తావో యువాన్ మింగ్ రాజులకు భృత్యుడుగా జీవించడానికి దూరంగా గడిపాడు కాబట్టి ఆయన రాజకీయ కవి కాడు అనలేం. నిజానికి అంతకన్నా రాజకీయ కవి మరొకరు ఉన్నారని చెప్పలేం. పోతన్ననే చూడండి. ‘మనుజేశ్వరాధములు’ అని అనగలిగిన కవి, వెయ్యేళ్ళ తెలుగు కవిత్వంలో, మరొకడున్నాడా? చివరికి ధూర్జటి కూడా ‘రాజుల్ మత్తులు, వారి సేవ నరకప్రాయంబు’ అని మాత్రమే అనగలిగాడు. ‘సత్కవుల్ హాలికులైననేమి’ అనడం చిన్నపాటి ధిక్కారం కాదు. నిజానికి అది అన్ని రకాల రాజకీయాదర్శాలనీ ధిక్కరించగలిగిన కవితావాక్యం.
స్త్రీ వాదులు వచ్చేదాకా, మనకి personal కీ political కీ మధ్య గీతలు గియ్యడం వృథా అని తెలియలేదు. ‘రణరంగం కాని చోటు భూస్థలమంతా వెతికిన దొరకదు’ అని మహాకవి ఊరికినే అనలేదు. ఒక మామూలు మనిషిగా మామూలు జీవితం జీవించాలనుకోవడం కన్నా దుస్సాధ్యమైన కోరిక మరొకటి ఉండదు. ఇప్పుడు ఉక్రెయిన్ లో తన పొలం తాను దున్నుకుంటే చాలనీ, తన ఇంట్లో ఇంత అన్నం వండుకుని తన పిల్లలకి తినిపిస్తే చాలనీ, ఏదో ఒక పల్లెటూళ్ళో ఏదో ఒక ప్రాథమిక పాఠశాలలో పిల్లలకి ఏ రోజు చెప్పవలసిన పాఠం ఆ రోజు చెప్పుకుంటే చాలని ఎందరు కోరుకుంటూ ఉండరు? కాని ఈ రోజు వాళ్ళ ఆ కోరికలకన్నా దుస్సాధ్యమైన జీవితాశయాలు మరేవో ఉంటాయనుకోలేం.
తావో యువాన్ మింగ్ ప్రాసంగికత ఇక్కడే ఉంది. మామూలు మనుషులతో కలిసి మెలిసి మామూలు జీవితం జీవితం జీవించాలని అతడు కోరుకున్న కోరిక మామూలు కోరిక కాదనీ, అది చరిత్ర పూర్వయుగాల్లో ఎప్పుడైనా సాధ్యమై ఉండవచ్చేమోగాని, తన కాలంలోనూ, తర్వాతి కాలాల్లోనూ కూడా సాధ్యమయ్యే అవకాశం కనుచూపుమేరలో కూడా లేదని అతడికి తెలుసు. మిగులు విలువ మీద ఆధారపడ్డ సమాజం మనిషిని మనిషి దోచుకోవడానికే దారితీస్తుందని అతడు గుర్తుపట్టాడు. టాల్ స్టాయి లాగా అతడికి కూడా ఒకప్పుడు గోధుమ గింజలు కోడిగుడ్డంత ఉండేవని, ఎప్పుడు ధాన్యం మిగలడం మొదలయ్యిందో, ఎప్పుడు ఆ మిగిలిన ధాన్యం సారాయిగా మారడం మొదలయ్యిందో అప్పుడు ఆ గోధుమగింజలు కూడా చిన్నవైపోయాయని అతడికి తెలుసు. అందుకనే మిగిలిపోయిన ధాన్యాన్ని పొలాల్లో పారబోసే ఆ ప్రాచీన కృతయుగాల కోసం అతడు బెంగపెట్టుకున్నాడు.
అతడు కూడా ఒక ఆదర్శ రాజ్యాన్ని కలగన్నాడు. ఆయన రాసిన Peach Blossom Spring అటువంటి యుటోపియా గురించిన వర్ణననే. కాని ఆ గ్రామం, ఆ దేశం, ఆ రాజ్యం ఎక్కడ లభిస్తాయి? తాను కోరుకున్న రైతు జీవితం తనకి కడుపు నిండా తిండి పెట్టట్లేదని అతడు ఎన్నో కవితల్లో స్పష్టంగా చెప్పుకున్నాడు. తిండి లేక తాను అడుక్కోడానికి కూడా వెనకాడలేదని ఒక కవితలో రాసుకున్నాడు కూడా. కాని అతడు ఆ సాధారణ రైతు జీవితాన్ని వదిలిపెట్టడానికి మాత్రం ఇష్టపడలేదు? ఎందుకని?
