సాహితీ-యానం: 23 జనవరి, 1757 న బొబ్బిలి కోటలో ఏం జరిగింది?
23 జనవరి, 1757 న బొబ్బిలి కోటలో ఏం జరిగింది?
బొబ్బిలికథ ఆంధ్రనాట జనపదుల నోట అమరత్వం పొంది ప్రసిద్ధిగాంచిన గాధ. దీనిని సి.పి. బ్రౌన్ 1832 లో మల్లెశం అనే జానపద కళాకారుడు పాడుతూండగా వ్రాతరూపంలోకి తీసుకొచ్చాడు. బుర్రకథ, హరికథ, నాటకం, సినిమా వంటి అనేక కళారూపాలలో బొబ్బిలియుద్ధం జీవంపోసుకొని తరతరాలుగా ప్రజల మనసులలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. ఆ వీరగాథ వర్ణణ ఈ విధంగా ఉంటుంది.
బొబ్బిలి రాజు రంగారావుకు విజయనగర రాజైన విజయరామరాజుకు మధ్య శతృత్వం ఉండేది. విజయరామరాజు కోరిక మేరకు, ఫ్రెంచి సేనాని బుస్సీ 23 జనవరి, 1757 న బొబ్బిలికోటను ముట్టడించాడు. ఈ ముట్టడిలో బొబ్బిలి సైన్యం ఓడిపోయింది. కోట లోపలకు శతృసైన్యం ప్రవేశించేలోపల – బొబ్బిలి వీరులు తమ భార్యలను, తల్లులను, గర్భిణీస్త్రీలను, పిల్లలను, ముసలివారిని మొత్తం సుమారు పదివేలమందిని ప్రాణత్యాగం గావించి చివరకు వారుకూడా యుద్ధంలో మరణించారు. కొంతమంది మంటల్లో దూకి, మరికొందరు కత్తులతో పొడుచుకొని, శత్రువుల తుపాకీలకు ఎదురెళ్ళి ఇంకొందరూ ఆత్మహత్య చేసుకొన్నారు. దీనికి ప్రతీకారంగా మూడురోజుల అనంతరం, బొబ్బిలివీరుడు తాండ్రపాపారాయుడు విజయరామరాజును చంపి పగతీర్చుకొన్నాడు.
బొబ్బిలి యుద్ధం జరిగిన నాలుగేళ్ల అనంతరం, 1861 లో రాబర్ట్ ఓర్మె వ్రాసిన MILITARY TRANSACTIONS OF THE BRITISH NATION IN INDOSTAN అనే పుస్తకంలో ఈ యుద్ధవివరాలు మరియు 1832 బ్రౌన్ కథనం కూడా జనబాహుళ్యంలో ఉన్న బొబ్బిలివీరగాధ రూపానికి దగ్గరగానే ఉంటాయి. కానీ బొబ్బిలియుద్ధం జరిగిన రెండునెలలతరువాత వ్రాయబడ్డ ఒక రికార్డులో మాత్రం మరోలా ఉంది.
26 మార్చి, 1757 న ఆనందరంగపిళ్ళై వ్రాసుకొన్న డైరీలో బొబ్బిలి యుద్ధం గురించి జనబాహుళ్యంలో చలామణీలో ఉన్న దానికి విరుద్దంగా ఈ విధంగా వర్ణించబడింది. (రి. వాల్యూం 10 - పేజీలు 334-337).
.............. బుస్సీ బొబ్బిలి కోటను ముట్టడించినపుడు, కొద్దిమంది బొబ్బిలివీరులు కోటనుండి బయటకు వచ్చి ప్రతిఘటించగా బుస్సీ సేనలు వెనుతిరిగాయి. దీనికి ఆగ్రహించిన విజయరామరాజు తన సేనల్ని కోటవైపు మళ్ళించాడు. వారికి బుస్సీ సేనలు సహాయపడ్డాయి. భీకరమైన యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో ఇరువైపులా 8-9 వేల మంది చనిపోయారు. కోటచుట్టూ ఉన్న కందకం రక్తంతో నిండిపోయింది. కోట వశమయినపుడు విజయరామరాజుతో బుస్సీ "కోటలో ఒక్క చిన్న శిశువుని ప్రాణాలతో ఉంచినా ఒక శత్రువుని మిగుల్చుకొన్నట్లే" అన్నాడు. ఆ మాటలకు విజయరామరాజు కోటలో ప్రతిఒక్కరినీ చంపివేయమని తన సైనికులను ఆజ్ఞాపించాడు. వారు ఆ విధంగానే కోటలోని స్త్రీలను, గర్భిణులను, పిల్లలను మొత్తం పదివేలమందిని హతమార్చారు, రంగారావుతో సహా. అలా చేయటం యూరోపియన్ పద్దతి అని వర్ణించటం జరిగింది. గాయపడిన రంగారావు తమ్ముడికి వైద్యం చేయించమని బుస్సీతో విజయరామరాజు చెప్పాడు. కోటపై ఫ్రెంచి జండా ఎగరవేయబడింది. సైనికులు విజయోత్సవం చేసుకొన్నారు. ఒకరికొకరు చక్కెర తినిపించుకొన్నారు............
