వేసవిలో పశుసంరక్షణ, వేసవికి అనువైన పశుగ్రాసాలు — Vikaspedia
వేసవిలో పశుసంరక్షణ, వేసవికి అనువైన పశుగ్రాసాలు
వాతావరణ తీవ్రత నుండి రక్షణ
నీటి సరఫరా
మేత
హైబ్రిడ్ నేపియర్
పిల్లిపెసర
సాధారణంగా ప్రతి వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు చాలా ఎక్కువగా ఉండవచ్చుననీ, దానితో పాటు భూగర్భ జలాలు ఇంకిపోయి నీటి ఎద్దడి కూడా తీవ్రంగానే ఉండవచ్చుననీ వాతావరణ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. దీని ప్రభావం పాడిపరిశ్రమ మీద తీవ్రంగానే ఉండవచ్చు. తగిన ముందు జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకోకుంటే పాడి పశువుల నిర్వహణ కష్టతరం కావచ్చు. కాబట్టి పాడి రైతులతో పాటు ప్రభుత్వం కూడా ముందుగా తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని పాడి పరిశ్రమను కాపాడుకునేందుకు సిద్ధపడాలి.
పాడి పశువులు ముఖ్యంగా అధిక పాల దిగుబడినిచ్చే సంకరజాతి ఆవులు వాటి దూడలు, ముర్రాజాతి గేదెలు చాలా సున్నితమైన శరీర వ్యవస్థను కలిగి ఉండి, వాతావరణంలోని అధిక తాపం వల్ల తమ ఉత్పాదకతతో పాటు, ప్రత్యుత్పాదకశక్తిని, ఆరోగ్యాన్ని తుదకు వడగాడ్పులవల్ల ప్రాణాలను కూడా కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. దీనికి తోడు, సాధారణంగా వేసవిలో ఎదురైయే పచ్చి గ్రాసాల కొరత కూడా పాల దిగుబడి మీద ప్రతికూల ప్రభావాన్నిచూపుతుంది.
చెమట ద్వారా శరీరంలోని అధిక వేడిని విసర్జించే అవకాశాలు పాడి పశువులకు చాలా తక్కువ. నల్లని చర్మం ద్వారా వాతావరణంలోని వేడి శరీరంలోకి ఎక్కువగా ప్రవేశించి తాపాన్ని పెంచుతుంది. పాల ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేసే హార్మోను వ్యవస్థ అధిక తాపానికి సులువుగా లోనై, పాల ఉత్పత్తి ప్రత్యుత్పత్తి మీద తీవ్రమైన ప్రతికూలతను చూపుతుంది. వడగాల్పుల రోజుల్లో గర్భస్రావాలు ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. కాబట్టి వేసవిలో పాడి పశువుల్ని, దూడల్ని ఉదయం 10 గంటల నుండి సాయంత్రం 4 గంటల మధ్య ఎండలోకి వదలకూడదు. ఇది జంతు హింసా నివారణ చట్టరీత్యా కూడా నేరమే. పాకల చుటూ మామిడి, జామ, సపోట, అవిశె, అడవి పత్తి, మునగ, గానుగ, సుబాబుల్ వంటి బహుళ ప్రయోజనకర మొక్కలను నీడకోసం పెంచడం, పెడు రేకుల మీద తెల్లని రంగు వేసి, ఆపైన అరటి, తాటి, కొబ్బరి వంటి ఆకుల్ని పరచడం వంటి చర్యల ద్వారా ఎండ వేడి పెడ్లలోపలికి ఎక్కువగా ప్రవేశించకుండా చూడవచ్చు. మద్యాహ్న సమయాల్లో పాకల చుటూ గోతాలు, పరదాలు వేలాడదీసి వాటిని తడపడం మంచిది. అత్యధిక పాలనిచ్చే సంకరజాతి ఆవులకు, ముర్రాగేదెలకు, ఫ్యాన్లు, కూలర్లను ఏర్పాటు చేయడం కూడా అవసరమే. ముఖ్యంగా షెడ్లలోకి సమృద్ధిగా గాలి ప్రసరించే విధంగా, పాకల చుటూ తగినంత ఖాళీ స్థలంతో పాటు, పాకల ఎత్తులో ఉండే విధంగా నిర్మించుకోవాలి. పాడి గేదెల్ని మధ్యాహ్న సమయాల్లో వీలును బట్టి చెరువులు, కాల్వలు, నదులు, మడుగులలోకి వదలడం, లేదా వాటిపై చన్నీటిని రోజులో 2-3 సార్లు చల్లడం, తడి గోతాలు పరవడం వంటి చర్యల ద్వారా ఉపశమనం కలిగించాలి. పాకలు శుభ్రంగా ఉండే విధంగా తగినంత వాలుతో పటిష్టమైన కాంక్రీటు నేలను నిర్మించాలి. అగ్ని ప్రమాదాలకు ఆస్కారం లేని రీతిలో గడ్డివాములను, చెత్త కుప్పలు, విద్యుత్ వైర్లు, పొయ్యిలు వగైరాల విషయాల్లో ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
వేసవిలో పశువుల తాగునీటి అవసరాలు దాదాపు రెట్టింపు అవుతాయి. చల్లని శుభ్రమైన నీటిని పశువులకు ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచాలి. నీటి తొట్లను నీడలో ఉంచడం, మధ్యాహ్న సమయాలలోనైనా, తాజాగా బావి నుండి తోడిన చల్లని నీటిని, లేదా ఐసు కలిపిన నీటిని గానీ అందిస్తే మంచది. కనీసం రెండు రోజులకు సరిపడా తాగునీటిని నిల్వ చేసుకుంటే విద్యుత్ కోతల వల్ల సమస్య ఉండదు.
