కష్ట కాలంలో కొత్త చిగుర్లు - - భాష - శాస్త్రీయ పరిశీలన | Telugu Velugu | Articles Stories Competition Books Magazines Poetry | Ramoji foundation కష్ట కాలంలో కొత్త చిగుర్లు
చీకటి వెనకే వెలుగు ఉన్నట్టు ప్రతి సంక్షోభమూ ఏదో ఒక కొత్త అవకాశాన్ని సృష్టిస్తుంది. కొవిడ్‌-19 లాక్‌డౌన్లతో ప్రపంచం మొత్తం స్తంభించిన వేళ ప్రకృతి కూడా కాస్త అలా ఊపిరిపీల్చుకుంది. కాలుష్యం తగ్గి వాతావరణం తేటపడింది. అదే సమయంలో చిన్నారులు తమ కుటుంబాలతో ఎక్కువ సమయం గడపడం వల్ల మాతృభాషలతో మరింతగా అనుసంధానమయ్యారని వివిధ పరిశోధనల్లో నిరూపితమైంది. ఆ విషయాన్ని వివరిస్తూ న్యూయర్క్‌టైమ్స్‌ పత్రికలో లండన్‌కు చెందిన పాత్రికేయురాలు, నవలా రచయిత్రి, జన్మతః జర్మన్‌ అయిన సోఫీ హార్డాక్‌ రాసిన వ్యాసానికి స్వేచ్ఛానువాదమిది...
లండన్‌లో ఈ లాక్‌డౌన్‌ పరిస్థితుల్లో ఓ ఆశ్చర్యకర మార్పును గమనించాను. అది నా మూడేళ్ల కొడుకు జర్మన్‌ మాట్లాడుతుండటమే. నా బిడ్డ పుట్టినప్పటి నుంచి తనతో జర్మన్‌లోనే మాట్లాడుతున్నాను. కానీ నా భర్త బ్రిటిష్‌ వ్యక్తి, పైగా చుట్టూ ఎటుచూసినా ఆంగ్లవాతావరణమే! దాంతో నేను జర్మన్‌లో మాట్లాడినా మావాడు ఆంగ్లంలోనే బదులిచ్చే వాడు. ఈ అంటువ్యాధి కారణంగా కొన్ని నెలలపాటు అందరం ఇంటికే పరిమిత మవ్వాల్సి వచ్చింది కదా. దాంతో ఇంట్లో నా బిడ్డ తన మాతృభాషనే ఎక్కువగా విన్నాడు. ఈ క్రమంలో జర్మన్‌ నేర్చుకోవడంలో వాడు ఉత్సాహం ప్రదర్శించాడు. ఇప్పుడు వాళ్ల నాన్న ఆంగ్లంలో మాట్లాడుతు న్నప్పటికీ తను మాత్రం జర్మన్‌లోనే సమాధానం చెబుతున్నాడు. లాక్‌డౌన్‌ తీసేసిన తర్వాత కూడా ఇప్పటికీ తను ఇష్టపడుతోంది జర్మన్‌ భాషనే.
నా అనుభవం ప్రత్యేకమైనదేమీకాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొవిడ్‌-19 కారణంగా పాఠశాలలు, శిశు సంరక్షణ కేంద్రాలు (డేకేర్‌ సెంటర్లు) మూసేశారు. బ్రిటన్, అమెరికా లాంటి ఆంగ్ల ఆధిపత్యమున్న దేశాల్లో వివిధ భాషలు మాట్లాడే కుటుంబాలు ఎక్కువ. ''కరోనా లాక్‌డౌన్‌ కారణంగా ఆధిపత్య భాషల ప్రభావం వీళ్ల మీద తగ్గుతోంది. ఇక్కడి పిల్లలు వారి మాతృభాషలకు బాగా అనుసంధానమవుతున్నారు'' అని బ్రిటన్‌లోని యూనివర్శిటీ ఆఫ్‌ రీడింగ్‌ ఆచార్యులు లుడోవికా సెరాట్త్రెస్‌ అన్నారు. ఆక్స్‌ఫర్డ్, కేంబ్రిడ్జ్, లండన్‌ కాలేజీల్లోని పరిశోధకులతో కలిసి సెరాట్రైస్‌ ఒక సర్వే నిర్వహించారు. బ్రిటన్, ఐర్లాండ్‌ దేశాల్లో ఒకటికన్నా ఎక్కువ భాషలు మాట్లాడే ఏడువందల కుటుంబాల భాషా అలవాట్లను 2020 ఏప్రిల్‌ నుంచి జులై వరకు పరిశీలించారు. నార్వే పరిశోధకులు కూడా 200 కుటుంబాల మీద ఇదే సర్వే నిర్వహించారు. దీని ప్రకారం లాక్‌డౌన్‌కు ముందు ఈ కుటుంబాల పిల్లలు ఆయా దేశాల అధికార భాషలను ఉపయో గించేవారు. కానీ ఇప్పుడు తల్లిదండ్రుల భాషలను ఎక్కువగా వాడుతున్నారు.
