మేక్ ఇన్ ఇండియా 'రక్షణ'! | Sakshi Education
అంతరిక్షంలో భారతదేశ మార్కును సాధించినప్పటికీ స్వయం రక్షణ కోసం ఆయుధాలను సొంతగా తయారుచేసుకునే సామర్థ్యం ఇంకా సమకూరలేదు. ఇప్పటికీ మన రక్షణ ఉత్పత్తుల్లో దాదాపు 60 శాతం పరికరాలు, విమానాలు, యుద్ధ సామగ్రిని ఇతర దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవడమే ఇందుకు నిదర్శనం. రక్షణ రంగంలో స్వావలంబన దిశగా అడుగులు వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ధీరేంద్ర సింగ్ నేతృత్వంలో కమిటీని నియమించింది. ఈ కమిటీ తమ నివేదికను సమర్పించిన నేపథ్యంలో దీనిపై ఫోకస్...
ఆయుధోత్పత్తికి అవసరమైన అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, భారీ పెట్టుబడులు భారత ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగాలకు లేకపోవటంతో మొదటి నుంచి దిగుమతుల కోసం రష్యా, ఇజ్రాయెల్ లాంటి దేశాలపై ఆధారపడాల్సి వచ్చింది. 2010 సంవత్సరం వరకు ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ఆయుధ దిగుమతిదారుగా ఉన్న చైనా స్థానాన్ని నేడు మన దేశం ఆక్రమించింది. మన రక్షణ దిగుమతుల్లో 25 శాతం తగ్గితే 1.20 లక్షల మందికి ఉన్నత నైపుణ్య ఉద్యోగాలు లభిస్తాయని అంచనా. వచ్చే 5 సంవత్సరాల వ్యవధిలో రక్షణ ఉత్పత్తుల్ని భారత్‌లో 70 శాతం సమకూర్చుకోగలిగితే దేశంలో ఉపాధి, ఆర్థిక, పారిశ్రామిక రంగాలకు ప్రోత్సాహంతోపాటు అమూల్యమైన విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని కూడా నిలుపుకోవచ్చు.
ధీరేంద్ర సింగ్ కమిటీ ఏర్పాటు
బెంగళూరులోని ఎలహంకలో పదో వైమానిక ప్రదర్శన 'ఏరో ఇండియా-2015'ను ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభిస్తూ రక్షణ రంగంలో ఎంతో అభివృద్ధి జరగాల్సి ఉందని పేర్కొన్నారు. మానవ వనరుల సృష్టికి విశ్వవిద్యాలయాలను ప్రారంభిస్తామని తెలిపారు. మేక్ ఇన్ ఇండియాలో భాగంగా రక్షణకు సంబంధించి యుద్ధ పరికరాలను తయారుచేయటానికి ప్రభుత్వం పూర్తి మద్దతునిస్తుందని తెలిపారు. రక్షణ రంగ తయారీలో స్వావలంబన సాధించేందుకు అవసరమైన చర్యలు సత్వరమే చేపడతామని రక్షణ శాఖ మంత్రి మనోహర్ పారికర్ ప్రకటించారు. రక్షణ రంగంలో సేకరణకు సంబంధించి నూతన విధానాల రూపకల్పన (న్యూ డిఫెన్స్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ పాలసీ-డీపీపీ) కోసం కేంద్ర హోంశాఖ కార్యదర్శి ధీరేంద్ర సింగ్ ఆధ్వర్యంలో 10 మంది సభ్యులతో కూడిన ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు. ఆ కమిటీ ఇటీవలే తమ నివేదికను ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది.
ఈ కమిటీ రక్షణ రంగంలోని వివిధ విభాగాలను, త్రివిధ దళాధిపతులను, రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ (డీఆర్‌డీఓ)ను సంప్రదించి 43 సిఫార్సులను చేసింది. ఇందులో 15 సిఫార్సులు ప్రత్యక్షంగా భారత్‌లో తయారీ విధానంతో ముడిపడి ఉన్నాయని, మిగిలినవి సేకరణకు సంబంధించినవని పేర్కొంది. ఈ నివేదికకు 'కమిటీ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ ఫర్ ఎమెండ్‌మెంట్ టు డీపీపీ-2013' అని పేరు పెట్టారు.
క్లిష్టమైన రక్షణ ప్రాజెక్టులలోను, ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలలోనూ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలతో సమానంగా ప్రైవేటు రక్షణ కంపెనీలను కూడా తీసుకోవటం.
