సోష‌ల్ ప్ర‌యోగం | Prajasakti::Telugu Daily
Home » స్నేహ » సోష‌ల్ ప్ర‌యోగం
మనిషి ఒకటి మాట్లాడతాడు ఒకటి చేస్తాడు. సమాజ ప్రవర్తన ఒకటనుకుంటే మరోలా స్పందిస్తుంది. పుస్తకాల్లో ప్రపంచానికి వాస్తవ లోకానికి పొంతన కనిపించదు. ఈ ఊళ్లోవాళ్లిలా.. ఆ దేశంలో అలా..? అక్కడంతేనట.. ఇక్కడ ఇలానే జరిగిద్ది..? ఎన్ని స్టీరియోటైప్‌లు మన చుట్టుతా. అంతా మాటల్లోనే. వీటిలో ఏది నమ్మాలో.. ఏది నమ్మకూడదో...! ఈ సందేహాన్ని తీర్చేందుకు మనో విశ్లేషకులు, సామాజిక నిపుణులు సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్లు చేస్తుంటారు. కానీ, ఇప్పుడందివచ్చిన ఇంటర్నెట్‌ సాయంతో చాలామంది ప్రాంక్‌ వీడియోలు, సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ల పేర చాలా రచ్చే చేస్తున్నారు. అవి సోషల్‌ మీడియాలో విపరీతంగా వైరల్‌ కూడా అవుతున్నాయి. ఈ 'సోషల్‌' ప్రయోగాల గురించే ఈ వారం అట్టమీది కథ.
అమెరికాలో ఓ పార్కు. తండ్రి ఫోన్‌ పిచ్చిలో పడిపోయాడు. ఓ సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌ బృందం తల్లిని కలిసింది. తండ్రి కళ్లెదుటే ఆ పిల్లాణ్ని ఎలా ఎత్తుకుపోగలరో చూపిస్తామంది. తల్లి నమ్మలేదు. పిల్లాడిని మాటల్లో పెట్టి ఐస్‌క్రీమ్‌ ఇప్పిస్తానని బృందంలోని వ్యక్తి తీసుకెళ్లి పక్కనే నక్కి ఉన్న తల్లి చెంత చేర్చాడు. అప్పటికీ తండ్రి ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోలేకపోయాడు. కాసేపటికి పరిసరాలు గమనిస్తే పిల్లాడు అక్కడ లేడు. అతడు కంగారు పడుతుండగా.. తల్లి బిడ్డతో వచ్చి అంత నిర్లక్ష్యంగా ఉండటం దేనికని నిలదీసింది. తండ్రి అపరాధ భావనతో నిలుచుని ఉండగా.. ప్రయోగ బృందంలోని వ్యక్తి వచ్చి.. రోజుకు 700 మందికి పైగా చిన్నారులు అదృశ్యమవుతున్నారు. కొన్ని లక్షల మంది చైల్డ్‌ ప్రిడేటర్లు కాచుకుని ఉన్నట్టు క్రైమ్‌ రికార్డుల్లో రిజిష్టరై ఉంది.. అనే సందేశాన్ని చెప్పి వీడియోని ముగించాడు. ఇదే సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌.. అని అంటున్నారు.
వివక్ష కనిపిస్తోందా..!
మరొకరు సామాజిక మాధ్యమాల్లో పరిచయమై కేవలం రోజుల్లోనే మైనర్లయిన ఆడపిల్లల్ని లోబరుచుకుంటున్న వైనాన్ని తల్లిదండ్రుల ఎదుటే రుజువు చేస్తూ ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు. ఇంకొందరు పరాయి జాతివాడి మీద స్థానికులు ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నారనే విషయాన్ని చూపించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. యూనిసెఫ్‌ శరణార్థి బాలల మీద చేసిన ఇలాంటి సోషల్‌ ప్రయోగం ఒకటి సమాజంలోని వైఫల్యాల్ని ప్రశ్నించింది. బాలల మీద వివక్షల తీవ్రత ఏ స్థాయిలో ఉంటుందో మరో ప్రయోగంలో కళ్లకు కట్టింది. ఓ అమ్మాయిని కొందరు ఆకతాయిలు వేధిస్తున్నారు.. ఆ దారెంట చాలామంది వెళుతున్నారు. ఎవరైనా కలుగజేసుకుంటారా..? ఇదీ ఓ వీడియో మీ ముందు పెట్టే ప్రశ్న. ఆ తర్వాత నటులతో ఆ వేధింపుల నాటకాన్ని పబ్లిక్‌గా వేస్తారు. ఎవరైనా అడ్డుకున్నారా.. ఎందరు స్పందించారు.. ఎందరు చూస్తూ మనకెందుకులే అని వెళ్లిపోయారు..? ఈ లెక్కల్ని, అక్కడ ఎదురయ్యే విషయాల్ని వీడియో సాక్ష్యంగా చూపిస్తారు. అది ఢిల్లీ నడిబొడ్డులోనా.. విశ్వనగరాల్లోనా అనేది పక్కనబెడితే.. వీటి ఉద్దేశం ఒకటే మనం రోజూ పత్రికలు, టీవీలు, పెద్దల నుంచి తెలుసుకుంటున్న, బాధ్యతగా వ్యవహరించాల్సిన చోట్ల సమాజం ఎలా మసలుకుంటోందనే క్లారిటీ ఇచ్చేందుకే. డబ్బున్న యువకుడితో ఓ అమ్మాయి ఎలా మసలుకుంటుంది..? అందమైన అమ్మాయి సాయమడిగితే ఓ కుర్రాడు ఏం చేస్తాడు..? తెలుసుకోవాలంటే ఈ వీడియోలు చూడమంటారు. ఉన్నపళంగా ఓ వ్యక్తి వచ్చి బెదిరిస్తే, చావుబతుకుల సమస్యను చెబితే.. కళ్ల ముందే ఓ అన్యాయం జరుగుతుంటే, పక్క నుండే దోపిడీ చేస్తుంటే.. వ్యక్తులు, సమాజం ఎలా రియాక్ట్‌ అవుతోందనేది సోషల్‌ ప్రయోగాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి. ఈవ్‌ టీజింగ్‌, లింగ వివక్ష వంటి సమస్యల తాకిడినీ నేరుగా చూపిస్తుంటాయి.
