వాల్మీకి రామాయణం - Valmiki Ramayanam: అరణ్యకాండ - 16
శరభంగుడు వెళ్ళిపోయాక ఆ మహర్షులందరూ రాముడి చుట్టూ చేరి "రామ! ఇక్కడ తపస్సు చేసుకుంటున్న మమ్మల్ని రాక్షసులు ఇబ్బంది పెడుతున్నారు. మేము సంపాదించుకున్న తపఃశక్తితో రాక్షసులని నిగ్రహించగలము, కాని మేము జితఃక్రోధులం, కోపాన్ని జయించినవాళ్ళము. ఆ రాక్షసులు అజ్ఞానంతో ఈ శరీరాన్ని బాధ పెడుతుంటారు. మేము వారి అజ్ఞానాన్ని మన్నించాము. మేము ఎప్పుడూ మా తపఃశక్తిని మాకోసం ఉపయోగించలేదు. నువ్వు మాకు తల్లిలాంటి వాడివి, మేము నీ కడుపులో ఉన్న పిండంలాంటి వాళ్ళము, మాకు ఒకరికి చెప్పుకోవడం కూడా చేతకాదు, నువ్వు క్షత్రియుడవి కనుక మమ్మల్ని రక్షించడం నీ ధర్మం, నీ దెగ్గర ధర్మం పుష్కలంగా ఉంది, నీకు సత్యం యొక్క, ధర్మం యొక్క స్వరూపం తెలుసు, సత్యధర్మములను రెండిటినీ అనుష్టానము చెయ్యడము తెలుసు. తల్లి బిడ్డలని రక్షించినట్టు, రాజు అరణ్యాలలో ఉన్న ఋషులని రక్షించాలి. అందుకని నీకు చెప్పుకుంటున్నాము రామ. ఎవ్వరి జోలికి వెళ్ళకుండా, కూర్చుని తపస్సు చేసుకుంటున్న ఎంతమంది మునులను ఆ రాక్షసులు చంపారో ఒకసారి వచ్చిచూడు రామ, చిత్రకూట పర్వతాల మీద, దండకారణ్యంలో, మందాకినీ నది ఒడ్డున ఉండేటటువంటి ఎందరో మహర్షులను ఆ రాక్షసులు చంపేసారు. అందుకని నీ ముందు నిలబడి, రెండు చేతులతో నీకు దండం పెట్టి, నీకు శరణాగతి చేస్తున్నాము రామ, మమ్మల్ని రక్షిస్తావ?" అని ఆ ఋషులు రాముడిని అడిగారు.
ఆ ఋషుల యొక్క ప్రార్ధనలని విన్న రాముడు "మీరు నన్ను ఆజ్ఞాపించాలి, అంతేకాని మీరు నన్ను ఎప్పుడూ కూడా అలా శరణాగతి చెయ్యకూడదు. ఇప్పటికే నేను చాలా సిగ్గుపడుతున్నాను, నాకు తెలియలేదు మీరు ఇంత కష్టపడుతున్నారని. ఈ అరణ్యాలలో తపస్సు చేసుకునేటటువంటి ఋషులని ఇక నేను రక్షిస్తాను, మీరు నా శక్తిని, నా తమ్ముడి శక్తిని చూస్తారు" అన్నాడు.
వీళ్ళు అక్కడికి వెళ్లేసరికి ఆ సుతీక్ష్ణ మహర్షి కళ్ళు మూసుకొని తపస్సు చేసుకుంటూ ఉన్నారు. ఆయన ఆశ్రమం అంతా శోభాయమానంగా ఉంది. అప్పుడు రాముడు సీతాలక్ష్మణసహితుడై లోపలికి వెళ్ళి సుతీక్ష్ణ మహర్షి దెగ్గర కూర్చుని "మహాత్మా! నన్ను రాముడు అంటారు, ఒకసారి మీరు నన్ను చూసి, నాతో మాట్లాడవలసింది అని అభ్యర్దిస్తున్నాను" అని అన్నాడు.
కళ్ళు తెరిచిన ఆ సుతీక్ష్ణుడు ఇలా అన్నాడు "రామ! దేవేంద్రుడు నా దెగ్గరికి వచ్చి, నేను చేసిన తపస్సు చేత నేను లోకములన్నిటిని గెలిచాను కనుక నన్ను ఊర్ధలోకములకు తీసుకువెళతాను అని రథం ఎక్కమన్నాడు. చిత్రకూట పర్వతం మీద నివాసం ఉంటున్న రాముడిని దర్శించుకొని, ఆయనకి ఆతిధ్యం ఇచ్చి వస్తానని చెప్పాను. అందుచేత నేను నీ దర్శనం కోసమే వేచి ఉన్నాను రామ" అన్నాడు.
అప్పుడు రాముడు "మీరు సంపాదించుకున్న లోకములలో నేను విహరించడం కాదు, నా అంతట నేను కూడా తపస్సు చేసి సంపాదించుకుంటాను. అందుకని నేను తపస్సు చేసుకోవడానికి అనువైన స్థలాన్ని నాకు చూపించండి" అన్నాడు.
"అయితే ఇక్కడ దెగ్గరలో చాలా ఆశ్రమాలు ఉన్నాయి, నువ్వు వాటన్నిటిని చుసిరా. నువ్వు వాటిని చూసి వచ్చాక చెబుతాను" అని సుతీక్ష్ణుడు అన్నాడు.
"నాకు కూడా ఆ ఆశ్రమాలన్నిటిని చూడాలని ఉంది, అందుకని ఆ ఆశ్రమాలన్నిటిని చూసి అందులో ఉన్న ఋషుల యొక్క ఆశీర్వచనాలు పొంది వస్తాను" అని రాముడు అన్నాడు.
