పాశ్చాత్య సంస్కృతి - వికీపీడియా
పాశ్చాత్య సంస్కృతి
ఈ వ్యాసం మౌలిక పరిశోధన కలిగివుండవచ్చు. దయచేసి దీనిలో చెప్పబడిన వివరాలను ధృవీకరించటం మరియు విషయవరుసలోనే మూలాల వివరణ చేర్చడం ద్వారా అభివృద్ధి చేయండి. మౌలిక పరిశోధనమాత్రమే గల వాక్యాలు లేక భాగాలు తొలగించబడవచ్చు . (May 2009)
లియోనార్డో డావిన్సీ యొక్క విట్రువియాన్ మాన్. రినైజెన్స్ సమయం నుండి పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో మానవతావాదం మరియు అనుభవవాదం యొక్క ప్రాముఖ్యత యొక్క చిహ్నం.
ప్లేటో సోక్రటీస్ మరియు అరిస్టాటిల్, పాశ్చాత్య తత్వం యొక్క స్థాపకులు
పాశ్చాత్య సంస్కృతి (కొన్నిసార్లు పాశ్చాత్య నాగరికత లేదా యూరోపియన్ నాగరికత తో పోల్చుతారు) యూరోప్ లో ఉద్భవించిన సంస్కృతులను సూచిస్తుంది.
పాశ్చాత్య సంస్కృతి గ్రీకులతో ప్రారంభమై, రోమనుల ద్వారా విస్తరించి బలపడింది. పదిహేనవ శతాబ్దపు రినైసాన్స్ (పునరుజ్జీవనము) మరియు రీఫామేషన్ (పునరుద్ధారణము) ద్వారా సంస్కరించబడింది మరియు ఆధునీకరించబడింది. తరువాత పదహారు మరియు ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు మధ్య కాలంలో జీవనము మరియు విద్యలో యూరోపియన్ విధానములను వ్యాప్తి చేసిన యూరోపియన్ సామ్రాజ్యముల ద్వారా విశ్వవ్యాప్తమైంది. యూరోపియన్ సంస్కృతి వేదాంతము, మధ్య యుగపు జ్ఞానము మరియు రహస్యవాదం, క్రైస్తవ మరియు మతాతీత మానవతావాదం యొక్క సంక్లిష్ట శ్రేణితో వృద్ధిచెందింది. జ్ఞానోదయము, సహజవాదం, కాల్పనికవాదం, శాస్త్రము, ప్రజాస్వామ్యం, మరియు సామ్యవాదం యొక్క ప్రయోగములతో వచ్చిన దీర్ఘకాల మార్పు మరియు నిర్మాణం ద్వారా హేతుబద్ధమైన ఆలోచన వృద్ధి చెందింది. దానికి గల విశ్వవ్యాప్త సంబంధముతో, యూరోపియన్ సంస్కృతి దానిని అనుసరించాలని లేదా అవలంబించాలనే ప్రేరణతో వృద్ధి చెందింది, మరియు చిట్టచివరకు ఇతర సంస్కృతుల పోకడలను ప్రభావితం చేసింది.
"పాశ్చాత్య సంస్కృతి" అనే పదం సాంఘిక నియమములు, నైతిక విలువలు, సాంప్రదాయ ఆచారములు, మతసంబంధ విశ్వాసములు, రాజకీయ వ్యవస్థలు, మరియు నిర్దిష్ట హస్తకళాకృతులు మరియు సాంకేతికతల యొక్క వారసత్వమును సూచిస్తుంది. ప్రత్యేకించి, పాశ్చాత్య సంస్కృతి ఈ క్రింది వాటికి అన్వయించవచ్చు:
కళాత్మక, వేదాంత, సాహిత్య, మరియు న్యాయ సంబంధ ఇతివృత్తములు మరియు సాంప్రదాయములకు సంబంధించిన ఒక గ్రెకో-రోమన్ ప్రాచీన మరియు రినైసాన్స్ సాంస్కృతిక ప్రభావము, వలస కాలము యొక్క సాంస్కృతిక సాంఘిక ప్రభావములు మరియు సెల్టిక్, జెర్మానిక్, రోమనిక్, ఐబెరియన్స్, స్లావిక్ మరియు ఇతర సాంస్కృతిక వర్గముల యొక్క (ముఖ్యంగా ఇస్లామిక్ ప్రపంచం నుండి) వారసత్వములు, అదేవిధముగా హెల్లెనిస్టిక్ వేదాంతం, పాండిత్యవాదం, మానవతావాదం శాస్త్రీయ విప్లవం మరియు జ్ఞానోదయములచే వృద్ధిచెందిన వివిధ జీవన చక్రములలోని హేతువాదం, మరియు రాజకీయ ఆలోచనలో అవివేకము మరియు వర్గమతాధిపత్యంకు వ్యతిరేకంగా హేతువాదం, మానవ హక్కులు, సమానత్వము మరియు ప్రజాస్వామ్య విలువలకు అనుకూలంగా విస్తృతంగా వ్యాపించిన హేతుబద్ధమైన వాదనలు .[ఉల్లేఖన అవసరం]
సుమారు సనాతన యుగానికి తర్వాతి కాలం సమయంలో ఆధ్యాత్మిక ఆలోచన, ఆచారములు మరియు జాతి సంబంధ లేదా మౌఖిక సాంప్రదాయములలో ఒక బైబుల్ సంబంధ-క్రైస్తవ సాంప్రదాయ ప్రభావము.
కళాత్మక, సంగీత, జానపద, జాతి మరియు మౌఖిక సాంప్రదాయములకు సంబంధించిన పాశ్చాత్య యూరోపియన్ సాంస్కృతిక ప్రభావములు. వీటి ఇతివృత్తములు భావుకతావాదంచే మరింత వృద్ధి చెందాయి.
పాశ్చాత్య సంస్కృతి అనే భావన పాశ్చాత్య ప్రపంచం యొక్క సనాతన నిర్వచనముతో సాధారణంగా ముడివడి ఉంటుంది. ఈ నిర్వచనములో, పాశ్చాత్య సంస్కృతి సాహిత్య, శాస్త్రీయ, రాజకీయ, కళాత్మక మరియు దార్శనిక సిద్దాంతముల సమూహము. ఈ సమూహము దీనిని ఇతర సంస్కృతీ వలయములనుండి భిన్నంగా ఉంచుతుంది. ఈ సంప్రదాయములు మరియు జ్ఞానము యొక్క సమూహంలో చాలా వరకు పాశ్చాత్య సూత్రములో పొందుపరచబడింది.[1]
ఈ పదం తమ దేశ చరిత్రపైన యూరోపియన్ వలస మరియు స్థావరముల ప్రభావం అధికంగా కలిగి ఉన్న, అమెరికాలు, మరియు ఆస్ట్రేలేసియా వంటి దేశములకు వర్తిస్తుంది. ఇది పశ్చిమ యూరోపుకు పరిమితం కాదు.
రాజకీయ సమష్టివాదం, ముఖ్యమైన ఉపసంస్కృతులు లేదా ప్రత్యామ్నాయ సంస్కృతుల (ఆధునిక యుగ ఉద్యమముల వంటివి) ఉనికి, ప్రపంచీకరణ మరియు మానవ వలస ఫలితంగా పెరుగుతున్న సాంస్కృతిక మిళితవాదం మొదలైనవి ఆధునిక పాశ్చాత్య సంఘములను నిర్వచించే కొన్ని ధోరణులు.
2.1 సనాతన పశ్చిమప్రాంతం
2.2 మధ్య యుగపు పశ్చిమ ప్రాంతం
4 విస్తృతమైన ప్రభావం
5 సంగీతం, చిత్రకళ, కథా-వివరణ మరియు నిర్మాణకళ
7 శాస్త్రీయ మరియు సాంకేతిక పరికల్పనలు మరియు ఆవిష్కరణలు
8 ఇతివృత్తములు మరియు సాంప్రదాయములు
13 మరింత చదవటానికి
ఐసాక్ న్యూటన్ భూమ్యాకర్షణ మరియు గతి నియమాలను కనుగొన్నాడు.
మెసపటోమియా మరియు తరువాత పురాతన గ్రీసులో అది ప్రారంభమయినప్పటినుండి, తూర్పు-పడమర విభేదాన్ని కచ్చితంగా నిర్వచించటం కొద్దిగా కష్టం. ఉదాహరణకు గ్రీకులు వారి తూర్పు పొరుగువారి నుండి ఎక్కువ తేడాగా ఉండరు. ఇస్లాంను వ్యతిరేకించే పశ్చిమంలో, మధ్య యుగములలో, అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ కాలం నాటి నుండి రోమ్ మరియు కాన్స్టాంటినోపుల్ మరియు సనాతన సత్సంగంలో కొంత భాగముచే పాలించబడిన ఇస్లామిక్ నియర్ ఈస్ట్ హెల్లెనైజ్డ్ (గ్రీకు విధానంలోకి మారింది), మరియు "క్రిస్టెన్డం" (క్రైస్తవ దేశముల సమూహము) గా బైజాంటైన్ మరియు బైబుల్ సంబంధ క్రైస్తవ మతం యొక్క ప్రభావానికి లోనయ్యింది. అదనంగా, దక్షిణ మరియు తూర్పు యూరోపు మధ్య యుగములో పలు పర్యాయములు ఇస్లాం పాలనలో ఉంది.
20 శతాబ్దపు చివరి నుండి 21 శతాబ్దపు చివరి వరకు, పెరుగుతున్న వసుధైకవాద ఆగమనముతో, ఎవరు ఏ కోవకు చెందుతారో కనుక్కోవటం కష్టం అయింది, మరియు తూర్పు-పడమర విభేదం కొన్నిసార్లు సాపేక్షము మరియు స్వేచ్ఛాయుతమైనదిగా విమర్శించబడింది.[2][3][4]
ప్రత్యేకించి ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం ముగిసినప్పటినుండి, విశ్వవాదం, పాశ్చాత్య ఆలోచనలను ఎంత విస్తృతముగా వ్యాపింప చేసినదంటే దాదాపు అన్ని ఆధునిక దేశములు మరియు సంస్కృతులు కొంతవరకు అవి తాము అనుసరిస్తున్న పాశ్చాత్య సంస్కృతీ ప్రభావానికి లోనయ్యాయి. "పశ్చిమ ప్రాంతము" యొక్క ఇటీవలి మూసపోసిన ఆలోచనలు పశ్చిమవాదంగా పేరు పెట్టబడ్డాయి. ఇది పందొమ్మిదవ శతాబ్దములోని "తూర్పు ప్రాంతపు" మూస దృక్పధములకు సరిపడిన పదం ప్రాచ్యవాదానికి సారూప్యముగా ఉంది.
భౌగోళికపరంగా, ఈనాడు "పశ్చిమ ప్రాంతము"లో కాథలిక్ మరియు ప్రొటెస్టంట్ యూరోప్ అదేవిధంగా ఆంగ్లోస్పియర్, హిస్పనిడాడ్, లుసోఫోనియా లేదా ఫ్రాన్కఫోనీకి చెందిన పరదేశీ ప్రాంతములు ఉంటాయని సాధారణ వినికిడి.
Further information: [[:History of Western civilization]]
మూస:Histphil పాశ్చాత్య సంస్కృతి సజాతీయము కాదు లేదా మార్పులేనిది కాదు. ఇతర సంస్కృతులు అన్నిటితో పాటే ఇది పుట్టుకొచ్చింది మరియు కాలక్రమేణా మార్పుచెందింది. దాని గురించిన విషయములన్నీ ఏదో ఒక సమయంలో లేదా ప్రదేశంలో వాటి భిన్న వాదములను కలిగి ఉంటాయి. గ్రీకు హాప్లైట్స్ యొక్క వ్యవస్థాపన మరియు కిటుకులు అనేక విధాలుగా రోమన్ సైన్యము యొక్క విధానములతో భిన్నంగా ఉంటాయి. గ్రీకుల యొక్క సార్వభౌమాధికార ప్రభుత్వం 21వ శతాబ్దపు అమెరికన్ సూపర్ పవర్ (అగ్ర రాజ్యం) వంటిది కాదు. రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క కత్తిసాము క్రీడలు ఈనాటి ఫుట్ బాల్ వంటివి కావు. పాంపీ కళ హాలీవుడ్ కళ వంటిది కాదు. అయినప్పటికీ, పశ్చిమం యొక్క వికాసం మరియు చరిత్రను తెలుసుకోవటానికి, మరియు దాని సారూప్యతలను మరియు భేదములను గ్రహించటానికి, ఇతర మానవ సంస్కృతుల నుండి అది అరువు తెచ్చుకున్న వాటిని మరియు ఇతర మానవ సంస్కృతులకు అది అందజేసినవాటిని గ్రహించటానికి వీలవుతుంది.
పశ్చిమం అంటే ఏమిటి అనే భావనలు పాశ్చాత్య రోమన్ సామ్రాజ్యం మరియు తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క వారసత్వపు సంక్రమణల నుండి ఉద్భవించాయి. తరువాత, పాశ్చాత్య ఆలోచనలు క్రైస్తవ దేశములు మరియు పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క భావనలతో రూపొందాయి. ఈనాడు పాశ్చాత్య ఆలోచనగా మనం భావిస్తున్నది సాధారణంగా గ్రెకో-రోమన్ మరియు జూడియో-క్రిస్టియన్ సంస్కృతిగా నిర్వచించబడుతుంది, మరియు రెనైసాన్స్ మరియు జ్ఞానోదయము యొక్క ఆశయములను కలిగి ఉంటుంది.
సనాతన పశ్చిమప్రాంతం[మార్చు]
అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్.
ప్రాచీన పశ్చిమం గ్రెకో-రోమన్/సెల్టిక్/జెర్మానిక్ యూరోప్.
హోమర్ సాహిత్యంలో, మరియు కచ్చితంగా అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ కాలం వరకు, ఉదాహరణకు పర్షియావాసులకు వ్యతిరేకంగా గ్రీకులు చేసిన పర్షియన్ యుద్ధముల గురించి హెరోడోటస్ ఇచ్చిన వివరణలలో, మనం పశ్చిమానికి మరియు తూర్పుకి మధ్య ఉన్న భేదం యొక్క ఉదాహరణ చూడగలము.
అయినప్పటికీ గ్రీకులు తాము నాగరికులమని భావించారు మరియు తమని తాము (అరిస్టాటిల్ యొక్క సూత్రీకరణములో) యూరోప్ అధికభాగంలోని అనాగరికులు మరియు సున్నితమైన, క్షుద్రమైన ప్రాచ్యుల మధ్య వారుగా భావిస్తారు. ప్రాచ్య ఉదాహరణతో ప్రేరణ పొంది కూడా, ఇంకా భిన్నంగా అనిపించే, పురాతన గ్రీకు శాస్త్రము, వేదాంతము, ప్రజాస్వామ్యము, నిర్మాణశాస్త్రము, సాహిత్యం, మరియు కళ ఒకటవ శతాబ్దం BC లో హెల్లెనిక్ ప్రపంచంతో సహా యూరోప్ అంతటినీ ఆక్రమించిన రోమన్ సామ్రాజ్యంచే స్వీకరించబడి, నిర్మించబడిన దానికి మూలాన్ని అందించింది. అయినప్పటికీ, అదే సమయంలో అలెగ్జాండర్ నాయకత్వంలో, గ్రీసు తూర్పు దేశానికి రాజధాని, మరియు ఒక సామ్రాజ్యములో భాగం అయింది. గ్రీకు మాట్లాడే తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్యము యొక్క తరువాతి ఆర్థోడాక్స్ (ఛాందస)లేదా తూర్పు క్రైస్తవ సంస్కృతి వారసులు, తూర్పు దీనత్వము మరియు పశ్చిమ అరాచకము మధ్యలో సంతోషముగా ఉన్నారన్న ఆలోచన ఈనాటి వరకు ప్రచారములో ఉంది, ఉదాహరణకు రష్యాలో చర్చనీయాంశము ఆధారముగా తూర్పు మరియు పశ్చిమం రెండింటికీ చెందిన ఒక ప్రదేశాన్ని రూపొందించటం.
సుమారు ఐదు వందల సంవత్సరముల వరకు, రోమన్ సామ్రాజ్యం గ్రీక్ ఈస్ట్ ను నడిపించింది మరియు ఒక లాటిన్ వెస్ట్ ను ఏకీకృతం చేసింది, కానీ భాషతో సహా, ఈ రెండు ప్రాంతముల యొక్క పలు సాంస్కృతిక నియమములలో ప్రతిబింబించే ఒక తూర్పు-పడమర విభజన అలానే ఉండిపోయింది. రోమ్, గ్రీసు లాగా, ఇకమీదట ప్రజాస్వామ్యం కాకపోయినప్పటికీ, చక్రవర్తులు ఒక తాత్కాలిక అత్యవసర విషయముగా, ప్రజాస్వామ్య ఆలోచన ప్రజల విద్యలో ఒక భాగంగా ఉండిపోయింది.
