సుందరకాండ రామాయణంలో ఐదవ కాండ. హనుమంతుడు లంకను చేరుకోవడానికి మహేంద్రగిరి మీదకు చేరుకోవడంతో కిష్కింధకాండ ముగుస్తుంది. సరిగ్గా అక్కడితో వాల్మీకి రామాయణం 11999 శ్లోకాలు పూర్తి అయి, సుందరకాండ మొదటి శ్లోకం 12000వ శ్లోకంతో మొదలవుతుంది. సుందరకాండను "పారాయణ కాండ" అని కూడా అంటారు. సుందరకాండలో 68 సర్గలు ఉన్నాయి. హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటడం, సీతాన్వేషణము, లంకాదహనము, సీత జాడను రామునికి తెలియజేయడం ఇందులో ముఖ్యాంశాలు.
3 సుందరకాండ ప్రాముఖ్యత
5 సుందరకాండ పారాయణా విధం
6 కొన్ని ప్రసిద్ధ శ్లోకాలు, పద్యాలు
7 తెలుగులో సుందర కాండ రచనలు
8 మొత్తం సుందర కాండ సర్గల జాబితా
సుందరకాండ పేరు[మార్చు]
గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ రచన షోడశి - రామాయణ రహస్యములు అనే పుస్తకం ముందుమాటలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఇలా రాశాడు - "రామాయణమునందు తక్కిన కాండలకు తత్కాండాతర్గత కథా సూచకములైన నామములుండగా దీనికి విడిగా "సుందరకాండము" అను పేరు ఏల .. అను సంశయము పలుమందికి ఉంది. నేను సుమారు ముప్పది యేండ్లక్రింద కీ.శే. శ్రీ కాశీకృష్ణాచార్యులవారిని ఈ ప్రశ్న అడిగితిని. సుందర హనుమన్మంత్రమును మహర్షి వాల్మీకి ఈ కాండమున నిక్షేపించుట వలన ఆ పేరు వచ్చినది అని చెప్పిరి."" [1]
సుందరకాండ సంక్షిప్త కథ[మార్చు]
హనుమంతుని సాగర తరణ[మార్చు]
లంకా నగర ప్రవేశం[మార్చు]
అంతఃపురంలో సీతాన్వేషణ[మార్చు]
చిన్నశరీరము ధరించి, హనుమంతుడు రావణుని మందిరములోనూ, పానశాలలోనూ, పుష్పక విమానములోనూ అన్నిచోట్లా సీతను వెదకాడు. రాత్రి వేళ రావణుని మందిరంలో కాంతలు భోగ లాలసులై, చిత్ర విచిత్ర రీతులలో నిద్రిస్తూ ఉన్నారు. ఆ దృశ్యాలను చూచి కలవరపడిన హనుమంతుడు, తాను రామ కార్యాచరణ నిమిత్తం ఏ విధమైన వికారాలకూ లోను గాకుండా సీతాన్వేషణ చేస్తున్నందున తనకు దోషం అంటదని, తన బ్రహ్మచర్య దీక్షకు భంగం వాటిల్లదని సమాధానపడ్డాడు. పుష్పక నిమానం అందాన్ని, రావణుని ఐశ్వర్యాన్ని చూసి అబ్బురపడ్డాడు. నిద్రించుచున్న స్త్రీలలో మండోదరిని చూచి సీత అని భ్రమించాడు. మరల తప్పు తెలుసుకొని అన్వేషణ కొనసాగించాడు. సీతమ్మ జాడ కానక చింతించాడు. ఏమిచేయాలో తోచలేదు. ఊరకే వెనుకకు మరలి అందరినీ నిరాశపరచడానికి ఇష్టం లేదు. తన కార్యం విఫలమైతే సుగ్రీవుడు, రామ లక్ష్మణులు, మరెందరో హతాశులౌతారని వగచాడు. ఆత్మహత్య గురించి కూడా ఆలోచించాడు. సీత కనుపించకుండా తాను వెనుకకు వెళ్ళేది లేదని నిశ్చయంచుకొన్నాడు. ఆ సమయంలో అశోక వనం కనిపించింది.
అశోకవనంలో సీతమ్మ దర్శనం[మార్చు]
త్రిజటాస్వప్నం[మార్చు]
శ్రీరామ వర్ణన[మార్చు]
Main article: సుందరకాండలో శ్రీరాముని వర్ణన
రాక్షసులను దండించడం[మార్చు]
రావణునితో సంవాదం[మార్చు]
లంకా దహనం[మార్చు]
తిరుగు లంఘనం[మార్చు]
హనుమంతుడి పద ఘట్టనంతో అరిష్ట పర్వతం నేలలో క్రుంగిపోయింది. ఒక మహానౌక సముద్రాన్ని దాటినట్లుగా హనుమంతుడు సునాయాసంగా ఆకాశాన్ని దాటాడు. దారిలో మైనాక పర్వతాన్ని గౌరవంగా స్పృశించి, ఉత్తర సాగర తీరం సమీపించగానే పెద్దయెత్తున గర్జించాడు. ఆ కేక విని జాంబవంతాదులు ఇది హనుమంతుని విజయసూచక ధ్వానమని గ్రహించి హర్షంతో గంతులు వేయసాగారు. మేఘంలాగా హనుమంతుడు మహేంద్రగిరిపై దిగి గురువులకు, జాంబవంతాది వృద్ధులకు, యువరాజు అంగదునకు ప్రణామం చేశాడు. - "కనుగొంటిని సీతమ్మను; ఆమె రాక్షసుల బంధీయై, రాముని కొరకు ఎదురు చూచుచు కృశించియున్నది. " అని హనుమంతుడు చెప్పాడు. "కనుగొంటిని" అన్న మాటలతో వానరు లందరూ పరమానందము పొందారు. అతనిని కౌగలించుకొని సంతోషంతో చిందులు వేశారు. తరువాత తన లంకా నగర సందర్శనా విశేషాలను అన్నింటినీ తన బృందంలోనివారికి వివరంగా చెప్పాడు హనుమంతుడు.
మధువనం[మార్చు]
మదువనములో గొడవ చేయుచున్న వానరులు
సీతాన్వేషణా కార్యం సఫలమయి ఉండకపోతే తన భృత్యులైన వానరులు అంతటి సాహసం చేయజాలరని సుగ్రీవుడు ఊహించాడు. వనభంగం అనే నెపంతో దధిముఖుడు సీతాన్వేషణా సాఫల్య సమాచారాన్ని ముందుగా సూచిస్తున్నాడని, శుభవార్త వినే అవకాశం ఉన్నదని రామలక్ష్మణులకు సుగ్రీవుడు చెప్పాడు. శుభవార్త తెలిపినందుకు దధిముఖుని అభినందించాడు. దధిముఖుడు మధువనానికి తిరిగి వెళ్ళి అంగదాదులతో సాదరంగా మాట్లాడి త్వరగా సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్ళమన్నాడు. అంగదుడు, హనుమంతుడు, తక్కిన బృందం రివ్వున ఆకాశానికెగిరి ఝంఝూమారుతంలాగా సుగ్రీవుని వద్దకు బయలుదేరారు.
రామునకు సీత జాడ తెలుపుట[మార్చు]
అంగదాది ప్రముఖులు, హనుమంతుడు మహోత్సాహంతో సుగ్రీవుడు, రామలక్ష్మణులు మొదలైనవారున్న ప్రస్రవణగిరిపై దిగారు. దృష్టా దేవీ (చూచాను సీతను) అని హనుమంతుడు చెప్పగానే రామలక్ష్మణులు మహదానంద భరితులయ్యారు. హనుమంతుని కార్య సాధనపై విశ్వాసము గల లక్ష్మణుడు సుగ్రీవునివంక ఆదరంగా చూశాడు. తక్కిన వానరుల ప్రోద్బలంతో హనుమంతుడు దక్షిణ దిక్కుకు తిరిగి సీతమ్మకు ప్రణమిల్లి, ఆమె ఇచ్చిన చూడామణిని రామునికి సమర్పించి, తన సాగర లంఘనా వృత్తాంతమును రామలక్ష్మణసుగ్రీవులకు వివరించాడు.
