తెలుగు సాహిత్యానికి వేల ఏండ్ల చరిత్ర ఉంది. తెలుగు సాహిత్యం ఆధ్యాత్మికంలోనైనా, శృంగారాది నవరసాలలోనైనా, జాతిని జాగతం చేసే విషయంలోనైనా, తెలుగువారందరూ గర్వపడేటంత విశేషమై వెలుగొందింది. నన్నయ్య రాసిన భారతం తెలుగులో మొదటి కావ్యం. అంతకుముందే జానపద గీతాలు, కొన్ని పద్యాలు ఉన్నట్టు ఆధారాలు కూడా లభించాయి. గాథా సప్తశృతిలో తెలుగు జానపద గీతాల ప్రస్తావన కూడా ఉంది. ఆనాటి సాహిత్యం శృంగారం, భావప్రధానమైనదిగా ఉండేది. అదే సాహిత్యం రాజులకు తొత్తుగా నిలిచి రాజులను, రాజచరిత్రను భుజానేసుకుంది. అందుకే తర్వాత కాలంలో ''శ్రీశ్రీ రాజుల చరిత్ర కాదు రాజసేవకుల చరిత్ర కావాలి'' అన్నారు. నిజానికి సాహిత్యమంటే చైతన్యం. ఆ చైతన్యం ఎలాగైనా ఉండొచ్చు. శృంగార రచనలతో శృంగార సమస్యలపై చైతన్యం తెస్తుంది. సామాజిక అంశాలతో సమాజం అంటే ఏంటి అని చెప్పి మేల్కొల్పింది. ఇలా ప్రతి రచన చైతన్యమే నిజానికి కవి రాసే ప్రతి అక్షరం చైతన్య కిరణమే మరి.
ఆనాడు సాహిత్యానికి, సాహిత్యకారులకు కూడా మంచి గౌరవం ఉండేది. వారు చేసే రచనలకు కూడా ఆనాటి రాజులు విలువిచ్చి వారి రచనలను స్వయంగా రాజులే ముద్రించడంతో ఎన్నో రచనలు ఇప్పటికీ మనకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మరి నేడు అలా ఎందుకు జరగడం లేదు? ఎందుకంటే నేటి సాహిత్యం ప్రభుత్వాలకు తొత్తులుగా నిలవడంలేదు, నిలబడకూడదు కూడా. ఎక్కువ శాతం ప్రభుత్వాలకు వ్యతిరేకంగానే సాహిత్యకారులు నిలుస్తున్నారంటే ప్రజలకు అండగా సాహిత్యకారులు ఉన్నారనే కదా అర్థం.
అవును సాహిత్యం ఎప్పుడూ పేదలపక్షమే ఉండాలి. లేదంటే ప్రభుత్వాలు ఇష్టానుసారంగా వ్యవహరిస్తాయి. కావున సాహిత్యం ప్రభుత్వాలకు ఆనకట్టలాగే ఉండాలి. ప్రతి విషయంలో సరిదిద్దే ప్రయత్నం చేయాలి. ప్రజల అభిరుచులను ప్రభుత్వాలకు నిర్మొహమాటంగా తెలియజేయాలి. ప్రభుత్వాలకు వ్యతిరేకంగా ఉంటే సాహిత్యకారులను చంపడం, బెదిరించడం ఈ మధ్యకాలంలో ఎక్కువగా చూస్తున్నాం. ఇలాంటి నీచమైన చర్యల వల్ల సాహిత్యకారులు భయపడేది లేనేలేదు. దేశ సరిహద్దులో దేశం కోసం ఆ వీరుడు వీరమరణం పొందితే దేశంలో వీర మరణం పొందడానికి సాహిత్యకారులు, విప్లవకారులుగా ఎప్పుడు సిద్ధంగానే ఉంటారు.
