పెన్నా తీరం పిలుస్తోంది
గుండెలో ఒత్తిడి కొండలా పేరుకుపోయినప్పుడు.. ఆహ్లాదాన్ని దాని గుండా పారిస్తే...! మనసు కుదుట పడుతుంది. గండ శిలల గుండెలను చీల్చుకుంటూ ప్రవహిస్తున్న నది వయ్యారాన్ని చూస్తే..! అంతకు మించి ఆనందంతో హృదయం ఉప్పొంగుతుంది. మరి ఇలాంటి దృశ్యం చూడాలంటే అమెరికాలోని గ్రాండ్‌కెన్యాన్‌ దాకా వెళ్లాలి కదా!
అవసరం లేదు కడప జిల్లా జమ్మలమడుగు సమీపంలోని గండికోట వెళితే చాలు. ఈ నెల 11, 12 తేదీల్లో ఇక్కడ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తున్నారు. మరి సంక్రాంతి సెలవుల్లో ఓ రెండు రోజులు అలా వెళ్లొద్దామా..! గండికోట శిల్పాల్లో సంస్కృతిని వెదుక్కుంటూ, పెన్నానదిలో ఆనంద అలలై ప్రవహిద్దామా!
వేల సంవత్సరాల నుంచి పారుతున్న పెన్నానది ఆవిష్కరించిన దృశ్యకావ్యం గండికోట. పెద్ద పర్వతాన్ని రెండుగా చీల్ఛి. మధ్య వంపులు తిరిగి ప్రవహించే ఆ నది తీరు అపురూపం. గండికోటను భారత గ్రాండ్‌ కెన్యాన్‌.. ఆరిజోనా ఆఫ్‌ ఇండియాగా పిలుచుకుంటారు. రాయలసీమ పౌరుషానికి మీసకట్టులా ఎత్తయిన కోట మనల్ని తలెత్తుకునేలా చేస్తుంది. కడప జిల్లా జమ్మలమడుగుకు 17 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గండికోట.. ఇటు ప్రకృతి చిత్రాలను పరిచయం చేయడంతో పాటు.. చారిత్రక, సాంస్కృతిక సంపదను కళ్లకు కడుతుంది. కోట సిగలో అలంకరించుకున్న సూర్యోదయం, కొండల వెనుక దాక్కుంటున్న సూర్యాస్తమయం మనల్ని ఉత్తేజితుల్ని చేస్తాయి.
సైరా.. సైనికా!
1123లో కళ్యాణి చాళుక్యుల 9వ రాజు త్రైలోక్య మల్లు సామంతరాజైన కాకరాజు ఇక్కడ కోటను నిర్మించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి. కాకతీయ, విజయనగర, కుతుబ్‌షాహీల పాలనలో ఈ కోట అభివృద్ధిని సాధించింది. పెమ్మసాని నాయక్‌లు గండికోటను రాజధానిగా చేసుకుని దాదాపు 300 ఏళ్లు పాలించారని చరిత్ర. విజయనగర సైన్యంలో పనిచేసే సుశిక్షిత వీర సైనికులకు గండికోట తయారీ కేంద్రం. సీమ పౌరుషాగ్నికి చిహ్నంగా అప్పట్లోనే కమాండో ఆపరేషన్లలో ఈ సైనికులు ఆరితేరారని చెబుతారు. గండికోట ప్రస్తావన బ్రహ్మంగారి కాలజ్ఞానం, వేమన శతకం, అన్నమయ్య కీర్తనల్లోనూ ఉందని దుర్గం కైఫియత్తులో పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ యాత్రికుడు, ఫ్రెంచి దేశానికి చెందిన వజ్రాల వ్యాపారి టావెర్నియర్‌ గండికోటను సందర్శించి దీనిని రెండో హంపిగా అభివర్ణించారంటే... ఇక్కడ శిల్ప సౌందర్యం ఎంతగొప్పదో ఊహించుకోవచ్ఛు
కోటలో ఆటలు
గండికోట ఉత్సవం పర్యాటకులకు కొత్త ఉత్సాహాన్ని పంచనుంది. మోటార్‌ పారా గ్లైడింగ్‌ విన్యాసాలు సాహసవంతులను అలరిస్తాయి. సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు కళాప్రియులను రంజింపజేస్తాయి. గండికోట ప్రాశస్త్యాన్ని తెలిపే కళారూపాలను ప్రదర్శించనున్నారు. తెలుగు భాష వైభవాన్ని చాటేలా భువన విజయం, కవి సమ్మేళం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించనున్నారు. పెన్నా నది తీరంలో టెంట్‌ క్యాంప్‌లు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. గండికోటను వీక్షించి పర్యాటకానుభూతిని పొందాలనుకునే వారు ఒక రోజు ఇక్కడ గడపాల్సిందే. పర్యాటకుల విడిది కోసం ఏపీ టూరిజం కార్పొరేషన్‌ వారి శీతల విడిది గృహాలు ఉన్నాయి. tourism.ap.gov.in వెబ్‌సైట్‌లో గదులను బుక్‌ చేసుకోవచ్ఛు
చూడాల్సినవి చాలా..
