గోదావరినదిపైన ఎన్నో ఎత్తిపోతల పథకాలను ప్రభుత్వం చేపట్టిందని మీరు అంటున్నారు. మరి వీటన్నింటికి విద్యుత్తు ఎక్కడ్నుంచి వస్తుంది? ప్రభుత్వం దగ్గర అంత విద్యుత్తు ఉందా? రైతులు విద్యుత్తు ఛార్జీలను భరించగలరా వివరించగలరు?
ఎత్తిపోతల పథకాలు గోదావరినదిపైనే కాదు, కృష్ణా నదిపైన కూడా ఉన్నా యి. ఇంకా ఇతర నదులపైన కూడా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ పనిచేయాలంటే భారీ గా విద్యుత్తు అవసరమవుతుందన్న మాట నిజమే. విద్యుత్తు ఛార్జీలు రైతులు భరించలేరన్న మాట కూడా వాస్తవమే. ఈ పరిస్థితి నుంచి గట్టేక్కేందుకు పదవీ విరమణ చేసిన ఇంజనీర్లు కొందరు ‘ది ఇనిస్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్’ (ఇండియా) వారి సహకారంతో ప్రభుత్వానికి ఒక నివేదిక సమర్పించారు. దాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది. ఒక ‘అవూపోచ్‌పేపర్’ని ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షునికి కూడా సమర్పించినట్టు ఆయన ఎంతో ఆసక్తి కనబరిచినట్టు కూడా సమాచారం. రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సమర్పించిన నివేదికలోని ప్రధాన అంశాలు ఇవి.
వాలు మార్గంగా నగావిటీ పద్ధతిన) మన రాష్ట్రంలో సాగుచేయలేని 64 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టును ఎత్తిపోతల ద్వారా సాగు చేసేందుకు రాష్ట్ర ప్రభు త్వం చేపట్టిన భారీ, మధ్యతరహా ప్రాజెక్టులకు 12 వేల కోట్ల రూపాయలు కాగలవని అంచనా వేయడం జరిగింది. ఈ ఎత్తిపోతల అమలుకు 8500 మెగావాట్ల విద్యుత్ అవసరమవుతుంది. ఇప్పుడు మన రాష్ట్రంలో 16,200 మెగావాట్ల విద్యుత్తు ఉత్పత్తి అవుతుండగా, అవసరాలు 15,000 మెగావా ట్ల దాకా ఉన్నాయి. కనుక ఎత్తిపోతలకవసరమయ్యే అదనపు విద్యుత్తు లభించే అవకాశం లేదని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. ప్రాంతాల వారీగా ఏర్పాటు చేసే ఎత్తిపోతల పథకాలకు అవసరమయ్యే విద్యుత్తు వివరాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.
నదులలో నీరు సమృద్ధిగా ఉన్నప్పుడు, ఆ నీటిని వినియోగించుకుని ఎత్తై ప్రాంతాలకు సరఫరాచేయడానికి విద్యుత్తు తప్పనిసరి అవుతుంది. ఇప్పుడు రాష్ట్రంలో ఎత్తిపోతల అవసరాలు తీర్చే నిమిత్తం అదనపు విద్యుత్తు ఉత్పాదనకు అవకాశాలు అంత ఆశాజనకంగా లేవు. ఈ పరిస్థితుల్లో ఆయా ఎత్తిపోతల పథకాలు సక్రమంగా, స్థిరంగా, విజయవంతంగా అమలు జరగాలంటే ‘క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్స్’ అంటే సొంత విద్యుత్తు కేంద్రాల ఏర్పాటు అవసరం. ఇలాంటి సొంత విద్యుత్తు కేంద్రాలు ఈజిప్టు, అమెరికా లాంటి దేశాలలో పనిచేస్తున్నయి.రాష్ట్రంలో చిన్నాచితకా ఎత్తిపోతల పథకాలు మొత్తం 31 ఉన్నాయి. విద్యుత్తు వినియోగం ఆధారంగా వాటి వర్గీకరణ ఈ విధంగా ఉంది.
