వారంతా గిరిజన, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన మహిళలు... చాలా మందివి రెక్కాడితే గాని డొక్కాడని కుటుంబాలు... వారిలో చదువుకున్నది ఒకరిద్దరే. అయితేనేం! పట్టుదలతో వారసత్వ కళకు ప్రాణం పోస్తున్నారు... తాజాగా వీరంతా అరకు లోయలోని లలిత కళా అకాడమీ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహిస్తోన్న 'ది మిస్సింగ్‌ రెయిన్‌బో' అనే జాతీయ స్థాయి ప్రదర్శనలో తమ సత్తా చాటుతున్నారు. ఆ విశేషాలేంటంటే...
బాల్యం నుంచే...
పార్వతీదేవి స్వస్థలం ఝార్ఖండ్‌లోని హజారీబాగ్‌. ఆమె కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులు అంతంత మాత్రమే. చిన్నప్పటి నుంచే ఊళ్లో గోడలపై ఉన్న సొహ్రాయ్‌ చిత్రాలను ఆసక్తిగా గమనించేది. అది గిరిజన చిత్ర కళ. తల్లి ఆ చిత్రాలను వేస్తుంటే ఎలా గీయాలో ఆమె నుంచి మెలకువలు తెలుసుకునేది. అలా తన 14వ ఏట నుంచే పార్వతి ఈ చిత్రాలు గీయడం ప్రారంభించింది. గ్రామంలో నిర్వహించే సొహ్రాయ్‌ పోటీల్లో ప్రతిభ చూపేది. అప్పట్లోనే తను వేసిన చిత్రాలను రూ.10 చొప్పున విక్రయించేది. అలా తన నైపుణ్యానికి మెరుగులు దిద్దుకుంటూ కళలో ఒక్కో మెట్టు ఎక్కింది. ప్రస్తుతం ఆమె వేసిన చిత్రాలు ఒక్కొక్కటీ రూ.20 వేల వరకు పలుకుతున్నాయి. అమెరికా, జర్మనీ, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో నిర్వహించిన చిత్ర కళా ప్రదర్శనల్లోనూ పాల్గొని దేశ ఔన్నత్యాన్ని చాటింది. ఇప్పటి వరకు ఆమెను అనేక పురస్కారాలు వరించాయి. సొహ్రాయ్‌ చిత్రాలను ఇంటి గోడలపై వేస్తే ఆకట్టుకుంటాయంటున్నారు పార్వతీదేవి.
ఖాళీగా ఉండకుండా...
సుమతీదేవి భగత్‌ది ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని గిరిజన కుటుంబం. తల్లిదండ్రుల నుంచి వారసత్వంగా వచ్చిన ఓరాన్‌ చిత్రకళలో ఆమె ఆరితేరింది. ఇంట్లో పెద్దలు గీసే చిత్రాలకు మరిన్ని హంగులు జోడించాలని ఎప్పుడూ అనుకునేది. ఓ పక్క వ్యవసాయ పనులు చేస్తూనే మరోపక్క ఈ కళలో మరింత ప్రావీణ్యం సంపాదించడానికి రకరకాల ప్రయోగాలు చేసేది. పండగలు, ఇతర వేడుకల సమయాల్లో కుటుంబ సభ్యులందరూ సంబరాల్లో మునిగితేలుతుంటే ఆమె మాత్రం చిత్రాలు వేస్తూ తీరిక లేకుండా గడిపేది. ప్రస్తుతం ఒక్కో చిత్రం ధర వెయ్యి నుంచి ఐదు వేల రూపాయల వరకు ఉంటోంది. సుమతి 2018లో జంషెడ్‌పూర్‌లోని టాటా కంపెనీ నుంచి రూ.6 లక్షల ఫెలోషిప్‌నకూ ఎంపికైంది.
నాన్నతో ఆగిపోవద్దని...
జొన్నలగడ్డ గౌతమిది చిత్తూరు జిల్లా శ్రీకాళహస్తి. ఆమె కుటుంబం తరతరాలుగా కలంకారీ కళని నమ్ముకుంది. దాంతో నాన్న వారసత్వాన్ని తానూ అందిపుచ్చుకుని రాణించాలనుకుంది గౌతమి. దానికనుగుణంగా టెక్స్‌టైల్స్‌లో ఫైన్‌ఆర్ట్స్‌ కోర్సు పూర్తి చేసింది. కనుమరుగైపోతున్న కళకు ప్రాణం పోయాలని కలంకారి పరిశోధన, శిక్షణా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. దీనిద్వారా మహిళలకు నైపుణ్యాలను నేర్పిస్తోంది. ఆమె తన ఉత్పత్తుల్ని స్విట్జర్లాండ్‌, లండన్‌, జర్మనీ వంటి దేశాలకూ ఎగుమతి చేస్తోంది. దానిద్వారా ఏడాదికి కోటి రూపాయల టర్నోవర్‌ అందుకుంటోంది.
