నండూరి రామమోహనరావు. వ్యాఖ్యావళి సంకనం. (సమీక్ష) – తెలుగు తూలిక
నండూరి రామమోహనరావు. వ్యాఖ్యావళి సంకనం. (సమీక్ష)
నండూరి రామమోహనరావుగారు 1962-1994 మధ్య ఆంధ్రజ్యోతిలో రాసిన నూరు సంపాదకీయాలసంకలనం ఈ వ్యాఖ్యావళి. గ్రంథకర్తే రాసినట్టు, సాధారణంగా సంపాదకీయాలూ వెలువడిన రోజులలోనే అట్టేమంది చదవరు. ఇలా విడిగా సంకలనంగా ప్రచురంచడంవలన ఏమి లాభము అన్న సందేహం కలగొచ్చు. దాన్ని నేను ఇలా మళ్లీ పరిచయం చేయడం ఎందుకు అని కూడా అడగొచ్చు.
సంపాదకీయం ఎప్పటికప్పుడు ఆరోజు, ఆవారం ప్రాముఖ్యం పొందిన వార్తమీద ఆనాటి పాత్రికేయులవ్యాఖ్యానం. ఆ తరవాతికాలంలో అంటే మనకి ఇప్పుడు అవి కొత్తగా ధ్వనించవచ్చు. కొన్ని అభిప్రాయాలు మారవచ్చు. కొన్ని పరిస్థితులు మారవచ్చు. మారేయా లేదా అని మరొకమారు తరిచి చూసుకోడానికి పనికొస్తాయి ఇవి. మారకపోతే, మారవలసిన అవుసరం ఉంటే, వాటిని మార్చడానికి ఇప్పుడు మన కర్తవ్యం ఏమిటి అని ఆలోచించుకోడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి.
ఈ సంకలనంలో వ్యాఖ్యానించబడిన అంశాలు – రాజకీయాలు, న్యాయస్థానాలూ, సాంఘికపరమైన ఆచారాలూ, మతపరమైన హింసాకాండలు, విదేశీవ్యవహారాలే కాక, సాహిత్యంలో సంగీతంలో ప్రముఖులకృషిగురించి కూడా ఉన్నాయి.
మొదట్లో చెప్పినట్టు ఇప్పటికీ ఆలోచించవలసినవి నాకు రెండు అంశాలు కనిపిస్తున్నాయి. 1. మనదేశంలో పరిపాలనావిధానంలో వస్తున్న మార్పులు. పై సంపాదకీయాలు 1962నించి అన్నారు కనక సుమారుగా గత 5, 6 దశాబ్దాలలో ఏమి జరిగింది, జరుగుతోంది, ఏ పరిణామాలకి దారి తీస్తుంది అన్నవి మనం ఇప్పుడు చూసుకోవచ్చు. ఈనాటి పాఠకులకి బహుశా కొన్ని తెలిసి ఉండవచ్చు. కొన్ని మరిచిపోయి ఉండవచ్చు. అంచేత ఇవి ఒకసారి చూస్తే సూచనప్రాయంగానైనా తెలుసుకోవచ్చనుకుంటున్నాను.
స్త్రీలస్థానం, కుటుంబంలోనూ సమాజంలోనూ వారిపరిస్థితులు, స్త్రీవిద్య, బాల్యవివాహాలు, సహగమనాలు, దేవదాసీలు, వరకట్నాలు, అత్యాచారాలు– వీటిలో మార్పు ఏమైనా వచ్చిందా, ఎంతమేరకువంటివి ఆలోచించుకోవాలి. ఉదాహరణకి వరకట్నాలపోరు తగ్గలేదంటున్నారు గ్రంథకర్త. కట్నం అనకుండా పెళ్ళి ఘనంగా చేయాలన్న పేరుతో చలామణి అవుతున్నాయి. కలవారు జరుపుకుంటారు. మరి అలా చేయలేనివారి పరిస్థితి ఏమిటి, దానికి తగిన మార్పులు చేయడానికి ఎవరు ఏమి చేస్తున్నారు అన్నది ప్రస్తుతం ఆలోచించాలి మనం.
