అలి ముహమ్మద్ మరణసమయంలో తన స్థానంలో తరువాత రాజ్యాధికారిగా హజఫిజ్ రహమత్ ఖాన్ బరేచ్ (1749-1774) నియమించాడు.[11] హఫీజ్ రహ్మత్ ఖాన్ బరేచ్ రోహిల్‌ఖండ్ శక్తిని ఉత్తరంలో అల్మోరా మరియు వాయవ్యంలో ఎతవా వరకు విస్తరించాడు. హఫీజ్ రహ్మత్ ఖాన్ బరేచ్ పాలనలో రోహిల్లాస్ బలం అధికం అయింది. అయినప్పటికీ పొరుగు రాజప్రతినిధులతో ప్రత్యేకంగా అవధ్ నవాబ్ వజీరులు మరియు .[12] బంగేష్ నవాబులు,[13] మరియు మరాఠీలు [14] నిరంతర కలహాలను ఎదుర్కొన్నారు
రోహిల్లా అనే పదం పష్తు భాషకు చెందిన "రోహ్" (అంటే "పర్వతం") నుంచి వచ్చింది. ఆ పదానికి "పర్వతపు గాలి" అని అసలు అర్థం. లోరాలై, ఝొబ్ మరియు వజీరిస్తాన్ ప్రాంతాలకు చెందిన తండాల ప్రజలను దెజరెట్ కు చెందిన బెలూచ్ ప్రజలు, జాట్లు ఆ పదంతో వ్యవహరించేవారు. రోహిల్లాలు జిల్లాకు చెందిన ఇతర స్థానికుల కన్నా పొడుగ్గా, తెల్లని శరీర రంగులో ఉండేవారు. ఈ ప్రాంతపు ముస్లిములు ప్రధానంగా పష్తూన్‌లకు చెందిన యూసఫ్ జాయ్ ఆఫ్ఘాన్ తెగకు చెందినవారు. మందన్హ్ కు చెందిన వీరిని రోహిలా పఠాన్స్ అని పిలుస్తూంటారు, వీరు 1720లనాడు దేశంలో భాగమయ్యారు.[15] దావూద్ ఖాన్, అలీ మొహమ్మద్ ఖాన్, మరియు చారిత్రాత్మక వ్యక్తి హఫ్తీ రహమత్ ఖాన్ మొదలైన వారు ఆఫ్ఘాన్ తెగలలో పేరొందిన బరెచ్ కు చెంది, మౌలికంగా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని కాందహార్ ప్రాంతంలో మూలాలు కలిగినవారు. మౌలికంగా ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని కాందహార్ ప్రాంతంలో మూలాలు కలిగినవారు. ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో, రోహిల్లా అనే పదం రోహిల్లాఖండ్ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డ షియాలైన బంగష్లకు లేదా రోహిల్లా నేతల కింద సేవచేస్తున్నవారు కాకుండా ఇతర పఠాన్లందరినీ ఈ పదంతో వ్యవహరిస్తారు. రోహిల్లాలు వారి ప్రత్యేకమైన భాష, సంస్కృతులు కలిగి ఉన్నారు. వారిలో వారు పష్తూ భాషలోనే మాట్లాడుకునేవారు, కానీ కాలక్రమంలో వారి భాషను వారు కోల్పోయి, ప్రస్తుతానికి ఉర్దూలో వ్యవహరిస్తున్నారు.
