తూర్పు గోదావరి జిల్లా, భారతదేశం లోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఒక జిల్లా. రాజమహేంద్రవరం దీని ముఖ్యపట్టణం. 2022 లో జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా, దీనిలో కొన్ని ప్రాంతాలు కొత్తగా ఏర్పడిన కాకినాడ జిల్లా, కోనసీమ జిల్లా, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలలో చేర్చగా, గతంలో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లోని కొన్ని ప్రాంతాలను ఈ జిల్లాలో కలిపారు. గోదావరి తీరంలో పలు ఆలయాలు, ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట,ధవళేశ్వరం లోని కాటన్ ప్రదర్శనశాల, , కడియం లోని పూలతోటలు జిల్లాలో ప్రముఖ పర్యాటక ప్రాంతాలు. ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా పర్యాటక ప్రాంతాలైన పాపి కొండలు మొదలగు ప్రాంతాల విహారయాత్రలకు జిల్లా రాజధాని రాజమండ్రి ఒక ముఖ్య కేంద్రం.
తూర్పు గోదావరి జిల్లా
రాజమండ్రి దగ్గర గోదావరి రైలు వంతెనలు (ఎడమ-వాడుక తొలగినది , కుడి - వాడుకలోనున్నది)
దేశం
భారత దేశం
రాష్ట్రం
ఆంధ్రప్రదేశ్
ప్రాంతం
కోస్తా
ప్రధాన కార్యాలయం
రాజమహేంద్రవరం
విస్తీర్ణం
[1]
• మొత్తం
2,561 కి.మీ2 (989 చ. మై)
జనాభా వివరాలు
(2011)[1]
• మొత్తం
18,32,300
• సాంద్రత
720/కి.మీ2 (1,900/చ. మై.)
భాషలు
• అధికార
తెలుగు
కాలమానం
UTC+5:30 (IST)
ప్రాంతీయ ఫోన్ కోడ్
+91 0 ( )
జాలస్థలి
https://eastgodavari.nic.in/te/
విషయాలు
1 జిల్లా చరిత్ర
1.1 1947 - 2014
1.2 2014 - 2022
1.3 2022 జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ
2 భౌగోళిక స్వరూపం
2.1 వాతావరణం
3 జనగణన వివరాలు
4 పాలనా వ్వవస్ధ
4.1 రెవెన్యూ డివిజన్లు
4.2 మండలాలు
4.2.1 రాజమండ్రి రెవెన్యూ డివిజను
4.2.2 కొవ్వూరు రెవెన్యూ డివిజను
5 నగరాలు, పట్టణాలు
6 గ్రామాలు
7 రాజకీయ విభాగాలు
7.1 శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
8 రవాణా వ్యవస్థ
9 విద్యా సౌకర్యాలు
9.1 సి.టి.ఆర్.ఐ
10 ఆర్ధిక స్థితి గతులు
10.1 పరిశ్రమలు
11 సంస్కృతి
11.1 సంక్రాంతి ఉత్సవాలు
12 పర్యాటక ఆకర్షణలు
13 ప్రముఖ వ్యక్తులు
14 ఇవి కూడా చూడండి
15 మూలాలు
16 బయటి లింకులు
జిల్లా చరిత్రసవరించు
ప్రధాన వ్యాసం: ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర
పాపికొండలు
గోదావరి రైలు వంతెన
ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర ఆనవాళ్లు సా.శ.350 నుండి లభిస్తున్నాయి. తొలిగా, మౌర్యులు, నందులు పరిపాలించగా, 5 వశతాబ్దంలో విష్ణుకుండినులు పాలించారు. 7 వశతాబ్దంలో తూర్పు చాళుక్యుల పరిపాలనలో దాక్షరామంలో భీమారామం ఆలయ నిర్మాణం జరిగింది. ఆ తరువాత చాళుక్య చోళులు, వెలనాటి చోడులు, కాకతీయలు, ఢిల్లీ సుల్తానులు, విజయనగర రాజులు, కళింగ రాజులు, రెడ్డి రాజులు,గజపతులు, గోల్కొండ రాజులు, నిజాం పాలించిన పిదప బ్రిటీషు వారి పాలనలోకి వచ్చింది.
