అమ్మ ఒడి: October 2010
షేర్లు – 'నత్తల నడకల మీదా, పీతల పరుగుల' మీదా పందాలు! [భారతీయత మీద ఆర్దిక, వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర – 32]
Labels: భారతీయత మీద ఆర్దిక వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర comments (1)
ఈ విధంగా పొదుపు చేసుకున్న డబ్బుని మదుపు చేసుకోవాలనుకునే వాళ్ళని మినహాయిస్తే... షేర్ల స్వల్పకాల క్రయ విక్రయాలకు సిద్దపడే వారంతా, కంపెనీ పంచిఇచ్చే డివిడెండ్లని ఆశించి గాక 'షేర్ల ధరలు పెరుగుతాయి, పెరిగాక అమ్ముకుని లాభాలు పొందుదాం' అనుకుని షేర్లలో పెట్టుబడి పెడతారు.
[నిజానికి వీరు పొదుపు ఆలోచన గాక వ్యాపారంలో పెట్టుబడి పెట్టడం అనే ఆలోచనతో షేర్ల క్రయ విక్రయాలలోకి దిగుతారు.]
కాబట్టి, ఖచ్చితంగా వీరిని పొదుపరులు అనకూడదు, మదుపుదారులు అని కూడా అనకూడదు. ఎందుకంటే - షేర్ మార్కెట్ వ్యాపారం 'మదుపు, పెట్టుబడి' అనే దశ నుండి 'జూదం' అనే స్థాయికి ప్రయాణించి చాలా కాలమయ్యింది. "ఠాఠ్! నేనొప్పుకోను. ఇది మదుపు చెయ్యడమే. జూదమాడటం కాదు" అనడమంటే, అది నిశ్చయంగా ఆత్మవంచనే!
నిజానికి... ఈ అత్మవంచన లేదా జూదంలోకి... తమ సంపాదనలో కొంత పొదుపు చేసుకొని, మదుపు పెడదామనుకునే సామాన్యప్రజలు, ఏ విధంగా నెట్టబడ్డారో తర్వాతి టపాలలో పరిశీలించ వచ్చు.
చాలా కాలంక్రితమే, షేర్ మార్కెట్ లో క్రయ విక్రయాలు జూదపు స్థాయికి చేరాయి. కాబట్టే... వదంతుల కారణంగా 'ఫలానా షేర్ ధరలు పెరిగాయి/తరిగాయనో' మాటలు వింటుంటాం. 'ఫలానా మంత్రి ఫలానా ప్రకటన చేసినందున సెన్సెక్స్ రఁయ్యిమంటూ దూసుకుపోయిందనీ లేదా కుఁయ్యంటూ కూలబడిందనీ' వింటుంటాం.
ఇప్పుడు కొత్తగా మొదలు పెట్టిన ప్రచారం... క్రికెట్ ఆటలో (అదీ సదరు క్రికెట్ సిరీస్ లేదా వన్‌డే లు మ్యాచ్ ఫిక్సింగ్ అని తేటతెల్లగా వెల్లడైనా కూడా) గెలుపోటములని బట్టి కూడా, షేర్ ధరలు పెరగటం లేదా తరగటం కూడా చూస్తున్నాం. 'సెంటిమెంటు పనిచేసిందన్న' సర్వేలూ, విశ్లేషణలూ ఉన్నాయి.
వాస్తవానికి... క్రికెట్ మ్యాచ్ లకీ, షేర్ ధరలకీ సంబంధమేమిటి? క్రికెట్ ఆట గెలుపోటముల వలన వస్తూత్పత్తి నిర్వహించే కంపెనీల ముడిపదార్ధాల ధరలో, లభ్యతలో లేక ఉత్పత్తి చేసిన వస్తువుల ధరలూ లభ్యతలో ఎలా ప్రభావితం అవుతాయి?
ఈ ప్రశ్నలు ఎవరూ వేయరు, మనబోటి వాళ్ళు వేసినా ఎవరూ సమాధానాలు చెప్పరు!
ఇక వస్తూత్పత్తి చేసే కంపెనీలతో బాటు, సేవలందించే సంస్థలూ 'షేర్లు విడుదల చేయటం' ప్రారంభిమై చాలా కాలమే అయ్యింది.
ఇక ఇన్ని కారణాలతో, మరికొన్ని కనబడని కారణాలతో... షేర్ల ధరలు పెరగటం/తరగటం సంభవించటంతో... షేర్ హోల్డర్లు కూడా, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడి లేదా పొదుపు చేసిన డబ్బు దాచుకోవటం కోసం గాక 'స్వల్ప కాలంలో లాభాల పంట పండించు కోవచ్చు'నన్న ఆలోచనతో ట్రేడింగ్ లోకి దిగి బుల్స్ నాశ్రయిస్తుంటారు.
ఇప్పుడంతగా లేదు కాని, 1985-90ల్లో, 1992 దాక కూడా, షేర్ మార్కెట్ గురించి ఊరించే వార్తా కధనాలు, షేర్ ట్రేడింగ్ మీద ఆధారపడిన కధాంశాలతో నవలలూ వెల్లువెత్తాయి కూడా!
ఆర్దిక మాంద్యం రీత్యా ఇప్పుడది కొంచెం మందగించబడింది.
వార్తాపత్రికల్లో ప్రచురించే వార్తాంశాల్లో కూడా... ఫలానా విధంగా షేర్ మార్కెట్లు కుప్పకూలటంలో, రాత్రికి రాత్రి వేలాది కుటుంబాలు రోడ్డున పడ్డాయి లేదా షేర్ మార్కెట్లు పుంజుకోవటంతో రాత్రికి రాత్రి వందల వేల సామాన్య మదుపర్లు కుబేరులయ్యారనీ... ఉపమాన, ఉత్పేక్ష, రూపకాలంకార సహితంగా వ్రాస్తుంటారు.
"నిన్న... అతడో సామాన్య మదుపరి! వంద నోటుని ఒకటికి పదిసార్లు చూసుకుని ఖర్చుపెట్టేవాడు. ఈ రోజు...!? ఇల్లుపట్టనంతగా కరెన్సీ కట్టలు కలిగి ఉన్న అపర కుబేరుడు, ఒక్కరోజులో అతణ్ణి కోటీశ్వరుణ్ణి చేసిన మహత్తూ.... ఫలానా ఫలానా" అంటూ తెగ వర్ణించి వ్రాస్తుంటారు. (1992 లో హర్షద్ మెహతా అవకతవకలకు ముందు, షేర్ మార్కెట్ బూమ్ వలన 'చాలామందికి బంగారు పంట పండిందని' వార్తాపత్రికలు తెగ వ్రాసేసాయి. అవకతవకలు బయటపడిన తరువాత గానీ, అసలు నిజం తెలియలేదు జనాలకి!)
2008 సెప్టెంబరులో 'ప్రపంచాన్ని ఆర్దికమాంద్యం పట్టికుదుపుతోందన్న' వార్త...
ఆపశక్యం గాక బట్టబయలైనప్పుడు...
లేమాన్ బ్రదర్స్ వంటి 150 ఏళ్ళ చరిత్ర గల కంపెనీలు దివాళా తీసినప్పుడు...
రోజుకి పదుల సంఖ్యలో ప్రైవేటు బ్యాంకులు దివాళా బాటపట్టినప్పుడు...
వార్తాపత్రికలన్నీ ఇలాగే వ్రాసాయి. 'మదుపర్ల కుటుంబాలు వేలాదిగా రోడ్డున పడ్డాయి, నిన్న కుబేరుడు ఈ రోజు బికారి'... గట్రా! నిజానికి జూదంలో ఆ ప్రమాదం ఎప్పుడూ ఉంటుంది.
లాభాన్ని ఆశించి సాహసానికి ఒడిగట్టినప్పుడు, లాభానికి సమాంతరంగా నష్టం వచ్చే అవకాశమూ అంతే ఉంటుంది. అది తెలిసి తెలిసీ దిగారు కదా!
అసలుకే... 'నత్తల నడకల మీదా, పీతల పరుగుల' మీదా పందాలు కట్టే జూద మనస్తత్వం పెరిగిన చోట, ఊరించే వార్తాంశాలు మరింత ఆకర్షించటం సహజమే కదా! కానట్లయితే... 'ఒక ఓవర్ లో ఫలానా ఆటగాడు ఎన్ని పరుగులు చేస్తాడు, ఎన్నో బంతి నోబాల్ అవుతుంది, ఎవరు ఎవరి చేతిలో అవుట్ అవుతారు' అన్న వాటి మీద వేల కోట్ల రూపాయలు చేతులు మారవు కదా!
['నత్తల నడకలూ, పీతల పరుగులూ' అంటే అతిశయోక్తిగా అనిపిస్తుందేమో గానీ 'చిత్రహార్ లో ఏపాట వస్తుంది?' అన్నదాని మీద పందాలు నడవటం, 1990లో గగ్గోలు అయ్యి, సంచలనం సృష్టించిందన్న నిజం, ఆనాటి పెద్దలకి గుర్తుండే ఉంటుంది!]
ఈ విధంగా, మీడియా...
షేర్ మార్కెట్ కి నూటికి నూరు పాళ్ళు సహాయసహకారాలు అందిస్తూ వార్తాంశాలు వ్రాసేచోట...
సామాన్య మదుపర్లు రోడ్దున పడ్డారనీ, కుబేరులు బికారులయ్యారనీ ఏవేవో ఉపమానాలు వ్రాసిన చోట...
అసలు నిజం ఏమిటంటే...
ఆర్దిక మాంద్యం నేపధ్యంలో ఆవిరయ్యిందీ, అవుతోందీ కాగితపు సంపదే!
12 ఫిబ్రవరి, 2008 ఈనాడులో, [ఇంకా చాలా వార్తా పత్రికల్లో] 'ఆవిరౌతుంది కాగితపు సంపదే' అంటూ ప్రచురించిన సుదీర్ఘ వ్యాసంలో, స్పష్టంగా ఈ విషయాన్ని ఉటంకించారు.
[మన బ్లాగుల్లోనో, వెబ్ సైట్లలోనో పాత టపాలన్నీ... తేదీల వారీగా ఉంచినట్లుగా...
ఈ వార్తా పత్రికలూ, ప్రైవేటు టీవీ ఛానెళ్ళు... తమ పాత వార్తాంశాలను, లైబ్రరీలాగా...
పాఠకులకి, ప్రేక్షకులకీ అందుబాటులో ఉంచితే...
అప్పుడు ఎవరూ ఎవరికీ చెప్పనవసరం లేకుండానే, సదరు మీడియా వాళ్ళు, ఎప్పుడు, ఎలాంటి ప్రచారాలు చేసారో అర్ధమౌతుంది. ఒకసారి చెప్పిన దానికి పూర్తి విరుద్ధమైనది మరోసారి ఎలా చెబుతారో, ఎప్పుడెప్పుడు చెప్పారో పక్కాగా దొరికిపోతారు కూడా! అందుకే అలాంటి సాహసం వాళ్ళు చెయ్యరనుకొండి.
చేస్తే... పాఠకులు, ప్రేక్షకులు మీడియాని 'పోస్ట్ మార్టమ్' చేసేస్తారు మరి!]
అది ఏవిధంగా కాగితపు సంపదో పరిశీలించేముందు... ఓసారి... బ్యాంకులూ, షేర్ క్రయ విక్రయాల నేపధ్యం గురించి పరిశీలించాలి.
నిజానికి పబ్లిక్ ఇష్యూ పేరిట 'వాటాల అమ్మకం' అనే ప్రక్రియని, ప్రపంచంలో మొట్టమొదట ప్రవేశపెట్టినప్పుడు.... అన్నీ సానుకూల అంశాలే చెప్పబడ్డాయి, చూపించబడ్డాయి, నమ్మించబడ్డాయి. చెప్పినట్లు,చూపించినట్లు, నమ్మించినట్లు... ఆచరణ కూడా సానుకూలంగా ఉండి ఉంటే, ఆ ప్రక్రియ, ఈ పాటికి ప్రపంచాన్ని, ప్రశాంత సౌభాగ్య స్వర్గధామంగా మార్చగలిగి ఉండేది.
ఆ ప్రక్రియ యొక్క సిద్ధాంతంలో లోపం లేదు. లోపం ఉందల్లా ఆచరణలోనే! సిద్ధాంతంలో అన్నీ సానుకూలాంశాలే చూపించి, ఆచరణలో అన్నీ స్వార్ధ ప్రయోజనాలే నడిపించుకున్న కుతంత్రం అది.
వివరంగా చెప్పాలంటే....
ప్రజలకి, తమ తిండి తిప్పలకీ, రోజు వారీ జీవితాలకీ ఖర్చుపెట్టుకోగా... భవిష్యత్ అవసరాల కోసం, డబ్బు పొదుపు చేసుకుని దాచుకోవటం అవసరం. అది మంచి అలవాటు, భద్రమైన మార్గం, ఆరోగ్యకరమైన అలోచనా ధోరణి కూడా!
ఎక్కడ దాచుకోవాలి? అవసరంలో ఉన్నవారికి అప్పుగా ఇచ్చి ధర్మవడ్డీ పుచ్చుకుంటే... సమాజంలో పొదుపు చేయగలిగినంత ఆదాయం కలవారికీ, అవసరాలకి అంతంత మాత్రం సరిపోయే ఆదాయం గలవారికీ కూడా ప్రయోజనకరం!
కానీ మనిషి బుద్ధి అలా స్థిరంగా ఉండదు కదా! ధర్మవడ్డీ పొందగల అవకాశం ఉంటే, అందులోంచి చక్రవడ్డీ, అవధుల్లేనంత వడ్డీ గుంజాలని ఆశపుడుతుంది. అదే ప్రైవేటు బ్యాంకులుగా రూపొంది విశ్వరూపం చూపించింది. నాటి బడుగుల బ్రతుకలని ఛిద్రం చేసింది. ఈ విషయమై ప్రపంచంలో మిగిలిన దేశాలు ఎలా వ్యవహరించాయో గానీ, భారతదేశంలో మాత్రం, ఇందిరా గాంధీ హయాంలో బ్యాంకుల జాతీయం చేయబడి, ఈ వడ్డీ ఆశకు ఆనకట్ట వేయబడింది.
సరే! బ్యాంకులు జాతీయం చేయబడ్డాయి. అవసరాల కంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉండి దాచుకోగలవాళ్ళు, బ్యాంకుల్లో దాచుకుంటే, ఆ సొమ్ముకి బ్యాంకు వడ్డీ చెల్లిస్తుంది. అదే సొమ్ముని, అవసరాలకి తగినంత ఆదాయం లేని వారికి అప్పుగా ఇస్తుంది. బ్యాంకు ఒక వ్యక్తి కాదు గనుక, ప్రభుత్వ సంస్థ గనక, జలగల్లా రక్తం పీల్చి వడ్డీలు వసూలు చెయ్యరు, చేసేంత దురాశ కలిగి ఉండదు.
బ్యాంకుల్లో పొదుపు చేసుకున్న మదుపర్లకు (అంటే డిపాజిట్లకు) కొంత తక్కువ వడ్డీ చెల్లించి, బ్యాంకుల్లో అప్పు తీసుకున్న వారి నుండి కొంత ఎక్కువ వడ్డీ వసూలు చేస్తే... ఆ స్వల్ప లాభం, బ్యాంకుల నిర్వహణా ఖర్చులకి, సిబ్బంది జీతభత్యాలకి, బ్యాంకుల అభివృద్ధికి పనికి వస్తుంది - ఇదీ బ్యాంకుల జాతీయకరణ నాడు... దేశం పట్ల, ప్రజల పట్ల నిబద్దత గల ఆనాటి నేతలు కన్న తీయటి కల. (దీనిని పీవీజీ తన 'లోపలి మనిషి'లో బండి మీద కూరగాయలమ్మే పెద్దామెతో సంభాషణతో వివరించారు.)
అయితే, అన్నిటిలాగానే అదీ ఆచరణలో విఫలం కావటమే... ప్రైవేటు బ్యాంకులు దూసుకు రావటం, సూక్ష్మరుణాల సంస్థలు రూపుదాల్చడం, పిట్టల్లా రాలుతున్న బడుగుల జీవితాల ఉదాహరణలతో... ఇప్పుడు మనం చూస్తున్న వాస్తవానికి కారణం!
ఏ పధకాన్నైనా, ఏ సిద్ధాంతాన్నైనా, ఆచరణలో వైఫల్యానికి గురి చెయ్యడమే... కుట్రదారులైన 'నకిలీ కణిక వ్యవస్థ పనితీరు' అనటానికి ఇది మరొక సజీవ, తాజా ఉదాహరణ!
మరోసారి బ్యాంకుల విషయానికి వస్తే... ఆచరణలో విఫలమై, ఇప్పుడు ఫిక్సిడ్ డిపాజిట్లకు కూడా ముష్టి వడ్డీ ఇస్తూ, పూర్తిగా డిపాజిటర్లని బ్యాంకుల గడప తొక్కకుండా తరిమి వేసాయి గానీ, మా చిన్నప్పుడు 5 1/2ఏళ్ళకు సొమ్ము రెట్టింపయ్యే ఫిక్సిడ్ డిపాజిట్లకు ఆదరణ బాగా ఉండేది.
ఇప్పుడు (ఈ ఒకటిన్నర దశాబ్దంలో) బ్యాంకు వడ్డీలని మరింత మరింత కృశింప జేసి, అనివార్యంగా, చిన్న మొత్తాలని పొదుపు చేసుకునే సామాన్య ప్రజలు కూడా ప్రత్యామ్నాయాలు వెదుక్కునేటట్లు చేయటం కూడా కుట్రలో భాగమే!
ఇంట దాచుకోలేరు, దొంగ భయం ఉంటుంది. పోలీసులు ఆ సమస్యను నివారించరు. వడ్డీలకిచ్చుకోలేరు, ఎగవేత భయం ఉంటుంది. వసూలు చేసుకోవటానికి తల ప్రాణం తోక ఉంటే దాంట్లోకి వస్తుంది. అనివార్యంగా షేర్ల వైపు అడుగులు వేయటం పెరిగింది. దోపిడిలో ఇదీ భాగమే. ఎలాగంటే... నిజానికి బ్యాంకులు... డబ్బు ఎక్కువ ఉండి పొదుపు, మదుపూ చేసుకునే వారికి... అవసరాలకి అప్పుకోసం దిక్కులు చూసే వారికీ... మధ్యలో అనుసంధాన కర్త వంటివి. వ్యవహర్తలా ఇద్దరి అవసరాలూ తీరుస్తాయి.
సరిగ్గా... ఇలాంటి సత్ర్పయోజనమే, భారీగా వస్తూత్పత్తి చేసే సంస్థలు (కంపెనీలు) పెట్టుబడులు సమీకరించుకునేందుకు, పబ్లిక్ ఇష్యూ విడుదల చేయటంలో ఆశించబడింది.
Labels: భారతీయత మీద ఆర్దిక వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర comments (3)
వినూత్నంగా ఆలోచిస్తే విజయం మనదే! - విజయదశమి శుభాకాంక్షలతో....
విజయ దశమి పండుగ రోజున, విజయం కోసం వినూత్నంగా ఆలోచించాలని చెప్పే ఓ చిన్ని కథతో నా టపా ప్రారంభిస్తున్నాను.
దీని మూలకథ ఇంటర్ తొలి ఏడాది పిల్లలకి ఆంగ్ల పాఠంలో ఉంది. ఇక కథలోకి!
ఓ ఊళ్ళో ఓ పేదరైతు ఉండేవాడు. అతడి కొక కూతురు. చక్కని పిల్ల! ఆ ఊళ్ళో ఓ వడ్డీ వ్యపారి కూడా ఉండేవాడు. ఇతడు నడివయస్సు వాడు, అనాకారి. పైగా దుర్భద్ధి గలవాడు.
ఈ పేద రైతు ఎంతగా రెక్కలు ముక్కలు చేసుకున్నా తిండికే చాలీ చాలనట్లు గడిచేది. రైతు భార్యా, కూతురూ కూడా వ్యవసాయంలో సాయం చేసేవాళ్ళు. అయినా పరిస్థితి అంతే!
ఇలా ఉండగా... ఓసారి రైతు భార్యకి బాగా జబ్బు చేసింది. వైద్యం కోసం డబ్బు అవసరం పడి, వడ్డీ వ్యాపారి దగ్గర పదివేల రూపాయలు అప్పు చేసాడు రైతు. భార్యా జబ్బు నయమైంది గానీ, వడ్డీ కొండలా పెరిగి, పదివేలు కాస్తా ఏభైవేలై కూర్చుంది. అప్పు తీర్చగల దారీ తెన్నూ కూడా రైతుకి కాన రాలేదు. ఏం చెయ్యాలో తోచక బెంగ పడసాగాడు.
అప్పటికే... వయస్సులో ఉన్న రైతు కూతురి మీద కన్ను వేసి ఉన్న వడ్డీవ్యాపారి, రైతు మీద బాగా వత్తిడి పెంచాడు. ఓ రోజు రైతు ఇంటికి వచ్చి "అప్పు కడతావా? జైలుకి పంపించమంటావా?" అంటూ పీక మీద కూర్చున్నాడు.
రైతు కాళ్ళావేళ్ళా పడి బ్రతిమాలాడు. వడ్డీ వ్యాపారి "సరే! ఇంతగా బ్రతిమాలుతున్నావు గనుక, నీకు ఓ అవకాశం ఇస్తున్నాను. మనమంతా యేటి గట్టు మీదికి వెళ్దాం. అక్కడ చిన్న చిన్న రాళ్ళు చాలా ఉన్నాయి. నేను, నా చేతి సంచిలో ఒక తెల్ల్రరాయి, ఒక నల్ల రాయి వేస్తాను. నీ కూతుర్ని సంచిలోంచి ఒక రాయి తీయమను.
ఆమె తెల్లరాయి తీసిందో, ఆమె నన్ను పెళ్ళి చేసుకోవాలి. అంతేగాక, నేను నీ బాకీ మాఫీ చేస్తాను. ఆమె నల్లరాయి తీసిందో, ఆమె నన్ను పెళ్ళి చేసుకోనక్కర లేదు. అంతేగాక, నేనే నీకు, నీ బాకీకి రెట్టింపు సొమ్ము, అంటే లక్ష రూపాయలు ఇస్తాను. అసలామె ఈ పందానికే ఒప్పుకోకపోతే, తక్షణం నిన్ను జైలుకి పంపిస్తాను" అన్నాడు.
రైతు, అతడి భార్య కోపంతో పెదవులు కొరుక్కున్నారు. నిస్సహాయతతో గుడ్లనీరు కుక్కుకున్నారు. రైతు కూతురు నివ్వెరపోయి చూస్తోంది. చివరికి, చేసేది లేక, రైతు కుటుంబం ఈ పందానికి ఒప్పుకొంది. ఇదంతా తెలిసి చుట్టు ప్రక్కల వాళ్ళు కొందరు పోగయ్యారు. అందరూ కలిసి యేటి గట్టుకు వెళ్ళారు. అక్కడ గుండ్రని చిన్నచిన్న రాళ్ళు చాలా ఉన్నాయి.
రైతూ, అతడి భార్యా చాలా ఆందోళనతో ఉన్నారు. అందరూ గోలగోలగా మాట్లాడుతున్నారు. వడ్డీ వ్యాపారి క్రిందికి వంగి, రెండు రాళ్ళు తీసి సంచిలో వేసాడు. రైతు కూతురు అందమైనదే కాదు, చురుకైనదీ, తెలివైనదీ కూడా!
ఎవరిగోలలో వాళ్ళుండగా, వడ్డీ వ్యాపారి, రెండు రాళ్ళూ తెల్లటివే తీసి సంచిలో వేయడాన్ని ఆ పిల్ల గమనించింది. (ఈ కుతంత్రం కడుపులో ఉంచుకునే, వడ్డీ వ్యాపారి అంత ధీమాగా పందెం కట్టాడు.)