సాధారణంగా పిల్లలు పాఠశాలల్లో స్థానిక అధికార భాషలోనే స్నేహితులను సంపాదించుకుంటారు. ఆ క్రమంలో ఆ భాషనే ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంటారు. ఈ పరిస్థితుల్లో తల్లిదండ్రులు తమ సొంత భాషను పిల్లలకు నేర్పడానికి ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోవాలి. లేదంటే తమ వారసత్వానికి దూరమవుతారు. 200 కొరియన్‌- అమెరికన్‌ కుటుంబాల మీద జరిపిన ఓ అధ్యయనంలో పిల్లలు పాఠశాలలో చేరాక వారి మాటల్లో మాతృభాష వినియోగం 80 నుంచి 34 శాతానికి పడిపోయింది. ''నా కొడుకు జర్మన్‌లోనే బుడిబుడి మాటలు నేర్చుకు న్నాడు. కానీ డే కేర్‌లో చేర్చిన తర్వాత మామూలు సంభాషణల్లోనూ ఆంగ్లానికి మారిపోయాడు. నా బిడ్డ ఆంగ్లంలో మాట్లాడిన ప్రతిసారీ ఎవరో మా సొంత భాషను మా నుంచి లాక్కున్నారని నాకు అనిపించేది'' అని ఓస్లో విశ్వవిద్యాలయ పోస్ట్‌ డాక్టరల్‌ ఫెలో ఎలిజబెత్‌ గ్రాసియా ఆవేదన వ్యక్తంజేస్తున్నారు. సొంతభాషతో అనుసంధానమై జీవించడం వల్ల తరాల మధ్య మెరుగైన సంబంధాలు నెలకొంటాయని, సాంస్కృతిక వారసత్వం అవిచ్ఛిన్నంగా కొనసాగుతుందని ఈ పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
అమెరికాలో కరోనాకు ముందు, తర్వాత భాషాపరిశోధకులు కొన్ని ఆడియోలు రికార్డు చేశారు. మేరీల్యాండ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో హియరింగ్‌ అండ్‌ స్పీచ్‌ సైన్సెస్‌ విభాగంలో సహాయ ఆచార్యులు యి టింగ్‌ హువాంగ్, బోస్టన్‌ కళాశాల మనస్తత్వ శాస్త్ర సహాయ ఆచార్యులు జాషువా హార్ట్‌షోర్న్‌ కలిసి 300లకు పైగా కుటుంబాలను ఈ ప్రాజెక్ట్‌ కోసం ఎంచుకున్నారు. వీరిలో మూడో వంతు మంది అనేక భాషలు మాట్లాడ తారు. ఆడియో రికార్డుల విశ్లేషణకు ఈ పరిశోధక ద్వయం ప్రత్యేక సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఉపయోగిస్తోంది. అనేక భాషలు మాట్లాడే పిల్లలు వాటిని జ్ఞానార్జనలో ఎలా ఉపయోగిస్తున్నారో అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది సాయపడుతుంది. డాక్టర్‌ హువాంగ్‌ మాట్లాడుతూ ''చాలా మంది పరిశోధకులు, విధాన నిర్ణేతలు ఒక పిల్లాణ్ని నీళ్లు నింపిన లోటాలానే చూశారు. వారి దృష్టిలో ఆ లోటా ఒక సమయంలో ఒక ద్రవాన్ని మాత్రమే నిల్వ ఉంచుకోగలదు. ఆ భావనతో తల్లిదండ్రు లు, ఉపాధ్యాయులు పిల్లలతో ఆంగ్లంలో మాత్రమే మాట్లాడుతూవారిమాతృభాషను అణచివేస్తున్నారు. పిల్లలు ఎన్నిభాషలైనా సరే, సరళంగా పరిస్థితులకు తగ్గట్టు ఉపయోగించగలరన్నది భాషా నిపుణుల అనుభవసారం'' అంటారు.
