జాతీయములు - ర - వికీపీడియా
ర - అక్షరంతో ప్రారంభమయ్యే జాతీయాలు ఇక్కడ ఇవ్వబడ్డాయి. ఈ జాబితాను అక్షర క్రమంలో అమర్చడానికి సహకరించండి. క్రొత్త జాతీయాలను కూడా అక్షర క్రమంలో చేర్చండి.
ఆంగ్ల భాషలో "జాతీయము" అన్న పదానికి idiom అనే పదాన్ని వాడుతారు. జాతీయం అనేది జాతి వాడుకలో రూపు దిదద్దుకొన్న భాషా విశేషం. ఒక జాతీయంలో ఉన్న పదాల అర్ధాన్ని ఉన్నదున్నట్లు పరిశీలిస్తే వచ్చే అర్ధం వేరు, ఆ పదాల పొందికతోనే వచ్చే జాతీయానికి ఉండే అర్ధం వేరు. ఉదాహరణకు "చేతికి ఎముక లేదు" అన్న జాతీయంలో ఉన్న పదాలకు విఘంటుపరంగా ఉండే అర్ధం "ఎముక లేని చేయి. అనగా కేవలం కండరాలు మాత్రమే ఉండాలి" కాని ఈ జాతీయానికి అర్ధం "ధారాళంగా దానమిచ్చే మనిషి" అని.
తెలుగు భాషకు అలంకారలనదగిన పదాలనేకం. అవి లేకుండా తెలుగు భాషలో పట్టు మని పది నిముషాలు కూడా మాట్లాడ లేరు. ముఖ్యంగా పల్లె ప్రజలు... నిరక్ష రాసులు మరీను. ఇటువటి వదాలు ప్రస్తావించకుండా అసలు మాట్లాడ లేరు. ఇటు వంటి పదాలను పండితులు "జాతీయాలు" అని అన్నారు. శ్రీమాన్ బూదరాజు రాధాకృష్ణ గారు ఇలాంటి అనేకమైన పదాల పుట్టు పూర్వోత్తరాలను విశదీకరించారు. అవి ఎక్కువగా పండితులకు, పరిశోధకులకు విద్యార్థులకు మాత్రమే ఉపయోగ కరం. అందు చేత అటు వంటివి కాకుండా సాధారణంగా సామాన్య ప్రజలు సైతం అలవోకగా ఉపయోగించే పదాలను మాత్ర్రమే కూర్చడం జరిగింది. జాతీయాలనబడే ఈ పదాలను ఎవరో పనిగట్టు కొని కనిపెట్టలేదు. సాదారణ ప్రజల నోళ్లలో తమ వాడుకలో అసంకల్పితంగా పుట్టు కొచ్చినవే. కాని భాషపైవాటి ప్రభావం చాల ఎక్కువ. అటు వంటి పదాలున్న వాఖ్యల అర్థం మరింత భలంగా వుంటుంది. ఆ పదాలకున్న అసలైన అర్థం ఇక్కడ కనబడదు. వేరె అర్థం లోనె వుంటాయి. వాటి అర్థాలు ఇవీ అని కూడా చెప్పలేము. ఇలాంటి పదాలకు/వాఖ్యలకు అర్థం విడమరిచే వివరణ కూడా చాల వరకు అవసరం లేదు. కాన సందర్భాన్నిబట్టి చిన్నవివరణ ఇచ్చుకోవచ్చు. జాతీయాలంటే??? ఒక పదానికి .... దనికున్న నిఘంటువు లోని అర్థంలో కాకుండా అనగా నిజార్థం కాకుండా....విభిన్న అర్థంతో అదే భావాన్ని మరి కొంత ప్రస్పుటంగా అర్థం అయి, వినడానికి కూడా మరికొంత సొంపుగా వుండేవే జాతీయాలు. జాతీయాలు లేని కొన్ని వాఖ్యలు పరిపూర్ణ అర్థం కలిగి వుంటాయి. కాని జాతీయం కలిసిన వాఖ్యం అర్థం మరింత అందంగా, అర్థం మరింత ప్రస్పుటంగా వుంటుంది. కొన్ని సందర్భాలలో జాతీయమనదగిన పదం వాడకుంటే అర్థం పూర్తిగా అవగాహన కాదు. ఉదాహరణకు:.... వాడు నాచెంతన వుంటే కొండంత అండ. ఈ వాఖ్యంలో.... కొండంత అనెది జాతీయ పదం. పూర్తి పదం కొండంత అండ ... జాతీయం లేకుండా..... వాడు నా చెంత వుంటే నాకు పెద్ద అండ అనొచ్చు. జాతీయంతో కలిస్తే...... వాడు నా చెంతన వుంటే నాకు కొండంత అండ దీని అర్థంలో భలమెంతో ప్రస్పుటంగా కనబడుతుంది. అండ అనే దాన్ని కొండంతో..... గోరంతో.... పది కిలోలో,,, మరెంతో.... అలా కొలవరు. అందుకే అది జాతీయం అయింది. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతె భాషలో జాతీయాలకున్న భలమెంతో చాల చెప్పవలసి వస్తుంది. అంతా ప్రధానమె. మరొక్క ఉదాహరణ మాత్రం చూడండి. వాడు నాకు చుక్కలు చూపించాడు ఈ వాఖ్యంలోని అర్థం పండిత, పామరులకందరికీ సులబ గ్రహ్యమే. దీని అర్థం వాడు నన్ను చాల కష్ట పెట్టాడు అని చెప్పుకోవచ్చు. ఆ మాటలో వున్న బలమెంత?. ఇక్కడ వున్న జాతీయం చుక్కలు చూపించాడు అని. చుక్కలను ఎవరు చూపించరు.... అవసరం లేదు కూడా...... ఆ జాతీయ నిజార్థం ఇక్కడ అసమంజసం,.... అనవసరం కూడా..... చుక్కలు చూపించడం అనె అర్థం సోది లోకి కూడా రాదు. కాని ఆ పూర్తి వాఖ్యంలోని అర్థం ఎంత భలీయంగా వున్నది గ్రహించ వచ్చు. అదే జాతీయాలకున్న గొప్ప తనము. కొన్ని సామెతలను కూడా జాతీయాలుగా ఉన్నదున్నట్టు ఉన్నాయి. కొన్ని సామెతల లోని సగ భాగాన్ని జాతీయంగా చూపారు. ఇది కొంత వరకు సమంజసమె కాని అన్ని సందర్భాలలో కాదు.. ఇంకొన్ని పదాలున్నాయి. అవి కూడా జాతీయాలె. అవి జంట పదాలు. జంట పదాలు చాల వుంటాయి ఆ జంట పదాలలోఒక పదానికి అసలు అర్థం వుండదు. కాని ఆ రెండు కలిస్తేనె సరైన అర్థం వస్తుంది. ఉదాహరణకు ---- వంటా వార్పు/ చీకు చింత / చెట్టు చేమ/ కొంప గోడు / మాట మంతి/గొడ్డు గోదం / పిల్ల పిసురు / ఇలాంటి వి చాల వుంటాయి. ఈ జంట పదాలలో ఒక్క పదానికి అది పూర్వ పదమైనా ఉత్తరపదమైనా ఒక దానికి అర్థం వుండక పోవడాన్ని గమనించ వచ్చు. ఇవి జాతీయల కోవలోకి రావనిపిస్తుంది. ఇంకో విషయంఏ మంటే... జాతీయాలు అని ఆ పదాలలు చూపెడుతున్నప్పుడు వాటిని యదాతదంగా అనగా:..... పుట్టెడు బుద్ధులు/ కాలు కాలిన పిల్లి / అలక పాన్పు/ సొంత డబ్బా కొట్టుట / తెగిందాక లాగుట/ కొంప కొల్లేరు / ఇలా ఉదహరించారు. ఇది కొంత అసమగ్రం. అలా కాకుండా వాటికి తోక పదాలు తగిలించి సంపూర్ణ అర్థం వచ్చేలా చెప్పితేనే దానికి పరిపూర్ణత వస్తుంది . ఎలా గంటే.............పుట్టెడు బుద్ధులు గలవాడు / కాలు కాలిన పిల్లి లాగ / అలక పాన్పు ఎక్కాడు/ సొంత డబ్బా కొట్టు తున్నాడు/ తెగిందాక లాగకు/ కొంపకొల్లేరయింది.... ఆ విధంగా ......... వుంటే బాగుంటుందని పిస్తుంది. ఈ జాతీయాలు చాల వరకు స్వయంభోదకాలె అయినా కొన్నింటికి ఒక ఉదాహరణగా ఒక చిన్నవాఖ్యాన్ని చేర్చితె అది చాల సమగ్రంగా వుంటుంది. ఎక్కడో అరుదుగా తప్ప జాతీయాలకు ఎక్కువ వివరణ అవసరము వుండదు. ఇలాంటి వ్యాఖ్యానాలు అన్నింటికి వ్రాసుకుంటు పోతె అది ఒక పెద్ద దొంతరగా తయారు కాగలదు. ఒక జాతీయాన్ని ఎన్నో విధాలుగా వాడు తారు. కాని స్థూలంగా అర్థం ఒక్కటే. ఉదహరించే టప్పుడు ఒక చిన్న మాటను వాడితె సరి పోతుందని. ఆ విధంగా జాతీయాలు భాషకు భలాన్ని, అందాన్ని, ఆతిశయోక్తి కాకపోతె ప్రాణాన్ని కూడా పోస్తున్నాయి అని కూడా చెప్పుకోవచ్చు.
1 రంకలాడి
2 రంకు నేర్చినమ్మ బొంకు నేర్వదా?
3 రంకులాడికి నిష్ఠలు మెండు
4 రంకు సాగితే పెళ్ళెందుకు?
5 రంగడికీ లింగడికీ స్నేహం - రొట్టెకాడ గిజగిజలు
6 రంగు తేలిపోవడం
7 రంగు పులమడము
8 రంగు బయట పడింది
9 రంపపు కోత
10 రంభగూడు
11 రంధ్రాన్వేషణం
12 రక్తం తాగడం
13 రగరగ
14 రచ్చకెక్కిన తర్వాత రాయబారమెందుకు?
15 రతిలో సిగ్గు - రణములో భీతి కొరగావు
16 రవందాళి
17 రసాభాసం
18 రయ్‌మని వెళ్ళటం
19 రాగాలు పెట్టడం
20 రాచమర్యాదలు
21 రాచి రంపాన పెడుతున్నారు
22 రాజును రండకొడుకన్నట్టు
23 రాళ్లు రువ్వడం
24 రాజు కుంటుంన్నది
25 రామగోస
26 రామచక్కని
27 రామదండు
28 రామ రాజ్యం
29 రామదండు రామబాణం
30 రామలింగడి పిల్లి
31 రామరావణ యుద్ధం
32 రామాయ స్వస్తి
33 రాయిపడటం
34 రావణ సంతతివాళ్లు
35 రావణ దాడి
36 రావణ కాష్టం లాగ
37 రావాకు కొనకొచ్చినట్టు
38 రాయి విసరటం
39 రాలిపోవటం
40 రాళ్లు వేయడం
41 రాసుకొని పూసుకొని
42 రాహుస్పర్శ
43 రాక్షసుడు
44 రాక్షసానందం
45 రుత్త రుత్త
46 రుద్రాక్షపిల్లి
47 రుబ్బేయటం
48 రెండావుల దూడ
49 రెక్కలు విరచటం
50 రెట్టమతం
51 రెంటికీ చెడ్డ రేవడు
52 రెండు నాలుకలు
53 రేచుక్క పగటిచుక్క
54 రేవతి వర్షం
55 రేయింబవళ్లు కష్టపడి.....
