నెమలికన్ను: నేను తిరిగిన దారులు
కొన్ని వాక్యాలు చదువుతున్నప్పుడు నేను రాసిందే మళ్ళీ చదువుతున్నానేమో అనిపించింది. కొన్ని అనుభవాలని చదువుతున్నప్పుడు అవన్నీ నాక్కలిగినవే అని పదే పదే గుర్తొచ్చింది. 'ఇంకా ఏమేం రాసి ఉండొచ్చు?' అన్న ఆసక్తి, ఆసాంతమూ పుస్తకాన్ని వదలకుండా చదివేలా చేసింది. పుస్తకం పేరు 'నేను తిరిగిన దారులు.' నదీనదాలూ, అడవులు, కొండలు అనేది ఉప శీర్షిక. రచయిత వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడు. ఇది ఒక యాత్రా చరిత్ర.
కవి, రచయిత, సాహితీ విమర్శకుడిగా పేరున్న చినవీరభద్రుడు ఓ నిరంతర ప్రయాణికుడు కూడా. ప్రదేశాలని చూడడం కన్నా, ప్రపంచాన్ని చూడడానికి ఇష్టపడే ప్రయాణికుడు. ("కారు అద్దం నుంచి ప్రదేశాలని మాత్రమే చూడగలం, ప్రపంచాన్ని కాదు" అంటుంది జానకి..) ఈ కారణం వల్లనే కావొచ్చు, బాగా తెలిసిన ప్రదేశాలని సైతం అతని కళ్ళతో చూసినప్పుడు ఓ కొత్త ప్రపంచం కనిపించింది.. వెంటాడింది... వెంటాడుతూనే ఉంది...
మొత్తం పుస్తకాన్ని యాత్రా కథనాలు, యాత్రానుభవాలు, యాత్రాలేఖలు అన్న మూడు విభాగాలుగా విభజించారు వీరభద్రుడు. వీటిలో యాత్రా కథనాల్లో కొంత కల్పననీ, నాటకీయతనీ జోడించగా, యాత్రానుభవాలని ఉన్నవి ఉన్నట్టుగా పంచుకున్నారు. యాత్రా లేఖలు విభాగంలో ఢిల్లీ పర్యటనలో ఉండగా ఇంటికి రాసిన ఉత్తరాలలో కొన్ని భాగాలని ప్రచురించారు. ఓ స్థలాన్నో, సంఘటననో చూసినప్పుడు ఆ క్షణంలో తనకి కలిగిన స్పందనని లేఖలుగా అక్షరబద్ధం చేశారు.
'అరకులోయ దారుల్లో..' 'శివ సాన్నిధ్య సుఖం' 'పాపికొండల నడుమ..' ఈ మూడూ యాత్రా కథనాలు. మూడూ కూడా ఇండియా టుడే పత్రికలో అచ్చయినవే. అరకులోయ చూడడానికి వెళ్ళిన మిత్ర బృందం, కేవలం ప్రకృతిని చూసి, ప్రేమలోపడి తిరిగి వచ్చేయకుండా, అక్కడి గిరిజనుల జీవితాలని గురించి తెలుసుకున్నారు. వాళ్ళ ఇళ్ళకి వెళ్ళారు. కలిసి భోజనం చేశారు. కష్టసుఖాలు మాట్లాడారు. అడవికి వెళ్ళడం "నా ఇంటికి నేనే అతిధిగా పోవడం లాంటిది" అంటారు రచయిత.
కేవలం శ్రీశైల శిఖరాన్ని దర్శించినంత మాత్రానే పునర్జన్మ ఉండదని ఓ నమ్మిక. మరి అంత గొప్ప శ్రీశైలంలో చూసి తీరవలసింది మల్లికార్జునుడి ఆలయం ఒక్కటేనా? దీనికి జవాబు 'కాదు' అని చెబుతుంది 'శివ సాన్నిధ్య సుఖం.' ఇక మూడో కథనం 'పాపికొండల నడుమ' గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే. "పాపి కొండల్ని చూడడం ఒక అనుభవం. అవి వాల్మీకి వర్ణించినట్టుగా ఏనుగుల్లా ఉన్నాయనో, భూమిని చీల్చుకు వచ్చిన పర్వతాల్లా ఉన్నాయనో అనుకోవడంలో తృప్తి లేదు. వాటి ఉనికిలో భూమి ఆవిర్భావంలోని ఉద్వేగభరిత క్షణమేదో ఉంది. వాటి ఆకృతుల్లో అదృశ్య దైవ హృదయంలోని కాల్పనిక కౌశలమేదో ఉంది," లాంటి ఏ కొన్ని వాక్యాలనో మాత్రమే ప్రస్తావించి ఊరుకోవడం ఎంత కష్టం!!
