తెలుగులో తప్పక చదువ వలసిన కొన్ని పుస్తకాలు – Phanirsch
by phanirschPosted on April 16, 2020 August 8, 2020
తెలుగులో తప్పక చదువ వలసిన కొన్ని పుస్తకాల కోసం వ్రాద్దామని కూర్చున్నాను. "లోకో భిన్న రుచిః" అన్నారు కదా మన పెద్దలు. కనుక, ఏవో కొన్ని పుస్తకాలను ఉదహరిస్తూ, ఇంతకు మించిన ఉత్తమ సాహిత్యం లేదు అని చెప్పడం వివేకమనిపించుకోదు. కానీ, మనం చదివిన పుస్తకాలలో గొప్పగా అనిపించిన వాటికోసం మాత్రం, బలంగా బల్లగుద్ది గట్టిగానే చెప్పుకోవచ్చు. ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే పుస్తకాలు అటువంటి వాటిలో కొన్ని.
"మంచినీళ్ళు త్రాగుతారా అనకూడదు, పుచ్చుకుంటారా అనాలి" వంటి మన తెలుగువారి భాష, అలవాట్ల గురించి తెలుసుకోవాలన్నా, వడ్లగింజలు, కలుపు మెక్కలు, మార్గదర్శి వంటి అద్భుతమైన కథలను మనకు అందించిన ఓ అసలు సిసలు తెలుగు రచయిత జీవితాన్ని చూడాలన్నా, అచ్చ తెలుగు అందాలను చదివి ఆనందించాలన్నా… శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారి ఆత్మకథ… "అనుభవాలూ – జ్ఞాపకాలూనూ" చదవాలి.
తెలుగుభాషకు చెప్పలేనంత సేవ చేసి కూడా, ఏమాత్రం ప్రచారం ఆశించని మహానుభావుడొకాయన ఉన్నారు. అసాధారణ పాండిత్యం, అబ్బురపరిచే రచనా సామర్ధ్యం ఉన్నా అత్యంత వినయసంపన్నుడుగా మెలగిన సాహితీమూర్తి ఆయన. ఏ పుస్తకానికైనా ముందుమాట రాయాల్సి వస్తే… వినయం ఉట్టి పడేలా "మనవి మాటలు" అని శీర్షిక పెట్టేవారు. ఆ పరిచయ వాక్యాల చివరిలో "భాషా సేవకుడు" అని మాత్రమే తనని తాను సంబోధించుకునేవారు. ఉత్తమ స్థాయి పాత్రికేయునిగా వాసికెక్కిన ఆ తిరుమల రామచంద్రగారి ఆత్మకథే "హంపీ నుంచి హరప్పా దాకా". గత శతాబ్దంలో వచ్చిన ఆత్మకథలలో అత్యున్నతమైనదిగా పరిగణింపబడే ఈ పుస్తకాన్ని తప్పక చదవాలి.
ఈ శతాబ్దంలో జీవించిన వారిలో "మహాత్మా గాంధీయే అత్యున్నతుడు" అని యాపిల్ వ్యవస్థాపకుడు స్టీవ్ జాబ్స్ 1999 లో ఒక మ్యాగజైన్‌కి ఇచ్చిన ఇంటర్య్వూలో గాంధీగారిపై తన ఆరాధనా భావాన్ని చాటుకున్నాడు. విఖ్యాత రచయిత "జార్జ్ బెర్నార్డ్ షా" గాంధీతో పోల్చడానికి హిమాలయా పర్వతం ఒకటే సరిపోతుందన్నాడు. "దక్షిణాఫ్రికా స్వాతంత్ర్య సాధనలో గాంధీజీ ఆదర్శాలకీ భాగముంద"ని నెల్సన్ మండేలా ఆ మహాత్మునకు నమస్కరించాడు. దలైలామా, అంగ్ సాన్ సూకీ, మార్టిన్ టూథర్ కింగ్‌లకు ఆయనే స్ఫూర్తి.
వకీలు అయ్యుండి కోర్టు హాలులో మాట్లాడలేక నాలుక పిడచకట్టుకుపోతుంటే, చుట్టూ ఉన్నవారు నవ్వుతుంటే తల దించుకున్న ఒక సాధారణ మనిషాయన. ఆ తరువాత కాలంలో ఆయన నోటి వెంట మాట రావడమే ఆలస్యం 30 కోట్లమంది మారుమాట్లాడక ఆ మాటను అనుసరించే స్థాయికి చేరుకున్నాడు. ఆ గాంధీ మహాత్ముని జీవితంలో మూడొంతులు భాగం తెలుసుకోవాలంటే ఆయన ఆత్మకథ "సత్యశోధన" చదవాలి.
"తాంబూలాలు ఇచ్చేశాను ఇక తన్నుకు చావండి", "ఎంకి పెళ్ళి సుబ్బి చావుకి వచ్చింది", "డామిట్ కథ అడ్డం తిరిగింది" ఇలా తెలుగువారి నోళ్ళలో నానే ఎన్నో నానుడులకు వెనకనున్న కథాకమామిషులను, గిరీశం లెక్చర్లు, మధురవాణి నవ్వు, రామప్ప పంతులు కోతలు, ఆడవేషంలో చుట్టకాల్చే శిష్యుడు, చీపిరికట్ట తిరగేసి కొట్టే పూటకూళ్ళమ్మ, సజ్జనుడైన సౌజన్యారావు పంతులు గారు, "అన్నీ మన వేదాలలోనే ఉన్నాయిష " అనే అగ్నిహోత్రావధాన్లు ఇలా అందరినీ, అన్నిటినీ ఒక చుట్టు చుట్టి రావాలంటే "కన్యాశుల్కం" నాటకాన్ని చదవాలి.
ఒక చిన్న తండా నాయకుని కొడుకు జగజ్జేతగా మారిన వైనాన్నీ, ఆ జగజ్జేత జీవితాన్నీ, మనస్సుని తెలుసుకోవాలంటే తెన్నేటి సూరి గారి "చెంఘీజ్ ఖాన్" నవల చదవాలి.
తెలుగువారి మహాభారతంగా కీర్తించబడేది, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ వారి మహోన్నత సృష్టి, అరుంధతీ ధర్మారావుల జీవితం చుట్టూ అల్లిన మనిషి చరిత్ర, ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ గారు "నా తల్లీ, తండ్రీ గురువు దైవం ఈ పుస్తకమే" అని చెప్పుకున్న "వేయిపడగలు"ను తెలుగు వచ్చినవారంతా చదవాలి. ఆ మాటకొస్తే విశ్వనాథ వారి ప్రతీ పుస్తకాన్నీ తెలుగువాడన్న ప్రతీవాడూ వదలకుండా చదవాలి.
ఎక్కడికో మండుటెండలో వెళ్ళాల్సిన పనిబడితే, బస్సు ప్రయాణానికి డబ్బుల్లేక, ఆ ఎండ బాధ తెలియకుండా ఉండటానికి పుస్తకం చదువుకుంటూ నడిచిన ఘట్టాన్ని… "నాకు అలవాటైన 11వ నెంబరు బస్సెక్కాను", "ఎర్రని ఎండలో 58 పేజీలు నడిచాను" అంటూ సరదా మాటలతో నడిపించిన వారు ముళ్ళపూడి వారు. విషాదకరమైన విషయం చెబుతున్నా, చదివేవారిని బాధపడనివ్వకుండా దానికి హాస్యపు ముసుగు కప్పేస్తాడాయన. కొన్ని వందల సరదా విసుర్లు, సినిమా కబుర్లు కలగలసిన రచనే… ఆయన బాపూ గారితో కలిసి ఆడిన "కోతికొమ్మచ్చి". ఈ పుస్తకం మూడు భాగాలనూ చదవాలి.
