ప్రక్షాళన జరిగేనా.. మూసీ శుద్ధి అయ్యేనా..!? -
By PrajatantraDesk	 On May 16, 2022 10:07 pm 12,577
వికారాబాద్‌ ‌జిల్లా అనంతగిరి కొండకోనల్లో పురుడు పోసుకుని పరిసర ప్రాంతాలకు గతంలో జీవ జలాన్ని అందించింది ఆ జీవనది.. ఎంతో సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన ఈ నది వందల కిలోమీటర్లు ప్రవహించి కృష్ణా నదిలో విలీనమై దానికి ఉప నదిగా ఉన్నది. మానవ తప్పిదాలు, స్వార్థ ప్రయోజనాలు, తాత్కాలిక అవసరాల కోసం సహజ వనరులను విచ్చలవిడిగా ధ్వంసం చేస్తుండడంతో నేడు కాలుష్య కాసారమై దేశంలోనే అత్యంత ప్రమాదకర నదుల సరసన చేరింది. పరిశ్రమల వ్యర్థ విషపూరిత రసాయనాలు, హాస్పిటళ్ల వ్యర్థాలు, డ్రైనేజీ మురుగు నీరు, చివరికి చెత్తాచెదారాలు.. మాంసపు వ్యర్థాలు, జంతు కళేబరాలు.. ఒక్కటేమిటి సర్వం ఇందులోకి డంపింగ్‌ ‌చేసేస్తున్నారు. అదే మూసీ (ముచుకుందా) నది. ఎంతో సుందరమైన నది ఈనాడు తన పూర్వ ప్రాభవం కోల్పోయి ఘోషిస్తుంది.
అప్పటి జీవ నది..ఈనాటి విషపు నది
మూసీ కాలుష్యంతో ప్రజల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం..
మానవ తప్పిదాలతో ధ్వంసమవుతున్న సహజ వనరులు
అత్యంత కాలుష్య నదుల సరసన మూసీ..
పైకి ఆహ్లాదం.. లోన కాలకూట విషం..
(ప్రజాతంత్ర, మేడిపల్లి): ఒకప్పుడు స్వచ్ఛమైన నీటితో పరవళ్లు తొక్కి పచ్చని పంటలతో, జలచరాలతో, స్వచ్ఛమైన గాలి, వాతావరణంలో కళకళలాడిన మూసీ నది పరివాహక ప్రాంతాలు నేడు శవాకారాలుగా మారాయి. ఆనాడు ఈ నీటితో చక్కటి పాడి పంటలతో పాటు అందులో చేపలు, ఎండ్రుకాయలు, రొయ్యల వంటి జలచరాలతో సమృద్ధిగా విలసిల్లింది. అయితే అది గతం..ప్రస్తుతం దీని పరీవాహక ప్రాంతాల్లో ఇప్పుడు ముక్కుపుటాలదిరే దుర్గంధం, దుర్వాసనలు. అప్పట్లో పంట పొలాలకు నెలవుగా ఉండి పచ్చని పంటలతో కళకళలాడేది. ఈ ప్రాంతాల్లో నేడు కాలుష్యపు నీటి కారణంగా వరి పంట దిగుబడి తగ్గిపోయింది. ఆ పండిన పంట సైతం రంగు మారి, తాలు (ఊక) రూపంలో బరువు తక్కువగా పండుతున్నాయని రైతులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇక్కడ పండించిన వరి పంటకు సైతం సరియైన గిట్టుబాటు ధర లభించడం లేదు. ఈ కారణంగా ఇక్కడ బడా భూస్వాములంతా పశుగ్రాసం కోసం వినియోగించే పచ్చి గడ్డి సాగుకు, గడ్డి వ్యాపారులకు అప్పగించి సాగు చేయిస్తున్నారు. చిన్న, సన్నకారు రైతులు మాత్రం తమ పొలాల్లో వరి పండించుకుని అదే ఆహారంగా వినియోగిస్తున్నారు. వికారాబాద్‌ ‌జిల్లా అనంతగిరిలో ఉద్భవించి రంగారెడ్డి జిల్లా, హైదరాబాద్‌ ‌మహానగరం మీదుగా మేడ్చల్‌-‌మల్కాజిగిరి జిల్లాలోని మేడిపల్లి, ఘట్‌కేసర్‌ ‌మండలాల్లోని పీర్జాదిగూడ, పర్వతాపూర్‌, ‌కాచివాని సింగారం, ప్రతాప సింగారం, కొర్రెముల, వెంకటపూర్‌, ఎదులాబాద్‌ ‌తదితర ప్రాంతాల గుండా మూసీ నది ప్రవహిస్తూ యాదాద్రి, నల్గొండ, సూర్యాపేట జిల్లాల మీదుగా కృష్ణానదిలో విలీనమవుతుంది. హైదరాబాద్‌ ‌నగరం చుట్టూ వందలాది కెమికల్‌ ‌కంపెనీలు నెలకొనడం, వ్యర్థాలన్నీ కాలువలు, పైప్‌లైన్లు, మరి కొన్ని ట్యాంకర్ల ద్వారా వాటి నుంచి వెలువడతున్న విషపూరిత రసాయనాలు మూసీలోకి నేరుగా కలిపేస్తుండడంతో దాని పరీవాహక ప్రాంతాల ప్రజల జీవనం, ఆరోగ్యం ప్రమాదంలోకి నెట్టబడుతుంది. ఈ విష రసాయనాలు, ఇతర వ్యర్థాలతో మూసీ నది మురికి కూపంగా, విషపూరితంగా మారుతుండడంతో పరీవాహక గ్రామాల ప్రజల ఆరోగ్యాలపై తీవ్ర దుష్ప్రభావం చూపుఱందని పర్యావరణ వేత్తలు, పరిశోధకులు, వైద్య నిపుణులు ఘోషిస్తున్నారు. పెరుగుతున్న కాలుష్యంతో ఇక్కడి ప్రజల్లో రోగ నిరోధక శక్తి తగ్గిపోతుందని, చర్మ, శ్వాసకోశ తదితర వ్యాధులకు గురవుతున్నారని ఆందోళన వ్యక్తమవుతుంది. మూసీ నీటిలో విషతుల్యమైన పలు రకాల రసాయన పదార్థాలు ఉన్నట్టు శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొంటున్నారు. ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే విష రసాయనాల వల్ల జ్ఞాపక శక్తి సైతం తగ్గిపోతుందని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం మూసీ ప్రక్షాళనకు యుద్ధప్రాతిపదికన నడుం బిగిస్తేనే రాబోయే తరాలకు మేలు చేసినవారమవుతారని, లేదంటే భవిష్యత్తుతరాలకు తీరని అన్యాయం చేసినవారవుతారని హెచ్చరిస్తున్నారు.
నీరు, గాలి కలుషితం..
కాలుష్యం మానవుడిపైనే కాదు పశు పక్ష్యాదులపై ఏవిధంగా ప్రభావాన్ని చూపుతుందో మూసీ పరివాహక ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తే స్పష్టమవుతుంది. కొన్ని సంవత్సరాలుగా పరిశ్రమల నుంచి వెలువడుతున్న విషపూరిత రసాయనాలు క్రమంగా భూమిలోకి చొచ్చుకుపోయి భూగర్భ జలాలు కలుషితమవడానికి కారణమవుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు. ఇక్కడి పరీవాహక గ్రామాల్లో బోర్లు వేసి సంబధిత గ్రామ పంచాయతీలు సరఫరా చేస్తున్న నీటిని వాడుక నీరుగా ఉపయోగించినా, స్నానాలు చేసినా దురదలు, దద్దుర్లు వొస్తున్నాయని స్థానికులు వాపోతున్నారు. గతంలో రజకులు ఈ నీటితోనే బట్టలు ఉతికేవారు. కానీ ప్రస్తుతం వ్రహిస్తున్న మురుగు నీటి పుణ్యమా అని బట్టలు ఉతికే పరిస్థితులు ఎంతమాత్రం లేక జీవనోపాధిని కోల్పోయే పరిస్థితులు దాపురించాయని ఆందోళన చెందుతున్నారు. కేవలం ఈ ప్రాంతాల గాలి సోకితే చాలు బంగారు, వెండి ఆభరణాలు నల్లగా మారి సహజత్వాన్ని కోల్పోతున్నాయని స్థానికులు పేర్కొంటున్నారు. ఇక ఇత్తడి, రాగి వంటి వాటి సంగతి చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు. బిందెలు, బక్కెట్లు, ఇతర పాత్రలు నల్లగా మారి ఇనుమును తలపిస్తాయి. దీంతో ఇక్కడి ప్రాంతాల్లోని ప్రజలు ఇత్తడి, రాగి పాత్రలు కొనడానికి ఆసక్తి చూపడం లేదు.
దోమలకు నెలవు..