గండికోట దగ్గర 1200 మీటర్ల పొడవు, 800 మీటర్ల వెడల్పుతో పెన్నానది గలగలలు మన మనసుకు గిలిగింతలు పెడతాయి. ఎర్రటి ఇసుక రాయితో అయిదు కిలోమీటర్లు నిర్మించిన కోట గోడ.. యుద్ధాల్లా ఎన్ని కష్టాలొచ్చినా తట్టుకొని నిలబడాలనే స్ఫూర్తిని కళ్లలో రగిలిస్తుంది. 60 అడుగుల ఎత్తున్న దర్వాజాలు ఎన్ని బాధలకైనా చెక్కు చెదరవద్దని గుండెకు చెబుతాయి. పెద్ద పెద్ద బండరాళ్లతో నిర్మించిన కోట గోడ శత్రు దుర్భేద్యం. 101 బురుజులు, 21 దేవాలయాలు, 56 స్తంభాలు, జుమ్మా మసీదు, జైలు వంటి నిర్మాణాలు అలనాటి వైభవాన్ని మనోఫలకంపై ముద్రిస్తాయి. ఎర్రకోనేరు, రామబాణపు బురుజు, ఆయుధ కర్మాగారం, రాయల చెరువు, ఫరాబాగ్‌ జలపాతం, కందకాలు, అగడ్తలు, రహస్య మార్గాలు చరిత్ర అన్వేషకులకు సరికొత్త ఉత్సాహాన్ని, ఉత్సుకతను కలిగిస్తాయి.
చేరుకునేదిలా: గండికోటకు వెళ్లడానికి విమాన, రైలు, రోడ్డు ప్రయాణ వసతులున్నాయి. విమాన యానం ద్వారా వచ్చే వారు మొదట గండికోటకు 77 కిలోమీటర్ల దూరంలోని కడపకు చేరుకోవచ్ఛు అక్కడి నుంచి రోడ్డు మార్గంలో గండికోటకు వెళ్లాలి. చెన్నై-ముంబయి ప్రధాన రైలు మార్గంలోనే గండికోట ఉంది. గుత్తి, గుంతకల్లు జంక్షన్ల నుంచి వెళ్లే రైళ్లలో ముద్దనూరు దగ్గర దిగాలి. అక్కడి నుంచి రోడ్డు మార్గంలో గండికోటకు (26 కి.మీ.) చేరుకోవచ్ఛు
penna teeram pilustondi
gundelo ottidi kondala perukupoyinappudu.. aahlaadaanni daani gunda paariste...! manasu kuduta padutundi. ganda silala gundelanu cheelchukuntu pravahistunna nadi vayyaaraanni chuste..! antaku minchi aanandamtho hrudayam uppongutundi. mari ilanti drushyam chudalante americaloni grandeakenyaanni daka vellaali kada!
avasaram ledu kadapa jilla jammalamadugu sameepamloni gandikota velithe chaalu. ee nela 11, 12 tedeello ikkada utsavaalu nirvahistunnaaru. mari sankraanti selavullo oo rendu rojulu alaa velloddama..! gandikota shilpaallo samskrutini vedukkuntu, pennaanadilo aananda alalai pravahiddaamaa!