ఇంతలోనే వడ్డీ వ్యాపారి, సంచి ఆమె చేతికిస్తూ, అందులోంచి ఒక రాయిని తియ్యమన్నాడు. దాంతో అప్పటి వరకూ ఆసక్తిగా పందెం గురించి మాట్లాడుతున్న వారంతా, మాటలాపి కుతుహలంగా చూడసాగారు.
ఇప్పుడా అమ్మాయి ఏం చెయ్యాలి?
మామూలుగా ఆలోచిస్తే... ఆ పిల్ల మూడు రకాలుగా స్పందించవచ్చు.
1]. ఆమె సంచిలోంచి రాయిని తీయటానికి నిరాకరించవచ్చు.
[కానీ అలా చేస్తే, ఆమె తండ్రిని జైలుకు పంపిస్తానని ముందే షరతు విధించాడు వడ్డీ వ్యాపారి. కాబట్టి అది ప్రమాద హేతువు.]
2]. అతడు సంచిలో రెండూ తెల్ల రాళ్ళే వేసాడని అందరికీ చెప్పి, సంచి తెరచి చూపించి, అతడి మోసాన్ని బహిర్గతం చేయవచ్చు.
[కానీ అలా చేస్తే, వడ్డీ వ్యాపారి "అరే! పొరబాటు జరిగింది. నేను ఒకటి తెల్లరాయి, మరోటి నల్ల రాయి అనుకున్నాను. రెండూ తెల్లవే తీసాను కాబోలు. ఈ సారి తెల్లదొకటీ, నల్లదొకటీ వేద్దాం! కావాలంటే మరెవ్వరైనా వెయ్యండి. అప్పుడు ఆమెని సంచిలోంచి రాయి తియ్యమందాం" అంటాడు.
ఆ విధంగా చేసినా తెల్లదో నల్లదో తీయటానికి 50% అవకాశం ఉంటుంది. రైతు కూతురు నల్ల రాయి తీసిందో బ్రతికి పోతుంది. ఖర్మగాలి తెల్ల రాయి తీసిందా, అయిపోతుంది. అదీగాక... ఈసారికి తప్పుని కప్పిపుచ్చుకున్నదే గాక, మోసం బయటపెట్టే ప్రయత్నం చేసినందుకు, వడ్డీ వ్యాపారి మరింత జాగ్రత్త పడతాడు. మరోసారి మరింత పకడ్బందీగా పధకాలు వేస్తాడు. కాబట్టి, అదీ పాక్షికంగా ప్రమాదహేతువే.]
3]. ఎటూ వడ్డీ వ్యాపారి కుతంత్రాలని అరికట్ట లేననుకొని, సంచిలోంచి రాయి తీసేందుకు సిద్ధపడాలి. తప్పకుండా తెల్ల రాయే వస్తుంది కాబట్టి, తండ్రిని జైలు కెళ్ళకుండా కాపాడటం కోసం, తన జీవితాన్ని బలిపెట్టుకునేందుకు సిద్ధపడాలి.
[కానీ ఇలా చేయటం అంటే - తెలిసి తెలిసీ జీవితాన్ని నష్టపోవటమే!]
అయితే... ఇలా సాధారణంగా గాక, అసాధారణంగా, వినూత్నంగా ఆలోచిస్తే...?
ఆమె ఏం చేయవచ్చు?
రైతు కూతురు తెలివైన అమ్మాయి. ఆమె వడ్డీ వ్యాపారి చేతి సంచిలో చెయ్యి పెట్టి, ఒక రాయిని బయటకు తీసింది. గుప్పిలి తెరవబోతూ, కావాలని రాయిని నేల మీదకు జార్చింది. క్షణాల్లో అది నేల మీద పడి ఉన్న బోలెడు రాళ్ళల్లో కలిసి పోయింది.
రైతు కూతురు గాభారా పడుతున్నట్లుగా "అయ్యో! పొరబాటున చెయ్యి జారి, రాయి నేలపై పడిపోయింది?" అంది. అందరూ 'ఇప్పుడెలాగా?' అన్నట్లు చూస్తున్నారు. వడ్డీ వ్యాపారి బిత్తర పోయి చూస్తున్నాడు.
రైతు కూతురు అంతలోనే తమాయించుకున్నట్లుగా "సరే, ఏం పోయింది? ఎటూ సంచిలో ఉన్నది రెండు రాళ్ళే కదా? ఇప్పుడు సంచిలో మిగిలి ఉన్న రాయి ఏదో చూస్తే, నేను తీసింది ఏ రాయో తెలిసి పోతుంది కదా?" అంది.
అందరూ అవునన్నారు. ఆమె సంచి తెరచి, అందులోని తెల్ల రాయిని బయటకి తీసి "ఇదిగో, ఇందులో తెల్లరాయి ఉంది. అంటే నేను నల్ల రాయిని తీసానన్న మాట! కాబట్టి ఇప్పుడు నేను ఈ వడ్డీ వ్యాపారిని పెళ్ళి చేసుకోనక్కర్లేదు. అంతేగాక, ఈ వడ్డీ వ్యాపారి మా నాన్నకి లక్ష రూపాయలు ఇవ్వాలి" అంది.
వడ్డీ వ్యాపారి ఏడ్చుకుంటూ, రైతుకి లక్ష రూపాయలు చెల్లించి, మొత్తుకుంటూ ఇంటికి పోయాడు.
రైతు కుటుంబం సంతోషంగా ఇంటికి తిరిగొచ్చింది.
ఈ కథలో... రైతుకుటుంబం వంటిదే, ప్రస్తుతం సమాజంలో సామాన్యుడి పరిస్థితి! ఆ దేశం ఈ దేశం అన్న తేడా లేకుండా, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇదే స్థితి సామాన్య పౌరులది!
ప్రభుత్వాధికారంలో ఉన్న రాజకీయ నేతలూ, ఉన్నతోద్యోగులూ, కార్పోరేటు బడా వ్యాపారులూ... ఇలా సంపన్నుల జాబితాలోకి చేరే వారిలో అత్యధికులు, కథలోని వడ్డీ వ్యాపారి వంటి వారే!
ఇప్పటి వరకూ వాళ్ళ 'అతి'తెలివి తేటలు సాగాయి, సాగుతూనే ఉన్నాయి... సామాన్యులు కుదేలయ్యారు, అవుతూనే ఉన్నారు.
కథలోని రైతు కూతురు... సాధారణ ధోరణిలో గాకుండా వినూత్నంగా ఆలోచించింది. వడ్డీ వ్యాపారి లాంటి దొంగని, కన్నంలో అతడి చేయి ఉండగానే, తేలుతో కుట్టించింది. ఇక వాడు కిక్కురు మనలేడు. వాడి మోసాన్ని వాడి మెడకే చుట్టి, పరిస్థితిని తనకు అనుకూలంగా మార్చుకుంది.
వాడి దురాశలోనే వాణ్ణి ముంచి, వాడి పాపానికి అంతకంతా కట్టించింది. ప్రస్తుతం సామాన్య ప్రజలకి కావాల్సింది, ఇలాంటి వినూత్న ఆలోచనా విధానమే!
అప్పుడు ఖచ్చితంగా...
మనం మన ధరిత్రిని, మన దేశాన్ని కాపాడుకోగలం.
భారతీయతని కాపాడుకోగలం
మానవీయతని కాపాడుకోగలం
మన జీవితాలని, మన భవిష్యత్తుని కాపాడుకోగలం
మన చిన్ని పాపల చీకూ చింతాలేని బాల్యాన్ని కాపాడుకోగలం!
అలాంటి వినూత్న ఆలోచనా విధానాన్ని, ఆ మహిషాసుర మర్ధని, మనందరికీ అనుగ్రహించాలని కోరుకుంటూ....
అందరికీ విజయ దశమి శుభాకాంక్షలు!
బ్రాంచ్ లిమిట్ - మార్కెట్ వాల్యూ Vs బుక్ వాల్యూ! [భారతీయత మీద ఆర్దిక, వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర – 30]
ఇక ఈ కథకి అనువర్తన ఏమిటంటే -
లేని లాభాలు ఉన్నాయని చూపిస్తే షేర్ ధరలు పెరుగుతాయి. బయట పడితే సత్యం కంప్యూటర్స్, గుట్టుగా కొనసాగితే... టాటాలు, బిర్లాలు, బజాజ్‌లు, అంబానీలు! అంతో ఇంతో... అన్ని కంపెనీలూ లాభాలను ఎక్కువ చేసి చూపిస్తాయని, సత్యం కంప్యూటర్స్ మోసం బయటకు వచ్చినప్పుడు అందరూ అంగీకరించిందే!
చిల్లపెంకులూ, గులకరాళ్ళతో నిండి ఉన్న బిందెని, బంగారం మణిమాణిక్యాలతో నిండి ఉందని చెప్పినట్లుగా, లేని లాభాలు ఉన్నాయని చెబుతాయి కంపెనీలు. గడువు ముగిసినప్పుడు లేదా దివాళా తీయటం లేదా రహస్య విషయాలు బయటకు రావటం వంటి సంఘటనలు జరిగినప్పుడు వాటాదారులు నష్టపోతారు. మొన్నటి సత్యం కంప్యూటర్స్ మాదిరిగా!
నిజానికి సత్యం కంప్యూటర్స్ చిన్న ఉదాహరణ! పచ్చిగా బయటపడిన ఉదాహరణ! ఇలాంటివి గుట్టుచప్పుడు గాకుండా చాలా జరిగిపోతుంటాయి. లిస్టింగ్‌లో ఉన్న కంపెనీల షేర్లు బుల్‌ల/ఏజంట్ల మాటలు నమ్మి కొన్నాక, ఆనక ట్రేడింగ్‌లో, సదరు కంపెనీలు కనబడవు. కొన్నాళ్ళ తర్వాత చూసుకుంటే, అవెప్పుడో కన్ను మూసిన కంపెనీలని తేలుతుంది. అప్పటికే అవి దివాళా తీసేసి ఉంటాయి. అంబుడ్స్‌మన్‌కి అర్జీ పెట్టుకున్నా, ఏడ్చి మొత్తుకున్నా, నష్టం పూడదు.అమాయక షేర్ హోల్డర్ ఆ విధంగా మోసపోతూ ఉంటాడు.
ఆ విధంగా కాకపోతే... ఒక కంపెనీ దివాళా తీసినప్పుడో, ఆర్దిక మాంద్యాలు సంభవించినపుడో, హర్షద్ మోహతాలు, కేతన్ ఫరేఖ్‌లు బయటపడ్డప్పుడో చాలా కంపెనీలు దివాళా తీసినప్పుడో... బిందెనిండా చిల్ల పెంకులున్నాయని వాటాదారులకి అర్ధమౌతుంది. కాబట్టి కూడా... 'పొదుపు చేయాలనుకునే వాళ్ళు షేర్లల్లో మదుపు చేయటం కంటే ఇతర మార్గాల్లో అంటే మ్యూచువల్ ఫండ్స్, భీమా సంస్థలలో పెట్టుబడి పెట్టుకోవటం మంచిదనీ...' 'షేర్లు కొనటం, స్వల్ప వ్యవధిలోనే అమ్మటం వంటి వ్యాపార ధోరణి ఉన్న వాళ్ళు, షేర్ల క్రయవిక్రయాలకు దిగటం మంచిదనీ' ఇటీవల ప్రచారంలోకి వచ్చింది.
అదీ ఆర్ధిక మాంద్యం నేపధ్యంలో ఊపందుకున్న ప్రచారాల్లో ఒకటి. రెండు దశాబ్దాల క్రితమైతే, తెలివైన పెట్టుబడి షేర్లలో పెట్టటం అనే ప్రచారం ఉండింది. ఇందుకు దారితీసిన పరిస్థితులు గురించి తర్వాతి టపాలో వివరిస్తాను.
"లేని లాభాలు ఉన్నాయని చూపిస్తే వాళ్లకి ఏం లాభం? వాటాదారులకి (share holders) లాభాలు పంచడం అంటే నష్టపోవటమే కదా? కంపెనీలు ఎందుకలా చేస్తాయి?" - అనిపిస్తుంది సామాన్యులకి! కాబట్టి అది నిజమని నమ్మబుద్దికాదు. ఎందుకంటే - దీని వెనుక ఉండే కారణం అత్యంత బలమైనది; అది బయటకు రానిది కూడా కాబట్టి!
అంతే కాదు, చిల్ల పెంకులు నింపిన బిందెని, బంగారం మణిమాణిక్యాలని చెప్పి అమ్మినట్లుగా, కంపెనీలన్నీ, "అసలేమీ లేకుండానే లక్షల కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం చేస్తున్నాయా?" అనుకుంటాం కూడా! చేస్తాయి? "ఎందుకు, ఎలా చేస్తాయి?" అంటే... వివరంగా చెబుతాను.
జాతీయ బ్యాంకుల బ్రాంచీలు అన్ని ఊళ్ళల్లో ఉంటాయి. ఆ బ్రాంచీల మేనేజర్లు, తమ వినియోగదారుల నుండి డిపాజిట్లు సమీకరించటం, ఖాతాదారులని ప్రోత్సహించటం, అర్హులకి అప్పులివ్వడం చేస్తుంటారు. ఖాతా ప్రారంభించాలని గానీ, ఋణం కావాలని గానీ, బ్యాంకుకు వచ్చేవారి గురించి అవగాహనతో ఉంటారు.
అందుకోసం కూడా... ఖాతాదారులతో, స్థానిక ప్రముఖులతో, ఇతరులతో, సత్సంబంధాలు కొనసాగిస్తారు. ఖాతా ప్రారంభించేందుకు కూడా, బ్యాంకు సిబ్బందికి తెలిసిన మరో ఖాతాదారు సిఫార్సు చేయాలన్న నియమం ఉంటుంది. ఎందుకంటే - వ్యక్తుల గుణగణాలు తెలిస్తేనే, ఆర్ధిక వ్యవహారాలు నడపటం భద్రంగా ఉంటుంది. మొత్తంగా ఖాతాదారులతో, బ్యాంకు మేనేజరుకు ఉండే వ్యక్తిగత సదభిప్రాయం, ఇక్కడ ముఖ్యమైనది.
అలాగే, అప్పు అడిగిన వారి గురించి కూడా బ్యాంకు మేనేజరు, క్షేత్రాధికారి (field officer)... ఇద్దరి వ్యక్తిగత అభిప్రాయం పరిగణనలోకి తీసుకోబడుతుంది. అదే సమయంలో, ఋణార్ది అడిగిన అప్పు మొత్తాన్ని బట్టి, బ్యాంకు మేనేజరు చర్య ఉంటుంది.
ఉదాహరణకి, ఒకే బ్యాంకుకు చెందిన ఒక బ్రాంచి మేనేజరు, ఏభైవేల వరకూ అప్పు మంజూరు చేయగల అధికారం కలిగి ఉంటే, మరో బ్రాంచి మేనేజరు, రెండు లక్షల వరకూ అప్పుని మంజూరు చేయగల అధికారం కలిగి ఉంటారు. దీనిని 'బ్రాంచి లిమిట్' అంటారు. అది దాటితే ఋణార్ది ఫైలు పైఆఫీసుకి (అంటే మెయిన్ బ్రాంచి, జోనల్ ఆఫీసు ఇలాగన్న మాట) పంపబడుతుంది.
ఈ విధంగా ఒకో బ్రాంచికి, మేనేజరుకి, ఒక లిమిట్ ఉంటుంది. అయితే, ఈ లిమిట్, సదరు బ్రాంచి మేనేజరు సమీకరించగల డిపాజిట్ల మొత్తం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఎక్కువ డిపాజిట్లు సేకరించగలిగిన మేనేజరుకి, బ్రాంచికి, ఎక్కువ 'లిమిట్' ఉంటుంది. అంటే బ్యాంకు చేసిన వ్యాపార పరిధి (క్రెడిట్ డెబిట్ రేషియో మాదిరిగా)ని బట్టి, లిమిట్ నిర్ధారింపబడుతుంది.
అది ఆయా మేనేజర్లకు వ్యక్తిగత పరపతి (అంటే కెరీర్ రికార్డు) పెంచుతుంది. పదోన్నతి సమయాల్లో ఇదీ పరిగణించ బడుతుంది. బదిలీ, పదోన్నతి, డిపార్టుమెంటులో అంతర్గత పరీక్షలు... ఇలాంటి అన్ని విషయాల్లో ఈ 'డిపాజిట్ల సేకరణ, దాని మీద ఆధారపడిన బ్రాంచి లిమిట్' యొక్క ప్రమేయం ఉంటుంది.
అందుకోసం... బ్రాంచి మేనేజర్లు, తమ బ్రాంచి పరిసర ప్రాంతాల్లో నివసించే వారితో, వ్యాపారం చేసే వారితో, చక్కని సంబంధాలు పెంచుకుంటారు. 'దీనికీ, షేర్ మార్కెటుకీ సంబంధం ఏమిటీ?' అనుకోకండి. ఆ సంబంధం అర్ధం చేసుకునేందుకే ఇదంతా చెబుతున్నాను. మరికొంత వివరించే ముందు, ఇక్కడ మరో విషయం కూడా పరిశీలించాలి.
సాధారణంగా... స్థలం లేదా ఇళ్ళు వంటి స్థిరాస్తుల క్రమవిక్రయాలు జరిగినప్పుడు, రిజిస్ట్రేషన్ చేయిస్తాం. అందుకోసం స్టాంపు డ్యూటి పేరిట పన్ను చెల్లిస్తాం. అప్పుడు, రిజిస్ట్రార్ ఎంత పన్ను కట్టాలో లెక్కలు వేసి చెపుతాడు. ఒక ఇల్లు లేదా ఖాళీ స్థలం యొక్క విక్రయాన్ని రిజిస్టర్ చేయమన్నప్పుడు, సదరు ప్రాంతంలో మార్కెట్ రేటుని గానీ లేదా ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో నమోదై ఉన్న రేటుని గానీ... రెండింటిలో ఏది ఎక్కువో దాన్ని బట్టి, పన్ను శాతాన్ని లెక్కిస్తారు.
అంటే - ఓ వందగజాల చోటుని, గజం వందరూపాయలు పెట్టి, మొత్తం పదివేలకు రిజిస్టరు చేయమని అడిగామనుకొండి. 'ఆ ప్రాంతంలో గజం వెయ్యి వరకు పలుకుతుందన్న' మాట ఉందనుకొండి. దీన్ని మార్కెట్ వాల్యూ అంటారు. అప్పుడు మనం, 100x1000=లక్ష రూపాయలకు స్టాంపు డ్యూటీ కట్టాల్సి ఉంటుంది.
అయితే, అదే సమయంలో... మన కంటే ముందుగా జరిగిన క్రయ విక్రయాలలో, గజం అయిదు వందలకి రిజిస్టర్ చేయబడిందనుకొండి. దీన్ని బుక్ వ్యాల్యూ అంటారు. అప్పుడూ, రెండింటిలో గజానికి వెయ్యి రూపాయిలే ఎక్కువ గనుక, మార్కెట్ రేటు ప్రకారమే పన్నుకట్టాల్సి వస్తుంది.
మన ఖర్మకాలి, ఏ ధనిక వ్యక్తయినా, తెల్ల డబ్బుని నల్లడబ్బుగా మార్చుకునేందుకో లేక, నల్ల డబ్బుని తెల్లగా మార్చుకునేందుకో, మరొకందుకో, గజం రెండు వేల రూపాయల చొప్పున రిజిస్టర్ చేయించుకున్నాడనుకొండి. నిజానికి, గజం ఏ రెండు వందలో పెట్టి కొన్నా సరే, అతడి కారణాల రీత్యా, సదరు ధనిక వ్యక్తి, ఎక్కువకి పన్ను కట్టాడనుకోండి.
[ఋణాలకు హామీగా ఇవ్వదలుచుకున్న స్థలాలను, ఇలా ఎక్కువ ధర చూపి రిజిస్టర్ చేసి, లక్ష ఖరీదు చెందని భూమిని తనఖా పెట్టి, పది లక్షల లోన్ పొందవచ్చు. కాకపోతే... బ్యాంకు మేనేజరునీ, ఫీల్డ్ ఆఫీసరునీ, న్యాయసలహా ఇచ్చే నోటరినీ, న్యాయ సలహాదారునీ, ఇంకా కొందరు ఇతర అధికారులనీ ఒప్పించుకోవలసి వస్తుంది. డబ్బు ఎటూ ఒప్పిస్తుంది కదా! ఇలాంటి కాగితపు మోసాలు చాలానే నడుస్తుంటాయి.]
అప్పుడు మనమూ... గజానికి రెండు వేల చొప్పున స్టాంపు డ్యూటి కట్టాల్సి వస్తుంది. ఇలాంటి సందర్భాలలోనే... రిజిస్ట్రార్ కీ, ఆ కార్యాలయ సిబ్బందికీ లంచాల పంట పండుతుంది. ఏ ధరకు స్టాంపు డ్యూటి కట్టాలో నిర్ణయించే క్రమంలో లంచాలకు భారీ అవకాశాలు పుడతాయి మరి!
ఈ రెండు పరిస్థితులూ (అంటే బ్యాంకు మేనేజరు బ్రాంచి లిమిట్, మార్కెట్ వాల్యూ Vs బుక్ వాల్యూలలో ఏది ఎక్కువైతే దాని ప్రకారం రిజిస్ట్రేషన్) షేర్ మార్కెట్ లో ప్రభావం కలిగి ఉంటాయి.
ఉదాహరణకి 'జగన్మాయ ప్రైవేటు లిమిటెడ్' అనే కంపెనీ ఉందనుకొండి. అందులో పరిమిత సంఖ్యలో భాగస్వాములుంటారు. కంపెనీ వారందరి ఉమ్మడి అస్తి అవుతుంది. అయితే అది వారి వ్యక్తిగత ఆస్తి కూడా!
ఇప్పుడు సదరు జగన్మాయ కంపెనీ... తన ఉత్పత్తి సామర్ధ్యాన్ని వ్యాపార పరిధిని విస్తరించ దలిచిందనుకొండి. అందుకు భారీ స్థాయిలో పెట్టుబడి అవసరమైంది. భాగస్వాములు స్వంత నిధులు సమకూర్చినా చాలవు. బ్యాంకులలో ఋణాలు పొందినా సరిపోదు. అప్పుడు ప్రైవేటు లిమిటెడ్ కంపెనీని పబ్లిక్ లిమిటెడ్ చేయబూనుతారు.
అప్పటికే కంపెనీ, సమాజంలో కొంత మంచి పేరుని సంపాదించిదనుకొండి. కంపెనీ వ్యాపార సామర్ధ్యం మీద నమ్మకం ఉంటుంది. దాంతో మార్కెట్‌లో దానికి కొంత పరపతి ఉంటుంది. 'ఫలానా వ్యక్తి మంచివాడు, నిజాయితీ పరుడు, మాట ఇస్తే తప్పని వాడు...' ఇలా పదిమందిలో నమ్మకం కలిగించుకున్న వ్యక్తి ఉన్నాడనుకొండి. అలాంటి వ్యక్తికి అవసరమై ఎవరినైనా అప్పు అడిగితే ఇస్తారు. అది ఆ వ్యక్తికి ఉన్న పరపతిగా చెప్పవచ్చు. (ఇక్కడ ఆర్దిక శాస్త్రం చెప్పే పరపతి నిర్వచనం నాకు తెలియదు. సామాన్యుల పరిభాషలోని పరపతి గురించి మాత్రమే నేను ఉటంకించాను.)
అదే విధమైన మంచి పేరు, నమ్మకం, పరపతి... సదరు జగన్మాయ కంపెనికి సమాజంలో ఉందనుకొండి. అప్పుడు, కంపెనీ పబ్లిక్ ఇష్యూకి వెళ్ళి, ప్రజల నుండి పెట్టుబడి సొమ్ము సేకరిస్తుంది. అందుకోసం ప్రభుత్వ నిబంధలనీ, లాంఛనాలనీ పూర్తి చేస్తుంది. (నిజానికి ఈ ప్రక్రియ కూడా, మనకి, పాశ్చాత్య దేశాల నుండి సంక్రమించిందే లెండి.)