లూసున్ చెప్పినట్టుగా మనం కూడా అతడు తనతో తాను సమాధాన పడలేదని చెప్పుకోవచ్చు. లేదా మరొక విమర్శకుడు చెప్పినట్టుగా అతడు అంత గడ్డు పరిస్థితుల మధ్య కూడా ధీరుడిగా నిలబడ్డాడనీ, అందుకనే అతడి కవిత్వం మనల్ని ఆకర్షిస్తున్నదనీ కూడా చెప్పుకోవచ్చు. కాని, నా దృష్టి ఈ రెండు రకాల ప్రశంసల మీద కూడా లేదు.
నా దృష్టిలో తావో యువాన్ మింగ్ తన రైతు జీవితం గురించి రాసిన కవితల్లో మూడు అంశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకటి, ఆయన నలుగురితో కలిసి జీవించడాన్ని ఇష్టపడ్డాడు. అది కూడా ‘రోజంతా పని, రాత్రికి విశ్రాంతి’. నగరంలోనూ, రాజు కొలువులోనూ కూడా కలిసి జీవించవచ్చు. కాని అది మామూలు జీవితం కాదు. అక్కడ యశోవైభవాల గురించిన వెంపర్లాట ఉంటుంది. అక్కడ యుద్ధం ఉంటుంది నిజమే, కాని కాయకష్టం ఉండదు. అలాగని రైతులతో కలిసి జీవించడం మరీ మామూలు జీవితంగా మారిపొయ్యే ప్రమాదం ఉందని అతడికి తెలుసు. అందుకని ఆ జీవితంలో కవిత్వం, సంగీతం ఉండాలని కోరుకున్నాడు. అది కూడా ఏవో కవితలు చదువుకోవడం కాదు, మరీ అరుదైన కవిత్వం చదువుకుంటూ, అర్థం కాని చోట, కలిసి అనుమానాలు నివృత్తి చేసుకునేటంత సాహిత్యాభిలాష ఉండాలని కోరుకున్నాడు.
ఇక మూడవది, అన్నిటికన్నా ముఖ్యమైంది, ఆ రైతు జీవితంలో మిగులు ఉండకూడదనీ, ఏదైనా మిగులు ఉన్నా అది ఆస్తిపాస్తులుగా మారకూడదనీ కోరుకున్నాడు. చివరికి పిల్లలకి వదిలిపెట్టడానికి కూడా ఆస్తిసంపాదించడాన్ని అతడు నమ్మలేకపోయాడు. ఇటువంటి అలభ్య, ఆదర్శ జీవితాన్ని అతడు ఎంతో కొంత మేరకు జీవించగలిగాడని మనకు ఆ కవిత్వం సాక్ష్యమిస్తుంది. నాకు తెలిసి ప్రపంచ సాహిత్యంలో, తిరిగి ఇటువంటి నిర్మలానుభూతి కనిపించేది కబీర్ పదాల్లోనూ, చెకోవ్ కథల్లోనూ మాత్రమే.
taavo yuwan ming rajulaku bhrutyudugaa jeevinchadaaniki dooramgaa gadipadu kabatti aayana rajakeeya kavi kaadu analem. nijaaniki antakanna rajakeeya kavi marokaru unnaarani cheppalem. potannane chudandi. kemanujeswaradhamulu ani anagaligina kavi, veyyella telugu kavitvamlo, marokadunnada? chivariki dhurjati kuudaa erajul mattulu, vaari seva narakaprayambayi ani matrame anagaligadu. esatkavul halikulainanemi anadam chinnapati dhikkaram kaadu. nijaaniki adhi anni rakala raajakeeyaadarsaalanii dhikkarinchagaligina kavitavakyam.
