ధన త్రయోదశి ప్రత్యేకత ఏమిటి..? | Significance of Dhana trayodasi
Hyderabad, First Published Nov 2, 2021, 2:41 PM IST
ధనత్రయోదశి కధ:- పూర్వం హిమ అనే పేరుగల రాజు ఉండేవాడు. అతనికి ఒకడే కుమారుడు. ఆ కొడుకుని చిన్నప్పటి నుంచి అలారుముద్దుగా పెంచారు. క్షత్రియుడు కనుక కత్తిసాము మొదలైన క్షత్రియ విద్యలన్నీ నేర్పించారు. కానీ ఈ రాకుమారుడు జాతకరీత్యా అతనకి వివాహం జరిగిన నాలుగో రొజుకు మరణిస్తాడని పురోహితులు చెప్తారు. అయినా, ఓ రాకుమారి అతడిని ఇష్టపడి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. తన పసుపు కుంకాలను తానే కాపాడుకుంటానని శపధం చేస్తుంది. నాలుగవ రోజు రాకుమారుడి గది ముందు ఆభరణాలు రాసులుగా పోస్తుంది. దేదీప్యమానంగా దీపాలను వెలిగిస్తుంది. రంగురంగుల రంగవల్లులు దిద్దుతుంది. తన ఆరాధ్య దేవతయైన లక్ష్మీదేవిని కీర్తిస్తూ శ్రావ్యంగా పాటలు పాడుతుంది.
రాకుమారుడి ప్రాణాలు తీసుకువెళ్ళడానికి యమధర్మ రాజు పాము రూపం ధరించి వస్తాడు. బంగారు ఆభరణాల మీద దీపపు కాంతి పడి, ఆ గదంతా వెలుగు విరజిమ్ముతున్నాయి. ఆ నెరుపు తళుకులకు ఈ పాము చూపు మందగిస్తుంది. ఆదుగు ముందుకు వేయలేకపోతాడు. ఈ యువరాణి సంగీతానికి పరవశించి వచ్చిన పని మర్చిపోయి, ఆమె సంగీతం వింటూ ఉంటాడు. ఇంతలోనే తెల్లారిపోతుంది. యమ ఘడియలు దాటిపోవడంతో, ఖాళీ చేతులతో వెళ్ళిపోతాడు. అందువల్ల ఈ రోజు యముడికి ప్రీతికరంగా యమదీపం వెలిగిస్తారు. ఉత్తరాదిలో ఈ రోజు సాయంత్రం ఆరుబయట, అన్నాన్ని రాశిగా పోసి యమదీపం వెలిగిస్తారు.
ఆశ్వయుజ బహుళ త్రయోదశి (అంటే నరక చతుర్దశికి ముందు వచ్చే తిధి). దీన్నే "ధన త్రయోదశి" అంటారు. ఈనాటి రాత్రి అపమృత్యువు నివారణకై నువ్వుల నూనెతో దీపాన్ని వెలిగించి, పూజించి, ఇంటి ముందు ఉంచాలి. దీనికి "యమ దీపం" అని పేరు. యముని అనుగ్రహం పొందడం కోసం ఈ దీపాన్ని వెలిగించాలి.
ధనత్రయోదశి పూజ :- ధనత్రయోదశినాడు లక్ష్మీ అమ్మవారిని ప్రతిష్ట చేసి త్రయోదశి, చతుర్ధశి, అమావాస్యలలో మహాలక్ష్మీ పూజను అఖండ శ్రీసూక్త పారాయణంతో అమావాస్యనాడు లక్ష్మీపూజనముతో మూడు రోజుల వ్రతం ముగుస్తుంది. ఈ వ్రతము పద్మ, స్కాంద, బ్రహ్మాండ పురాణ ప్రోక్తం. ఈ వ్రతమును ఆశ్వయుజ కృష్ణ అష్టమి నాటి నుంచి ప్రారంభించే ఆచారం కూడా ఉంది. పురాణ సముచ్ఛయానుసారం భాద్రపద కృష్ణ అష్టమి నుండి ఆశ్వయుజ కృష్ణ అష్టమి వరకు లక్ష్మీఆరాధన చేయాలి. అలాగే కన్యాసంక్రమణానికి ముందే ఈ వ్రతాన్ని ముగించాలని పౌరాణికుల అభిప్రాయం.
త్రేతాయుగంలో మదనబిల్వుడు అను మహారాజు లక్ష్మీ అనుగ్రహం కోసం లక్ష్మీదేవిని ప్రతిష్టించి, మూడు రోజులు ఆరాధించాడని ప్రసిద్ధి. ఈ పూజను బిల్వమూలములో చేయాలనే విశేష నియమాన్నివిధించారు.
