మార్పు 40 – తెలుగు తూలిక
మార్పు 40
ప్రభాస్రావుగారింటికి వచ్చిన కవిగారు దేశసంచారం అయింతరవాత తిరిగి వస్తూ మరో ప్రముఖకవి పరమేశ్వర శర్మగారిని వెంట బెట్టుకు వచ్చేరు. క్షుణ్ణంగా శాస్త్రాలూ ప్రబంధాలు చదువుకున్న పండితులు ఆయన.
శర్మగారు కూడా ఇక్కడికొచ్చే ప్రముఖలందరిలాగే ఆధునిక సంప్రదాయసిద్ధమైన ఉత్తరఅమెరికా జైత్రయాత్ర ముగించుకుని వచ్చేరు. దాదాపు పాతిక తెలుగు కుటుంబాలున్న అన్ని పట్టణాల్లోనూ సభలూ సందర్శించి వారు కప్పిన శాలువాలన్నీ మూటగట్టుకొచ్చేరు. అవే అయేయి ఒక సూట్‌కేసు
అట్టహాసంగా జరిగిన సభలరభసలన్నీ వినడానికి ఉత్సాహపడుతూ మనందరితో పంచుకోడానికంటూ మరో సభ పెట్టించేరు ప్రభాస్రావూ, సుందరమూ. సభ అంటే కాదు. ప్రభాస్రావుగారింట్లో సమావేశమై విశేషాలు చెప్పుకున్నారు. చాలామంది ఉన్నారు కనక వారందరిపేర్లూ రాసుకుంటూ పోతే మీకందరికీ అయేమయం అయిపోయే అవకాశం ఉంది కనక ఎవరు ఏం అన్నారని కాక అక్కడ ఆరోజు జరిగిన సంభాషణలు రాస్తాను. మామూగా సభల్లో జరిగేది అంతే కదా. ఫలానా సభలో ఎవరు ఏం మాటాడేరు అంటే ఎంతమంది చెప్పగలరంటారు చెప్పండి. మహా అయితే, బాగా మాటాడేరంటారు, సభ ఘనంగా జరిగిందంటారు. అంత గొప్ప వక్తని ఎక్కడా చూడలేదంటారు. అంతే గానీ ఇదీ ఆయన లేక ఆవిడ చెప్పిన కొత్తసంగతి అని చెప్పరెవరూ. పోనీ, పేపర్లలో చూసి ఆ వార్తలే చెప్పేద్దాం అన్నా ఆ విలేఖరులు కూడా తమకి తోచింది రాస్తారే కానీ వక్తలు చెప్పిన ముక్కలు కావు కదా. ఆమధ్య నాపుస్తకం ఒకటి హైదరాబాదులో పుస్తకావిష్కరణ చేస్తే, నేను అక్కడ సభలో నాకథలగురించి, అనువాదాలగురించి మాటాడేనేనని, ఆ సంస్థవారు నన్ను దుశ్శాలువలతో సత్కరించేరనీ రాసేరు ఓ ప్రముఖ పత్రికలో. దానిమీద నాస్నేహితులు "అదేమిటి, ఇండియావచ్చి, నాకు ఫోనైనా చెయ్యకుండా వెళ్ళిపోయేవా?" అని పడతిట్టేరు. ఎందుకులెండి. ఈ విలేఖరులకథలు చెప్పుకుంటే సిగ్గు చేటు. ఇహ ఇక్కడ కథ –
"అయితే ప్రముఖులెవరెవరు వచ్చేరు?"
"మీరలా అడిగితే ఎలా అండి? వచ్చినవారందరూ ప్రముఖులే కదా. ప్రముఖులు కాకపోతే ఎందుకు పిలుస్తారూ?"
"అందులోనూ కుటుంబాలకి కుటుంబాలు. ప్రముఖకుటుంబం అనాలేమో – వెనకటికి వేదంవారూ, తుమ్మలవారూ అనేవాళ్ళం కానీ ఇప్పుడు ఓ మాధవో, ఓ అఖిలో పిలవబడితే. వచ్చినవారు వారి పిల్లా, మేకా, సకుటుంబసపరివారసమేతంగా కనీసం నలుగురుంటారన్నమాట."
"అంతే కద. వెనక ఇంటిపేర్లు అంటే వంశంపేర్లు. ఫలానా పావులూరివారి చిన్నవాడు, గోపంసెట్టిగారి కోడలూ అంటే ఘనం. ఇప్పుడు భర్తలపేర్లూ, తండ్రులపేర్లూ పెట్టుకోడంతో అక్కడికక్కడ ఆముగ్గురు మాత్రమే కుటుంబం అయిపోయింది. మళ్ళీ పిల్లలు పెద్దవాళ్ళయేసరికి వాళ్లింటిపేరు నాన్నపేరే కదా."
"సర్లెద్దురూ. ఇంటిపేర్లకేం గానీ, ఇంతకీ సత్కారాలు ఎవరెవరికేమిటి?"