56 రొట్టెలోడి కంటే ముక్కలోడి పని హాయి అన్నట్లు
57 రోకటిపాట
58 రోటి దగ్గర కోడి
59 రోట్లో తలదూర్చటం
రంకలాడి[మార్చు]
కలహాల మారి స్త్రీకి పర్యాయ పదమే రంక లాడి.
రంకు నేర్చినమ్మ బొంకు నేర్వదా?[మార్చు]
రంకులాడికి నిష్ఠలు మెండు[మార్చు]
రంకు సాగితే పెళ్ళెందుకు?[మార్చు]
రంగడికీ లింగడికీ స్నేహం - రొట్టెకాడ గిజగిజలు[మార్చు]
రంగు తేలిపోవడం[మార్చు]
ప్రతిష్ఠ కోల్పోవడం. ఇంత కాలం రహస్యంగా సాగిన వ్యవహారం బయట పడి అసలు విషయం తెలిసి పోవడం 5 రంధ్రాన్వేషణం లోపాలను వెతకటం/ ఇతరులు చేసిన పనిలో తప్పులను వెతకడం
రంగు పులమడము[మార్చు]
దేంగటము రుద్దడం నాకడం గుడవటం ఎపించుకోటం
రంగు బయట పడింది[మార్చు]
అసలు విషయము తెలిసి పోయిందని అర్థము: కొంత కాలంగా దాచిపెట్టిన విషయము బయట పడితే ఈ మాటను వాడుతారు.
రంపపు కోత[మార్చు]
తీవ్రమైన బాధ . రంపంతో దుంగలను కోసేటప్పుడు ఒక్కసారిగా దుంగ తెగి పడక చాలాసేపు పదునైన రంపపు పళ్లు కోతకు గురవుతుంటాయి. ఆ స్థితి మానవ శరీరానికి మనసుకూ కలిగితే ఆ బాధ వర్ణనాతీతం. శారీరకంగా కానీ, మానసికంగా కానీ ఎవరైనా మరొకరిని తీవ్రంగా బాధించటం. ఆ సందర్భంలో ఈ మాటను వాడుతారు.
రంభగూడు[మార్చు]
రంభ గూడు అంటే స్వర్గం.రంభను కూడడం అంటే రంభను చేరడం. రంభ ఉండేది స్వర్గలోకంలో కనుక అక్కడికి వెళ్ళాడు అంటే స్వర్గస్తుడయ్యాడు, మరణించాడు అని.
రంధ్రాన్వేషణం[మార్చు]
లోపాలను వెతకటం/ ఇతరులు చేసిన పనిలో తప్పులను వెతకడం.
రక్తం తాగడం[మార్చు]
దోచుకుతినడం . నిజంగా మనిషి శరీరంలోని రక్తాన్ని బయటకు తీసి తాగకపోయినా అలా హింసిస్తే ఎంతటి బాధ కలుగుతుందో == ఉదా: వాడొట్టి రక్తం తాగె రాక్షసుడు. ఎవరినైనా ఎక్కువగా బాదిస్తుంటే ఈ జాతీయాన్ని వాడుతారు.
రగరగ[మార్చు]
రచ్చకెక్కిన తర్వాత రాయబారమెందుకు?[మార్చు]
రతిలో సిగ్గు - రణములో భీతి కొరగావు[మార్చు]
మెరవటం తళతళ, మిలమిల
రవందాళి[మార్చు]
రాందాళి .రామరావణ యుద్ధంలో రామదండు, వానరసేన చేసిన దాడి.తగాదా, కొట్లాటలు .అందరూ వచ్చి ఒక్కసారి మీద పడి దాడిచేయటం.
రసాభాసం[మార్చు]
నాటకం సవ్యంగా సాగితే రససిద్ధి కలిగి ప్రేక్షకులు ఆనందిస్తారు. ప్రదర్శనలో అపశ్రుతులు ఎదురైతే ప్రేక్షకులు నవ్వుతారు. దీన్నే రసాభాసం అంటారు. ఆటంకం కలిగి కార్యం చెడిపోవటం అన్నదానికి ఈ జాతీయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
రయ్‌మని వెళ్ళటం[మార్చు]
అమిత వేగంగా వెళ్ళటం, అభివృద్ధి బాగా జరగటం, దూసుకువెళ్ళటం
రాగాలు పెట్టడం[మార్చు]
ఏడవడం (రాగాలు పెట్టిఏడవడము)
రాచమర్యాదలు[మార్చు]
ఎక్కువగా గౌరవ, ఆదరాలను రాజుగారికి జరిగినంత గొప్పగా చూపటం = ఉదా: వానికి రాచమర్యాదలు బాగా జరిగాయి.
రాచి రంపాన పెడుతున్నారు[మార్చు]
చాల కష్టపెడుతున్నారని అర్థం: ఉదా: ఆ అత్తగారు కోడలిని రాచి రంపాన పెడుతున్నది.
