ఉత్పాదకత పెంచేలా... | కిసాన్‌ | www.NavaTelangana.com
తెలంగాణ జిల్లాల్లో సుమారుగా 44 లక్షల ఎకరాల్లో సాగవుతున్న ప్రధాన ఆహారపు పంట వరి. ఇటీవలి కాలంలో వస్తున్న వాతావరణ మార్పులు, వర్షాభావ పరిస్థితులు, ఆలస్యంగా కురిసే వర్షాల వల్ల వరి విస్తీర్ణం క్రమంగా తగ్గుతున్నది. రానురాను వ్యవసాయ కార్మికుల సమస్య, నీటి కొరత, చీడపీడల వల్ల వరి పంట సాగు సంక్షోభంలో పడుతుంది. దీనికి తోడు చౌడు, యాసంగిలో చలివల్ల రైతులు చాలా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. సాగు ఖర్చులు కూడా పెరుగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆధునిక పరిజ్ఞానం ముఖ్యంగా మధ్య, స్వల్పకాలిక, కొత్త రకాలు, వివిధ వరిసాగు పద్దతులు, చౌడు, చలి, దోమకాటుకు రూపొందించిన యాజమాన్య పద్ధతులు తెలంగాణలో వరి ఉత్పాదక శక్తిని పెంచడమే కాకుండా ఖర్చులను కూడా తగ్గిస్తాయి. వరి పంటను నీటి వసతి, కాలాలను, నేల స్వభావాన్ని బట్టి వివిధ రకాలుగా పండించవచ్చు.
నేలలు: సమస్యాత్మక నేలలు (చౌడు, క్షారము, ఆమ్లము) తప్ప సాధారణంగా వరి సాగుకు అన్ని నేలలు అనుకూలం. నీటి ముంపుకు గురయ్యే భూములు సాగుకు అనుకూలం కాదు. నీరు అధికంగా అవసరమయ్యే చౌక, దుబ్బ నేలల్లో వేరే పంటలు వేసుకోవడం మంచిది.
పంట కాలాలు: వానాకాలం - జూన్‌ నుంచి డిసెంబరు వరకు, యాసంగి- నవంబరు నుంచి ఏప్రిల్‌ వరకు దమ్ముచేసి నేరుగా విత్తే పద్దతిలో స్వల్పకాలిక రకాలు ఎంచుకుని ఆగస్టు 10 వరకు విత్తుకోవచ్చు. నాటే పద్దతిలో ఆగస్టు చివరి వరకు నాట్లు వేసుకోవచ్చు. కానీ నిజామాబాద్‌, కామారెడ్డి, మెదక్‌, సంగారెడ్డి, సిద్దిపేట, రంగారెడ్డి, వికారాబాద్‌, ఆదిలాబాద్‌, నిర్మల్‌, మంచిర్యాల జిల్లాల్లో ఆగస్టు 30 వరకు నాటిన వరిలో మంచి దిగుబడులు వస్తాయి. తరువాత నాటితే చలికి దిగుబడి తగ్గుతుంది. చలి తక్కువగా ఉండే ఖమ్మం, నల్లగొండ, సూర్యాపేట, భువనగిరి, యాదాద్రి జిల్లాల్లో సెప్టెంబరు 10 వరకు కూడా నాటుకోవచ్చ.
దీర్ఘకాలిక రకాలు (150 రోజుల పరిమితిగల ) : సాగు చేయడం వల్ల ఎక్కునీరు, విద్యుత్‌ వాడకమే కాకుండా పచ్చిరొట్ట పంటలు వేసి భూమిలో కలియదున్నడానికి సమయం ఉండదు. అంతేకాకుండా చెరువులు, నీటి పారుదల ప్రాజెక్టు కింద ఆలస్యంగా నాట్లు వేయడం వల్ల పంట చీడపీడలకు గురై పూత సమయంలో చలి వల్ల తాలు గింజలు ఏర్పడి దిగుబడులు తగ్గుతాయి. అందువల్ల తెలంగాణ రాష్ట్రంలో మధ్య, స్వల్పకాలిక రకాలు వేసుకోవడం మంచిది.