ఆ రోజూ రాత్రికి సుతీక్ష్ణుడి ఆశ్రమంలో విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. మరునాడు ఉదయం స్నానం చేసి, సంధ్యావందనం చేసి సుతీక్ష్ణుడి ఆశీర్వాదం తీసుకుందామని రాముడు ఆయన దెగ్గరికి వచ్చాడు. అప్పుడా సుతీక్ష్ణ మహర్షి "రామ! నువ్వు ఇక్కడే ఉండి నీ తపస్సుని యదేచ్ఛగా ఆచరించు, ఇక్కడ ఏవిధమైన ప్రమాదము ఉండదు, కాని ఇక్కడికి మృగములు వస్తుంటాయి, అవి వచ్చినప్పుడు కొంత పరాకుతో ఉంటే చాలు" అన్నాడు.
అప్పుడు రాముడన్నాడు "మృగాలని చూస్తే ధనుస్సు పట్టుకోవడం నా అలవాటు, ఋషులు ఉండే ప్రాంతానికి మృగాలు వస్తే, ఆశ్రమాన్ని రక్షించడం కోసం నేను కోదండం పట్టుకొని బాణ ప్రయోగం చేస్తాను. అప్పుడు పారిపోతున్న ఆ మృగాలని చూసి బ్రహ్మజ్ఞానంతో ఉన్న మీకు జాలి కలగచ్చు, అందువలన బాణ ప్రయోగం చేసిన నేను మీకు కంటకుడిగా కనపడవచ్చు. అందుకని నేను ఇక్కడ ఉండకూడదు. నాకు వేరు ఆశ్రమం కావాలి, అందుకని మీరు నాకు ఒక ఆశ్రమం నిర్మించికోడానికి యోగ్యమైన ప్రదేశాన్ని నిర్ణయించండి. ఈలోగా నేను మిగిలిన తాపసుల ఆశ్రమాలని దర్శించుకొని వస్తాను" అన్నాడు.
"అయితే నువ్వు అన్ని ఆశ్రమాలని దర్శించుకొని మళ్ళి ఇక్కడికి రా, అప్పుడు చెప్తాను" అని సుతీక్ష్ణుడు రాముడితో అన్నాడు.
సీతమ్మ ఇచ్చిన కోదండాలని ధరించిన రామలక్ష్మణులు, సీతమ్మతో కలిసి బయలుదేరారు. ఆ సమయంలో సీతమ్మ రాముడితో ఇలా అనింది "నేను పెద్దల దెగ్గర విన్నాను, ధర్మాన్ని చాలా సూక్ష్మబుద్ధితో అనుష్ఠానం చెయ్యాలి అని. మీరు ధర్మాచరణ కోసమని, తండ్రికి ఇచ్చిన మాట కోసమని అరణ్యానికి వచ్చి ఒక తాపసిలా జీవిస్తాను అన్నారు కదా. కాని మనిషికి కామము చేత మూడు దుర్గుణములు కలుగుతాయి, అందులో మొదటిది అసత్యము పలకడం, మీరు ఎన్నడూ అసత్యము చెప్పరు, ఇక ముందు కూడా అసత్యము చెప్పరని నాకు తెలుసు. ఇక రెండవది పరస్త్రీ వాంఛ, నేను మీ భార్యని, నాకు తెలుసు మీరు ఎన్నడూ పర స్త్రీని అటువంటి భావనతో చూడరని. మూడవది ఏంటంటే.....
మీరు నాతో ఒక మాట అనొచ్చు, 'నేను రాజుని కాకపోవచ్చు, కాని నేను ఒక క్షత్రియుడిని, అందుకని నేను కోదండాన్ని పట్టుకోవడంలో తప్పులేదు' అని. మిమల్ని ఎవరైనా ఆర్తితో రక్షించమని పిలిస్తే, వారిని మీరు రక్షించండి, తప్పులేదు. అంతేకాని, ఎక్కడో ఋషులని ఎవరో రాక్షసులు ఇబ్బందిపెడుతున్నారని, రాక్షసులందరినీ చంపేస్తానని మీరు ప్రతిజ్ఞ చెయ్యడం నాకు నచ్చలేదు. నేను స్త్రీని కదా, ఒకవేళ నేను అనవసరంగా భయపడి చెప్పకూడని మాట మీకు చెప్పనేమో. మీ తమ్ముడితో ఆలోచించి, ఒక మంచి నిర్ణయానికి రండి" అని సీతమ్మ రాముడితో అనింది.
సీతమ్మ పలికిన పలుకులకి రాముడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు "సీతా! రాక్షసులు తమని బాధపెడుతుంటే ఆ ఋషులు రక్షించమని ఆర్తితో శరణాగతి చేశారు. నేనేమి వాళ్ళని అడగలేదు, వాళ్ళంతట వాళ్ళే వచ్చి నన్ను శరణాగతి చేశారు. అప్పుడు నేను ఎంత సిగ్గుపడ్డానో తెలుసా. నేను క్షత్రియుడని కనుక వాళ్ళకి కష్టం వస్తే, ఆ కష్టాన్ని నేను తెలుసుకొని రాక్షస సంహారం చేసి తాపసులు తపస్సు చేసుకునేటట్టు నేను చూడాలి. మీకు కష్టం ఉందా అని నేను వాళ్ళని అడగలేదు, నా అంతట నేను రాక్షస సంహారం చెయ్యలేదు. నేను ఇవేమీ చెయ్యలేదు, వాళ్ళు నా దెగ్గరికి వచ్చి శరణాగతి చేశారు, అప్పుడు నేను ప్రతిజ్ఞ చేశాను. అలా చెయ్యడం క్షాత్ర ధర్మమే. ఒకసారి నేను ఎవరినన్నా రక్షిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తే, నా శరీరంలో ప్రాణాలు ఉన్నంత వరకు వాళ్ళని రక్షించి తీరుతాను. నా ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చుకోవడానికి అవసరమైతే నిన్ను విడిచిపెట్టేస్తాను, లక్ష్మణుడిని విడిచిపెట్టేస్తాను, ఇంకా అవసరమైతే నా శరీరాన్ని విడిచిపెట్టేస్తాను, అంతేకాని ఎట్టి పరిస్థితులలోను మాట తప్పను. ప్రతిజ్ఞ చేశాను కనుక రాక్షస సంహారం చేసి తీరుతాను సీతా " అని రాముడు అన్నాడు.
