వాన చినుకు అట్టా త‌డిపితే..! | Prajasakti::Telugu Daily
Home » స్నేహ » వాన చినుకు అట్టా త‌డిపితే..!
'వాన చినుకులు ఇట్టా తడిపితే ఎట్టాగ ఆగుతుంది వయసే.. నీటి చురకలు అట్టా తగిలితే ఎట్టాగ లొంగుతుంది సొగసే..'.. ఇలాంటి వానపాటలెన్నో మనకు. గాలి వానలో, వాన నీటిలో పడవ ప్రయాణాలు, వచ్చే వచ్చే నీలి మబ్బుల్తో తుళ్లింతలు, ఈ వర్షం సాక్షిగా ఆకాశ గంగ దూకుళ్లకి కారణం రుతుపవనాలే. అందుకే, మనకు రుతురాగాలూ ఉన్నాయి. మాన్‌సూన్‌ వెడ్డింగ్‌లున్నాయి. భారతీయ జీవనంలో నైరుతి వైపుగా వీచే గాలుల తాకిడి ఎక్కువ. పశ్చిమ, తూర్పు కనుమలు తెచ్చే జల్లుల అలికిడి ఎక్కువ. అందుకే ఈ దేశం సుభిక్షంగా, సొగసుగా ఇంకా యుక్త వయస్సులోనే ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. అందుకే, అది వాన చినుకు తడిపితే ఆగలేదు. నీటి చురకలు తగిలితే లొంగలేకపోయేది. ఇదంతా, వర్షపు సిరులు కురిశాక కదా..! మరి, ఆ వాన చినుకు ఎట్టా తడుపుతోందో..! రుతుపవనాలు ఎట్టా కదులుతాయో..! తెలుసుకుందాం. వాన తడిలోని అసలు సడి విందాం.
ఒక్క మబ్బు లేదు, సన్నీగా ఉంది డూడ్స్‌... అని రోడ్డెక్కినోడి నడినెత్తిన కుండపోత కురిపించి పిడుగులతో జడిపించేస్తాయి రుతుపవనాలు. ఓV్‌ా... అతడికి మాన్‌సూన్‌ బర్స్టింగ్‌ గురించి తెలియదనుకుంటానేమో..! సానుభూతొద్దు బ్రో..! అదిగో, రోడ్డు పక్కన మామిడి కాయలమ్మే ఆ పెద్దాయన్ని చూడండి. పాలిథీన్‌ కవర్‌నెలా రెడీగా పెట్టుకున్నాడో. మరి మన మాన్‌సూన్‌ది ఎంతటి చరిత్రనుకున్నారు. ఆ పెద్దాయన తాత, ఆయన తాత, ముత్తాత ఇంకా ఇంకా..! అలా చెప్పలేం కానీ, అతి పురాతన, అత్యంత ఎదురుచూసే రుతుపవనాలుగా వీటికో రికార్డు ఉంది. ఏంటీ... ఈ వ్యాసం చదువుతుండగానే, రేడియోలోనే మరేదో మెసేజ్‌లోనో.. 'రానున్న 24 గంటల్లో...' అనే సందేశం చల్లగాలిలా తగిలిందా..! ఇదే మాట, అదిగదిగో అక్కడ డాబా ఇంటి మీద పిండి ఆరబోస్తున్నావిడకు చెప్పి చూడండి. 'ఆ.. వానా గీనా... అదొచ్చినప్పుడు చూసుకుందాం లే' అనేసి పాత చీర మీద పిండిని సన్నగా చెరుపుతుంది చూడండి. అవును... 'వర్షం' సినిమాలో చూల్లేదూ.. ఓ పాత్ర అదేపనిగా వాతావరణ వివరాలు చెప్పడం.. అది తప్పవడం...! సరదాగా సరదాగా సీన్‌లు నవ్వులు కురిపించేస్తుంటాయి. చిత్రం వరకూ నవ్వుల్లో తడవడం సరే మిత్రమా..! మరి, ఎవరో ఫొటో తీసినట్టు.. గట్టు మీద నిల్చొని పదే పదే ఆకాశంకేసి, వానొస్తుందనే ఆశకేసి చూసే రైతన్న సంగతేంటి..! వాన రాకడేమో గానీ, ప్రాణం పోకడ అర్థమైపోతుంది. అందుకే, 2017లో ఓ కొత్త విధానాన్ని రుతుపవనాల కోసం రూపొందించింది వాతావరణ శాఖ. దాని పేరు 'మాన్‌సూన్‌ మిషన్‌'. అంతకుముందున్న మోడళ్లను దాటి భూమంతా మారుతున్న పరిణామాల్ని లెక్కల్లోకి తీసుకుని రుతుపవనాల తీరు మీద అధ్యయనం చేస్తుందీ ప్రాజెక్ట్‌. విదేశాల సహకారమూ ఉంది ఇందులో. దాదాపు 400 కోట్ల భారీ వ్యయముందిందులో. వందల శాస్త్రవేత్తల సమన్వయముందిందులో..! ఎక్కడో ఉత్తర అట్లాంటిక్‌, పసిఫిక్‌ మహా సముద్రాల ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు, భూమధ్య రేఖ దగ్గరున్న హిందూ మహా సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, ఉత్తరాసియా సముద్ర మట్ట పీడనం వాయువ్య యూరప్‌ భూభాగ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు, అరేబియా సముద్ర ఉపరితల పీడనం, పసిఫిక్‌ వేడినీటి పరిమాణం... ఇలా మొత్తం రౌండేసి నివేదికలు తయారుచేసుకుంటారీ మిషన్లో. అంటే.. మన నుదిటి చెమటను తుడిచే రుతుపవనాల చల్లదనానికి ఇంత విషయం, ఇన్ని ప్రభావాలున్నాయన్న మాట..! ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, భౌగోళికంగా జరిగే ప్రతి పర్యావరణ పరిణామానికి రుతుపవనాలు ప్రభావితమవుతాయి. ఇన్ని లెక్కలేసుకునే ఈసారి వర్షాలు 'నియర్‌ నార్మల్‌' అని చెప్పిందిలానే..!