ఇలా మారిస్తే..
ఇప్పుడు మహా నగరాల్లో ఎస్కలేటర్లను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మెట్ల మీద నడవడమే కష్టంగా భావిస్తున్నారు. కాస్మోపాలిటన్‌ మనిషి బద్దకస్తుడైపోయాడా..? దీన్నే తెలుసుకునేందుకు కౌలాలంపూర్‌, సియోల్‌, సాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో, మెక్సికో సిటీ, వియన్నా ఇంకా అనేక నగరాల్లో ఓ ప్రయోగం జరిగింది. ఎస్కలేటర్‌, మెట్ల మార్గం పక్కపక్కనే ఉన్న ప్రాంతాన్ని వీడియో తీశారు. చాలామంది మెట్లను ఎక్కేందుకు ఇష్టపడలేదు. ఆ తర్వాత ఆ మెట్ల మార్గాన్ని ఓ పియానో వరసగా మార్చారు. ఆ మెట్ల మీద నడుస్తుంటే.. సంగీతం జనిస్తుంది. ఈ మార్పు చేయగానే.. చాలామంది ఎస్కలేటర్‌ను వదిలేసి సరదాగా మెట్ల మార్గంలో నడుస్తూ నవ్వుతూ వెళ్లారు. ఎంత మార్పు..! 66 శాతం మంది మెట్ల మార్గాన్ని ఉపయోగించారు. రోజు విషాదకరమైన పోస్టుల్నే చూస్తూ దాని ప్రభావం ఆ వ్యక్తి మీద ఎలా ఉంటుందనే ఆసక్తికర ప్రయోగం ఒకటి జరిగింది. ఆరు లక్షల మందికి పైగా జరిగిన ఈ ప్రయోగంలో.. వారికి వారం రోజుల పాటు నెగటివ్‌ న్యూస్‌నే ఎక్కువ అందించారు. ఆ తర్వాత కూడా ఆ వ్యక్తులు నెగటివిటీలో పడిపోయారు. దీనికి వ్యతిరేకంగా మరో ప్రయోగం చేశారు. దయ, క్షమ, శాంతి, సహానుభూతి, సంతోషాలకు చెందిన పాజిటివ్‌ పోస్టులకు ఎక్కువగా గురిచేసినవారిలో రియాక్షన్‌ కూడా అలానే ఉంది. వారు పాజిటివ్‌గా స్పందించారు.
రెండు విభిన్నతలు కలిస్తే..
ఒక విషయంలో ఇద్దరికీ పూర్తి భిన్నమైన అభిప్రాయాలున్న వారితో ఓ ప్రయోగం జరిగింది. వీరంతా ఓ వేర్‌హౌజ్‌లో ఓ నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేయాలి. ఒకరి గురించి ఒకరికి తెలియదు. కానీ, పనిలో భాగంగా సంభాషణల్లో వారి గురించి మాటలొస్తాయి. ఇలా ఒకరి గురించి ఒకరు మరింత స్పష్టంగా అవగాహనకొచ్చారు. ఇతరుల అభిప్రాయాల్ని గౌరవించడం నేర్చుకున్నారు. ఓ ఫెమినిస్ట్‌, సంప్రదాయవాది.. పర్యావరణ కార్యకర్త, గ్లోబల్‌ వార్మింగే లేదనే వ్యక్తి.. ఓ ట్రాన్స్‌జెండర్‌, వాళ్లనస్సలు భరించలేని వ్యక్తి... వీళ్లే ప్రయోగంలో భాగమయ్యారు. నిర్మాణం పూర్తయ్యాక వాళ్లలో సఖ్యత కలిగింది, అర్థం చేసుకోవడం ఎక్కువైంది. మనదేశంలోను ముంబై రైల్వేస్టేషనులో ఇలాంటి ప్రయోగమే జరిగింది. రెండు మతాలకు చెందిన ఇద్దరు వ్యక్తుల్ని ఉచిత తేనీటి విందుకు ఆహ్వానించి ఓ చోట కూర్చోబెడతారు. టీ సిద్ధమై అది వారికి చేరేలోగా.. వాళ్లే మాట కలుపుతారు. టీ తాగుతూ చాలా విషయాల్ని చర్చించుకుంటారు. అంతవరకు వేరే మతంవారి పట్ల ఉన్న వైఖరిలో ఏదో మార్పు కనిపిస్తుంది. అనవసర విజాతి భావం, భయాల నుంచి ఉపశమనం దొరుకుతుంది.
