ఎమ్బీయస్‌ కథలు - 71 - ఆఖరి క్షణాలు
June 09 , 2017 | UPDATED 19:45 IST
అడవిలో రాజభటులు బండమీద తమ కత్తులు నూరుకుంటున్నారు. మఱ్ఱిచెట్టు కింద కొత్వాలు అసహనంగా నిలబడ్డాడు, వధ్యకార్యం చప్పున ముగించాలని ఆరాటపడుతూ. కొద్దిక్షణాల్లో తన తల తెగుతుందన్న ఆలోచనే తలకెక్కనట్టు కవి చెట్టు నానుకుని ఆకాశంకేసి చూస్తున్నాడు. బందీనీ, కొత్వాలునీ, భటుల్నీ మోసుకొచ్చిన గుఱ్ఱాలు అక్కడ జరగబోయే ఘాెరాన్ని కళ్లారా చూడలేక కాబోలు చూపులు తిప్పుకుంటున్నాయి. చేస్తున్న పని ఆపి, చెమట తుడుచుకొని కత్తి పదును చూసుకుంటున్నాడొక భటుడు. తృప్తి పడలేదు కాబోలు, మళ్లీ నూరడం మొదలెట్టాడు.
కొత్వాలు బందీకేసి చూసాడు, ''ఇవిగో కవీ, చావు దగ్గిరపడింది. నీ ఇష్టదైవాన్ని స్మరించుకో. ప్రాణం తీసేముందు ప్రార్థించుకొనే అవకాశం ఇవ్వడం ఆనవాయితీ కదా. చప్పున కానీయ్‌'' అన్నాడు దర్పం ఉట్టిపడే స్వరంతో.
కవి కొత్వాలు కేసి సాలోచనగా చూసాడు. నవ్వుకున్నాడు. 'ఇష్టదేవతను తలచుకోవాలిట. తన ఇష్టదేవత, రసాధిదేవత, ఆనందదాయిని, ముక్తి ప్రదాయిని అన్నీ యామినియే. తలపులలోంచి ఆమె తప్పుకుంటే కదా స్మరించుకొనే అవసరం పడేది! రాజుగారు తమను విడదీసేవరకూ తాము కౌగిలిలో కలిసేవున్నారు. విడదీసిన తర్వాత కలల్లో కలిసివున్నారు. ఆమె రాకుమారి కాకుంటే ఈ కష్టాలు వచ్చేవే కావు. ఆ మాటకొస్తే తను కవి కాకున్నా వచ్చేవి కావు. వలపు, వగపు రెండూ ఉండే ఉండేవి కావు.
రాజుగారు తమ కుమార్తెను సాహిత్యంలో నిష్ణాతురాలను చేయాలనుకోవడంతోనే ప్రారంభమయింది కథ. రాజ్యంలో మేటి పండితుడు, కవి ఎవరిని విచారించబోతే తన గురించే చెప్పారు నిలయ విద్వాంసులు. రాజుగారు సంతోషించారు, తనను కళ్లారా చూసేదాకా. ఆయన కళ్లల్లో కనబడ్డ అయోమయం తనను తికమక పెట్టింది. ఇటీవలే తెలియవచ్చింది, ఆయనకొచ్చిన విూమాంస ఏమిటో.ఆ రాత్రే మంత్రి గారితో అన్నారట - ''కవిగారి పాండితీ ప్రకర్ష చూస్తే మా అమ్మాయికి గురువు కావాల్సిన మహానుభావుడితనే అనిపిస్తోంది. కానీ రూపం చూడబోతే సమ్మోహనకరం. నా కుమార్తె కూడా అతిలోకసుందరి. ఒకరినొకరు చూసుకుంటే - చదువు మాట ఎలాగవున్నా, ప్రేమలో పడడం నిశ్చయం. ఏం చెయ్యాలో పాలుపోవడం లేదు.''
మంత్రిగారు చెప్పిన ఉపాయమే కాబోలు, మర్నాడు తనను రప్పించి, అంతఃపురంలోనే ఉండి రాకుమారికి సాహిత్యకళ నేర్పమని కోరుతూ రాజుగారు ఒక విషయం చెప్పారు - ''కవివర్యా, ఒక చిన్న విషయం. అమ్మాయి చర్మవ్యాధితో బాధపడుతోంది. అందువల్ల ఎవరికంటా పడడానికి ఆమె ఇచ్చగించదు. మీ మధ్య తెర కట్టిస్తాను. తెర కిటువైపు వున్న గదిలో మీ నివాసం, అటువైపు భాగంలో ఆమె గది. మీకు అందువల్ల చదువుకి అంతరాయం ఉండదు. మీకు అభ్యంతరం ఉండదనే భావిస్తున్నాం.'' రోగపీడితుల మానసిక స్థితిని సహృదయంతో అర్థం చేసుకోలేనివాడా తను? సరేనన్నాడు.