రెండు జెడల సీత… ఒక జడ ముందుకి, ఇంకొక జడ వెనక్కీ వేసుకుని నడుస్తుంటే… తను వెళుతుందో, వస్తుందో తెలియడం లేదంటాడు బుడుగు. ఇక జాటర్ ఢమాల్, పక్కింటి లావుపాటి పిన్నిగారు, సీగానపెసూనాంబా, రాచ్చసుడూ పదమూడో ఎక్కం ఇలా ఒకటని చెప్పడానికి లేదు, పుస్తకం నిండా నవ్వులే. ముళ్ళపూడి వారి మాటలు, బాపూ గారి గీతలు కలిపి తెలుగు హాస్య సాహిత్యంలో త్రివిక్రముడంతగా ఎదిగిన రచన బుడుగు.
కవియు మరణించె నొక తార గగన మెక్కె
రాజు జీవించె రాతివిగ్రహము లందు
సుకవి జీవించె ప్రజల నాలుకల యందు
అంటూ ఈ భూమి మీద ఉన్న సుకవులందరికీ తన ఒక్క పద్యంతో వెలకట్టలేని గౌరవాన్ని, శాశ్వతమైన కీర్తిని కట్టబెట్టిన "నవయుగ కవిచక్రవర్తి" శ్రీ గుఱ్ఱం జాషువా గారు.
గడన సేయుట కాశపడను నేను
ఆలు బిడ్డలకునై యాస్తి పాస్తులు గూర్ప
గ్రుడ్డి గవ్వయు కోరుకొనను నేను
"కుల మతాలు గీచుకున్న గీతలు జొచ్చి
తరుగు లేదు విశ్వనరుడ నేను"
అంటూ తానొక విశ్వనరుడనని ఎలుగెత్తి చాటారు జాషువా గారు. ఈ కవికోకిల కవితా విశ్వరూపం చూడాలంటే వారి సర్వలభ్యరచనలు ఒక్క పుస్తకంలో దొరికే సంకలనాన్ని కళ్ళకద్దుకొని కొనుక్కోవాలి.
"అంతములేని ఈ భువనమంత పురాతన పాంథశాల…" అంటూ ఉమర్ ఖయ్యాం రుబాయితులను తేనెతో కలిపి తెలుగువారితో త్రాగించిన మరో కవికోకిల దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారు. వారి "పానశాల"లో పద్యాలను మనం కూడా తాగి మత్తెక్కిపోవాలి.
ప్రపంచ మొక పద్మవ్యూహం!
కవిత్వ మొక తీరని దాహం!
అనర్గళం, అనితర సాధ్యం నా మార్గం!
ఇలా ఒకటా రెండా ఆ పుస్తకం నిండా మహోత్కృష్టమైన కవితలే. ఎందరో కవులను పుట్టించిన ఆ మహాకవి శ్రీశ్రీ గారి పుస్తకం… మహాప్రస్థానాన్ని చదివి తీరాలి.
హిందూమతాన్ని గురించి, సనాతన ధర్మాన్ని గురించి ఏ సందేహాలున్నా అవన్నీ పటాపంచలు అయిపోవడానికీ, ఇక ఇంతకుమించిన ప్రామాణికమైన బోధలు లేవని పూర్తి విశ్వాసం కలిగించగల కంచి పరమాచార్య శ్రీశ్రీశ్రీ చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతీ మహా స్వాముల వారి "జగద్గురు బోధలు" పది పుస్తకాల సెట్టును పట్టుకునే ఇంటికి వెళ్ళాలి. అసలు వేదములలో ఏముంది. వేదాంగములంటే ఏమిటి? ఉపనిషత్తులు ఏం చెబుతున్నాయి. ఇవన్నీ సంక్షిప్తంగా సాధికారికంగా తెలుసుకోవాలంటే పరమాచార్య గారి ఉపన్యాసాల సంకలనం వేదములు చదవాలి.
ఒక ఆంగ్లేయుడు సత్యాన్వేషణ కోసం చేసిన పయనాన్ని, చివరికి తన గమ్యమైన అరుణాచలాన్ని చేరుకున్న వైనాన్నీ తెలుసుకోవాలంటే పాల్ బ్రంటన్ రచనకు తెలుగుసేత అయిన "రహస్య భారతంలో నా ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణ"ను తప్పక చదవాలి.
సంఘజీవన విధానం మీద, మన అలవాట్ల మీద సెటైర్ ఎలా వెయ్యాలో తెలుసుకోవాలన్నా, సరదా కథనంతో వెళుతూనే చెంపలు ఛెళ్ళుమనిపించే చమక్కులు కురిపించాలన్నా, ఆ జంఘాలశాస్త్రిని పుట్టించిన పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహరావు గారి "సాక్షి" వ్యాసాలను మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుకోవాలి.
రెండేళ్ళుగా వర్షాలు లేక తిరుమలలో నీటికి కటకట ఏర్పడితే… వరుణ యాగం చేసి కుండపోత వర్షం కురిపించిన పద్మభూషణ్ ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారి గురించీ, నష్టాల్లో ఉన్న ప్రభుత్వ రంగ సంస్థను ఓ IAS అధికారి పట్టాలెక్కించిన విధానం గురించీ, అపర చాణక్యుడిగా పేరుగాంచిన పి.వి. నరసింహారావు మనస్తత్వం గురించీ, తెలుగు వారి ఆరాధ్య కథా, ప్రజా నాయకుడు ఎన్టీయార్ పరిపాలనా విధానాల గురించీ, ఇలా ఆశ్చర్యం, ఆసక్తి కలిగించే ఇంకెన్నో విషయాలున్న పి.వి.ఆర్.కె ప్రసాద్ గారి "నాహం కర్తా, హరిః కర్తా", "అసలేం జరిగిందంటే" పుస్తకాలు కనబడగానే కొనేసుకోవాలి.
ఆది శంకరుల నుండి జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వరకూ ఉన్న భారతీయ తత్వవేత్తల గురించి, కార్ల్‌మార్క్, ఫ్రెడరిక్ నీషే, ఆర్ధర్ షోపనార్ వంటి పాశ్చాత్య తత్వవేత్తల గురించి, వాళ్ళ తత్వసారాల గురించి సులభంగా తెలుసుకోవాలంటే త్రిపురనేని గోపీచంద్ "తత్వవేత్తలు" పుస్తకాన్ని చదవాలి.
భగవద్గీత చదవాలి అనుకునే వారికి అమృత తుల్యమయినది, ప్రతిపదార్థ, తాత్పర్య, వ్యాఖ్యలతో కూడినది అయిన శ్రీశ్రీశ్రీ విద్యాప్రకాశానంద స్వాములవారి "గీతామకరంద" గ్రంథాన్ని పారాయణ చేయాలి.
కృష్ణలో మునకలేస్తూ, కాస్త ఆశ్చర్యం, ఇంకాస్త ఆనందంతో అమరావతి పట్నంలో తిరుగుతున్న అనుభూతి కావాలంటే, సత్యం శంకరమంచి గారి "అమరావతి కథలు"ను తోడు తీసుకెళ్ళాలి,
ఆధ్యాత్మిక భావనలు ఉన్నవారెవరికైనా సరే, ఉన్నత స్థాయి ఆనందాన్ని కలిగించే ఉత్తమ స్థాయి పుస్తకం… పరమహంస యోగానంద గారి "ఒక యోగి ఆత్మకథ". మహావతార్ బాబాజీ, లాహిరీ మహాశయులు, యుక్తేశ్వర్ గిరి వంటి యోగి పుంగవుల గురించి, మరెందరో మహిమాన్వితుల యోగ సాధనల గురించి మనకు తెలియజేసే ఆధ్యాత్మిక ఆత్మకథ ఈ "ఒక యోగి ఆత్మకథ".