ఆధునిక తూర్పుకు మరియు అనాగరిక పశ్చిమానికి మధ్య ఉన్న పురాతన అభిప్రాయ భేదములను ప్రక్షాళన చేస్తూ, చిట్టచివరకు ఆ సామ్రాజ్యం అధికారికంగా పశ్చిమ మరియు తూర్పు భాగముగా విడిపోవలసి వచ్చింది. రోమన్ ప్రపంచములో ఎవరైనా మూడు దిశల గురించి చర్చించవచ్చు; ఉత్తరము (సెల్టిక్ జాతులు మరియు పార్థియన్లు), తూర్పు (lux ex oriente), మరియు చివరకు ప్యూనిక్ యుద్ధముల (Quid novi ex Africa?) ద్వారా చారిత్రికంగా ప్రమాదాన్ని సూచించే దక్షిణము. పశ్చిమం ప్రశాంతముగా ఉంది – దానిలో కేవలం మెడిటెర్రేనియన్ మాత్రమే ఉంది.
రోమన్ ప్రపంచం మధ్యలో క్రైస్తవ మతం ఆవిర్భావంతో, రోమ్ యొక్క సాంప్రదాయం మరియు సంస్కృతిలో చాలావరకు కొత్త మతంలో విలీనం అయ్యి సరికొత్తదానిగా రూపాంతరం చెందాయి. ఈ కొత్త మతం రోమ్ పతనం తర్వాత పాశ్చాత్య నాగరికత వికాసానికి మూలంగా పనిచేస్తుంది. ఇంకా, రోమన్ సంస్కృతి అప్పటికే ఉన్న సెల్టిక్, జర్మానిక్ మరియు స్లావిక్ సంస్కృతులతో విలీనం అయింది. ఇది క్రైస్తవ మతాన్ని స్వీకరించటంతో ప్రారంభించి, నెమ్మదిగా పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో విలీనం అయింది.
మధ్య యుగపు పశ్చిమ ప్రాంతం[మార్చు]
చార్లేమాగ్న్
క్రిస్టెన్డం మరియు క్రూసేడ్స్
క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ కనుగొన్న కొత్త ప్రపంచం
క్రిస్టెన్డం వలె మధ్యయుగపు పశ్చిమ ప్రాంతం కూడా చాలా విశాలముగా ఉంది, ఇందులో "లాటిన్" లేదా "ఫ్రాన్కిష్" వెస్ట్, మరియు పూర్వాచార తూర్పుభాగం ఉన్నాయి. ఇక్కడ గ్రీకు సామ్రాజ్య భాషగా ఉండిపోయింది. మరింత సంకుచితంగా, అది కాథలిక్ (లాటిన్) యూరోప్. చార్లేమాగ్న్ పట్టాభిషేకం తర్వాత, యూరోప్ యొక్క ఈ భాగమును బైజాన్టియం మరియు మోస్లెం ప్రపంచములోని దాని పొరుగు ప్రాంతములు దానిని "ఫ్రాన్కిష్"గా ప్రస్తావించేవారు.
రోమ్ పతనం తర్వాత గ్రెకో -రోమన్ కళ, సాహిత్యం, సైన్సు మరియు సాంకేతికత అన్నీ కాకపోయినా చాలావరకు ఇటలీ, మరియు గాల్ (ఫ్రాన్సు) చుట్టుపక్కల ఉన్న పురాతన సామ్రాజ్యం యొక్క పశ్చిమ ప్రాతంలో కలిసిపోయాయి. అయినప్పటికీ, ఇది నూతన పశ్చిమ ప్రాతం యొక్క కేంద్రం అవుతుంది. పోరాడుతున్న పలు రాజ్యములు మరియు ప్రభుత్వములతో యూరోప్ రాజకీయ అరాచకానికి గురయ్యింది. ఫ్రాన్కిష్ రాజుల పాలనలో, అది తిరిగి కలిసి జమిందారీలోనికి పరిణామం చెందింది. 800 సంవత్సరములో పోప్ చార్లేమాగ్న్ ను రోమన్ల చక్రవర్తిగా కిరీటధారణ చేసాడు. అతని పాలన కాథలిక్ చర్చి మాధ్యమము ద్వారా కళ, మతము, మరియు సంస్కృతి యొక్క పునరుజ్జీవనం అయిన, కారోలింజియన్ రినైసాన్స్ తో ముడివడి ఉంది. తన విదేశీ విజయములు మరియు అంతర్గత సంస్కరణల ద్వారా, చార్లేమాగ్న్ పశ్చిమ యూరోప్ మరియు మధ్య యుగములు రెండిటినీ నిర్వచించటానికి సహాయం చేసాడు. ఫ్రాన్సు, జర్మనీ (ఇక్కడ అతను కార్ల్ డెర్ గ్రాబ్ గా ప్రసిద్ధుడు), మరియు పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యము యొక్క అధికార జాబితాలో అతను చార్లెస్ I గా గణించబడ్డాడు. ఒక పశ్చిమ "రోమన్" సార్వభౌమాధికారం యొక్క పునః-స్థాపన కాన్స్టాంటినోపుల్ లో తూర్పు రోమన్ చక్రవర్తి యొక్క స్థితిని సవాలు చేసింది మరియు తూర్పు మరియు పశ్చిమ యూరోప్ మధ్య సంబంధాలను క్షీణింపజేసింది.
పోస్ట్-రోమన్ సాంస్కృతిక ప్రపంచం యొక్క మూలంలో చాలావరకు ఆ సామ్రాజ్య పతనానికి ముందే స్థాపించబడింది, ముఖ్యంగా క్రైస్తవ ఆలోచన ద్వారా మిళితమవుతున్న మరియు తిరిగి రూపుదిద్దుకుంటున్న రోమన్ ఆలోచనల ద్వారా. 4వ మరియు 5వ శతాబ్దములలో కాంస్టాంటైన్ I చక్రవర్తి బాప్టిసం తరువాత అది అధికారిక రాష్ట్ర మతం అయినప్పటి నుండి గ్రీకు మరియు రోమన్ మాతాతీతవాదం స్థానాన్ని క్రైస్తవమతం పూర్తిగా ఆక్రమించింది. రోమన్ కాథలిక్ క్రైస్తవమతము మరియు నైసెన్ క్రీడ్ పశ్చిమ యూరోప్ లో ఒక సంఘటిత శక్తిగా పనిచేశాయి, మరియు కొన్ని విషయములలో లౌకిక అధికారముల స్థానంలో ప్రవేశించాయి లేదా వాటితో పోటీ పడ్డాయి. కళ మరియు సాహిత్యం, చట్టం, విద్య మరియు రాజకీయములు చర్చి యొక్క బోధనలలో సంరక్షించబడ్డాయి. అటువంటి చోట ఉంచకపోయినట్లయితే వాటిని కోల్పోవలసి వచ్చేది. చర్చి పెద్ద ఆలయములు, విశ్వవిద్యాలయములు, విహారములు మరియు మతగురువుల శిక్షణాలయములు అనేకం స్థాపించింది. వాటిలో కొన్ని ఈనాటికీ ఉన్నాయి. మధ్యయుగ కాలంలో, అనేక మందికి అధికారాన్ని అందుకోవటానికి ఏకైక మార్గం చర్చి.
విస్తృత అర్ధంలో, మధ్య యుగములు, గ్రీకు తర్కం మరియు లేవాంటైన్ ఏకేశ్వరోపాసన మధ్య దాని పట్టుతో పశ్చిమానికి పరిమితం కాలేదు కానీ పురాతన తూర్పు ప్రాంతానికి కూడా విస్తరించింది. అక్కడ అది ఇస్లామిక్ ప్రపంచం అయింది. పశ్చిమ రోమన్ సామ్రాజ్యం పతనం తర్వాత సనాతన గ్రీసు యొక్క తత్వము మరియు శాస్త్రమును బాహ్య ప్రపంచముతో సంబంధంలేని ఏకాకి ప్రాంతములు (ముఖ్యముగా ఐర్లాండ్ లో, ఇది క్రైస్తవ దేశం అయింది కానీ దానిని ఎప్పుడూ రోమ్ జయించలేదు) మినహా పశ్చిమ మరియు ఉత్తర యూరోప్ లలో ఎక్కువగా మర్చిపోయారు.[5] తూర్పు చక్రవర్తి జస్టినియన్ (లాటిన్ ను మొదటి భాషగా మాట్లాడిన ఆఖరి చక్రవర్తి) 529 AD (ఈ తేదీ పురాతన కాలానికి ముగింపుగా తరుచుగా ప్రస్తావించబడుతుంది) లో ఆ పరిషత్తుని మూసివేసినప్పటికీ, బైజాంటైన్ తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్యం లలో బాగా నిల్వచేయబడింది. కాంస్టాంటినోపుల్ వద్ద ఉన్న తూర్పు రోమన్ సామ్రాజ్య రాజధాని ఆట్టోమాన్ టర్క్స్ హస్తగతం అవటానికి ముందు ఇంకొక సహస్రాబ్దం నిలిచింది. జస్టినియన్ యొక్క కార్పస్ జురిస్ సివిలిస్ రోమన్ పౌర చట్ట చిహ్నము తూర్పున దాచి ఉంచబడింది మరియు కాంస్టాంటినోపుల్ పశ్చిమాన ఉన్న వెనిస్ వంటి చిన్న దేశములతో దశాబ్దముల పాటు వ్యాపారాన్ని మరియు అడపాదడపా రాజకీయ నియంత్రణను కొనసాగించింది. సనాతన గ్రీకు అధ్యయనము కూడా వెలుగులోకి వస్తున్నా ఇస్లామిక్ ప్రపంచములో చేరింది, పరిరక్షించబడింది,మరియు విస్తరించబడింది. ఈ ప్రపంచం క్రమముగా మెడిటెర్రేనియన్, మధ్య ప్రాచ్యం, ఉత్తర ఆఫ్రికా, ఐబెరియా మరియు స్వయముగా గ్రీసుపైన, రోమన్-బైజాంటైన్ నియంత్రణను తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంది - దీనితో అది ఆ ప్రాంతములలో ఒక ప్రబలమైన సాంస్కృతిక-రాజకీయ శక్తి అయింది. కావున, రోమన్ ప్రపంచ సరిహద్దుల నుండి సనాతన ప్రాచీనత యొక్క అధ్యయనములో చాలావరకు పశ్చిమ రోమన్ సామ్రాజ్యము తరువాతి శతాబ్దములలో పశ్చిమ యూరోప్ లో నెమ్మదిగా తిరిగి ప్రవేశపెట్టబడింది. సెయింట్ కొలంబా వంటి ఐరిష్ మతప్రచార వర్గములు పూర్వ మధ్యయుగములో పశ్చిమ యూరోప్ లో క్రైస్తవ మతం మరియు లాటిన్ అధ్యయనము గురించి ప్రచారం చేసాయి. బైజాంటైన్ గ్రీకులు మరియు ఇస్లామిక్ అరబ్బులు మధ్యయుగపు చివరి సమయం మరియు 12వ శతాబ్దపు రినైసాన్స్ సమయంలో ప్రాచీన గ్రంథముల నుండి వాక్యములను పశ్చిమ యూరోప్ కు తిరిగి పరిచయం చేసారు.
10వ శతాబ్దం మొదలులో పశ్చిమ యూరోపులో జస్టినియన్ కోడ్ యొక్క పునరావిష్కరణ న్యాయశాస్త్ర అధ్యయనములో ఆసక్తిని తిరిగి పెంచింది. ఇది తూర్పు మరియు పడమర మధ్య తిరిగి రూపొందుతున్న పలు సరిహద్దులను దాటింది. చిట్టచివరకు, కాథలిక్ లేదా ఫ్రాన్కిష్ పశ్చిమ ప్రాంతములలో మాత్రమే, రోమన్ చట్టం న్యాయ సంబంధ భావనలు మరియు వ్యవస్థలు అన్నీ ఆధారపడిన పునాది అయింది. దాని ప్రభావము ఈనాటికీ పాశ్చాత్య న్యాయ వ్యవస్థలు అన్నింటిలో కనిపిస్తుంది (అయినప్పటికీ ఉమ్మడి (ఇంగ్లాండ్) మరియు పౌర (ఖండాంతర యూరోపియన్) న్యాయ సంప్రదాయములలో భిన్న రీతులు మరియు భిన్న పరిధులకు). బైబుల్ చట్టం యొక్క అధ్యయనము, కాథలిక్ చర్చి యొక్క న్యాయ వ్యవస్థ, రోమన్ చట్టముతో కలిసి పాశ్చాత్య న్యాయ పాండిత్యం యొక్క పునరావిర్భావానికి మూలం అయ్యాయి. పౌర హక్కుల ఆలోచనలు, చట్టం ఎదుట సమానత్వం, స్త్రీ సమానత్వం, విధానపరమైన న్యాయము, మరియు సమాజం యొక్క ఆదర్శ రూపుగా ప్రజాస్వామ్యము ఆధునిక పాశ్చాత్య సంస్కృతికి ఆధారములైన మూల సూత్రములు.
పశ్చిమ దేశములు క్రైస్తవమతం యొక్క వ్యాప్తిని చురుకుగా ప్రోత్సహించాయి, ఇది పాశ్చాత్య సంస్కృతి యొక్క వ్యాప్తితో సంబంధం కలిగి ఉంది. క్రూసేడ్స్ కాలంలో ఇస్లామిక్ స్పెయిన్ మరియు దక్షిణ ఇటలీ, మరియు లేవాంట్ లలో, పురాతన మెసపటోమియా, ఈజిప్టు, ఇండియా, పర్షియా, గ్రీసు, మరియు రోమ్ ల యొక్క జ్ఞానములో కొంత భాగాన్ని కాపాడిన సంస్కృతి అయిన ఇస్లామిక్ సంస్కృతి మరియు ఇస్లామిక్ నాగరికత యొక్క ప్రభావముతో, పాశ్చాత్య యూరోపియన్లు ముధ్య యుగ కాలములో పలు అరబిక్ వచనములను లాటిన్ లోనికి అనువదించారు. తరువాత, కాంస్టాంటినోపుల్ పతనం మరియు బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం పై ఆట్టోమాన్ విజయంతో, మరియు తరువాత గ్రీకు క్రైస్తవ మతగురువులు మరియు పండితులు, బైజాంటైన్ ప్రాచీన దస్తావేజుల నుండి తాము తీసుకువెళ్ళగలిగినన్నిటిని తీసుకుని దేశాన్ని వదిలి వెనిస్ వంటి ఇటాలియన్ పట్టణములకు వెళ్ళినప్పుడు, గ్రీకు భాష మరియు సనాతన రచనలు, వ్యాసములు మరియు పోయిన దస్త్రములపైన పండితులకు ఆసక్తి పెరిగింది. గ్రీకు మరియు అరబిక్ ప్రభావములు రెండూ చిట్టచివరకు రినైసాన్స్ యొక్క అంకురార్పణకు దారి తీసాయి. 15వ శతాబ్దం చివరి నుండి 17వ శతాబ్దం వరకు, ఆవిష్కరణ యుగం సమయంలో పాశ్చాత్య సంస్కృతి ధైర్యవంతులైన అన్వేషకులు మరియు మతప్రచారకుల ద్వారా, తరువాత 17వ శతాబ్దం నుండి 20వ శతాబ్దం మొదలు వరకు విశ్వాసపాత్రుల ద్వారా, ప్రపంచములోని ఇతర భాగాలకు వ్యాపించటం ప్రారంభమైంది.
U.S. రాజ్యాంగము
1910 లో పశ్చిమ సామ్రాజ్యములు
ఆధునిక యుగంలోకి వస్తే, తూర్పు-పడమర విభేదం యొక్క చారిత్రిక అవగాహన - క్రిస్టెన్డానికి దాని భౌగోళికముగా దాని పక్కన ఉన్న వారితో వ్యతిరేకత - సన్నగిల్లటం ప్రారంభమైంది. మతానికి ఉన్న ప్రాధాన్యత తగ్గుతూ ఉండగా, యూరోపియన్లు సుదూర ప్రాంతపు ప్రజలతో సంబంధాలు పెంచుకున్నారు. పాశ్చాత్య సంస్కృతి యొక్క పురాతన భావన ఈనాడు ఉన్న స్థితికి చేరుకోవటానికి నెమ్మదిగా పురోగమించటం ప్రారంభించింది. 15వ, 16వ మరియు 17వ శతాబ్దములలో పూర్వ ఆధునిక "ఆవిష్కరణ యుగం" నెమ్మదిగా "జ్ఞానోదయ యుగం"లో కలిసిపోయి 18వ శతాబ్దంలో కూడా కొనసాగింది, ఈ రెండు యుగములలో సైనికులు వారి తుపాకులు మరియు ఇతర సైనిక సాంకేతికతల అభివృద్ధి నుండి సైనిక ప్రయోజనములు యూరోప్ వాసులకు అందజేయటం జరిగింది. "గ్రేట్ డైవర్జెన్స్" మరింత ఉచ్చరించబడింది, దీనితో పశ్చిమ ప్రాంతం శాస్త్ర మరియు దానితో పాటు సాంకేతిక మరియు పారిశ్రామీకరణ ఉద్యమాలను తీసుకువచ్చిన ప్రాంతం అయింది. పాశ్చాత్య రాజకీయ యోచన కూడా చివరకు పలు రూపములలో ప్రపంచమంతటా విస్తరించింది. 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో వచ్చిన "విప్లవ యుగం"తో పశ్చిమ ప్రాంతం ప్రపంచ సామ్రాజ్యములు, భారీ ఆర్ధిక మరియు సాంకేతిక అభివృద్ధి, మరియు రక్తమయమైన అంతర్జాతీయ వివాదముల కాలంలోకి ప్రవేశించింది, ఇవి 20వ శతాబ్దంలో కూడా కొనసాగాయి.