సుందరకాండ ప్రాముఖ్యత[మార్చు]
రామాయణంలో సుందరకాండకు విశేషమైన స్థానం ఉంది. సుందరకాండ పేరు గురించి పైన వ్రాసిన విషయాలలో ఆ కాండము మంత్రయుక్తమనీ, పారాయణా భాగమనీ తెలుపబడింది. సుందరకాండ పారాయణం చేస్తే కష్టాలు తీరుతాయనీ, తలపెట్టిన కార్యం విజయవంతమౌతుందనీ బహుధా విశ్వాసం ఉంది. బ్రహ్మాండపురాణం ఈ కాండమును "సమస్త మంత్ర రాజోయం ప్రబలో నాత్ర సంశయః" అని, "బీజకాండమితి ప్రోక్తం సర్వం రామాయణేష్వసి" అని, "అస్య సుందరకాండస్య సమం మంత్రం న విద్యతే .. ఏతత్పారాయణాత్సిద్ధిర్యది నైవ భవేద్భువి, న కేనాపి భవేత్సిద్ధిరితి బ్రహ్మానుశాసనమ్" అని ప్రశంసించింది. అనగా ఇది రామాయణమునకు బీజకాండము. అసమానమైన మంత్రము. దీని పారాయణమున లభించని సిద్ధి మరొక విధముగా లభించదని బ్రహ్మ శాసనము. అదే బ్రహ్మాండ పురాణము రామాయణములోని ఒక్కొక్క కాండము పారాయణమునకు ఒక్కొక్క ఫలసిద్ధిని పేర్కొంటూ సుందరకాండ గురించి "చంద్రబింబ సమాకారం వాంఛితార్ధ ప్రదాయకం, హనూమత్సేవితం ధ్యాయేత్ సుందరే కాండ ఉత్తమమ్" అని పేర్కొన్నది..[1]
సుందరకాండ పారాయణా విధం[మార్చు]
కొన్ని ప్రసిద్ధ శ్లోకాలు, పద్యాలు[మార్చు]
తెలుగులో సుందర కాండ రచనలు[మార్చు]
సుందరాకాండ శ్లోకములు, వ్యాఖ్యానం:: శ్రీ మాన్ శ్రీభాష్యం అప్పలాచార్యులవారు
మొత్తం సుందర కాండ సర్గల జాబితా[మార్చు]
సంస్కృత వాల్మీకి రామాయణం- సుందరకాండ శ్లోకాలు - ఆంగ్ల తాత్పర్య సహితం [3] Archived 2007-07-23 at the Wayback Machine
sundarakanda ramayanamlo aidava kaanda. hanumantudu lankanu cherukovadaniki mahendragiri meedaku cherukovadamto kishkindhakanda mugustundi. sarigga akkaditho valmiki ramayanam 11999 shlokaalu puurti ayi, sundarakanda modati shlokam 12000va shlokamtho modalavutundi. sundarakaandanu "paaraayana kaanda" ani kuudaa antaaru. sundarakandalo 68 sargalu unnaayi. hanumantudu samudraanni daatadam, seetaanveshanamu, lankaadahanamu, seetha jaadanu ramuniki teliyajeyadam indulo mukhyaamsaalu.
3 sundarakanda praamukhyata
5 sundarakanda parayana vidham
6 konni prasiddha shlokaalu, padyaalu
7 telugulo sundara kaanda rachanalu
8 mottam sundara kaanda sargala jabita
sundarakanda paeru[maarchu]
gunturu seshendra sharma rachana shodashi - ramayana rahasyamulu ane pustakam mundumaatalo vishwanaatha satyanarayana ilaa raasaadu - "ramayanamunandu takkina kaandalaku tatkaandaatargata kathaa suuchakamulaina naamamulundagaa deeniki vidigaa "sundarakandamu" anu paeru ela .. anu samsayamu palumandiki undi. nenu sumaru muppadi yendlakrinda kee.shee. shree kaasikrishnacharyulava ee prasna adigitini. sundara hanumanmantramunu maharshi valmiki ee kaandamuna niksheepinchuta valana aa paeru vachinadi ani cheppiri."" [1]
sundarakanda sankshipta katha[maarchu]
hanumantuni saagara tarana[maarchu]
lanka nagara pravesam[maarchu]
antahpuramlo seetaanveshanha[maarchu]
chinnasareeramu dharinchi, hanumantudu ravanuni mandiramuloonuu, paanasaalaloonuu, pushpaka vimaanamuloonuu annichotla seetanu vedakaadu. raatri vaela ravanuni mandiramlo kaantalu bhoga laalasulai, chitra vichitra reethulalo nidristuu unnaaru. aa drushyaalanu chuuchi kalavarapadina hanumantudu, taanu raama kaaryaacharana nimittam e vidhamaina vikaaraalakuu lonu gakunda seetaanveshanha chestunnanduna tanaku dosham antadani, tana brahmacharya deekshaku bhangam vaatilladani samadhanapaddadu. pushpaka nimanam andaanni, ravanuni aishwaryaanni chusi abburapaddadu. nidrinchuchunna streelalo mandodarini chuuchi seetha ani bhraminchaadu. marala tappu telusukoni anveshana konasaginchadu. seetamma jaada kaanaka chintinchaadu. emicheyalo thochaledu. oorake venukaku marali andarinee niraasaparachadaaniki ishtam ledu. tana kaaryam viphalamaithe sugreevudu, raama lakshmanulu, marendaro hatasulautaarani vagachaadu. aatmahatya gurinchi kuudaa aalochinchaadu. seetha kanupinchakunda taanu venukaku velledi ledani nischayanchukonnaadu. aa samayamlo ashoka vanam kanipinchindi.