తమకి అవసరమైన మొత్తాన్ని, పది రూపాయల ముఖ విలువ గల షేర్లుగా విభజించి, తదనుగుణమైన సంఖ్యలో, షేర్లను అమ్మకానికి పెడుతుంది. మాట వరసకి.... ఓ కోటి షేర్లు అమ్మకానికి పెట్టిందంటే అర్ధం, పది కోట్ల రూపాయల పెట్టుబడిని ఉద్దేశించిందని.
నిబంధనల ప్రకారం, ఆ కోటి షేర్లలో కొన్నిటిని, అప్పటి వరకూ భాగస్వామ్యులైన పరిమిత వ్యక్తులకీ, కొన్నిటిని సదరు కంపెనీలో పని చేసే ఉద్యోగ కార్మిక సిబ్బందికి కేటాయించి, మిగిలిన వాటిని విక్రయించవలసి ఉంటుంది.
కంపెనీ వ్యాపార సామర్ధ్యం మీద నమ్మకంతో సదరు షేర్లను కొనుగోలు చేసిన వారంతా ఆ కంపెనీలో వాటాదారులౌతారు. ఆ కంపెనీ ప్రైవేటు లిమిటెడ్ గా ఉన్నప్పటి పరిమిత భాగస్వాములు, ఉద్యోగ కార్మిక సిబ్బంది ప్రతినిధులు, కంపెనీ మండలిలో సభ్యులౌతారు. అదే విధంగా, షేర్ హోల్డర్ల తరుపున కూడా, ప్రతినిధులు, మండలిలో ఉంటారు.
అప్పటికే కంపెనీ, తన వ్యాపార సామర్ధ్యాన్ని, కంపెనీకి రానున్న బంగారు భవిష్యత్తునీ, తమ సానుకూలాంశాలని ప్రచారించుకుని కూడా, ప్రజలని తమ షేర్లు కొనేటట్లుగా ఆకర్షిస్తుంది. బ్యాంకు, ఇతర అధికారిక సంస్థల ద్వారా, మొదట షేర్లు విక్రయం చేస్తారు. తర్వాత ట్రేడింగ్, షేర్ మార్కెట్ అధికారిక భవనాలలో జరుగుతుంది.
ఆ ఫ్లోర్ మీదికి, గుర్తింపు పొందిన షేర్ మార్కెట్ ఏజంట్లు వెళ్ళి క్రయ విక్రయాలు జరపగల అధికారం కలిగి ఉంటారు. అందుకు దరఖాస్తు చేసుకుని, గుర్తింపు పొందుతారు. ఇంకా బోలెడు ఫార్మాలిటీస్ [లాంభనాలన్నీ] అన్నీ, ఫార్మల్ గా కాగితాల మీద సజావుగా నడిచి పోతాయి.
ఇక ఇప్పుడు 'అసలు లోపలి కథ' ఉంటుంది. షేర్ల విక్రయం ద్వారా సమీకరించిన సొమ్ముతో, కంపెనీ తనకు ఇది వరకే ఖాతాలున్న బ్యాంకులతో లావాదేవీలు జరుపుతుంది.
ఆర్దిక లావాదేవీలన్నీ బ్యాంకు ఖాతా ద్వారానే నిర్వహించాలి కాబట్టి కూడా, ఇది తప్పని సరి!
కంపెనీ వ్యాపార వ్యవహారాలు కొనసాగుతుండగా, మరో వైపు దాని షేర్ ల క్రయవిక్రయాలు మార్కెట్ లో కొనసాగుతుంటాయి. షేర్ ముఖ విలువ 'పది రూపాయలు' కాస్తా కంపెనీ వ్యాపార విస్తరణ, లాభనష్టాల అంచనా, ప్రజలలో షేర్ పలుకుబడిలని బట్టి, మార్పు చేర్పులకు గురౌతుంది. సాధారణంగా, పదిరూపాయల ముఖ విలువ, పెరుగుతుంది.
కంపెనీ మూడు నెలలకి, ఆరునెలలకి... ఇలా నిర్ణీత కాల వ్యవధిలకి, తన లెక్కాపత్రాలని, లాభనష్టాలని, షేర్ హోల్డర్స్ అందరికీ బాహాటంగా ప్రకటిస్తుంది. దానిని బట్టి, షేర్ ధర పెరగటం లేదా తరగటం, జరుగుతుంటుంది.
ఇక ఈ షేర్ ధరలని బట్టి, కంపెనీకి బ్యాంకులో లావాదేవీల లిమిట్ పెరుగుతుంది. అంటే - షేర్ ధర ఎక్కువ పలికి నప్పుడు కంపెనీకి బ్యాంకులో వాడుకోదగిన సొమ్ము లిమిట్ కూడా ఎక్కువ ఉంటుంది. ఓ రకంగా... అది బ్యాంకుకీ, కంపెనీకి మధ్య భరోసా మీద ఆధారపడి ఉంటుందనాలి. అయితే, ఇది బ్యాంకు దృష్ట్యా చూస్తే, భద్రతా కారణాల రీత్యా, స్వల్పకాల పరిమితికి లోబడి ఉంటుంది.
అంటే - కంపెనీ షేరు ధర వంద రూపాయలు ఉందనుకొండి. ఉదాహరణకి కంపెనీకీ, బ్యాంకుకీ మధ్య లక్ష షేర్ల భరోసా ఉందనుకొండి. కంపెనీ వంద లక్షలు (అంటే కోటి రూపాయల) భరోసా నుండి, 80% లేదా 75% (అది ఆయా కంపెనీకి బ్యాంకుకీ మధ్య అంగీకారమై ఉంటుంది.) వరకూ, కంపెనీ వాడుకునే స్వేచ్ఛ కలిగి ఉంటుంది. బ్యాంకు మేనేజర్ కి ఉండే బ్రాంచి లిమిట్ లాగా, అదే దాని లిమిట్ అన్నమాట.
అంతలో... దబ్బున షేర్ ధర పడిపోయి, 50 రూపాయలైందనుకొండి. అప్పుడు కంపెనీ లిమిట్, అర్ధ కోటిలో, 80% లేదా 75% అయిపోతుంది. అయితే... అదైనా ఇదైనా... పక్షం రోజులు లేదా వారం రోజులు... ఇలా, నిర్ణీత స్వల్ప కాల పరిమితికి లోబడి ఉంటుంది. ఎందుకంటే - షేర్ ధర పడిపోయినా, పెరిగినా, అది మళ్ళీ మార్పు చేర్పులకి గురౌతుంది గనక!
అయితే, ఏకబిగిన ధర పడిపోతూనే ఉందనుకొండి. అప్పుడొస్తుంది కంత! ఇక్కడే, స్థలం రిజిస్ట్రేషన్ సమయంలో ప్రస్తావన కొచ్చే, మార్కెట్ వాల్యూ Vs బుక్ వాల్యూ వంటి ప్రక్రియ, తెర మీదకి వస్తుంది.
చిల్లపెంకుల బిందె వ్యాపారం కోట్లాది రూపాయలు! [భారతీయత మీద ఆర్దిక, వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర – 29]
Labels: భారతీయత మీద ఆర్దిక వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర comments (9)
షేర్ మార్కెట్ వ్యాపార విస్తరణ గురించి చెప్పేముందు, ఓ చిన్న కథ చెబుతాను.
సుధనా పురం పేరుకు తగ్గట్లుగా ధనవంతులున్న ఊరు. పేద్దది కాకపోయినా ఓ మోస్తరు పట్టణమే! ఆ వూళ్ళో అన్ని వృత్తుల వాళ్ళు ఉన్నారు. రకరకాల దుకాణాలు, వివిధ రకాల వ్యాపారులూ ఉన్నారు. చుట్టుప్రక్కల చాలా పల్లెలకూ అది కూడలి కావటంతో, ప్రతిరోజూ ఆ ఊరికి వచ్చిపోయే వాళ్ళకీ కొదవలేదు.
ఇలా ఉండగా... ఓసారి ఆ ఊరికి కనకయ్య అనే నడివయస్సు వ్యక్తి, కుటుంబంతో సహా వచ్చాడు. రావటం రావటమే ఊళ్ళో పెద్ద బజారులో ఓ భవనం కొన్నాడు. పట్టు వస్త్రాల దుకాణం తెరిచాడు. మనుష్యుల్ని పెట్టి ఊరంతా 'టాం టాం' గా తన వస్త్ర వ్యాపారం గురించి ప్రచారం చేయించాడు.
అది ఆ ఊరికి కొత్త కావటంతో, సహజంగానే, కనకయ్య పేరు ఒక్కసారిగా ఊళ్ళో మారుమోగిపోయింది. త్వరలోనే అతడి వ్యాపారం మూడుపువ్వులు ఆరుకాయలుగా ఉందనే మాట ఊరంతా పాకిపోయింది. క్రమంగా ఊళ్ళో ఇంకొన్ని స్థలాలు, తోటలూ కొన్నాడు.
క్రమంగా అతడు వడ్డీ వ్యాపారం కూడా ప్రారంభించాడు. ఏది చేసినా... 'కనకయ్య నిజాయితీగా వ్యాపారం చేస్తాడనే' పేరు తెచ్చుకున్నాడు. 'అవసరానికి అప్పుకి వచ్చారు కదా!' అని ఎక్కువ వడ్డీ గుంజే వాడు కాదు. అప్పుడప్పుడూ పేద సాదలకి దాన ధర్మాలు కూడా చేసేవాడు.
ఇలా ఉండగా... ఓ రోజు కనకయ్య, పట్టణాధికారి దగ్గరికి వెళ్ళి "అయ్యా! రాత్రి నాకు ఓ కల వచ్చింది. ఆ కలలో దేవుడు కన్పించి 'కనకయ్యా! ఇటీవల నీవు కొన్న జామ తోటలో ఈశాన్య మూల తవ్వు. అక్కడ నీకు ఓ స్వర్ణ కలశం దొరుకుతుంది. దాన్నిండా బంగారు నాణాలు, మణిమాణిక్యాలూ ఉన్నాయి. అయితే... అది తవ్వితీసిన నాటి నుండి ఐదేళ్ళపాటు దాన్ని తెరవకూడదు.
సరిగ్గా ఐదేళ్ళ తర్వాత దాన్ని తెరిచి, అందులో పదోవంతు, పేదలకి అన్నసంతర్పణ చెయ్యి. మిగిలింది నువ్వు తీసుకో! నీ నిజాయితీ వ్యాపారానికి మెచ్చి, ఆ బిందెని నీకనుగ్రహిస్తున్నాను. అయితే ఓ షరతు! ఆ బిందెని నీవు ఊరు దాటించకూడదు. ఊరందరి సమక్షంలోనే దాన్ని తవ్వించాలి. అప్పుడు ఊరులోని అందరు కూడా నా అనుగ్రహం కోసం నీలా నిజాయితీగా ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తారు' అని చెప్పాడు. పదిమంది పెద్దల సమక్షంలో అక్కడ పూజాదికాలు నిర్వహించి, ఆపైన తవ్వకం చేపట్టాలని నా సంకల్పం. అందుచేత మీ దగ్గరికి వచ్చాను" అన్నాడు.
అది విని పట్టణాధికారి ఆశ్చర్యపోయాడు. సరే కానిమ్మని పురోహితుణ్ణి పిలిచి పూజకి ముహుర్తం పెట్టించారు. ఆ వార్త ఆ నోటా ఈ నోటా పాకింది. ముహుర్తం రోజున సగం ఊరక్కడే పోగయ్యింది.
శాస్త్రోక్తంగా పూజ నిర్వహించి తవ్వటం ప్రారంభించారు. చెప్పుకోదగినంత లోతు తవ్వాక ఓ బిందె దొరికింది. మట్టి తుడిచి శుభ్రం చేసి చూస్తే, అది తళతళాలడుతున్న సువర్ణ కలశం! పోతపోసిన మూతతో ఉన్న ఆ బిందె చాలా బరువుగా కూడా ఉంది.
అందరూ ఆశ్చర్యంతోనే కనకయ్యని అభినందించారు. కనకయ్య బిందెనింటికి తీసుకుపోయాడు. అది మొదలు కనకయ్య వ్యాపారం మరింత అభివృద్ది చెందసాగింది. ఆ విషయం కనకయ్యే స్వయంగా ప్రకటించుకున్నాడు.
ఇలా సంవత్సర కాలం గడిచింది. అంతలో కనకయ్యకి దూరాన ఉన్న స్వంత ఊరు నుండి కబురొచ్చింది. స్వంత ఊళ్ళో తల్లిదండ్రులూ, అత్తమామలూ... వృద్దులైన కారణంగా అనారోగ్యంతో ఉన్నారనీ, చివరిరోజులలో కనకయ్య కుటుంబసమేతంగా తమ వద్దే ఉండాలని కోరుతున్నారనీ!
దాంతో కనకయ్య... తన ఇల్లూ, పొలాలూ, తోటలూ, వ్యాపార దుకాణాలని అమ్మడానికి పెట్టాడు. బాగా నడుస్తున్న వ్యాపారం కాబట్టి మంచిధర పలికింది. మొత్తం ఆస్తంతా అమ్మి రొక్కంగా మార్చుకున్నాడు. ఇక మిగిలింది... భూమిలో దొరికిన బంగారు లంకె బిందె!
భగవంతుడు విధించిన నియమం ప్రకారం దాన్ని ఊరు దాటించకూడదు. ఆ విషయమై పట్టణాధికారిని సలహా అడిగాడు కనకయ్య. పట్టణాధికారి పదిమంది పెద్దలతో సదస్సు పెట్టి, విషయాన్ని చర్చించాడు. అందరూ కలిసి "కనకయ్యా! బిందెని తగిన ధరకు అమ్మి, అందులో పదోవంతుతో పేదలకి అన్న సంతర్పణ చేసి, మిగిలింది నువ్వు తీసికెళ్ళు. గడువు రోజున కలశాన్ని కొనుక్కున్న వ్యక్తి, దాన్ని తెరిచి ఆ సంపదని ఉపయోగించుకుంటాడు" అని తీర్మానించారు. కృతజ్ఞతలు చెబుతూ కనకయ్య వారికి మంచి బహుమతులిచ్చాడు.
ఆ ప్రకారం కనకయ్య బిందెని అమ్మకానికి పెట్టాడు. అప్పటికే 'అందులో చాలా బంగారు నాణాలు, విలువైన మణిమాణిక్యాలు ఉన్నాయనీ, సాక్షాత్తూ దేవుడు కలలో కనబడి ఎక్కడుందో చెప్పటంతోనే అది లభించిందనీ, అది ఎవరి దగ్గర ఉంటే వాళ్ళకి అదృష్టం కలిసి వస్తుందనీ, ఆ బిందె లభించిన తర్వాతే కనకయ్య వ్యాపారం మరింత లాభాలతో నడిచిందని' ప్రచారాలు ఉండటంతో... చాలామంది దాన్ని కొనడానికి పోటీపడ్డారు. దాంతో వేలంపాట నిర్వహించవలసి వచ్చింది.
ఉళ్ళోని మరో ఐశ్వర్యవంతుడు దాన్ని లక్షవరహాలకు కొన్నాడు. కనకయ్య అందులో పదివేల వరహాలు పెట్టి అన్న సంతర్పణ చేసి, మిగతా సొమ్ము మూటగట్టుకొని కుటుంబంతో సహా స్వంత ఊరుకు తరలిపోయాడు. వెళ్ళేముందు పట్టణాధికారికి, సదస్సులోని పెద్దలకి మరోసారి భారీగా కానుకలు ఇచ్చాడు. అన్నిరకాలుగా అందరికి లాభంగా అన్పించింది కాబట్టి, అందరూ సంతోషంగా కనకయ్యకి దగ్గరుండి వీడ్కోలు చెప్పారు.
కొన్ని రోజులు గడిచాయి. బంగారు బిందె కొన్న భాగ్యవంతుడికి, ఒక్కసారిగా లక్ష వరహాలు ఏకమొత్తంగా మదుపు పెట్టడంతో చేతిలో డబ్బు ఆడక వచ్చింది. దాంతో అతడూ దాన్ని అమ్మకానికి పెట్టాడు. మరొకరు కొన్నారు. మరేవో కారణాలతో అతడూ దాన్ని అమ్మేశాడు. అలా బంగారు బిందె క్రమంగా చేతులు మార జొచ్చింది.
'అది ఎవరి దగ్గరుంటే వారికి అదృష్టం కలిసి వస్తుందన్నారు కదా! మరి ఎందుకు చేతులు మారుతోంది!?' అని ఎవరికీ సందేహం రాలేదు. ఎందుకంటే అమ్ముకునే ప్రతివారికి అమ్మేటప్పుడు ఏదో ఒక కారణం ఉంటూ వచ్చింది.
అలా అలా... వ్యక్తుల చేతులు మారి, క్రమంగా ఒక్కరే కొనటం సాధ్యం గాక పోవటంతో, పదిమంది కలిసి సమిష్టంగా కొనటం, అమ్మటం కొనసాగింది. ఐదేళ్ళు గడిచాయి.
ఈ లోపున పట్టణాధికారి పదోన్నతి రావటంతో రాజధానికి వెళ్ళిపోయాడు. అతడి స్థానంలోకి కొత్త అధికారి వచ్చాడు. అప్పుట్లో కనకయ్యకి కలశం అమ్ముకొమ్మని సలహా ఇచ్చిన పదిమంది పెద్దల సదస్సులో కూడా, సభ్యులు మారిపోయారు. కొందరు మరణించారు. కొందరు దేశాంతరాలు పోయారు. వెరసి ఇప్పుడందులో అందరూ కొత్తవారే ఉన్నారు.
కలశం తెరిచే గడువు రోజు నాటికి, దాన్ని అయిదు వందల మంది సాధారణ ప్రజలు, ఒక సమూహంగా ఏర్పడి, సమిష్టిగా కొని ఉన్నారు. వాళ్ళంతా తమకున్నంతలో సాదాసీదాగా బ్రతుకు గడుపుతూ, పొదుపుచేసిన సొమ్ము తలా కొంత వాటాలుగా వేసుకొని, సువర్ణ కలశాన్ని కొన్నవారు.
ఎంతో ఆశగా... గడువురోజున, కలశానికి పుజాదికాలు నిర్వహించి, పట్టణాధికారి, పెద్దల సదస్సు సమక్షంలో, సీలు పగల కొట్టి కలశాన్ని తెరిచారు.
చూస్తే ఏముంది?
దాన్నిండా బరువుగా ఉండే చిల్లపెంకులూ, గులకరాళ్ళూ ఉన్నాయి.
పాపం! కలశ ప్రస్తుత యజమానులు గుండెలు బాదుకుని బావురుమన్నారు.
పట్టణాధికారి "నేను కొత్త వాణ్ణి! గతంలో ఏం జరిగిందో నాకు తెలియదు, నా బాధ్యతా లేదు" అన్నాడు. అదే మాట పెద్దల సదస్సుదీ! కనకయ్యే ఇలా చేసాడా? లేక చేతులు మారినప్పుడు ఎవరయిన ఇలా చేసారా? దానాదీనా 'విత్తు ముందా? చెట్టు ముందా?' అన్న ద్వంద్వం తయారయ్యింది.
వెరసి... పనికిమాలిన చిల్లపెంకులను, గులక రాళ్ళనూ ఎంతో వెలపోసి కొన్నట్లయ్యింది. మొదట అందరూ లాభ పడ్డారు. చివరకి, గడువు ముగియటం అనే అంతిమ సంఘటన నాటికి, దానిలో ఎవరయితే వాటాదారులో... వాళ్ళే నష్ట పోయారు! అంతే కాదు, ఐదేళ్ళుగా ఎందరి చేతులో మారిన సువర్ణకలశం మీద, ఎన్నో క్రయవిక్రయాలతో, ఎంత వ్యాపారం జరిగిందో లెక్కలు వేస్తే... అప్పటికి యాభైలక్షల వరహాలని తేలింది.
వెరసి... ఏమీ లేని దాని మీద యాభై లక్షల వరహాల వ్యాపారం జరిగిందన్న మాట!
అందులో విశేషం ఏమిటంటే - మొత్తం యాభై లక్షల వరహాల వ్యాపారంలో... ఒక్క వరహా ఖరీదయ్యే ముడి సరకూ వాడ బడలేదు, ఒక్క వరహా ఖరీదయ్యే వస్తూత్పత్తీ జరగలేదు. ఇక ఉపాధికి బాటలు వేయటం కలలో మాటే!
వార్తాపత్రికలు జిల్లాల సంచికలతో 'విభజించి వార్తలు ప్రచారించటం' ప్రారంభించాక, అన్ని వార్తలూ అందరికీ తెలియటం అరుదై పోయింది కదా! అందుచేత, మూడు రోజుల క్రితం... ఈనాడు, సాక్షి, ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికల కర్నూలు జిల్లా ఎడిషన్లలో ప్రచురితమైన ఒక వార్తాంశం, చాలామందికి తెలియక పోవచ్చు.
అందులో ఏదో లొసుగుంది. అసత్యమో, అసహజమో అయిన లొసుగు! ఓసారి క్రింది వార్తాంశం పరిశీలించండి.
చదవగానే జుగుప్సా, ఆవేశాలతో మనశ్శరీరాలు సెగలూ, పొగలూ అయ్యాయి. తర్వాత ఫాలోఅప్ వార్తల కోసం వేచి చూశాను. ఎక్కడా ఏ చప్పుడూ లేక పోవటంతో ఆశ్చర్యం వేసింది.
ఇక్కడ.... నాకు, అసత్యమో, అసహజమో అయినదేదో ఉందని ఎందుకు అనిపించిందంటే -
పట్టపగలు, జనసమ్మర్ధం ఉన్న బస్టాండుకు ఎదురుగా సత్రంలో, ఎందరో జనం గుడ్లప్పగించి చూస్తుండగా... మద్యం మత్తెక్కినా, కామపు కొవ్వెక్కినా... మనిషన్న వాడు బహిరంగంగా కామక్రియ జరపగలడా?
అలా చేస్తుంటే గుంపుగా ఉన్న జనం చూస్తూ ఊరుకుంటారా? (స్త్రీలు భయందోళలకి లోనయ్యారని విలేకర్లు వ్రాసారు.)
అధికార, ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకులు దీని మీద ఉలుకూ, పలుకూ లేకుండా ఎలా ఉన్నారు?
ఎంతగా మిడ్‌నైట్ మసాలాలు, సినిమాల్లో రేప్‌సీన్లూ చూసి సున్నితత్వం కోల్పోయారన్నా, కళ్ళెదుట... వికలాంగురాలైన స్త్రీ మీద, అందునా ఆమె కాళ్ళావేళ్ళా పడి బ్రతిమాలుతున్నా... కామాంధుడు అత్యాచారానికి పాల్పడితే, జనం చూస్తూ నిల్చుంటారా? ఎవరో అజ్ఞాత వ్యక్తి ఫోన్ చేయటంతో పోలీసులు వచ్చి బాధితురాలిని వైద్య పరీక్షలు చేయించేందుకు ఆసుపత్రికి తీసుకుపోయి ఆనక కేసు నమోదు చేశారట.
పోలీసులొచ్చేలోగానే, సదరు కాముకుడు (ఇతడి పేరు గొపాల్ అని వార్తాంశపు తొలి వాక్యంలోనే వ్రాయబడింది.) తీరిగ్గా పని కానిచ్చుకొని పారిపోయాడు. ఇంత జరుగుతుంటే - నిజంగా ప్రజలు చూస్తూ ఊరుకుంటారా? అంత చేవ జచ్చి ఉన్నారా? అంతగా తామసం తలకెక్కి ఉన్నారా?
వీధిలో కుక్కలు సంభోగానికి సిద్దమౌతున్నప్పుడు కూడా, 'పిల్లలు, ఆడవాళ్ళు ఉన్నారు' అన్న స్పృహతో... సాధారణంగా ఎవరైనా వాటిని ప్రక్కకి అదిలిస్తారు.
