స్పూర్తిప్రదాత - సావిత్రిబాయి
HomeGENERAL INFOస్పూర్తిప్రదాత - సావిత్రిబాయి
వ్యాసకర్త : యం.రాం ప్రదీప్
తిరువూరు. 9492712836
మనకు సేవా రంగం అనగానే ఒక ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్,ఒక మదర్ థెరిస్సా గుర్తుకు వస్తారు.వారి స్థాయిలో, వారికంటే ముందుగానే సావిత్రి బాయి పూలే మహారాష్ట్రలో గొప్ప సామాజిక విప్లవానికి పునాది వేశారు.
1831 జనవరి 3 న మహారాష్ట్రలోని సతారా జిల్లాలో నయాగావ్ అనే గ్రామంలో ఒక రైతు కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె తన తొమ్మిదవ యేటనే పన్నెండేళ్ళ జ్యోతిరావు పూలేతొ 1840 లో వివాహం జరిగింది. నిరక్షరాస్యులైన ఆమె, భర్త జ్యోతిరావు ఫూలే ప్రోత్సాహంతో, వారి వద్దనే విద్యనభ్యసించి, విద్యా వంతురాలు అయింది. ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పొంది, 1848 జనవరి1న భర్త జ్యోతిబాపూలే తో కలిసి అణిచివేతకు గురైన కులాల బాలికల కోసం పూణేలో సావిత్రిబాయి మొదటి పాఠశాలను ప్రారంభించింది.
అట్టడుగు వర్గాలు, మహిళలకు చదువు సంపద లాంటి సమస్త హక్కులు నిరాకరించబడిన సమాజంలో ఆనాటి కట్టుబాట్లను, సాంప్రదాయాలను ఎదిరించి,విధి నిర్వహణ విషయంలో ఎన్ని అవమానాలు ఎదురైనా మొక్కవోని ధైర్యంతో ఎదుర్కొని నిలిచి,గెలిచారు. కేవలం నాలుగు సంవత్సరాల కాలంలోనే గ్రామీణ ప్రాంతాలలో 20 పాఠశాలలను ప్రారంభించి, ఉచిత విద్యనందించి విద్యా ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించిన ఆమె వయస్సు కేవలం 18 ఏళ్లు మాత్రమే. జీవితకాలం మొత్తంలో 52 పాఠశాలను ప్రారంభించారు. అయితే ఈ క్రమంలో ఆమె ఆధిపత్య భావజాలం గల వారి నుండి అనేక దాడులను, అవమానాలను ఎదుర్కొన్నది. ఈ నేపథ్యంలో చివరికి 1849లో భర్త తో కలిసి గృహ బహిష్కరణ కు గురి కావలసి వచ్చింది. స్త్రీ, పురుషులు కుల మతాలకతీతంగా విద్య నభ్యసించడం సహజమైన హక్కు అని, అందుకే అందరూ చదవాలి - అందరూ సమానంగా బ్రతకాలి అని అనునిత్యం తపించిన సామాజిక విప్లవ మూర్తి సావిత్రి బాయి.
ఆమె మానవ హక్కుల గురించి ఇతర సామాజిక సమస్యల గురించి స్త్రీలను చైతన్య పరచడానికి 1852లో మహిళా సేవా మండల్ అనబడే మహిళా సంఘాన్ని స్థాపించింది. లింగ వివక్ష సమస్యలకు తోడుగా కుల, పితృస్వామ్య వ్యవస్థల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా, స్త్రీల సాధికారత కోసం ఈ సంస్థ పని చేసేది. మహిళా హక్కులే మానవ హక్కులు అని తొలిసారిగా నినదించిన గొప్ప విప్లవ వనిత సావిత్రిబాయి పూలే.
