రచయిత పేరు: జిల్లేళ్ళ బాలాజీ
అస్థిత్త్వం
జిల్లేళ్ళ బాలాజీ
''ఒరేయ్‍ కోదండా... ఆ ధనంజయోళ్లింటికి అట్టా పొయ్‍ రాగూడదా రా? వారం దినాల్నుండి సెప్పంపిస్తా ఉండారు!'' పెళ్లో(పెరట్లో) మంచం మింద కూసోనున్న కొడుకుతో అన్నాడు నటేశుడు.
''నేను పోను పో...'' ముఖం పక్కకు తిప్పుకుంటా అన్నాడు కోదండ.
''అట్టంటే ఎట్రా?... వాళ్లు మన కోసరం ఎన్ని దినాలని ఎదురు సూడాల? పెద్దోళ్లు పిలిస్తే పోకుండా ఉంటం మంచిది కాదురా...'' అనునయంగా అన్నాడు నటేశుడు.
''నాకట్టాంటి పన్లు సెప్పొద్దని నీకెన్నిమార్లు సెప్పుంటాను.'' కోపంతో రుసరుసలాడినాడు కోదండ.
''ఒరేయ్‍! అదేమైనా సెడ్డపనా ఏందిరా, సెప్పొద్దనటానికి? అది మన కులవుర్తిరా!...''కొడుక్కి నచ్చజెప్పినాడు నటేశుడు.
''అయినా, నేను సెయ్యనంటే సెయ్యనంతే! నాకు పరీచ్చలుండాయ్‍, సదువుకోవాల.''మొండిగా బదులిచ్చినాడు కోదండ.
''మళ్లా సదువుకుందువు లేరా. ముందు ఆ పని సేసొచ్చేయ్‍ పో! ఊళ్లో పెద్ద మనుసులు పిలిస్తే, పొయ్‍ మన వుర్తి మనం సెయ్యాల్రా. లేకుంటే కట్టు తప్పినోళ్లవుతాం. ఆపైన ఊళ్లో బతకటం చానా కష్టం రా.'' బుజ్జగిస్తున్నట్టుగా అన్నాడు నటేశుడు.
''అయితే నువ్వే పొయ్యి సెయ్‍ పో!'' కోపంగా బదులిచ్చినాడు కోదండ.
''నాకీ మద్దిన సేతులు వొణకతాండాయ్‍ రా. కత్తి పట్టి సక్రంగా గొరగలేక పోతన్నా. ఈ ఒక్కసారికీ అట్ట పొయ్యొచ్చేయ్‍పోరా!''
''పో నాయినా నేను పోను! ఆ ధనంజయోళ్ల తాతకి తలంతా పుండ్లే! ఎప్పుడూ రసి కారతా ఉంటాది. ఒగటే గొబ్బు. తల్లో సెయ్యి పెట్టాలంటేనే కడుపులో తిప్పతాది.'' ముఖాన్ని అసయ్యంగా పెడతా అన్నాడు కోదండ.
''అట్టనుకుంటే ఎట్రా? ఆటినంతా మనం సయించుకోవాల్రా. అదే రా వుర్తి ధరమం అంటే!'' నచ్చజెప్పినాడు నటేశుడు.
''తలతోటే ఆగడు నాయినా ఆ ముసిలోడు. గెడ్డమూ, సంకా అన్నీ గొరగాల. నేను పోను పో వాళ్లింటికి.'' మళ్లా మొదటి కొచ్చినాడు కోదండ.
''ఒరేయ్‍ కోదండా, ఈ ఒక్కసారికి ఎట్టో ఒగట్టా ఆయనకు గొరిగొచ్చేయ్‍ పోరా. మా నాయినివి గదా. ఇంగమీదట నీకు మన పన్లు జెప్పన్లే, ఇదే కడా! పొయ్యొచ్చే పో నాయినా!!'' కొడుకును బతిమిలాడతా అన్నాడు నటేశుడు.
తండ్రి మాటలకు అయిష్టంగానే మంచంమింద నుండి లేసినాడు కోదండ.
కోదండ డిగ్రీ సెకండ్‍ ఇయర్‍ సదవతా ఉండాడు. పేరుకు డిగ్రీనే కానీ, అతనికి సరిగ్గా సదువెక్కలేదు. పదో తరగతిలో రొండుమార్లు తప్పి, ఇంటర్లో ఒకసారి ఫెయిలై, ఎట్టో ఒగట్టా డిగ్రీకొచ్చినాడు. డిగ్రీలోనూ ఫస్ట్ఇయర్లో ఇంగా మూడు పేపర్లు బాకీ ఉండాది.
సదువు సంకనాకి పోయిందని యాష్టపడి, నటేశుడు పట్టుబట్టి కొడుక్కి తమ కులవుర్తి అయిన మంగలి పనిని నేర్పించినాడు. కానీ కోదండకు తమ కులవుర్తిని జెయ్యాలంటే మా సెడ్డ సిరాకు...
ఊళ్లో ఎవురు పిలిసినా వాళ్లింటికెళ్లి తల కత్తిరించాలి, గెడ్డం గొరగాలి, సంక గోకాలి, గోళ్లు తియ్యాలి, గోళ్లల్లోని మట్టినీ సుభ్రం సెయ్యాలి. అంతేగాదు... ఏ ఇంట్లో సావుకార్యం జరిగినా, కార్యం జరిగే సోటికి పొయ్యి, సావింటి దాయాదులకు గెడ్డాలు, మీసాలు తియ్యాలి. వాళ్లకు యాడైనా పొరబాట్న గోక్కపోతే... వాళ్ల ఈసడింపులూ, సులకన సేసి మాట్టాడే మాటలూ పడాలి. ఏకవచన పిలుపులు, బూతులు, కులవుర్తిని ఎగతాలి జేసే ఎత్తిపొడుపు మాటలు... ఈటన్నింటినీ భరించాలి, సగించాలి.
ఆనక వాళ్లేమిస్తే అది తెచ్చి ఇంట్లో ఇయ్యాలి. నోరుతెరిసి ఇదేమని అడిగేందుకు ఈల్లేదు. అందుకే, ఇట్టాంటి పన్లు జెయ్యాలంటే కోదండకు అవమానంగా ఉండాది. ఈ కులంలో ఎందుకు పుట్టామురా బగమంతుడా...అని సణుక్కోని రోజు లేదు.
ఇంతకాలమూ ఈ వుర్తి జేసే తమ కుటుంబరాన్ని ఎట్టో ఒగట్టా లాక్కొచ్చినాడు నాయన.
ఇప్పుడు తనను పూర్తిగా ఈ వుర్తిలోకి దించాలని బలవంతం సేస్తున్నాడు.
తాను ఎళ్లనంటే ఎళ్లనని మొండికేస్తున్నా- బతిమాలో, బామాలో, గెడ్డం పట్టుకునో, ఎట్టో ఒగట్టా తనను ఒప్పించి, పనికి అంపిస్తా ఉండాడు.
ఇంగ దానికి ముగింపు పలకాలనుకుంటున్నాడు కోదండ.
ధనంజయోళ్ల ఇంటికెళ్లి, ఆ ముసిలోడికి గొరుగుతున్నంతసేపూ కోదండ ఆలోసిస్తానే ఉండాడు.
ఇంటికొచ్చినాంక కూడా అతని ఆలోసనలకు అంతులేకుండాపోయింది.
ఇంట్లో ఉంటే, ఊళ్లో పనికి పొమ్మని తొందరపెడతాడు నాయన. ఆయన తర్వాత ఆయన కొడుకుగా తాను...ఈ కుల వుర్తిని కొనసాగించాలని ఆయన కోరిక. సూస్తా ఉంటే తన జీవితాంతరం ఈ పని జేసుకునే బతికేటట్టు ఉండాది పరిస్థితి. ఊరోళ్ల దయా దాచ్చిన్యాలపైన ఆధారపడి బతికే బతుకూ ఒక బతుకేనా? దీన్నుండి ఎట్టాగైనా బయటపడాలని తీవ్రంగా ఆలోసించినాడు కోదండ.
మూదో రోజు ఒక స్థిర నిర్ణయానికొచ్చి...అర్థరేత్రి దాటినాంక ఇంట్లోనుండి పారిపోయినాడు కోదండ.
'పట్నంలో బాగా సంపాయించి... ఊరికి తిరిగొచ్చి నాయన్నీ, అమ్మనీ, సెల్లినీ అందరినీ పట్నానికి తీసకపోయి ఆడే స్థిరంగా ఉండిపోవాల. తమ కులవుర్తిని పూర్తిగా వొదిలెయ్యాల. ఆ పైన జీవితాంతరం సుఖంగా, హాయిగా బతకాల. అది సూసి తమ బంధుగులూ, ఊళ్లోవాళ్లూ ఆచ్చెర్యపోవాల'... అనుకుంటా సీకట్లో గబగబ పట్నం వేపుకు అడుగులేస్తున్నాడు కోదండ.
రాత్రంతా లారీ వోళ్లనూ, జీపు డైవర్లనూ బతిమాలుకుని ఎట్టాగో ప్రయాణించి, పట్నం పొలిమేరల్లోకి సేరుకున్నాడు కోదండ.
మూడు గంటలకు పైగా పాల వేనులో ఇరుక్కుని కూసోవటం వల్ల, ఒళ్లంతా తిమ్మిర్లు పట్టేసుండాది కోదండకు.
కాళ్లూ సేతులూ ఇదిలించి నడక మొదలుపెట్టినాడు.
ఆ సమయానికి ఇంకా సీకట్లు కమ్ముకునే ఉండాయి.
'ఊరొదిలి పెట్టి ఎన్ని కిలోమీటర్ల దూరం వొచ్చుంటాం?...ఏమో?, చానా దూరమే వొచ్చుంటాం! తాను పట్నానికి వొచ్చుంటానని నాయన ఊహించకపోవచ్చు. ఊహించినా, ఇక్కడ తన జాడ తెలుసుకోటం అంత సులభం కాదు. ఈ జనంలో ఏ మూల తనుంటాడో, ఎవుడు కనిపెట్టగలడు? కనక తన గురించి తెలుసుకోటం తన వాళ్లకు కష్టమే.' అని అనుకుంటా గబగబ ముందుకు అడుగులేస్తున్నాడు.
అట్టా ఎంతసేపు నడిసుంటాడో తెలీదు.
నడిసి నడిసి బాగా నీరసించి పోయినాడు. దాంతో నిదానంగా నడస్తా ఉండాడు.
క్రమంగా ఆకాశంలో తూరుపు నుండి వెలుగు కనిపించసాగింది. సూర్యుని కిరణాలు మెల్లమెల్లగా భూమిని తాకసాగినాయి. కాకులు కావుకావు మంటున్నాయి.
అక్కడక్కడా ఒగరిద్దరు మనుసుల కదలికలు కనిపిస్తా ఉండాది.
రోడ్డు పక్కగా ఒక పెద్ద తాటితోపు కనిపించింది. ఆ తోపుకు ఎనకవైపు ఏముండాదో తెలియనంత దట్టంగా తాటిసెట్లు పెరిగుండాయి.
ఆడొక సదును బండరాయి కనిపిస్తే, కొంచేపు ఆడ కూసోని పోదామనుకుని, వెళ్లి దానిమీద కూసున్నాడు కోదండ.
కొంచేపటికి ఆ తాటితోపులో సందడి మొదలైంది.
ఐదారుగురు కల్లుగీత కార్మికులు ఆ తాటితోపులోకి అడుగుపెట్టినారు. వాళ్ల ఎనకే మరికొంతమంది మనుసులు వొచ్చినారు.
ఒక్కో కార్మికుడూ ఒక్కో తాటిసెట్టు దగ్గరికెళ్లి, సెట్టును భక్తి పూర్వకంగా సేత్తో తాకి కండ్లకద్దుకున్నాడు.
ఆనక సెట్లెక్కటం మొదలుపెట్టినారు. వాళ్లు అలాగ్గా అట్టా సెట్లెక్కుతుంటే సూడ్డానికి రెండు కండ్లూ సాలటం లేదు. ఎంత పట్టు... ఎంత లాఘవం... పైకెళ్లినోళ్లు నడుము దగ్గరున్న కత్తిని తీసుకుని లేత తాటి వొంబాల్ని తెగ్గోసి, తాడుకు కట్టి కిందికి జారస్తా ఉండారు. కింద ఉండేటోళ్లు వాటిని జాగర్తగా పట్టుకుని, తాడు నుండి వాటిని ఏరుసేసి ఒకపక్కగా కుప్పగా పోస్తా ఉండారు.
అక్కడికి ఒక న్యూస్‍ఛానల్‍ వాళ్లు కెమెరా, మైక్‍తో ప్రత్యచ్చమయినారు.
రకరకాల కులవుర్తులు సేసుకునే వాళ్ల బతుకుల్ని, జీవన విధానాల్ని, అనుభవాల్ని ఒడిసి పట్టుకునే ప్రెయత్నంలో భాగంగా... తెల్లార్తోనే ఆడికి సేరుకున్నారు వాళ్లు.
ఒక్కో మనిసి దగ్గరికీ పొయ్యి మాట్లాడించేదానికి ప్రెయత్నిస్తున్నారు. అదేదో సూడ్డానికి తమాసాగా అనిపించింది కోదండకు.
లేసి వాళ్ల దగ్గరకు పోయినాడు.
ఒక పాతికేళ్ల యువకుడు విలేఖరి అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానమిస్తున్నాడు...''మా అమ్మానాన్నలు ఈ పని చేస్తూనే నన్ను కష్టపడి చదివించారు. నేను బెంగుళూరులో చదువు పూర్తిచేసి, ఉద్యోగ ప్రయత్నంలో ఉన్నాను. ఈ సీజన్లో తాటి ముంజలకు మంచి గిరాకీ ఉంటుంది. అందుకని మా నాన్నకు సాయంగా ఉందామనీ ఇక్కడికొచ్చాను. మాకు ఈ తోపులో ఇరవై, ఇరవైఐదు తాటిచెట్లున్నాయి. తరతరాలుగా ఇవే మాకు ఆస్తి. వీటి మీద వచ్చేదే మాకు ఆదాయం. తెల్లవార్తో తాటికాయల్ని క్రిందికి దింపుకుని, ఆటోలో మార్కెట్‍కు తీసుకెళ్లో, లేక వీథులు తిరిగో సాయంత్రానికల్లా అమ్ముకొచ్చేస్తాను. నాకు మంచి ఉద్యోగం వచ్చినా వీటిని మాత్రం వదులుకోను. ఇవి మాకు కులదేవతలతో సమానం...'' అంటూ చెప్పుకుపోతున్నాడు ఆ యువకుడు.
''ఇంతకూ మీరెంత వరకూ చదువుకున్నారు?'' అడ్డుపడి ప్రశ్నించినాడు విలేఖరి.
''బి.టెక్‍.''
ఉలిక్కిపడినాడు కోదండ.
'ఎంత గొప్ప సదువు! అంత సదువు సదివీ, తాటిసెట్లను మాత్రం వొదులుకోనంటున్నాడే?! ఎందుకట్టాంటి గెట్టి నిర్ణయం తీసుకున్నాడు?...'
ఆలోసిస్తా ఆడనుండి కదిలినాడు కోదండ.
మద్దేనమైంది!
రోడ్డుకు పక్కనుండే ఇండ్లను సూసుకుంటా నడస్తా ఉండాడు కోదండ.
'రేపట్నించి ఈ పట్నంలో ఎట్టా బతకాల? బతకాలంటే, ఏదో ఒక పని సెయ్యాల. తనేం పని సెయ్యగలడు? అసలు తనకు ఏమేం పనులొచ్చు?'... ఆలోసనలో పడినాడు.
బాగా ఆలోసిత్తే... 'తనకు పెద్ద పెద్ద పన్లేమీ తెలియదని తేలింది. కనక, తను ఇప్పుడు సిన్నా సితకా పనుల్నే సెయ్యాల. లేదంటే కూలీ పనికి పోవాల...' అనుకుంటా ముందుకు నడస్తా ఉండాడు కోదండ.
ఆడొకసోట సెట్టుకింద ఒక సాకలి మనిసి తోపుడు బండిమింద గుడ్డల్ని నీటుగా ఇస్త్రీ జేస్తా ఉండాడు. ఆయన పెండ్లాం ఇంటింటికీ పొయ్యి గుడ్డల్ని ఉడ్డేసుకొస్తా ఉండాది. 'ఒక దినానికి ఎంత సంపాదిస్తారో వీళ్లు?' అడిగి తెలుసుకుందామనుకుని... వాళ్లదగ్గరికి పొయ్యి...''మడేలన్నా, ఒక ప్యాంటూ సర్టుకూ ఇస్త్రీ జెయ్యాలంటే ఎంత తీసుకుంటావన్నా...'' అని సూటిగా అడిగినాడు కోదండ.
ఆ పిలుపుతో సర్రున కోపమొచ్చింది అతనికి.
''ఏమన్నావ్‍? మడేలా...నా? ఎవుడు మడేలు? నేను మడేల్ని కాను?'' అన్నాడతను కోపంగా.