మూసీ పరీవాహక ప్రాంతాలు దోమలకు నెలవుగా మారాయి. పగలంతా గడ్డి పొలాల్లో మకాం వేసి పొద్దుగూకే వేళకు జనావాసాల్లోకి చేరి కాటు వేస్తుండడంతో నిద్రలేని రాత్రులు గడపాల్సివొస్తుందని ఇక్కడి ప్రజలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వీటి కాటుకు గురయ్యేవారు మలేరియా, డెంగ్యూ వంటి వ్యాధుల బారిన పడుతూ అనారోగ్యాలకు గురవుతూ మంచాలెక్కుతున్నారు. ప్రజల సుస్తీ స్థానికంగా ఉన్న ఆర్‌ఎం‌పీ, పిఎంపీ డాక్టర్లకు చేతి నిండా పని కల్పిస్తూ, జేబు నిండా డబ్బులు నింపుతున్నాయి. దోమల నివారణకు ఫాగింగ్‌ ‌చేయాల్సి ఉన్నా ఆయా గ్రామ పంచాయతీలు నిధుల లేమితో ఏమీ చేయలేకపోతున్నాయి.
మూసీ నది కాలుష్యంతో జల జీవాలు దాదాపు అంతరించిపోగా పశు సంపద కూడా క్రమేపీ కనుమరుగవుతుంది. అప్పట్లో ప్రతి ఇంటికి బర్రెలు, ఆవులు ఉండేవి. ఈ ప్రాంతాల నుంచి నిత్యం హైదరాబాద్‌ ‌నగరానికి పాలు తీసికెళ్లి వ్యాపారాలు అమ్ముకునే వారు. అటువంటిది ఈ ప్రాంతాల్లోని చాలా గ్రామాల్లో వేళ్ల మీద లెక్క పెట్టేలా పశు సంపద చేరుకుంటుంది. దీంతో ఇక్కడ కూడా ప్యాకెట్‌ ‌పాలు కొనాల్సిన దుస్థితి నెలకొంది. ఈ నీళ్లు తాగిన పశువులు సూడి నిలవక వట్టి పోతున్నాయి. ఈ పశువులను సాకలేక పాడిరైతులు దలారులకు తక్కువ ధరలకు అమ్ముకుంటున్నారు. వాటిని కొనుగోలు చేసిన దలారులు పశువులను కబేళాలకు చేరవేస్తున్నారు.
నది పరీవాహక ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తే ఆంధప్రదేశ్‌లోని కోనసీమను తలపించేలా అగుపడతాయి. పచ్చని పొలాలు, అనేక రకాల చెట్లు, చల్లని గాలులతో ఆహ్లాదకరమనిపిస్తుంది. అయితే ఇది పైకి మాత్రమే. ఈ నీటితో సాగవుతున్న దాన్యం, కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పండ్లు ఆరోగ్యానికి ఏ మాత్రం క్షేమం కాదని శాస్త్రవేత్తలు కుండబద్దలు కొడుతున్నారు. ఇక్కడి నీరు, గాలికి బంగారు, వెండి నగలు, ఇత్తడి, రాగి పాత్రలు తమ సహజత్వాన్ని కోల్పోయి నల్లగా మారిపోతున్నాయి. వాడుకలో ఉన్న వస్తువులే కాకుండా ఉపయోగించకుండా మూలనపడేసిన పాత్రలు సైతం నల్లగా మారిపోతున్నాయంటే ఇక్కడి వాతావరణ కాలుష్యం ఏ స్థాయిలో ఉందో అర్ధం చేసుకోవచ్చు. లోహాలే ఇంతలా రంగుమారిపోతుంటే మరి ఇక్కడ నివసిస్తున్న మానవాళి, జంతుజాలం ఆరోగ్యం ఎంత ప్రమాదకర స్థితిలోకి నెట్టబడుతున్నాయో స్పష్టమవుతోంది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తాత్సారం చేయకుండా యుద్ధ ప్రాతిపదికన మూసీ నదిని పూర్తిగా ప్రక్షాళనకు నడుంబిగిస్తేనే ఈ ప్రాంతాల్లోని భవిష్యత్తు తరాలు ఆరోగ్యంతో మనగలిగే అవకాశం ఉంది.