వివిధ వ్యవసాయ వాతావరణ మండలాలకు సిఫారసు చేసిన రకాలు
ఉత్తర తెలంగాణ: సాంబమసూరి, జగిత్యాల మసూరి, ప్రాణహిత, పొలాస ప్రభ, జగిత్యాల సన్నాలు, తెలంగాణ సోన, అంజన, బతుకమ్మ, కూనారం సన్నాలు, యంటియు-1010, మానేరుసోన, జగిత్యాల సాంబ, ప్రత్యుమ్న.
మధ్య తెలంగాణ: సిద్ది, సాంబ మసూరి, సోమనాథ్‌, భద్రకాళి, సురేఖ, వరంగల్‌ సన్నాలు, వరంగల్‌ సాంబ, శీతల్‌, రామప్ప, తెలంగాణ సోన, బతుకమ్మ, కూనారం సన్నాలు, ఎర్రమల్లెలు, ప్రత్యుమ్న, వరాలు, యంటియు1010, యంటియు 1001.
దక్షిణ తెలంగాణ: సాంబ మసూరి, కృష్ణ, జగిత్యాల మసూరి, విజేత, బతుకమ్మ, కూనారం సన్నాలు, తెలంగాణ సోన, తెల్లహంస, నెల్లూరి మసూరి, యంటియు-1010, అంజన.
యాసంగిలో అన్ని స్వల్పకాలిక రకాలు వేసుకోవచ్చు. చలి ఉధృతినిబట్టి పంట కాలం 15 నుంచి 30 రోజుల వరకు పెరుగుతుంది. అందుకే చలికి ప్రత్యేక యాజమాన్యం పాటించాలి.
కొత్త రకాలు:
తెలంగాణ సోన (ఆర్‌ఎన్‌ఆర్‌15048) : ఇది ఆలస్యంగా నార్లు పోసుకునేందుకు అనుకూలమైన రకం. ఖరీఫ్‌ రైతులు జూన్‌ మొదటి వారంలో పచ్చిరొట్ట పైరులైన జనము, జీలుగ లేదా పెసర పంటలను సాగు చేసి జూలైలో ఈ రకాలను సాగు చేసుకోవాలి. రెండు కాలాలకు అనువుగా ఉండే ఈ రకం అగ్గి తెగులును సమర్థవంతంగా తట్టుకుని అధిక దిగుబడినిస్తుంది. సాంబ మసూరి కన్నా సన్న గింజ నాణ్యతతో తక్కువ నూక శాతంతో కలిగి ఉంటుంది.
విత్తన మోతాదు: ఎకరానికి నాటే పద్దతికి దొడ్డు రకాలు 25 కిలోలు, సన్న రకాలు 20 కిలోలు.
విత్తనశుద్ధి: మెట్ట నారుమడులకు అయితే కిలో విత్తనానికి 3 గ్రాముల కార్బండజిమ్‌ను తడితో పట్టించి ఆరబెట్టి నారుమడిలో చల్లుకోవాలి. దమ్ము చేసిన నారుమడులైతే లీటరు నీటికి 1 గ్రాము కార్బండజిమ్‌ కలిపిన ద్రావణంలో 24 గంటలు నానబెట్టి తరువాత మండె కట్టిన మొలకలను నారుమడిలో చల్లుకోవాలి. కిలో విత్తనాలకు లీటరు ద్రావణం సరిపోతుంది. నిద్రావస్థను తొలగించడానికి లీటరు నీటికి తక్కువ నిద్రావస్థ 2 నుంచి 3 వారాలున్న విత్తనాలకైతే 6 నుంచి 3 మి.లీ, ఎక్కువ నిద్రావస్థ 4 నుంచి 6 వారాలు ఉన్న విత్తనాలకైతే 10 మి.లీ గాఢ నత్రికామ్లం కలిపి ఆ ద్రావణంలో 24 గంటలు నానబెట్టి కడిగి మండెకట్టాలి.
నారుమడి పెంపకం
- నారుమడిని బాగా దున్ని రెండు మూడు సార్లు దమ్ము చేసి పదును చేయాలి. నీరు పెట్టడానికి తీయడానికి వీలుగా కాల్వలను ఏర్పాటు చేసి ఎత్తు నారుమడులను తయారు చేయాలి.
