సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-3 | సరసభారతి ఉయ్యూరు
← ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 42-రష్యన్ సాహిత్యం-4(చివరిభాగం )
సార్ధక స్మృతి దినం →
ఆకాశం లో చేతులు సాఛి హనుమ ఎగురుతుంటే ,ఆ చేతులు పర్వత శిఖరాలనుంచి వస్తున్న అయిదు తలల సర్పాలులాగా ఉన్నాయి .ఒక్కోసారి మరీ కిందకు దిగి ఎగురుతుంటే సముద్రజలాలను తాగుతున్నాడేమో అనిపించింది .రెండుకళ్ళుమెరుపులతో ఉన్న అగ్నిగోళాలుగా,ఉదయించే సూర్య చంద్రుల్లా దర్శనమిచ్చాయి .ఎర్రని ముక్కు కాంతి వలన ముఖం సంధ్యారాగ సూర్యుని తలపిస్తోంది .తోక ఇంద్రధ్వజమే అనిపించింది .తోకను తన చుట్టూ చక్రాకారం గా ముడుచుకొని ఎగురుతుంటే సూర్యుని కిరీటం లాగా అందులోని సూర్యునిలాగా భాసించాడు .వాల మూలం చీల్చబడిన గైరికాది ధాతుమయమైన గిరిలా కనిపించాడు .కటి ప్రదేశంనుంచి వెళ్తున్నగాలి మేఘ గర్జనలా ఉన్నది .ఉత్తరదిక్కులో కనిపించే తోకతో ఉండే ఉల్క ఏమో అనే భ్రమకలిగిస్తోంది .ఆకాశం లో హనుమ ,క్రింది జలరాశిలో ఆయన ప్రతిబింబం చూస్తె తెరచాప తో గాలి వేగానికి అతి వేగంగా వెడుతున్న నావ లాగా ఉన్నాడు .ఆయనగమన వేగానికి గాలి భయంకరంగా గర్జించే సముద్రం కూడా అందర్నీ కలవర పరుస్తున్నాయి.ఆయన గమన వేగానికి సముద్ర జలం మేఘ మండలం దాకా వ్యాపించి శరత్కాల మేఘ సదృశంగా ఉన్నది .సముద్ర సర్పాలు అల్లకల్లోల జలదినుంచి భయంతో పైకెగసి ఆయన తమను భక్షి౦చ టానికి వస్తున్న గరుత్మ౦తుడేమో అనుకొన్నాయి .హరి వీరుని నీడ పది యోజనాల వెడల్పు ,ముప్ఫై యోజనాల పొడవుతో సముద్ర జలం పై బహు సుందరంగా భాసించింది .అది సముద్రంలో వ్యాపించిన దట్టమైన నిర్మల మేఘాల వరుస లాగా ఉన్నది .సముద్రజలం అతని వేగానికి అడుగంటి ద్రోణి ఏర్పడినట్లు,ఏదో ఉపద్రవం రాబోతున్న సూచనగా ఉన్నది .రంగురంగుల మేఘాలమధ్య ,మబ్బుల చాటున దాగి మళ్ళీ బయటికి వస్తుంటే చంద్రునిలా అనిపించాడు .తనవంశ పావనుడైన శ్రీ రాముని కార్య దురంధరుడు కనుక గురువు సూర్యుడు, తండ్రి వాయువు తమప్రతాపాలను చూపక చల్లగా కనికరంగా ఉన్నారు .యక్షకిన్నెర కింపురుషాదులు ఋషులు హనుమ ను చూసి స్తోత్రాలు చేసి ,మానసికోల్లాసం కలిగించారు .