బిల్వ పత్రై: యదేత్‌ దేవీం
తదాజాతి ప్రసూన కై
నానా బిష్టక నైవేద్యై:
ధూప దీపై: మనో కరైతి
అని లక్ష్మీ అమ్మవారిని బిల్వపత్రములతో, జాజిపూలతో, బహు విధములైన పిండి వంటలతో ధూప, దీప, సుగంధ ద్రవ్యములతో ఆరాధించవలెనని నియమం.
ధనత్రయోదశి అనగా ఐదు జ్ఞానేంద్రియములు, ఐదు కర్మేంద్రియములు, ప్రకృతి, మహాతత్త్వము, అహంకారము అను పదమూడు లీలావిభూతికి ధనముగా అభివర్ణిస్తారు. ప్రత్యేకించి ఈనాడు ప్రకృతి వనురులతో లక్ష్మీనారాయణులను ఆరాధించి మూడు దినములు జాగారముతో లక్ష్మీస్తవం చేస్తూ శ్రీసూక్తం, లీలాసూక్తం పారాయణాలతో లక్ష్మీదేవిని ఆరాధించాలి.
ధనత్రయోదశి నాడు బంగారం కొని దాచుకోవడం పరిపాటి కాని దీనికి ఎటువంటి శాస్త్రప్రమాణం లేదు. ధనత్రయోదశినాడు పండితులకు, బ్రాహ్మణులకు వస్త్రదానం, సువర్ణదానం, ఆభరణదానం చేయడం వలన విశేష ఫలితం లభిస్తుంది. "సర్వ దైవత్యం వైవాస:" అనగా దేవతలు వస్త్రమునందు అధివసించి ఉందురని అర్థం. అలాగే సువర్ణము లక్ష్మీదేవి ప్రతిరూపం, ఆభరణములు నారాయణుని ప్రతిరూపం కావున వస్త్రము, సువర్ణము, సువర్ణాభరణములు విరివిగా దానం చేసి లక్ష్మీనారాయణుల అనుగ్రహం పొందాలి.
కాగా ఈ మధ్యకాలంలో ధనత్రయోదశి రోజున బంగారం కొనాలనే ప్రచారం మొదలైంది. కానీ అటువంటి నియమం ఏమీ లేదు. ప్రపంచీకరణ నేపధ్యంలో దేశంలోకి బహుళజాతి సంస్థలు వ్యాపారం కోసం వచ్చాయి, లాభలు ఆర్జించడమే ధ్యేయంగా ఉన్న సంస్థలు వ్యాపారం చేసుకోవడం కోసం అక్షయతృతీయ, ధనత్రయోదశి రోజున బంగారం కొనాలనే ప్రచారాన్ని మొదలుపెట్టాయి. అసలు ఇటువంటి ఆచారం మన బామ్మలకు, అమ్మమ్మలకే తెలియదట. వాళ్ళకే ఇది వింతగా ఉందంటే అసలు విషయం ఏంటో అర్దం చేసుకోవచ్చు.
భారతదేశంలో పండుగ రోజంటూ ఏదైనా ఉందంటే అది దానం చేసిన రోజే. సంపదలు దాచుకోవడం కాకుండా, ఉన్న సంపదను పుణ్యంగా మార్చుకుని, వచ్చే జన్మలకు ఉపయోగించుకోవడం భారతీయుల విధానం. ధన త్రయోదశి రోజున చేసే దానం, పూజ, జపం అధికఫలాన్ని ఇస్తాయి. మునుపు బంగారాన్ని ఎప్పుడు ప్రత్యేకించి ధనత్రయోదశి నాడు కొనగోలు చేయలేదు. వచ్చిన అతిధులకు బంగారం దానం చేసిన సంస్కృతి మనది.
dhana trayodasi pratyekata emiti..? | Significance of Dhana trayodasi
Hyderabad, First Published Nov 2, 2021, 2:41 PM IST
dhanatrayodasi kadha:- puurvam hima ane paerugala raju undevaadu. ataniki okade kumarudu. aa kodukuni chinnappati nunchi alaarumuddugaa penchaaru. kshatriyudu kanuka kattisaamu modalaina kshatriya vidyalannee neerpinchaaru. cony ee rakumarudu jatakaritya atanaki vivaham jarigina naalugo rojuku maranistaadani purohitulu cheptaaru. aina, oo rakumari atadini ishtapadi pelli chesukuntundi. tana pasupu kunkaalanu taane kaapaadukuntaanani sapadham chestundi. nalugava roju rakumarudi gadi mundu aabharanaalu rasuluga postundi. deediipyamaanamgaa deepaalanu veligistundi. rangurangula rangavallulu diddutundi. tana aaraadhya devatayaina lakshmeedevini keertistuu shraavyamgaa paatalu paadutundi.
