యాదవుల ప్రత్యేక పండుగ సదర్‌ | హైదరాబాద్ | www.NavaTelangana.com
యాదవుల ప్రత్యేక పండుగ సదర్‌
-నవతెలంగాణ - సిటీబ్యూరో
హైదరాబాద్‌ మహానగరంలో జరిగే ప్రధాన ఉత్సవాల్లో సదర్‌ పండగ ప్రత్యేకమైనది. సంక్రాంతి, ఉగాది, దీపావళి, బతుకమ్మ, బోనాలు, వినాయకచవితి తరువాత ఆ స్థాయిలో ఈ ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. అయితే ఈ ఉత్సవాలను నగరంలోని యాదవ కులస్తులు మాత్రమే జరుపుకోవడం విశేషం. దీపావళి ఉత్సవాల్లో భాగంగా సదర్‌ను నిర్వహించుకుంటారు. దీపావళి ముగిసిన రెండో రోజున అంగరంగ వైభవంగా జరుపుకుంటారు. దున్నపోతుల పండగగానూ ఈ ఉత్సవాలను వ్యవహరిస్తారు. 'సదర్‌' అంటే హైదరాబాదీ వ్యవహారికం ప్రకారం 'ప్రధానమైనది' అని అర్థం. ఆ కులస్తులు ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రధాన ఉత్సవంగా ఈ సదర్‌ను నిర్వహించుకుంటారు. ముఖ్యంగా అలంకరించిన దున్నపోతులతో యువకులు కుస్తీ పట్టడం ఈ ఉత్సవ ప్రత్యేక విశేషం.
నగరంలోని కాచిగూడ, నారాయణగూడ, ఖైరతా బాద్‌, సైదాబాద్‌, బోయిన్‌పల్లి, ఈస్ట్‌మారెడ్‌ పల్లి, చప్ప ల్‌బజార్‌, మధురాపూర్‌, పాతబస్తీ తదితర మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఇప్పటి వర కూ నారాయణగూడలో జరిగే ఉత్సవాలు నగర దృష్టిని ఆకర్శించే స్థాయిలో సాగుతున్నాయి. యాదవ కులస్తు లు ఎక్కువగా ఉండే మున్సిపల్‌ డివిజన్లు, కాలనీలు, అపార్టుమెంట్ల ప్రాంగణాల్లో ఎక్కువ జరుగుతున్నాయి. రియల్‌ ఎస్టేట్‌ ప్రభావం నేపథ్యంలో 2009 నుండి ఈ ఉత్సవాలు కొత్త పుంతలను తొక్కాయి.
దున్నపోతుల అలంకరణ
ఈ పండగలో దున్నపోతుల అలంకరణ ముఖ్య ఘట్టం. ఈ పండగను దృష్టిలో పెట్టుకొని దున్న పోతులను పెంచుతారు. కొన్ని నెలలపాటు వాటికి పోషక విలువలు కలిగిన తవుడు, దాన, గానుగ, పచ్చగడ్డి, కుడితి వంటివి పెట్టి పెంచుతారు. పండగకు వారం ముందుగానే అలంకరణ ప్రారంభిస్తారు. దున్నపోతు శరీరంపై ఉన్న వెంట్రుకలను తొలగించి నల్లగా నిగనిగలాడేలా తయారు చేస్తారు. అందుకు వెన్న లేదా పెరుగు ఉపయో గిస్తారు. కొమ్ములను రంగురంగుల రిబ్బన్లతో చుడ తారు. నెమలి ఈకలను అమర్చుతారు. అలంకరించిన తరువాత సుగంధ ద్రవ్యాలను చల్లుతారు.
దున్నపోతులతో యువత కుస్తీ
అలంకరించిన దున్నపోతులతో ఉత్సాహం కలిగిన యువకులు కుస్తీ పడతారు. ముక్కుతాడును చేతబట్టు కొని అదుపు చేస్తారు. ఈ క్రమంలో దున్నపోతు తన ముందరి కాళ్లను పెకెత్తి యువకుడిపైకి ఉరికి వస్తుంది. అయితే భారీ శరీరం కావడం వలన అది తప్పించు కుపోయే అవకాశం ఉండదు. కొన్నింటిని సుతారంగా గంగిరెద్దులా ఆడించే ప్రయత్నం చేస్తారు. ఎంపిక చేస ిన ఆవరణలో గానీ, ఖాళీ ప్రదేశంలో గానీ, బస్తీల్లో గానీ ఈ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు. యువకులు, మహిళలు, విద్యార్థులు అంతా ఈ ఉత్సవాలను చూసేందుకు అమి త ఆసక్తిని కనబరుస్తారు. యువకులు తీన్మార్‌ డాన్స్‌ల తో హోరెత్తిస్తారు.