అదే సమయంలో పశ్చిమ యూరోప్ లో మతం గణనీయంగా క్షీణించింది. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువ మంది అజ్ఞేయులు లేదా నాస్తికులు. యునైటెడ్ కింగ్డం (44-54%), జర్మనీ (41-49%), ఫ్రాన్సు (43-54%) మరియు నెదర్లాండ్స్ (39-44%) యొక్క జనాభాలో దాదాపు సగం మంది నాస్తికులు. అయినప్పటికీ, లాటిన్ అమెరికా యొక్క కూడా జరిగినట్లు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మతవిశ్వాసం చాలా బలంగా ఉంది, జనాభాలో సుమారు 75-85%[6].
యూరోప్ విస్తృత ప్రపంచాన్ని కనుగొనగా, పురాతన భావనలు అనుసరించబడ్డాయి. 19వ శతాబ్దంలో యూరోపియన్ దేశముల ఆసక్తులు మొట్టమొదటిసారి క్వింగ్ చైనా మరియు మీజి జపాన్ తో కలుగజేసుకోవటంతో మొదటగా "ఒరిఎంట్" ("ది ఈస్ట్") గా భావించబడిన ఇస్లామిక్ ప్రపంచం మరింత స్పష్టంగా "నియర్ ఈస్ట్" అయింది.[7] కావున, 1894–1895లో "ఫార్ ఈస్ట్"లో సైనో-జపనీస్ యుద్ధం సంభవించగా, ఆట్టోమాన్ సామ్రాజ్య పతనమును చుట్టుముట్టిన సమస్యలు అదే సమయంలో "నియర్ ఈస్ట్"లో సంభవించాయి.[8] 19వ శతాబ్దం మధ్యలో "మధ్య తూర్పు"లో ఆట్టోమాన్ సామ్రాజ్యం యొక్క తూర్పు మరియు చైనా పశ్చిమ ప్రాంతములు, అనగా గ్రేటర్ పర్షియా మరియు గ్రేటర్ ఇండియా ఉన్నాయి, కానీ ప్రస్తుతం ఇది "నియర్ ఈస్ట్"కు పర్యాయపదంగా వాడబడుతోంది.
గతంలోని పాశ్చాత్య సామ్రాజ్యములను ప్రక్కన పెడితే, ప్రజాస్వామ్య భావనలు మరియు స్వేచ్ఛకు ప్రాధాన్యత పాశ్చాత్య ప్రజలను పాశ్చాత్యేతర పొరుగు వారి నుండి విలక్షణముగా చూపెడుతున్నాయి.[ఉల్లేఖన అవసరం]
మధ్య యుగములు మరియు ఆధునిక కాలపు మొదలులో, చర్చి మరియు రాజ్యం యొక్క విభజన అనే భావన వృద్ధి చెందింది, ఇది ఆధునిక పాశ్చాత్య ప్రజాస్వామ్యమును సాధారణ ప్రజాస్వామ్యం నుండి విలక్షణముగా ఉంచే అధికారముల వేర్పాటు వాదం వంటి మరింత విలక్షణమైన రాజకీయ నియమముల వికాసానికి వీలు కల్పించింది.
ప్రపంచములోని అనేక ఇతర సంస్కృతులతో పోల్చితే, పాశ్చాత్య సంస్కృతులు వ్యక్తిని ప్రస్పుటంగా చూపటానికి ప్రయత్నం చేస్తాయి. అయినప్పటికీ, వ్యక్తిగత కారకమునకు సాంఘిక ఆచారములు మరియు అభిప్రాయసామ్యం నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఎదురైనప్పుడు, ముఖ్య సమాజములో, పలు విధానములలో భేదము మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు ఇచ్చే గౌరవములో చాలావరకు ఇప్పటికీ అనిశ్చయంగానే ఉండిపోయాయి. ఈ పరిస్థితి, సమాజములో బాగా పురోగమిస్తున్న రంగములలో మార్పు తీసుకు వచ్చేదిగా అయింది. దీనికి కారణము గత దశాబ్దములు చవిచూసిన పలు సాంఘిక మరియు ప్రత్యామ్నాయ-సంస్కృతీ ఉద్యమములు.
సృజనాత్మకత మరియు స్వీయ వ్యక్తీకరణ పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో సాధారణంగా ప్రోత్సహించబడ్డాయి. నూతన ఉపసంస్కృతులు, కళ మరియు సాంకేతికత క్రమముగా ఉద్భవించాయి. ఇంకా, దాదాపు ప్రతి పాశ్చాత్య దేశంలోను కనిపించే పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ, ఒక ఉన్నతమైన వ్యక్తివాద తత్వమును ప్రోత్సహిస్తోంది.
ఈనాడు విస్తృతంగా పాలిస్తున్న సాంఘిక-ఆర్ధిక స్వేచ్ఛా పెట్టుబడిదారులలో భాగంగా, పాశ్చాత్య సంఘములలో సాధారణంగా అనుసరించే రకపు ప్రభుత్వములు, బహుళ-పార్టీ పార్లమెంటరీ లేదా ప్రెసిడెన్షియల్ ('కాంగ్రెషనల్' కూడా) వ్యవస్థలు. ఇవి తరచుగా ఉపమాన ప్రజాస్వామ్యముగా ప్రస్తావించబడే సార్వజనిక సమ్మతి (19వ శతాబ్దపు చివరలో ఆస్ట్రేలేసియాలో మహిళలను కూడా చేర్చుకోవటానికి విస్తరించబడ్డ మొదటి హక్కు) ద్వారా ఎంచుకోబడతాయి. ఈ వ్యవస్థ సామూహిక నిర్ణయములు తీసుకోవలసి వచ్చినప్పుడు ఒక రకమైన అధిక సంఖ్యాకుల అభిప్రాయసామ్యమునకు మొగ్గు చూపుతుంది.
విస్తృతమైన ప్రభావం[మార్చు]
వైట్ హౌస్ నిర్మాణ శైలి పురాతన గ్రీకు దేవాలయములను గుర్తుకు తెస్తుంది.
పాశ్చాత్య సంస్కృతి యొక్క అంశములు ప్రపంచములోని ఇతర సంస్కృతులపై తీవ్రమైన ప్రభావం కలిగి ఉంది. పాశ్చాత్య మరియు పాశ్చాత్యులు కాని పలు సంస్కృతుల ప్రజలు, ఆధునికీకరణను (సాంకేతిక ప్రగతిని స్వీకరించటం) పాశ్చాత్యీకరణ (పాశ్చాత్య సంస్కృతిని అలవంబించటం)తో పోల్చుతారు. పాశ్చాత్యేతర ప్రపంచములోని కొందరు సభ్యులు[ఎవరు?] సాంకేతిక పురోగమనము మరియు హానికరమైన కొన్ని పాశ్చాత్య విలువల మధ్య సంబంధం, "ఆధునికత"లో చాలా భాగం వారి దృష్టితో మరియు వారి సమాజముల విలువలతో అసంగతంగా ఉందని ఎందుకు తిరస్కరించబడుతుందో అనేదానికి కారణాన్ని అందిస్తుంది. సామ్రాజ్య వాదమును ప్రస్తావించే మరియు దాని నుండి స్వేచ్ఛ యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పే ఈ విధమైన వాదనలు మరియు భిన్న సంస్కృతీ వ్యవహారములు సమానముగా చూడబడాలి అనే సాపేక్ష వాదన కూడా పాశ్చాత్య తత్వంలో ఉన్నాయి.
"ఆధునికీకరణ"గా నిర్వచించబడే దానిని తయారుచేసే సాంకేతికత మరియు సాంఘిక నమూనాలలో చాలా వరకు పాశ్చాత్య ప్రపంచంలోనే వృద్ధి చెందాయి అనేది సాధారణంగా నిర్వివాదమైనది.
సంగీతం, చిత్రకళ, కథా-వివరణ మరియు నిర్మాణకళ[మార్చు]
సెయింట్ పీటర్'స్ బెసిలికా
పాశ్చాత్య సాహిత్యం. విలియం షేక్స్పియర్ యొక్క మొదటి ఫోలియో చిత్రీకరించబడింది
పాశ్చాత్య కళ. మోనాలిసా చిత్రపటం
శాస్త్రీయ సంగీతం, ఒపెరా మరియు బాలేస్వాన్ లేక్ చిత్రపటం
పాప్ సంగీతంఎల్విస్ ప్రెస్లీ చిత్రపటం
ఆకాశహర్మ్యములు. విల్లిస్ టవర్ చిత్రపటం
సిడ్నీఒపెరా హౌస్
కొన్ని సాంస్కృతిక మరియు కళాత్మక రీతులు మూలంలోను మరియు రూపులోను స్వాభావికముగా పాశ్చాత్యములు. సంగీతం, చిత్రకళ, దృగ్గోచర కళ, కథా-వివరణ మరియు నిర్మాణకళ మానవులకు సర్వసాధారణం కాగా, పశ్చిమాన అవి కొన్ని విలక్షణ రీతులలో వ్యక్తం చేయబడ్డాయి.
సింఫొనీ మూలములు ఇటలీలో ఉన్నాయి. ప్రపంచమంతటా ఉన్న సంస్కృతులలో ఉపయోగించబడిన పలు సంగీత వాయిద్యములు కూడా పశ్చిమాన వృద్ధి చెందాయి; వాటిలో వయోలిన్, పియానో, పైప్ ఆర్గాన్, సాక్సో ఫోన్, ట్రాంబోన్, క్లారినెట్, మరియు తేరేమిన్ మొదలైనవి ఉన్నాయి. సోలో పియానో, సింఫొనీ ఆర్కెస్ట్రా మరియు స్ట్రింగ్ క్వార్టెట్ మొదలైనవి కూడా ముఖ్యమైన ప్రదర్శక సంగీత రూపములు.
ప్రదర్శక నృత్యములో బాలే ఒక విలక్షణమైన పాశ్చాత్య శైలి.[9] ఉన్నత వర్గముల కొరకు బాల్ రూం నృత్యం అనేది ఒక ముఖ్యమైన పాశ్చాత్య తరహా నృత్యము. పోల్క, స్క్వేర్ నృత్యము, మరియు ఐరిష్ స్టెప్ డాన్స్ బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన పాశ్చాత్య జానపద నృత్య రీతులు.
చరిత్రపరంగా, యూరోపియన్ జానపద, కోరల్, శాస్త్రీయ, దేశవాళీ, రాక్ అండ్ రోల్, హిప్-హాప్, మరియు ఎలాక్ట్రానికా పాశ్చాత్య సంగీతం యొక్క ప్రధాన రూపులు.
మహాభారత మరియు హోమర్ యొక్క ఇలియడ్ వంటి పద్య రచనలు పురాతనమైనవి మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అగుపించాయి, కథ చెప్పటంలో ఒక విలక్షణ రూపుగా నవల 1200 నుండి 1750 మధ్య కాలంలో కేవలం పశ్చిమ ప్రాంతం [10] లోనే మొదలైంది. ఛాయాచిత్ర మరియు చలనచిత్రం ఒక సాంకేతికతగా మరియు పూర్తిగా నూతన కళా రూపములకు ఆధారముగా పశ్చిమమునే వృద్ధి చెందాయి. ఒక ప్రసిద్ధ సాంస్కృతిక నాటక రూపు అయిన సోప్ ఒపెరా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మొదట 1930లలో రేడియోలో మొదలైంది, తరువాత కొన్ని దశాబ్దముల తరువాత దూరదర్శన్ లో ప్రారంభమైంది. ఆ మ్యూజిక్ వీడియో కూడా ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు మది కాలంలో పశ్చిమ దేశములలోనే వృద్ధి చెందింది.
నిర్మాణశాస్త్ర మోతిఫ్ లుగా వంపు, గోపురం, మరియు ఆధారంలేని అడ్డుగోడలు మొదట రోమన్లు ఉపయోగించారు. ముఖ్యమైన పాశ్చాత్య నిర్మాణశాస్త్ర మోతిఫ్ లలో డోరిక్, కారింతియన్, మరియు ఐయానిక్ వరుసలు, మరియు రోమనెస్క్యూ, గోతిక్, బరోక్, విక్టోరియన్ రీతులు ఇప్పటికీ విస్తృతంగా గుర్తించబడుతున్నాయి మరియు ఈనాటికీ పశ్చిమంలో వాడబడుతున్నాయి. పాశ్చాత్య నిర్మాణకళ చాలావరకు సరళమైన మోతిఫ్ లు, నిలువు గీతలు మరియు విశాలమైన, అలంకరణలేని తలములు మరల మరల పునరావృత్త మవటాన్ని ఎత్తి చూపుతుంది. ఈ లక్షణమునుఎత్తి చూపే బాగా వాడుకలో ఉన్న ఒక ఆధునిక రూపు ఆకాశహర్మ్యం, మొదట న్యూయార్క్ మరియు చికాగోలో నిర్మించబడింది.
జాన్ వాన్ ఎవిక్ ఆయిల్ పెయింటింగ్ ను ప్రారంభించినట్లు వినికిడి, మరియు దృక్పధ చిత్రలేఖనములు మరియు పెయింటింగులు మొదట సాధన చేసిన వారు ఫ్లోరెన్స్ లోనే ఉన్నారు.[11] చిత్రలేఖనములో, సెల్టిక్ ముడి మార్చి మార్చి ఉపయోగించే చాలా ప్రత్యేకమైన పాశ్చాత్య మోతిఫ్. ఛాయాచిత్రములు, వర్ణ చిత్రములు మరియు శిల్పములలో దిగంబర పురుషుడు మరియు స్త్రీ చిత్రీకరణలు తరుచుగా ప్రత్యేక కళాత్మక యోగ్యతను కలిగి ఉన్నట్లుగా పరిగణించబడ్డాయి. సహజ చిత్తరువు గీయటానికి ఎక్కువ విలువ ఉండేది. పాశ్చాత్య నృత్యం, సంగీతం, నాటకములు మరియు ఇతర కళలలో, ప్రదర్శకులు చాలా కొద్దిసార్లు మాత్రమే ముసుగులు ధరించేవారు. ప్రదర్శన తీరులో, దేవుడిని లేదా ఇతర మత సంబంధ మూర్తులను చిత్రించటానికి వ్యతిరేకంగా ఏ విధమైన నిషేధములు లేవు.
జనరంజక సంగీతం యొక్క అనేక రూపములు జాజ్ వంటి ఆఫ్రికన్-అమెరికన్స్ నుండి ఉద్భవించాయి. వీటిలో ఆధునిక సంగీతంలో అన్నీ కాకపోయినా చాలా వరకు జాజ్ ను కలిగి ఉన్నాయి. 20వ మరియు 19వ శతాబ్దములలో జానపద సాహిత్యం మరియు సంగీతం వారే ప్రదర్శించేవారు, కానీ తరువాత తెలుపు & నలుపు అమెరికన్లు, బ్రిటిష్ ప్రజలు, మరియు సాధారణంగా పాశ్చాత్యులు అని పిలవబడేవారితో కలిసి ప్రదర్శించి మరింత అభివృద్ధి చేసారు. వీటిలో జాజ్, బ్లూస్ మరియు రాక్ సంగీతం (అనగా ఒక విశాల దృక్పధంలో దానిలో రాక్ అండ్ రోల్ మరియు హెవీ మెటల్ (భారీ లోహ) రీతులు ఉన్నాయి), రిథం అండ్ బ్లూస్, ఫంక్, టెక్నో అదేవిధంగా జమైకా నుండి స్కా మరియు రెగ్గే రీతులు ఉన్నాయి. వాటికి సంబంధించిన లేదా వాటి నుండి ఉద్భవించిన పలు ఇతర రీతులు పాప్, మెటల్ మరియు నృత్య సంగీతం వంటి పాశ్చాత్య పాప్ సంస్కృతిచే ప్రవేశపెట్టబడి అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
బారన్ పియర్ డే కోబెర్టిన్, అంతర్జాతీయ ఒలంపిక్ కమిటీ వ్యవస్థాపకుడు, మరియు ఆధునిక ఒలంపిక్ క్రీడల పితామహునిగా పరిగణించబడేవాడు.
సర్ డాన్ బ్రాడ్మన్, క్రికెట్ క్రీడలో గొప్ప ప్రావీణ్యత కలవారిలో ఒకరు.
2006 ఫుట్ బాల్ ప్రపంచ కప్ లో రెపరెపలాడుతున్న జర్మన్ పతాకములు.