బిషప్ హెబర్ వర్ణనలో " దేశానికి సోమరి, దుష్ప్రవర్తన కలిగిన, తమకు తాము సవార్లు (రాజవిశ్వాసులు) అని చెప్పుకునే అదనపు భారం చేరింది. వారిలో అధికులకు స్వయంగా సంపాదించిన ధనం లేకపోయినా అమర్యాదకరంగా ప్రవర్తిస్తూ ఉంటారు. వారికి వారు తాము పఠానులమని చెప్పుకుంటారు. వ్యాపారులు మరియు వ్యవసాయుల నుండి దౌర్జన్యంగా ధనం తీసుకుంటూ ఉంటారు. సంపన్నులు మరియు పురప్రముఖలను ఆశ్రయించి జీవిస్తుంటారు. వీరికి కనిపించే ఆదాయం కాని కంపించే నివాసాలు లేనప్పటికీ వీరు కత్తులు మరియు షీల్డులతో పురాతన హైలాండర్ల మాదిరిగా తిరుగుతుంటారు.[15]
హఫిజ్ రహ్మత్ ఖాన్ బారెచ్ రోహిల్‌ఖండ్ ఆధీనంలో ఉన్న మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో (1761) లో పాల్గొని మరాఠీల మీద విజయం సాధించింది. అంతటితో ఉత్తరభారతదేశంలో మరాఠీ పాలన ముగింపుకు వచ్చింది. 1772లో మరాఠీలు రోహిల్‌ఖండ్ మీద దండయాత్ర సాగించారు. అవధ్ నవాబులు రోహిల్లాలకు బాసటగా నిలిచారు. యుద్ధం తరువాత నవాబు షుజ- ఉద్- దుల్లా వారి సహాయానికి ప్రతిఫలం ఇమ్మని నిర్భంధించాడు. నవాబు కోర్కెను రొహిల్లాలు తిరస్కరించిన కారణంగా అవధ్ నవాబు వారెన్ హేస్టింగ్స్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తున్న బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంతో చేతులు కలిపాడు. తరువాత బ్రిటిష్ సైనికాధికారి అలెగ్జాండర్ చాంపియన్ సాయంతో రోహిల్‌ఖండ్ మీద దండయాత్ర కొనసాగించాడు.అవధ్ నవాబు షుజా- ఉద్- దులా మరియు బ్రిటిష్ సైన్యాల చేతిలో హఫిజ్ రహమత్‌ఖాన్ బరేచ్ 1774లో ఓటమి పొంది మరణించాడు. ఆయన మరణం రోహొల్లా పాలనకు ముగింపు పలికింది.
నవాబ్‌వజీర్ రోహిల్‌ఖండ్‌ను అవధ్ నవాబు స్వాధీనం చేసాడు. 1774 - 1880 వరకు ఈ ప్రాంతం అవధ్ నవాబు ఆధీనంలో ఉంది. 1801 పలు ఒప్పందాల అనంతరం లభించిన రాయితీలు ఈ ప్రాంతంలో నిష్ఫలం అయ్యాయి. రుణం చెల్లించడంలో భాగంగా నవాబు సాదత్ అలి ఖాన్ రోహిల్‌ఖండును 1801 నవంబరు 10 ఒప్పందం తరువాత ఈస్టిండియా కంపెనీకి స్వాధీనం చేసాడు.[16] ఈ సమయంలో కూడా బరెల్లీ నగరంలో నాణ్యాలు ముద్రించబడ్డాయి. అక్బర్ చక్రవర్తి మరియు ఆయన వంశీయులు ఇక్కడ బంగారు మరియు వెండి నాణ్యాలను ముద్రించారు. ఆఫ్ఘన్ వీరుడు అహమ్మద్ షా దురాని కూడా ఇక్కడ ఇక్కడ బంగారు మరియు వెండి నాణ్యాలను ముద్రించాడు.