"అబ్బో, చాలామందికే చేసేరండీ. అనేకరంగాల్లో ప్రముఖులు కదా. వెనకంటే ఏదో సాహిత్యం, సంగీతం, నాటకం అంటూ నాలుగో అయిదో రంగాలు. ఇప్పుడు పుట్టగొడుగుల్లా ఎన్ని రంగాలంటారు. అందులోనూ interdisciplinary studies వచ్చేక ఈరంగం ఆరంగం రంగరించి మరో రంగం తయారు చెయ్యడం లేదూ అలాగే సత్కారాలమాట వచ్చేసరికి సత్తెనకాయల్లా … "
"హాహా, భలే చెప్పేరు. ఏరంగాలో మీకు తెలీదందురూ."
"రంగాలు తెలీనప్పుడు రంగాల్లో ప్రముఖులెవరో మాత్రం ఎలా తెలుస్తుందీవిడకి. మీరు ఈవిణ్ణి వదిలేయండి."
"హా, నన్నొదిలేస్తానంటారా? ఆ సత్కరింపబడినవారిలో నేనున్నా."
"ఓహో, మీకూ దుశ్శాలువలు కప్పేరన్నమాట."
"దుశ్శాలువలంటే దుష్టులకు కప్పే శాలువ అనా?"
"నేనూ అలాగే అనుకున్నా కానీ రామకృష్ణరావుగారు చెప్పేరు అది ద్విశాలువట. ఎప్పుడూ కూడా ఒక్కటి ఇవ్వకూడదుట. అంచేత రెండిస్తారుట."
"అయితే మీక్కూడా రెండిచ్చుకున్నారన్నమాట."
"లేదండీ. నాకు శాలువ వద్దన్నాను. వాళ్ళేమో నామాట మరీ సీరియస్‌గా తీసుకుని ముఖ్యఅతిథి, అదేలెండి మేమందరం ప్రముఖ అతిథులం కానీ, ముఖ్యఅతిథిగారు ప్రముఖగాయని వేరే ఉన్నారు ఈశ్వరిగారని … ఇంతకీ ముఖ్యఅతిథికి మాత్రం నలుగురో పదిమందో దుశ్శాలువ అంటే రెండు కాదులెండి తలొక సంఘం తరఫున తలొక శాలువ కప్పేరు. అక్కడికే ఆవిడ ఆబరువుకి కుంగిపోయేరు. పైగా ఎండలొకటీ… పాపం, ఆవిణ్ణి చూస్తే నాకు తెగ జాలేసింది."
"మరి నీ శాలువా ఏదీ?"
"నాకు శాలువ వొద్దన్నాను కదా. నేనయితే నాకొక్కదానికే వద్దన్నాను కానీ వాళ్ళు అపార్థం చేసుకున్నారో ఏమో మిగతా ముప్ఫైతొమ్మిదిమంది సత్కారగ్రహీతలకి కూడా కప్పకుండా దాటించేసేరు."
"అయ్యో, పోన్లెండి, ఆపక్కనున్న ఏ కూరగాయలదుకాణంలోంచో పూలగుత్తులు తెప్పించి తలొటీ ఇస్తే పాయె. సత్కారం అంటే సత్కారమే కానీ అణాపైసలు లెక్కలు చూస్కుంటారేంటి."
"అదీ కొంతవరకే జరిగిందిలెండి. అన్ని గుత్తులు ఎక్కడ దొరుకుతాయి?"
"మరేం చేసేరు?"
"బహు సుందరంగా నవ్వుతూ పేర్లు పిలిచేరు. మాపేర్లు వినిపించగానే లేచి స్టేజిమీదకెళ్ళి నించున్నాం ముఖ్య అతిథివెనక వరస తీరి."
"వేడుక చెలికత్తెలలాగా?"
"ఐదోక్లాసులో వెనకబెంచీలో కూర్చుని గోలచేసే కుర్రాళ్ళని వరసగా పిలుస్తారు చూడండి, అలాగే."
"బాగుందిలే. ఇంతకీ నువ్వేం మాటాడేవు. అసలు కార్యక్రమం ఏమిటి?"
"కార్యక్రమం అంటూ కాయితం ఉన్నట్టు కనిపించలేదు."
"నువ్వడగలేదా?"
"అడుగుతూనే ఉన్నాను. నాకీసంగతి తెలిసిందగ్గర్నుంచీ. ఎప్పటికప్పుడే ఏదో చెప్తారు. మర్నాటికి మారిపోతుంది. ఇక్కడంటారు చూడు as it goes అని. ఆరోజు ఆలా కార్యకలాపాలు జరుగుతుండగా కార్యక్రమం ఏర్పడిందన్నమాట."
"ఇంతకీ నువ్వేం మాటాడేవో చెప్దూ."
"మీరేంటి ఆవిణ్ణలా గొడవ పెట్టేస్తారు. ఇదసలు స్పీచిల సభ కాదండీ. సత్కారసభ. అంచేత పెళ్ళిళ్ళలో సందర్పణవడ్డనలా ఒకొకరినే పిలిచేసి, వారి ప్రత్యేకరంగం చెప్పో చెప్పకో పత్రాలో పలకలో ఇచ్చేసి పంపేయడమే. ఫొటోల్లో మాత్రం పకడ్బందీగా పలకలందుకుంటున్నవేళ చిరునవ్వుతో కెమేరావేపు చూసేలా చూసుకున్నారు. అంతే."
