ఉనికిని కోల్పోతున్న కొండపల్లి బొమ్మలు – Kondapalli Bommalu losing its identity– News18 Telugu
VIJAYAWADA KONDAPALLI BOMMALU LOSING THEIR IDENTITY AS THE ARTISTS COMMUNITY URGES FOR GOVERNMENT SUPPORT FULL DETAILS HERE PRN VPR NJ
కొండపల్లి బొమ్మలు (FIle)
ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh) లో కొండపల్లి అంటే తెలియనివారుండరు. విజయవాడ (Krishna District) కు సమీపంలో ఉన్న కొండపల్లిలో తయారు చేసే బొమ్మలు మన దేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
Last Updated : May 20, 2022, 22:09 IST
ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh) లో కొండపల్లి అంటే తెలియనివారుండరు. విజయవాడ (Krishna District) కు సమీపంలో ఉన్న కొండపల్లిలో తయారు చేసే బొమ్మలు మన దేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఈ కొండపల్లి బొమ్మలకు 400 ఏళ్ల నాటి చరిత్ర ఉంది. కొండపల్లి గ్రామం ఎన్టీఆర్ జిల్లా (NTR District) ఇబ్రహింపట్నం మండలంలో ఉంది. కొండపల్లి బొమ్మలు కొండపల్లి చుట్టుపక్కల అడవులలో దొరికే పొనికి అనే తేలికపాటి చెక్కనుండి తయారవుతాయి. కొండపల్లి కళాకారులు ఏకాగ్రతతో ఈ బొమ్మలు తయారు చేస్తారు. ముందుగా బొమ్మల విడిభాగాలు తయారు చేస్తారు. ఉదాహరణకు కాళ్లు, చేతులు, తల మొదలగు భాగాలను విడి విడిగా తయారుచేసి తరువాత వీటన్నిటినీ చింతగింజల పొడుంతో తయారు చేసిన బంకతో ఒకటిగా అంటిస్తారు.
అష్ట వంకర్లున్న తెల్ల పొనికికి బొమ్మ రూపంలో సజీవకళ ఉట్టి పడిందంటే అది కచ్చితంగా కొండపల్లి బొమ్మే. వాటిలో బాగా గుర్తింపు పొందినవి ఏనుగు అంబారీలు, గీతోపదేశం, తాటిచెట్టు క్రింద కల్లుతాగుతున్న వ్యక్తి, కృష్ణుడు గోపికలు, కొబ్బరి చెట్టు, డాన్సింగ్‌ డాల్‌, పెళ్లి పల్లకి, గ్రామీణ నేపథ్యం ఉట్టిపడే ఎడ్లబండి, వివిధ రకాల పక్షులు, హిందూ దేవతామూర్తుల బొమ్మలు. ఇవి బహుమతులుగా ఇవ్వటానికి చాలా బాగుంటాయి. దివంగత నేతలు ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్‌గాంధీ, ఎన్టీఆర్‌లకు కొండపల్లి బొమ్మలను పలువురు బహూకరించారు. ఎక్కువగా సహజ రంగులనే వాడతారు (చెట్ల ఆకులు, బెరడుల నుండి తయారు చేసినవి) ఈ మధ్య సింథటిక్ కలర్స్ కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.
కొండపల్లి బొమ్మల చరిత్ర
ముమ్మాటికీ అది కొండపల్లి బొమ్మే. దాదాపు 400 ఏళ్ల చరిత్ర కలిగిన ఈ కొయ్యబొమ్మల కళ అప్పటి కళాకారులైన రాజుల నేతృత్వంలో కొండపల్లికి వచ్చింది. కాలక్రమేణ ఊరిపేరునే తన పేరుగా మార్చుకొని కొండపల్లి కొయ్యబొమ్మగా మారింది. రాజస్థాన్ నుంచి తరతరాల క్రితం వలసవచ్చిన నిపుణులు ఈ బొమ్మలు రూపొందిస్తూంటారు. ఈ బొమ్మలురూపొందించే నిపుణుల్ని 'ఆర్యక్షత్రియులు'గా పిలుస్తూంటారు. వాళ్లు రాజస్థాన్‌ నుంచి వలస వస్తూ16వ శతాబ్దంలో తమతో పాటుగా ఈ బొమ్మలు తయారు చేసే కళను తీసుకువచ్చినట్టు చెబుతుంటారు. ఈ నాలుగు వందల ఏళ్ల సంప్రదాయం ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి అందుతూ వచ్చింది.
ఇది చదవండి : ఈయన చేతిలో ఏదో మ్యాజిక్ ఉంది.. పూచికపుల్లకు కూడా ప్రాణం పోస్తాడు..
