తెలంగాణ చరిత్రలో మలుపులు | Kadali Taraga : A Wave in the Ocean !
← అల్లకల్లోలంలో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ
సకల జనుల సమ్మె – నీరూ నిప్పూ →
తెలంగాణ చరిత్రలో మలుపులు
Posted on March 19, 2012 by ఎన్.వేణుగోపాల్ N Venugopal
శ్రీ గిరిజా మనోహర్ బాబు అభినందన సంచిక కోసం
మరుగున పడిన, విస్మృతికీ వక్రీకరణకూ గురి అయిన తెలంగాణ చరిత్రను తవ్వితీయాలని, పునఃపరిశీలన, పునర్వాఖ్యానం, పునర్లేఖనం జరపాలనీ తపన పెరుగుతున్న చరిత్రాత్మకమైన సందర్భం ఇది. ఒక విధంగా తెలంగాణ చరిత్ర రచన పునఃప్రారంభమవుతున్న వేళ ఇది. ఈ సమయంలో ఇప్పటికి మనకు తెలిసిన తెలంగాణ చరిత్ర ఏయే మలుపులు తిరిగి ఇవాళ ఉన్న స్థితికి చేరిందో అన్వేషించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. ఈ పని ప్రత్యేకించి చరిత్ర పరిశోధకులు చేయవలసినదే గాని, తెలంగాణ చరిత్ర పట్ల శ్రద్ధాసక్తులు, గౌరవం ఉన్న ప్రతి తెలంగాణ బిడ్డా ఈ మహత్తర కృషిలో తన వంతు భాగం పంచుకోవచ్చు.
అయితే ఈ అత్యవసరమైన అన్వేషణకు చాల పరిమితులున్నాయి. తెలంగాణ చరిత్ర రచనకు ఆధారాల లేమి వల్ల ఏర్పడుతున్న అస్పష్టత ఒక సమస్య కాగా, దొరుకుతున్న ఆధారాలను విస్మరించిన, వక్రీకరించిన, ఉద్దేశపూర్వకంగా తప్పుడు వ్యాఖ్యానం ఇచ్చిన అనుభవాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. కనీసం దొరుకుతున్న ఆధారాలతోనైనా తెలంగాణ చరిత్ర రచన ఇంకా పూర్తి కాలేదు. ఇవాళ ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని ప్రకటిస్తున్న తెలంగాణ ఎలా నడిచివచ్చిందో ఇంకా సమగ్రంగా తెలియదు. తెలిసిన కొద్ది భాగమైనా తెలంగాణకే ప్రత్యేకమైనదీ కాదు, తెలంగాణ గతాన్ని గౌరవాదరాలతో చూసినదీ కాదు.
తెలుగు భాషకు రెండువేల ఏళ్ల పైచిలుకు చరిత్ర ఉందనుకుంటే, అందులో తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలందరూ కలిసి ఉన్న సమయం నాలుగైదు వందల ఏళ్లకు మించదు. అలా తెలుగు ప్రజలందరూ ఒకే పాలనలో, ఒకే రాజకీయ, సాంఘిక, సాంస్కృతిక అస్తిత్వంతో కలిసి ఉన్న కాలం అతి తక్కువే అయినప్పటికీ, మొదటినుంచీ తెలుగు ప్రజలందరికీ ఒకే ఉమ్మడి చరిత్రను రచించాలనే ప్రయత్నాలే సాగుతూ వచ్చాయి. ఆ కాలంలో ప్రబలంగా ఉండిన భావజాలం వల్ల కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణ రావు (1877-1923), ఆదిరాజు వీరభద్రరావు (1890-1973), చిలుకూరి నారాయణరావు (1890-1952), మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ (1891-1963), నేలటూరు వేంకటరమణయ్య (1893-1977), సురవరం ప్రతాపరెడ్డి (1896-1953) వంటి తొలితరం చరిత్రకారులందరూ ఇటువంటి ప్రయత్నమే చేశారు. ఆ సమయానికి ఉండిన "జాతీయ" భావనల వల్ల, జాతికి భాషే ఏకైక సూచిక అనే అభిప్రాయం వల్ల, పరాయి పాలనకు వ్యతిరేకంగా జాతిని ఏకం చేయాలనే ఆకాంక్షల వల్ల తెలుగువారి చరిత్రను అఖండంగా చెప్పడానికి వీలు లేదనే స్ఫురణ లేకుండా పోయింది. కృత్రిమంగా ఏకం చేసిన ఆంధ్రుల చరిత్రలో తెలంగాణ చరిత్రను అవిభాజ్యమైన భాగంగా మార్చడం జరిగింది. అలా భాగం అవుతున్నప్పుడు కూడ సముచితమైన, సగౌరవమైన స్థానం దొరికిన భాగంగా కాక, చిన్న భాగంగా, అనుబంధంగా, పాదసూచికగా మాత్రమే తెలంగాణ మిగిలిపోయింది. ఆ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ అనే రాష్ట్రం ఏర్పడడంతో, ఆంధ్రప్రదేశ్ అస్తిత్వానికి హేతుప్రదర్శనా, సమర్థనా ప్రయత్నాలలో తెలంగాణ చరిత్ర వక్రీకరణకు, విస్మరణకు, అబద్ధాలకు, అతిశయోక్తులకు నిలయంగా మారింది.
అందువల్ల తెలంగాణ చరిత్రలో మలుపుల గురించి మాట్లాడాలంటే మొదట తెలుగువారి చరిత్రలను, ఆంధ్రుల చరిత్రలను, ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్రలను శుభ్రం చేయవలసి ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో ఆయాకాలాలలో ఉండిన వందలాది పాలనల, వేరువేరు రాజకీయ విభాగాల, వేరువేరు సంస్కృతీధారల, వేరువేరు ఉత్పత్తి విధానాల, వేరువేరు సామాజికజీవనాల చరిత్రగా పునర్విశ్లేషించవలసి ఉంటుంది.
ఇది తెలంగాణ చరిత్రకు, అంటే వస్తువుకు సంబంధించిన సమస్య కాగా, చరిత్రలో మలుపుల గురించి రాయాలంటే, చరిత్ర రచనా సంవిధానానికి సంబంధించిన సమస్యలు ఉన్నాయి.
అసలు ఒక ప్రాంతపు చరిత్రలో మలుపులు అని వేటిని గుర్తించవచ్చు? చారిత్రక ఘటనలలో ఒక ఘటన మలుపు అయి మరొకటి మలుపు కాకుండా పోవడం ఎందుకు జరుగుతుంది? అసంఖ్యాకమైన ఘటనలలో కొన్ని ఘటనలనే చారిత్రక ఘటనలుగా ఎంచుకోవడం చరిత్ర రచయిత ఇష్టాయిష్టాలకు సంబంధించినదా, లేక ఒక ఘటన చారిత్రక ఘటన అని చెప్పడానికి వస్తుగత ప్రమాణాలు ఏమైనా ఉన్నాయా? ఇటువంటి అనేక ప్రశ్నలు చరిత్ర రచనా సంవిధానంలో వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి.
రచనలో, వ్యాఖ్యానంలో, విశ్లేషణలో చరిత్రకారులు ఎటువంటి ఘటనను చరిత్రలో మలుపు అనుకుంటారనేది ఒక స్వీయాత్మక సమస్య అయితే దానికన్న ముఖ్యమైన సమస్య వస్తుగతంగా అసలు చరిత్ర నిర్మాణ క్రమంలోనే ఉండే సంక్లిష్టత. చరిత్ర ఎప్పుడూ సరళరేఖగా సాగదు. చరిత్ర గతి అనేక కారణాల, పరిణామాల, పరస్పర ప్రతిచర్యల పర్యవసానంగా అల్లిబిల్లిగా ఉంటుంది. సూక్ష్మంగా చూసినప్పుడు సరళరేఖగా ఉండనిది కూడ స్థూలంగా చూస్తే ఒక క్రమాన్ని పాటించినట్టు కనిపిస్తుంది. ఆ స్థూల స్థితిలో చరిత్రగతిని మనం ఒక క్రమంలో, ఒక సరళరేఖలో అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాం గనుక ఆ సరళరేఖ ఎక్కడెక్కడ దిశ మార్చుకున్నదో అక్కడల్లా ఒక మలుపు ఉన్నదని మనం ఊహిస్తాం. ఆ మలుపుకు ఉండగల అసంఖ్యాక అస్పష్ట, సంక్లిష్ట, పరోక్ష కారణాలలోంచి మనకు స్పష్టంగా, సూటిగా, ప్రత్యక్షంగా కనబడే కారణాలే ఆ మలుపుకు మూలమని భావిస్తాం.