బొబ్బిలి యుద్ధం జరిగిన రెండునెలల తరువాత వ్రాయబడిన పై విషయాలు విశ్వసనీయంగానే అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే మిగిలిన అంశాలైన ఎంతమంది సైనికులు పాల్గొన్నారు, కోట నిర్మాణం, ఎంతమంది చనిపోయారు, తేదీలు సమయాలు, వివిధ వ్యక్తుల వివరాలన్నీ ఒర్మె మరియు బ్రౌన్ కథనాలతో సరిపోతున్నాయి. అంతేకాక రంగపిళ్ళైకి అనేకమంది గూఢచారులు, వార్తాహరులు ఉండేవారట. ఏదైనా ఒక విషయాన్ని ఇద్దరు ముగ్గురు దృవీకరిస్తేకానీ పిళ్ళై నమ్మేవాడు కాదు.
ఒక వేళ బొబ్బిలియుద్ధం రంగపిళ్ళై చెప్పినట్లు నడిచిఉన్నట్లయితే మొత్తం ఉదంతానికి ఆయువుపట్టయిన సామూహిక ఆత్మహత్యలు అసత్యం అవుతాయి. శతృవులు జరిపిన ఊచకోతను సామూహిక ఆత్మహత్యలుగా ప్రచారించుకోవటం ఒక రాజకీయ ఎత్తుగడలా అనుకోవాల్సివస్తుంది.
(నేను రచించిన "ఫ్రెంచిపాలనలో యానాం" అనే పుస్తకంలోని "ఆనంద రంగపిళ్ళై డైరీలలో యానాం ప్రస్తావన" అనే చాప్టరు నుంచి)
Posted by బొల్లోజు బాబా at 7:58 PM
Labels: ఆనందరంగ పిళ్ళై, ఫ్రెంచి పాలనలో యానాం, బొబ్బిలి యుద్ధం
Anonymous October 13, 2011 at 9:43 AM
కొత్త పాళీ October 21, 2011 at 6:18 AM
అంతర్లోచన March 9, 2014 at 10:42 PM
చరిత్రకు వెలుగు చూపే చక్కటి వివరణ బాబా గారూ బావుంది.
Haribabu Suranenii April 29, 2016 at 3:24 PM
చాలా బాగుంది సార్!చిన్నప్పుడు మనం విన్న కస్తూరి రంగయ్యా పాట ఈ ఆనందరంగ పిళ్ళై గురించి అని ఇప్పుడు తెలిసింది.
saahitii-yaanam: 23 janavari, 1757 na bobbili kotalo yem jarigindi?
23 janavari, 1757 na bobbili kotalo yem jarigindi?
bobbilikatha aandhranaata janapadula nota amaratvam pondi prasiddhigaanchina gaadha. deenini si.pi. broun 1832 loo mallesam ane jaanapada kalakarudu paadutuundagaa vraataroopamloki teesukochaadu. burrakatha, harikatha, naatakam, sinima vanti aneka kalaaruupaalaloo bobbiliyuddham jeevamposukoni tarataraalugaa prajala manasulalo chirasthaayigaa nilichipoyindi. aa veeragaatha varnana ee vidhamgaa untundi.
