స్మార్ట్‌ఫోన్ పోయిందంటే తిరిగి చేతికి రావడం కష్టం. అందుకే ఫోన్ పోగొట్టుకున్నవాళ్లు వాటిపై ఆశలు వదిలేసుకుంటారు. కానీ అందులో ముఖ్యమైన డేటా గురించి భయం వెంటాడుతుంది. ఇకపై ఫోన్ పోతే ఒక్క కాల్‌తో బ్లాక్ చేయొచ్చు. ఆ టెక్నాలజీ గురించి తెలుసుకోండి.
1. స్మార్ట్‌ఫోన్... అందరి జీవితంలో భాగమైపోయింది. చాలావరకు సేవలు స్మార్ట్‌ఫోన్ ద్వారా పొందే అవకాశం ఉండటంతో మొబైల్ ఫోన్ల వాడకం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. స్మార్ట్‌ఫోన్ ఉంటే చాలు పర్సనల్ డేటా నుంచి బ్యాంకు ఖాతాల వివరాల వరకు అన్నీ అరచేతిలోనే ఉంటాయి. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
2. స్మార్ట్‌ఫోన్‌తో ఉపయోగాలు ఎన్ని ఉన్నాయో రిస్క్‌లు కూడా అన్నే ఉన్నాయి. స్మార్ట్‌ఫోన్ పోగొట్టుకున్నారంటే మళ్లీ చేజిక్కించుకోవడం కష్టం. ఫోన్ పోయిందంటే ముఖ్యమైన ఫైల్స్, డేటా కూడా గల్లంతే. పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసినా ఎప్పుడు దొరుకుతుందో తెలియదు. దొరికితే అదృష్టమే అనుకోవాలి. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
3. ఫోన్ కొట్టేసినవాళ్లు ఐఎంఈఐ నెంబర్ మార్చి క్లోన్ చేసి సెకండ్ హ్యాండ్‌లో అమ్మేస్తుంటారు. ఇకపై సెల్‌ఫోన్ చోరీలను, మొబైల్ క్లోనింగ్‌ను అడ్డుకోవడానికి సెంట్రల్ ఎక్యూప్‌మెంట్ ఐడెంటిటీ రిజిస్టర్-CEIR రూపొందిస్తోంది టెలికాం మంత్రిత్వ శాఖ. ఇందులో ఇంటర్నేషనల్ మొబైల్ ఎక్యూప్‌మెంట్ ఐడెంటిటీస్-IMEIs ఉంటాయి. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
4. ప్రతీ మొబైల్ ఫోన్‌కు ఉండే యూనిక్ నెంబరే IMEI. ఈ నెంబర్ ఉంటే ఫోన్‌ ట్రాక్ చేయడం మాత్రమే కాదు... ఫోన్ చోరీకి గురైనప్పుడు డేటా దుర్వినియోగం కాకుండా అడ్డుకోవచ్చు. సెంట్రల్ ఎక్యూప్‌మెంట్ ఐడెంటిటీ రిజిస్టర్ ఏర్పాటైతే స్మార్ట్‌ఫోన్ యూజర్లకు అనేక రకాలుగా మేలు జరుగుతుంది. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
5. ఒకవేళ ఫోన్ పోగొట్టుకున్నా, చోరీకి గురైనా వెంటనే పోలీసులకు ఫిర్యాదు ఇచ్చి తర్వాత హెల్ప్‌లైన్ నెంబర్ ద్వారా డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలికామ్‌కు కంప్లైంట్ చేయొచ్చు. దీంతో డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలికామ్‌ 15 అంకెల IMEI నెంబర్‌ను బ్లాక్ లిస్ట్‌లో పెడుతుంది. ఇక ఆ ఫోన్‌తో ఏ సెల్యులార్ నెట్వర్క్‌ను యాక్సెస్ చేయడం సాధ్యం కాదు. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
6. ఐఎంఈఐ నెంబర్లను బ్లాక్, వైట్, గ్రే పేరుతో మూడు కేటగిరీలుగా విభజిస్తారు. వైట్ లిస్ట్‌లో ఉన్న ఐఎంఈఐ నెంబర్లతో ఉన్న ఫోన్లను ఎవరైనా వాడుకోవచ్చు, అమ్మొచ్చు, కొనొచ్చు. బ్లాక్‌లిస్ట్‌లో ఉంటే అవి చోరీకి గురైన, పోగొట్టుకున్న ఫోన్లు. ఏ సెల్యులర్ నెట్‌వర్క్ యాక్సెస్ లభించదు. ఇక గ్రే లిస్ట్‌లో ఉంటే వాటిని కొన్ని షరతులతో ఉపయోగించుకోవచ్చు. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
7. స్మార్ట్‌ఫోన్ క్లోనింగ్, మొబైల్ చోరీల సమస్య భారతదేశంలో తీవ్రంగా ఉంది. ఐఎంఈఐ నెంబర్లు మార్చి ఫోన్లు అమ్మడం చీకటి వ్యాపారంగా మారింది. ఈ సమస్యకు చెక్ పెట్టేందుకు ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలికామ్‌ 2017 జూలైలో ప్రకటించింది. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
8. కేంద్ర మంత్రి రవిశంకర్ ప్రసాద్ www.ceir.gov.in వెబ్‌పోర్టల్‌ను కొద్దిరోజుల క్రితం అధికారికంగా లాంఛ్ చేశారు. మహారాష్ట్రలో బీఎస్ఎన్ఎల్‌తో కలిసి పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రారంభించారు. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