కథలు రాయాలి అనే కోరిక ఉన్నవాళ్ళు, కథ రాయడానికి ఏమేం సరంజామా కావాలో తెలుసుకోవాలనుకునేవాళ్ళు, భారతీయ పాశ్చాత్య కథకుల కథన రీతుల వివరాలు గ్రహించాలనుకునేవాళ్ళు కచ్చితంగా చదవవలసిన పుస్తకం వల్లంపాటి వెంకట సుబ్బయ్య గారి "కథాశిల్పం".
"రచన అన్నది అరటిపండులా ఒలిచి చదువరి చేతుల్లో పెడితే అతని మెదడుకు పనే ఉండదు. అందులో కవిత్వమూ ఉండదు. అతడు కాసేపు ఆలోచించి అర్థం చేసుకోవడమే మంచిది" అని సముద్రాల గారితో మల్లాది వారన్నారట, ఒకానొక సందర్భంలో. మల్లాది వారి రచనలన్నింటిలోనూ ఇదే అంతస్సూత్రంగా ఉన్నట్టు ఉంటుంది. 80 యేళ్ళ క్రితమే పేరొందిన అన్ని పత్రికలలో వారి రచనలు, వ్యాసాలు అచ్చయ్యేవి. స్వయానా సరస్వతీదేవే కొన్ని విషయాల మీద మాట్లాడటం మొదలు పెడితే ఎలా ఉంటుందో అలా ఉంటుంది ఆ వ్యాసాలు చదువుతుంటే. నా కవి మిత్రులు, మన కథకులు, చలవ మిరియాలు మొదలైన శీర్షికలతో వారు వ్రాసిన వ్యాస పరంపరకు పుస్తక రూపమే… "చలవ మిరియాలు".
మాయాబజార్, మిస్సమ్మ, పాతాళభైరవి ఇలా తెలుగులో ఎన్నటికీ నిలచిపోయే చిత్రాలకు మాటలు పాటలూ రాసినవారు, గుండమ్మకథ, అప్పు చేసి పప్పుకూడు వంటి సినిమాలకు గీతకర్త పింగళి నాగేంద్రరావు గారు. వారు సినిమాలలోకి రాక పూర్వం నాటక రచన కూడా చేశారు. అందులో తొమ్మిది నాటకాలు రెండు సంపుటాలుగా వచ్చాయి.
"తెలుగు వారల మాట
భళియనగ చెల్లాలి
తెలుగుజెండా గగన
గగనాల యెగరాలి
తెలుగుతల్లీ నీకు జోహార్
తెలుగువారల కీర్తి
తళతళల మెరవాలి
తెలుగువారే దేశదేశల నేలాలి
తెలుగుతల్లీ నీకు జోహార్"
అని పింగళివారు తను రాసిన నారాజు అనే నాటకంలో ఒక పాత్రచేత చెప్పిస్తారు. తన మాతృ భాషమీద మమకారాన్ని చాటుకుంటారు.
తెలుగు సినీ కవిసార్వభౌముడైన వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారు సినిమారంగంలోకి రాకపూర్వం చేసిన రచన సిరికాకొలను చిన్నది అనే సంగీత రూపకం. సుమారు యాభై ఏళ్ళ క్రితం ఆకాశవాణిలో ప్రసారమయ్యి శ్రోతలను విపరీతంగా ఆనందపరచిన ఈ వేటూరి రచన తరువాత కాలంలో పుస్తకంగా అచ్చయ్యింది. అలానే ఎందరో సినీ ప్రముఖుల గురించి వేటూరిగారు హాసంపత్రికలో వ్రాసిన వ్యాస పరంపరకు పుస్తకరూపం కొమ్మకొమ్మకో సన్నాయి. ఈ రెండూ చదివితే కవిత్వంతో ఈ వేటూరి ఎంత ఎత్తుకు వెళ్ళాడో వచనంలోనూ అంతెత్తుకు వెళ్ళాడన్న విషయం అర్థమవుతుంది.
కవి అంటే కృష్ణశాస్త్రేనేమో అన్నంతగా తెలుగువారిని సమ్మోహ పరచిన వారు దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారు.
"సౌరభములేల చిమ్ము పుష్పవ్రజంబు?
ఏల నా హృదయంబు ప్రేమించు నిన్ను?"
"నవ్విపోదురు గాక నాకేటి సిగ్గు – నా యిచ్ఛయే గాక నా కేటి వెరపు?" వంటి ఆయన కవిత్వ పంక్తులు నోటికి రాని నిరక్షరాస్యులు కూడా ఆరోజులలో ఉండేవారు కారట. ఆయన కవితా సంపుటులన్నీ కొనుక్కొని చదువుకొవాలి. కుదరని పక్షంలో కనీసం కృష్ణపక్షం అయినా చదువుకోవాలి,
తెలుగులో హాస్యం అంటే గుర్తుకువచ్చే మొదటి పేరు భమిడిపాటి కామేశ్వరరావు గారిది. మన వేష భాషల మీద, అలవాట్ల మీద, మనస్తత్వం మీద వారు వేసినన్ని హాస్యోక్తులు మరే హాస్య రచయితకూ సాధ్య పడలేదు. ''మన లిపిలోనే మన అనైక్యత తెలుస్తుంది. క-చ-ట-త-ప ఈ అక్షరాలు చూడండి. విడివిడిగా దేని తలకట్టు దానిదే. హిందీలో అయితే ఈ అక్షరాలకు పైన ఓ గీత పెట్టి కలుపుతారు. మనం? అబ్బే! కచట తపల గాళ్లం. మన అక్షరాల్లాగా ఎవడి పిలక వాడిదే. ఇంకోడితో కలిసే ప్రసక్తే లేదు.'' ఇలా సాగుతుంది వారి వరస. అన్నీ తగాదాలే, మన తెలుగు, లోకో భిన్న రుచిః మొదలైన పుస్తకాలు చదువుతున్నంత సేపూ పెదాలు విచ్చుకునే ఉంటాయి.
చందమామ పత్రికకు సంపాదకునిగా దశాబ్దాల పాటూ పనిచేసి ఈనాటి ఎందరో సాహితీకారులకు పరోక్షంగా ప్రేరణగా నిలచినవారు… కొడవటిగంటి కుటుంబరావు గారు. సమాజం గురించి తెలుసుకోవాలంటే కుటుంబరావు గారి కథలు, నవలలు చదవాలి. సాహిత్యం కోసం తెలుసుకోవాలంటే వారి సాహిత్య వ్యాసాలు చదవాలి. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే కొడవటిగంటి కుటుంబరావు గారి పుస్తకాలన్నీ చదవాలి.
కవిగా ఆరుద్రని అందరికీ చేరువ చేసిన రచన "త్వమేవా౽హమ్". 1948లో రజాకార్లచే చెరచబడ్డ స్త్రీకథనం కృష్ణాపత్రికలో చదివి "త్వమేవాహం" మొదలుపెట్టారు ఆరుద్ర. ఈ కావ్యం చదివిన శ్రీశ్రీ "ఇక నే పద్యాలు రాయనవసరంలేదు" అని ప్రశంసించారు ఆరుద్రని.
"నువ్వు ఎక్కదలచుకొన్న రైలు
ఎప్పుడూ ఒక జీవితకాలం లేటు" అనే ప్రసిద్ధ కవితా వాక్యం ఈ పుస్తకంలోనిదే.
చలంగారి హృదయం తెలుసున్నవాళ్ళకి, ఆయన ఆరాటం దేనిగురించో ఎరిగున్నవాళ్ళకే చలం రచనలు అర్థమవుతాయి. స్త్రీ స్వేచ్ఛ కోసం పరితపించినవాడు చలం. తన మైదానం నవలతో తెలుగునేలపై ఒక పెద్ద అలజడి సృష్టించిన రచయిత ఇతను. ఈయన పుస్తకాలన్నీ చదువవలసినవే అయినా, ప్రేమలేఖలు మాత్రం ముందుగా చదవవలసిన పుస్తకం.
