శాసనంలో వంశ చరిత్ర - Namasthe Telangana
Home ఎడిట్‌ పేజీ శాసనంలో వంశ చరిత్ర
గంగాధర మంత్రి వంశచరిత్ర తెలిపే కరీంనగర్‌ శాసనం విశేషమైంది. తెలుగు ప్రాంతాలను ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యం కింద పాలించిన కాకతీయులు చక్కని పరిపాలనను అందించారు. వారి మంత్రులలో గంగాధర మంత్రి విశిష్టమైనవాడు. ఇతను కాకతీయ రుద్రదేవ మహారాజు మంత్రిగా అనేక సత్కార్యాలు నిర్వహించాడు. ఆయన వేయించిన సంస్కృత శాసనాలతో పాటు కరీంనగర్‌లో ఒక తెలుగు శాసనం కూడా ఉన్నది. ఈ శాసనకాలం శ.సం.1092 = క్రీ.శ.1171. వికృతి సంవత్సరం మాఘ శుద్ధపంచమి.
శాసనంలో గంగాధర మంత్రి, వారి పూర్వ వంశీయుల గురించి విపులమైన వర్ణన ఉంది. గంగాధర మంత్రి పూర్వికులు వేంగి దేశంలోని వెల్లంకి గ్రామానికి చెందినవారు. అత్రి గోత్రోద్భవులైన వీరి వంశంలో కొమ్మనార్యుడు జన్మించాడు. అతని కొడుకు నారాయణెడె, మనవడు గోవిందుడు. గోవింద, తురుకమాంబలకు 'భూధర ధైర్యుడు, అత్యధిక పుణ్య చరితుడు, అపార కీర్తి లక్ష్మీ ధర్మమూర్తి, శిష్టజన మిత్రుడు, గోత్ర పవిత్రుడు అచ్యుతారాధన తత్పరుండు, సురరాజ గురుండు, అతి ప్రభాతియై గంగాధరుడు' జన్మించినాడట. చిన్నతనం నుంచి చురుకుగా ఉండే గంగాధరుడు అన్ని విద్యలను అభ్యసించి సమస్త జనావళి సభలలో ఇతని సద్గుణాలను ప్రస్తుతించే విధంగా ఉండేవాడట.
ధరణిలో అత్యుత్తమమైన తీర్థము శివస్థానం సంవర్తకేశ్వరమని భావించి శశిఖండ శేఖరుని పూజించి తటాకాన్ని, గుడిని ప్రతిష్ఠించి జగద్వంద్యుడైన భవానీపతిని పూజించినాడట. మంత్రకూట పురములో జగజ్జనాభివందిత చరణాంబురుహునికి ఆచంద్రార్క స్థిరంగా గుడి వ్రిత్తి నిల్పినాడట.
గంగాధర మంత్రి ఆయా ప్రదేశాల్లో చేసిన ఆలయాల ప్రతిష్ఠలను గురించి వివరణంతా స్వయంగా తాను చెప్పుకున్నట్లుగానే శాసనంలో పద్యాల రూపంలో ఉంది. ఇందులో సప్త సంతానాల విషయం కూడా ప్రస్తావితమైంది. (తను పెంచిన సంతానం, తన సంతానం, కృతి, తన నల్లిల్లు (అగ్రహారం), వనం, చెరువు, గుడి ఇవి సప్త సంతానములుగా చెప్పబడినవి).
'శ్రీ కాన్తా కాన్తుచే నాశ్రిత విబుధ జనాభిస్థిర ప్రాజ్య
శ్రీ కాన్తా కాన్తుచే విస్త్రిత నిజ భుజ నిస్త్రింశ నీతాన్య రాజ
శ్రీ కాన్తా కాన్తుచే దిక్‌క్షితి గగన సమాశ్లిష్ట విస్పష్ట కీర్తి
శ్రీ కాన్తా కాన్తుచే నూర్జిత రిపుమ్రిగ రాజీమ్రిగారాతి చేతన్‌' అంటూ కాకతీ రుద్రదేవ మహారాజు ప్రశంస కూడా ఈ శాసనంలో విపులంగా ఉంది.