asokavanamlo seetamma darsanam[maarchu]
trijataswapnam[maarchu]
srirama varnana[maarchu]
Main article: sundarakandalo sriramuni varnana
raakshasulanu dandinchadam[maarchu]
raavanunitoe samvaadam[maarchu]
lanka dahanam[maarchu]
tirugu langhanam[maarchu]
hanumantudi pada ghattanamtho arishta parvatam neelalo krungipoyindi. oka mahanouka samudraanni daatinatlugaa hanumantudu sunayasanga aakaasaanni daataadu. daarilo mainaka parvataanni gowravanga sprusinchi, uttara saagara teeram sameepinchagaane peddayettuna garjinchaadu. aa keka vini jaambavantaadulu idhi hanumantuni vijayasuchaka dhwanamani grahinchi harshamto gantulu veyasaagaaru. meghamlaagaa hanumantudu mahendragiripai digi guruvulaku, jaambavantaadi vruddhulaku, yuvaraju angadunaku pranaamam cheshaadu. - "kanugontini seetammanu; aame rakshasula bandheeyai, ramuni koraku eduru chuuchuchu krusinchiyunnadi. " ani hanumantudu cheppaadu. "kanugontini" anna maatalatho vaanaru landaroo paramaanandamu pondaaru. atanini kaugalinchukoni santoshamto chindulu vaesaaru. taruvaata tana lanka nagara sandarsanaa visaeshaalanu annintinii tana brundamloonivaariki vivaramgaa cheppaadu hanumantudu.
madhuvanam[maarchu]
maduvanamulo godava cheyuchunna vaanarulu
seetaanveshanaa kaaryam safalamayi undakapothe tana bhrutyulaina vaanarulu antati saahasam cheyajalarani sugreevudu oohinchaadu. vanabhangam ane nepamtho dadhimukhudu seetaanveshanaa saafalya samaachaaraanni mundugaa suuchistunnaadani, subhavaarta vine avakaasam unnadani ramalakshmanulaku sugreevudu cheppaadu. subhavaarta telipinanduku dadhimukhuni abhinandinchaadu. dadhimukhudu madhuvanaaniki tirigi velli angadaadulatoe saadaramgaa matladi twaragaa sugreevuni vaddaku vellamannadu. angadudu, hanumantudu, takkina brundam rivvuna aakaasaanikegiri jhanjuumaarutamlaagaa sugreevuni vaddaku bayaluderaaru.
ramunaku seetha jaada teluputa[maarchu]
angadaadi pramukhulu, hanumantudu mahotsaahamto sugreevudu, ramalakshmanulu modalainavaarunna prasravanagiripai digaaru. drushta devi (chuuchaanu seetanu) ani hanumantudu cheppagaane ramalakshmanulu mahadaananda bharitulayyaaru. hanumantuni kaarya saadhanapai vishwaasamu gala lakshmanudu sugreevunivanka aadaramgaa chushadu. takkina vaanarula prodbalamtho hanumantudu dakshina dikkuku tirigi seetammaku pranamilli, aame ichina chudamanini ramuniki samarpinchi, tana saagara langhana vruttaantamunu ramalakshmanasugrivula vivarinchaadu.
sundarakanda praamukhyata[maarchu]
ramayanamlo sundarakaandaku visaeshamaina sthaanam undi. sundarakanda paeru gurinchi paina vraasina vishayaalalo aa kaandamu mantrayuktamanii, parayana bhagamanee telupabadindi. sundarakanda paaraayanam cheste kashtaalu tiirutaayanii, talapettina kaaryam vijayavantamoutundanii bahudha vishwaasam undi. brahmandapuranam ee kaandamunu "samasta mantra rajoyam prabalo naatra samsayah" ani, "beejakaandamiti proktam sarvam ramayaneshvasi" ani, "asya sundarakandasya samam mantram na vidyate .. etatpaaraayanaatsidhi naiva bhavedbhuvi, na kenapi bhavetsiddhiriti brahmanusasanam" ani prasamsinchindi. anagaa idhi ramayanamunaku beejakandamu. asamaanamaina mantramu. deeni paaraayanamuna labhinchani siddhi maroka vidhamugaa labhinchadani brahma saasanamu. adhe brahmanda puraanamu ramayanamuloni okkokka kaandamu paaraayanamunaku okkokka phalasiddhini perkontu sundarakanda gurinchi "chandrabimba samakaram vaanchitaardha pradaayakam, hanoomatsevitam dhyayet sundare kaanda uttamam" ani perkonnadi..[1]
sundarakanda parayana vidham[maarchu]
konni prasiddha shlokaalu, padyaalu[maarchu]
telugulo sundara kaanda rachanalu[maarchu]
sundarakanda slokamulu, vyaakhyaanam:: shree man sribhashyam appalaachaaryulavaaru
mottam sundara kaanda sargala jabita[maarchu]
samskruta valmiki ramayanam- sundarakanda shlokaalu - aangla taatparya sahitam [3] Archived 2007-07-23 at the Wayback Machine