ఈ మాటలు విన్న సీతమ్మ చాలా ఆనందపడి "మీరు ఎలా నిర్ణయిస్తే అలానే జెరుగుతుంది" అనింది. ముందు రాముడు, మధ్యలో సీతమ్మ, చివరన లక్ష్మణుడు నడుచుకుంటూ ఆ అరణ్యంలో వెళుతూ ఒక్కొక్క తాపస ఆశ్రమాన్ని చూస్తున్నారు. వాళ్ళతో పాటు కొంతమంది మునులు కూడా కలిసి వస్తున్నారు. అప్పుడు వాళ్ళకి ఒక చిత్రమైన పెద్ద సరస్సు కనబడింది. ఆ సరస్సులోనుంచి సంగీతం వినబడుతోంది, నృత్యం యొక్క ధ్వని వినబడుతోంది, పాటలు వినబడుతున్నాయి. ఆ సరస్సు నుండి వస్తున్న ఆ శబ్దములను విన్న రాముడు ఆశ్చర్యపోయి, తన పక్కన ఉన్నటువంటి ధర్మభృత్ అనే మునిని పిలిచి "ఈ సరోవరం నుంచి ఇవన్నీ వినబడుతున్నాయి, ఏంటి సంగతి" అని అడిగారు.
అప్పుడా ధర్మభృత్ "ఈ సరోవరాన్ని మాణ్డకర్ణి అనే ఋషి తయారు చేశారు. ఆయన 10,000 సంవత్సరాలు వాయు భక్షకుడై తపస్సు చేశాడు. ఈయన తపస్సు చేత తమ స్థానాలని ఆక్రమిస్తాడేమో అని దిక్పాలకులు అనుకొని, ఆయన తపస్సుని భగ్నం చెయ్యడానికి అయిదుగురు అప్సరసలని పంపారు. అప్పుడా మాణ్డకర్ణి ముని ఆ అప్సరసలకి వసుడయ్యాడు. అప్పుడాయన ఒక పెద్ద సరోవరాన్ని నిర్మించి అందులో ఒక పెద్ద అంతఃపురాన్ని నిర్మించాడు. ఆ అంతఃపురం లోపల ఈయన అప్సరసలతో కలిసి క్రీడిస్తూ ఉంటాడు. తన తపఃశక్తితో యవ్వనాన్ని పొంది ఈ అయిదుగురితో రమిస్తూ ఉంటాడు. లోపల ఆ అప్సరసలు పాడుతున్న పాటలు, వాయిస్తున్న వాద్యముల యొక్క శబ్దములే మనకి ఇలా బయటకి వినబడుతున్నాయి రామ" అని అన్నాడు.
అప్పుడు రాముడు "అయ్యా! 10 సంవత్సరాలలో తాపసుల ఆశ్రమాలన్నిటినీ చూశాను. మీరు మళ్ళి రమ్మన్నారని వచ్చాను. అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం ఇక్కడెక్కడొ ఉందని విన్నాను, కాని ఈ అరణ్యం చాలా విశాలంగా ఉండడం వలన ఆయన ఆశ్రమం ఎక్కడుందో తెలియడం లేదు, అందుకని అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం ఎక్కడుందో దయచేసి మీరు నాకు సెలవిస్తే ఆ ఆశ్రమాన్ని ఒకసారి సందర్శించాలని అనుకుంటున్నాను" అని అన్నాడు.
అప్పుడా సుతీక్ష్ణుడు "రామ! ఈ మాటే నేను నీకు చెప్పాలని అనుకున్నాను. నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది. ఇక్కడినుంచి 4 యోజనముల దూరం దక్షిణంగా వెళితే అగస్త్య భ్రాత(అంటె అగస్త్యుని తమ్ముడు అని అర్ధం, ఈయన పేరుని వాల్మీకి మహర్షి రామాయణంలొ ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు. రఘు అనే మహారాజు పుట్టిన వంశంలో జన్మించిన రాముడిని రాఘవుడు అని పిలిచినట్టు, అగస్త్యుడి తమ్ముడు కనుక ఆయనని అగస్త్య భ్రాత అని పిలిచేవారు) ఆశ్రమం కనబడుతుంది. నువ్వు అక్కడ ఒక రాత్రి పడుకో. మరునాడు ఉదయం అక్కడనుంచి బయలుదేరి వెళితే, నీకు ఒక పెద్ద చెట్ల గుంపు కనబడుతోంది. అక్కడినుంచి ముందుకి వెళితే నీకు అగస్త్య మహర్షి యొక్క ఆశ్రమం కనబడుతుంది. అక్కడ బోలెడన్ని పిప్పల చెట్లతో నిండిన వనం కనిపిస్తుంది. నువ్వు తప్పకుండా ఆ ఆశ్రమాన్ని సందర్శించు" అన్నాడు.
సీతారామలక్ష్మణులు సుతీక్ష్ణుడి దెగ్గర ఆశీర్వాదం తీసుకొని ముందుకి బయలుదేరారు. వారు అగస్త్య భ్రాత మహర్షి ఆశ్రమానికి చాలా దెగ్గరగా వచ్చాక రాముడు లక్ష్మణుడితో "లక్ష్మణా! ఈ ఆశ్రమాన్ని అగస్త్య భ్రాత ఆశ్రమం అని ఎందుకు పిలుస్తారో తెలుసా? ఈ ఆశ్రమం వెనుక ఒక కథ ఉంది. అదేంటంటే..............