డాక్టర్‌ హువాంగ్‌ అయిదేళ్ల వయసులో ఆవిడ తైవాన్‌ నుంచి అమెరికాకు వచ్చారు. అంతకు మునుపు తన తల్లితో మాండరిన్‌లోమాట్లాడేవారు. కానీ, అమెరికాలో అడుగుపెట్టాకఆంగ్లంలో సంభాషించడం ప్రారంభించారు. కానీ, తర్వాతి కాలంలో మాతృభాష ప్రత్యేకతను అర్థం చేసుకుని, తనవాళ్లతో తిరిగి తన భాషలోనే మాట్లాడుతున్నారు. ''మాండరిన్లో నాకు చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. అది నా తల్లిని, నా సొంత ఇంటిని గుర్తు చేస్తుంది. వలస కుటుంబాలను వారి మూలాలకు అనుసంధానిస్తుంది. చరిత్ర, సాంస్కృతిక జీవనానికి అమ్మభాష ఓ గుర్తు'' అంటారావిడ. తన మనుమలను చూసుకోవడానికి హువాంగ్‌ తల్లి ఈమధ్యనే అమెరికాకు వచ్చారు. ఆవిడ వచ్చిన కొద్దిరోజులకే తన ఆరేళ్ల కుమార్తె మాండరిన్‌లో ఎక్కువగా మాట్లాడటం హువాంగ్‌ గమనించారు.
ఈ మార్పు శాశ్వతమేనా?
పాఠశాలల మూసివేతలు కొందరు తల్లిదండ్రులకు ఆధిపత్య భాషలను సవాలు చేసి తమ మాతృభాషను నిలబెట్టుకునేందుకు ఊతమిచ్చాయి. మెడాడి సెస్సంటా.. ఉగాండాలోని మేకెరెరే విశ్వవిద్యాలయంలో ఆఫ్రికన్‌ భాషల బోధకులు. ''ఉగాండాలో 42 కంటే ఎక్కువ దేశీయ భాషలు మాట్లాడతారు. కానీ బోధనా మాధ్యమం మాత్రం ఆంగ్లం! ఆ భాష వలసవాదుల వారసత్వం. అయితే ఈ లాక్‌డౌన్‌ సమయంలో మాత్రం స్థానిక భాష లుగాండా తన సొంతగడ్డ మీద బలం పుంజుకుంది'' అంటారు. పాఠశాలలు లేకపోవడంతో పిల్లలు తమ కుటుం బాలతో ఎక్కువ సమయం గడుపు తున్నారు. తమ భాషను సందర్భాను సారం ఎలా మాట్లాడాలో తెలుసుకుంటు న్నారు. అయితే పన్నెండేళ్ల తన కుమార్తె, ఆమె స్నేహితులు ఆంగ్లంలో చేసిన చర్చకు తీర్పు చెప్పమని అడిగినప్పుడు ''మీ వాదనలు లుగాండాలో సాగితేనే నేను ఏదైనా చెబుతా''నన్నారు సెస్సంటా. దానికి ఆ అమ్మాయి ఆశ్చర్యపోయిందట! ''విద్యావిషయిక అంశాలను తప్పనిసరిగా ఆంగ్లంలోనే చర్చించాలని మనం పిల్లల్లో కల్పించిన నమ్మకమే నా బిడ్డ ఆశ్చర్యానికి కారణం'' అంటారు సెస్సంటా. అన్ని చోట్లా ఇదే పరిస్థితి నెలకొంది.
కొవిడ్‌ -19 తర్వాత కూడా ప్రాంతీయ భాషలు ఇలాగే పురోగతి సాధిస్తాయా? అంటే చెప్పడం కష్టం. జీవితం సాధారణ స్థితికి చేరుకోగానే పిల్లలు ఆధిపత్య భాషలకు తిరిగి వస్తారని కొందరు పరిశోధకులు ఊహిస్తున్నారు. మరికొందరు మాత్రం ప్రస్తుత పరిస్థితుల వల్ల రెండో భాషను ఎలాంటి భయం లేకుండా ఉపయోగించే ధైర్యం పిల్లలకు వచ్చిందని, రాబోయే కాలంలో మాతృభాషల వాడకం పెరగొచ్చని ఆశాభావం వ్యక్తంజేస్తున్నారు.