రాజును రండకొడుకన్నట్టు[మార్చు]
లోకం తీరు.పెద్ద పెద్ద వాళ్లను, నీతీనిజాయితీపరులను వాస్తవాలు ఏవీ లేకుండానే పరోక్షంగా నిందించటం.చక్కగా పరిపాలించే రాజును కూడా అసూయాపరులు పరోక్షంగా ఆయన వ్యక్తిగత విషయాలనూ, ఆయన తల్లి, భార్య లాంటి వారి ప్రవర్తననూ విమర్శిస్తుంటారు.చాటున ఎన్నైనా అంటుంటారు. వాటిని పట్టించుకోవాల్సిన పని లేదు
రాళ్లు రువ్వడం[మార్చు]
నిందారోపణలు చేయడం
రాజు కుంటుంన్నది[మార్చు]
తిరిగి గొడవ మొదలౌతున్నదని హెచ్చరిక
రామగోస[మార్చు]
మంచికిపోతే చెడు ఎదురైందన్న భావన . గోస అంటే కష్టం . శ్రీరామచంద్రుడు చాలా మంచివాడే. ఆయన తన తండ్రిమాట వినాలనుకుని మంచికిపోయి వనవాసం, భార్యావిరహం లాంటి కష్టాలను పొందాడు. ఇదంతా మంచికోసం పోయినందువల్లనే జరిగింది.
రామచక్కని[మార్చు]
చక్కని సంసారానికి, చక్కని జంటకు, చక్కని సంసారానికి, అందానికి సీతా రాములతో పోల్చడము జనవాడుక. అలాగే మరేదైనా అన్ని విధాల చాల చక్కగా అమరి వుంటే దానిని ఈ జాతీయంతో పోల్చి చెప్పడం ఆనవాయితీ అయిపోయింది. ఈ నాటికి ఈ జాతీయము చక్కని వాడుకలో ఉంది.
రామదండు[మార్చు]
రాముడికి సహకరించిన వానరసేన లేక కోతిమూక . అయితే ఇది సామాన్యమైన కోతి మూక కాదు. ఆంజనేయ, సుగ్రీవ, జాంబవంతాది మహా బలవంతులున్న కోతి మూక. ఎవరికైనా అండదండగా అధికసంఖ్యలో సహాయకులు కానీ, సమర్థించే వారు కానీ ఉన్నప్పుడు అలాంటి వారిని రామదండు అంటారు.
అంతా సుభిక్షమైన పాలన అని అర్థం.
రామదండు రామబాణం[మార్చు]
రామలింగడి పిల్లి[మార్చు]
రామరావణ యుద్ధం[మార్చు]
పెద్దగొడవ, సుదీర్ఘకాలంపాటు జరిగే పోట్లాట
రామాయ స్వస్తి[మార్చు]
రాయిపడటం[మార్చు]
రావణ సంతతివాళ్లు[మార్చు]
రావణుడి సంతతి కూడా దుర్మార్గాలకే పాల్పడుతుంది అని.
రావణ దాడి[మార్చు]
రావణుడిలాగా అధర్మంగా, అడ్డ దోవల్లో అనైతికంగా ప్రవర్తించటం. విచ్చలవిడిగా తిరగటం.
రావణ కాష్టం లాగ[మార్చు]
ఎడతెరపి లేకుండా సదా రగులుతూనె వుందని అర్థ; ఉదా: ఆ వ్యవహారం రావణ కాష్టంలాగ ఎంత కాలమైనా రగులుతూనె ఉంది. తెలగాణ సమస్య రావణ కాష్టంలాగ ఇంకా రగులుతూనె ఉంది."
రావాకు కొనకొచ్చినట్టు[మార్చు]
క్షీణించిన బుద్ధికి, నైతిక విలువల పతనానికి పోలిక.రావి ఆకు వెడల్పుగా ఉన్నా కొన చాలా సన్నగా ఉంటుంది. విమర్శకు గురికావటం
రాయి విసరటం[మార్చు]
ప్రయత్నం చేయటం == ఉదా: ఉద్వోగానికి అన్ని పరీక్షలు రాయి. ఏదో ఒకటి తగలక పోదు. ఒక రాయి విసిరి నందున నష్టం లేదు కదా......
రాలిపోవటం[మార్చు]
మరణించటం
రాళ్లు వేయడం[మార్చు]
విమర్శించడం ఉదా: అందరు వాని నెత్తిన రాళ్లు వేస్తున్నారు.
రాసుకొని పూసుకొని[మార్చు]
మితి మీరిన అనుబంధం కలిగి ఉండటం ఎంతో స్నేహపూర్వకంగా ఆప్యాయత అనురాగాలు అవధులు లేకుండా ఉండటం వంటి సందర్భాలలో ఈ జాతీయాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
రాహుస్పర్శ[మార్చు]
అవాంతరాలు, అడ్డంకులు కలగటం, అభివృద్ధికి ఆటంకం ఏర్పడటం
రాక్షసుడు[మార్చు]
దుర్మార్గుడు. ఎవరైనా దుర్మార్గంగా ప్రవర్తిస్తుంటే ఈ జాతీయాన్ని వాడుతారు.
రాక్షసానందం[మార్చు]
ఎదుటివారు భయంతో బాధపడుతుంటే చూసి ఆనందించే నీచ స్వభావం
రుత్త రుత్త[మార్చు]
దేనికీ పనికి రాకుండా పోవటం.
రుద్రాక్షపిల్లి[మార్చు]
రుబ్బేయటం[మార్చు]
పూర్తిగా అవగాహన చేసుకోవటం, దానిమీద సాధికారత సంపాదించటం, ఎప్పుడు అడిగితే అప్పుడు ఆ విషయాన్ని చెప్పగలగటం.