ఒక సమాజ చరిత్ర రూపొందే క్రమమే ఆ సమాజంలోని విభిన్న వ్యక్తుల, బృందాల, సమూహాల, వర్గాల ప్రయోజనాల మధ్య ఘర్షణతో సాగుతుంది. సాధారణంగా ఆ ప్రయోజనాలు నిగూఢంగానో, అస్పష్టంగానో, మారురూపాలలోనో ఉంటాయి గనుక చరిత్ర పరిశీలకులకు ఆ క్రమమంతా ఆ వ్యక్తుల మధ్య ఘర్షణగానే కనబడుతుంది. అలాగే సాధారణంగా క్రమం కనబడదు గాని ఘటన కనబడుతుంది గనుక ఆ వ్యక్తుల జీవితంలో, ఆచరణలో కీలకమైన ఘటనలే మలుపులుగా చిత్రణ పొందుతాయి. 'పరస్పరం సంఘర్షించిన శక్తులలో' ఒక వ్యక్తి, ఒక బృందం ఓటమి పాలయి, మరొక వ్యక్తి, మరొక బృందం విజయం సాధించడం ఒక మలుపుగా కనబడుతుంది.
ఈ ఘర్షణ అతి తక్కువసార్లే బహిరంగంగా ప్రత్యక్షంగా ఉండవవచ్చుగాని చాల సందర్భాలలో అవ్యక్తంగా, పరోక్షంగా ఉండవచ్చు. అది పరోక్షంగా ఉన్నప్పుడు ఘర్షించే బృందాలు అత్యల్ప సంఖ్యాకులవనీ, అత్యధిక సంఖ్యాకులకు ఆ ఘర్షణతో ఏమీ సంబంధం లేదనీ అనిపించవచ్చు. అప్పుడు సమాజం పాలకపక్షం, ప్రతిపక్షం, ప్రజలు అనే మూడు కనబడే ముక్కలుగా ఉండవచ్చు. పాలకపక్షం తీసుకునే ప్రతినిర్ణయమూ, ఆచరణా ఒక మలుపు కావచ్చు. అది ప్రజా ప్రయోజనకరంగానూ ఉండవచ్చు, ప్రజా వినాశకరంగానూ ఉండవచ్చు. కనుక మలుపులను గుర్తించడం మాతమే కాక, వాటి స్వభావాన్ని కూడ అంచనా కట్టవలసి ఉంటుంది. ఇలా గుర్తించడం, అంచనా కట్టడం రెండూ కూడ స్వీయాత్మకమైనవే.
ఈ స్వీయాత్మక అంచనాలను అలా ఉంచి చరిత్ర నిర్మాణంలో యాదృచ్ఛికత, ఆవశ్యకత, అనివార్యత అనే వస్తుగత పరిణామాలకు కూడ వాటి వాటి పాత్రలు ఉన్నాయి.
ఏ చారిత్రక క్రమంలోనైనా ఎన్నో మలుపులు ఉంటాయి గాని ఆ మలుపు కొనసాగిందా, అది ఒక విడి ఘటనగా మిగిలిపోయిందా అనేది కూడ కీలకమైన విషయమే. తెలంగాణ చరిత్రలో కొన్ని అద్భుతమైన మలుపులు కనబడుతున్నాయి గాని అవి కొనసాగలేదు. ఆ మలుపులు కొనసాగి ఉంటే తెలంగాణ చరిత్ర మరొకరకంగా ఉండి ఉండేది. కొన్ని మలుపులు కొనసాగకపోయి ఉంటే తెలంగాణ ఇవాళ ఉన్న స్థితికన్న మెరుగైన స్థితిలో ఉండేది. కాని ఆ మలుపులు కొనసాగాయి. చరిత్ర సరళరేఖకాదని, చాల సంక్లిష్టమైన ఎత్తుపల్లాల, ఒడిదుడుకుల మార్గమనీ చెప్పడానికి ఈ మలుపుల కొనసాగింపు, ప్రతిష్టంభనలు ఉదాహరణగా నిలుస్తాయి.
మరొక సమస్య చరిత్రలో మలుపు అనేది ఎప్పుడూ సమకాలీనంగా గుర్తింపు పొందదు. ఒక ఘటన గడిచిపోయిన తర్వాత దాని పర్యవసానాల వల్ల, దానివల్ల జరిగిన ఇతర పరిణామాల వల్ల అది మలుపు అనే స్పృహ పెరుగుతుంది. కనుక చరిత్రలో మలుపులు ఎప్పుడైనా తదనంతర కాలంలో గుర్తింపు పొందవలసిందే గాని అవి జరుగుతూ ఉన్నప్పుడు గుర్తించడం సాధ్యం కాదు.
ఈ పూర్వరంగంలో తెలంగాణ చరిత్రలో కీలకమైన మలుపుల గురించి ప్రస్తావించడం, భావి పరిశోధనలకు సూచనలను అందజేయడం మాత్రమే ఈ వ్యాస లక్ష్యం.
ప్రస్తుతం తెలంగాణగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్న ప్రాంతం తన అస్తిత్వం ప్రత్యేకమైనదని గుర్తించడమే, ఈ ప్రాంతానికి ఆ పేరు రావడమే ఒక ముఖ్యమైన మలుపు. బహుశా అది మొదటి మలుపు కాకపోవచ్చు. ఆ గుర్తింపు కన్న ముందే ఈ ప్రాంత చరిత్రలో మరికొన్ని మలుపులు ఉండవచ్చు. కాని ఆ గుర్తింపు మలుపు ఎప్పుడు జరిగిందో తగిన ఆధారాలు ఇంకా లేవు. ఈ ప్రాంతంలో, దక్కన్ పీఠభూమిలో ఏర్పడిన తొలి రాజ్యం శాతవాహన సామ్రాజ్యం ఒక్క తెలంగాణనే పాలించలేదు. అది అప్పటికి అభివృద్ధి చెందుతున్న మరాఠీ, కన్నడ, తెలుగు భాషా ప్రాంతాలలో రాజ్యం చేసింది. శాతవాహనులు తెలంగాణను కూడ పాలించినప్పటికీ, వారి పాలనాకాలంలోనే తెలంగాణ తెలుగు ఒక రూపం పొందినప్పటికీ ఆ కాలపు తెలంగాణ చరిత్ర మలుపులను గురించి సాధికారికంగా చెప్పగలిగిన ఆధారాలు లేవు.
శాతవాహనుల పతనం నుంచి కాకతీయ రాజ్య స్థాపన దాకా జరిగిన చరిత్రలో కూడ తెలంగాణ అస్తిత్వానికి కచ్చితమైన మలుపులు ఉండే ఉంటాయి. అవి లేకపోతే తెలంగాణ నుంచి కాకతీయుల వంటి విశాల సామ్రాజ్యాన్ని ఏలిన రాజవంశం పుట్టుకు రావడానికి ఆస్కారం ఉండేది కాదు. కాని ఆ చరిత్ర మలుపుల గురించి కూడ మనకింకా ఎక్కువగా తెలియదు.