vela samvatsaraala nunchi paarutunna pennaanadi aavishkarinchina drushyakaavyam gandikota. pedda parvataanni rendugaa cheelchi. madhya vampulu tirigi pravahinche aa nadi teeru apuroopam. gandikotanu bhaarata grande kenyanni.. aarijona aff indiaga piluchukuntaaru. rayalaseema pourushaaniki meesakattula ettayina kota manalni talettukunela chestundi. kadapa jilla jammalamaduguku 17 ki.mee. dooramlo unna gandikota.. itu prakruti chitraalanu parichayam cheyadamtho paatu.. chaaritraka, saamskrutika sampadanu kallaku kadutundi. kota sigalo alankarinchukunna suuryoodayam, kondala venuka daakkuntunna suuryaastamayam manalni uttejitulni chestayi.
saira.. sainika!
1123loo kalyani chaalukyula 9va raju trailokya mallu saamantaraajaina kakaraju ikkada kotanu nirminchinatlu chaaritraka aadhaaraalunnaayi. kaakateeya, vijayanagara, kutubyshahila paalanalo ee kota abhivruddhini saadhinchindi. pemmasani naayaklu gandikotanu rajadhaniga chesukuni daadaapu 300 ellu paalinchaarani charitra. vijayanagara sainyamlo panichese susikshita veera sainikulaku gandikota tayaarii kendram. seema pourushaagniki chihnamgaa appatlone kamando aapareshanlalo ee sainikulu aaritheraarani chebutaaru. gandikota prastaavana brahmangaari kaalagnaanam, vemana satakam, annamayya keertanalloonuu undani durgam kaifiyattulo perkonnaru. prapancha yaatrikudu, frenchi deshaniki chendina vajraala vyaapaari tavernierie gandikotanu sandarsinchi deenini rendo hampigaa abhivarninchaarante... ikkada shilpa soundaryam entagoppado oohinchukoovachchu
kotalo aatalu
gandikota utsavam paryaatakulaku kotta utsaahaanni panchanundi. motare para glidinge vinyaasaalu saahasavantulanu alaristaayi. saamskrutika pradarsanalu kalaapriyulanu ranjimpajestaayi. gandikota praasastyaanni telipe kalaaruupaalanu pradarsinchanunnaaru. telugu bhasha vaibhavaanni chatela bhuvana vijayam, kavi sammelam vanti kaaryakramaalu nirvahinchanunnaaru. penna nadi teeramlo tente cample erpaatu chestunnaru. gandikotanu veekshinchi paryaatakaanubhuutini pondaalanukune vaaru oka roju ikkada gadapalsinde. paryaatakula vididi kosam apy toorism carporation vaari sheetala vididi gruhalu unnaayi. tourism.ap.gov.in webisitelo gadulanu buke chesukovachhu
chudalsinavi chala..
gandikota daggara 1200 meaterla podavu, 800 meaterla vedalputho pennaanadi galagalalu mana manasuku giligintalu pedataayi. errati isuka raayito ayidu kilometerlu nirminchina kota goda.. yuddhalla enni kashtalochina tattukoni nilabadaalane sphuurtini kallalo ragilistundi. 60 adugula ettunna darvaajaalu enni badhalakaina chekku chedaravaddani gundeku chebutaayi. pedda pedda bandaraallatho nirminchina kota goda shatru durbhedyam. 101 burujulu, 21 devalayalu, 56 stambhaalu, jumma maseedu, jailu vanti nirmaanaalu alanati vaibhavaanni manophalakampai mudristaayi. errakoneru, ramabanapu buruju, aayudha karmagaram, rayala cheruvu, faraboge jalapaatam, kandakaalu, agadtalu, rahasya maargaalu charitra anveshakulaku sarikotta utsaahaanni, utsukatanu kaligistaayi.
cherukunedila: gandikotaku velladaaniki vimana, railu, roddu prayaana vasatulunnaayi. vimana yaanam dwara vache vaaru modata gandikotaku 77 kilometerla dooramlooni kadapaku cherukovachhu akkadi nunchi roddu maargamlo gandikotaku vellaali. chennai-mumbai pradhaana railu maargamlone gandikota undi. gutti, guntakallu jankshanla nunchi velle raillalo muddanuru daggara digaali. akkadi nunchi roddu maargamlo gandikotaku (26 ki.mee.) cherukovachhu