ఆ రోజే యామినికి కూడా చెప్పారట. ''అమ్మాయీ, నీకు పాఠాలు చెప్పడానికి కుదిర్చిన విద్వాంసుడు పుట్టుగుడ్డి. తన కన్నులు లొత్తలు పడివుండటం వల్ల ముఖం ఎవరికీ చూపించడానికి ఇష్టపడడు. మధ్య తెరగట్టి విద్య గరపమని ఒప్పించాల్సి వచ్చింది'' అని. విద్యాభ్యాసం మొదలుపెట్టిన ఆరు నెలల వరకు ఆ తెరచాటు భామిని యామినిని తను చూడనేలేదు. ఒకరోజు కిటికీలోంచి కనబడుతున్న పున్నమి చంద్రుడిని చూసి తను పరవశించిపోయాడు. ఆ చందమామలో కనబడే మచ్చను కొంతమంది కుందేలంటారు, కొంతమంది లేడి అంటారు కానీ ప్రియురాలి అధరంలో నింపడానికి అమృతాన్ని వెలికిదీసినప్పుడు ఏర్పడిన గుంటే అది అనిపించింది తన కానాడు. ఆ ఆలోచన మనసులో పుట్టగానే తన ప్రమేయం లేకుండానే ఆశువుగా కవిత రూపంలో వెలువడింది తన పెదాలపై.
తెర కవతలవున్న రాకుమారి ఆ పద్యాన్ని వింది. జాత్యంధుడికి చందమామ అందాలెలా తెలిసాయా అని అబ్బురపడి తెర తొలగించి చూసింది. తను ఆమె కంట పడినప్పుడు, ఆమె తన కంటపడకుండా ఉంటుందా? తనవంటి సౌందర్యపిపాసి తలమునకలుగా ప్రేమలో పడకుండా ఉంటాడా? ఆమె మాత్రం? అంతరాలు గణించకుండా అంతరంగంతో బాటు సర్వస్వాన్నీ తనకు అర్పించుకొంది.
ఇలాటి విషయాలు అంతఃపురంలోనే అణిగిపోవుగా. తమ వ్యవహారం పెదవులుదాటి ముందుకు సాగిందన్న విషయం పృథివి దాటదా? పృథ్వీపతికి చెవులు దాటిపోగలదా? కూతురు కాబట్టి యామినిని క్షమించి తనకు మాత్రం దండన విధించారు రాజుగారు.'
''ఏమయ్యా, ప్రార్థన ముగిసిందా, కళ్లు మూసుకుంటే దేవీదర్శనం అవుతోందా?'' అని అడిగాడు కొత్వాలు.
నిజంగా దేవీ దర్శనమే. అలకమానిన యామినీదేవి దర్శనమే. ఆ రోజు ప్రణయకలహంతో ఆమె రగిలిపోతూండగా తను తుమ్మాడు. 'చిరంజీవ' అందామంటే ఆమె పట్టుదల చెడిపోదూ, అయినా ఊరికే ఉండడానికి మనసు రాలేదు పాపం. అమంగళం ప్రతిహతం కావడానికి సువర్ణాభరణం తొడగాలని నమ్మకం. ఆమె చెవి కమ్మ తీసి, తన చెవికి తొడగబోయింది. అదే అదనని తను ఆమె కలశాలను చేబట్టాడు. పాపం అడ్డు పెడదామంటే రెండు చేతులూ చెవి కమ్మ పెట్టే పనిలో ఉన్నాయి.
వక్షాన్ని కాపాడుకోవాలంటే ఆభరణాన్ని జార్చివేయాలి, అమంగళమేమోనన్న భయం. అందువల్ల ఆ పని పూర్తయ్యేవరకూ సహించి ఆ తరువాత ఇనుమడించిన కోపంతో చేయి తోసేసింది. తెల్లారేసరికి ఆమెకు కోపం తగ్గింది, కానీ తనకు తెలపడం ఎలా? నిద్రలో తెలియనట్టుగా ఒక చేయి తనపై పడేసింది. తను గ్రహించాడు. లేచి ఆమె ముఖంకేసి చూసాడు. కొంటెతనం, కోరిక దోబూచులాడుతున్నాయి. ఆ ముఖమే తన ఆఖరిక్షణాల్లో కళ్లముందు నిలుస్తోంది. ముఖంపై చిరునవ్వు వెలుస్తోంది.'