పూర్వం ఇక్కడ ఇల్వలుడు, వాతాపి అనే ఇద్దరు రాక్షసులు ఉండేవారు. ఇల్వలుడు బ్రాహ్మణ రూపం దాల్చేవాడు, వాతాపి ఒక గొర్రె రూపం దాల్చేవాడు. వారు అలా కనబడ్డ బ్రాహ్మణుల దెగ్గరికి వెళ్ళి, ' అయ్యా, రేపు మా తండ్రిగారి ఆబ్దికము, తద్దినం పెట్టాలి కనుక మీరు భోక్తగా రండి' అనేవారు. అప్పుడా ఇల్వలుడు గొర్రె రూపంలో ఉన్న తన తమ్ముడైన వాతాపిని చంపి, ఆ మాంసాన్ని వచ్చిన బ్రాహ్మణుడి విస్తట్లో వేసేవాడు( త్రేతాయుగ ధర్మం ప్రకారం తండ్రిగారికి పెట్టె తద్దిన భోజనంలో మాంసం వండేవారు, ఆ మాంసాన్ని బ్రాహ్మణులు తినేవారు). ఆ బ్రాహ్మణుడు మాంసాన్ని తిన్న తరువాత హస్తోదకం వేసి ' వాతాపి! రా........' అనేవాడు. అప్పుడా వాతాపి ఆ బ్రాహ్మణుడి శరీరాన్ని చీల్చుకొని బయటకి వచ్చేవాడు. అప్పుడు వాళ్ళిద్దరూ ఆ బ్రాహ్మణుడి శరీరాన్ని భుజించేవారు.
"నీ తమ్ముడిని జీర్ణం చేసుకొని యమలోకానికి పంపించేసానురా "అని అగస్త్య మహర్షి ఇల్వలుడితో అన్నారు. ఆగ్రహించిన ఇల్వలుడు ఘోరమైన రూపాన్ని దాల్చి అగస్త్య మహర్షి మీద పడ్డాడు. అప్పుడు అగస్త్యుడు ఒక హుంకారం చేసేసరికి ఆ ఇల్వలుడు బూడిదై పడిపోయాడు. ఆ వాతాపిని, ఇల్వలుడిని అగస్త్య మహర్షి సంహరించిన ప్రదేశమే ఈ అగస్త్య భ్రాత యొక్క ఆశ్రమం లక్ష్మణా" అని రాముడు అన్నాడు.
ఈ వృత్తాంతం విన్నాక అందరూ ఆ ఆశ్రమంలోనికి వెళ్ళారు. వాళ్ళకి అగస్త్య భ్రాత ఎదురొచ్చి లోపలికి ఆహ్వానించాడు, అర్ఘ్య పాద్యాలు ఇచ్చాడు, కందమూలాలు, తేనె పెట్టాడు. ఆ రాత్రికి సీతారామలక్ష్మణులు ఆ ఆశ్రమంలో పడుకున్నారు. మరునాడు లేచి అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమానికి దారి చెప్పవలసింది అని అడుగగా "అదిగొ మీకు కనపడుతున్న ఆ చెట్లకి ప్రదక్షిణ చేసి దక్షిణ వైపుకి వెళితే మీకు అగస్త్య మహర్షి ఆశ్రమం కనపడుతోంది" అని అగస్త్య భ్రాత మహర్షి చెప్పరు.
అగస్త్య మహర్షి యొక్క గొప్పతనం ఏంటంటే, ఆయన ఆశ్రమంలో దేవతలకి స్థానాలు ఉన్నాయి (అంటె ఆయన ఆశ్రమానికి దేవతలు వచ్చి, తమ తమ స్థానాలలో కూర్చొని అగస్త్యుడిని పూజించి వెళ్ళేవారు. అక్కడ శివ స్థానం తప్ప మిగిలిన అన్ని దేవతలకి స్థానాలు ఉన్నాయి, అగస్త్యుడు శివుడిని పూజించేవాడు). ఆయన ఆశ్రమంలో తపస్సు చేసుకునే ఋషులు దివ్య విమానాలలో ఊర్ధలోకాలకి వెళ్ళిపోయేవారు. ఆ ఆశ్రమంలోకి అసత్యం చెప్పేవాడు కాని, క్రూరమైన బుద్ధి ఉన్నవాడు కాని, వంచన చేసేవాడు కాని, మరొకరిని పీడించే స్వభావం ఉన్నవాడు కాని, ఎప్పుడూ కోరికలతో ఉండేవాడు కాని ఆ ఆశ్రమంలోకి వెళ్ళి కూర్చోవడం అనేది జెరగదు.
సీతారామలక్ష్మణులు ఆ అగస్త్య ఆశ్రమానికి చేరుకునేసరికి, ఆ ఆశ్రమంలో ఎక్కడా చూసిన తడి బట్టలు, నార చీరలు, యజ్ఞయాగాది క్రతువులు చేసుకునే అగ్నివేదికలు, పవిత్రమైన పదార్ధాలు, పుష్పమాలికలు మొదలైనవాటితో ఆ ఆశ్రమం రంజిల్లుతోంది. అప్పుడు రాముడు లక్ష్మణుడిని పిలిచి "లక్ష్మణా! నేను సీతతో కలిసి బయట నిల్చుని ఉంటాను. నువ్వు లోపలికి వెళ్ళి, రాముడు సీతమ్మతో, లక్ష్మణుడితో మీ ఆశ్రమానికి వచ్చాడు, ఆయన అగస్త్య మహర్షి దర్శనం చేసుకోవాలని అనుకుంటున్నారు. దర్శనం చేసుకోవడానికి అనుగ్రహిస్తార" అని కబురు చెయ్యి అన్నాడు.
లక్ష్మణుడు ఆశ్రమంలోనికి వెళ్ళి ఒక ముని కుమారిడితో తన ప్రార్ధన నివేదించాడు. అప్పుడా ముని కుమారుడు అగస్త్య మహర్షితో ఈ విషయం చెప్పగా "నేను ఎప్పటినుంచో సీతారాములని, లక్ష్మణుడిని చూడాలని అనుకుంటున్నాను. నువ్వు, రాముడు రాగానే నా దెగ్గరికి తీసుకురాకుండా, నా దెగ్గరికి వచ్చి ఈ మాటలు చెప్పి ఎందుకు కాలాన్ని వృధా చేశావు, వెంటనే వెళ్ళి సీతరాములని ప్రవేశపెట్టు" అని అగస్త్యుడు అన్నాడు.