prakshaalana jarigena.. moosee suddhi ayyena..!? -
By PrajatantraDesk	 On May 16, 2022 10:07 pm 12,577
vikarabadi ejilla anantagiri kondakonallo purudu posukuni parisara praantaalaku gatamlo jeeva jalaanni andinchindi aa jeevanadi.. entho sudeergha charitra kaligina ee nadi vandala kilometerlu pravahinchi krishna nadilo vileenamai daaniki upa nadigaa unnadi. manava tappidaalu, swaartha prayojanaalu, taatkaalika avasaraala kosam sahaja vanarulanu vichchalavidigaa dhwamsam chestundadamto nedu kalushya kasaramai desamlone atyanta pramaadakara nadula sarasana cherindi. parisramala vyartha vishapuurita rasaayanaalu, haspitalla vyardhaalu, drinagey murugu neeru, chivariki chettaachedaaraalu.. maamsapu vyardhaalu, jantu kalebaralu.. okkatemiti sarvam induloki dampingli echesestunnaru. adhe moosee (muchukunda) nadi. entho sundaramaina nadi eenaadu tana puurva praabhavam kolpoi ghoshistundi.
appati jeeva nadi..eenaati vishapu nadi
moosee kaalushyamtho prajala aarogyampai prabhaavam..
manava tappidaalato dhvamsamavutunna sahaja vanarulu
atyanta kalushya nadula sarasana moosee..
paiki aahlaadam.. lona kaalakuuta visham..
(prajaatantra, medipalli): okappudu swachchamaina neetitho paravallu tokki pachani pantalatho, jalacharaalatho, swachchamaina gaali, vaataavaranamlo kalakalalaadina moosee nadi parivaahaka praantaalu nedu savaakaaraalugaa marai. aanaadu ee neetitho chakkati paadi pantalatho paatu andulo chepalu, endrukaayalu, royyala vanti jalacharaalatho samruddhigaa vilasillindi. ayithe adhi gatam..prastutam deeni pariivaahaka praantaallo ippudu mukkuputaladire durgandham, durvaasanalu. appatlo panta polaalaku nelavugaa undi pachani pantalatho kalakalaladedi. ee praantaallo nedu kaalushyapu neeti kaaranamgaa vari panta digubadi taggipoyindi. aa pandina panta saitam rangu maari, taalu (ooka) roopamlo baruvu takkuvagaa pandutunnaayani raitulu aandolana vyaktam chestunnaru. ikkada pandinchina vari pantaku saitam sariyaina gittubaatu dhara labhinchadam ledu. ee kaaranamgaa ikkada bada bhuswamulanta pasugraasam kosam viniyoginche pachi gaddi saaguku, gaddi vyaapaarulaku appaginchi saagu cheyistunnaru. chinna, sannakaaru raitulu maatram tama polaallo vari pandinchukuni adhe aahaaramgaa viniyogistunnaaru. vikarabadi ejilla anantagirilo udbhavinchi rangareddy jilla, hyderabade timaanagaram meedugaa medchalle-emalkajigiri jillaalooni medipalli, ghtikesare emandalaalloni peerjaadiguda, parvatapurim, tekachivani singaram, prataapa singaram, korremula, venkatapure, edulabad yetaditara praantaala gunda moosee nadi pravahistuu yaadaadri, nalgonda, suryapeta jillala meedugaa krushnaanadilo vileenamavutundi. hyderabade enagaram chuttu vandalaadi kemikale checompaneelu nelakonadam, vyarthaalannii kaaluvalu, pipelinelu, mari konni tankerla dwara vaati nunchi veluvadatunna vishapuurita rasaayanaalu mooseeloki nerugaa kalipestundadamto daani pariivaahaka praantaala prajala jeevanam, aarogyam pramaadamloki nettabadutundi. ee visha rasaayanaalu, itara vyardhaalatho moosee nadi muriki koopamgaa, vishapuuritamgaa maarutundadamto pariivaahaka gramala prajala aarogyaalapai teevra dushprabhavam chuupaendani paryaavarana vettalu, parisodhakulu, vaidya nipunulu ghoshistunnaru. perugutunna kaalushyamtho ikkadi prajallo roga nirodhaka sakti taggipotundani, charma, swaasakosha taditara vyaadhulaku guravutunnarani aandolana vyaktamavutundi. moosee neetilo vishatulyamaina palu rakala rasayana padaarthaalu unnattu saastravettalu perkontunnaru. aarogyaaniki haani kaliginche visha rasaayanaala valla ghnaapaka sakti saitam taggipotundani vaidyulu hecharistunnaru. prabhutvam moosee prakshaalanaku yuddhapraatipadikana nadum bigistene raboye taraalaku melu chesinavaaramavutaarani, ledante bhavishyattutaraalaku teerani anyayam chesinavaaravutaarani hecharistunnaru.