రెండావుల దూడ[మార్చు]
రెండు విధాలుగా ప్రయోజనం పొందటం. ఏదైనా ఒక ఆవు దూడ మరణిస్తే మరొక దూడను ఆ ఆవు "చేపు" కొఱకు వినియోగిస్తారు. అంటే రెండావుల దూడకు తన తల్లి ఆవు పాలూ, మరొక ఆవు పాలూ కూడా లభిస్తుంటాయి.
రెక్కలు విరచటం[మార్చు]
అణచివేయటం, అభివృద్ధి జరగకుండా నిరుత్సాహ పరచటం, ఎదుగుదలకు ఉపకరించే వాటిని, అభివృద్ధికి అవసరమయ్యే వాటిని అందుబాటులో లేకుండా అడ్డుకొనే స్థితి
రెట్టమతం[మార్చు]
రెంటికీ చెడ్డ రేవడు[మార్చు]
రెండు నాలుకలు[మార్చు]
రేచుక్క పగటిచుక్క[మార్చు]
రేవతి వర్షం[మార్చు]
రేయింబవళ్లు కష్టపడి.....[మార్చు]
చాల ఎక్కువ కస్టపడి .... అని ఈ జాతీయానికి అర్థం>
రొట్టెలోడి కంటే ముక్కలోడి పని హాయి అన్నట్లు[మార్చు]
పెద్దపెద్ద పనులు చేసి కొద్దిగా సంపాదించే వారికన్నా చిన్న చిన్న పనులు చేసి ఎక్కువగా సంపాదించేవారే నయం అని. ఓ చోట రొట్టెల దానం జరుగుతోందట. ముందొచ్చిన వారందరికీ పూర్తి రొట్టె ఒక్కొక్కటి లభించింది. చివరికొచ్చేసరికి ఒకడికి ఒక్క రొట్టె కూడా మిగలకుండా పోయిందట. దాంతో అందరూ అతడికి తమ రొట్టెలోని ఒక్కొక్క ముక్క తీసి ఇచ్చారట.
రోకటిపాట[మార్చు]
పనిని బట్టి పాట. కోతలు కోసేకాలంలో ఆడ కూలీలు శ్రమని మరచి పోయేందుకు పాడినట్లు.అలాగే రోట్లోవేసి దంచేదప్పుడు పాడే పాట. సువ్వీ సువ్వీ సువ్వాలమ్మా,, సువ్వీ కావేటిరంగా, ఆటలలో, పాటలలో ఆయాసం మరచిపోయి ఆనందం పొందగలుగు ధన్యజీవులు.
రోటి దగ్గర కోడి[మార్చు]
ధాన్యం రోట్లో వేసి రోకళ్ళతో దంచుతూ ఉండే సమయంలో కొన్ని ధాన్యపు గింజలు ఎగిరి రోలున్న పరిసర ప్రాంతాల్లో పడుతూ ఉంటాయి. అక్కడికొచ్చిన కోళ్ళకు శ్రమ పడకుండానే ఆహారం లభిస్తుంది. శ్రమ లేకుండా సుఖభోగాలు, సంపదలు వూరకనే లభించటం. అలాంటి వారి గురించి ఈ మాట పుట్టింది.
రోట్లో తలదూర్చటం[మార్చు]
ప్రమాదంలో ఇరుక్కోవటం . రోట్లో తలదూర్చి రోకటి పోటుకు వెరవటమేమిటి? అనే సామెత ఉంది. రోట్లో తలదూరిస్తే వూపిరాడక పోవటం సహజం. ఆ తలను బయటకు తీయాలన్నా శ్రమతో కూడిన పనే. ఎటు చూసినా అలా కష్టాలే. అలాంటి కష్టాల్లో ఇరుక్కోవటం
jaateeyamulu - ra - vikipedia
ra - aksharamtho praarambhamayye jaatiiyaalu ikkada ivvabaddaayi. ee jaabitaanu akshara kramamlo amarchadaaniki sahakarinchandi. krotta jaateeyaalanu kuudaa akshara kramamlo cherchandi.
aangla bhashalo "jaateeyamu" anna padaaniki idiom ane padaanni vaadutaaru. jaateeyam anedi jaati vaadukalo roopu didaddukonna bhasha visesham. oka jaateeyamlo unna padaala ardhaanni unnadunnatlu pariseeliste vache ardham vaeru, aa padaala pondikathone vache jaatiiyaaniki unde ardham vaeru. udaaharanaku "chetiki emuka ledu" anna jaateeyamlo unna padaalaku vighantuparamgaa unde ardham "emuka laeni cheyi. anagaa kevalam kandaraalu matrame undaali" kaani ee jaatiiyaaniki ardham "dhaaraalamgaa daanamiche manishi" ani.