కొండపల్లిలోని బొమ్మల కాలనీలోని దాదాపు అన్ని కుటుంబాలు ఈ బొమ్మలు రూపొందించుకోవడంలో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఈ ఊరి గురించి బ్రహ్మాండ పురాణంలో కూడా ప్రస్తావన ఉంది. శివుడి నుంచి కళలు, నైపుణ్యం పొందిన ముక్తాఋషి తమకు ఆద్యుడని చెబుతుంటారు. ఈ నిపుణులు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అనేక ఆలయాల్లో గరుడ, నంది, సింహం, వాహనాలు వంటివాటి విగ్రహాలను తమ పూర్వీకులు చెక్కినట్టుగా చెబుతారు.
కొండపల్లి బొమ్మ లేకుండా బొమ్మల కొలువుండదు
దసరా, సంక్రాంతి వేడుకల్లో బొమ్మల కొలువు సంప్రదాయంలో ఈ కొయ్యబొమ్మలు అంతర్భాగం. ఏ ఇంట్లో బొమ్మల కొలువు జరిగినా అందులో కొండపల్లి బొమ్మలు ఉండాల్సిందే. ఈ వేడుకల్లో స్రీలు తాము సేకరించిన వివిధ కొయ్య బొమ్మలను ప్రదర్శిస్తారు. ప్రధానంగా ఆ సమయంలో కొండపల్లి బొమ్మల తయారీదారులు తమ వ్యాపారం ఎక్కువగా చేసుకుంటారు. ఈ కొండపల్లి బొమ్మలను లేపాక్షి షోరూంల నుండి కొనవచ్చు. లేక కొండపల్లి గ్రామానికి వెళ్లిన వారు అక్కడ స్థానికంగా వీటిని కొనవచ్చ. బొమ్మల వ్యాపారంలో యంత్రాల వినియోగం వంటివి వచ్చి చేరి కొండపల్లి నిపుణుల వ్యాపారం దెబ్బతీస్తున్నాయి.
బుట్టబొమ్మను తీర్చిదిద్దే వారి జీవితాల్లో వెలుగేది?
బొమ్మలను అందంగా తీర్చి తీర్చిదిద్దుతున్న వీరి జీవితాల్లోవెలుగు లేదనే చెప్పాలి. ఒక వైపు కరోనా ప్రపంచ దేశాలనువణికించి జీవితాలను చిన్నాభిన్నం చేస్తే.. మరో వైపు నిత్యావసర ధరలు ఆకాశం వైపు చూస్తున్నాయి. కరోనా కష్ట కాలంలోతమ వైపు చూసిన నాధుడే లేరని కొండపల్లి వాసులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరో వైపు బొమ్మలకుగిట్టుబాటు ధరలు లభించక అవస్తలు పడుతున్నామని బొమ్మల తయారీదారులు చెబుతున్నారు. కొండపల్లి లో లభించే తెల్ల పోనిక అనే చెక్కను వినియోగించి బొమ్మలు తయారు చేస్తుంటారు , ప్రస్తుతం ఆ చెక్క కూడా రేటు పెరగడంతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నట్లు తెలిపారు.
క్రమంగా తగ్గిపోతున్న తయారీదారులు
ప్రస్తుతం బొమ్మలు తయారు చేసే కళాకారుల సంఖ్య క్రమేపీ తగ్గుతూవస్తుంది . గిట్టు బాటు ధరలు లేకపోవడంతో కొంతమంది కళాకారులు వలస వెళ్ళిపోయీ ఇతర పనులు చేసుకుంటూ జీవిస్తున్నారు. ఏళ్ల తరబడి ఈ వృత్తి చేస్తూ జీవించి ఒక్కసారిగా ఇప్పుడు బయటికి వెళ్ళి వేరే పని చేయడం కష్ట తరమైపోతుందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.కళాకారుల కుటుంబాల్లోని యువతరం ఈ కళకు దూరంగానే ఉండాలని భావిస్తూ సాంకేతిక చదువులు, ఇతర వృత్తులకు ప్రాధాన్యమిస్తున్నారు. ఈ తరం తర్వాత ఈ కళ ప్రశ్నార్థకమేనని నేటితరం కళాకారులు వాపోతున్నారు.
టెక్నాలజీ పేరుతో దళారులు మరింత మోసం
మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యంతో 2010 - 2014 మధ్య దేశంలో అనేక ప్రాంతాలకు కొండపల్లి బొమ్మలు విస్తరించాయి. ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు కొండపల్లి బొమ్మకు అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని తీసుకురావడంతో పాటు అనేక విధాలుగా సహాయ సహకారాలు అందించాయి. అయితే ఆన్ లైన్‌లో బొమ్మలకు గిట్టుబాటు ధరలు లభిస్తుందని భావించివెబ్ సైట్స్‌లో బొమ్మలు అప్‌లోడ్ చేస్తే మధ్యలో దళారీ వ్యవస్థలు అడ్డంకిగా మారాయని,మరో పక్క సైబర నేరాలు అధికమవడంతో ఆన్ లైన్ విక్రయాలకుస్వస్తి పలకాల్సి వస్తుందని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ వల్ల కూడా తమకు ఎటువంటి ప్రయోజనం లేకపోగా మరింత ఉబిలోకి నెట్టేస్తుందేమో అని భయపడుతున్నారు.
