddin * veldurti maanikyarao * sangam lakshmibai * inka...
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=టంగుటూరి_అంజయ్య&oldid=3705006" nundi velikiteesaaru
vargaalu:
CS1 american ingleesh-language sources (en-us)
andhrapradesh mukhyamantrulu
1919 jananaalu
1986 maranaalu
8va lokesabha sabhyulu
haidaraabaadu jilla nundi ennikaina andhrapradesh saasana sabhyulu
haidaraabaadu jilla rajakeeya naayakulu
haidaraabaadu jillaaku chendina andhrapradesh mukhyamantrulu
haidaraabaadu jilla (samyukta andhrapradesh) nundi ennikaina lokesabha sabhyulu
haidaraabaadu jilla (samyukta andhrapradesh) ku chendina kendra mantrulu
haidaraabaadu jilla kaarmika naayakulu
daachina vargaalu:
CS1 errors: dates
CS1 ingleesh-language sources (en)
ee vaaram vyaasaalu
maargadarsakapu menoo
vyaktigata parikaraalu
lagin ayileru
ee IP ki sambandhinchina charcha
maarpucherpulu
khata srushtinchukondi
laginavandi
perubarulu
vyaasam
charcha
telugu
chuupulu
chaduvu
maarchu
charitra
marinni
maargadarsakamu
modati pagy
yaadrucchika pagy
rachabanda
vikipedia gurinchi
sampradimpu pagy
viraalaalu
parasparakriya
sahaayasuchika
samudaya pandiri
iteevali maarpulu
kotta paejeelu
dastram ekkimpu
parikaraala pette
ikkadiki linkunna paejeelu
sambandhita maarpulu
dastrapu ekkimpu
pratyeka paejeelu
saashwata linku
pagy samacharam
ee paejeeni ullekhinchandi
vikideta amsam
mudrana/egumati
oo pustakaanni srushtinchandi
PDF roopamlo dinchukondi
achutiiyadagga kuurpu
itara praajectulalo
Wikimedia Commons
itara bhashalu
English
Deutsch
mae
meani
lankelanu maarchu
ee paejeelo chivari maarpu 23 aktobaru 2022na 18:21ku jarigindi.
paatyam creative comans attribution/share-elic licensu; krinda labhyam adanapu sharatulu vartinchavachhu. marinni vivaraalaku vaaduka niyamaalanu chudandi.