ఇలానే.. కొన్ని వృత్తులు, తరగతులు, వ్యక్తిత్వాల మీద కూడా అనేక అపోహలు, అభ్యంతరాలు ఉంటాయి. ఓ వేశ్య జీవనం గురించి.. ఆమె నైజం గురించి వాస్తవంతో సంబంధం లేనంత స్థాయిలో ఓ అభిప్రాయాన్ని ఏర్పరచుకుంటారు. ఒళ్లంతా టాట్టూలు వేయించుకునేవాళ్లను అదోలా చూస్తారు. నైట్‌ షిఫ్టుల్లో పనిచేసే ఓ వర్కింగ్‌ ఉమెన్‌ గురిరచి తప్పుడు ఆలోచన కలిగి ఉంటారు. ఆటోవాలా, మురికివాడల్లో బతికేవాళ్లు.. ఇలా చాలామంది గురించి చాలా తప్పుడు ఆలోచనలతో ఓ తరహా ముద్ర పడుతుంది. వీటిని ఛేదిస్తూ కొన్ని సామాజిక ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు.
అంతా ఒకటే...
దేశంలో సామాజిక వైషమ్యాల్లో కుల, ప్రాంత, జాతి అంతరాలే ప్రధాన పాత్ర వహిస్తున్నాయి. ఓ జాతో, ఓ కులమో అందరి కన్నా ఎక్కువ అనే భావన కనిపిస్తుంటుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉంది. అంతా ఒక్కటనే.. మాట కేవలం ఆదర్శమే కాదు.. అది నిజమని నిరూపించేందుకు ఓ ప్రయోగం జరిగింది. ఓ విశ్వనగరిలో 67 మంది విభిన్న దేశాలు, జాతులకు చెందిన వారనుకునేవాళ్లను డీఎన్‌ఏ పరీక్షకు పిలిచారు. అంతకుముందు తామెవరనే విషయాన్ని వాళ్లనే అడిగి తెలుసుకున్నారు. తమ మూలాలు, జాతి, వర్గాల పట్ల వాళ్లు ఎంతో గొప్పగా చెప్పుకున్నారు. మిగతా జాతులతో సంబంధం లేదనే విషయంపై అత్యంత స్పష్టంగా ఉన్నారు. తీరా డీఎన్‌ఏ పరీక్ష పూర్తయ్యాక వాళ్లనుకున్న జాతి, ప్రాంతం, మూలాలే కాదు; మిగతావాళ్ల సంయోగమూ జరిగిందని తేలింది. అంటే.. అంతా ఒక్కటే అనే విషయం బయటపడింది. ఇది తెలిశాక పక్కనవారితో ఉన్న సుదూరపు చుట్టరికం, బంధాలు అర్థం చేసుకున్నాక వెంటనే ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని కన్నీటిపర్యంతమయ్యారు. ఎక్కడో ఆఫ్రికాలో పుట్టి పెరిగిన వాడికీ, మరెక్కడో మెక్సికోలో ఉన్న అమ్మాయికి ఒకనాటి బంధం అల్లి ఉందనే విషయం వాళ్లని విస్మయానికి గురిచేసింది.
నువ్వేంటి..?
నీకే రంగు ఇష్టం, ఏ సాహిత్యం ఎక్కువ చదువుతావు, ఎలాంటి సినిమాలకు వెళతావు..? వ్యక్తుల అభిరుచుల్ని తెలుసుకోవడానికి సాధారణంగా ప్రేమలు, పెళ్లిళ్ల సందర్భంలో ఎదురయ్యే ప్రశ్నలు. ఇవి వ్యక్తిగతాలే కావచ్చు. కానీ, ఇదే ప్రశ్నాసరళిని మరింత పొడిగించి సమాజానికి అన్వయిస్తే..! ప్రస్తుతం ఈ తరహా వీడియోలు యూట్యూబ్‌లో దుమారం లేపుతున్నాయి. ప్రేమ పెళ్లిళ్ల మీద మీ అభిప్రాయమేంటనే ప్రశ్న నుంచి.. డేటింగ్‌లు, లైంగిక ఆసక్తుల వరకు దేన్నీ మొహమాటపడకుండా అడిగేస్తున్నారు. అంతే.. తడుముకోకుండా బదులిస్తున్నారు ఈ తరం యువత. ఇదో రకంగా సమాజంలో వస్తున్న మార్పులకు సంకేతంగా ఉపయోగపడుతోంది. అత్యంత వివాదాస్పద విషయాల మీద స్వేచ్ఛగా అభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చే యువత మహానగరాల్లో ఎక్కువయ్యారు.
ఈ వీడియోలు అమెరికా లాంటి దేశాల్లోనే కాదు, ఇక్కడా విపరీతంగా వైరల్‌ అవుతున్నాయి. దీంతో చాలామంది ఇలాంటి ప్రయోగాల్ని చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. అది యూనిసెఫ్‌లాంటి సంస్థలైతే పర్లేదు. అస్సలు వీటి మీద అవగాహన లేనివాళ్లు కూడా ప్రయత్నించడమే కొత్త సమస్యల్ని సృష్టిస్తోంది. సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌ కాస్త గాడి తప్పి వెకిలి ప్రాంక్‌ వీడియోగా రూపాంతరం చెందింది.
గాడి తప్పితే...