నెత్తిమీద నీలితెర
కాళ్ళకింద ధూళిపొర
ఇవి తెలుగువారిని రెండో మారు జ్ఞానపీఠం ఎక్కించిన విశ్వంభర కావ్యానికి ఆరంభాక్షరాలు.
మానవుడే నాయకునిగా, విశాల విశ్వంభరే రంగస్థలంగా, ప్రకృతి నేపథ్యంగా, తేదీలతో నిమిత్తంలేని, పేర్లతో అగత్యంలేని మనిషి కథకు వచన కవితారూపమే ఈ విశ్వంభర అని కృతికర్త నారాయణ రెడ్డి గారు కవితా వస్తువేమిటో చెప్పుకొచ్చారు.
మూడోమారు తెలుగువారికి జ్ఞానపీఠం తీసుకువచ్చిన వారు రావూరి భరద్వాజ గారు. మంగమ్మ అనే నాటకాల కంపెనీలో పనిచేసే స్త్రీ తన తెలివి తేటలతో, అందచందాలతో తెలుగు సినిమా పరిశ్రమలో మంజరి అనే ప్రఖ్యాత కథానాయకురాలిగా ఎదిగి, తిరిగి అథః పాతాళానికి పడిపోయిన కథే… పాకుడు రాళ్ళు.
పొదుగు గిన్నెకు పాలు పోసి పోసి
పటి భోజనము సిద్ధ పరచి పరచి
అలసి పోయితివేమొ దేవాధిదేవ!
ఒక నిమేషమ్ము కన్నుమూయుదువు గాని
అంటూ సృష్టికార్యంలో అలసిపోయావా స్వామీ అంటూ భగవంతుడి మీదే కరుణ చూపించిన కవి కరుణశ్రీ గారు.
"ఊలుదారాలతో గొంతు కురి బిగించి
అకట! దయలేనివారు మీ యాడువారు." అంటూ విలపించే పువ్వుల బాధని మన మనస్సులకు గుచ్చుకునేలా చేసిన కవితా ఖండిక పుష్పవిలాపం. తెలుగు పద్యం సొగసు తెలియాలంటే కరుణశ్రీ గారి ఉదయశ్రీ చదవాల్సిందే.
పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు గారు 14 భాషలలో ప్రవీణులు. ఎంత ప్రావీణ్యం అంటే..ఆ 14 భాషలలో ఆశు కవిత్వం చెప్పగలిగినంత. వారు తమిళ, కన్నడ, మలయాళ, మరాఠీ భాషలలోని కావ్యాలను తెలుగులోకి అనువదించారు. విశ్వనాథ వారి ఏకవీరను మళయాళంలోకి అనువాదం చేసారు. పుట్టపర్తి వారి జీవితంలో ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం ఏమిటంటే…ఆయన రాసిన పుస్తకాన్ని ఆయనే పాఠ్యాంశంగా చదువుకోవాల్సి రావడం!
శివతాండవం చదువుతుంటే మనకు తెలియకుండానే అక్షరాలన్నీ సంగీతంతో కలిసి పరిగెడుతుంటాయి. అందుకేనేమో ఆ శివతాండవం కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథుని ఆనంద పరవశుని చేసింది. కవికోకిల జాషువా చేత పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యుల కంటే గొప్పవాడెవ్వడు? అనిపించింది.
"ఓ నిజాము పిశాచమా! కానరాడు
తీగెలను తెంపి, అగ్నిలో దింపినావు
నా తెలంగాణ, కోటి రత్నాలవీణ"
అని నినదించిన మహాకవి దాశరథి. "దాశరథి వ్రాసిన పద్యాలు బోలెడు -అందులో నోటు చేయదగినవి కోకొల్లలు" అని 'ఆరుద్ర'చే కొనియాడబడిన కవితావన పారిజాతం మన దాశరథి. నిజాం చెరనుండి తెలంగాణా విముక్తికై పోరాడిన కవనయోధుడతడు. "మహాంధ్రోదయం" కోసం తన కవిత్వంతో "అగ్నిధార"లు కురిపించి "రుద్రవీణ"లు మ్రోగించినవాడు. లక్ష్యం నెరవేరాక, చల్లబడ్డ మనస్సుతో సినిమా పాటలలో వేయి వేణువులు మ్రోగించి, ముత్యాల జల్లులు కురిపించినవాడు. ఆ కవితాగ్ని కాంతిలో దాశరథి విశ్వరూపాన్ని చూడాలంటే ఆయన సాహిత్యాన్ని చదవాల్సిందే.
"నేనింతా ఓ పిడికెడు మట్టే కావచ్చు – కానీ కలమెత్తితే నాకు ఒక దేశపు జెండాకున్నంత పొగరుంది!" అంటూ నినదించిన మహాకవి గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ.
"శేషేన్
నీ పోయెమ్సు చూసేన్
పసందు చేసేన్
నీది పద్యమా లేక ఫ్రెంచి మద్యమా"
అంటూ ఆయనను కవితాత్మకంగా పొగిడి మురిసిపోయారు "శ్రీశ్రీ".
ఈ షోడశి పుస్తకంలో… సుందరకాండ కుండలినీ యోగమని, లంకానగరం మూలాధారమని, సీతాదేవియే కుండలినీశక్తి అని, స్వామి హనుమే కుండలినీ యోగము అనుష్ఠించు యోగి అని వేదోపనిషత్తులనుండి మంత్రశ్లోకాలను ఉదహరిస్తూ నిరూపిస్తారు రచయిత గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ గారు.
అనువాద హనుమంతుడంటూ బాపూరమణలు పిలుచుకునే నండూరి రామ్మోహనరావు గారి రచనా శైలి చాలా సరళంగా ఉంటుంది. మార్క్‌ట్వైన్ రచించిన టామ్ సాయర్, హకల్ బెరీఫిన్ మొదలైన వాటికి నండూరి వారి అనువాదాలు అనువాదపు వాసన తగలకుండా గుబాళిస్తుంటాయి. ఇవి కాక ఇంకొన్ని అనువాదాలయిన రాజూ-పేద, విచిత్ర వ్యక్తి, కాంచనద్వీపం వంటి పుస్తకాలు పిల్లలతో చదివిస్తే వాళ్ళ ఊహాశక్తి, భాషా పటిమ రెంటినీ పెంచినవాళ్ళమవుతాం.
ఆరు సారా కథలు, రత్తాలు రాంబాబు, రాజు-మహిషి, గోవులొస్తున్నాయి జాగ్రత్త వంటి రచనలతో తెలుగు సాహిత్యంలో స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకొన్న రచయిత రాచకొండ విశ్వనాథ శాస్త్రి గారు. రావి శాస్త్రిగా సుప్రసిద్ధులు. ఈనాటి రచయితలు ఎందరికో స్ఫూర్తి. ఆయన రచనాశైలి కూడా వేరెవ్వరీ అందనంత విశిష్టమైనది. కేవలం మళ్ళా మళ్ళా చదువుతూ ఆనందించ వలసినది.
ఇంకొక సుప్రసిద్ధ కథా రచయిత చాసోగా పిలవబడే చాగంటి సోమయాజులు గారు. ఎందుకు పారేస్తాను నాన్నా, ఎంపు, జంక్షన్‌లో బడ్డీ వంటి ఆయన కథలు… కథను ఎలా నడిపించాలి అన్న విషయంలో ఔత్సాహిక కథకులకు మార్గదర్శనం చేస్తాయి.
అందరికీ అర్థం కాని కథలు, అర్థం అయినా తిరిగి ఇదీ ఆ కథ అని చెప్పలేని కథలు, మనసు పొరల్లోకి తవ్వుకుంటూ వెళ్ళే కథలు… త్రిపుర కథలు. పాము, భగవంతం కోసం వంటి కథలు చదివిన తరువాత మరలా ఈ వాస్తవిక ప్రపంచంలోకి రావడానికి చాలా సమయం పడుతుంది. త్రిపుర పేరుతో రచనలు చేసిన రచయిత అసలు పేరు రాయసం వెంకట త్రిపురాంతకేశ్వరరావు గారు.