అలాంటిది, పట్టపగలు, పదిమంది చూస్తుండగా, మనిషి పందిలా కామక్రియకి పాల్పడితే, సినిమా చూస్తున్నట్లు చూస్తూ నిలబడతారా?
మొన్న కీర్తన అనే ఏడేళ్ళ చిన్నారిని, కన్నతల్లి కర్కశంగా, ప్రియుడితో కలిసి హింసిస్తే, నలుగురూ కలిసి ఆ యిద్దర్నీ నాలుగు పీకి పోలీసులకి అప్పచెప్పారు.
కీచక పర్వం నిర్వహిస్తూ విద్యార్దినులని వేధించాడని ఆరోపించబడినా, నిజంగానే వేధించినా, అలాంటి ఉపాధ్యాయులని పదిమందీ కలిసి పళ్ళురాలగొట్టిన వార్తలు వింటున్నాం.
చివరికి డబ్బున్న వాడనుకున్న పార్క్‌ఉడ్ అయూబ్ వ్యవహారం వెలుగు చూసినప్పుడు కూడా, ఆ ఊరి ప్రజలు, సదరు పాఠశాల ముందు మూగి అయూబ్‌ని శిక్షించాలని నినదించారు.
అలాంటిది... ఈ ఊరు, ఉయ్యాలవాడలో చూస్తూ నిలబడిపోతారా? అందునా... స్వాతంత్ర సమరయోధుడు ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి పౌరుషాన్ని ఇప్పటికీ అప్పుడప్పుడన్నా గుర్తుకు తెచ్చుకుంటారిక్కడి ప్రజలు!
అలాంటిది, నిజంగా అలా చూస్తూ ఊరుకున్నారంటే - సదరు నేరస్తుడు ఆ ఊర్లో పేరుమోసిన రౌడీ అయినా అయి ఉండాలి, తెగబలసిన... ధనమూ, అధికారమూ ఉన్నవాడైనా అయి ఉండాలి.
అలాంటప్పుడు... సదరు కాముకుడి బ్యాక్‌గ్రౌండ్ ఏమిటి? 'గోపాల్' అని పేరు వ్రాయగలిగిన విలేకరులకి తెలిసే ఉండాలి కదా? ఎందుకు ఫాలో‌అప్ వెలుగు చూడలేదు. లేక ప్రజలకి, పోలీసులకి, విలేకరులకి కూడా 'యాచకురాలి గురించి అంతకంటే ప్రాధాన్యత ఏముందిలే?' అనిపించిందా?
ఎందుకంటే ... దేశంలో ఎన్నోసార్లు ఎన్నోచోట్ల బాంబులు పేలినా ముంబై తాజ్‌లో పేలితేనే అంతటా గగ్గోలు పుట్టింది. అంతే సంచలనమూ మీడియా చేసింది.
అలాగే... దేశంలో నిత్యమూ ఎందరో పేద, మధ్యతరగతి ప్రజల బిడ్డలు కిడ్నాపులకీ, హత్యలకీ గురైనా, విజయవాడ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారి కుమార్తె నాగవైష్ణవి కిడ్నాపూ, హత్య మాత్రమే పతాక శీర్షికలకి, రోజు వారీ వరుస సంచలనాలకి నోచుకుంది.
ఆ విధంగా... కేవలం డబ్బున్న వాళ్ళ మాన ప్రాణాలు మాత్రమే విలువైనవై, సాధారణ పేదల మనశ్శరీరాలు, మానప్రాణాలు పనికి మాలినవై పోయాయి. కాబట్టి - ప్రజలూ, పోలీసులూ, మీడియా కూడా ఈ విషాయంలో మిన్నకున్నాయా?
లేకపోతే... బహిరంగ, లజ్జాహీన, నీచత్వాన్ని కూడా పట్టించుకోనంత ప్రత్యేక కారణం ఏమి ఉంటుంది?
మామూలుగా ఏ చిన్న సంచలనం దొరికినా, చర్చా గోష్టులు నిర్వహించే మీడియా కూడా గమ్మునుందంటే - ప్రభుత్వం, పోలీసు శాఖా కూడా... "మరీ గొడవైతే అసహ్యంగా ఉంటుంది( ప్రభుత్వానికి కూడా!)... ఇక్కడితో సద్దుమణిగిద్దాం" అనుకున్నాయా? నిజానికి... అదీ ఒక రకంగా సరైనదే! అయితే నేరగాడిని కఠినంగా శిక్షించినప్పుడు మాత్రమే ఈ గోప్యత లేదా మౌనం కొంత అర్ధవంతంగా ఉంటాయి.
ఇంతకీ ఈ నేరగాడు గోపాల్ ఎవరో, అతడి నేపధ్యమేమిటో తెలియదు. ఇక అతడిని ఏ విధంగా శిక్షిస్తారో, ఇంకేం తెలుస్తుంది? అసలు శిక్షిస్తారో లేదో!
ఏది ఏమైనా... సమాజంలో పశుప్రాయత పెరిగిందనాలా? ప్రజల్లో పిరికితనం పెరిగిందనాలా? అసలా వార్తలో చెప్పింది నిజమేనా? నిజమైతే రాజకీయ నాయకులు నిశ్శబ్దాన్ని ఎందుకు పాటిస్తున్నారు? ఎక్కడో ఏదో లొసుగుంది. అసత్యమో, అసహజమో అయిన లొసుగు! అసలేం జరిగిందో ఆ గ్రామస్థులకి ఖచ్చితంగా తెలిసే ఉంటుంది. ఆ నిజం తెలిస్తే లొసుగెక్కడుందో తెలుస్తుంది. ఎందుకంటే తర్కానికి అసత్యం గానో, అసహజంగానో తేలుతోంది మరి! ఏమంటారు?
దారి మెలికలు తిరిగినా తూర్పుకే ప్రయాణిస్తే! [భారతీయత మీద ఆర్దిక, వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర – 27]
Labels: భారతీయత మీద ఆర్దిక వాణిజ్య రంగాల ద్వారా కుట్ర comments (0)
పేపరు మిల్లులకీ, పరిసర ప్రాంత అటవీ సంరక్షణకీ సంబంధించిన ప్రణాళికా రచనలకీ ఆచరణకీ మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం లాంటిదే మరో చిన్న ఉదాహరణ పరిశీలించండి.
ఇది నా స్వానుభవం కూడాను!
మనకి రాష్ట్రాల్లో ఆర్టీసీ లుంటాయి కదా! APSRTC, KSRTC గట్రాలు. వీటన్నింటికీ బ్యాటరీలు, ఆయిల్ ఫిల్టర్లు, టైర్లు గట్రాలను సరఫరా చేసేందుకు... కాంట్రాక్టులని ఖరారు చెయ్యడానికి, ఢిల్లీలో, ASRTU అని ఓ ప్రభుత్వ సంస్థ ఉంటుంది. ASRTU అంటే All States Road Transports Undertaking అని!
ఒకటికి రెండుసార్లు, నేను ఈ సంస్థ నిర్వహించే బిడ్‌లో పాల్గొన్నాను. అప్పుడు మనం ఫిల్ చేసి దాఖలు చెయ్యాల్సిన టెండరు ఫారాలలో... ఉదాహరణకి మా బ్యాటరీల విషయంలో అయితే, ఎన్నిKVAల బ్యాటరీలను, ఏ ధరకు సరఫరా చేయగలమో Quote చెయ్యాలి. KVAలని సాధారణంగా ప్లేట్ల సంఖ్యలో కూడా చెబుతారు.
అంటే 25 ప్లేట్ల బ్యాటరీలు, 21ప్లేట్ల బ్యాటరీలు... ఇలాగన్న మాట. వాటి ధరతో పాటు, ఆ ఏడాదిలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సీసం ధర టన్నుకు వెయ్యి రూపాయలు పెరిగినట్లయితే, మన బ్యాటరీని వందకు ఎన్ని రూపాయలు (ఎంత శాతం) పెంచుతామో కూడా, మనం Quote చెయ్యవలసి ఉంటుంది. అలాగే... టన్నుకి సీసపు ధర వెయ్యిరూపాయలు తగ్గితే, మనం ఎంత తగ్గించగలమో ముందే చెప్పాలి. దాదాపుగా ధర పెరగడం తప్పితే, తగ్గడం ఉండదను కొండి, అది వేరే సంగతి.
ఇక్కడ మెలికేమిటంటే - బ్యాటరీ ఉత్పత్తి చేపట్టే పరిశ్రమలలో చిన్న స్థాయి వాటికి (ఇవి పూర్తిగా దేశీయ కంపెనీలు, నా ఫ్యాక్టరీ మాదిరిగా!), అంతర్జాతీయంగా రాబోయో ధరవరల్లో మార్పు చేర్పులు అంచనా వేసేంత అవగాహన ఉండదు. అదే Amco, Exide, Standard వంటి బహుళ జాతి కంపెనీలకి, ఆ సమాచారం కరతలామలకంగా ఉంటుంది.
అంతేకాదు వాటి ధరలని వాళ్ళే నియంత్రించగలరన్న విషయం, మామూలు చిన్న కంపెనీలకు తెలియను కూడా తెలియదు. ఇక మామూలు జనాలకి తెలిసే ప్రసక్తే లేదు. అదే ఇప్పుడయితే... బహుళ జాతి కంపెనీల సిండికేట్ వాటి ధరలని ఎలా నియంత్రిస్తాయో పేపరు చదివే సామాన్య జనాలకి కూడా తెలిసి పోయింది. అది ఈ 18 సంవత్సరాల్లో వచ్చిన మార్పు.
ASRTUలో బిడ్ ఓపెనింగ్ ప్రోగ్రాంకి నేను వెళ్ళినప్పుడు... Exide, Amco సంస్థల సంబంధిత ఉద్యోగులు కూడా ఆ కార్యక్రమానికి రావటం తటస్థించింది. ఒక చిన్న పారిశ్రామిక సంస్థ నడిపే, మహిళా పారిశ్రామిక వేత్తగా నన్ను వాళ్ళంతా ఆశ్చర్యంతో చూశారు, ప్రోత్సహించారు.
అయితే టెండరు Quote చేసే పద్దతిలోనే... దేశీయ లఘు సంస్థలకు పురిటి సంధి కొట్టించే ఇలాంటి అంశాలు చాలానే ఉన్నాయి. ఆ విషయమై ఆ సమావేశంలో జరిగిన చర్చతోనే, నాకు అప్పటి అవగాహన కలిగింది.
మామూలుగా రాష్ట్ర RTCలలో, మేం బ్యాటరీలకు ఆర్డర్లు అడిగితే... డైరెక్టర్లు, క్రింది స్థాయి ఉద్యోగులు "స్థానిక కంపెనీల ఉత్పత్తులు చౌకగా ఉండొచ్చుగాక, పనిచేయక పోతే, మేం పైవాళ్ళ చేతుల్లో తిట్లు తినాల్సి వస్తుంది. అదంతా మాకెందుకు? సంస్థకు లాభాలు చూపెట్టడం మా పని. చిన్నపరిశ్రమలని ప్రోత్సహించమని కాగితాల మీద, నోటితో చెబుతారు. అదే నష్టాలొచ్చినప్పుడు 'చిన్న కంపెనీలతో మనకెందుకు? బ్రాండెడ్‌కు ఆర్డరివ్వాల్సింది?' అంటారు" అనేవాళ్ళు.
నిజానికి ఇక్కడ మనం ఉప్పు ప్యాకెట్ కొన్నట్లు, ఆర్టీసీ ఏం కొనదు. ముందు ట్రయల్ ఆర్డరు కొద్ది సంఖ్యలో(100లోపే) ఇచ్చి, అవి బాగా పనిచేస్తేనే, తరువాత ఆర్డరు ఇస్తారు. అదే ఆర్టీసీ డైరక్టర్లకు బినామీ పేరు మీద ఉన్న యూనిట్లకు పేపరు మీదే ఆర్డరు ఇస్తారు, పేపరు మీదే స్క్రాప్ క్రింద ఆ సరుకు బయటకు వస్తుంది. అంటే బ్యాటరీలు తయారి ఉండదు, సరఫరా ఉండదు. బ్యాటరీ గ్యారంటీ అయిపోయిన తరువాత తుక్కు క్రింద సరుకు బయటకు కూడా వస్తుంది. మొత్తం పేపర్ మీదే ఇదంతా నడుస్తుంది. మరి ఇలా చేస్తే ఆర్టీసీ నష్టాల పాలుగాక ఛస్తుందా?
"రాష్ట్రంలోని చిన్న కంపెనీలకు మీ వాడకంలో 10% వాటాగా ఆర్డర్లు ఇవ్వాలి కదా! ప్రోత్సహించండి సార్!" అని అడిగితే... మరో సారి పైన చెప్పిన రికార్డే మళ్ళీ వినిపిస్తారు. 'తాము ASRTU సర్టిఫై చేసిన కంపెనీల ఉత్పత్తులకే ఆర్డరు చేస్తామనీ, అదే తమకి సురక్షితం అనీ' తెగేసి చెబుతారు. సదరు ASRTUలో, చిన్న కంపెనీలని, బహుళ జాతి కంపెనీలు నలిపి నామరూపాల్లేకుండా చేసే విధానాలే అమలులో ఉంటాయి.
వెరసి దేశీయ కంపెనీలు, మార్కెట్టులో నిలదొక్కుకోలేవు. మాటల్లో అయితే మంత్రి మహామహులు పేజీల కొద్దీ ఉపన్యాసాలు, దేశీయ కంపెనీలని, చిన్న సంస్థలనీ ప్రోత్సహిస్తామంటూ ఊకదంపుడుగా చేసిపోతారు.
దీనికి తాజా ఉదాహరణ పరిశీలించండి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, చిన్న చిన్న పట్టణాల్లో (మచ్చుకి మా నంద్యాల వంటి పట్టణాలు) చిన్న పాఠశాలలుంటాయి. తిప్పికొడితే 200 మంది విద్యార్ధాలుంటే ఎక్కువ! చుట్టుప్రక్కల వాళ్ళు పోతే ఆ స్కూళ్ళకి ప్రక్క ఊళ్ళనుండి, పట్టణంలో దూరంగా ఉన్న ప్రాంతాల నుండి, వ్యాన్‌కి వచ్చే వాళ్ళ సంఖ్య 40-50 మంది మాత్రమే ఉంటారు. ఇలాంటి స్కూళ్ళన్ని వ్యక్తిగత పేరుమీద నడిచేవై ఉంటాయి.
అయినా, అలాంటి స్కూళ్ళు, ప్రభుత్వ నియమాల ప్రకారం, పసుపురంగు వేసిన స్కూలు వ్యానులని నిర్వహించక తప్పదు. అయితే ఈ సంవత్సరం... 'పాతబస్సులు, పాతవ్యానులూ నిర్వహిస్తున్నారనీ, దాంతో ప్రమాదాలకు గురై చిన్నారి విద్యార్ధులు మృత్యవాత పడుతున్నారనీ'... ప్రభుత్వం పాత వ్యానుల స్థానే కొత్త బస్సులు/వ్యానులు ప్రవేశపెట్టటం తప్పనిసరని, పాఠశాలల యాజమాన్యాలకి ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
అసలుకే ఆయా చిన్నపాఠశాలలు కార్పోరేట్ పోటీకి తట్టుకోలేక, ఏదో కుంటుతూ నడుస్తున్నాయి. ఇక్కడ నేను, స్కూళ్ళు డొక్కు వ్యానులే మెయిన్‌టెయిన్ చేయాలని, విద్యార్ధుల ప్రాణాలు గాలికోదలాలనీ చెప్పటం లేదు. ఆ మాటకొస్తే.... కార్పోరేట్ స్కూళ్ళు వ్యానులు/బస్సులు ప్రమాదాలకి గురైన సంఘటనలు తక్కువేం కాదు.
ఇంకో విషయం ఏమిటంటే - ఇలాంటి చిన్నపట్టణాలలో ట్రాఫిక్ పెద్దగా ఉండదు, ప్రమాదాలు పెద్దగా జరగవు. [ప్రభుత్వం చూపించే ఇంత నిబద్దత... పల్లెల్లో, చిన్న పట్టణాల్లో ట్రాన్స్‌కో నిర్లక్ష్యం వలన కరెంటు షాకులతో ఇంతకంటే ఎక్కువ మంది మరణించినా, మచ్చుకి కూడా కనబడదు. కనీసం ఆ ప్రమాదాలకి విద్యుత్ సంస్థ ఉద్యోగిని కూడా బాధ్యుణ్ణి చేయరు. అదీ ప్రభుత్వానికి ప్రజల మీద ఉన్న శ్రద్ధ!]
అయితే వ్యానుల నిర్వహణ, కండీషన్‌లతో నిమిత్తం లేకుండా, స్కూళ్ళ ఆర్దిక స్థితిగతులు గురించి concern లేకుండా, ఒక్క ఉదుటున జారీ చేయబడిన ఆదేశాల గురించి చెబుతున్నాను.
సాధారణంగా ఇలాంటి చిన్న బడుల్లో చేరే విద్యార్ధుల ఆర్ధిక స్థితిగతులు అంతగొప్పగా ఉండవు. దిగువ మధ్య తరగతి పిల్లలుంటారు. ఫీజులు అరగొరగా కడుతుంటారు. యాజమాన్యాలు ఏదో నడిపేస్తుంటాయి. యాజమాన్యాలు కూడా 'ఎక్కడో పెద్ద స్కూళ్ళల్లో టీచర్‌గా చేరితే వచ్చే జీతం కంటే స్వంతంగా తమ స్కూలుకు కష్టపడితే అంత కంటే ఎక్కువ వస్తుంది అనీ, స్వతంత్రంగా జీవంచవచ్చనీ' నడుపుతుంటారు.
అలాంటి చోట... ముందస్తు ఏర్పాట్లకు అవకాశం లేకుండా, ఒక్కసారిగా వచ్చిపడ్డ ఆదేశాలతో, ఈ చిన్న స్కూళ్ళు కుందేలయ్యాయి. ఇలాంటి ఒడిదుడుగులు తట్టుకోలేక, ఇలాంటి చిన్న స్కూళ్ళు మూతబడితే, కార్పోరేట్ స్కూళ్ళ ఆక్రమణ పెరిగిపోతుంది.
అలాగ్గాక చిన్న స్కూళ్ళు... చచ్చీచెడి, తల తాకట్టు పెట్టి కొత్త వ్యాన్లు/బస్సులు కొంటే, కార్పోరెట్ వాహన ఉత్పత్తిదారులకి లాభం! అయితే అటు కార్పోరెట్ స్కూళ్ళకు, లేకపోతే ఇటు కార్పోరేట్ వాహన కంపెనీలకు ప్రయోజనం సమకూరుతుంది. ఇలా రెండు వైపులా పదునైన కత్తితో... ప్రభుత్వం యధాశక్తి, కార్పోరేట్ సంస్థలకి ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ విధంగా బడా సంస్థలకి భారీగా దోచిపెడితే, వాటి నుండి తమకి భారీగా నిధులందుతాయి. ఇదే ప్రస్తుతం ప్రభుత్వాధినేతల పనితీరు. రాష్ట్రాల్లో అయినా, కేంద్రంలో అయినా!
ఇలాంటివే అన్ని ఉత్పత్తుల విషయంలోనూ అటు ఇటూగా ఉంటాయి. దేశీయ చిన్న కంపెనీల విషయంలో ఇంత సవతి ప్రేమ చూపించే ప్రభుత్వాలు (సవతి ప్రేమ అని ఎందుకన్నానంటే - మాటల్లో ప్రోత్సాహం, వాస్తవంలో దుంపనాశన విధానం ఉంటాయి గనక.), అదే షేర్ మార్కెట్ దిగ్గజాలైన కార్పోరేట్ కంపెనీల విషయంలో అయితే... నిత్యసేవకు ఎంతగా సదా సర్వసంసిద్దంగా ఉంటాయో, ఇప్పుడు ఆర్దిక మాంద్యం నేపధ్యంలో... కొన్ని సంవత్సరాలుగా మనమంతా చూస్తూనే ఉన్నాం.
నిజానికి ఇది మన కళ్ళెదుటే ఉన్నా, అర్ధం చేసుకోవటానికి చాలా సంక్లిష్టంగా కనిపించే మార్కెట్ మాయాజాలం!
ఎప్పుడో హర్షద్ మెహతాలో, కేతన్ పరేఖ్‌లో, సత్యం రామలింగ రాజులో... షాకిచ్చినప్పుడు... ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడతాం, అర్ధం చేసుకునేందుకు హైరానా పడతాం. అప్పుడే మీడియా కూడా నానా గల్లంతూ చేస్తుంది. తర్వాత మెల్లిగా చల్లారుస్తుంది. ఆనక అన్నీ మామూలే!
నిజానికి పైకి నారికేళ పాకంలాగానో, పరమ పాషాణ పాకంలాగానో కనిపించే, షేర్ మార్కెట్ మాయా జాలంలో, మీడియా+కార్పోరేట్ సంస్థలు+మీడియా కీర్తించిన ఆర్దిక సిద్ధాంతకర్తలు కలగలిసి... కృత్రిమంగా సృష్టించిన వింత పదాలు, వాటి గందరగోళ నిర్వచనాలు, అంతూదరీ దొరకని అంతరార్ధాలని పట్టించుకోకుండా... సత్యాన్వేషణ చేస్తే... అదేమీ అంత అంతుబట్టని జడపదార్ధమేమీ కాదు!
ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెబుతాను.
మనం ఏ విశాఖ పట్టణంకో లేదా మచిలీ పట్నంకో వెళ్ళి, సముద్ర తీరానికి వెళ్ళాలనుకున్నామనుకొండి. సందుగొందుల్లో తిరుగుతున్నాం. ఒకోసారి డెడ్‌ఎండ్ అయిపోతున్న వీధుల్లో, దారిలేక వెనక్కి తిరగాల్సివస్తుంది. మెలికలు తిరిగి.... ఉత్తరానికో, దక్షిణానికో వెళ్ళాల్సి వస్తుంది. ఏ రోడ్డు పట్టుకు వెళ్ళాలో కొత్తవాళ్ళకి అర్ధం కాదు.
అయితే సముద్రం తూర్పు దిక్కున ఉంది. ఎటు మెలికలు తిరిగినా... 'ప్రధానంగా తూర్పు వైపునే ప్రయాణించాలన్న' దానిమీద దృష్టిపెడితే, అంతిమంగా సముద్ర తీరాన్ని చేరతాం కదా! ఇదీ అలాంటిదే!
ఇక ఈ షేర్ మార్కెట్ మాయాజాలం ఎంతగా మెలికలు తిరిగిన సందుగొందుల ప్రయాణమో గమనించాలంటే, ఇటీవల బ్రిటన్‌లో జరిగిన దిగువ ఉదంతాన్ని పరిశీలించండి.
విశ్వవేదికపై భారతీయ హృదయరాగం - కామెన్వెల్త్ ప్రారంభ సంరంభం!
Labels: అవీ ఇవీ comments (10)
నిన్న సాయంత్రం, టీవీలో కామెన్వెల్త్ క్రీడల ప్రారంభ సంరంభం చూస్తున్నంత సేపూ (మధ్యలో డీడీ ప్రసారాల్లో అంతరాయం షరా మామూలుగానే!) చిన్నపిల్లల్లా కేరింతలు కొట్టాము.
నిజంగా... విశ్వవీణపై శతకోటి భారతీయుల హృదయరాగం కనిపించింది.
భిన్నత్వంలో ఏకత్వం వినువీధి మారుమ్రోగేటట్లు వినిపించింది.
హిమవన్నగాల నుండి, హిందూ మహాసాగరం దాకా విస్తరించిన... విభిన్న సంస్కృతుల, విశిష్ట కళలు, విశేష వేషభాషలు! పైకి వైవిధ్యంగా కనబడుతున్నా... అంతర్లీనంగా ఐక్యమై కనిపించే భావనలతో.... భారతీయ ఆత్మ అక్కడ సాక్షాత్కరించినట్లనిపించింది.