''అంటే, అదీ... నువ్వు గుడ్డల్ని ఇస్త్రీ జేస్తా ఉంటే అట్టా అనుకున్నానన్నా...'' అంటా నసిగినాడు కోదండ.
''ఇస్త్రీ జేస్తే మడేల్నా? నేనేం మడేల్ని కాను. మాది ఏరే కులం. ఐదేండ్ల కిందట టవున్‍క్లబ్‍ జంక్షన్‍లో మాకు పెద్ద డ్రై క్లీనర్స్ సాపు ఉండే. మొదట్లో అది బాగానే జరిగే. నలుగురు మనుసుల్ని పెట్టుకుని, కరెంట్‍ ఇస్త్రీ పెట్టెల్తో ఇస్త్రీ జేసి, గుడ్డల్ని మల్లి పువ్వుల్లాగా కవర్లల్లో ఏసి కస్టమర్లకు ఇచ్చేటోణ్ణి. కానీ, రాన్రానూ కస్టమర్లు తగ్గిపోయి సాపు మూతబడే. 'ఇప్పుడేం జెయ్యాల? ఎట్టా బతకాల?' అని ఆలోసించి ఈదిన పణ్ణా. ఈ కాలనీ జూసుకుని, ఈ సెట్టుక్రింద సెటిలైనా! ఇండ్లకాడికి మేమే పొయ్యి ఉడుపులు ఉడ్డేసుకొచ్చి ఇస్త్రీ జేసిస్తున్నాం. ఇంట్లో ఐరన్‍ బాక్సులున్నా ఇస్త్రీ జేసే ఓపిక మనుసుల్లో లేకపోవటంతో... మా అట్టాంటోళ్లు ఇట్టా బతకతా ఉండాం. అంతేగానీ, నేనేం మడేల్ని కాను.'' అంటా ఒక పెద్ద ఉపన్యాసమే ఇచ్చినాడతను.
నోరు తెరుసుకుని ఆయన మాటల్ని ఇంటా ఉండిపోయినాడు కోదండ. తర్వాత ఆణ్ణించి బయలుదేరినాడు.
ఆచ్చెర్యంగా ఉందతనికి! 'పట్నంలో... ఎవురెవురో... ఏదేదో కులవుర్తుల్ని జేసుకుని బతికిపోతా ఉండారు. మరి ఆ కులంలోనే పుట్టినోళ్ల గతి ఏమైపోవాల? వాళ్లెట్టా బతకాల?'
ఆలోసిస్తా ముందుకు నడిసినాడు కోదండ.
ఆ రోజంతా ఊరు తిరగతా ఉండిపోయినాడు కోదండ.
తెచ్చుకున్న డబ్బుల్లోంచి మద్దేనం భోజనానికి మాత్రం ఖర్సుపెట్టినాడు. ఇంకొంచిం డబ్బు మిగిలుండాది, అంతే!
సాయంకాలమైంది. సీకట్లు కమ్ముకుంటా ఉండాది.
ఈదులు జూసుకుంటా నడస్తా ఉండాడు కోదండ.
గంగమ్మ గుళ్లో నుండి 'సండోలు' వాయిస్తున్న శబ్దం, 'గంట' కొడుతున్న శబ్దమూ ఇనిపించినాయి.
గుళ్లోకి నడిసినాడు. గర్భగుడి ముందర పరదా ఏసుండారు. అమ్మోరికి అభిసేకం జరిగేటట్టుంది. అభిసేకం జరుగుతున్నంత సేపూ ఆ శబ్దాలు ఇనిపిస్తానే ఉండాయి. కొంచేపటికి పరదాను తొలిగించినారు. అయ్యోరు కర్పూర ఆరతి ఇస్తా ఉంటే... కండ్లు మూసుకుని అమ్మోరిని మొక్కుకున్నాడు కోదండ.
ఆరతిని కండ్లకద్దుకుని, తీర్థం తీసుకుని నోట్లో పోసుకున్నాడు.
ప్రదచ్చిణ జేద్దామని ముందుకెళ్లి కుడివైపుకు తిరగ్గానే... ఆడ కనిపించిన దృశ్యాన్ని సూసి ఆచ్చెర్యపోయినాడు కోదండ.
అక్కడ సండోలు, గంటల శబ్దాలు ఇనిపిస్తా ఉండాయి. కానీ వాటిని వాయించే వాయిద్యగాళ్లే లేరక్కడ. వాటిని ఒక మిషిను వాయిస్తా ఉండాది. కట్టితో సండోలు మీద దెబ్బలేస్తా ఉంది. తాడును పట్టుకోని ఇంగో మిషిను గంట కొడతా ఉంది. మనుసులు లేకనే వాయిద్యాలు మోగతా ఉండటం వింతగా అనిపించింది కోదండకు. ఇంతలో ఒక మనిసి ఆడికొచ్చి, ఆ మిషిను స్విచ్చిను ఆపు జేసినాడు. అంతే! అవి వాయించటం ఆపేసింది.
విసిత్రంగా వాటినే జూస్తా...గుళ్లోనుండి బయటికొచ్చినాడు కోదండ.
'మనుసులు వాయించాల్సిన వాయిద్యాలను మిషిన్లు వాయిస్తున్నాయ్‍. ఇట్టా అన్నింటికీ మిషిన్లు వొచ్చేస్తే... ఇంగ మనుసులెట్టా బతకాల? రేపు ఏ క్యాసెట్టునో, సి.డి.నో పెట్టి దేవుడి స్తోత్రాలు, శ్లోకాలు ఇనిపించేలా జేసి... పూజజేసే అయ్యోరును గూడా పక్కన బెట్టినా ఆచ్చెర్యపడాల్సిన పన్లేదు. అట్టాగే... దేవుళ్లకు మర మనుషుల(రోబోలు) ద్వారా అభిషేకాలూ, పూజలూ, హారతులూ సెయ్యిస్తారో? ఏమో? అప్పుడు ఈ కులవుర్తుల మీదే ఆధారపడి బతికే మనుసుల బతుకులు ఎట్టుంటాయ్‍?'...
ఆలోసిస్తా ముందుకు అడుగులేసినాడు కోదండ.
కోదండ పట్నానికొచ్చి రొండు దినాలైంది.
అతని దగ్గరున్న డబ్బంతా ఖర్సయిపోయింది. కానీ అతనికి పనిమాత్రం దొరకలేదు. మనిసి ఊరికి కొత్త కావటంతో ఎవురూ అతనికి పనియ్యలేదు. ఓటల్లో పని దొరికితే అన్నానికి లోటుండదని ఆశించినాడు. కానీ ఏ ఓటల్లోనూ అతనికి పని దొరకలేదు.
రోజూ పని కోసరం ఊరంతా తిరగటం... రేత్రయితే బస్టాండ్లో పడుకోవటం సేస్తున్నాడు.
బతకటానికి తానిప్పుడు ఏం జెయ్యాల్నో అతనికి తెలియటం లేదు.
ఈ రొండురోజుల్లో అతను మెయిన్‍ బజార్లో ఉండే 'సూర్య హెయిర్‍ సై్ట ల్స్' సాపు ముందునుండి చానాసార్లు తిరిగినాడు. ఆడ ఎప్పుడు జూసినా కస్లమర్లు నిండుగా ఉంటున్నారు.
సివరికి వేరే దారిలేక... అందులో పని సేయటానికే సిద్దపడినాడు కోదండ.
అందుకే ఆ సాపు యజమానిని పని కోసరం అడగాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ధైర్నంజేసి 'సూర్య హెయిర్‍ సై్ట ల్స్' సాపులోకి అడుగుపెట్టినాడు.
ఆ సాపులో గుండ్రంగా తిరిగే సెయిర్లు నాలుగుండాయ్‍. ఆ నాలుగు సెయిర్లలోనూ నలుగురు కస్టమర్లు కూర్సోనుండారు. వాళ్లల్లో ఇద్దరు కస్టమర్లు క్రాపు కత్తిరించుకుంటున్నారు. ఒక కస్టమరు గెడ్డం గీయించుకుంటుంటే, ఇంగో కస్టమరు తలకు రంగు ఏయించుకుంటున్నాడు. ఇంగా ముగ్గురు కస్టమర్లు తమ వొంతు కోసరం ఎదురుసూస్తా, ఆ దినం నూస్‍పేపర్‍ సదవతా కాలచ్చేపం జేస్తా ఉండారు. పని పూర్తయినాంక ప్రెతి కస్టమరూ, ఆడ సోఫాలో కూర్సోనుండే ఒగ పెద్దమనిసికి డబ్బిచ్చి బయటికి పోతాండాడు. ఆ పెద్దమనిసి నల్ల కండ్లద్దాలు పెట్టుకుని, టీసర్టు ఏసుకుని బలిష్ఠంగా ఉండాడు.
నేరుగా అతని ముందుకుపోయి నిలబడినాడు కోదండ.
''నమస్తే అన్నా!...'' అని పలకరించినాడు.
''కొంచేపు వెయిట్‍ జెయ్యాల. ఆడ సోఫాలో కూర్చో పో!'' అన్నాడతను కేర్‍లెస్‍గా.
''అన్నా, నేను కటింగ్‍ కోసరం రాలేదన్నా....'' విషయం ఎట్టా సెప్పాల్నో తెలియక నసిగినాడు కోదండ.
''అయితే ఇంక దేనికోసరం వొచ్చినావ్‍?...'' సూటిగా కోదండను ప్రెశ్నించినాడతను.
''అన్నా, నేను మీ క్యాస్ట్ మనిసినే. ఈడ పని దొరుకుతుందేమోనని వొస్తిని...'' అని తల గోక్కుంటా అన్నాడు కోదండ.
''మీ క్యాస్ట్ అంటే?'' సీరియస్‍గా అడిగినాడతను.
''అదే అన్నా, బార్బర్‍ క్యాస్ట్!''
''నాది బార్బర్‍ క్యాస్ట్ అని నీకెవరు జెప్పినారు?'' కోపంగా అన్నాడతను.
''అదే అన్నా, ఈడ కటింగ్‍ అదీ... సేస్తన్నారు. ప్రెతి మనిసీ మీ సేతికే డబ్బిస్తా ఉండాడు. అందుకనీ ఈ అంగడి మీదే అనుకున్నా.''
''ఈ షాపుకు నేనే ఓనర్ని. అది నిజిమే! కానీ, నువ్వనుకున్నట్టు నేను బార్బర్‍ క్యాస్ట్కు చెందినవాణ్ణి కాను.''అన్నాడతను.
''ఆ...'' అంటా నోరు తెరిసినాడు కోదండ.
''నా పేరు షౌకత్‍ అలీ. లాభదాయకంగా ఉంటుందని ఈ హెయిర్‍ స్టయిల్‍ షాపును తెరిసినాను. ఏడు సమచ్చరాలుగా ఈ షాపును నడపతా ఉండాను. కాలేజీ స్టూడెంట్స్ కోసరమే ఇంత పెద్ద షాపును పెట్టినాను. నాకు తోడుగా నలుగురు మనుషుల్ని పెట్టుకున్నాను. అక్కడ పనిచేస్తున్నారే వాళ్లల్లో ముగ్గురు ఏరే ఏరే క్యాస్ట్లకు చెందినోళ్లు. సన్నగా పొడుగ్గా ఉండాడే జీన్స్ ప్యాంటు ఏసుకుని... ఆడొక్కడే బార్బర్‍ క్యాస్ట్కు చెందిన మనిషి. అయినా ఈ పని జెయ్యాలంటే పని తెలుసుండాలే కానీ, క్యాస్ట్తో పనేమిటికి?...'' అన్నాడు ఆ మనిసి.
''మరి నీకొచ్చా అన్నా మా పని?'' అమాయకంగా అడిగినాడు కోదండ.
''రాకేం. ఎవురైనా పనిలోకి రాకపోతే, అవసరమైతే నేనూ పనిలోకి దిగిపోతా. కస్టమర్‍ ముఖ్యం. డబ్బు అంతకన్నా ముఖ్యం.'' నవ్వతా అన్నాడు ఆ మనిసి.
కోదండ ఆచ్చెర్యంగా సూస్తా ఉంటే, ఆ మనిసి తన మాటల్ని కొనసాగించినాడు.
''నువ్వు 'షేక్‍ చిన మౌలానా' పేరు ఎప్పుడైనా వినుండావా?''
ఆయనెవరో ఇంకో పెద్ద సాపుకు ఓనరై ఉంటాడనుకున్నాడు కోదండ.
''ఆయన ఓ గొప్ప నాదస్వర విద్వాంసుడు. దేశ విదేశాలలో కచేరీలు చేసి, మహా మహా పండితుల చేత శెబాష్‍ అనిపించుకున్న మనిషి. ఆయన పుట్టింది మా క్యాస్ట్లో. పేరు తెచ్చుకునింది ఇంగో దానిలో. మరి దీనికేమంటావ్‍?'' కండ్లెగరేస్తా అన్నాడతను.
అట్టాగా అన్నట్టు తలాడించినాడు కోదండ.
''ఇంతకీ నీకేం గావాల?''
''అన్నా, నేనూ సేవింగూ, కటింగూ సేయగల్ను. నాకూ ఈడ పనిప్పిస్తే...''
''చూడూ, ఒళ్లొంచి పనిజేయాల. పనిమీద గెవనం పెట్టాల. నువ్వెంతమందికి పని జేస్తే, అది షేవింగ్‍ అయితే 10 రూపాయలు, కటింగ్‍ అయితే 20 రూపాయలు మాత్రమే నీకు ముడుతుంది. ఏ రోజు డబ్బులు ఆ రోజు సాయంత్రమే నీచేతికిచ్చేస్తా. నీ కిష్టమైతే ఇప్పుడే పన్లోకి జేరు, లేకుంటే ఈణ్ణించి కదులు.'' అంటా నిక్కచ్చిగా సెప్పినాడు ఆ మనిసి.
కోదండ సేతిలో ఇప్పుడు సిల్లిగవ్వ లేదు. మద్దేనానికి కడుపు మాడ్సుకున్నా, రేత్రికి ఏదో ఒగటి తిని కడుపు నింపుకోవాల. అందుకే ఇంగో ఆలోసన ఏదీ లేకుండా పన్లోకి సేరిపోయినాడు.
సాయింత్రం వరకూ నిలికిడి లేకుండా పనిజేసినాడు కోదండ.
ఆ సాయింత్రం సేతికి డబ్బందగానే సాపు నుండి బయటికొచ్చినాడు.
రోడ్డుమింద నడస్తా ఆలోసనలో పడినాడు.
'నేను అవమానకరమని భావించి వొదిలేయాలనుకున్న పనిని...ఈ మనిసి సొంతం జేసుకుని, నాలుగు సెయిర్లేసి, నలుగురు మనుసుల్ని పెట్టుకుని, కాలుమింద కాలేసుకుని ఎంత ఈజీగా సంపాయిస్తా ఉండాడు. ఎంత గౌరవంగా బతకతా ఉండాడు. ఒక సాయిబే ఈ పని జేసుకుని బతికిపోతా ఉంటే, మంగలి కులంలోనే పుట్టి, పెరిగి, ఆ వుర్తి నేర్సుకున్న నేను... ఇంగెంత గొప్పగా బతకొచ్చు! నాలుగు సెయిర్లు ఏసుకుని, నలుగుర్ని పెట్టుకునే స్తోమత తనకిప్పుడు లేకపోవచ్చును గానీ, ఒక్క సెయిరునైనా ఏర్పాటుజేసుకుని గౌరవంగా బతకలేమా?...
అందుకే ఎంటనే ఊరెళ్లిపోయి, నాయన్నడిగి, ఇల్లును అమ్మి అయినా సరే, ఈ పట్నంలో ఒక సాపును తెరవాల...' అని ఆలోసిస్తా... గబగబ బస్టాండుకేసి అడుగులేసినాడు కోదండ.
సాహిత్యమన్నది ఒక పెద్ద కాన్వాస్ - జిల్లేళ్ళ బాలాజీ
జిల్లేళ్ళ బాలాజీగారితో గోదావరి
గోదావరి అంతర్జాల సాహిత్య మాస పత్రికకు కథ, నవలా రచయిత, అనువాదకుడు, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అనువాద పురస్కార గ్రహీత శ్రీ జిల్లేళ్ళ బాలాజీగారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ
1. మీ వ్యక్తిగత జీవితం గురించి కొంచెం చెప్పండి?
శ్రీకాళహస్తిలో పుట్టానని, శనివారం పుట్టినందువల్ల మా కులదేవుడైన వేంకటేశ్వరస్వామి పేరుమీద బాలాజీ అని నాకు పేరు పెట్టారని మా తాతయ్య అప్పుడప్పుడూ చెబుతుండేవాడు. మా బంధువులందరూ తిరుత్తణిలో ఉంటారు కనుక అదే మా సొంతూరుగా భావిస్తున్నాను. మంగలి కులంలో పుట్టినందువల్ల ఆర్థిక స్తోమతలేక ఆరోజుల్లో మానాన్న ఎలాగో ఎస్సెస్సెల్సీ పూర్తిచేశాడు. ఉద్యోగం దొరక్క కులవృత్తి పై ఆధారపడి మా కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు. చనిపోయిన వాళ్లు పోను చివరకు ఇద్దరు అక్కలూ, నేనూ మిగిలాం. అమ్మతో కలిసి మొత్తం అయిదుగుర్ని నాన్న ఒక్కడే పోషించాలంటే చాలా కష్టమయ్యేది. చివరకు ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసి ఎలాగో ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని సంపాదించాడు నాన్న. .