"పోన్లెండి. మీకు పలకలిచ్చి, కుఠోలేనా తీసేరు. వెనకోసారి నాసభలో ఏదో పుస్తకావిష్కరణ పెట్టినప్పుడు ఆపుస్తకరచయిత ఆప్తులు పదిమందీ ఆపుస్తకం అంతా మూడుసార్లు చదివడం పూర్తి చేసేవేళకి హోటలువారొచ్చి టైమయిపోయింది. ఖాళీ చెయ్యాలన్నారు. దాంతో నాస్పీచి మర్నాడు ఏదో ఎలిమెంటరీస్కూలు పాకలో పెట్టేరు. కార్యకర్తలేమో వచ్చినవారందరినీ తిరిగి రావాలని మరీ మరీ కోరేరు కానీ ఆహూతులకి అంత సరదా లేదేమో మర్నాడెవరూ రాలేదు."
"పత్రికలవాళ్ళయినా రాలేదా?"
"ఎవరో ఒకాయన వచ్చేడు. ఆయన మిగతావారికి చెప్తాట్ట నేనేం మాటాడేనో. తమిళుడిలా ఉన్నాడు. ఆయనకి తెలుగొచ్చో రాదో నాకనుమానమే."
అక్కడ కూడినవారిలో రాఘవేంద్రపురందరశర్మగారు పెద్దవారు. నేనూ, సిరి ఆయనపక్కన చేరేం.
"వెనకటిరోజుల్లో ఈ సాహిత్యసభలు ఇలాగే జరిగేవాండి?" అన్నాను. పై రిపోర్టులన్నీ వింటుంటే నాకు మనసు జావగారి పోతోంది. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారూ. పురిపండా అప్పలస్వామిగారు, తల్లావఝ్ఝల శివశంకరస్వామిగారూ, వేదం వెంకటరాయశాస్త్రిగారూ, వేలూరి శివరామశాస్త్రిగారూ, తిరుపతి వెంకటకవులూ – ఇలాటివారు సభలంటూ జరిపితే ఇలా జరిగివుంటుందని అనుకోలేకపోతున్నాను. ఆరోజుల్లో సాహిత్యసభలంటే సాహిత్యంగురించే మాటాడేవారనీ, ఫొటోలూ, పూలదండలూ ముఖ్యం కాదనీ నామనసు పదే పదే చెబుతోంది. నాకెలా తెలిసంటే చెప్పలేను కానీ సాహిత్యాభిమానులన్నవారు ఇంత లేకిగా ఉంటారని మాత్రం అనుకోడానికి మనసొప్పడం లేదు. అప్పట్లో దుశ్శాలువలు కప్పడం, గండపెండేరాలు తొడగడం, కనకాభిషేకాలు చెయ్యడం ఉండొచ్చు కానీ అవే ప్రధానం అయి, సత్కరింపబడినవారికృషిగురించి ఒక్కమాట కూడా లేకపోవడం ఎప్పుడయిపోయిందో తెలీడం లేదు."
నాఆలోచన గుర్తించేరేమో ఆయన నిట్టూర్చేరు. "అమ్మా, మీకు కనీసం ఆ తలపు అయినా కలిగింది. ఇన్ని ఊళ్లు తిరిగేను. ఇన్ని దుప్పట్లు నొల్లుకొచ్చేను కానీ ఒక్కరయినా మీరేం రాసేరని అడగలేదు. ఫలానా కావ్యంమీద కాకపోతే కవితమీద, కథమీద మీ అభిప్రాయం ఏమిటి? అని అడుగుతారేమోనని చూసేను. కానీ ఎవరికీ ఆధ్యాసే ఉన్నట్టు లేదు. అందులో కొందరయితే నేనిప్పుడే కలం పట్టి ఏదో ఒకటో రెండో కవితలు రాసేననుకుని, వృద్ధిలోకి వస్తానని నన్ను దీవించేరు. మరొకబ్బాయి 'అయ్యో, మీకవిత్వం అంతా ఏకధారగా చదివేశాను' అంటూ గబగబ నాలుగు పద్యాలు చదివేశాడు."
"బాగుందండీ. కనీసం ఒక్కరైనా ఉన్నారు కదా మీకవిత్వం చదివినవారు."
"లేదమ్మా. అది నారచన కాదు. అతనికి ఆమాత్రం నోటికొచ్చింది కదా అని సంతోషించాలంతే."
"అదేదో హస్తఫలకం ఉంది చూడూ, ఐఫోనో ఐపాడో ఏదో అది చూసుకుంటూ చదివినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు. కంఠతా పట్టడం అనాగరీకం అనిపించుకుని ఆనందించే స్థితిలో ఉన్నాఁవిప్పుడు"
"అంటే మీసాహిత్యకృషిగురించి తెలిసినవారెనరూ లేరా అక్కడ?"
"నాసాహిత్యం కాదు, ప్రతివారూ సాహిత్యపిపాసువులే. మనం ఏం చేసేం అన్నదానికన్నా వారిరచనలు ప్రచారం చేసుకోడంతోనే సరిపోయింది. మీరేం చేసేరు అని మనం అడిగినప్పుడల్లా ఎంతో ఉత్సాహంతో ఆపకుండా గంటలతరబడి మాటాడతారు. వారిపుస్తకాలు పంచిపెడతారు."