శబ్దపవిత్రతకు చిహ్నంగా, శఃఖనాదంతో ప్రారంభమైన వ్యాఖ్యానం కూడా, ఆద్యంతం ఆకర్షణీయంగా సాగింది. పైగా క్లుప్తంగా, స్పష్టంగా!
ఇక, రకరకాల డోలు చప్పుళ్ళతో....! దేశంలోని నలుమూలల నుండి డప్పు వాయిద్య కళాకారులు....! పెద్ద పెద్దవి, పొడవుగా, భారీగా ఉన్న డోళ్ళు! గుండ్రంగా చిన్నగా ఉన్న డోళ్ళు! ఆ డప్పు చప్పుడులో భారతీయుల గుండె చప్పుడు విన్పించింది.
మామూలుగానే... డప్పు చప్పుడుకీ భారతీయుల రక్తానికీ అవినాభావ సంబంధముంది. పుట్టినప్పుటి నుండీ పోయే వరకూ, డోలూ సన్నాయిలు మనకు స్వాగత వీడ్కోలు నిస్తాయి. ఇప్పటికీ 'వంద వాయిద్యాల ఆధునిక ఆర్కెస్ట్రాలు యువతని కట్టిపడేస్తున్నాయని' ఎంతగా ప్రచారం హొరెత్తిస్తున్నా... డప్పు మోత వినబడగానే, ఆడుతున్న క్రికెట్ బ్యాట్‌ని క్రింద పారేసి, చిందేసే చిన్నారులని చూస్తూనే ఉంటాం. అంతగా డప్పు చప్పుడు... మన రక్తంలో ఇంకిపోయింది.
ఇక ఆ వాయిద్యాలని విభిన్న ఆకృతులతో, అలంకారాలతో మెరిపిస్తూ, తదనుగుణంగా ఉన్న ఆహార్యంతో... కళాకారులు లయబద్దంగా కదులుతూ, అంతకంటే లయబద్ధంగా భేరీలు మ్రోగించారు. ఆ అరంభం చాలా హుషారు తెప్పించింది. ఎవరో బుడతడు, పాండిచ్చేరి పిడుగట, కేశవ్! ఉస్తాద్‌ని అనుకరిస్తూ జులపాల జుట్టుని ఊపినా, తబలా వాయిస్తున్నంతసేపూ చిరునవ్వుతో ముద్దుగా ఉన్నాడు.
గాజులు అలంకరించుకున్న చేతుల ఆకృతిలో నిలబడి, పిల్లలు, తాళబద్ధంగా కదులుతుండగా... హరిహరన్ 'స్వాగతం' కూడా బాగుంది. క్షణాల్లో మువ్వన్నెల జండారంగుల్లోకి మారిన పిల్లలు, చకచకా వేసిన, భారతీయతలో భాగమైన గోరింటాకు చేతుల బొమ్మలు... పిల్లల సత్తాని, మన కళల వైవిధ్యపు సత్తాని కూడా చూపించాయి.
హీలియం నింపిన తోలు బొమ్మలు వయ్యారంగా కదులుతూ, మన ప్రాచీన కళకి ఆధునిక హంగుల సోయగాలని అద్దినట్లు, అందంగా కదిలాయి.
71 దేశాల జట్లను పరిచయం చేస్తూ, చీరకట్టుల్లో, సాంప్రదాయ దుస్తుల్లో... అందమైన యువతులు, అందాన్ని హుందాగా ప్రదర్శించారు. కాకపోతే... చీరకట్టు చేతకాలేదేమో, కుచ్చిళ్ళ దగ్గర ఉబ్బెత్తుగా ఉండి, చాలామంది బొద్దుగా కనిపించారు. కానీ రంగు రంగుల చీరలు! పట్టు, జలతారు, కుట్టుపువ్వులు అలంకరించిన చీరలు!
పాల్గొనే దేశాల జండా రంగులని ప్రతిబింబిస్తూ... 'భారతదేశపు సుసంపన్నతకు నిదర్శనమా!?' అన్నట్లు... కంచిపట్టు, పోచంపల్లి, బెంగాల్ కాటన్, వారణాళి పట్టు, కాశ్మీరీ పట్టు... అసలు భారతదేశంలో ఎన్ని విశిష్టతలున్నాయో ప్రపంచం విభ్రాంతి పడేలా ప్రదర్శించినట్లనిపించింది. ఎంతో చక్కని అలంకారాలతో, సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలు మూర్తీభవించిన ముగ్ధత్వం... వెరసి భారతీయ స్త్రీత్వం! మనోహరంగా తోచింది.
నేతల ఉపన్యాసాలు ప్రారంభం కాగానే, కల్మాడీ ఏదో మాట్లాడుతున్నాడు... అంతలోనే మా టీవీ ఎంచక్కా దృశ్యం మాయంచేసి గుర్రుగుర్రు మంది. అంచేత ఎవరేం మాట్లాడారో, ఏ తంటాలు పడ్డారో మా కంటికి కనబడలేదు. :)
మళ్ళీ టీవీ మామూలుగా అయ్యేసరికి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు వస్తున్నాయి. నాకైతే అవి చాలా నచ్చాయి. చూస్తున్నంత సేపూ ఎంత ఆనందించానో!
కూచిపూడి, భరత నాట్యం, మోహినీ ఆట్టం, ఒడిస్సీ, కథక్, మణిపురి.. శాస్త్రీయ నృత్యల్లోనూ ఎంత వైవిధ్యమో, అంత ఉత్కృష్టం! కళ ప్రయోజనం... 'కళాకారులనీ, ప్రేక్షక శ్రోతలని మమేకం చేయటమే కదా!' అన్పించేటట్లు. రంగురంగుల్లో... రకరకాల హంగుల్లో... వేల కొద్దీ సంవత్సరాలు... తరం నుండి తరానికి సంక్రమించిన వారసత్వంగా... ఎవరెంతగా నాశన మొనర్చ ప్రయత్నించినా, తిరిగి చిగురించే చేవగల కొమ్మలుగా... ఎంత సమ్మోహనంగా నిలిచాయో!
వాటితో పోటీపడుతూ జాన పదాలు! 'భల్లె భల్లే' అని భుజాలెగరేసే పంజాబీ భాంగ్రా లేకపోతే నిండుదనం లేదు. దాండియా, ఈశాన్య రాష్ట్రాల జానపద నృత్యాలు... దేనికదే, వేటికవే... ఎంతో ప్రత్యేకంగా, అందంగా.... 'ఎంత విశాలమైనది ఈ భారతదేశం! ఎంత విభిన్నమైనది ఈ విశాల ఖండం!' అన్పించేటట్లు.... "నిజమే. అందుకే ఇది ఉపఖండం" అనిపించేటట్లు... అందరినీ ఒప్పించేటట్లు ఉండింది.
ప్రాచీన ప్రాచ్య కళలని, జీవన శైలిని ప్రతిబింబిస్తూ... సంగీత సాధన చేస్తున్న గురుశిష్యులని చూపించారు. ఎంతో చక్కగా... గురువు, శిష్యురాలిని భుజమ్మీద చెయ్యేసి, తండ్రిలా నడిపిస్తూ నేర్పిస్తూ.. తీసికెళ్ళటం హృద్యంగా అభినయించారు. ఉదయాన్నే చేతనత్వాన్ని సంతరించుకునే దృశ్యాన్ని, భారతీయుల జీవన విధానాన్ని, అద్భుతంగా అవిష్కరించారు.
ఓ వైపు సూర్యానమస్కారం చేసే బ్రాహ్మణుడు... మరో వైపు కసరత్తులు చేస్తున్న యోధుడు, చేటలు రోకళ్ళు చేతబట్టిన గృహిణులు, నీటి కుండల దొంతరని నెత్తిన బెట్టి కదిలిన మహిళలు... చదివిన పదిపుస్తకాల జ్ఞాపకాలు, ఒక్కసారిగా ఒకేక్షణంలో స్ఫురణకి తెచ్చినట్లుందా ప్రదర్శన!
కాశ్మీరు నుండి కన్యాకుమారి దాకా భారతీయ యాత్రని కళ్ళకు కడుతూ 'A Tribute to Common Man of India'గా చెప్పబడిన రైలు బండి 'ఛయ్య ఛయ్యా' అంటూ చలాకీగా... పల్లెలోని టీ కొట్టుని, పొద్దున్నే పేపరు దగ్గర నుండి సాయంత్రం మల్లెపూల మాలలు దాకా, అన్నిటినీ ఇంటి గడప దాకా తెచ్చి అందించే చిన్న వ్యాపారుల రాజ వాహనం సైకిలునీ, ఎలష్కన్లప్పుడు మైకులు పట్టుకుని వచ్చి వంగివంగి దణ్ణాలు పెట్టే రాజకీయాలోళ్ళనీ... కార్మికుణ్ణీ, కూలీవాణ్ణీ అందర్నీ యిముడ్చుకుంటూ... కూర్చున్న చోట నుండి కదల కుండానే భారతదేశాన్నంతటినీ తిప్పి చూపించేసింది.
అన్నింటినీ మింగేస్తూ... బాలీఉడ్ తారల వాసన గానీ, క్రికెట్ కంపుగానీ రాకపోవటంతోనో ఏమో, హోటల్ తిండిలాగా కాకుండా, మన వంటింటి తాళింపు పరిమళంలాగా హాయిగా అనిపించింది.
ఇసుకలో వేళ్ళు కదుపుతూ, క్షణాల్లో బాపూ సత్యగ్రాహ సన్నివేశాన్ని ఆవిష్కరించిన యువకుల్ని చూస్తే... భారతీయులు అరవైనాలుగు కళలు కాదు, ఆరొందలరవై కళలు నేర్వగలరనిపించింది.
అన్నిటిలోనూ అద్భుతంగా తోచింది... పతంజలి మహర్షి ప్రసాదించిన యోగశాస్త్ర ప్రదర్శన! ఒంటినిండా దుస్తులు వేసుకున్న బాల బాలికలు, (ముఖ్యంగా కొందరబ్బాయిలు పంచెలు కట్టుకొని ఎంత ముద్దుగా ఉన్నారో!) క్లిష్టమైన, ఆకర్షణీయమైన యోగాసనాలు ప్రదర్శించి ఆకట్టుకున్నారు. నేపధ్యంలో విన్పించిన సంస్కృత శ్లోకాలు కూడా, రాగయుక్త ఉచ్చారణతో సహా.... ఎంత చక్కగా ఉందంటే, వివరించి చెబితే అతిశయోక్తిగా అన్పించేంత!
కుండలినీ యోగంతో, కఠోర సాధనతో, ఒకప్పుడు సాధకులు ఆత్మని శరీరం నుండి వేర్పరచి, విశ్వంతారాళంలో విహారం చేసి, తిరిగి శరీరంలోకి ప్రవేశపెట్టే వాళ్ళట. ఎక్కడో చదివాను! అది నిజమోకాదో, సాధ్యమో లేదో గానీ... వందల వేల కోట్లు ఖర్చుపెడితే గానీ, అదీ అరగొరగానే చేయగల 'రాకెట్టుతో అంతరిక్ష యానం', యోగ సాధనతో చేయగలగటం! అసలలా ఊహించగలిగారంటేనే, సాధనకు రూపకల్పన చేశారంటేనే ఎంత జ్ఞాన సంపన్నులై ఉండాలీ పతంజలి వంటి ఆనాటి మహర్షులు!?
విద్యుత్ పరికరాల సాయంతో బుద్ధుణ్ణి, బాపూజీ ఆవిష్కరించిన తీరు గానీ, కుండలినీ యోగంతో శరీరంలో చక్రాలని శిరో భాగానికి ఉర్ధ్వాభిముఖంగా ప్రయాణింపచేయాటాన్ని గానీ... ప్రదర్శించినప్పుడు, 'సాంకేతికత అసలు ప్రయోజనాలు ఇలాగే ఉండాలి కదా!' అన్పించింది. ఊహాశక్తి లేనివాళ్ళకు కూడా, ఒక ఊహని కళ్ళకి కట్టినట్లుగా సాక్షాత్కరింప చేయటం కంటే, చక్కని ప్రయోజనం ఏముంటుంది?
నేను బీజింగ్‌లో జరిగిన ఒలెంపిక్స్ ప్రారంభపు ప్రత్యక్షప్రసారాన్ని కూడా చూశాను. (ఆ రోజూ మధ్యమధ్యలో డీడీ అంతరాయలనీ అందించింది లెండి. అది మామూలే కదా!) ఆ రోజు బర్డ్శ్‌నెస్ట్‌లో... చైనా ప్రదర్శించిన టెక్నాలజీ చూసి, నిజంగానే అబ్బురమనిపించింది.
ఆ రోజు చైనా అత్యున్నతంగా కనబడే ఆధునిక సాంకేతికతని ప్రదర్శించింది. ఆహుతులైన దేశదేశాల జట్లని పరిచయం చేసేటప్పుడు, అందమైన చైనా యువతులు, మెరిసిపోతున్న ఎర్రని దుస్తుల్లో ఆకట్టుకున్నారు. అయితే... అందరూ ఒకే రంగు, ఒకే డిజైను! ఎంత బాగుందనిపించినా వందమంది అమ్మాయిల్ని ఆ దుస్తుల్లో చూశాక ఇక ఆకర్షణ అనిపించదు.
అయితే నిన్న భారతీయ యువతులు, ఆహ్వానం పలుకుతూ ఒకో జట్టుకు ముందు నడుస్తుంటే, ప్రతీ వారినీ ఆసక్తిగా పరిశీలించటం అప్రయత్నంగానే చేసేస్తాం. ఆయా దేశపు జట్ల జెండా రంగును ప్రతిబింబిస్తూ, ఆయా రంగుల్లో, భారతీయ సాంప్రదాయ చీరకట్టులో... ఎంతో చక్కగా... సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలని ప్రదర్శించారు.
ఆనాడు చైనా, బీజింగ్‌లో, టెక్నాలజీ రూపేణా... భాగ్యవంతమైన శరీరాన్ని ప్రదర్శిస్తే, ఈనాడు ఇండియా, ఢిల్లీలో, విభిన్న కళల రూపేణా... సుసంపన్నమైన భారతీయ ఆత్మని ప్రదర్శించినట్లుంది! ఇది చైనాని తక్కువ చేయటానికి, వ్రాయలేదు. 'మనం మాత్రమే గొప్ప, తక్కిన వాళ్ళంతా దిబ్బ' అనే ఉద్దేశమూ నాకు లేదు.
ప్రకృతిలో... శరీరం లేని ఆత్మ, ఆత్మలేని శరీరం అస్తిత్వం లేనివి. ఆత్మా, శరీరమూ పరస్పరాశ్రితాలు! శరీరం లేనిదే ధర్మ సాధన సాధ్యం కాదు. ఆత్మ నివసించనిదే శరీరం మనజాలదు. కాబట్టి, రెండూ ముఖ్యమైనదే! శరీరమూ, ఆత్మా... అచ్చంగా భౌతిక, భావ వాదాల్లాంటివి. దేనికి ఎంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలో, ఎక్కడికి ఏది అవధో... నిర్ణయించుకోగలగటంలోనే జీవితపు నేర్పు ఉంది.
ఈ విషయం ఇక్కడితో వదిలేసి, మళ్ళీ కామన్వెల్త్ ప్రారంభాని కొస్తే... మొత్తంగా ఆ ప్రదర్శనలో, భారతీయ ఆత్మ.... 'భిన్నత్వంలో ఏకత్వమై' అంబరమంత అపరిమిత పరిమాణంలో వెలుగులు చిమ్మింది - అన్నది మాత్రం పరమ సత్యం.
ఎంత అవినీతి జరిగిందో... అది మన్మోహన్, సోనియా, కల్మాడీ, షీలా దీక్షిత్, జైపాల్ రెడ్డి గట్రాలకి తెలియాలి. "ఎంత అభాసుపాలు చేస్తారో ఏమో" అనుకునే పరిస్థితుల్లో.... కామెన్వెల్త్ ఆరంభం మాత్రం, నిజంగా అదరగొట్టింది, అద్భుతమనిపించింది.
ఆతిథేయ దేశం, ఇండియా జట్లు... 70 జట్ల తర్వాత ప్రేక్షకుల ముందుకు వచ్చింది. జెండా మోస్తున్న అభినవ్ బింద్రా, సుశీల్, విజయేందర్‌ల చిరునవ్వులో... వందకోట్లపైగా ఉన్న భారతీయుల పెదవుల మెరుపు కలగలిసి పోయింది. ఆహుతులంతా కూడా, చప్పట్లు చరుస్తూ ఆహ్వానించిన తీరు బాగుంది. గృహస్తూ బాగున్నాడు, అతిధులూ బాగున్నారు అన్నట్లుగా!
చివరికి పాకిస్తాన్ జట్టు వచ్చినప్పుడు కూడా... ఈ గడ్డ మీద ఇంత నెత్తురు చిమ్మించినా, నిన్నమొన్ననే కసబ్ జైలు సిబ్బందిని కొట్టినా, 'భారత్ మాత్రం పెద్దమనస్సునీ హుందాతనాన్నీ చాటుకుందా?' అన్నట్లు, ఆహాద్లంగా ఆహ్వానించారు. 'శతృవునైనా ఆదరించగలగటం భారతీయులకే చెల్లు' అన్నట్లుగా!
అయితే ఇందులో మరకలా మిగిలిన కొనమెరుపు ఏమిటంటే - ఏఆర్ రెహమాన్ పాట, ప్రదర్శన! 'యారో... ఇండియా బులాలియా' పాటలో బులా....దీర్ఘం, సా...గి, రసస్ఫూర్తి రాహిత్యంతో ఉండగా... 'జయహో' అంటూ అతడు ముగింపుగా పాడిన పాటలో, అతడి కిరువైపులా నాట్యం చేసిన అమ్మాయిలు... 'ఈనాడు పత్రిక' శుక్రవారం ప్రచురించే బ్రిసా చీరలు ధరించి అర్ధనగ్నంగా ఫోటోలకు ఫోజులిచ్చే మోడళ్ళలా ఉన్నారు. పమిటలేని చీరవంటి వస్త్రధారణతో, వక్షస్థలం మీద పూసల కుట్టిన లోదుస్తులు (బ్రాసియర్లు) ధరించి, శరీరాన్ని ఊపుతూ చేసిన ఆధునిక నాట్యం!
సింబాలిక్‌గా... "అదిగో అంత ఘన వారసత్వ సంపద వంటి మహోన్నత సంస్కృతి నుండి... ఇదిగో ఇంత నాసి పరిమాణానికి మేం ప్రయాణించాం" అని చెప్పకనే చెప్పినట్లుంది!
"దీనినే... 'ప్రాచీన సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలతో బాటు, మేం ఆధునికతనీ అందుకోగలం' అని చెప్పినట్లుంది కదా...." అని సరిపెట్టుకుందామన్నా...
అర్దనగ్నంగానో, పూర్తి నగ్నంగానో, శరీరాన్ని ప్రదర్శించేదీ... ఆధునిక సంస్కృతి అయితే, ఆ ఆధునిక సంస్కృతి భారతీయులకి వద్దనుకోవటం ఉత్తమం!
amma odi: October 2010
sherlu – 'nattala nadakala meeda, peetala parugula' meeda pandaalu! [bhaaratheeyata meeda aardika, vaanijya rangaala dwara kutra – 32]
Labels: bhaaratheeyata meeda aardika vaanijya rangaala dwara kutra comments (1)
ee vidhamgaa podupu chesukunna dabbuni madupu chesukovalanukune vaallani minahaayisthe... sherla swalpakaala kraya vikrayaalaku siddapade vaarantaa, company panchiichhe dividendlani aasinchi gaaka 'sherla dharalu perugutaayi, perigaaka ammukuni labhalu pondudam' anukuni sherlalo pettubadi pedataaru.
[nijaaniki veeru podupu aalochana gaaka vyaapaaramlo pettubadi pettadam ane aalochanatho sherla kraya vikrayaalaloki digutaaru.]
kabatti, khachitamgaa veerini poduparulu anakudadu, madupudaarulu ani kuudaa anakudadu. endukante - share market vyaparam 'madupu, pettubadi' ane dasha nundi 'judam' ane sthaayiki prayaaninchi chala kaalamayyindi. "thaath! nenoppukonu. idhi madupu cheyyadame. judamaadatam kaadu" anadamante, adhi nischayamgaa aatmavanchane!
nijaaniki... ee atmavanchana leda judamloki... tama sampaadanalo kontha podupu chesukoni, madupu pedadaamanukune saamaanyaprajalu, e vidhamgaa nettabaddaro tarvaati tapalalo pariseelincha vachhu.
chala kaalankritame, share market loo kraya vikrayaalu judapu sthaayiki cherayi. kabatte... vadantula kaaranamgaa 'falana share dharalu perigaayi/tarigaayano' maatalu vintuntam. 'falana mantri falana prakatana chesinanduna sensex ranyimantu doosukupoyindanii leda kuiyyantuu koolabadindanii' vintuntam.
ippudu kottagaa modalu pettina prachaaram... cricket aatalo (adhee sadaru cricket siries leda vende lu match fixing ani tetatellagaa velladaina kuudaa) gelupotamulani batti kuudaa, share dharalu peragatam leda taragatam kuudaa chustunnam. 'centimentu panichesindanna' sarveluu, vislaeshanhaluu unnaayi.
vaastavaaniki... cricket match laki, share dharalakee sambandhamemiti? cricket aata gelupotamula valana vastuutpatti nirvahinche companyla mudipadaardhaala dharalo, labhyatalo leka utpatti chesina vastuvula dharaluu labhyatalo ela prabhaavitam avtayi?
ee prasnalu evaruu veyaru, manaboti vaallu vesina evaruu samaadhaanaalu chepparu!
ika vastuutpatti chese companylatho baatu, sevalandinche samsthaluu 'sherlu vidudala cheyatam' praarambhimai chala kaalame ayyindi.
ika inni kaaranaalatoe, marikonni kanabadani kaaranaalatoe... sherla dharalu peragatam/taragatam sambhavinchatamto... share holderlu kuudaa, deerghakaalika pettubadi leda podupu chesina dabbu dachukovatam kosam gaaka 'swalpa kaalamlo labhala panta pandinchu kovachu'nanna aalochanatho trading loki digi buls naashrayistuntaaru.
ippudantagaa ledu kaani, 1985-90llo, 1992 daaka kuudaa, share market gurinchi oorinche varta kadhanaalu, share trading meeda aadhaarapadina kadhaamsaalatoe navalaluu velluvettaayi kuudaa!
aardika maandyam reetya ippudadi konchem mandaginchabadindi.
vaartaapatrikallo prachurinche vaartaamsaallo kuudaa... falana vidhamgaa share marketlu kuppakuulatamlo, raatriki raatri velaadi kutumbaalu rodduna paddai leda share marketlu punjukovatamto raatriki raatri vandala vela saamaanya maduparlu kuberulayyarani... upamaana, utpeksha, roopakaalankaara sahitamgaa vraastuntaaru.
"ninna... atado saamaanya madupari! vanda notuni okatiki padisaarlu chusukuni kharchupettevadu. ee roju...!? illupattanantagaa corrensy kattalu kaligi unna apara kuberudu, okkarojulo atanni kotishwarunni chesina mahattuu.... falana falana" antuu tega varninchi vraastuntaaru. (1992 loo harshad mehata avakatavakalaku mundu, share market boom valana 'chaalaamandiki bangaaru panta pandindani' vaartaapatrikalu tega vraasesaayi. avakatavakalu bayatapadina taruvaata gaanee, asalu nijam teliyaledu janalaki!)