ఈ జిల్లా బ్రిటిష్ అధీనంలోకి వచ్చే ముందు జమిందారుల ప్రాముఖ్యత అధికంగా ఉండేది. రంప, తోటపల్లి, జమ్మిచావడి, జద్దంగి, పెద్దాపురం, పిఠాపురం, కోట, రామచంద్రపురం జమిందారీలు కొన్ని ముఖ్యమైనవి.[2]
1852లో సర్ ఆర్ధర్ కాటన్ ఆధ్వర్యంలో ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట నిర్మాణం పూర్తయింది. దీనితో జిల్లాలో వరి, చెరకు విస్తారంగా సాగయింది. 20 సంవత్సరాలలో జిల్లా జనాభా మూడింతలయ్యింది. విశాఖ, గంజా తదితర ప్రాంతాల ప్రజలు వలస వచ్చారు.[3]
1947 - 2014సవరించు
1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ మద్రాసు రాష్ట్రంగా అవతరించింది. ఈ జిల్లా 1953లో తెలుగు భాష మాట్లాడే జిల్లాలతో ఏర్పడ్డ కొత్త ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో భాగమైంది. ఆ తరువాత 1956 లో తెలంగాణ ప్రాంతంలో తెలుగు మాట్లాడే జిల్లాలతో కలిసి ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగమైంది. 2014 లో తెలంగాణ విభజన తర్వాత, అవశేష ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కొనసాగింది.
2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మొత్తం 59 మండలాలు ఉన్నాయి. జివో నంబరు 31 ద్వారా రౌతులపూడి మండలం అనే కొత్త మండలాన్ని 44 గ్రామాలతో ఏర్పరచారు. శంఖవరం మండలం నుండి 12 గ్రామాలు, కోటనందూరు మండలం నుండి 31 గ్రామాలు, తుని మండలం నుండి ఒక గ్రామాన్ని విడదీసి ఈకొత్త మండలాన్ని ఏర్పరచారు. దీనితో మొత్తం 60 మండలాలు అయ్యాయి.
2014 - 2022సవరించు
తూర్పుగోదావరి రెవిన్యూ డివిజన్లు (2022 ఏప్రిల్ 4 కు ముందు)
తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తర్వాత పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం నిమిత్తం ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన భద్రాచలం (రామాలయమున్న భద్రాచలం రెవెను గ్రామం మినహా), చింతూరు, వరరామచంద్రాపురం, కూనవరం అనే 4 మండలాలు ఈ జిల్లాలో కలిసినవి. మొదట్లో ఈ 4 ముంపు మండలాలను రంపచోడవరం రెవెన్యూ డివిజనులో ఉంచినప్పటికీ, 2015లో ఎటపాక రెవెన్యూ డివిజను ఏర్పాటుచేస్తున్నప్పడు అందులోకి మార్చబడ్డాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో విలీనం చేసిన భద్రాచలం గ్రామీణ మండలాన్ని నెల్లిపాక మండల కేంద్రంగా చేస్తూ గతంలో ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అయితే ఎటపాకను రెవెన్యూ డివిజన్ కేంద్రంగానే కాక రెవెన్యూ మండలంగా మార్చబడటంతో, ఇక నెల్లిపాక మండలానికి బదులుగా ఎటపాక మండలంగా గుర్తించబడటం జరిగింది.[4]
పై మార్పుల ఫలితంగా ఉమ్మడి తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో ఏడు రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాలు 64, మండల ప్రజా పరిషత్తులు 57, పంచాయితీలు 1,012,మునిసిపాలిటీలు, కార్పొరేషనులు 9, పట్టణాలు 14, గ్రామాలు 1379 వుండేవి. రెవెన్యూ డివిజన్లు: 1.కాకినాడ 2.పెద్దాపురం 3.అమలాపురం 4.రాజమహేంద్రవరం 5.రంపచోడవరం 6. రామచంద్రపురం 7.ఏటపాక.
2022 జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణసవరించు
2022 జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా, రాజమండ్రి లోకసభ నియోజకవర్గ పరిధితో జిల్లాపరిధిని సవరించుటకొరకు, దక్షిణంగా వున్న ప్రాంతాలు కాకినాడ జిల్లా, కోనసీమ జిల్లాలలో, ఉత్తరంగా వున్న గిరిజన ప్రాంతాలను అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా లో చేర్చగా, ఉమ్మడి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఉత్తర భాగంలో, గోదావరికి నదీతీరానికి పశ్చిమంగా వున్న కొన్ని ప్రాంతాలను ఈ జిల్లాలో కలిపారు. 2022 వరకు కాకినాడ జిల్లా రాజధానిగా వుండగా, సవరించిన జిల్లాకు రాజమహేంద్రవరం రాజధాని అయ్యింది.[1]
భౌగోళిక స్వరూపంసవరించు
2022లో జిల్లా పరిధి సవరించిన తరువాత జిల్లా వైశాల్యం 2,561 చ.కి.మీ (989 చ. మై).[1]
తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు ఉత్తరాన ఏలూరు జిల్లా, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా,, తూర్పున కాకినాడ జిల్లా, దక్షిణాన పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, కోనసీమ జిల్లా, పశ్చిమాన ఏలూరు జిల్లా,పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. గోదావరి, పంపా, తాండవ, ఏలేరులు జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న ప్రముఖ నదులు.
