మహాకవి దాశరథిబి ఒకసారి గుర్హు చేసుకొందాం...:- -డా. చిటికెన కిరణ్ కుమార్,సభ్యులు, ఇంటర్నేషనల్ బేనోవోలెంట్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ సెల్. 9490841284 రాజన్న సిరిసిల్ల
ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం....
*నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ అంటూ చాటిన మహాకవి దాశరథి నిజాంకు వ్యతిరేకంగా తెలంగాణ ప్రజానీకాన్ని జాగృతం చేసిన కలం యోధుడు తన రచనలతో తెలుగు ప్రజల హృదయాలను గెలుచుకున్న మహనీయుడు దాశరథి.*
*ఆ మహనీయుని జీవితం ఈ ప్రపంచానికి దిక్సూచి.*
దాశరతి వరంగల్ జిల్లా చిన్న గూడూరు గ్రామంలో జన్మించాడు. ప్రస్తుతం ఈ గ్రామం మహబూబాబాద్ జిల్లాలో ఉంది. బాల్యం ఖమ్మం జిల్లా మధిరలో గడిచింది. ఉర్దూలో మెట్రిక్యులేషను, భోపాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఇంటర్మీడియెట్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో బియ్యే చదివాడు. సంస్కృతం, ఆంగ్లం, ఉర్దూ భాషల్లో మంచి పండితుడు. చిన్నతనంలోనే పద్యం అల్లటంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. ప్రారంభంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యుడిగా ఉండి రెండో ప్రపంచయుద్ధం సమయంలో ఆ పార్టీ వైఖరి నచ్చక ఆ పార్టీ నుంచి బయటకు వచ్చి ] హైదరాబాదు సంస్థానంలో నిజాం అరాచక ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ఉద్యమంలో పాలుపంచుకున్నాడు.
*తన రచనలతో తెలంగాణ ప్రజలను మేల్కొల్పడం...*
ముఖ్యంగా ఈ పాట ఎందరో మంది హృదయాలను గెలుచుకున్న ది.
*ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం*
నిజామును సూటిగా గద్దిస్తూ రచనలు చేసాడు.
ఆంధ్రమహాసభలో చైతన్యవంతమైన పాత్ర నిర్వహించి నిజాం ప్రభుత్వం చేత జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. నిజామాబాదు లోని ఇందూరు కోటలో ఆయన్ని మరో 150 మందితో ఖైదు చేసి ఉంచింది, నిజాము ప్రభుత్వం. ఆయనతోపాటు ఖైదులో వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి కూడా ఉన్నాడు. పళ్ళు తోముకోవడానికిచ్చే బొగ్గుతో జైలు గోడల మీద పద్యాలు రాసి దెబ్బలు తిన్నాడు. మంచి ఉపన్యాసకుడు. భావప్రేరిత ప్రసంగాలతో ఊరూరా సాంస్కృతిక చైతన్యం రగిలించాడు. ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు నిర్మాతల్లో ఒకడు. 1953లో తెలంగాణ రచయితల సంఘాన్ని స్థాపించి అధ్యక్షుడుగా జిల్లాల్లో సాహితీ చైతన్యాన్ని నిర్మించాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆస్థానకవిగా 1977 ఆగష్టు 15 నుండి 1983 వరకు పనిచేసాడు. రాష్ట్ర, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ బహుమతులు గెల్చుకున్నాడు. అనేక సినిమాలకు గీతాలు రచించి అభిమానుల్ని సంపాదించుకున్నాడు. మీర్జాగాలిబ్ ఉర్దూ గజళ్ళను తెలుగులోకి గాలిబ్ గీతాలు పేర అనువదించాడు. తల్లి మీద, తల్లి తెలంగాణ మీద ఆయన రచించిన పద్యాలు ఇప్పటికీ ఎందరికో ఉత్తేజాన్ని కలిగిస్తున్నది.1987 నవంబరు 5 న దాశరథి మరణించాడు.
రచనల్లో "యాత్రాస్మృతి" కవితా సంపుటాలు.అగ్నిధార,మహాంధ్రోదయం,రుద్రవీణ,మార్పు నా తీర్పు,ఆలోచనాలోచనాలు,ధ్వజమెత్తిన ప్రజలు ,తిమిరంతో సమరం,నేత్ర పర్వం,పునర్ణవం,గాలిబ్ గీతాలు ఎంతో పేరు తెచ్చాయి.