2008 septembarulo 'prapanchaanni aardikamaandyam pattikuduputondanna' vaarta...
aapasakyam gaaka battabayalainappudu...
leman bradars vanti 150 ella charitra gala companylu divala teesinappudu...
rojuki padula sankhyalo praivetu byaankulu divala batapattinappudu...
vaartaapatrikalannii ilaage vraasai. 'maduparla kutumbaalu velaadigaa rodduna paddai, ninna kuberudu ee roju bikari'... gatra! nijaaniki juudamloo aa pramaadam eppuduu untundi.
labhanni aasinchi saahasaaniki odigattinappudu, labhaniki samaantaramgaa nashtam vache avakaasamuu anthe untundi. adhi telisi telisi digaaru kada!
asaluke... 'nattala nadakala meeda, peetala parugula' meeda pandaalu katte juda manastatvam perigina chota, oorinche vaartaamsaalu marinta aakarshinchatam sahajame kada! kaanatlayithe... 'oka ovar loo falana aatagaadu enni parugulu chestaadu, enno banti nobal avutundi, evaru evari chetilo avut avutaaru' anna vaati meeda vela kotla roopaayalu chetulu maaravu kada!
['nattala nadakaluu, peetala paruguluu' ante atisayoktigaa anipistundemo gaanee 'chitrahar loo epata vastundi?' annadaani meeda pandaalu nadavatam, 1990loo gaggolu ayyi, sanchalanam srushtinchindanna nijam, aanaati peddalaki gurtunde untundi!]
ee vidhamgaa, media...
share market ki nootiki nooru paallu sahayasahakaralu andistuu vaartaamsaalu vrasechota...
saamaanya maduparlu rodduna paddaaranee, kuberulu bikarulayyarani evevo upamaanaalu vraasina chota...
asalu nijam emitante...
aardika maandyam nepadhyamlo aavirayyindii, avutondi kaagitapu sampade!
12 fibravari, 2008 eenaadulo, [inka chala varta patrikallo] 'aavirautundi kaagitapu sampade' antuu prachurinchina sudeergha vyaasamlo, spashtamgaa ee vishayaanni utankinchaaru.
[mana blagullono, veb saitlalono paata tapalanni... tedeela vaareegaa unchinatlugaa...
ee varta patrikaluu, praivetu tv chhaanellu... tama paata vaartaamsaalanu, librarilaga...
paatakulaki, prekshakulakee andubaatulo unchithe...
appudu evaruu evariki cheppanavasaram lekundane, sadaru media vaallu, eppudu, elanti prachaaraalu chesaro ardhamoutundi. okasari cheppina daaniki puurti viruddhamainadi marosari ela chebutaro, eppudeppudu chepparo pakkaga dorikipotaru kuudaa! anduke alanti saahasam vaallu cheyyaranukondi.
cheste... paatakulu, prekshakulu mediani 'post martom' chesestaru mari!]
adhi evidhamgaa kaagitapu sampado pariseelinchemundu... osaari... byaankuluu, share kraya vikrayaala nepadhyam gurinchi pariseelinchaali.
nijaaniki pablic ishyuu paerita 'vaataala ammakam' ane prakriyani, prapanchamlo mottamodata pravesapettinappudu.... annee saanukuula amsale cheppabaddaayi, chupinchabaddaayi, namminchabaddaayi. cheppinatlu,choopinchinatlu, namminchinatlu... aacharana kuudaa saanukuulamgaa undi unte, aa prakriya, ee paatiki prapanchaanni, prasaanta soubhagya swargadhaamamgaa maarchagaligi undedi.
aa prakriya yokka siddhaantamlo lopam ledu. lopam undalla aacharanalone! siddhaantamlo annee saanukuulaamsaalee chuupinchi, aacharanalo annee swaardha prayojanaale nadipinchukunna kutantram adhi.
vivaramgaa cheppalante....
prajalaki, tama tindi tippalakee, roju vaarii jeevitaalakee kharchupettukoga... bhavishyat avasaraala kosam, dabbu podupu chesukuni dachukovatam avasaram. adhi manchi alavaatu, bhadramaina maargam, aarogyakaramaina alochana dhorani kuudaa!
ekkada dachukovali? avasaramlo unnavaariki appugaa ichi dharmavaddi puchukunte... samaajamlo podupu cheyagaliginanta aadaayam kalavaariki, avasaraalaki antanta maatram saripoye aadaayam galavaarikee kuudaa prayojanakaram!
cony manishi buddhi alaa sthiramgaa undadu kada! dharmavaddi pondagala avakaasam unte, andulonchi chakravaddi, avadhullenanta vaddi gunjaalani aasapudutundi. adhe praivetu byaankulugaa roopondi vishwaroopam choopinchindi. naati badugula bratukalani chidram chesindi. ee vishayamai prapanchamlo migilina deshaalu ela vyavaharinchaayo gaanee, bhaaratadesamlo maatram, indira gaandhi hayamlo byaankula jaateeyam cheyabadi, ee vaddi aasaku anakatta veyabadindi.
sare! byaankulu jaateeyam cheyabaddayi. avasaraala kante ekkuva aadaayam undi dachukogalavallu, byaankullo dachukunte, aa sommuki byaanku vaddi chellistundi. adhe sommuni, avasaraalaki taginanta aadaayam laeni vaariki appugaa istundi. byaanku oka vyakti kaadu ganuka, prabhutva samstha ganaka, jalagalla raktam peelchi vaddeelu vasulu cheyyaru, chesenta durasa kaligi undadu.
byaankullo podupu chesukunna maduparlaku (ante depaajitlaku) kontha takkuva vaddi chellinchi, byaankullo appu teesukunna vaari nundi kontha ekkuva vaddi vasulu cheste... aa swalpa laabham, byaankula nirvahanaa kharchulaki, sibbandi jeetabhatyaalaki, byaankula abhivruddhiki paniki vastundi - idhee byaankula jaateeyakarana naadu... desham patla, prajala patla nibaddata gala aanaati nethalu kanna teeyati kala. (deenini pvg tana 'lopali manishi'loo bandi meeda kuuragaayalamme peddaametho sambhaashanhatho vivarinchaaru.)
ayithe, annitilaagaane adhee aacharanalo viphalam kavatame... praivetu byaankulu doosuku ravatam, suukshmarunaala samsthalu roopudaalchadam, pittalla raalutunna badugula jeevitaala udaaharanalatoe... ippudu manam chustunna vaastavaaniki kaaranam!
e padhakaannainaa, e siddhaantaannainaa, aacharanalo vaiphalyaaniki guri cheyyadame... kutradaarulaina 'nakili kanika vyavastha paniteeru' anataniki idhi maroka sajeeva, taja udaaharana!
marosari byaankula vishayaaniki vaste... aacharanalo viphalamai, ippudu fixid depaajitlaku kuudaa mushti vaddi istuu, puurtigaa depajitarlani byaankula gadapa tokkakunda tarimi vesai gaanee, maa chinnappudu 5 1/2ellaku sommu rettimpayye fixid depaajitlaku aadarana baga undedi.
ippudu (ee okatinnara dasaabdamlo) byaanku vaddeelani marinta marinta krushimpa jesi, anivaaryamgaa, chinna mottaalani podupu chesukune saamaanya prajalu kuudaa pratyaamnaayaalu vedukkunetatlu cheyatam kuudaa kutralo bhagame!
inta dachukoleru, donga bhayam untundi. poliisulu aa samasyanu nivaarincharu. vaddiilakichukoleru, egavetha bhayam untundi. vasulu chesukovataniki tala praanam thoka unte daantloki vastundi. anivaaryamgaa sherla vaipu adugulu veyatam perigindi. dopidilo idhee bhagame. elagante... nijaaniki byaankulu... dabbu ekkuva undi podupu, madupuu chesukune vaariki... avasaraalaki appukosam dikkulu chuse vaarikii... madhyalo anusandhaana karta vantivi. vyavahartalaa iddari avasaraaluu teerustaayi.
sarigga... ilanti satrpayojaname, bhariga vastuutpatti chese samsthalu (companylu) pettubadulu sameekarinchukunenduku, pablic ishyuu vidudala cheyatamlo aasinchabadindi.
Labels: bhaaratheeyata meeda aardika vaanijya rangaala dwara kutra comments (3)
vinuutnamgaa aalochiste vijayam manade! - vijayadasami shubhaakaankshalatho....
vijaya dasami panduga rojuna, vijayam kosam vinuutnamgaa aalochinchaalani cheppe oo chinni kathatho naa tapa praarambhistunnaanu.
deeni moolakatha inter toli edaadi pillalaki aangla paatamlo undi. ika kathaloki!
oo oollo oo paedaraitu undevaadu. atadi koka koothuru. chakkani pilla! aa oollo oo vaddi vyapari kuudaa undevaadu. itadu nadivayassu vaadu, anakari. paiga durbhaddhi galavaadu.
ee pedha raitu entagaa rekkalu mukkalu chesukunna tindike chaalii chaalanatlu gadichedi. raitu bharya, koothuruu kuudaa vyavasaayamlo saayam chesevallu. aina paristhiti anthe!
ilaa undagaa... osaari raitu bharyaki baga jabbu chesindi. vaidyam kosam dabbu avasaram padi, vaddi vyaapaari daggara padivela roopaayalu appu chesadu raitu. bharya jabbu nayamaindi gaanee, vaddi kondala perigi, padivelu kasta ebhaivelai koorchundi. appu teerchagala daarii tennoo kuudaa raituki kaana raledu. yem cheyyaalo thochaka benga padasagadu.
appatike... vayassulo unna raitu koothuri meeda kannu vesi unna vaddiivyaapaari, raitu meeda baga vattidi penchaadu. oo roju raitu intiki vachi "appu kadatava? jailuki pampinchamantava?" antuu peeka meeda kuurchunnaadu.
raitu kallavella padi bratimaladu. vaddi vyaapaari "sare! intagaa bratimaalutunnaavu ganuka, neeku oo avakaasam istunnaanu. manamanta yeti gattu meediki veldaam. akkada chinna chinna raallu chala unnaayi. nenu, naa cheti sanchilo oka tellraraayi, oka nalla raayi vestaanu. nee koothurni sanchilonchi oka raayi teeyamanu.
aame tellaraayi teesindo, aame nannu pelli chesukovali. antegaaka, nenu nee baaki maffey chestaanu. aame nallarai teesindo, aame nannu pelli chesukonakkara ledu. antegaaka, nene neeku, nee baakeeki rettimpu sommu, ante laksha roopaayalu istaanu. asalame ee pandaanike oppukokapothe, takshanam ninnu jailuki pampistaanu" annadu.
raitu, atadi bharya kopamtho pedavulu korukkunnaru. nissahaayatatoe gudlaneeru kukkukunnaru. raitu koothuru nivverapoyi chustondi. chivariki, chesedi leka, raitu kutumbam ee pandaaniki oppukondi. idantaa telisi chuttu prakkala vaallu kondaru pogayyaru. andaruu kalisi yeti gattuku vellaaru. akkada gundrani chinnachinna raallu chala unnaayi.
raithoo, atadi bharya chala aandolanato unnaaru. andaruu golagolaga maatlaadutunnaaru. vaddi vyaapaari krindiki vangi, rendu raallu teesi sanchilo vesaadu. raitu koothuru andamainade kaadu, churukainadii, telivainadii kuudaa!
evarigolalo vaallundagaa, vaddi vyaapaari, rendu raalluu tellative teesi sanchilo veyadaanni aa pilla gamaninchindi. (ee kutantram kadupulo unchukune, vaddi vyaapaari anta dheemaagaa pandem kattaadu.)
intalone vaddi vyaapaari, sanchi aame chetikistu, andulonchi oka raayini tiyyamannadu. daamto appati varakuu aasaktigaa pandem gurinchi maatlaadutunna vaarantaa, matalapi kutuhalamgaa chuudasaagaaru.
ippuda ammai yem cheyyali?
maamuulugaa aalochiste... aa pilla moodu rakaluga spandinchavacchu.
1]. aame sanchilonchi raayini teeyataaniki niraakarinchavacchu.
[cony alaa cheste, aame tandrini jailuku pampistaanani munde sharatu vidhinchaadu vaddi vyaapaari. kabatti adhi pramaada hetuvu.]
2]. atadu sanchilo rendoo tella raalle vesadani andarikee cheppi, sanchi terachi chuupinchi, atadi mosanni bahirgatam cheyavachu.
[cony alaa cheste, vaddi vyaapaari "are! porabaatu jarigindi. nenu okati tellaraayi, maroti nalla raayi anukunnaanu. rendoo tellave teesaanu kaabolu. ee saari telladokati, nalladokati veddam! kavalante marevvaraina veyyandi. appudu aameni sanchilonchi raayi tiyyamandam" antaadu.
aa vidhamgaa chesina tellado nallado teeyataaniki 50u avakaasam untundi. raitu koothuru nalla raayi teesindo bratiki potundi. kharmagali tella raayi teesindaa, ayipotundi. adeegaaka... eesaariki tappuni kappipuchukunnade gaaka, mosam bayatapette prayatnam chesinanduku, vaddi vyaapaari marinta jaagratta padataadu. marosari marinta pakadbandiigaa padhakaalu vestaadu. kabatti, adhee paakshikamgaa pramaadahetuve.]
3]. etuu vaddi vyaapaari kutantraalani arikatta lenanukoni, sanchilonchi raayi teesenduku siddapadaali. tappakunda tella raaye vastundi kabatti, tandrini jailu kellakunda kapadatam kosam, tana jeevitaanni balipettukunenduku siddapadaali.
[cony ilaa cheyatam ante - telisi telisi jeevitaanni nashtapovatame!]
ayithe... ilaa saadhaaranamgaa gaaka, asaadhaaranamgaa, vinuutnamgaa aalochiste...?
aame yem cheyavachu?
raitu koothuru telivaina ammai. aame vaddi vyaapaari cheti sanchilo cheyyi petti, oka raayini bayataku teesindi. guppili teravabotu, kaavaalani raayini neela meedaku jaarchindi. kshanaallo adhi neela meeda padi unna boledu raallallo kalisi poyindi.
raitu koothuru gabhara padutunnatlugaa "ayyo! porabaatuna cheyyi jaari, raayi neelapai padipoyindi?" andi. andaruu 'ippudelaagaa?' annatlu chustunnaru. vaddi vyaapaari bittara poyi chustunnadu.
raitu koothuru antalone tamaayinchukunnatlugaa "sare, yem poyindi? etuu sanchilo unnadi rendu raalle kada? ippudu sanchilo migili unna raayi edho chuste, nenu teesindi e rayo telisi potundi kada?" andi.
andaruu avunannaru. aame sanchi terachi, andulooni tella raayini bayataki teesi "idigo, indulo tellaraayi undi. ante nenu nalla raayini teesaananna maata! kabatti ippudu nenu ee vaddi vyaapaarini pelli chesukonakkarledu. antegaaka, ee vaddi vyaapaari maa naannaki laksha roopaayalu ivvali" andi.
vaddi vyaapaari edchukuntu, raituki laksha roopaayalu chellinchi, mottukuntu intiki poyadu.
raitu kutumbam santoshamgaa intiki tirigochindi.
ee kathalo... raitukutumbam vantide, prastutam samaajamlo saamaanyudi paristhiti! aa desham ee desham anna teda lekunda, prapancha vyaaptamgaa ide sthiti saamaanya pouruladi!
prabhutvaadhikaaramlo unna rajakeeya nethaluu, unnatodyoguluu, carporate bada vyaapaaruluu... ilaa sampannula jaabitaaloki chere vaarilo atyadhikulu, kathaloni vaddi vyaapaari vanti vaare!
ippati varakuu vaalla 'athi'telivi tetalu saagaayi, saagutuunee unnaayi... saamaanyulu kudelayyaru, avutune unnaaru.
kathaloni raitu koothuru... saadhaarana dhoranilo gakunda vinuutnamgaa aalochinchindi. vaddi vyaapaari lanti dongani, kannamlo atadi cheyi undagaane, teelutho kuttinchindi. ika vaadu kikkuru manaledu. vaadi mosanni vaadi medake chutti, paristhitini tanaku anukuulamgaa maarchukundi.
vaadi durasalone vaanni munchi, vaadi paapaaniki antakanta kattinchindi. prastutam saamaanya prajalaki kaavaalsindi, ilanti vinuutna alochana vidhaaname!
appudu khachitamgaa...
manam mana dharitrini, mana deshaanni kapadukogalam.
bhaaratheeyatani kapadukogalam
maanaveeyatani kapadukogalam
mana jeevitaalani, mana bhavishyattuni kapadukogalam
mana chinni paapala cheekuu chintaleni balyanni kapadukogalam!
alanti vinuutna alochana vidhaanaanni, aa mahishasura mardhani, manandarikee anugrahinchaalani korukuntu....
andarikee vijaya dasami subhaakaankshalu!
branch limit - market valyu Vs buk valyu! [bhaaratheeyata meeda aardika, vaanijya rangaala dwara kutra – 30]
ika ee kathaki anuvartana emitante -
laeni labhalu unnaayani chupiste share dharalu perugutaayi. bayata padithe satyam computers, guttugaa konasagithe... taataalu, birlalu, bajajnu, ambaaneelu! antho intho... anni kampeneeluu laabhaalanu ekkuva chesi chuupistaayani, satyam computers mosam bayataku vachinappudu andaruu angeekarinchinde!
chillapenkuluu, gulakaraallato nindi unna bindeni, bangaram manimaanikyaalato nindi undani cheppinatlugaa, laeni labhalu unnaayani chebutaayi companylu. gaduvu mugisinappudu leda divala teeyatam leda rahasya vishayaalu bayataku ravatam vanti sanghatanalu jariginappudu vaataadaarulu nashtapotaru. monnati satyam computers maadirigaa!
nijaaniki satyam computers chinna udaaharana! pacchigaa bayatapadina udaaharana! ilantivi guttuchappudu gakunda chala jarigipotuntaayi. listingelo unna companyla sherlu bulle/ejantla maatalu nammi konnaka, aanaka tradingle, sadaru companylu kanabadavu. konnaalla tarvaata chusukunte, aveppudo kannu moosina companylani telutundi. appatike avi divala teesesi untaayi. ambudsemanniki arji pettukunna, edchi mottukunna, nashtam poodadu.amayaka share holder aa vidhamgaa mosapothoo untaadu.
aa vidhamgaa kakapothe... oka company divala teesinappudo, aardika maandyaalu sambhavinchinapudo, harshad mohataalu, ketan farekhilu bayatapaddappudo chala companylu divala teesinappudo... bindeninda chilla penkulunnaayani vaataadaarulaki ardhamoutundi. kabatti kuudaa... 'podupu cheyalanukune vaallu sherlallo madupu cheyatam kante itara maargaallo ante mutuola funds, bheema samsthalalo pettubadi pettukovatam manchidanee...' 'sherlu konatam, swalpa vyavadhiloonae ammatam vanti vyapara dhorani unna vaallu, sherla krayavikrayaalaku digatam manchidanee' iteevala prachaaramloki vachindi.
adhee aardhika maandyam nepadhyamlo oopandukunna prachaaraallo okati. rendu dasaabdaala kritamaite, telivaina pettubadi sherlalo pettatam ane prachaaram undindi. induku daariteesina paristhitulu gurinchi tarvaati tapalo vivaristaanu.
"laeni labhalu unnaayani chupiste vaallaki yem laabham? vaataadaarulaki (share holders) labhalu panchadam ante nashtapovatame kada? companylu endukala chestayi?" - anipistundi saamaanyulaki! kabatti adhi nijamani nammabuddikaadu. endukante - deeni venuka unde kaaranam atyanta balamainadi; adhi bayataku ranidi kuudaa kabatti!
anthe kaadu, chilla penkulu nimpina bindeni, bangaram manimaanikyaalani cheppi amminatlugaa, companylanni, "asalemi lekundane lakshala kotla roopaayala vyaparam chestunnaya?" anukuntam kuudaa! chestayi? "enduku, ela chestayi?" ante... vivaramgaa chebutaanu.
jaateeya byaankula braancheelu anni oollallo untaayi. aa branchila maenejarlu, tama viniyogadaarula nundi depaajitlu sameekarinchatam, khaataadaarulani prothsahinchatam, arhulaki appulivvadam chestuntaaru. khata praarambhinchaalani gaanee, runam kaavaalani gaanee, byaankuku vachevaari gurinchi avagaahanatho untaaru.
andukosam kuudaa... khaataadaarulatoe, sthaanika pramukhulatho, itarulatho, satsambandhaalu konasaagistaaru. khata praarambhinchenduku kuudaa, byaanku sibbandiki telisina maro khaataadaaru sifaarsu cheyalanna niyamam untundi. endukante - vyaktula gunaganaalu telistene, aardhika vyavahaaraalu nadapatam bhadramgaa untundi. mottamgaa khaataadaarulatoe, byaanku menejaruku unde vyaktigata sadabhipraayam, ikkada mukhyamainadi.
alaage, appu adigina vaari gurinchi kuudaa byaanku menejaru, kshetraadhikaari (field officer)... iddari vyaktigata abhiprayam parigananaloki teesukobadutundi. adhe samayamlo, runaardi adigina appu mottaanni batti, byaanku menejaru charya untundi.
udaaharanaki, oke byaankuku chendina oka branchi menejaru, ebhaivela varakuu appu manjuru cheyagala adhikaaram kaligi unte, maro branchi menejaru, rendu lakshala varakuu appuni manjuru cheyagala adhikaaram kaligi untaaru. deenini 'branchi limit' antaaru. adhi daatithe runaardi phailu pyphesku (ante main branchi, jonal aafiisu ilaaganna maata) pampabadutundi.
ee vidhamgaa oko branchiki, menejaruki, oka limit untundi. ayithe, ee limit, sadaru branchi menejaru sameekarinchagala depajitla mottam meeda aadhaarapadi untundi. ekkuva depaajitlu sekarinchagaligina menejaruki, branchiki, ekkuva 'limit' untundi. ante byaanku chesina vyapara paridhi (credit debit rashio maadirigaa)ni batti, limit nirdhaarimpabadutundi.
adhi aayaa maenejarlaku vyaktigata parapati (ante kereer rikaardu) penchutundi. padonnati samayaallo idhee pariganincha badutundi. badili, padonnati, departumentulo antargata pareekshalu... ilanti anni vishayaallo ee 'depajitla sekarana, daani meeda aadhaarapadina branchi limit' yokka prameyam untundi.
andukosam... branchi maenejarlu, tama branchi parisara praantaallo nivasinche vaaritho, vyaparam chese vaaritho, chakkani sambandhaalu penchukuntaaru. 'deenikee, share marketuki sambandham amity?' anukokandi. aa sambandham ardham chesukunenduke idantaa chebutunnaanu. marikonta vivarinche mundu, ikkada maro vishayam kuudaa pariseelinchaali.
saadhaaranamgaa... sthalam leda illu vanti sthiraastula kramavikrayaalu jariginappudu, resistration cheyistam. andukosam stampu duti paerita pannu chellistam. appudu, resistrar entha pannu kattaalo lekkalu vesi cheputaadu. oka illu leda khaalii sthalam yokka vikrayaanni resister cheyamannappudu, sadaru praantamlo market retuni gaanee leda prabhutva recordullo namodai unna retuni gaanee... rendintilo edhi ekkuvo daanni batti, pannu saataanni lekkistaaru.
ante - oo vandagajaala chotuni, gajam vandaroopaayalu petti, mottam padivelaku resistaru cheyamani adigamanukondi. 'aa praantamlo gajam veyyi varaku palukutundanna' maata undanukondi. deenni market valyu antaaru. appudu manam, 100x1000=laksha roopaayalaku stampu dutey kattalsi untundi.
ayithe, adhe samayamlo... mana kante mundugaa jarigina kraya vikrayaalalo, gajam ayidu vandalaki resister cheyabadindanukondi. deenni buk vyaalyuu antaaru. appuduu, rendintilo gajaniki veyyi roopaayile ekkuva ganuka, market retu prakarame pannukattalsi vastundi.
mana kharmakali, e dhanika vyaktayinaa, tella dabbuni nalladabbugaa marchukunenduko leka, nalla dabbuni tellagaa marchukunenduko, marokanduko, gajam rendu vela roopaayala choppuna resister cheyinchukunnadanuko. nijaaniki, gajam e rendu vandalo petti konna sare, atadi kaaranaala reetya, sadaru dhanika vyakti, ekkuvaki pannu kattadanukondi.