"మరి కొత్తగా రంగప్రవేశం చేస్తున్నవారికి అదొక్కటే కదండీ దారి వారిరచనలగురించి నలుగురికి తెలియడానికి."
"నాకేమీ కొత్తా పాతా తేడా కనిపించలేదు. అందరూ అంతే. తమని తాము ప్రచారం చేసుకోడమే యుగధర్మం అయిపోయింది. కానీ కొంతకాలం సాహిత్యకృషి చేసినవారితో మాటాడ దలుచుకున్నప్పుడు వారేం రాసేరో కాస్త చదివి దానిమీద ప్రశ్నలడిగితే చర్చకి అవకాశం ఉంటుంది కదా."
"అంటే అక్కడెవరూ మీరచనలగురించి అడగలేదా?"
"మీరు మరీ అంత కట్టె విరిచి పొయ్యిలో పెట్టినట్టు అడిగితే, నాక్కూడా అలాగే అనిపిస్తోంది. నేను కూడా నారాతలగురించి మాత్రమే ఆలోచిస్తున్నానా అని."
నాలుక్కరుచుకున్నాను. "క్షమించండి. నేనలా అనడంలేదు. మీరు అర్థశతాబ్దంగా విస్తృతమైన కృషి చేసేరు. నాకు తెలుసు. పోనీ సాహిత్యసభలు ఎలా ఉండాలో చెప్పండి."
"నువ్వు నోరి నరసింహశాస్త్రిగారి రుద్రమదేవి చదివేవా అమ్మా."
"చాలాకాలం అయిందండీ చదివి. అట్టే గుర్తు లేదు."
"ఆయన రాసిన చారిత్ర్యకనవలలన్నిటిలోనూ కవిపండితులచర్చలు వివరిస్తారు. ఉదాహరణకి రుద్రమదేవిలో ఒక అధ్యాయం ఉంది చూడు. పల్లవరాజు కొప్పెరుంజింగని ఆంధ్రదేశం ఆక్రమించుకోడానికి వచ్చి వశిష్ఠగోదావరితీరంలో స్థావరం ఏర్పరుచుకున్న సందర్భం. ఆయన సరసుడు, లలితకళలందు విశేషంగా ఆదరము గలవాడు. యుద్దానికి వచ్చినప్పుడు తనతో వేదవేదాంగ. శాస్త్రపారంగతులైన విద్వాంసులనీ, నటులనీ, పండితులనీ తీసుకొచ్చి సాహిత్య, నాటక, గానకళావినోదాలు ఏర్పటు చేసి తాను ఆనందించి స్థానికులని ఆనందింపజేసేవాడు. ఒకసారి స్థానిక వేదపండితులని ఆహ్వానించి, వారిసమక్షంలో "ఊరుభంగం" నాటకం వేయించేరుట. ఆనాటకంలో అపాణీనీయాలూ, సంప్రదాయవిరుద్ధమయిన యుధ్దాలు ఉండడంతో గోదావరితీరంలోని వైదికబ్రాహ్మణులు కృద్ధులయి, సభ విడిచి వెళ్ళిపోతే రాజుగా వారిచర్య తనకి అవమానం అయినా సభ్యత పాటించి వారిని వారించక వదిలిపెట్టేడుట. ఆనాడు రాజులకి పండితులయందు గల గౌరవభావం అటువంటిది."
"ఆకాలంలో పండితులూ. పాండిత్యాన్ని ఆస్వాదించేవారూ కూడా పరిమితసంఖ్యలో ఉండేవారు. ఇప్పుడు పాఠకులసంఖ్య పెరిగింది. వారి అవగాహన సరళి మారింది. ఇమీరన్నట్టు ఆ సంప్రదాయమే వేరు. ఇప్పుడు అలా జరగగలదని మనం ఆశించవచ్చునా?" అన్నాను నెమ్మదిగా, సందేిస్తూ.
"నిజమే. మనం ఆ వాతావరణం ఇప్పుడు కోరడం సమంజసం కాదు. నిన్నా మొన్నా జరిగిన సాహిత్యసమాలోచనలు చూసినా ఇంత అధ్వాన్నంగా అనిపించదు పరిస్థితి. సాధారణంగా విశేషమైన కృషి చేసినవారో, అసామాన్యమైన ప్రతిభ చూపినవారో అయినప్పుడే జరిగేవి భారీఎత్తున సత్కారాలు. ఆసభలో వారికృషిగురించి విపులంగా ఒకరిద్దరు మాటాడేవారు. తరవాత ఆ సత్కారగ్రహీత కూడా సాహిత్యపరమైన తమ అనుభవాలు, సమకాలీనసాహిత్యంలో ఏదో ఒక అంశం తీసుకుని విపులంగా చర్చిస్తూ మాటాడేవారు. ఇలాటి ఉపన్యాసాలద్వారా సభాసదులకి సాహిత్యచరిత్రగురించి నాలుగు ముక్కలు వినే అవకాశం, తెలుసుకునే అవకాశం కలిగేది. ఇప్పుడు సభల్లో శాలువాలూ, పూలదండలూ, ఫొటోలూ మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి కానీ మరేం తెలియడం లేదు."