- రెండు గుంటల (5సెంట్లు) నారుమడికి 2 కిలోల నత్రజని (1కిలో విత్తనం చల్లే ముందు, మరో కిలో విత్తిన 12 నుంచి 14 రోజులకు 1 కిలో భాస్వరం, 1 కిలో పొటాష్‌ నిచ్చే ఎరువులను దుక్కిలో వేయాలి. పశువుల పేడను లేదా ఇతర సేంద్రియ ఎరువులను దుక్కిలో వేయడం చాలా మంచిది.
- జింకు లోప సవరణకు లీటరు నీటికి 2 గ్రా. జింకు సల్ఫేటు కలిపిన ద్రావణాన్ని పిచికారి చేయాలి.
- మెట్ట నారుమడిలో ఇనుప దాతు లోపాన్ని గమనిస్తే సరిచేయాలి. పంట, మొక్క వయసు, ఎదుగుదలను బట్టి 2 నుండి 5 గ్రా. అన్నబేధి0.5 నుండి 1 గ్రా. నిమ్మ ఉప్పు లీటరు నీటికి కలిపి పిచికారి చేయాలి.
- నారు పీకే ఏడు రోజుల ముందు గుంట నారుమడికి 2.5 సెంట్లకు 400 గ్రా.కార్చోప్యూరాన్‌ 3జి గుళికలు ఇసుకలో కలిపి పల్చగా చల్లి నీరందించాలి. అవసరాన్ని బట్టి మడిలో ఇతర సస్యరక్షణ చర్యలు చేపట్టాలి.
- నాట్లు ఆలస్యమయ్యే ప్రదేశాల్లో రెండో దపా నత్రజనిని ఆలస్యంగా చేసి నారు ముదరకుండా చూడాలి. ఈ పరిస్థితులలో తామర పురుగులను నివారించుకోవాలి.
పశువుల ఎరువు, కంపోస్టు, కోళ్ల ఎరువు వంటి సేంద్రియ ఎరువులను, రసాయనిక ఎరువులతో కలిపి వాడినట్టయితే భూసారాన్ని కాపాడుకుంటూ 20 నుంచి 25 శాతం వరకు నత్రజనిని ఆదా చేయవచ్చును. వరి పొలాల్లో నాటడానికి ముందు అపరాలు, జీలుగ, జనుము, పిల్లిపెసర వంటి పచ్చిరొట్ట పైరును పెంచి భూమిలో కలియదున్నడం వల్ల భూసారం పెరగడమే కాకుండా సుమారు 20 నుంచి 25 శాతం వరకు నత్రజని ఆదా చేసుకోవచ్చు. సజీవ ఎరువులైన నీటి ఆకుపచ్చనారు, అజొల్లా, అజోసైరిల్లమ్‌ ఫోస్పో బ్యాక్టీరియా మొదలగు జీవన ఎరువులను వాడి నత్రజని, భాస్వర మోతాదులను 10 నుంచి 20 శాతం తగ్గించవచ్చు.
నాటిన 3 నుంచి 5 రోజుల్లోపు ఎకరానికి బ్యూటాక్లోర్‌ 1-1.5 లీ. లేదా ప్రెటిలాక్లోర్‌ 500-600 మి.లీ లేదా ఆక్సాడయార్జిల్‌ 35-40 గ్రా. లేదా బెన్‌ సల్ఫూరాన్‌ మిథైల్‌ 0.6శాతం, ప్రెటిలాక్లోర్‌ 6.0శాతం, 4కిలోల గుళికలు, పైరజోసల్ఫూరాన్‌ ఈథైల్‌ , ప్రెటిలాక్లోర్‌ 6.15 గుళికలు 4 కిలోలు లేదా 8-10 రోజుల లోపు పైరజోసల్ఫ్యూరాన్‌ ఇథైల్‌ 80-100 గ్రా, 20 కిలోల ఇసుకలో కలిపి చల్లుకోవాలి.