ఆర్థిక గాలులు, అన్న వర్షాలు
అయినా, వర్షాల మీద కుండెడు ఆశ పెట్టుకునే పరిస్థితి నుంచి మనం బయటపడలేదు. దేశ ఆర్థిక రంగాన్ని పరుగులు పెట్టిస్తారనే ఫైనాన్స్‌ మినిస్టర్లూ ఒప్పుకుందిదే..! మన దేశానికి, చుట్టూ కలుపుకుని చెప్పాలంటే, దక్షిణాసియా ఆర్థిక రంగాన్ని నడిపిస్తోంది.. మన కనుమలపై, కొండలపై నుంచి వడివడిగా కదిలే నైరుతి రుతుపవనాలు. అందుకే, దేశానికి నిజమైన ఆర్థిక మంత్రి రుతుపవనాలని ఓ ఆర్థిక మంత్రి బడ్జెట్‌ సమావేశాల సందర్భంలో ఒప్పేసుకున్నారు. దాదాపు 70 శాతం నీటి అవసరాలన్నీ రుతుపవనాల కాలంలో కురిసే వర్షాలతోనే తీరుతున్నాయి. దాదాపు దక్షిణాది నదులన్నింటినీ కన్నదీ, వాటి కడుపు నింపుతోందీ ఈ రుతుపవనాలే. దాదాపు 65 శాతం మంది వ్యవసాయ సంబంధిత ఆదాయంతోనే నెట్టుకొస్తున్నారు. వీరందరికీ అన్నం ముద్ద, గ్లాసు నీళ్లు దక్కించేవీ రుతుపవనాలే. ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో రైతు నవ్వాడంటే... రుతుపవనాలు అనుకూలించాయని చెప్పాలి. ఉరుకుల పరుగుల నగరం స్తంభించిందంటే రుతుపవనాలు ప్రతాపం చూపించాయని తెలుసుకోవాలి. కేరళ వరదలు, చెన్నై చిందరవందర, ముంబై ముంపు, కర్నూలు కకావికలం... వార్తా పత్రికల్లో తాటికాయంత అక్షరాల్లో శీర్షికలు వెలిశాయంటే... దానికి తగ్గ సైజులో వర్షపు చినుకు దాడిచేసినట్టే. గోదావరి జిల్లాల్లోని అవ్వల్ని, తాతల్ని అడిగితే... భారీవర్షాలు చేసే విలయాల కథలు కడవడు పోగేసుకు చెబుతారు. తాతలు చెప్పిన వానాకాలపు కబుర్లని, ఈదుళ్లని కావిడేసుకుని తిరిగే వారసత్వాలూ కనిపిస్తాయి. ఆర్థర్‌ కాటన్‌ విగ్రహాలు గ్రామగ్రామాన అక్కడ వెలిశాయంటే.. జల ప్రాజెక్టుల చలువేంటో గుండెల్లోకి ఇంకుతుంది. ఇరిగేషన్‌ ప్రాజెక్టుల విలువ బుర్రల్లోకి దిగుతుంది. టౌన్‌ ప్లానింగ్‌ దగ్గర నుంచి రీ-ఫారెస్టేషన్‌ వరకు ప్రతి లింకూ సాలీడు గూటి మీది నీటి బిందువుల్లా ఒకదానికొకటి అల్లుకుని కనిపిస్తుంది. ఈ దేశంలో ఏం చేయాలన్నా రుతుపవనాల్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని చేయాలనే.. ఎరుక మెరుపులా సర్రున పాకుతుంది. పల్లె నుంచి పట్టణం వరకూ వాటి బతుకు దాహమంతా రుతుపవనాలే తీర్చాలి.
ఢిల్లీ ఇలాక్కూడా దేశకేంద్రమే..!