వాతావరణంసవరించు
ఉమ్మడి జిల్లాలో ఈశాన్య ఋతుపవనాలు, నైరుతీ ఋతుపవనాల కారణంగా జూన్ నుండి అక్టోబరు వరకు వర్షాలు కురుస్తుంటాయి. ఈ జిల్లా పశ్చిమ కొండ ప్రాంతాలలో సుమారు 140 సెంటిమీటర్లు, ఉత్తర కోస్తా ప్రాంతంలో సరాసరి వర్షపాతం 100 సెంటిమీటర్లు ఉంటుంది. ఏడాది పొడుగునా వాతావరణం సాధారణంగా ఉంటుంది. ఏప్రిల్‌ నుండి జూన్‌ వరకు మాత్రం ఉష్ణోగ్రతలు 48 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడు వరకు పెరుగుతాయి. జిల్లా లోని సాధారణ వర్షపాతం - 1280.0 మి మీ. సగానికి పైగా వర్షపాతం నైరుతి ఋతుపవనాల వలన కలగగా మిగిలినది ఈశాన్య ఋతుపవనాల వలన కలుగుతుంది.
జనగణన వివరాలుసవరించు
2011 జనాభాగణాంకాలను అనుసరించి ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా జనసంఖ్య 5,151,549. ఇది సంయుక్త అరబ్ ఎమిరేట్‌కు జనసంఖ్యకు సమానం లేక కొలరాడో రాష్ట్ర జనాభాకు సమానం. భారతదేశంలో జనసంఖ్యలో జిల్లా 19వ స్థానంలో ఉంది. అలాగే అవిభక్త ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో రెండవ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా జనసాంద్రత 1 కిలోమీటరుకు 477. 2001-2011 మధ్య జనసాంద్రత పెరుగుదల 5.1%. 2001-2011 కాలంలో అక్షరాస్యత 65.48% నుండి 71.35% నికి పెరిగింది, స్త్రీ:పురుషుల నిష్పత్తి 993 నుండి 1005 కు పెరిగింది, 6 సంవత్సరాల కంటె చిన్న పిల్లల సంఖ్య 12.5% నుండి 9.56% కు తగ్గింది. ఆరు సంవత్సరాలకంటె చిన్నపిల్లల లింగ నిష్పత్తి 978 నుండి 969 కి తగ్గింది.[2]
2022 లో జిల్లా పరిధి సవరించిన తరువాత, 2011 జనగణన ప్రకారం జనాభా 18.323లక్షలు.[1]
పాలనా వ్వవస్ధసవరించు
రెవెన్యూ డివిజన్లుసవరించు
2022 ఏప్రిల్ 4 తరువాత జిల్లా లో రాజమండ్రి, కొవ్వూరు రెవెన్యూ డివిజన్లున్నాయి.
మండలాలుసవరించు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా మండలాల పటం (Overpass-turbo)
రాజమండ్రి రెవెన్యూ డివిజనుసవరించు
అనపర్తి
కడియం
కోరుకొండ
గోకవరం
బిక్కవోలు
రాజమండ్రి గ్రామీణ
రాజమండ్రి పట్టణ
రాజానగరం
రంగంపేట
సీతానగరం
కొవ్వూరు రెవెన్యూ డివిజనుసవరించు
ఉండ్రాజవరం
కొవ్వూరు
గోపాలపురం
చాగల్లు
తాళ్ళపూడి
దేవరపల్లి
నల్లజర్ల
నిడదవోలు
పెరవలి
నగరాలు, పట్టణాలుసవరించు
నగరం: రాజమండ్రి
పట్టణాలు:
కొవ్వూరు
నిడదవోలు
గ్రామాలుసవరించు
19 మండలాల పరిధిలో 271 గ్రామాలున్నాయి.[5]
రాజకీయ విభాగాలుసవరించు
జిల్లా పరిధిలో రాజమండ్రి లోకసభ నియోజకవర్గం వున్నది.
శాసనసభ నియోజకవర్గాలుసవరించు
అనపర్తి: ఇది తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కాకినాడ జిల్లాలలో విస్తరించివుంది.
కొవ్వూరు
గోపాలపురం (SC): ఇది తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ఏలూరు జిల్లాలలో విస్తరించివుంది.
నిడదవోలు
రాజమండ్రి గ్రామీణ
రాజమండ్రి సిటీ
రాజానగరం
రవాణా వ్యవస్థసవరించు
చెన్నై, కోల్‌కతా లను కలిపే జాతీయ రహదారి 16, రైల్వే లైనులు జిల్లా గుండా పోతున్నాయి. రాజమండ్రి - కొవ్వూరును అనుసంధానిస్తూ పొడవైన రహదారి, రైలు వంతెన ఉన్నది. జిల్లా కేంద్రానికి 15 కి.మీ.ల దూరంలో మధురపూడి వద్ద రాజమండ్రి విమానాశ్రయం వుంది.
విద్యా సౌకర్యాలుసవరించు
జిల్లా రాజధాని రాజమండ్రిలో కందుకూరి వీరేశలింగం భారత స్వాతంత్ర్యం రాక ముందే స్త్రీలకు ప్రత్యేక కళాశాలలు ప్రారంభించాడు.
పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం: దీని శాఖ రాజమండ్రిలో వుంది. 1989 సంవత్సరంలో కూచిపూడిలోని సిద్ధేంద్ర కళాక్షేత్రం ఇందులో విలీనం చేయబడింది.
ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయం: దీనిని 2006లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది.
కందుకూరి వీరేశ లింగం విద్యాసంస్థలు -శ్రీమతి కందుకూరి రాజ్యలక్ష్మి మహిళా జూనియర్, డిగ్రీ, పి.జి కళాశాల, యస్.కే.వి.టి ఉన్నత ఆంగ్ల బోధనా పాఠశాల,యస్.కే.వి.టి ఉన్నత తెలుగు బోధనా పాఠశాల, యస్.కే.వి.టి జూనియర్ కళాశాల,యస్.కే.వి.టి డిగ్రీ & పి.జి కళాశాల
ప్రభుత్వ కళాశాల (రాజమహేంద్రవరం): ఈ కళాశాల 1857లో స్థాపించబడింది. దీనికి మొదటి ప్రిన్సిపాల్ గా "మెట్కాఫ్" అనే ఆంగ్లేయుడు పనిచేశాడు. ఈయన పేరుతోనే విద్యార్థుల వసతి గృహం (మెట్కాఫ్ హాస్టల్) ఇప్పటికీ నడుస్తున్నది. అడివి బాపిరాజు ఇక్కడ చదువుకున్నాడు. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ ఇక్కడ ఈ కళాశాలలో ముఖ్యాధ్యాపకులుగా పనిచేశాడు.
గౌతమీ గ్రంథాలయం: గౌతమీ గ్రంథాలయం అనబడేది వాసురయ గ్రంధ్రాలయం, రత్నకవి గ్రంథాలయాల సముదాయం. వాసురయ గ్రంధ్రాలయం వాసుదేవ సుబ్బారాయడు చేత, రత్నకవి గ్రంధ్రాలయం కొక్కొండ వేంకటరత్నం చేత స్థాపించబడ్డాయి. గౌతమీ గ్రంథాలయం పేరు 1898లో ఇవ్వబడింది, 1920 సంవత్సరంలో పేరు రిజిష్టరు చేయబడింది.
సి.టి.ఆర్.ఐసవరించు
సెంట్రల్ టొబాకో రీసర్చ్ ఇన్సిట్యూట్ (CTRI): ఇక్కడ పొగాకు, ఇతర అన్ని రకముల మొక్కలకు సంబంధించిన ప్రయోగములు జరుపుతారు. దీనిని 1947లో స్థాపించారు. పొగాకు సాగు విధానము మొట్టమొదట 1605 వ సంవత్సరములో పోర్ఛుగీసు దేశమునుండి మన దేశానికి వ్యాపించింది.
ఆర్ధిక స్థితి గతులుసవరించు
గోదావరి డెల్టాలో అధికభాగం ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోనే ఉన్నందున వ్యవసాయం, నీటిసంబంధిత వృత్తులు (అక్వా కల్చర్) జిల్లా ప్రజలకు ప్రధాన వృత్తులుగా ఉన్నాయి. ఇటీవల జరిపిన పరిశోధనల మూలంగా సహజవాయువు నిలువలు బయటపడడం వలన ఈ ప్రదేశం పారిశ్రామికంగా కూడా అభివృద్ధి చెందుతుంది. జిల్లాలో రెండు ఎరువుల కర్మాగారాలు, సహజ వాయువుతో తయారయ్యే విద్యుత్ వుత్పత్తి కేంద్రాలు, చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలున్నాయి. ప్రస్తుతం ఇది దేశంలో అతి పెద్ద చమురు, సహజవాయు ఉత్పత్తి కేంద్రంగా ఉంది.
పరిశ్రమలుసవరించు
పేరు పొందిన పరిశ్రమలలో కొన్ని:
కాగితం పరిశ్రమలు: ఏ.పి.పేపర్ మిల్స్, కోస్టల్ పేపర్ మిల్స్, కడియం పేపరు మిల్లు
విద్యుత్తు తయారీ: సహజవాయువు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రం, విజ్జేశ్వరం
మందుల పరిశ్రమలు
ఆరోగ్యం కొరకు అదనపు పోషకాల తయారీ : హారిక్ల్స్ ఫ్యాక్టరీ
పూల మార్కేట్, మొక్కల నర్సరీలు - కడియం
సెరామిక్స్ టైల్స్
సంస్కృతిసవరించు
సంక్రాంతి ఉత్సవాలుసవరించు
ప్రధాన వ్యాసం: గోదావరి జిల్లాల్లో సంక్రాంతి ఉత్సవాలు
సంక్రాంతి పండుగను ముఖ్యంగా మూడు రోజులు పాటు జరుపుకుంటారు. భోగి, సంక్రాంతి, కనుమ పండుగను ఒక వేడుకగా జరుపుకుంటారు. జిల్లాలో కొత్త అల్లుళ్లకు, బంధువులకు చక్కని మర్యాదలు చేసే సంప్రదాయం ఇక్కడ ఉంటుంది. గంగిరెద్దుల విన్యాసాలు, హరిదాసుల కోలాహలం సంప్రదాయ వస్త్రాలతో నృత్యాలతో పల్లెసీమలు సందడిగా ఉంటాయి.