అప్పటి ఉమ్మడి తమిళనాడు రాష్ట్రం నుండి ఉద్యోగరీత్యా మేము చిత్తూరుకు మారవలసి వచ్చింది. కులవృత్తిని నమ్ముకుంటే ఎదగలేమని, మేము బాగా చదువుకుని ఉద్యోగాలు చేస్తేనే బాగా బ్రతగ్గలమని ఎంతో దూరాలోచన చేసి మా నాన్న మమ్మల్ని చదివించాడు. పెద్దక్క పి.యు.సి. వరకూ చదువుకుని ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని సైతం సంపాదించింది. కానీ నేను మాత్రం చదువులో కొంత వెనకబడి ఉండటంతో ఎలాగో బి.కాం డిగ్రీని పూర్తిచేశాను. కానీ నేను ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని మాత్రం సంపాదించలేకపోయాను..
ఖాళీగా ఉండటంతో గ్రంథాలయంలో గంటలు గంటలు గడిపేవాణ్ణి. ఏది పడితే అది చదివేవాణ్ణి. ఆ ప్రభావంతో నేనూ కథలు రాస్తే ఎలా ఉంటుందన్న ఆలోచనతో రాయటం మొదలు పెట్టి అడపా దడపా కథలు రాస్తుండేవాణ్ణి.
కానీ అవి జాగ్రత్తగా నాకే వెనక్కి తిరిగొచ్చేవి. 1984లో మూడు రోజుల వ్యవధిలో నా మొట్టమొదటి కథ, కవిత ప్రచురితమయ్యా యి. అప్పటినుండి ఏదో ఒకటీ అరా కధలు ప్రచురితమవుతుండేవి. నిరుద్యోగిగా అదొక్కటే నాకు ఆనందాన్నిచ్చే విషయమైంది.
బతకలేక బడిపంతులైనట్టు అన్న సామెత నా విషయంలోనూ నిజమైంది. 1993న మరోదారి తెలియక రెండువందల యాభై రూపాయల జీతానికి ఒక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా నా జీవితాన్ని ప్రారంభించాను. 1వ తరగతి నుండి మొదలు పెట్టి మెల్లమెల్లగా పై తరగతులకు పాఠాలు చెప్పే అవశాకం కల్పించారు. ఆ క్రమంలో నాకు బి.ఇడి. పట్టా లేకపోవటంతో కనీసం ఎమ్మే అయినా ఉంటేకానీ హైస్కూలుకు చెప్పే అవకాశం రాదని తెలుసుకున్నాను. కనుక ఎలాగైనా పిజి పూర్తి చేయాలనుకుని, కఠినమైన గ్రూపులు కాక సులభంగా ఉంటుంది కదాని ఎమ్మే తెలుగు కరస్పాండెన్స్ కోర్సులో చేరాను.
ఆ రెండేళ్లలో భాషాశాస్త్రం, వ్యాకరణంతో పాటుగా ప్రాచీన, ఆధునిక సాహిత్య సంబంధ పాఠాలు కూడా చదివే అవకాశం కలిగింది. ఆ రకంగా నాకు తెలుగుభాష పట్లా, తెలుగు సాహిత్యం పట్లా మరింత మక్కువా, ఇష్టమూ ఏర్పడ్డాయి. సాహిత్యం పై అభిరుచిని మరింత పెంచుకునేందుకు వీలు చిక్కింది.
మంచి ఉద్యోగం లేక జీవితంలో విసిగి వేసారిపోయి, ఫ్రస్ట్రేషన్లో కూరుకుపోయి వివాహమే వద్దనుకున్న నేను మా నాన్న మరణానంతరం 1995లో నా 35వ ఏట వివాహం చేసుకున్నాను. ఆ తర్వాత నా సంసారాన్ని తిరుపతికి మార్చవలసి వచ్చింది. ప్రారంభంలో ఇద్దరమూ ఉపాధ్యాయులుగా కొంతకాలం పనిచేశాం.
పిల్లలు పుట్టుకురావటంతో ఆమె గృహిణిగా ఉండిపోవలసి వచ్చింది. ప్రస్తుతం నేనొక ప్రైవేటు పాఠశాలలో తెలుగు ఉపాధ్యాయుడిగా కొనసాగుతూ 10వ తరగతికి కూడా పాఠాలు చెప్పే అవకాశాన్ని దక్కించుకున్నాను. నాకిద్దరు అమ్మాయిలు. పెద్దమ్మాయి బి.ఫార్మశీ పూర్తిచేసింది. చిన్నమ్మాయి బయో టెక్నాలజీ డిగ్రీ సెకెండ్ ఇయర్ చదువుతోంది.
2. మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన సాహిత్యం గురించి తెల్పండి?
ప్రారంభంలో ఒక పద్ధతీ పాడు లేకుండా ఏది పడితే అది చదివాను. ఏ ఒక్క గొప్ప రచయిత సాహిత్యాన్ని నేను పూర్తిగా చదవలేదు. అయితే ఆనాడు పత్రికల్లో సీరియల్స్ గా వచ్చేవాటిల్లో నేను ఇష్టపడి చదివింది మాత్రం యండమూరినీ, మల్లాదినీ! అలాగే అప్పటి వారి సమకాలీన రచయితలైన కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు, గండికోట బ్రహ్మాజీరావు, కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావ్, లల్లాదేవి, మొ!! వాళ్లు ఏ సీరియల్ రాసినా అప్పటి ప్రధాన పత్రికల్లో వాటిని చదివాను.
క్రమంగా నేను రాసిన రచనలు పత్రికలలో అడపా దడపా ప్రచురితమవుతున్నప్పుడు నామిని, కేశవరెడ్డి గార్లను బాగా ఇష్టపడ్డాను. వాళ్ల రచనలు నన్ను అమితంగా ఆకర్షించాయి. వాటిని నేనొక కథా రచయితగా కాక ఒక మామూలు పాఠకుడిగానే వాళ్లను అభిమానించాను. అలాగే చందమామ, బాలమిత్ర, బుజ్జాయి, బాలభారతం వంటి పుస్తకాలు విరివిగా చదివాను. బుజ్జాయి బొమ్మల కథలంటే ఎంతిష్టమో చెప్పలేను. అలాగే రష్యన్ అనువాద కథలంటే కూడా ఇష్టంగా చదివాను. ఆ పుస్తకాలు అప్పట్లో ఎంతో నాణ్యతగా ఉండేవి. అవి నాకు చాలా ఇష్టం.
కోడూరి కౌసల్యాదేవి, ముప్పాళ రంగనాయకమ్మ, పోలాప్రగడ రాజ్యలక్ష్మి, యద్దనపూడి సులోచనారాణి, మాదిరెడ్డి సులోచన, వాసిరెడ్డి సీతాదేవి వంటి రచయిత్రుల నవలలు సీరియల్ గా వచ్చిన వాటిని మానాన్న బౌండుచేసి భద్రపరిచేవారు. ఆ పుస్తకాలను ఎన్ని వేలసార్లు తిరగేసి చూసుకుని చదివేవాడ్లో చెప్పలేను.
3. ఏ పరిస్థితులు మీరు అనువాదకుడిగా మారటానికి తోడ్పడ్డాయి?
నేను తెలుగుణే. నా మాతృభాష తెలుగే. మా బంధువులందరూ తిరుత్తణిలో ఉండటం మూలాన, సెలవుల్లో చిత్తూరు నుండి తిరుత్తణికి వెళ్లి బంధువులతో గడపాల్సి వచ్చేది. అప్పుడు ఆ ఊరి వాళ్లతో తమిళంలో మాట్లాడవలసి వచ్చేది. అలా మెల్లమెల్లగా తమిళం మాట్లాడ్డం అలవాటు చేసుకున్నాను. అంతేకాక ఎస్ఎఆర్, శివాజీ గణేశన్, జెమినీ గణేశన్, జయశంకర్ వంటి హీరోల సినిమాలను బాగా చూసేవాణ్ణి. దాంతో తమిళం బాగా అర్థం కాసాగింది. అలాగే దినత్తంది, దినమలర్, దినకరన్ వంటి వార్తాపత్రికలు, ఆనంద విగడన్, రాణి, కుముదం, కల్కి, కుంగుమం వంటి వారపత్రికలను లైబ్రరీకి వెళ్లినపుడు కూడి కూడి చదువుతూ అర్థం చేసుకునేవాణ్ణి.
ఒక విషయం గమనించాలి - అప్పట్లో సినిమాలు, పత్రికలు, రేడియో ఇవే మాకు కాలక్షేపాలు. ఇప్పటిలా టి.వి.లు, మొబైల్ ఫోన్లు, అంతర్జాలం, ఫేస్ బుక్కు యూట్యూబు, కంప్యూటర్లు, పార్కులు, పబ్బులు వంటివేవీ లేవు. అసలు మా ఇంట్లో టివి కూడా ఎంతోకాలం తర్వాతే వచ్చి చేరింది. అలా నేను తమిళభాషను బాగానే నేర్చుకున్నాను. నేను తమిళభాషను ఏ బక్లోనూ చదువుకోలేదు, ఏ గురువుగారి దగ్గరా తర్ఫీదు తీసుకోలేదు. అది కాలానుగుణంగా నాకు ఒంటబట్టింది. అంతే!
ఇక మా పెద్దక్క చిత్తూరులో ఉద్యోగం చేస్తున్నా, ఆమె అత్తగారిల్లు తిరుత్తణే కావటంతో ఎక్కువ రోజులు అక్కడికి వెళ్లవలసి వచ్చేది. దాంతో ఆమె తమిళ నవలల్ని బాగా చదువుతుండేది. ముఖ్యంగా డిటెక్టివ్ రచయిత రాజేష్ కుమార్ నవలల్ని భోజనం చేస్తున్నప్పుడు కూడా వదిలి పెట్టకుండా చదువుతుండేది. అలా ఆమె చదివిన డిటెక్టివ్, సస్పెన్స్ నవలల్ని మాకు చెబుతుండేది. నేను అప్పుడప్పుడే కథలు రాస్తుండటంతో నన్నూ అలాంటి కథల్ని రాయమని కోరేది. కానీ నేను ఆ ప్రయత్నం చెయ్యలేదు. ప్రారంభంలోనే నాకు అలాంటి కథల్ని రాయాలనిపించలేదు. ఆ విషయాన్ని పెడ చెవిన పెట్టాను.
కానీ మా అక్క నన్ను వదిలి పెట్టక "పోనీ ఈ నవలనే నువ్వు తెలుగులోకి రాయి..." అంటూ సలహా ఇచ్చింది. సరే, ఇదేదో బాగుంది. మనం కష్టపడి ఆలోచించి రాయాల్సిన పన్లేదు, రెడీమేడ్ గా ఉన్నదాన్ని తెలుగులోకి రాస్తే సరిపోతుంది. పైగా తమిళభాష మనకు ఎటూ వచ్చు. అనుకొని మొదట ఒక డిటెక్టివ్ నవలను తెలుగులోకి అనువదించాను. అది చతురలో ప్రచురితమైంది. అలా నేను అనువాదకుడిగా మారాను. ప్రారంభంలో కొన్ని డిటెక్టివ్ నవలలు అనువదించాను.
ముందే చెప్పానుగా 1984లో నా మొదటి కథ ప్రచురితమైందని. ప్రారంభంలో నా కథలు నాకంత గొప్ప పేరునేమీ తెచ్చి పెట్టలేదు. అవి పత్రికలలో ప్రచురితమవుతున్నాయి అంతే! ఎప్పుడైతే నేను కాపురాన్ని తిరుపతికి మార్చానో ఆ మార్పు నా రచనా సాహిత్యంపై కూడా మలుపు తిప్పిందనే చెప్పాలి. కొందరు పేరున్న స్థానిక రచయితలతో సాన్నిహిత్యం, వాళ్ల రచనలు నన్ను సీరియస్ సాహిత్యం వైపు మళ్లేలా చేశాయి. కాలక్షేపం కథలు కాక, మన జీవితానుభవాలు, మన సంఘర్షణలు, మన పోరాటం, ఇత్యాదివన్నీ కథలుగా మలిస్తే ప్రయోజనం ఉంటుందనీ, అవి నలుగురికీ చేరుతాయనీ, వాటిని గుర్తుంచుకుంటారనీ, అవి నాలుగు కాలాలపాటు నిలుస్తాయనీ గ్రహించాను.
విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు మంగలి కులంలో పుట్టినందున నేనెంతో అవమానానికీ, ఆత్మన్యూనతా భావానికి గురయ్యాను. అలాగే ప్రభుత్వ ఉద్యోగం రాక ఒక నిరుద్యోగిగా నేనెంతో సంఘర్షణను అనుభవించాను. నేనెంతో కుమిలిపోయేవాణ్ణి. అలా జీవితంలో నేను పడ్డ ఆవేదనను, వివిధ ఘట్టాలను కథలుగా మలిచే ప్రయత్నం చేశాను. కొన్ని వాస్తవాలు, కొన్ని కల్పితాలు. అయినా యథార్థ జీవిత కథలుగా రాసే ప్రయత్నం చేశాను. అలా రాసినవే సిక్కెంటిక, కొలువు, వొంతు, జ్వలనం, సజీవం, వాడు, తమ్ముడి మరణం, తోబుట్టువు, బూబూ, పంజా, రాచబాట, గుండెలేని మనిషి, ముఖాముఖం, ఆప్తహస్తం, అమ్మ డైరీ ఇత్యాది కథలు. అలా మొత్తం 200కు పైగా రాసిన డైరెక్టు కథలలో 13 కథలకు బహుమతులను కూడా అందుకున్నాను.
కథలు రాసుకుంటూ పోతున్నానే కానీ వాటిని పుస్తక రూపంలో తీసుకురాకపోతే ప్రయోజనం లేదని మిత్రులు సెలవిచ్చారు. ఒక ప్రైవేటు స్కూలు టీచరునైన నేను పాతికవేలకు పైగా ఖర్చు పెట్టి కథల సంపుటిని ఎలా తీసుకురాను? కష్టసాధ్యమైంది. ప్రారంభంలో కొంత బాలసాహిత్యం రాశాను. వాటిని విశాలాంధ్రకు పంపితే 'మాట్లాడే పక్షి' పేరుతో 2011లో ప్రచురించారు. అదే నా మొదటి కథల పుస్తకం. ఆ తర్వాత మేం ముగ్గురు స్నేహితులం కలిసి (నేనూ, రాచపూటి రమేష్, పేరూరు బాలసుబ్రమణ్యం) భాగస్వాములై మా ముగ్గురు కథలతో 'మై 'శ్రీ' వనం' అన్న పేరుతో వినూత్నమైన ఒక కథల సంపుటిని తీసుకొచ్చాం. అయినా తృప్తి కలగలేదు నాకు. బాలసాహిత్యం కాక నా కథలతోటే ఒక పుస్తకాన్ని తేవాలని ఎంతో ప్రయత్నించి చివరకు 2013లో నా మొదటి కథల సంపుటిని (సిక్కెంటిక) అతి కష్టమ్మీద తీసుకురాగలిగాను. (దీనికి కుప్పం రెడ్డెమ్మ సాహితీ పురస్కారం(చిత్తూరు), గురజాడ కథా పురస్కారం(కడప) పొందాను). దీని తర్వాత మరో కథా సంపుటి(వొంతు) 2016లో తీసుకొచ్చాను. కాస్త మార్పుగా ఉండాలని గత సంవత్సరం నా తర్వాతి కథల సంపుటిని (ఉండు నాయనా దిష్టి తీస్తా.... హాస్య,సరసమైన కథలు) తీసుకొచ్చాను.
5. ఇటీవల ఏ భాషల నుండి ఎక్కువ సాహిత్యం తెలుగులోకి అనువాదం అవుతున్నది?
నిజానికి అనువాదం ఒక క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. దాన్ని అంత తేలికగా తీసుకోవటానికి వీల్లేదు. మొదట్లో నేను విరివిగా చేస్తున్న అనువాదాలను చూసి... "ఆ ఏముందీ, అనువాదం అంటే చూసి కాపీ కొట్టటమేగా..." అన్న ఎవరివో మాటలు విన్నప్పుడు ఎంత బాధపడ్డానో చెప్పలేను! అనువాదం గురించి ఒక మహానుభావుడేమన్నాడంటే 'ఇట్స్ నాట్ ఎ ట్రాన్స్ లేషన్... ఇట్స్ ఎ ట్రాన్స్ క్రియేషన్...' ఎంత చక్కటి భావన. మూల రచయిత భావాలను పట్టుకొని రాయటం అంత సులభం కాదు. మూలభాషపై పట్టు అనువాదానికి మొదటి మెట్టు. మూల భాష రాకుండా అనువాదం చేయటం అపచారం. నాకు తమిళం వచ్చు కనుకనే నేను తమిళం నుండి రచనలను అనువదిస్తున్నాను. లేకపోయుంటే చేసేవాణ్ణి కాను.