సమృద్ధిగా సాగునీరు లభిస్తే దాదాపు అన్ని రకాల పశుగ్రాస పంటలూ వేసవిలోనే ఎక్కువగా దిగుబడినిస్తాయి. ఇందుకు పాకలలోని వ్యప్థ జలాలు, వ్యర్థాలను సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. మాగుడుగడ్డి, ఎండుగడ్డిగా ముందే నిల్వ చేసుకున్న గ్రాసాల వల్ల వేసవిలో ఎంతో ప్రయోజనం ఉంటుంది. వరిగడ్డిని యూరియా - ఖనిజ లవణ మిశ్రమాలతో బలవర్ధపరచడం, యూరియా మొలాసెస్ - మినరల్ దిమ్మలను పశువులు నాకే విధంగా అందుబాటులో ఉంచడం, పచ్చిమేత కొరతకు అనుగుణంగా సమీకృత దాణాల మోతాదును పెంచడం వంటి చర్యలు వేసవిలో అవసరం అవుతాయి. కరువు ప్రాంతాలకు ఎగుమతి చేసే వరిగడ్డిని ముందుగా యూరియా - ఖనిజ లవణాలతో బలవర్థపరచి, బేళ్ళుగా చేసి రవాణా చేస్తే రవాణా ఖర్చులు మూడోవంతుకు తగ్గటమే కాక, పశువులకు మేలైన మేత లభిస్తుంది. అజొల్లా అనే ఫెర్న్ జాతికి చెందిన అత్యంత పోషక విలువలు కలిగిన పైరును, పటిష్టమైన నీరు ఇంకని టార్పాలిన్తో ఏర్పాటు చేసుకున్న మడులలో పెంచగలిగితే అతి సులువుగా ఎంతో విలువైన మేతను ప్రతి రైతూ తన ఇంటి ఆవరణలోనే కాక, ఇంటి కాంక్రీటు శాబుల మీద కూడా అతి తక్కువ నీటి వినియోగంతో ఉత్పత్తి చేసుకోవచ్చు.
వేసవి తీవ్రత ముదరక ముందే, చూడి పరీక్షలు జరిపించి, లోపాలను గుర్తించి తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. గాలికుంటు, జబ్బవాపు, గురక, దౌంసులీరియూసిన్, స్థానికంగా కనిపించే అంటువ్యాధుల నివారణకు టీకాలను ముందుగానే వేయించాలి. గేదెలకు, దూడలకు వెంట్రుకలను కత్తిరించి, పేలు, పిడుదులు, గోమార్లు నివారణ చర్యలు తీసుకోవాలి. వేసవిలో పశువుల రవాణాకు, యాజమాన్య మార్పులకు గురిచేయడం మంచిది కాదు. వేసవిలో ఎక్కువగా సంభవించే అగ్ని ప్రమాదాలు, ఆ తర్వాత వరాకాలంలో వచ్చే వరదలు తుపాన్లు వంటి ఇతర ముప్పల వల్ల సంభవించే పశువుల మరణాల వల్ల కలిగే నష్టాల నుండి పరిహారం పొందడానికి, మార్చి నెలలోనే పశువులన్నింటికీ బీమా చేయించుకోవడం, ఇందుకు ప్రభుత్వాలు, పాడి సంస్థలు, ప్రైవేటు డైయిరీలు అందిస్తున్న రాయితీలను సద్వినియోగం చేసుకోవడం మంచిది.
అలాగే పాడికి ఆధారం పచ్చిమేత. మేలైన పశుపోషణలో పాడి పశువులకు పచ్చిమేతను ప్రతిరోజు తప్పక అందించాలి. పచ్చిగడ్డి సులభంగా జీర్ణమవడమే కాకుండా అవసరమైన మాంసకృత్తులు, విటమిను, ముఖ్యమైన ఖనిజాలను పశువులకు అందిస్తుంది. వేసవి కాలంలో నీటి వసతి ఉన్నప్పుడు పండించడానికి అనువైన పశుగ్రాసాలలో జొన్న మొక్కజొన్న సజ్జ వంటి ధాన్యపు జాతి గ్రాసాలు, అలసందలు, పిల్లిపెసర వంటి కాయజాతి గ్రాసాలు ముఖ్యమైనవి.