ఇంకా తెలుగు అందాన్ని అక్షరాలలో పెట్టి పరుగులు పెట్టించిన వేలూరి శివరామశాస్త్రి గారి కథలు,
తన "గాలివాన" కథతో తెలుగు కథకు అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని ఆర్జించి పెట్టిన పాలగుమ్మి పద్మరాజు గారి కథలు,
"చివరకు మిగిలేది" అనే నవలతో తెలుగు సాహిత్యం ఎంతకాలం ఉంటుందో అంతకాలం ఉండిపోయే స్థాయిని సంపాదించుకున్న బుచ్చిబాబు గారు రాసిన కథలు
ఆనందాన్ని, హాయిని కలిగించే భానుమతి గారి "అత్తగారి కథలు",
ఇలా వీరందరి కథలూ చదివి తీరాల్సిందే.
ఇప్పటివరకూ చెప్పుకున్న పుస్తకాల రచయితలెవ్వరూ ఇప్పుడు భూమి మీద లేరు. ఇప్పుడు ఉన్న రచయితల్లో కూడా తారాపథాన్ని అందుకున్నవాళ్ళు ఇద్దరు ఉన్నారు. అప్పట్లో లక్షలాది తెలుగు పాఠకులకు వాళ్ళిద్దరి పుస్తకాలే తెలుగు సాహిత్యానికి ప్రవేశద్వారాలుగా ఉండేవి. వారిలో ఒకరు…
యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ గారు. ఒక తరం నవలా సామ్రాజ్యానికి ఆయనే చక్రవర్తి. వెన్నెల్లో ఆడపిల్ల, అంతర్ముఖం వంటి నవలలు ఎప్పటికీ క్లాసిక్సే. ఛాలెంజ్, రాక్షసుడు, మరణమృదంగం, అభిలాష, ఒక రాధ ఇద్దరు కృష్ణులు మొదలైన తెలుగు సినిమాలన్నీ యండమూరి నవలలకు వెండితెర రూపాలే. "విజయానికి అయిదు మెట్లు" తెలుగులో వచ్చిన వ్యక్తిత్వ వికాస పుస్తకాలలోకెల్లా అత్యంత విజయవంతమైన పుస్తకం.
ఇంకొక ప్రసిద్ధ రచయిత… షాడో సృష్టికర్త అయిన మధుబాబు గారు. డిటెక్టివ్ సాహిత్యంలో ఎందరో రచయితలు ప్రఖ్యాతులైనా అగ్రస్థానం మాత్రం మధుబాబు గారిదే. షాడో గంగారాంతో కలసి దేశవిదేశాల్లో చేసిన విన్యాసాలు చదివి ఆనందించవలసిందే కానీ ఇలా చెప్పుకుంటే తనివితీరేది కాదు. డిటెక్టివ్ నవలలే కాదు కాళికాలయం, వీరభద్రారెడ్డి వంటి ఎన్నో జానపద నవలలు కూడా మధుబాబు గారి మార్క్‌తో తెలుగు సాహిత్యంలో నిలబడిపోయాయి.
ప్రజాకవి కాళోజీ గారి "నా గొడవ", డైరక్టర్ వంశీ గారి "పసలపూడి కథలు", యద్దనపూడి సులోచనారాణి గారి "జీవన తరంగాలు", మల్లాది వెంకట కృష్ణమూర్తి గారి "నత్తలొస్తున్నాయి జగ్రత్త", మాదిరెడ్డి సులోచన గారి "పూల మనసులు", రంగనాయకమ్మ గారి "బలిపీఠం", పొత్తూరి విజయలక్ష్మి గారి "హాస్య కథలు", కె.ఎన్.వై. పతంజలి గారి "కథలు- పతంజలి భాష్యం", శ్రీరమణ గారి "మిథునం", "బంగారుమురుగు" కథలు, దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్ గారి "అమృతం కురిసిన రాత్రి" రాసిన ఇలా చదవ వలసిన పుస్తకాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.
రామాయణం 24 వేల శ్లోకాలూ టీకా తాత్పర్యాలతో సహా కావాలనుకునేవాళ్ళకు పుల్లెల శ్రీరామచంద్రుడు గారి రామాయణం, టి.టి.డి వాళ్ళు ప్రచురించిన ఆంధ్రమహాభారతం పదిహేను పుస్తకాల సెట్టు, వారి ప్రచురణే అయిన పోతన భాగవతం, రామకృష్ణమఠం వారు సులభశైలిలో అర్థమయ్యేలా ప్రచురించిన ఉపనిషత్తుల పుస్తకాలు, శృంగేరీ పీఠాధిపతుల సూచన మేరకు కాకతీయ సిమెంట్స్ వారు ప్రచురించిన పురాణ అనువాదాలు ఇలా ఇంకా ఎన్నో ఎన్నెన్నో ఉన్నాయి.
ఇప్పటికి కొందరు రచయితలను, కవులను తలుచుకుంటూ కొన్ని పుస్తకాలను మాత్రమే ప్రస్తావించాను. ఇలాంటి ఇంకొక పది వ్యాసాలు వ్రాసినా ఇంకా గుర్తుచేసుకోవలసిన, చదవ వలసిన మంచి పుస్తకాలు మిగిలే ఉంటాయి. అంత గొప్ప సాహిత్యం ఉంది మన భాషలో.
telugulo tappaka chaduva valasina konni pustakaalu – Phanirsch
by phanirschPosted on April 16, 2020 August 8, 2020
telugulo tappaka chaduva valasina konni pustakaala kosam vraaddaamani kuurchunnaanu. "loko bhinna ruchih" annaru kada mana peddalu. kanuka, evo konni pustakaalanu udaharistuu, intaku minchina uttama saahityam ledu ani cheppadam vivekamanipinchukodu. cony, manam chadivina pustakaalalo goppagaa anipinchina vatikosam maatram, balangaa ballaguddi gattigaane cheppukovachhu. ippudu nenu cheppaboye pustakaalu atuvanti vaatilo konni.
"manchineellu tragutara anakudadu, puchukuntara anali" vanti mana teluguvaari bhasha, alavatla gurinchi telusukovalanna, vadlaginjalu, kalupu mekkalu, margadarsi vanti adbhutamaina kathalanu manaku andinchina oo asalu sisalu telugu rachayita jeevitaanni chudalanna, acha telugu andaalanu chadivi anandinchalannamari sripada subrahmanyasaastri gaari aatmakatham "anubhavaaluu – ghnaapakaaluunuu" chadavali.
telugubhaashaku cheppalenanta seva chesi kuudaa, ematram prachaaram aasinchani mahaanubhaavudokaayana unnaaru. asaadhaarana paandityam, abburapariche rachana saamardhyam unna atyanta vinayasampannudugaa melagina saahitiimuurti aayana. e pustakaanikainaa mundumata rayalsi vaste vinayam utti padela "manavi maatalu" ani sheershika pettevaaru. aa parichaya vaakyaala chivarilo "bhasha sevakudu" ani matrame tanani taanu sambodhinchukunevaaru. uttama sthaayi paatrikeyunigaa vaasikekkina aa tirumala ramachandragari aatmakathe "hampi nunchi harappa daka". gatha sataabdamlo vachina aatmakathalalo atyunnatamainadigaa pariganimpabade ee pustakaanni tappaka chadavali.
ee sataabdamlo jeevinchina vaarilo "mahatma gandhiye atyunnatudu" ani yapil vyavasthaapakudu steeve jabs 1999 loo oka magajainki ichina interywoolo gaandheegaaripai tana aaraadhanaa bhaavaanni chaatukunnaadu. vikhyaata rachayita "jarj bernard shaa" gaandheetho polchadaaniki himalaya parvatam okate saripotundannadu. "dakshinaafrikaa swaatantrya saadhanalo gandhiji aadarsaalakii bhagamunda"ni nelson mandela aa mahaatmunaku namaskarinchaadu. dalailama, ang san suki, martin toother kingelaku aayane sphurthy.
vakeelu ayyundi kortu haalulo matladaleka naaluka pidachakattukupotunte, chuttu unnavaaru navvutunte tala dinchukunna oka saadhaarana manishaayana. aa taruvaata kaalamlo aayana noti venta maata ravadame aalasyam 30 kotlamandi marumatladaka aa maatanu anusarinche sthaayiki cherukunnadu. aa gaandhi mahaatmuni jeevitamlo moodonthulu bhagam telusukovalante aayana aatmakatha "satyasodhana" chadavali.