అసలెందుకీ ప్రభుత్వాలకు సాహిత్యమంటే చులకన. ఆనాడు సాహిత్యకారులకు ఉద్యోగావకాశలు లభించేవి. నేడు తెలుగు మాధ్యమంలో చదివితే మన రాష్ట్రంలోనే మనకు ఉద్యోగం లభించదు. ప్రతిసంవత్సరం భాషను కొద్దికొద్దిగా నాశనం చేస్తున్నారు. ఎందుకంటే భాషను చంపి సాహిత్యాన్ని అణగదొక్కి నిజాలను సమాధి చేసే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఒక ఆటలో ఒక వ్యక్తి మెడల్‌ సాధిస్తే వారికేమో గ్రూప్‌-2 ఉద్యోగం ఇస్తారు, కోట్ల రూపాయలు కుమ్మరిస్తారు, మొత్తం మీద వారి కుటుంబాలు తరతరాలు బతికేలా చేస్తారు. మరి నిరంతరం సమాజం కోసం పాటుపడుతూ, సమాజం బాగుంటే తాను బాగుంటాను, దేశం బాగుంటుందని రచనలు చేసే రచయితల పుస్తకాలు ముద్రించడానికి కూడా ప్రభుత్వాలు ఎందుకు సహాయం చెయ్యవు.
ఎంతమంది రచనలు చీకట్లో మగ్గుతున్నాయో ఎవరికీ తెలుసు. ఆఖరికి అకాడమీ అవార్డు పొందిన పుస్తకాలను కూడా ముద్రించడం లేదు. ఒక ఆటగాడు ఏదైనా ఆటలో మెడల్‌ గెలిస్తే కోట్ల రూపాయలు డబ్బులిచ్చి ఉద్యోగాలు ఇస్తున్నారు. మరి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందిన వారికి ఉద్యోగాలు ఎందుకు ఇవ్వరు? కవులు/రచయితలు నిరంతరం సమాజం కోసం పాటుపడే వారికి గుర్తింపు ఎందుకు ఇవ్వరు. కవులంతా ఇప్పుడు ఏకం కావాల్సిన అవసరం ఉంది. సమాజం కోసమే కాకుండా తమ కోసం కూడా పోరాటాలు చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. అందరి హక్కులకై పోరాడే కవులు నేడు వారి హక్కులకై కూడా పోరాడాల్సిన సమయం వచ్చింది.
మరి కవులకు కావాల్సింది ఏమిటి? వారి రచనలు ముద్రించడానికి తక్కువ డబ్బుతో ప్రభుత్వమే ఉత్తమ రచనలను ముద్రించాలి. మంచి రచనలు, సమాజానికి ఉపయోగపడే రచనలను ముద్రించి మార్కెటింగ్‌ కూడా చేయాలి. ఇందుకోసం ప్రతి జిల్లాలో ఒక ప్రింటింగ్‌ ప్రెస్‌ ఉండాలి. కవుల పుస్తకాలు ఆవిష్కరణ కోసం ఉచితంగా ఒక చిన్న ఆడిటోరియం ప్రతి జిల్లాలో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి. రాష్ట్ర అకాడమీలు మంచి సాహిత్యం రాసే నేటి కవులు/ రచయితల రచనలు గుర్తించి పారదర్శకంగా వారి రచనలను ముద్రించాలి. ఒక రచన ఎంతోమందిని ఆలోచించేలా చేసి వారి ఆలోచనలను మర్చేలా చేస్తుంది. అలాంటి రచనలు చేసేవారిని ప్రభుత్వం ఎందుకు గుర్తించదు?