"పూర్వం ఇన్ని సన్మానాలూ, ఇన్ని బహుమానాలూ లేవు."
"కొన్ని చోట్ల చెట్టుపేరు చెప్పి కాయలమ్ముకోడం కనిపిస్తోంది. పెద్దపేరున్న ఒకరిని పిలవడం, కార్యక్రమం అంతా తమ ప్రచారాలకి వినియోగించుకోడం."
"ఇందాకా మీరన్నట్టు ఇప్పుడు ఇదే యుగధర్మం. మరి దీనివల్ల సాహిత్యానికి మేలు జరగదంటారా?"
"ఏమో మేలేమిటో ఎలా జరుగుతుందో నాకు తెలీడం లేదు. ధర్మప్రచారం, నీతిప్రచారం పోయి ఆత్మప్రచారమే ధ్యేయం అయిపోయింది. నీలాటి ఒకరో ఇద్దరో నేను చేస్తున్న కృషి గొప్పగా ఉందని నాతో అంటారు కానీ మరే సభల్లోనూ ఉపన్యాసాల్లోనూ, వ్యాసాల్లోనూ కనిపించదు. మరి నేను చేస్తున్న కృషి నిలవడానికి ఆస్కారం ఏదీ? అలాటి ఆస్కారం లేదు కనక అది చరిత్రలో నిలవదగినది కాదా అన్న అనుమానం కూడా వస్తుంది కదా. అలా ఆలోచిస్తుంటే ఏ సాహిత్యం కాలానికి నిలుస్తుంది? ఎలా నిలుస్తుంది? ఇలా ప్రచారం చేసుకుంటే తప్ప నిలవదు అనుకుంటే ఈ ప్రచారాలకి అలవాటు పడని నాతరం రచయితలకృషి అంతర్థానం కావలసిందేనా? ఇవీ నాప్రశ్నలు. ఇవి ఒఖ్ఖ నారచనలగురించే నేను అడగడంలేదు. ఎంతో సాహిత్యం మరుగున పడిపోతోంది. ఈనాడు లతవంటి ఎంతోమంది రచయితలసాహిత్యం అందుబాటులో లేదు. ఇప్పుడు ఉన్నమాతరం గతించిపోయేక, వారిగురించి ఎవరికీ తెలీను కూడా తెలీదు. దాన్నిగురించి ఏం చెయ్యాలని అడుగుతున్నాను," అన్నారాయన ఆవేశంతో.
నేను అవాక్కయి చూస్తూ కూర్చున్నాను.
(మే 10, 2012.)
రచయిత మాలతిPosted on 05/10/2012 05/10/2012 Categories మార్పు
4 thoughts on "మార్పు 40"
7:47 ఉద. వద్ద 05/12/2012
C V R Mohan, ఇంకా ఆలోచిస్తున్నాను ఈవిషయం. బహుశా చదువుకున్నవారు, రాస్తున్నవారూ కూడా చాలా ఎక్కువ అవడంచేత, మీడియా కూడా ఉధృతంగా పెరిగిపోవడంచేతా ఈ స్వరచన ప్రచారం అవసరం అవుతోందేమో కానీ వీటన్నటిమధ్య మంచి సాహిత్యం అనిపించుకోదగ్గది కూడా ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతోందేమో అనిపిస్తోంది. ఈవిషయం మరింత వివరంగా పాఠకులు చర్చిస్తే బాగుండు.
7:36 ఉద. వద్ద 05/12/2012
C V R Mohan, అవునండీ ఈ సొంత ప్రచారాలు ఎక్కువయిపోయి, నిజంగా ఎవరిఅభిప్రాయం ఏమిటో, ఏదీ నిజంగా మెచ్చదగ్గ సాహిత్యమో తెలీకుండా పోతోంది. చాలా విచారించవలసినవిషయం.
maarpu 40 – telugu thoolika
maarpu 40
prabhaasraavugaarintika vachina kavigaaru desasanchaaram ayintaravaata tirigi vastuu maro pramukhakavi parameshwara sarmagaarini venta bettuku vacheru. kshunnamgaa saastraaluu prabandhaalu chaduvukunna panditulu aayana.