పాకిస్తాన్‌లో ఓ 'సోషల్‌' ప్రయోగం మనదేశంలో అలజడి రేపింది. పిల్లల భద్రత గురించి అవగాహన కార్యక్రమంలో భాగంగా దీన్ని చేశారు. కరాచీలోని ఓ వీధిలో పిల్లలు ఆడుకుంటుండగా ఇద్దరు వ్యక్తులు బైక్‌ మీద వచ్చి ఎత్తుకుపోతారు. ఆ వ్యక్తులు ప్రయోగానికి చెందిన నటులే. తిరిగివాళ్లు ఆ పిల్లాడిని అప్పజెప్పేశారు. వాళ్లు అలా వచ్చి తేలికగా పిల్లల్ని ఎత్తుకుపోవచ్చనే విషయంపై తల్లిదండ్రుల్లో అవగాహన తేవాలని.. మరింత ఎరుకతో ఉండాలనేది వీడియో ఉద్దేశం. కానీ, దీన్నెవరో ఎడిట్‌ చేసి కేవలం కిడ్నాప్‌ తీరును మాత్రమే నెట్‌లో ఉంచారు. అది సామాజిక మాధ్యమాల్లో దావానలమై ఇండియాలోను చక్కర్లు కొట్టింది. దీనికి అదనంగా 200 మంది కిడ్నాపర్లు బెంగళూరులో ప్రవేశించారని, కాదు కాదు.... ఏకంగా 5000 మంది కిడ్నాపర్లు దక్షిణాదిలోకి చేరారని హెచ్చరిక సందేశాల్ని పెట్టారు. ఇంకేముంది... ప్రజలు భయాందోళనలకు గురయ్యారు. పని వెతుక్కుంటూ వచ్చిన కాలూ రామ్‌ అనే వ్యక్తిని చితకబాదారు. అతడు ఆస్పత్రికి చేరేలోగా మృతిచెందాడు. ఇదీ ఈ ప్రయోగాలు గాడి తప్పితే వచ్చే ప్రమాదం. ఎడిటింగ్‌ అవకాశం ఉండటం, ఏ స్కేల్‌ని పాటించి టార్గెట్‌ని ఎంచుకున్నారో, అది డాక్టర్డ్‌ వీడియోనో, ఏ స్థాయిలో ఎంతమందికి ప్రాతినిథ్యం వహిస్తుందో అనే విషయాల్లో స్పష్టత లేదు. ఇది సమాజ తీరుకి నిరూపణ కాదు. నిజనిర్ధారణ కాదు. అంతేకాదు, పూర్తి అవగాహన, నియంత్రణ, నిపుణుల పర్యవేక్షణ లేకుండా చేసే ప్రయోగాలు విఫలమై మరో తరహా సమస్యల్ని సృష్టిస్తున్నాయి. వ్యక్తి స్వేచ్ఛకు భంగం కలిగిస్తున్నాయి. ఆకతాయితనంగా, ఆటపట్టింపుగా చేసే కొన్ని ప్రాంక్‌ వీడియోలు మరికొన్ని అపసవ్యతలకు ఆలోచనలు కలిగిస్తున్నాయి. ఈ పిచ్చి ఏ స్థాయికి చేరిందంటే.. గాళ్‌ఫ్రెండ్‌తో బెడ్‌రూమ్‌లో ఉంటే తల్లి చూసి ఏం చేసిందని, ఫేక్‌గానే అయినా డ్రగ్స్‌ తీసుకుంటుంటే తండ్రి ఎలా స్పందించాడని.. ఎక్స్‌ట్రా మ్యారిటల్‌ అఫైర్స్‌, లైంగికావయవాల తీరు వంటి వాటిపై కూడా ప్రాంక్‌ వీడియోలు, ఇంటర్వ్యూలు నడుస్తున్నాయి.
ముక్కుముఖం తెలియని వాళ్లని బెదిరించడం, ముద్దు పెట్టుకోవడం, శరీరాల్ని తాకడం, ద్వంద్వార్థాలతో సంబోధించడం, లైంగిక ఒత్తిళ్లు చేయడం, చులకన చేయడం, తరమడం, వెంటపడటం, వేధించడం.. చివరకు ఇదంతా ప్రాంక్‌ అని నచ్చచెప్పే ప్రయత్నం చేయడం.. ఢిల్లీలో ఓ ప్రాంక్‌స్టర్‌ మీద ఇలానే ఓ కేసు నమోదైంది. విజయవాడలో దెయ్యాల వేషాలేసుకుని నడిరోడ్డు మీదకు వచ్చిన కుర్రాళ్లకు అనుకోని కష్టాలు ఎదురయ్యాయి. వీటి మీద అభిప్రాయాలు, సెన్సిటివిటీలు సమాజం బట్టీ మారిపోతుంటాయి. కానీ, ఇంటర్నెట్‌ ద్వారా అందరికీ అందుబాటులో ఉండటం వల్ల కొన్ని ఆలోచనలు బలవంతంగా రుద్దబడుతుంటాయి. పరిణతి చెందని వయసు, మనసు వాళ్లు వీటిని చూసి కష్టాల్లో పడే అవకాశముంటుంది. గ్లోబల్‌ కల్చర్‌ అంటూ ఒకటి వేగంగా రూపుదిద్దుకుంటున్న వేళ కొన్ని అపసవ్యతలు, రుగ్మతలు కూడా స్వైర విహారం చేసే అవకాశాలెక్కువ. ఆహ్వానించదగిన మార్పులు ఆమోదం కావాలి. కానీ. మరింత జడత్వంలోకి నెట్టివేసేలా ప్రాంక్‌లు భయపెట్టకూడదు. అర్థవంతంగా ఉన్న ప్రతి వినూత్న ప్రయోగమూ సమాజానికి మేలు చేసేదే. బాధ్యతలేని ఏ వినోదాన్నైనా కట్టడి చేయాల్సిందే. అందుకే, అది సరదాకి చేసే ప్రాంక్‌ అయినా సీరియస్సుగా సాగే సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్‌ పేరు పెట్టుకున్నా.. వికటించకూడదు. అప్పుడు సమాజాన్ని చూసేందుకు మరో కిటికీ తెరుచుకున్నట్టే..!
