కృష్ణానది సాగరుడిలో కలిసే ప్రాంతమే హంసల దీవి. పురాణ ప్రాధాన్యత కలిగిన ఈ ప్రాంతాన్ని హిందువులు అత్యంత పవిత్రమైన స్థలంగా భావిస్తారు. ఇక ఇక్కడ ఉన్న సత్యభామా సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి దేవాలయాన్ని ఒక్క రాత్రిలో దేవతలు నిర్మించారని చెబుతారు. అంతేకాదు మహర్షులు, దేవతలకు సంబంధించిన అనేక ఘటనలకు ఈ హంసల దీవి కేంద్ర బిందువు. ఈ హంసల దీవి పురాణ ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాతంగానే కాకుండా ఒక పిక్నిక్ స్పాట్ గా కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది. దీంతో వారాంతాల్లో ఇక్కడకు ఎక్కువ మంది వస్తుంటారు. విజయవాడకు 110 కిలోమీటర్లు, అవనిగడ్డకు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ హంసల దీవికి సులభంగా రోడ్డు మార్గం ద్వారా కూడా చేరుకోవచ్చు. ఇక్కడ సౌకర్యాలు కొంత తక్కువ అందువల్ల మంచినీరుతో పాటు ఆహారం అన్నీ మనమే తీసుకొని వెళితే మంచిది. ఇక ఈ హంసల దీవి వెనుక ఉన్న కథలన్నీ మీ కోసం
పాపాత్ములు అందరూ గంగానదిలో స్నానం చేసి వారి పాపాలను పోగొట్టుకొనేవారు. అయితే వారి పాపాలను గంగాదేవి తీసుకోవడంతో ఆమె అవిత్రమైంది. అంతే కాకుండా ఆమె రంగు కూడా నల్లమారిపోయింది.
దీంతో గంగాదేవి విష్ణువు వద్దకు వెళ్లి తన బాధలను చెప్పుకొంది. విష్ణువు సూచన మేరకు గంగానది కాకి రూపంలో దేశంలోని అన్ని పవిత్ర స్థలాల్లోని తీర్థాల్లో స్నానం చేస్తూ ఉండేది.
ఒకసారి కృష్ణానది సాగరుడిలో కలిసే ప్రాంతం అంటే ప్రస్తుత హంసలదీవిలో స్నానం చేయగానే నల్లని రూపం పోయి హంసగా మారిపోయింది. అందువల్లే ఈ ప్రాంతాలనికి హంసల దీవి అని పేరు వచ్చింది.
బ్రహ్మాండ పురాణంలోని కథనం ప్రకారం పూర్వం ఇక్కడ చాలా మంది మహాపురుషులు తపస్సు చేస్తూ ఉండేవారు. ఒకసారి వారు ఒక గొప్ప యాగం చెయ్యాలని భావించారు.
ఇందుకోసం శౌనకాది మహర్షులను పిలిపించారు. అంతేకాకుండా విషయం తెలిసి దేశంలోని చాలా ప్రదేశాల నుంచి కూడా ఈ యాగం జరిగే ప్రాంతానికి ప్రజలతో పాటు అనేక మంది బుురుషులు కూడా వచ్చారు.
ఈ క్రమంలోనే గోదావరి నదీ తీరాన కవశుడనే మహర్షి ఉండేవాడు. ఆయన బ్రాహ్మణుడికి, శూద్ర జాతి స్త్రీకి జన్మించిన వాడు. అయినా గొప్ప తపస్సంపన్నుడు. కొంతమందికి మోక్షమార్గాన్ని కూడా బోధించాడు.
ఈ కవశుడనే మహర్షికి కూడా హంసల దీవి వద్ద జరిగే యాగాన్ని చూడటానికి బయలు దేరి వెళ్లాడు. అక్కడ ఉన్న కొంతమంది బుుషులు కవశ మహర్షిని చూడగానే కోపంతో ఊగిపోయారు. వేద మంత్రోఛ్ఛరణ ఆపేశారు.