అప్పుడు అగస్త్య మహర్షి రాముడికి అర్ఘ్య పాద్యాలు ఇచ్చి, తాను అగ్నికార్యాన్ని పూర్తి చేసి వస్తానని చెప్పి, రాముడిని కూర్చోమన్నారు. కొంతసేపటికి బయటకి వచ్చిన అగస్త్యుడు "నువ్వు వచ్చినప్పుడు నేను గదిలో అగ్నిశాలలో ఎందుకున్నానో తెలుసా రామా?, అగ్నికార్యం జెరిగేటప్పుడు అతిథి వస్తే, ముందు అగ్నికార్యాన్ని పూర్తిచెయ్యాలి, తరువాత అతిథిని పూజించాలి. ఇలాంటి ధర్మాన్ని పాటించనివాడు పైలోకాల్లో తన మాంసాన్ని తానే తింటాడు. రామా! నువ్వు లోకములన్నిటిని పాలించగల రాజువి, ఇవ్వాళ మాకు ప్రియమైన అతిధిగా లభించావు, అందుకని నిన్ను పూజించాను" అని రాముడికి వానప్రస్థులకి పెట్టె బోజనాన్ని పెట్టారు. తరువాత ఆయన రాముడికి విష్ణు ధనుస్సుని, బ్రహ్మగారు ఇచ్చిన సూర్య తేజస్సు కలిగిన బాణాన్ని, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన రెండు అక్షయబాణ తూణీరములు, ఒక బ్రహ్మాండమైన పిడి కలిగిన ఖడ్గాన్ని ఇచ్చి, వీటి ద్వారా జయాన్ని పొందు అని ఆశీర్వదించారు.
"స్వామీ! మేము ఎక్కడ ఆశ్రమాన్ని కట్టుకోము" అని రాముడు అడుగగా, "నిన్ను నేను నాతోపాటే ఈ ఆశ్రమంలోనే ఉండు అని అనాలని అనుకున్నాను, కాని నా తపఃశక్తి చేత నేను నీ మనసులో ఉన్న కోరికని దర్శించాను, నీ కోరిక ఏమిటో నాకు అర్ధమయ్యింది. అందుకని రామా! ఇక్కడికి దెగ్గరిలో పంచవటి అనే గొప్ప వనం ఉంది, అక్కడ గోదావరి ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. కావున అక్కడ నువ్వు ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకో, అప్పుడు నీ కోరిక తీరుతుంది. ఎవ్వరూ చెయ్యలేని పని చేసింది సీతమ్మ, నువ్వు ఆమెని భద్రంగా కాపాడుకో" అన్నారు.
సీతారామలక్ష్మణులు అగస్త్య మహర్షి దెగ్గర సెలవు తీసుకొని, ఆయన చెప్పిన విధంగా పంచవటికి బయలుదేరారు. వారు అలా వెళుతుండగా ఒక చెట్టు మీద పెద్ద పక్షి ఒకటి వాళ్ళకి కనబడింది. ఆ పక్షి రాముడిని చూసి, నేను మీతో వస్తాను అనింది. అప్పుడు రాముడు "నువ్వు ఎవరు" అని అడుగగా, ఆ పక్షి ఇలా చెప్పసాగింది.......
"నేను మీ నాన్నగారైన దశరథ మహారాజుకి స్నేహితుడిని. ప్రజాపతులలో చిట్ట చివరివాడు కశ్యప ప్రజాపతి. ఆయన దక్ష ప్రజాపతి యొక్క 60 కుమార్తెలలో 8 మందిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ ఎనిమిదిమందే అదితి, దితి, ధనువు, కాళిక, తామ్ర, క్రోధవశ, మను, అనలా. అప్పుడు కశ్యపుడు తన 8 మంది భార్యలని పిలిచి "మీరు క్షేత్రములు కనుక, నా యొక్క తేజస్సు చేత, నాతో సమానులైన వారిని కనండి" అన్నాడు. ఆయన మాటలని కొంతమంది భార్యలు విన్నారు, కొంతమంది వినలేదు.
రామా! ఇంతకీ ఇవన్నీ నీకు ఎందుకు చెప్పానో తెలుసా, కనబడేటటువంటి ఈ పక్షులు, మృగాలు, పశువులు అన్ని కశ్యప ప్రజాపతి సంతానం నుంచి వచ్చినవే" అని అన్నాడు ఆ జటాయువు.
valmiki ramayanam - Valmiki Ramayanam: aranyakanda - 16
sarabhangudu vellipoyaaka aa maharshulandaru ramudi chuttu cheri "raama! ikkada tapassu chesukuntunna mammalni raakshasulu ibbandi pedutunnaaru. memu sampaadinchukunna tapahshaktitho raakshasulani nigrahinchagalamu, kaani memu jitahkrodhulam, kopanni jayinchinavaallamu. aa raakshasulu agnaanamtho ee sariiraanni baadha pedutuntaaru. memu vaari agnaanaanni manninchaamu. memu eppuduu maa tapahsaktini makosam upayoginchaledu. nuvvu maaku tallilanti vaadivi, memu nee kadupulo unna pindamlanti vaallamu, maaku okariki cheppukovadam kuudaa chetakaadu, nuvvu kshatriyudavi kanuka mammalni rakshinchadam nee dharmam, nee deggara dharmam pushkalamgaa undi, neeku satyam yokka, dharmam yokka swaroopam telusu, satyadharmamulanu renditinii anushtaanamu cheyyadamu telusu. talli biddalani rakshinchinattu, raju aranyaalalo unna rushulani rakshinchaali. andukani neeku cheppukuntunnamu raama. evvari joliki vellakunda, kuurchuni tapassu chesukuntunna entamandi munulanu aa raakshasulu champaro okasari vachichuduu raama, chitrakuta parvataala meeda, dandakaaranyamlo, mandaakinii nadi odduna undetatuvanti endaro maharshulanu aa raakshasulu champesaru. andukani nee mundu nilabadi, rendu chetulatho neeku dandam petti, neeku saranaagati chestunnamu raama, mammalni rakshistava?" ani aa rushulu ramudini adigaaru.