ఇది చదవండి: మనకు తెలియని ఉయ్యాలవాడ చరిత్ర ఇదే..! పాలెగాడు పోరాటయోధుడు ఎలా అయ్యాడు..?
కనుమరుగయ్యే దశలో కొండపల్లి బొమ్మలు!
తాతల కాలం నుంచి తర తరాలు బొమ్మలు తయారు చేయడం జీవనోపాధిగా మారిందని, బ్రతుకు తెరువు కష్టంగా మారడంతో ఈ రంగం వైపు చూసే వాళ్ళు లేరని తమ పిల్లలు సైతం ఈ రంగానికి దూరంగా వెళ్లిపోతున్నారని రాబోయే రోజులు బొమ్మలు తయారి పరిశ్రమ కనుమరుగు అయే ప్రమాదం కూడా లేకపోలేదని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కేంద్ర,రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ కళను గుర్తించినా ఫలితం మాత్రం శూన్యంగా మారిందని… తమ తర్వాత ఈ కళను కాపాడాలని వేడుకుంటున్నారు.
unikini kolpotunna kondapalli bommalu – Kondapalli Bommalu losing its identity– News18 Telugu
VIJAYAWADA KONDAPALLI BOMMALU LOSING THEIR IDENTITY AS THE ARTISTS COMMUNITY URGES FOR GOVERNMENT SUPPORT FULL DETAILS HERE PRN VPR NJ
kondapalli bommalu (FIle)
andhrapradesh (Andhra Pradesh) loo kondapalli ante teliyanivaarundaru. vijayavada (Krishna District) ku sameepamlo unna kondapallilo tayaaru chese bommalu mana desamlone kakunda prapanchavyaaptamgaa prasiddhi chendaayi.
Last Updated : May 20, 2022, 22:09 IST
andhrapradesh (Andhra Pradesh) loo kondapalli ante teliyanivaarundaru. vijayavada (Krishna District) ku sameepamlo unna kondapallilo tayaaru chese bommalu mana desamlone kakunda prapanchavyaaptamgaa prasiddhi chendaayi. ee kondapalli bommalaku 400 ella naati charitra undi. kondapalli graamam ntr jilla (NTR District) ibrahimpatnam mandalamlo undi. kondapalli bommalu kondapalli chuttupakkala adavulalo dorike poniki ane telikapati chekkanundi tayaaravutaayi. kondapalli kalaakaarulu ekagratatho ee bommalu tayaaru chestaaru. mundugaa bommala vidibhaagaalu tayaaru chestaaru. udaaharanaku kaallu, chetulu, tala modalagu bhaagaalanu vidi vidigaa tayaaruchesi taruvaata veetannitinii chintaginjala poduntho tayaaru chesina bankatho okatigaa antistaaru.
ashta vankarlunna tella ponikiki bomma roopamlo sajeevakala utti padindante adhi kachitamgaa kondapalli bomme. vaatilo baga gurtimpu pondinavi enugu ambaareelu, geethopadesam, taatichettu krinda kallutaagutunna vyakti, krishnudu gopikalu, kobbari chettu, dansinge dalli, pelli pallaki, graameena nepathyam uttipade edlabandi, vividha rakala pakshulu, hindu devatamurtula bommalu. ivi bahumatulugaa ivvataaniki chala baguntai. divangata nethalu indiraagaandhii, raajeegnaandhii, enterelaku kondapalli bommalanu paluvuru bahuukarinchaaru. ekkuvagaa sahaja rangulane vaadataaru (chetla aakulu, beradula nundi tayaaru chesinavi) ee madhya sinthatic collers kuudaa upayogistunnaru.
kondapalli bommala charitra
mummatiki adhi kondapalli bomme. daadaapu 400 ella charitra kaligina ee koyyabommala kala appati kalaakaarulaina rajula netrutvamlo kondapalliki vachindi. kalakramena ooriperune tana paerugaa maarchukoni kondapalli koyyabommagaa maarindi. rajasthan nunchi tarataraala kritam valasavacchina nipunulu ee bommalu roopondistuuntaaru. ee bommaluroopandinche nipunulni 'aaryakshatriyulu'gaa pilustuuntaaru. vaallu rajasthanni nunchi valasa vastuu16va sataabdamlo tamatho paatugaa ee bommalu tayaaru chese kalanu teesukuvacchinattu chebutuntaaru. ee naalugu vandala ella sampradaayam oka taram nunchi maro taraaniki andutuu vachindi.