9. ఒకవేళ మీ ఫోన్ పోయినట్టైతే ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేయాలి. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలీకమ్యూనికేషన్స్‌కు సమాచారం ఇవ్వాలి. 14422 నెంబర్‌కు కాల్ చేసి కూడా కంప్లైంట్ చేయొచ్చు. (ప్రతీకాత్మక చిత్రం)
smarteafon poyindante tirigi chetiki ravadam kashtam. anduke fon pogottukunnavallu vaatipai aasalu vadilesukuntaaru. cony andulo mukhyamaina data gurinchi bhayam ventaadutundi. ikapai fon pothe okka kaalnatho black cheyochu. aa technology gurinchi telusukondi.
1. smarteafon... andari jeevitamlo bhaagamaipoyindi. chaalaavaraku sevalu smarteafon dwara ponde avakaasam undatamtho mobail fonla vaadakam rojurojuku perugutondi. smarteafon unte chaalu parsanal data nunchi byaanku khatala vivaraala varaku annee arachetilone untaayi. (prateekaatmaka chitram)
2. smarteafone upayogaalu enni unnayo risselu kuudaa anne unnaayi. smarteafon pogottukunnarante malli chejikkinchukovadam kashtam. fon poyindante mukhyamaina files, data kuudaa gallante. polisulaku firyaadu chesina eppudu dorukutundo teliyadu. dorikithe adrushtame anukovali. (prateekaatmaka chitram)
3. fon kottesinavallu imhi nembar marchi clon chesi second handelo ammestuntaaru. ikapai selefon choreelanu, mobail kloningenu addukovadaniki central ecupment identity resister-CEIR roopondistondi telicom mantritva saakha. indulo international mobail ecupment identities-IMEIs untaayi. (prateekaatmaka chitram)
4. pratee mobail foneku unde unic nembare IMEI. ee nembar unte fone track cheyadam matrame kaadu... fon choreeki gurainappudu data durviniyogam kakunda addukovachhu. central ecupment identity resister erpataithe smarteafon userlaku aneka rakaluga melu jarugutundi. (prateekaatmaka chitram)
5. okavela fon pogottukunna, choreeki guraina ventane polisulaku firyaadu ichi tarvaata helpeline nembar dwara departement af telicomecku complinte cheyochu. deentho departement af telicomme 15 ankela IMEI nembarne black listelo pedutundi. ika aa foneto e selular netvarkynu access cheyadam saadhyam kaadu. (prateekaatmaka chitram)
6. imhi nembarlanu black, white, gray paerutho moodu ketagireelugaa vibhajistaaru. white listelo unna imhi nembarlatho unna fonlanu evaraina vaadukovachhu, ammochu, konochu. blackelistelo unte avi choreeki guraina, pogottukunna fonlu. e selular netmerk access labhinchadu. ika gray listelo unte vaatini konni sharatulatho upayoginchukovachhu. (prateekaatmaka chitram)
7. smarteafon cloning, mobail choreela samasya bhaaratadesamlo teevramgaa undi. imhi nembarlu marchi fonlu ammadam cheekati vyaapaaramgaa maarindi. ee samasyaku chec pettenduku ee praajectenu departement af telicomme 2017 juulailoo prakatinchindi. (prateekaatmaka chitram)
8. kendra mantri ravisankar prasad www.ceir.gov.in webeportalni koddirojula kritam adhikaarikamgaa lanch chesaru. maharashtralo bsnlanetho kalisi pilat praajectenu praarambhinchaaru. (prateekaatmaka chitram)
9. okavela mee fon poinattaithe efir namodu cheyali. departement af teleekamyoonikeshnasti samacharam ivvali. 14422 nembarke kaal chesi kuudaa complinte cheyochu. (prateekaatmaka chitram)