rakumarudi praanaalu teesukuvelladaaniki yamadharma raju paamu roopam dharinchi vastaadu. bangaaru aabharanaala meeda deepapu kaanti padi, aa gadanta velugu virajimmutunnaayi. aa nerupu talukulaku ee paamu chuupu mandagistundi. aadugu munduku veyalekapotadu. ee yuvarani sangeetaaniki paravasinchi vachina pani marchipoyi, aame sangeetam vintuu untaadu. intalone tellaaripotundi. yama ghadiyalu daatipovadamto, khaalii chetulatho vellipotaadu. anduvalla ee roju yamudiki preetikaramgaa yamadeepam veligistaaru. uttaraadilo ee roju saayantram aarubayata, annaanni raasigaa posi yamadeepam veligistaaru.
aashwayuja bahula trayodasi (ante naraka chaturdasiki mundu vache tidhi). deenne "dhana trayodasi" antaaru. eenaati raatri apamrutyuvu nivaaranakai nuvvula noonetho deepaanni veliginchi, poojinchi, inti mundu unchaali. deeniki "yama deepam" ani paeru. yamuni anugraham pondadam kosam ee deepaanni veliginchaali.
dhanatrayodasi pooja :- dhanatrayodasinadu lakshmi ammavaarini pratishta chesi trayodasi, chaturdhashi, amavasyalalo mahalakshmi poojanu akhanda srisukta paaraayanamtho amavasyanadu lakshmipoojanamutho moodu rojula vratam mugustundi. ee vratamu padma, skanda, brahmanda puraana proktam. ee vratamunu aashwayuja krishna ashtami naati nunchi praarambhinche aachaaram kuudaa undi. puraana samuchchayanusaram bhaadrapada krishna ashtami nundi aashwayuja krishna ashtami varaku lakshmiaaraadhana cheyali. alaage kanyaasankramanaaniki munde ee vrataanni muginchaalani pouraanikula abhiprayam.
tretaayugamlo madanabilvudu anu maharaju lakshmi anugraham kosam lakshmeedevini pratishtinchi, moodu rojulu aaraadhinchaadani prasiddhi. ee poojanu bilvamoolamulo cheyalane visesha niyamaannividhinchaaru.
bilva patrai: yadee deveem
tadaajaati prasuuna kai
nana bishtaka naivedyai:
dhupa deepai: mano karaiti
ani lakshmi ammavaarini bilvapatramulato, jaajipuulatoe, bahu vidhamulaina pindi vantalatho dhupa, deepa, sugandha dravyamulatho aaraadhinchavalenani niyamam.
dhanatrayodasi anagaa aidu ghnaanendriyamulu, aidu karmendriyamulu, prakruti, mahaatattvamu, ahankaramu anu padamudu leelaavibhootiki dhanamuga abhivarnistaaru. pratyekinchi eenaadu prakruti vanurulatho lakshminaaraayanulanu aaraadhinchi moodu dinamulu jaagaaramuto lakshmeestavam chestu srisuktam, leelasuktam paaraayanaalato lakshmeedevini aaraadhinchaali.
dhanatrayodasi naadu bangaram koni dachukovadam paripati kaani deeniki etuvanti saastrapramaanam ledu. dhanatrayodasinadu panditulaku, braahmanulaku vastradaanam, suvarnadaanam, aabharanadaanam cheyadam valana visesha phalitam labhistundi. "sarva daivatyam vaivasa:" anagaa devatalu vastramunandu adhivasinchi undurani artham. alaage suvarnamu lakshmeedevi pratiroopam, aabharanamulu narayanuni pratiroopam kaavuna vastramu, suvarnamu, suvarnaabharanamulu virivigaa daanam chesi lakshminarayanula anugraham pondaali.
kaga ee madhyakaalamlo dhanatrayodasi rojuna bangaram konalane prachaaram modalaindi. cony atuvanti niyamam emi ledu. prapancheekarana nepadhyamlo desamloki bahulajaati samsthalu vyaparam kosam vachayi, laabhalu aarjinchadame dhyeyamgaa unna samsthalu vyaparam chesukovadam kosam akshayatrutiya, dhanatrayodasi rojuna bangaram konalane prachaaraanni modalupettaayi. asalu ituvanti aachaaram mana bammalaku, ammammalake teliyadata. vaallake idhi vintagaa undante asalu vishayam ento ardam chesukovachhu.
bhaaratadesamlo panduga rojantu edaina undante adhi daanam chesina roje. sampadalu dachukovadam kakunda, unna sampadanu punyamgaa maarchukuni, vache janmalaku upayoginchukovadam bhaaratheeyula vidhaanam. dhana trayodasi rojuna chese daanam, pooja, japam adhikafalaanni istaayi. munupu bangaaraanni eppudu pratyekinchi dhanatrayodasi naadu konagolu cheyaledu. vachina atidhulaku bangaram daanam chesina samskruti manadi.