ప్రాచీన కాలము నుండి, క్రీడా పాశ్చాత్య సంస్కృతి వ్యక్తీకరణ యొక్క ఒక ముఖ్య కోణంగా ఉంది. పురాతన గ్రీసు కాలం నాటికే వివిధ రకాల క్రీడలు వాడుకలో ఉన్నాయి మరియు గ్రీసులో సైనిక సంస్కృతి మరియు క్రీడల వికాసం ఒకదానిని ఒకటి తగినంతగా ప్రభావితం చేసుకున్నాయి. క్రీడలు వారి సంస్కృతిలో ఎంత స్పష్టమైన భాగం అయ్యాయంటే గ్రీకులు ఒలంపిక్ క్రీడలు సృష్టించారు. ఈ క్రీడలు పురాతన కాలంలో పెలోఫోన్నేసస్ లోని ఒలంపియా అనబడే గ్రామంలో నాలుగు సంవత్సరములకు ఒకసారి నిర్వహించబడేవి.[12] బారన్ పియర్ డే కౌబెర్టిన్ అనే ఒక ఫ్రెంచ్ దేశస్థుడు, ఒలంపిక్ ఉద్యమం యొక్క ఆధునిక పునరుజ్జీవనాన్ని పురికొల్పాడు.[13] మొదటి ఆధునిక ఒలంపిక్స్ 1896లో ఎథెన్స్ లో జరిగాయి.
రోమనులు వారి క్రీడా ఉత్సవములను జరుపుకోవటానికి రోమ్ లో కొలిసియం వంటి బ్రహ్మాండమైన భవనాలను నిర్మించారు. రోమనులు రక్త క్రీడలపై ఆసక్తి చూపేవారు. గ్లాడియేటర్ (కత్తిసాము వంటివి)యుద్ధములు దీనికి ఒక ఉదాహరణ. ఇందులో పోటీదారులు ఆ యుద్ధంలో మరణించే వరకు ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతూనే ఉంటారు. గ్రేకో-రోమన్ మల్లయుద్ధం, డిస్కస్ మరియు జావెలిన్ వంటి పలు క్లాసికల్ ఆంటిక్విటీ (సనాతన ప్రాచీన) క్రీడలకు ఒలంపిక్ క్రీడలు ఊపిరిపోసాయి.
పశ్చిమ యూరోప్ యొక్క మధ్య యుగములలో జౌస్టింగ్ మరియు వేట ప్రసిద్ధ క్రీడలు, మరియు యూరోప్ లో పెద్ద కుటుంబములకు చెందిన వారు వినోద కాలక్షేపములపైన ఆసక్తి పెంచుకున్నారు. ప్రపంచ ప్రసిద్ధ క్రీడలలో అనేకం మొదట యూరోప్ లోనే వృద్ధి చెందాయి. స్కాట్లాండ్ లో ప్రారంభమైన గోల్ఫ్ ఆధునిక క్రీడ విలువిద్య అధ్యయనానికి ఒక విఘాతం. స్కాట్లాండ్ లో గోల్ఫ్ యొక్క మొదటి రాత పూర్వక రికార్డు 1457లో జేమ్స్ II ఆ ఆటపై విధించిన నిషేధము.[14] 18వ శతాబ్దంలో బ్రిటన్ లో ప్రారంభమైన పారిశ్రామిక విప్లవం ఖాళీ సమయాన్ని మరింత పెంచింది. దీనితో క్రీడలను వీక్షించటానికి, క్రీడా కార్యక్రమములలో పాల్గొనటానికి, మరియు అందరికీ అందుబాటులో ఉండటానికి ప్రజలకు మారినట్ ఆసమయం దొరికింది. ప్రజా మాధ్యమము మరియు విశ్వవ్యాప్త సమాచార ఆగమనముతో ఈ పోకడలు కొనసాగాయి. బంతి మరియు బాట్ తో ఆడే క్రికెట్ క్రీడా 16వ శతాబ్ద కాలంలో ఇంగ్లాండులో మొదటిసారి ఆడబడినది మరియు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం ద్వారా ప్రపంచమంతటికీ ఎగుమతి అయింది. 19వ శతాబ్ద కాలంలో బ్రిటన్ లో పలు ప్రసిద్ధ ఆధునిక క్రీడలు కనుగొనబడ్డాయి మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందాయి - వీటిలో పింగ్ పాంగ్[15][16], ఆధునిక టెన్నిస్[17], అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్, నెట్ బాల్ మరియు రగ్బీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
యూరోప్ లో ఫుట్ బాల్ (సాకర్ గా కూడా ప్రసిద్ధం) బాగా ప్రసిద్ధంగా ఉంది కానీ "ప్రపంచ క్రీడ"గా పేరు పొందటానికి దాని యూరోపియన్ మూలముల నుండి వృద్ధి చెందింది. అదేవిధంగా, క్రికెట్, రగ్బీ మరియు నెట్ బాల్ వంటి క్రీడలు ప్రపంచమంతా, ప్రత్యేకించి కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్ లోని దేశములలో ఎగుమతి అయ్యాయి, ఆవిధంగా ఇండియా మరియు ఆస్ట్రేలియా అత్యంత శక్తివంతమైన క్రికెట్ దేశముల సరసన ఉండగా, రగ్బీ ప్రపంచ కప్ లో విజయం న్యూజీల్యాండ్, ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణఆఫ్రికా, ఫ్రాన్సు మరియు ఇంగ్లాండ్ మొదలైన పాశ్చాత్య దేశముల మధ్య పంచుకోబడింది.
గేలిక్ ఫుట్ బాల్ మరియు రగ్బీని పోలిన ఆస్ట్రేలియా తరహా ఫుట్ బాల్ క్రీడ ఆస్ట్రేలియన్ రూల్స్ ఫుట్ బాల్, పందొమ్మిదవ శతాబ్దం మధ్యలో బ్రిటిష్ కాలనీ ఆఫ్ విక్టోరియాలో పుట్టుకొచ్చింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ కూడా ఆంగ్లేయుల క్రీడలలో విలక్షణ మార్పులను తీసుకు వచ్చింది. కలోనియల్ కాలంలో ఆంగ్ల వలసదారులు బేస్ బాల్ యొక్క పూర్వగాములను అమెరికాకు తీసుకువెళ్ళారు. అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ యొక్క చరిత్రకు రగ్బీ ఫుట్ బాల్ మరియు అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్ యొక్క పూర్వ విధానములతో పోలిక ఉండవచ్చు. "ఫుట్ బాల్"గా ప్రసిద్ధమైన అనేక ఆటలు 19వ శతాబ్దపు మొదటి భాగంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని కళాశాలలు మరియు విశ్వవిద్యాలయములలో ఆడుతూ ఉండేవారు[18][19] రగ్బీలో చాలా మార్పులు జరిగిన మీదట అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ ఉద్భవించింది, ముఖ్యంగా "అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ పితామహుడు" అని పిలవబడే వాల్టర్ కాంప్ ప్రవేశపెట్టిన నియమాల మార్పుల మూలంగా ఇది పుట్టుకొచ్చింది. 1891లో జేమ్స్ నైస్మిత్ బాస్కెట్ బాల్ను కనిపెట్టాడు. ఈయన యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని మసాచుసెట్స్ లో ఉన్న స్ప్రింగ్ ఫీల్డ్ లో వ్యాయామ అధ్యయన శిక్షకునిగా పనిచేస్తున్న ఒక కెనడియన్. ఈ అమెరికన్ మూలముల నుండి, బాస్కెట్ బాల్ గొప్ప అంతర్జాతీయ క్రీడలలో ఒకటిగా వృద్ధి చెందింది.
పశ్చిమ ప్రాంతంలో క్రీడలలో ప్రావీణ్యత సాధించటం 20వ శతాబ్దంలో బాగా ఎక్కువయింది. పెరుగుతున్న క్రీడల జనరంజకత్వానికి తోడుగా, క్రీడాభిమానులు రేడియో, దూరదర్శన్, మరియు అంతర్జాలం ద్వారా ప్రొఫెషనల్ క్రీడాకారుల సాహసకృత్యములను అనుకరించటం ప్రారంభించారు- ఇదంతా కూడా క్రీడలలో ఉత్సాహముగా పాల్గొనటం వలన కలిగే వ్యాయామాన్ని మరియు పోటీతత్వాన్ని అనుభవిస్తూనే చేసారు.
శాస్త్రీయ మరియు సాంకేతిక పరికల్పనలు మరియు ఆవిష్కరణలు[మార్చు]
వాయు విహంగం మరియు అంతరిక్ష యానం
కంప్యూటర్‌లు (గణన యంత్రాలు)
పరిణామం మరియు జన్యుశాస్త్రం
పరమాణు శక్తి మరియు ఆయుధములు
మాస్ కమ్యునికేషన్స్ మరియు అంతర్జాలం
ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్, భౌతిక శాస్త్రవేత్త
పాశ్చాత్య సంస్కృతి యొక్క ఒక లక్షణం శాస్త్ర మరియు సాంకేతికతలపైన దాని దృష్టి, మరియు నూతన విధానములు, పదార్దములు మరియు చేతితో తయారైన వస్తువులు ఉత్పత్తి చేయటంలో దాని సమర్ధత.[20]
ఆవిరి శక్తిని రూపొందించి, దాని ప్రయోజనాన్ని పరిశ్రమలకు, మరియు విద్యుత్ శక్తి ఉత్పత్తికి అన్వయించినది మొదట పశ్చిమ ప్రాంతమే.[21] విద్యుత్తు మోటారు, డైనమో, ట్రాన్స్ఫార్మర్, మరియు విద్యుత్తు దీపం, మరియు బాగా పరిచయం ఉన్న విద్యుత్తు ఉపకరణములలో చాలావరకు పశ్చిమ ప్రాంతపు పరికల్పనలే. ఓట్టో మరియు డీజిల్ అంతర్ దహన ఇంజనులు, వాటి ఆవిర్భావం మరియు మొట్టమొదటి అభివృద్ధి పశ్చిమంలో జరిగిన ఉత్పత్తులు. అణుశక్తి స్టేషన్లు 1942లో చికాగోలో నిర్మించబడిన మొదటి పరమాణు సమూహం నుండి ఉత్పన్నమయినాయి.
టెలిగ్రాఫ్, దూరవాణి, రేడియో, దూరదర్శన్, సమాచార మరియు మార్గనిర్దేశక ఉపగ్రహములు, మొబైల్ ఫోన్, మరియు ఇంటర్నెట్తో సహా సమాచార ఉపకరణములు మరియు వ్యవస్థలు అన్నింటినీ పాశ్చాత్యులే కనుగొన్నారు.[22] పెన్సిలు, బాల్ పాయింట్ పెన్ను, CRT, LCD, LED, ఫొటోగ్రాఫ్, ఫోటోకాపియర్, లేజర్ ప్రింటర్, ఇంక్ జెట్ ప్రింటర్, ప్లాస్మా డిస్ప్లే స్క్రీన్ మరియు వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ కూడా పశ్చిమ ప్రాంతంలోనే కనుగొనబడ్డాయి.
కాంక్రీట్, అల్యూమినియం, పారదర్శక గాజు, సంధాన రబ్బర్, సంధాన డైమండ్ మరియు ప్లాస్టిక్స్ పాలీఎథిలీన్, పాలీప్రొపైలీన్, PVC మరియు పాలీస్టైరీన్ వంటి విరివిగా ఉపయోగించే వస్తువులు పశ్చిమ ప్రాంతంలో కనుగొనబడ్డాయి. ఐరన్ మరియు స్టీల్ ఓడలు, వంతెనలు మరియు ఆకాశ హర్మ్యములు మొదటగా పశ్చిమ ప్రాంతములోనే అగుపించాయి. నత్రజని స్థాపన మరియు పెట్రోరసాయనములు పాశ్చాత్యుల ద్వారానే సృష్టించబడ్డాయి. అనేక మూలకములు, అదే విధంగా వాటిని వివరించటానికి సమకాలీన అణు సిద్ధాంతములు పశ్చిమ ప్రాంతములోనే కనుగొనబడి పేరు పెట్టబడ్డాయి.
ట్రాన్సిస్టర్, ఇంటెగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్, మెమరీ చిప్, మరియు కంప్యూటర్ మొదలైనవన్నీ మొదటగా పశ్చిమానే కనిపించాయి. ఓడ యొక్క కాలమాపకం, మర చోదకయంత్రం, చలన యంత్రము, సైకిలు, ఆటోమొబైల్, మరియు విమానము మొదలైనవన్నీ పశ్చిమంలోనే కనుగొనబడ్డాయి. కళ్ళద్దాలు, దుర్భిణీ, సూక్ష్మదర్శిని మరియు ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శిని, క్రోమాటోగ్రఫీ యొక్క అన్ని రకములు, ప్రోటీన్ మరియు DNA క్రమణిక, కంప్యూటరైజ్డ్ టోమోగ్రఫీ, NMR, x-రేలు, మరియు కాంతి, అతినీలలోహిత మరియు అధోలోహిత వర్ణపటఅధ్యయనము, మొదలైనవన్నీ మొట్టమొదట పాశ్చాత్య ప్రయోగశాలలు, ఆసుపత్రులు మరియు పరిశ్రమలలోనే రూపొందించబడి, అన్వయించబడ్డాయి.
వైద్యంలో, టీకాలు వేయటం, మత్తుమందు, మరియు స్వచ్ఛమైన ఏంటీబయాటిక్ అన్నీ పశ్చిమానే తయారయ్యాయి. Rh వ్యాధి నియంత్రణ విధానము, మధుమేహం చికిత్స, మరియు రుగ్మతల సూక్షజీవుల సిద్ధాంతము మొదలైనవి పాశ్చాత్యులే కనుగొన్నారు. ఆ పురాతన మశూచీ ఉపద్రవము యొక్క నిర్మూలన కార్యక్రమాన్ని, డొనాల్డ్ హెండర్సన్ అనే పాశ్చాత్య దేశీయుడు నడిపించాడు. రేడియోగ్రఫీ, కంప్యూటెడ్ టోమోగ్రఫీ, పోసిట్రాన్ ఎమిషన్ టోమోగ్రఫీ మరియు మెడికల్ అల్ట్రాసోనోగ్రఫి మొదలైనవి పశ్చిమమున వృద్ధి చెందిన ముఖ్యమైన రోగ నిర్ధారణ ఉపకరణములు. స్పెక్ట్రోఫోటోమెట్రి, ఎలెక్ట్రోఫోరెసిస్ మరియు ఇమ్యునోఅస్సే విధానములతో సహా క్లినికల్ కెమిస్ట్రీ యొక్క ఇతర ముఖ్య రోగ నిర్ధారణ ఉపకరణములను మొదటగా పాశ్చాత్యులే కనిపెట్టారు. అదేవిధంగా స్టెతస్కోప్, ఎలెక్ట్రోకార్డియోగ్రాఫ్, మరియు ఎండోస్కోప్. వైద్య పరంగా ఆమోదం పొందిన అనేక ఇతర ఔషదములతో పాటు విటమిన్లు, హార్మోన్ సంబంధిత గర్భనిరోధకము, హార్మోనులు, ఇన్సులిన్, బీటా ప్రతిబంధకములు మరియు ACE నిరోధకములు, వ్యాధుల చికిత్స కొరకు పశ్చిమంలోనే మొదట ఉపయోగించబడ్డాయి. డబల్-బ్లైండ్ అధ్యయనము మరియు నిదర్శన-ఆధారిత ఔషధము వైద్య ప్రయోజనముల కొరకు పశ్చిమమున విస్తృతంగా ఉపయోగించే కీలక శాస్త్రీయ విధానములు.
గణితంలో, కలన గణితం, సంఖ్యాశాస్త్రం, తర్కశాస్త్రం, దిశమాణి, టెన్సర్ మరియు సంక్లిష్ట విశ్లేషణ, సామూహిక సిద్దాంతం మరియు సంస్థితి శాస్త్రం మొదలైనవి పాశ్చాత్యులే అభివృద్ధి చేసారు. జీవశాస్త్రంలో, పరిణామం, క్రోమోజోములు, DNA, జన్యుశాస్త్రం మరియు అణు జీవశాస్త్రం యొక్క విధానములు పాశాత్యుల సృష్టి. భౌతికశాస్త్రములో, యాంత్రికశాస్త్రం మరియు క్వాంటం యాంత్రికశాస్త్రం, సాపేక్షసిద్ధాంతము, ఉష్ణ గతిశాస్త్రం, మరియు గణాంక యాంత్రికశాస్త్రం మొదలైన వాటిని పాశ్చాత్యులే అభివృద్ధి చేసారు. విద్యుదయస్కాంతములో పాశ్చాత్యుల ఆవిష్కరణలు మరియు పరికల్పనలలో కౌలాంబ్ సిద్దాంతం (1785), మొదటి బ్యాటరీ (1800), విద్యుత్తు మరియు అయస్కాంతం యొక్క ఐక్యత (1820), బయోట్–సావర్ట్ సిద్దాంతం (1820), ఓమ్స్ సిద్దాంతం (1827), మరియు మాక్స్వెల్స్ సమీకరణలు (1871) మొదలైనవి ఉన్నాయి. అణువు, కేంద్రకము, రుణకణము, తటస్థ కణము మరియు ధన కణం అన్నింటినీ పాశ్చాత్యులు కనుగొన్నారు.
అర్ధశాస్త్రంలో, డబల్ ఎంట్రీ బుక్ కీపింగ్, పరిమిత బాధ్యత వ్యాపారసంస్థ, జీవిత భీమా, మరియు ఛార్జ్ కార్డు మొదలైనవన్నీ మొదట పశ్చిమ ప్రాంతంలోనే ఉపయోగించబడ్డాయి.