సాహితీ సంస్థల పేరుతో నకిలీ భక్షణ వేదికలను నియంత్రించాలి. మంచి రచనలు చేసేవారిని పారదర్శకంగా గుర్తించి వారికి ప్రభుత్వ ఐడెంటిటీ కార్డ్స్‌ ఇవ్వాలి. సాహిత్య కార్యక్రమాలు పెద్దఎత్తున చేపట్టాలి. సాహిత్యానికి సెపరేట్‌ ఫండ్‌ను ఏర్పాటు చేసి ఎక్కడ, ఎలా, ఎంత ఖర్చు పెడుతున్నారో లెక్కలతో సహా చెప్పాలి. పుస్తక ముద్రణ సంస్థలు చేసే దోపిడీని అరికట్టాలి. నిరంతర నిఘా పెట్టి ''ఒక రాష్ట్రం ఒకే ధర అనే నిబంధన'' తీసుకొచ్చి ఎక్కడైనా పుస్తక ముద్రణకు ఒకటే ధర అమలయ్యేలా చెయ్యాలి. ముద్రణ జరిగే ప్రతి పుస్తకం ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలలో పొందుపరచాలి. అప్పటిలాగే ప్రభుత్వం మంచి పుస్తకాలను విక్రయించాలి. ప్రతి పుస్తకానికి ఒక అంకె కేటాయించి ఎన్ని పుస్తకాలు ముద్రణ అవుతున్నాయో లెక్కలతో సహా వివరించాలి.
యువకులను సాహిత్యం వైపు నడిపించాలి. ఇందుకోసం వారికి ప్రతి ఏటా అవార్డ్స్‌, నగదు బహుమతులు ప్రకటించాలి. ప్రభుత్వమే సాహిత్య సదస్సులు ఏర్పాటు చేసి యువ కవులకు దిశానిర్దేశం చేయాలి. కవులారా మేల్కోండి! ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించండి? మీ హక్కులకై పోరాడండి. ఈ వ్యాసం మీలో కదలిక తెచ్చి సాహిత్యానికి పునర్వైభవం రావాలి.
telugu saahityaaniki vela endla charitra undi. telugu saahityam aadhyaatmikamloonainaa, shrungaaraadi navarasaalalonainaa, jaatini jaagatam chese vishayamloonainaa, teluguvaarandaruu garvapadetamta visaeshamai velugondindi. nannayya raasina bhaaratam telugulo modati kaavyam. antakumunde jaanapada geetaalu, konni padyaalu unnattu aadhaaraalu kuudaa labhinchayi. gatha saptashrutilo telugu jaanapada geetaala prastaavana kuudaa undi. aanaati saahityam shrungaaram, bhaavapradhaanamainadigaa undedi. adhe saahityam rajulaku tottugaa nilichi rajulanu, raajacharitranu bhujanesukundi. anduke tarvaata kaalamlo ''srishree rajula charitra kaadu rajasevakula charitra kavali'' annaru. nijaaniki saahityamante chaitanyam. aa chaitanyam elagaina undochu. shrungaara rachanalatho shrungaara samasyalapai chaitanyam testundi. saamaajika amsaalatoe samajam ante enti ani cheppi melkolpindi. ilaa prati rachana chaitanyame nijaaniki kavi rase prati aksharam chaitanya kiraname mari.
aanaadu saahityaaniki, saahityakaarulaku kuudaa manchi gowravam undedi. vaaru chese rachanalaku kuudaa aanaati rajulu viluvicchi vaari rachanalanu swayamgaa rajule mudrinchadamtho enno rachanalu ippatikee manaku andubaatulo unnaayi. mari nedu alaa enduku jaragadam ledu? endukante neti saahityam prabhutvaalaku tottulugaa nilavadamledu, nilabadakudadu kuudaa. ekkuva saatam prabhutvaalaku vyatirekamgaane saahityakaarulu nilustunnarante prajalaku andagaa saahityakaarulu unnarane kada artham.
avunu saahityam eppuduu pedalapakshame undaali. ledante prabhutvaalu ishtaanusaaramgaa vyavaharistaayi. kaavuna saahityam prabhutvaalaku aanakattalaage undaali. prati vishayamlo sarididde prayatnam cheyali. prajala abhiruchulanu prabhutvaalaku nirmohamaatamgaa teliyajeyaali. prabhutvaalaku vyatirekamgaa unte saahityakaarulanu champadam, bedirinchadam ee madhyakaalamlo ekkuvagaa chustunnam. ilanti neechamaina charyala valla saahityakaarulu bhayapadedi leneledu. desha sarihaddulo desham kosam aa veerudu veeramaranam pondite desamlo veera maranam pondadaaniki saahityakaarulu, viplavakaarulugaa eppudu siddhamgaane untaaru.