ఇంటీరియర్‌ డిజైనర్‌గా...
మహారాష్ట్రలోని పాల్గర్‌ జిల్లాకి చెందిన చిత్రగంధ సాగర్‌సుధ... వర్లి పెయింటింగ్‌లో రాణిస్తోంది. ఆమె తండ్రి ఇందులో నిపుణుడు. చిన్నప్పటి నుంచీ ఆయన వేసిన చిత్రాలు చూస్తూ పెరిగింది. ఎప్పటికైనా తండ్రిలా పేరు ప్రఖ్యాతలు సంపాదించాలనుకుంది. దానికి తగ్గట్లే సుధ ఫైన్‌ఆర్ట్స్‌లో మాస్టర్స్‌ డిగ్రీ పూర్తి చేసింది. ఇంటీరియర్‌ డిజైనింగ్‌కి అనుగుణంగా....ఆధునిక పద్ధతిలో ఇంటి గోడలపై వర్లీ చిత్రాలను గీయడం మొదలుపెట్టింది. క్రమంగా వాటిలో నైపుణ్యం సాధించింది. దాన్నే ఇక్కడ నమూనాలుగా ప్రదర్శిస్తోంది.
ఫ్రాన్స్‌లో పాల్గొని...
లెదర్‌తో చిత్రాలు తయారు చేసే తోల్పవకుత్తు కళల్లో ప్రతిభ చూపుతోంది కేరళలోని పాలక్కడ్‌కు చెందిన పుష్పలత. ఆమె కుటుంబమంతా ఇదే కళని పోషిస్తారు. దాన్నే అనుసరించిన పుష్ప ఇప్పటికే దిల్లీ లలితకళా అకాడమీలో ఫెలోషిప్‌ సాధించింది. 2015లో ఫ్రాన్స్‌లో నిర్వహించిన ఘనా ఫెస్టివల్‌లో పాల్గొని అందరి మన్ననలు పొందింది. ఈ కళ మీద ఉన్న అభిమానం, ప్రేమే ఇందులో రాణించేలా చేస్తున్నాయని చెబుతోందామె. పుష్పతో పాటు కేరళకు చెందిన అంబిలి విజయన్‌ సైతం ఈ చిత్ర ప్రదర్శనలో పాల్గొంటోంది. ఆమె మ్యూరల్‌ సంప్రదాయ కళలో చిత్రాలు వేస్తోంది. ఇవి రూ.లక్ష వరకూ పలుకుతున్నాయి.
ఖాళీ సమయాల్లో...
కర్ణాటక, జోగ్‌ఫాల్స్‌ సమీపంలోని హసువంత గ్రామానికి చెందిన సరస్వతీ ఈశ్వర్‌ నాయక్‌ చిత్తారా కళలో రాణిస్తూ అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది. ఆమె వ్యవసాయ పనులు చేస్తూ జీవనోపాధి పొందుతోంది. ఖాళీ సమయాల్లో పెళ్లివేడుకల్లో, ఇంటి గోడలు, చీరలు, గొడుగులు, దుపట్టా వంటి వాటిపై చిత్రాలు వేస్తుంది. భర్త స్ఫూర్తితో ఇందులో ప్రావీణ్యం సాధించింది సరస్వతి. ఒక్కో చిత్రాన్ని ఐదువేల రూపాయల్లో విక్రయిస్తోంది.
చేర్యాల కళతో...
తెలంగాణ సిద్దిపేట జిల్లాలోని చేర్యాలకు చెందిన నాగిళ్ల వనజ చేర్యాల చిత్రకళలో మెలకువలు నేర్చుకుంది. ఆరేళ్ల పాటు అందులో నైపుణ్యాలు పెంచుకుంటూ ముందుకు వెళ్లిందామె. ఇళ్లు, రైల్వేస్టేషన్లు, బస్టాండ్‌లలో వేసిన చిత్రాలు వనజకు మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టాయి. గతేడాది సికింద్రాబాద్‌లో నిర్వహించిన ఓ జాతీయ స్థాయి పోటీల్లో మూడో బహుమతి సాధించి రూ.3 లక్షల నగదు పురస్కారం అందుకుంది. ఈ ఏడాది దిల్లీలో జరిగిన స్వచ్ఛభారత్‌ కార్యక్రమంలో వేసిన చిత్రానికి అవార్డు సొంతం చేసుకుంది. దేశంలో నిర్వహించిన ఎన్నో ప్రదర్శనల్లో పాల్గొంది. ప్రస్తుతం తన పిల్లలకూ ఈ కళను నేర్పే ప్రయత్నంలో ఉంది.