bobbili raju rangaaraavuku vijayanagara rajaina vijayaramarajuku madhya shatrutvam undedi. vijayaramaraju korika meraku, frenchi senani bussi 23 janavari, 1757 na bobbilikotanu muttadinchaadu. ee muttadilo bobbili sainyam odipoyindi. kota lopalaku satrusainyam pravesinchelopala – bobbili veerulu tama bhaaryalanu, tallulanu, garbhineestreelanu, pillalanu, musalivaarini mottam sumaru padivelamandini praanatyaagam gavinchi chivaraku varukuda yuddhamlo maraninchaaru. kontamandi mantallo dooki, marikondaru kattulatho poduchukoni, satruvula tupaakeelaku edurelli inkondaruu aatmahatya chesukonnaru. deeniki prateekaaramgaa moodurojula anantaram, bobbiliveerudu tandrapaparayudu vijayaramarajunu champi pagatiirchukonnaadu.
bobbili yuddham jarigina nalugella anantaram, 1861 loo rabert orme vraasina MILITARY TRANSACTIONS OF THE BRITISH NATION IN INDOSTAN ane pustakamlo ee yuddhavivaraalu mariyu 1832 broun kathanam kuudaa janabaahulyamlo unna bobbiliveeragaadha roopaaniki daggaragaane untaayi. cony bobbiliyuddham jarigina rendunelalataruvaata vrayabadda oka rikaardulo maatram marola undi.
26 marchi, 1757 na aanandarangapillai vraasukonna dirilo bobbili yuddham gurinchi janabaahulyamlo chalaamaneelo unna daaniki viruddamgaa ee vidhamgaa varninchabadindi. (ri. valun 10 - paejeelu 334-337).
.............. bussi bobbili kotanu muttadinchinapudu, koddimandi bobbiliveerulu kotanundi bayataku vachi pratighatinchagaa bussi senalu venutirigaayi. deeniki aagrahinchina vijayaramaraju tana senalni kotavaipu mallinchaadu. vaariki bussi senalu sahayapaddayi. bheekaramaina yuddham jarigindi. aa yuddhamlo iruvaipula 8-9 vela mandi chanipoyaru. kotachuttu unna kandakam raktamtho nindipoyindi. kota vasamayinapudu vijayaramarajuto bussi "kotalo okka chinna sisuvuni praanaalatoe unchinaa oka satruvuni migulchukonnatle" annadu. aa maatalaku vijayaramaraju kotalo pratiokkarinii champiveyamani tana sainikulanu aagnaapinchaadu. vaaru aa vidhamgaane kotaloni streelanu, garbhinulanu, pillalanu mottam padivelamandini hatamaarchaaru, rangaaraavuto sahaa. alaa cheyatam europian paddati ani varninchatam jarigindi. gaayapadina rangaarao tammudiki vaidyam cheyinchamani busseetho vijayaramaraju cheppaadu. kotapai frenchi janda egaraveyabadindi. sainikulu vijayotsavam chesukonnaru. okarikokaru chakkera tinipinchukonnaaru............
bobbili yuddham jarigina rendunelala taruvaata vraayabadina pai vishayaalu viswasaneeyamgaane anipistaayi. endukante migilina amsaalaina entamandi sainikulu paalgonnaaru, kota nirmaanam, entamandi chanipoyaru, tedeelu samayalu, vividha vyaktula vivaraalannii orme mariyu broun kathanaalatho saripotunnaayi. antekaka rangapillaiki anekamandi goodachaarulu, vaartaaharulu undevaarata. edaina oka vishayaanni iddaru mugguru druvikaristekani pillai nammevaadu kaadu.
oka vaela bobbiliyuddham rangapillai cheppinatlu nadichiunnatlayithe mottam udantaaniki aayuvupattayina saamuuhika aatmahatyalu asatyam avtayi. satruvulu jaripina oochakotanu saamuuhika aatmahatyalugaa prachaarinchukovatam oka rajakeeya ettugadalaa anukovaalsivastundi.
(nenu rachinchina "frenchipaalanalo yanam" ane pustakamloni "aananda rangapillai direelalo yanam prastaavana" ane chaaptaru nunchi)
Posted by bolloju baba at 7:58 PM
Labels: aanandaranga pillai, frenchi paalanalo yanam, bobbili yuddham
Anonymous October 13, 2011 at 9:43 AM
kotta paalii October 21, 2011 at 6:18 AM
antarlochana March 9, 2014 at 10:42 PM
charitraku velugu chuupee chakkati vivarana baba gaaruu bavundi.
Haribabu Suranenii April 29, 2016 at 3:24 PM
chala bagundi sar!chinnappudu manam vinna kasturi rangayya paata ee aanandaranga pillai gurinchi ani ippudu telisindi.