utpaadakata penchela... | kisan | www.NavaTelangana.com
telamgaana jillaallo sumaruga 44 lakshala ekaraallo saagavutunna pradhaana aahaarapu panta vari. iteevali kaalamlo vastunna vaataavarana maarpulu, varshabhava paristhitulu, aalasyamgaa kurise varshaala valla vari vistiirnam kramangaa taggutunnadi. raanuraanu vyavasaaya kaarmikula samasya, neeti korata, cheedapeedala valla vari panta saagu sankshobhamlo padutundi. deeniki thodu choudu, yaasangilo chalivalla raitulu chala ibbandulu padutunnaru. saagu kharchulu kuudaa perugutunnaayi. ee nepathyamlo aadhunika parignaanam mukhyamgaa madhya, swalpakaalika, kotta rakalu, vividha varisaagu paddatulu, choudu, chali, domakaatuku roopondinchina yajamanya paddhatulu telamgaanalo vari utpaadaka saktini penchadame kakunda kharchulanu kuudaa taggistaayi. vari pantanu neeti vasati, kaalaalanu, neela swabhaavaanni batti vividha rakaluga pandinchavachhu.
neelalu: samasyaatmaka neelalu (choudu, kshaaramu, aamlamu) tappa saadhaaranamgaa vari saaguku anni neelalu anukuulam. neeti mumpuku gurayye bhoomulu saaguku anukuulam kaadu. neeru adhikamgaa avasaramayye chouka, dubba nelallo vere pantalu vesukovadam manchidi.
panta kaalaalu: vaanaakaalam - joony nunchi disembaru varaku, yasangi- navambaru nunchi eprille varaku dammuchesi nerugaa vitte paddatilo swalpakaalika rakalu enchukuni aagastu 10 varaku vittukovachhu. naate paddatilo aagastu chivari varaku naatlu vesukovachhu. cony nijamabadi, kamareddy, medaky, sangareddy, siddipeta, rangareddy, vikarabadi, adilabade, nirmalle, manchiryaala jillaallo aagastu 30 varaku naatina varilo manchi digubadulu vastaayi. taruvaata naatithe chaliki digubadi taggutundi. chali takkuvagaa unde khammam, nallagonda, suryapeta, bhuvanagiri, yaadaadri jillaallo septembaru 10 varaku kuudaa naatukovaccha.
deerghakaalika rakalu (150 rojula parimitigala ) : saagu cheyadam valla ekkuneeru, vidyuthi vaadakame kakunda pachirotta pantalu vesi bhoomilo kaliyadunnadaaniki samayam undadu. antekakunda cheruvulu, neeti paarudala praajektu kinda aalasyamgaa naatlu veyadam valla panta cheedapeedalaku gurai pootha samayamlo chali valla taalu ginjalu erpadi digubadulu taggutaayi. anduvalla telamgaana rashtramlo madhya, swalpakaalika rakalu vesukovadam manchidi.
vividha vyavasaaya vaataavarana mandalaalaku sifaarasu chesina rakalu
uttara telamgaana: sambamasuri, jagityaala masuri, praanahita, polasa prabha, jagityaala sannaalu, telamgaana sona, anjana, batukamma, koonaram sannaalu, yantiyu-1010, manerusona, jagityaala samba, pratyumna.
madhya telamgaana: siddi, samba masuri, somanathe, bhadrakali, surekha, varangale sannaalu, varangale samba, sheethalm, ramappa, telamgaana sona, batukamma, koonaram sannaalu, erramallelu, pratyumna, varaalu, yantiyu1010, yantiyu 1001.
dakshina telamgaana: samba masuri, krishna, jagityaala masuri, vijeta, batukamma, koonaram sannaalu, telamgaana sona, tellahamsa, nelluri masuri, yantiyu-1010, anjana.
yaasangilo anni swalpakaalika rakalu vesukovachhu. chali udhrutinibatti panta kaalam 15 nunchi 30 rojula varaku perugutundi. anduke chaliki pratyeka yaajamaanyam paatinchaali.