మారండి.. మారండి... అని కొన్ని విషయాల్లో సమజానికి ఎంత చెబుతున్నా, ప్రభుత్వాలే అవగాహన కార్యక్రమాలు రూపొందిస్తున్నా ఆ విషయాల్లో ఇంకా అదే నైజం మిగిలిపోతోంది. బుర్రల్లోని ఈ బూజు దులపడానికే కొన్ని సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్లు తయారయ్యాయి.
ొ ఓ నలుగురు మగవాళ్లు నిలుచున్న చోటకు ఓ యువతి వెళుతుంది. తనకు పీరియెడ్‌ వచ్చిందని.. కాస్త దగ్గరలోని షాప్‌కు వెళ్లి శానిటరీ నాప్కిన్‌ తెచ్చివ్వమని అడుగుతుంది. ఇదో బుర్ర బద్దలైపోయే, ఊహించని పరిణామం. దానికెలాంటి స్పందన ఎదురైందనేది వీడియోల్లో చూపిస్తారు.
ొ బాధ్యత లేకుండా ఓ గ్రూప్‌ ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థాల్ని రోడ్డు మీద విసిరేస్తుంటుంది. ఓ వీధి బాలుడు వచ్చి వాటిని తీసి డస్ట్‌బిన్‌లో వేస్తాడు. అంత చదువులు చదివి, సొసైటీలో ఓ పై వర్గానికి చెందిన వాళ్లమని భావించే ఆ గ్యాంగుకిది ఊహించని దెబ్బే. ఏ విషయంలో పరిణతి సాధించాలి, ఉన్నతి చేరాలనే మౌలికమైన అంశానికి ఓ సోషల్‌ ప్రయోగం.
ొ ఓ అమ్మాయి ఆకతాయిల్ని అటకాయించడం, ఓ భిక్షగాడు సాయం చేయడం, ఓ అంధుడు ఒకరికి దారిచూపడం, ఓ వృద్ధుడు బరువు పనిచేయడం... ఇలా అస్సలు ఊహించని విషయాలు ఎదురైతే సమాజం ఎలా స్పందిస్తుందో వీటిల్లో తెలుస్తుంది.
నడిరోడ్డు మీద హత్య
నడిరోడ్డు మీద కళ్లెదుటే ఘోరం జరుగుతున్నా, అక్కడ చాలామంది ఉన్నా సమాజం ఎందుకు నిస్సహాయంగా నిలబడి చూస్తుండిపోతుంది. అది ఓ హత్య కావొచ్చు, యాసిడ్‌ దాడి కావొచ్చు, రేప్‌ అంటే కావొచ్చు. దీన్నే 'బై-స్టాండర్స్‌ వాచ్‌' అని పిలుస్తుంటారు. కిట్టీ జెనోవీస్‌ అనే యువతి హత్యతో ఇది వెలుగులోకి వచ్చింది. దీనిపై ప్రయోగాలు జరుగుతున్నాయి. పక్కనవాళ్లు చూసుకుంటారులే.. మిగతావాళ్లకు లేనిది నాకెందుకు అని ఆ గుంపులోని వ్యక్తులు ఎవరికి వాళ్లే తప్పుకుంటారని మనోవైజ్ఞానిక విశ్లేషకులు కొన్ని సోషల్‌ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ల ద్వారా రుజువు చేశారు. సోషల్‌ సైకాలజిస్ట్‌లు అయిన బిబ్‌ లటానే, జాన్‌ డార్లీలు 'బై-స్టాండర్‌ అపాతీ' అనే పేరుని ఈ ప్రభావానికి సూచించారు. అందుకే, అలా నిలబడి చూస్తుండి పోకుండా.. పదిమందిలో ఒకడి ముందడుగు, ఒక పిడికిలి మిగతా గుంపుని కదల్చగలదని.. అది నీదే కావాలనే ఉద్యమం, పోరాటం నేర్పుతుంది.
soshel preyogam | Prajasakti::Telugu Daily
Home u sneha u soshel preyogam
manishi okati matladatadu okati chestaadu. samaja pravartana okatanukunte marola spandistundi. pustakaallo prapanchaaniki vaastava lokaniki pontana kanipinchadu. ee oollovallila.. aa desamlo alaa..? akkadantenata.. ikkada ilaane jarigiddi..? enni steriotypelo mana chuttuta. antaa matallone. veetilo edhi nammaalo.. edhi nammakudado...! ee sandehaanni teerchenduku mano vislaeshakulu, saamaajika nipunulu soshalni experimentlu chestuntaaru. cony, ippudandivacchina internetse saayamtho chaalaamandi pranky veediyolu, soshalni experimentla paera chala rache chestunnaru. avi soshalni medialo vipareetamgaa vairalm kuudaa avutunnaayi. ee 'soshalni' prayogaala gurinche ee vaaram attameedi katha.