"taambuulaalu ichesaanu ika tannuku chavandi", "enki pelli subbi chaavuki vachindi", "damit katha addam tirigindi" ilaa teluguvaari nollalo naane enno naanudulaku venakanunna kathaakamaamishulanu, gireesam lekcharlu, madhuravani navvu, ramappa pantulu kotalu, aadaveshamlo chuttakaalche shishyudu, cheepirikatta tiragesi kotte pootakoollamma, sajjanudaina soujanyarao pantulu gaaru, "annee mana vedaalalone unnayisha " ane agnihotravadhaanlu ilaa andarinee, annitinee oka chuttu chutti ravalante "kanyasulkam" naatakaanni chadavali.
oka chinna tanda naayakuni koduku jagajjetagaa maarina vinanni, aa jagajjeta jeevitaannii, manassuni telusukovalante tenneti suuri gaari "chenghij khan" navala chadavali.
teluguvaari mahaabhaaratamgaa keertinchabadedi, kavisamrat vishwanaatha vaari mahonnata srushti, arundhatii dharmaraolu jeevitam chuttu allina manishi charitra, mullapudi venkataramana gaaru "naa talli, tandri guruvu daivam ee pustakame" ani cheppukunna "veyipadagalu"nu telugu vachinavaarantaa chadavali. aa matakoste vishwanaatha vaari pratee pustakaannii teluguvaadanna prateevaaduu vadalakunda chadavali.
ekkadiko mandutendalo vellaalsina panibadithe, bassu prayaanaaniki dabbulleka, aa enda baadha teliyakunda undataaniki pustakam chaduvukuntu nadichina ghattanni "naaku alavaataina 11va nembaru bassekkanu", "errani endalo 58 paejeelu nadichaanu" antuu sarada maatalatho nadipinchina vaaru mullapudi vaaru. vishaadakaramaina vishayam chebutunna, chadivevaarini badhapadanivvakunda daaniki haasyapu musugu kappestaadaayana. konni vandala sarada visurlu, sinima kaburlu kalagalasina rachane aayana baapuu gaaritho kalisi aadina "kotikommachi". ee pustakam moodu bhaagaalanuu chadavali.
rendu jedala seetae oka jada munduki, inkoka jada venakki vesukuni nadustunte tanu velutundo, vastundo teliyadam ledantadu budugu. ika jatar dhamal, pakkinti lavupati pinnigaaru, seegaanapesuunaambaa, rachasuduu padamudo ekkam ilaa okatani cheppadaaniki ledu, pustakam ninda navvule. mullapudi vaari maatalu, baapuu gaari geetalu kalipi telugu haasya saahityamlo trivikramudantagaa edigina rachana budugu.
kaviyu maraninche noka taara gagana mcke
raju jeevinche raativigrahamu landu
sukavi jeevinche prajala naalukala yandu
antuu ee bhoomi meeda unna sukavulandarikii tana okka padyamtho velakattaleni gowravanni, saasvatamaina keertini kattabettina "navayuga kavichakravarti" shree gueram jashuva gaaru.
gadana seyuta kaasapadanu nenu
aalu biddalakunai yaasti paastulu goorpa
gruddy gavvayu korukonanu nenu
"kula mataalu geechukunna geetalu jochi
tarugu ledu viswanaruda nenu"
antuu taanoka viswanarudanani elugetti chaataaru jashuva gaaru. ee kavikokila kavita vishwaroopam chudalante vaari sarvalabhyarachanalu okka pustakamlo dorike sankalanaanni kallakaddukoni konukkovali.
"antamuleni ee bhuvanamanta puraatana panthashalam" antuu umar khayyam rubaayitulanu tenetho kalipi teluguvaarito traaginchina maro kavikokila duvvuri ramireddy gaaru. vaari "paanasaala"loo padyaalanu manam kuudaa taagi mattekkipovali.
prapancha moka padmavyuuham!
kavitva moka teerani daaham!
anargalam, anitara saadhyam naa maargam!
ilaa okata renda aa pustakam ninda mahotkrishtamaina kavitale. endaro kavulanu puttinchina aa mahakavi srishree gaari pustakam mahaaprasthaanaanni chadivi tiiraali.
hinduumataanni gurinchi, sanaatana dharmanni gurinchi e sandehaalunnaa avannee pataapanchalu ayipovadaanikii, ika intakuminchina praamaanikamaina bodhalu levani puurti vishwaasam kaliginchagala kanchi paramacharya srisrishree chandrasekharendra saraswati mahaa swaamula vaari "jagadguru bodhalu" padi pustakaala settunu pattukune intiki vellaali. asalu vedamulalo emundi. vedangamulante emiti? upanishattulu yem chebutunnaayi. ivannee sankshiptamgaa saadhikaarikamgaa telusukovalante paramacharya gaari upanyaasaala sankalanam vedamulu chadavali.
oka aangleyudu satyanveshana kosam chesina payanaanni, chivariki tana gamyamaina arunaachalaanni cherukunna vinanni telusukovalante pal branton rachanaku teluguseta ayina "rahasya bhaaratamlo naa aadhyaatmika anveshana"nu tappaka chadavali.
sanghajeevana vidhaanam meeda, mana alavatla meeda setair ela veyyaalo telusukovalanna, sarada kathanamtho velutuunae chempalu chellumanipinche chamakkulu kuripinchaalannaa, aa janghaalasaastrini puttinchina paanuganti lakshminarasimharao gaari "saakshi" vyaasaalanu mallee mallee chaduvukovali.
rendellugaa varshaalu leka tirumalalo neetiki katakata erpadithe varuna yagam chesi kundapota varsham kuripinchina padmabhushan uppuluri ganapati saastri gaari gurinchi, nashtaallo unna prabhutva ranga samsthanu oo IAS adhikari pattaalekkinchina vidhaanam gurinchi, apara chaanakyudigaa paerugaanchina pi.vi. narasimhaaraavu manastatvam gurinchi, telugu vaari aaraadhya kathaa, praja nayakudu enteer paripalana vidhaanaala gurinchi, ilaa aascharyam, aasakti kaliginche inkenno vishayaalunna pi.vi.ar.ke prasad gaari "naham karta, harih karta", "asalem jarigindante" pustakaalu kanabadagaane konesukovali.
aadi sankarula nundi jiddu krishnamoorthy varakuu unna bhaarateeya tatvavettala gurinchi, carlemark, frederic neeshe, ardhar shopanar vanti paaschaatya tatvavettala gurinchi, vaalla tatvasaaraala gurinchi sulabhamgaa telusukovalante tripuraneni gopichand "tatvavettalu" pustakaanni chadavali.
bhagavadgeeta chadavali anukune vaariki amruta tulyamayinadi, pratipadaartha, taatparya, vyaakhyalatho koodinadi ayina srisrishree vidyaaprakaasaananda swaamulavaari "geetaamakaranda" grandhaanni paaraayana cheyali.
krushnalo munakalestu, kaasta aascharyam, inkaasta aanandamtho amaravati patnamlo tirugutunna anubhooti kavalante, satyam sankaramanchi gaari "amaravati kathalu"nu thodu teesukellaali,
aadhyaatmika bhaavanalu unnavaarevarikainaa sare, unnata sthaayi aanandaanni kaliginche uttama sthaayi pustakam paramahamsa yogananda gaari "oka yogi aatmakatha". mahavatar babaji, lahiri mahasayulu, yukteshwar giri vanti yogi pungavula gurinchi, marendaro mahimaanvitula yoga saadhanala gurinchi manaku teliyajese aadhyaatmika aatmakatha ee "oka yogi aatmakatha".
kathalu rayali ane korika unnavaallu, katha raayadaaniki emem saranjama kaavaalo telusukovalanukunevaa, bhaarateeya paaschaatya kathakula kathana reetula vivaraalu grahinchaalanukunevaall kachitamgaa  chadavavalasina pustakam vallampati venkata subbaiah gaari "kathaasilpam".
