అయ్యప్పస్వామి క్రమశిక్షణ ప్రసాదించి, సన్మార్గంలో జీవించేలా చేసి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడని భక్తుల నమ్మకం. మాజీ మంత్రి దివంగత జక్కంపూడి రామ్మోహనరావు ఆధ్వర్యంలో రాజమహేంద్రవరం గౌతమీఘాట్‌ వద్ద నాలుగు వేల గజాల స్థలంలో అయ్యప్ప ఆలయం నిర్మితమైంది. 60 టన్నుల ఏకశిలతో తయారైన 18 మెట్లు మాలధారణ చేసిన భక్తులకు ఆలయ ప్రవేశానికి ఆహ్వానం పలుకుతాయి. స్వామివారి విగ్రహాన్ని 120 కిలోల పంచలోహాలతో రూపొందించారు. ముఖద్వారానికి ఇరువైపులా ఏనుగు రూపాలు కనువిందు చేస్తాయి. ఆవరణలో ఎక్కడా లేనివిధంగా నవగ్రహాలు సతీసమేతంగా కనిపిస్తాయి. మండపం కిందిభాగంలో మాలధారణ చేసిన భక్తుల పూజలకు పీఠం ఏర్పాటు చేశారు. అయ్యప్ప చరిత్రను వివరించే చిత్రాలు గోడలపై ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి.
ఆవరణలో విష్ణుమూర్తి మరో అవతారమైన లక్ష్మీహయగ్రీవుడు, మేధా దక్షిణామూర్తి, సువర్చలా ఆంజనేయస్వామి, దత్తాత్రేయుడు, షిర్డీ సాయిబాబాల ఉపాలయాలున్నాయి. కేరళ నుంచి వచ్చిన నంబూద్రి ఇక్కడ పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఏడాది పొడవునా గణపతి హోమం నిర్వహిస్తారు. మాలధారణ చేసిన భక్తుల కోసం ప్రత్యేకించి ఆలయం పక్కనే విడిది భవనం ఉంది. ఇంట్లో పూజ చేసే అవకాశం లేనివారు కొద్దిమొత్తం నగదు చెల్లించి, ఇక్కడ ఉండొచ్చు.
కనుల పండువగా తిరువాభరణ మహోత్సవం..
సంక్రాంతి రోజున ఆలయ కమిటీ నుంచి స్వామివారి ఆభరణాలను తలపై పెట్టుకుని నగర వీధుల్లో ఊరేగింపుగా ఆలయానికి తీసుకొస్తారు. కోలాటం, భజన బృందం, దేవతామూర్తుల వేషధారణలు, కేరళ వాయిద్యాలతో కనుల పండువగా జరుగుతుంది. తిరువాభరణాలను స్వామివారికి అలంకరించి భక్తులకు జ్యోతి దర్శనం కల్పిస్తారు. ఈ వేడుక తిలకించేందుకు భక్తులు భారీ సంఖ్యలో హాజరవుతారు.
ayyappaswamy kramasikshana prasaadinchi, sanmaargamlo jeevinchela chesi mokshaanni prasaadistaadani bhaktula nammakam. maji mantri divangata jakkampudi rammohanarao aadhvaryamlo rajamahendravaram goutameeghate vadda naalugu vela gajala sthalamlo ayyappa aalayam nirmitamaindi. 60 tannula ekasilato tayaaraina 18 metlu maaladhaarana chesina bhaktulaku aalaya pravesaaniki aahvaanam palukutaayi. swaamivaari vigrahaanni 120 kilola panchalohaalatho roopondinchaaru. mukhadwaaraaniki iruvaipula enugu roopaalu kanuvindu chestayi. aavaranalo ekkada lenividhamgaa navagrahaalu sateesametamgaa kanipistaayi. mandapam kindibhaagamlo maaladhaarana chesina bhaktula poojalaku peetham erpaatu chesaru. ayyappa charitranu vivarinche chitraalu godalapai pratyekamgaa kanipistaayi.
aavaranalo vishnumurthy maro avataaramaina lakshmihayagreevudu, medha dakshinaamuurti, suvarchala aanjaneyaswamy, dattatreyudu, shirdy saibabala upaalayaalunnaayi. kerala nunchi vachina nambudri ikkada poojalu nirvahistaaru. edaadi podavuna ganapati homam nirvahistaaru. maaladhaarana chesina bhaktula kosam pratyekinchi aalayam pakkane vididi bhavanam undi. intlo pooja chese avakaasam lenivaaru koddimottam nagadu chellinchi, ikkada undochu.
kanula panduvagaa tiruvaabharana mahotsavam..
sankraanti rojuna aalaya commity nunchi swaamivaari aabharanaalanu talapai pettukuni nagara veedhullo ooregimpugaa aalayaaniki teesukostaaru. kolatam, bhajana brundam, devatamurtula veshadhaaranalu, kerala vaayidyaalato kanula panduvagaa jarugutundi. tiruvaabharanaalanu swaamivaariki alankarinchi bhaktulaku jyoti darsanam kalpistaaru. ee veduka tilakinchenduku bhaktulu bhari sankhyalo haajaravutaaru.