మన రాష్ట్రంలో జొన్న పంటని ప్రధాన పశుగ్రాసంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇది ఏపుగా పెరిగి 3-4 కోతలలో అధిక పశుగ్రాసాన్నిస్తుంది. ఈ పంటను అన్ని రకాల భూములలో ఇసుక, చవుడు భూములలో కూడా సాగుచేసుకోవచ్చు. ఎండాకాలపు పంటగా దీన్ని జనవరి నుండి మే వరకు ఎప్పుడైనా విత్తుకోవచ్చు. జొన్న పంటలో ఒకే కోత నిచ్చే రకాలు, పలుకోతలనిచ్చే రకాలు ఉన్నాయి. ఒకే కోత రకాలలో ముఖ్యమైనవి సి.ఎస్.వి-15, సి.ఎస్.ఎచ్-13, ఎస్.ఎస్.వి.- 84, యు.పి. చారి మొదలైనవి. పలుకోతలనిచ్చే రకాలలో ఎస్.ఎన్.జి. -59-3, ఎన్.ఎన్.జి. -988, హరాసోనా, పూసా చారి మొదలైనవి ముఖ్యమైనవి. నేలను 2-3 సార్లు దున్ని చదును చేసుకోవాలి. ఎకరాకు 8-10 కిలోల విత్తనాన్ని 30 సెం.మీ. ఎడంగా ఉన్న చాళ్లలో విత్తుకోవాలి. దుక్మిలో ప్రతి హెక్టారుకు 25 బండ్ల పశువుల ఎరువు, 30 కిలోల నత్రజని, 40-50 కిలోల భాస్వరమునిచ్చే ఎరువు, 30 కిలోల పొటాష్ ఎరువులను వేసుకోవాలి. విత్తిన 30 రోజుల తరువాత హెక్టారుకి 30 కిలోల నత్రజనిని పైపాటుగా వేసి నీరు పెట్టాలి. పలుకోత రకాలైతే, కోత కోసిన వెంటనే హెక్టారుకు 30 కిలోల నత్రజని చొప్పున వేసి నీరు పెట్టాలి. సాగునీటిని 10-15 రోజుల వ్యవధిలో అవసరాన్ని బట్టి ఇవ్వాలి. ఏక కోత రకాలైతే నాటిన 60-65 రోజలుకు అంటే 50 శాతం పూత దశలో 8% తీసుకోవచ్చు. పలుకోత రకాలైతే మొదటి కోత 50 శాతం పూత దశలో అంటే నాటిన 55-60 రోజులకు, తరువాత కోతలు 40-45 రోజుల వ్యవధిలో తీసుకోవచ్చు. నీటి వసతి కింద 3-4 క్రోత్రలలో జొన్న హెక్టారుకు 60-70 టన్నుల పచ్చిమేత దిగుబడినిస్తుంది.
ఇది అధిక పౌష్టిక విలువలు గల రుచికరమైన ధాన్యపు జాతి పంట. ఈ పంట చాలా త్వరగా పెరిగి తక్కువ కాలంలో ఎక్కువ పచ్చిమేతనిస్తుంది. అన్ని దశలలో పశువులకు మేతగా ఉపయోగించవచ్చు. ఇది ఒక కోతనిచ్చే పశుగ్రాస పంట. నీటి వసతి ఉంటే ఈ పంటను సంవత్సరం పొడవునా పండించవచ్చు. మరుగు నీటి అసౌకర్యం ఉంటే అన్ని రకాల నేలల్లోను ఈ పంటను పండించవచ్చు. ఆఫ్రికన్ టాల్, జె-1006, గంగాసఫేద్ -2 అనే రకాలు అనుకూలమైనవి. అవసరాన్నిబట్టి నేలను బాగా దున్ని దుక్కిలో 25 బండ్ల పశువుల ఎరువు వేసుకోవాలి. ఎకరాకు 16-20 కిలోల విత్తనాన్ని 60 సెం.మీ. ఎడంగా ఉన్న బోదెలకు 3-4 సెం.మీ. లోతులో విత్తుకోవాలి. హెక్టారుకు 100 కిలోల నత్రజని, 50 కిలోల భాస్వరం, 30 కిలోల పొటాష్ ఎరువులను వాడుకోవాలి. నత్రజనినిచ్చే ఎరువును వితే సమయాన ఒకసారి, విత్తిన 35 రోజులకు రెండవ సారి వేసుకోవాలి. 10-15 రోజులకు ఒకసారి నీటి తడి అవసరం ఉంటుంది.
విత్తిన 60-65 రోజుల తరువాత, 50 శాతం పూత దశనుండి కండె పాల దశలో ఉన్న మొక్కజొన్నని పచ్చిమేతగా కోయాలి. హెక్టారుకు 50-60 టన్నుల పశుగ్రాసం లభిస్తుంది. ఈ గ్రాసాన్ని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా చేసి పశువులకు మేపడం లాభదాయకం.
