ఆడెన్ చెప్పింది మరీ అంత కొత్త విషయమేమీ గాదని తెలుస్తుంది, ఆనందవర్ధనుడి ధ్వన్యాలోకం చదివితే. అందులో ఆనందవర్ధనుడి ఇల్లా అంటాడు
చెప్పబడిన ధ్వని ప్రభేదాల మధ్య నుండి యేవొక్క ప్రకారంచేతనైనా అలంకరించబడిన వాణి (కవిత) ప్రాచీనార్థ సంబంధం గలదైనా నూతనత్వాన్ని పొందుతుంది.
పై కారికకి విస్తారమైన వ్యాఖ్యానం రాస్తూ అభినవగుప్తుడు "ధ్వనిభేదంవల్ల ప్రతిభలు అనంతమౌతాయా? అనంతాల సంగతి అటుంచు, ధ్వనిప్రభేదాల్లో యే వొక్కదాన్ని పాటించినా ప్రతిభ అనంతమౌతుందని ఆనందవర్ధనుడు యెల్లా చెప్పగలడు? అని ప్రశించుకొంటే ఇది - వర్ణించదగిన వస్తువుతో సంబంధించిన ప్రజ్ఞావిశేషం ప్రతిభ.
వర్ణనీయ వస్తువు పరిమితమైంది.అది అప్పటికే అనేకమంది కవులచే స్పృశించబడింది.అందుచేత దాన్ని గూర్చి ప్రతిభానం యెవనికి కలిగినా పూర్వకవులు చెప్పినదానిలానే అనిపిస్తుంది. ఇంకేముంది!ఇల్లాగైతే "కవి" అనే ప్రయోగానికే మువ్వు వొచ్చింది.ఐతే ఆనందవర్ధనుడు చెప్పిన కవి ప్రతిభని పట్టి అర్థాలు అనంతాలౌతాయి.ప్రతిభ అనంతమవడం వల్ల కవి వాణి నూతనత్వాన్ని పొందుతుంది.ఇదంతా కవిలోని ప్రతిభ అనంతమైనప్పుడే కుదురుతుంది.
ప్రతిభ అనంతం కావాలంటే అర్థాలు అనంతంగా వుండాలి. అర్థాలు అనంతాలు కావాలంటే అది ధ్వనిప్రభేదాలను పట్టి యేర్పడుతుంది."అనంటాడు.
ఈ అనంతమైన ప్రతిభ యెల్లా సాధ్యం?అసలు సాధ్యమేనా? లేక "Poets utter great and wise things which they do not themselves understand." అని ప్లాటో ఎకసెక్కం జేసిన వైనమేనా? కాదనే అన్నారు ప్రాచీనులు.
రసాలు, భావలు, వాటి యొక్క అభాసాలు, ఆ ఆభాసాల నివృత్తి ఇల్లా అనేక ప్రభేదాలతో కూడిన "ధ్వని" మార్గం విస్తృతమైంది. వేలాదిమంది పూర్వకవులు ఈ రసాదులను ఆశ్రయించే ఈ కావ్యమార్గాన్ని అనేక విధాలుగా త్రొక్కివున్నారు. అతినిపుణుడైన కవికి గోచరమైన యే వాణి అలా లేని అర్థవిశేషాలను అలా ఉన్నట్లు హృదయంలో నిలుపుతుందో అట్టి వాణి సర్వోత్కర్షతో ఉంది (ధ్వన్యాలోకం)
ఇంత కష్టపడీ తన అనంతమైన ప్రతిభ చేత అనంతమైన అర్థాలుగల కవిత్వాన్ని కవి చెప్పగల్గినా "To have great poets there must be great audiences too." అని వాల్ట్ విట్మన్ అన్నాడంటే చదివే పాఠకుల్లో కూడా విజ్ఞత యెంతో అవసరమని అర్థమౌతుంది.