''కవీ, సిద్ధమేనా?'' అంటున్నారు భటులు.
కవికి హఠాత్తుగా బిల్హణుడి చరిత్ర గుర్తుకు వచ్చింది. 'తనలాటి కథే అతనిది. ఇటువంటి ఘట్టంలో అతను చిరునవ్వు నవ్వితే భటులు అడుగుతారు ఏమిటయ్యా కారణం అని. అతను తన కళ్లముందు కదలాడే ప్రియురాలి చేష్టల గురించి అనేక శ్లోకాలలో వివరిస్తాడు. భటుల మనసు కరిగి, రాజుగారికి విన్నవించి బిల్హణుడు, ప్రియురాలూ వివాహం చేసుకోడానికి దోహదపడతారు. తనూ అలాగే చేసి చూస్తే?'
'వద్దు, తన ప్రియురాలి అంగాంగ వర్ణన వీళ్లెందుకు వినాలి? ఆమె తనది. ఆమెతో అనుభవాలు తనవి. పరాయివారితో పంచుకోదగిన అనుభూతులు కావవి. ఆమె శరీరాన్ని బట్టబయలు చేసేకంటే మృత్యువును ఆహ్వానించడం మేలు. ఆమె రూపాన్ని కళ్లముందు నిలుపుకొని పరలోకానికి పయనం కావడం మేలు'' అనుకున్నాడు కవి.
embiese kathalu - 71 - akhari kshanaalu
June 09 , 2017 | UPDATED 19:45 IST
adavilo rajabhatulu bandameeda tama kattulu noorukuntunnaaru. mrechettu kinda kothwaalu asahanamgaa nilabaddadu, vadhyakaaryam chappuna muginchaalani aaraatapadutuu. koddikshanaallo tana tala tegutundanna aalochane talakekkanattu kavi chettu naanukuni aakaasankesi chustunnadu. bandeenee, kotwaalunii, bhatulnee mosukochina guelaalu akkada jaragaboye gheranni kallara chudaleka kaabolu chuupulu tippukuntunnaayi. chestunna pani aapi, chemata tuduchukoni katti padunu chusukuntunnadoka bhatudu. trupti padaledu kaabolu, malli nooradam modalettaadu.
kothwaalu bandeekesi chusadu, ''ivigo kavi, chaavu daggirapadindi. nee ishtadaivaanni smarinchuko. praanam teesemundu praarthinchukone avakaasam ivvadam aanavaayitii kada. chappuna kaaneey'' annadu darpam uttipade swaramtho.
kavi kothwaalu kesi saalochanagaa chusadu. navvukunnadu. 'ishtadevatanu talachukovalita. tana ishtadevata, rasadhidevata, aanandadaayini, mukti pradaayini annee yaminiaye. talapulalonchi aame tappukunte kada smarinchukone avasaram padedi! rajugaru tamanu vidadeesevarakuu taamu kaugililo kalisevunnaru. vidadeesina tarvaata kalallo kalisivunnaru. aame rakumari kakunte ee kashtaalu vacheve kaavu. aa matakoste tanu kavi kakunna vachevi kaavu. valapu, vagapu rendoo unde undevi kaavu.
rajugaru tama kumaartenu saahityamlo nishnaaturaalanu cheyalanukovadamtone praarambhamayindi katha. raajyamlo meti panditudu, kavi evarini vichaarinchabothe tana gurinche cheppaaru nilaya vidvaamsulu. rajugaru santoshinchaaru, tananu kallara chusedaka. aayana kallallo kanabadda ayomayam tananu tikamaka pettindi. itivale teliyavachindi, aayanakochina veumaamsa emito.aa ratre mantri gaaritho annarata - ''kavigari paanditii prakarsha chuste maa ammayiki guruvu kaavaalsina mahaanubhaavuditane anipistondi. cony roopam chudabothe sammohanakaram. naa kumarte kuudaa atilokasundari. okarinokaru chusukunte - chaduvu maata elagavunna, premalo padadam nischayam. yem cheyyaalo palupovadam ledu.''