కళపై మమకారంతో...
తమిళనాడులోని నీలగిరి ప్రాంతానికి చెందిన గిరిజన మహిళలు నల్మారాణి, ఆనంది. వీరు తరతరాలుగా వస్తోన్న తోడా ఎంబ్రాయిడరీని వారసత్వంగా అందిపుచ్చుకున్నారు. చేతి సంచులు, పర్సులు, దుప్పట్లు, ఇతర దుస్తులపై దీనిని అల్లుతారు. స్నేహితులైన వీరిద్దరూ కోరా కాటన్‌పై వివిధ ఆకృతుల్లో వీటిని రూపొందిస్తున్నారు.
- బంగారుబండి అనీల్‌కుమార్‌, న్యూస్‌టుడే, అరకులోయ
re missing rainbow
అమ్మ మనసు హాయిగా... కడుపులో బిడ్డ చల్లగా!
ఏదో కోల్పోయిన భావన! ఎవరు పలకరించినా.. తెలియని విసుగు... పైగా అలసట... వీటన్నిటి ఫలితంగా భావోద్వేగాలు అదుపు చేయలేకపోతుంటారు. ఇలాంటి లక్షణాలు మనలో కొన్నిసార్లు కనిపిస్తుంటాయి. ఇది తీవ్రమైతే కుంగుబాటుగా గుర్తించాలి. ఈ పరిస్థితి గర్భిణుల్లో కనిపిస్తే... మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. అసలు దీనివల్ల ఎదురయ్యే సమస్యలు, వాటి పరిష్కారాలు చెబుతున్నారు గైనకాలజిస్ట్‌ డాక్టర్‌ వై.సవితాదేవి.
vaarantaa girijana, graameena praantaalaku chendina mahilalu... chala mandivi rekkaadithe gaani dokkadani kutumbaalu... vaarilo chaduvukunnadi okariddare. ayitenem! pattudalatoe vaarasatva kalaku praanam poostunnaaru... taajaagaa veerantaa araku loyaloni lalita kalaa akadami aadhvaryamlo nirvahistoonna 'dhi missinge rainebo' ane jaateeya sthaayi pradarsanalo tama satta chaatutunnaaru. aa visheshaalentante...
balyam nunche...
paarvateedevi swasthalam jhaarkhandilooni hazariboge. aame kutumba aardhika paristhitulu antanta matrame. chinnappati nunche oollo godalapai unna sohreyy chitraalanu aasaktigaa gamaninchedi. adhi girijana chitra kala. talli aa chitraalanu vestunte ela geeyaalo aame nunchi melakuvalu telusukunedi. alaa tana 14va eta nunche paarvati ee chitraalu geeyadam praarambhinchindi. graamamlo nirvahinche sohreyy potillo pratibha chuupedi. appatlone tanu vesina chitraalanu roo.10 choppuna vikrayinchedi. alaa tana naipunyaaniki merugulu diddukuntu kalalo okko mettu ekkindi. prastutam aame vesina chitraalu okkokkati roo.20 vela varaku palukutunnaayi. america, jarmani, australia vanti deshaallo nirvahinchina chitra kalaa pradarsanalloonuu palgoni desha aunnatyaanni chaatindi. ippati varaku aamenu aneka puraskaaraalu varinchaayi. sohreyy chitraalanu inti godalapai veste aakattukuntaayantunnaa paarvateedevi.
khaaliigaa undakunda...
sumateedevi bhagathi chhattiisdadheloni girijana kutumbam. tallidandrula nunchi vaarasatvamgaa vachina oraan chitrakalalo aame aariterindi. intlo peddalu geese chitraalaku marinni hangulu jodinchaalani eppuduu anukunedi. oo pakka vyavasaaya panulu chestune maropakka ee kalalo marinta praaveenyam sampaadinchadaaniki rakarakaala prayogaalu chesedi. pandagalu, itara vedukala samayaallo kutumba sabhyulandaruu sambaraallo munigitelutunte aame maatram chitraalu vestu teerika lekunda gadipedi. prastutam okko chitram dhara veyyi nunchi aidu vela roopaayala varaku untondi. sumati 2018loo janshedypoorlini tata company nunchi roo.6 lakshala pheloshipnekuu empikaindi.
naannatho aagipovaddani...