గంగాధర మంత్రి రాచకార్యాలలోనే కాక సారస్వత విషయాల్లో కూడా గొప్పవాడని ఈ శాసనం వల్ల తెలుస్తున్నది. శాసన రచయిత పేరు ప్రత్యేకంగా పేర్కొనక పోయినప్పటికీ తాను చేసినట్టుగా శాసనంలో చెప్పుకున్న విధానం ఈ శాసన రచయిత గంగాధర మంత్రే అని ఊహించవచ్చు.
saasanamlo vamsa charitra - Namasthe Telangana
Home edte pagy saasanamlo vamsa charitra
gangadhara mantri vamsacharitra telipe kareemnagarm saasanam viseshamaindi. telugu praantaalanu ekachchatraadhipatyam kinda paalinchina kaakateeyulu chakkani paripaalananu andinchaaru. vaari mantrulalo gangadhara mantri vishishtamainavaadu. itanu kaakateeya rudradeva maharaju mantrigaa aneka satkaaryaalu nirvahinchaadu. aayana veyinchina samskruta saasanaalatoe paatu kareemnagarelo oka telugu saasanam kuudaa unnadi. ee saasanakaalam sha.sam.1092 = cree.sha.1171. vikruti samvatsaram magha suddhapanchami.
saasanamlo gangadhara mantri, vaari puurva vamseeyula gurinchi vipulamaina varnana undi. gangadhara mantri poorvikulu vengi desamloni vellanki graamaaniki chendinavaaru. atri gotrodbhavulaina veeri vamsamlo kommanaryudu janminchaadu. athani koduku narayanede, manavadu govindudu. govinda, turukamaambalaku 'bhudhara dhairyudu, atyadhika punya charitudu, apara keerti lakshmi dharmamurthy, shishtajana mitrudu, gotra pavitrudu achyutaaraadhana tatparundu, suraraja gurundu, athi prabhaatiyai gangaadharudu' janminchinaadata. chinnatanam nunchi churukugaa unde gangaadharudu anni vidyalanu abhyasinchi samasta janavali sabhalalo itani sadgunaalanu prastutinche vidhamgaa undevadata.
dharanilo atyuttamamaina teerthamu sivasthaanam samvartakeshwaramani bhavinchi sasikhanda sekharuni poojinchi tataakaanni, gudini pratishtinchi jagadvandyudaina bhavaaneepatini poojinchinaadata. mantrakuta puramulo jagajjanaabhivandita charanaamburuhuniki aachandraarka sthiramgaa gudi vritti nilpinadata.
gangadhara mantri aayaa pradesaallo chesina aalayaala pratishtalanu gurinchi vivaranantaa swayamgaa taanu cheppukunnatlugaane saasanamlo padyaala roopamlo undi. indulo sapta santaanaala vishayam kuudaa prastaavitamaindi. (tanu penchina santaanam, tana santaanam, kruti, tana nallillu (agraharam), vanam, cheruvu, gudi ivi sapta santaanamulugaa cheppabadinavi).
'shree kanta kaantuche naashrita vibudha janabhisthira prajya
shree kanta kaantuche vistrita nija bhuja nistrimsa neetaanya raja
shree kanta kaantuche dikenshiti gagana samaslishta vispashta keerti
shree kanta kaantuche noorjita ripumriga raajeemrigaaraati chetann' antuu kaakatii rudradeva maharaju prasamsa kuudaa ee saasanamlo vipulangaa undi.
gangadhara mantri rachakaryalalone kaaka saarasvata vishayaallo kuudaa goppavaadani ee saasanam valla telustunnadi. saasana rachayita paeru pratyekamgaa perkonaka poinappatiki taanu chesinattugaa saasanamlo cheppukunna vidhaanam ee saasana rachayita gangadhara mantre ani oohinchavachchu.