కానీ ఇవ్వాళ ప్రపంచం నలుమూలలున్న భాషల నుండీ అనువాదం అవుతున్నది. వినటానికి బాగుంది. కానీ.... నేనొక విషయం చెబుతాను. నాకు తెలిసిన ఒక అనువాదకుడు హంగేరీ, రష్యన్, లాటిన్, కాశ్మీరీ, తుళు అంటూ వివిధ భాషల నుండి అనువాదాలు ఎడాపెడా చేసేస్తున్నాడు. ఒకసారి అతను ఎదురుపడ్డప్పుడు... "అబ్బ ఎన్ని భాషలు నీకొచ్చు!" అన్నాను. "నాకా? వచ్చా, పాడా. ఇంగ్లీషులో నుండి చదివి రాసేస్తున్నాను." అన్నాడు. ఏం ప్రయోజనం చెప్పండి. మూల భాషలో నుండి ఇంగ్లీషులోకి వచ్చేటప్పటికి 10 శాతం, ఇంగ్లీషు నుండి తెలుగులోకి వచ్చేసరికి మరో 10 శాతం పలచబడితే మనకందేది 80 శాతమే. అదే మూలభాష వచ్చి ఉన్నట్టయితే దాన్ని వందకు వంద శాతమూ అందించ వచ్చుగా.
ఏది ఏమైనా ప్రపంచ భాషల నుండి అనువాదాలు వస్తున్నాయి కానీ, అవి అంత ప్రయోజనం లేవన్నది నా వ్యక్తిగత అభిప్రాయం. ఎందుకంటే వాళ్ల జీవన విధానాలు, పద్ధతులు, సంస్కృతీ సంప్రదాయాలు వేరు. వాటిని గురించి తెలుసుకోవచ్చును అంతే! ప్రయోజనం అంతగా ఉండదు. కానీ అదే మన భారతీయ భాషా కథల అనువాదం మనకెంతో మేలును చేస్తాయి. భారతీయ భాషల సాహిత్యం మనకు అవసరం కూడానూ.
అనువాదకుడిగా నామీద ఇతర తెలుగు రచయితల ఫిర్యాదు ఒకటుంది. అదేంటంటే 'అటు నుండి ఇటు తెలుగులోకి చేస్తున్నావు కదా, అలాగే ఇటు నుండి కూడా అటు చెయ్యి' అన్నారు. మొదట ప్రయత్నం చేశాను. కానీ అది ఎంతో పేలవంగా తయారైంది. కారణం తమిళం కాక తెలుగు నా మాతృభాష కావటం! తెలుగులోకి అనువాదం చేస్తున్నప్పుడు ఒక్కో పదానికి ఎన్నో పర్యాయపదాలు, సమానార్థక పదాలు ఊటలా ఉబికి వస్తాయి. కానీ ఇటు నుండి అటు తమిళంలోకి రాయాలనుకున్నప్పుడు నేను తమిళ పదాలకోసం బాగా తడుముకోవలసి వచ్చేది. అందిన పదాలు వాడినప్పుడు అవి పేలవమైన రచనగా బయటికొచ్చేది. పైగా నేను తమిళం విని అర్థంచేసుకోగలను, మాట్లాడగలను, చదవగలను కానీ లిపి అంత బాగా రాయలేను. ఈ కారణాలచేత నేను తెలుగునుండి తమిళంలోకి అనువాదం చెయ్యకూడదని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నాను. వాళ్లు నా మీద కినుక వహించటానికి అదే అసలు కారణం. అంతెందుకు నా కథల్ని నేనే తమిళంలోకి తీసుకెళ్లలేదుగా. అది నాకు తెలియని పని. దాన్ని మరొకరు చెయ్యాల్సిందే. నా పని తమిళం నుండి తెలుగులోకి అనువదించటమే!
నాకు తెలిసీ ఇంగ్లీషు భాష నుండే ఎక్కువమంది తెలుగులోకి అనువదిస్తున్నారు. ఆ తర్వాత హిందీనే! దక్షిణాది భాషలు తీసుకున్నట్టయితే కన్నడ భాషా సాహిత్యం తర్వాతే తమిళ భాషా సాహిత్యం తెలుగులోకి వస్తోందని అనుకుంటున్నాను.
6. ఇటీవల తెలుగు నుండి ఇతర భాషలలోకి అనువాదం అయ్యే సాహిత్యం ఏ మేరకు ఉంది?
ఈ విషయంలో చాలా చాలా తక్కువనే చెప్పాలి. అసలు ఈ ప్రక్రియను ఎవరు చేపట్టాలి. ప్రభుత్వమా? సాహిత్య సంస్థలా? అకాడెమీలా? పత్రికలా? సాహిత్యా భిమానులా? ఎవరు? ఎవరు మటుకు వాళ్లు ఇతరులు చేస్తారులే అని మిన్నకుండిపోతున్నారు. అసలు ఈ విషయంలో ఒక విజన్ అంటూ ఉన్నదా అన్నది కూడా అనుమానమే. ముందుగా మన విలువైన సాహిత్యాన్ని ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా చెయ్యించాలి. అటు తర్వాత దాన్ని వివిధ భాషల్లోకి ఆయా భాషల అనువాదకుల చేత రాయించే ప్రయత్నం జరగాలి. ఇదంతా ఆషామాషి వ్యవహారం కాదు. ఖర్చుతో కూడుకున్నది. అనువాదకులను ప్రోత్సహించాలి. వాళ్లకు చక్కటి పారితోషికం ఇచ్చి రాయించే ప్రయత్నం జరగాలి. డబ్బుతో ముడిపడ్డ వ్యవహారం కనుక ప్రభుత్వం అకాడెమీల ద్వారా చేయించాలి. ప్రస్తుతం మన ప్రభుత్వాలు సాహిత్యం పై అంతటి శ్రద్ధాసక్తుల్ని కనబరిచే పరిస్థితుల్లో లేవు. భవిష్యత్తులో చేస్తాయని ఆశిద్దాం.
ఎప్పుడైతే మన తెలుగు సాహిత్యం ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా అవుతుందో అప్పుడది అంతర్జాతీయ భాషల్లోకి వెళ్లే మార్గమూ సుగమమవుతుంది. ప్రాంతీయ భాషల్లోనూ వచ్చే అవకాశం ఉంది.
7. ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం అనువాద సాహిత్య రంగంలో చేస్తున్న కృషిని ఎలా చూడాలి?
ప్రస్తుతం ఆ విశ్వవిద్యాలయం అనువాద సాహిత్య రంగంలో ఏం చేస్తోందో నాకు తెలియదు. తెలియని విషయాలు మాట్లాడ్డం తప్పు. కనుక ఆ విషయాన్ని పక్కన పెట్టేద్దాం.
కానీ ఆ విషయంలో కొంతలో కొంత సాహిత్య అకాడెమీ చేస్తున్న సేవలు మేలనిపిస్తోంది. సాహిత్య అకాడమీ 2018లో మూడు రోజులపాటు సేలంలో అనువాదం పై ఒక వ షాపు ఏరాటుచేసింది. ముఖ్యంగా తమిళమూ, తెలుగులో అనువాదం చేస్తున్న ఒక పదిమంది అనువాదకులను పిలిపించి వాళ్లచేత తమిళంలోనుండి అలాగే తెలుగులో నుండి కొన్ని గొప్ప కథలను అనువదింపచేసే కార్యక్రమం చేపట్టింది. అందులో నేనూ పాల్గొన్నాను. ఆ మూడు రోజుల్లో ఒక్కొక్కరు 5 కథలను అనువదించాం. ఎంతో ఉపయోగకరమైన వర్క్ షాప్ అది. అందుకు సేలంలోని పెరియార్ యూనివర్సిటీ ఎంతగానో సహకరించింది. ముఖ్యంగా తమిళ డిపార్టుమెంటు మా కందించిన తోడ్పాటు జీవితాంతం మరువలేనిది.
8. అనువాద సాహిత్యం గతంతో పోలిస్తే ఏ విధంగా ఉంది?
ఏం చెప్పమంటారు? అసలు అనువాద సాహిత్యాన్ని ఎవరు ప్రోత్సహించాలి? ముందుగా పత్రికలు. ఔనా! మరి అన్ని పత్రికలూ అనువాదాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయా? తెలుగులో టాప్ త్రీలో ఉన్న మేగజైన్లను ఒకసారి గమనించండి. అందులో అనువాద రచనలు ఎన్నుంటాయి? మీకస్సలు కనిపించదు. ఎందుకో వాళ్లకు అనువాదాలంటే చీదర. తేళ్లు జెర్రులూ పాకుతున్నట్టు ఉంటాయేమో? ఏదో చతుర, విపుల లాంటి మేగజైన్ల వల్ల నాలాంటివాళ్లు ఇంకా అనువాదాలు చేస్తున్నాము కానీ, లేకపోతే ఏనాడో మానేసేవాళ్లం. అసలు అనువాదకులు ఎక్కడున్నారండీ. చాలామటుకు తగ్గిపోయారు. ఇంగ్లీషులో నుండి అనువదించేవాళ్లను పక్కన పెట్టండి, ప్రాంతీయ భాషల్లోనుండి అనువదించేవాళ్లు ఎంతమంది ఉన్నారో చూడండి. ఉన్న ఒకళ్లిద్దరు అనువాదకులనైనా ఉపయోగించుకుంటేగా! అసలు ఎక్కడ చావుదెబ్బ తీస్తున్నారంటే, ఎంతో కష్టపడి అనువదించిన రచనలను వారపత్రికల్లో వెయ్యరు. దినపత్రికలే గతి. అదీ ఒకటో రెండో ఉన్నాయి, అంతే!
9. ప్రస్తుతం అనువాద సాహిత్యానికి కాలం చెల్లిందనే అభిప్రాయం బలంగా వినిపిస్తోంది. మీరు ఏమనుకుంటున్నారు?
అంతేగా మరి! అనువాదమే కాదు, అసలు డైరెక్టుగా రాసిన కథా, నవలా సాహిత్యాన్ని మాత్రం ఏ అందలం ఎక్కిస్తున్నారనీ. వాటి పరిస్థితీ అంతే! ఒకప్పుడు నేను చదువుకునే రోజుల్లో ఎన్ని పత్రికలు ఉండేవండి. అన్ని పత్రికలనూ చదివేవాళ్లం. మాకు ఇంకే కాలక్షేపాలూ లేవు. పుస్తక పఠనమే నన్ను రచయితను చేసిందని నేను గట్టిగా నమ్ముతున్నాను.
ఇప్పుడు... మొబైళ్లు అందుబాటులోకి వచ్చాక ఈ కాలం యువతరానికి అసలు ఆ అలవాటు ఏర్పడిందా? ఎంత సేపూ అంతర్జాలాలు, యూట్యూబులు, ఫేస్ బుక్కులూ, వీడియోలు, చాటింగ్లూ ఇలాంటివి ఏడిస్తే ఇంకెక్కడినించి పఠనానికి అవకాశం ఉంటుంది చెప్పండి. ప్రభుత్వాలు బలవంతంగానైనా వీటిని నియత్రించిన నాడే యువతరం పుస్తకాలకు అలవాటు పడతారు. లేదంటే ఇంతే! ఇంటర్నెట్ లో ఫ్రీగా పుస్తకాలు దొరుకుతాయంట. మొబైళ్లలో డౌన్ లోడ్ చేసుకుని చదువుకోవచ్చట. యువతరమంతా అలాగే చదువుకుంటున్నారట. ఏంటండీ ఇది? పుస్తకం హస్త భూషణం. హాయిగా కుర్చీలో కూర్చునో, ఈజీ చైర్లో వాలో, బోర్లాపడుకునో పుస్తకాన్ని చదువుతుంటే వచ్చే ఆనందం ముందు ఇవి ఎంత?
ఏదైనా చదివే పాఠకులు ఉంటేనేనండీ సాహిత్యం బ్రతకటం. రాసీ రాసీ అచ్చేసి ఇంట్లో పెట్టుకుంటే ఏం లాభం?
10. రాయలసీమ సాహిత్య ప్రత్యేకత ఏమిటి?
ఇదో పెద్ద టాపిక్. దీనిమీద ఒక పెద్ద గ్రంధం రాయొచ్చు. సరే, అసలు రాయలసీమ అంటేనే సాగునీరు, తాగునీరు, దుర్భిక్షం, ముఠా కక్షలు, ఆత్మహత్యలు, హత్యా రాజకీయాలు, వలసలు, వివక్షలు మొదలైనవన్నీ మన కళ్లముందు కదలాడుతాయి. ఈ ప్రాంతంలోని రచయితలకు చేదు అనుభవాలు, విషాద దృశ్యాలు తప్పనిసరి. ఇవే ఈ ప్రాంత కథలకు ముడిసరుకులు. అందుకే ఇతర ప్రాంత ప్రజలకు ఇక్కడి కథలు బరువుగానూ, బాధగానూ, వేదనగానూ కనిపిస్తాయి.ఈ ప్రాంత కథా రచయితలలో ఆద్యుడిగా చెప్పబడే కె.సభా రచనల్లో సామాన్య ప్రజలే కనిపిస్తారు. వాళ్ల కష్టాలు కన్నీళ్లు, అలాగే సన్నకారు రైతుల వ్యధలు వేదనలు ఆయన కథల నిండా కనిపిస్తాయి.
రాయలసీమకే ఒక గుర్తింపు తెచ్చిన రచయిత మధురాంతకం రాజారాం. ఈయన కథల నిండుగా మధ్యతరగతి, దిగువ మధ్యతరగతి జీవితాల కోపతాపాలు, ఆశ నిరాశలు, అసూయాద్వేషాలు, ఆదర్శాలు, త్యాగాలు ఇవన్నీ విభిన్న కోణాలలో చూపించటం జరిగింది. ఇక ప్రాంతీయ జీవిత చిత్రణకు పెద్దపీట వేసిన రచయిత కేతు విశ్వనాధరెడ్డి. ఈయన రచనల్లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక జరిగిన రాయలసీమ పరిణామాలు, జీవితాలు అద్దం పడతాయి. అలాగే సింగమనేని నారాయణ రైతు జీవితాలను తన కథల నిండుగా చెప్పారు. మన కళ్లముందరే ఛిద్రమైపోయే పల్లెలు గ్రామ ప్రజల ఆవేదనలను చూపించారు. వీరేకాక పులికంటి కృష్ణారెడ్డి రాయలసీమ మాండలికాన్ని సొగసుగా కథల్లో పొందుపరిచిన రచయిత. అలాగే కలువకొలను సదానంద, రాసాని, స్వామి, దేవపుత్ర, మధురాంతకం నరేంద్ర, శాంతినారాయణ, సన్నపురెడ్డి వెంకట్రామిరెడ్డి, గోపిని కరుణాకర్, పలమనేరు బాలాజీ, సుంకోజి దేవేంద్రాచారి వంటి కథకుల కథల్లో రాయలసీమ వాసన గుభాళిస్తుంటుంది.
ఇక కథలుకాని కథలు రాసినా అందులోనూ రాయలసీమ ప్రాంత జీవితాలను అద్భుతంగా మలిచినవారు ఇద్దరున్నారు. ఒకరు పెన్నేటి కథలు రాసిన పి.రామకృష్ణారెడ్డి గారైతే మరొకరు పచ్చనాకు సాక్షిగా, మిట్టూరోడి కతల రచయిత నామిని సుబ్రమణ్యం నాయుడు గారు. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే రాయలసీమ ప్రత్యేకత చేదబావి చేంతాడంత ఉంటుంది.
11. మీ సాహిత్య వ్యక్తిత్వము రూపుదిద్దుకున్న విధానాన్ని వివరించండి?
చిన్నప్పుడు మా నాన్న ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రపత్రిక, యువ, జ్యోతి వంటి పత్రికలను ఇంటికే వేయించుకునేవారు. వాటిని మా అక్కలు, నేను తలా ఒక పుస్తకాన్ని చేత పట్టుకొని ఒక్కో చోట కూర్చుని చదువుకునేవాళ్లం. అంతేకాక వాటిలో వచ్చే సీరియళ్లను బౌండు చేయించి భద్రపరిచేవాడు నాన్న. ఆయన చనిపోయాక ఆ అలవాటు నాకొచ్చింది. నేను కొనసాగించాను. అలా పుస్తక పఠనం అన్నది మా కుటుంబంలో ఒక అలవాటుగా మారిపోయింది.
దాని ప్రభావమేమో నేను డిగ్రీలో ఉండగా నాకూ కథలు రాయాలన్న బుద్ధి పుట్టింది. అడపాదడపా రాస్తూ వచ్చాను. కానీ నామిని గారి పచ్చనాకు సాక్షిగా, మిట్టూరోడి కతలు, సిన్నబ్బ కతలు పత్రికలో సీరియల్ గా వస్తున్న రోజుల్లో వాటిని నేను మా కుటుంబ సభ్యుల మధ్య కూర్చుని చదివి వినిపించినపుడు నేను పొందిన అనుభూతి, ఆనందం అపారం. అలాగే కేశవరెడ్డి గారి అతడు అడివిని జయించాడు, చివరి గుడిసె, సిటీ బ్యూటిఫుల్, రాముడుండాడు రాజ్యం ఉండాది వంటి నవలలు చదివాక కథలను సీరియస్ గా రాయాలన్న దృక్పథం కలిగింది. అంతేకాక స్థానిక రచయితల సాన్నిహిత్యం నన్ను పదును పెట్టాయని అనుకుంటున్నాను.