ఇక్ష్వాకు వంశజులైన సగర పుత్రులతో వర్ధిల్లిన,ఆ వంశ క్షేమం గౌరవం కోరే సాగరుడు తనలో తానూ వితర్కి౦చు కొన్నాడు .''వానరకుల శ్రేష్టుడు హనుమకు నేనిప్పుడు ఏదో కొంత సాయం చేయకపోతే లోకం నన్ను నిందిస్తుంది .ఇఖ్వాకు వంశకులజుడైన శ్రీరాముని దూత హనుమ .అతనికార్యానికి ఏ కష్టమూ రాకూడదు .అలసి పోయి ఉంటాడు కనుక కాస్త విశ్రాంతి పొందే ఆలోచన చేయాలి .విశ్రాంతి తర్వాత యధాప్రకారం రెట్టించిన ఉత్సాహంతో గమ్యానికి బయల్దేరి వెడతాడు ''అని భావించాడు .తనలో దాగిఉన్న మైనాక పర్వతం ఇప్పుడు తోడుపదటాడని అనుకోని ,పిలఛి ''మైనాకా !పాతాళం లో ఉన్న రాక్షసులు భూమిపైకి రాకుండా ఉండటానికి ఇంద్రుడు నిన్ను నాలో ఇనుప గడియగా అడ్డంగా ఉంచాడు .నువ్వు రాక్షసమూకలు పైకి వచ్చి చెలరేగకుండా పాతాలలోక ద్వారాన్ని బాగా కప్పేశావు .నువ్వు అన్ని వైపులా పెరగగల సామర్ధ్యమున్నవాడివి .కనుక ''సంచోదయామి త్వాముత్తిస్ట గిరి సత్తమ –స ఏష కపి శార్దూల స్త్వా ముపర్యేతివీర్యవాన్ –హనుమాన్ రామకార్యార్ధం భీమకర్మా ఖ మాప్లుతః –అస్య కార్యం మయాకార్య మిక్ష్వాకు కులవర్తినః ''అంటూ సీతాన్వేషణ అనే పవిత్రకార్యం పై వచ్చిన హనుమ మనకు అతిధి .పూజనీయుడు .కనుక నీటిపైకి వచ్చి నీ శిఖరం పై కాసేపు విశ్రమించమని నాతరఫున అర్ధించు ''అని కోరాడు .
సముద్రుని మాటకు గౌరవమిచ్చి మైనాకుడు పెద్ద చెట్టు, తీగలతో పైకి వచ్చి తనశిఖర దర్శనం కల్గించి నూరుమంది సూర్యులు ఒకే సారి ఉదయించినట్లు అధికకా౦తితో విరాజిల్లాడు .ఇది తన ప్రయాణం లో తొలి విఘ్నం గా భావించి హనుమ ,తానూ మహావేగంగా పెరిగి మేఘాన్ని వాయువు చెదరగోట్టినట్లు తన రొమ్ము దెబ్బతో సునాయాసంగా పడేశాడు .అకస్మాత్తుగా ఇలా జరుగుతుందని భావించని మైనాకుడు బిత్తరపోయి ,హనుమ వేగాన్ని మెచ్చుకొని పులకించి ఆనందించి .మానవ రూపం పొంది ''కపి శ్రేస్టా! హనుమంతా !ఎవ్వరికీ సాధ్యంకాని పని చేస్తున్నావు అభినందనలు .కాసేపు నా శిఖరం పై విశ్రమించి సేద తీర్చుకొని మళ్ళీ ప్రయాణం సాగించు .సముద్రుడు రాముని పూర్వులచే వర్దిల్లినవాడు .కనుక రామహితం కోసం నన్ను ఇలా చేయమని చెప్పించాడు .నీకు ఆతిధ్యమిచ్చి తనకోరిక తీర్చుకోవాలని తలచాడు .మాకూ మీకూ చాలాకాలం నుంచి సత్సంబంధాలున్నాయి .ఇది అతిధి ధర్మమే .నీకు నేను చేసే పూజ మీ తండ్రి వాయు దేవునికిచేసే పూజ అవుతుంది .