ప్రొక్యూర్‌మెంట్(సేకరణ విధానం)లో ఏకైక బిడ్డింగ్(అమ్మకం) జరిగినపుడు సదరు అమ్మకందారు మధ్యలోనే ప్రాజెక్టును నిలిపేసి వెనక్కి వెళ్లకుండా నిలుపుదల చేయటం.
రక్షణ ఉత్పత్తులను తయారుచేస్తున్న ప్రభుత్వరంగ సంస్థలకు, ఆయా ప్రాజెక్టులకయ్యే వ్యయంలో 85 శాతం ఏవిధంగానైతే ఇస్తున్నారో, అదే విధంగా ప్రైవేటు కంపెనీలకు వర్తింపజేయాలి.
చిన్న, మధ్య తరహా కంపెనీలకు రూ.500 కోట్లలోపు ఉన్న రక్షణ ప్రాజెక్టులను ఏ విధంగా కేటాయించాలనే విషయంపై ఒక ప్రత్యేక విధి విధానాన్ని రూపొందించాలి.
ప్రైవేటు సంస్థల్లో షేర్ల వాటా స్వరూప స్వభావాలను మార్చటానికి ప్రభుత్వ అనుమతి ఉండాలి. క్రాస్ హోల్డింగ్‌కు పాల్పడకూడదు.
ప్రైవేటు కంపెనీలకు ప్రభుత్వ పరిశోధన, అభివృద్ధి (ఆర్ అండ్ డీ) మౌలిక సదుపాయాలను వినియోగించుకునే అవకాశాన్ని కల్పించాలి.
2014-15 బడ్జెట్‌లో నూతనంగా కేటాయించిన రూ.100 కోట్ల సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అభివృద్ధి నిధి నుంచి ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు, చిన్న, మధ్య తరహా(ఎస్‌ఎంఈ) సంస్థలకు చేయూతనివ్వాలి.
రక్షణ ఎగుమతులకు స్వయం ప్రతిపత్తిగల ఏకగవాక్ష పద్ధతిని ఏర్పాటుచేయాలి.
యుద్ధ విమానాలు, రవాణా పరికరాలు; యుద్ధ నౌకలు, జలాంతర్గాములు; సాయుధ యుద్ధ వాహనాలు; సంక్లిష్ట క్షిపణుల తయారీ; నిఘా, సమాచార నియంత్రణ, కమాండ్ మొదలైన విభాగాలు; కీలకమైన పేలుడు ముడిపదార్థాలైన టైటానియం, అల్యూమినియం, కార్బన్, నికెల్, కోబాల్ట్‌లు, వాటి సమ్మేళనాలు- వంటి ఆరు విభాగాల్లో స్వదేశీ పరికరాలు, ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించాలి.
2027 నాటికి 70 శాతం సైనిక విభాగాలకు అవసరమైన పరికరాల తయారీలో స్వావలంబన.
'మేక్ ఇన్ ఇండియా'ను దృష్టిలో ఉంచుకొని త్రివిధ దళాల ఆయుధాల అవసరాల సేకరణలో ప్రస్తుతం ఉన్న 30-40 శాతం నుంచి 2016-17 సంవత్సరానికి 60 శాతానికి పెంచాలని ప్రతిపాదించారు.
విదేశాల నుంచి కొనుగోలు చేసినా, దేశీయంగా తయారు చేసినా.. రక్షణ సేకరణ విధానం పటిష్టంగా ఉండాలి. లేకపోతే బోఫోర్స్ కుంభకోణం, అగస్టావెస్ట్‌లాండ్ ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ కొనుగోళ్లలో అక్రమాల వంటి పరిణామాలు పునరావృతమవుతాయి.
వివిధ వర్గాల అభిప్రాయాలు
ధీరేందర్ సింగ్ కమిటీ రిపోర్టును రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ తొలిసారిగా బహిర్గతపరచి (పబ్లిక్ డొమైన్) పారిశ్రామిక వర్గాల, ప్రభుత్వ విభాగాల, వివిధ వర్గాల ప్రజల నుంచి విలువైన సూచనలు, సలహాలను తీసుకుంటోంది.
దేశీయ పరిశ్రమల వాటాను ప్రతి ఏటా పెంచే విధంగా నిబంధన చేర్చాలి.