పాశ్చాత్యులు విశ్వము మరియు అంతరిక్షము యొక్క అన్వేషణకు కూడా పేరుపొందారు. భూప్రదక్షిణకు మొదటి పరిశోధక యాత్ర చేసిన వారు (1522) పాశ్చాత్యులు, అదే విధంగా దక్షిణ ధ్రువంపై మొదటగా పాదం మోపినవారు (1911), మరియు చంద్రునిపై కాలూనిన మొదటి మానవులు (1969) కూడా వీరే. అంగారకునిపైకి మరమనుషులను పంపటం (2004) మరియు ఒక గ్రహకలశం పైకి వారిని పంపటం (2001), మరియు వోయేజర్ ద్వారా బాహ్య గ్రహాల అన్వేషణలు (1986లో యురేనస్ మరియు 1989లో నెప్ట్యూన్) అన్నీ పాశ్చాత్యుల బృహత్ కార్యములు.
ఇతివృత్తములు మరియు సాంప్రదాయములు[మార్చు]
వాహనములు మరియు రైళ్ళు
నియమాలు చేర్చబడిన క్రీడలు. 2004 ఎథెన్స్ ఒలంపిక్స్ చిత్రపటం.
పాశ్చాత్య సంస్కృతి పలు ఇతివృత్తములను మరియు సంప్రదాయములను వికసింపజేసింది, వాటిలో అతి ముఖ్యమైనవి:
గ్రెకో-లాటిన్ సనాతన అక్షరములు, కళలు, నిర్మాణ శాస్త్రం, ప్లేటో, అరిస్టాటిల్, హోమర్, హెరోడోటస్, మరియు సిసెరో వంటి ప్రముఖ రచయితల ప్రభావం కలిగి ఉన్న దార్శనిక మరియు సాంస్కృతిక సాంప్రదాయం, అదే విధంగా ఒక సుదీర్ఘమైన పౌరాణిక సాంప్రదాయం
పురాతన గ్రీసులో మూలాలు కలిగి ఉన్న చట్ట నియమావళి యొక్క ప్రాముఖ్యతకు సంబంధించిన సాంప్రదాయం.
కాథలిక్ మరియు ప్రొటెస్టెంట్ క్రైస్తవ సంస్కృతీ సాంప్రదాయం మరియు నడవడి.
సాంప్రదాయపరంగా సర్వోత్తమమైన కాథలిక్ వాదం మరియు ప్రొటెస్టంట్ క్రైస్తవమతానికి ప్రతిగా మతాతీత మానవతావాదం, జాతివాదం మరియు జ్ఞానోదయ ఆలోచన, జీవనవిధానంలో మతసంబంధ మరియు నైతిక సిద్ధాంతములు. ఆ విధమైన వ్యతిరేకత పూర్తిగా ముగియనప్పటికీ, అది ఒక కొత్త కీలక వైఖరికి మరియు మతాన్ని గురించి నేరుగా ప్రశ్నించటానికి మూలాన్ని తయారుచేసింది. ఇది హేతువాదం మరియు చర్చిని ప్రశ్నించటాన్ని ఒక అధికారముగా సమర్ధించింది, దీనితో అంతర్గతంగా విమోచన వేదాంతం వంటి ఇతరుల అభిప్రాయములను మన్నించే మరియు సంస్కరణవాద ఆదర్శములు పుట్టుకొచ్చాయి. ఇవి ఈ ధోరణులను, మరియు మతాధికారం, అజ్ఞేయవాదం, భౌతికవాదం మరియు నాస్తికత్వం వంటి లౌకిక మరియు రాజకీయ ధోరణులను పాక్షికముగా అనుసరించాయి.
కళ, శాస్త్రము మరియు మానవ విజ్ఞాన రంగములలో దేని కొరకైనా, గ్రీకు మరియు లాటిన్ మూలములు లేదా శబ్దఉత్పత్తి శాస్త్రము నుండి అరువు తెచ్చుకున్న ఆధారపడిన, లేదా వాటి నుండి ఉత్పన్నమయిన పదములు లేదా నిర్దిష్ట పడజాలముల యొక్క విస్తృత వినియోగం, సులువుగా అర్ధం చేసుకోగలిగినట్లుగా అవుతోంది మరియు ఇది ఏ యూరోపియన్ భాషకు అయినా ఒకే విధంగా ఉంటుంది, మరియు ఏ ప్రయోజనానికైనా అంతర్జాతీయం చేయబడిన నియోలాగిజాలు కనిపెట్టటానికి ఒక మూలంగా ఉంది. లాటిన్ నుండి పూర్తిగా అరువు తెచ్చుకున్న in situ, grosso modo లేదా tempus fugit వంటి వాక్యములు లేదా వ్యక్తీకరణలు వాడుకలో ఉండటం అరుదేమీ కాదు, వీటిలో చాలావరకు కళాత్మక లేదా సాహిత్య భావనలు లేదా ఆలోచనలకు పేరు పెడతాయి. ఆ విధమైన మూలములు మరియు పదబంధముల వాడుక జీవ జాతుల (హోమోసెపియన్స్ లేదా టైరన్నోసారస్ రెక్స్ వంటివి) కొరకు అధికారిక శాస్త్రీయ నామములను ఇవ్వటములో ప్రామాణీకరించబడింది. ఇది ఆ భాషలపై గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది, దీనిని సనాతనవాదం అంటారు.
లాటిన్ లేదా గ్రీకు అక్షరముల ఏదో ఒక రూపం యొక్క సాధారణ వాడుక. రెండవ దానిలో సైరిల్లిక్ వంటి గ్రీసు ప్రామాణిక బడిలు ఉంటాయి, క్రిస్టియన్ ఆర్థోడాక్స్ యొక్క స్లావిక్ తూర్పు దేశముల బడి, చారిత్రికంగా బైజాంటైన్ మరియు తరువాత రష్యాకు చెందిన జారిస్ట్ లేదా సోవియెట్ ప్రాంత ప్రభావములో ఉంది. దీని యొక్క ఇతర రకములు రూనిక్, మరియు డెమోటిక్ లేదా హైరోగ్లైఫిక్ వ్యవస్థల వంటి పురాతన లిపిలకు చారిత్రికంగా బదులుగా ఉన్న గోతిక్ మరియు కాప్టిక్ అక్షరముల కొరకు ఉపయోగించబడ్డాయి.
వేదాంతవాదం
రినైసాన్స్ కళలు మరియు అక్షరములు.
ఇటీవలి కాలంలో సాధారణ చట్టం, మానవ హక్కులు, రాజ్యాంగవాదము, శాసనసభావాదం (లేదా ప్రెసిడెన్షియల్ వాదం) మరియు సాధారణ స్వేచ్ఛాయుత ప్రజాస్వామ్యము — 19వ శతాబ్దానికి పూర్వం, పాశ్చాత్య ప్రభుత్వములు చాలావరకు ఇంకా రాచరికములే.
ఆధునిక కాలములలో, భావుకతావాదం నుండి వృద్ధిచెందిన మరియు వారసత్వముగా వచ్చిన పలు ఆదర్శములు మరియు విలువల యొక్క అధిక ప్రభావము
సమకాలీన మెజారిటీ లేదా ఉపసంస్కృతుల ధోరణులపై (వాటిలో కొన్ని, ప్రత్యేకించి మెజారిటీ లోనివి, ఫక్తు అలంకారార్ధం అవవచ్చు) పలు ప్రభావములను చూపిన హిప్పీ జీవన విధానము లేదా కొత్త యుగం వంటి పలు ఉపసంస్కృతులు (కొన్నిసార్లు నాగరిక జాతులుగా ఉద్భవించేవి) మరియు ప్రత్యామ్నాయ సంస్కృతీ ఉద్యమములు.
తూర్పు సంస్కృతి
పాశ్చాత్య నాగరికత చరిత్ర
పాశ్చాత్యీకరణ
పాశ్చాత్య మతము
పాశ్చాత్య తత్వము
జ్ఞానోదయము
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ సమయంలో సంస్కృతి
డెత్ ఆఫ్ ది వెస్ట్
జోనాథన్ డాలిమోర్ రచించిన డెత్, డిజైర్ అండ్ లాస్ ఇన్ వెస్ట్రన్ కల్చర్
↑ డురాన్ 1995, p.81
↑ యిన్ చియాంగ్ చెంగ్, న్యూ పారాడిగ్మ్ ఫర్ రీ-ఇంజనీరింగ్ ఎడ్యుకేషన్ . పేజీ 258
↑ ఐన్స్లీ థామస్ ఎమ్బ్రీ, క్యారోల్ గ్లక్, ఆసియా ఇన్ వెస్ట్రన్ అండ్ వరల్డ్ హిస్టరీ: అ గైడ్ ఫర్ టీచింగ్ . Page xvi
↑ క్వాంగ్-సే లీ, ఈస్ట్ అండ్ వెస్ట్: ఫ్యూజన్ ఆఫ్ హారిజాన్స్
↑ "హౌ ది ఐరిష్ సేవ్డ్ సివిలైజేషన్", థామస్ కాహిల్, 1995
↑ జుకెర్మన్, P. 2005. "నాస్తికత్వం: సమకాలీన విలువలు మరియు నమూనాలు" Archived 2007-06-10 at the Wayback Machine. పిట్జార్ కాలేజీ. Retrieved: 2006-06-21.
↑ Davidson, Roderic H. (1960), "Where is the Middle East?", Foreign Affairs, 38 (4): 665–675, doi:10.2307/20029452.
↑ 1902లో బ్రిటిష్ పురావస్తుశాస్త్రజ్ఞుడు D.G. హోగర్త్ ది నియరర్ ఈస్ట్ ను ప్రచురించాడు, ఇది ఆ పదాని మరియు దాని పరిధిని నిర్వచించటానికి సహాయపడింది, దాని పరిధిలో ఆల్బేనియా, మాంటెనెగ్రో, దక్షిణ సెర్బియా మరియు బల్గేరియా, గ్రీసు, ఈజిప్ట్, అన్ని ఆట్టోమాన్ భూభాగములు, సంపూర్ణ అరేబియన్ ద్వీపకల్పము, మరియు ఇరాన్ పశ్చిమ భాగములు ఉన్నాయి.
↑ బార్జున్, p 329
↑ బార్జున్, p. 380
↑ బార్జున్, p 73
↑ "Ancient Olympic Games". Cite web requires |website= (help)
↑ http://www.golf-information.info/history-of-golf.html History Of Golf
↑ [1] Archived 2011-07-23 at the Wayback Machine."
↑ "What it was was Football!". Georgetown Magazine. Georgetown University Library Special Collections. Retrieved 20010-02-07. Check date values in: |accessdate= (help)
↑ బాత్, రిచర్డ్ (ed.) ది కంప్లీట్ బుక్ ఆఫ్ రగ్బీ (సెవెన్ ఓక్స్ Ltd, 1997 ISBN 1-86200-013-3) p77
↑ Holmes, Richard (2008), The Age of Wonder: How the Romantic Generation Discovered the Beauty and Terror of Science, New York: Pantheon Books, ISBN 978-0-375-42222-5
↑ Jonnes, Jill (1997), Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse and the Race to Elecrify the World, New York: Norton, ISBN 0-393-04124-7
↑ Riordan, Michael (2003), Crystal Fire: The Birth of the Information Age, New York: Random House, ISBN 0-375-50739-6
సైలెన్ దేబ్నాథ్, "సెక్యులరిజం: వెస్ట్రన్ అండ్ ఇండియన్,", ISBN 9788126913664, అట్లాంటిక్ పబ్లిషర్స్, న్యూఢిల్లీ
జోన్స్, ప్రుడేన్స్ అండ్ పెన్నిక్, నైజెల్ అ హిస్టరీ ఆఫ్ పాగన్ యూరోప్ బార్న్స్ & నోబెల్ (1995) ISBN 0-7607-1210-7.
బార్జున్, జాక్వెస్ ఫ్రం డాన్ టు డెకాడెన్స్: 500 ఇయర్స్ ఆఫ్ వెస్ట్రన్ కల్చరల్ లైఫ్ 1500 టు ది ప్రెసెంట్ హార్పర్ కాలిన్స్ (2000) ISBN 0-06-017586-9.
మెర్రిమాన్, జాన్ మోడరన్ యూరోప్: ఫ్రం ది రినైసాన్స్ టు ది ప్రెసెంట్ W. W. నార్టన్ (1996) ISBN 0-393-96885-5.
డెర్రీ, T. K. మరియు విలియమ్స్, ట్రెవోర్ I. అ షార్ట్ హిస్టరీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ: ఫ్రం ది ఎర్లిఎస్ట్ టైమ్స్ టు A.D. 1900 Dover (1960) ISBN 0-486-27472-1.
వాల్ష్, జేమ్స్ జోసెఫ్, ది పోప్స్ అండ్ సైన్సు; the History of the Papal Relations to Science During the Middle Ages and Down to Our Own Time, ఫోర్దం యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1908, reprinted 2003, కేస్సింగర్ పబ్లిషింగ్. ISBN 0-7661-3646-9 Reviews: P.462 [2]
స్టియర్న్స్, P.N., వెస్ట్రన్ సివిలైజేషన్ ఇన్ వరల్డ్ హిస్టరీ, రౌట్లెడ్జ్ (2003), న్యూయార్క్
థార్టన్, బ్రూస్, గ్రీక్ వేస్: హౌ ది గ్రీక్స్ క్రియేటెడ్ వెస్ట్రన్ సివిలైజేషన్, ఎన్కౌంటర్ బుక్స్ (2002)
paaschaatya samskruti - vikipedia
paaschaatya samskruti
ee vyaasam moulika parisodhana kaligivundavachhu. dayachesi deenilo cheppabadina vivaraalanu dhruvikarinchatam mariyu vishayavarusalone muulaala vivarana cherchadam dwara abhivruddhi cheyandi. moulika parisodhanamaatrame gala vaakyaalu leka bhaagaalu tolaginchabadavachhu . (May 2009)
leonardo davinsi yokka vitruvian man. renigens samayam nundi paaschaatya samskrutilo maanavataavaadam mariyu anubhavavaadam yokka praamukhyata yokka chihnam.
plato socreties mariyu aristatil, paaschaatya tatvam yokka sthaapakulu
paaschaatya samskruti (konnisaarlu paaschaatya naagarikata leda europian naagarikata thoo polchutaaru) europ loo udbhavinchina samskrutulanu suuchistumdi.
paaschaatya samskruti greekulatho praarambhamai, romanula dwara vistarinchi balapadindi. padihenava sataabdapu renisans (punarujjeevanamu) mariyu refomation (punaruddhaaranamu) dwara samskarinchabadindi mariyu aadhuneekarinchabadindi. taruvaata padahaaru mariyu iravayyava sataabdapu madhya kaalamlo jeevanamu mariyu vidyalo europian vidhaanamulanu vyaapti chesina europian saamraajyamula dwara vishwavyaaptamaindi. europian samskruti vedaantamu, madhya yugapu ghnaanamu mariyu rahasyavaadam, kraistava mariyu mataatiita maanavataavaadam yokka sanklishta shrenitho vruddhichendindi. ghnaanodayamu, sahajavaadam, kalpanikavadam, saastramu, prajaaswaamyam, mariyu saamyavaadam yokka prayogamulatho vachina deerghakaala maarpu mariyu nirmaanam dwara hetubaddhamaina aalochana vruddhi chendindi. daaniki gala vishwavyaapta sambandhamutho, europian samskruti daanini anusarinchaalani leda avalambinchaalane preranatho vruddhi chendindi, mariyu chittachivaraku itara samskrutula pokadalanu prabhaavitam chesindi.
"paaschaatya samskruti" ane padam saanghika niyamamulu, naitika viluvalu, saampradaaya aachaaramulu, matasambandha vishwaasamulu, rajakeeya vyavasthalu, mariyu nirdishta hastakalaakrutulu mariyu saanketikatala yokka vaarasatvamunu suuchistumdi. pratyekinchi, paaschaatya samskruti ee krindi vaatiki anvayinchavacchu:
kalaatmaka, vedaanta, saahitya, mariyu nyaaya sambandha itivruttamulu mariyu saampradaayamulaku sambandhinchina oka greco-roman praacheena mariyu renisans saamskrutika prabhaavamu, valasa kaalamu yokka saamskrutika saanghika prabhaavamulu mariyu seltic, jermanic, romanic, iberians, slavic mariyu itara saamskrutika vargamula yokka (mukhyamgaa islamic prapancham nundi) vaarasatvamulu, adevidhamugaa hellenistic vedaantam, paandityavaadam, maanavataavaadam saastriiya viplavam mariyu ghnaanodayamulache vruddhichendina vividha jeevana chakramulaloni hetuvaadam, mariyu rajakeeya aalochanalo avivekamu mariyu vargamataadhipatyanku vyatirekamgaa hetuvaadam, manava hakkulu, samaanatvamu mariyu prajaaswaamya viluvalaku anukuulamgaa vistrutamgaa vyaapinchina hetubaddhamaina vaadanalu .[ullekhana avasaram]
sumaru sanaatana yuganiki tarvaati kaalam samayamlo aadhyaatmika aalochana, aachaaramulu mariyu jaati sambandha leda moukhika saampradaayamulalo oka baibul sambandha-kraistava saampradaaya prabhaavamu.
kalaatmaka, sangeeta, jaanapada, jaati mariyu moukhika saampradaayamulaku sambandhinchina paaschaatya europian saamskrutika prabhaavamulu. veeti itivruttamulu bhavukatavadanche marinta vruddhi chendaayi.
paaschaatya samskruti ane bhavana paaschaatya prapancham yokka sanaatana nirvachanamutho saadhaaranamgaa mudivadi untundi. ee nirvachanamulo, paaschaatya samskruti saahitya, saastriiya, rajakeeya, kalaatmaka mariyu daarsanika siddaantamula samuuhamu. ee samuuhamu deenini itara samskrutii valayamulanundi bhinnamgaa unchutundi. ee sampradaayamulu mariyu ghnaanamu yokka samuuhamloo chala varaku paaschaatya suutramuloo ponduparachabadindi.[1]
ee padam tama desha charitrapaina europian valasa mariyu sthaavaramula prabhaavam adhikamgaa kaligi unna, americalu, mariyu australesia vanti desamulaku vartistundi. idhi paschima europuku parimitam kaadu.
rajakeeya samashtivaadam, mukhyamaina upasamskrutulu leda pratyaamnaaya samskrutula (aadhunika yuga udyamamula vantivi) uniki, prapancheekarana mariyu manava valasa phalitamgaa perugutunna saamskrutika militavaadam modalainavi aadhunika paaschaatya sanghamulanu nirvachinche konni dhoranulu.