తగినంత నీటి వసతి లేని చోట ఈ పంటను సాగుచేసుకోవచ్చు. జొన్నకన్నా అధిక శాతం మాంసకృత్తులు కలిగిన పుష్టికరమైన పశుగ్రాసం. ఈ పంటకోత కోసినప్పుడు మళ్ళీ పెరుగుతుంది. కాబట్టి 2-3 కోతల వరకు తీసుకోవచ్చు. ఎండాకాలపు పంటగా జనవరిలో నాటుకోవచ్చు. అన్నిరకాల నేలలు అనుకూలం. జైంట్ బాజ్రా, ఎ.పి.ఎఫ్-బి-2, రాజ్కో బాబ్రజా, బి.ఎ.ఐ.ఎఫ్. బాజ్రా అనే రకాలు అనుకూలం. ఎకరాకు 5-6 కిలోల విత్తనాన్ని 30-35 సెం.మీ. దూరంలో ఉన్న చాళ్లలో విత్తుకోవాలి. విత్తనాలు భూమిలో 3 సెం.మీ. కన్నా లోతులో వేయకూడదు. దుక్మిలో 20 బండ్ల పశువుల ఎరువు వేసుకోవాలి. హెక్టారుకు 100 కిలోల నత్రజని, 40 కిలోల భాస్వరం, 80 క్రిలోల పొటాష్నిచ్చే ఎరువులను వేసుకోవాలి. నత్రజని ఎరువును వితే సమయాన, విత్తిన 35 రోజులకు వేసుకోవాలి. పలుకోత రకాలకు ప్రతికోత తరువాత 25-30 కిలోల నత్రజనినిచ్చే ఎరువును వేయాలి. వేసవిలో 10-15 రోజుల కొకసారి నీటి తడి అవసరమవుతుంది. మొదటి కోత విత్తిన 60-70 రోజులకు, తదుపరి 40-45 రోజులకు 2వ కోత తీసుకోవచ్చు. రెండు కోతలలో హెక్టారుకు 25-30 టన్నుల పశుగ్రాస దిగుబడి లభిస్తుంది.
ఇది ఏక వార్షిక పశుగ్రాసం. ఇది మంచి పుష్టికరమైన పోషక విలువలు గల కాయజాతి రకానికి చెందింది. దీనిని సంవత్సరం పొడవునా పండించుకోవచ్చు. బుందేల్తోబియా, రష్యన్ జైంట్, యు.పి.సి.-5286, 4200 మొదలైన రకాలు అనుకూలమైనవి. ఈ పంటసాగుకు మధ్య రకపు, తేలిక నేలలు అనుకూలం.
ఎకరాకు 10-15 కిలోల విత్తనాన్ని 30 సెం.మీ. ఎడంగా ఉన్న చాళ్లలో విత్తుకోవాలి. ఎకరాకు 8 కిలోల నత్రజని, 16 కిలోల భాస్వరమునిచ్చే ఎరువులను ఆఖరి దుక్మిలో వేసుకోవాలి. వేసవిలో 7-10 రోజులకొకసారి నీటి తడి అవసరమవుతుంది. పంట 50 శాతం పూత దశలో అంటే విత్తిన రెండు నెలల తరువాత కోతకు వస్తుంది. ఎకరాకు 10–12 టన్నుల పశుగ్రాసం లభిస్తుంది. అలసందను మిశ్రమ పంటగా జొన్న మొక్కజొన్న సజ్ఞతో పండించినట్లయితే లాభదాయకంగా ఉంటుంది.
బహువార్షిక పశుగ్రాసాలలో ముఖ్యమైనవి నేపియర్ బాబ్రజా హైబ్రిడ్ అధిక మొత్తంలో సంవత్సరం పొడవునా పచ్చిగడ్డిని అందిస్తుంది. దీనిని నేపియర్ గడ్డి, సజ్జలతో సంకరం వేసి అభివృద్ధి పరిచారు. మిగతా పశుగ్రాసాలతో పోల్చినప్పుడు త్వరగా, వత్తుగా పెరగటమే కాకుండా సంవత్సరం పొడవునా అధిక పోషక విలువలున్న గడ్డిని అందిస్తుంది. దీనిలో 9-10 శాతం ముడి మాంసకృత్తులు ఉంటాయి. ఈ గడ్డిని నాటుకోవడానికి ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలు అనుకూలమైనవి. ఎండాకాలంలో పిలకలు వృద్ధి చెంది మే మాసంలో కోతకు వస్తుంది. అందువలన నీటి వసతి ఉన్న ప్రాంతాలలో వేసవిలో కూడా పచ్చిమేత లభిస్తుంది. ఎకరాకు 12 వేల కాండపు ముక్కలు అవసరం అవుతాయి. ఈ మొక్కలను 60 సెం.మీ. దూరంలో ఉన్న బోదెలకు ఒక పక్కగా ఒక కణుపు పూర్తిగా భూమిలోకి ఉండేటట్లు 45 డిగ్రీల ఏటవాలులో నాటుకోవాలి. చివరి దుక్మిలో ఎకరానికి 20 కిలోల భాస్వరం, 12 కిలోల పొటాష్ ఎరువులను వేసుకోవాలి. నాటేటప్పుడు బోదెలలో 12 కిలోల నత్రజనిని కాండపు ముక్కల దగ్గరగా వేయాలి. వేసవిలో 7-10 రోజులకొకసారి నేలను బట్టి నీరు పెట్టాలి. మొదటి కోత 70-75 రోజులకు, తదుపరి కోతలు ప్రతి 45 రోజుల కొకసారి తీసుకోవచ్చు. హెక్టారుకు 6-8 కోతలలో 200-250 టన్నుల పచ్చిమేత లభిస్తుంది. ఈ నేపియర్ గడ్డిని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా చేసి లెగ్యూమ్ జాతి పశుగ్రాసాలతో పచ్చిమేతగా పశువులకు పెట్టాలి. ప్రతి 4 సంవత్సరాలకు ఒకసారి మొక్కలను తీసివేసి మళ్ళీనాటాలి.