ఎత్తిపోతల పథకాలు విజయవంతంగా పనిచేయాలంటే వాటి కోసం 120 రోజుల పాటు ఇరవై నాలుగు గంటలూ విద్యుత్తు లభించాలి. అంటే ప్రత్యేకంగా ఎత్తిపోతల పథకాల కోసమే పనిచేసే విద్యుత్తు కేంద్రాలను ఏర్పా టు చేస్తే సంవత్సర కాలంలో నాలుగునెలల పాటు విద్యుత్తును ఎత్తిపోతల పథకాలకు మాత్రమే కేటాయించి మిగతా ఎనిమిది నెలల పాటు ఉత్పత్తి చేసే విద్యుత్తును మార్కెట్‌లో అమ్ముకోవడం జరుగుతుంది. ఆ ఎనిమిది నెలల్లో అమ్మే విద్యుత్తు వల్ల గడించే లాభం ఎత్తిపోతలకయ్యే ఖర్చు మొత్తా న్ని భరించడమే కాక, ఆ విద్యుత్ కేంద్ర పెట్టుబడిని కూడా పరిమితకాలంలో తీర్చగలుగుతుందన్న ప్రాతిపదికనే ఈ captive power స్టేషన్ పనిచేస్తుం ది. అమలులో ఉన్న 31 ఎత్తిపోతల పథకాల కోసం నాలుగు విద్యుత్తు కేంద్రాలను 1)కరీంనగర్ 2)వరంగల్ 3) మహబూబ్‌నగర్ 4) అనంతపురంలో ఏర్పాటు చేయవలసి ఉంటుంది.
ప్రతిపాదించిన క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంటులు బొగ్గు ఆధారిత కేంద్రాలుగా పనిచేస్తాయి. గ్యాస్ పుష్కలంగా లభించినట్టయితే మరింత చవకగా విద్యు త్తు అందించే అవకాశముంటుంది.
పై వివరాల ఆధారంగా 2,500 మెగావాట్లు, 3,300 మెగావాట్ల బొగ్గు ఆధారిత ప్రత్యేక విద్యుత్ కేంద్రానికి అయ్యే ఖర్చు వాటిపై వచ్చే ఆదాయాన్ని ఆ నివేదిక తెలియజేసింది.
ఈ నివేదిక ప్రస్తుతం ప్రభుత్వ పరిశీలనలో ఉంది. ఏదేమైనా ఒకటి మాత్రం స్పష్టం. ప్రత్యేకమైన విద్యుత్ కేంద్రాలను ఎత్తిపోతలకు కేటాయిస్తూ ఏర్పాటు చేస్తే తప్ప ఇంత భారీఎత్తున 64 లక్షల ఎకరాలకు నీరందివ్వడం కుదరదు. 8 నెలలపాటు ఆ విద్యుత్ కేంద్రంలో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తును మార్కెట్‌లో అమ్మగా వచ్చిన లాభాలను ఎత్తిపోతల పథకాలకు మళ్లించి రైతులకు ఉచితంగా విద్యుత్ ఇస్తే తప్ప రైతాంగం బతికి బట్ట కట్టదు. మామూలుగా కృష్ణా, గోదావరి నదులలో నాలుగు నెలలపాటు వరద జలాలు లభిస్తాయి. ఈ నాలుగు నెలల్లో క్యాపిటల్ స్టేషన్లలో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తును ఉపయోగించి ఎత్తిపోతల మార్గంగా ఆ జలాలను ఆయకట్టుకు బ్యాలెన్సింగ్ జలాశయాలకు మళ్లించవలసి ఉంటుంది.
క్యాపిటల్ పవర్ స్టేషన్‌లో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తు ఆధారంగా ప్రాణహిత-చే లబ్ధి-వ్యయ నిష్పత్తిని లెక్కవేయడం జరిగింది. అది 1.46గా తేలింది. కనుక దీన్ని ప్రణాళికాసంఘం ఆమోదించి కేంద్ర సహాయం అందించగలుగుతుందని ఆశించవచ్చు.