aa rushula yokka praardhanalani vinna ramudu "meeru nannu aagnaapinchaali, antekaani meeru nannu eppuduu kuudaa alaa saranaagati cheyyakudadu. ippatike nenu chala siggupadutunnaanu, naaku teliyaledu meeru inta kashtapadutunnarani. ee aranyaalalo tapassu chesukunetatuvanti rushulani ika nenu rakshistaanu, meeru naa saktini, naa tammudi saktini chustaru" annadu.
veellu akkadiki vellesariki aa suteekshna maharshi kallu moosukoni tapassu chesukuntu unnaaru. aayana aashramam antaa sobhaayamaanamgaa undi. appudu ramudu seetaalakshmanasahithudai lopaliki velli suteekshna maharshi deggara kuurchuni "mahatma! nannu ramudu antaaru, okasari meeru nannu chusi, naatho matladavalasindi ani abhyardistunnaanu" ani annadu.
kallu terichina aa suteekshnudu ilaa annadu "raama! devendrudu naa deggariki vachi, nenu chesina tapassu chetha nenu lokamulannitini gelichaanu kanuka nannu oordhalokamulaku teesukuvelataanu ani ratham ekkamannadu. chitrakuta parvatam meeda nivasam untunna ramudini darsinchukoni, aayanaki aatidhyam ichi vastaanani cheppaanu. anducheta nenu nee darsanam kosame vechi unnaanu raama" annadu.
appudu ramudu "meeru sampaadinchukunna lokamulalo nenu viharinchadam kaadu, naa antata nenu kuudaa tapassu chesi sampaadinchukuntaanu. andukani nenu tapassu chesukovadaniki anuvaina sthalaanni naaku choopinchandi" annadu.
"ayithe ikkada deggaralo chala aashramaalu unnaayi, nuvvu vaatannitini chusira. nuvvu vaatini chusi vachaka chebutaanu" ani suteekshnudu annadu.
"naaku kuudaa aa aasramaalannitini chuudaalani undi, andukani aa aasramaalannitini chusi andulo unna rushula yokka aasiirvachanaalu pondi vastaanu" ani ramudu annadu.
aa roojoo raatriki suteekshnudi aashramamlo vishraanti teesukunnaru. marunadu udayam snaanam chesi, sandhyaavandanam chesi suteekshnudi aasiirvaadam teesukundaamani ramudu aayana deggariki vachaadu. appuda suteekshna maharshi "raama! nuvvu ikkade undi nee tapassuni yadechagaa aacharinchu, ikkada evidhamaina pramaadamu undadu, kaani ikkadiki mrugamulu vastuntaayi, avi vachinappudu kontha paraakutho unte chaalu" annadu.
appudu ramudannadu "mrugaalani chuste dhanussu pattukovadam naa alavaatu, rushulu unde praantaaniki mrugaalu vaste, aashramaanni rakshinchadam kosam nenu kodandam pattukoni baana prayogam chestaanu. appudu paaripotunna aa mrugaalani chusi brahmagnaanamto unna meeku jaali kalagacchu, anduvalana baana prayogam chesina nenu meeku kantakudigaa kanapadavachhu. andukani nenu ikkada undakudadu. naaku vaeru aashramam kavali, andukani meeru naaku oka aashramam nirminchikodaaniki yogyamaina pradesaanni nirnayinchandi. eelogaa nenu migilina taapasula aasramaalani darsinchukoni vastaanu" annadu.
"ayithe nuvvu anni aasramaalani darsinchukoni malli ikkadiki raa, appudu cheptaanu" ani suteekshnudu ramuditho annadu.
seetamma ichina kodandaalani dharinchina ramalakshmanulu, seetammatho kalisi bayaluderaaru. aa samayamlo seetamma ramuditho ilaa anindi "nenu peddala deggara vinnaanu, dharmanni chala suukshmabuddhitho anushtaanam cheyyali ani. meeru dharmacharana kosamani, tandriki ichina maata kosamani aranyaaniki vachi oka tapasila jeevistaanu annaru kada. kaani manishiki kamamu chetha moodu durgunamulu kalugutaayi, andulo modatidi asatyamu palakadam, meeru ennaduu asatyamu chepparu, ika mundu kuudaa asatyamu chepparani naaku telusu. ika rendavadi parastri vaancha, nenu mee bharyani, naaku telusu meeru ennaduu para streeni atuvanti bhavanatho chudarani. moodavadi entante.....
meeru naatho oka maata anochu, 'nenu rajuni kakapovachhu, kaani nenu oka kshatriyudini, andukani nenu kodandaanni pattukovadamlo tappuledu' ani. mimalni evaraina aartito rakshinchamani piliste, vaarini meeru rakshinchandi, tappuledu. antekaani, ekkado rushulani evaro raakshasulu ibbandipedutunnarana, raakshasulandarinii champestanani meeru pratigna cheyyadam naaku nachaledu. nenu streeni kada, okavela nenu anavasaramgaa bhayapadi cheppakudani maata meeku cheppanemo. mee tammuditho aalochinchi, oka manchi nirnayaaniki randi" ani seetamma ramuditho anindi.
