ప్రపంచీకరణ - భాషా సంస్కృతుల పై ప్రభావం
ప్రపంచీకరణ ప్రారంభమై మూడు దశాబ్దాలు గడిచాయి. పెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని ప్రపంచ వ్యాప్తంగా విస్తరించేందుకు మొదలైన సరళీకరణ, ప్రవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ 90వ దశకంలో ప్రారంభమైనప్పుడు చాలామంది మేధావులు దీనిని వ్యతిరేకించారు. అప్పట్లో సాహిత్యకారులకు దీని పర్యవసానాల పట్ల స్పష్టమైన అవగాహన ఏర్పడలేదు.
ప్రపంచీకరణ అన్ని రంగాల్లోకి చొచ్చుకుని వచ్చిందిప్పుడు ఆక్టోపస్‌లా. అదొక మట్టికాళ్ళ మహారాక్షసి. నోరులేని పులి. అయితే అది అనేక సవాళ్ళతోపాటు అనేక అవకాశాలనూ తీసుకొచ్చింది. ప్రపంచంలోని మారుమూల వున్న సంస్కృతి, భావాలను విశ్వవ్యాప్తం చేయగలిగింది. అన్ని దేశాల భాషా సంస్కృతులను మిళితం చేస్తోంది. ప్రపంచీకరణ, ప్రపంచంలో లభించే ఉద్యోగావకాశాలను అన్ని దేశాల వారికి అవకాశాలను కల్పించింది. భారతదేశానికి చెందిన చాలామంది నేడు వివిధ దేశాలలో పనిచేస్తున్నారు. ప్రపంచీకరణకు సాధనంగా అంతర్జాలం (ఇంటర్నెట్‌), సోషల్‌ మీడియా, సమాచార సాంకేతిక రంగాలు పనిచేస్తున్నాయి.
గతంలో పెట్టుబడి, వస్తు వినిమయం పరిమితులకు లోబడి వుండేది. ప్రపంచీకరణ వాటి హద్దులను చెరిపేసి అన్ని దేశాలకు విస్తరించడానికి మార్గం ఏర్పరిచింది. దీనినే స్వేచ్చా వాణిజ్యం అన్నారు. దాంతో పెట్టుబడుల తరలింపు ఫైనాన్స్‌ పెట్టుబడి రూపంలో సంపన్న దేశాల నుంచి అభివృద్ధి చెందుతున్న పేద దేశాల్లోకి వెల్లువలా ప్రవేశించింది. ఇది అన్ని దేశాల రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక భావాలను మార్చివేసింది. గతంలో వున్న సోషలిస్టు భావాలను, సంస్కృతి పరంగా వున్న వైవిధ్యాన్ని కకావికలం చేసింది.
అన్ని దేశాల్లోకి సులభంగా స్వేచ్ఛా మార్కెట్‌ విధానాన్ని విస్తరించడానికి చట్టాలను సరళీకరించి సవరించేటట్లు చేయించడం, అందుకు అడ్డంకిగా వున్న ఆయాదేశాల భాషా సంస్కృతులను రకరకాలుగా ధ్వంసం చేయడం మొదలు చేపట్టాయి సంపన్న దేశాలు.ప్రజల్లో ఎన్నో ఏళ్ళ నుంచీ వేళ్ళూనుకున్న భావాలను మార్చడానికి, సాంస్కృతిక భావాల్లో మార్పు తేవడానికి కార్పొరేట్‌ సంస్కృతిని పెంచడానికి అనేకమార్గాలు అన్వేషించారు వారు.
మెల్లమెల్లగా ప్రపంచీకరణను అర్థం చేసుకున్న సాహిత్యకారులు దీన్ని పడమటి గాలిగా వర్ణించారు. ఈ పడమటి గాలి పర్యావరణాన్ని, భ్రష్టుపట్టించింది. గాలి, నీరు, నేల కాలుషాన్ని పెంచింది. సైబర్‌ నేరాలు పెంచింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న సైన్సును ఉపయోగించుకుని దారుణ ఫలితాలను అది మోసుకొచ్చింది. వర్తకంలో, వ్యాపారాల్లో, మనిషి జీవన గమనంలో, ప్రతి అడుగులో పడమటిగాలి ప్రవేశించి అందరిని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది. అర్థం కాని అయోమయ జీవితాన్ని అది అందించింది. స్వైన్‌ఫ్లూ, డెంగ్యూ, కోవిడ్‌ లాంటి వ్యాధుల్నీ ప్రపంచవ్యాప్తం చేసింది. ఎక్కడో ఎవరికో జలుబుచేస్తే అది అందరికీ అంటుకునే విధంగా ఈ గాలి వీస్తోంది. కోవిడ్‌ 19 అలాంటిదే. స్ట్రెయిన్‌ కరోనా అలాంటిదే. స్వైన్‌ఫ్లూ అలాంటిదే.
భిన్నమైన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు, విభిన్నతతో, వైవిధ్యంతో ఉన్న ప్రజల భాషలు, భావాలు భారతీయ సంస్కృతిలో కలిసిపోయాయి. విడివిడిగా వున్నా అవి ఏకత్వాన్ని సంతరించుకున్నాయి. భారతీయ ప్రజాస్వామిక గుణం విశిష్టమైనది. పరమత సహనం కలిగి వుండటం ఇక్కడి ప్రజల విశిష్ట లక్షణం. పాటలు, సంగీతం, భిన్నమైన శిల్పం జానపదం భారతీయ సంస్కృతిలో అంతర్లీనంగా వున్నాయి. అదేసమయంలో ఈ సంస్కృతి సంప్రదాయాలు ఆధిపత్య వర్గాల చేతిలో బలంగా ఉండి ఇతర వర్గాలను తమ గుప్పిట్లో ఉంచుకోవడానికి తోడ్పడ్డాయన్న విషయం మనం మరువరాదు.
ప్రపంచీకరణ గాలుల ప్రభావం వీటన్నింటిపై పడింది. ఇంకో మాట చెప్పాలంటే పాశ్చాత్య సంస్కృతి భారతీయుల సంస్కృతిలో పెనుమార్పులు తెచ్చింది. పీఠాలను ధ్వంసం చేసింది.దీంతో భారతీయ సమాజం అనేక కుదుపులకు లోనయ్యింది.