కుల బ్రష్టుడైన కవశుడి రాకతో యాగవాటిక అపవిత్రమైందని అనేక విధాలుగా దూషించి అగౌరవ పరిచారు. కవశుడి శిష్యులు ఆ బుుషులపై దాడికి వెళ్లబోయారు. అయితే శాంతస్వరూపుడైన కవశుడి వారిని వారించి దగ్గర్లో ఉన్న వేణుగోపాలస్వామి ఆలయం వద్దకు వెళ్లాడు.
తనకు జరిగిన అవమానం భరించలేనిదిగా ఉందని కవశుడు విచారిస్తూ ఉంటారు. అదే సమయంలో నిర్మలంగా ప్రవహిస్తున్న కృష్ణానది ఒక్కసారిగా ఉప్పొంగింది. ఇప్పటి పులిగడ్డ గ్రామానికి కొంచెం అవతల రెండు చీలికలుగా మారిపోయింది.
అందులో ఒక చీలిక కళ్లేపల్లి మీదుగా హంసలదీవి వచ్చి వేణుగోపాలస్వామి పాదాలను తాకి, కవశ మహర్షి చుట్టూ తిరిగి యాగవాటికను ముంచెత్తింది. యాగకుండాలు నీటితో నిండిపోగా కవశుడిని నిందించినవారందరూ ఆ నీటి ప్రవాహంలో కొట్టుకోపోసాగారు.
దీంతో శౌనకాది మహర్షులు తమ దివ్య శక్తితో జరిగిన దానికి కారణం తెలుసుకొని కవశమహర్షి వద్దకు వెళ్లి క్షమించమని అడిగారు. అయితే తాను మిమ్ములను క్షమించేత పెద్దవాడిని కాకని అందరినీ ఆ క్షమించేవాడు ఆ దేవుడేనని వేణుగోపాలస్వామిని వేడుకోమని సూచించారు.
ఇక యాగం మధ్యలో ఆగిపోకుండా సహకరించాల్సిందిగా బుుషులు వేణుగోపాలస్వామిని వేడుకోగానే కృష్ణానది శాంతించింది. అటు పై యాగం ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా కొనసాగిందని స్థల పురాణం.
ఇక కవశమహర్షి ఈ ఘటన జరిగిన తర్వాత ఈ ప్రాంతం చాలా పవిత్రమైనదనదని చెబుతారు. ఇక్కడ స్నానం చేసి వేణుగోపాల స్వామికి అర్చన చేసిన వారి సకల పాపాలు పోతాయని చెబుతాడు.
కవశమహర్షి అలా చెబుతుండంగానే ఒక కాకి కృష్ణానది సాగరుడిలో కలిసే ప్రాంతంలో మునిగి హంసగా మరడం అందరూ చూశారు. దీంతో ఈ ప్రాంతానికి హంసల దీవి అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
ఇక ఇక్కడ వెలిసిన వేణుగోపాల స్వామి దేవాలయాన్ని దేవతలు ఒక్క రాత్రిలో నిర్మించారని చెబుతారు. సూర్యోదయం అవుతున్న సమయంలో స్నానిక ప్రజలు చూస్తారన్న భయంతో దేవతలు అంతర్థానమైపోతారని అందువల్లే ఈ వేణుగోపాలస్వామి రాజగోపురం అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయిందని చెబుతారు.
సాధారణంగా ఏ విగ్రహమైన నల్లని రంగులో ఉంటుంది. ప్రపంచంలో ఎక్కడా లేనట్లు ఇక్కడ వేణుగోపాల స్వామి విగ్రహం నీలమేఘ ఛాయతో విలసిల్లుతోంది. ఇందుకు సంబంధించి కూడా ఒక కథనం ప్రచారంలో ఉంది.
పూర్వం ఇక్కడ గోవులను మేపేవారు. ఈ క్రమంలో కొన్ని గోవులు ఒకసారి ఒక పుట్ట వద్దకు వచ్చి తమంతకు తామే పలు ఇవ్వడం మొదలు పెట్టాయి. దీంతో గోవులను కాసేవారు కొంత చెత్తను ఆ పుట్టపై వేసి తగులబెట్టారు.