"rachana annadi aratipandula olichi chaduvari chetullo pedithe athani medaduku pane undadu. andulo kavitvamuu undadu. atadu kasepu aalochinchi artham chesukovadame manchidi" ani samudraala gaaritho malladi vaarannaarata, okanoka sandarbhamlo. malladi vaari rachanalannintiloonu ide antassuutramgaa unnattu untundi. 80 yella kritame perondina anni patrikalalo vaari rachanalu, vyaasaalu achayyevi. swayana saraswateedeve konni vishayaala meeda matladatam modalu pedithe ela untundo alaa untundi aa vyaasaalu chaduvutunte. naa kavi mitrulu, mana kathakulu, chalava miriyaalu modalaina sheershikalatho vaaru vraasina vyaasa paramparaku pustaka roopame "chalava miriyaalu".
mayabajar, missamma, paataalabhairavi ilaa telugulo ennatikee nilachipoye chitraalaku maatalu paataluu rasinavaru, gundammakatha, appu chesi pappukudu vanti sinimaalaku geetakarta pingali nagendrarao gaaru. vaaru cinemaalaloki raaka puurvam naataka rachana kuudaa chesaru. andulo tommidi naatakaalu rendu samputaalugaa vachayi.
"telugu vaarala maata
bhaliyanaga chellali
telugujenda gagana
gaganaala yegarali
telugutalli neeku johar
teluguvaarala keerti
talatalala meravali
teluguvaare desadesala neelaali
telugutalli neeku johar"
ani pingalivaaru tanu raasina naraju ane naatakamlo oka paatrachaeta cheppistaaru. tana maatru bhaashameeda mamakaaraanni chaatukuntaaru.
telugu cinee kavisaarvabhoumudaina veturi sundararamamurti gaaru sinimaarangamloki rakapurvam chesina rachana sirikaakolanu chinnadi ane sangeeta roopakam. sumaru yabhai ella kritam aakaasavaanilo prasaaramayyi shrotalanu vipareetamgaa aanandaparachina ee veturi rachana taruvaata kaalamlo pustakamgaa achayyindi. alaane endaro cinee pramukhula gurinchi vaetuurigaaru haasampatrikalo vraasina vyaasa paramparaku pustakaroopam kommakommako sannayi. ee rendoo chadivite kavitvamtho ee veturi entha ettuku vellado vachanamloonuu antettuku vellaadanna vishayam ardhamavutundi.
kavi ante krishnasastrenemo annantagaa teluguvaarini sammoha parachina vaaru devulapalli krishnasastri gaaru.
"sourabhamulela chimmu pushpavrajambu?
ela naa hrudayambu preminchu ninnu?"
"navvipoduru gaaka naketi siggu – naa yichchaye gaaka naa keti verapu?" vanti aayana kavitva panktulu notiki raani niraksharaasyulu kuudaa aarojulalo undevaaru kaarata. aayana kavita samputulannee konukkoni chaduvukovali. kudarani pakshamlo kaneesam krishnapaksham aina chaduvukovali,
telugulo haasyam ante gurtukuvacche modati paeru bhamidipati kameshwararao gaaridi. mana vesha bhashala meeda, alavatla meeda, manastatvam meeda vaaru vesinanni haasyoktulu mare haasya rachayitakuu saadhya padaledu. ''mana lipilone mana anaikyata telustundi. ka-cha-ta-ta-pa ee aksharaalu chudandi. vidividigaa deni talakattu daanide. hindeelo ayithe ee aksharaalaku paina oo geetha petti kaluputaaru. manam? abbe! kachata tapala gaallam. mana aksharallaga evadi pilaka vaadide. inkoditho kalise prasakte ledu.'' ilaa saagutundi vaari varasa. annee tagaadaale, mana telugu, loko bhinna ruchih modalaina pustakaalu chaduvutunnanta sepoo pedaalu vichukune untaayi.
chandamama patrikaku sampaadakunigaa dasaabdaala paatuu panichesi eenaati endaro saahitiikaarulaku parokshamgaa preranagaa nilachinavaaram kodavatiganti kutumbarao gaaru. samajam gurinchi telusukovalante kutumbarao gaari kathalu, navalalu chadavali. saahityam kosam telusukovalante vaari saahitya vyaasaalu chadavali. okka maatalo cheppalante kodavatiganti kutumbarao gaari pustakaalannii chadavali.
kaviga aarudrani andarikee cheruva chesina rachana "twamewaehm". 1948loo rajakarlache cherachabadda streekathanam krushnaapatrikalo chadivi "twamevaaham" modalupettaaru aarudra. ee kaavyam chadivina srishree "ika nee padyaalu rayanavasaramledu" ani prasamsinchaaru aarudrani.
"nuvvu ekkadalachukonna railu
eppuduu oka jeevitakaalam laetu" ane prasiddha kavita vaakyam ee pustakamlonide.
chalangari hrudayam telusunnavallaki, aayana aaraatam denigurincho erigunnavallake chalam rachanalu ardhamavutaayi. stree swechha kosam paritapinchinavaadu chalam. tana maidanam navalatho telugunelapai oka pedda alajadi srushtinchina rachayita itanu. eeyana pustakaalannii chaduvavalasinave aina, premalekhalu maatram mundugaa chadavavalasina pustakam.
nettimeeda neelitera
kaallakinda dhulipora
ivi teluguvaarini rendo maaru ghnaanapeetam ekkinchina viswambhara kaavyaaniki aarambhaaksharaalu.
manavude nayakuniga, visaala vishwambhare rangasthalamgaa, prakruti nepathyamgaa, tedeelato nimittamleni, paerlatho agatyamleni manishi kathaku vachana kavitarupame ee viswambhara ani krutikarta narayana reddi gaaru kavita vastuvemito cheppukochaaru.
moodomaaru teluguvaariki ghnaanapeetam teesukuvacchina vaaru ravuri bharadwaja gaaru. mangamma ane naatakaala companylo panichese stree tana telivi thetalatho, andachandaalato telugu sinima parisramalo manjari ane prakhyaata kathaanaayakuraaligaa edigi, tirigi athah paataalaaniki padipoyina kathe paakudu raallu.
podugu ginneku paalu posi posi
pati bhojanamu siddha parachi parachi
alasi poitivemo devadhideva!
oka nimeshammu kannumuyuduvu gaani
antuu srushtikaaryamlo alasipoyava swami antuu bhagavantudi meede karuna chuupinchina kavi karunashree gaaru.