కృత యుగం లో పర్వతాలకు రెక్కలు ఉండేవి .గరుత్మ౦తు నిలాగా ,వాయువు లాగా అన్ని దిక్కులకు యెగిరి పోయేవి .సకల జీవరాసులు మా గమనానికి భయపడి పోయాయి .ఇంద్రుని ప్రార్ధించాయి .శతక్రతువు ఐన దేవేంద్రుడు పర్వతాల రెక్కలను తన వజ్రాయుధంతో ఖండించాడు .నాపైకి కూడా రాగా మీ తండ్రి దయతో అతనికి అందకుండా నన్ను విసిరేశాడు .నేను వచ్చి ఈ సముద్రం లో పడటం వలన నా రెక్కలు అలాగే సురక్షితంగా ఉన్నాయి .కనుక సాగరుడికీ నాకూ పరమ ఆత్మీయుడవుకనుక మా ఆతిధ్యం పొంది వెళ్ళు ''అని వేడుకొన్నాడు .మతిమాన్ హనుమ ''నీఆదరణకు సంతోషం .నీ దర్శనమే నాకు ఆతిధ్యం .నేను కర్తవ్యమ్ మరువరాదు .చీకటిపడే లోగా లంకకు చేరాలి .నేను చేసిన ప్రతిజ్ఞప్రకారం ఎక్కడా క్షణం కూడా ఆగకూడదు ''అని చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పి తన పవిత్ర హస్తం తో మైనాకుని తాకగా సముద్ర ,మైనాకులు ''నీ వల్ల రామకార్యం సఫలీకృతం అవుగాక ''అని రామకార్యానికి తగ్గట్లు ఆశీర్వదించగా రివ్వున ఆకాశానికి యెగిరి హనుమ వాయుమార్గాన గమనం సాగించాడు .
ఈ భాగం లో హనుమ ను సూర్య చంద్ర అగ్ని వాయు రూపాలుగా వర్ణించాడు వాల్మీకి మహర్షి .వారి ప్రతాపాలన్నీ ఆయనలో నిండి నిబిడీకృతం అయ్యాయని భావన .కనుక కార్యం అసాధ్యం కాదని సూచన .సూర్య వాయుదేవులు కూడాఆయనకు అనుకూలంగా ఉండి సాయం చేస్తున్నారు ప్రతాపాలు చూపక తగ్గి ఉన్నారు .మహర్షులు ,దేవతలు మొదలైనవారు ఆశీర్వదించారు.వారి ఆశీస్సులు అమోఘం కనుక తప్పక ఫలిస్తాయి .ఇక్కడ సాగరుని ఆలోచనా అభినందనీయమే .హనుమకు కాసింత విశ్రాంతి నివ్వాలని ఆతిధ్యమిచ్చి ధన్యత చెందాలని భావించటం సహజం .కనుక హనుమ తండ్రి మైనాకుడికి చేసినసాయం గుర్తుకొచ్చి అతని ద్వారా తన కోరిక తీర్చుకోవాలనుకొన్నాడు .మైనాకుడూ తనవంతు ధర్మం నెరవేర్చాడు .మైనాకుని రెక్కలు కత్తిరి౦పబడ లేదనే సత్యమూ మనకు తెలిసింది ఇక్కడ .కారణం వాయువు అన్న విషయమూ అర్ధమైంది . కానీ వీరిద్దరికీ హనుమ చేసిన ప్రతిజ్ఞ తెలీదు .ఆతిధ్యం ఇద్దాము అనే ధ్యాసతప్ప రామ కార్యానికి ఆలస్యకారణం అవుతాము అన్న ఆలోచన లేదు వారికి .అందుకే సంస్కార వంతుడు హనుమ సున్నితంగా వారి మర్యాదలకు అది సమయం కాదని తన ప్రతిన విషయం చెప్పి నిరుత్తరులనుచేసి తెలివిగా బయట పడ్డాడు .తక్షణ వివేకమే ఎప్పటికీ ఉత్తమ ఫలితమిస్తుందని మనకు కూడా ఎరుక పరచాడు ఆంజనేయుడు .