తెలంగాణలో శతాబ్దాల పాటు సరిపడే బొగ్గు నిల్వలు సింగరేణి రూపం లో ఉన్నాయి. అపారమైన జలసిరులు గోదావరి, కృష్ణమ్మల రూపంలో ఉన్నాయి. నీటిని వినియోగించుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్న సారవంతమైన భూములు, కష్టించే రైతులున్నారు. ఈ ఎత్తిపోతల పథకాలను విజయవంతంగా అమలు చేయడానికి అహర్నిశలు తమ మేధస్సులను కరగదీసేందుకు రెడీగా తెలంగాణ ఇంజనీర్లున్నారు. ఇక కావలసిందల్లా ప్రభుత్వానికి చిత్తశుద్ధి.Captive Power Station ఏర్పాటు విషయంలో ప్రభుత్వం ఏ నిర్ణయం తీసుకుంటుందో తొందర్లోనే తేలిపోతుంది.
మన ఊళ్లో చుట్టు పక్కల ఉన్న నదులు, ఉపనదులు, వాగులు, వంకలలో ప్రతిరోజూ ఇసుకను తవ్వి రవాణా చేసే పనులను మనం చూస్తూనే ఉన్నాం.వాటికి అనుమతులున్నాయా? లేవా? అని పట్టించుకున్న నాథుడు లేడు. మా ఊరి పక్కన ఉన్న మూసీ బొందలగడ్డలా తయారైంది సార్ . దీన్ని ఆపలేమా? అని కొందరు యువకులు అడుగుతుంటే ఏం జవాబు చెప్పాలో అర్థం కాదు. ఇసుక క్వారీ వల్ల ప్రజా ప్రతినిధు లు, అధికారులు, కాంట్రాక్టర్లు, జెసిబి టాక్టర్ల యజమానులు , ఊళ్లోని కూలీనాలి జనం, మధ్యవర్తులు అందరూ సంతోషంగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్నారు. అలా నదులలో ఇసుకను భారీగా తరలించడం వల్ల ఏం ఉపవూదవం వస్తుందో, దాని ప్రభావం ఇతరత్రా ఎలా ఉంటుందో ఎవరిక్కావాలి? జనాలకు కావలసింది వాళ్ల తాత్కాలిక ప్రయోజనాలు, అవసరాలు తీరడం ముఖ్యం.కానీ దీర్ఘకాలిక నష్టాలను పట్టించుకునే పరిస్థితి లేదు. జనం ఏమో తెలియక పట్టించుకోరు. నాయకులేమో తమ జేబులు నిండడమే చూసుకుంటున్నారు. సహజవనరులను కాపాడవలసిన ప్రభుత్వం ఉదాసీనంగా ప్రవర్తించడం వల్లే ఈ విపత్తు. వి.ఆర్. కృష్ణఅయ్యర్ లాంటి ప్రముఖ న్యాయమూర్తులు నదులలో ఇష్టమొచ్చిన రీతిలో ఇసుకను తరలించే చర్య మనుషుల మనుగడపైన ఎలా ప్రభావితం చూపుతుందో ఓ వ్యాసంలో వివరించారు. మద్రాస్ హైకోర్టు తీర్పు , సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ పర్యావరణంపైన నిర్వహించిన స్టాక్ హోం సమావేశపు సారాంశాన్ని మన రాజ్యాంగంలోని జీవించే హక్కు గురించి ఉద్ఘాటించే 21వ అధికరణాన్ని ఆయన తన వ్యాసంలో ఉల్లేఖించారు. నదీ పర్యావరణ సమతుల్యాన్ని భంగపరిచే ఇసుకతరలింపు ప్రక్రియ భూగర్భ జలాలపైనే కాకుండా చెరువులు, కాలువలపై కూడా తీవ్రంగా ప్రభావం చూపుతుందని తెలిపారు. అలాగే ఇసుక తరలింపు ద్వారా తాగే నీటిలోని తీయదనం మాయమై పోతుందని , సముద్ర తీర ప్రాంతంలో ఇది జరిగితే.. సమువూదపు నీరు నదుల్లోకి చొరబడి ఉప్పునీరు ప్రబలుతుందని, ఇలా అనేక దుష్పరిణామాలు వాటిల్లుతాయని ఆవేదన చెందుతూ రాశారు. ఇలాంటి ఎన్ని హెచ్చరికలు చేసినా ఈ ప్రభుత్వం పట్టించుకుంటుందా?
godavarinadipaina enno ettipotala pathakaalanu prabhutvam chepattindani meeru antunnaru. mari veetannintiki vidyuttu ekkadnunchi vastundi? prabhutvam daggara anta vidyuttu undaa? raitulu vidyuttu chaarjeelanu bharinchagalara vivarinchagalaru?