"ooludaaraalatoo gontu kuri biginchi
akata! dayalenivaaru mee yaaduvaaru." antuu vilapinche puvvula badhani mana manassulaku guchukunela chesina kavita khandika pushpavilaapam. telugu padyam sogasu teliyaalante karunashree gaari udayashree chadavalsinde.
puttaparti narayanacharyulu gaaru 14 bhaashalalo praveenulu. entha praaveenyam ante..aa 14 bhaashalalo aashu kavitvam cheppagaliginanta. vaaru tamila, kannada, malayaala, maraatii bhaashalalooni kaavyaalanu teluguloki anuvadinchaaru. vishwanaatha vaari ekaveeranu malayaalamloki anuvaadam chesaru. puttaparti vaari jeevitamlo aascharyam kaliginche vishayam emitanteoyaayana raasina pustakaanni aayane paatyaamsamgaa chaduvukovalsi ravadam!
sivatandavam chaduvutunte manaku teliyakundaane aksharaalannii sangeetamtho kalisi parigedutuntaayi. andukenemo aa sivatandavam kavisamrat vishwanaadhuni aananda paravasuni chesindi. kavikokila jashuva chetha puttaparti narayanacharyula kante goppavadevvadu? anipinchindi.
"oo nijaamu pisachama! kanaradu
teegelanu tempi, agnilo dimpinavu
naa telamgaana, koti ratnaalaveena"
ani ninadinchina mahakavi daasarathi. "daasarathi vraasina padyaalu boledu -andulo notu cheyadaginavi kokollalu" ani 'aarudra'chee koniyaadabadina kavitavana paarijaatam mana daasarathi. nijam cheranundi telamgaanaa vimuktikai poraadina kavanayodhudatadu. "mahandhrodayam" kosam tana kavitvamtho "agnidhaara"lu kuripinchi "rudraveena"lu mroginchinavaadu. lakshyam neraveraka, challabadda manassutho sinima paatalalo veyi venuvulu mroginchi, mutyaala jallulu kuripinchinavaadu. aa kavitaagni kaantilo daasarathi vishwaroopaanni chudalante aayana saahityaanni chadavalsinde.
"neninta oo pidikedu matte kaavachhu – cony kalamettite naaku oka deshapu jendaakunnanta pogarundi!" antuu ninadinchina mahakavi gunturu seshendra sharma.
"sheshen
nee poyemsu chusen
pasandu chesen
needi padyama leka frenchi madyama"
antuu aayananu kavitaatmakamgaa pogidi murisipoyaru "srishree".
ee shodashi pustakamloni sundarakanda kundalinee yogamani, lankanagaram muulaadhaaramani, seetaadeviye kundalineesakti ani, swami hanume kundalinee yogamu anushtinchu yogi ani vedopanishattulanundi mantraslokaalanu udaharistuu niruupistaaru rachayita gunturu seshendra sharma gaaru.
anuvaada hanumantudantu baapuuramanalu piluchukune nanduri rammohanarao gaari rachana saili chala saralamgaa untundi. markeetvine rachinchina tam sayar, hakal bereafin modalaina vaatiki nanduri vaari anuvaadaalu anuvaadapu vasana tagalakunda gubalistuntayi. ivi kaaka inkonni anuvaadaalayina rajoo-pedha, vichitra vyakti, kanchanadvipam vanti pustakaalu pillalatho chadiviste vaalla oohaashakti, bhasha patima rentinee penchinavaallamavutaam.
aaru sara kathalu, rattaalu rambabu, raju-mahishi, govulostunnayi jaagratta vanti rachanalatho telugu saahityamlo sthira nivasam erparachukonna rachayita rachakonda vishwanaatha saastri gaaru. ravi saastrigaa suprasiddhulu. eenaati rachayitalu endariko sphurthy. aayana rachanaasaili kuudaa vaerevvari andananta vishishtamainadi. kevalam mallaa mallaa chaduvutuu aanandincha valasinadi.
inkoka suprasiddha kathaa rachayita chasoga pilavabade chaganti somayajulu gaaru. enduku paarestaanu nanna, empu, jankshanle buddy vanti aayana kathalu kathanu ela nadipinchaali anna vishayamlo autsaahika kathakulaku maargadarsanam chestayi.
andarikee artham kaani kathalu, artham aina tirigi idhee aa katha ani cheppaleni kathalu, manasu poralloki tavvukuntu velle kathalu tripura kathalu. paamu, bhagavantam kosam vanti kathalu chadivina taruvaata marala ee vaastavika prapanchamloki raavadaaniki chala samayam padutundi. tripura paerutho rachanalu chesina rachayita asalu paeru rayasam venkata tripurantakeshwararava gaaru.
inka telugu andaanni aksharaalalo petti parugulu pettinchina veluri sivaraamasaastri gaari kathalu,
tana "galivana" kathatho telugu kathaku antarjaatiiya khyatini aarjinchi pettina palagummi padmaraju gaari kathalu,
"chivaraku migiledi" ane navalatho telugu saahityam entakaalam untundo antakaalam undipoye sthaayini sampaadinchukunna buchibabu gaaru raasina kathalu
aanandaanni, haayini kaliginche bhanumati gaari "attagaari kathalu",
ilaa veerandari kathaluu chadivi teeralsinde.
ippativarakuu cheppukunna pustakaala rachayitalevvaruu ippudu bhoomi meeda leru. ippudu unna rachayitallo kuudaa taaraapathaanni andukunnavallu iddaru unnaaru. appatlo lakshalaadi telugu paatakulaku valliddari pustakaale telugu saahityaaniki pravesadvaaraalugaa undevi. vaarilo okari
yandamuri veerendranath gaaru. oka taram nawala saamraajyaaniki aayane chakravarti. vennello aadapilla, antarmukham vanti navalalu eppatiki classicay. chalenj, rakshasudu, maranamrudangam, abhilasha, oka raadha iddaru krushnulu modalaina telugu cinemalanni yandamuri navalalaku venditera roopaale. "vijayaaniki ayidu metlu" telugulo vachina vyaktitva vikasa pustakalalokella atyanta vijayavantamaina pustakam.
inkoka prasiddha rachayita shado srushtikarta ayina madhubabu gaaru. detective saahityamlo endaro rachayitalu prakhyaatulainaa agrasthaanam maatram madhubabu gaaride. shado gangaaraamto kalasi desavidesallo chesina vinyaasaalu chadivi aanandinchavalasinde cony ilaa cheppukunte taniviteeredi kaadu. detective navalale kaadu kaalikaalayam, veerabhadraareddi vanti enno jaanapada navalalu kuudaa madhubabu gaari markyntho telugu saahityamlo nilabadipoyayi.
prajaakavi kaaloji gaari "naa godava", diracter vamshee gaari "pasalapudi kathalu", yaddanapudi sulochanarani gaari "jeevana taramgaalu", malladi venkata krishnamoorthy gaari "nattalostunnaayi jagratta", madireddy sulochana gaari "poola manasulu", ranganayakamma gaari "balipeetam", potturi vijayalakshmi gaari "haasya kathalu", ke.en.vai. patanjali gaari "kathalu- patanjali bhashyam", sriramana gaari "mithunam", "bangaarumurugu" kathalu, devarakonda balagangadhara tilak gaari "amrutam kurisina raatri" raasina ilaa chadava valasina pustakaalu enno unnaayi.
ramayanam 24 vela shlokaaluu teaka taatparyaalato sahaa kaavaalanukunevaallaku pullela sriraamachandrudu gaari ramayanam, ti.ti.di vaallu prachurinchina aandhramahaabhaaratam padihenu pustakaala settu, vaari prachurane ayina potana bhagavatam, ramakrishnamatam vaaru sulabhasaililo arthamayyela prachurinchina upanishattula pustakaalu, shrungery peethaadhipathula suuchana meraku kaakateeya siments vaaru prachurinchina puraana anuvaadaalu ilaa inka enno ennenno unnaayi.
ippatiki kondaru rachayitalanu, kavulanu taluchukuntu konni pustakaalanu matrame prastaavinchaanu. ilanti inkoka padi vyaasaalu vrasina inka gurtuchesukovalasina, chadava valasina manchi pustakaalu migile untaayi. anta goppa saahityam undi mana bhashalo.