[runaalaku hamiga ivvadaluchukunna sthalaalanu, ilaa ekkuva dhara chuupi resister chesi, laksha khareedu chendani bhoomini tanakha petti, padi lakshala lon pondavacchu. kakapothe... byaanku maenejarunee, feald aafisaruni, nyayasalaha iche notarinee, nyaaya salahaadaarunii, inka kondaru itara adhikaarulanee oppinchukovalasi vastundi. dabbu etuu oppistundi kada! ilanti kaagitapu mosalu chalane nadustuntaayi.]
appudu manamuu... gajaniki rendu vela choppuna stampu duti kattalsi vastundi. ilanti sandarbhaalalone... resistrar kee, aa kaaryaalaya sibbandikii lanchaala panta pandutundi. e dharaku stampu duti kattaalo nirnayinche kramamlo lanchaalaku bhari avakaasaalu pudataayi mari!
ee rendu paristhituluu (ante byaanku menejaru branchi limit, market valyu Vs buk vaalyuulaloo edhi ekkuvaithe daani prakaaram resistration) share market loo prabhaavam kaligi untaayi.
udaaharanaki 'jaganmaya praivetu limited' ane company undanukondi. andulo parimita sankhyalo bhaagaswaamuluntaaru. company vaarandari ummadi asti avutundi. ayithe adhi vaari vyaktigata aasti kuudaa!
ippudu sadaru jaganmaya company... tana utpatti saamardhyaanni vyapara paridhini vistarincha dalichindanukondi. anduku bhari sthaayilo pettubadi avasaramaindi. bhaagaswaamulu swanta nidhulu samakuurchinaa chaalavu. byaankulalo runaalu pondina saripodu. appudu praivetu limited companyni pablic limited cheyabunutaru.
appatike company, samaajamlo kontha manchi paeruni sampadinchidanukondi. company vyapara saamardhyam meeda nammakam untundi. daamto marchetelo daaniki kontha parapati untundi. 'falana vyakti manchivaadu, nijaayitii parudu, maata iste tappani vaadu...' ilaa padimandilo nammakam kaliginchukunna vyakti unnadanukondi. alanti vyaktiki avasaramai evarinainaa appu adigithe istaaru. adhi aa vyaktiki unna parapatigaa cheppavachhu. (ikkada aardika saastram cheppe parapati nirvachanam naaku teliyadu. saamaanyula paribhaashalooni parapati gurinchi matrame nenu utankinchaanu.)
adhe vidhamaina manchi paeru, nammakam, parapati... sadaru jaganmaya kampeniki samaajamlo undanukondi. appudu, company pablic ishyuki velli, prajala nundi pettubadi sommu sekaristundi. andukosam prabhutva nibandhalanee, laanchanaalanii puurti chestundi. (nijaaniki ee prakriya kuudaa, manaki, paaschaatya deshaala nundi sankraminchinde lendi.)
tamaki avasaramaina mottaanni, padi roopaayala mukha viluva gala sherluga vibhajinchi, tadanugunamaina sankhyalo, sherlanu ammakaniki pedutundi. maata varasaki.... oo koti sherlu ammakaniki pettindante ardham, padi kotla roopaayala pettubadini uddesinchindani.
nibandhanala prakaaram, aa koti sherlalo konnitini, appati varakuu bhaagaswaamyulaina parimita vyaktulakee, konnitini sadaru companylo pani chese udyoga kaarmika sibbandiki ketayinchi, migilina vaatini vikrayinchavalasi untundi.
company vyapara saamardhyam meeda nammakamtho sadaru sherlanu konugolu chesina vaarantaa aa companylo vaataadaarulautaaru. aa company praivetu limited gaa unnappati parimita bhaagaswaamulu, udyoga kaarmika sibbandi pratinidhulu, company mandalilo sabhyulautaaru. adhe vidhamgaa, share holderla tarupuna kuudaa, pratinidhulu, mandalilo untaaru.
appatike company, tana vyapara saamardhyaanni, kampeneeki raanunna bangaaru bhavishyattunii, tama saanukuulaamsaalani prachaarinchukuni kuudaa, prajalani tama sherlu konetatlugaa aakarshistundi. byaanku, itara adhikaarika samsthala dwara, modata sherlu vikrayam chestaaru. tarvaata trading, share market adhikaarika bhavanaalalo jarugutundi.
aa flore meediki, gurtimpu pondina share market ejantlu velli kraya vikrayaalu jarapagala adhikaaram kaligi untaaru. anduku darakhastu chesukuni, gurtimpu pondutaaru. inka boledu formalities [lambhanalanni] annee, formal gaa kaagitaala meeda sajavuga nadichi potayi.
ika ippudu 'asalu lopali katha' untundi. sherla vikrayam dwara sameekarinchina sommutho, company tanaku idhi varake khaataalunna byaankulatho lavadevilu jaruputundi.
aardika lavadevilanni byaanku khata dwarane nirvahinchaali kabatti kuudaa, idhi tappani sari!
company vyapara vyavahaaraalu konasaagutundagaa, maro vaipu daani share la krayavikrayaalu market loo konasaagutuntaayi. share mukha viluva 'padi roopaayalu' kasta company vyapara vistarana, labhanashtala anchana, prajalalo share palukubadilani batti, maarpu cherpulaku gurautundi. saadhaaranamgaa, padiruupaayala mukha viluva, perugutundi.
company moodu nelalaki, aarunelalaki... ilaa nirneeta kaala vyavadhilaki, tana lekkaapatraalani, laabhanashtaalani, share holders andarikee baahaatamgaa prakatistundi. daanini batti, share dhara peragatam leda taragatam, jarugutuntundi.
ika ee share dharalani batti, kampeneeki byaankulo lavadevila limit perugutundi. ante - share dhara ekkuva paliki nappudu kampeneeki byaankulo vaadukodagina sommu limit kuudaa ekkuva untundi. oo rakamgaa... adhi byaankukee, kampeneeki madhya bharosa meeda aadhaarapadi untundanaali. ayithe, idhi byaanku drishtya chuste, bhadrata kaaranaala reetya, swalpakaala parimitiki lobadi untundi.
ante - company sheru dhara vanda roopaayalu undanukondi. udaaharanaki companeekee, byaankukee madhya laksha sherla bharosa undanukondi. company vanda lakshalu (ante koti roopaayala) bharosa nundi, 80u leda 75u (adhi aayaa kampeneeki byaankukee madhya angeekaaramai untundi.) varakuu, company vaadukune swechha kaligi untundi. byaanku manager ki unde branchi limit laga, adhe daani limit annamata.
antalo... dabbuna share dhara padipoyi, 50 roopaayalaindanukondi. appudu company limit, ardha kotilo, 80u leda 75u ayipotundi. ayithe... adaina idaina... paksham rojulu leda vaaram rojulu... ilaa, nirneeta swalpa kaala parimitiki lobadi untundi. endukante - share dhara padipoyina, perigina, adhi mallee maarpu cherpulaki gurautundi ganaka!
ayithe, ekabigina dhara padipothoone undanukondi. appudostundi kanta! ikkade, sthalam resistration samayamlo prastaavana koche, market valyu Vs buk valyu vanti prakriya, tera meedaki vastundi.
chillapenkula binde vyaparam kotladi roopaayalu! [bhaaratheeyata meeda aardika, vaanijya rangaala dwara kutra – 29]
Labels: bhaaratheeyata meeda aardika vaanijya rangaala dwara kutra comments (9)
share market vyapara vistarana gurinchi cheppemundu, oo chinna katha chebutaanu.
sudhana puram peruku taggatlugaa dhanavantulunna ooru. peddadi kakapoyina oo mostaru pattaname! aa voollo anni vruttula vaallu unnaaru. rakarakaala dukaanaalu, vividha rakala vyaapaaruluu unnaaru. chuttuprakkala chala pallelakuu adhi koodali kaavatamtho, pratiroju aa ooriki vachipoye vaallakee kodavaledu.
ilaa undagaa... osaari aa ooriki kanakayya ane nadivayassu vyakti, kutumbamtho sahaa vachaadu. ravatam ravatame oollo pedda bajaarulo oo bhavanam konnadu. pattu vastraala dukaanam terichaadu. manushyulni petti oorantaa 'taam taam' gaa tana vastra vyaparam gurinchi prachaaram cheyinchaadu.
adhi aa ooriki kotta kaavatamtho, sahajamgaane, kanakayya paeru okkasariga oollo maarumogipoyindi. twaralone atadi vyaparam moodupuvvulu aarukaayalugaa undane maata oorantaa paakipoyindi. kramangaa oollo inkonni sthalaalu, thotaluu konnadu.
kramangaa atadu vaddi vyaparam kuudaa praarambhinchaadu. edhi chesina... 'kanakayya nijaayitiigaa vyaparam chestadane' paeru tecchukunnadu. 'avasaraaniki appuki vachaaru kada!' ani ekkuva vaddi gunje vaadu kaadu. appudappuduu pedha saadalaki daana dharmalu kuudaa chesevadu.
ilaa undagaa... oo roju kanakayya, pattanaadhikaari daggariki velli "ayya! raatri naaku oo kala vachindi. aa kalalo devudu kanpinchi 'kanakayya! iteevala neevu konna jaama thotalo eesaanya muula tavvu. akkada neeku oo swarna kalasam dorukutundi. danninda bangaaru naanaalu, manimaanikyaaluu unnaayi. ayithe... adhi tavviteesina naati nundi aidellapatu daanni teravakudadu.
sarigga aidella tarvaata daanni terichi, andulo padovantu, pedalaki annasantarpana cheyyi. migilindi nuvvu teesuko! nee nijaayitii vyaapaaraaniki mecchi, aa bindeni neekanugrahistunnaana. ayithe oo sharatu! aa bindeni neevu ooru daatinchakuudadu. oorandari samakshamlone daanni tavvinchaali. appudu oorulooni andaru kuudaa naa anugraham kosam neela nijaayitiigaa undataaniki prayatnistaaru' ani cheppaadu. padimandi peddala samakshamlo akkada poojaadikaalu nirvahinchi, aapaina tavvakam chepattalani naa sankalpam. anducheta mee daggariki vachanu" annadu.
adhi vini pattanaadhikaari aascharyapoyaadu. sare kaanimmani purohitunni pilichi poojaki muhurtam pettinchaaru. aa vaarta aa nota ee nota paakindi. muhurtam rojuna sagam oorakkade pogayyindi.
saastroktamgaa pooja nirvahinchi tavvatam praarambhinchaaru. cheppukodaginanta lothu tavvaka oo binde dorikindi. matti tudichi subhram chesi chuste, adhi talatalaaladutunna suvarna kalasam! pothaposina moothatho unna aa binde chala baruvugaa kuudaa undi.
andaruu aascharyamtone kanakayyani abhinandinchaaru. kanakayya bindenintiki teesukupoyaadu. adhi modalu kanakayya vyaparam marinta abhivruddi chendasaagindi. aa vishayam kanakayye swayamgaa prakatinchukunnaadu.
ilaa samvatsara kaalam gadichindi. antalo kanakayyaki dooraana unna swanta ooru nundi kaburochindi. swanta oollo tallidandruluu, attamaamaluu... vruddulaina kaaranamgaa anaarogyamtho unnaaranee, chivarirojulalo kanakayya kutumbasametamgaa tama vadde undaalani korutunnarani!
daamto kanakayya... tana illu, polaaluu, thotaluu, vyapara dukaanaalani ammadaaniki pettaadu. baga nadustunna vyaparam kabatti manchidhara palikindi. mottam aastanta ammi rokkamgaa maarchukunnaadu. ika migilindi... bhoomilo dorikina bangaaru lanke binde!
bhagavantudu vidhinchina niyamam prakaaram daanni ooru daatinchakuudadu. aa vishayamai pattanaadhikaarini salaha adigaadu kanakayya. pattanaadhikaari padimandi peddalatoe sadassu petti, vishayaanni charchinchaadu. andaruu kalisi "kanakayya! bindeni tagina dharaku ammi, andulo padovantuto pedalaki anna santarpana chesi, migilindi nuvvu teesikellu. gaduvu rojuna kalasaanni konukkunna vyakti, daanni terichi aa sampadani upayoginchukuntaadu" ani teermaaninchaaru. krutagnatalu chebutuu kanakayya vaariki manchi bahumatulichaadu.
aa prakaaram kanakayya bindeni ammakaniki pettaadu. appatike 'andulo chala bangaaru naanaalu, viluvaina manimaanikyaalu unnaayanee, saakshaattuu devudu kalalo kanabadi ekkadundo cheppatamtone adhi labhinchindanii, adhi evari daggara unte vaallaki adrushtam kalisi vastundanii, aa binde labhinchina tarvate kanakayya vyaparam marinta laabhaalato nadichindani' prachaaraalu undatamtho... chaalaamandi daanni konadaaniki potipaddaru. daamto velampata nirvahinchavalasi vachindi.
ullooni maro aishwaryavanthudu daanni lakshavarahaalaku konnadu. kanakayya andulo padivela varahalu petti anna santarpana chesi, migata sommu mootagattukoni kutumbamtho sahaa swanta ooruku taralipoyadu. vellemundu pattanaadhikaariki, sadassulooni peddalaki marosari bhariga kaanukalu ichadu. annirakaalugaa andariki laabhamgaa anpinchindi kabatti, andaruu santoshamgaa kanakayyaki daggarundi veedkolu cheppaaru.
konni rojulu gadichayi. bangaaru binde konna bhaagyavantudiki, okkasariga laksha varahalu ekamottamgaa madupu pettadamtho chetilo dabbu aadaka vachindi. daamto ataduu daanni ammakaniki pettaadu. marokaru konnaru. marevo kaaranaalatoe ataduu daanni ammesadu. alaa bangaaru binde kramangaa chetulu maara jochindi.
'adhi evari daggarunte vaariki adrushtam kalisi vastundannaaru kada! mari enduku chetulu maarutondi!?' ani evariki sandeham raledu. endukante ammukune prativaariki ammetappudu edho oka kaaranam untuu vachindi.
alaa alaa... vyaktula chetulu maari, kramangaa okkare konatam saadhyam gaaka povatamtho, padimandi kalisi samishtamgaa konatam, ammatam konasagindi. aidellu gadichayi.
ee lopuna pattanaadhikaari padonnati raavatamtho rajadhaniki vellipoyaadu. atadi sthaanamloki kotta adhikari vachaadu. apputlo kanakayyaki kalasam ammukommani salaha ichina padimandi peddala sadassulo kuudaa, sabhyulu maaripoyaaru. kondaru maraninchaaru. kondaru deshaantaraalu poyaru. verasi ippudandulo andaruu kottavare unnaaru.
kalasam teriche gaduvu roju naatiki, daanni ayidu vandala mandi saadhaarana prajalu, oka samuuhamgaa erpadi, samishtigaa koni unnaaru. vaallantaa tamakunnantalo saadaasiidaagaa bratuku gaduputuu, podupuchesina sommu talaa kontha vaataalugaa vesukoni, suvarna kalasaanni konnavaaru.
entho aasagaa... gaduvurojuna, kalasaniki pujaadikaalu nirvahinchi, pattanaadhikaari, peddala sadassu samakshamlo, seelu pagala kotti kalasaanni terichaaru.
chuste emundi?
danninda baruvugaa unde chillapenkuluu, gulakaraalluu unnaayi.
paapam! kalasa prastuta yajamaanulu gundelu baadukuni bavurumannaru.
pattanaadhikaari "nenu kotta vaanni! gatamlo yem jarigindo naaku teliyadu, naa baadhyataa ledu" annadu. adhe maata peddala sadassudii! kanakayye ilaa chesada? leka chetulu maarinappudu evarayina ilaa chesara? danadina 'vittu munda? chettu munda?' anna dwandvam tayaarayyindi.
verasi... panikimaalina chillapenkulanu, gulaka raallanuu entho velaposi konnatlayyindi. modata andaruu laabha paddaaru. chivaraki, gaduvu mugiyatam ane antima sanghatana naatiki, daanilo evarayithe vaataadaarulo... vaalle nashta poyaru! anthe kaadu, aidellugaa endari chetulo maarina suvarnakalasam meeda, enno krayavikrayaalato, entha vyaparam jarigindo lekkalu veste... appatiki yabhailakshala varahalani telindi.
verasi... emi laeni daani meeda yabhai lakshala varahala vyaparam jarigindanna maata!
andulo visesham emitante - mottam yabhai lakshala varahala vyaapaaramlo... okka varaha kharidayye mudi sarakuu waada badaledu, okka varaha kharidayye vastuutpattii jaragaledu. ika upaadhiki baatalu veyatam kalalo mate!
vaartaapatrikalu jillala sanchikalatho 'vibhajinchi vaartalu prachaarinchatam' praarambhinchaaka, anni vaartaluu andarikee teliyatam arudai poyindi kada! anducheta, moodu rojula kritam... eenaadu, saakshi, aandhrajyoti patrikala karnoolu jilla editionlalo prachuritamaina oka vaartaamsam, chaalaamandiki teliyaka povachu.
andulo edho losugundi. asatyamo, asahajamo ayina losugu! osaari krindi vaartaamsam pariseelinchandi.
chadavagaane jugupsa, aavesaalato manassareeraalu segaluu, pogaluu ayyai. tarvaata faloap vaartala kosam vechi chushanu. ekkada e chappuduu leka povatamtho aascharyam vesindi.
ikkada.... naaku, asatyamo, asahajamo ayinadedo undani enduku anipinchindante -
pattapagalu, janasammardham unna bastanduku edurugaa satramlo, endaro janam gudlappaginchi chustundagaa... madyam mattekkina, kaamapu kovvekkina... manishanna vaadu bahirangamgaa kamakriya jarapagalada?
alaa chestunte gumpugaa unna janam chustuu oorukuntara? (streelu bhayandolalaki lonayyarani vilekarlu vraasaaru.)
adhikara, pratipaksha rajakeeya naayakulu deeni meeda ulukuu, palukuu lekunda ela unnaaru?
entagaa midenite masalalu, cinemallo rapeseenluu chusi sunnitatvam kolpoyaranna, kalleduta... vikalaanguraalaina stree meeda, anduna aame kallavella padi bratimaalutunnaa... kamandhudu atyaachaaraaniki paalpadithe, janam chustuu nilchuntara? evaro agnaata vyakti fon cheyatamtho poliisulu vachi baadhituraalini vaidya pareekshalu cheyinchenduku aasupatriki teesukupoyi aanaka kesu namodu chesarata.
polisulochelogane, sadaru kamukudu (itadi paeru gopal ani vaartaamsapu toli vaakyamloonae vraayabadindi.) teeriggaa pani kaanichukoni paaripoyaadu. inta jarugutunte - nijamgaa prajalu chustuu oorukuntara? anta cheva jachi unnara? antagaa taamasam talakekki unnara?
veedhilo kukkalu sambhogaaniki siddamoutunnappudu kuudaa, 'pillalu, aadavaallu unnaaru' anna spruhatho... saadhaaranamgaa evaraina vaatini prakkaki adilistaaru.
alantidi, pattapagalu, padimandi chustundagaa, manishi pandila kaamakriyaki paalpadithe, sinima chustunnatlu chustuu nilabadatara?
monna keertana ane edella chinnarini, kannatalli karkasamgaa, priyuditho kalisi himsiste, naluguru kalisi aa yiddarnee naalugu peeki polisulaki appacheppaaru.
keechaka parvam nirvahistuu vidyaardinulani vedhinchaadani aaropinchabadina, nijamgaane vedhinchinaa, alanti upaadhyaayulani padimandii kalisi palluraalagottina vaartalu vintunnam.
chivariki dabbunna vaadanukunna parkeaud ayoob vyavahaaram velugu chusinappudu kuudaa, aa oori prajalu, sadaru paatasaala mundu moogi ayuubni sikshinchaalani ninadinchaaru.
alantidi... ee ooru, uyyalavadalo chustuu nilabadipotara? anduna... swaatantra samarayodhudu uyyalavada narasimhareddy pourushaanni ippatikee appudappudanna gurtuku tecchukuntaarikkadi prajalu!
alantidi, nijamgaa alaa chustuu oorukunnarante - sadaru nerastudu aa oorlo perumosina roudy aina ayi undaali, tegabalasina... dhanamuu, adhikaaramuu unnavaadainaa ayi undaali.
alantappudu... sadaru kamukudi backeground emiti? 'gopal' ani paeru vraayagaligina vilekarulaki telise undaali kada? enduku falom velugu chudaledu. leka prajalaki, polisulaki, vilekarulaki kuudaa 'yachakurali gurinchi antakante praadhaanyata emundile?' anipinchindaa?
endukante ... desamlo ennosaarlu ennochotla bambulu paelinaa mumbai tajilo pelithene antataa gaggolu puttindi. anthe sanchalanamuu media chesindi.
alaage... desamlo nityamuu endaro pedha, madhyataragati prajala biddalu kidnapulaki, hatyalakee guraina, vijayavada riyal estate vyaapaari kumarte nagavaishnavi kidnapu, hatya matrame pataaka sheershikalaki, roju vaarii varusa sanchalanaalaki nochukundi.
aa vidhamgaa... kevalam dabbunna vaalla maana praanaalu matrame viluvainavai, saadhaarana pedala manassareeraalu, maanapraanaalu paniki malinavai poyayi. kabatti - prajaluu, poliisuluu, media kuudaa ee vishaayamlo minnakunnaya?
lekapothe... bahiranga, lajjahina, neechathvaanni kuudaa pattinchukonanta pratyeka kaaranam emi untundi?
maamuulugaa e chinna sanchalanam dorikina, charcha goshtulu nirvahinche media kuudaa gammunundante - prabhutvam, polisu saakhaa kuudaa... "mari godavaite asahyamgaa untundi( prabhutvaaniki kuudaa!)... ikkaditho saddumanigiddam" anukunnaya? nijaaniki... adhee oka rakamgaa sarainade! ayithe neragaadini kathinamgaa sikshinchinappudu matrame ee gopyata leda mounam kontha ardhavantamgaa untaayi.
intakee ee neragadu gopal evaro, atadi nepadhyamemito teliyadu. ika atadini e vidhamgaa shikshistaaro, inkem telustundi? asalu shikshistaaro ledho!
edhi emaina... samaajamlo pasupraayata perigindanaalaa? prajallo pirikitanam perigindanaalaa? asala vaartalo cheppindi nijamena? nijamaithe rajakeeya naayakulu nissabdaanni enduku paatistunnaaru? ekkado edho losugundi. asatyamo, asahajamo ayina losugu! asalem jarigindo aa graamasthulaki khachitamgaa telise untundi. aa nijam teliste losugekkadundo telustundi. endukante tarkaaniki asatyam gano, asahajamgaano telutondi mari! emantaru?
daari melikalu tirigina thoorpuke prayaaniste! [bhaaratheeyata meeda aardika, vaanijya rangaala dwara kutra – 27]
Labels: bhaaratheeyata meeda aardika vaanijya rangaala dwara kutra comments (0)
peparu millulakee, parisara praanta atavi samrakshanakee sambandhinchina pranalika rachanalakee aacharanakee madhya unna vyatyaasam lantide maro chinna udaaharana pariseelinchandi.
idhi naa swaanubhavam kuudaanu!
manaki rashtrallo articy luntayi kada! APSRTC, KSRTC gatraalu. veetannintikii byaatareelu, aayil filterlu, tairlu gatraalanu sarafara chesenduku... kaantraaktulani khararu cheyyadaaniki, dhilleelo, ASRTU ani oo prabhutva samstha untundi. ASRTU ante All States Road Transports Undertaking ani!
okatiki rendusaarlu, nenu ee samstha nirvahinche bidlo paalgonnaanu. appudu manam fill chesi daakhalu cheyyalsina tendaru faaraalalo... udaaharanaki maa byaatareela vishayamlo ayithe, enniKVAla byaatareelanu, e dharaku sarafara cheyagalamo Quote cheyyali. KVAlani saadhaaranamgaa platela sankhyalo kuudaa chebutaaru.
ante 25 platela byaatareelu, 21platela byaatareelu... ilaaganna maata. vaati dharatho paatu, aa edaadilo prapanchavyaaptamgaa seesam dhara tannuku veyyi roopaayalu periginatlayite, mana byaatareeni vandaku enni roopaayalu (entha saatam) penchutaamo kuudaa, manam Quote cheyyavalasi untundi. alaage... tannuki seesapu dhara veyyiruupaayalu taggite, manam entha tagginchagalamo munde cheppali. daadaapugaa dhara peragadam tappite, taggadam undadanu kondi, adhi vere sangati.
ikkada melikemitante - batery utpatti chepatte parisramalalo chinna sthaayi vaatiki (ivi puurtigaa desheeya companylu, naa factory maadirigaa!), antarjaatiiyamgaa raboyo dharavarallo maarpu cherpulu anchana vesenta avagaahana undadu. adhe Amco, Exide, Standard vanti bahula jaati companylaki, aa samacharam karatalaamalakamgaa untundi.
antekaadu vaati dharalani vaalle niyantrinchagalaranna vishayam, maamuulu chinna companylaku teliyanu kuudaa teliyadu. ika maamuulu janalaki telise prasakte ledu. adhe ippudayithe... bahula jaati companyla sindicate vaati dharalani ela niyantristaayo peparu chadive saamaanya janalaki kuudaa telisi poyindi. adhi ee 18 samvatsaraallo vachina maarpu.