పశువులు ఇష్టంగా తినే పంటల్లో ప్రధానమైన పంట పిల్లి పెసర, అన్ని రకాల భూముల్లో ఈ పశుగ్రాసాన్ని సాగుచేసుకోవచ్చు. వరి కోసిన తరువాత భూమిలోని తేమతో కూడా ఈ పశుగ్రాసాన్ని సాగుచేసుకోవచ్చు. సాధారణ భూములకు పచ్చిరొట్టగా వాడినట్లయితే భూమికి సతువ చేకూరుతుంది. ఈ పంటను వరి తరువాత జనవరి, ఫిబ్రవరి మాసాల్లో వేసుకోవచ్చు. ఎకరాకు 8–10 కిలోల విత్తనాన్ని భూమిలో వరి కోసిన తరువాత వెదజల్లవచ్చు. రెండు, మూడు కోతలు గ్రాసంగా పొందవచ్చు. మొదటికోత 50 రోజులకు అంటే 50 శాతం పూత దశలో తీసుకోవచ్చు. కోత పూరైన తరువాత ఎకరాకు 20 కిలోల నత్రజనిని యూరియా రూపంలో వేసి నీటితడి ఇస్తే అధిక దిగుబడులు సాధించవచ్చు. ఎకరాకు 6-8 టన్నుల పశుగ్రాసాన్ని దిగుబడిగా పొందవచ్చు.
వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో రైతుల పొలం గట్లమీద, సేద్యపు బావుల దగ్గర, బీడు భూముల్లో పశుగ్రాసపు చెట్లను పెంచుకోవాలి. తోటల్లో ఆరుతడి పదునులో అలసందలు, స్టెలో వంటి పశుగ్రాసాలను సాగుచేయవచ్చు. నీరు నిలవ ఉన్న ప్రదేశాలలో, చెరువు గట్లపైన పారాగడ్డిని పెంచవచ్చు. పచ్చిక బయళ్ళలో సెంక్రస్ గడ్డిని, స్టెలోతో కలిపి సాగుచేస్తే మంచిది.
ఈ విధంగా వేసవికి అనువైన పశుగ్రాసాలను పాడి పశువులకు అందిసూ, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకున్నట్లయితే వేసవిలో కూడా పాల దిగుబడి తగ్గకుండా, రైతులు లాభాలు పొందవచ్చు.
vesavilo pasusamrakshana, vesaviki anuvaina pasugraasaalu u Vikaspedia
vesavilo pasusamrakshana, vesaviki anuvaina pasugraasaalu
vaataavarana teevrata nundi rakshana
neeti sarafara
metha
hibrid nepier
pillipesara
saadhaaranamgaa prati vesavilo ushnogratalu chala ekkuvagaa undavacchunanii, daanitho paatu bhugarbha jalaalu inkipoyi neeti eddadi kuudaa teevramgaane undavacchunanii vaataavarana nipunulu suuchistunnaaru. deeni prabhaavam paadiparisrama meeda teevramgaane undavacchu. tagina mundu jaagratta charyalu teesukokunte paadi pasuvula nirvahana kashtataram kaavachhu. kabatti paadi raitulatho paatu prabhutvam kuudaa mundugaa tagina jaagrattalu teesukoni paadi parisramanu kaapaadukunenduku siddapadaali.
paadi pasuvulu mukhyamgaa adhika paala digubadinicche sankarajaati aavulu vaati doodalu, murrajati gedelu chala sunnitamaina sareera vyavasthanu kaligi undi, vaataavaranamlooni adhika taapam valla tama utpaadakatatoe paatu, pratyutpaadakasaktina, aarogyaanni tudaku vadagadpulavalla praanaalanu kuudaa kolpoye pramaadam undi. deeniki thodu, saadhaaranamgaa vesavilo eduraiye pachi grasala korata kuudaa paala digubadi meeda pratikuula prabhaavaannichuuputunda.