పెట్టుబడీదారీ వ్యవస్థ కు ఊతమిచ్చే కుటుంబ వ్యవస్థ భారతీయ సమాజంలో కి ప్రవేశించింది. ఉమ్మడి కుటుంబాలు విచ్ఛిన్నమై చిన్న చిన్న కుటుంబాలుగా విడిపోయాయి. దానితో పేద, ధనిక కుటుంబాలన్న తారతమ్యం లేకుండా అంబానీ, టాటాల కుటుంబాల నుంచి గ్రామసీమల్లోని కుటుంబాల వరకూ ఈ విచ్ఛిన్నత పెరిగిపోయింది. పర్యవసానంగా గతంలో లేని అపార్ట్‌మెంట్‌ సంస్కృతి పెరిగింది. పల్లెల్లో తల్లిదండ్రులు, పట్టణాలలో వారి పిల్లలు నివసించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. చిన్న పిల్లలకు అవ్వ, తాతలు అప్పుడప్పుడు వచ్చే అతిథులయ్యారు. వృద్ధాశ్రమాలు పెరిగిపోయాయి. కొన్ని నగరాలలో తల్లిదండ్రులు ఒంటరిగా ఉంటే పిల్లలు విదేశాల్లో జీవిస్తున్న పరిస్థితి వచ్చింది.మనిషి సమాజంలో ఒంటరైన పరిస్థితి ప్రపంచీకరణ కల్పించింది. కొన్ని కుటుంబాలలో తల్లి ఒకచోట, తండ్రి మరో చోట కొడుకు ఇంకోచోట, కూతురు వాళ్ళకు దూరంగా ఇంకోచోట ఉన్న పరిస్థితి కూడా ఏర్పడింది. పిల్లలు తల్లితండ్రులను భారంగా పరిగణించే పరిస్థితి వచ్చింది. కుటుంబ సంబంధాలలో సహజంగా ఉండాల్సిన ప్రేమ సంబంధాలు పోయి డబ్బు సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆస్తులకోసం తల్లితండ్రులను హింసించే కూతుళ్లు,కుమారులు తయారయ్యారు. అన్నదమ్ముల తగాదాలు చంపుకునేంత విపరీతంగా పెరిగాయి.
భారతీయ వివాహ వ్యవస్థ పెనుమార్పులకు లోనయ్యింది. వివాహ బంధం నూరేళ్ళ బంధంగా పరిగణించే పరిస్థితి పోయింది. ఈ రోజు పెళ్ళి, రేపు విడాకులు అనే పరిస్థితి పెరిగింది. వివాహ బంధంలో స్త్రీ, పురుషుల మధ్య సహజంగా వుండాల్సిన, ఇచ్చి పుచ్చుకోవడాలు మాయమయ్యాయి. వ్యక్తి ప్రాధాన్యత, కోపతాపాల స్థానంలో వారి వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలు, పెరిగాయి.స్వంత ఆసక్తులు వదులుకోకుండా కేవలం వృత్తిపర సంబంధాలుగా పరిణమించాయి. ఒక రకంగా బంధం పేరుతో స్త్రీల అణచివేత కు కొంతమేరకు ఎదురు దెబ్బ తగిలింది.
కుటుంబం ఒక వ్యవస్థ. ఆ వ్యవస్థ విచ్ఛిన్నమైపోయింది. న్యూక్లియర్‌ కుటుంబం స్థానంలో వ్యష్టి కుటుంబాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఒంటరి మహిళలు, ఒంటరి పురుషులు ఎక్కువైపోయారు. సోలో బతుకే సో బెటరూ అనే నానుడి కూడా ఏర్పడింది.
భారతదేశ సంస్కృతికి ఏమాత్రం సరిపడని కొత్తరకం వైవాహిక సంబంధాలు పెరిగాయి. ఇది పతనమవుతున్న సామాజిక విలువల ను ప్రతిబింబిస్తోందిి. వయసు తారతమ్యాలు లేకుండా, వావివరుసలు లేకుండా లైంగిక సంబంధాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఎలాంటి వివాహ బంధం లేకుండా కలిసుండే పద్ధతి వచ్చింది. వివిధ మీడియాల ద్వారా మనుషుల మెదళ్ళలో పర్వర్షెన్‌ ఏర్పడి బలాత్కారాలు, చిన్నా తేడా లేకుండా లైంగిక దాడులు పెరిగాయి.
అతిథి దేవోభవ అనేవారు పూర్వులు. అతిథులు వస్తే వాళ్ళు పోకుండా చెప్పులు కూడా దాచేవారు. ఇప్పుడు అతిథులు ఎప్పుడెప్పుడు వెళ్ళిపోతారా అని ఎదురు చూస్తున్నారు. ఇతరులతో సంబంధాలు వారి హోదాను బట్టి, ఆర్థిక స్థోమతను బట్టి ఉంటుంది. పెద్దలంటే గౌరవం పోయింది. నేటి యువతరంలో ప్రేమికుల రోజు జరపడంలో ఉన్న ఉత్సాహం, హోలీ, ,ఉగాదులు జరపడంలో లేదు.
భారతదేశంలో భిన్న సంస్కృతులున్నాయి. వారి భాషలు, వేషధారణ వేరు వేరుగా ఉంటాయి. గిరిజనుల వేషభాషలు వేరు. గడచిన 30 ఏళ్ళలో వారి వేషభాషల్లో చాలా మార్పులొచ్చాయి. బంజారాల ప్రత్యేక వేషధారణ మారింది. ఆహారపు అలవాట్లు మారాయి. స్వంతమంటూ ఏమీలేని ఒకానొక పరిస్థితి ఏర్పడింది. చిరుధాన్యాల స్థానంలో వరి అన్నం వచ్చి చేరింది. ఏ రాష్ట్రం వెళ్ళినా ఒకే ఆహారం దొరుకుతుంది. ఆయా ప్రదేశాల విభిన్న ఆహారపు అలవాట్లు మాయమయ్యాయి.