కాకతీయుల కాలంలోని తెలంగాణ చరిత్రలో గుర్తించదగిన మలుపులు కొన్ని ఉన్నాయి. వాటిలో కనీసం నాలుగు మలుపులను పేర్కొనాలి. మొదటిది కాకతీయ పాలకులు వ్యవసాయం మీద, నీటి పారుదల మీద పెట్టిన శ్రద్ధ. ఆహారసేకరణ, పశుపోషణ, స్వల్పస్థాయి వ్యవసాయం దశలు దాటి సమాజం స్థిర వ్యవసాయ దశలోకి, సంఘటిత విశాల వ్యవసాయ దశలోకి, సాగునీటి సౌకర్యాల కల్పన అనే సాంకేతిక పరిజ్ఞాన దశలోకి పయనించడం అప్పుడే ప్రారంభమైంది. తప్పనిసరిగా తెలంగాణ చరిత్రలో ఇది కీలకమైన మలుపు. ఆ కాలానికి దక్షిణ భారతదేశం మొత్తంలో తమిళ ప్రాంతాలను మినహాయిస్తే ఇటువంటి చరిత్ర మలుపును చూసిన ప్రాంతం మరొకటి లేదు. ఈ వ్యవసాయోత్పత్తి పెరుగుదల మొత్తంగా సామాజిక, సాంస్కృతిక వికాసానికి దారితీసింది. సంపద విపరీతంగా పెరిగి, రెండు శతాబ్దాలు తిరగకుండానే ఢిల్లీ పాలకుల కన్ను పడడానికి కారణమైంది.
కాకతీయుల ద్వారా తెలంగాణ చరిత్రలో జరిగిన మరొక మలుపు సాంప్రదాయిక నిచ్చెనలో అట్టడుగున ఉన్న సామాజిక బృందానికి రాజ్యాధికారం రావడం. కాకతీయులు తమ కులానికి చెందినవారేనని రుజువులు చూపెట్టడానికి ఇప్పటివరకూ చాలమంది ప్రయత్నించారు. స్వయంగా కాకతీయులే తాము "చతుర్థాన్వయులమని (చతుర్థ కులజులమ"ని) చెప్పుకున్నందువల్ల మిగిలిన మూడు వర్ణాలకూ ఆ అవకాశం తప్పిపోయింది. కాని, శూద్రులలో కూడ అధికారమూ, ఆస్తీ సమకూరిన వర్గాలు కాకతీయుల వారసత్వం తమదేనని ప్రకటించుకుంటున్నాయి. ఆ వివాదం ఎలా ఉన్నా, చెరువులు, కుంటలు, రాతి భవనాలు, రాతి శిల్పాలు వంటి కాకతీయుల నిర్మాణాలు చూస్తే వారు నిర్మాణ శ్రమతో సంబంధం ఉన్నవారో, ఆ శ్రమకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చినవారో అనిపిస్తుంది. శాసనాధారాలను బట్టి వారిని సామంత విట్టి, లేదా సామంత వడ్డె అనాలనీ, వారు పుళింద వంటి ఆదివాసి తెగలకు చెందినవారయి ఉండి పైకి ఎదిగి శూద్ర స్థాయికి చేరి ఉండవచ్చుననీ చరిత్రకారులు ఊహిస్తున్నారు. ఏమయినా తెలంగాణ చరిత్రలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన మలుపు అనే చెప్పాలి. ఆచార వ్యవహారాలను బట్టి, ఆయుధ, సైనిక శక్తిని బట్టి, వ్యాపార స్థితిని బట్టి అగ్రకులాలైనవారికి కాక శారీరకశ్రమ ప్రధానంగా గల కులానికి రాజ్యాధికారం రావడం ఒక మలుపే.
అట్లాగే పితృస్వామిక హిందూ మతాన్ని అవలంబించిన రాజవంశాలలో ఒక స్త్రీ చక్రవర్తి కావడం కూడ కాకతీయుల కాలంలో తెలంగాణ చరిత్రలో జరిగిన కీలకమైన మలుపే. శాతవాహనుల యుగంలో నాగనీక వంటి ప్రముఖులైన రాజకుటుంబ స్త్రీలను గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి గాని అప్పటి బౌద్ధ సంప్రదాయంలో అది ఆశ్చర్యకరం కాదు. ఆ తర్వాత మధ్యయుగాలలో పెరిగిన భూస్వామ్య, పితృస్వామిక మత విలువల్లో స్త్రీని సింహాసనం మీద అంగీకరించడం అరుదైన విషయమే. దేశ చరిత్రలోనే వేలాది మంది రాజులలో నలుగురైదుగురికి మించి స్త్రీలు లేరు. అటువంటిది కాకతీయ సామ్రాజ్యంలో పదకొండో శతాబ్ది లోనే స్త్రీ రాణి కావడం ఒక మలుపే. గణపతి దేవునికి పురుష సంతానం లేకపోవడం, కూతురి మీద అపారమైన ప్రేమ ఉండడం కారణాలు కావచ్చుగాని, అప్పటికి కూడ భూస్వామ్య విలువలలో పురుష సంతానం లేకపోతే దత్తత స్వాకారం, కూతురి మీద ప్రేమ ఉన్నప్పటికీ అల్లుడికి రాజ్యం అప్పగించడం వంటి అలవాట్లు ఉన్నాయి.
కాకతీయ సామ్రాజ్య కాలంలోనిదే మరొక సంఘటన కూడ తెలంగాణ చరిత్రలో మలుపుగా చెప్పుకోవచ్చు. అది పగిడిద్దరాజు, సమ్మక్క, సారలమ్మ, జంపన్నల నాయకత్వంలో ఆదివాసులు జరిపిన పోరాటం. రాజరికాన్ని ఆదివాసులు ఎదిరించి, రాజ సైనికులతో పోరాటానికి దిగడం, ఆ పోరాటంలో స్త్రీలు అగ్రభాగాన పాల్గొని ప్రాణత్యాగానికి కూడ వెరవకపోవడం ఏ ప్రజల చరిత్రలోనైనా అరుదైన ఘటనగా, మలుపుగా గుర్తించవలసిందే.
నిజానికి ఈ మలుపులన్నీ కూడ సామాజిక చరిత్రగతిని ప్రగతి వైపు నడిపించగలిగినవే. ఆ మలుపు తర్వాతి పరిణామాలు అదే దిశలో కొనసాగి ఉంటే తెలంగాణ చరిత్ర మరొక రకంగా ఉండేది. కాని మొత్తంగా దక్కన్ పాలకుల సంపద, ముఖ్యంగా వరంగల్ సంపద ఢిల్లీ చక్రవర్తుల నోరూరించిందని, మొదట దేవగిరిమీద, ఆ తర్వాత వరంగల్ మీద దండయాత్రలకు, దాడులకు అదే కారణమని చరిత్రకారులు నమోదు చేసి ఉన్నారు. అలా పద్నాలుగో శతాబ్ది తొలి దశాబ్దాలలో అనేకసార్లు వరంగల్ మీద జరిగిన దాడులు, వరంగల్ నుంచి దోచుకుపోయిన సంపద, చివరికి ప్రతాపరుద్రుడిని బందీగా తీసుకుపోవడం, ప్రతాపరుద్రుడు నర్మదానదిలో ఆత్మాహుతి చేసుకోవడం మరొక ముఖ్యమైన మలుపు.
ఆ తర్వాత గడిచిన ఏడు వందల సంవత్సరాలలో తెలంగాణ చరిత్ర అనేక మలుపులు తిరిగింది. వారసులు గర్వించదగిన అద్భుతమైన ప్రజానుకూల మలుపులూ ఉన్నాయి, తెలంగాణ సంపదలనూ, ప్రజాజీవితాన్నీ ధ్వంసం చేసిన ప్రజావ్యతిరేక మలుపులూ ఉన్నాయి.