బాల్యవివాహాలు, వధూదహనాలు ఇప్పుడు కూడా అక్కడక్కడ జరగడంగురించి రెండు సంపాదకీయాలలో ప్రస్తావించేరు. కన్యాశుల్కంమీద వ్యాఖ్యానిస్తూ, ఇప్పుడు సమకాలికత చరిత్ర గర్భంలో కలిసిపోయింది అన్నారు. ఇండియాలో ప్రస్తుతం ఎలా ఉందో నాకు తెలీదు. ఎక్కడైనా జరిగితే మీరు పూనుకుని ఏమైనా చేయగలరా? ఇవి పుస్తకాలూ వ్యాసాలూ చదివి కాదు. తమ చుట్టూ ఉన్న సమాజం పరికించి చూసి, ఇవి జరుగుతున్నాయా, జరగకుండా ఆపడానికి మనం ఏమి చెయ్యాలి అని ఎవరికి వారు ఆలోచించుకోవాలనుకుంటాను.
నాకు తెలుగుసాహిత్యంతో చీమతలకాయంత పరిచయం ఉంది కనక, ఈ సంపాదకీయాలలో మన సాహిత్యకారులగురించి రాసిన వ్యాసాలు నన్ను ఎక్కువగా ఆకర్షించేయి. ఆ యా కవులు, రచయితలూ చేసిన విశేషకృషి గురించి 1,2 పేజీలలో చదువుకోడంలో నాకు సంతృప్తిగా ఉంటుంది. కొందరు కవులగురించి నాకు కొన్ని కొత్త సంగతులు తెలిసాయి. వారిలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవలసింది తుమ్మల సీతారామమూర్తిగారు, పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులుగారూ, రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారూ.
సరస్వతీపుత్రులు శ్రీ నారాయణాచార్యులవారిగురించి ఈమధ్యకాలంలో వారి కుమార్తె ఫేస్బుక్కులో ప్రచురిస్తున్న టపాలమూలంగా కొంత తెలుసుకున్నాను. శ్ర్రీ నారాయణాచార్యులుగారి తొలి ఖండకావ్యంగురించి ఇలా రాసేరు.
1928-29ప్రాంతాలలో ఒక 14 ఏళ్ళ బాలుడు ఒక ప్రౌఢకావ్యం, పెనుకొండ లక్ష్మి, రాసేరు. ఆ కావ్యాన్ని మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం విద్వాన్ పరీక్షకి పాఠ్యగ్రంథంగా నిర్ణయించేరు. విద్యాన్ పరీక్షాపత్రంలో ఒక ప్రశ్న ఆ పాఠ్యగ్రంథంలోనుండి ఇచ్చేరు.
విద్వాన్ పరీక్ష రాస్తున్న ఆ బాలుడు 40 పేజీల సమాధానం రాసేరుట ఆ ప్రశ్నకి.
సరస్వతీపుత్రులుగా సుప్రసిద్దులయిన పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులుగారి సాహిత్యసేవ అపారం. ఆయన శివైక్యం చెందిన సందర్భంలో రాసిన నివాళి ఈవ్యాసం (బ్రాహ్మీమయమూర్తి పుట్టపర్తి. సెప్టెంబరు 2, 1990). దానిని కుదించి చెప్పడం న్యాయం కాదు. మీరే చదువుకుంటే బాగుంటుంది. లింకు ఇచ్చేను చివరలో.
పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు వాణి నారాణి అన్నట్టుగా నాయుడుగారు నాదాన్ని నా దాన్ని చేసుకున్నాను అని చమత్కరించేరుట. (ఫిడేలు నాయుడుగారు, 1964).
బాలలసాహిత్యం రాసి ప్రచురించవలసినగురించి ప్రస్తావించడం బాగుంది. (బాలలసాహిత్యం, 1976). అయితే ఇప్పుడు కావలసింది రాజకుమారులు, రాక్షసులు, నీతికథలు కాదు, బాలలమనోవికాసానికి తగినట్టుగా సాంకేతిక, వైజ్ఞానికవిషయాలగురించిన సాహిత్యం కావాలిప్పుడు అన్నారు. నేను అనుకోడం ఈ రెండూ ప్రక్రియలూ వయసునిబట్టి వరుసక్రమంలో పరిచయం చేయవచ్చుపిల్లలకి అని. ఈవిషయం మీకే వదిలివేస్తున్నాను. వ్యాసం చదివి మీఆలోచనలు మీరు ఏర్పరుచుకోవచ్చు.
