ఊరికే 'పేరు'తెచ్చిన క్షేత్రం!
శ్రీకాకుళం జిల్లా ఇచ్ఛాపురంలో కొలువైన స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారు శాంతమూర్తిగా, పిలిచిన పలికే తల్లిగా పూజలందుకుంటోంది. ఆర్తితో కొలిచిన భక్తులపాలిట కొంగుబంగారంగా భాసిల్లుతోంది. సాక్షాత్తూ నారాయణి స్వయంభూగా వెలసిన ఈ క్షేత్రం రాజకీయంగానూ ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జరిగే పాదయాత్రలూ పార్టీల ప్రచారాలూ ఎక్కువ శాతం ఈ ఆలయం నుంచే ప్రారంభంకావడం విశేషం.
సాధారణంగా గ్రామదేవత అంటే పెద్ద కళ్లూ, చేతిలో ఖడ్గంతో ఉగ్ర రూపిణిగా దర్శనమిస్తుంది. కానీ స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారి విగ్రహానికి ఈ లక్షణాలు ఏవీ కనిపించవు. నారాయణి రూపమే కరుణామూర్తిగా ఇక్కడ పూజలందుకుంటోందని భక్తుల విశ్వాసం. అందుకే ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో జంతు బలి నిషేధం. వెయ్యేళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉన్న స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారి ఉత్సవాల్లో పాల్గొనడానికి తెలుగు రాష్ట్రాలతోపాటు మధ్యప్రదేశ్‌, బిహార్‌, ఒడిశా తదితర రాష్ట్రాల నుంచి పెద్దసంఖ్యలో భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకుంటారు. ఆ సమయంలో రాలేనివారు ఏడాదిలో ఏదో ఒక రోజు కుటుంబంతోసహా వచ్చి అమ్మవారిని పూజిస్తారు.
వేల సంవత్సరాల కిందట ఈ ప్రదేశం దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంగా ఉండేది. ఈ అడవికి ఆనుకుని రెండంటే రెండే వీధులతో పదుల సంఖ్యలో ఇళ్లు ఉన్న చిన్న ఊరు కావడంతో దీనికి పేరు కూడా లేదు. ఒక సారి ఊళ్లో మశూచి వ్యాధి ప్రబలింది. దీంతో చాలా మంది మృత్యువాత పడ్డారు. ఆ పరిస్థితిలో ప్రస్తుతం ఆలయం ఉన్న ప్రాంతంలో జీవించే రైతు దేవుడిమీద భారం వేసి, పొలం సాగుచేసుకునేవాడు. ఒకరోజు పొలం దున్నుతుండగా, నాగలి భూమిలో ఇరుక్కుపోయింది. ఎడ్లు ఎంత లాగినా నాగలి బయటకు రాలేదు. అతను చుట్టుపక్కల వారిని పిలిచి, వారి సహాయంతో బయటకు తీసే ప్రయత్నం చేసినా ఫలించలేదు. దీంతో నాగలిని అలానే వదిలి, ఎడ్లను ఇంటికి తోలుకుపోయాడు. ఆ రాత్రి గ్రామపెద్ద కలలో అమ్మవారు కనిపించి, నాగలి ఆగిన చోట తాను ఉన్నాననీ, తన పేరు స్వేచ్ఛావతి అనీ చెప్పి అంతర్థానమైంది. మర్నాడు గ్రామపెద్ద ఊళ్లోవాళ్లతో కలిసి నాగలి ఉన్న చోటుకు వచ్చాడు. అమ్మవారిని ప్రార్థించి, భూమిలో తవ్విచూడగా అమ్మవారు చెప్పిన ఆనవాలుతో రాయి కనిపించింది. దానికే అభిషేకాలు చేసి, పందిరికింద పెట్టి పూజలు ప్రారంభించారు. స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారి పేరుమీదుగానే గ్రామానికి స్వేచ్ఛాపురం అని పేరుపెట్టారు. కాలక్రమంలో ఈ ఊరు ఇచ్ఛాపురంగా మారినట్లు స్థానికుల నమ్మకం.