పర్యాటక ఆకర్షణలుసవరించు
ధవళేశ్వరం బ్యారేజి
కడియం పూలతోటలు
ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట
కాటన్ ప్రదర్శనశాల, ధవళేశ్వరం
పూలతోటలు, కడియం
గోదావరి తీరంలో ఆలయాలు
శివాలయం, పట్టిసీమ
మహా నందేశ్వరాలయం, రామయ్యపేట, పట్టిసీమ : పట్టిసీమకు 3 కి.మీ. దూరములో ఉన్నది.
మార్కండేయ దేవాలయము, రాజమండ్రి : పురాతన శివాలయం.
ప్రముఖ వ్యక్తులుసవరించు
కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు, కవి
గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి, తొలి దళిత లోక్‌సభ స్పీకర్.
రవితేజ, సినీ నటుడు
ఆలీ, సినీ నటుడు
దేవిశ్రీప్రసాద్, సంగీత కారుడు
ఇవి కూడా చూడండిసవరించు
ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాల జాబితా
ఉమ్మడి తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర
మూలాలుసవరించు
↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "AP: కొత్త జిల్లాల స్వరూపమిదే.. పెద్ద జిల్లా ఏదంటే?". Sakshi. 2022-04-03. Retrieved 2022-04-03.
↑ 2.0 2.1 SERIES-29 PART XII-A Census of India 2011, EAST GODAVARI DISTRICT, DISTRICT CENSUS HANDBOOK VILLAGE AND TOWN DIRECTORY. Director of Census operations, Andhra Pradesh. 2014. pp. 20–24.
↑ "తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర". ఈనాడు. Archived from the original on 2012-06-21.
↑ "డివిజన్ కేంద్రంగా ఎటపాక". web.archive.org. 2016-06-27. Archived from the original on 2016-06-27. Retrieved 2019-12-27. {{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
thoorpu godavari jilla, bharatadesam loni andhrapradesh rashtramlo oka jilla. rajamahendravaram deeni mukhyapattanam. 2022 loo jilla punarvyavastheekaranalo bhagamga, deenilo konni praantaalu kottagaa erpadina kakinada jilla, konaseema jilla, alluri sitaramaraju jillaalalo cherchagaa, gatamlo paschima godavari jilla loni konni praantaalanu ee jillaalo kaliparu. godavari teeramlo palu aalayaalu, dhavaleshwaram anakatta,dhavaleshwaram loni catan pradarsanasaala, , kadiyam loni poolathotalu jillaalo pramukha paryaataka praantaalu. ummadi thoorpu godavari jilla paryaataka praantaalaina paapi kondalu modalagu praantaala vihaarayaatralaku jilla rajadhani rajamandri oka mukhya kendram.
thoorpu godavari jilla
rajamandri daggara godavari railu vantenalu (edama-vaaduka tolaginadi , kudi - vaadukaloonunnadi)
desham
bhaarata desham
rashtram
andhrapradesh
praantam
kosta
pradhaana kaaryaalayam
rajamahendravaram
vistiirnam
[1]
• mottam
2,561 ki.mee2 (989 cha. mai)
janabha vivaraalu
(2011)[1]
• mottam
18,32,300
• saandrata
720/ki.mee2 (1,900/cha. mai.)
bhashalu
• adhikara
telugu
kaalamaanam
UTC+5:30 (IST)
praantiiya fon kod
+91 0 ( )
jaalasthali
https://eastgodavari.nic.in/te/
vishayaalu
1 jilla charitra
1.1 1947 - 2014
1.2 2014 - 2022
1.3 2022 jillala punarvyavastheekarana
2 bhougolika swaroopam
2.1 vaataavaranam
3 janaganana vivaraalu
4 palana vvavasdha
4.1 revenue divijanlu
4.2 mandalaalu
4.2.1 rajamandri revenue divijanu
4.2.2 kovvuru revenue divijanu
5 nagaraalu, pattanaalu
6 graamaalu
7 rajakeeya vibhaagaalu
7.1 saasanasabha niyojakavargaalu
8 rawana vyavastha
9 vidya soukaryaalu
9.1 si.ti.ar.ai
10 aardhika sthiti gatulu
10.1 parisramalu
11 samskruti
11.1 sankraanti utsavaalu
12 paryaataka aakarshanalu
13 pramukha vyaktulu
14 ivi kuudaa chudandi
15 moolaalu
16 bayati linkulu
jilla charitrasavarinchu
pradhaana vyaasam: ummadi thoorpu godavari jilla charitra
paapikondalu
godavari railu vantena
ummadi thoorpu godavari jilla charitra aanavaallu saa.sha.350 nundi labhistunnaayi. toligaa, mouryulu, nandulu paripaalinchagaa, 5 vasataabdamlo vishnukundinulu paalinchaaru. 7 vasataabdamlo thoorpu chaalukyula paripaalanalo daaksharaamamlo bhimaramam aalaya nirmaanam jarigindi. aa taruvaata chalukya cholulu, velanati chodulu, kaakateeyalu, dhilli sultaanulu, vijayanagara rajulu, kalinga rajulu, reddi rajulu,gajapatulu, golkonda rajulu, nijam paalinchina pidapa britishu vaari paalanaloki vachindi.