వస్త్రధారణల్లో అనేక మార్పులు వచ్చాయి. మహిళలు జీన్స్‌ ప్యాంట్లు వేసుకుంటున్నారు. సహజంగా వేసుకునే లంగా ఓణీల స్థానంలో పంజాబీ డ్రెస్సు వచ్చింది. పైట దాదాపు కనుమరుగవుతోంది. పురుషులు షార్ట్స్‌ ధరిస్తున్నారు. ధనికులు కోట్లు ధరిస్తున్నారు. ఆఖరకు దేశ ప్రధాని కూడా అదే ధరించే పరిస్థితి నెలకొంది. గిరిజనులు, యానాదులు, ఎరుకలు తమ స్వంత అస్తిత్వ వేషభాషలను వదిలి నేటి నాగరిక ప్రపంచంలోని దుస్తులనే ధరిస్తున్నారు. పంచెలు, చీరల తయారీలో పెనుమార్పులు వచ్చాయి. ఇది ఒక రకంగా ఏక సంస్కృతి నుంచి పెంచి పోషిస్తోంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంగ్లీషు ఆధిపత్యంలో వుంది. ఆంగ్లభాష రాకపోతే మనిషి మనుగడ లేదన్న భావనను పెంపొందించారు. దీనికోసం పాఠశాలల అభివృద్ధికోసం, అందరినీ అక్షరాస్యులను చేయడంకోసం అనేక నిధులు ఇచ్చారు. ఈ భూమిక సంపన్న దేశాల మార్కెట్‌ విస్తరణకు ఉపయోగపడింది. దాంతో ఇంగ్లీషు, స్పానిష్‌, జర్మన్‌ భాషల వంటి విదేశీ భాషల ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. ఇంగ్లీషు భాష ప్రధానమై ఆఖరుకు తెలుగు మాధ్యమాన్ని కూడా పాఠశాల స్థాయిలోనే వద్దనే పరిస్థితి వచ్చింది. సాహిత్యకారుల్లో కొద్ది మంది మాత్రమే తెలుగు భాష కావాలని కోరుతున్న దుస్థితి నెలకొంది. ఇంగ్లీషు నేర్చుకుంటేనే విదేశాలకు వెళ్ళేదానికి వీలవుతుందని, సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఉద్యోగాలు లభిస్తాయన్న అభిప్రాయం సర్వత్రా వ్యాపించింది. ఇప్పుడు దేశంలో కనుమరు గవుతున్న మాతృభాషల్లోకి మెల్లగా తెలుగు కూడా చేరే పరిస్థితి దాపురించే పరిస్థితి నెలకొంది.
ఆంగ్ల భాష ప్రాధాన్యతతో కొర్పొరేట్‌ పాఠశాలల్లో విద్యార్థులు రెయిన్‌ రెయిన్‌ గో అవే అనే పాట పాడుకుంటున్నారు. వానల్లు కురవాలి వరిచేలు పండాలి మాయిల్లు కళకళలాడాలి' పాటలు కరువవుతున్నాయి.
గతంలో సామ్రాజ్యవాదమంటే ఒక దేశం మరో దేశాన్ని బలవంతంగా ఆక్రమించడంగా ఉండేది. ఇప్పుడు ప్రపంచీకరణ ప్రారంభమయ్యాక సామ్రాజ్యవాద రూపం మారింది. అది ఆయాదేశాల ఒప్పుదల మేరకు ఆ దేశంపై ఆధిపత్యం వహించడంగా మారింది. తుపాకీ మనిషిని భయపెట్టి శరీరాన్ని వశం చేసుకుంటుంది. భాషతో వశపరుచుకుంటే మనిషి తన అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి మనసునే అప్పగిస్తాడు. అదే ఇప్పుడు జరుగుతోంది.
మన దేశం ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఆధారిత దేశం. వ్యవసాయం ఒక జీవన విధానం. పల్లె సీమలు వ్యవసాయానికి జీవగర్రలు. ప్రపంచీకరణలో వ్యవసాయానికి సాయం దూరమైంది. యువత రైతుగా ఉండడటం నామోషీగా మారింది. వ్యవసాయం దండగ మారిగా మారిపోయింది. రైతుల ఆత్మహత్యలు పెరిగాయి. జైకిసాన్‌, జైజవాన్‌ అన్నవి కేవలం నినాదాలుగా మారాయి.
ఉద్యోగాల కల్పనంతా పెద్ద పెద్ద బహుళజాతి కంపెనీలు చేస్తున్నాయి. వాటిల్లో ఉద్యోగులుగా చేరన యువత ఇతర దేశాల ప్రగతికి తోడ్పడుతోంది. మెల్లగా మనదేశం ఆర్థిక పరాధీనతలోకి వెళ్లిపోతోంది.
మార్కెట్‌ విస్తరణకు ఆటంకంగా వున్న సంస్కృతి, సంప్రదాయాలపై దాడి మొదలైంది. దీనికోసం సినిమాలను, ఇంటర్నెట్‌ను, టి.వి.ని, సోషల్‌ మీడియాను విరివిగా ఉపయోగించు కున్నాయి. ఇవి ప్రజల మెదళ్ళ, ఆలోచనలను మసకబార్చి పాశ్చాత్య సంస్కృతిని విస్తరింపజేసుకున్నాయి. దాని పర్యవసానమే నేడు సమాజంలో జరుగుతున్న అనేక మానవ సంబంధాల విచ్ఛిన్నత. సంస్కృతే సామ్రాజ్యవాదంగా మారిపోయిన పరిస్థితి నేడుంది. ఈ రకంగా ప్రజలను మానసికంగా తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాయి. పర్యవసానంగా సాహిత్యం అప్రధాన అంశంగా మారింది. చాలామంది కవులు, రచయితలు ముందుకు వస్తున్నా సాహిత్యం చదివే వారు తక్కువైపోతున్నారు. పుస్తకాల అమ్మకాలు తగ్గిపోవడమే దీనికి సాక్ష్యం. పుస్తకాలు గ్రంథాలయాల్లోకి పోవడం అంటే స్మశానానికి పోవడమన్న అభిప్రాయం రచయితల్లో నెలకొంది. దానికితోడు ప్రభుత్వాలు సాహిత్యానికి ఎలాంటి తోడ్పాటు ఇవ్వకపోవడం కూడా ఒక కారణం. ఇప్పుడు సాహిత్య సంఘాలే సాహిత్యాన్ని ఒక ఉద్యమం గా ముందుకు తీసుకెళుతున్నాయి.