చతుష్పాద పద్యాన్ని కాదని ద్విపదను, సంస్కృతాన్ని కాదని జానుతెనుగును, కుల అంతరాల్ని కాదని చాపకూడును, దైవిక ఊహా వస్తువులను కాదని యథార్థ జీవిత వ్యథార్థ దృశ్యాన్ని ఆదరించిన పాల్కురికి సోమన ప్రయత్నం ఒక మలుపు. నమ్మిన విశ్వాసం కోసం రాజును ధిక్కరించిన, రాజాంకితంతో పడుపుకూడు భుజించడం కన్న హాలికులు కావడాన్ని సమర్థించిన బమ్మెర పోతన మరొక మలుపు. ఎక్కడినుంచో వచ్చినవారు మమ్మల్ని పాలించడమేమిటి, మాపాలన మాదే, మారాజ్యం మాదే అని ప్రకటించిన సర్వాయి పాపడు మరొక మలుపు. ఈ మలుపులు కొనసాగి ఉండకపోవచ్చు. ఇవాళ గుర్తించ గలుగుతున్నట్టుగా ఇంతకు ముందు గుర్తింపు పొంది ఉండకపోవచ్చు. కాని ఇటువంటి ఘటనలు విడి ఘటనలు కావు, అవి ఈ నేలలో సాగిన సుదీర్ఘ, సంక్లిష్ట పరిణామాలకు వ్యక్తీకరణ రూపాలు. ఇలా బయటపడిన ఒక్కొక్క వ్యక్తీకరణ వెనుక పెనుగులాడిన వందలాది విఫల ప్రయత్నాలు, సుదీర్ఘ క్రమాలు ఉండి ఉంటాయి. తెలంగాణ చరిత్ర పునర్నిర్మాణ క్రమంలోనే ఆ క్రమాలు, బహుశా మౌఖిక గాథలలో మిగిలిపోయిన, వక్రీకరించిన ప్రస్తావనలలో మిగిలిపోయిన ఆ క్రమాలు తమ పూర్తి వ్యక్తీకరణలు పొందగలుగుతాయి.
ఆ మలుపులనుంచి ఆరు వందల సంవత్సరాలు దాటి ఇటీవలి పందొమ్మిదో, ఇరవయో శతాబ్దాలలోకి వస్తే కూడ తెలంగాణ చరిత్ర అనేక మలుపులు తిరిగింది. ఆ మలుపులలో కొన్ని కొనసాగి ఉన్నా, మరికొన్ని మలుపులు తిరగకపోయినా తెలంగాణ సంపదలు తెలంగాణ ప్రజలకే అంది, తెలంగాణ సర్వతోముఖాభివృద్ధి జరిగిఉండేది.
దేశంలోని బ్రిటిష్ పాలనా ప్రాంతాలలోనూ, స్వదేశీ సంస్థానాలలోనూ 1857 ప్రథమ భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం చెలరేగుతున్నప్పుడు హైదరాబాద్ కూడ ఆ సంగ్రామంలో దేశీయ పక్షం తీసుకుని వలసవాదులను ఎదిరించి ఉంటే చరిత్ర మరొక రకంగా ఉండేది. ఆ తిరుగుబాటులో హైదరాబాద్ తమకు వ్యతిరేకంగా నిలబడితే భారతదేశంలో తమకు నూకలు చెల్లినట్టేనని స్వయంగా బ్రిటిష్ పాలకులే రాసుకున్నారు. కాని తెలంగాణ చరిత్రలో ఒక కీలకమైన మలుపుగా హైదరాబాద్ పాలకులు, ముఖ్యంగా ప్రధాని సాలార్ జంగ్ బ్రిటిష్ పాలకులను కాపాడడానికి నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. అటువంటి ప్రజావ్యతిరేక, దేశవ్యతిరేక నిర్ణయం తీసుకున్న వ్యక్తే హైదరాబాద్ రాజ్యంలోకి ఆధునిక విద్యనూ, వైద్యాన్నీ, రవాణా సౌకర్యాలనూ, సమాచార సౌకర్యాలనూ తీసుకు వచ్చి తెలంగాణ చరిత్రలో ఒక ప్రజానుకూల మలుపుకూ కారణమయ్యాడు.
అలాగే తెలంగాణలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ ప్రవేశం ఒక కీలక మలుపు. దేశం మొత్తం మీదనే ఎక్కడా లేని విధంగా భూస్వామ్యం మీదా, రాచరికం మీదా, దాన్ని కాపాడుతున్న వలసవాదం మీద తెలంగాణ రైతు సాయుధంగా తిరగబడిన అద్భుతమైన మలుపు అది. ఒక రకంగా ఒక వెనుకబడిన దేశంలో ప్రజా విప్లవం ఎలా రావాలో ఒక మార్గం చూపిన గొప్ప ప్రయత్నం అది. ఆ మలుపు కొనసాగి ఉంటే, దున్నేవానికే భూమి వంటి అసాధారణమైన మార్పు జరిగిఉంటే, ఆంధ్ర మహాసభలోనూ, రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలోనూ వ్యక్తమయిన విశాల ప్రజారాశుల ఐక్యత కొనసాగి ఉంటే, ప్రజల చేతికి రాజ్యాధికారం అంది ఉంటే తెలంగాణ ప్రజాజీవితం తప్పనిసరిగా ఎన్నో విజయాలు సాధించి ఉండేది. సాధించిన విజయాలను బలోపేతం చేసుకుని ఉండేది. కాని ఆ అద్భుతమైన మలుపు కొనసాగలేదు. ఐదు సంవత్సరాలు తిరగకుండానే, రాజ్య హింస వల్ల మాత్రమే కాదు, స్వయంగా నాయకత్వ విద్రోహం వల్ల, అధికారిక విరమణ వల్ల ఆ పోరాటం ఆపివేయబడి తెలంగాణ చరిత్రలో ఒక ప్రజావ్యతిరేకమైన మలుపుగా విషాదకరంగా నమోదయింది.
ఆ తర్వాత ఐదు సంవత్సరాలకు జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు తెలంగాణ చరిత్రలో మరింత విషాదకరమైన, ప్రజావ్యతిరేకమైన పర్యవసానాలకు దారితీసిన మలుపుగా గడిచిన ఆరు దశాబ్దాల చరిత్ర సాక్ష్యం పలుకుతున్నది.
ఈ మలుపులన్నిటినీ వాస్తవికంగా గుర్తించి, నమోదు చేసి, నిర్మమంగా విశ్లేషించడం ఇవాళ్టి చారిత్రక అవసరం. ఆ అవసరాన్ని తీర్చే చరిత్రకారుల కోసం తెలంగాణ చరిత్ర ఎదురుచూస్తున్నది.
8 Responses to తెలంగాణ చరిత్రలో మలుపులు
Ento anni assumptions tho meeku kavalsi natlu rasukunnaru. Okkadaniki kuda proof lekunda. Ignorance is a bliss annaru anduke :-)
Thank you. It seems you are full of bliss. Telangana charitra tho meeku aemaatram parichayam (lothaina adhyayanam kooda kaadu) unnaa aa bliss poyi undedi. Naa vyaasam lonchi aadhaaram leni okka assumption choopagaligite nenu kooda mee bliss pondutaanu.
"తెలుగు భాషకు రెండువేల ఏళ్ల పైచిలుకు చరిత్ర ఉందనుకుంటే, అందులో తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలందరూ కలిసి ఉన్న సమయం నాలుగైదు వందల ఏళ్లకు మించదు."
Just show me the proof for it and on what basis telugu people or united and devided over these 2000+ years?
I am happy to accept that I am ignorant and I am happy because of it and just go beating the drum that I am telugu and u r not telugu. how the heck all that matter when we (people) can't help our next door person and fight over history and all.