దీంతో పుట్టలోని స్వామి వారి విగ్రహం పూర్తిగా కాలిపోయింది. ఒక్క మొహం తప్ప మిగిలిన శరీరం అంతా తునాతునకలు అయిపోయింది. విషయం తెలుసుకొన్న గోపాలురుతో పాటు గ్రామస్తులు తీవ్రంగా బాధపడ్డారు.
ఈ సమయంలో ఒక అశరీరవాణి వారికి వినిపించింది. దాని ప్రకారం పశ్చిమగోదావరి జిల్లాల్లోని కాకరపర్తి అనే గ్రామంలోని ఓ భూస్వామి ఇంటి ఈశాన్యపూలలో ఉన్న కాకర మెక్క పాదులో నేను వెలిశానని చెప్పాడు.
ఆ విగ్రహాన్ని ఇక్కడకు తీసుకువచ్చి ప్రతిష్టించి పూజించాలని చెప్పాడు. ఆ శరీర వాణి చెప్పినట్లే గ్రామస్తులు అక్కడికి వెళ్లి చూడగా స్వామివారి విగ్రమం నీలి వర్ణంలో మెరిసిపోతూ ఉంది. దానినే ఇక్కడకు తెచ్చి ప్రతిష్టించారు. అటు పై దేవతలు అందరూ కలిసి ఈ వేణుగోపాల స్వామికి దేవాలయం నిర్మించారు.
krushnaanadi saagarudilo kalise praantame hamsala deevi. puraana praadhaanyata kaligina ee praantaanni hinduvulu atyanta pavitramaina sthalamgaa bhaavistaaru. ika ikkada unna satyabhama sametha shree venugopala swami devalayanni okka raatrilo devatalu nirminchaarani chebutaaru. antekaadu maharshulu, devatalaku sambandhinchina aneka ghatanalaku ee hamsala deevi kendra binduvu. ee hamsala deevi puraana praadhaanyata kaligina praatamgaane kakunda oka picnic spat gaa kuudaa praachuryam pondindi. deentho vaaraantaallo ikkadaku ekkuva mandi vastuntaaru. vijayavaadaku 110 kilometerlu, avanigaddaku 25 kilometerla dooramlo unna ee hamsala deeviki sulabhamgaa roddu maargam dwara kuudaa cherukovachhu. ikkada soukaryaalu kontha takkuva anduvalla manchineerutho paatu aahaaram annee maname teesukoni velithe manchidi. ika ee hamsala deevi venuka unna kathalannee mee kosam
paapaatmulu andaruu gangaanadilo snaanam chesi vaari paapaalanu pogottukonevaaru. ayithe vaari paapaalanu gangadevi teesukovadamto aame avitramaindi. anthe kakunda aame rangu kuudaa nallamaripoyindi.
deentho gangadevi vishnuvu vaddaku velli tana baadhalanu cheppukondi. vishnuvu suuchana meraku gangaanadi kaaki roopamlo desamloni anni pavitra sthalaallooni teerthaallo snaanam chestu undedi.
okasari krushnaanadi saagarudilo kalise praantam ante prastuta hamsaladeevilo snaanam cheyagaane nallani roopam poyi hamsagaa maaripoyindi. anduvalle ee praantaalaniki hamsala deevi ani paeru vachindi.
brahmanda puraanamlooni kathanam prakaaram puurvam ikkada chala mandi mahapurushulu tapassu chestu undevaaru. okasari vaaru oka goppa yagam cheyyaalani bhaavinchaaru.
indukosam shounakaadi maharshulanu pilipinchaaru. antekakunda vishayam telisi desamloni chala pradesaala nunchi kuudaa ee yagam jarige praantaaniki prajalatho paatu aneka mandi burushulu kuudaa vachaaru.
ee kramamlone godavari nadee tiiraana kavasudane maharshi undevaadu. aayana braahmanudiki, shoodra jaati streeki janminchina vaadu. aina goppa tapassampannudu. kontamandiki mokshamaargaanni kuudaa bodhinchaadu.