jonnalagadda gautamidi chitturu jilla srikalahasti. aame kutumbam tarataraalugaa kalankari kalani nammukundi. daamto naanna vaarasatvaanni taanuu andipucchukuni raaninchaalanukundi gautami. daanikanugunamgaa texeailesrilo finertesse korsu puurti chesindi. kanumarugaipotunna kalaku praanam poyalani kalankari parisodhana, shikshanaa kendraanni erpaatu chesindi. deenidwara mahilalaku naipunyaalanu nerpistondi. aame tana utpattulni switzerlandi, landan, jarmani vanti deshaalakuu egumati chestondi. danidwara edaadiki koti roopaayala tarnovershe andukuntondi.
inteeriery desinerega...
mahaaraashtralooni palgerse jillaki chendina chitragandha saagarmutha... varli paintingilo ranistondi. aame tandri indulo nipunudu. chinnappati nunchi aayana vesina chitraalu chustuu perigindi. eppatikaina tandrila paeru prakhyaatalu sampaadinchaalanukundi. daaniki taggatle sudha finertesrielo masterse digri puurti chesindi. inteeriery desiningeakki anugunamgaa....aadhunika paddhatilo inti godalapai varli chitraalanu geeyadam modalupettindi. kramangaa vaatilo naipunyam saadhinchindi. daanne ikkada namuunaalugaa pradarsistondi.
franselo palgoni...
ledarnetho chitraalu tayaaru chese tholpavakuttu kalallo pratibha chuuputoondi keralaloni palakkadyku chendina pushpalata. aame kutumbamanta ide kalani pooshistaaru. daanne anusarinchina pushpa ippatike dilli lalitakalaa akaadameelo pheloshipe saadhinchindi. 2015loo franselo nirvahinchina ghana festivalle palgoni andari mannanalu pondindi. ee kala meeda unna abhimanam, preme indulo raninchela chestunnayani chebutondame. pushpatho paatu keralaku chendina ambili vijayan saitam ee chitra pradarsanalo palgontondi. aame murele sampradaaya kalalo chitraalu vestondi. ivi roo.laksha varakuu palukutunnaayi.
khaalii samayaallo...
karnaataka, jogmalse sameepamloni hasuvanta graamaaniki chendina saraswati eshwarke nayaky chittara kalalo raanistuu andarikee aadarsamgaa nilustondi. aame vyavasaaya panulu chestu jeevanopadhi pondutondi. khaalii samayaallo pellivedukallo, inti godalu, cheeralu, godugulu, dupatta vanti vaatipai chitraalu vestundi. bharta sphuurtithoo indulo praaveenyam saadhinchindi saraswati. okko chitraanni aiduvela roopaayallo vikrayistondi.
cheryala kalatho...
telamgaana siddipeta jillaalooni cheryaalaku chendina nagilla vanaja cheryala chitrakalalo melakuvalu neerchukundi. aarella paatu andulo naipunyaalu penchukuntuu munduku vellindaame. illu, railvestationlu, bastandelalo vesina chitraalu vanajaku manchi paeru tecchipettaayi. gatedadi sikindraabaadli nirvahinchina oo jaateeya sthaayi potillo moodo bahumati saadhinchi roo.3 lakshala nagadu puraskaaram andukundi. ee edaadi dilleelo jarigina swachchabhaartham kaaryakramamlo vesina chitraaniki avaardu sontam chesukundi. desamlo nirvahinchina enno pradarsanallo palgondi. prastutam tana pillalakuu ee kalanu nerpe prayatnamlo undi.
kalapai mamakaaramtho...
tamilanaadulooni neelagiri praantaaniki chendina girijana mahilalu nalmarani, aanandi. veeru tarataraalugaa vastonna toda embroideryni vaarasatvamgaa andipuchukunnaru. cheti sanchulu, parsulu, duppatlu, itara dustulapai deenini allutaaru. snehitulaina veeriddaruu kora kaatanpai vividha aakrutullo veetini roopondistunnaaru.
- bangarubandi anilnekumray, neusetude, arakuloya
re missing rainbow
amma manasu haayigaa... kadupulo bidda challaga!
edho kolpoina bhavana! evaru palakarinchinaa.. teliyani visugu... paiga alasata... veetanniti phalitamgaa bhavodvegalu adupu cheyalekapotuntaru. ilanti lakshanaalu manalo konnisaarlu kanipistuntaayi. idhi teevramaithe kungubaatugaa gurtinchaali. ee paristhiti garbhinullo kanipiste... marinta jaagrattagaa undaali. asalu deenivalla edurayye samasyalu, vaati parishkaaraalu chebutunnaru ginakalajisti dactor vai.savitadevi.