తెలుగు మాట్లాడే ప్రజల భూభాగం ఇవాళ్టి ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతా అనుకుంటే (బళ్లారి, హోసూరు, పర్లాకిమిడి లాంటి ప్రాంతాలను వదిలేసినా), ఈ భూభాగమంతా 1956 నవంబర్ 1 కి ముందు ఒకే పాలనలో, ఒకే రాజ్యంగా ఎన్నడూ లేదు. క్రీ.పూ. 200 నుంచి క్రీ.శ. 200 మధ్య శాతవాహనుల పాలనలో ఈ భూభాగంలో ఎక్కువ భాగం ఒకే పాలనలో ఉంది గాని శాతవాహనులు కోటిలింగాల నుంచి పశ్చిమాన పైఠాన్ వరకూ తూర్పున ధరణికోట వరకూ విస్తరించారు. వారిది పూర్తిగా తెలుగు పాలన అని చెప్పడానికీ లేదు. వారు ఉత్తరాంధ్రకు గాని, కృష్ణ దక్షిణానికి గాని వెళ్లిన ఆధారాలు లేవు. ఆ నాలుగు వందల ఏళ్లలో ఒక వంద సంవత్సరాలు ఇవాళ్టి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొంత భాగం ఒకే పాలన కింద ఉందనవచ్చు. ఆ తర్వాత మళ్లీ కాకతీయుల వరకూ తెలుగు వారిలో ఎక్కువ మంది ఒక్క పాలన కిందికి రాలేదు. పదకొండు – పద్నాలుగు శతాబ్దాల మధ్య రెండు వందల యాభై ఏళ్ల కాకతీయుల పాలనలో ఉత్తరాంధ్ర భాగం కాలేదు. దక్షిణాన కంచి వరకూ వెళ్లిన ఆధారం ఉంది గాని ఇవాళ్టి రాయలసీమ వారి పాలనలో లేదు. కాకతీయుల పతనం తర్వాత ఏర్పడిన "తెలుగు" పాలనగా చెప్పుకునే విజయనగర రాజ్యం కృష్ణకు ఉత్తరానికి రానేలేదు. ఆ తర్వాత కుతుబ్ షాహీల పాలనలో నూటయాభై ఏళ్లు మళ్లీ ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అధిక భాగం ఒకే పాలన కిందికి వచ్చింది. ఆ తర్వాత అసఫ్ జాహీల పాలనలో యాభై ఏళ్లకే అది మళ్లీ వేరువేరు పాలనల కిందికి వెళ్లింది. మీకు తెలియనిదల్లా లేదని, అబద్ధమని, ఊహ అని అనుకుంటే, జీవితం చాల సులువు. మీరన్నట్టు బ్లిస్. కాని చరిత్ర మనం కోరుకున్నట్టు జరగలేదు, జరగదు.
"క్రీ.పూ. 200 నుంచి క్రీ.శ. 200 మధ్య శాతవాహనుల పాలనలో ఈ భూభాగంలో ఎక్కువ భాగం ఒకే పాలనలో ఉంది గాని శాతవాహనులు కోటిలింగాల నుంచి పశ్చిమాన పైఠాన్ వరకూ తూర్పున ధరణికోట వరకూ విస్తరించారు. వారిది పూర్తిగా తెలుగు పాలన అని చెప్పడానికీ లేదు. వారు ఉత్తరాంధ్రకు గాని, కృష్ణ దక్షిణానికి గాని వెళ్లిన ఆధారాలు లేవు. "
Are there any proof that there were telugu people in South of Krishna or North Andhra. I guess at the time of Sathavahana its not even todays telugu. Then how can we say telugu people or not under one ruler. People from different civilizations (tribes) come together to form a common group and they may go different ways as well, which is a natural process and we can not draw lines on that process.
"కాని చరిత్ర మనం కోరుకున్నట్టు జరగలేదు, జరగదు." Thats exactly my point is. we can not control the history in making. So it helps us not to take it to heart to much.
"నమ్మిన విశ్వాసం కోసం రాజును ధిక్కరించిన, రాజాంకితంతో పడుపుకూడు భుజించడం కన్న హాలికులు కావడాన్ని సమర్థించిన బమ్మెర పోతన మరొక మలుపు." this sort things happened all over the world all the time. It can not be attributed as a nature of all the people living in one area. Pothana was not lived in the area called Telangana. Its not the same place and same time. Desa kalamana paristhitulu total ga different.
Like the above, I see, so many gaps including the story about Kakathiya. Are Kakathiya's belong to today's telengana or the telugu speaking people of 600 years back. Kakathiyas represented all telugu and Hindu people and fought against Muslim invasion. Then how come they belong to telugu people of one area. Kakathiyulu telengana history lo malupu kadu….telugu speaking people history lo malapu.
You sounded like people who strongly believes in creationism, who say world is only 10,000 years old. You know why I compare with those people, even though scientists founded 4.4 million years old fossil, creationists still need more proof but they(creationists) never came up with a trace of proof that world is created not evolved.
Your whole argument is pointless and directionless, if you do not know the history read it first and make counter arguments. I can say what proof you got that you can say this wrong, then I sound stupid.
According to me writer did great research work where only few historians, journalists and analysts can really do this kind of work in India these days. Even though writer sympathizes for Telangana cause, he also wrote numerous articles and books on people suffering all over the country. I can give you one example making an assumption that you belong to Andhra geographically. Writer wrote multiple articles on struggles of Sompeta people which is in Srikakulam district and clearly stated atrocities of police and state, I'm assuming again here that you know what happened in Sompeta last year, otherwise I pity you.
So finally before asking for proof, build a meaningful discussion and point out if the article has any mistakes with your findings by doing research. You need to do some reading, no lot of reading to at least get there and understand the history.
By the way Kakatiya's, Sri krishnadevraya's are fuedal lords, monarchs and they have nothing to do with people and their well being so you better understand that they did wars for their sake not for people. I think this is enough for you.
Just read your comment once again. then you will come to know how meaningful or should I say meaningless you are sounding. Cut the false cry and point to some facts, if you have any.
For that matter which ruler was not a fuedal lord in the past. It was not democracy in those days. I only said they dont belong to any place measured by todays borders.
telamgaana charitralo malupulu | Kadali Taraga : A Wave in the Ocean !
u allakallolamlo prapancha aardhika vyavastha
sakala janula samme – neeroo nippuu u
telamgaana charitralo malupulu
Posted on March 19, 2012 by en.venugopal N Venugopal
shree girija manohar baabu abhinandana sanchika kosam
maruguna padina, vismrutikii vakreekaranakuu guri ayina telamgaana charitranu tavviteeyaalani, punahpariseelana, punarvaakhyaanam, punarlekhanam jarapalani tapana perugutunna charitraatmakamaina sandarbham idhi. oka vidhamgaa telamgaana charitra rachana punahpraarambhamavutunna vaela idhi. ee samayamlo ippatiki manaku telisina telamgaana charitra eye malupulu tirigi ivaala unna sthitiki cherindo anveshinchadam aasaktikaramgaa untundi. ee pani pratyekinchi charitra parisodhakulu cheyavalasinade gaani, telamgaana charitra patla shraddhaasaktulu, gowravam unna prati telamgaana bidda ee mahattara krushilo tana vantu bhagam panchukovachhu.
ayithe ee atyavasaramaina anveshanaku chaala parimitulunnaayi. telamgaana charitra rachanaku aadhaaraala lemi valla erpadutunna aspashtata oka samasya kaga, dorukutunna aadhaaraalanu vismarinchina, vakreekarinchina, uddesapurvakamgaa tappudu vyaakhyaanam ichina anubhavaalu enno unnaayi. kaneesam dorukutunna aadhaaraalatoonainaa telamgaana charitra rachana inka puurti kaaledu. ivaala pratyeka astitvaanni, aatmagouravaanni prakatistunna telamgaana ela nadichivachindo inka samagramgaa teliyadu. telisina koddi bhagamaina telangaanake pratyekamainadii kaadu, telamgaana gataanni gouravaadaraalato chusinadii kaadu.
telugu bhashaku renduvela ella paichiluku charitra undanukunte, andulo telugu matlade prajalandaruu kalisi unna samayam naalugaidu vandala ellaku minchadu. alaa telugu prajalandaruu oke paalanalo, oke rajakeeya, saanghika, saamskrutika astitvamto kalisi unna kaalam athi takkuve ayinappatiki, modatinunchii telugu prajalandarikee oke ummadi charitranu rachinchaalane prayatnaale saagutuu vachayi. aa kaalamlo prabalamgaa undina bhaavajaalam valla komarraju venkata lakshmana raavu (1877-1923), aadiraaju veerabhadrarao (1890-1973), chilukuri narayanarao (1890-1952), mallampally somasekharasarma (1891-1963), neelaturu venkataramanayya (1893-1977), suravaram pratapareddy (1896-1953) vanti tolitaram charitrakaarulandaruu ituvanti prayatname chesaru. aa samayaniki undina "jaateeya" bhavanala valla, jaatiki bhashe ekaika suuchika ane abhiprayam valla, paraayi paalanaku vyatirekamgaa jaatini ekam cheyalane aakaankshala valla teluguvaari charitranu akhandamgaa cheppadaaniki veelu ledane sphurana lekunda poyindi. krutrimamgaa ekam chesina aandhrula charitralo telamgaana charitranu avibhaajyamaina bhagamga marchadam jarigindi. alaa bhagam avutunnappudu kuuda samuchitamaina, sagouravamaina sthaanam dorikina bhagamga kaaka, chinna bhagamga, anubandhamgaa, paadasuuchikagaa matrame telamgaana migilipoyindi. aa tarvaata andhrapradesh ane rashtram erpadadamtho, andhrapradesh astitvaaniki hetupradarsana, samarthanaa prayatnaalalo telamgaana charitra vakreekaranaku, vismaranaku, abaddhaalaku, atisayoktulaku nilayamgaa maarindi.