ee kavasudane maharshiki kuudaa hamsala deevi vadda jarige yaagaanni chudataniki bayalu deri vellaadu. akkada unna kontamandi bushulu kavasa maharshini chudagaane kopamtho oogipoyaaru. vedha mantrochcharana aapesaaru.
kula brashtudaina kavasudi raakatho yaagavaatika apavitramaindani aneka vidhaalugaa dooshinchi agourava parichaaru. kavasudi shishyulu aa bushulapai daadiki vellabooyaaru. ayithe saantasvaroopudaina kavasudi vaarini vaarinchi daggarlo unna venugopalaswamy aalayam vaddaku vellaadu.
tanaku jarigina avamanam bharinchalenidigaa undani kavasudu vichaaristuu untaaru. adhe samayamlo nirmalamgaa pravahistunna krushnaanadi okkasariga uppongindi. ippati puligadda graamaaniki konchem avatala rendu cheelikalugaa maaripoyindi.
andulo oka cheelika kallepalli meedugaa hamsaladeevi vachi venugopalaswamy paadaalanu taaki, kavasa maharshi chuttu tirigi yaagavaatikanu munchettindi. yagakundalu neetitho nindipogaa kavasudini nindinchinavaarandaruu aa neeti pravaahamlo kottukoposagaru.
deentho shounakaadi maharshulu tama divya saktito jarigina daaniki kaaranam telusukoni kavasamaharshi vaddaku velli kshaminchamani adigaaru. ayithe taanu mimmulanu kshamincheta peddavaadini kaakani andarinee aa kshaminchevaadu aa devudenani venugopalaswamini vedukomani suuchimchaaru.
ika yagam madhyalo agipokunda sahakarinchaalsindigaa bushulu venugopalaswamini vedukogane krushnaanadi saantinchindi. atu pai yagam etuvanti aatamkaalu lekunda konasaagindani sthala puraanam.
ika kavasamaharshi ee ghatana jarigina tarvaata ee praantam chala pavitramainadanadani chebutaaru. ikkada snaanam chesi venugopala swaamiki archana chesina vaari sakala paapaalu potayani chebutaadu.
kavasamaharshi alaa chebutundamgaane oka kaaki krushnaanadi saagarudilo kalise praantamlo munigi hamsagaa maradam andaruu chusaru. deentho ee praantaaniki hamsala deevi ane paeru vachindani chebutaaru.
ika ikkada velisina venugopala swami devalayanni devatalu okka raatrilo nirminchaarani chebutaaru. suuryoodayam avutunna samayamlo snaanika prajalu chustaranna bhayamto devatalu antarthaanamaipotaarani anduvalle ee venugopalaswamy rajagopuram asampuurtigaa migilipoyindani chebutaaru.
saadhaaranamgaa e vigrahamaina nallani rangulo untundi. prapanchamlo ekkada lenatlu ikkada venugopala swami vigraham neelamegha chaayato vilasillutondi. induku sambandhinchi kuudaa oka kathanam prachaaramlo undi.
puurvam ikkada govulanu mepevaaru. ee kramamlo konni govulu okasari oka putta vaddaku vachi tamantaku taame palu ivvadam modalu pettai. deentho govulanu kasevaru kontha chettanu aa puttapai vesi tagulabettaaru.
deentho puttalooni swami vaari vigraham puurtigaa kaalipoyindi. okka moham tappa migilina sareeram antaa tunaatunakalu ayipoyindi. vishayam telusukonna gopalurutho paatu graamastulu teevramgaa badhapaddaru.
ee samayamlo oka asareeravaani vaariki vinipinchindi. daani prakaaram paschimagodavari jillaalloni kakaraparti ane graamamlooni oo bhuswami inti eesaanyapoolalo unna kakara mekka paadulo nenu velisaanani cheppaadu.
aa vigrahaanni ikkadaku teesukuvacchi pratishtinchi poojinchaalani cheppaadu. aa sareera vaani cheppinatle graamastulu akkadiki velli chudagaa swaamivaari vigramam neeli varnamlo merisipothu undi. daanine ikkadaku tecchi pratishtinchaaru. atu pai devatalu andaruu kalisi ee venugopala swaamiki devalayam nirminchaaru.