ఇరవైయ్యోవ దశకం వరకు వ్యక్తిత్వ వికాస గ్రంథాలు విరివిగా వచ్చాయి. అవికూడా మెల్లగా తగ్గుముఖం పట్టాయి. సాహిత్యంతో పాటు పల్లెపదాలు, జానపదగేయాలు, హరికథ, తోలుబొమ్మలాట, బుర్రకథ, ఒగ్గుకథ, పగటివేషగాళ్లు, నాటకాలు, జానపద బృంద గీతాలు, లంబాడీ నృత్యాలు మెల్లగా కనుమరుగయ్యే దశలో వున్నాయి. వాటి అస్తిత్వం ప్రశ్నార్థకంగా ఉంది. కరోనా కాలంలో సినిమాలు కూడా మందగించాయి. యూట్యూబ్‌ ఛానెల్లో ఓటిటి లో సినిమాలు వస్తున్న పరిస్థితి ఉంది. టి.వి.లు, సోషల్‌ మీడియా విస్తరణతో కళారూపాలకు ఆదరణ తగ్గింది. వాటిని నేర్చుకునే వారే కరువయ్యారు. నేడు డిస్కోతెక్‌లు, పబ్‌లు, జాజ్‌, రాక్‌ వంటి సరికొత్త పాశ్చాత్య సంగీతం, కళాశాలల్లో విద్యార్థుల విచిత్ర నృత్య ప్రదర్శనలు ఇవన్నీ దేశవాళీ సంస్కృతిని ధ్వంసం చేస్తున్నాయి.
అందాల పోటీలు నిర్వహించి అందం పట్ల భ్రమలు పెంచి అందానికి ఉపయోగించే ఉత్పత్తుల మార్కెట్‌ను విస్తరింపజేసుకొన్నారు. అందానికి ప్రాముఖ్యత నిచ్చేలా చేసింది ప్రచారం. సినిమాలలో, టి.వి.ధారావాహికల్లో కాస్ట్యూమ్స్‌, విపరీత అలంకరణ చూపెట్టి ప్రజల మనసుల్లో అందంగా వుండాలంటే ఆ విధంగా ఉండాలేమోనన్న భ్రమలు కల్పించారు.
జనవరి ఫస్ట్, వాలంటైన్స్‌ డే, ఫ్రెండ్‌షిప్‌ డే, మదర్స్‌డే లాంటి కొత్త పండుగలు ప్రచారం చేసి ఆయా దినాలకు సంబందించిన ఉత్పత్తులను తమ వ్యాపార విస్తరణకు ఉపయోగించు కున్నాయి. ఉగాది, హోలీ లాంటి పండుగల ప్రాముఖ్యత తగ్గిపోయింది. మల్లవిద్య, చెడుగుడు, కబాడ్డీ, కర్రసాము, చదరంగం, పులిమేక లాంటి గ్రామీణ క్రీడలన్నీ కనుమరుగ వుతున్నాయి.
నేడు ఖర్చుపెట్టు, నెమ్మదిగా దానిని కట్టు అని ప్రచారం చేశారు. ఎప్పుడో సుఖపడడం కాదు. ఇప్పుడే సుఖపడండి అన్నారు. ఇది వినియోగవస్తువుల మాయాజాలంలోకి లాగింది మనిషిని. మనిషి ఒక వస్తువుగా మారాడు.
తెల్లతోలు, విలాసంగా ఖర్చుపెట్టడమే జీవితంగా భ్రమించే ధోరణి ప్రబలింది. ధనమేరా అన్నిటికీ మూలం, ధనం మూలం మిదం జగత్‌ అన్న నానుడులు ముందునుంచి ఉన్నా, ధనమే లోకమన్న భావన నేడు ఊపందుకుంది. స్త్రీ పురుష సంబంధాలలో కుటుంబ సంబంధ బాంధవ్యాలలో, ప్రేమలకు ధనం ప్రధాన కారణంగా నిలుస్తోంది.
టి.వి., ఫ్రిజ్‌, ఎ.సి., కార్లు, బ్యాంకు బ్యాలెన్సు ఇవన్నీ హోదా చిహ్నాలు. ఇవి లేకుండా నీకు సమాజంలో గుర్తింపు , గౌరవం లేదు. మనిషిగా నీ శక్తి, కొనుగోలు శక్తి మాత్రమే. మనిషిగా నీ సంస్కృతి వస్తు సంస్కృతి మాత్రమే. అప్పుడే నీ విలువ, ప్రతిష్ట పెరుగుతాయి. వీటిని పలు ప్రచార మాద్యమాల ద్వారా ప్రచారం చేసింది. వీటన్నింటిని ప్రజల మెదళ్ళలోకి ఎక్కీఎక్కక ముందే ఐకియా, రిలయన్స్‌ మార్ట్‌, వాల్‌మార్ట్‌ లాంటి విదేశీ, స్వదేశీ మార్ట్‌లు ప్రవేశించి ప్రజల జేబులకు చిల్లులు పెడుతున్నాయి. ఇవన్నీ చిల్లర వ్యాపారస్థులను దెబ్బతీస్తున్నాయి.
మనిషికంటే నిర్జీవమైన డబ్బే ప్రధానమైన ఆర్థిక ప్రయోజనవాదం వల్ల సమాజంలో అమానవీకరణ (డీ హ్యూమనైజేషన్‌) జరుగుతోందని గుర్తించారు సామాజిక వేత్తలు. దీంతో ప్రేమ, శ్రమ మొదలైన ప్రాథమిక జీవన ప్రాతిపదికలుగా ఉన్న విలువలు కోల్పోతాయి. మనుషుల మధ్య మానవీయ సంబంధాలు వస్తు సంబంధాలుగా మారిపోతాయి. ఈ అమానవీకరణే నేడు సమాజంలో పరాయీకరణకు నేపథ్యం. సమూహంలో ఒంటరితనం, తన్ను తాను వంచించుకోవడం, అసంబద్ధత మొదలైనవి పరాయితనానికి అనేక ముఖాలు.