kotta rakalu:
telamgaana sona (arenerier15048) : idhi aalasyamgaa naarlu posukunenduku anukuulamaina rakam. kharif raitulu joony modati vaaramlo pachirotta pairulaina janamu, jeeluga leda pesara pantalanu saagu chesi juulailoo ee rakalanu saagu chesukovali. rendu kaalaalaku anuvugaa unde ee rakam aggi tegulunu samarthavantamgaa tattukuni adhika digubadinistundi. samba masuri kanna sanna ginja naanhyathatho takkuva nooka saatamto kaligi untundi.
vittana motaadu: ekaraaniki naate paddatiki doddu rakalu 25 kilolu, sanna rakalu 20 kilolu.
vittanasuddhi: metta naarumadulaku ayithe kilo vittanaaniki 3 graamula kaarbandajimni taditho pattinchi aarabetti naarumadilo challukovali. dammu chesina naarumadulaite leetaru neetiki 1 graamu carbandajimki kalipina draavanamlo 24 gantalu nanabetti taruvaata mande kattina molakalanu naarumadilo challukovali. kilo vittanaalaku leetaru draavanam saripotundi. nidraavasthanu tolaginchadaaniki leetaru neetiki takkuva nidraavastha 2 nunchi 3 vaaraalunna vittanaalakaite 6 nunchi 3 mi.lee, ekkuva nidraavastha 4 nunchi 6 vaaraalu unna vittanaalakaite 10 mi.lee gaada natrikaamlam kalipi aa draavanamlo 24 gantalu nanabetti kadigi mandekattaali.
narumadi pempakam
- naarumadini baga dunni rendu moodu saarlu dammu chesi padunu cheyali. neeru pettadaaniki teeyadaaniki veelugaa kaalvalanu erpaatu chesi ettu naarumadulanu tayaaru cheyali.
- rendu guntala (5sentlu) naarumadiki 2 kilola natrajani (1kilo vittanam challe mundu, maro kilo vittina 12 nunchi 14 rojulaku 1 kilo bhaswaram, 1 kilo potashe nichhe eruvulanu dukkilo veyali. pasuvula pedanu leda itara sendriya eruvulanu dukkilo veyadam chala manchidi.
- jinku lopa savaranaku leetaru neetiki 2 gra. jinku salphetu kalipina draavanaanni pichikari cheyali.
- metta naarumadilo inupa daatu lopanni gamaniste saricheyali. panta, mokka vayasu, edugudalanu batti 2 nundi 5 gra. annabedhi0.5 nundi 1 gra. nimma uppu leetaru neetiki kalipi pichikari cheyali.
- naaru peeke edu rojula mundu gunta naarumadiki 2.5 sentlaku 400 gra.karchopyurani 3ji gulikalu isukalo kalipi palchagaa challi neerandinchaali. avasaraanni batti madilo itara sasyarakshana charyalu chepattali.
- naatlu aalasyamayye pradesaallo rendo dapaa natrajanini aalasyamgaa chesi naaru mudarakunda chudali. ee paristhitulalo taamara purugulanu nivaarinchukovaali.
pasuvula eruvu, kampostu, kolla eruvu vanti sendriya eruvulanu, rasaayanika eruvulatho kalipi vaadinattayithe bhusaranni kaapaadukuntuu 20 nunchi 25 saatam varaku natrajanini aadaa cheyavachunu. vari polaallo naatadaaniki mundu aparalu, jeeluga, janumu, pillipesara vanti pachirotta pairunu penchi bhoomilo kaliyadunnadam valla bhusaram peragadame kakunda sumaru 20 nunchi 25 saatam varaku natrajani aadaa chesukovachhu. sajeeva eruvulaina neeti aakupacchanaaru, azolla, ajosairillame fospo bacteria modalagu jeevana eruvulanu vaadi natrajani, bhaswara motaadulanu 10 nunchi 20 saatam tagginchavachhu.
naatina 3 nunchi 5 rojullopu ekaraaniki beautaclore 1-1.5 lee. leda pretilaclore 500-600 mi.lee leda accadoiargile 35-40 gra. leda benn salphurane mithile 0.6saatam, pretilaclore 6.0saatam, 4kilola gulikalu, pairajosalphooraanni eethile , pretilaclore 6.15 gulikalu 4 kilolu leda 8-10 rojula lopu pyrajosalfyurane ithile 80-100 gra, 20 kilola isukalo kalipi challukovali.