neeru, gaali kalushitam..
kaalushyam maanavudipaine kaadu pashu pakshyaadulapai evidhamgaa prabhaavaanni chuuputundoe moosee parivaahaka praantaalanu pariseeliste spashtamavutundi. konni samvatsaraalugaa parisramala nunchi veluvadutunna vishapuurita rasaayanaalu kramangaa bhoomiloki chochukupoyi bhugarbha jalaalu kalushitamavadaaniki kaaranamavutunnaayani saastravettalu antunnaru. ikkadi pariivaahaka graamaallo borlu vesi sambadhita grama panchaayatiilu sarafara chestunna neetini vaaduka neerugaa upayoginchinaa, snaanaalu chesina duradalu, daddurlu vostunnaayani sthaanikulu vaapotunnaaru. gatamlo rajakulu ee neetithone battalu utikevaaru. cony prastutam vrahistunna murugu neeti punyama ani battalu utike paristhitulu entamaatram leka jeevanopaadhini kolpoye paristhitulu daapurinchaayani aandolana chendutunnaru. kevalam ee praantaala gaali sokithe chaalu bangaaru, vendi aabharanaalu nallagaa maari sahajatvaanni kolpotunnayani sthaanikulu perkontunnaru. ika ittadi, raagi vanti vaati sangati cheppaalsina avasarame ledu. bindelu, bakketlu, itara paatralu nallagaa maari inumunu talapistaayi. deentho ikkadi praantaallooni prajalu ittadi, raagi paatralu konadaaniki aasakti chuupadam ledu.
domalaku nelavu..
moosee pariivaahaka praantaalu domalaku nelavugaa marai. pagalanta gaddi polaallo makam vesi podduguke vaelaku janaavaasaalloki cheri kaatu vestundadamto nidraleni raatrulu gadapalsivostundani ikkadi prajalu aandolana vyaktam chestunnaru. veeti kaatuku gurayyevaaru maleria, dengue vanti vyaadhula baarina paduthoo anaarogyaalaku guravutuu manchaalekkutunnaaru. prajala susti sthaanikamgaa unna areempy, pmp doctorlaku cheti ninda pani kalpistuu, jebu ninda dabbulu nimputunnaayi. domala nivaaranaku faginge echeyalsi unna aayaa grama panchaayatiilu nidhula lemitho emi cheyalekapotunnayi.
moosee nadi kaalushyamtho jala jeevaalu daadaapu antarinchipogaa pashu sampada kuudaa cramepy kanumarugavutundi. appatlo prati intiki barrelu, aavulu undevi. ee praantaala nunchi nityam hyderabade yenagaraaniki paalu teesikelli vyaapaaraalu ammukune vaaru. atuvantidi ee praantaallooni chala graamaallo vaella meeda lekka pettela pashu sampada cherukuntundi. deentho ikkada kuudaa packete epaalu konalsina dusthiti nelakondi. ee neellu taagina pasuvulu suudi nilavaka vatti potunnayi. ee pasuvulanu saakaleka paadiraitulu dalaarulaku takkuva dharalaku ammukuntunnaru. vaatini konugolu chesina dalaarulu pasuvulanu kabelalaku cheravestunnaru.
nadi pariivaahaka praantaalanu pariseeliste aandhapradeshamloni konaseemanu talapinchela agupadataayi. pachani polaalu, aneka rakala chetlu, challani gaalulatho aahlaadakaramanipistunda. ayithe idhi paiki matrame. ee neetitho saagavutunna daanyam, kuuragaayalu, aakukuuralu, pandlu aarogyaaniki e maatram kshemam kaadani saastravettalu kundabaddalu kodutunnaru. ikkadi neeru, gaaliki bangaaru, vendi nagalu, ittadi, raagi paatralu tama sahajatvaanni kolpoi nallagaa maaripotunnaayi. vaadukalo unna vastuvule kakunda upayoginchakundaa moolanapadesina paatralu saitam nallagaa maaripotunnaayante ikkadi vaataavarana kaalushyam e sthaayilo undo ardham chesukovachhu. lohale intalaa rangumaripotunte mari ikkada nivasistunna maanavaali, jantujaalam aarogyam entha pramaadakara sthitiloki nettabadutunnayo spashtamavutondi. kendra, rashtra prabhutvaalu taatsaaram cheyakunda yuddha praatipadikana moosee nadini puurtigaa prakshaalanaku nadumbigistene ee praantaallooni bhavishyattu taraalu aarogyamtho managalige avakaasam undi.