సోషలిజంపై వ్యతిరేక భావజాలాన్ని రచయితలు పోస్టుమోడ్రనిజం (ఆధునికానంతరవాదం) ముందుకు తీసుకొచ్చారు. ఇది అనేక అస్తిత్వవాద ఉద్యమాలకు ఊపిరిపోసింది. దీనిలక్ష్యం ప్రపంచీకరణ వ్యతిరేకులను విచ్ఛిన్నం చెయ్యడమే. ఇది ప్రపంచీకరణ ముందుకు వెళ్ళడానికి ఉపయోగపడింది. ఈ అస్తిత్వ ఉద్యమాలు ఈ విషయంలో విజయం సాధించాయి. దానికితోడు మతవాదులు, మనువాదులు చెపుతున్న ఒకేదేశం - ఒకే సంస్కృతి నినాదానికి ప్రపంచీకరణ రుద్దిన సాంస్కృతిక ఉగ్రవాదం తోడయ్యింది.
మనువాదులు అధికారంలోకి రావడానికి మత విద్వేషాలను రెచ్చగొట్టారు. అధికారంలోకి రాగానే ప్రపంచీకరణ విధానాలను అంతకంటె ఎక్కువగా ముందుకు తీసుకెళుతున్నారు. రాజ్యాంగాన్ని మార్చడానికి కూడా సిద్ధమయ్యారు. రాజ్యాంగం చెప్పే మౌలిక ప్రజాస్వామిక విలువలను ధ్వంసం చేస్తూ, మత విద్వేషాలను రెచ్చగొడుతూ, ప్రభుత్వరంగ సంస్థలను ధ్వంసం చేస్తూ, రైతుల పోరాటాలను, విభజన రాజాకీయాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడేవారిని అణచివేస్తూ, కార్మికుల వెతలను నిర్లక్ష్యం చేయడమే గాక, వారి కోసం చట్టాలను రద్దుచేస్తూ అమెరికా పాలకుల పాదాల దగ్గర నిలుచుని వారి కరుణా కటాక్షాల కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు.
అభివృద్ధి పేరుతో సమాజంలో పర్యావరణ విధ్వంసం జరుగుతోంది. ఖనిజ ఉత్పత్తులకోసం అడవులను ఆక్రమిస్తున్నారు. పరిశ్రమల పేరుతో యురేనియం వంటి కాలుష్య కారక, వ్యాధి కారక పరిశ్రమలను స్థాపిస్తున్నాయి. ఇదంతా అభివృద్ధి పేరుతోనే జరుగుతోంది. ఇది ప్రజల ఆరోగ్యంపై విపరీత ప్రభావం చూపుతోంది.
ప్రపంచీకరణకు వ్యతిరేకంగా గత 20 ఏళ్ళలో అనేక ఉద్యమాలు వచ్చాయి. 2000లో మాంట్రియల్‌లో, 2001లో జెనీవాలో ఉద్యమాలు వచ్చాయి. అమెరికాలో వాల్‌స్ట్రీట్‌ ఉద్యమం వచ్చింది. మరో ప్రపంచం సాధ్యమేనని ప్రపంచ సోషల్‌ ఫోరమ్‌, గ్రీన్‌పీస్‌ లాంటి సంస్థలు ఉద్యమాలు నడిపాయి. మనదేశంలో వందనాశివ, అరుంధతీ రాయ్ లాంటి రచయితలు ప్రపంచీకరణకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నారు. ప్రపంచీకరణలో భాగంగా ప్రభుత్వరంగ సంస్థలను ప్రవేటీకరించడం, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులకు బార్లా తెరుస్తూ దూకుడుగా ముందుకెళుతున్న నేటి ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా అనేక కార్మిక సంఘాలు పోరాటం చేస్తున్నాయి. ఇటీవల రైతు చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమిస్తుండటం మనం గమనించవచ్చు. ప్రపంచీకరణకు నేడు ప్రతిదేశంలో ఏదో రకమైన ప్రతిఘటన ఎదురవుతూనే వుంది.
prapancheekarana - bhasha samskrutula pai prabhaavam
prapancheekarana praarambhamai moodu dasaabdaalu gadichayi. pettubadidaarii vidhaanaanni prapancha vyaaptamgaa vistarinchenduku modalaina saralikarana, praveteekarana, prapancheekarana 90va dasakamlo praarambhamainappudu chaalaamandi medhaavulu deenini vyatirekinchaaru. appatlo saahityakaarulaku deeni paryavasanala patla spashtamaina avagaahana erpadaledu.
prapancheekarana anni rangaalloki chochukuni vachindippudu actopossla. adoka mattikaalla maharakshasi. noruleni puli. ayithe adhi aneka savallathopatu aneka avakaasaalanuu teesukochindi. prapanchamloni maarumuula vunna samskruti, bhaavaalanu vishwavyaaptam cheyagaligindi. anni deshaala bhasha samskrutulanu militam chestondi. prapancheekarana, prapanchamlo labhinche udyogaavakaasaalanu anni deshaala vaariki avakaasaalanu kalpinchindi. bhaaratadesaaniki chendina chaalaamandi nedu vividha deshaalalo panichestunnaaru. prapancheekaranaku saadhanamgaa antarjaalam (internetse), soshalni media, samachara saanketika rangaalu panichestunnaayi.
gatamlo pettubadi, vastu vinimayam parimitulaku lobadi vundedi. prapancheekarana vaati haddulanu cheripesi anni deshaalaku vistarinchadaaniki maargam erparichindi. deenine swechha vaanijyam annaru. daamto pettubadula taralimpu finanse pettubadi roopamlo sampanna deshaala nunchi abhivruddhi chendutunna pedha deshaalloki velluvala pravesinchindi. idhi anni deshaala rajakeeya, aardhika, saamaajika, saamskrutika bhaavaalanu maarchivesindi. gatamlo vunna soshalistu bhaavaalanu, samskruti paramgaa vunna vaividhyaanni kakavikalam chesindi.
