సామవాయి - వికీపీడియా
సామవాయి పల్లవ వంశానికి చెందిన రాజవంశీయురాలు. పల్లవులు కంచి రాజధానిగా పాలించారు. తిరుమలలో వెంకటేశ్వరునికి నిత్యారాధనా సంప్రదాయంలో సామవాయి పాత్ర చిరస్మరణీయమైనది.
సా.శ.922లో సామవాయి ఇచ్చిన దానశాసనం నేటికీ లభ్యమవుతున్నది. బహుశా అంతకు పూర్వం నిత్యపూజలకు ఏర్పాట్లు లేవు. వెంకటేశ్వరుని నిత్య పూజా నిమిత్తం తిరుచానూరులో మడిమాన్యాలను, వజ్రవైఢూర్యాలను, గోసంపదను సామవాయి సమర్పించింది. "సూర్య చంద్రులున్నంతవరకూ ఈ దానం చెల్లుబాటు అవుగాక" అని ఆశించింది. "తాను ఏయే పూజలకోసం వితరణ చేసిందో ఆ లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చడానికి సహకరించేవారు ఎవరైనా గాని, వారి పాదములు తన శిరస్సుకు అలంకారముగా భాసించుగాక" అని దాన శాసనం వ్రాయించింది. సామవాయి శాసనం గర్భగుడి ఉత్తరంవైపు గోడపై ఉంది.[1]
ఈ పల్లవరాణి కూర్చిన సంపదతో సా.శ.966 అక్షయనామ సంవత్సరం గురువారం (ఆగస్టు 30వ తేదీన) తిరుమలేశునికి తొలి బ్రహ్మోత్సవం జరిపారు. వెయ్యేళ్ళ తరువాత ఇప్పటికీ సామవాయి నిర్దేశించిన విధానంలో "నాలుగు నాలీల ఉడికిన అన్నం" మాత్రమే గర్భగుడిలో శ్రీవారికి సమర్పిస్తారు. ఇతర నైవేద్యాలు గర్భగుడి బయటమెట్టు కులశేఖర పడి వెలుపలనే ఉంచి స్వామికి నివేదిస్తారు. ఈ రుచికరమైన నైవేద్య పదార్ధాలను "కామ్యార్ధాలు" అంటారు.
తిరుమలలో స్వయంభూమూర్తి అయిన శ్రీనివాసుని 8 అడుగుల విగ్రహాన్ని ధృవబేరం అంటారు. ఈ విగ్రహానికి నిత్య పూజలు జరుగవు. మూల విరాట్టును అర్చించే అర్హత బ్రహ్మాది దేవతలకు, మహర్షులకు మాత్రమే ఉందట. నిత్య పూజలన్నీ కౌతుక బేరం అనబడే భోగ శ్రీనివాసునికే జరుగుతాయి. ఈ భోగశ్రీనివాసుని ప్రతిమ 8 అంగుళాల వెండి విగ్రహం. ధ్రువబేరం నమూనాగా ఉంటుంది. ధ్రువబేరం ప్రక్కనే ఉన్న ఈ కౌతుకబేరంలో శ్రీనివాసుని మహిమ ఒక 32 పోగుల వెండిదారం, బంగారు గొలుసుతో ఆవాహన చేయబడ్డాయి. ఈ "సంబంధ సూత్రం" ఎప్పుడూ కలిపే ఉంటుంది. ఆరాధనలన్నీ భోగ శ్రీనివాసునికి (కౌతుక బేరం మూర్తికి), అలంకరణలన్నీ ధ్రువబేరం మూర్తికి జరుగుతాయి. 966 సంవత్సరంలో సామవాయి కాలంలో భోగ శ్రీనివాసుని ప్రతిష్ఠ జరిగిందట.
సామవై శాసనం[మార్చు]
ప్రధాన వ్యాసం: పల్లవరాణి సామవై శాసనం
తిరుమల కొండ పదచిత్రాలు - పున్నా కృష్ణమూర్తి - ప్రచురణ : సూర్య పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాదు (2002) - వ్యాసంలో అధిక భాగం ఈ పుస్తకంనుండి తీసుకోబడింది.
saamavaayi - vikipedia
saamavaayi pallava vamsaaniki chendina raajavamseeyuraalu. pallavulu kanchi rajadhaniga paalinchaaru. tirumalalo venkateshwaruniki nityaradhana sampradaayamlo saamavaayi paatra chirasmaraneeyamainadi.
saa.sha.922loo saamavaayi ichina daanasaasanam netiki labhyamavutunnadi. bahusa antaku puurvam nityapoojalaku erpaatlu levu. venkateshwaruni nitya poojaa nimittam tiruchaanuuruloo madimaanyaalanu, vajravaiduuryaalanu, gosampadanu saamavaayi samarpinchindi. "suurya chandrulunnantavarakuu ee daanam chellubaatu avugaaka" ani aasinchindi. "taanu eye poojalakosam vitarana chesindo aa lakshyaanni neraverchadaaniki sahakarinchevaaru evaraina gaani, vaari paadamulu tana shirassuku alankaaramugaa bhaasinchugaaka" ani daana saasanam vraayinchindi. saamavaayi saasanam garbhagudi uttaramvaipu godapai undi.[1]
ee pallavaraani kuurchina sampadatho saa.sha.966 akshayanama samvatsaram guruvaram (aagastu 30va tedeena) tirumalesuniki toli brahmotsavam jariparu. veyyella taruvaata ippatikee saamavaayi nirdesinchina vidhaanamlo "naalugu naaleela udikina annam" matrame garbhagudilo srivaariki samarpistaaru. itara naivedyaalu garbhagudi bayatamettu kulasekhara padi velupalane unchi swaamiki nivedistaaru. ee ruchikaramaina naivedya padaardhaalanu "kaamyaardhaalu" antaaru.
tirumalalo swayambhoomurthy ayina srinivaasuni 8 adugula vigrahaanni dhruvaberam antaaru. ee vigrahaaniki nitya poojalu jarugavu. muula viraattunu archinche arhata brahmadi devatalaku, maharshulaku matrame undata. nitya poojalannee kauthuka beram anabade bhoga srinivaasunike jarugutaayi. ee bhogashreenivaasuni pratima 8 angulaala vendi vigraham. dhruvaberam namuunaagaa untundi. dhruvaberam prakkane unna ee kauthukaberamlo srinivaasuni mahima oka 32 pogula vendidaaram, bangaaru golusutho aavahana cheyabaddayi. ee "sambandha suutram" eppuduu kalipe untundi. aaraadhanalannii bhoga srinivaasuniki (kauthuka beram moortiki), alankaranalanni dhruvaberam moortiki jarugutaayi. 966 samvatsaramlo saamavaayi kaalamlo bhoga srinivaasuni pratishta jarigindata.
saamavai saasanam[maarchu]
pradhaana vyaasam: pallavaraani saamavai saasanam
tirumala konda padachitraalu - punna krishnamoorthy - prachurana : suurya publications, haidaraabaadu (2002) - vyaasamlo adhika bhagam ee pustakamnundi teesukobadindi.