2.1 sanaatana paschimapraantam
2.2 madhya yugapu paschima praantam
4 vistrutamaina prabhaavam
5 sangeetam, chitrakala, kathaa-vivarana mariyu nirmaanakala
7 saastriiya mariyu saanketika parikalpanalu mariyu aavishkaranalu
8 itivruttamulu mariyu saampradaayamulu
13 marinta chadavataniki
isac neuton bhoomyaakarshana mariyu gathi niyamaalanu kanugonnadu.
mesapatomia mariyu taruvaata puraatana greesulo adhi praarambhamayinappatinum, thoorpu-padamara vibhedaanni kachitamgaa nirvachinchatam koddigaa kashtam. udaaharanaku greekulu vaari thoorpu poruguvaari nundi ekkuva tedaagaa undaru. islaamnu vyatirekinche paschimamlo, madhya yugamulalo, alegzander dhi grate kaalam naati nundi rom mariyu constantinopul mariyu sanaatana satsangamlo kontha bhagamuche paalinchabadina islamic nier eest hellenised (greeku vidhaanamloki maarindi), mariyu "christendon" (kraistava desamula samuuhamu) gaa bizantine mariyu baibul sambandha kraistava matham yokka prabhaavaaniki lonayyindi. adanamgaa, dakshina mariyu thoorpu europu madhya yugamulo palu paryaayamulu islam paalanalo undi.
20 sataabdapu chivari nundi 21 sataabdapu chivari varaku, perugutunna vasudhaikavaada aagamanamutho, evaru e kovaku chendutaro kanukkovatam kashtam ayindi, mariyu thoorpu-padamara vibhedam konnisaarlu saapekshamu mariyu swechchaayutamainadigaa vimarsinchabadindi.[2][3][4]
pratyekinchi prachchanna yuddham mugisinappatinundi, vishwavaadam, paaschaatya aalochanalanu entha vistrutamugaa vyaapimpa chesinadante daadaapu anni aadhunika desamulu mariyu samskrutulu kontavaraku avi taamu anusaristunna paaschaatya samskrutii prabhaavaaniki lonayyai. "paschima praantamu" yokka iteevali moosaposina aalochanalu paschimavaadamgaa paeru pettabaddaayi. idhi pandommidava sataabdamulooni "thoorpu praantapu" muusa drukpadhamulaku saripadina padam praachyavaadaaniki saaruupyamugaa undi.
bhougolikaparamgaa, eenaadu "paschima praantamu"loo kathalik mariyu protestant europ adevidhamgaa anglospier, hispanidad, lusophonia leda francophoniki chendina paradeshee praantamulu untaayani saadhaarana vinikidi.
Further information: [[:History of Western civilization]]
muusa:Histphil paaschaatya samskruti sajaateeyamu kaadu leda maarpulenidi kaadu. itara samskrutulu annititho pate idhi puttukochindi mariyu kalakramena maarpuchendindi. daani gurinchina vishayamulannee edho oka samayamlo leda pradesamlo vaati bhinna vaadamulanu kaligi untaayi. greeku haplites yokka vyavasthaapana mariyu kitukulu aneka vidhaalugaa roman sainyamu yokka vidhaanamulatho bhinnamgaa untaayi. greekula yokka saarvabhoumaadhikaara prabhutvam 21va sataabdapu american super paver (agra rajyam) vantidi kaadu. roman saamraajyam yokka kattisaamu kreedalu eenaati fut bal vantivi kaavu. pampy kala halivud kala vantidi kaadu. ayinappatiki, paschimam yokka vikasam mariyu charitranu telusukovataaniki, mariyu daani saaruupyatalanu mariyu bhedamulanu grahinchataaniki, itara manava samskrutula nundi adhi aruvu tecchukunna vaatini mariyu itara manava samskrutulaku adhi andajesinavaatini grahinchataaniki veelavutundi.
paschimam ante emiti ane bhaavanalu paaschaatya roman saamraajyam mariyu thoorpu roman saamraajyam yokka vaarasatvapu sankramanala nundi udbhavinchaayi. taruvaata, paaschaatya aalochanalu kraistava desamulu mariyu pavitra roman saamraajyam yokka bhaavanalatho roopondaayi. eenaadu paaschaatya aalochanagaa manam bhaavistunnadi saadhaaranamgaa greco-roman mariyu judio-christian samskrutigaa nirvachinchabadutundi, mariyu renisans mariyu ghnaanodayamu yokka aasayamulanu kaligi untundi.
sanaatana paschimapraantam[maarchu]
alegzander dhi grate.
praacheena paschimam greco-roman/seltic/jermanic europ.
homar saahityamlo, mariyu kachitamgaa alegzander dhi grate kaalam varaku, udaaharanaku parshiyaavaasulaku vyatirekamgaa greekulu chesina parshiyan yuddhamula gurinchi herodotus ichina vivaranalalo, manam paschimaaniki mariyu thoorpuki madhya unna bhedam yokka udaaharana chudagalamu.
ayinappatiki greekulu taamu nagarikulamani bhaavinchaaru mariyu tamani taamu (aristatil yokka suutreekaranamuloo) europ adhikabhaagamloni anaagarikulu mariyu sunnitamaina, kshudramaina praachyula madhya vaarugaa bhaavistaaru. prachya udaaharanato prerana pondi kuudaa, inka bhinnamgaa anipinche, puraatana greeku saastramu, vedaantamu, prajaaswaamyamu, nirmaanasaastramu, saahityam, mariyu kala okatava sataabdam BC loo hellenic prapanchamtho sahaa europ antatinee aakraminchina roman saamraajyanche sweekarinchabadi, nirminchabadina daaniki muulaanni andinchindi. ayinappatiki, adhe samayamlo alegzander naayakatvamlo, greesu thoorpu deshaniki rajadhani, mariyu oka saamraajyamulo bhagam ayindi. greeku matlade thoorpu roman saamraajyamu yokka taruvaati arthodox (chaandasa)leda thoorpu kraistava samskruti vaarasulu, thoorpu deenatvamu mariyu paschima arachakamu madhyalo santoshamugaa unnaranna aalochana eenaati varaku prachaaramulo undi, udaaharanaku rashyaalo charchaneeyaamsamu aadhaaramugaa thoorpu mariyu paschimam rendintikii chendina oka pradesaanni roopondinchatam.
sumaru aidu vandala samvatsaramula varaku, roman saamraajyam greek eest nu nadipinchindi mariyu oka latin west nu ekikrutam chesindi, cony bhaashato sahaa, ee rendu praantamula yokka palu saamskrutika niyamamulalo pratibimbimche oka thoorpu-padamara vibhajana alaane undipoyindi. rom, greesu laga, ikameedata prajaaswaamyam kakapoyinappatiki, chakravarthulu oka taatkaalika atyavasara vishayamugaa, prajaaswaamya aalochana prajala vidyalo oka bhagamga undipoyindi.
aadhunika thoorpuku mariyu anagarika paschimaaniki madhya unna puraatana abhipraya bhedamulanu prakshaalana chestu, chittachivaraku aa saamraajyam adhikaarikamgaa paschima mariyu thoorpu bhagamuga vidipovalasi vachindi. roman prapanchamulo evaraina moodu disala gurinchi charchinchavachhu; uttaramu (seltic jaatulu mariyu paarthiyanlu), thoorpu (lux ex oriente), mariyu chivaraku punic yuddhamula (Quid novi ex Africa?) dwara chaaritrikamgaa pramaadaanni suchinche dakshinamu. paschimam prasaantamugaa undi – daanilo kevalam mediterranian matrame undi.
roman prapancham madhyalo kraistava matham aavirbhaavamto, rom yokka saampradaayam mariyu samskrutilo chaalaavaraku kotta matamlo vileenam ayyi sarikottadaanigaa roopaantaram chendaayi. ee kotta matham rom patanam tarvaata paaschaatya naagarikata vikaasaaniki moolamgaa panichestundi. inka, roman samskruti appatike unna seltic, jarmanic mariyu slavic samskrutulatoe vileenam ayindi. idhi kraistava mataanni sweekarinchatamtho praarambhinchi, nemmadigaa paaschaatya samskrutilo vileenam ayindi.
madhya yugapu paschima praantam[maarchu]
charlemagn
christendon mariyu crooseds
christopher kolambus kanugonna kotta prapancham
christendon vale madhyayugapu paschima praantam kuudaa chala visaalamugaa undi, indulo "latin" leda "franchish" west, mariyu puurvaachaara toorpubhaagam unnaayi. ikkada greeku samrajya bhashaga undipoyindi. marinta sankuchitamgaa, adhi kathalik (latin) europ. charlemagn pattabhishekam tarvaata, europ yokka ee bhagamunu baijantium mariyu moslem prapanchamuloni daani porugu praantamulu daanini "franchish"gaa prastaavinchevaaru.
rom patanam tarvaata greco -roman kala, saahityam, sainsu mariyu saanketikata annee kakapoyina chaalaavaraku italy, mariyu gal (fraansu) chuttupakkala unna puraatana saamraajyam yokka paschima praatamlo kalisipoyayi. ayinappatiki, idhi noothana paschima praatam yokka kendram avutundi. poraadutunna palu raajyamulu mariyu prabhutvamulatho europ rajakeeya araachakaaniki gurayyindi. franchish rajula paalanalo, adhi tirigi kalisi jamindaareelooniki parinaamam chendindi. 800 samvatsaramulo pope charlemagn nu romanla chakravartigaa kireetadhaarana chesadu. athani paalana kathalik charchi maadhyamamu dwara kala, matamu, mariyu samskruti yokka punarujjeevanam ayina, carolingian renisans thoo mudivadi undi. tana videshee vijayamulu mariyu antargata samskaranala dwara, charlemagn paschima europ mariyu madhya yugamulu renditinii nirvachinchataaniki sahayam chesadu. fraansu, jarmani (ikkada atanu carle der grab gaa prasiddhudu), mariyu pavitra roman saamraajyamu yokka adhikara jaabitaalo atanu charles I gaa ganinchabaddaadu. oka paschima "roman" saarvabhoumaadhikaaram yokka punah-sthaapana constantinopul loo thoorpu roman chakravarti yokka sthitini savalu chesindi mariyu thoorpu mariyu paschima europ madhya sambandhaalanu ksheenimpajesindi.
post-roman saamskrutika prapancham yokka moolamlo chaalaavaraku aa samrajya patanaaniki munde sthaapinchabadindi, mukhyamgaa kraistava aalochana dwara militamavutunna mariyu tirigi roopudiddukuntunna roman aalochanala dwara. 4va mariyu 5va sataabdamulalo comstantine I chakravarti baptisam taruvaata adhi adhikaarika rashtra matham ayinappati nundi greeku mariyu roman maataatiitavaadam sthaanaanni kraistavamatam puurtigaa aakraminchindi. roman kathalik kraistavamatamu mariyu naisen creed paschima europ loo oka sanghatita saktigaa panichesaayi, mariyu konni vishayamulalo loukika adhikaaramula sthaanamlo pravesinchaayi leda vaatitho poty paddai. kala mariyu saahityam, chattam, vidya mariyu raajakeeyamulu charchi yokka bodhanalalo samrakshinchabaddaayi. atuvanti chota unchakapoyinatlayithe vaatini kolpovalasi vachedi. charchi pedda aalayamulu, vishwavidyaalayamulu, vihaaramulu mariyu mataguruvula shikshanaalayamulu anekam sthaapinchindi. vaatilo konni eenaatikee unnaayi. madhyayuga kaalamlo, aneka mandiki adhikaaraanni andukovataaniki ekaika maargam charchi.
vistruta ardhamlo, madhya yugamulu, greeku tarkam mariyu levantine ekeshwaropasana madhya daani pattutho paschimaaniki parimitam kaaledu cony puraatana thoorpu praantaaniki kuudaa vistarinchindi. akkada adhi islamic prapancham ayindi. paschima roman saamraajyam patanam tarvaata sanaatana greesu yokka tatvamu mariyu saastramunu bahya prapanchamutho sambandhamleni ekaki praantamulu (mukhyamugaa irland loo, idhi kraistava desham ayindi cony daanini eppuduu rom jayinchaledu) minaha paschima mariyu uttara europ lalo ekkuvagaa marchipoyaru.[5] thoorpu chakravarti jastinian (latin nu modati bhashaga matladina akhari chakravarti) 529 AD (ee tedee puraatana kaalaaniki mugimpugaa taruchugaa prastaavinchabadutundi) loo aa parishattuni moosivesinappatiki, bizantine thoorpu roman saamraajyam lalo baga nilvacheyabadindi. comstantinople vadda unna thoorpu roman samrajya rajadhani auttoman turks hastagatam avataniki mundu inkoka sahasrabdam nilichindi. jastinian yokka carpus juris sivilis roman poura chatta chihnamu thoorpuna daachi unchabadindi mariyu comstantinople paschimaana unna venis vanti chinna desamulato dasaabdamula paatu vyaapaaraanni mariyu adapadadapa rajakeeya niyantrananu konasaginchindi. sanaatana greeku adhyayanamu kuudaa veluguloki vastunna islamic prapanchamulo cherindi, parirakshinchabadindi,mariyu vistarinchabadindi. ee prapancham kramamugaa mediterranian, madhya praachyam, uttara africa, iberia mariyu swayamugaa greesupaina, roman-bizantine niyantrananu tana aadheenamloki tecchukundi - deenitho adhi aa praantamulalo oka prabalamaina saamskrutika-rajakeeya sakti ayindi. kaavuna, roman prapancha sarihaddula nundi sanaatana praacheenata yokka adhyayanamulo chaalaavaraku paschima roman saamraajyamu taruvaati sataabdamulalo paschima europ loo nemmadigaa tirigi pravesapettabadindi. seint kolamba vanti irish mataprachaara vargamulu puurva madhyayugamulo paschima europ loo kraistava matham mariyu latin adhyayanamu gurinchi prachaaram chesai. bizantine greekulu mariyu islamic arabbulu madhyayugapu chivari samayam mariyu 12va sataabdapu renisans samayamlo praacheena grandhamula nundi vaakyamulanu paschima europ ku tirigi parichayam chesaru.
10va sataabdam modalulo paschima europulo jastinian kod yokka punaraavishkarana nyaayasaastra adhyayanamulo aasaktini tirigi penchindi. idhi thoorpu mariyu padamara madhya tirigi roopondutunna palu sarihaddulanu daatindi. chittachivaraku, kathalik leda franchish paschima praantamulalo matrame, roman chattam nyaaya sambandha bhaavanalu mariyu vyavasthalu annee aadhaarapadina punaadi ayindi. daani prabhaavamu eenaatikee paaschaatya nyaaya vyavasthalu annintilo kanipistundi (ayinappatiki ummadi (ingland) mariyu poura (khandantara europian) nyaaya sampradaayamulalo bhinna reetulu mariyu bhinna paridhulaku). baibul chattam yokka adhyayanamu, kathalik charchi yokka nyaaya vyavastha, roman chattamutho kalisi paaschaatya nyaaya paandityam yokka punaraavirbhaavaaniki moolam ayyai. poura hakkula aalochanalu, chattam eduta samaanatvam, stree samaanatvam, vidhaanaparamaina nyaayamu, mariyu samajam yokka aadarsa roopugaa prajaaswaamyamu aadhunika paaschaatya samskrutiki aadhaaramulaina muula suutramulu.
paschima desamulu kraistavamatam yokka vyaaptini churukugaa prothsahinchaayi, idhi paaschaatya samskruti yokka vyaaptitoe sambandham kaligi undi. crooseds kaalamlo islamic spain mariyu dakshina italy, mariyu levant lalo, puraatana mesapatomia, eejiptu, india, parshia, greesu, mariyu rom la yokka ghnaanamulo kontha bhaagaanni kaapaadina samskruti ayina islamic samskruti mariyu islamic naagarikata yokka prabhaavamutho, paaschaatya europianlu mudhya yuga kaalamulo palu arabik vachanamulanu latin loniki anuvadinchaaru. taruvaata, comstantinople patanam mariyu bizantine saamraajyam pai auttoman vijayamtho, mariyu taruvaata greeku kraistava mataguruvulu mariyu panditulu, bizantine praacheena dastavejula nundi taamu teesukuvellagaliganina teesukuni deshaanni vadili venis vanti italian pattanamulaku vellinappudu, greeku bhasha mariyu sanaatana rachanalu, vyaasamulu mariyu poyina dastramulapaina panditulaku aasakti perigindi. greeku mariyu arabik prabhaavamulu rendoo chittachivaraku renisans yokka ankuraarpanaku daari teesaayi. 15va sataabdam chivari nundi 17va sataabdam varaku, aavishkarana yugam samayamlo paaschaatya samskruti dhairyavantulaina anveshakulu mariyu mataprachaarakula dwara, taruvaata 17va sataabdam nundi 20va sataabdam modalu varaku vishwaasapaatrula dwara, prapanchamuloni itara bhaagaalaku vyaapinchatam praarambhamaindi.