anni deshaalloki sulabhamgaa swechha marchete vidhaanaanni vistarinchadaaniki chattaalanu saralikarinchi savarinchetatlu cheyinchadam, anduku addankigaa vunna aayaadesaala bhasha samskrutulanu rakarakaalugaa dhwamsam cheyadam modalu chepattayi sampanna deshaalu.prajallo enno ella nunchi velluunukunna bhaavaalanu maarchadaaniki, saamskrutika bhaavaallo maarpu tevadaaniki carporate samskrutini penchadaaniki anekamaargaalu anveshinchaaru vaaru.
mellamellagaa prapancheekarananu artham chesukunna saahityakaarulu deenni padamati gaaligaa varninchaaru. ee padamati gaali paryaavaranaanni, bhrashtupattinchindi. gaali, neeru, neela kaalushaanni penchindi. saibery neraalu penchindi. abhivruddhi chendutunna sainsunu upayoginchukuni daaruna phalitaalanu adhi mosukochindi. vartakamlo, vyaapaaraallo, manishi jeevana gamanamlo, prati adugulo padamatigaali pravesinchi andarini ukkiribikkiri chestondi. artham kaani ayomaya jeevitaanni adhi andinchindi. swainfloo, dengue, kovide lanti vyaadhulnee prapanchavyaaptam chesindi. ekkado evariko jalubucheste adhi andarikee antukune vidhamgaa ee gaali veestondi. kovide 19 alantide. straini karona alantide. swainfloo alantide.
bhinnamaina samskrutii sampradaayaalu, vibhinnatatho, vaividhyamtho unna prajala bhashalu, bhaavaalu bhaarateeya samskrutilo kalisipoyayi. vidividigaa vunna avi ekatwanni santarinchukunnaayi. bhaarateeya prajaaswaamika gunam vishishtamainadi. paramata sahanam kaligi vundatam ikkadi prajala visishta lakshanam. paatalu, sangeetam, bhinnamaina shilpam jaanapadam bhaarateeya samskrutilo antarleenamgaa vunnayi. adesamayamlo ee samskruti sampradaayaalu aadhipatya vargala chetilo balangaa undi itara vargaalanu tama guppitlo unchukovadaaniki todpaddayanna vishayam manam maruvaraadu.
prapancheekarana gaalula prabhaavam veetannintipai padindi. inko maata cheppalante paaschaatya samskruti bhaaratheeyula samskrutilo penumaarpulu tecchindi. peethaalanu dhwamsam chesindi.deentho bhaarateeya samajam aneka kudupulaku lonayyindi.
pettubadiidaarii vyavastha ku ootamichhe kutumba vyavastha bhaarateeya samaajamlo ki pravesinchindi. ummadi kutumbaalu vichchinnamai chinna chinna kutumbaalugaa vidipoyayi. daanitho pedha, dhanika kutumbalanna taaratamyam lekunda ambani, tatala kutumbala nunchi gramaseemalloni kutumbala varakuu ee vichchinnata perigipoyindi. paryavasaanamgaa gatamlo laeni apartementi samskruti perigindi. pallello tallidandrulu, pattanaalalo vaari pillalu nivasinche paristhiti erpadindi. chinna pillalaku avva, taatalu appudappudu vache atithulayyaaru. vruddhaashramaalu perigipoyayi. konni nagaraalalo tallidandrulu ontarigaa unte pillalu videsaallo jeevistunna paristhiti vachindi.manishi samaajamlo ontaraina paristhiti prapancheekarana kalpinchindi. konni kutumbaalalo talli okachota, tandri maro chota koduku inkochota, koothuru vaallaku dooramgaa inkochota unna paristhiti kuudaa erpadindi. pillalu tallitandrulanu bhaaramgaa pariganinche paristhiti vachindi. kutumba sambandhaalalo sahajamgaa undaalsina prema sambandhaalu poyi dabbu sambandhaalu erpaddai. aastulakosam tallitandrulanu himsinche koothullu,kumaarulu tayaarayyaaru. annadammula tagaadaalu champukunenta vipareetamgaa perigaayi.
bhaarateeya vivaha vyavastha penumaarpulaku lonayyindi. vivaha bandham noorella bandhamgaa pariganinche paristhiti poyindi. ee roju pelli, repu vidaakulu ane paristhiti perigindi. vivaha bandhamlo stree, purushula madhya sahajamgaa vundaalsina, ichi puchukovadaalu mayamayyayayi. vyakti praadhaanyata, kopatapala sthaanamlo vaari vyaktigata prayojanaalu, perigaayi.swanta aasaktulu vadulukokunda kevalam vruttipara sambandhaalugaa parinaminchaayi. oka rakamgaa bandham paerutho streela anachiveta ku kontameraku eduru debba tagilindi.
kutumbam oka vyavastha. aa vyavastha vichchinnamaipoyindi. neucliersi kutumbam sthaanamlo vyashti kutumbaalu erpadutunnayi. ontari mahilalu, ontari purushulu ekkuvaipoyaaru. solo batuke soo betaroo ane naanudi kuudaa erpadindi.
bharatadesa samskrutiki ematram saripadani kottarakam vaivaahika sambandhaalu perigaayi. idhi patanamavutunna saamaajika viluvala nu pratibimbistondi. vayasu taaratamyaalu lekunda, vaavivarusalu lekunda laingika sambandhaalu erpadutunnayi. elanti vivaha bandham lekunda kalisunde paddhati vachindi. vividha mediala dwara manushula medallalo parvarshenki erpadi balaatkaaraalu, chinna teda lekunda laingika daadulu perigaayi.
athithi devobhava anevaaru puurvulu. atithulu vaste vaallu pokunda cheppulu kuudaa daachevaaru. ippudu atithulu eppudeppudu vellipotara ani eduru chustunnaru. itarulatho sambandhaalu vaari hodanu batti, aardhika sthomatanu batti untundi. peddalante gowravam poyindi. neti yuvataramlo premikula roju jarapadamlo unna utsaaham, holy, ,ugaadulu jarapadamlo ledu.