telugu bhashaku alankaaralanadagina padalanekam. avi lekunda telugu bhashalo pattu mani padi nimushaalu kuudaa matlada leru. mukhyamgaa palle prajalu... niraksha raasulu mareenu. ituvati vadaalu prastaavinchakundaa asalu matlada leru. itu vanti padaalanu panditulu "jaatiiyaalu" ani annaru. sriman budaraju radhakrishna gaaru ilanti anekamaina padaala puttu puurvoettaraalanu visadeekarinchaaru. avi ekkuvagaa panditulaku, parisodhakulaku vidyaarthulaku matrame upayoga karam. andu chetha atu vantivi kakunda saadhaaranamgaa saamaanya prajalu saitam alavokagaa upayoginche padaalanu matrrame kuurchadam jarigindi. jatiyalanabade ee padaalanu evaro panigattu koni kanipettaledu. saadaarana prajala nollalo tama vaadukalo asankalpitamgaa puttu kochinave. kaani bhashapaivati prabhaavam chaala ekkuva. atu vanti padaalunna vaakhyala artham marinta bhalangaa vuntundi. aa padaalakunna asalaina artham ikkada kanabadadu. vere artham lone vuntaayi. vaati arthaalu ivee ani kuudaa cheppalemu. ilanti padaalaku/vaakhyalaku artham vidamariche vivarana kuudaa chaala varaku avasaram ledu. kaana sandarbhaannibatti chinnavivarana ichukovachhu. jatiyalante??? oka padaaniki .... danikunna nighantuvu loni ardhamlo kakunda anagaa nijaartham kakunda....vibhinna ardhamtho adhe bhaavaanni mari kontha prasputamgaa artham ayi, vinadaaniki kuudaa marikonta sompugaa vundeve jaatiiyaalu. jaatiiyaalu laeni konni vaakhyalu paripurna artham kaligi vuntaayi. kaani jaateeyam kalisina vaakhyam artham marinta andamgaa, artham marinta prasputamgaa vuntundi. konni sandarbhaalalo jaateeyamanadagina padam vadakunte artham puurtigaa avagaahana kaadu. udaaharanaku:.... vaadu naachentana vunte kondanta anda. ee vaakhyamlo.... kondanta anedi jaateeya padam. puurti padam kondanta anda ... jaateeyam lekunda..... vaadu naa chenta vunte naaku pedda anda anochu. jaateeyamtho kaliste...... vaadu naa chentana vunte naaku kondanta anda deeni ardhamlo bhalamentho prasputamgaa kanabadutundi. anda ane daanni kondamtho..... goramtho.... padi kilolo,,, marentho.... alaa kolavaru. anduke adhi jaateeyam ayindi. ilaa cheppukuntu pothe bhashalo jaatiiyaalakunna bhalamentho chaala cheppavalasi vastundi. antaa pradhaname. marokka udaaharana maatram chudandi. vaadu naaku chukkalu chuupimchaadu ee vaakhyamlooni artham pandita, paamarulakandarikii sulaba grahyame. deeni artham vaadu nannu chaala kashta pettaadu ani cheppukovachhu. aa maatalo vunna balamenta?. ikkada vunna jaateeyam chukkalu chuupimchaadu ani. chukkalanu evaru chuupincharu.... avasaram ledu kuudaa...... aa jaateeya nijaartham ikkada asamanjasam,.... anavasaram kuudaa..... chukkalu choopinchadam ane artham sodi loki kuudaa raadu. kaani aa puurti vaakhyamlooni artham entha bhaleeyamgaa vunnadi grahincha vachhu. adhe jaatiiyaalakunna goppa tanamu. konni saametalanu kuudaa jaatiiyaalugaa unnadunnattu unnaayi. konni saametala loni saga bhaagaanni jaateeyamgaa chuupaaru. idhi kontha varaku samanjasame kaani anni sandarbhaalalo kaadu.. inkonni padaalunnaayi. avi kuudaa jatiyale. avi janta padaalu. janta padaalu chaala vuntaayi aa janta padaalalooka padaaniki asalu artham vundadu. kaani aa rendu kalistene saraina artham vastundi. udaaharanaku ---- vanta vaarpu/ cheeku chinta / chettu chema/ kompa godu / maata manti/goddu godam / pilla pisuru / ilanti vi chaala vuntaayi. ee janta padaalalo okka padaaniki adhi puurva padamainaa uttarapadamainaa oka daaniki artham vundaka povadaanni gamanincha vachhu. ivi jaateeyala kovaloki raavanipistundi. inko vishayam mante... jaatiiyaalu ani aa padaalalu chuupedutunnappudu vaatini yadaatadamgaa anagaa:..... puttedu buddhulu/ kaalu kaalina pilli / alaka paanpu/ sonta dabba kottuta / tegindaaka laguta/ kompa kolleru / ilaa udaharinchaaru. idhi kontha asamagram. alaa kakunda vaatiki thoka padaalu tagilinchi sampuurna artham vachela cheppithene daaniki paripuurnata vastundi . ela gante.............puttedu buddhulu galavaadu / kaalu kaalina pilli laaga / alaka paanpu ekkaadu/ sonta dabba kottu tunnadu/ tegindaaka lagaku/ kompakollerayindi.... aa vidhamgaa ......... vunte baguntundani pistundi. ee jaatiiyaalu chaala varaku swayambhodakaale aina konnintiki oka udaaharanagaa oka chinnavaakhyaanni cherchite adhi chaala samagramgaa vuntundi. ekkado arudugaa tappa jaateeyaalaku ekkuva vivarana avasaramu vundadu. ilanti vyaakhyaanaalu annintiki vraasukuntu pothe adhi oka pedda dontaragaa tayaaru kaagaladu. oka jaatiiyaanni enno vidhaalugaa vaadu taaru. kaani sthoolamgaa artham okkate. udaharinche tappudu oka chinna maatanu vaadite sari potundani. aa vidhamgaa jaatiiyaalu bhashaku bhalaanni, andaanni, aatisayokti kakapote praanaanni kuudaa postunnayi ani kuudaa cheppukovachhu.
1 rankaladi
2 ranku nerchinamma bonku nervada?
3 rankulaadiki nishtalu mendu
4 ranku saagithe pellenduku?
5 rangadikee lingadikee sneham - rottekada gijagijalu
6 rangu telipovadam
7 rangu pulamadamu
8 rangu bayata padindi
9 rampapu kotha
10 rambhagudu
11 randhraanveshanam
12 raktam taagadam
13 ragaraga
14 rachchakekkina tarvaata rayabaramenduku?