asalenduki prabhutvaalaku saahityamante chulakana. aanaadu saahityakaarulaku udyogaavakaasalu labhinchevi. nedu telugu maadhyamamlo chadivite mana rashtramlone manaku udyogam labhinchadu. pratisamvatsaram bhashanu koddikoddigaa naasanam chestunnaru. endukante bhashanu champi saahityaanni anagadokki nijaalanu samadhi chese prayatnam chestunnaru. oka aatalo oka vyakti medalli saadhisthe vaarikemo groop-2 udyogam istaaru, kotla roopaayalu kummaristaaru, mottam meeda vaari kutumbaalu tarataraalu batikela chestaaru. mari nirantaram samajam kosam paatupadutuu, samajam bagunte taanu baguntanu, desham baguntundani rachanalu chese rachayitala pustakaalu mudrinchadaaniki kuudaa prabhutvaalu enduku sahayam cheyyavu.
entamandi rachanalu cheekatlo maggutunnayo evariki telusu. aakhariki akadami avaardu pondina pustakaalanu kuudaa mudrinchadam ledu. oka aatagaadu edaina aatalo medalli geliste kotla roopaayalu dabbulichi udyogaalu istunnaru. mari saahitya akadami avaardu pondina vaariki udyogaalu enduku ivvaru? kavulu/rachayitalu nirantaram samajam kosam patupade vaariki gurtimpu enduku ivvaru. kavulanta ippudu ekam kaavaalsina avasaram undi. samajam kosame kakunda tama kosam kuudaa poraataalu cheyalsina avasaram entainaa undi. andari hakkulakai porade kavulu nedu vaari hakkulakai kuudaa poraadaalsina samayam vachindi.
mari kavulaku kaavaalsindi emiti? vaari rachanalu mudrinchadaaniki takkuva dabbutho prabhutvame uttama rachanalanu mudrinchaali. manchi rachanalu, samaajaaniki upayogapade rachanalanu mudrinchi marchetingli kuudaa cheyali. indukosam prati jillaalo oka printingli presse undaali. kavula pustakaalu aavishkarana kosam uchitamgaa oka chinna auditorium prati jillaalo andubaatuloki teesukuraavaali. rashtra akaadameelu manchi saahityam rase neti kavulu/ rachayitala rachanalu gurtinchi paaradarsakamgaa vaari rachanalanu mudrinchaali. oka rachana entomandini alochinchela chesi vaari aalochanalanu marchela chestundi. alanti rachanalu chesevarini prabhutvam enduku gurtinchadu?
saahitii samsthala paerutho nakili bhakshana vedikalanu niyantrinchaali. manchi rachanalu chesevarini paaradarsakamgaa gurtinchi vaariki prabhutva identity cardse ivvali. saahitya kaaryakramaalu peddaettuna chepattali. saahityaaniki separate fandinu erpaatu chesi ekkada, ela, entha kharchu pedutunnaro lekkalatho sahaa cheppali. pustaka mudrana samsthalu chese dopideeni arikattali. nirantara nigha petti ''oka rashtram oke dhara ane nibandhana'' teesukochi ekkadaina pustaka mudranaku okate dhara amalayyela cheyyali. mudrana jarige prati pustakam prabhutva grandhaalayaalalo ponduparachaali. appatilaage prabhutvam manchi pustakaalanu vikrayinchaali. prati pustakaaniki oka anke ketayinchi enni pustakaalu mudrana avutunnayo lekkalatho sahaa vivarinchaali.
yuvakulanu saahityam vaipu nadipinchaali. indukosam vaariki prati eta awardse, nagadu bahumatulu prakatinchaali. prabhutvame saahitya sadassulu erpaatu chesi yuva kavulaku disanirdesam cheyali. kawulara melkondi! prabhutvaalanu prasninchandi? mee hakkulakai poradandi. ee vyaasam meelo kadalika tecchi saahityaaniki punarvaibhavam ravali.