U.S. raajyaangamu
1910 loo paschima saamraajyamulu
aadhunika yugamloki vaste, thoorpu-padamara vibhedam yokka chaaritrika avagaahana - kristendaaniki daani bhougolikamugaa daani pakkana unna vaaritho vyatirekata - sannagillatam praarambhamaindi. mataaniki unna praadhaanyata taggutuu undagaa, europianlu sudura praantapu prajalatho sambandhaalu penchukunnaaru. paaschaatya samskruti yokka puraatana bhavana eenaadu unna sthitiki cherukovataniki nemmadigaa purogaminchatam praarambhinchindi. 15va, 16va mariyu 17va sataabdamulalo puurva aadhunika "aavishkarana yugam" nemmadigaa "ghnaanodaya yugam"loo kalisipoyi 18va sataabdamlo kuudaa konasagindi, ee rendu yugamulalo sainikulu vaari tupaakulu mariyu itara sainika saanketikatala abhivruddhi nundi sainika prayojanamulu europ vaasulaku andajeyatam jarigindi. "grate divergens" marinta uchcharinchabadindi, deenitho paschima praantam saastra mariyu daanitho paatu saanketika mariyu paarisraameekarana udyamaalanu teesukuvacchina praantam ayindi. paaschaatya rajakeeya yochana kuudaa chivaraku palu roopamulalo prapanchamantataa vistarinchindi. 19va sataabda praarambhamlo vachina "viplava yugam"thoo paschima praantam prapancha saamraajyamulu, bhari aardhika mariyu saanketika abhivruddhi, mariyu raktamayamaina antarjaatiiya vivaadamula kaalamloki pravesinchindi, ivi 20va sataabdamlo kuudaa konasagayi.
adhe samayamlo paschima europ loo matham gananeeyamgaa ksheeninchindi. ee praantamlo ekkuva mandi agneyulu leda naastikulu. unaited kingdam (44-54u), jarmani (41-49u), fraansu (43-54u) mariyu nedarlands (39-44u) yokka janabhalo daadaapu sagam mandi naastikulu. ayinappatiki, latin america yokka kuudaa jariginatlu unaited states loo mataviswasam chala balangaa undi, janabhalo sumaru 75-85u[6].
europ vistruta prapanchaanni kanugonagaa, puraatana bhaavanalu anusarinchabaddaayi. 19va sataabdamlo europian desamula aasaktulu mottamodatisaari kwing chaina mariyu meeji japan thoo kalugajesukovatamto modatagaa "ornt" ("dhi eest") gaa bhaavinchabadina islamic prapancham marinta spashtamgaa "nier eest" ayindi.[7] kaavuna, 1894–1895loo "far eest"loo saino-japanees yuddham sambhavinchagaa, auttoman samrajya patanamunu chuttumuttina samasyalu adhe samayamlo "nier eest"loo sambhavinchaayi.[8] 19va sataabdam madhyalo "madhya thoorpu"loo auttoman saamraajyam yokka thoorpu mariyu chaina paschima praantamulu, anagaa grater parshia mariyu grater india unnaayi, cony prastutam idhi "nier eest"ku paryaayapadamgaa vaadabadutondi.
gatamloni paaschaatya saamraajyamulanu prakkana pedithe, prajaaswaamya bhaavanalu mariyu swechchaku praadhaanyata paaschaatya prajalanu paaschaatyetara porugu vaari nundi vilakshanamugaa chuupedutunnaayi.[ullekhana avasaram]
madhya yugamulu mariyu aadhunika kaalapu modalulo, charchi mariyu rajyam yokka vibhajana ane bhavana vruddhi chendindi, idhi aadhunika paaschaatya prajaasvaamyamunu saadhaarana prajaaswaamyam nundi vilakshanamugaa unche adhikaaramula verpaatu vaadam vanti marinta vilakshanamaina rajakeeya niyamamula vikaasaaniki veelu kalpinchindi.
prapanchamuloni aneka itara samskrutulatoe polchithe, paaschaatya samskrutulu vyaktini prasputamgaa chuupataaniki prayatnam chestayi. ayinappatiki, vyaktigata kaarakamunaku saanghika aachaaramulu mariyu abhiprayasamyam nundi teevra vyatirekata edurainappudu, mukhya samaajamulo, palu vidhaanamulalo bhedamu mariyu vyaktigata swechchaku iche gowravamulo chaalaavaraku ippatikee anischayamgaane undipoyayi. ee paristhiti, samaajamulo baga purogamistunna rangamulalo maarpu teesuku vachedigaa ayindi. deeniki kaaranamu gatha dasaabdamulu chavichusina palu saanghika mariyu pratyaamnaaya-samskrutii udyamamulu.
srujanaatmakata mariyu sweeya vyakteekarana paaschaatya samskrutilo saadhaaranamgaa prothsahinchabaddaayi. noothana upasamskrutulu, kala mariyu saanketikata kramamugaa udbhavinchaayi. inka, daadaapu prati paaschaatya desamlonu kanipinche pettubadidaarii vyavastha, oka unnatamaina vyaktivaada tatvamunu prothsahistondi.
eenaadu vistrutamgaa paalistunna saanghika-aardhika swechha pettubadidaarulalo bhagamga, paaschaatya sanghamulalo saadhaaranamgaa anusarinche rakapu prabhutvamulu, bahula-party parlamentary leda presidential ('congrational' kuudaa) vyavasthalu. ivi tarachugaa upamaana prajaaswaamyamugaa prastavinchabade saarvajanika sammati (19va sataabdapu chivaralo australesialo mahilalanu kuudaa cherchukovataniki vistarinchabadda modati hakku) dwara enchukobadataayi. ee vyavastha saamuuhika nirnayamulu teesukovalasi vachinappudu oka rakamaina adhika sankhyaakula abhipraayasaamyamunaku moggu chuuputundi.
vistrutamaina prabhaavam[maarchu]
white hous nirmaana saili puraatana greeku devalayamulanu gurtuku testundi.
paaschaatya samskruti yokka amsamulu prapanchamuloni itara samskrutulapai teevramaina prabhaavam kaligi undi. paaschaatya mariyu paaschaatyulu kaani palu samskrutula prajalu, aadhunikeekarananu (saanketika pragatini sweekarinchatam) paaschaatyikarana (paaschaatya samskrutini alavambinchatam)thoo polchutaaru. paaschaatyetara prapanchamuloni kondaru sabhyulu[evaru?] saanketika purogamanamu mariyu haanikaramaina konni paaschaatya viluvala madhya sambandham, "aadhunikata"loo chala bhagam vaari drushtitho mariyu vaari samajamula viluvalatho asangatamgaa undani enduku tiraskarinchabadutundo anedaaniki kaaranaanni andistundi. samrajya vaadamunu prastaavinche mariyu daani nundi swechha yokka praamukhyatanu nokki cheppe ee vidhamaina vaadanalu mariyu bhinna samskrutii vyavahaaramulu samanamuga chudabadali ane sapeksha vaadana kuudaa paaschaatya tatvamlo unnaayi.
"aadhunikeekarana"gaa nirvachinchabade daanini tayaruchese saanketikata mariyu saanghika namuunaalaloo chala varaku paaschaatya prapanchamlone vruddhi chendaayi anedi saadhaaranamgaa nirvivaadamainadi.
sangeetam, chitrakala, kathaa-vivarana mariyu nirmaanakala[maarchu]
seint peater's besilica
paaschaatya saahityam. viliyam shakespier yokka modati pholio chitreekarinchabadindi
paaschaatya kala. monalisa chitrapatam
saastriiya sangeetam, opera mariyu baleswan leak chitrapatam
pap sangeeteelvisvis presley chitrapatam
aakaasaharmyamulu. villis tower chitrapatam
cidniopera hous
konni saamskrutika mariyu kalaatmaka reetulu moolamloonu mariyu roopulonu swaabhaavikamugaa paaschaatyamulu. sangeetam, chitrakala, druggochara kala, kathaa-vivarana mariyu nirmaanakala maanavulaku sarvasaadhaaranam kaga, paschimaana avi konni vilakshana reethulalo vyaktam cheyabaddayi.
symphoni moolamulu italeelo unnaayi. prapanchamantataa unna samskrutulalo upayoginchabadina palu sangeeta vaayidyamulu kuudaa paschimaana vruddhi chendaayi; vaatilo vayolin, piano, pipe argan, saxo fon, trambon, clarinet, mariyu teremin modalainavi unnaayi. solo piano, symphoni archestra mariyu string quartet modalainavi kuudaa mukhyamaina pradarsaka sangeeta roopamulu.
pradarsaka nrutyamulo baale oka vilakshanamaina paaschaatya saili.[9] unnata vargamula koraku bal room nrutyam anedi oka mukhyamaina paaschaatya taraha nrutyamu. polka, skware nrutyamu, mariyu irish step dans baga prasiddhi chendina paaschaatya jaanapada nrutya reetulu.
charitraparamgaa, europian jaanapada, koral, saastriiya, deshavali, rak and rol, hip-hap, mariyu elactranica paaschaatya sangeetam yokka pradhaana roopulu.
mahabharata mariyu homar yokka iliad vanti padya rachanalu puraatanamainavi mariyu prapanchavyaaptamgaa agupinchaayi, katha cheppatamlo oka vilakshana roopugaa navala 1200 nundi 1750 madhya kaalamlo kevalam paschima praantam [10] lone modalaindi. chayachitra mariyu chalanachitram oka saanketikatagaa mariyu puurtigaa noothana kalaa roopamulaku aadhaaramugaa paschimamune vruddhi chendaayi. oka prasiddha saamskrutika naataka roopu ayina sope opera, unaited states loo modata 1930lalo radiolo modalaindi, taruvaata konni dasaabdamula taruvaata dooradarsan loo praarambhamaindi. aa music veedio kuudaa iravayyava sataabdapu madi kaalamlo paschima desamulalone vruddhi chendindi.
nirmaanasaastra mothif luga vampu, gopuram, mariyu aadhaaramleni addugodalu modata romanlu upayoginchaaru. mukhyamaina paaschaatya nirmaanasaastra mothif lalo doric, karintian, mariyu ianic varusalu, mariyu romaneskuu, gotik, barok, victorian reetulu ippatikee vistrutamgaa gurtinchabadutunnaayi mariyu eenaatikee paschimamlo vaadabadutunnaayi. paaschaatya nirmaanakala chaalaavaraku saralamaina mothif lu, niluvu geetalu mariyu visaalamaina, alankaranaleni talamulu marala marala punaraavrutta mavataanni etti chuuputundi. ee lakshanamunuetti chuupee baga vaadukalo unna oka aadhunika roopu aakaasaharmyam, modata neuark mariyu chikagolo nirminchabadindi.
jan wan evic aayil painting nu praarambhinchinatlu vinikidi, mariyu drukpadha chitralekhanamulu mariyu peyintingulu modata saadhana chesina vaaru florens lone unnaaru.[11] chitralekhanamulo, seltic mudi marchi marchi upayoginche chala pratyekamaina paaschaatya mothif. chaayaachitramulu, varna chitramulu mariyu silpamulalo digambara purushudu mariyu stree chitreekaranalu taruchugaa pratyeka kalaatmaka yogyatanu kaligi unnatlugaa pariganinchabaddaayi. sahaja chittaruvu geeyataaniki ekkuva viluva undedi. paaschaatya nrutyam, sangeetam, naatakamulu mariyu itara kalalalo, pradarsakulu chala koddisaarlu matrame musugulu dharinchevaaru. pradarsana teerulo, devudini leda itara matha sambandha moorthulanu chitrinchataaniki vyatirekamgaa e vidhamaina nishedhamulu levu.
janaranjaka sangeetam yokka aneka roopamulu jaj vanti african-americons nundi udbhavinchaayi. veetilo aadhunika sangeetamlo annee kakapoyina chala varaku jaj nu kaligi unnaayi. 20va mariyu 19va sataabdamulalo jaanapada saahityam mariyu sangeetam vaare pradarsinchevaaru, cony taruvaata telupu & nalupu americanlu, british prajalu, mariyu saadhaaranamgaa paaschaatyulu ani pilavabadevaarito kalisi pradarsinchi marinta abhivruddhi chesaru. veetilo jaj, blues mariyu rak sangeetam (anagaa oka visaala drukpadhamlo daanilo rak and rol mariyu hevi metal (bhari loha) reetulu unnaayi), ritham and blues, funk, techno adevidhamgaa jamaika nundi ska mariyu regge reetulu unnaayi. vaatiki sambandhinchina leda vaati nundi udbhavinchina palu itara reetulu pap, metal mariyu nrutya sangeetam vanti paaschaatya pap samskrutiche pravesapettabadi abhivruddhi cheyabaddayi.
baran pier dee cobertin, antarjaatiiya olampic commity vyavasthaapakudu, mariyu aadhunika olampic kreedala pitaamahunigaa pariganinchabadevaadu.
sar dan bradman, cricket kreedalo goppa praaveenyata kalavaarilo okaru.
2006 fut bal prapancha kap loo reparepalaadutunna jarman pataakamulu.
praacheena kaalamu nundi, creeda paaschaatya samskruti vyakteekarana yokka oka mukhya konamgaa undi. puraatana greesu kaalam naatike vividha rakala kreedalu vaadukalo unnaayi mariyu greesulo sainika samskruti mariyu kreedala vikasam okadaanini okati taginantagaa prabhaavitam chesukunnayi. kreedalu vaari samskrutilo entha spashtamaina bhagam ayyayante greekulu olampic kreedalu srushtinchaaru. ee kreedalu puraatana kaalamlo pelophonnases loni olampia anabade graamamlo naalugu samvatsaramulaku okasari nirvahinchabadevi.[12] baran pier dee coubertin ane oka french deshasthudu, olampic udyamam yokka aadhunika punarujjeevanaanni purikolpadu.[13] modati aadhunika olampics 1896loo ethens loo jarigai.
romanulu vaari creeda utsavamulanu jarupukovataniki rom loo kolisium vanti brahmandamaina bhavanaalanu nirminchaaru. romanulu rakta kreedalapai aasakti chuupeevaaru. gladiator (kattisaamu vantivi)yuddhamulu deeniki oka udaaharana. indulo potiidaarulu aa yuddhamlo maraninche varaku okaritho okaru poraadutuunee untaaru. greko-roman mallayuddham, discus mariyu javelin vanti palu classical anticwity (sanaatana praacheena) kreedalaku olampic kreedalu oopiriposaayi.
paschima europ yokka madhya yugamulalo jousting mariyu veta prasiddha kreedalu, mariyu europ loo pedda kutumbamulaku chendina vaaru vinoda kaalakshepamulapaina aasakti penchukunnaaru. prapancha prasiddha kreedalalo anekam modata europ lone vruddhi chendaayi. scatland loo praarambhamaina golf aadhunika kreeda viluvidya adhyayanaaniki oka vighaatam. scatland loo golf yokka modati raata puurvaka rikaardu 1457loo james II aa aatapai vidhinchina nishedhamu.[14] 18va sataabdamlo briton loo praarambhamaina paarisraamika viplavam khaalii samayanni marinta penchindi. deenitho kreedalanu veekshinchataaniki, creeda kaaryakramamulalo paalgonataaniki, mariyu andarikee andubaatulo undataaniki prajalaku marinat aasamayam dorikindi. praja maadhyamamu mariyu vishwavyaapta samachara aagamanamutho ee pokadalu konasagayi. banti mariyu bat thoo audae cricket creeda 16va sataabda kaalamlo inglaandulo modatisaari aadabadinadi mariyu british saamraajyam dwara prapanchamantatikii egumati ayindi. 19va sataabda kaalamlo briton loo palu prasiddha aadhunika kreedalu kanugonabaddayi mariyu prapanchavyaaptamgaa prasiddhi pondaayi - veetilo ping pang[15][16], aadhunika tennis[17], asosiation fut bal, nett bal mariyu ragbi modalainavi unnaayi.