పుష్కరానికి ఓ సారి
ఈ ఆలయంలో కొలువుదీరిన స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారికి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి మహాసంబరాన్ని అంగరంగవైభవంగా నిర్వహిస్తారు. నెలరోజులపాటు జరిగే ఈ ఉత్సవాలు అమ్మవారి అభిషేకంతో ప్రారంభమవుతాయి. అదేరోజు రాత్రి ఒక ఎర్రటి పూలగుత్తిని అమ్మవారి విగ్రహంమీద పెడతారు. 12 మంది వేదపండితులు మంత్రోచ్చాటన చేస్తుండగా, అమ్మవారి తలమీద అలంకరించిన పూల నుంచి ఒక పుష్పం జారి పడుతుంది. అదే అమ్మవారి అనుమతిగా భావిస్తారు. ఆ పుష్పాన్నీ అమ్మవారి ఉత్సవ విగ్రహాన్నీ స్థానిక గిలాయి వంశీకుల ఇంటి నుంచి తెచ్చిన జంగిడిలో పెట్టి గ్రామానికి తీసుకువస్తారు. అక్కడి నుంచే గ్రామంలోని అన్ని వీధుల్లో నెలరోజులపాటు వీటిని ఊరేగిస్తారు. అనంతరం అమ్మవారి ఘటాన్ని ఆలయానికి చేర్చడంతో సంబరాలు ముగుస్తాయి. మంగళవారాన్ని స్వేచ్ఛాదేవికి అత్యంత ప్రీతికరమైన రోజుగా భక్తులు భావిస్తారు. అందుకే మంగళవారంనాడు ఈ ఆలయంలో ప్రత్యేక పారాయణాలు చేస్తారు. వీటితోపాటు ప్రతీ మాస సంక్రమణం రోజున అభిషేకాలు, సిందూర అర్చన, శాంతిహోమాలు జరుగుతాయి. దసరా నవరాత్రి ఉత్సవాలను ఇక్కడ ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. నవదుర్గల పేరిట రోజుకో రూపాన్ని అలంకరించి, ఆ పేరుతోనే పూజాదికాలు చేస్తారు. శ్రీశైలం భ్రమరాంబికాదేవికీ శ్రీకాకుళంలో కొలువైన స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారికీ ఒకేరీతిన అలంకరణా, పూజలూ జరగడం విశేషం.
ఎలా రావాలి?
స్వేచ్ఛావతి అమ్మవారిని దర్శించుకునేందుకు రైలు, రోడ్డు మార్గాలు ఉన్నాయి. ఇచ్ఛాపురం రైల్వే స్టేషన్‌ నుంచి సుమారు కిలోమీటరు దూరంలో ఉందీ ఆలయం. రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రముఖ పట్టణాల నుంచీ ఇక్కడికి బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఒడిశా బ్రహ్మపుర నుంచి కూడా ఈ క్షేత్రానికి ప్రైవేటు బస్సులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
oorike 'paeru'tecchina kshetram!
srikaakulam jilla ichchaapuramlo koluvaina swechhaavati ammavaaru saantamuurtigaa, pilichina palike talligaa poojalandukuntondi. aartito kolichina bhaktulapalita kongubangaaramgaa bhaasillutondi. saakshaattuu narayani swayambhuugaa velasina ee kshetram raajakeeyamgaanuu pratyekatanu santarinchukundi. raashtravyaaptamgaa jarige paadayaatraluu paarteela prachaaraaluu ekkuva saatam ee aalayam nunche praarambhankaavadam visesham.
saadhaaranamgaa gramadevata ante pedda kalluu, chetilo khadgamto ugra roopinigaa darsanamistundi. cony swechhaavati ammavari vigrahaaniki ee lakshanaalu evee kanipinchavu. narayani roopame karunaamuurtigaa ikkada poojalandukuntondani bhaktula vishwaasam. anduke ee aalaya praamganamlo jantu bali nishedham. veyyellaku paiga charitra unna swechhaavati ammavari utsavaallo paalgonadaaniki telugu raashtraalathopaatu madhyapradeshm, bihare, odisa taditara rashtrala nunchi peddasankhyalo bhaktulu ikkadiki cherukuntaaru. aa samayamlo raalenivaaru edaadilo edho oka roju kutumbamtosaha vachi ammavaarini poojistaaru.