రుతుపవనాలంటే.. భయమక్కర్లేదు కానీ, సరిగ్గా సమాయత్తమై ప్రభుత్వం గౌరవిస్తే కరువులు, వరదల నుంచి కొంచెం కోలుకోవచ్చు. మన రాయలసీమ ప్రాంతంలో నీటి చుక్క నేల రాలదేమని ఆవేదనకు ఆన్సర్‌ రాజస్థాన్‌లో దొరుకుతుంది. రుతుపవనాల వచ్చెళ్లే దారిలోనే ఈ రెండూ ఉన్నా వర్షపాతలేమి సామాన్యుల్ని ఆశ్చర్యంలో పడేస్తుంది. థార్‌ ఎడారి పుట్టుక, విస్తరణకు కారణం రుతుపవనాలకు అడ్డంపడే ఎత్తైన కొండలు, పర్వతాలు లేకపోవడమే..! అవి నిన్నందుకోనూ అంటూ ఆ ప్రాంతానికి ఎత్తున కదిలిపోతూ వెళ్లి ఉత్తరభారతాన్ని అడ్డంగా తడిపేస్తాయి. తిరుమల గిరుల్లో, మౌంట్‌ అబూ ప్రాంతంలో వాన వెల్లివిరిసి మిగతా ప్రాంతాన్ని అస్సలు పట్టించుకోకపోవడానికి అడ్డుపడేదేది లేదు. రుతుపవనాలు అరేబియా సముద్రం మీదుగా కదిలేవి ముంబైను ముద్దముద్ద చేస్తే.. హిందూ మహా సముద్రం నుంచి దేశాన్ని అందుకునేవి కేరళ తీరాన్ని తాకి దక్షిణాదిని ముద్దుచేస్తాయి. ఈ రెండు భాగాలు వేటికవే కదిలి, హిమాలయాల అడ్డుని, గడ్డకట్టే చల్లదనాన్ని చూసి వెనక్కు మరలి ఢిల్లీ ప్రాంతంలో ఒక్కటై కదిలిపోతాయి. అస్సలు కోట్ల ఏళ్ల క్రితం హిమాలయాలు గానీ, టిబెట్‌ పీఠభూమి కానీ ఏర్పడకపోయి ఉంటే, ఇవన్నీ అలా అలా పైపైకి పోయి తిరిగివచ్చేవి కావు. కానీ, ఈశాన్య రుతుపవనాల్లా తిరిగి మనల్ని జనవరిలో పలకరిస్తున్నాయి. వీటి ప్రభావం తక్కువే కానీ, ఈ చక్కర్లు కొట్టడం వల్లే దేశం పచ్చగా ఉంటోంది. మన పశ్చిమ కనుమలు, మేఘాలయ ఇంకా ఇతర ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో అత్యధిక వర్షపాతం నమోదవడానికి కారణాలవే. చిరపుంజి, మాసిన్‌రామ్‌ అట్టే పది కిలోమీటర్ల దూరంలోని ప్రాంతాలు వర్షపాత రికార్డుల్లో కుస్తీలు పడేది అందుకే..!
మెకునా అటులాగితే.. వాయు ఇటు తిప్పాడు..!
అరేబియా, బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాల వల్ల రుతుపవనాలు వర్షం కురిపించేదీ లేనిది తెలుస్తుంది. గతేడాది, మెకునా అనే వాయుగుండం న్యాయంగా కురవాల్సిన పశ్చిమ భారత్‌ వర్షాన్ని ఎత్తుకుపోయి సోమాలి, ఒమన్‌ హద్దుల్లో పడేసింది. అందుకే, ముంబైని తాకాల్సిన రుతుపవనాలు నిరుడు ఆలస్యమయ్యాయి. ఈ ఏడాది 'వాయు' భారీ వర్షాలని భారీగానే భయపెట్టి గుజరాత్‌ని వణికించింది. కానీ, చివరకు సద్దుమణగి మంచి వర్షాల సూచనలిచ్చింది. ఉపద్రవం నుంచి బయటపడ్డామనే ఆనందమెక్కువైందేమో ఆ పరిణామానికి 'కంపాషనేట్‌ మాన్‌సూన్‌' అని రుతుపవనాల్ని హత్తుకున్నాం. మనదేశంలోకి రుతుపవనాలనగానే కేరళ తీరం వైపు చూస్తాం. ఈ వ్యాసానికి అనుబంధంగా పెట్టిన కొన్ని చిత్రాలు కూడా దానివే. కానీ, న్యాయంగా మాట్లాడుకోవాలంటే, అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులతో మన రుతురాగాల్ని ఆలపించాలి. అవెప్పుడో మేలోనే దేశానికి అక్కడే హారు చెప్పేస్తాయి.
ఆ గాలి చెల్లాచెదురైతే..!