విస్తరిస్తున్న ఉత్సవాలు
సదర్‌ ఉత్సవాలు ప్రస్తుతానికి హైదరాబాద్‌ నగ రంలోనే ఎక్కువగా జరుగుతున్నా క్రమంగా చుట్టు ప క్కల జిల్లాలకు, ముఖ్య పట్టణాలను విస్తరిస్తున్నాయి. షాదన్‌నగర్‌, జడ్చర్ల, శంషాబాద్‌ తదితర ప్రాంతాలకూ విస్తరిస్తున్నాయి. 'బఫెలో కార్నివాల్స్‌ ఆఫ్‌ హైదరాబాద్‌' పేరుతో జరుగుతున్నాయి.
ప్రముఖుల ఆసక్తి
సదర్‌ ఉత్సవాలను తిలకించేందుకు ఎన్‌ఆర్‌ఐలు, హైదరాబాద్‌ రాజకీయ ప్రముఖులు ఆసక్తిని కనబరు స్తున్నారు. కొన్ని సందర్భాల్లో వారే ప్రోత్సహించి ఖర్చుల ను భరిస్తున్నారు. యాదవుల సంస్కృతిలో భాగంగా వ చ్చిన ఈ ఉత్సవాలు తమ కుల ఐక్యతను చాటేందుకు ఉపయోగపడుతున్నాయి. దీన్ని సొమ్ము చేసుకునే క్ర మంలో రాజకీయనాయకులు ప్రయత్నిస్తున్నారు. యా దవ కులంలోని చురుకైన యువతను చేరదీసి ఉత్సవా లను నిర్వహింప చేస్తున్నారు. ఆ మేరకు తమ ఓటు బ్యాంకును పదిలం చేసుకుంటున్నారు. ఉత్సవాల ప్రా రంభానికి ఎమ్మెల్యే, ఎంపి, ఎమ్మెల్సీ, కార్పొరేటర్‌ సహా వివిధ రంగాల ప్రముఖులను ఆహ్వానించడం సాదార ణంగా మారింది.
పురాణాలు, ఇతిహాసాల ప్రకారం యాదవ కుల స్తులు తమను శ్రీకృష్ణుని వారసులుగా చెప్పుకుంటారు. శ్రీకృష్ణుడు ఆలమందలను (పశువుల సంపద) పెంచి పోషించాడు. మానవ జీవితంలోనూ కొన్ని సామాజిక తరగతులకు, కులాలకు పశువులను పెంచడం ఒక వృత్తిగా మారింది. యాదవ కులస్తులూ పశుసంపదను పెద్ద ఎత్తున కలిగి ఉంటారు. తమ వృత్తి నుండి ఆవి ర్భంచిన ఉత్సవం నేడు క్రమంగా సదర్‌ ఉత్సవంగా ఆదరణ పొందుతున్నది!
yaadavula pratyeka panduga sadarn | hyderabad | www.NavaTelangana.com
yaadavula pratyeka panduga sadarn
-navatelamgaana - cityburo
hyderabade mahaanagaramlo jarige pradhaana utsavaallo sadarn pandaga pratyekamainadi. sankraanti, ugaadi, deepaavali, batukamma, bonalu, vinaayakachaviti taruvaata aa sthaayilo ee utsavaalu jarugutaayi. ayithe ee utsavaalanu nagaramloni yaadava kulastulu matrame jarupukovadam visesham. deepaavali utsavaallo bhagamga sadarnu nirvahinchukuntaaru. deepaavali mugisina rendo rojuna angaranga vaibhavangaa jarupukuntaaru. dunnapotula pandagagaanuu ee utsavaalanu vyavaharistaaru. 'sadarn' ante hyderabadi vyavahaarikam prakaaram 'pradhaanamainadi' ani artham. aa kulastulu oka pratyekamaina pradhaana utsavamgaa ee sadarnu nirvahinchukuntaaru. mukhyamgaa alankarinchina dunnapotulato yuvakulu kusti pattadam ee utsava pratyeka visesham.