mantrigaaru cheppina upayame kaabolu, marnadu tananu rappinchi, antahpuramlone undi raakumaariki saahityakala nerpamani korutu rajugaru oka vishayam cheppaaru - ''kavivarya, oka chinna vishayam. ammai charmavyaadhitho baadhapadutondi. anduvalla evarikanta padadaaniki aame ichchaginchadu. mee madhya tera kattistaanu. tera kituvaipu vunna gadilo mee nivasam, atuvaipu bhaagamlo aame gadi. meeku anduvalla chaduvuki antaraayam undadu. meeku abhyantaram undadane bhavistunnam.'' rogapeeditula maanasika sthitini sahrudayamtho artham chesukolenivada tanu? sarenannadu.
aa roje yaaminiki kuudaa chepparata. ''ammayee, neeku paataalu cheppadaaniki kudirchina vidvaamsudu puttuguddi. tana kannulu lottalu padivundatam valla mukham evariki chuupimchadaaniki ishtapadadu. madhya teragatti vidya garapamani oppinchaalsi vachindi'' ani. vidyaabhyaasam modalupettina aaru nelala varaku aa terachaatu bhamini yaminini tanu chudaneledu. okaroju kitikeeloonchi kanabadutunna punnami chandrudini chusi tanu paravasinchipoyadu. aa chandamamalo kanabade machanu kontamandi kundelantaru, kontamandi ledi antaaru cony priyuraali adharamlo nimpadaaniki amrutaanni velikideesinappudu erpadina gunte adhi anipinchindi tana kaanaadu. aa aalochana manasulo puttagaane tana prameyam lekundane aasuvugaa kavita roopamlo veluvadindi tana pedaalapai.
tera kavatalavunna rakumari aa padyaanni vindi. jaatyandhudiki chandamama andalela telisaya ani abburapadi tera tolaginchi chusindi. tanu aame kanta padinappudu, aame tana kantapadakunda untundaa? tanavanti soundaryapipasi talamunakalugaa premalo padakunda untada? aame maatram? antaraalu ganinchakunda antarangamtho baatu sarvaswanni tanaku arpinchukondi.
ilati vishayaalu antahpuramlone anigipovugaa. tama vyavahaaram pedavuludaati munduku saagindanna vishayam prudhivi daatadaa? prudhveepatiki chevulu daatipogaladaa? koothuru kabatti yaminini kshaminchi tanaku maatram dandana vidhinchaaru rajugaru.'
''emayya, praarthana mugisinda, kallu moosukunte devidarsanam avutonda?'' ani adigaadu kothwaalu.
nijamgaa devi darsaname. alakamaanina yamineedevi darsaname. aa roju pranayakalahamtho aame ragilipotuundagaa tanu tummadu. 'chiranjeeva' andamante aame pattudala chedipoduu, aina oorike undadaaniki manasu raledu paapam. amangalam pratihatam kaavadaaniki suvarnaabharanam todagaalani nammakam. aame chevi kamma teesi, tana cheviki todagaboyindi. adhe adanani tanu aame kalasaalanu chebattadu. paapam addu pedadamante rendu chetuluu chevi kamma pette panilo unnaayi.
vakshaanni kapadukovalante aabharanaanni jarchiveyali, amangalamemonanna bhayam. anduvalla aa pani puurtayyeevarakuu sahinchi aa taruvaata inumadinchina kopamtho cheyi tosesindi. tellaresariki aameku kopam taggindi, cony tanaku telapadam ela? nidralo teliyanattugaa oka cheyi tanapai padesindi. tanu grahinchaadu. lechi aame mukhankesi chusadu. kontetanam, korika dobuchulaadutunnaayi. aa mukhame tana aakharikshanhaallo kallamundu nilustondi. mukhampai chirunavvu velustondi.'
''kavi, siddamena?'' antunnaru bhatulu.
kaviki hataattugaa bilhanudi charitra gurtuku vachindi. 'tanalaati kathe atanidi. ituvanti ghattamlo atanu chirunavvu navvithe bhatulu adugutaaru emitayya kaaranam ani. atanu tana kallamundu kadalade priyuraali cheshtala gurinchi aneka slokaalalo vivaristaadu. bhatula manasu karigi, rajugariki vinnavinchi bilhanudu, priyuraaluu vivaham chesukodaniki dohadapadataru. tanuu alaage chesi chuste?'
'vaddu, tana priyuraali angaanga varnana veellenduku vinaali? aame tanadi. aametho anubhavaalu tanavi. paraayivaaritho panchukodagina anubhoothulu kavavi. aame sariiraanni battabayalu chesekante mrutyuvunu aahvaaninchadam melu. aame roopaanni kallamundu nilupukoni paralokaaniki payanam kaavadam melu'' anukunnadu kavi.