ధృవాల దగ్గర నుంచి భూమధ్య రేఖ వరకు చాలా అంశాలు రుతుపవనాల్ని శాసిస్తున్నాయి. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి భూభాగ ఉపరితలమూ ఎక్కువ వేడిమి ఉంటే వర్షాలు కురవడం కష్టం. గాలి మోసుకొచ్చే నీటి ఆవిరి చల్లబడి ఇక్కడ నేల దిగాలి. కానీ, గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ మన రుతుపవనాల్ని చెల్లాచెదురుచేస్తోంది. ధృవాల నుంచి చల్లటి నీటి ప్రవాహం, భూమధ్య నుంచి వేడి నీటి ప్రవాహం మహాసముద్రాల్లో తిరుగుతుంటాయి. వీటిలో కొంచెం తేడా వచ్చినా సమస్యే. ఎక్కడో ఆస్ట్రేలియాలోని డార్విన్‌, ఫ్రెంచి పాలినేషియాలోని తహితీ వాతావరణ పీడనాలు భారత్‌ ప్రెసిపిటేషన్‌ను నిర్ణయిస్తాయి. మడగాస్కర్‌ తూర్పు భాగంలోని గాలి ఒత్తిడి, వెస్టర్లీ, ఈస్టర్లీ జెట్‌స్ట్రీముల సముద్ర సంగమస్థలి, సౌతీస్ట్‌ ట్రేడ్‌ విండ్స్‌.. ఇలా చాలా పారామీటర్లని తీసుకుని వర్షపాతాన్ని అంచనా వేస్తారు. కానీ, మనిషి వైపరీత్యాల వల్ల ఈ వ్యవస్థంతా అస్తవ్యస్తంగా మారిపోయింది. ఎన్ని పర్యావరణ అవగాహన తరగతుల్లో తడిపినా మారకపోతే.. వాన రాక మీద ఆశలు ఆవిరైపోతాయి. హిమాలయన్‌ గ్రేట్‌ బ్యారియర్‌ రుతుపవనాల్ని శాంతింపజేయలేదు. ఇప్పటికే, అటుగా చైనా వైపుగా హిమానీ నదాలు కరిగిపోటెత్తుతున్నాయి. ఉత్తరాఖండ్‌ జలవిలయాలూ ఇటూ చూస్తున్నాం. హిమాలయాల చల్లదనం అందకపోతే, రుతుపవనం రగిలి బొట్టు కూడా విదల్చకుండా తప్పుకుపోతుంది. సముద్రంలో అలజడి తగ్గకపోతే.. అల్పపీడనాలు నీటిచుక్కను పక్కకుమళ్లిస్తాయి. 1950ల నుంచి మనదేశంలో వర్షపాతంలో భారీ మార్పులు వచ్చాయి. వరదలు, కరువులు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు పెద్ద ఎత్తున నష్టం కలిగించడం పెరిగింది. దాదాపు 10 శాతం వర్షపాతం మధ్య భారతంలో తగ్గిపోయింది. 2002-2014 మధ్య కొంత కోలుకున్నట్టు కనిపించినా వరస వైపరీత్యాలు మనల్ని ముంచెత్తుతున్నాయి.
భూమ్మీదే అత్యంత ఉత్పాదకత కలిగించేవాటిగా ఈ రుతుపవనాలకు పేరు. ఎక్కడెక్కడి నుంచో వేల ఏళ్ల నుంచి మానవ వలసలు వెతుక్కుంటూ వచ్చిందిందుకే..! ఎక్కడలేని వృక్ష వైవిధ్యం, జంతు సిరి.. జీవ గోళం ఇక్కడ మనగలుగుతోందంటే ఈ రుతుపవనాల ప్రభావమే. విశేషమైన వర్షారణ్య ప్రాంతాల్ని, నివ్వెరపరిచే ఎడారిసీమనూ అందించిందీ వాటి గమనమూ, గమ్యమే..! 'మాన్‌సూన్‌ మిషన్ల'కు ఎంత ఖర్చుచేసినా తప్పులేదు. కానీ, ఇదంతా వర్షం పడుతుందా, లేదా, ఎంత పడొచ్చనే లెక్కలకే కానీ, రుతుపవనాల ఆరోగ్యం విషయమేం ఏంచేద్దాం..? భూమ్మీద ఎక్కడెక్కడో, ఎన్నెన్నో అంశాలున్నాయిగా..! ఇక్కడ మనం పర్యావరణాన్ని జాగ్రత్తగా చూసుకుంటే.. రుతుపవనాల చెమ్మని జాగ్రత్త చేసుకుంటే సరిపోతుందా..! అంటే, సమాధానం ఒక్కటే.., మనింటి సమస్యకు ముందుగా మనం కదలకపోతే ఇంకెవ్వరు పట్టించుకుంటారు. మన దేశానికి ప్రాణజలాన్నందించే రుతుపవనాల విషయంలో మనం ముందడుగేయకపోతే ఎలా..? అదిగదిగో చూడండి... ఆ నాలుగేళ్ల చిన్నారిని వాన చినుకు ఎట్టా తడుపుతుందో..! ఎట్టా కేరింతలు కొట్టిస్తుందో..! నీటి ధారను ఒడిసిపట్టాలని ఆడుతోన్న ఆ చిట్టిచేతులకు భవిత తడిని, చినుకు పూలు ముద్దాడుతోన్న ఆ నీరారు బుగ్గలపై నవ్వుని చెదరనీయొద్దు కదా..!
'నైరుతి' కాలం
జూన్‌-సెప్టెంబర్‌ మధ్య నాలుగు నెలలపాటు దేశంలో వర్షాకాలం ఉంటుంది. దాదాపు 87 శాతం వర్షపాతం ఈ కాలంలోనే చూస్తాం. దీనికి కారణం నైరుతి రుతుపవనాలే. దక్షిణాది నుంచి ఉత్తరాది, ఈశాన్య ప్రాంతాలకు దీని దిశ సాగుతుంది. రుతుపవనాలు వడివడిగా సాగుతూ పోగేసుకొచ్చిన సముద్రపు నీటిని (ఆవిరిని) అక్కడక్కడా కురిపిస్తుంటుంది. ఓ వైపు ఎండ తాకిడి, మరో వైపు చిరుగాలులు, చిరుజల్లుల ఉపశమనం.. ఈ కాలం తీరంతా విచిత్రం..! అకస్మాతుగా వర్షం కురవడం దీని మరో విచిత్రం. ఒక్కసారిగా 3-6 డిగ్రీ సెంటిగ్రేడ్‌ ఉష్ణోగ్రతని తగ్గించేస్తాయి నైరుతి రుతుపవనాలు. అందుకే, అలా వర్షం విడిచి గంట కాకుండానే మబ్బులు కరిగి ఎండ పెరిగి వేడిమి ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తుంది. కానీ, రుతుపవనాలకు స్వాగతం పలికే పశ్చిమ కనుమలు చల్లగా ఈ కాలమంతా స్థిరపడతాయి.