దాని ప్రభావంతో అనుకుంటా 'సజీవం' అన్న కథ నుండి జీవితపు లోతుల్ని తడమటం మొదలు పెట్టాను. ఆ కథకు ఈనాడు బహుమతిని కూడా ఇచ్చింది. ఆ వరుసలోనే 'సిక్కెంటిక' కథను రాస్తే- వందేళ్ళ మన తెలుగు సాహిత్యంలో తల వెంట్రుకలపైన రాసిన మొదటి కథ అని ప్రశంసించారు. ఆ కథకూ బహుమతి వచ్చింది. అలాగే 'కొలువు, వొంతు, కథలను నేను మాత్రమే రాయగలనని చెప్పారు. కావచ్చు, ఎందుకంటే ఆ జీవితాన్ని అనుభవించిన వాణ్ణి కనుక. అలాగే రాచబాట, జ్వలనం, వాడు, తమ్ముడి మరణం, అమ్మడైరీ, బూబూ, ఆప్తహస్తం వంటి ఎన్నో కథలు నాకు పేరును తెచ్చిపెట్టాయి.
ఇక అనువాదంలోనూ మార్పు చేశాను. ప్రారంభంలో కొన్ని డిటెక్టివ్ నవలల్ని అనువదించిన నేను, మిత్రులు మధురాంతకం నరేంద్రగారి సలహాతో జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత, పద్మభూషణ్ జయకాంతన్ నవలను అనువదించే అవకాశం కలిగింది. నేను మొదట అనువదించిన ఆయన నవల 'కల్యాణి వెడ్స్ దివాకర్' పేరుతో ఆంధ్రజ్యోతి డైలీలో సీరియల్ గా రావటమే కాక, అది నాకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కారాన్ని సైతం అందుకునేలా చేసింది. అప్పుడు ఆయన నవలల్ని మరింత విరివిగా చదవసాగాను. ఆయన నవలల్లోని మానవ సంబంధాలు, స్త్రీ పురుష సంబంధాలు, మానవీయత ఉట్టి పడే కథలు, మనిషి మనిషిగా బ్రతకగలిగే కథనాలు నన్నెంతో ఆకట్టుకున్నాయి. ఆలోచింపచేశాయి. వాటిని అనువదించే క్రమంలో ఇప్పటివరకూ నేను 'ఒక మనిషి.. ఒక ఇల్లు.. ఒక ప్రపంచం, ఎదురు చూపులు, గతించిన కాలాలు, ప్యారిస్కు పో, గంగ ఎక్కడికెళుతోంది' మొదలైన నవలల్ని తర్జుమా చేశాను. ఆయన నవలలు నన్ను పూర్తిగా మార్చివేశాయి. ఏ రచన చేసినా గాఢంగా, లోతుగా, ఆలోచనాత్మకంగా రాయాలన్న పాఠాన్ని నేర్పాయి.
అలా నేను ఇప్పటి వరకూ మొత్తం వంద రచనలకు పైగా తెలుగులోకి అనువదించాను. అవన్నీ కూడా నన్ను ఒక చక్కటి అనువాద రచయితగా గుర్తింపు తెచ్చుకోవటానికి ఉపయోగపడ్డాయని అనుకుంటున్నాను.
12. సాహిత్యంలో భావజాలాలకు స్థానం ఉంటుందా? విభిన్న భావజాలాలు అనువాద సాహిత్యాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తాయి?
సాహిత్యమన్నది ఒక పెద్ద కాన్వాస్. దేన్నైనా మనం చిత్రీకరించుకోవచ్చు. మంచినైనా సరే, చెడునైనా సరే! ఒక ఆలోచనను, ఐడియాలజీని, భావజాలాన్ని కథ ద్వారా వ్యక్తీకరిస్తున్నప్పుడు అది అందరికీ ఆంగీకారయోగ్యం కావాలన్న రూలేమీ లేదు. ఎవరైతే సదరు భావజాలానికి స్పందిస్తారో, ఇష్టపడతారో, ఆకర్షితులవుతారో వాళ్లు ఆ భావజాలాన్ని చదువుతారు, అనుసరిస్తారు. తక్కినవాళ్లు దాన్ని ఇష్టపడక వదిలేస్తారు. ఇది సర్వసాధారణం. అంతమాత్రాన సాహిత్యంలో అలాంటి వాటికి స్థానం ఉండకూడదు అని ఎవరైనా అన్నారంటే అంతకన్నా మూర్ఖత్వం మరొకటి ఉండదు. కనీసం ఇలాంటి భావజాలం ఒకటుంది, ఇది అంగీకారమూ అనుసరణీయమూ కాదు అని చెప్పటానికైనా అది ఉండాలిగా. కాకపోతే అలాంటి భావజాలాలు సాహిత్యంలో ఏ స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తాయో కాలమే నిర్ణయిస్తుంది. వాటికి అసలు సాహిత్యంలో స్థానం ఉంటుందో ఉండదో కూడా భవిష్యత్తే నిర్ణయిస్తుంది. మొదట భావజాలంగా ప్రారంభమయ్యేవి చివరకు వాదాలుగా కూడా పరిణామం చెందవచ్చు. మరి ఇవ్వాళ సాహిత్యంలో అనేక వాదాలు ప్రధాన భూమికను పోషిస్తున్నాయిగా. దీన్నేమనాలి? కనుక ఎవరి భావజాలం వాళ్లది. ఎవరి వాదాలు వాళ్లవి. ఈ విషయంలో అనువాదానికి మినహాయింపు ఏమీ లేదు. ఎవరికి ఇష్టమైనవి వాళ్లు అనువదిస్తారు. అంతే!
13. అనువాద సాహిత్యానికి సంబంధించి సాహిత్య సంస్థల, పాలక వర్గాల కర్తవ్యం ఏమిటి?
ఎవరెవరి కర్తవ్యాన్ని వాళ్లు చెబితేనే బాగుంటుంది. ఇంకొకళ్లు చెబితే బాగుండదేమో? ఈ విషయంలో నా ఆలోచనను మాత్రం చెబుతాను. ఎందుకోగానీ మనం మొదటినుండి- సాహిత్యం నుండి అనువాద సాహిత్యాన్ని వేరుచేసి చూస్తున్నాం. అది అంత మంచిది కాదు. ఏదైనా సాహిత్యమే. దానిపట్ల చిన్నచూపు అవసరం లేదు. ఒక్కసారి మన తెలుగు సాహిత్యం ప్రారంభాన్ని గుర్తుకు తెచ్చుకోండి. మనం పంచమ వేదంగా పిలుచుకుంటున్న మహాభారత రచనను 'ఆంద్రీకరణం' అని చెప్పుకున్నాం కదా. అంటే అది స్వేచ్ఛానువాదం కాదా? అందులో అనువాదం లేదా? మహాభారత రచనలోనే అనువాదం మిళితమై ఉన్నప్పుడు... ఇప్పుడు దాన్ని వేరుగా చూడ్డమెందుకు?
మీ ప్రశ్నలో- 'అసలు సాహిత్యానికి' ఏ ఇబ్బందీ లేదనీ, అనువాద సాహిత్యానికే ప్రమాదం వచ్చి పడిందన్న ధ్వని వినిపిస్తోంది. చూడండీ, అసలు సాహిత్యానికి మాత్రం ఆదరణ, ప్రోత్సాహం ఎక్కడుందండీ? అదీ అంతంత మాత్రమేగా. కనుక ముందు అసలు సాహిత్యానికి విలువ పెరిగే విధంగా సాహిత్య సంస్థలు కృషి చేసినపుడు మన తెలుగు సాహిత్యం మరింత వెల్లివిరుస్తుంది. నిష్పక్షపాతమైన సాహిత్య సంస్థల కృషికి పాలక వర్గాలు ఎప్పుడూ బాసటగా నిలుస్తాయని నేను భావిస్తున్నాను.
14. ప్రస్తుతం తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఒక అనువాదకుడిగా ఎలా చూస్తున్నారు?
ఏమీ చెయ్యలేనివాడిగా, చేతకానివాడిగా చూస్తున్నాను. తమిళ సాహిత్యాన్ని నేను ఎలాగైతే తెలుగులోకి అనువాదం చెయ్యాలని తహతహలాడుతున్నానో, తపిస్తున్నానో అలా మన సాహిత్యాన్ని కూడా ఎవరైనా ఇతర భాషల్లోకి అనువాదం చేస్తే ఎంతో బావుణ్ణని కలలు కంటున్నాను. నిజానికి నాకూ తమిళ రచయితలెవరూ ఏ సాయమూ చెయ్యటం లేదు. నాకు తెలిసిన తమిళ రచయితలను 'తమిళం నుండి తెలుగు భాషలోకి వెళ్లవలసిన సాహిత్యం గురించి తెలియజేయండి, కథలైనా సరే నవలలైనా సరే..." అని అడిగితే ఒక్కరూ చెప్పనంటారు. పైగా వాళ్ల కథలనే అనువదించమని అడుగుతారు. వాళ్లవైనా అన్నీ చదివి ఏది బావుంటుందో నిర్ణయించుకోవటానికి సమయం పడుతుంది కదా. అందుకని వాళ్ల రచనల్లోనే బాగుండే వాటిని సూచించండి అన్నా ఆ పనీ చెయ్యనంటారు. ఎందుకో ఈ విషయంలో వాళ్లు ఇలా ఉన్నారు.
అందుకే ఎవరైనా ప్రముఖులు ఏదైనా రచనను సూచిస్తేనే దాన్ని తెలుగులోకి అనువదిస్తున్నాను. అలా ఒక తమిళ పత్రికాధిపతి సూచించిన 'యామం' అన్న ఒక గొప్ప పెద్దనవలను తెలుగులోకి అనువదించాను. కానీ దాని ప్రచురణకు ఎన్నిఅవస్తలు పడాలో అన్నీ పడ్డాను. చివరకు అది 2014లో చతురలో ప్రచురితమయ్యింది కానీ దాన్ని బాగా కుదించి ప్రచురించటం జరిగింది. పూర్తి నవలను పుస్తకంగా తీసుకురావాలని ఆనాటి నుండి ప్రయత్నిస్తున్నా వీలుకాలేదు. చివరకు ఆ తమిళ రచయితే దాన్ని కొద్ది కాపీలు ప్రచురించి మద్రాసులో తన పుస్తకాలతో పాటు దీన్ని ఆవిష్కరించి, నన్ను సత్కరించటం జరిగింది. ఆ పత్రికాధిపతే సూచించిన కొన్ని తమిళ దళిత కథలతో ఒక పుస్తకం త్వరలో నవచేతన వాళ్లు తీసుకురానున్నారు.
ఇక నేను రెండు భాషల రచనలనూ చదవుతుండటం చేత ప్రస్తుతం మన తెలుగు కథల స్థాయి కొంత తగ్గినట్టుగా అనిపిస్తున్నది. విభిన్న అంశాలమీద తమిళంలో ఎన్నో రకాల ప్రయోగాలతో కథలు రాస్తున్నారు. ప్రశంసలు అందుకుంటున్నారు. సరిగ్గా ఈ పరిస్థితిలోనే మన తెలుగులోని ఆణిముత్యాలవంటి సాహిత్యాన్ని ఇతర భాషల్లోకి తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఉందని భావిస్తున్నాను.
15. యువతరం అనువాద సాహిత్యం వైపు మొగ్గు చూపకపోవడానికి కారణాలను ఎలా చూడాలి? అనువాద రంగంలోకి యువతరాన్ని ఆకర్షించాలంటే ఏం చెయ్యాలంటారు?
నిజంగా ఇది ఆలోచించాల్సిన విషయమే. మా తర్వాత ఎవరు? అసలు యువతరం కథలు రాయటానికి ఉత్సాహం చూపిస్తేగా. కథా రచనకే ముందుకు రానివాళ్లు ఇక అనువాదం వైపు మొగ్గుచూపిస్తారా? ఎంతసేపూ అంతర్జాలంలో మునిగి తేలుతుంటే ఇక కథాసృజనకు, సాహిత్య సృష్టికీ ఎక్కడ అవకాశం.
అందుకే కథా సృజనపై యువతరానికి, ముఖ్యంగా కళాశాల విద్యార్థినీ విద్యార్థులకు కార్యశాలలు నిర్వహించాలి. కొత్త తరాన్ని వీలైనంతగా ప్రోత్సహించాలి. మేము ప్రారంభంలో ఎలాగైతే కాస్త పేలవంగా ఉన్న కథలు రాసినా పత్రికలు ప్రచురించాయో అలాగే ఈనాటి యువతరాన్ని కూడా పత్రికలు ప్రోత్సహించాలి. అంతేకాదు, పత్రికలు తమ బాధ్యతలను, పద్ధతులను చక్కగా నిర్వహించాలి. కథలు పంపితే వీలైనంత త్వరలో ఏ విషయమూ వ్యక్తిగతంగా తెలపాలి. రచన ప్రచురితమైతే కాంప్లిమెంటరీ కాపీ పంపాలి. పారితోషికాన్ని కాలానుగుణంగా తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలి. కొత్త పత్రికలు రావాలి. పాఠకులు పెరగాలి. మన సాహిత్యం విస్తరించాలి. పదికాలాల పాటు నిలబడాలి.
rachayita paeru: jillella balaji
asthittvam
jillella balaji
''orey kodanda... aa dhananjayollintiki atta poyy ragudada raa? vaaram dinaalnundi seppampistaa undaaru!'' pello(peratlo) mancham minda kusonunna kodukutho annadu natesudu.
''nenu ponu poo...'' mukham pakkaku tippukunta annadu kodanda.
''attante etra?... vaallu mana kosaram enni dinaalani eduru suudaala? peddollu piliste pokunda untam manchidi kadura...'' anunayamgaa annadu natesudu.
''nakattanti panlu seppoddani neekennimaarlu seppuntaanu.'' kopamtho rusarusalaadinaadu kodanda.
''orey! ademaina seddapana endira, seppoddanataaniki? adhi mana kulavurtira!...''kodukki nachajeppinaadu natesudu.
''aina, nenu seyyanante seyyananthe! naaku parichalundaayyi, saduvukovala.''mondigaa badulichinadu kodanda.
''malla saduvukunduvu lera. mundu aa pani sesocheyi poo! oollo pedda manusulu piliste, poyy mana vurti manam seyyalra. lekunte kattu tappinollavutam. aapaina oollo batakatam chana kashtam raa.'' bujjagistunnattuga annadu natesudu.
''ayithe nuvve poyyi seyy poo!'' kopanga badulichinadu kodanda.
''naakii maddina setulu vonakatandayi raa. katti patti sakramgaa goragaleka potanna. ee okkasaarikii atta poyyocheyippora!''
''poo nayina nenu ponu! aa dhananjayolla taataki talantaa pundley! eppuduu rasi kaarataa untaadi. ogate gobbu. tallo seyyi pettalantene kadupulo tippataadi.'' mukhanni asayyamgaa pedata annadu kodanda.
''attanukunte etra? aatinanta manam sayinchukovalra. adhe raa vurti dharamam ante!'' nachajeppinaadu natesudu.
''talathote aagadu nayina aa musilodu. geddamuu, sanka annee goragaala. nenu ponu poo vaallintiki.'' malla modati kochinadu kodanda.
''orey kodanda, ee okkasaariki etto ogatta aayanaku gorigocheyi pora. maa naayinivi gadaa. ingameedata neeku mana panlu jeppanle, ide kada! poyyoche poo nayina!!'' kodukunu batimilaadataa annadu natesudu.
tandri maatalaku ayishtamgaane manchamminda nundi lesinadu kodanda.
kodanda digri seconde iyari sadavataa undaadu. peruku degreene cony, ataniki sarigga saduvekkaledu. padho taragatilo rondumaarlu tappi, interlo okasari failai, etto ogatta digrikochinadu. digreeloonuu fustiirlo ingaa moodu peparlu baaki undaadi.
saduvu sankanaki poyindani yashtapadi, natesudu pattubatti kodukki tama kulavurti ayina mangali panini neerpinchinaadu. cony kodandaku tama kulavurtini jeyyalante maa sedda siraaku...
oollo evuru pilisina vaallintikelli tala kattirinchaali, geddam goragaali, sanka gokali, gollu tiyyaali, gollalloni mattinee subhram seyyali. antegaadu... e intlo saavukaaryam jarigina, kaaryam jarige sotiki poyyi, savinti daayaadulaku geddalu, meesaalu tiyyaali. vaallaku yadaina porabaatna gokkapothe... vaalla eesadimpuluu, sulakana sesi mattade maataluu padali. ekavachana pilupulu, boothulu, kulavurtini egataali jese ettipodupu maatalu... eetannintinii bharinchali, saginchaali.
aanaka vallemiste adhi tecchi intlo iyyali. noruterisi idemani adigenduku eelledu. anduke, ittanti panlu jeyyalante kodandaku avamaanamgaa undaadi. ee kulamlo enduku puttamura bagamantuda...ani sanukkoni roju ledu.
intakaalamuu ee vurti jese tama kutumbaraanni etto ogatta lakkochinadu naayana.
ippudu tananu puurtigaa ee vurtiloki dinchaalani balavantam sestunnadu.
taanu ellanante ellanani mondikestunna- batimaalo, bamalo, geddam pattukuno, etto ogatta tananu oppinchi, paniki ampista undaadu.
inga daaniki mugimpu palakaalanukuntunnaadu kodanda.
dhananjayolla intikelli, aa musilodiki gorugutunnantasepu kodanda aalosistaane undaadu.
intikochinanka kuudaa athani aalosanalaku antulekundapoyindi.
intlo unte, oollo paniki pommani tondarapedataadu naayana. aayana tarvaata aayana kodukugaa taanu...ee kula vurtini konasaaginchaalani aayana korika. suustaa unte tana jeevitaantaram ee pani jesukune batiketattu undaadi paristhiti. oorolla dayaa daachinyaalapaina aadhaarapadi batike batukuu oka batukena? deennundi ettaagainaa bayatapadaalani teevramgaa aalosinchinaadu kodanda.
moodho roju oka sthira nirnayaanikocchi...ardharethri daatinaanka intlonundi paaripoyinaadu kodanda.