అందుకున్న ప్రతిష్ఠాత్మక అవార్డులు.
1967 లో ఆంద్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి,1974 లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమి బహుమతి,ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం " కళాప్రపూర్ణ ,వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం "డి. లిట్ "
నేటి కాలంలో సాహితీవేత్తలు, విద్వాంసులు చెప్పే ప్రధానమైన విషయాలలో మనం గమనించినట్లయితే సాహితీ పఠనం, పుస్తక పఠనం లోతుగా అవపోసన చేసుకున్నట్లయితే ఉత్తమ ఫలితాలు సంపాదించవచ్చు.. ఏది ఏమైనప్పటికీ సాహితీ మార్గమే దిశా నిర్దేశం అని చెప్పవచ్చు. రేపటి భవితకు మార్గనిర్దేశకత్వం అవుతుందని భావించవచ్చు.
సృష్టిలోని ప్రతి అందాన్ని అతి దగ్గరనుండి చూసే వ్యక్తి ఒక రచయిత మాత్రమే...
ప్రకృతిలోని ప్రతి అందాన్ని విపులీకరించి చూసే కోణానికి ఓ కొత్త మార్గంలో అందజేసే మార్గదర్శి రచయిత...
బంధాలు, అనుబంధాలు మానవ సమాజం లో ఉన్నటువంటి అసమానతలను, మానవ విలువలను విశ్లేషణాత్మకంగా సమాజానికి అందజేసే వ్యక్తి రచయిత మాత్రమే...
భూత వర్తమాన భవిష్యత్తు కాలాలను తన కలం నుంచి దిశా మార్గదర్శకాలను చూపించే ఒక అద్భుతమైనటువంటి వారధి రచయిత అని చెప్పవచ్చు...
ప్రతి మనిషిలో నిగూఢమై ఉన్న శక్తిని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ఆత్మన్యూనత తో కుంగి పోతున్నటువంటి మనిషిని తేజోవంతం చేయటంలో రచనలు మనిషి జీవితంలో ఎంతో దోహదపడతాయి.
ఈ ప్రపంచంలో ఉన్నత స్థాయికి ఎదిగిన, చెరగని ముద్ర మనుషుల్లో సంపాదించుకున్న ప్రతి వ్యక్తిని గమనించినట్లయితే దాదాపుగా పుస్తక పఠణం వారిలో నిగూడ మైనటువంటి ఆస్తి అని చెప్పవచ్చు. ఇందుకు ఉదాహరణగా నాటి రాజరిక పాలన లో కానివ్వండి నేటి ప్రజాస్వామ్యంలో కానివ్వండి గమనించినట్లయితే వారు అనుసరించిన ఆయుధం ఒక్కటే అదే పుస్తక పఠనం.
mahakavi dasarathibi okasari gurhu chesukondam...:- -daa. chitikena kiran kumar,sabhyulu, international banovolent reserch foundation sel. 9490841284 rajanna sirisilla
aa challani samudra garbham....
*naa telamgaana koti ratanaala veena antuu chaatina mahakavi daasarathi nijaanku vyatirekamgaa telamgaana prajaaneekaanni jaagrutam chesina kalam yodhudu tana rachanalatho telugu prajala hrudayaalanu geluchukunna mahaneeyudu daasarathi.*
*aa mahaneeyuni jeevitam ee prapanchaaniki diksuchi.*
daasarati varangal jilla chinna guduru graamamlo janminchaadu. prastutam ee graamam mahabubabad jillaalo undi. balyam khammam jilla madhiralo gadichindi. urduuloo metriculationu, bhopal vishwavidyaalayam nundi intermediate, usmania vishwavidyaalayam nundi ingleeshu saahityamlo biyye chadivaadu. samskrutam, aanglam, urduu bhaashallo manchi panditudu. chinnatanamlone padyam allatamlo praaveenyam sampaadinchaadu. praarambhamlo kamyuunistu party sabhyudigaa undi rendo prapanchayuddham samayamlo aa party vaikhari nachaka aa party nunchi bayataku vachi ] haidaraabaadu samsthaanamlo nijam arachaka prabhutvaaniki vyatirekamgaa jarugutunna udyamamlo palupanchukunnadu.