'మేక్ ఇన్ ఇండియా' అంటే సేకరించిన విడిభాగాలను భారత్‌లో బిగించటం కాదు కదా! మేధోసంపత్తిని కూడా పెంపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
మామూలు సెజ్(స్పెషల్ ఎకనమిక్ జోన్)లు ఏర్పాటుచేస్తున్న విధంగానే రక్షణ రంగ పరికరాల ఎకనమిక్ జోన్‌లను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉందని కొన్ని పారిశ్రామిక సంస్థలు సూచించాయి.
క్రాస్ హోల్డింగ్ నిబంధనల ద్వారా పరిశ్రమలను నియంత్రిస్తున్నాయి అని కొన్ని పరిశ్రమలు వాదిస్తున్నాయి.
ఆధునికీకరణ దిశగా చర్యలు
దేశంలో 9 ప్రభుత్వరంగ రక్షణ సంస్థలు (డీపీఎస్‌యూ)లతోపాటు 41 ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలు, 50 డీఆర్‌డీఓ ప్రయోగశాలలు, రెండు లక్షల మందికి ఉపాధి కల్పిస్తూ, 760 కోట్ల డాలర్ల ఆయుధ ఉత్పత్తిని సాధిస్తున్నప్పటికీ ఆశించిన స్థాయిలో ఆధునికీకరణ జరగలేదు. ప్రస్తుతం టీసీఎస్, టాటాపవర్, గోద్రెజ్, హెచ్‌సీఎల్, ఎల్‌ఎండ్‌టీ, మహింద్రా, కిర్లోస్కర్ వంటి మల్టీనేషనల్ సంస్థలతోపాటు 6 వేల చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థలు కూడా రక్షణ ఉత్పత్తిలో పాలుపంచుకుంటున్నాయి. క్షిపణుల అభివృద్ధిలో ప్రైవేటు సంస్థల భాగస్వామ్యం భారీగా ఉన్నప్పటికీ రక్షణ రంగ పరికరాల తయారీలో వీటి పాత్ర అంతగా లేదు.
రక్షణ రంగ కేటాయింపులు
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2015-16 బడ్జెట్‌లో రక్షణ రంగానికి రూ.2,46,727 కోట్లు కేటాయించింది. ఇందులో అగ్రభాగం త్రివిధ దళాలు, ప్యారామిలిటరీ దళాల జీతభత్యాలకే!! రక్షణ రంగ పరికరాల పరిశోధన, అభివృద్ధిపై 7 శాతం నిధులను మాత్రమే కేటాయిస్తోంది. తమ రక్షణ బడ్జెట్‌లో ఆర్ అండ్ డీకి చైనా 20 శాతం, అమెరికా 12 శాతం కేటాయిస్తున్నాయి. భారత్ 2010-14 మధ్య అమెరికా, రష్యా, చైనా, జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ దేశాల నుంచి రక్షణ పరికరాలను దిగుమతి చేసుకుంది. మొత్తం అంతర్జాతీయ రక్షణ పరికరాల దిగుమతుల్లో ఇది 15 శాతం. సౌదీ అరేబియా 5 శాతం, చైనా 4 శాతం, పాకిస్థాన్ 4 శాతాలతో తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలను బట్టి మన దేశం ఏటా దిగుమతుల కోసం ఎంత పెద్ద మొత్తం కేటాయిస్తుందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
అమెరికాతో జరిగిన ఒప్పందాలు
అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా గణతంత్ర వేడుకలకు భారత్‌కు వచ్చినప్పుడు రక్షణ రంగానికి సంబంధించి అనేక కీలక కొనుగోలు ఒప్పందాలు జరిగాయి. డ్రోన్ల దిగుమతి, అత్యంత ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో, ఆపదల్లో కూడా రక్షణ పరికరాలను, సహాయ సామగ్రిని మోసుకుపోయేందుకు ఉపయోగపడే అత్యాధునికమైన సి-130 యుద్ధ వాహక విమానాల తయారీకి సంబంధించినవి ఇందులో ముఖ్యమైనవి. రక్షణ తయారీ రంగంలో విదేశీ కంపెనీల ప్రమేయాన్ని భారత్ అంతగా ఇష్టపడనప్పటికీ ఇంత భారీస్థాయిలో దిగుమతి ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది.