chemata dwara sareeramlooni adhika vaedini visarjinche avakaasaalu paadi pasuvulaku chala takkuva. nallani charmam dwara vaataavaranamlooni vedi sareeramloki ekkuvagaa pravesinchi taapaanni penchutundi. paala utpattini prabhaavitam chese harmonu vyavastha adhika taapaaniki suluvugaa lonai, paala utpatti pratyutpatti meeda teevramaina pratikuulatanu chuuputundi. vadagaalpula rojullo garbhasraavaalu ekkuvagaa undavacchu. kabatti vesavilo paadi pasuvulni, doodalni udayam 10 gantala nundi saayantram 4 gantala madhya endaloki vadalakudadu. idhi jantu himsa nivaarana chattaritya kuudaa nerame. paakala chutuu mamidi, jaama, sapota, avise, adavi patti, munaga, gaanuga, subable vanti bahula prayojanakara mokkalanu needakosam penchadam, pedu rekula meeda tellani rangu vesi, aapaina arati, taati, kobbari vanti aakulni parachadam vanti charyala dwara enda vedi pedlalopaliki ekkuvagaa pravesinchakundaa chudavachhu. madyaahna samayaallo paakala chutuu gotaalu, paradaalu velaadadeesi vaatini tadapadam manchidi. atyadhika paalanicche sankarajaati aavulaku, murragedelaku, fyaanlu, koolarlanu erpaatu cheyadam kuudaa avasarame. mukhyamgaa shedlaloki samruddhigaa gaali prasarinche vidhamgaa, paakala chutuu taginanta khaalii sthalamtho paatu, paakala ettulo unde vidhamgaa nirminchukovali. paadi gedelni madhyahna samayaallo veelunu batti cheruvulu, kaalvalu, nadulu, madugulaloki vadaladam, leda vaatipai channeetini rojulo 2-3 saarlu challadam, tadi gotaalu paravadam vanti charyala dwara upasamanam kaliginchaali. paakalu subhramgaa unde vidhamgaa taginanta vaalutho patishtamaina concreetu neelanu nirminchaali. agni pramaadaalaku askaram laeni reetilo gaddivamulanu, chetta kuppalu, vidyut vairlu, poyyilu vagairaala vishayaallo pratyeka jaagrattalu teesukovali.
vesavilo pasuvula taguneeti avasaraalu daadaapu rettimpu avtayi. challani subhramaina neetini pasuvulaku eppuduu andubaatulo unchaali. neeti totlanu needalo unchadam, madhyahna samayaalaloonainaa, taajaagaa baavi nundi thodina challani neetini, leda aisu kalipina neetini gaanee andiste manchadi. kaneesam rendu rojulaku saripada taaguneetini nilva chesukunte vidyut kotala valla samasya undadu.
samruddhigaa saguneeru labhiste daadaapu anni rakala pasugrasa pantaluu vesavilone ekkuvagaa digubadinistaayi. induku paakalalooni vyaptha jalaalu, vyardhaalanu sadviniyogam chesukovali. magudugaddi, endugaddigaa munde nilva chesukunna grasala valla vesavilo entho prayojanam untundi. varigaddini euria - khanija lavana mishramaalatho balavardhaparachadam, euria molasses - minaral dimmalanu pasuvulu naake vidhamgaa andubaatulo unchadam, pachimeta korataku anugunamgaa sameekruta daanaala motaadunu penchadam vanti charyalu vesavilo avasaram avtayi. karuvu praantaalaku egumati chese varigaddini mundugaa euria - khanija lavanaalato balavarthaparachi, bellugaa chesi rawana cheste rawana kharchulu moodovanthuku taggatame kaaka, pasuvulaku melaina metha labhistundi. azolla ane fern jaatiki chendina atyanta poshaka viluvalu kaligina pairunu, patishtamaina neeru inkani tarpalintho erpaatu chesukunna madulalo penchagaligithe athi suluvugaa entho viluvaina metanu prati raithoo tana inti aavaranalone kaaka, inti concreetu saabula meeda kuudaa athi takkuva neeti viniyogamtho utpatti chesukovachhu.
vesavi teevrata mudaraka munde, chudi pareekshalu jaripinchi, lopalanu gurtinchi tagina charyalu teesukovali. gaalikuntu, jabbavapu, guraka, doumsuleeriasin, sthaanikamgaa kanipinche antuvyaadhula nivaaranaku teekaalanu mundugaane veyinchaali. gedelaku, doodalaku ventrukalanu kattirinchi, paelu, pidudulu, gomarlu nivaarana charyalu teesukovali. vesavilo pasuvula ravaanaaku, yajamanya maarpulaku guricheyadam manchidi kaadu. vesavilo ekkuvagaa sambhavinche agni pramaadaalu, aa tarvaata varaakaalamlo vache varadalu tupaanlu vanti itara muppala valla sambhavinche pasuvula maranaala valla kalige nashtala nundi pariharam pondadaaniki, marchi nelalone pasuvulannintiki beema cheyinchukovadam, induku prabhutvaalu, paadi samsthalu, praivetu diarilu andistunna raayiteelanu sadviniyogam chesukovadam manchidi.