stree vaadulu vachedaka, manaki personal kee political kee madhya geetalu giyyadam vruthaa ani teliyaledu. yeranarangam kaani chotu bhusthalamanta vetikina dorakadu ani mahakavi oorikine analedu. oka maamuulu manishigaa maamuulu jeevitam jeevinchaalanukovadam kanna dussaadhyamaina korika marokati undadu. ippudu ukreyin loo tana polam taanu dunnukunte chaalanee, tana intlo inta annam vandukuni tana pillalaki tinipiste chaalanee, edho oka palletoollo edho oka praathamika paatasaalalo pillalaki e roju cheppavalasina paatham aa roju cheppukunte chaalani endaru korukuntu undaru? kaani ee roju vaalla aa korikalakanna dussaadhyamaina jeevitaasayaalu marevo untayanukolem.
taavo yuwan ming praasangikata ikkade undi. maamuulu manushulatho kalisi melisi maamuulu jeevitam jeevitam jeevinchaalani atadu korukunna korika maamuulu korika kaadanii, adhi charitra puurvayugaallo eppudaina saadhyamai undavachemogani, tana kaalamloonuu, tarvaati kaalaalloonuu kuudaa saadhyamayye avakaasam kanuchupumeralo kuudaa ledani atadiki telusu. migulu viluva meeda aadhaarapadda samajam manishini manishi dochukovadanike daariteestundani atadu gurthupattaadu. tal staayi laga atadiki kuudaa okappudu godhuma ginjalu kodiguddanta undevani, eppudu dhaanyam migaladam modalayyindo, eppudu aa migilina dhaanyam sarayiga maaradam modalayyindo appudu aa godhumaginjalu kuudaa chinnavaipoyayani atadiki telusu. andukane migilipoyina dhaanyaanni polaallo parabose aa praacheena krutayugaala kosam atadu bengapettukunnadu.
atadu kuudaa oka aadarsa rajyanni kalagannadu. aayana raasina Peach Blossom Spring atuvanti eutopia gurinchina varnanane. kaani aa graamam, aa desham, aa rajyam ekkada labhistaayi? taanu korukunna raitu jeevitam tanaki kadupu ninda tindi pettatledani atadu enno kavitallo spashtamgaa cheppukunnadu. tindi leka taanu adukkodaniki kuudaa venakaadaledani oka kavitalo rasukunnadu kuudaa. kaani atadu aa saadhaarana raitu jeevitaanni vadilipettadaaniki maatram ishtapadaledu? endukani?
lusun cheppinattugaa manam kuudaa atadu tanatho taanu samaadhaana padaledani cheppukovachhu. leda maroka vimarsakudu cheppinattugaa atadu anta gaddu paristhitula madhya kuudaa dheerudigaa nilabaddadanii, andukane atadi kavitvam manalni aakarshistunnadanii kuudaa cheppukovachhu. kaani, naa drushti ee rendu rakala prasamsala meeda kuudaa ledu.
naa drushtilo taavo yuwan ming tana raitu jeevitam gurinchi raasina kavitallo moodu amsaalu kanipistunnaayi. okati, aayana naluguritho kalisi jeevinchadaanni ishtapaddaadu. adhi kuudaa rerojanta pani, raatriki vishraantie. nagaramloonuu, raju koluvuloonuu kuudaa kalisi jeevinchavachhu. kaani adhi maamuulu jeevitam kaadu. akkada yasovaibhavaala gurinchina vemparlata untundi. akkada yuddham untundi nijame, kaani kayakashtam undadu. alaagani raitulatho kalisi jeevinchadam mari maamuulu jeevitamgaa maripoyye pramaadam undani atadiki telusu. andukani aa jeevitamlo kavitvam, sangeetam undaalani korukunnadu. adhi kuudaa evo kavitalu chaduvukovadam kaadu, mari arudaina kavitvam chaduvukuntu, artham kaani chota, kalisi anumaanaalu nivrutti chesukunetanta saahityaabhilaasha undaalani korukunnadu.
ika moodavadi, annitikanna mukhyamaindi, aa raitu jeevitamlo migulu undakudadanii, edaina migulu unna adhi aastipaastulugaa maarakuudadanii korukunnadu. chivariki pillalaki vadilipettadaaniki kuudaa aastisampaadinchadaanni atadu nammalekapoyadu. ituvanti alabhya, aadarsa jeevitaanni atadu entho kontha meraku jeevinchagaligaadani manaku aa kavitvam saakshyamistundi. naaku telisi prapancha saahityamlo, tirigi ituvanti nirmalaanubhooti kanipinchedi kabir padaalloonuu, chekov kathalloonuu matrame.