రుతురాగాల సవ్వడులు...
- అరేబియా సముద్రం నుంచి వచ్చే రుతుపవనాల కంటే బంగాళాఖాతం నుంచి వీచేవి త్వరగా దేశాన్ని చేరతాయి.
- సాధారణంగా బంగాళాఖాతం శాఖ కోల్‌కతాను జూన్‌ 7న తాకి అస్సాం వైపు విస్తరిస్తుంది. అరేబియా సముద్రం శాఖ ముంబైని జూన్‌ 10న తాకి ఉత్తరాదికి కదిలెళుతుంది. జూన్‌ మొదటి వారంలో కేరళను తాకిన గాలులు తెలుగు రాష్ట్రాల మీదుగా మధ్య భారత్‌కు విస్తరించి మరలుతాయి. జులైకి కాశ్మీర్‌ని తడిపి దేశమంతా పరచుకుంటాయి.
- అరేబియా సముద్రం నుంచి వచ్చే మొత్తం రుతుపవనాలు దేశంలోకి చేరితే, బంగాళాఖాతానివి మాత్రం ఎక్కువ భాగం మయన్మార్‌, థారుల్యాండ్‌, బంగ్లాదేశ్‌, మలేసియాకు పోతాయి.
- తొలి రుతుపవన ప్రవాహం తాకీతాకగానే 250 సెం.మీ.ల వర్షపాతాన్ని కలుగజేస్తుంది. పశ్చిమ కనుమల్ని లంబకోణంలో తాకడమే దీనికి కారణం.
- రెండో ప్రవాహం నర్మదా-తాపీ లోయల గుండా వీచి మధ్య భారతానికి విస్తరిస్తుంది. ఇక్కడ తీరంలో వర్షపాతం తక్కువ. రుతుపవనాల్ని అడ్డుకునేవేవీ లేకపోవడమే కారణం.
- మరో ప్రవాహం ఆరావళి పర్వత శ్రేణికి సమాంతరంగా సాగుతుంది. అంతెత్తు పర్వతాల పక్కనే ఉన్నా వాటికి తగలకుండా రుతుపవనాల దిశ ఉండటం వల్ల థార్‌ ఎడారి తయారైంది.
- మొదటి ప్రవాహం గంగా-బ్రహ్మపుత్ర డెల్టా మీదుగా మేఘాలయ చేరి ఖాసీ కొండల్ని ముంచెత్తుతుంది. ఇక్కడే మాసిన్‌రామ్‌, చిర్రపుంజి ఉన్నాయి.
- బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చే ప్రవాహం హిమాలయ వరకు వెళ్లి పశ్చిమ దిశగా మరలుతుంది.
- మే 29- జూన్‌ 7 మధ్య సాధారణంగా రుతుపవనాలు కేరళ తీరాన్ని తాకుతాయి.
- 1918, 1955లో మే 11న (చాలా ముందుగా), 1972 జూన్‌ 18న (చాలా ఆలస్యంగా) రుతుపవనాల రాకడ నమోదైంది.
- రుతుపవనాల వర్షపాతానికి పశ్చిమ, తూర్పు కనుమలు, హిమాలయాలు, పీఠభూమి ప్రాంతాలు వంటి ప్రత్యేక దేశ నైసర్గికతే కారణం. రుతుపవనాల కారణంగా అటు ఎడారి, ఇటు విశేషమైన వర్షారణ్యాలూ ఉపఖండంలో భాగమయ్యాయి.
vaana chinuku atta tanipithe..! | Prajasakti::Telugu Daily
Home u sneha u vaana chinuku atta tanipithe..!
'vaana chinukulu itta tadipite ettaaga aagutundi vayase.. neeti churakalu atta tagilite ettaaga longutundi sogase..'.. ilanti vaanapaatalenno manaku. gaali vaanalo, vaana neetilo padava prayaanaalu, vache vache neeli mabbultho tullintalu, ee varsham saakshigaa aakaasa ganga dookullaki kaaranam ruthupavanaale. anduke, manaku ruturaagaaluu unnaayi. manisoon veddinglunnayi. bhaarateeya jeevanamlo nairuti vaipugaa veeche gaalula taakidi ekkuva. paschima, thoorpu kanumalu techhe jallula alikidi ekkuva. anduke ee desham subhikshamgaa, sogasugaa inka yukta vayassulone unnattu kanipistundi. anduke, adhi vaana chinuku tadipite aagaledu. neeti churakalu tagilite longalekapoyedi. idantaa, varshapu sirulu kurisaka kada..! mari, aa vaana chinuku etta taduputondo..! ruthupavanaalu etta kadulutayo..! telusukundam. vaana tadilooni asalu sadi vindaam.