అసత్యాలతో అగ్రవర్ణాల దురహంకారపు నిచ్చెన మెట్ల కుల వ్యవస్థ నిర్మాణమైన సమాజంలో, సత్యాన్ని శోధించడానికి 1873లో తన భర్త జ్యోతిబాపూలే తో కలిసి సత్యశోధక్ సమాజ్ ను ప్రారంభించింది.బాల్య వివాహాలకు, మూఢనమ్మకాలకు, సతిసహగమనానికి వ్యతిరేకంగా, వితంతువు పునర్వివాహాల కొరకు బలమైన ఉద్యమం నడిపారు. దాని మహిళా విభాగం సావిత్రిబాయి పూలే ఆధ్వర్యంలో నడిచేది. పురోహితులు లేకుండా వివాహాలను, ఇతర శుభకార్యాలను ఈ సంస్థ ద్వారా చేసేవారు. బాల్యంలోనే వైధవ్యాన్ని అనుభవిస్తున్న ఎంతో మంది ఆడపిల్లలకు అన్నం పెట్టి ఆశ్రయం కల్పించారు. గర్భవతులైన వారికి పురుళ్లు పోసి, వారి జీవితాలకు వేలుగునిచ్చారు. ఆ విధంగా పురుడు పోసుకుని తన వద్దే వదిలేసి పోయిన ఓ బిడ్డను అక్కున చేర్చుకుని యశ్వంత్ గా పేరు పెట్టి తమ ఆశయాలకు, ఆకాంక్షలకు తగ్గట్టుగా పెంచి, పెద్దచేశారు, డాక్టర్ గా సమాజానికి అందించారు. వితంతువులకు శిరోమండనం చేయడాన్ని తీవ్రంగా ఖండించడమే కాక, క్షురకులను చైతన్యపరిచి, వితంతువులకు శిరోమండనం చేయబోమని వారి చేత 1860లో సమ్మె కుడా చేయించారు. 1870లో ఒకసారి 1896లో మరొకసారి దేశంలో తీవ్ర కరువు ఏర్పడినప్పుడు ఆమె చేసిన కృషి అనన్య సామాన్యం. కరువు వాత పడిన కుటుంబాలలోని అనాథ బాలలను దాదాపు రెండు వేల మందిని అక్కున చేర్చుకొని, వారికి తమ పాఠశాలలో మధ్యాహ్న భోజనాన్ని అందిచారు. మరో మిత్రురాలు ఫాతిమా బేగంతో కల్సి విద్యా విప్లవానికి నాంది పలికారు.ఆంగ్ల విద్యని నేర్చుకోవడం ద్వారా బహుజనులు తమ హక్కుల గురించి తెలుసుకోగలుగుతారని ఆమె అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు.
1890లో భర్త జ్యోతిరావ్ పూలే మరణిస్తే అంత్యక్రియలు జరిపే సందర్భంలో బంధువులు, దత్తపుత్రులు ఘర్షణ పడుతుంటే సనాతన ఆచారాలకు విరుద్ధంగా తానే ఆయన చితికి నిప్పంటించి అంత్యక్రియలు చేసి, అభ్యుదయ భావాలు కలిగిన సంస్కరణవాదిగా చరిత్రలో స్థిరస్థాయిగా నిలిచి పోయింది.
సావిత్రీబాయి మొట్టమొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలు మాత్రమే కాకుండా గొప్ప రచయిత్రి. 1854లో "కావ్య పూలే" అనే ఒక కవితా సంపుటి రచించారు. "అభంగ్" అనే రచన ఆనాటి సామాజిక పరిస్థితులకు అద్దం పట్టే లా ఉండేది. సూటిగా, సరళంగా, ప్రకృతి వర్ణన, జానపద కళలు ప్రతిబింబించే కావ్య రచనలు చేశారామె. 1891లో "ప్వాన్ కాశీ సుభోధ్ రత్నాకర్ 11" పేరిట కవితా సంపుటిని ప్రచురించారు. పండుగలు, పబ్బాలు వంటి ఆర్భాటాల కోసం శక్తికి మించిన ఖర్చులు చేసే వాళ్ళను విమర్శిస్తూ "కర్జ్" అనే వ్యాసం రాశారు. మూఢవిశ్వాసాలు ఆచరించినంత కాలం ప్రజల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పు రాదని గుర్తించి తన కవితల్లో హేతుబద్ధత ప్రతిబింబించే విధంగా రచనలు చేశారు. క్రాంతి బాయి గా ప్రజలందరూ పిలుచుకునే సావిత్రిబాయి పూలే ఆధునిక భారతదేశ చరిత్రలో ధ్రువతారగా వెలుగొందుతూనే ఉంటుంది.