americalo oo paarku. tandri fone pichilo padipoyadu. oo soshalni experimente brundam tallini kalisindi. tandri kalledute aa pillaanni ela ettukupogalaro chuupistaamandi. talli nammaledu. pillaadini maatallo petti isecreame ippistaanani brundamlooni vyakti teesukelli pakkane nakki unna talli chenta cherchaadu. appatikee tandri yem jarugutundo telusukolekapoyadu. kasepatiki parisaraalu gamaniste pilladu akkada ledu. atadu kangaaru padutundagaa.. talli biddatho vachi anta nirlakshyamgaa undatam denikani niladeesindi. tandri aparadha bhavanatho niluchuni undagaa.. prayoga brundamlooni vyakti vachi.. rojuku 700 mandiki paiga chinnarulu adrusyamavutunnaaru. konni lakshala mandi chaillea pridatorlu kachukuni unnattu crime recordullo resishtarai undi.. ane sandesaanni cheppi veedioni muginchaadu. ide soshalni experimente.. ani antunnaru.
vivaksha kanipistonda..!
marokaru saamaajika maadhyamaallo parichayamai kevalam rojullone mainarlayina aadapillalni lobaruchukuntunna vainaanni tallidandrula edute rujuvu chestu prayogaalu chestunnaru. inkondaru paraayi jatiwadi meeda sthaanikulu ela pravartistunnaarane vishayaanni choopinche prayatnam chestunnaru. unicephe saranarthi baalala meeda chesina ilanti soshalni prayogam okati samaajamlooni vaiphalyaalni prasninchindi. baalala meeda vivakshala teevrata e sthaayilo untundo maro prayogamlo kallaku kattindi. oo ammayini kondaru aakataayilu vaedhistunnaaru.. aa darenta chaalaamandi velutunnaaru. evaraina kalugajesukuntara..? idhee oo veedio mee mundu pette prasna. aa tarvaata natulatho aa vedhimpula naatakaanni pablikyga vestaaru. evaraina addukunnara.. endaru spandinchaaru.. endaru chustuu manakendukule ani vellipoyaaru..? ee lekkalni, akkada edurayye vishayaalni veedio saakshyamgaa chuupistaaru. adhi dhilli nadiboddulona.. viswanagaraallonaa anedi pakkanabedithe.. veeti uddesam okate manam roojoo patrikalu, tvlu, peddala nunchi telusukuntunna, baadhyatagaa vyavaharinchaalsina chotla samajam ela masalukuntondane clarity ichenduke. dabbunna yuvakuditho oo ammai ela masalukuntundi..? andamaina ammai saayamadigithe oo kurradu yem chestaadu..? telusukovalante ee veediyolu chudamantaru. unnapalamgaa oo vyakti vachi bediriste, chaavubatukula samasyanu chebithe.. kalla munde oo anyayam jarugutunte, pakka nunde dopidi chestunte.. vyaktulu, samajam ela reacte avutondanedi soshalni prayogaallo ekkuvagaa kanipistuntaayi. eema teasinge, linga vivaksha vanti samasyala taakidinii nerugaa chuupistuntaayi.
ilaa maariste..
ippudu mahaa nagaraallo escalatorlanu ekkuvagaa upayogistunnaru. metla meeda nadavadame kashtamgaa bhaavistunnaaru. kasmopalitani manishi baddakastudaipoyada..? deenne telusukunenduku kaulalampurishnay, siole, sanifrancisko, mexico city, viyanna inka aneka nagaraallo oo prayogam jarigindi. escalator, metla maargam pakkapakkane unna praantaanni veedio teesaaru. chaalaamandi metlanu ekkenduku ishtapadaledu. aa tarvaata aa metla maargaanni oo piano varasagaa maarchaaru. aa metla meeda nadustunte.. sangeetam janistundi. ee maarpu cheyagaane.. chaalaamandi escalatorne vadilesi saradaagaa metla maargamlo nadustuu navvutuu vellaaru. entha maarpu..! 66 saatam mandi metla maargaanni upayoginchaaru. roju vishaadakaramaina postulne chustuu daani prabhaavam aa vyakti meeda ela untundane aasaktikara prayogam okati jarigindi. aaru lakshala mandiki paiga jarigina ee prayogamlo.. vaariki vaaram rojula paatu negative neusene ekkuva andinchaaru. aa tarvaata kuudaa aa vyaktulu negativitylo padipoyaaru. deeniki vyatirekamgaa maro prayogam chesaru. daya, kshama, saanti, sahaanubhooti, santoshaalaku chendina pajitive postulaku ekkuvagaa gurichesinavaarilo reaction kuudaa alaane undi. vaaru pajitivega spandinchaaru.
rendu vibhinnatalu kaliste..