sundara kaanda loo hanuma bahumukheena vyaktitvam-3 | sarasabhaarati uyyuru
u prapancha deshaala saarasvatam 42-rashyan saahityam-4(chivaribhagam )
saardhaka smruti dinam u
aakaasam loo chetulu saachi hanuma egurutunte ,aa chetulu parvata sikharaalanunchi vastunna ayidu talala sarpalulaga unnaayi .okkosari mari kindaku digi egurutunte samudrajalaalanu tagutunnademo anipinchindi .rendukallumerupulatho unna agnigolaluga,udayinche suurya chandrulla darsanamichaayi .errani mukku kaanti valana mukham sandhyaaraaga suuryuni talapistondi .thoka indradhvajame anipinchindi .thokanu tana chuttu chakrakaram gaa muduchukoni egurutunte suuryuni kireetam laga andulooni suuryunilaagaa bhasinchadu .vaala moolam cheelchabadina gairikadi dhaatumayamaina girila kanipinchaadu .kati pradesamnunchi veltunnagaali megha garjanala unnadi .uttaradikkulo kanipinche thokatho unde ulka emo ane bhramakaligistondi .aakaasam loo hanuma ,krindi jalaraasilo aayana pratibimbam chuste terachaapa thoo gaali vegaaniki athi vegamgaa vedutunna naava laga unnaadu .aayanagamana vegaaniki gaali bhayankaramgaa garjinche samudram kuudaa andarnee kalavara parustunnaayi.aayana gamana vegaaniki samudra jalam megha mandalam daka vyaapinchi saratkaala megha sadrusamgaa unnadi .samudra sarpalu allakallola jaladinunchi bhayamto paikegasi aayana tamanu bhakshinacha taniki vastunna garuthmenudemo anukonnayi .hari veeruni needa padi yojanala vedalpu ,mupfai yojanala podavutho samudra jalam pai bahu sundaramgaa bhasinchindi .adhi samudramlo vyaapinchina dattamaina nirmala meghala varusa laga unnadi .samudrajalam athani vegaaniki aduganti droni erpadinatlu,edho upadravam rabotunna suuchanagaa unnadi .rangurangula meghalamadhya ,mabbula chaatuna daagi mallee bayatiki vastunte chandrunila anipinchaadu .tanavamsa paavanudaina shree ramuni kaarya durandharudu kanuka guruvu suuryudu, tandri vaayuvu tamaprataapaalanu chuupaka challaga kanikaramgaa unnaaru .yakshakinnera kimpurushaadulu rushulu hanuma nu chusi stotraalu chesi ,manasikollasam kaliginchaaru .
ikshwaaku vamsajulaina sagara putrulatho vardhillina,aa vamsa kshemam gowravam kore saagarudu tanalo taanuu vitarkinchu konnadu .''vaanarakula shreshtudu hanumaku nenippudu edho kontha saayam cheyakapothe lokam nannu nindistundi .ikhwaku vamsakulajudaina sriramuni dhootha hanuma .atanikaaryaaniki e kashtamuu rakudadu .alasi poyi untaadu kanuka kaasta vishraanti ponde aalochana cheyali .vishraanti tarvaata yadhaprakaram rettinchina utsaahamto gamyaniki bayalderi vedataadu ''ani bhaavinchaadu .tanalo daagiunna mainaka parvatam ippudu thodupadataadani anukoni ,pilachi ''mainaka !paataalam loo unna raakshasulu bhoomipaiki rakunda undataaniki indrudu ninnu naalo inupa gadiyagaa addamgaa unchaadu .nuvvu raakshasamookalu paiki vachi chelaregakunda paataalaloka dwaaraanni baga kappesavu .nuvvu anni vaipula peragagala saamardhyamunnavaadivi .kanuka ''sanchodayami twaamuttista giri sattama –sa yesha kapi saarduula stwa muparyetiveeryavaan –hanuman ramakaryardham bhimakarma kha maplutah –asya kaaryam mayakarya mikshvaaku kulavartinah ''antuu seetaanveshanha ane pavitrakaaryam pai vachina hanuma manaku atidhi .poojaneeyudu .kanuka neetipaiki vachi nee sikharam pai kasepu vishraminchamani naataraphuna ardhinchu ''ani koradu .