ee jilla british adheenamloki vache mundu jamindaarula praamukhyata adhikamgaa undedi. rampa, thotapalli, jammichavadi, jaddangi, peddapuram, pitaapuram, kota, ramachandrapuram jamindaareelu konni mukhyamainavi.[2]
1852loo sar ardhar catan aadhvaryamlo dhavaleshwaram anakatta nirmaanam poortayindi. deenitho jillaalo vari, cheraku vistaaramgaa saagayindi. 20 samvatsaraalalo jilla janabha moodintalayyindi. visakha, ganja taditara praantaala prajalu valasa vachaaru.[3]
1947 - 2014savarinchu
1947 aagastu 15na swaatantryam vachina taruvaata madras presidency madrasu rashtranga avatarinchindi. ee jilla 1953loo telugu bhasha matlade jillaalatho erpadda kotta aandhra rashtramlo bhaagamaindi. aa taruvaata 1956 loo telamgaana praantamlo telugu matlade jillaalatho kalisi erpadina andhrapradesh rashtramlo bhaagamaindi. 2014 loo telamgaana vibhajana tarvaata, avashesha andhrapradesh loo konasagindi.
2001 janabha lekkala prakaaram mottam 59 mandalaalu unnaayi. jivo nambaru 31 dwara routhulapudi mandalam ane kotta mandalaanni 44 graamaalatoe erparachaaru. sankhavaram mandalam nundi 12 graamaalu, kotananduru mandalam nundi 31 graamaalu, tuni mandalam nundi oka graamaanni vidadeesi eekotta mandalaanni erparachaaru. deenitho mottam 60 mandalaalu ayyai.
2014 - 2022savarinchu
thoorpugodaavari revinue divijanlu (2022 epril 4 ku mundu)
telamgaanaa pratyeka rashtranga erpadina tarvaata polavaram praajektu nirmaanam nimittam khammam jillaaku chendina bhadrachalam (ramalayamunna bhadrachalam revenu graamam minaha), chinturu, vararamachandrapuram, koonavaram ane 4 mandalaalu ee jillaalo kalisinavi. modatlo ee 4 mumpu mandalaalanu rampachodavaram revenue divijanulo unchinappatikii, 2015loo etapaaka revenue divijanu erpatuchestunnappa anduloki marchabaddayi. andhrapradesh loo vileenam chesina bhadrachalam graameena mandalaanni nellipaka mandala kendramgaa chestu gatamlo prabhutvam nirnayinchindi. ayithe etapaakanu revenue division kendramgaane kaaka revenue mandalamgaa maarchabadatamtho, ika nellipaka mandalaaniki badulugaa etapaaka mandalamgaa gurtinchabadatam jarigindi.[4]
pai maarpula phalitamgaa ummadi thoorpugodaavari jillaalo edu revenue divijanlu, mandalaalu 64, mandala praja parishattulu 57, panchaayiteelu 1,012,munisipaalitiilu, kaarporeshanulu 9, pattanaalu 14, graamaalu 1379 vundevi. revenue divijanlu: 1.kakinada 2.peddapuram 3.amalapuram 4.rajamahendravaram 5.rampachodavaram 6. ramachandrapuram 7.etapaka.
2022 jillala punarvyavastheekaranavara
2022 jilla punarvyavastheekaranalo bhagamga, rajamandri lokasabha niyojakavarga paridhitho jillaparidhini savarinchutakoraku, dakshinamgaa vunna praantaalu kakinada jilla, konaseema jillaalalo, uttaramgaa vunna girijana praantaalanu alluri sitaramaraju jilla loo cherchagaa, ummadi paschima godavari jilla uttara bhaagamlo, godavariki nadiiteeraaniki paschimamgaa vunna konni praantaalanu ee jillaalo kaliparu. 2022 varaku kakinada jilla rajadhaniga vundagaa, savarinchina jillaaku rajamahendravaram rajadhani ayyindi.[1]
bhougolika swaroopamsavarinchu
2022loo jilla paridhi savarinchina taruvaata jilla vaisalyam 2,561 cha.ki.mee (989 cha. mai).[1]
thoorpu godavari jillaaku uttaraana eluru jilla, alluri sitaramaraju jilla,, thoorpuna kakinada jilla, dakshinaana paschima godavari jilla, konaseema jilla, paschimaana eluru jilla,paschima godavari jillaalu sarihaddulugaa unnaayi. godavari, pampa, tandava, elerulu jillaalo pravahistunna pramukha nadulu.