యేం రాస్తునామన్న స్పృహ, జ్ఞానం కవులకే లేనప్పుడు ఆ స్పృహని, జ్ఞానాన్ని టైం పాస్ కోసమో, మొహమాటం కోసమో, మరింక దేనికోసమో చదివే పాఠకులకుండాలనుకోవడం వాస్తవదూరమే.
ఐతే చోద్యమేవంటే ఈ నిస్పృహని, అజ్ఞానాన్ని విమర్శకుడు కూడా చూపాలన్న పట్టుదల అటు కవుల్లోనూ, ఇటు చదువర్లలోనూ హిమాలయమంత ఎత్తుగా, హిందూ మహాసముద్రమంతా లోతుగా, ఆంధ్రదేశమంత వైశాల్యంతో కళ్ళు మిరుమిట్లు గొల్పుతుండడం.
auden cheppindi mari anta kotta vishayamemee gaadani telustundi, aanandavardhanudi dhwanyaalokam chadivite. andulo aanandavardhanudi illa antaadu
cheppabadina dhwani prabhedaala madhya nundi yevokka prakaaranchaetanainaa alankarinchabadina vaani (kavita) praachiinaartha sambandham galadainaa noothanathvaanni pondutundi.
pai kaarikaki vistaaramaina vyaakhyaanam raastuu abhinavaguptudu "dhwanibhedamvalla pratibhalu anantamoutaya? anantaala sangati atunchu, dhwaniprabhedallo yee vokkadaanni patinchina pratibha anantamoutundani aanandavardhanudu yella cheppagaladu? ani prasinchukonte idhi - varninchadagina vastuvuto sambandhinchina prajnaviseshem pratibha.
varnaneeya vastuvu parimitamaindi.adhi appatike anekamandi kavulache sprusinchabadindi.anducheta daanni goorchi pratibhaanam yevaniki kaligina puurvakavulu cheppinadaanilaane anipistundi. inkemundi!illaagaithe "kavi" ane prayogaanike muvvu vochindi.aithe aanandavardhanudu cheppina kavi pratibhani patti arthaalu anantaalautaayi.pratibha anantamavadam valla kavi vaani noothanathvaanni pondutundi.idantaa kaviloni pratibha anantamainappude kudurutundi.
pratibha anantam kavalante arthaalu anantamgaa vundaali. arthaalu anantaalu kavalante adhi dhvaniprabhedaalanu patti yerpadutundi."anantaadu.
ee anantamaina pratibha yella saadhyam?asalu saadhyamenaa? leka "Poets utter great and wise things which they do not themselves understand." ani plato ekasekkam jesina vainamena? kaadane annaru praacheenulu.
rasalu, bhaavalu, vaati yokka abhaasaalu, aa aabhaasaala nivrutti illa aneka prabhedaalato kuudina "dhwani" maargam vistrutamaindi. velaadimandi puurvakavulu ee rasaadulanu aashrayinche ee kaavyamaargaanni aneka vidhaalugaa throkkivunnaaru. atinipunudaina kaviki gocharamaina yee vaani alaa laeni ardhavisheshaalanu alaa unnatlu hrudayamlo niluputundo atti vaani sarvotkarshatho undi (dhwanyaalokam)
inta kashtapadi tana anantamaina pratibha chetha anantamaina ardhaalugala kavitvaanni kavi cheppagalgina "To have great poets there must be great audiences too." ani walt witman annadante chadive paathakullo kuudaa vignata yentho avasaramani ardhamoutundi.
yem rastunamanna spruha, ghnaanam kavulake lenappudu aa spruhani, ghnaanaanni taim pas kosamo, mohamatam kosamo, marinka denikosamo chadive paathakulakundaalanukavodam vaastavaduuramee.
aithe chodyamevante ee nispruhani, agnaanaanni vimarsakudu kuudaa chuupaalanna pattudala atu kavulloonuu, itu chaduvarlaloonuu himalayamanta ettugaa, hindu mahasamudramanta lothugaa, aandhradesamanta vaisaalyamtho kallu mirumitlu golputundadam.