ettipotala pathakaalu godavarinadipaine kaadu, krishna nadipaina kuudaa unna ye. inka itara nadulapaina kuudaa unnaayi. ivannee panicheyaalante bhari gaa vidyuttu avasaramavutundanna maata nijame. vidyuttu chaarjeelu raitulu bharinchaleranna maata kuudaa vastavame. ee paristhiti nunchi gattekkenduku padavee viramana chesina injaneerlu kondaru yudhi inistitution af injanirse (india) vaari sahakaaramtho prabhutvaaniki oka nivedika samarpinchaaru. daanni prabhutvam pariseelistoondi. oka tavoopocheperini pranalika sangham upaadhyakshuniki kuudaa samarpinchinattu aayana entho aasakti kanabarichinattu kuudaa samacharam. rashtra prabhutvaaniki samarpinchina nivedikalooni pradhaana amsaalu ivi.
vaalu maargamgaa nagavity paddhatina) mana rashtramlo saagucheyaleni 64 lakshala ekaraala aayakattunu ettipotala dwara saagu chesenduku rashtra prabhu twam chepattina bhari, madhyataraha praajektulaku 12 vela kotla roopaayalu kagalavani anchana veyadam jarigindi. ee ettipotala amaluku 8500 megavatla vidyut avasaramavutundi. ippudu mana rashtramlo 16,200 megavatla vidyuttu utpatti avutundagaa, avasaraalu 15,000 megava tla daka unnaayi. kanuka ettipotalakavasaramayye adanapu vidyuttu labhinche avakaasam ledani spashtamgaa ardhamavutondi. praantaala vaareegaa erpaatu chese ettipotala pathakaalaku avasaramayye vidyuttu vivaraalu ee vidhamgaa unnaayi.
nadulalo neeru samruddhigaa unnappudu, aa neetini viniyoginchukuni ettai praantaalaku sarafaraacheyadaaniki vidyuttu tappanisari avutundi. ippudu rashtramlo ettipotala avasaraalu teerche nimittam adanapu vidyuttu utpaadanaku avakaasaalu anta aasaajanakamgaa levu. ee paristhitullo aayaa ettipotala pathakaalu sakramamgaa, sthiramgaa, vijayavantamgaa amalu jaragalante akyaptive paver plantse ante sonta vidyuttu kendrala erpaatu avasaram. ilanti sonta vidyuttu kendraalu eejiptu, america lanti deshaalalo panichestunnayi.rashtramlo chinnachitaka ettipotala pathakaalu mottam 31 unnaayi. vidyuttu viniyogam aadhaaramgaa vaati vargeekarana ee vidhamgaa undi.
ettipotala pathakaalu vijayavantamgaa panicheyaalante vaati kosam 120 rojula paatu iravai naalugu gantaluu vidyuttu labhinchaali. ante pratyekamgaa ettipotala pathakaala kosame panichese vidyuttu kendraalanu erpa tu cheste samvatsara kaalamlo naalugunelala paatu vidyuttunu ettipotala pathakaalaku matrame ketayinchi migata enimidi nelala paatu utpatti chese vidyuttunu marchetelo ammukovadam jarugutundi. aa enimidi nelallo amme vidyuttu valla gadinche laabham ettipotalakayye kharchu motta nni bharinchadame kaaka, aa vidyut kendra pettubadini kuudaa parimitakaalamlo teerchagalugutundanna praatipadikane ee captive power station panichestum dhi. amalulo unna 31 ettipotala pathakaala kosam naalugu vidyuttu kendraalanu 1)karinnagar 2)varangal 3) mahaboobinagar 4) anantapuramlo erpaatu cheyavalasi untundi.
pratipaadinchina captive paver plaantulu boggu aadhaarita kendraalugaa panichestaayi. gyas pushkalamgaa labhinchinattayithe marinta chavakaga vidyu ttu andinche avakaasamuntundi.
pai vivaraala aadhaaramgaa 2,500 megavatlu, 3,300 megavatla boggu aadhaarita pratyeka vidyut kendraaniki ayye kharchu vaatipai vache aadaayaanni aa nivedika teliyajesindi.
