రామాయణాన్ని ఒక కావ్యంగానూ మత గ్రంథంగానూ కాకుండా సామాజిక దృష్టితో పరిశీలిస్తే ఎన్నెన్నో కొత్త అంశాలు ప్రకటితమవుతూ ఉంటాయి. రాముని కథలో అనేక కథలున్నాయి. మునుల కథలు, అసురుల కథలు - శాపాల కథలు - వీటితోబాటు శాస్త్ర చర్చలు - ధర్మాధర్మ నిరూపణ యత్నాలు చాలా కనిపిస్తాయి. మునుల కథల ఆధారంగా అప్పటి వర్ణధర్మాన్ని విద్యా వ్యవస్థను పరిశీలించటం ఈ గ్రంథం లక్ష్యం. ఈ కోణంలో పరిశీలనకు మతంగ, విశ్వామిత్ర, శంబూకుల కథలు ప్రధానంగా గ్రహించటం జరిగింది. ..ఈ కథలలో ఒక సామాజిక క్రమం ఉన్నది. మతంగుని కాలం నాటికి విద్యలపైనా తపస్సులపైనా ఆంక్షలు లేవు. విశ్వామిత్రుని కాలం నాటికి కొన్ని వ్యవస్థలు బ్రాహ్మణ, వైశ్య వర్గాలకే ప్రత్యేకించారు. క్షత్రియులకు కొన్ని వ్యవస్థలు నిరాకరించారు. అప్పటికి క్షత్రియులు అద్విజులు. శంబూకుని కాలం నాటికి క్షత్రియుల నుండి శూద్రులను - అతి శూద్రులను వేరుచేసి వారికి అన్ని విద్యలు నిషేధించారు. రామరాజ్య వ్యవస్థలోని పరిణామ క్రమం ఇది. శూద్రుల సామాజిక స్థాయిలో అమానవీయత ఎందువల్ల ఎప్పుడు ప్రవేశించింది అనేది ఆలోచించాలి.
ramayananni oka kaavyamgaanuu matha grandhamgaanuu kakunda saamaajika drushtitho pariseeliste ennenno kotta amsaalu prakatitamavutuu untaayi. ramuni kathalo aneka kathalunnaayi. munula kathalu, asurula kathalu - saapaala kathalu - veetithobaatu saastra charchalu - dharmadharma niruupana yatnaalu chala kanipistaayi. munula kathala aadhaaramgaa appati varnadharmaanni vidya vyavasthanu pariseelinchatam ee grandham lakshyam. ee konamlo pariseelanaku matanga, vishwaamitra, sambookula kathalu pradhaanamgaa grahinchatam jarigindi. ..ee kathalalo oka saamaajika kramam unnadi. matanguni kaalam naatiki vidyalapainaa tapassulapainaa aankshalu levu. vishwaamitruni kaalam naatiki konni vyavasthalu brahmana, vaisya vargalake pratyekinchaaru. kshatriyulaku konni vyavasthalu niraakarinchaaru. appatiki kshatriyulu advijulu. sambookuni kaalam naatiki kshatriyula nundi shoodrulanu - athi shoodrulanu veruchesi vaariki anni vidyalu nishedhinchaaru. ramarajya vyavasthalooni parinaama kramam idhi. shoodrula saamaajika sthaayilo amaanaveeyata enduvalla eppudu pravesinchindi anedi aalochinchaali.