1897 లో ఆమె మరణం కూడా ప్రజా సేవలోనే పొందింది. పూణే నగరంలో ఒక వీధిలో ప్లేగు వ్యాధి భయంకరంగా విలయతాండవం చేస్తున్న రోజులు. ఆమె వ్యాధిగ్రస్తులకు సేవ చేస్తున్న క్రమంలో పాండురంగ గైక్వాడ్ కొడుకు ప్లేగు వ్యాధి బారిన పడటం గమనించి, ఆసుపత్రికి తీసుకు వచ్చేవారు ఎవరూ లేక స్వయంగా తానే తన 66వ ఏట భుజంపై ఆ బాలుడిని వేసుకొని, ఆసుపత్రికి తీసుకు వస్తున్న సందర్భంలో ఆ బాలుడి శ్వాస ఆమె పీల్చడంవల్ల తాను కూడ వ్యాధిబారిన పడింది. ఆ బాలుడు బ్రతికాడు కాని, ఆమె మరణించింది.
సావిత్రిబాయిని స్ఫూర్తిగా తీసుకొని వివిధ రంగాలలో రాణించిన మహిళలు ఎందరో మనకు చరిత్రలో కనిపిస్తారు. వారు డాక్టర్ ఆనంది బాయి జోషి. ఈమె పాశ్చాత్య వైద్యంలో పట్టా పొందిన మొట్టమొదటి మహిళా వైద్యురాలు. పండిత రమాబాయి సంఘసంస్కర్తగా, మహిళల విద్య కోసం, విముక్తి కోసం మార్గదర్శకులుగా గుర్తింపు పొందింది. రమాబాయి రనాడే మహిళా హక్కుల కార్యకర్తగా, సామాజిక కార్యకర్తగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు. తారాబాయి షిండే సామాజిక కార్యకర్తగా, మహిళా హక్కుల కార్యకర్తగా కృషి చేశారు.
సావిత్రిబాయి చేపట్టిన కార్యక్రమాలు ఈనాటికీ ఆచరణీయం మధ్యాహ్న భోజన పథకం, అందరికీ విద్య, పేరెంట్స్ మీటింగ్స్, సంక్షేమ హాస్టళ్లు,బోర్డింగ్ స్కూల్స్ నిర్వహణ ఇలాంటివి ఎన్నో,.. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే, ఎంతైనా తక్కువే.ఆమె జయంతిని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మహిళా ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.నేటి కరోనా కాలంలో అనేక మంది బాలికలకు లేతప్రాయం లోనే వివాహాలు చేస్తున్నట్లు యునెస్కో తెలిపింది. వరకట్నం, గృహహింస, లైంగిక వేధింపులు వంటివి ఆధునిక కాలంలో కూడా మహిళలపై జరుగుతూనే ఉన్నాయి.ఆమె ఆదర్శాలను నేటి సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరం స్ఫూర్తిగా తీసుకొని మెరుగైన సమాజ నిర్మాణంలో మనవంతు కృషి చేద్దాం.అదే మనం అమెకు ఇచ్చే నిజమైన కానుక.
spuurtipradaata - saavitribaayi
HomeGENERAL INFOspuurtipradaata - saavitribaayi
vyaasakarta : yam.raam pradip
tiruvuru. 9492712836
manaku seva rangam anagaane oka florens naitingale,oka madar therissa gurtuku vastaaru.vaari sthaayilo, vaarikante mundugaane saavitri baayi poole maharashtralo goppa saamaajika viplavaaniki punaadi vaesaaru.