bhaaratadesamlo bhinna samskrutulunnaayi. vaari bhashalu, veshadhaarana vaeru vaerugaa untaayi. girijanula veshabhaashalu vaeru. gadachina 30 ellalo vaari veshabhaashallo chala maarpulochaayi. banjarala pratyeka veshadhaarana maarindi. aahaarapu alavaatlu marai. swantamantuu emeeleni okanoka paristhiti erpadindi. chirudhaanyaala sthaanamlo vari annam vachi cherindi. e rashtram vellinaa oke aahaaram dorukutundi. aayaa pradesaala vibhinna aahaarapu alavaatlu mayamayyayayi.
vastradhaaranallo aneka maarpulu vachayi. mahilalu jeense pyaantlu vesukuntunnaru. sahajamgaa vesukune langaa oneela sthaanamlo panjabi dressu vachindi. paita daadaapu kanumarugavutondi. purushulu shartse dharistunnaru. dhanikulu kotlu dharistunnaru. aakharaku desha pradhaani kuudaa adhe dharinche paristhiti nelakondi. girijanulu, yaanaadulu, erukalu tama swanta astitva veshabhaashalanu vadili neti nagarika prapanchamloni dustulane dharistunnaru. panchelu, cheerala tayaareelo penumaarpulu vachayi. idhi oka rakamgaa eka samskruti nunchi penchi pooshistoondi.
prapanchavyaaptamgaa ingleeshu aadhipatyamlo vundi. aanglabhasha rakapothe manishi manugada ledanna bhavananu pempondinchaaru. deenikosam paatasaalala abhivruddhikosam, andarinee aksharaasyulanu cheyadamkosam aneka nidhulu icharu. ee bhoomika sampanna deshaala marchete vistaranaku upayogapadindi. daamto ingleeshu, spanishe, jarmanm bhashala vanti videshee bhashala praamukhyata perigindi. ingleeshu bhasha pradhaanamai aakharuku telugu maadhyamaanni kuudaa paatasaala sthaayiloonae vaddane paristhiti vachindi. saahityakaarullo koddi mandi matrame telugu bhasha kaavaalani korutunna dusthiti nelakondi. ingleeshu nerchukuntene videsaalaku velledaaniki veelavutundani, saffeyverky udyogaalu labhistayanna abhiprayam sarvatra vyaapinchindi. ippudu desamlo kanumaru gavutunna maatrubhaashalloki mellagaa telugu kuudaa chere paristhiti daapurinche paristhiti nelakondi.
aangla bhasha praadhaanyathatho korporate paatasaalallo vidyaarthulu raini raini goo ave ane paata paadukuntunnaaru. vaanallu kuravali varichelu pandaali maayillu kalakalalaadaali' paatalu karuvavutunnaayi.
gatamlo saamraajyavaadamante oka desham maro deshaanni balavantamgaa aakraminchadamgaa undedi. ippudu prapancheekarana praarambhamayyaaka saamraajyavaada roopam maarindi. adhi aayaadesaala oppudala meraku aa desampai aadhipatyam vahinchadamgaa maarindi. tupaki manishini bhayapetti sariiraanni vasham chesukuntundi. bhaashato vasaparuchukunte manishi tana astitvaanni kolpoi manasune appagistaadu. adhe ippudu jarugutondi.
mana desham pradhaanamgaa vyavasaaya aadhaarita desham. vyavasaayam oka jeevana vidhaanam. palle seemalu vyavasaayaaniki jeevagarralu. prapancheekaranalo vyavasaayaaniki saayam dooramaindi. yuvata raitugaa undadatam namoshiga maarindi. vyavasaayam dandaga maarigaa maaripoyindi. raitula aatmahatyalu perigaayi. jaikissem, jaijawanki annavi kevalam ninaadaalugaa marai.
udyogaala kalpananta pedda pedda bahulajaati companylu chestunnayi. vaatillo udyogulugaa cherana yuvata itara deshaala pragatiki todpadutondi. mellagaa manadesam aardhika paraadheenataloki vellipotondi.
marchete vistaranaku aatamkamgaa vunna samskruti, sampradaayaalapai daadi modalaindi. deenikosam cinimaalanu, internetenu, ti.vi.ni, soshalni meedianu virivigaa upayoginchu kunnai. ivi prajala medalla, aalochanalanu masakabarchi paaschaatya samskrutini vistarimpajesukunna. daani paryavasaname nedu samaajamlo jarugutunna aneka manava sambandhaala vichchinnata. samskrute saamraajyavaadamgaa maaripoyina paristhiti nedundi. ee rakamgaa prajalanu maanasikamgaa tama aadheenamloki tecchukunnaayi. paryavasaanamgaa saahityam apradhaana amsamgaa maarindi. chaalaamandi kavulu, rachayitalu munduku vastunna saahityam chadive vaaru takkuvaipotunnaru. pustakaala ammakaalu taggipovadame deeniki saakshyam. pustakaalu grandhaalayaalloki povadam ante smasaanaaniki povadamanna abhiprayam rachayitallo nelakondi. daanikitodu prabhutvaalu saahityaaniki elanti thodpaatu ivvakapovadam kuudaa oka kaaranam. ippudu saahitya sanghale saahityaanni oka udyamam gaa munduku teesukelutunnaayi.
iravaiyyova dasakam varaku vyaktitva vikasa grandhaalu virivigaa vachayi. avikuda mellagaa taggumukham pattayi. saahityamtho paatu pallepadaalu, jaanapadageyaalu, harikatha, tholubommalata, burrakatha, oggukatha, pagativeshagaallu, naatakaalu, jaanapada brunda geetaalu, lambadi nrutyaalu mellagaa kanumarugayye dasalo vunnayi. vaati astitvam prasnaarthakamgaa undi. karona kaalamlo cinimaalu kuudaa mandaginchaayi. utube chhaanello otiti loo cinimaalu vastunna paristhiti undi. ti.vi.lu, soshalni media vistaranato kalaaruupaalaku aadarana taggindi. vaatini nerchukune vaare karuvayyaru. nedu discotechelu, publu, jaji, raaky vanti sarikotta paaschaatya sangeetam, kalaasaalallo vidyaarthula vichitra nrutya pradarsanalu ivannee deshavali samskrutini dhwamsam chestunnayi.