vaataavaranamsavarinchu
ummadi jillaalo eesaanya ruthupavanaalu, nairutii ruthupanala kaaranamgaa joon nundi aktobaru varaku varshaalu kurustuntaayi. ee jilla paschima konda praantaalalo sumaru 140 centimeterlu, uttara kosta praantamlo sarasari varshapaatam 100 centimeterlu untundi. edaadi podugunaa vaataavaranam saadhaaranamgaa untundi. eprille nundi joony varaku maatram ushnogratalu 48 degreela sentigredu varaku perugutaayi. jilla loni saadhaarana varshapaatam - 1280.0 mi mee. sagaaniki paiga varshapaatam nairuti ruthupanala valana kalagagaa migilinadi eesaanya ruthupanala valana kalugutundi.
janaganana vivaraalusavarinchu
2011 janaabhaaganaankaalanu anusarinchi ummadi thoorpu godavari jilla janasankhya 5,151,549. idhi samyukta arab emiratenuku janasankhyaku samanam leka kolarado rashtra janabhaku samanam. bhaaratadesamlo janasankhyalo jilla 19va sthaanamlo undi. alaage avibhakta andhrapradesh rashtramlo rendava sthaanamlo undi. jilla janasaandrata 1 kilometeruku 477. 2001-2011 madhya janasaandrata perugudala 5.1u. 2001-2011 kaalamlo aksharaasyata 65.48u nundi 71.35u niki perigindi, stree:purushula nishpatti 993 nundi 1005 ku perigindi, 6 samvatsaraala kante chinna pillala sankhya 12.5u nundi 9.56u ku taggindi. aaru samvatsaraalakante chinnapillala linga nishpatti 978 nundi 969 ki taggindi.[2]
2022 loo jilla paridhi savarinchina taruvaata, 2011 janaganana prakaaram janabha 18.323lakshalu.[1]
palana vvavasdhasavarinchu
revenue divijanlusavarinchu
2022 epril 4 taruvaata jilla loo rajamandri, kovvuru revenue divijanlunnayi.
mandalaalusavarinchu
thoorpu godavari jilla mandalaala patam (Overpass-turbo)
rajamandri revenue divijanusavarinchu
anaparti
kadiyam
korukonda
gokavaram
bikkavolu
rajamandri graameena
rajamandri pattana
rajanagaram
rangampeta
seetaanagaram
kovvuru revenue divijanusavarinchu
undrajavaram
kovvuru
gopalapuram
chaagallu
tallapudi
devarapalli
nallajarla
nidadavolu
peravali
nagaraalu, pattanaalusavarinchu
nagaram: rajamandri
pattanaalu:
kovvuru
nidadavolu
graamaalusavarinchu
19 mandalaala paridhilo 271 gramalunnayi.[5]
rajakeeya vibhaagaalusavarinchu
jilla paridhilo rajamandri lokasabha niyojakavargam vunnadi.
saasanasabha niyojakavargaalusavarincha
anaparti: idhi thoorpu godavari jilla, kakinada jillaalalo vistarinchivundi.
kovvuru
gopalapuram (SC): idhi thoorpu godavari jilla, eluru jillaalalo vistarinchivundi.
nidadavolu
rajamandri graameena
rajamandri city
rajanagaram
rawana vyavasthasavarinchu
chennai, kolnata lanu kalipe jaateeya rahadari 16, railve lainulu jilla gunda potunnayi. rajamandri - kovvuurunu anusandhaanistuu podavaina rahadari, railu vantena unnadi. jilla kendraaniki 15 ki.mee.la dooramlo madhurapudi vadda rajamandri vimaanaasrayam vundi.
vidya soukaryaalusavarinchu
jilla rajadhani rajamandrilo kandukuri veeresalingam bhaarata swaatantryam raaka munde streelaku pratyeka kalaasaalalu praarambhinchaadu.
potti sriraamulu telugu vishwavidyaalayam: deeni saakha rajamandrilo vundi. 1989 samvatsaramlo koochipudiloni siddhendra kalakshetram indulo vileenam cheyabadindi.
aadikavi nannaya vishwavidyaalayam: deenini 2006loo andhrapradesh prabhutvam erpaatu chesindi.
