గేయ కవిత/గేయం అంటే గానయోగ్యమైనది. గేయానికి, పాటకు పెద్దగా తేడాలు వెతకలేము. గేయంలో మాత్రాచందస్సుకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
గురజాడ రచించిన దేశ భక్తి గేయంకు ఒక ఉదాహరణ. ద్విపద లక్షణాలున్నా గురజాడ ప్రత్యేకంగా ముత్యాలసరాలు అను ఛందస్సును సృష్టించుకున్నాడు.
గేయ కవితకు ప్రాణం పోసినవారిలో కృష్ణశాస్త్రి అగ్రగణ్యుడు. ఇతను రచించిన కృష్ణ పక్షము వంటి కావ్యాలన్నిటిలో గేయ కవితా లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఆధునిక కాలంలో పద్యం నుండి విడివడి గేయ కవిత ఒక ప్రత్యేక ప్రక్రియగా తెలుగులో వెలుగులోనికి వచ్చింది. ఆంగ్లేయ సాహిత్య ప్రభావం గేయ రచన మీద ఉంది.
రొమాంటిసిజం ప్రభావంచేత తెలుగు సాహిత్యంలో భావ కవిత ఒక విలక్షణ కవితా ప్రక్రియగా బయటపడింది. భావకవులు గేయ రచనకు శ్రీకారం చుట్టారు. పద్యాలలోని నియమితమైన చందస్సు కాకుండా , స్వతంత్రత కలిగిన మాత్రా చందస్సు, యతి ప్రాసలకు ప్రాధాన్యం లేకపోవడం, అంత్య ప్రాసల ఆడంబరం గేయ కవిత లక్షణాలు.
అన్న గరిమెల్ల గారి గేయంలో 40 చరణాలున్నాయి. కాబట్టి గేయ కవితకు సుదీర్ఘతకూడా ఉండవచ్చు. గేయకవితలొ పల్లవి, చరణాలు అన్న విభజన చేస్తే అది పాట అవుతుంది.
geya kavita/geyam ante gaanayogyamainadi. geyaniki, paataku peddagaa tedaalu vetakalemu. geyamlo maatraachandassuku praadhaanyam untundi.
gurajada rachinchina desha bhakti geyanku oka udaaharana. dvipada lakshanaalunnaa gurajada pratyekamgaa mutyaalasaraalu anu chhandassunu srushtinchukunnaadu.
geya kavitaku praanam posinavaarilo krishnasastri agraganyudu. itanu rachinchina krishna pakshamu vanti kaavyaalannitilo geya kavita lakshanaalu kanipistaayi. aadhunika kaalamlo padyam nundi vidivadi geya kavita oka pratyeka prakriyagaa telugulo velugulooniki vachindi. aangleya saahitya prabhaavam geya rachana meeda undi.
romantisism prabhaavanchaeta telugu saahityamlo bhaava kavita oka vilakshana kavita prakriyagaa bayatapadindi. bhaavakavulu geya rachanaku srikaram chuttaaru. padyaalalooni niyamitamaina chandassu kakunda , swatantrata kaligina matra chandassu, yathi praasalaku praadhaanyam lekapovadam, antya praasala aadambaram geya kavita lakshanaalu.
anna garimella gaari geyamlo 40 charanalunnayi. kabatti geya kavitaku sudiirghatakuda undavacchu. geyakavitalo pallavi, charanaalu anna vibhajana cheste adhi paata avutundi.