sarmagaaru kuudaa ikkadikoche pramukhalandarilage aadhunika sampradaayasiddhamaina uttaramerika jaitrayaatra muginchukuni vacheru. daadaapu paatika telugu kutumbaalunna anni pattanaalloonuu sabhaluu sandarsinchi vaaru kappina saaluvaalannii mootagattukocheru. ave ayeyi oka suutekesu
attahaasamgaa jarigina sabhalarabhasalanni vinadaaniki utsaahapadutuu manandaritho panchukodaanikantuu maro sabha pettincheru prabhaasraavuu, sundaramuu. sabha ante kaadu. prabhasraogarintaml samavesamai visaeshaalu cheppukunnaru. chaalaamandi unnaaru kanaka vaarandariperloo rasukuntu pothe meekandarikee ayemayam aipoye avakaasam undi kanaka evaru yem annarani kaaka akkada aaroju jarigina sambhaashanalu raastaanu. maamuugaa sabhallo jarigedi anthe kada. falana sabhalo evaru yem mataderu ante entamandi cheppagalarantaaru cheppandi. mahaa ayithe, baga mataderantaru, sabha ghanamgaa jarigindantaaru. anta goppa vaktani ekkada chudaledantaru. anthe gaanee idhee aayana leka aavida cheppina kottasangati ani chepparevaruu. ponee, peparlalo chusi aa vaartale cheppeddam anna aa vilekharulu kuudaa tamaki thochindi rastare cony vaktalu cheppina mukkalu kaavu kada. aamadhya naapustakam okati hyderabadulo pustakaavishkarana cheste, nenu akkada sabhalo naakathalagurinchi, anuvaadaalagurinchi matadenenani, aa samsthavaaru nannu dussaaluvalatoe satkarincheranii raseru oo pramukha patrikalo. daanimeeda naasnehitulu "ademiti, indiyaavachi, naaku phonaina cheyyakunda vellipoyeva?" ani padatitteru. endukulendi. ee vilekharulakathalu cheppukunte siggu chetu. iha ikkada katha –
"ayithe pramukhulevarevaru vacheru?"
"meerala adigithe ela andi? vachinavaarandaruu pramukhule kada. pramukhulu kakapothe enduku pilustaaruu?"
"anduloonuu kutumbaalaki kutumbaalu. pramukhakutumbam analemo – venakatiki vaedamvaaruu, tummalavaaruu anevallam cony ippudu oo maadhavo, oo akhilo pilavabadithe. vachinavaaru vaari pilla, meka, sakutumbasaparivaarasametam kaneesam naluguruntaarannamata."
"anthe kada. venaka intiperlu ante vamsamperlu. falana paavulurivaari chinnavaadu, gopamsettigaari kodaluu ante ghanam. ippudu bhartalaperlu, tandrulaperloo pettukodamtho akkadikakkada aamugguru matrame kutumbam ayipoyindi. mallee pillalu peddavallayesariki vallintiperu nannapere kada."
"sarledduru. intiperlakem gaanee, intakee satkaaraalu evarevarikemiti?"
"abbo, chaalaamandike cheserandi. anekaramgaallo pramukhulu kada. venakante edho saahityam, sangeetam, naatakam antuu naalugo ayido rangaalu. ippudu puttagodugulla enni rangaalantaaru. anduloonuu interdisciplinary studies vacheka eerangam aarangam rangarinchi maro rangam tayaaru cheyyadam ledhoo alaage satkaralamata vachesariki sattenakayalla u "
"hahaa, bhale chepperu. erangaalo meeku teleedanduru."
"rangaalu teleenappudu rangaallo pramukhulevaro maatram ela telustundeevidaki. meeru eevinni vadileyandi."
"haa, nannodilestanantara? aa satkarimpabadinavaarilo nenunna."
"oho, meekoo dussaaluvalu kapperannamata."
"dussaluvalante dushtulaku kappe saaluva ana?"
"nenuu alaage anukunna cony ramakrishnaraogaru chepperu adhi dwisaluvata. eppuduu kuudaa okkati ivvakudaduta. anchetha rendistaaruta."
"ayithe meekkuda rendichukunnaranna."
"ledandi. naaku saaluva vaddannaanu. vallemo namata mari seeriyasgaa teesukuni mukhyatithi, adelendi memandaram pramukha atithulam cony, mukhyatidhigaru pramukhagaayani vere unnaaru eshwarigaarani u intakee mukhyaatithiki maatram naluguro padimando dussaluva ante rendu kadulendi taloka sangham tarafuna taloka saaluva kapperu. akkadike aavida aabaruvuki kungipoyeru. paiga endalokatin paapam, aavinni chuste naaku tega jaalesindi."
"mari nee saluva edhee?"
"naaku saaluva voddannaanu kada. nenayithe naakokkadaanike vaddannaanu cony vaallu apaartham chesukunnaro emo migata mupphaitommidimandi satkaaragraheetalaki kuudaa kappakunda daatincheseru."
"ayyo, ponlendi, aapakkanunna e kuuragaayaladukaanamloom poolaguttulu teppinchi talotii iste paye. satkaaram ante satkarame cony anaapaisalu lekkalu chuskuntarenti."
"adhee kontavarake jarigindilendi. anni guttulu ekkada dorukutaayi?"
"marem cheseru?"
"bahu sundaramgaa navvutuu paerlu pilicheru. maperlu vinipinchagaane lechi stejimeedakelli ninchunnam mukhya atidhivenaka varasa teeri."
"veduka chelikattelalaagaa?"
"aidoklasulo venakabenchiilo kuurchuni golachese kurraallani varasagaa pilustaaru chudandi, alaage."
"bagundile. intakee nuvvem matadevu. asalu kaaryakramam emiti?"
"kaaryakramam antuu kaayitam unnattu kanipinchaledu."
"nuvvadagaleda?"
"adugutune unnaanu. naakeesangati telisindaggarnunchi. eppatikappude edho cheptaaru. marnatiki maaripotundi. ikkadantaaru chudu as it goes ani. aaroju ala kaaryakalaapaalu jarugutundagaa kaaryakramam erpadindannamata."
"intakee nuvvem matadevo chepduu."