1831 janavari 3 na mahaaraashtralooni satara jillaalo nayagav ane graamamlo oka raitu kutumbamlo janminchindi. aame tana tommidava yetane pannendella jyotirao pooletho 1840 loo vivaham jarigindi. niraksharaasyulaina aame, bharta jyotirao phoole prothsaahamtho, vaari vaddane vidyanabhyasinchi, vidya vanturaalu ayindi. upadhyaya sikshana pondi, 1848 janavari1na bharta jyotibapoole thoo kalisi anichivetaku guraina kulaala balikala kosam poonelo saavitribaayi modati paatasaalanu praarambhinchindi.
attadugu vargaalu, mahilalaku chaduvu sampada lanti samasta hakkulu niraakarinchabadina samaajamlo aanaati kattubaatlanu, saampradaayaalanu edirinchi,vidhi nirvahana vishayamlo enni avamaanaalu edurainaa mokkavoni dhairyamtho edurkoni nilichi,gelichaaru. kevalam naalugu samvatsaraala kaalamlone graameena praantaalalo 20 paatasaalalanu praarambhinchi, uchita vidyanandinchi vidya udyamaanni praarambhinchina aame vayassu kevalam 18 ellu matrame. jeevitakaalam mottamlo 52 paatasaalanu praarambhinchaaru. ayithe ee kramamlo aame aadhipatya bhaavajaalam gala vaari nundi aneka daadulanu, avamaanaalanu edurkonnadi. ee nepathyamlo chivariki 1849loo bharta thoo kalisi gruha bahishkarana ku guri kavalasi vachindi. stree, purushulu kula mataalakatiitamgaa vidya nabhyasinchadam sahajamaina hakku ani, anduke andaruu chadavali - andaruu samaanamgaa bratakaali ani anunityam tapinchina saamaajika viplava muurti saavitri baayi.
aame manava hakkula gurinchi itara saamaajika samasyala gurinchi streelanu chaitanya parachadaaniki 1852loo mahila seva mandal anabade mahila sanghaanni sthaapinchindi. linga vivaksha samasyalaku thodugaa kula, pitruswamya vyavasthala anachivetaku vyatirekamgaa, streela saadhikaarata kosam ee samstha pani chesedi. mahila hakkule manava hakkulu ani tolisaarigaa ninadinchina goppa viplava vanita saavitribaayi poole.
asatyaalato agravarnaala durahankaarapu nicchena metla kula vyavastha nirmaanamaina samaajamlo, satyaanni sodhinchadaaniki 1873loo tana bharta jyotibapoole thoo kalisi satyasodhak samaj nu praarambhinchindi.balya vivaahaalaku, moodhanammakaalaku, satisahagamanaaniki vyatirekamgaa, vitantuvu punarvivaahaala koraku balamaina udyamam nadipaaru. daani mahila vibhagam saavitribaayi poole aadhvaryamlo nadichedi. purohitulu lekunda vivaahaalanu, itara subhakaaryaalanu ee samstha dwara chesevaaru. balyamlone vaidhavyaanni anubhavistunna entho mandi aadapillalaku annam petti aashrayam kalpinchaaru. garbhavatulaina vaariki purullu posi, vaari jeevitaalaku velugunichaaru. aa vidhamgaa purudu posukuni tana vadde vadilesi poyina oo biddanu akkuna cherchukuni yashwant gaa paeru petti tama aasayaalaku, aakaankshalaku taggattugaa penchi, peddachesaaru, dactor gaa samaajaaniki andinchaaru. vitantuvulaku shiromandanam cheyadaanni teevramgaa khandinchadame kaaka, kshurakulanu chaitanyaparichi, vitantuvulaku shiromandanam cheyabomani vaari chetha 1860loo samme kuda cheyinchaaru. 1870loo okasari 1896loo marokasari desamlo teevra karuvu erpadinappudu aame chesina krushi ananya saamaanyam. karuvu vaata padina kutumbaalaloni anatha baalalanu daadaapu rendu vela mandini akkuna cherchukoni, vaariki tama paatasaalalo madhyahna bhojanaanni andichaaru. maro mitruraalu fatima begamtho kalsi vidya viplavaaniki naandi palikaaru.aangla vidyani nerchukovadam dwara bahujanulu tama hakkula gurinchi telusukogalugutaarani aame abhiprayam vyaktam chesaru.