*tana rachanalatho telamgaana prajalanu melkolpadam...*
mukhyamgaa ee paata endaro mandi hrudayaalanu geluchukunna dhi.
*aa challani samudra garbham*
nijaamunu suutigaa gaddistuu rachanalu chesadu.
aandhramahaasabhalo chaitanyavantamaina paatra nirvahinchi nijam prabhutvam chetha jailu shiksha anubhavinchaadu. nijamabadu loni induru kotalo aayanni maro 150 manditho khaidu chesi unchindi, nijaamu prabhutvam. aayanathopaatu khaidulo vattikota alvaruswamy kuudaa unnaadu. pallu tomukovadanikichhe boggutho jailu godala meeda padyaalu rasi debbalu tinnadu. manchi upanyaasakudu. bhaavaprerita prasamgaalato ooruraa saamskrutika chaitanyam ragilinchaadu. aandhra saarasvata parishattu nirmaatallo okadu. 1953loo telamgaana rachayitala sanghaanni sthaapinchi adhyakshudugaa jillaallo saahitii chaitanyaanni nirminchaadu. andhrapradesh aasthaanakavigaa 1977 aagashtu 15 nundi 1983 varaku panichesaadu. rashtra, kendra saahitya akadami bahumatulu gelchukunnadu. aneka sinimaalaku geetaalu rachinchi abhimaanulni sampaadinchukunnaadu. meerzagalib urduu gajallanu teluguloki galib geetaalu paera anuvadinchaadu. talli meeda, talli telamgaana meeda aayana rachinchina padyaalu ippatikee endariko uttejaanni kaligistunnadi.1987 navambaru 5 na daasarathi maraninchaadu.
rachanallo "yaatraasmruti" kavita samputaalu.agnidhaara,mahandhrodayam,rudraveena,maarpu naa teerpu,aalochanaalochanaalu,dhwajamettina prajalu ,timiramtho samaram,netra parvam,punarnavam,galib geetaalu entho paeru tecchaayi.
andukunna pratishtaatmaka avaardulu.
1967 loo andrapradesh saahitya akadami bahumati,1974 loo kendra saahitya akadami bahumati,aandhra vishwavidyaalayam " kalaprapurna ,venkateshwara vishwavidyaalayam "di. lit "
neti kaalamlo saahitiivettalu, vidvaamsulu cheppe pradhaanamaina vishayaalalo manam gamaninchinatlayite saahitii pathanam, pustaka pathanam lothugaa avaposana chesukunnatlayite uttama phalitaalu sampaadinchavacchu.. edhi emainappatiki saahitii margame dishaa nirdesam ani cheppavachhu. repati bhavitaku maarganirdesakatvam avutundani bhaavinchavachchu.
srushtilooni prati andaanni athi daggaranundi chuse vyakti oka rachayita matrame...
prakrutilooni prati andaanni vipuleekarinchi chuse konaniki oo kotta maargamlo andajese margadarsi rachayita...
bandhaalu, anubandhaalu manava samajam loo unnatuvanti asamaanatalanu, manava viluvalanu vislaeshanhaatmakamgaa samaajaaniki andajese vyakti rachayita matrame...
bhuta vartamaana bhavishyattu kaalaalanu tana kalam nunchi dishaa maargadarsakaalanu choopinche oka adbhutamainatuvanti vaaradhi rachayita ani cheppavachhu...
prati manishilo niguudamai unna saktini, aatmaviswaasaanni, aatmanyuunata thoo kungi pothunnatuvanti manishini tejovantam cheyatamlo rachanalu manishi jeevitamlo entho dohadapadataayi.
ee prapanchamlo unnata sthaayiki edigina, cheragani mudra manushullo sampaadinchukunna prati vyaktini gamaninchinatlayite daadaapugaa pustaka pathanam vaarilo niguda mainatuvanti aasti ani cheppavachhu. induku udaaharanagaa naati rajarika paalana loo kaanivvandi neti prajaaswaamyamlo kaanivvandi gamaninchinatlayite vaaru anusarinchina aayudham okkate adhe pustaka pathanam.