'patnamlo baga sampaayinchi... ooriki tirigochi nayanni, ammani, sellini andarinee patnaaniki teesakapoyi audae sthiramgaa undipovala. tama kulavurtini puurtigaa vodileyyaala. aa paina jeevitaantaram sukhamgaa, haayigaa batakaala. adhi suusi tama bandhuguluu, oollovaalluu aacheryapovala'... anukunta seekatlo gabagaba patnam vepuku adugulestunnadu kodanda.
raatrantaa lari vollanuu, jeepu diverlanu batimaalukuni ettago prayaaninchi, patnam polimeralloki serukunnadu kodanda.
moodu gantalaku paiga paala venulo irukkuni kusovatam valla, ollantaa timmirlu pattesundaadi kodandaku.
kaalluu setuluu idilinchi nadaka modalupettinaadu.
aa samayaniki inka seekatlu kammukune undaayi.
'oorodili petti enni kilometerla dooram vochuntam?...emo?, chana doorame vochuntam! taanu patnaaniki vochuntaanani naayana oohinchakapovachhu. oohinchinaa, ikkada tana jaada telusukotam anta sulabham kaadu. ee janamlo e muula tanuntado, evudu kanipettagaladu? kanaka tana gurinchi telusukotam tana vaallaku kashtame.' ani anukunta gabagaba munduku adugulestunnadu.
atta entasepu nadisuntado teleedu.
nadisi nadisi baga neerasinchi poinadu. daamto nidaanamgaa nadasta undaadu.
kramangaa aakaasamlo thoorupu nundi velugu kanipinchasaagindi. suuryuni kiranaalu mellamellagaa bhoomini taakasaaginaayi. kaakulu kavukavu mantunnayi.
akkadakkada ogariddaru manusula kadalikalu kanipista undaadi.
roddu pakkaga oka pedda taatitopu kanipinchindi. aa thopuku enakavaipu emundado teliyananta dattamgaa taatisetlu perigundaayi.
aadoka sadunu bandarai kanipiste, konchepu aada kusoni podaamanukuni, velli daanimeeda kusunnadu kodanda.
konchepatiki aa taatitopulo sandadi modalaindi.
aidaruguru kallugeeta kaarmikulu aa taatitopuloki adugupettinaaru. vaalla enake marikontamandi manusulu vochinaaru.
okko kaarmikuduu okko taatisettu daggarikelli, settunu bhakti puurvakamgaa setto taaki kandlakaddukunnadu.
aanaka setlekkatam modalupettinaaru. vaallu alagga atta setlekkutunte suuddaaniki rendu kandluu saalatam ledu. entha pattu... entha laghavam... paikellinollu nadumu daggarunna kattini teesukuni letha taati vombaalni teggosi, taaduku katti kindiki jarasta undaaru. kinda undetollu vaatini jaagartagaa pattukuni, taadu nundi vaatini erusesi okapakkagaa kuppaga posta undaaru.
akkadiki oka nyuuschaanalse vaallu kemera, maiketho pratyachamayinaaru.
rakarakaala kulavurtulu sesukune vaalla batukulni, jeevana vidhaanaalni, anubhavaalni odisi pattukune preyatnamlo bhagamga... tellarthone aadiki serukunnaru vaallu.
okko manisi daggarikee poyyi matladinchedaniki preyatnistunnaaru. adedo suuddaaniki tamasaga anipinchindi kodandaku.
lesi vaalla daggaraku poinadu.
oka paatikella yuvakudu vilekhari adigina prasnaku samaadhaanamistunnaadu...''maa ammaanaannalu ee pani chestune nannu kashtapadi chadivinchaaru. nenu bengulurulo chaduvu poortichesi, udyoga prayatnamlo unnaanu. ee seejanlo taati munjalaku manchi giraki untundi. andukani maa naannaku saayamgaa undaamanee ikkadikochanu. maaku ee thopulo iravai, iravaidu taatichetlunnaayi. tarataraalugaa ive maaku aasti. veeti meeda vachede maaku aadaayam. tellavaartho taatikaayalni krindiki dimpukuni, autolo marketeaku teesukello, leka veedhulu tirigo saayantraanikallaa ammukochestanu. naaku manchi udyogam vachina veetini maatram vadulukonu. ivi maaku kuladevatalato samanam...'' antuu cheppukupotunnadu aa yuvakudu.
''intakuu meerentha varakuu chaduvukunnaru?'' addupadi prasninchinaadu vilekhari.
''bi.teche.''
ulikkipadinaadu kodanda.
'entha goppa saduvu! anta saduvu sadivee, taatisetlanu maatram vodulukonantunnade?! endukattanti getti nirnayam teesukunnadu?...'
alosista aadanundi kadilinadu kodanda.
maddenamaindi!
rodduku pakkanunde indlanu susukunta nadasta undaadu kodanda.
'repatninchi ee patnamlo etta batakaala? batakalante, edho oka pani seyyala. tanem pani seyyagaladu? asalu tanaku emem panulochu?'... aalosanalo padinaadu.
baga aalositte... 'tanaku pedda pedda panlemi teliyadani telindi. kanaka, tanu ippudu sinna sitaka panulne seyyala. ledante kooli paniki povala...' anukunta munduku nadasta undaadu kodanda.
aadokasota settukinda oka saakali manisi thopudu bandiminda guddalni neetugaa istri jesta undaadu. aayana pendlam intintikii poyyi guddalni uddesukosta undaadi. 'oka dinaaniki entha sampaadistaaro veellu?' adigi telusukundaamanukuni... vaalladaggariki poyyi...''madelanna, oka pyaantuu sartukuu istri jeyyalante entha teesukuntavanna...'' ani suutigaa adiginadu kodanda.
aa piluputho sarruna kopamochindi ataniki.
''emannave? madela...naa? evudu madelu? nenu madelni kaanu?'' annaadatanu kopanga.
''ante, adhee... nuvvu guddalni istri jesta unte atta anukunnananna...'' anta nasiginaadu kodanda.
''istri jeste madelna? nenem madelni kaanu. maadi ere kulam. aidendla kindata tavunklabbe jankshanle maaku pedda drai cleeners saapu unde. modatlo adhi bagane jarige. naluguru manusulni pettukuni, currente istri petteltho istri jesi, guddalni malli puvvullaagaa kavarlallo esi kastamarlaku ichetonni. cony, raanraanuu kastamarlu taggipoyi saapu moothabade. 'ippudem jeyyala? etta batakaala?' ani aalosinchi eedina panna. ee kaalanee jusukuni, ee settukrinda setilainaa! indlakaadiki meme poyyi udupulu uddesukochi istri jesistunnam. intlo ireni baxulunna istri jese opika manusullo lekapovatamto... maa attantollu itta batakataa undaam. antegaanee, nenem madelni kaanu.'' anta oka pedda upanyasame ichinaadatanu.
noru terusukuni aayana maatalni inta undipoyinaadu kodanda. tarvaata aanninchi bayaluderinadu.
aacheryamgaa undataniki! 'patnamlo... evurevuro... ededo kulavurtulni jesukuni batikipota undaaru. mari aa kulamlone puttinolla gathi emaipovala? valletta batakaala?'
alosista munduku nadisinaadu kodanda.
aa rojanta ooru tiragataa undipoyinaadu kodanda.
tecchukunna dabbullonchi maddenam bhojananiki maatram kharsupettinadu. inkonchim dabbu migilundaadi, anthe!
saayamkaalamaindi. seekatlu kammukunta undaadi.
eedulu jusukunta nadasta undaadu kodanda.
gangamma gullo nundi 'sandolu' vaayistunna sabdam, 'ganta' kodutunna sabdamuu inipinchinaayi.
gulloki nadisinaadu. garbhagudi mundara parada esundaru. ammoriki abhisekam jarigetattundi. abhisekam jarugutunnanta sepoo aa sabdaalu inipistaane undaayi. konchepatiki paradaanu toliginchinaaru. ayyoru karpura aarati ista unte... kandlu moosukuni ammorini mokkukunnadu kodanda.
aaratini kandlakaddukuni, teertham teesukuni notlo posukunnadu.
pradacchina jeddamani mundukelli kudivaipuku tiraggaane... aada kanipinchina drushyaanni suusi acheryapyoinadu kodanda.
akkada sandolu, gantala sabdaalu inipista undaayi. cony vaatini vaayinche vaayidyagaalle lerakkada. vaatini oka mishinu vaayistaa undaadi. kattitho sandolu meeda debbalesta undi. taadunu pattukoni ingo mishinu ganta kodata undi. manusulu lekane vaayidyaalu mogata undatam vintagaa anipinchindi kodandaku. intalo oka manisi aadikochi, aa mishinu swaichchinu aapu jesinadu. anthe! avi vaayinchatam aapesindi.
visitramgaa vaatine justa...gullonundi bayatikochinadu kodanda.
'manusulu vaayinchaalsina vaayidyaalanu mishinlu vaayistunnaayyi. itta annintikii mishinlu vocheste... inga manusuletta batakaala? repu e cassettuno, si.di.noo petti devudi stotraalu, shlokaalu inipinchela jesi... poojajese ayyorunu guda pakkana bettina aacheryapadaalsina panledu. attage... devullaku mara manushula(robolu) dwara abhishekaaluu, poojaluu, haaratuluu seyyistaro? emo? appudu ee kulavurthula meede aadhaarapadi batike manusula batukulu ettuntayy?'...
alosista munduku adugulesinadu kodanda.
kodanda patnaanikocchi rondu dinaalaindi.
athani daggarunna dabbanta kharsayipoyindi. cony ataniki panimaatram dorakaledu. manisi ooriki kotta kaavatamtho evuroo ataniki paniyyaledu. otallo pani dorikithe annaaniki lotundadani aasinchinaadu. cony e otalloonuu ataniki pani dorakaledu.
roojoo pani kosaram oorantaa tiragatam... retrayithe bastandlo padukovatam sestunnadu.
batakataaniki taanippudu yem jeyyalno ataniki teliyatam ledu.
ee rondurojullo atanu maini bajaarlo unde 'suurya haire saita ls' saapu mundunundi chaanaasaarlu tiriginaadu. aada eppudu jusina kaslamarlu nindugaa untunnaru.
sivariki vere daarileka... andulo pani seyatanike siddapadinaadu kodanda.
anduke aa saapu yajamanini pani kosaram adagaalani nirnayinchukunnaadu.
dhairnanjesi 'suurya haire saita ls' saapuloki adugupettinaadu.
aa saapulo gundramgaa tirige seyirlu nalugundayy. aa naalugu seyirlaloonuu naluguru kastamarlu kuursoonundaaru. vaallallo iddaru kastamarlu kraapu kattirinchukuntunna. oka kastamaru geddam geeyinchukuntunte, ingo kastamaru talaku rangu eyinchukuntunnadu. ingaa mugguru kastamarlu tama vontu kosaram edurususta, aa dinam noosepepare sadavataa kalachepam jesta undaaru. pani puurtayinaamka preti kastamaroo, aada sophalo koorsonunde oga peddamanisiki dabbichi bayatiki potandadu. aa peddamanisi nalla kandladdaalu pettukuni, teasertu esukuni balishtamgaa undaadu.
nerugaa athani mundukupoyi nilabadinadu kodanda.
''namaste anna!...'' ani palakarinchinaadu.
''konchepu veyity jeyyala. aada sophalo kurcho poo!'' annaadatanu kereelsega.
''anna, nenu katingy kosaram raledanna....'' vishayam etta seppalno teliyaka nasiginaadu kodanda.
''ayithe inka denikosaram vochinave?...'' suutigaa kodandanu preshninchinaadatanu.
''anna, nenu mee cast manisine. eeda pani dorukutundemonani vostini...'' ani tala gokkunta annadu kodanda.
''mee cast ante?'' seeriyasgaa adiginaadatanu.
''adhe anna, barbery cast!''
''naadi barbery cast ani neekevaru jeppinaaru?'' kopanga annaadatanu.
''adhe anna, eeda katingy adhee... sestannaru. preti manisee mee setike dabbista undaadu. andukanee ee angadi meede anukunna.''
''ee shapuku nene onarni. adhi nijime! cony, nuvvanukunnattu nenu barbery castku chendinavaanni kaanu.''annaadatanu.
''aa...'' anta noru terisinaadu kodanda.
''naa paeru shaukathm aly. laabhadaayakamgaa untundani ee haire stialle shapunu terisinaanu. edu samacharaalugaa ee shapunu nadapata undaanu. callagy students kosarame inta pedda shapunu pettinaanu. naaku thodugaa naluguru manushulni pettukunnaanu. akkada panichestunnare vaallallo mugguru ere ere castlaku chendinollu. sannagaa poduggaa undade jeens pyaantu esukuni... aadokkade barbery castku chendina manishi. aina ee pani jeyyalante pani telusundaale cony, castto panemitiki?...'' annadu aa manisi.
''mari neekocha anna maa pani?'' amaayakamgaa adiginadu kodanda.
''rakem. evurainaa paniloki rakapothe, avasaramaite nenuu paniloki digipota. kastamare mukhyam. dabbu antakanna mukhyam.'' navvata annadu aa manisi.
kodanda aacheryamgaa suustaa unte, aa manisi tana maatalni konasaginchinadu.
''nuvvu 'sheki china moulana' paeru eppudaina vinundava?''
aayanevaro inko pedda saapuku onarai untaadanukunnaadu kodanda.
''aayana oo goppa nadaswara vidvaamsudu. desha videsaalalo kachereelu chesi, mahaa mahaa panditula chetha shebashy anipinchukunna manishi. aayana puttindi maa castlo. paeru tecchukunindi ingo daanilo. mari deenikemantave?'' kandlegaresta annaadatanu.
attaga annattu talaadinchinaadu kodanda.
''intakee neekem gavala?''
''anna, nenuu sevinguu, katinguu seyagalnu. naakuu eeda panippiste...''
''chuuduu, ollonchi panijeyaala. panimeeda gevanam pettala. nuvventamandiki pani jeste, adhi shevingli ayithe 10 roopaayalu, katingy ayithe 20 roopaayalu matrame neeku mudutundi. e roju dabbulu aa roju saayantrame neechetikichesta. nee kishtamaithe ippude panloki jeru, lekunte eenninchi kadulu.'' anta nikkacchigaa seppinadu aa manisi.
kodanda setilo ippudu silligavva ledu. maddenaaniki kadupu madsukunna, retriki edho ogati tini kadupu nimpukovala. anduke ingo aalosana edhee lekunda panloki seripoyinadu.
saayintram varakuu nilikidi lekunda panijesinaadu kodanda.
aa saayintram setiki dabbandagaane saapu nundi bayatikochinadu.
rodduminda nadasta aalosanalo padinaadu.