వివిధ కమిటీలు
1992లో అప్పటి రక్షణ మంత్రి సలహాదారు, దివంగత రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం సారధ్యంలో ఏర్పాటైన కమిటీ స్వావలంబన దిశగా కీలక సిఫార్సులు చేసింది. రక్షణ ఉత్పత్తుల్లో 30 శాతం స్వదేశీ, 70 శాతం విదేశీగా ఉన్న పరిస్థితిని తిరగరాయాలని పేర్కొంది. అయితే ఇప్పటికి కేవలం 10 శాతం మాత్రమే పెంచుకోగలిగాం. 2004లో ఏర్పాటైన కేల్కర్ కమిటీ సైతం దేశీయ ప్రైవేటు రంగానికి రక్షణ ఉత్పత్తుల్లో చురుకైన పాత్ర కల్పించాలని, డీఆర్‌డీఓకు నూతన జవసత్వాలను కల్పించాలని సిఫార్సు చేసింది. ఇవన్నీ ప్రభావవంతంగా అమలుకాలేదు.
రక్షణ ఉత్పత్తుల విడిభాగాలు, పరికరాలు, ఉపవ్యవస్థలు భారతదేశంలోనే తయారయ్యేలా సమీకరించింది. సరళంగా, త్వరితంగా నిర్ణయాలు తీసుకునేలా, జవాబుదారీతనంతో నూతన విధానాల రూపకల్పన చేస్తోంది. సాంకేతిక రంగ అభివృద్ధి నిధిని ప్రారంభించి, రక్షణ రంగ ఉత్పత్తుల నమూనాల తయారీకి 80 శాతం వరకూ నిధుల్ని సమకూర్చే విధానాన్ని త్వరలో ప్రవేశపెట్టనుంది. రక్షణ రంగ పరిశోధనల్లో ఇకపై శాస్త్రవేత్తలు, సైనికులు, విద్యావేత్తలు, పరిశ్రమల నిపుణుల సేవల్ని కూడా వినియోగించుకోనుంది. ఈ కార్యక్రమాలన్నిటినీ అమలు చేస్తే రక్షణ రంగ అతిపెద్ద దిగుమతిదారు అనే అపప్రద తొలగించుకొని స్వావలంబన దిశగా అడుగులు వేయవచ్చు.
స్టాక్‌హోం ఇంటర్నేషనల్ పీస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ప్రకారం దేశాల వారీగా 2014లో రక్షణ రంగ కేటాయింపులు..
mek in india 'rakshana'! | Sakshi Education
antarikshamlo bharatadesa maarkunu  saadhinchinappatikii swayam rakshana kosam aayudhaalanu sontagaa tayaaruchesukune saamarthyam inka samakuuraleedu. ippatikee mana rakshana utpattullo daadaapu 60 saatam parikaraalu, vimaanaalu, yuddha saamagrini itara deshaala nunchi digumati chesukovadame induku nidarsanam. rakshana rangamlo swaavalambana disagaa adugulu vesenduku kendra prabhutvam dheerendra sing netrutvamlo kamiteeni niyaminchindi. ee commity tama nivedikanu samarpinchina nepathyamlo deenipai fokas...
aayudhotpattiki avasaramaina atyaadhunika saanketika parignaanam, bhari pettubadulu bhaarata prabhutva, praivetu rangaalaku lekapovatamto modati nunchi digumatula kosam rashya, izrayel lanti deshaalapai aadhaarapadaalsi vachindi. 2010 samvatsaram varaku prapanchamlo atipedda aayudha digumatidaarugaa unna chaina sthaanaanni nedu mana desham aakraminchindi. mana rakshana digumatullo 25 saatam taggite 1.20 lakshala mandiki unnata naipunya udyogaalu labhistaayani anchana. vache 5 samvatsaraala vyavadhilo rakshana utpattulni bhaarathmlo 70 saatam samakuurchukogaligithe desamlo upaadhi, aardhika, paarisraamika rangaalaku prothsaahamtopaatu amoolyamaina videshee maaraka dravyaanni kuudaa nilupukovacchu.
dheerendra sing commity erpaatu
bengaluruloni elahankalo padho vaimanika pradarsana 'ero india-2015'nu pradhaanamantri narendra modii praarambhistuu rakshana rangamlo entho abhivruddhi jaragalsi undani perkonnaru. manava vanarula srushtiki vishwavidyaalayaalanu praarambhistaamani telipaaru. mek in indialo bhagamga rakshanaku sambandhinchi yuddha parikaraalanu tayaarucheyataaniki prabhutvam puurti maddatunistundani telipaaru. rakshana ranga tayaareelo swaavalambana saadhinchaenduku avasaramaina charyalu satvarame chepadatamani rakshana saakha mantri manohar parikar prakatinchaaru. rakshana rangamlo sekaranaku sambandhinchi noothana vidhaanaala roopakalpana (nyoo defens procurement polasy-dpp) kosam kendra homsakha kaaryadarsi dheerendra sing aadhvaryamlo 10 mandi sabhyulatho kuudina oka kamiteeni erpaatu chesaru. aa commity itivale tama nivedikanu prabhutvaaniki samarpinchindi.
