(తెలుగు శతకాలు నుండి దారిమార్పు చెందింది)
శతకము (Satakamu) అనగా వంద పద్యాలతో రచించే ఒక సాహితీ ప్రక్రియ. శతక సాహితీ ప్రక్రియలో ఒకటే మకుటము గల పద్యాలు కనీసం వంద వ్రాస్తారు. భర్తృహరి వ్రాసిన సుభాషిత త్రిశతి సంస్కృతములో ప్రసిద్ధి చెందినది.
శతకములు పురాణముల వలె కథా ప్రధాన మైనవి కావు. ప్రబంధముల వలే వర్ణనా ప్రాధాన్యములు గావు, గేయ కృతులవలె సంగీత ప్రాధాన్యములు గావు, కాని తెలుగు నాట పండిత పామరులనే తారతమ్యము లేక, పిల్లలు- పెద్దలు అనే తేడాలేక, చదువురాని వారితో సహా.... అందరి లోనూ బహుళ ప్రచారము నొందినది శతక సాహిత్యము. ఇంతటి బహుళ ప్రాచుర్యమును పొందిన తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియ మరొకటి లేదు అనడంలో సందేహం లేదు. ఇంతవరకు ఉపలబ్ధమైన పాత తెలుగు గ్రంథాలలో సంఖ్యా పరంగా చూస్తే శతకాలదే ప్రథమ స్థానమని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. శతక రచనా ప్రక్రియ నాటి నుండి నేటి వరకు అవచ్చిన్నంగా కొన సాసుతూనే ఉంది. ఇక తెలుగుకు సజాతీయములైన కన్నడ, తమిళము, మలయాళము భాషలలో వెలువడిన శతకముల సంఖ్య అతి తక్కువ. కన్నడ భాషలో శతక రచన తెలుగు భాష కంటే ముందు ప్రారంభ మైనను ఆ భాషలో శతక సాహిత్యానికి ప్రాధాన్యత ఎంత మాత్రము లేదు. తెలుగుకు మాతృక యైన సంస్కృతమున కూడా ఇన్ని శతకములు లేవు. తెలుగులో మాత్రమే శతక సాహిత్యము ప్రత్యేకతను చాటుకున్నది.
(telugu satakaalu nundi daarimaarpu chendindi)
satakamu (Satakamu) anagaa vanda padyaalatoe rachinche oka saahitii prakriya. sataka saahitii prakriyalo okate makutamu gala padyaalu kaneesam vanda vraastaaru. bhartruhari vraasina subhashita trisati samskrutamulo prasiddhi chendinadi.
satakamulu puraanamula vale kathaa pradhaana mainavi kaavu. prabandhamula vale varnana praadhaanyamulu gaavu, geya krutulavale sangeeta praadhaanyamulu gaavu, kaani telugu naata pandita paamarulane taaratamyamu leka, pillalu- peddalu ane tedaleka, chaduvuraani vaaritho sahaa.... andari lonoo bahula prachaaramu nondinadi sataka saahityamu. intati bahula praachuryamunu pondina telugu saahitya prakriya marokati ledu anadamlo sandeham ledu. intavaraku upalabdhamaina paata telugu grandhaalalo sankhya paramgaa chuste satakaalade prathama sthaanamani cheppadamlo atisayokti ledu. sataka rachana prakriya naati nundi neti varaku avachinnamgaa kona saasutuunee undi. ika teluguku sajaateeyamulaina kannada, tamilamu, malayalamu bhaashalalo veluvadina satakamula sankhya athi takkuva. kannada bhashalo sataka rachana telugu bhasha kante mundu praarambha mainanu aa bhashalo sataka saahityaaniki praadhaanyata entha maatramu ledu. teluguku maatruka yaina samskrutamuna kuudaa inni satakamulu levu. telugulo matrame sataka saahityamu pratyekatanu chaatukunnadi.