'nenu avamaanakaramani bhavinchi vodileyaalanukunna panini...ee manisi sontam jesukuni, naalugu seirlesi, naluguru manusulni pettukuni, kaaluminda kaalesukuni entha eejeegaa sampayista undaadu. entha gowravanga batakataa undaadu. oka saibe ee pani jesukuni batikipota unte, mangali kulamlone putti, perigi, aa vurti neersukunna nenu... ingenta goppagaa batakochu! naalugu seyirlu esukuni, nalugurni pettukune stomata tanakippudu lekapovachhunu gaanee, okka seyirunainaa erpaatujesukuni gowravanga batakalema?...
anduke entane oorellipoyi, naayannadigi, illunu ammi aina sare, ee patnamlo oka saapunu teravaala...' ani alosista... gabagaba bastandukesi adugulesinadu kodanda.
saahityamannadi oka pedda conwas - jillella balaji
jillella baalaajeegaarito godavari
godavari antarjaala saahitya masa patrikaku katha, nawala rachayita, anuvaadakudu, kendra saahitya academy anuvaada puraskara graheeta shree jillella baalaajeegaaru ichina intervio
1. mee vyaktigata jeevitam gurinchi konchem cheppandi?
srikaalahastilo puttaanani, sanivaaram puttinanduvalla maa kuladevudaina venkateswaraswamy paerumeeda balaji ani naaku paeru pettaarani maa taatayya appudappuduu chebutundevadu. maa bandhuvulandaru tiruttanilo untaaru kanuka adhe maa sontuurugaa bhaavistunnaanu. mangali kulamlo puttinanduvalla aardhika stomataleka aarojullo maanaanna elago essesselsy puurticheesaadu. udyogam dorakka kulavrutti pai aadhaarapadi maa kutumbaanni poshinchevaadu. chanipoyina vaallu ponu chivaraku iddaru akkaluu, nenuu migilam. ammatho kalisi mottam ayidugurni naanna okkade poshinchaalante chala kashtamayyedi. chivaraku enno prayatnaalu chesi elago oka prabhutva udyogaanni sampaadinchaadu naanna. .
appati ummadi tamilanadu rashtram nundi udyogareetyaa memu chitturuku maravalasi vachindi. kulavruttini nammukunte edagalemani, memu baga chaduvukuni udyogaalu chestene baga brataggalamani entho dooraalochana chesi maa naanna mammalni chadivinchaadu. peddakka pi.yu.si. varakuu chaduvukuni prabhutva udyogaanni saitam sampaadinchindi. cony nenu maatram chaduvulo kontha venakabadi undatamtho elago bi.kaam degreeni puurtichaesaanu. cony nenu prabhutva udyogaanni maatram sampadinchalekapoyanu..
khaaliigaa undatamtho grandhaalayamlo gantalu gantalu gadipevanni. edhi padithe adhi chadivevanni. aa prabhaavamtho nenuu kathalu raste ela untundanna aalochanatho rayatam modalu petti adapa dadapa kathalu rastundevanni.
cony avi jaagrattagaa naake venakki tirigochevi. 1984loo moodu rojula vyavadhilo naa mottamodati katha, kavita prachuritamayyaa ye. appatinundi edho okati ara kadhalu prachuritamavutundevi. nirudyogigaa adokkate naaku aanandaannichhe vishayamaindi.
batakaleka badipantulainattu anna saameta naa vishayamloonuu nijamaindi. 1993na marodari teliyaka renduvandala yabhai roopaayala jeetaaniki oka paatasaalalo upaadhyaayudigaa naa jeevitaanni praarambhinchaanu. 1va taragati nundi modalu petti mellamellagaa pai taragatulaku paataalu cheppe avasaakam kalpinchaaru. aa kramamlo naaku bi.idi. patta lekapovatamto kaneesam emme aina untekaanii haiskuuluku cheppe avakaasam raadani telusukunnaanu. kanuka elagaina piji puurti cheyalanukuni, kathinamaina groopulu kaaka sulabhamgaa untundi kadaani emme telugu corspandens korsulo cheraanu.
aa rendellalo bhashashastram, vyaakaranamtho paatugaa praacheena, aadhunika saahitya sambandha paataalu kuudaa chadive avakaasam kaligindi. aa rakamgaa naaku telugubhasha patla, telugu saahityam patla marinta makkuwa, ishtamoo erpaddai. saahityam pai abhiruchini marinta penchukunenduku veelu chikkindi.
manchi udyogam leka jeevitamlo visigi vesaripoyi, frustrationlo kuurukupooyi vivahame vaddanukunna nenu maa naanna maranaanantaram 1995loo naa 35va eta vivaham chesukunnanu. aa tarvaata naa samsaaraanni tirupatiki marchavalasi vachindi. praarambhamlo iddaramuu upaadhyaayulugaa kontakaalam panichesam.
pillalu puttukuraavatamto aame gruhinigaa undipovalasi vachindi. prastutam nenoka praivetu paatasaalalo telugu upaadhyaayudigaa konasaagutuu 10va taragatiki kuudaa paataalu cheppe avakaasaanni dakkinchukunnaanu. nakiddaru ammayilu. peddammaayi bi.faarmashii poortichesindi. chinnammayi bayo technology digri seckend ier chaduvutondi.
2. mimmalni prabhaavitam chesina saahityam gurinchi telpandi?
praarambhamlo oka paddhatii paadu lekunda edhi padithe adhi chadivaanu. e okka goppa rachayita saahityaanni nenu puurtigaa chadavaledu. ayithe aanaadu patrikallo seerials gaa vachevaatillo nenu ishtapadi chadivindi maatram yandamurini, malladini! alaage appati vaari samakaaleena rachayitalaina kommanapalli ganapatirao, gandikota brahmajirao, kommuri venugopalarav, lalladevi, mo!! vaallu e seerial rasina appati pradhaana patrikallo vaatini chadivaanu.
kramangaa nenu raasina rachanalu patrikalalo adapa dadapa prachuritamavutunnappa naamini, kesavareddy gaarlanu baga ishtapaddaanu. vaalla rachanalu nannu amitamgaa aakarshinchaayi. vaatini nenoka kathaa rachayitagaa kaaka oka maamuulu paatakudigaane vaallanu abhimaaninchaanu. alaage chandamama, balamitra, bujjai, baalabhaaratam vanti pustakaalu virivigaa chadivaanu. bujjai bommala kathalante entishtamo cheppalenu. alaage rashyan anuvaada kathalante kuudaa ishtamgaa chadivaanu. aa pustakaalu appatlo entho naanhyatagaa undevi. avi naaku chala ishtam.
koduri kausalyaadevi, muppala ranganayakamma, polapragada rajyalakshmi, yaddanapudi sulochanarani, madireddy sulochana, vasireddy seetaadevi vanti rachayitrula navalalu seerial gaa vachina vaatini maanaanna bounduchesi bhadraparichevaaru. aa pustakaalanu enni velasaarlu tiragesi chusukuni chadivevadlo cheppalenu.
3. e paristhitulu meeru anuvaadakudigaa maarataaniki todpaddayi?
nenu telugune. naa matrubhasha teluge. maa bandhuvulandaru tiruttanilo undatam muulaana, selavullo chitturu nundi tiruttaniki velli bandhuvulatho gadapalsi vachedi. appudu aa oori vaallatho tamilamlo matladavalasi vachedi. alaa mellamellagaa tamilam matladdam alavaatu chesukunnanu. antekaka sr, shivaji ganesan, jemini ganesan, jayasankar vanti heerola cinimaalanu baga chusevanni. daamto tamilam baga artham kasagindi. alaage dinattandi, dinamalar, dinakaran vanti vaartaapatrikalu, aananda vigadan, raani, kumudam, kalki, kungumam vanti vaarapatrikalanu librariki vellinapudu kuudi kuudi chaduvutuu artham chesukunevanni.
oka vishayam gamaninchaali - appatlo cinimaalu, patrikalu, radio ive maaku kaalakshepaalu. ippatila ti.vi.lu, mobail fonlu, antarjaalam, fays bukku yootyubu, computerlu, paarkulu, pabbulu vantiveevi levu. asalu maa intlo tivi kuudaa entokalam tarvate vachi cherindi. alaa nenu tamilabhaashanu bagane neerchukunnaanu. nenu tamilabhaashanu e bakloonuu chaduvukoledu, e guruvugaari daggara tarfeedu teesukoledu. adhi kaalaanugunamgaa naaku ontabattindi. anthe!
ika maa peddakka chitturulo udyogam chestunna, aame attagaarillu tiruttane kaavatamtho ekkuva rojulu akkadiki vellavalasi vachedi. daamto aame tamila navalalni baga chaduvutundedi. mukhyamgaa detective rachayita rajesh kumar navalalni bhojanam chestunnappudu kuudaa vadili pettakunda chaduvutundedi. alaa aame chadivina detective, suspens navalalni maaku chebutundedi. nenu appudappude kathalu raastundatamto nannoo alanti kathalni rayamani koredi. cony nenu aa prayatnam cheyyaledu. praarambhamlone naaku alanti kathalni rayalanipinchaledu. aa vishayaanni peda chevina pettaanu.
cony maa akka nannu vadili pettaka "ponee ee navalane nuvvu teluguloki raayi..." antuu salaha ichindi. sare, idedo bagundi. manam kashtapadi aalochinchi raayaalsina panledu, redemade gaa unnadaanni teluguloki raste saripotundi. paiga tamilabhasha manaku etuu vachhu. anukoni modata oka detective navalanu teluguloki anuvadinchaanu. adhi chaturalo prachuritamaindi. alaa nenu anuvaadakudigaa maaraanu. praarambhamlo konni detective navalalu anuvadinchaanu.
munde cheppaanugaa 1984loo naa modati katha prachuritamaindani. praarambhamlo naa kathalu naakanta goppa paeruneemee tecchi pettaledu. avi patrikalalo prachuritamavutunnaayi anthe! eppudaithe nenu kaapuraanni tirupatiki marchano aa maarpu naa rachana saahityampai kuudaa malupu tippindane cheppali. kondaru paerunna sthaanika rachayitalatho saannihityam, vaalla rachanalu nannu seerius saahityam vaipu mallela chesaayi. kalakshepam kathalu kaaka, mana jeevitaanubhavaalu, mana sangharshanalu, mana poratam, ityaadivannii kathalugaa maliste prayojanam untundanee, avi nalugurikee cherutayani, vaatini gurtunchukuntaaranii, avi naalugu kaalaalapaatu nilustaayanii grahinchaanu.
vidyaarthigaa unnappudu mangali kulamlo puttinanduna nenentho avamaanaanikii, aatmanyuunataa bhavaniki gurayyanu. alaage prabhutva udyogam raaka oka nirudyogigaa nenentho sangharshananu anubhavinchaanu. nenentho kumilipoyevanni. alaa jeevitamlo nenu padda aavedananu, vividha ghattaalanu kathalugaa maliche prayatnam cheshaanu. konni vaastavaalu, konni kalpitaalu. aina yathaartha jeevita kathalugaa rase prayatnam cheshaanu. alaa rasinave sikkentika, koluvu, vontu, jwalanam, sajeevam, vaadu, tammudi maranam, tobuttuvu, booboo, panja, rachabata, gundeleni manishi, mukhamukham, aaptahastam, amma diry ityaadi kathalu. alaa mottam 200ku paiga raasina directu kathalalo 13 kathalaku bahumatulanu kuudaa andukunnaanu.
kathalu rasukuntu potunnane cony vaatini pustaka roopamlo teesukuraakapothe prayojanam ledani mitrulu selavicchaaru. oka praivetu skoolu teacharunaina nenu paatikavelaku paiga kharchu petti kathala samputini ela teesukuraanu? kashtasaadhyamaindi. praarambhamlo kontha baalasaahityam raasaanu. vaatini visaalaandhraku pampithe 'matlade pakshi' paerutho 2011loo prachurinchaaru. adhe naa modati kathala pustakam. aa tarvaata mem mugguru snehitulam kalisi (nenuu, rachaputi ramesh, paeruuru balasubramanyam) bhagaswamulai maa mugguru kathalatho 'mai 'shree' vanam' anna paerutho vinuutnamaina oka kathala samputini teesukocham. aina trupti kalagaledu naaku. baalasaahityam kaaka naa kathalathote oka pustakaanni tevalani entho prayatninchi chivaraku 2013loo naa modati kathala samputini (sikkentika) athi kashtammeeda teesukuraagaligaanu. (deeniki kuppam reddemma saahitii puraskaaram(chitturu), gurajada kathaa puraskaaram(kadapa) pondaanu). deeni tarvaata maro kathaa samputi(vontu) 2016loo teesukochanu. kaasta maarpugaa undaalani gatha samvatsaram naa tarvaati kathala samputini (undu nayana dishti teestaa.... haasya,sarasamaina kathalu) teesukochanu.
5. iteevala e bhashala nundi ekkuva saahityam teluguloki anuvaadam avutunnadi?
nijaaniki anuvaadam oka klishtamaina prakriya. daanni anta telikagaa teesukoovataaniki veelledu. modatlo nenu virivigaa chestunna anuvaadaalanu chusi... "aa emundi, anuvaadam ante chusi kaapi kottatamegaa..." anna evarivo maatalu vinnappudu entha badhapaddano cheppalenu! anuvaadam gurinchi oka mahanubhavudemannadanta 'its nat e trans leshan... its e trans criation...' entha chakkati bhavana. muula rachayita bhaavaalanu pattukoni rayatam anta sulabham kaadu. moolabhaashapai pattu anuvaadaaniki modati mettu. muula bhasha rakunda anuvaadam cheyatam apachaaram. naaku tamilam vachhu kanukane nenu tamilam nundi rachanalanu anuvadistunnaanu. lekapoyunte chesevanni kaanu.
cony ivvaala prapancham nalumuulalunna bhashala nundi anuvaadam avutunnadi. vinataaniki bagundi. cony.... nenoka vishayam chebutaanu. naaku telisina oka anuvaadakudu hangeri, rashyan, latin, kashmiri, tulu antuu vividha bhashala nundi anuvaadaalu edapeda chesestunnadu. okasari atanu edurupaddappudu... "abba enni bhashalu neekochu!" annaanu. "naka? vachha, pada. ingleeshulo nundi chadivi raasestunnaanu." annadu. yem prayojanam cheppandi. muula bhashalo nundi ingleeshuloki vachetappatiki 10 saatam, ingleeshu nundi teluguloki vachesariki maro 10 saatam palachabadithe manakandedi 80 saatame. adhe moolabhasha vachi unnattayithe daanni vandaku vanda saatamuu andincha vachugaa.
edhi emaina prapancha bhashala nundi anuvaadaalu vastunnaayi cony, avi anta prayojanam levannadi naa vyaktigata abhiprayam. endukante vaalla jeevana vidhaanaalu, paddhatulu, samskrutii sampradaayaalu vaeru. vaatini gurinchi telusukovachhunu anthe! prayojanam antagaa undadu. cony adhe mana bhaarateeya bhasha kathala anuvaadam manakentho melunu chestayi. bhaarateeya bhashala saahityam manaku avasaram kuudaanuu.
anuvaadakudigaa naameeda itara telugu rachayitala firyaadu okatundi. adentante 'atu nundi itu teluguloki chestunnavu kada, alaage itu nundi kuudaa atu cheyyi' annaru. modata prayatnam cheshaanu. cony adhi entho paelavamgaa tayaaraindi. kaaranam tamilam kaaka telugu naa matrubhasha kaavatam! teluguloki anuvaadam chestunnappudu okko padaaniki enno paryaayapadaalu, samaanaarthaka padaalu ootalaa ubiki vastaayi. cony itu nundi atu tamilamloki rayalanukunnappudu nenu tamila padalakosam baga tadumukovalasi vachedi. andina padaalu vaadinappudu avi pelavamaina rachanaga bayatikochedi. paiga nenu tamilam vini ardhamchesukogalanu, matladagalanu, chadavagalanu cony lipi anta baga rayalenu. ee kaaranaalachaeta nenu telugunundi tamilamloki anuvaadam cheyyakudadani gattigaa nirnayinchukunnaanu. vaallu naa meeda kinuka vahinchataaniki adhe asalu kaaranam. antenduku naa kathalni nene tamilamloki teesukellaledugaa. adhi naaku teliyani pani. daanni marokaru cheyyalsinde. naa pani tamilam nundi teluguloki anuvadinchatame!
naaku telisi ingleeshu bhasha nunde ekkuvamandi teluguloki anuvadistunnaaru. aa tarvaata hindeene! dakshinaadi bhashalu teesukunnattayite kannada bhasha saahityam tarvate tamila bhasha saahityam teluguloki vastondani anukuntunnanu.
6. iteevala telugu nundi itara bhaashalaloki anuvaadam ayye saahityam e meraku undi?
ee vishayamlo chala chala takkuvane cheppali. asalu ee prakriyanu evaru chepattali. prabhutvama? saahitya samsthala? academyla? patrikala? sahitya bhimanula? evaru? evaru matuku vaallu itarulu chestarule ani minnakundipotunnara. asalu ee vishayamlo oka vijan antuu unnada annadi kuudaa anumaname. mundugaa mana viluvaina saahityaanni ingleeshuloki tarjuma cheyyinchaali. atu tarvaata daanni vividha bhashalloki aayaa bhashala anuvaadakula chetha raayinche prayatnam jaragali. idantaa ashamashi vyavahaaram kaadu. kharchuto koodukunnadi. anuvaadakulanu prothsahinchaali. vaallaku chakkati paaritoshikam ichi raayinche prayatnam jaragali. dabbutho mudipadda vyavahaaram kanuka prabhutvam akaademeela dwara cheyinchaali. prastutam mana prabhutvaalu saahityam pai antati shraddhaasaktulni kanabariche paristhitullo levu. bhavishyattulo chestayani aasiddaam.
eppudaithe mana telugu saahityam ingleeshuloki tarjuma avutundo appudadi antarjaatiiya bhashalloki velle maargamuu sugamamavutundi. praantiiya bhaashalloonuu vache avakaasam undi.