oka vishayamlo iddarikee puurti bhinnamaina abhipraayaalunna vaaritho oo prayogam jarigindi. veerantaa oo verehoujelo oo nirmaanaanni poorticheyaali. okari gurinchi okariki teliyadu. cony, panilo bhagamga sambhaashanallo vaari gurinchi matalostayi. ilaa okari gurinchi okaru marinta spashtamgaa avagaahanakochaaru. itarula abhipraayaalni gouravinchadam neerchukunnaaru. oo feministi, sampradaayavaadi.. paryaavarana kaaryakarta, globalle vaarminge ledane vyakti.. oo transeazendersa, vaallanassalu bharinchaleni vyakti... veelle prayogamlo bhagamayyaru. nirmaanam puurtayyaaka vaallalo sakhyata kaligindi, artham chesukovadam ekkuvaindi. manadesamlonu mumbai railvestationulo ilanti prayogame jarigindi. rendu mataalaku chendina iddaru vyaktulni uchita theneeti vinduku aahvaaninchi oo chota kuurchobedataaru. t siddhamai adhi vaariki chereloga.. vaalle maata kaluputaaru. t taagutuu chala vishayaalni charchinchukuntaaru. antavaraku vere matamvaari patla unna vaikharilo edho maarpu kanipistundi. anavasara vijaati bhavam, bhayala nunchi upasamanam dorukutundi.
ilaane.. konni vruttulu, taragatulu, vyaktitvaala meeda kuudaa aneka apohalu, abhyantaraalu untaayi. oo vaesya jeevanam gurinchi.. aame naijam gurinchi vaastavamto sambandham lenanta sthaayilo oo abhipraayaanni erparachukuntaaru. ollantaa tattoolu veyinchukunevallanu adola chustaru. naity shiftullo panichese oo varkingle umen gurirachi tappudu aalochana kaligi untaaru. autowala, murikivaadallo batikevallu.. ilaa chaalaamandi gurinchi chala tappudu aalochanalatho oo taraha mudra padutundi. veetini chedistu konni saamaajika prayogaalu chestunnaru.
antaa okate...
desamlo saamaajika vaishamyaallo kula, praanta, jaati antaraale pradhaana paatra vahistunnaayi. oo jaatho, oo kulamo andari kanna ekkuva ane bhavana kanipistuntundi. idhi prapanchavyaaptamgaa undi. antaa okkatane.. maata kevalam aadarsame kaadu.. adhi nijamani niroopinchenduku oo prayogam jarigindi. oo viswanagarilo 67 mandi vibhinna deshaalu, jaatulaku chendina vaaranukunevaallanu dnu pareekshaku pilichaaru. antakumundu tamevarane vishayaanni vaallane adigi telusukunnaru. tama moolaalu, jaati, vargala patla vaallu entho goppagaa cheppukunnaru. migata jaatulato sambandham ledane vishayampai atyanta spashtamgaa unnaaru. tiiraa dnu pareeksha puurtayyaaka vaallanukunna jaati, praantam, moolaale kaadu; migatavalla samyogamuu jarigindani telindi. ante.. antaa okkate ane vishayam bayatapadindi. idhi telisaaka pakkanavaaritho unna suduurapu chuttarikam, bandhaalu artham chesukunnaka ventane okarinokaru kaugilinchukuni kanneetiparyantamayyara. ekkado africalo putti perigina vaadikii, marekkado mexicolo unna ammayiki okanati bandham alli undane vishayam vaallani vismayaaniki gurichesindi.
nuvventi..?
neeke rangu ishtam, e saahityam ekkuva chaduvutavu, elanti sinimaalaku velataavu..? vyaktula abhiruchulni telusukovadaaniki saadhaaranamgaa premalu, pellilla sandarbhamlo edurayye prasnalu. ivi vyaktigataale kaavachhu. cony, ide prasnaasaralini marinta podiginchi samaajaaniki anvayiste..! prastutam ee taraha veediyolu utubeelo dumaram leputunnayi. prema pellilla meeda mee abhiprayamentane prasna nunchi.. datingelu, laingika aasaktula varaku dennee mohamatapadakunda adigestunnaru. anthe.. tadumukokunda badulistunnaru ee taram yuvata. idho rakamgaa samaajamlo vastunna maarpulaku sanketamgaa upayogapadutondi. atyanta vivaadaaspada vishayaala meeda swechhagaa abhipraayaalu velibuchhe yuvata mahanagarallo ekkuvayyaaru.
ee veediyolu america lanti deshallone kaadu, ikkada vipareetamgaa vairalm avutunnaayi. deentho chaalaamandi ilanti prayogaalni chesenduku prayatnistunnaaru. adhi unicephelanti samsthalaithe parledu. assalu veeti meeda avagaahana lenivallu kuudaa prayatninchadame kotta samasyalni srushtistondi. soshalni experimente kaasta gaadi tappi vekili pranky veediyogaa roopaantaram chendindi.
gaadi tappite...