నాదృష్టికి వచ్చిన మరో అంశం అవార్డులు, బిరుదులుమీద వ్యాసం, (భారతరత్న, 1992). భారతరత్న ప్రదానంగురించి చర్చిస్తూ, ఆ ప్రదానంవిషయం వివాదాస్పదమయి, అర్థం లేకుండా పోతోందేమోనన్న భావం వెలిబుచ్చేరు. ఈవిషయం కూడా ఇప్పుడు పునః పరిశీలించుకోవలసిన అవుసరం ఉందనుకుంటాను. ముఖ్యంగా సాహత్య ఎకాడమీవంటి సంస్థల ఎవార్డులు చూస్తే నాకు అనిపించింది ఇది.
గ్రంథకర్త రాజకీయభాషగురించి చెప్పేరు కానీ పత్రికలలో భాషగురించి చెప్పలేదు. అట్టే లేవు కానీ ఈవ్యాసాలలో హింసా రిరంస, హింసనచణ ధ్వంసన, దస్విదానియా లాటి పదాలు నాకు గందరగోళంగానే తోచేయి.
వంద సంపాదకీయాలను ఇంతకంటె సూక్ష్మంగా పరిచయం చేయడం సాధ్యం కాదు. ఇంతకంటె విస్తృతంగా చెప్పడం తగదు. మీరంతా స్పీడు రీడరులు కనకనూ, చాలావిషయాలు మీకు తెలిసినవే అయిఉండవచ్చు కనకనూ, మీరే చదువుకోగలరని, ఇక్కడితో ముగిస్తున్నాను.
archive.org సౌజన్యంతో, Vyakyavali Nanduri Ramamohan Rao
(మే 29, 2019)
రచయిత మాలతిPosted on మే 29, 2019 మే 30, 2019 Categories సమీక్షలుTags నండూరి రామమోహనరావు, సంపాదకీయాలు
2 thoughts on "నండూరి రామమోహనరావు. వ్యాఖ్యావళి సంకనం. (సమీక్ష)"
5:59 ఉద. వద్ద జూన్ 9, 2019
మీ అనుభవాలు పంచుకున్నందుకు ధన్యవాదాలు. మరీ చిన్నపిల్లలకి ఆసక్తికరంగానూ, మనసంస్కృతిని పాదుకునేవుగానూ ఉంటేనే బాగుంటుందని. 8 ఏళ్లు దాటేక విజ్ఞానదాయకం అయితే బాగుంటుంది కదా.
8:26 సా. వద్ద జూన్ 2, 2019
మా అక్కలలో ఒకరు ప్రభుత్వ స్త్రీ, శిశు సంక్షేమ శాఖకు సంబంధించిన ఉద్యోగం చేస్తూ, బాల్య వివాహాలు తెలిస్తే చెప్పవలసి రావడం, ఆపడం వంటివి చెయ్యవలసి వస్తుంటుంది విధి నిర్వహణలో భాగంగా. అలాంటి కొన్ని సంఘటనలను ప్రస్తావించింది ఒకప్పుడు మాటల సందర్భంలో. మన సమాజంలో అభివృద్ధి, ఆలోచనల్లో మార్పు ఎన్నో అంతరాలతో ఉంది. ఆధునికత కొన్ని రంగాలను అన్ని చోట్లా స్పృశించినా, కొన్ని చోట్ల ఏమీ పెద్ద మార్పు తేలేకపోతోంది.
nanduri ramamohanarao. vyaakhyaavali sankanam. (sameeksha) – telugu thoolika
nanduri ramamohanarao. vyaakhyaavali sankanam. (sameeksha)
nanduri ramamohanaraogaaru 1962-1994 madhya aandhrajyotilo raasina nooru sampaadakeeyaalasankalanam ee vyaakhyaavali. grandhakarthe rasinattu, saadhaaranamgaa sampaadakeeyaaluu veluvadina rojulalone attemandi chadavaru. ilaa vidigaa sankalanamgaa prachuranchadamvalana emi labhamu anna sandeham kalagochu. daanni nenu ilaa malli parichayam cheyadam enduku ani kuudaa adagochu.