15 ratilo siggu - ranamulo bheeti koragavu
16 ravandaali
17 rasabhasam
18 reymani vellatam
19 raagaalu pettadam
20 raachamaryaadalu
21 rachi rampaana pedutunnaaru
22 rajunu randakodukannattu
23 raallu ruvvadam
24 raju kuntunnnadi
25 ramagosa
26 ramachakkani
27 ramadandu
28 raama rajyam
29 ramadandu ramabanam
30 ramalingadi pilli
31 ramaravana yuddham
32 ramaya swasti
33 rayipadatam
34 raavana santativaallu
35 raavana daadi
36 raavana kashtam laaga
37 raavaaku konakochinattu
38 raayi visaratam
39 ralipovatam
40 raallu veyadam
41 rasukoni poosukoni
42 rahusparsha
43 rakshasudu
44 rakshasanandam
45 rutta rutta
46 rudraakshapilli
47 rubbeyatam
48 rendavula dhooda
49 rekkalu virachatam
50 rettamatam
51 rentiki chedda revadu
52 rendu naalukalu
53 rechukka pagatichukka
54 revati varsham
55 reyimbavallu kashtapadi.....
56 rottelodi kante mukkalodi pani haayi annatlu
57 rokatipata
58 roti daggara kodi
59 rotlo taladuurchatam
rankaladi[maarchu]
kalahala maari streeki paryaya padame ranka laadi.
ranku nerchinamma bonku nervada?[maarchu]
rankulaadiki nishtalu mendu[maarchu]
ranku saagithe pellenduku?[maarchu]
rangadikee lingadikee sneham - rottekada gijagijalu[maarchu]
rangu telipovadam[maarchu]
pratishta kolpovadam. inta kaalam rahasyamgaa saagina vyavahaaram bayata padi asalu vishayam telisi povadam 5 randhraanveshanam lopalanu vetakatam/ itarulu chesina panilo tappulanu vetakadam
rangu pulamadamu[maarchu]
dengatamu ruddadam naakadam gudavatam epinchukotam
rangu bayata padindi[maarchu]
asalu vishayamu telisi poyindani ardhamu: kontha kaalamgaa daachipettina vishayamu bayata padithe ee maatanu vaadutaaru.
rampapu kotha[maarchu]
teevramaina baadha . rampamtho dungalanu kosetappudu okkasariga dunga tegi padaka chaalaasepu padunaina rampapu pallu kotaku guravutuntaayi. aa sthiti manava sariiraaniki manasukuu kaligithe aa baadha varnanaatiitam. saareerakamgaa cony, maanasikamgaa cony evaraina marokarini teevramgaa baadhinchatam. aa sandarbhamlo ee maatanu vaadutaaru.
rambhagudu[maarchu]
rambha goodu ante swargam.rambhanu koodadam ante rambhanu cheradam. rambha undedi swargalokamlo kanuka akkadiki vellaadu ante swargastudayyaadu, maraninchaadu ani.
randhraanveshanam[maarchu]
lopalanu vetakatam/ itarulu chesina panilo tappulanu vetakadam.
raktam taagadam[maarchu]
dochukutinadam . nijamgaa manishi sareeramlooni raktaanni bayataku teesi tagakapoyina alaa himsiste enthati baadha kalugutundo == udaa: vadotti raktam taage rakshasudu. evarinainaa ekkuvagaa badistunte ee jaatiiyaanni vaadutaaru.
ragaraga[maarchu]
rachchakekkina tarvaata rayabaramenduku?[maarchu]
ratilo siggu - ranamulo bheeti koragavu[maarchu]
meravatam talatala, milamila
ravandaali[maarchu]
raandaali .ramaravana yuddhamlo ramadandu, vaanarasena chesina daadi.tagaadaa, kotlaatalu .andaruu vachi okkasari meeda padi daadicheyatam.
rasabhasam[maarchu]
naatakam savyamgaa saagithe rasasiddhi kaligi prekshakulu aanandistaaru. pradarsanalo apashruthulu eduraithe prekshakulu navvutaaru. deenne rasabhasam antaaru. aatankam kaligi kaaryam chedipovatam annadaaniki ee jaatiiyaanni upayogistaaru.
reymani vellatam[maarchu]
amita vegamgaa vellatam, abhivruddhi baga jaragatam, doosukuvellatam
raagaalu pettadam[maarchu]
edavadam (raagaalu pettiedavadamu)
raachamaryaadalu[maarchu]
ekkuvagaa gaurava, aadaraalanu rajugariki jariginanta goppagaa chuupatam = udaa: vaaniki raachamaryaadalu baga jarigai.
rachi rampaana pedutunnaaru[maarchu]
chaala kashtapedutunnarani artham: udaa: aa attagaaru kodalini rachi rampaana pedutunnadi.
rajunu randakodukannattu[maarchu]
lokam teeru.pedda pedda vaallanu, neetheenijaayitheeparulanu vaastavaalu evee lekundane parokshamgaa nindinchatam.chakkaga paripaalinche rajunu kuudaa asuyaparulu parokshamgaa aayana vyaktigata vishayaalanuu, aayana talli, bharya lanti vaari pravartananuu vimarsistuntaaru.chaatuna ennainaa antuntaaru. vaatini pattinchukovaalsina pani ledu
raallu ruvvadam[maarchu]
nindaaropanalu cheyadam
raju kuntunnnadi[maarchu]
tirigi godava modalautunnadani hecharika
ramagosa[maarchu]
manchikipothe chedu eduraindanna bhavana . gosa ante kashtam . sriraamachandrudu chala manchiwade. aayana tana tandrimata vinaalanukuni manchikipoyi vanavasam, bharyaviraham lanti kashtaalanu pondaadu. idantaa manchikosam poyinanduvallane jarigindi.