okka mabbu ledu, sanneegaa undi doodkey... ani roddekkinodi nadinettina kundapota kuripinchi pidugulatho jadipinchestaayi ruthupavanaalu. ooVay... atadiki manisoon burstinge gurinchi teliyadanukuntanemo..! saanubhoothoddu bro..! adigo, roddu pakkana mamidi kayalamme aa peddaayanni chudandi. palitheen kavarnela redeegaa pettukunnado. mari mana maanisuunni enthati charitranukunnaru. aa peddaayana taata, aayana taata, muttaata inka inka..! alaa cheppalem cony, athi puraatana, atyanta eduruchuse rutupavanaalugaa veetiko rikaardu undi. anty... ee vyaasam chaduvutundagaane, radiolone maredo messeglono.. 'raanunna 24 gantallo...' ane sandesam challagalila tagilinda..! ide maata, adigadigo akkada daba inti meeda pindi aarabostunnavidaku cheppi chudandi. 'aa.. vana geena... adochinappudu chusukundam lee' anesi paata cheera meeda pindini sannagaa cheruputundi chudandi. avunu... 'varsham' cinemalo chuulleduu.. oo paatra adepanigaa vaataavarana vivaraalu cheppadam.. adhi tappavadam...! saradaagaa saradaagaa seenlu navvulu kuripinchestuntaayi. chitram varakuu navvullo tadavadam sare mitrama..! mari, evaro foto teesinattu.. gattu meeda nilchoni pade pade aakaasankesi, vaanostundane aasakesi chuse raitanna sangatenti..! vaana rakademo gaanee, praanam pokada ardhamaipotundi. anduke, 2017loo oo kotta vidhaanaanni ruthupavanaala kosam roopondinchindi vaataavarana saakha. daani paeru 'manisoon mishan'. antakumundunna modallanu daati bhoomanta maarutunna parinaamaalni lekkalloki teesukuni ruthupavanaala teeru meeda adhyayanam chestundi prajecte. videsala sahakaaramuu undi indulo. daadaapu 400 kotla bhari vyayamundindulo. vandala saastravettala samanvayamundindulo..! ekkado uttara atlanticke, pasificke mahaa samudraala uparitala ushnogratalu, bhoomadhya rekha daggarunna hindu mahaa samudra ushnogratalu, uttarasia samudra matta peedanam vaayuvya eurapm bhuubhaaga uparitala ushnogratalu, arabia samudra uparitala peedanam, pasificke vaedineeti parimaanam... ilaa mottam roundesi nivedikalu tayaaruchesukuntaarii mishanlo. ante.. mana nuditi chematanu tudiche ruthupavanaala challadanaaniki inta vishayam, inni prabhaavaalunnaayanna maata..! okkamaatalo cheppalante, bhougolikamgaa jarige prati paryaavarana parinaamaaniki ruthupavanaalu prabhaavitamavutaayi. inni lekkalesukune eesaari varshaalu 'niery narmalle' ani cheppindilaane..!
aardhika gaalulu, anna varshaalu
aina, varshaala meeda kundedu aasha pettukune paristhiti nunchi manam bayatapadaledu. desha aardhika rangaanni parugulu pettistaarane finanse ministerloo oppukundide..! mana deshaniki, chuttu kalupukuni cheppalante, dakshinasia aardhika rangaanni nadipistondi.. mana kanumalapai, kondalapai nunchi vadivadigaa kadile nairuti ruthupavanaalu. anduke, deshaniki nijamaina aardhika mantri ruthupavanaalani oo aardhika mantri budgetse samavesala sandarbhamlo oppesukunnaru. daadaapu 70 saatam neeti avasaraalannii ruthupavanaala kaalamlo kurise varshaalatoonae teerutunnaayi. daadaapu dakshinaadi nadulannintinii kannadee, vaati kadupu nimputondii ee ruthupavanaale. daadaapu 65 saatam mandi vyavasaaya sambandhita aadaayamtoonae nettukostunnaaru. veerandarikee annam mudda, glasu neellu dakkinchevi ruthupavanaale. kharif seejanlo raitu navvadante... ruthupavanaalu anukuulinchaayani cheppali. urukula parugula nagaram stambhinchindante ruthupavanaalu prataapam chuupimchaayani telusukovali. kerala varadalu, chennai chindaravandara, mumbai mumpu, karnoolu kakavikalam... varta patrikallo taatikaayanta aksharaallo sheershikalu velisayante... daaniki tagga saijulo varshapu chinuku dadichesinatte. godavari jillaalloni avvalni, taatalni adigithe... bhaariivarshaalu chese vilayaala kathalu kadavadu pogesuku chebutaaru. taatalu cheppina vaanaakaalapu kaburlani, eedullani kaavidesukuni tirige vaarasatvaaluu kanipistaayi. artherm katanni vigrahaalu gramagramana akkada velisayante.. jala praajektula chaluvento gundelloki inkutundi. irigation praajektula viluva burralloki digutundi. toun planingle daggara nunchi ree-forrestation varaku prati linku saaleedu gooti meedi neeti binduvulla okadaanikokati allukuni kanipistundi. ee desamlo yem cheyalanna ruthupavanaalni drushtilo pettukuni cheyalane.. eruka merupula sarruna paakutundi. palle nunchi pattanam varakuu vaati batuku daahamantaa ruthupavanaale teerchaali.