ee nivedika prastutam prabhutva pariseelanalo undi. edemaina okati maatram spashtam. pratyekamaina vidyut kendraalanu ettipotalaku ketaayistuu erpaatu cheste tappa inta bhaareettuna 64 lakshala ekaraalaku neerandivvadam kudaradu. 8 nelalapatu aa vidyut kendramlo utpatti ayye vidyuttunu marchetelo ammaga vachina laabhaalanu ettipotala pathakaalaku mallinchi raitulaku uchitamgaa vidyut iste tappa raitangam batiki batta kattadu. maamuulugaa krishna, godavari nadulalo naalugu nelalapatu varada jalaalu labhistaayi. ee naalugu nelallo capital stationlalo utpatti ayye vidyuttunu upayoginchi ettipotala maargamgaa aa jalaalanu aayakattuku ballensing jalaasayaalaku mallinchavalasi untundi.
capital paver stationlo utpatti ayye vidyuttu aadhaaramgaa praanahita-chee labdhi-vyaya nishpattini lekkaveyadam jarigindi. adhi 1.46gaa telindi. kanuka deenni pranaalikaasangham aamodinchi kendra sahayam andinchagalugutundani aasinchavachchu.
telamgaanalo sataabdaala paatu saripade boggu nilvalu singareni roopam loo unnaayi. apaaramaina jalasirulu godavari, krishnammala roopamlo unnaayi. neetini viniyoginchukovadaanika siddamgaa unna saaravantamaina bhoomulu, kashtinche raitulunnaru. ee ettipotala pathakaalanu vijayavantamgaa amalu cheyadaaniki aharnisalu tama medhassulanu karagadeesenduku redeegaa telamgaana injaneerlunnaaru. ika kavalasindalla prabhutvaaniki chittasuddhi.Captive Power Station erpaatu vishayamlo prabhutvam e nirnayam teesukuntundo tondarlone telipotundi.
mana oollo chuttu pakkala unna nadulu, upanadulu, vaagulu, vankalalo pratiroju isukanu tavvi rawana chese panulanu manam chustune unnam.vaatiki anumatulunnaya? leva? ani pattinchukunna nathudu ledu. maa oori pakkana unna moosee bondalagaddala tayaaraindi sar . deenni aapalema? ani kondaru yuvakulu adugutunte yem jawabu cheppalo artham kaadu. isuka kwari valla praja pratinidhu lu, adhikaarulu, contractorlu, jesibi tactorla yajamaanulu , oollooni kuuliinaali janam, madhyavarthulu andaruu santoshamgaa unnattu kanipistunnaru. alaa nadulalo isukanu bhariga taralinchadam valla yem upavuudavam vastundo, daani prabhaavam itaratra ela untundo evarikkaavaali? janaalaku kaavalasindi vaalla taatkaalika prayojanaalu, avasaraalu teeradam mukhyam.cony deerghakaalika nashtaalanu pattinchukune paristhiti ledu. janam emo teliyaka pattinchukoru. nayakulemo tama jebulu nindadame chusukuntunnaru. sahajavanarulanu kaapaadavalasina prabhutvam udaaseenamgaa pravartinchadam valle ee vipattu. vi.ar. krishnayyar lanti pramukha nyaayamuurtulu nadulalo ishtamochina reetilo isukanu taralinche charya manushula manugadapaina ela prabhaavitam chuuputundoe oo vyaasamlo vivarinchaaru. madras hycortu teerpu , supreenkortu teerpulu, aikyaraajyasamiti manava paryaavaranampaina nirvahinchina stack homem samavesapu saaraamsaanni mana raajyaangamlooni jeevinche hakku gurinchi udghaatinche 21va adhikaranaanni aayana tana vyaasamlo ullekhinchaaru. nadee paryaavarana samatulyaanni bhangapariche isukataralimpu prakriya bhugarbha jalaalapaine kakunda cheruvulu, kaaluvalapai kuudaa teevramgaa prabhaavam chuuputundani telipaaru. alaage isuka taralimpu dwara taage neetilooni teeyadanam mayamai potundani , samudra teera praantamlo idhi jarigithe.. samuvudapu neeru nadulloki chorabadi uppuneeru prabalutundani, ilaa aneka dushparinaamaalu vaatillutaayani aavedana chendutuu raasaaru. ilanti enni heccharikalu chesina ee prabhutvam pattinchukuntundaa?