nagaramloni kachiguda, narayanaguda, khairata badhy, saidabade, boineepalli, eesnemared palli, chappa libazarke, madhurapuri, paatabastii taditara marikonni praantaallo ee utsavaalu jarugutaayi. ippati vara kuu narayanagudalo jarige utsavaalu nagara drushtini aakarsinche sthaayilo saagutunnaayi. yaadava kulastu lu ekkuvagaa unde munsipalle divijanlu, kaalaneelu, apartumentla praamganaallo ekkuva jarugutunnaayi. riyalni estate prabhaavam nepathyamlo 2009 nundi ee utsavaalu kotta puntalanu tokkaayi.
dunnapotula alankarana
ee pandagalo dunnapotula alankarana mukhya ghattam. ee pandaganu drushtilo pettukoni dunna potulanu penchutaaru. konni nelalapatu vaatiki poshaka viluvalu kaligina tavudu, daana, gaanuga, pachagaddi, kuditi vantivi petti penchutaaru. pandagaku vaaram mundugaane alankarana praarambhistaaru. dunnapothu sareerampai unna ventrukalanu tolaginchi nallagaa niganigaladela tayaaru chestaaru. anduku venna leda perugu upayo gistaaru. kommulanu rangurangula ribbanlatho chuda taaru. nemali eekalanu amarchutaaru. alankarinchina taruvaata sugandha dravyaalanu challutaaru.
dunnapotulato yuvata kusti
alankarinchina dunnapotulato utsaaham kaligina yuvakulu kusti padataaru. mukkutaadunu chetabattu koni adupu chestaaru. ee kramamlo dunnapothu tana mundari kaallanu peketti yuvakudipaiki uriki vastundi. ayithe bhari sareeram kaavadam valana adhi tappinchu kupoye avakaasam undadu. konnintini sutaaramgaa gangireddula aadinche prayatnam chestaaru. empika chesa ina aavaranalo gaanee, khaalii pradesamlo gaanee, basteello gaanee ee vedukalanu nirvahistaaru. yuvakulu, mahilalu, vidyaarthulu antaa ee utsavaalanu chusenduku ami ta aasaktini kanabarustaaru. yuvakulu teenmare dansela thoo horettistaaru.
vistaristunna utsavaalu
sadarn utsavaalu prastutaaniki hyderabade naga ramlone ekkuvagaa jarugutunna kramangaa chuttu pa kkala jillalaku, mukhya pattanaalanu vistaristunnaayi. shadannigarsha, jadcharla, samshabad taditara praantaalakuu vistaristunnaayi. 'bafelo carnivallis aff hyderabade' paerutho jarugutunnaayi.
pramukhula aasakti
sadarn utsavaalanu tilakinchenduku nerrelu, hyderabade rajakeeya pramukhulu aasaktini kanabaru stunnaru. konni sandarbhaallo vaare prothsahinchi kharchula nu bharistunnaru. yaadavula samskrutilo bhagamga va chchina ee utsavaalu tama kula aikyatanu chaatenduku upayogapadutunnaayi. deenni sommu chesukune kra mamlo raajakeeyanaayakulu prayatnistunnaaru. yaa dava kulamlooni churukaina yuvatanu cheradeesi utsava lanu nirvahimpa chestunnaru. aa meraku tama otu byaankunu padilam chesukuntunnaru. utsavaala pra rambhaniki emmelye, empi, emmelsy, carporatersi sahaa vividha rangaala pramukhulanu aahvaaninchadam saadaara nangaa maarindi.
puraanaalu, itihaasaala prakaaram yaadava kula stulu tamanu srikrishnuni vaarasulugaa cheppukuntaaru. srikrishnudu aalamandalanu (pasuvula sampada) penchi pooshinchaadu. manava jeevitamloonuu konni saamaajika taragatulaku, kulaalaku pasuvulanu penchadam oka vruttigaa maarindi. yaadava kulastuluu pasusampadanu pedda ettuna kaligi untaaru. tama vrutti nundi aavi rbhanchina utsavam nedu kramangaa sadarn utsavamgaa aadarana pondutunnadi!