యాత్రానుభవాల్లో ఇంగ్లండ్ యాత్రని గురించి సవివరంగా రాశారు వీరభద్రుడు. ఇది ముందుగా ప్లాన్ చేసుకుని రాసింది కావడం వల్ల ఓ పూర్తి స్థాయి ట్రావెలోగ్ అయ్యింది. గత వైభవాన్ని క్రమక్రమంగా కోల్పోతున్నా, ఆ గాంభీర్యాన్ని నిలుపుకోవడం కోసం బ్రిటన్ చేస్తున్న ప్రయత్నాలనీ, ఆ క్రమంలో ఎదురవుతున్న ఒడిదుడుకులనీ తనదైన దృష్టికోణంలో ఆవిష్కరించారు రచయిత. "నిస్సందేహంగా ఇది నా జీవితంలో గొప్ప యాత్ర. నా జీవితమంతా ప్రయాణాల్లో గడిచిపోయిన మాట నిజమే. కానీ ఈ యాత్రతో నేను ప్రపంచ పధికుణ్ణయ్యాను," అని ప్రకటించారు.
బృందావనంలో ఆరగించిన నవనీత ప్రసాదం రుచిని 'హే గోవింద హే గోపాల' వ్యాసంతో పంచి, గోదావరి జన్మస్థలాన్ని చూడబోతున్న సమయంలో తనకు కలిగిన వివశత్వాన్ని 'త్రయంబకం యజామహే' కథనంలో ఆవిష్కరించారు వీరభద్రుడు. చలం రచనలగురించీ, వాటితో తనకున్న అనుబంధాన్ని గురించి మాత్రమే కాక, రమణ మహర్షిని గురించి భారతీయ తాత్వికతని గురించీ వివరంగా రాశారు 'అరుణగిరి దర్శనం' వ్యాసంలో. శ్రావణ బెళగొళ, హళెబీడు, బేలూరుల్లో 'రాళ్ళలో చెక్కిన కావ్యాల'ని పరిచయం చేస్తూ "హళెబీడు మను చరిత్ర లాంటి కావ్యమైతే, బేలూరు వసుచరిత్ర లాంటిదంటాను," అన్నారు. యాత్రానుభావాల్లో చివరిదైన 'ఆదిమానవుడూ, పూర్ణమానవుడూ' ఒక లోతైన వ్యాసం.
ప్రయాణాలని ఇష్టపడే వారు తప్పక చదవాల్సిన ఈ పుస్తకం ఆద్యంతమూ ఆసక్తికరంగా చదివిస్తుంది. అనేక విషయాలని గురించి మన దృష్టి కోణాన్ని విశాలం చేసుకోడానికి పనికొచ్చే విశ్లేషణలు కథనాల్లో అంతర్భాగమయ్యాయి. "తమ చుట్టూ ఉండే మనుషుల గురించి ఆలోచించే మనుషులు భారత దేశానికి ఎక్కువ అవసరం" అంటారు రచయిత 'ఢిల్లీ నుంచి ఉత్తరాలు' లో. ఈ పుస్తకం చదివాక ప్రదేశాల గురించి మాత్రమే కాక, ప్రపంచాన్ని గురించి చిన్నగా అయినా ఓ ఆలోచన మొదలవుతుంది. దీనిని రచయిత విజయంగానే భావించాలి. ('శ్రీ' ప్రచురణలు, పేజీలు 208, వెల రూ. 100, అన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల షాపులూ. ...కవర్ డిజైన్ తో పాటు లోపలి స్కెచ్ లూ రచయిత వేసినవే కావడం విశేషం!)
కొత్తావకాయ 9 డిసెంబర్, 2011 5:57 AMకి
గీతిక బి 9 డిసెంబర్, 2011 6:51 AMకి
చాలా మంచి పుస్తకం పరిచయం చేశారండీ.
ఆ.సౌమ్య 9 డిసెంబర్, 2011 10:23 AMకి
భలే...బావుంది! మంచి పుస్తకాన్ని పరిచయం చేసినందుకు ధన్యవాదములు. ఇది ఎక్కడ దొరుకుతున్నాది? పుస్తకాల షాపుల్లో లభ్యమవుతున్నాదా?
Sujata M 9 డిసెంబర్, 2011 10:53 AMకి
Thanks. China Veerabhadrudu is a blessed writer.
మాలా కుమార్ 9 డిసెంబర్, 2011 12:59 PMకి
నేను తిరిగిన దారులు అంటే మీమీరు చిన్నప్పుడు ఆడుకున్న ప్రదేశాలేమో అనుకున్నాను :)
శ్రీధర్. దు 9 డిసెంబర్, 2011 11:45 PMకి
Baavundandi mee pustaka sameeksha...