anduvalla telamgaana charitralo malupula gurinchi matladalante modata teluguvaari charitralanu, aandhrula charitralanu, andhrapradesh charitralanu subhram cheyavalasi untundi. ee praantamlo aayaakaalaalalo undina vandalaadi paalanala, veruveru rajakeeya vibhaagaala, veruveru samskruteedhaarala, veruveru utpatti vidhaanaala, veruveru saamaajikajeevanaala charitragaa punarvisleshinchavalasi untundi.
idhi telamgaana charitraku, ante vastuvuku sambandhinchina samasya kaga, charitralo malupula gurinchi rayalante, charitra rachana samvidhaanaaniki sambandhinchina samasyalu unnaayi.
asalu oka praantapu charitralo malupulu ani vaetini gurtinchavacchu? chaaritraka ghatanalalo oka ghatana malupu ayi marokati malupu kakunda povadam enduku jarugutundi? asankhyaakamaina ghatanalalo konni ghatanalane chaaritraka ghatanalugaa enchukovadam charitra rachayita ishtaayishtaalaku sambandhinchinadaa, leka oka ghatana chaaritraka ghatana ani cheppadaaniki vastugata pramaanaalu emaina unnaya? ituvanti aneka prasnalu charitra rachana samvidhaanamlo vivaadaaspadamgaa unnaayi.
rachanalo, vyaakhyaanamlo, vislaeshanhalo charitrakaarulu etuvanti ghatananu charitralo malupu anukuntaranedi oka sweeyaatmaka samasya ayithe daanikanna mukhyamaina samasya vastugatamgaa asalu charitra nirmaana kramamlone unde sanklishtata. charitra eppuduu saralarekhagaa saagadu. charitra gathi aneka kaaranaala, parinaamaala, paraspara praticharyala paryavasaanamgaa allibilliga untundi. suukshmamgaa chusinappudu saralarekhagaa undanidi kuuda sthoolamgaa chuste oka kramaanni paatinchinattu kanipistundi. aa sthoola sthitilo charitragatini manam oka kramamlo, oka saralarekhalo artham chesukovadaniki prayatnistaam ganuka aa saralarekha ekkadekkada disha maarchukunnado akkadalla oka malupu unnadani manam oohistaam. aa malupuku undagala asankhyaka aspashta, sanklishta, paroksha kaaranaalaloonchi manaku spashtamgaa, suutigaa, pratyakshamgaa kanabade kaaranaale aa malupuku moolamani bhavistam.
oka samaja charitra rooponde kramame aa samaajamlooni vibhinna vyaktula, brundaala, samuuhaala, vargala prayojanaala madhya gharshanatho saagutundi. saadhaaranamgaa aa prayojanaalu niguudamgaanoo, aspashtamgaano, maaruruupaalaloono untaayi ganuka charitra pariseelakulaku aa kramamanta aa vyaktula madhya gharshanagaane kanabadutundi. alaage saadhaaranamgaa kramam kanabadadu gaani ghatana kanabadutundi ganuka aa vyaktula jeevitamlo, aacharanalo keelakamaina ghatanale malupulugaa chitrana pondutaayi. 'parasparam sangharshinchina saktulalo' oka vyakti, oka brundam otami palayi, maroka vyakti, maroka brundam vijayam saadhinchadam oka malupugaa kanabadutundi.
ee gharshana athi takkuvasarle bahirangamgaa pratyakshamgaa undavavachhugaani chaala sandarbhaalalo avyaktamgaa, parokshamgaa undavacchu. adhi parokshamgaa unnappudu gharshinche brundaalu atyalpa sankhyaakulavanii, atyadhika sankhyaakulaku aa gharshanatho emi sambandham ledanee anipinchavacchu. appudu samajam palakapaksham, pratipaksham, prajalu ane moodu kanabade mukkalugaa undavacchu. palakapaksham teesukune pratinirnayamuu, aacharanaa oka malupu kaavachhu. adhi praja prayojanakaramgaanuu undavacchu, praja vinaasakaramgaanuu undavacchu. kanuka malupulanu gurtinchadam matame kaaka, vaati swabhaavaanni kuuda anchana kattavalasi untundi. ilaa gurtinchadam, anchana kattadam rendoo kuuda sweeyaatmakamainave.
ee sweeyaatmaka anchanaalanu alaa unchi charitra nirmaanamlo yaadruchchikata, aavasyakata, anivaaryata ane vastugata parinaamaalaku kuuda vaati vaati paatralu unnaayi.
e chaaritraka kramamloonainaa enno malupulu untaayi gaani aa malupu konasaginda, adhi oka vidi ghatanaga migilipoyinda anedi kuuda keelakamaina vishayame. telamgaana charitralo konni adbhutamaina malupulu kanabadutunnaayi gaani avi konasagaledu. aa malupulu konasagi unte telamgaana charitra marokarakamgaa undi undedi. konni malupulu konasagakapoyi unte telamgaana ivaala unna sthitikanna merugaina sthitilo undedi. kaani aa malupulu konasagayi. charitra saralarekhakaadani, chaala sanklishtamaina ettupallaala, odidudukula maargamanee cheppadaaniki ee malupula konasagimpu, pratishtambhanalu udaaharanagaa nilustaayi.
maroka samasya charitralo malupu anedi eppuduu samakaaleenamgaa gurtimpu pondadu. oka ghatana gadichipoyina tarvaata daani paryavasanala valla, daanivalla jarigina itara parinaamaala valla adhi malupu ane spruha perugutundi. kanuka charitralo malupulu eppudaina tadanantara kaalamlo gurtimpu pondavalasinde gaani avi jarugutuu unnappudu gurtinchadam saadhyam kaadu.
ee poorvarangamlo telamgaana charitralo keelakamaina malupula gurinchi prastaavinchadam, bhavi parisoedhanalaku suuchanalanu andajeyadam matrame ee vyaasa lakshyam.
prastutam telamgaanagaa praachuryamlo unna praantam tana astitvam pratyekamainadani gurtinchadame, ee praantaaniki aa paeru ravadame oka mukhyamaina malupu. bahusa adhi modati malupu kakapovachhu. aa gurtimpu kanna munde ee praanta charitralo marikonni malupulu undavacchu. kaani aa gurtimpu malupu eppudu jarigindo tagina aadhaaraalu inka levu. ee praantamlo, dakkan peethabhoomilo erpadina toli rajyam saatavaahana saamraajyam okka telangaanane paalinchaledu. adhi appatiki abhivruddhi chendutunna maraatii, kannada, telugu bhasha praantaalalo rajyam chesindi. saatavaahanulu telangaananu kuuda paalinchinappatikii, vaari palanakalamlone telamgaana telugu oka roopam pondinappatikii aa kaalapu telamgaana charitra malupulanu gurinchi saadhikaarikamgaa cheppagaligina aadhaaraalu levu.
saatavaahanula patanam nunchi kaakateeya rajya sthaapana daka jarigina charitralo kuuda telamgaana astitvaaniki kachitamaina malupulu unde untaayi. avi lekapothe telamgaana nunchi kaakateeyula vanti visaala saamraajyaanni elina rajavansam puttuku raavadaaniki askaram undedi kaadu. kaani aa charitra malupula gurinchi kuuda manakinka ekkuvagaa teliyadu.