dhilli ilakkuda desakendrame..!
ruthupavanaalante.. bhayamakkarledu cony, sarigga samaayattamai prabhutvam gowraviste karuvulu, varadala nunchi konchem kolukovachhu. mana rayalaseema praantamlo neeti chukka neela ralademani aavedanaku ansary rajasthaannelo dorukutundi. ruthupavanaala vachelle daarilone ee rendoo unna varshapaatalemi saamaanyulni aascharyamlo padestundi. thare edaari puttuka, vistaranaku kaaranam ruthupavanaalaku addampade ettaina kondalu, parvataalu lekapovadame..! avi ninnandukoonuu antuu aa praantaaniki ettuna kadilipotu velli uttarabhaarataanni addamgaa tadipestaayi. tirumala girullo, mounte aboo praantamlo vaana vellivirisi migata praantaanni assalu pattinchukokapovadaanika addupadededi ledu. ruthupavanaalu arabia samudram meedugaa kadilevi mumbainu muddamudda cheste.. hindu mahaa samudram nunchi deshaanni andukunevi kerala teeraanni taaki dakshinaadini mudduchestaayi. ee rendu bhaagaalu vetikave kadili, himalayala adduni, gaddakatte challadanaanni chusi venakku marali dhilli praantamlo okkatai kadilipotayi. assalu kotla ella kritam himalayalu gaanee, tibete peethabhoomi cony erpadakapoyi unte, ivannee alaa alaa paipaiki poyi tirigivachevi kaavu. cony, eesaanya rutupavanalla tirigi manalni janavarilo palakaristunnaayi. veeti prabhaavam takkuve cony, ee chakkarlu kottadam valle desham pacchagaa untondi. mana paschima kanumalu, meghalaya inka itara eesaanya rashtrallo atyadhika varshapaatam namodavadaaniki karanalave. chirapunji, masinriam atte padi kilometerla dooramlooni praantaalu varshapaata recordullo kusteelu padedi anduke..!
mekuna atulagithe.. vaayu itu tippadu..!
arabia, bangaalaakhaatamlo erpade alpapeedanaala valla ruthupavanaalu varsham kuripincheedii lenidi telustundi. gatedadi, mekuna ane vaayugundam nyaayamgaa kuravalsina paschima bharathm varshaanni ettukupoyi somali, omanni haddullo padesindi. anduke, mumbaini taakaalsina ruthupavanaalu nirudu aalasyamayyaayi. ee edaadi 'vaayu' bhari varshaalani bhaareegaane bhayapetti gujaraathni vanikinchindi. cony, chivaraku saddumanagi manchi varshaala suuchanalichindi. upadravam nunchi bayatapaddamane aanandamekkuvaindemo aa parinaamaaniki 'compashanate manisoon' ani ruthupavanaalni hattukunnam. manadesamloki ruthupavanaalanagaane kerala teeram vaipu chustam. ee vyaasaaniki anubandhamgaa pettina konni chitraalu kuudaa daanive. cony, nyaayamgaa matladukovalante, andamane nikobare deevulatho mana ruturaagaalni aalapinchaali. aveppudo melone deshaniki akkade haaru cheppestaayi.
aa gaali chellacheduraite..!
dhruwala daggara nunchi bhoomadhya rekha varaku chala amsaalu ruthupavanaalni saasistunnaayi. samudra ushnogratalu perigi bhuubhaaga uparitalamuu ekkuva vedimi unte varshaalu kuravadam kashtam. gaali mosukoche neeti aaviri challabadi ikkada neela digaali. cony, globalle vaarmingli mana ruthupavanaalni chellacheduruchestom. dhruwala nunchi challati neeti pravaham, bhoomadhya nunchi vedi neeti pravaham mahasamudrallo tirugutuntaayi. veetilo konchem teda vachina samasye. ekkado austrelialoni darvine, frenchi palineshialoni tahitii vaataavarana peedanaalu bharathm presipiteshannae nirnayistaayi. madagaskare thoorpu bhaagamlooni gaali ottidi, vesterley, eestarley jetestreemula samudra sangamasthali, soutisse trade vindse.. ilaa chala paaraameetarlani teesukuni varshapaataanni anchana vestaaru. cony, manishi vaipareetyaala valla ee vyavasthamtaa astavyastamgaa maaripoyindi. enni paryaavarana avagaahana taragatullo tadipina marakapothe.. vaana raaka meeda aasalu aaviraipotaayi. himalayan grate byarieryar ruthupavanaalni saantimpajeyaledu. ippatike, atuga chaina vaipugaa himani nadaalu karigipotettutunna. uttarakhandam jalavilayaaluu itoo chustunnam. himalayala challadanam andakapothe, ruthupavanam ragili bottu kuudaa vidalchakunda tappukupotundi. samudramlo alajadi taggakapothe.. alpapeedanaalu neetichukkanu pakkakumallistaayi. 1950la nunchi manadesamlo varshapaatamlo bhari maarpulu vachayi. varadalu, karuvulu vanti prakruti vaipareetyaalu pedda ettuna nashtam kaliginchadam perigindi. daadaapu 10 saatam varshapaatam madhya bhaaratamlo taggipoyindi. 2002-2014 madhya kontha kolukunnattu kanipinchinaa varasa vaipareetyaalu manalni munchettutunnaayi.