kandukuri veeresha lingam vidyaasamsthalu -srimati kandukuri rajyalakshmi mahila joonier, digri, pi.ji kalasala, yas.kee.vi.ti unnata aangla bodhana paatasaala,yas.kee.vi.ti unnata telugu bodhana paatasaala, yas.kee.vi.ti joonier kalasala,yas.kee.vi.ti digri & pi.ji kalasala
prabhutva kalasala (rajamahendravaram): ee kalasala 1857loo sthaapinchabadindi. deeniki modati prinsipal gaa "metkaf" ane aangleyudu panichesaadu. eeyana peruthone vidyaarthula vasati gruham (metkaf hastla) ippatikee nadustunnadi. adivi bapiraju ikkada chaduvukunnadu. sarvepalli radhakrishnan ikkada ee kalaasaalalo mukhyaadhyaapakulugaa panichesaadu.
gautamee grandhaalayam: gautamee grandhaalayam anabadedi vasuraya grandhraalayam, ratnakavi grandhaalayaala samudayam. vasuraya grandhraalayam vasudeva subbarayadu chetha, ratnakavi grandhraalayam kokkonda venkataratnam chetha sthaapinchabaddaayi. gautamee grandhaalayam paeru 1898loo ivvabadindi, 1920 samvatsaramlo paeru rijishtaru cheyabadindi.
si.ti.ar.aisavarinchu
central tobaco reaserch insitute (CTRI): ikkada pogaaku, itara anni rakamula mokkalaku sambandhinchina prayogamulu jaruputaaru. deenini 1947loo sthaapinchaaru. pogaaku saagu vidhaanamu mottamodata 1605 va samvatsaramulo porchugeesu desamunundi mana deshaniki vyaapinchindi.
aardhika sthiti gtulusuvarinchu
godavari deltalo adhikabhaagam ummadi thoorpu godavari jillaalone unnanduna vyavasaayam, neetisambandhita vruttulu (akwa kalchar) jilla prajalaku pradhaana vruttulugaa unnaayi. iteevala jaripina parisodhanala moolamgaa sahajavaayuvu niluvalu bayatapadadam valana ee pradesam paarisraamikamgaa kuudaa abhivruddhi chendutundi. jillaalo rendu eruvula karmagaralu, sahaja vaayuvuto tayaarayye vidyut vutpatti kendraalu, chamuru suddhi karmagaralunnayi. prastutam idhi desamlo athi pedda chamuru, sahajavayu utpatti kendramgaa undi.
parisramalusavarinchu
paeru pondina parisramalalo konni:
kaagitam parisramalu: e.pi.paper mills, costal paper mills, kadiyam peparu millu
vidyuttu tayaarii: sahajavaayuvu aadhaarita vidyut kendram, vijjeshwaram
mandula parisramalu
aarogyam koraku adanapu poshakaala tayaarii : haricls factory
poola marcate, mokkala narsareelu - kadiyam
seramics tiles
samskrutisavarinchu
sankraanti utsavaalusavarinchu
pradhaana vyaasam: godavari jillaallo sankraanti utsavaalu
sankraanti panduganu mukhyamgaa moodu rojulu paatu jarupukuntaaru. bhogi, sankraanti, kanuma panduganu oka vedukagaa jarupukuntaaru. jillaalo kotta allullaku, bandhuvulaku chakkani maryaadalu chese sampradaayam ikkada untundi. gangireddula vinyaasaalu, haridasula kolahalam sampradaaya vastraalatoe nrutyaalatoe palleseemalu sandadigaa untaayi.
paryaataka aakarshanalusavarinchu
dhavaleshwaram byareji
kadiyam poolathotalu
dhavaleshwaram anakatta
catan pradarsanasaala, dhavaleshwaram
poolathotalu, kadiyam
godavari teeramlo aalayaalu
sivaalayam, pattiseema
mahaa nandeshwaraalayam, ramayyapeta, pattiseema : pattiseemaku 3 ki.mee. dooramulo unnadi.
markandeya devalayamu, rajamandri : puraatana sivaalayam.
pramukha vyaktulusavarinchu
kandukuri veeresalingam pantulu, kavi
ganti mohanachandra baalayogi, toli dalita lokesabha speaker.
raviteja, cinee natudu
ali, cinee natudu
devisriprasad, sangeeta kaarudu
ivi kuudaa chudandisavarinchu
ummadi thoorpu godavari jilla punhyakshetraala jabita
ummadi thoorpu godavari jilla charitra
moolaalusavarinchu
u 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "AP: kotta jillala swaroopamide.. pedda jilla edante?". Sakshi. 2022-04-03. Retrieved 2022-04-03.
u 2.0 2.1 SERIES-29 PART XII-A Census of India 2011, EAST GODAVARI DISTRICT, DISTRICT CENSUS HANDBOOK VILLAGE AND TOWN DIRECTORY. Director of Census operations, Andhra Pradesh. 2014. pp. 20–24.
u "thoorpu godavari jilla charitra". eenaadu. Archived from the original on 2012-06-21.
u "division kendramgaa etapaaka". web.archive.org. 2016-06-27. Archived from the original on 2016-06-27. Retrieved 2019-12-27. {{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)