"meerenti aavinnalaa godava pettestaaru. idasalu speechila sabha kaadandii. satkarasabha. anchetha pellillalo sandarpanavaddanala okokarine pilichesi, vaari pratyekarangam cheppo cheppako patraalo palakalo ichesi pampeyadame. photollo maatram pakadbandiigaa palakalandukuntunnavela chirunavvutho kemeravepu chusela chusukunnaru. anthe."
"ponlendi. meeku palakalicchi, kutholena teeseru. venakosari naasabhalo edho pustakaavishkarana pettinappudu aapustakarachayita aaptulu padimandii aapustakam antaa moodusaarlu chadivadam puurti chesevelaki hotaluvaarochi taimayipoyindi. khaalii cheyyaalannaaru. daamto naaspeechi marnadu edho elementaryskulu paakalo petteru. kaaryakartalemo vachinavaarandarinii tirigi ravalani mari mari koreru cony aahuutulaki anta sarada ledemo marnadevaru raledu."
"patrikalavallayina raleda?"
"evaro okaayana vachedu. aayana migataavaariki cheptatta nenem matadeno. tamiludila unnaadu. aayanaki telugocho rado nakanumaname."
akkada kuudinavaariloo raghavendrapurandarasharamm peddavaaru. nenuu, siri aayanapakkana cherem.
"venakatirojullo ee saahityasabhalu ilaage jarigevandi?" annaanu. pai reportulanni vintunte naaku manasu jaavagaari potondi. vishwanaatha satyanaaraayanagaaruu. puripanda appalaswaamigaaru, tallaavashnala sivasankaraswaamigaaruu, vedam venkataraayasaastrigaara, veluri sivaraamasaastrigaaruu, tirupati venkatakavuluu – ilaativaaru sabhalantu jaripithe ilaa jarigivuntundani anukolekapotunnanu. aarojullo saahityasabhalante saahityangurinche matadevarani, photolu, pooladandaluu mukhyam kaadanii namanasu pade pade chebutondi. nakela telisante cheppalenu cony saahityaabhimaanulannavav inta lekigaa untaarani maatram anukodaaniki manasoppadam ledu. appatlo dussaaluvalu kappadam, gandapenderalu todagadam, kanakaabhishekaalu cheyyadam undochu cony ave pradhaanam ayi, satkarimpabadinavaarikuhaki okkamata kuudaa lekapovadam eppudayipoyindo teleedam ledu."
naaaaalochana gurtincheremo aayana nittoorcheru. "amma, meeku kaneesam aa talapu aina kaligindi. inni oollu tirigenu. inni duppatlu nollukochenu cony okkarayina meerem raserani adagaledu. falana kaavyammeeda kakapothe kavitameeda, kathameeda mee abhiprayam emiti? ani adugutaremonani chusenu. cony evariki aadhyase unnattu ledu. andulo kondarayithe nenippude kalam patti edho okato rendo kavitalu rasenanukuni, vruddhiloki vastaanani nannu deevincheru. marokabbai 'ayyo, meekavitvam antaa ekadhaaragaa chadivesanu' antuu gabagaba naalugu padyaalu chadivesadu."
"bagundandi. kaneesam okkaraina unnaaru kada meekavitvam chadivinavaaru."
"ledamma. adhi naarachana kaadu. ataniki aamaatram notikochindi kada ani santoshinchaalante."
"adedo hastaphalakam undi chuuduu, ifono ipado edho adhi chusukuntu chadivina aascharyaponakkarledu. kanthathaa pattadam anaagareekam anipinchukuni aanandinche sthitilo unnaevippudu"
"ante meesaahityakrushigurincha telisinavaarenaruu lera akkada?"
"naasaahityam kaadu, prativaaruu saahityapipaasuvule. manam yem chesem annadaanikannaa vaarirachanalu prachaaram chesukodamtone saripoyindi. meerem cheseru ani manam adiginappudalla entho utsaahamto apakunda gantalatarabadi maataadataaru. vaaripustakaalu panchipedataaru."
"mari kottagaa rangapravesam chestunnavaariki adokkate kadandi daari vaarirachanalagurinchi naluguriki teliyadaaniki."
"nakemi kotta paataa teda kanipinchaledu. andaruu anthe. tamani taamu prachaaram chesukodame yugadharmam ayipoyindi. cony kontakaalam saahityakrushi chesinavaarito matada daluchukunnappudu vaarem rasero kaasta chadivi daanimeeda prasnaladigite charchaki avakaasam untundi kada."
"ante akkadevaruu meerachanalagurinchi adagaleda?"
"meeru mari anta katte virichi poyyilo pettinattu adigithe, nakkuda alaage anipistondi. nenu kuudaa naaraatalagurinchi matrame alochistunnana ani."
naalukkaruchukunnaanu. "kshaminchandi. nenala anadamledu. meeru ardhashataabdamgaa vistrutamaina krushi cheseru. naaku telusu. ponee saahityasabhalu ela undaalo cheppandi."
"nuvvu nori narasimhasaastrigaari rudramadevi chadiveva amma."
"chalakalam ayindandii chadivi. atte gurtu ledu."