ramachakkani[maarchu]
chakkani samsaaraaniki, chakkani jantaku, chakkani samsaaraaniki, andaaniki seetaa ramulatho polchadamu janavaaduka. alaage maredaina anni vidhaala chaala chakkaga amari vunte daanini ee jaateeyamtho polchi cheppadam aanavaayitii ayipoyindi. ee naatiki ee jaateeyamu chakkani vaadukalo undi.
ramadandu[maarchu]
ramudiki sahakarinchina vaanarasena leka kotimuka . ayithe idhi saamaanyamaina kothi mooka kaadu. aanjaneya, sugreeva, jaambavantaadi mahaa balavantulunna kothi mooka. evarikainaa andadandagaa adhikasankhyalo sahaayakulu cony, samarthinche vaaru cony unnappudu alanti vaarini ramadandu antaaru.
antaa subhikshamaina paalana ani artham.
ramadandu ramabanam[maarchu]
ramalingadi pilli[maarchu]
ramaravana yuddham[maarchu]
peddagodava, sudiirghakaalampaatu jarige potlata
ramaya swasti[maarchu]
rayipadatam[maarchu]
raavana santativaallu[maarchu]
ravanudi santati kuudaa durmargalake paalpadutundi ani.
raavana daadi[maarchu]
ravanudilaga adharmamgaa, adda dovallo anaitikamgaa pravartinchatam. vichchalavidigaa tiragatam.
raavana kashtam laaga[maarchu]
edaterapi lekunda sadaa ragulutune vundani artha; udaa: aa vyavahaaram raavana kaashtamlaaga entha kalamaina  ragulutune undi. telagaana samasya raavana kaashtamlaaga inka ragulutune undi."
raavaaku konakochinattu[maarchu]
ksheeninchina buddhiki, naitika viluvala patanaaniki polika.ravi aaku vedalpugaa unna kona chala sannagaa untundi. vimarsaku gurikavatam
raayi visaratam[maarchu]
prayatnam cheyatam == udaa: udvogaaniki anni pareekshalu raayi. edho okati tagalaka podu. oka raayi visiri nanduna nashtam ledu kada......
ralipovatam[maarchu]
maraninchatam
raallu veyadam[maarchu]
vimarsinchadam udaa: andaru vaani nettina raallu vestunnaru.
rasukoni poosukoni[maarchu]
mithi meerina anubandham kaligi undatam entho snehapuurvakamgaa aapyaayata anuraagaalu avadhulu lekunda undatam vanti sandarbhaalalo ee jaatiiyaanni upayogistaaru.
rahusparsha[maarchu]
avaantaraalu, addankulu kalagatam, abhivruddhiki aatankam erpadatam
rakshasudu[maarchu]
durmargudu. evaraina durmaargamgaa pravartistunte ee jaatiiyaanni vaadutaaru.
rakshasanandam[maarchu]
edutivaaru bhayamto badhapadutunte chusi aanandinche neecha swabhaavam
rutta rutta[maarchu]
denikee paniki rakunda povatam.
rudraakshapilli[maarchu]
rubbeyatam[maarchu]
puurtigaa avagaahana chesukovatam, daanimeeda saadhikaarata sampaadinchatam, eppudu adigithe appudu aa vishayaanni cheppagalagatam.
rendavula dhooda[maarchu]
rendu vidhaalugaa prayojanam pondatam. edaina oka aavu dhooda maraniste maroka doodanu aa aavu "chepu" koru viniyogistaaru. ante rendavula doodaku tana talli aavu paaluu, maroka aavu paaluu kuudaa labhistuntaayi.
rekkalu virachatam[maarchu]
anachiveyatam, abhivruddhi jaragakunda nirutsaaha parachatam, edugudalaku upakarinche vaatini, abhivruddhiki avasaramayye vaatini andubaatulo lekunda addukone sthiti
rettamatam[maarchu]
rentiki chedda revadu[maarchu]
rendu naalukalu[maarchu]
rechukka pagatichukka[maarchu]
revati varsham[maarchu]
reyimbavallu kashtapadi.....[maarchu]
chaala ekkuva kastapadi .... ani ee jaatiiyaaniki artham>
rottelodi kante mukkalodi pani haayi annatlu[maarchu]
peddapedda panulu chesi koddigaa sampadinche varikanna chinna chinna panulu chesi ekkuvagaa sampadinchevare nayam ani. oo chota rottela daanam jarugutondata. mundochina vaarandarikee puurti rotte okkokkati labhinchindi. chivarikochesariki okadiki okka rotte kuudaa migalakunda poyindata. daamto andaruu atadiki tama rotteloni okkokka mukka teesi icharata.
rokatipata[maarchu]
panini batti paata. kotalu kosekalamlo aada kooleelu shramani marachi poyenduku paadinatlu.alaage rotlovesi danchedappudu pade paata. suvvi suvvi suvvalamma,, suvvi kaavetiramgaa, aatalalo, paatalalo aayasam marachipoyi aanandam pondagalugu dhanyajeevulu.
roti daggara kodi[maarchu]
dhaanyam rotlo vesi rokallatho danchutuu unde samayamlo konni dhaanyapu ginjalu egiri rolunna parisara praantaallo paduthoo untaayi. akkadikochina kollaku shrama padakundaane aahaaram labhistundi. shrama lekunda sukhabhogaalu, sampadalu voorakane labhinchatam. alanti vaari gurinchi ee maata puttindi.
rotlo taladuurchatam[maarchu]
pramaadamlo irukkovatam . rotlo taladuurchi rokati potuku veravatamemiti? ane saameta undi. rotlo taladuriste voopiraadaka povatam sahajam. aa talanu bayataku teeyaalannaa shramatho kuudina pane. etu chusina alaa kashtale. alanti kashtaallo irukkovatam