europ loo fut bal (sakar gaa kuudaa prasiddham) baga prasiddhamgaa undi cony "prapancha kreeda"gaa paeru pondataaniki daani europian moolamula nundi vruddhi chendindi. adevidhamgaa, cricket, ragbi mariyu nett bal vanti kreedalu prapanchamantaa, pratyekinchi comanvelth af neshans loni desamulalo egumati ayyai, aavidhamgaa india mariyu australia atyanta saktivantamaina cricket desamula sarasana undagaa, ragbi prapancha kap loo vijayam neuseeland, australia, dakshinaaafrikaa, fraansu mariyu ingland modalaina paaschaatya desamula madhya panchukobadindi.
galik fut bal mariyu ragbeeni polina australia taraha fut bal kreeda australian rools fut bal, pandommidava sataabdam madhyalo british kaalanee af victorialo puttukochindi. unaited states kuudaa aangleyula kreedalalo vilakshana maarpulanu teesuku vachindi. kalonial kaalamlo aangla valasadaarulu bays bal yokka puurvagaamulanu americaku teesukuvellaaru. american fut bal yokka charitraku ragbi fut bal mariyu asosiation fut bal yokka puurva vidhaanamulatho polika undavacchu. "fut bal"gaa prasiddhamaina aneka aatalu 19va sataabdapu modati bhaagamlo unaited states loni kalaasaalalu mariyu vishwavidyaalayamulo aadutuu undevaaru[18][19] ragbeelo chala maarpulu jarigina meedata american fut bal udbhavinchindi, mukhyamgaa "american fut bal pitamahudu" ani pilavabade walter comp pravesapettina niyamala maarpula moolamgaa idhi puttukochindi. 1891loo james naismit basket baalnu kanipettaadu. eeyana unaited states loni masachusets loo unna spring feald loo vyayama adhyayana sikshakunigaa panichestunna oka kenadian. ee american moolamula nundi, basket bal goppa antarjaatiiya kreedalalo okatigaa vruddhi chendindi.
paschima praantamlo kreedalalo praaveenyata saadhinchatam 20va sataabdamlo baga ekkuvayindi. perugutunna kreedala janaranjakatvaaniki thodugaa, kridaabhimaanulu radio, dooradarsan, mariyu antarjaalam dwara professional kreedaakaarula saahasakrutyamulanu anukarinchatam praarambhinchaaru- idantaa kuudaa kreedalalo utsaahamugaa palgonatam valana kalige vyaayaamaanni mariyu potiitatvaanni anubhavistune chesaru.
saastriiya mariyu saanketika parikalpanalu mariyu aavishkaranalu[maarchu]
vaayu vihangam mariyu antariksha yaanam
computerselu (ganana yantraalu)
parinaamam mariyu janyusastram
paramaanu sakti mariyu aayudhamulu
mas communications mariyu antarjaalam
albert instein, bhautika saastravetta
paaschaatya samskruti yokka oka lakshanam saastra mariyu saanketikatalapaina daani drushti, mariyu noothana vidhaanamulu, padaardamulu mariyu chetito tayaaraina vastuvulu utpatti cheyatamlo daani samardhata.[20]
aaviri saktini roopondinchi, daani prayojanaanni parisramalaku, mariyu vidyut sakti utpattiki anvayinchinadi modata paschima praantame.[21] vidyuttu motaru, dainamo, transfarmer, mariyu vidyuttu deepam, mariyu baga parichayam unna vidyuttu upakaranamulalo chaalaavaraku paschima praantapu parikalpanale. otto mariyu deasil antar dahana injanulu, vaati aavirbhaavam mariyu mottamodati abhivruddhi paschimamlo jarigina utpattulu. anusakti stationlu 1942loo chikagolo nirminchabadina modati paramaanu samuuham nundi utpannamayinaayi.
teligraph, dooravaani, radio, dooradarsan, samachara mariyu maarganirdesaka upagrahamulu, mobail fon, mariyu internetto sahaa samachara upakaranamulu mariyu vyavasthalu annintinii paaschaatyule kanugonnaru.[22] pensilu, bal point pennu, CRT, LCD, LED, photograph, photocapier, lager printer, ink jett printer, plasma displey screen mariyu werald wide veb kuudaa paschima praantamlone kanugonabaddayi.
concreate, aluminium, paaradarsaka gaaju, sandhaana rabbar, sandhaana dimand mariyu plastics pollilin, polypropylen, PVC mariyu polyctyrine vanti virivigaa upayoginche vastuvulu paschima praantamlo kanugonabaddayi. iran mariyu steel odalu, vantenalu mariyu aakaasa harmyamulu modatagaa paschima praantamulone agupinchaayi. natrajani sthaapana mariyu petrorasaayanamulu paaschaatyula dwarane srushtinchabaddaayi. aneka moolakamulu, adhe vidhamgaa vaatini vivarinchataaniki samakaaleena anhu siddhaantamulu paschima praantamulone kanugonabadi paeru pettabaddaayi.
trancister, integrated sarkyoot, memary chip, mariyu computer modalainavannii modatagaa paschimaane kanipinchaayi. ooda yokka kaalamaapakam, mara chodakayantram, chalana yantramu, saikilu, automobil, mariyu vimanamu modalainavannii paschimamlone kanugonabaddayi. kalladdaalu, durbhini, suukshmadarsini mariyu electron suukshmadarsini, chromatography yokka anni rakamulu, protein mariyu DNA kramanika, computerised tomography, NMR, x-relu, mariyu kaanti, atineelalohita mariyu adholohitha varnapataadhyayanamu, modalainavannii mottamodata paaschaatya prayogasaalalu, aasupatrulu mariyu parisramalalone roopondinchabadi, anvayinchabaddaayi.
vaidyamlo, teekaalu veyatam, mattumandu, mariyu swachchamaina entibayatic annee paschimaane tayaarayyaayi. Rh vyaadhi niyantrana vidhaanamu, madhumeham chikitsa, mariyu rugmatala suukshajeevula siddhaantamu modalainavi paaschaatyule kanugonnaru. aa puraatana masuchi upadravamu yokka nirmuulana kaaryakramaanni, donald henderson ane paaschaatya desheeyudu nadipinchaadu. radiography, computed tomography, positran emision tomography mariyu medical ultrasonography modalainavi paschimamuna vruddhi chendina mukhyamaina roga nirdhaarana upakaranamulu. spectrophotometer, electrophoresis mariyu immunosse vidhaanamulatho sahaa clinical chemistry yokka itara mukhya roga nirdhaarana upakaranamulanu modatagaa paaschaatyule kanipettaaru. adevidhamgaa stethaskop, electrocardiog, mariyu endoscope. vaidya paramgaa aamodam pondina aneka itara aushadamulato paatu vitaminlu, harmon sambandhita garbhanirodhakamu, haarmonulu, insulin, beata pratibandhakamulu mariyu ACE nirodhakamulu, vyaadhula chikitsa koraku paschimamlone modata upayoginchabaddaayi. dabal-blind adhyayanamu mariyu nidarsana-aadhaarita aushadhamu vaidya prayojanamula koraku paschimamuna vistrutamgaa upayoginche keelaka saastriiya vidhaanamulu.
ganitamlo, kalana ganitam, sankhyaasaastram, tarkasastram, disamaani, tenser mariyu sanklishta vislaeshana, saamuuhika siddaantam mariyu samsthiti saastram modalainavi paaschaatyule abhivruddhi chesaru. jeevasaastramlo, parinaamam, chromojomulu, DNA, janyusastram mariyu anhu jeevasaastram yokka vidhaanamulu paasaatyula srushti. bhautikasaastramulo, yaantrikasaastram mariyu kwantam yaantrikasaastram, saapekshasiddhaantamu, ushna gatisastram, mariyu gananka yaantrikasaastram modalaina vaatini paaschaatyule abhivruddhi chesaru. vidyudayaskaantamulo paaschaatyula aavishkaranalu mariyu parikalpanalalo coulamb siddaantam (1785), modati batery (1800), vidyuttu mariyu ayaskantam yokka aikyata (1820), biot–savart siddaantam (1820), oms siddaantam (1827), mariyu maxvels sameekaranalu (1871) modalainavi unnaayi. anuvu, kendrakamu, runakanamu, tatastha kanamu mariyu dhana kanam annintinii paaschaatyulu kanugonnaru.
ardhasaastramlo, dabal entry buk keeping, parimita baadhyata vyaapaarasamstha, jeevita bheema, mariyu charj kaardu modalainavannii modata paschima praantamlone upayoginchabaddaayi.
paaschaatyulu vishwamu mariyu antarikshamu yokka anveshanaku kuudaa perupondaaru. bhoopradakshinaku modati parisodhaka yaatra chesina vaaru (1522) paaschaatyulu, adhe vidhamgaa dakshina dhruvampai modatagaa paadam mopinavaaru (1911), mariyu chandrunipai kaaluunina modati maanavulu (1969) kuudaa veere. angaarakunipaiki maramanushulanu pampatam (2004) mariyu oka grahakalasam paiki vaarini pampatam (2001), mariyu voyejar dwara bahya grahala anveshanalu (1986loo uranes mariyu 1989loo neptune) annee paaschaatyula bruhat kaaryamulu.
itivruttamulu mariyu saampradaayamulu[maarchu]
vaahanamulu mariyu raillu
niyamaalu cherchabadina kreedalu. 2004 ethens olampics chitrapatam.
paaschaatya samskruti palu itivruttamulanu mariyu sampradaayamulanu vikasimpajesindi, vaatilo athi mukhyamainavi:
greco-latin sanaatana aksharamulu, kalalu, nirmaana saastram, plato, aristatil, homar, herodotus, mariyu sisero vanti pramukha rachayitala prabhaavam kaligi unna daarsanika mariyu saamskrutika saampradaayam, adhe vidhamgaa oka sudeerghamaina pouraanika saampradaayam
puraatana greesulo moolaalu kaligi unna chatta niyamavali yokka praamukhyataku sambandhinchina saampradaayam.
kathalik mariyu protestant kraistava samskrutii saampradaayam mariyu nadavadi.
saampradaayaparamgaa sarvottamamaina kathalik vaadam mariyu protestant kraistavamataaniki pratigaa mataatiita maanavataavaadam, jaativaadam mariyu ghnaanodaya aalochana, jeevanavidhaanamlo matasambandha mariyu naitika siddhaantamulu. aa vidhamaina vyatirekata puurtigaa mugiyanappatiki, adhi oka kotta keelaka vaikhariki mariyu mataanni gurinchi nerugaa prasninchataaniki muulaanni tayaaruchesindi. idhi hetuvaadam mariyu charchini prasninchataanni oka adhikaaramugaa samardhinchindi, deenitho antargatamgaa vimochana vedaantam vanti itarula abhipraayamulanu manninche mariyu samskaranavaada aadarsamulu puttukochayi. ivi ee dhoranulanu, mariyu matadhikaram, agneyavaadam, bhoutikavaadam mariyu naastikatvam vanti loukika mariyu rajakeeya dhoranulanu paakshikamugaa anusarinchaayi.
kala, saastramu mariyu manava vignaana rangamulalo deni korakaina, greeku mariyu latin moolamulu leda sabdautpatti saastramu nundi aruvu tecchukunna aadhaarapadina, leda vaati nundi utpannamayina padamulu leda nirdishta padajaalamula yokka vistruta viniyogam, suluvugaa ardham chesukogaliginatluga avutondi mariyu idhi e europian bhashaku aina oke vidhamgaa untundi, mariyu e prayojanaanikainaa antarjaatiiyam cheyabadina niyolagijalu kanipettataaniki oka moolamgaa undi. latin nundi puurtigaa aruvu tecchukunna in situ, grosso modo leda tempus fugit vanti vaakyamulu leda vyakteekaranalu vaadukalo undatam arudemi kaadu, veetilo chaalaavaraku kalaatmaka leda saahitya bhaavanalu leda aalochanalaku paeru pedataayi. aa vidhamaina moolamulu mariyu padabandhamula vaaduka jeeva jaatula (homosepians leda tyrannosarus rex vantivi) koraku adhikaarika saastriiya naamamulanu ivvatamulo praamaaneekarinchabadindi. idhi aa bhashalapai gowravanni suuchistumdi, deenini sanaatanavaadam antaaru.
latin leda greeku aksharamula edho oka roopam yokka saadhaarana vaaduka. rendava daanilo sairillic vanti greesu praamaanika badilu untaayi, christian arthodox yokka slavic thoorpu desamula badi, chaaritrikamgaa bizantine mariyu taruvaata rashyaku chendina jarist leda soviet praanta prabhaavamulo undi. deeni yokka itara rakamulu roonik, mariyu demotic leda hyroglific vyavasthala vanti puraatana lipilaku chaaritrikamgaa badulugaa unna gotik mariyu captic aksharamula koraku upayoginchabaddaayi.
vedaantavaadam
renisans kalalu mariyu aksharamulu.
iteevali kaalamlo saadhaarana chattam, manava hakkulu, raajyaangavaadamu, saasanasabhaavaadam (leda presidential vaadam) mariyu saadhaarana swechhaayuta prajaaswaamyamu u 19va sataabdaaniki puurvam, paaschaatya prabhutvamulu chaalaavaraku inka racharikamule.
aadhunika kaalamulalo, bhavukatavadam nundi vruddhichendina mariyu vaarasatvamugaa vachina palu aadarsamulu mariyu viluvala yokka adhika prabhaavamu
samakaaleena magerity leda upasamskrutula dhoranulapai (vaatilo konni, pratyekinchi magerity lonivi, faktu alankaaraardham avavachu) palu prabhaavamulanu chuupina hippi jeevana vidhaanamu leda kotta yugam vanti palu upasamskrutulu (konnisaarlu nagarika jaatulugaa udbhavinchevi) mariyu pratyaamnaaya samskrutii udyamamulu.
thoorpu samskruti
paaschaatya naagarikata charitra
paaschaatyikarana
paaschaatya matamu
paaschaatya tatvamu
ghnaanodayamu
prachchanna yuddha samayamlo samskruti
deth af dhi west
jonathan dalimor rachinchina deth, dizire and las in westran kalchar
u duran 1995, p.81
u yin chiang cheng, nyoo paradigm far ree-injaneering education . pagy 258
u insley thamas embrey, carol gluck, asia in westran and werald histery: a gaid far teaching . Page xvi
u kwang-see lee, eest and west: fusen af harizans
u "hou dhi irish saved sivilisation", thamas kahil, 1995
u jukerman, P. 2005. "naastikatvam: samakaaleena viluvalu mariyu namuunaalu" Archived 2007-06-10 at the Wayback Machine. pitzar callagy. Retrieved: 2006-06-21.
u Davidson, Roderic H. (1960), "Where is the Middle East?", Foreign Affairs, 38 (4): 665–675, doi:10.2307/20029452.
u 1902loo british puraavastusaastragna D.G. hogart dhi niyarar eest nu prachurinchaadu, idhi aa padaani mariyu daani paridhini nirvachinchataaniki sahaayapadindi, daani paridhilo albania, mantenegro, dakshina serbia mariyu balgeria, greesu, egipt, anni auttoman bhuubhaagamulu, sampuurna arabian dweepakalpamu, mariyu iran paschima bhaagamulu unnaayi.
u barjun, p 329
u barjun, p. 380
u barjun, p 73
u "Ancient Olympic Games". Cite web requires |website= (help)
u http://www.golf-information.info/history-of-golf.html History Of Golf
u [1] Archived 2011-07-23 at the Wayback Machine."
u "What it was was Football!". Georgetown Magazine. Georgetown University Library Special Collections. Retrieved 20010-02-07. Check date values in: |accessdate= (help)
u bath, richerd (ed.) dhi complete buk af ragbi (seven oks Ltd, 1997 ISBN 1-86200-013-3) p77
u Holmes, Richard (2008), The Age of Wonder: How the Romantic Generation Discovered the Beauty and Terror of Science, New York: Pantheon Books, ISBN 978-0-375-42222-5
u Jonnes, Jill (1997), Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse and the Race to Elecrify the World, New York: Norton, ISBN 0-393-04124-7
u Riordan, Michael (2003), Crystal Fire: The Birth of the Information Age, New York: Random House, ISBN 0-375-50739-6
sailen debnath, "secularism: westran and indian,", ISBN 9788126913664, atlantic publishers, newdhilly
jones, prudanes and pennic, naijel a histery af pagan europ barns & nobel (1995) ISBN 0-7607-1210-7.
barjun, jackwes fram dan tu decadens: 500 iers af westran kalcharal life 1500 tu dhi pressent harper calins (2000) ISBN 0-06-017586-9.
merriman, jan moderan europ: fram dhi renisans tu dhi pressent W. W. narton (1996) ISBN 0-393-96885-5.
derry, T. K. mariyu villiums, trevor I. a shart histery af technology: fram dhi erliest times tu A.D. 1900 Dover (1960) ISBN 0-486-27472-1.
walsh, james josef, dhi popes and sainsu; the History of the Papal Relations to Science During the Middle Ages and Down to Our Own Time, fordam university press, 1908, reprinted 2003, cassinger publishing. ISBN 0-7661-3646-9 Reviews: P.462 [2]
stierns, P.N., westran sivilisation in werald histery, routledge (2003), neuark
tharton, broos, greek vese: hou dhi greaks created westran sivilisation, encounter books (2002)