seetamma palikina palukulaki ramudu ilaa samadhanam cheppaadu "seetaa! raakshasulu tamani badhapedutunte aa rushulu rakshinchamani aartito saranaagati chesaru. nenemi vaallani adagaledu, vaallantata vaalle vachi nannu saranaagati chesaru. appudu nenu entha siggupaddano telusa. nenu kshatriyudani kanuka vaallaki kashtam vaste, aa kashtanni nenu telusukoni rakshasa samharam chesi taapasulu tapassu chesukunetattu nenu chudali. meeku kashtam undaa ani nenu vaallani adagaledu, naa antata nenu rakshasa samharam cheyyaledu. nenu ivemi cheyyaledu, vaallu naa deggariki vachi saranaagati chesaru, appudu nenu pratigna cheshaanu. alaa cheyyadam kshaatra dharmame. okasari nenu evarinanna rakshistaanani pratigna cheste, naa sareeramlo praanaalu unnanta varaku vaallani rakshinchi tiirutaanu. naa pratigna neraverchukovadaaniki avasaramaite ninnu vidichipettestaanu, lakshmanudini vidichipettestaanu, inka avasaramaite naa sariiraanni vidichipettestaanu, antekaani etty paristhitulaloonu maata tappanu. pratigna cheshaanu kanuka rakshasa samharam chesi tiirutaanu seetaa " ani ramudu annadu.
ee maatalu vinna seetamma chala anandapadi "meeru ela nirnayiste alaane jerugutundi" anindi. mundu ramudu, madhyalo seetamma, chivarana lakshmanudu naduchukuntu aa aranyamlo velutuu okkokka taapasa aashramaanni chustunnaru. vaallatho paatu kontamandi munulu kuudaa kalisi vastunnaaru. appudu vaallaki oka chitramaina pedda sarassu kanabadindi. aa sarassuloonunchi sangeetam vinabadutondi, nrutyam yokka dhwani vinabadutondi, paatalu vinabadutunnaayi. aa sarassu nundi vastunna aa sabdamulanu vinna ramudu aascharyapoyi, tana pakkana unnatuvanti dharmabhrut ane munini pilichi "ee sarovaram nunchi ivannee vinabadutunnaayi, enti sangati" ani adigaaru.
appuda dharmabhrut "ee sarovaraanni maandakarni ane rushi tayaaru chesaru. aayana 10,000 samvatsaraalu vaayu bhakshakudai tapassu cheshaadu. eeyana tapassu chetha tama sthaanaalani aakramistaademo ani dikpaalakulu anukoni, aayana tapassuni bhagnam cheyyadaaniki ayiduguru apsarasalani pampaaru. appuda maandakarni muni aa apsarasalaki vasudayyaadu. appudaayana oka pedda sarovaraanni nirminchi andulo oka pedda antahpuraanni nirminchaadu. aa antahpuram lopala eeyana apsarasalatho kalisi kreedistuu untaadu. tana tapahshaktitho yavvanaanni pondi ee ayidugurito ramistuu untaadu. lopala aa apsarasalu paadutunna paatalu, vaayistunna vaadyamula yokka sabdamule manaki ilaa bayataki vinabadutunnaayi raama" ani annadu.
appudu ramudu "ayya! 10 samvatsaraalalo taapasula aasramaalannitinii chushanu. meeru malli rammannarani vachanu. agastya maharshi aashramam ikkadekkado undani vinnaanu, kaani ee aranyam chala visaalamgaa undadam valana aayana aashramam ekkadundo teliyadam ledu, andukani agastya maharshi aashramam ekkadundo dayachesi meeru naaku selaviste aa aashramaanni okasari sandarsinchaalani anukuntunnanu" ani annadu.
appuda suteekshnudu "raama! ee mate nenu neeku cheppaalani anukunnaanu. naaku chala santoshamgaa undi. ikkadinunchi 4 yojanamula dooram dakshinamgaa velithe agastya bhraata(ante agastyuni tammudu ani ardham, eeyana paeruni valmiki maharshi ramayanamlo ekkada prastaavinchaledu. raghu ane maharaju puttina vamsamlo janminchina ramudini raghavudu ani pilichinattu, agastyudi tammudu kanuka aayanani agastya bhraata ani pilichevaaru) aashramam kanabadutundi. nuvvu akkada oka raatri paduko. marunadu udayam akkadanunchi bayaluderi velithe, neeku oka pedda chetla gumpu kanabadutondi. akkadinunchi munduki velithe neeku agastya maharshi yokka aashramam kanabadutundi. akkada boledanni pippala chetlatho nindina vanam kanipistundi. nuvvu tappakunda aa aashramaanni sandarsinchu" annadu.
seetaaraamalakshmanulu suteekshnudi deggara aasiirvaadam teesukoni munduki bayaluderaaru. vaaru agastya bhraata maharshi aasramaaniki chala deggaragaa vachaka ramudu lakshmanuditho "lakshmana! ee aashramaanni agastya bhraata aashramam ani enduku pilustaro telusa? ee aashramam venuka oka katha undi. adentante..............
puurvam ikkada ilvaludu, vaataapi ane iddaru raakshasulu undevaaru. ilvaludu brahmana roopam dalchevadu, vaataapi oka gorre roopam dalchevadu. vaaru alaa kanabadda brahmanula deggariki velli, ' ayya, repu maa tandrigaari aabdikamu, taddinam pettali kanuka meeru bhoktagaa randi' anevaaru. appuda ilvaludu gorre roopamlo unna tana tammudaina vaataapini champi, aa maamsaanni vachina brahmanudi vistatlo vesevadu( tretaayuga dharmam prakaaram tandrigaariki pette taddina bhojanamlo maamsam vandevaaru, aa maamsaanni braahmanulu tinevaaru). aa brahmanudu maamsaanni tinna taruvaata hastodakam vesi ' vaataapi! raa........' anevaadu. appuda vaataapi aa brahmanudi sariiraanni cheelchukoni bayataki vachevaadu. appudu vaalliddaruu aa brahmanudi sariiraanni bhujinchevaaru.