andaala poteelu nirvahinchi andam patla bhramalu penchi andaaniki upayoginche utpattula marketenu vistarimpajesukonna. andaaniki praamukhyata nichela chesindi prachaaram. cinemaalalo, ti.vi.dharavahikallo castumesse, vipareeta alankarana chuupetti prajala manasullo andamgaa vundalante aa vidhamgaa undalemonanna bhramalu kalpinchaaru.
janavari fust, valantainse dee, frendishipsi dee, madarsede lanti kotta pandugalu prachaaram chesi aayaa dinaalaku sambandinchina utpattulanu tama vyapara vistaranaku upayoginchu kunnai. ugaadi, holy lanti pandugala praamukhyata taggipoyindi. mallavidya, chedugudu, kabaddi, karrasamu, chadarangam, pulimeka lanti graameena creedalanni kanumaruga vutunnaayi.
nedu kharchupettu, nemmadigaa daanini kattu ani prachaaram chesaru. eppudo sukhapadadam kaadu. ippude sukhapadandi annaru. idhi viniyogavastuvula mayajalamloki lagindi manishini. manishi oka vastuvugaa maaraadu.
tellatholu, vilaasamgaa kharchupettadame jeevitamgaa bhraminche dhorani prabalindi. dhanamera annitikee moolam, dhanam moolam midam jagatha anna naanudulu mundununchi unna, dhaname lokamanna bhavana nedu oopandukundi. stree purusha sambandhaalalo kutumba sambandha baandhavyaalalo, premalaku dhanam pradhaana kaaranamgaa nilustondi.
ti.vi., frize, e.si., kaarlu, byaanku byalensu ivannee hoda chihnalu. ivi lekunda neeku samaajamlo gurtimpu , gowravam ledu. manishigaa nee sakti, konugolu sakti matrame. manishigaa nee samskruti vastu samskruti matrame. appude nee viluva, pratishta perugutaayi. veetini palu prachaara maadyamaala dwara prachaaram chesindi. veetannintini prajala medallaloki ekkkkkaka munde ikia, relayanse marte, walemarte lanti videshee, swadeshee maartilu pravesinchi prajala jebulaku chillulu pedutunnaayi. ivannee chillara vyaapaarasthulanu debbatiistunnaayi.
manishikante nirjeevamaina dabbe pradhaanamaina aardhika prayojanavaadam valla samaajamlo amaanaveekarana (d humanaijeshani) jarugutondani gurtinchaaru saamaajika vettalu. deentho prema, shrama modalaina praathamika jeevana praatipadikalugaa unna viluvalu kolpotayi. manushula madhya manaveeya sambandhaalu vastu sambandhaalugaa maaripotaayi. ee amaanaveekarane nedu samaajamlo paraayeekaranaku nepathyam. samuuhamloo ontaritanam, tannu taanu vanchinchukovadam, asambaddhata modalainavi paraayitanaaniki aneka mukhalu.
soshalijampai vyatireka bhaavajaalaanni rachayitalu postumodranism (aadhunikaanantaravaadam) munduku teesukochaaru. idhi aneka astitvavaada udyamaalaku oopiriposindi. deenilakshyam prapancheekarana vyatirekulanu vichchinnam cheyyadame. idhi prapancheekarana munduku velladaaniki upayogapadindi. ee astitva udyamaalu ee vishayamlo vijayam saadhinchaayi. daanikitodu matavaadulu, manuvaadulu cheputunna okedesam - oke samskruti ninaadaaniki prapancheekarana ruddina saamskrutika ugravaadam todayyindi.
manuvaadulu adhikaaramloki raavadaaniki matha vidveshaalanu rechchagottaaru. adhikaaramloki ragane prapancheekarana vidhaanaalanu antakante ekkuvagaa munduku teesukelutunnaru. raajyaamgaanni maarchadaaniki kuudaa siddhamayyaaru. raajyaangam cheppe moulika prajaaswaamika viluvalanu dhwamsam chestu, matha vidveshaalanu rechchagodutuu, prabhutvaranga samsthalanu dhwamsam chestu, raitula poraataalanu, vibhajana rajakiyalaku vyatirekamgaa poraadevaarini anachivestuu, kaarmikula vetalanu nirlakshyam cheyadame gaaka, vaari kosam chattaalanu radduchestu america paalakula paadaala daggara niluchuni vaari karuna kataakshaala kosam eduruchustunnaru.
abhivruddhi paerutho samaajamlo paryaavarana vidhvamsam jarugutondi. khanija utpattulakosam adavulanu aakramistunnaaru. parisramala paerutho uranium vanti kalushya kaaraka, vyaadhi kaaraka parisramalanu sthaapistunnaayi. idantaa abhivruddhi peruthone jarugutondi. idhi prajala aarogyampai vipareeta prabhaavam chuuputoondi.
prapancheekaranaku vyatirekamgaa gatha 20 ellalo aneka udyamaalu vachayi. 2000loo montrialle, 2001loo jeneevaalo udyamaalu vachayi. americalo walestreetee udyamam vachindi. maro prapancham saadhyamenani prapancha soshalni forame, greenpiesse lanti samsthalu udyamaalu nadipai. manadesamlo vandanasiva, arundhatii raay lanti rachayitalu prapancheekaranaku vyatirekamgaa poraadutunnaaru. prapancheekaranalo bhagamga prabhutvaranga samsthalanu praveteekarinchadam, videshee pratyaksha pettubadulaku barla terustuu dookudugaa mundukelutunna neti prabhutvaaniki vyatirekamgaa aneka kaarmika sanghaalu poratam chestunnayi. iteevala raitu chattaalaku vyatirekamgaa udyamistundatam manam gamaninchavachhu. prapancheekaranaku nedu pratidesamlo edho rakamaina pratighatana eduravutune vundi.