అజ్ఞాత 23 డిసెంబర్, 2011 3:37 PMకి
పుస్తకం గురించి కాస్త చదవగానే నాకు చచ్చేట్టు నచ్చే పుస్తకమని అర్ధమైపోయింది. ఎంతైనా నెమలికన్ను మురళీగారిదీ నా టేస్టే అని గర్వంగా చెప్పుకుంటూ సెలవు తీసుకుంటున్నాను. మరదేవిధంగా ముగించే ముందు మరో విన్నపం దయచేసి వ్రాయడం తగ్గించకండి.
ప్రణీత స్వాతి 31 డిసెంబర్, 2011 4:47 PMకి
నాదీ పక్కింటబ్బాయి మాటే.మా అభ్యర్ధన అంగీకరించమని ప్రార్ధన.
జయ 1 జనవరి, 2012 12:14 AMకి
మురళి 8 జనవరి, 2012 1:11 PMకి
@గీతిక: ధన్యవాదాలండీ..
@ఆ.సౌమ్య: విశాలాంధ్ర లో దొరుకుతోందండీ.. ధన్యవాదాలు.
మురళి 8 జనవరి, 2012 1:12 PMకి
@సుజాత: నిజమండీ.. ధన్యవాదాలు.
@మాలాకుమార్: కాదండీ, నేను ఈమధ్యనే తిరిగిన వాటి గురించి ఇప్పుడు రాస్తున్నా :-) ధన్యవాదాలు.
మురళి 8 జనవరి, 2012 1:13 PMకి
@పక్కింటబ్బాయి: ఏమాత్రం వీలు చిక్కినా నేను రాయకుండా ఉండనండీ.. ఈమధ్య కూసింత బిజీ.. మళ్ళీ మొదలుపెట్టేశాను కదా :-) ధన్యవాదాలు.
nemalikannu: nenu tirigina daarulu
konni vaakyaalu chaduvutunnappudu nenu rasinde mallee chaduvutunnanemo anipinchindi. konni anubhavaalani chaduvutunnappudu avannee naakkaliginave ani pade pade gurtochindi. 'inka emem rasi undochu?' anna aasakti, aasaantamuu pustakaanni vadalakunda chadivela chesindi. pustakam paeru 'nenu tirigina daarulu.' nadeenadaaluu, adavulu, kondalu anedi upa sheershika. rachayita vaadrevu chinaveerabhadrudu. idhi oka yatra charitra.
kavi, rachayita, saahitii vimarsakudigaa paerunna chinaveerabhadrudu oo nirantara prayaanikudu kuudaa. pradesaalani chudadam kanna, prapanchaanni chudadaniki ishtapade prayaanikudu. ("kaaru addam nunchi pradesaalani matrame chudagalam, prapanchaanni kaadu" antundi jaanaki..) ee kaaranam vallane kaavochu, baga telisina pradesaalani saitam athani kallatho chusinappudu oo kotta prapancham kanipinchindi.. ventaadindi... ventaadutuunee undi...
mottam pustakaanni yatra kathanaalu, yaatraanubhavaalu, yaatraalekhalu anna moodu vibhagaluga vibhajinchaaru veerabhadrudu. veetilo yatra kathanaallo kontha kalpananee, naatakeeyatanee jodinchagaa, yaatraanubhavaalani unnavi unnattugaa panchukunnaaru. yatra lekhalu vibhaagamlo dhilli paryatanalo undagaa intiki raasina uttaraalalo konni bhaagaalani prachurinchaaru. oo sthalaanno, sanghatanano chusinappudu aa kshanamlo tanaki kaligina spandanani lekhalugaa aksharabaddham chesaru.
'arakuloya daarullo..' 'shiva saannidhya sukham' 'papikondala naduma..' ee muuduu yatra kathanaalu. muuduu kuudaa india tudey patrikalo achayinave. arakuloya chudadaniki vellina mitra brundam, kevalam prakrutini chusi, premalopadi tirigi vacheyakunda, akkadi girijanula jeevitaalani gurinchi telusukunnaru. vaalla illaki vellaaru. kalisi bhojanam chesaru. kashtasukhaalu matladaru. adaviki velladam "naa intiki nene atidhigaa povadam lantidi" antaaru rachayita.
kevalam srisaila sikharaanni darsinchinanta matrane punarjanma undadani oo nammika. mari anta goppa srisailamlo chusi teeravalasindi mallikarjunudi aalayam okkatena? deeniki jawabu 'kaadu' ani chebutundi 'shiva saannidhya sukham.' ika moodo kathanam 'papikondala naduma' gurinchi entha cheppina takkuve. "paapi kondalni chudadam oka anubhavam. avi valmiki varninchinattugaa enugullah unnayano, bhoomini cheelchuku vachina parvatalla unnayano anukovadamlo trupti ledu. vaati unikilo bhoomi aavirbhaavamlooni udvegabharita kshanamedo undi. vaati aakrutullo adrushya daiva hrudayamlooni kaalpanika kausalamedo undi," lanti e konni vaakyaalano matrame prastaavinchi oorukovadam entha kashtam!!