1890loo bharta jyotirav poole maraniste antyakriyalu jaripe sandarbhamlo bandhuvulu, dattaputrulu gharshana padutunte sanaatana aachaaralaku viruddhamgaa taane aayana chitiki nippantinchi antyakriyalu chesi, abhyudaya bhaavaalu kaligina samskaranavaadigaa charitralo sthirasthaayigaa nilichi poyindi.
saavitriibaayi mottamodati mahila upaadhyaayuraalu matrame kakunda goppa rachayitri. 1854loo "kaavya poole" ane oka kavita samputi rachinchaaru. "abhang" ane rachana aanaati saamaajika paristhitulaku addam patte laa undedi. suutigaa, saralamgaa, prakruti varnana, jaanapada kalalu pratibimbimche kaavya rachanalu chesarame. 1891loo "pwan kaashi subhodh ratnakar 11" paerita kavita samputini prachurinchaaru. pandugalu, pabbalu vanti aarbhaataala kosam saktiki minchina kharchulu chese vaallanu vimarsistuu "karj" ane vyaasam raasaaru. muudaviswaasaalu aacharinchinanta kaalam prajala jeevitaallo elanti maarpu raadani gurtinchi tana kavitallo hetubaddhata pratibimbimche vidhamgaa rachanalu chesaru. kraanti baayi gaa prajalandaruu piluchukune saavitribaayi poole aadhunika bharatadesa charitralo dhruvataaragaa velugondutune untundi.
1897 loo aame maranam kuudaa praja sevalone pondindi. poonhe nagaramlo oka veedhilo plegu vyaadhi bhayankaramgaa vilayatandavam chestunna rojulu. aame vyaadhigrastulaku seva chestunna kramamlo paanduranga gaikwad koduku plegu vyaadhi baarina padatam gamaninchi, aasupatriki teesuku vachevaaru evaruu leka swayamgaa taane tana 66va eta bhujampai aa baaludini vesukoni, aasupatriki teesuku vastunna sandarbhamlo aa baludi shwasa aame peelchadamvalla taanu kuuda vyaadhibaarina padindi. aa baludu bratikaadu kaani, aame maraninchindi.
saavitribaayini sphuurtigaa teesukoni vividha rangaalalo raaninchina mahilalu endaro manaku charitralo kanipistaaru. vaaru dactor aanandi baayi joshi. eeme paaschaatya vaidyamlo patta pondina mottamodati mahila vaidyuraalu. pandita ramabai sanghasamskartagaa, mahilala vidya kosam, vimukti kosam maargadarsakulugaa gurtimpu pondindi. ramabai ranade mahila hakkula kaaryakartagaa, saamaajika kaaryakartagaa kuudaa prasiddhi chendaaru. tarabai shinde saamaajika kaaryakartagaa, mahila hakkula kaaryakartagaa krushi chesaru.
saavitribaayi chepattina kaaryakramaalu eenaatikee aacharaneeyam madhyahna bhojana pathakam, andarikee vidya, parents meatings, sankshema haastallu,bording schools nirvahana ilantivi enno,.. ilaa cheppukuntu pothe, entainaa takkuve.aame jayantini andhrapradesh prabhutvam mahila upadhyaya dinotsavamgaa prakatinchindi.neti karona kaalamlo aneka mandi baalikalaku lethaprayam lone vivaahaalu chestunnatlu unesco telipindi. varakatnam, gruhimsa, laingika vedhimpulu vantivi aadhunika kaalamlo kuudaa mahilalapai jarugutune unnaayi.aame aadarsaalanu neti samaajamlooni prati okkaram sphuurtigaa teesukoni merugaina samaja nirmaanamlo manavantu krushi cheddam.adhe manam ameku iche nijamaina kaanuka.