ee commity rakshana rangamlooni vividha vibhaagaalanu, trividha dalaadhipatulanu, rakshana parisodhana, abhivruddhi samstha (drndo)nu sampradinchi 43 sifaarsulanu chesindi. indulo 15 sifaarsulu pratyakshamgaa bhaarathmlo tayaarii vidhaanamtho mudipadi unnaayani, migilinavi sekaranaku sambandhinchinavani perkondi. ee nivedikaku 'commity af exeperts far emendement tu dpp-2013' ani paeru pettaaru.
klishtamaina rakshana praajektulalonu, ardinence factorylalonu prabhutva ranga samsthalatho samaanamgaa praivetu rakshana companylanu kuudaa teesukovatam.
procurement(sekarana vidhaanam)loo ekaika bidding(ammakam) jariginapudu sadaru ammakandaaru madhyalone praajektunu nilipesi venakki vellakunda nilupudala cheyatam.
rakshana utpattulanu tayaaruchestunna prabhutvaranga samsthalaku, aayaa praajektulakayye vyayamlo 85 saatam evidhamgaanaithe istunnaro, adhe vidhamgaa praivetu companylaku vartimpajeyaali.
chinna, madhya taraha companylaku roo.500 kotlalopu unna rakshana praajektulanu e vidhamgaa ketayinchalane vishayampai oka pratyeka vidhi vidhaanaanni roopondinchaali.
praivetu samsthallo sherla wata swaroopa swabhaavaalanu maarchataaniki prabhutva anumati undaali. crass holdingeaku paalpadakuudadu.
praivetu companylaku prabhutva parisodhana, abhivruddhi (ar and d) moulika sadupaayaalanu viniyoginchukune avakaasaanni kalpinchaali.
2014-15 budgetlo noothanamgaa ketayinchina roo.100 kotla saanketika parignaana abhivruddhi nidhi nunchi prabhutva, praivetu, chinna, madhya taraha(samam) samsthalaku cheyuutanivvaali.
rakshana egumatulaku swayam pratipattigala ekagavaksha paddhatini erpatucheyali.
yuddha vimaanaalu, rawana parikaraalu; yuddha naukalu, jalaantargaamulu; saayudha yuddha vaahanaalu; sanklishta kshipanula tayaarii; nigha, samachara niyantrana, command modalaina vibhaagaalu; keelakamaina peludu mudipadaarthaalaina titanium, aluminium, carban, nikel, kobaltelu, vaati sammelanaalu- vanti aaru vibhaagaallo swadeshee parikaraalu, utpattulanu prothsahinchaali.
2027 naatiki 70 saatam sainika vibhaagaalaku avasaramaina parikaraala tayaareelo swaavalambana.
'mek in india'nu drushtilo unchukoni trividha dalaala aayudhaala avasaraala sekaranalo prastutam unna 30-40 saatam nunchi 2016-17 samvatsaraaniki 60 saataaniki penchaalani pratipaadinchaaru.
videsala nunchi konugolu chesina, desheeyamgaa tayaaru chesina.. rakshana sekarana vidhaanam patishtamgaa undaali. lekapothe bofors kumbhakonam, agastavestelond air craft konugollalo akramala vanti parinaamaalu punaraavrutamavutaayi.
vividha vargala abhipraayaalu
dheerender sing commity reportunu rakshana mantritva saakha tolisaarigaa bahirgataparachi (pablic domain) paarisraamika vargala, prabhutva vibhaagaala, vividha vargala prajala nunchi viluvaina suuchanalu, salahaalanu teesukuntondi.
desheeya parisramala vaataanu prati eta penche vidhamgaa nibandhana cherchaali.