sampaadakeeyam eppatikappudu aaroju, aavaaram praamukhyam pondina vaartameeda aanaati patrikeyulavyakhyaya. aa taravaatikaalamlo ante manaki ippudu avi kottagaa dhwaninchavachhu. konni abhipraayaalu maaravacchu. konni paristhitulu maaravacchu. mareya leda ani marokamaru tarichi chusukodaniki panikostaayi ivi. marakapothe, maaravalasina avusaram unte, vaatini maarchadaaniki ippudu mana kartavyam emiti ani aalochinchukodaaniki kuudaa upayogapadataayi.
ee sankalanamlo vyaakhyaaninchabadina amsaalu – rajakeeyaalu, nyaayasthaanaaluu, saanghikaparamaina aachaaraaluu, mataparamaina himsaakaandalu, videsheevyavahaaraale kaaka, saahityamlo sangeetamlo pramukhulakrushigurinchi kuudaa unnaayi.
modatlo cheppinattu ippatikee aalochinchavalasinavi naaku rendu amsaalu kanipistunnaayi. 1. manadesamlo paripaalanaavidhaanamlo vastunna maarpulu. pai sampaadakeeyaalu 1962ninchi annaru kanaka sumaruga gatha 5, 6 dasaabdaalalo emi jarigindi, jarugutondi, e parinaamaalaki daari teestundi annavi manam ippudu chusukovachhu. eenaati paatakulaki bahusa konni telisi undavacchu. konni marichipoyi undavacchu. anchetha ivi okasari chuste suuchanapraayamgaanainaa telusukovachanukuntu.
streelasthaanam, kutumbamloonuu samaajamloonuu vaariparisthitulu, strividya, balyavivahalu, sahagamanaalu, devadaaseelu, varakatnaalu, atyaachaaraalu– veetilo maarpu emaina vachinda, entamerakuvantivi alochinchukovali. udaaharanaki varakatnaalaporu taggaledantunnaru grandhakarta. katnam anakunda pelli ghanamgaa cheyalanna paerutho chalamani avutunnaayi. kalavaaru jarupukuntaaru. mari alaa cheyalenivaari paristhiti emiti, daaniki tagina maarpulu cheyadaaniki evaru emi chestunnaru annadi prastutam aalochinchaali manam.
balyavivahalu, vadhuudahanaalu ippudu kuudaa akkadakkada jaragadangurinchi rendu sampaadakeeyaalalo prastavincheru. kanyaasulkammeeda vyaakhyaanistuu, ippudu samakaalikata charitra garbhamlo kalisipoyindi annaru. indialo prastutam ela undo naaku teleedu. ekkadaina jarigithe meeru poonukuni emaina cheyagalara? ivi pustakaaluu vyaasaaluu chadivi kaadu. tama chuttu unna samajam parikinchi chusi, ivi jarugutunnaya, jaragakunda aapadaaniki manam emi cheyyali ani evariki vaaru aalochinchukovalanukunta.
naaku telugusaahityamtho cheematalakaayanta parichayam undi kanaka, ee sampaadakeeyaalalo mana saahityakaarulagurinchi raasina vyaasaalu nannu ekkuvagaa aakarshincheyi. aa yaa kavulu, rachayitaluu chesina visheshakrushi gurinchi 1,2 paejeelalo chaduvukodamlo naaku santruptigaa untundi. kondaru kavulagurinchi naaku konni kotta sangatulu telisai. vaarilo pradhaanamgaa cheppukovalasindi tummala seetaaraamamuurtigaaru, puttaparti narayanacharyulugaru, rayaprolu subbaraogaru.
sarasvateeputrulu shree naaraayanaachaaryulavaarig eemadhyakaalamlo vaari kumarte fasebukkulo prachuristunna tapalamulamga kontha telusukunnaanu. shrri narayanacharyulugari toli khandakavyangurinchi ilaa raseru.