"nee tammudini jeernam chesukoni yamalokaaniki pampinchesanura "ani agastya maharshi ilvaluditho annaru. aagrahinchina ilvaludu ghoramaina roopaanni dalchi agastya maharshi meeda paddaadu. appudu agastyudu oka hunkaram chesesariki aa ilvaludu boodidai padipoyadu. aa vaataapini, ilvaludini agastya maharshi samharinchina pradesame ee agastya bhraata yokka aashramam lakshmana" ani ramudu annadu.
ee vruttaantam vinnaka andaruu aa aasramamlooniki vellaaru. vaallaki agastya bhraata edurochi lopaliki aahvaaninchaadu, arghya paadyaalu ichadu, kandamuulaalu, tene pettaadu. aa raatriki seetaaraamalakshmanulu aa aashramamlo padukunnaru. marunadu lechi agastya maharshi aasramaaniki daari cheppavalasindi ani adugagaa "adigo meeku kanapadutunna aa chetlaki pradakshina chesi dakshina vaipuki velithe meeku agastya maharshi aashramam kanapadutondi" ani agastya bhraata maharshi chepparu.
agastya maharshi yokka goppatanam entante, aayana aashramamlo devatalaki sthaanaalu unnaayi (ante aayana aasramaaniki devatalu vachi, tama tama sthaanaalalo kuurchoni agastyudini poojinchi vellevaaru. akkada shiva sthaanam tappa migilina anni devatalaki sthaanaalu unnaayi, agastyudu shivudini poojinchevaadu). aayana aashramamlo tapassu chesukune rushulu divya vimaanaalalo oordhalokaalaki vellipoyevaaru. aa aashramamloki asatyam cheppevaadu kaani, krooramaina buddhi unnavaadu kaani, vanchana chesevadu kaani, marokarini peedinche swabhaavam unnavaadu kaani, eppuduu korikalatho undevaadu kaani aa aashramamloki velli koorchovadam anedi jeragadu.
seetaaraamalakshmanulu aa agastya aasramaaniki cherukunesariki, aa aashramamlo ekkada chusina tadi battalu, naara cheeralu, yagnayaagaadi kratuvulu chesukune agnivedikalu, pavitramaina padaardhaalu, pushpamaalikalu modalainavaatito aa aashramam ranjillutondi. appudu ramudu lakshmanudini pilichi "lakshmana! nenu seethatho kalisi bayata nilchuni untaanu. nuvvu lopaliki velli, ramudu seetammatho, lakshmanuditho mee aasramaaniki vachaadu, aayana agastya maharshi darsanam chesukovalani anukuntunnaru. darsanam chesukovadaniki anugrahistaara" ani kaburu cheyyi annadu.
lakshmanudu aasramamlooniki velli oka muni kumariditho tana praardhana nivedinchaadu. appuda muni kumarudu agastya maharshito ee vishayam cheppagaa "nenu eppatinuncho seetaaraamulani, lakshmanudini chuudaalani anukuntunnanu. nuvvu, ramudu ragane naa deggariki teesukurakunda, naa deggariki vachi ee maatalu cheppi enduku kaalaanni vrudhaa chesavu, ventane velli seetaraamulani pravesapettu" ani agastyudu annadu.
appudu agastya maharshi ramudiki arghya paadyaalu ichi, taanu agnikaaryaanni puurti chesi vastaanani cheppi, ramudini kuurchomannaaru. kontasepatiki bayataki vachina agastyudu "nuvvu vachinappudu nenu gadilo agnisaalalo endukunnano telusa rama?, agnikaryam jerigetappudu athithi vaste, mundu agnikaaryaanni puurticheyyaali, taruvaata atithini poojinchaali. ilanti dharmanni paatinchanivaadu pylocollo tana maamsaanni taane tintaadu. rama! nuvvu lokamulannitini paalinchagala rajuvi, ivvaala maaku priyamaina atidhigaa labhinchavu, andukani ninnu poojinchaanu" ani ramudiki vaanaprasthulaki pette bojananni pettaaru. taruvaata aayana ramudiki vishnu dhanussuni, brahmagaaru ichina suurya tejassu kaligina baanaanni, indrudu ichina rendu akshayabaana tooneeramulu, oka brahmandamaina pidi kaligina khadganni ichi, veeti dwara jayanni pondu ani aasiirvadimchaaru.
"swami! memu ekkada aashramaanni kattukomu" ani ramudu adugagaa, "ninnu nenu nathopate ee aashramamlone undu ani anaalani anukunnaanu, kaani naa tapahsakti chetha nenu nee manasulo unna korikani darsinchaanu, nee korika emito naaku ardhamayyindi. andukani rama! ikkadiki deggarilo panchavati ane goppa vanam undi, akkada godavari pravahistuu untundi. kaavuna akkada nuvvu aashramaanni nirminchuko, appudu nee korika teerutundi. evvaruu cheyyaleni pani chesindi seetamma, nuvvu aameni bhadramgaa kapaduko" annaru.
seetaaraamalakshmanulu agastya maharshi deggara selavu teesukoni, aayana cheppina vidhamgaa panchavatiki bayaluderaaru. vaaru alaa velutundagaa oka chettu meeda pedda pakshi okati vaallaki kanabadindi. aa pakshi ramudini chusi, nenu meetho vastaanu anindi. appudu ramudu "nuvvu evaru" ani adugagaa, aa pakshi ilaa cheppasaagindi.......
"nenu mee naannagaaraina dasaratha maharajuki snehitudini. prajaapatulalo chitta chivarivaadu kashyapa prajaapati. aayana daksha prajaapati yokka 60 kumaartelalo 8 mandini vivaham chesukunnadu. aa enimidimande aditi, diti, dhanuvu, kaalika, tamra, krodhavasa, manu, anala. appudu kasyapudu tana 8 mandi bhaaryalani pilichi "meeru kshetramulu kanuka, naa yokka tejassu chetha, naatho samaanulaina vaarini kanandi" annadu. aayana maatalani kontamandi bhaaryalu vinnaru, kontamandi vinaledu.
rama! intakee ivannee neeku enduku cheppano telusa, kanabadetatuvanti ee pakshulu, mrugaalu, pasuvulu anni kashyapa prajaapati santaanam nunchi vachinave" ani annadu aa jatayuvu.