'mek in india' ante sekarinchina vidibhaagaalanu bhaarathmlo biginchatam kaadu kada! medhosampattini kuudaa pempondinchukovalsi avasaram undi.
maamuulu sej(speshal ekanamik jon)lu erpaatuchestunna vidhamgaane rakshana ranga parikaraala ekanamik jonelanu abhivruddhi cheyalsina avasaram undani konni paarisraamika samsthalu suuchimchaayi.
crass holding nibandhanala dwara parisramalanu niyantristunnaayi ani konni parisramalu vaadistunnaayi.
aadhunikeekarana disagaa charyalu
desamlo 9 prabhutvaranga rakshana samsthalu (dpsu)lathopaatu 41 ardinence factorylu, 50 drndo prayogasaalalu, rendu lakshala mandiki upaadhi kalpistuu, 760 kotla dalarla aayudha utpattini saadhistunnappatiki aasinchina sthaayilo aadhunikeekarana jaragaledu. prastutam tcs, tatapavar, godrej, hachsel, elendeaty, mahindra, kirloskar vanti multinational samsthalathopaatu 6 vela chinna, madhya taraha samsthalu kuudaa rakshana utpattilo paalupanchukuntunnaayi. kshipanula abhivruddhilo praivetu samsthala bhagaswamyam bhariga unnappatikii rakshana ranga parikaraala tayaareelo veeti paatra antagaa ledu.
rakshana ranga ketayimpulu
kendra prabhutvam 2015-16 budgetlo rakshana rangaaniki roo.2,46,727 kotlu ketayinchindi. indulo agrabhaagam trividha dalaalu, paramilitary dalaala jeetabhatyaalake!! rakshana ranga parikaraala parisodhana, abhivruddhipai 7 saatam nidhulanu matrame ketayistondi. tama rakshana budgetlo ar and deeki chaina 20 saatam, america 12 saatam ketayistunnayi. bharat 2010-14 madhya america, rashya, chaina, jarmani, frans deshaala nunchi rakshana parikaraalanu digumati chesukundi. mottam antarjaatiiya rakshana parikaraala digumatullo idhi 15 saatam. soudi arabia 5 saatam, chaina 4 saatam, pakisthan 4 saataalatoe tarvaati sthaanaallo unnaayi. ee ganaankaalanu batti mana desham eta digumatula kosam entha pedda mottam ketayistundo artham chesukovachhu.
americatho jarigina oppandaalu
america adhyakshudu barak obama ganatantra vedukalaku bhaarathnaku vachinappudu rakshana rangaaniki sambandhinchi aneka keelaka konugolu oppandaalu jarigai. dronla digumati, atyanta pratikuula paristhitullo, aapadallo kuudaa rakshana parikaraalanu, sahaya saamagrini mosukupoyenduku upayogapade atyaadhunikamaina si-130 yuddha vahaka vimaanaala tayaareeki sambandhinchinavi indulo mukhyamainavi. rakshana tayaarii rangamlo videshee companyla prameyaanni bharat antagaa ishtapadanappatiki inta bhaariisthaayilo digumati oppandaalu kudurchukundi.
vividha kamiteelu
1992loo appati rakshana mantri salahaadaaru, divangata rashtrapati abdul kalaam saaradhyamlo erpaataina commity swaavalambana disagaa keelaka sifaarsulu chesindi. rakshana utpattullo 30 saatam swadeshee, 70 saatam videsheegaa unna paristhitini tiragaraayaalani perkondi. ayithe ippatiki kevalam 10 saatam matrame penchukogaligaam. 2004loo erpaataina kelkar commity saitam desheeya praivetu rangaaniki rakshana utpattullo churukaina paatra kalpinchaalani, drordooku noothana javasatvaalanu kalpinchaalani sifaarsu chesindi. ivannee prabhaavavantamgaa amalukaaledu.
rakshana utpattula vidibhaagaalu, parikaraalu, upavyavasthalu bharatadesamlone tayarayyela sameekarinchindi. saralamgaa, tvaritamgaa nirnayaalu teesukunela, javaabudaareetanamto noothana vidhaanaala roopakalpana chestondi. saanketika ranga abhivruddhi nidhini praarambhinchi, rakshana ranga utpattula namuunaala tayaareeki 80 saatam varakuu nidhulni samakurche vidhaanaanni twaralo pravesapettanundi. rakshana ranga parisodhanallo ikapai saastravettalu, sainikulu, vidyaavettalu, parisramala nipunula sevalni kuudaa viniyoginchukonundi. ee kaaryakramaalannitinii amalu cheste rakshana ranga atipedda digumatidaaru ane apaprada tolaginchukoni swaavalambana disagaa adugulu veyavachu.
stackeham international peas reserch institute prakaaram deshaala vaareegaa 2014loo rakshana ranga ketayimpulu..