ఈ సమయంలో, నా కొడుకు జర్మన్‌ భాషలోని ప్రేమను ఆస్వాదించాలని కోరుకుంటున్నాను. మాతృభాష మాకు ఎప్పటికీ తోడుగా ఉంటుంది. ఒక వేళ అది సాధ్యం కాకపోయినా, ప్రపంచం మొత్తం గందరగోళంలో ఉన్నప్పుడు.. కాస్త నవ్వును, భద్రతా భావాన్ని అందించడానికి నా అమ్మభాష ఉందని నేనెప్పుడూ గుర్తుంచుకుంటాను.
kashta kaalamlo kotta chigurlu - - bhasha - saastriiya pariseelana | Telugu Velugu | Articles Stories Competition Books Magazines Poetry | Ramoji foundation kashta kaalamlo kotta chigurlu
cheekati venake velugu unnattu prati sankshobhamuu edho oka kotta avakaasaanni srushtistundi. kovide-19 lachedounlatho prapancham mottam stambhinchina vaela prakruti kuudaa kaasta alaa oopiripeelchukundi. kaalushyam taggi vaataavaranam tetapadindi. adhe samayamlo chinnarulu tama kutumbaalato ekkuva samayam gadapadam valla maatrubhaashalatoe marintagaa anusandhaanamayyaarani vividha parisodhanallo niroopitamaindi. aa vishayaanni vivaristuu neurearktimesni patrikalo landanku chendina paatrikeyuraalu, nawala rachayitri, janmatah jarmanm ayina sophy hardocke raasina vyaasaaniki swechchaanuvaadamidi...
landanle ee lachedounne paristhitullo oo aascharyakara maarpunu gamaninchaanu. adhi naa moodella koduku jarmanm matladutundatame. naa bidda puttinappati nunchi tanatho jarmanlone maatlaadutunnaanu. cony naa bharta british vyakti, paiga chuttu etuchusina aanglavaataavaraname! daamto nenu jarmanle matladina maavaadu aanglamlone baduliche vaadu. ee antuvyaadhi kaaranamgaa konni nelalapatu andaram intike parimita mavvalsi vachindi kada. daamto intlo naa bidda tana matrubhashane ekkuvagaa vinnadu. ee kramamlo jarmanm nerchukovadamlo vaadu utsaaham pradarsinchaadu. ippudu vaalla naanna aanglamlo maatlaadutu nnappatikee tanu maatram jarmanlone samadhanam chebutunnadu. lachedounne teesesina tarvaata kuudaa ippatikee tanu ishtapadutondi jarmanm bhashane.
naa anubhavam pratyekamainademeekaadu. prapanchavyaaptamgaa kovide-19 kaaranamgaa paatasaalalu, sishu samrakshana kendraalu (dekeri centerlu) muuseesaaru. briton, america lanti aangla aadhipatyamunna deshaallo vividha bhashalu matlade kutumbaalu ekkuva. ''karona lachedounne kaaranamgaa aadhipatya bhashala prabhaavam veella meeda taggutondi. ikkadi pillalu vaari maatrubhaashalaku baga anusandhaanamavutunnaaru'' ani britonleni university aff reedinghy aachaaryulu ludovika serattressi annaru. auxiferd, cambridge, landan kaalejeelloni parisodhakulatho kalisi seratrise oka sarve nirvahinchaaru. briton, irlande deshaallo okatikanna ekkuva bhashalu matlade eduvandala kutumbala bhasha alavaatlanu 2020 eprille nunchi julai varaku pariseelinchaaru. narve parisodhakulu kuudaa 200 kutumbala meeda ide sarve nirvahinchaaru. deeni prakaaram lachedounneku mundu ee kutumbala pillalu aayaa deshaala adhikara bhashalanu upayo ginchevaaru. cony ippudu tallidandrula bhashalanu ekkuvagaa vaadutunnaaru.
saadhaaranamgaa pillalu paatasaalallo sthaanika adhikara bhashalone snehitulanu sampaadinchukuntaaru. aa kramamlo aa bhashane ekkuvagaa upayogistuntaaru. ee paristhitullo tallidandrulu tama sonta bhashanu pillalaku nerpadaaniki pratyeka shraddha teesukovali. ledante tama vaarasatvaaniki dooramavutaaru. 200 korianni- americonne kutumbala meeda jaripina oo adhyayanamlo pillalu paatasaalalo cheraaka vaari maatallo matrubhasha viniyogam 80 nunchi 34 saataaniki padipoyindi. ''naa koduku jarmanlone budibudi maatalu nerchuku nnaadu. cony dee kerelo cherchina tarvaata maamuulu sambhaashanhalloonuu aanglaaniki maripoyadu. naa bidda aanglamlo matladina pratisaarii evaro maa sonta bhashanu maa nunchi laakkunnaarani naaku anipinchedi'' ani oslo vishwavidyaalaya poste dactorle phelo elijabethy grassia aavedana vyaktamjestunnaru. sontabhaashato anusandhaanamai jeevinchadam valla taraala madhya merugaina sambandhaalu nelakontaayani, saamskrutika vaarasatvam avichchinnamgaa konasaagutundani ee parisodhanalu suuchistunnaayi.