vela samvatsaraala kindata ee pradesam dattamaina atavi praantamgaa undedi. ee adaviki aanukuni rendante rende veedhulatho padula sankhyalo illu unna chinna ooru kaavadamtho deeniki paeru kuudaa ledu. oka saari oollo masuchi vyaadhi prabalindi. deentho chala mandi mrutyuvaata paddaaru. aa paristhitilo prastutam aalayam unna praantamlo jeevinche raitu devudimeeda bharam vesi, polam saguchesukunevadu. okaroju polam dunnutundagaa, nagali bhoomilo irukkupoyindi. edlu entha lagina nagali bayataku raledu. atanu chuttupakkala vaarini pilichi, vaari sahaayamtho bayataku teese prayatnam chesina phalinchaledu. deentho nagalini alaane vadili, edlanu intiki tholukupoyadu. aa raatri gramapedda kalalo ammavaaru kanipinchi, nagali aagina chota taanu unnaananii, tana paeru swechhaavati any cheppi antarthaanamaindi. marnadu gramapedda oollovaallato kalisi nagali unna chotuku vachaadu. ammavaarini praarthinchi, bhoomilo tavvichudagaa ammavaaru cheppina aanavaaluto raayi kanipinchindi. daanike abhishekaalu chesi, pandirikinda petti poojalu praarambhinchaaru. swechhaavati ammavari paerumeedugaane graamaaniki swechchaapuram ani perupettaaru. kaalakramamlo ee ooru ichchaapuramgaa maarinatlu sthaanikula nammakam.
pushkaraaniki oo saari
ee aalayamlo koluvudeerina swechhaavati ammavaariki pannendu samvatsaraalaku okasari mahasambaranni angarangavaibhavamgaa nirvahistaaru. nelarojulapatu jarige ee utsavaalu ammavari abhishekamto praarambhamavutaayi. aderoju raatri oka errati poolaguttini ammavari vigrahammeeda pedataaru. 12 mandi vedapanditulu mantrochataana chestundagaa, ammavari talameeda alankarinchina poola nunchi oka pushpam jaari padutundi. adhe ammavari anumatigaa bhaavistaaru. aa pushpaannii ammavari utsava vigrahaannii sthaanika gilai vamseekula inti nunchi tecchina jangidilo petti graamaaniki teesukuvastaaru. akkadi nunche graamamlooni anni veedhullo nelarojulapatu veetini ooregistaaru. anantaram ammavari ghataanni aalayaaniki cherchadamtho sambaraalu mugustaayi. mangalavaaraanni swechhaadeviki atyanta preetikaramaina rojugaa bhaktulu bhaavistaaru. anduke mangalavaaramnaadu ee aalayamlo pratyeka paaraayanaalu chestaaru. veetithopaatu pratee masa sankramanam rojuna abhishekaalu, sindura archana, saantihomaalu jarugutaayi. dasara navaratri utsavaalanu ikkada ghanamgaa nirvahistaaru. navadurgala paerita rojuko roopaanni alankarinchi, aa peruthone poojaadikaalu chestaaru. srisailam bhramarambikadeviki srikaakulamlo koluvaina swechhaavati ammavaarikii okereetina alankarana, poojaluu jaragadam visesham.
ela ravali?
swechhaavati ammavaarini darsinchukunenduku railu, roddu maargaalu unnaayi. ichchapuram railve station nunchi sumaru kilometeru dooramlo undee aalayam. rashtramloni anni pramukha pattanaala nunchi ikkadiki bassu soukaryam undi. odisa brahmapura nunchi kuudaa ee kshetraaniki praivetu bassulu andubaatulo unnaayi.