idhi chadavandi : eeyana chetilo edho magic undi.. poochikapullaku kuudaa praanam postadu..
kondapalliloni bommala kaalaneelooni daadaapu anni kutumbaalu ee bommalu roopondinchukovadamlo paalupanchukuntunnaaru. ee oori gurinchi brahmanda puraanamlo kuudaa prastaavana undi. shivudi nunchi kalalu, naipunyam pondina muktarashi tamaku aadyudani chebutuntaaru. ee nipunulu aandhrapradeshameloo aneka aalayaallo garuda, nandi, simham, vaahanaalu vantivaati vigrahaalanu tama poorveekulu chekkinattugaa chebutaaru.
kondapalli bomma lekunda bommala koluvundadu
dasara, sankraanti vedukallo bommala koluvu sampradaayamlo ee koyyabommalu antarbhaagam. e intlo bommala koluvu jarigina andulo kondapalli bommalu undalsinde. ee vedukallo sreelu taamu sekarinchina vividha koyya bommalanu pradarsistaaru. pradhaanamgaa aa samayamlo kondapalli bommala tayaareedaarulu tama vyaparam ekkuvagaa chesukuntaru. ee kondapalli bommalanu lepakshi shorunla nundi konavachu. leka kondapalli graamaaniki vellina vaaru akkada sthaanikamgaa veetini konavaccha. bommala vyaapaaramlo yantraala viniyogam vantivi vachi cheri kondapalli nipunula vyaparam debbatiistunnaayi.
buttabommanu teerchididde vaari jeevitaallo velugedi?
bommalanu andamgaa teerchi teerchididdutunna veeri jeevitaallovelugu ledane cheppali. oka vaipu karona prapancha desalanuvanikinchi jeevitaalanu chinnabhinnam cheste.. maro vaipu nityavasara dharalu aakaasam vaipu chustunnayi. karona kashta kaalamlotama vaipu chusina nadhude lerani kondapalli vaasulu aavedana vyaktam chestunnaru. maro vaipu bommalakugittubatu dharalu labhinchaka avastalu padutunnamani bommala tayaareedaarulu chebutunnaru. kondapalli loo labhinche tella ponika ane chekkanu viniyoginchi bommalu tayaaru chestuntaaru , prastutam aa chekka kuudaa retu peragadamtho ibbandulu edurkontunnatlu telipaaru.
kramangaa taggipotunna tayaareedaarulu
prastutam bommalu tayaaru chese kalaakaarula sankhya cramepy taggutuuvastundi . gittu baatu dharalu lekapovadamto kontamandi kalaakaarulu valasa vellipoyee itara panulu chesukuntu jeevistunnaaru. ella tarabadi ee vrutti chestu jeevinchi okkasariga ippudu bayatiki velli vere pani cheyadam kashta taramaipotundani aavedana vyaktam chesaru.kalaakaarula kutumbaalloni yuvataram ee kalaku dooramgaane undaalani bhaavistuu saanketika chaduvulu, itara vruttulaku praadhaanyamistunnaa. ee taram tarvaata ee kala prasnaarthakamenani netitaram kalaakaarulu vaapotunnaaru.
technology paerutho dalaarulu marinta mosam
marchetingli soukaryamtho 2010 - 2014 madhya desamlo aneka praantaalaku kondapalli bommalu vistarinchaayi. prabhutvaalu, swachchanda samsthalu kondapalli bommaku antarjaatiiya khyatini teesukuraavadamto paatu aneka vidhaalugaa sahaya sahakaaraalu andinchaayi. ayithe aan linelo bommalaku gittubaatu dharalu labhistundani bhavinchiveb saitemlo bommalu apload cheste madhyalo dalaarii vyavasthalu addankigaa marayani,maro pakka saibara neraalu adhikamavadamtho aan line vikrayaalakusvasti palakalsi vastundani aavedana vyaktam chesaru. perugutunna technology valla kuudaa tamaku etuvanti prayojanam lekapoga marinta ubiloki nettestundemo ani bhayapadutunnaru.
idhi chadavandi: manaku teliyani uyyalavada charitra ide..! palegadu poraatayodhudu ela ayyadu..?
kanumarugayye dasalo kondapalli bommalu!
taatala kaalam nunchi tara taraalu bommalu tayaaru cheyadam jeevanopaadhigaa maarindani, bratuku teruvu kashtamgaa maaradamtho ee rangam vaipu chuse vaallu lerani tama pillalu saitam ee rangaaniki dooramgaa vellipotunnarani raboye rojulu bommalu tayaari parisrama kanumarugu aye pramaadam kuudaa lekapoledani aavedana vyaktam chestunnaru. kendra,rashtra prabhutvaalu tama kalanu gurtinchinaa phalitam maatram shoonyamgaa maarindani tama tarvaata ee kalanu kaapaadaalani vedukuntunnaru.