americalo karonaku mundu, tarvaata bhaashaaparisodhakulu konni aadiyolu rikaardu chesaru. marilandi vishwavidyaalayamlo hieringe andi speache sinesse vibhaagamlo sahaya aachaaryulu ye tinge huwang, boston kalasala manastatva saastra sahaya aachaaryulu jashuva hartishorni kalisi 300laku paiga kutumbaalanu ee prajecte kosam enchukunnaaru. veerilo moodo vantu mandi aneka bhashalu matlada taaru. audio rikaardula vislaeshanaku ee parisodhaka dvayam pratyeka saftemeryne upayogistondi. aneka bhashalu matlade pillalu vaatini ghnaanaarjanalo ela upayogistunnaro artham chesukovadaniki idhi saayapadutundi. dactor huwange maatlaadutuu ''chala mandi parisodhakulu, vidhaana nirnetalu oka pillaanni neellu nimpina lotalane chusaru. vaari drushtilo aa lota oka samayamlo oka dravaanni matrame nilva unchukogaladu. aa bhavanatho tallidandru lu, upaadhyaayulu pillalatho aanglamlo matrame maatlaadutuuvaarimaatrubh anachivestunnaru. pillalu ennibhaashalainaa sare, saralamgaa paristhitulaku taggattu upayoginchagalarannadi bhasha nipunula anubhavasaaram'' antaaru.
dactor huwange ayidella vayasulo aavida taivan nunchi americaku vachaaru. antaku munupu tana tallitho mandarinlomatlade. cony, americalo adugupettakanglamla sambhaashinchadam praarambhinchaaru. cony, tarvaati kaalamlo matrubhasha pratyekatanu artham chesukuni, tanavaallato tirigi tana bhashalone maatlaadutunnaaru. ''maandarinlo naaku chala soukaryamgaa untundi. adhi naa tallini, naa sonta intini gurtu chestundi. valasa kutumbaalanu vaari moolaalaku anusandhaanistundi. charitra, saamskrutika jeevanaaniki ammabhasha oo gurtu'' antaravida. tana manumalanu chusukovadaniki huwange talli eemadhyane americaku vachaaru. aavida vachina koddirojulake tana aarella kumarte mandarinelo ekkuvagaa matladatam huwange gamaninchaaru.
ee maarpu saashwatamenaa?
paatasaalala moosivetalu kondaru tallidandrulaku aadhipatya bhashalanu savalu chesi tama maatrubhaashanu nilabettukunenduku ootamicchaayi. medadi sessanta.. ugaandaalooni makerere vishwavidyaalayamlo africone bhashala bodhakulu. ''ugaandaalo 42 kante ekkuva desheeya bhashalu maatlaadataaru. cony bodhana maadhyamam maatram aanglam! aa bhasha valasavaadula vaarasatvam. ayithe ee lachedounne samayamlo maatram sthaanika bhasha luganda tana sontagadda meeda balam punjukundi'' antaaru. paatasaalalu lekapovadamto pillalu tama kutum baalatho ekkuva samayam gadupu tunnaru. tama bhashanu sandarbhaanu saaram ela matladalo telusukuntu nnaaru. ayithe pannendella tana kumarte, aame snehitulu aanglamlo chesina charchaku teerpu cheppamani adiginappudu ''mee vaadanalu lugandalo saagithene nenu edaina chebuta''nannaru sessanta. daaniki aa ammai aascharyapoyindata! ''vidyaavishaika amsaalanu tappanisarigaa aanglamlone charchinchaalani manam pillallo kalpinchina nammakame naa bidda aascharyaaniki kaaranam'' antaaru sessanta. anni chotla ide paristhiti nelakondi.
kovide -19 tarvaata kuudaa praantiiya bhashalu ilaage purogati sadhistaya? ante cheppadam kashtam. jeevitam saadhaarana sthitiki cherukogane pillalu aadhipatya bhashalaku tirigi vastaarani kondaru parisodhakulu oohistunnaaru. marikondaru maatram prastuta paristhitula valla rendo bhashanu elanti bhayam lekunda upayoginche dhairyam pillalaku vachindani, raboye kaalamlo maatrubhaashala vaadakam peragochani aasaabhaavam vyaktamjestunnaru.
ee samayamlo, naa koduku jarmanm bhashaloni premanu aasvaadinchaalani korukuntunnanu. matrubhasha maaku eppatiki thodugaa untundi. oka vaela adhi saadhyam kakapoyina, prapancham mottam gandaragolamlo unnappudu.. kaasta navvunu, bhadrata bhaavaanni andinchadaaniki naa ammabhasha undani neneppuduu gurtunchukuntaanu.