alaage paadiki aadhaaram pachimeta. melaina pasuposhanhalo paadi pasuvulaku pachimetanu pratiroju tappaka andinchaali. pachigaddi sulabhamgaa jeernamavadame kakunda avasaramaina maamsakruttulu, vitaminu, mukhyamaina khanijalanu pasuvulaku andistundi. vesavi kaalamlo neeti vasati unnappudu pandinchadaaniki anuvaina pasugraasaalalo jonna mokkajonna sajja vanti dhaanyapu jaati graasaalu, alasandalu, pillipesara vanti kaayajaati graasaalu mukhyamainavi.
mana rashtramlo jonna pantani pradhaana pasugraasamgaa cheppukovachhu. idhi epuga perigi 3-4 kothalalo adhika pasugraasaannistunda. ee pantanu anni rakala bhoomulalo isuka, chavudu bhoomulalo kuudaa saaguchesukovacchu. endaakaalapu pantagaa deenni janavari nundi mee varaku eppudaina vittukovachhu. jonna pantalo oke kotha nichhe rakalu, palukotalanichhe rakalu unnaayi. oke kotha rakaalalo mukhyamainavi si.es.vi-15, si.es.ech-13, es.es.vi.- 84, yu.pi. chaari modalainavi. palukotalanichhe rakaalalo es.en.ji. -59-3, en.en.ji. -988, harasona, pusa chaari modalainavi mukhyamainavi. neelanu 2-3 saarlu dunni chadunu chesukovali. ekaraaku 8-10 kilola vittanaanni 30 sem.mee. edamgaa unna chaallalo vittukovali. dukmilo prati hectaruku 25 bandla pasuvula eruvu, 30 kilola natrajani, 40-50 kilola bhaswaramunichhe eruvu, 30 kilola potash eruvulanu vesukovali. vittina 30 rojula taruvaata hectaruki 30 kilola natrajanini paipatuga vesi neeru pettali. palukota rakalaite, kotha kosina ventane hectaruku 30 kilola natrajani choppuna vesi neeru pettali. saaguneetini 10-15 rojula vyavadhilo avasaraanni batti ivvali. eka kotha rakalaite naatina 60-65 rojaluku ante 50 saatam pootha dasalo 8u teesukovachhu. palukota rakalaite modati kotha 50 saatam pootha dasalo ante naatina 55-60 rojulaku, taruvaata kotalu 40-45 rojula vyavadhilo teesukovachhu. neeti vasati kinda 3-4 krothralalo jonna hectaruku 60-70 tannula pachimeta digubadinistundi.
idhi adhika poushtika viluvalu gala ruchikaramaina dhaanyapu jaati panta. ee panta chala twaragaa perigi takkuva kaalamlo ekkuva pachimetanistundi. anni dasalalo pasuvulaku metagaa upayoginchavachhu. idhi oka kotaniche pasugrasa panta. neeti vasati unte ee pantanu samvatsaram podavuna pandinchavachhu. marugu neeti asoukaryam unte anni rakala nelallonu ee pantanu pandinchavachhu. african tal, je-1006, gangasaphed -2 ane rakalu anukuulamainavi. avasaraannibatti neelanu baga dunni dukkilo 25 bandla pasuvula eruvu vesukovali. ekaraaku 16-20 kilola vittanaanni 60 sem.mee. edamgaa unna bodelaku 3-4 sem.mee. lothulo vittukovali. hectaruku 100 kilola natrajani, 50 kilola bhaswaram, 30 kilola potash eruvulanu vadukovali. natrajaninicche eruvunu vithe samayana okasari, vittina 35 rojulaku rendava saari vesukovali. 10-15 rojulaku okasari neeti tadi avasaram untundi.
vittina 60-65 rojula taruvaata, 50 saatam pootha dasanundi kande paala dasalo unna mokkajonnani pachimetagaa koyali. hectaruku 50-60 tannula pasugraasam labhistundi. ee grassonni chinna chinna mukkalugaa chesi pasuvulaku mepadam laabhadaayakam.
taginanta neeti vasati laeni chota ee pantanu saaguchesukovacchu. jonnakanna adhika saatam maamsakruttulu kaligina pushtikaramaina pasugraasam. ee pantakota kosinappudu mallee perugutundi. kabatti 2-3 kotala varaku teesukovachhu. endaakaalapu pantagaa janavarilo naatukovachhu. annirakaala neelalu anukuulam. jaint bajra, e.pi.ef-bi-2, rajco babraja, bi.e.ai.ef. bajra ane rakalu anukuulam. ekaraaku 5-6 kilola vittanaanni 30-35 sem.mee. dooramlo unna chaallalo vittukovali. vittanaalu bhoomilo 3 sem.mee. kanna lothulo veyakudadu. dukmilo 20 bandla pasuvula eruvu vesukovali. hectaruku 100 kilola natrajani, 40 kilola bhaswaram, 80 krillo potashnichhe eruvulanu vesukovali. natrajani eruvunu vithe samayana, vittina 35 rojulaku vesukovali. palukota rakalaku pratikota taruvaata 25-30 kilola natrajaninicche eruvunu veyali. vesavilo 10-15 rojula kokasari neeti tadi avasaramavutundi. modati kotha vittina 60-70 rojulaku, tadupari 40-45 rojulaku 2va kotha teesukovachhu. rendu kothalalo hectaruku 25-30 tannula pasugrasa digubadi labhistundi.