yaatraanubhavaallo ingland yaatrani gurinchi savivaramgaa raasaaru veerabhadrudu. idhi mundugaa plan chesukuni rasindi kaavadam valla oo puurti sthaayi travelog ayyindi. gatha vaibhavaanni kramakramangaa kolpotunna, aa gaambheeryaanni nilupukovadam kosam briton chestunna prayatnaalanii, aa kramamlo eduravutunna odidudukulanee tanadaina drushtikonamlo aavishkarinchaaru rachayita. "nissandehamgaa idhi naa jeevitamlo goppa yaatra. naa jeevitamantaa prayaanaallo gadichipoyina maata nijame. cony ee yaatratho nenu prapancha padhikunnayyaanu," ani prakatinchaaru.
brundaavanamlo aaraginchina navaneeta prasaadam ruchini 'hee govinda hee gopala' vyaasamtho panchi, godavari janmasthalaanni chudabotunna samayamlo tanaku kaligina vivasatvaanni 'trayambakam yajamahe' kathanamlo aavishkarinchaaru veerabhadrudu. chalam rachanalagurinchi, vaatitho tanakunna anubandhaanni gurinchi matrame kaaka, ramana maharshini gurinchi bhaarateeya taatvikatani gurinchi vivaramgaa raasaaru 'arunagiri darsanam' vyaasamlo. shraavana belagola, halebeedu, belurullo 'raallalo chekkina kaavyaala'ni parichayam chestu "halebeedu manu charitra lanti kaavyamaithe, beluru vasucharitra lantidantanu," annaru. yaatraanubhaavaallo chivaridaina 'aadimaanavuduu, puurnamaanavuduu' oka lotaina vyaasam.
prayaanaalani ishtapade vaaru tappaka chadavalsina ee pustakam aadyantamuu aasaktikaramgaa chadivistundi. aneka vishayaalani gurinchi mana drushti konanni visaalam chesukodaniki panikoche vislaeshanhalu kathanaallo antarbhaagamayyaayi. "tama chuttu unde manushula gurinchi aalochinche manushulu bhaarata deshaniki ekkuva avasaram" antaaru rachayita 'dhilli nunchi uttaraalu' loo. ee pustakam chadivaka pradesaala gurinchi matrame kaaka, prapanchaanni gurinchi chinnagaa aina oo aalochana modalavutundi. deenini rachayita vijayamgaane bhaavinchaali. ('shree' prachuranalu, paejeelu 208, vela roo. 100, anni pramukha pustakaala shaapuluu. ...kavar dizine thoo paatu lopali sketch luu rachayita vesinave kaavadam visesham!)
kottavakaya 9 dissember, 2011 5:57 AMki
geetika bi 9 dissember, 2011 6:51 AMki
chala manchi pustakam parichayam chesarandi.
aa.soumya 9 dissember, 2011 10:23 AMki
bhale...bavundi! manchi pustakaanni parichayam chesinanduku dhanyavaadamulu. idhi ekkada dorukutunnadi? pustakaala shaapullo labhyamavutunnada?
Sujata M 9 dissember, 2011 10:53 AMki
Thanks. China Veerabhadrudu is a blessed writer.
mala kumar 9 dissember, 2011 12:59 PMki
nenu tirigina daarulu ante meemeeru chinnappudu aadukunna pradesalemo anukunnaanu :)
shreedhar. du 9 dissember, 2011 11:45 PMki
Baavundandi mee pustaka sameeksha...
agnaata 23 dissember, 2011 3:37 PMki
pustakam gurinchi kaasta chadavagaane naaku chachettu nache pustakamani ardhamaipoyindi. entainaa nemalikannu muraleegaaridii naa taste ani garvamgaa cheppukuntu selavu teesukuntunnaanu. maradevidhamgaa muginche mundu maro vinnapam dayachesi vraayadam tagginchakandi.
praneeta swaati 31 dissember, 2011 4:47 PMki
naadii pakkintabbai mate.maa abhyardhana angeekarinchamani praardhana.
jaya 1 janavari, 2012 12:14 AMki
murali 8 janavari, 2012 1:11 PMki
@geetika: dhanyavadalandi..
@aa.soumya: visalandhra loo dorukutondandii.. dhanyavaadaalu.
murali 8 janavari, 2012 1:12 PMki
@sujaata: nijamandi.. dhanyavaadaalu.
@malakumar: kaadandii, nenu eemadhyane tirigina vaati gurinchi ippudu rastunna :-) dhanyavaadaalu.
murali 8 janavari, 2012 1:13 PMki
@pakkintabbai: ematram veelu chikkina nenu rayakunda undanandii.. eemadhya kuusinta biji.. mallee modalupettesaanu kada :-) dhanyavaadaalu.