7. dravida vishwavidyaalayam anuvaada saahitya rangamlo chestunna krushini ela chudali?
prastutam aa vishwavidyaalayam anuvaada saahitya rangamlo yem chestondo naaku teliyadu. teliyani vishayaalu matladdam tappu. kanuka aa vishayaanni pakkana petteddam.
cony aa vishayamlo kontalo kontha saahitya academy chestunna sevalu melanipistondi. saahitya akadami 2018loo moodu rojulapatu selamlo anuvaadam pai oka va shapu eraatuchesindi. mukhyamgaa tamilamuu, telugulo anuvaadam chestunna oka padimandi anuvaadakulanu pilipinchi vallacheta tamilamlonundi alaage telugulo nundi konni goppa kathalanu anuvadimpachese kaaryakramam chepattindi. andulo nenuu paalgonnaanu. aa moodu rojullo okkokkaru 5 kathalanu anuvadinchaam. entho upayogakaramaina work shap adhi. anduku selamloni periar university entagaano sahakarinchindi. mukhyamgaa tamila departumentu maa kandinchina thodpaatu jeevitaantam maruvalenidi.
8. anuvaada saahityam gatamto poliste e vidhamgaa undi?
yem cheppamantaaru? asalu anuvaada saahityaanni evaru prothsahinchaali? mundugaa patrikalu. aunaa! mari anni patrikaluu anuvaadaanni prothsahistunnaya? telugulo tap treelo unna megajainlanu okasari gamaninchandi. andulo anuvaada rachanalu ennuntaayi? meekassalu kanipinchadu. enduko vaallaku anuvaadaalante cheedara. teellu jerruluu paakutunnattu untayemo? edho chatura, vipula lanti megajainla valla naalaantivaallu inka anuvaadaalu chestunnamu cony, lekapothe enado manesevallam. asalu anuvaadakulu ekkadunnarandi. chaalaamatuku taggipoyaaru. ingleeshulo nundi anuvadinchevaallanu pakkana pettandi, praantiiya bhashallonundi anuvadinchevaallu entamandi unnaro chudandi. unna okalliddaru anuvaadakulanainaa upayoginchukuntegaa! asalu ekkada chavudebba teestunnarante, entho kashtapadi anuvadinchina rachanalanu vaarapatrikallo veyyaru. dinapatrikale gathi. adhee okato rendo unnaayi, anthe!
9. prastutam anuvaada saahityaaniki kaalam chellindane abhiprayam balangaa vinipistondi. meeru emanukuntunnaru?
antegaa mari! anuvaadame kaadu, asalu directuga raasina kathaa, nawala saahityaanni maatram e andalam ekkistunnarani. vaati paristhitii anthe! okappudu nenu chaduvukune rojullo enni patrikalu undevandi. anni patrikalanuu chadivevallam. maaku inke kaalakshepaaluu levu. pustaka pathaname nannu rachayitanu chesindani nenu gattigaa nammutunnaanu.
ippudu... mobaillu andubaatuloki vachaka ee kaalam yuvataraaniki asalu aa alavaatu erpadinda? entha sepoo antarjaalaalu, yootyuubulu, fays bukkuluu, veediyolu, chaatingluu ilantivi ediste inkekkadininchi pathanaaniki avakaasam untundi cheppandi. prabhutvaalu balavantamgaanainaa veetini niyatrinchina nade yuvataram pustakaalaku alavaatu padataaru. ledante inthe! internet loo freega pustakaalu dorukutaayanta. mobaillalo doun lod chesukuni chaduvukovachata. yuvataramanta alaage chaduvukuntunnarata. entandi idhi? pustakam hasta bhushanam. haayigaa kurcheelo kuurchunoo, eejee chairlo valo, borlapadukuno pustakaanni chaduvutunte vache aanandam mundu ivi entha?
edaina chadive paatakulu untenenandi saahityam bratakatam. rasi rasi achesi intlo pettukunte yem laabham?
10. rayalaseema saahitya pratyekata emiti?
idho pedda tapic. deenimeeda oka pedda grandham rayochu. sare, asalu rayalaseema antene saguneeru, taguneeru, durbhiksham, mutaa kakshalu, aatmahatyalu, hatya rajakeeyaalu, valasalu, vivakshalu modalainavannii mana kallamundu kadalaadutaayi. ee praantamlooni rachayitalaku chedu anubhavaalu, vishaada drushyaalu tappanisari. ive ee praanta kathalaku mudisarukulu. anduke itara praanta prajalaku ikkadi kathalu baruvugaanuu, baadhagaanuu, vaedanagaanuu kanipistaayi.ee praanta kathaa rachayitalalo aadyudigaa cheppabade ke.sabhaa rachanallo saamaanya prajale kanipistaaru. vaalla kashtaalu kanneellu, alaage sannakaaru raitula vyadhalu vedanalu aayana kathala ninda kanipistaayi.
rayalaseemake oka gurtimpu tecchina rachayita madhurantakam rajaram. eeyana kathala nindugaa madhyataragati, diguva madhyataragati jeevitaala kopatapalu, aasha niraasalu, asuyaadveshaalu, aadarsaalu, tyaagaalu ivannee vibhinna konaalalo choopinchatam jarigindi. ika praantiiya jeevita chitranaku peddapeeta vesina rachayita ketu vishwanaadhareddi. eeyana rachanallo swaatantryam vachaka jarigina rayalaseema parinaamaalu, jeevitaalu addam padataayi. alaage singamaneni narayana raitu jeevitaalanu tana kathala nindugaa cheppaaru. mana kallamundare chidramaipoye pallelu grama prajala aavedanalanu chuupimchaaru. veerekaaka pulikanti krishnareddy rayalaseema maandalikaanni sogasugaa kathallo ponduparichina rachayita. alaage kaluvakolanu sadaananda, rasani, swami, devaputra, madhurantakam narendra, saantinaaraayana, sannapureddy venkatramireddy, gopini karunakar, palamaneru balaji, sunkoji devendrachari vanti kathakula kathallo rayalaseema vasana gubhaalistuntundi.
ika kathalukaani kathalu rasina anduloonuu rayalaseema praanta jeevitaalanu adbhutamgaa malichinavaaru iddarunnaaru. okaru penneti kathalu raasina pi.ramakrishnareddy gaaraithe marokaru pachanaaku saakshigaa, mittoorodi katala rachayita naamini subramanyam nayudu gaaru. ilaa cheppukuntu pothe rayalaseema pratyekata chedabavi chentadanta untundi.
11. mee saahitya vyaktitvamu roopudiddukunna vidhaanaanni vivarinchandi?
chinnappudu maa naanna aandhraprabha, aandhrapatrika, yuva, jyoti vanti patrikalanu intike veyinchukunevaaru. vaatini maa akkalu, nenu talaa oka pustakaanni chetha pattukoni okko chota kuurchuni chaduvukunevallam. antekaka vaatilo vache seeriyallanu boundu cheyinchi bhadraparichevadu naanna. aayana chanipoyaka aa alavaatu naakochindi. nenu konasaaginchaanu. alaa pustaka pathanam annadi maa kutumbamlo oka alavaatugaa maaripoyindi.
daani prabhaavamemo nenu degreelo undagaa naakuu kathalu rayalanna buddhi puttindi. adapadadapa raastuu vachanu. cony naamini gaari pachanaaku saakshigaa, mittoorodi katalu, sinnabba katalu patrikalo seerial gaa vastunna rojullo vaatini nenu maa kutumba sabhyula madhya kuurchuni chadivi vinipinchinapudu nenu pondina anubhooti, aanandam aparam. alaage kesavareddy gaari atadu adivini jayinchaadu, chivari gudise, city beautiful, ramudundadu rajyam undaadi vanti navalalu chadivaka kathalanu seerius gaa rayalanna drukpatham kaligindi. antekaka sthaanika rachayitala saannihityam nannu padunu pettayani anukuntunnanu.
daani prabhaavamtho anukunta 'sajeevam' anna katha nundi jeevitapu lotulni tadamatam modalu pettaanu. aa kathaku eenaadu bahumatini kuudaa ichindi. aa varusalone 'sikkentika' kathanu raste- vandella mana telugu saahityamlo tala ventrukalapaina raasina modati katha ani prasamsinchaaru. aa kathakuu bahumati vachindi. alaage 'koluvu, vontu, kathalanu nenu matrame rayagalanani cheppaaru. kaavachhu, endukante aa jeevitaanni anubhavinchina vaanni kanuka. alaage rachabata, jwalanam, vaadu, tammudi maranam, ammadairi, booboo, aaptahastam vanti enno kathalu naaku paerunu tecchipettaayi.
ika anuvaadamloonuu maarpu cheshaanu. praarambhamlo konni detective navalalni anuvadinchina nenu, mitrulu madhurantakam narendragaari salahaato ghnaanapeetha avaardu graheeta, padmabhushan jayakantan navalanu anuvadinche avakaasam kaligindi. nenu modata anuvadinchina aayana navala 'kalyani weds divakar' paerutho aandhrajyoti dilylo seerial gaa ravatame kaaka, adhi naaku kendra saahitya akadami anuvaada puraskaaraanni saitam andukunela chesindi. appudu aayana navalalni marinta virivigaa chadavasaagaanu. aayana navalalloni manava sambandhaalu, stree purusha sambandhaalu, maanaveeyata utti pade kathalu, manishi manishigaa bratakagalige kathanaalu nannentho aakattukunnaayi. aalochimpachesaayi. vaatini anuvadinche kramamlo ippativarakuu nenu 'oka manishi.. oka illu.. oka prapancham, eduru chuupulu, gatinchina kaalaalu, pyaarisku poo, ganga ekkadikelutondi' modalaina navalalni tarjuma cheshaanu. aayana navalalu nannu puurtigaa maarchivesaayi. e rachana chesina gaadamgaa, lothugaa, aalochanaatmakamgaa rayalanna paataanni nerpai.
alaa nenu ippati varakuu mottam vanda rachanalaku paiga teluguloki anuvadinchaanu. avannee kuudaa nannu oka chakkati anuvaada rachayitagaa gurtimpu techukovataniki upayogapaddaayani anukuntunnanu.
12. saahityamlo bhaavajaalaalaku sthaanam untundaa? vibhinna bhaavajaalaalu anuvaada saahityaanni e vidhamgaa prabhaavitam chestayi?
saahityamannadi oka pedda conwas. dennaina manam chitrikarinchukovachhu. manchinainaa sare, chedunainaa sare! oka aalochananu, idealogyni, bhaavajaalaanni katha dwara vyakteekaristunnappa adhi andarikee aangeekaarayogyam kaavaalanna roolemy ledu. evaraithe sadaru bhaavajaalaaniki spandistaaro, ishtapadataro, aakarshitulavutaaro vaallu aa bhaavajaalaanni chaduvutaaru, anusaristaaru. takkinavaallu daanni ishtapadaka vadilestaaru. idhi sarvasaadhaaranam. antamaatraana saahityamlo alanti vaatiki sthaanam undakudadu ani evaraina annarante antakanna moorkhatvam marokati undadu. kaneesam ilanti bhaavajaalam okatundi, idhi angeekaaramuu anusaraneeyamuu kaadu ani cheppataanikainaa adhi undaaligaa. kakapothe alanti bhaavajaalaalu saahityamlo e sthaanaanni aakramistaayo kaalame nirnayistundi. vaatiki asalu saahityamlo sthaanam untundo undado kuudaa bhavishyatte nirnayistundi. modata bhaavajaalamgaa praarambhamayyevi chivaraku vaadaalugaa kuudaa parinaamam chendavachhu. mari ivvaala saahityamlo aneka vaadaalu pradhaana bhoomikanu pooshistunnaayigaa. deennemanaali? kanuka evari bhaavajaalam vaalladi. evari vaadaalu vaallavi. ee vishayamlo anuvaadaaniki minahaayimpu emi ledu. evariki ishtamainavi vaallu anuvadistaaru. anthe!
13. anuvaada saahityaaniki sambandhinchi saahitya samsthala, paalaka vargala kartavyam emiti?
evarevari kartavyaanni vaallu chebithene baguntundi. inkokallu chebithe bagundademo? ee vishayamlo naa aalochananu maatram chebutaanu. endukogaanii manam modatinundi- saahityam nundi anuvaada saahityaanni veruchesi chustunnam. adhi anta manchidi kaadu. edaina saahityame. daanipatla chinnachuupu avasaram ledu. okkasari mana telugu saahityam praarambhaanni gurtuku techukondi. manam panchama vaedamgaa piluchukuntunna mahabharata rachananu 'aandreekaranam' ani cheppukunnam kada. ante adhi swechchaanuvaadam kaadaa? andulo anuvaadam leda? mahabharata rachanalone anuvaadam militamai unnappudu... ippudu daanni vaerugaa chuddamenduku?
mee prasnalo- 'asalu saahityaaniki' e ibbandi ledanee, anuvaada saahityaanike pramaadam vachi padindanna dhwani vinipistondi. chudandi, asalu saahityaaniki maatram aadarana, prothsaaham ekkadundandii? adhee antanta maatramegaa. kanuka mundu asalu saahityaaniki viluva perige vidhamgaa saahitya samsthalu krushi chesinapudu mana telugu saahityam marinta vellivirustundi. nishpakshapaatamaina saahitya samsthala krushiki paalaka vargaalu eppuduu basataga nilustaayani nenu bhaavistunnaanu.
14. prastutam telugu saahityaanni oka anuvaadakudigaa ela chustunnaru?
emi cheyyalenivaadigaa, chetakaanivaadigaa chustunnanu. tamila saahityaanni nenu elaagaithe teluguloki anuvaadam cheyyaalani tahatahalaadutunnaano, tapistunnano alaa mana saahityaanni kuudaa evaraina itara bhashalloki anuvaadam cheste entho baavunnani kalalu kantunnaanu. nijaaniki naakuu tamila rachayitalevaruu e saayamuu cheyyatam ledu. naaku telisina tamila rachayitalanu 'tamilam nundi telugu bhashaloki vellavalasina saahityam gurinchi teliyajeyandi, kathalainaa sare navalalainaa sare..." ani adigithe okkaruu cheppanantaaru. paiga vaalla kathalane anuvadinchamani adugutaaru. vallavaina annee chadivi edhi bavuntundo nirnayinchukovataaniki samayam padutundi kada. andukani vaalla rachanallone bagunde vaatini suuchimchandi anna aa panee cheyyanantaaru. enduko ee vishayamlo vaallu ilaa unnaaru.
anduke evaraina pramukhulu edaina rachananu suchistene daanni teluguloki anuvadistunnaanu. alaa oka tamila patrikaadhipati suuchinchina 'yamam' anna oka goppa peddanavalanu teluguloki anuvadinchaanu. cony daani prachuranaku enniavastalu padaalo annee paddaanu. chivaraku adhi 2014loo chaturalo prachuritamayyindi cony daanni baga kudinchi prachurinchatam jarigindi. puurti navalanu pustakamgaa teesukuraavaalani aanaati nundi prayatnistunnaa veelukaaledu. chivaraku aa tamila rachayithe daanni koddi kaapeelu prachurinchi madraasulo tana pustakaalato paatu deenni aavishkarinchi, nannu satkarinchatam jarigindi. aa patrikaadhipathe suuchinchina konni tamila dalita kathalatho oka pustakam twaralo navachetana vaallu teesukuraanunnaaru.
ika nenu rendu bhashala rachanalanuu chadavutundatam chetha prastutam mana telugu kathala sthaayi kontha tagginattugaa anipistunnadi. vibhinna amsaalameeda tamilamlo enno rakala prayogaalato kathalu raastunnaaru. prasamsalu andukuntunnaru. sarigga ee paristhitiloonee mana teluguloni aanimutyaalavanti saahityaanni itara bhashalloki teesukellaalsina avasaram undani bhaavistunnaanu.
15. yuvataram anuvaada saahityam vaipu moggu chuupakapovadaaniki kaaranaalanu ela chudali? anuvaada rangamloki yuvataraanni aakarshinchaalante yem cheyyaalantaaru?
nijamgaa idhi aalochinchaalsina vishayame. maa tarvaata evaru? asalu yuvataram kathalu raayataaniki utsaaham chuupisteegaa. kathaa rachanake munduku raanivaallu ika anuvaadam vaipu mogguchupistara? entasepu antarjaalamlo munigi telutunte ika kathaasrujanaku, saahitya srushtikee ekkada avakaasam.
anduke kathaa srujanapai yuvataraaniki, mukhyamgaa kalasala vidyaarthinii vidyaarthulaku kaaryasaalalu nirvahinchaali. kotta taraanni veelainantagaa prothsahinchaali. memu praarambhamlo elaagaithe kaasta paelavamgaa unna kathalu rasina patrikalu prachurinchaayo alaage eenaati yuvataraanni kuudaa patrikalu prothsahinchaali. antekaadu, patrikalu tama baadhyatalanu, paddhatulanu chakkaga nirvahinchaali. kathalu pampithe veelainanta twaralo e vishayamuu vyaktigatamgaa telapali. rachana prachuritamaite complimentary kaapi pampali. paaritoshikaanni kaalaanugunamgaa tappanisarigaa ivvali. kotta patrikalu ravali. paatakulu peragali. mana saahityam vistarinchaali. padikaalaala paatu nilabadaali.