idhi eka vaarshika pasugraasam. idhi manchi pushtikaramaina poshaka viluvalu gala kaayajaati rakaniki chendindi. deenini samvatsaram podavuna pandinchukovacchu. bundeltobia, rashyan jaint, yu.pi.si.-5286, 4200 modalaina rakalu anukuulamainavi. ee pantasaaguku madhya rakapu, telika neelalu anukuulam.
ekaraaku 10-15 kilola vittanaanni 30 sem.mee. edamgaa unna chaallalo vittukovali. ekaraaku 8 kilola natrajani, 16 kilola bhaswaramunichhe eruvulanu akhari dukmilo vesukovali. vesavilo 7-10 rojulakokasari neeti tadi avasaramavutundi. panta 50 saatam pootha dasalo ante vittina rendu nelala taruvaata kotaku vastundi. ekaraaku 10–12 tannula pasugraasam labhistundi. alasandanu mishrama pantagaa jonna mokkajonna sagnatho pandinchinatlayithe laabhadaayakamgaa untundi.
bahuvaarshika pasugraasaalalo mukhyamainavi nepier babraja hibrid adhika mottamlo samvatsaram podavuna pachchigaddini andistundi. deenini nepier gaddi, sajjalatho sankaram vesi abhivruddhi parichaaru. migata pasugraasaalato polchinappudu twaragaa, vattugaa peragatame kakunda samvatsaram podavuna adhika poshaka viluvalunna gaddini andistundi. deenilo 9-10 saatam mudi maamsakruttulu untaayi. ee gaddini naatukoovadaaniki fibravari, marchi nelalu anukuulamainavi. endaakaalamlo pilakalu vruddhi chendi mee maasamlo kotaku vastundi. anduvalana neeti vasati unna praantaalalo vesavilo kuudaa pachimeta labhistundi. ekaraaku 12 vela kaandapu mukkalu avasaram avtayi. ee mokkalanu 60 sem.mee. dooramlo unna bodelaku oka pakkaga oka kanupu puurtigaa bhoomiloki undetatlu 45 degreela etavalulo natukovali. chivari dukmilo ekaraaniki 20 kilola bhaswaram, 12 kilola potash eruvulanu vesukovali. natetappudu bodelalo 12 kilola natrajanini kaandapu mukkala daggaragaa veyali. vesavilo 7-10 rojulakokasari neelanu batti neeru pettali. modati kotha 70-75 rojulaku, tadupari kotalu prati 45 rojula kokasari teesukovachhu. hectaruku 6-8 kothalalo 200-250 tannula pachimeta labhistundi. ee nepier gaddini chinna chinna mukkalugaa chesi legum jaati pasugraasaalato pachimetagaa pasuvulaku pettali. prati 4 samvatsaraalaku okasari mokkalanu teesivesi malliinaataali.
pasuvulu ishtamgaa tine pantallo pradhaanamaina panta pilli pesara, anni rakala bhoomullo ee pasugraasaanni saaguchesukovacchu. vari kosina taruvaata bhoomiloni tematho kuudaa ee pasugraasaanni saaguchesukovacchu. saadhaarana bhoomulaku pachirottagaa vaadinatlayithe bhoomiki satuva chekurutundi. ee pantanu vari taruvaata janavari, fibravari maasaallo vesukovachhu. ekaraaku 8–10 kilola vittanaanni bhoomilo vari kosina taruvaata vedajallavachhu. rendu, moodu kotalu graasamgaa pondavacchu. modatikota 50 rojulaku ante 50 saatam pootha dasalo teesukovachhu. kotha puuraina taruvaata ekaraaku 20 kilola natrajanini euria roopamlo vesi neetitadi iste adhika digubadulu saadhinchavachchu. ekaraaku 6-8 tannula pasugraasaanni digubadigaa pondavacchu.
varshabhava paristhitullo raitula polam gatlameeda, sedyapu baavula daggara, beedu bhoomullo pasugraasapu chetlanu penchukovaali. thotallo aarutadi padunulo alasandalu, stelo vanti pasugraasaalanu saagucheyavachhu. neeru nilava unna pradesaalalo, cheruvu gatlapaina paaraagaddini penchavacchu. pachika bayallalo senkras gaddini, stelotho kalipi saagucheste manchidi.
ee vidhamgaa vesaviki anuvaina pasugraasaalanu paadi pasuvulaku andisuu, tagina jaagrattalu teesukunnatlayite vesavilo kuudaa paala digubadi taggakunda, raitulu labhalu pondavacchu.