bhoommeede atyanta utpaadakata kaliginchevaatigaa ee ruthupavanaalaku paeru. ekkadekkadi nuncho vela ella nunchi manava valasalu vetukkuntu vachindinduke..! ekkadaleni vruksha vaividhyam, jantu siri.. jeeva golam ikkada managalugutondante ee ruthupavanaala prabhavame. visaeshamaina varshaaranya praantaalni, nivverapariche edaariseemanuu andinchindii vaati gamanamuu, gamyame..! 'manisoon mishanla'ku entha kharchuchesina tappuledu. cony, idantaa varsham padutunda, leda, entha padochane lekkalake cony, ruthupavanaala aarogyam vishayamem encheddam..? bhoommeeda ekkadekkado, ennenno amsaalunnaayigaa..! ikkada manam paryaavaranaanni jaagrattagaa chusukunte.. ruthupavanaala chemmani jaagratta chesukunte saripotunda..! ante, samadhanam okkate.., maninti samasyaku mundugaa manam kadalakapothe inkevvaru pattinchukuntaaru. mana deshaniki praanajalaannandinche ruthupavanaala vishayamlo manam mundadugeyakapothe ela..? adigadigo chudandi... aa nalugella chinnarini vaana chinuku etta taduputundo..! etta kerintalu kottistundo..! neeti dhaaranu odisipattaalani aadutonna aa chittichetulaku bhavita tadini, chinuku poolu muddadutonna aa neeraaru buggalapai navvuni chedaraneeyoddu kada..!
'nairuti' kaalam
joony-septembersi madhya naalugu nelalapatu desamlo varshaakaalam untundi. daadaapu 87 saatam varshapaatam ee kaalamlone chustam. deeniki kaaranam nairuti ruthupavanaale. dakshinaadi nunchi uttaraadi, eesaanya praantaalaku deeni disha saagutundi. ruthupavanaalu vadivadigaa saagutuu pogesukochina samudrapu neetini (aavirini) akkadakkada kuripistuntundi. oo vaipu enda taakidi, maro vaipu chirugaalulu, chirujallula upasamanam.. ee kaalam tiirantaa vichitram..! akasmaatugaa varsham kuravadam deeni maro vichitram. okkasariga 3-6 digri centigrade ushnogratani tagginchestaayi nairuti ruthupavanaalu. anduke, alaa varsham vidichi ganta kakundane mabbulu karigi enda perigi vedimi ukkiribikkiri chestundi. cony, ruthupavanaalaku swaagatam palike paschima kanumalu challaga ee kalamanta sthirapadataayi.
ruturaagaala savvadulu...
- arabia samudram nunchi vache ruthupavanaala kante bangaalaakhaatam nunchi veechevi twaragaa deshaanni cheratayi.
- saadhaaranamgaa bangaalaakhaatam saakha kolnataanu joony 7na taaki assam vaipu vistaristundi. arabia samudram saakha mumbaini joony 10na taaki uttaraadiki kadilelutundi. joony modati vaaramlo keralanu taakina gaalulu telugu rashtrala meedugaa madhya bhaarathnaku vistarinchi maralutaayi. julaiki kaashmeerni tadipi deshamanta parachukuntaayi.
- arabia samudram nunchi vache mottam ruthupavanaalu desamloki cherithe, bangalakhatanivi maatram ekkuva bhagam mayanmare, tharulyandi, bangladeshma, malesiaku potayi.
- toli ruthupavana pravaham taakiitaakagaane 250 sem.mee.la varshapaataanni kalugajestundi. paschima kanumalni lambakonamlo takadame deeniki kaaranam.
- rendo pravaham narmada-taapii loyala gunda veechi madhya bhaarataaniki vistaristundi. ikkada teeramlo varshapaatam takkuva. ruthupavanaalni addukuneveevi lekapovadame kaaranam.
- maro pravaham aaraavali parvata shreniki samaantaramgaa saagutundi. antettu parvataala pakkane unna vaatiki tagalakunda ruthupavanaala disha undatam valla thare edaari tayaaraindi.
- modati pravaham gangaa-brahmaputra delta meedugaa meghalaya cheri khasi kondalni munchettutundi. ikkade masinriam, chirrapunji unnaayi.
- bangaalaakhaatam nunchi vache pravaham himalaya varaku velli paschima disagaa maralutundi.
- mee 29- joony 7 madhya saadhaaranamgaa ruthupavanaalu kerala teeraanni taakutaayi.
- 1918, 1955loo mee 11na (chala mundugaa), 1972 joony 18na (chala aalasyamgaa) ruthupavanaala rakada namodaindi.
- ruthupavanaala varshapaataaniki paschima, thoorpu kanumalu, himalayalu, peethabhoomi praantaalu vanti pratyeka desha naisargikate kaaranam. ruthupavanaala kaaranamgaa atu edaari, itu visaeshamaina varshaaranyaaluu upakhandamlo bhagamayyayi.