1928-29praantaalalo oka 14 ella baludu oka proudakaavyam, penukonda lakshmi, raseru. aa kaavyaanni madrasu vishwavidyaalayam vidwan pareekshaki paatyagranthamgaa nirnayincheru. vidyan pareekshaapatramlo oka prasna aa paatyagranthamloonundi icheru.
vidwan pareeksha raastunna aa baludu 40 paejeela samadhanam raseruta aa prasnaki.
sarasvateeputrulugaa suprasiddulayina puttaparti narayanacharyulugari saahityaseva aparam. aayana shivaikyam chendina sandarbhamlo raasina nivaali eevyaasam (brahmimayamoorthy puttaparti. septembaru 2, 1990). daanini kudinchi cheppadam nyaayam kaadu. meere chaduvukunte baguntundi. linku ichenu chivaralo.
pillalamarri pinaveerabhadrudu vaani narani annattugaa naayudugaaru naadaanni naa daanni chesukunnanu ani chamatkarincheruta. (fidaelu naayudugaaru, 1964).
balalasahityam rasi prachurinchavalasinagurim prastaavinchadam bagundi. (balalasahityam, 1976). ayithe ippudu kaavalasindi rajakumarulu, raakshasulu, neetikathalu kaadu, balalamanovikasaniki taginattugaa saanketika, vaignaanikavishayaalagaru saahityam kavalippudu annaru. nenu anukodam ee rendoo prakriyaluu vayasunibatti varusakramamlo parichayam cheyavachupillalaki ani. eevishayam meeke vadilivestunnaanu. vyaasam chadivi mealochanalu meeru yerparuchukovachhu.
naadrushtiki vachina maro amsam avaardulu, birudulumeeda vyaasam, (bhaarataratna, 1992). bhaarataratna pradaanangurinchi charchistuu, aa pradaanamvishayam vivaadaaspadamayi, artham lekunda potondemonanna bhavam velibuchheru. eevishayam kuudaa ippudu punah pariseelinchukovalasina avusaram undanukuntaanu. mukhyamgaa saahatya ekaadameevanti samsthala evaardulu chuste naaku anipinchindi idhi.
grandhakarta raajakeeyabhaashagurinchi chepperu cony patrikalalo bhaashagurinchi cheppaledu. atte levu cony eevyaasaalalo himsa riramsa, himsanachana dhwamsana, daswidania laati padaalu naaku gandaragolamgaane tocheyi.
vanda sampaadakeeyaalanu intakante suukshmamgaa parichayam cheyadam saadhyam kaadu. intakante vistrutamgaa cheppadam tagadu. meeranta speedu reedarulu kanakanuu, chalavishayalu meeku telisinave ayiundavachhu kanakanuu, meere chaduvukogalarani, ikkaditho mugistunnaanu.
archive.org soujanyamtho, Vyakyavali Nanduri Ramamohan Rao
(mee 29, 2019)
rachayita maalatiPosted on mee 29, 2019 mee 30, 2019 Categories sameekshaluTags nanduri ramamohanarao, sampaadakeeyaalu
2 thoughts on "nanduri ramamohanarao. vyaakhyaavali sankanam. (sameeksha)"
5:59 uda. vadda joon 9, 2019
mee anubhavaalu panchukunnanduku dhanyavaadaalu. mari chinnapillalaki aasaktikaramgaanuu, manasamskrutini paadukunevugaanuu untene baguntundani. 8 ellu daateka vignaanadaayakam ayithe baguntundi kada.
8:26 saa. vadda joon 2, 2019
maa akkalalo okaru prabhutva stree, sishu sankshema saakhaku sambandhinchina udyogam chestu, balya vivaahaalu teliste cheppavalasi ravadam, aapadam vantivi cheyyavalasi vastuntundi vidhi nirvahanalo bhagamga. alanti konni sanghatanalanu prastaavinchindi okappudu maatala sandarbhamlo. mana samaajamlo abhivruddhi, aalochanallo maarpu enno antaraalato undi. aadhunikata konni rangaalanu anni chotla sprusinchinaa, konni chotla emi pedda maarpu telekapotondi.