"aayana raasina chaaritryakanavalalannita kavipanditulacharchalu vivaristaaru. udaaharanaki rudramadevilo oka adhyayam undi chudu. pallavaraju kopperunjingani aandhradesam aakraminchukodaaniki vachi vashishtagodaavaritiimlo sthaavaram yerparuchukunna sandarbham. aayana sarasudu, lalitakalalandu visaeshamgaa aadaramu galavaadu. yuddaaniki vachinappudu tanatho vedavedaamga. saastrapaarangatulaina vidvaamsulanii, natulanee, panditulanee teesukochi saahitya, naataka, gaanakalaavinodaalu erpatu chesi taanu aanandinchi sthaanikulani anandimpajesevadu. okasari sthaanika vedapanditulani aahvaaninchi, vaarisamakshamlo "oorubhangam" naatakam veyincheruta. aanaatakamlo apaaniineeyaaluu, sampradaayaviruddhamayina yudhdaalu undadamtho godavaritiiramloni vaidikabraahmanulu kruddhulayi, sabha vidichi vellipothe rajuga vaaricharya tanaki avamanam aina sabhyata paatinchi vaarini vaarinchaka vadilipetteduta. aanaadu rajulaki panditulayandu gala gouravabhavam atuvantidi."
"aakaalamlo pandituluu. paandityaanni aasvaadinchaevaaruu kuudaa parimitasankhyalo undevaaru. ippudu paatakulasankhya perigindi. vaari avagaahana sarali maarindi. imeerannattu aa sampradaayame vaeru. ippudu alaa jaragagaladani manam aasinchavachchunaa?" annaanu nemmadigaa, sandestuu.
"nijame. manam aa vaataavaranam ippudu koradam samanjasam kaadu. ninna monna jarigina saahityasamaalochanalu chusina inta adhvaannamgaa anipinchadu paristhiti. saadhaaranamgaa visaeshamaina krushi chesinavaro, asaamaanyamaina pratibha chupinavaro ayinappude jarigevi bhaareettuna satkaaraalu. aasabhalo vaarikrushigurinchi vipulangaa okariddaru matadevaru. taravaata aa satkaaragraheeta kuudaa saahityaparamaina tama anubhavaalu, samakaaliinasaahityamlo edho oka amsam teesukuni vipulangaa charchistuu matadevaru. ilati upanyasaladwara sabhaasadulaki saahityacharitragurincha naalugu mukkalu vine avakaasam, telusukune avakaasam kaligedi. ippudu sabhallo saaluvaaluu, pooladandaluu, photolu matrame kanipistunnaayi cony marem teliyadam ledu."
"puurvam inni sanmaanaaluu, inni bahumaanaaluu levu."
"konni chotla chettuperu cheppi kayalammukodam kanipistondi. peddaperunna okarini pilavadam, kaaryakramam antaa tama prachaaraalaki viniyoginchukodam."
"indaka meerannattu ippudu ide yugadharmam. mari deenivalla saahityaaniki melu jaragadantara?"
"emo melemito ela jarugutundo naaku teleedam ledu. dharmapracharam, neetiprachaaram poyi aatmaprachaarame dhyeyam ayipoyindi. neelaati okaro iddaro nenu chestunna krushi goppagaa undani naatho antaaru cony mare sabhalloonuu upanyaasaalloonuu, vyaasaalloonuu kanipinchadu. mari nenu chestunna krushi nilavadaaniki askaram edhee? alati askaram ledu kanaka adhi charitralo nilavadaginadi kaadaa anna anumanam kuudaa vastundi kada. alaa alochistunte e saahityam kaalaaniki nilustundi? ela nilustundi? ilaa prachaaram chesukunte tappa nilavadu anukunte ee prachaaraalaki alavaatu padani naataram rachayitalakrishi antarthaanam kavalasindena? ivee naaprasnalu. ivi okkha narachanalagurinche nenu adagadamledu. entho saahityam maruguna padipotondi. eenaadu latavanti entomandi rachayitalasaahityam andubaatulo ledu. ippudu unnamaataram gatinchipoyeka, vaarigurinchi evariki teleenu kuudaa teleedu. daannigurinchi yem cheyyaalani adugutunnanu," annarayana aavesamto.
nenu avaakkayi chustuu kuurchunnaanu.
(mee 10, 2012.)
rachayita maalatiPosted on 05/10/2012 05/10/2012 Categories maarpu
4 thoughts on "maarpu 40"
7:47 uda. vadda 05/12/2012
C V R Mohan, inka aalochistunnaanu eevishayam. bahusa chaduvukunnavaaru, raastunnavaaruu kuudaa chala ekkuva avadamcheta, media kuudaa udhrutamgaa perigipovadancheta ee swarachana prachaaram avasaram avtondemo cony veetannatimadhya manchi saahityam anipinchukodaggadi kuudaa pravaahamlo kottukupotondemo anipistondi. eevishayam marinta vivaramgaa paatakulu charchiste bagundu.
7:36 uda. vadda 05/12/2012
C V R Mohan, avunandi ee sonta prachaaraalu ekkuvayipoyi, nijamgaa evariabhipraayam emito, edhee nijamgaa mechadagga saahityamo telikunda potondi. chala vichaarinchavalasinavisham.