paakistaannelo oo 'soshalni' prayogam manadesamlo alajadi repindi. pillala bhadrata gurinchi avagaahana kaaryakramamlo bhagamga deenni chesaru. karaacheelooni oo veedhilo pillalu aadukuntundagaa iddaru vyaktulu baike meeda vachi ettukupotaru. aa vyaktulu prayogaaniki chendina natule. tirigivaallu aa pillaadini appajeppesaaru. vaallu alaa vachi telikagaa pillalni ettukupovachane vishayampai tallidandrullo avagaahana tevalani.. marinta erukatho undalanedi veedio uddesam. cony, deennevaro edte chesi kevalam kidnop teerunu matrame netlo unchaaru. adhi saamaajika maadhyamaallo daavaanalamai indiyaaloonu chakkarlu kottindi. deeniki adanamgaa 200 mandi kidnaparlu bengalurulo pravesinchaarani, kaadu kaadu.... ekamgaa 5000 mandi kidnaparlu dakshinaadiloki cheraarani hecharika sandesaalni pettaaru. inkemundi... prajalu bhayandolanalaku gurayyaru. pani vetukkuntu vachina kaaluu rami ane vyaktini chitakabaadaaru. atadu aaspatriki chereloga mrutichendaadu. idhee ee prayogaalu gaadi tappite vache pramaadam. editingi avakaasam undatam, e skeleni paatinchi targeteni enchukunnaro, adhi doctorde veediono, e sthaayilo entamandiki praatinithyam vahistundo ane vishayaallo spashtata ledu. idhi samaja teeruki niruupana kaadu. nijanirdhaarana kaadu. antekaadu, puurti avagaahana, niyantrana, nipunula paryavekshana lekunda chese prayogaalu viphalamai maro taraha samasyalni srushtistunnaayi. vyakti swechchaku bhangam kaligistunnaayi. aakataayitanamgaa, aatapattimpugaa chese konni pranky veediyolu marikonni apasavyatalaku aalochanalu kaligistunnaayi. ee picchi e sthaayiki cherindante.. gallefrendi bedroommelo unte talli chusi yem chesindani, fakegaane aina drugse teesukuntunte tandri ela spandinchaadani.. exetra maritalli afhiresm, laingikaavayavaala teeru vanti vaatipai kuudaa pranky veediyolu, interviewlu nadustunnaayi.
mukkumukham teliyani vaallani bedirinchadam, muddu pettukovadam, sareeraalni taakadam, dwandwaarthaalatho sambodhinchadam, laingika ottillu cheyadam, chulakana cheyadam, taramadam, ventapadatam, vedhinchadam.. chivaraku idantaa pranky ani nachacheppe prayatnam cheyadam.. dhilleelo oo prankystri meeda ilaane oo kesu namodaindi. vijayavaadalo deyyaala veshaalesukuni nadiroddu meedaku vachina kurraallaku anukoni kashtaalu edurayyaayi. veeti meeda abhipraayaalu, censitivitylu samajam butty maaripotuntaayi. cony, internetse dwara andarikee andubaatulo undatam valla konni aalochanalu balavantamgaa ruddabadutuntaayi. parinati chendani vayasu, manasu vaallu veetini chusi kashtaallo pade avakaasamuntundi. globalle kalcharm antuu okati vegamgaa roopudiddukuntunna vaela konni apasavyatalu, rugmatalu kuudaa swaira viharam chese avakaasaalekkuva. aahvaaninchadagina maarpulu aamodam kavali. cony. marinta jadatvamloki nettivesela praankylu bhayapettakudadu. ardhavantamgaa unna prati vinuutna prayogamuu samaajaaniki melu chesede. baadhyataleni e vinodaannainaa kattadi cheyalsinde. anduke, adhi saradaaki chese pranky aina seeriyassugaa saage soshalni experimente paeru pettukunna.. vikatinchakudadu. appudu samaajaanni chusenduku maro kitiki teruchukunnatte..!
marandi.. marandi... ani konni vishayaallo samajaniki entha chebutunna, prabhutvaale avagaahana kaaryakramaalu roopondistunnaa aa vishayaallo inka adhe naijam migilipotondi. burralloni ee booju dulapadaanike konni soshalni experimentlu tayaarayyaayi.
o oo naluguru magavaallu niluchunna chotaku oo yuvati velutundi. tanaku peeriyed vachindani.. kaasta daggaraloni shapnku velli saanitarii napkine tecchivvamani adugutundi. idho burra baddalaipoye, oohinchani parinaamam. daanikelaanti spandana eduraindanedi veediyollo chuupistaaru.
o baadhyata lekunda oo groop plasticke vyardhaalni roddu meeda visirestuntundi. oo veedhi baludu vachi vaatini teesi dustebinle vestaadu. anta chaduvulu chadivi, societylo oo pai vargaaniki chendina vaallamani bhavinche aa gyaangukidi oohinchani debbe. e vishayamlo parinati saadhinchaali, unnati cheralane moulikamaina amsaaniki oo soshalni prayogam.
o oo ammai aakataayilni atakaayinchadam, oo bhikshagaadu saayam cheyadam, oo andhudu okariki daarichuupadam, oo vruddhudu baruvu panicheyadam... ilaa assalu oohinchani vishayaalu eduraithe samajam ela spandistundo veetillo telustundi.
nadiroddu meeda hatya
nadiroddu meeda kalledute ghoram jarugutunna, akkada chaalaamandi unna samajam enduku nissahaayamgaa nilabadi chustundipotundi. adhi oo hatya kaavochu, yaside daadi kaavochu, repe ante kaavochu. deenne 'bai-standerse vache' ani pilustuntaaru. kitty genoviesse ane yuvati hatyatho idhi veluguloki vachindi. deenipai prayogaalu jarugutunnaayi. pakkanavaallu chusukuntarule.. migataavaallaku lenidi naakenduku ani aa gumpuloni vyaktulu evariki vaalle tappukuntaarani manovaignaanika vislaeshakulu konni soshalni experimentla dwara rujuvu chesaru. soshalni cycologistelo ayina bibe latane, jaan daarleelu 'bai-standerse apaatii' ane paeruni ee prabhaavaaniki suuchimchaaru. anduke, alaa nilabadi chustundi pokunda.. padimandilo okadi mundadugu, oka pidikili migata gumpuni kadalchagaladani.. adhi needhe kavalane udyamam, poratam neerputundi.