samudruni maataku gowravamichi mainakudu pedda chettu, teegalatho paiki vachi tanasikhara darsanam kalginchi noorumandi suuryulu oke saari udayinchinatlu adhikakanitho viraajillaadu .idhi tana prayaanam loo toli vighnam gaa bhavinchi hanuma ,taanuu mahavegamga perigi meghaanni vaayuvu chedaragottinatlu tana rommu debbatho sunayasanga padesadu .akasmaattugaa ilaa jarugutundani bhaavinchani mainakudu bittarapoyi ,hanuma vegaanni mecchukoni pulakinchi aanandinchi .manava roopam pondi ''kapi shresta! hanumanta !evvarikee saadhyamkaani pani chestunnavu abhinandanalu .kasepu naa sikharam pai vishraminchi sedha teerchukoni mallee prayaanam saaginchu .samudrudu ramuni poorvulache vardillinavaadu .kanuka ramahitam kosam nannu ilaa cheyamani cheppinchaadu .neeku aatidhyamichi tanakorika teerchukovaalani talachaadu .maakuu meekoo chalakalam nunchi satsambandhaalunnaayi .idhi atidhi dharmame .neeku nenu chese pooja mee tandri vaayu devunikichese pooja avutundi .kruta yugam loo parvataalaku rekkalu undevi .garuthamethu nilaagaa ,vaayuvu laga anni dikkulaku yegiri poyevi .sakala jeevaraasulu maa gamananiki bhayapadi poyayi .indruni praardhinchaayi .satakratuvu aina devendrudu parvataala rekkalanu tana vajraayudhamtho khandinchaadu .naapaiki kuudaa raga mee tandri dayatho ataniki andakunda nannu visiresaadu .nenu vachi ee samudram loo padatam valana naa rekkalu alaage surakshitamgaa unnaayi .kanuka saagarudikii naakuu parama aatmeeyudavukanuka maa aatidhyam pondi vellu ''ani vedukonnadu .matiman hanuma ''neeadaranaku santosham .nee darsaname naaku aatidhyam .nenu kartavyam maruvaraadu .cheekatipade loga lankaku cherali .nenu chesina pratignaprakaaram ekkada kshanam kuudaa aagakuudadu ''ani chirunavvutho samadhanam cheppi tana pavitra hastam thoo mainakuni taakagaa samudra ,mainakulu ''nee valla ramakaryam safaleekrutam avugaaka ''ani ramakaryaniki taggatlu aasiirvadimchagaa rivvuna aakaasaaniki yegiri hanuma vaayumaargaana gamanam saaginchaadu .
ee bhagam loo hanuma nu suurya chandra agni vaayu roopaalugaa varninchaadu valmiki maharshi .vaari prataapaalannii aayanalo nindi nibideekrutam ayyayani bhavana .kanuka kaaryam asaadhyam kaadani suuchana .suurya vaayudevulu kuudaaaayaaaaaayaaaayauuukadaa anukuulamgaa undi saayam chestunnaru prataapaalu chuupaka taggi unnaaru .maharshulu ,devatalu modalainavaaru aasiirvadimchaaru.vaari aasheessulu amogham kanuka tappaka phalistaayi .ikkada saagaruni alochana abhinandaneeyame .hanumaku kaasinta vishraanti nivvaalani aatidhyamichi dhanyata chendaalani bhaavinchatam sahajam .kanuka hanuma tandri mainakudiki chesinasayam gurtukochi athani dwara tana korika teerchukovaalanukonnaa .mainakuduu tanavantu dharmam neraverchaadu .mainakuni rekkalu kattirimpabada ledane satyamuu manaku telisindi ikkada .kaaranam vaayuvu anna vishayamuu ardhamaindi . cony veeriddarikee hanuma chesina pratigna teleedu .aatidhyam iddaamu ane dhyasatappa raama kaaryaaniki aalasyakaaranam avutaamu anna aalochana ledu vaariki .anduke samskara vantudu hanuma sunnitamgaa vaari maryaadalaku adhi samayam kaadani tana pratina vishayam cheppi niruttarulanuchesi telivigaa bayata paddaadu .takshana vivekame eppatiki uttama phalitamistundani manaku kuudaa eruka parachaadu aanjaneyudu .