kaakateeyula kaalamlooni telamgaana charitralo gurtinchadagina malupulu konni unnaayi. vaatilo kaneesam naalugu malupulanu perkonali. modatidi kaakateeya paalakulu vyavasaayam meeda, neeti paarudala meeda pettina shraddha. aahaaraekarana, pasuposhana, swalpasthaayi vyavasaayam dasalu daati samajam sthira vyavasaaya dasaloki, sanghatita visaala vyavasaaya dasaloki, saguneeti soukaryaala kalpana ane saanketika parignaana dasaloki payaninchadam appude praarambhamaindi. tappanisarigaa telamgaana charitralo idhi keelakamaina malupu. aa kaalaaniki dakshina bharatadesam mottamlo tamila praantaalanu minahaayisthe ituvanti charitra malupunu chusina praantam marokati ledu. ee vyavasaayotpatti perugudala mottamgaa saamaajika, saamskrutika vikaasaaniki daariteesindi. sampada vipareetamgaa perigi, rendu sataabdaalu tiragakundaane dhilli paalakula kannu padadaaniki kaaranamaindi.
kaakateeyula dwara telamgaana charitralo jarigina maroka malupu saampradaayika nicchenalo attaduguna unna saamaajika brundaaniki rajyadhikaram ravadam. kaakateeyulu tama kulaniki chendinavaarenani rujuvulu chuupettadaaniki ippativarakuu chalamandi prayatninchaaru. swayamgaa kaakateeyule taamu "chaturthaanvayulamani (chaturtha kulajulama"ni) cheppukunnanduvalla migilina moodu varnaalakuu aa avakaasam tappipoyindi. kaani, shoodrulalo kuuda adhikaaramuu, aastii samakuurina vargaalu kaakateeyula vaarasatvam tamadenani prakatinchukuntunnaay. aa vivaadam ela unna, cheruvulu, kuntalu, raati bhavanalu, raati shilpaalu vanti kaakateeyula nirmaanaalu chuste vaaru nirmaana shramatho sambandham unnavaaro, aa shramaku praadhaanyata ichinavaro anipistundi. saasanaadhaaraalanu batti vaarini saamanta vitti, leda saamanta vadde anaalanee, vaaru pulinda vanti aadivasi tegalaku chendinavaarayi undi paiki edigi shoodra sthaayiki cheri undavacchunanii charitrakaarulu oohistunnaaru. emayina telamgaana charitralo idhi oka mukhyamaina malupu ane cheppali. aachaara vyavahaaraalanu batti, aayudha, sainika saktini batti, vyapara sthitini batti agrakulaalainavaariki kaaka saareerakasrama pradhaanamgaa gala kulaniki rajyadhikaram ravadam oka malupe.
atlage pitruswaamika hindu mataanni avalambinchina rajavamsalalo oka stree chakravarti kaavadam kuuda kaakateeyula kaalamlo telamgaana charitralo jarigina keelakamaina malupe. saatavaahanula yugamlo naaganeeka vanti pramukhulaina rajakutumba streelanu gurinchi prastaavanalu unnaayi gaani appati bouddha sampradaayamlo adhi aascharyakaram kaadu. aa tarvaata madhyayugaalalo perigina bhuswamya, pitruswaamika matha viluvallo streeni simhaasanam meeda angeekarinchadam arudaina vishayame. desha charitralone velaadi mandi raajulalo naluguraiduguriki minchi streelu leru. atuvantidi kaakateeya saamraajyamlo padakondo satabdi lone stree raani kaavadam oka malupe. ganapati devuniki purusha santaanam lekapovadam, koothuri meeda apaaramaina prema undadam kaaranaalu kaavachugaani, appatiki kuuda bhuswamya viluvalalo purusha santaanam lekapothe dattata swaakaaram, koothuri meeda prema unnappatikii alludiki rajyam appaginchadam vanti alavaatlu unnaayi.
kaakateeya samrajya kaalamloonide maroka sanghatana kuuda telamgaana charitralo malupugaa cheppukovachhu. adhi pagididdaraju, sammakka, saralamma, jampannala naayakatvamlo aadivaasulu jaripina poratam. rajarikanni aadivaasulu edirinchi, raja sainikulato poraataaniki digadam, aa poraatamlo streelu agrabhaagaana palgoni praanatyaagaaniki kuuda veravakapovadam e prajala charitralonaina arudaina ghatanaga, malupugaa gurtinchavalasinde.
nijaaniki ee malupulannee kuuda saamaajika charitragatini pragati vaipu nadipinchagaliginave. aa malupu tarvaati parinaamaalu adhe disalo konasagi unte telamgaana charitra maroka rakamgaa undedi. kaani mottamgaa dakkan paalakula sampada, mukhyamgaa varangal sampada dhilli chakravarthula noruurinchindani, modata devagirimeeda, aa tarvaata varangal meeda dandayaatralaku, daadulaku adhe kaaranamani charitrakaarulu namodu chesi unnaaru. alaa padnaalugo satabdi toli dasaabdaalalo anekasaarlu varangal meeda jarigina daadulu, varangal nunchi dochukupoyina sampada, chivariki prataaparudrudini bandeegaa teesukupovadam, prataaparudrudu narmadaanadilo aatmaahuti chesukovadam maroka mukhyamaina malupu.
aa tarvaata gadichina edu vandala samvatsaraalalo telamgaana charitra aneka malupulu tirigindi. vaarasulu garvinchadagina adbhutamaina prajaanukuula malupuluu unnaayi, telamgaana sampadalanuu, prajaajeevitaannii dhwamsam chesina prajaavyatireka malupuluu unnaayi.
chatushpaada padyaanni kaadani dvipadanu, samskrutaanni kaadani jaanutenugunu, kula antaraalni kaadani chaapakuudunu, daivika oohaa vastuvulanu kaadani yathaartha jeevita vyathaartha drushyaanni aadarinchina paalkuriki somana prayatnam oka malupu. nammina vishwaasam kosam rajunu dhikkarinchina, raajaankitamto padupukudu bhujinchadam kanna haalikulu kaavadaanni samarthinchina bammera potana maroka malupu. ekkadinuncho vachinavaaru mammalni palinchadamemiti, maapaalana maade, marajyam maade ani prakatinchina sarvai paapadu maroka malupu. ee malupulu konasagi undakapovachhu. ivaala gurtincha galugutunnattugaa intaku mundu gurtimpu pondi undakapovachhu. kaani ituvanti ghatanalu vidi ghatanalu kaavu, avi ee neelalo saagina sudeergha, sanklishta parinaamaalaku vyakteekarana roopaalu. ilaa bayatapadina okkokka vyakteekarana venuka penugulaadina vandalaadi viphala prayatnaalu, sudeergha kramaalu undi untaayi. telamgaana charitra punarnirmaana kramamlone aa kramaalu, bahusa moukhika gaathalalo migilipoyina, vakreekarinchina prastaavanalalo migilipoyina aa kramaalu tama puurti vyakteekaranalu pondagalugutaayi.
aa malupulanunchi aaru vandala samvatsaraalu daati iteevali pandommido, iravayo sataabdaalaloki vaste kuuda telamgaana charitra aneka malupulu tirigindi. aa malupulalo konni konasagi unna, marikonni malupulu tiragakapoyina telamgaana sampadalu telamgaana prajalake andi, telamgaana sarvatomukhaabhivruddhi jarigiundedi.
desamloni british palana praantaalaloonuu, swadeshee samsthaanaalaloonuu 1857 prathama bhaarata swaatantrya sangraamam chelaregutunnappudu hyderabad kuuda aa sangraamamlo desheeya paksham teesukuni valasavaadulanu edirinchi unte charitra maroka rakamgaa undedi. aa tirugubaatulo hyderabad tamaku vyatirekamgaa nilabadithe bhaaratadesamlo tamaku nookalu chellinattenani swayamgaa british palakule raasukunnaaru. kaani telamgaana charitralo oka keelakamaina malupugaa hyderabad paalakulu, mukhyamgaa pradhaani salar jang british paalakulanu kaapaadadaaniki nirnayam teesukunnadu. atuvanti prajaavyatireka, desavyatireka nirnayam teesukunna vyakte hyderabad raajyamloki aadhunika vidyanuu, vaidyaannii, rawana soukaryaalanuu, samachara soukaryaalanuu teesuku vachi telamgaana charitralo oka prajaanukuula malupukuu kaaranamayyaadu.