ASRTUloo bid opening progranki nenu vellinappudu... Exide, Amco samsthala sambandhita udyogulu kuudaa aa kaaryakramaaniki ravatam tatasthinchindi. oka chinna paarisraamika samstha nadipe, mahila paarisraamika vettagaa nannu vaallantaa aascharyamtho chusaru, prothsahinchaaru.
ayithe tendaru Quote chese paddatilone... desheeya laghu samsthalaku puriti sandhi kottinche ilanti amsaalu chalane unnaayi. aa vishayamai aa samavesamlo jarigina charchathone, naaku appati avagaahana kaligindi.
maamuulugaa rashtra RTClalo, mem byaatareelaku aardarlu adigithe... directorlu, krindi sthaayi udyogulu "sthaanika companyla utpattulu choukagaa undochugaaka, panicheyaka pothe, mem paivalla chetullo titlu tinalsi vastundi. adanta maakenduku? samsthaku labhalu chupettadam maa pani. chinnaparisramalani prothsahinchamani kaagitaala meeda, notitho chebutaaru. adhe nashtaalochinappudu 'chinna companylatho manakenduku? brandedyku aardarivvaalsindi?' antaaru" anevallu.
nijaaniki ikkada manam uppu packet konnatlu, articy yem konadu. mundu trial aardaru koddi sankhyalo(100lope) ichi, avi baga panichestene, taruvaata aardaru istaaru. adhe articy dirakterlaku binami paeru meeda unna unitlaku peparu meede aardaru istaaru, peparu meede scrap krinda aa saruku bayataku vastundi. ante byaatareelu tayaari undadu, sarafara undadu. batery garanty aipoyina taruvaata tukku krinda saruku bayataku kuudaa vastundi. mottam paper meede idantaa nadustundi. mari ilaa cheste articy nashtala paalugaaka chastunda?
"rashtramloni chinna companylaku mee vaadakamlo 10u vataga aardarlu ivvali kada! prothsahinchandi sar!" ani adigithe... maro saari paina cheppina rikarde mallee vinipistaaru. 'taamu ASRTU sartifie chesina companyla utpattulake aardaru chestamani, adhe tamaki surakshitam any' tegesi chebutaaru. sadaru ASRTUloo, chinna companylani, bahula jaati companylu nalipi namarupallekunda chese vidhaanaale amalulo untaayi.
verasi desheeya companylu, markettulo niladokkukolevu. maatallo ayithe mantri mahamahulu paejeela koddi upanyaasaalu, desheeya companylani, chinna samsthalanee prothsahistaamantuu ookadampudugaa chesipotaru.
deeniki taja udaaharana pariseelinchandi. graameena praantaallo, chinna chinna pattanaallo (machuki maa nandyaala vanti pattanaalu) chinna paatasaalaluntaayi. tippikodite 200 mandi vidyaardhaalunte ekkuva! chuttuprakkala vaallu pothe aa skoollaki prakka oollanundi, pattanamlo dooramgaa unna praantaala nundi, vyaanki vache vaalla sankhya 40-50 mandi matrame untaaru. ilanti skoollanni vyaktigata paerumeeda nadichevai untaayi.
aina, alanti skoollu, prabhutva niyamala prakaaram, pasupurangu vesina skoolu vyaanulani nirvahinchaka tappadu. ayithe ee samvatsaram... 'paatabassulu, paatavyaanuluu nirvahistunnaaranii, daamto pramaadaalaku gurai chinnari vidyaardhulu mrutyavaata padutunnaranii'... prabhutvam paata vyaanula sthaane kotta bassulu/vyaanulu pravesapettatam tappanisarani, paatasaalala yaajamaanyaalaki aadesaalu jaarii chesindi.
asaluke aayaa chinnapaatasaalalu carporate potiki tattukoleka, edho kuntutuu nadustunnaayi. ikkada nenu, skoollu dokku vyaanule mainetain cheyalani, vidyaardhula praanaalu gaalikodalaalanii cheppatam ledu. aa matakoste.... carporate skoollu vyaanulu/bassulu pramaadaalaki guraina sanghatanalu takkuvem kaadu.
inko vishayam emitante - ilanti chinnapattanaalalo trafic peddagaa undadu, pramaadaalu peddagaa jaragavu. [prabhutvam choopinche inta nibaddata... pallello, chinna pattanaallo transeako nirlakshyam valana karentu shakulato intakante ekkuva mandi maraninchinaa, machuki kuudaa kanabadadu. kaneesam aa pramaadaalaki vidyut samstha udyogini kuudaa baadhyunni cheyaru. adhee prabhutvaaniki prajala meeda unna shraddha!]
ayithe vyaanula nirvahana, conditionlato nimittam lekunda, skoolla aardika sthitigatulu gurinchi concern lekunda, okka udutuna jaarii cheyabadina aadesaala gurinchi chebutunnaanu.
saadhaaranamgaa ilanti chinna badullo chere vidyaardhula aardhika sthitigatulu antagoppagaa undavu. diguva madhya taragati pillaluntaaru. feejulu aragoragaa kadutuntaaru. yajamanyalu edho nadipestuntaayi. yajamanyalu kuudaa 'ekkado pedda scoollallo teacherga cherithe vache jeetam kante swantamgaa tama skooluku kashtapadithe anta kante ekkuva vastundi any, swatantramgaa jeevanchavachanii' naduputuntaaru.
alanti chota... mundastu erpaatlaku avakaasam lekunda, okkasariga vachipadda aadesaalato, ee chinna skoollu kundelayyayi. ilanti odidudugulu tattukoleka, ilanti chinna skoollu moothabadithe, carporate skoolla aakramana perigipotundi.
alaaggaaka chinna skoollu... chachicheedi, tala taakattu petti kotta vyaanlu/bassulu konte, carporet vaahana utpattidaarulaki laabham! ayithe atu carporet skoollaku, lekapothe itu carporate vaahana companylaku prayojanam samakuurutundi. ilaa rendu vaipula padunaina kattito... prabhutvam yadhasakti, carporate samsthalaki upayogapadutundi.
ee vidhamgaa bada samsthalaki bhariga dochipedithe, vaati nundi tamaki bhariga nidhulandutaayi. ide prastutam prabhutvaadhineetala paniteeru. rashtrallo aina, kendramlo aina!
ilantive anni utpattula vishayamloonuu atu itoogaa untaayi. desheeya chinna companyla vishayamlo inta savati prema choopinche prabhutvaalu (savati prema ani endukannanante - maatallo prothsaaham, vaastavamlo dumpanaasana vidhaanam untaayi ganaka.), adhe share market diggajaalaina carporate companyla vishayamlo ayithe... nityasevaku entagaa sadaa sarvasamsiddamgaa untayo, ippudu aardika maandyam nepadhyamlo... konni samvatsaraalugaa manamanta chustune unnam.
nijaaniki idhi mana kalledute unna, ardham chesukovataniki chala sanklishtamgaa kanipinche market mayajalam!
eppudo harshad mehataalo, ketan parekhelo, satyam ramalinga rajulo... shaakichinappudu... okkasariga ulikkipadatam, ardham chesukunenduku hyrana padatam. appude media kuudaa nana gallantuu chestundi. tarvaata melliga challaarustundi. aanaka annee maamoole!
nijaaniki paiki naarikela paakamlaagaano, parama pashana paakamlaagaano kanipinche, share market maya jaalamlo, media+carporate samsthalu+media keertinchina aardika siddhaantakartalu kalagalisi... krutrimamgaa srushtinchina vinta padaalu, vaati gandaragola nirvachanaalu, antudari dorakani antaraardhaalani pattinchukokunda... satyanveshana cheste... ademi anta anthubattani jadapadaardhamemi kaadu!
oka chinna udaaharana chebutaanu.
manam e visakha pattanamko leda machili patnamko velli, samudra teeraaniki vellaalanukunnaamanuka. sandugondullo tirugutunnam. okosari deadend ayipotunna veedhullo, daarileka venakki tiragaalsivastundi. melikalu tirigi.... uttaraaniko, dakshinaaniko vellalsi vastundi. e roddu pattuku vellaalo kottavaallaki ardham kaadu.
ayithe samudram thoorpu dikkuna undi. etu melikalu tirigina... 'pradhaanamgaa thoorpu vaipune prayaaninchaalanna' daanimeeda drushtipedithe, antimamgaa samudra teeraanni cheratam kada! idhee alantide!
ika ee share market mayajalam entagaa melikalu tirigina sandugondula prayaanamo gamaninchaalante, iteevala britonle jarigina diguva udantaanni pariseelinchandi.
vishwavedikapai bhaarateeya hrudayaraagam - commenvelth praarambha samrambham!
Labels: avy ivee comments (10)
ninna saayantram, tvlo commenvelth kreedala praarambha samrambham chustunnanta sepoo (madhyalo dd prasaaraallo antaraayam shara maamuulugaane!) chinnapillalla kerintalu kottamu.
nijamgaa... vishwaveenapai satakoti bhaaratheeyula hrudayaraagam kanipinchindi.
bhinnatvamlo ekatvam vinuveedhi maarumrogetatlu vinipinchindi.
himavannagaala nundi, hindu mahasagaram daka vistarinchina... vibhinna samskrutula, visishta kalalu, visesha veshabhaashalu! paiki vaividhyamgaa kanabadutunna... antarleenamgaa aikyamai kanipinche bhaavanalatho.... bhaarateeya aatma akkada saakshaatkarinchinatlana.
sabdapavitrataku chihnamgaa, sahkhanaadamto praarambhamaina vyaakhyaanam kuudaa, aadyantam aakarshaneeyamgaa saagindi. paiga kluptamgaa, spashtamgaa!
ika, rakarakaala dolu chappullatho....! desamloni nalumoolala nundi dappu vaayidya kalaakaarulu....! pedda peddavi, podavugaa, bhariga unna dollu! gundramgaa chinnagaa unna dollu! aa dappu chappudulo bhaaratheeyula gunde chappudu vinpinchindi.
maamuulugaane... dappu chappuduki bhaaratheeyula raktaanikee avinabhava sambandhamundi. puttinapputi nundi poye varakuu, dolu sannaayilu manaku swaagata veedkolu nistaayi. ippatikee 'vanda vaayidyaala aadhunika archestraalu yuvatani kattipadestunnayani' entagaa prachaaram horettistunna... dappu motha vinabadagaane, aadutunna cricket byatni krinda paresi, chindese chinnaarulani chustune untaam. antagaa dappu chappudu... mana raktamlo inkipoyindi.
ika aa vaayidyaalani vibhinna aakrutulatoe, alankaaraalato meripistuu, tadanugunamgaa unna aahaaryamtho... kalaakaarulu layabaddamgaa kadulutuu, antakante layabaddhamgaa bhereelu mroginchaaru. aa arambham chala husharu teppinchindi. evaro budatadu, pandicheri pidugata, keshav! ustaadhni anukaristuu julapala juttuni oopinaa, tabala vaayistunnantasepuu chirunavvutho muddugaa unnaadu.
gaajulu alankarinchukunna chetula aakrutilo nilabadi, pillalu, taalabaddhamgaa kadulutundagaa... hariharan 'swaagatam' kuudaa bagundi. kshanaallo muvvannela jandaarangulloki maarina pillalu, chakachaka vesina, bhaaratheeyathalo bhagamaina gorintaku chetula bommalu... pillala sattaani, mana kalala vaividhyapu sattaani kuudaa chuupimchaayi.
heelium nimpina tholu bommalu vayyaaramgaa kadulutuu, mana praacheena kalaki aadhunika hangula soyagaalani addinatlu, andamgaa kadilai.
71 deshaala jatlanu parichayam chestu, cheerakattullo, saampradaaya dustullo... andamaina yuvatulu, andaanni hundaagaa pradarsinchaaru. kakapothe... cheerakattu chetakaledemo, kuchilla daggara ubbettugaa undi, chaalaamandi boddugaa kanipinchaaru. cony rangu rangula cheeralu! pattu, jalataaru, kuttupuvvulu alankarinchina cheeralu!
palgone deshaala janda rangulani pratibimbistuu... 'bhaaratadesapu susampannataku nidarsanama!?' annatlu... kanchipattu, pochampalli, bengal catan, vaaranaali pattu, kashmiri pattu... asalu bhaaratadesamlo enni vishishtatalunnaayo prapancham vibhraanti padela pradarsinchinatlanipi. entho chakkani alankaaraalato, samskrutii saampradaayaalu moorteebhavinchina mugdhatvam... verasi bhaarateeya streetvam! manoharamgaa thochindi.
nethala upanyaasaalu praarambham kagane, kalmadi edho matladutunnadu... antalone maa tv enchakka drushyam mayanchesi gurrugurru mandi. anchetha evarem matladaro, e tantaalu paddaro maa kantiki kanabadaledu. :)
mallee tv maamuulugaa ayyesariki saamskrutika kaaryakramaalu vastunnaayi. naakaithe avi chala nachayi. chustunnanta sepoo entha aanandinchaano!
koochipudi, bharata naatyam, mohini auttam, odissi, kathak, manipuri.. saastriiya nrutyalloonuu entha vaividhyamo, anta utkrushtam! kala prayojanam... 'kalaakaarulanii, prekshaka shrotalani mamekam cheyatame kada!' anpinchetatlu. rangurangullo... rakarakaala hangullo... vela koddi samvatsaraalu... taram nundi taraaniki sankraminchina vaarasatvamgaa... evarentagaa naasana monarcha prayatninchinaa, tirigi chigurinche chevagala kommalugaa... entha sammohanamgaa nilichayo!
vaatitho potipadutuu jaana padaalu! 'bhalle bhalle' ani bhujalegarese panjabi bhangra lekapothe nindudanam ledu. dandia, eesaanya rashtrala jaanapada nrutyaalu... denikade, vetikave... entho pratyekamgaa, andamgaa.... 'entha visaalamainadi ee bharatadesam! entha vibhinnamainadi ee visaala khandam!' anpinchetatlu.... "nijame. anduke idhi upakhandam" anipinchetatlu... andarinee oppinchetatlu undindi.
praacheena prachya kalalani, jeevana sailini pratibimbistuu... sangeeta saadhana chestunna gurushishyulani chuupimchaaru. entho chakkaga... guruvu, shishyuraalini bhujammeeda cheyyesi, tandrila nadipistuu nerpistuu.. teesikellatam hrudyamgaa abhinayinchaaru. udayaanne chetanatvaanni santarinchukune drushyaanni, bhaaratheeyula jeevana vidhaanaanni, adbhutamgaa avishkarinchaaru.
oo vaipu suuryaanamaskaaram chese brahmanudu... maro vaipu kasarattulu chestunna yodhudu, chetalu rokallu chetabattina gruhinulu, neeti kundala dontarani nettina betti kadilina mahilalu... chadivina padipustakaala ghnaapakaalu, okkasariga okekshanamlo sphuranaki tecchinatlundaa pradarsana!
kashmiru nundi kanyakumari daka bhaarateeya yaatrani kallaku kaduthuu 'A Tribute to Common Man of India'gaa cheppabadina railu bandi 'chayya chayya' antuu chalaakiigaa... pallelooni t kottuni, poddunne peparu daggara nundi saayantram mallepula maalalu daka, annitinee inti gadapa daka tecchi andinche chinna vyaapaarula raja vaahanam saikilunee, elashkanlappudu maikulu pattukuni vachi vangivangi dannaalu pette raajakeeyaalollanii... kaarmikunnii, kuuliivaannii andarnee yimudchukuntu... kuurchunna chota nundi kadala kundane bhaaratadesaannantatinii tippi choopinchesindi.
annintinii mingestuu... baliuud taarala vasana gaanee, cricket kampugaanii rakapovatamtono emo, hotal tindilaagaa kakunda, mana vantinti taalimpu parimalamlaagaa haayigaa anipinchindi.
isukalo vaellu kaduputuu, kshanaallo baapuu satyagraha sannivesaanni aavishkarinchina yuvakulni chuste... bhaaratheeyulu aravainaalugu kalalu kaadu, aarondalaravai kalalu nervagalaranipinchindi.
annitiloonuu adbhutamgaa thochindi... patanjali maharshi prasaadinchina yogasastra pradarsana! ontininda dustulu vesukunna baala baalikalu, (mukhyamgaa kondarabbaayilu panchelu kattukoni entha muddugaa unnaro!) klishtamaina, aakarshaneeyamaina yogasanalu pradarsinchi aakattukunnaaru. nepadhyamlo vinpinchina samskruta shlokaalu kuudaa, raagayukta uchchaanathatho sahaa.... entha chakkaga undante, vivarinchi chebithe atisayoktigaa anpinchenta!
kundalinee yogamtho, kathora saadhanatho, okappudu saadhakulu aatmani sareeram nundi verparachi, viswantaaraalamlo viharam chesi, tirigi sareeramloki pravesapette vaallata. ekkado chadivaanu! adhi nijamokado, saadhyamo ledho gaanee... vandala vela kotlu kharchupedithe gaanee, adhee aragoragaane cheyagala 'rakettutho antariksha yaanam', yoga saadhanatho cheyagalagatam! asalala oohinchagaligaarantene, saadhanaku roopakalpana chesarantene entha ghnaana sampannulai undaali patanjali vanti aanaati maharshulu!?
vidyut parikaraala saayamtho buddhunni, bapuji aavishkarinchina teeru gaanee, kundalinee yogamtho sareeramlo chakraalani shiro bhaagaaniki urdhvaabhimukhamgaa prayaanimpachaeyaataanni gaanee... pradarsinchinappudu, 'saanketikata asalu prayojanaalu ilaage undaali kada!' anpinchindi. oohaashakti lenivallaku kuudaa, oka oohani kallaki kattinatlugaa saakshaatkarimpa cheyatam kante, chakkani prayojanam emuntundi?
nenu beejingelo jarigina olempics praarambhapu pratyakshaprasaaraanna kuudaa chushanu. (aa roojoo madhyamadhyalo dd antaraayalanee andinchindi lendi. adhi maamoole kada!) aa roju bardshanesteli... chaina pradarsinchina technology chusi, nijamgaane abburamanipinchindi.
aa roju chaina atyunnatamgaa kanabade aadhunika saanketikatani pradarsinchindi. aahutulaina desadesala jatlani parichayam chesetappudu, andamaina chaina yuvatulu, merisipotunna errani dustullo aakattukunnaaru. ayithe... andaruu oke rangu, oke dijainu! entha bagundanipinchina vandamandi ammayilni aa dustullo chushaka ika aakarshana anipinchadu.
ayithe ninna bhaarateeya yuvatulu, aahvaanam palukutuu oko jattuku mundu nadustunte, pratee vaarinii aasaktigaa pariseelinchatam aprayatnamgaane chesestam. aayaa deshapu jatla jenda rangunu pratibimbistuu, aayaa rangullo, bhaarateeya saampradaaya cheerakattulo... entho chakkaga... samskrutii saampradaayaalani pradarsinchaaru.
aanaadu chaina, beejingelo, technology roopena... bhaagyavantamaina sariiraanni pradarsiste, eenaadu india, dhilleelo, vibhinna kalala roopena... susampannamaina bhaarateeya aatmani pradarsinchinatlundi! idhi chainani takkuva cheyataniki, vraayaledu. 'manam matrame goppa, takkina vaallantaa dibba' ane uddesamuu naaku ledu.
prakrutilo... sareeram laeni aatma, aatmaleni sareeram astitvam lenivi. atma, sareeramuu parasparaashritaalu! sareeram lenide dharma saadhana saadhyam kaadu. aatma nivasinchanide sareeram manajaaladu. kabatti, rendoo mukhyamainade! sareeramuu, atma... achangaa bhautika, bhaava vaadaallaantivi. deniki entha praadhaanyata ivvaalo, ekkadiki edhi avadho... nirnayinchukogalagatamlo jeevitapu nerpu undi.
ee vishayam ikkaditho vadilesi, mallee comanvelth praarambhaani koste... mottamgaa aa pradarsanalo, bhaarateeya aatma.... 'bhinnatvamlo ekatvamai' ambaramanta aparimita parimaanamlo velugulu chimmindi - annadi maatram parama satyam.
entha avineeti jarigindo... adhi manmohan, sonia, kalmadi, sheela deekshit, jaipal reddi gatralaki teliyaali. "entha abhaasupaalu chestaro emo" anukune paristhitullo.... commenvelth aarambham maatram, nijamgaa adaragottindi, adbhutamanipinchindi.
aatitheya desham, india jatlu... 70 jatla tarvaata prekshakula munduku vachindi. jenda mostunna abhinav bindra, susheel, vijayendarela chirunavvulo... vandakotlapaigaa unna bhaaratheeyula pedavula merupu kalagalisi poyindi. aahutulantaa kuudaa, chappatlu charustuu aahvaaninchina teeru bagundi. gruhastuu bagunnadu, atidhuluu bagunnaru annatlugaa!
chivariki pakistan jattu vachinappudu kuudaa... ee gadda meeda inta netturu chimminchinaa, ninnamonnane kasab jailu sibbandini kottina, 'bharat maatram peddamanassunii hundaatanaannii chatukunda?' annatlu, aahaadlamgaa aahvaaninchaaru. 'satruvunainaa aadarinchagalagatam bhaaratheeyulake chellu' annatlugaa!
ayithe indulo marakala migilina konamerupu emitante - aar rehaman paata, pradarsana! 'yaro... india bulalia' paatalo bula....deergham, saa...gi, rasasphoorthy raahityamtho undagaa... 'jayaho' antuu atadu mugimpugaa paadina paatalo, atadi kiruvaipula naatyam chesina ammayilu... 'eenaadu patrika' sukravaaram prachurinche brisa cheeralu dharinchi ardhanagnamgaa photolaku phojulichhe modallalaa unnaaru. pamitaleni cheeravanti vastradhaaranatho, vakshasthalam meeda poosala kuttina lodustulu (brasierlu) dharinchi, sariiraanni ooputuu chesina aadhunika naatyam!
symbalikega... "adigo anta ghana vaarasatva sampada vanti mahonnata samskruti nundi... idigo inta naasi parimaanaaniki mem prayaaninchaam" ani cheppakane cheppinatlundi!
"deenine... 'praacheena samskrutii saampradaayaalato baatu, mem aadhunikatanii andukogalam' ani cheppinatlundi kada...." ani saripettukundamanna...
ardanagnamgaano, puurti nagnamgaano, sariiraanni pradarsincheedii... aadhunika samskruti ayithe, aa aadhunika samskruti bhaaratheeyulaki vaddanukovatam uttamam!