alaage telamgaanalo kamyuunistu party pravesam oka keelaka malupu. desham mottam meedane ekkada laeni vidhamgaa bhuswamyam meeda, racharikam meeda, daanni kaapaadutunna valasavaadam meeda telamgaana raitu saayudhamgaa tiragabadina adbhutamaina malupu adhi. oka rakamgaa oka venukabadina desamlo praja viplavam ela ravalo oka maargam chuupina goppa prayatnam adhi. aa malupu konasagi unte, dunnevanike bhoomi vanti asaadhaaranamaina maarpu jarigiunte, aandhra mahasabhalonu, raitanga saayudha poraatamloonuu vyaktamayina visaala prajaaraasula aikyata konasagi unte, prajala chetiki rajyadhikaram andi unte telamgaana prajaajeevitam tappanisarigaa enno vijayaalu saadhinchi undedi. saadhinchina vijayaalanu balopetam chesukuni undedi. kaani aa adbhutamaina malupu konasagaledu. aidu samvatsaraalu tiragakundaane, rajya himsa valla matrame kaadu, swayamgaa nayakatva vidroham valla, adhikaarika viramana valla aa poratam aapiveyabadi telamgaana charitralo oka prajaavyatirekamaina malupugaa vishaadakaramgaa namodayindi.
aa tarvaata aidu samvatsaraalaku jarigina andhrapradesh erpaatu telamgaana charitralo marinta vishaadakaramaina, prajaavyatirekamaina paryavasaanaalaku daariteesina malupugaa gadichina aaru dasaabdaala charitra saakshyam palukutunnadi.
ee malupulannitinii vaastavikamgaa gurtinchi, namodu chesi, nirmamamgaa visleshinchadam ivalti chaaritraka avasaram. aa avasaraanni teerche charitrakaarula kosam telamgaana charitra eduruchustunnadi.
8 Responses to telamgaana charitralo malupulu
Ento anni assumptions tho meeku kavalsi natlu rasukunnaru. Okkadaniki kuda proof lekunda. Ignorance is a bliss annaru anduke :-)
Thank you. It seems you are full of bliss. Telangana charitra tho meeku aemaatram parichayam (lothaina adhyayanam kooda kaadu) unnaa aa bliss poyi undedi. Naa vyaasam lonchi aadhaaram leni okka assumption choopagaligite nenu kooda mee bliss pondutaanu.
"telugu bhashaku renduvela ella paichiluku charitra undanukunte, andulo telugu matlade prajalandaruu kalisi unna samayam naalugaidu vandala ellaku minchadu."
Just show me the proof for it and on what basis telugu people or united and devided over these 2000+ years?
I am happy to accept that I am ignorant and I am happy because of it and just go beating the drum that I am telugu and u r not telugu. how the heck all that matter when we (people) can't help our next door person and fight over history and all.
telugu matlade prajala bhuubhaagam ivalti andhrapradesh antaa anukunte (ballari, hosuru, parlakimidi lanti praantaalanu vadilesina), ee bhuubhaagamantaa 1956 navambar 1 ki mundu oke paalanalo, oke rajyamga ennaduu ledu. cree.poo. 200 nunchi cree.sha. 200 madhya saatavaahanula paalanalo ee bhuubhaagamloo ekkuva bhagam oke paalanalo undi gaani saatavaahanulu kotilingaala nunchi paschimaana paitaan varakuu thoorpuna dharanikota varakuu vistarinchaaru. vaaridi puurtigaa telugu paalana ani cheppadaanikii ledu. vaaru uttaraandhraku gaani, krishna dakshinaaniki gaani vellina aadhaaraalu levu. aa naalugu vandala ellalo oka vanda samvatsaraalu ivalti andhrapradesh loni kontha bhagam oke paalana kinda undanavachhu. aa tarvaata malli kaakateeyula varakuu telugu vaarilo ekkuva mandi okka paalana kindiki raledu. padakondu – padnaalugu sataabdaala madhya rendu vandala yabhai ella kaakateeyula paalanalo uttarandhra bhagam kaaledu. dakshinaana kanchi varakuu vellina aadhaaram undi gaani ivalti rayalaseema vaari paalanalo ledu. kaakateeyula patanam tarvaata erpadina "telugu" paalanagaa cheppukune vijayanagara rajyam krushnaku uttaraaniki raneledu. aa tarvaata kutub shahila paalanalo nootayaabhai ellu malli andhrapradesh loni adhika bhagam oke paalana kindiki vachindi. aa tarvaata asaf jahila paalanalo yabhai ellake adhi malli veruveru paalanala kindiki vellindi. meeku teliyanidalla ledani, abaddhamani, ooha ani anukunte, jeevitam chaala suluvu. meerannattu blis. kaani charitra manam korukunnattu jaragaledu, jaragadu.
"cree.poo. 200 nunchi cree.sha. 200 madhya saatavaahanula paalanalo ee bhuubhaagamloo ekkuva bhagam oke paalanalo undi gaani saatavaahanulu kotilingaala nunchi paschimaana paitaan varakuu thoorpuna dharanikota varakuu vistarinchaaru. vaaridi puurtigaa telugu paalana ani cheppadaanikii ledu. vaaru uttaraandhraku gaani, krishna dakshinaaniki gaani vellina aadhaaraalu levu. "
Are there any proof that there were telugu people in South of Krishna or North Andhra. I guess at the time of Sathavahana its not even todays telugu. Then how can we say telugu people or not under one ruler. People from different civilizations (tribes) come together to form a common group and they may go different ways as well, which is a natural process and we can not draw lines on that process.
"kaani charitra manam korukunnattu jaragaledu, jaragadu." Thats exactly my point is. we can not control the history in making. So it helps us not to take it to heart to much.
"nammina vishwaasam kosam rajunu dhikkarinchina, raajaankitamto padupukudu bhujinchadam kanna haalikulu kaavadaanni samarthinchina bammera potana maroka malupu." this sort things happened all over the world all the time. It can not be attributed as a nature of all the people living in one area. Pothana was not lived in the area called Telangana. Its not the same place and same time. Desa kalamana paristhitulu total ga different.
Like the above, I see, so many gaps including the story about Kakathiya. Are Kakathiya's belong to today's telengana or the telugu speaking people of 600 years back. Kakathiyas represented all telugu and Hindu people and fought against Muslim invasion. Then how come they belong to telugu people of one area. Kakathiyulu telengana history lo malupu kaduu.telugu speaking people history lo malapu.
You sounded like people who strongly believes in creationism, who say world is only 10,000 years old. You know why I compare with those people, even though scientists founded 4.4 million years old fossil, creationists still need more proof but they(creationists) never came up with a trace of proof that world is created not evolved.
Your whole argument is pointless and directionless, if you do not know the history read it first and make counter arguments. I can say what proof you got that you can say this wrong, then I sound stupid.
According to me writer did great research work where only few historians, journalists and analysts can really do this kind of work in India these days. Even though writer sympathizes for Telangana cause, he also wrote numerous articles and books on people suffering all over the country. I can give you one example making an assumption that you belong to Andhra geographically. Writer wrote multiple articles on struggles of Sompeta people which is in Srikakulam district and clearly stated atrocities of police and state, I'm assuming again here that you know what happened in Sompeta last year, otherwise I pity you.
So finally before asking for proof, build a meaningful discussion and point out if the article has any mistakes with your findings by doing research. You need to do some reading, no lot of reading to at least get there and understand the history.
By the way Kakatiya's, Sri krishnadevraya's are fuedal lords, monarchs and they have nothing to do with people and their well being so you better understand that they did wars for their sake not for people. I think this is enough for you.
Just read your comment once again. then you will come to know how meaningful or should I say meaningless you are sounding. Cut the false cry and point to some facts, if you have any.
For that matter which ruler was not a fuedal lord in the past. It was not democracy in those days. I only said they dont belong to any place measured by todays borders.