రెండవ షాహ్ ఆలం బరేలి కాలంలో రోహిల్‌ఖండ్ హఫిజ్ రెహ్మత్ ఖాన్ మరియు ఇతర నాణ్యాలు వినియోగించబడ్డాయి. తరువాత ఈ నగరం అవధ్ నవాబు అవధ్ నవాబు ఆధీనంలోకి మారింది. అవధ్ నవాబు ముద్రించిన నాణ్యాలు బారెయిలి, బారెయిలీ అస్ఫా ద్ మరియు బారెల్లీ జంఢా మరియు చేప గుర్తులతో ముద్రించబడ్డాయి. తరువాత ఇక్కడ ఈస్టిండియా నాణ్యాలు ముద్రించబడ్డాయి. [17]
రోహిల్లాలు 50 సంవత్సరాల స్వంతంత్ర జీవితం తరువాత నవాబ్ కుదీ సైన్యంతో చేరి బ్రిటిష్ సైన్యంలో పనిచేసారు. అదే సంవత్సరం ఈ ప్రాంతం ఓధ్ సైన్యంతో విలీనం చేయబడింది. 1801 ఓధ్ నవాబు ఈ ప్రాంతాన్ని కంపెనీకి స్వాధీనం చేసాడు.[15]
రొహిల్లాల తరువాత ఈ ప్రాంతంలో కొంత ప్రశాతత చోటుచేసుకుంది. ప్రజలలో నెకొన్న అభద్రతాభావం కారణంగా జిల్లా అంతటా ప్రజలలో క్రమంగా అసమ్మతి నెలకొన్నది. 1812లో ప్రభుత్వానికి అదనపు ఆదాయం కలుగజేయడానికి [18]1814లో సరికొత్త నివాసగృహ పన్ను విధించబడింది. మెజిస్ట్రేట్, డెంబ్లెటన్ మీద ప్రజలలో అయిష్టత అధికం అయింది. తరువాత ప్రజలకు మరియు సిపాయీలకు మద్య కలహం చోటుచేసుకుంది. ఇందులో 300-4000 మంది ప్రాణాలను కోల్పోయారు. 1818లో ఏక్టింగ్ జడ్జిగా మరియు మెజిస్ట్రేట్‌గా గ్లిన్ నియమించబడ్డాడు. గ్లిన్ బరేలీ మరియు బులంద్‌షహర్ జాయింటు మెజిస్ట్రేటుగా నియమించబడ్డాడు.
గ్లిన్ ఆదేశం మీద ఘులాం యాహ్యా నిర్వహించిన హస్థకళాకారుల గురించిన పరిశోధనలో జిల్లా ప్రాంతంలో 11 మంది వ్యాపారులు వివరాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. 1820లో గ్లాస్ తయారీ, గ్లాసుగాజుల తయారీ, లక్క గాజుల తయారీ, వైరు అల్లకం, చార్పాయ్, నేత, బంగారు మరియు వెండి జరీ తయారీ, పచారీ దుకాణం నిర్వహణ, ఆభరణాల తయారీ మొదలైన వృత్తులను ప్రజలు జీవనోపాధిగా ఎంచుకున్నారని తెలిసింది.[7]
ali muhammad maranasamayamlo tana sthaanamlo taruvaata rajyadhikariga hazafiz rahamat khan barech (1749-1774) niyaminchaadu.[11] hafise rahmat khan barech rohilnikhand saktini uttaramlo almora mariyu vaayavyamlo etavaa varaku vistarinchaadu. hafise rahmat khan barech paalanalo rohillas balam adhikam ayindi. ayinappatiki porugu raajapratinidhulatho pratyekamgaa avadh nawab vajeerulu mariyu .[12] bangesh navaabulu,[13] mariyu maraateelu [14] nirantara kalahaalanu edurkonnaru
rohilla ane padam pashtu bhashaku chendina "roh" (ante "parvatam") nunchi vachindi. aa padaaniki "parvatapu gaali" ani asalu artham. loralai, jhob mariyu vajiristan praantaalaku chendina tandaala prajalanu dejaret ku chendina beluch prajalu, jaatlu aa padamtho vyavaharinchevaaru. rohillaalu jillaaku chendina itara sthaanikula kanna poduggaa, tellani sareera rangulo undevaaru. ee praantapu muslimulu pradhaanamgaa pashtoonlaku chendina eusaf jaay afghan tegaku chendinavaaru. mandanh ku chendina veerini rohila pathans ani pilustuuntaaru, veeru 1720lanadu desamlo bhagamayyaru.[15] davud khan, aly mohammad khan, mariyu chaaritraatmaka vyakti hafti rahamat khan modalaina vaaru afghan tegalalo perondina barech ku chendi, moulikamgaa afghanistan loni kandahar praantamlo moolaalu kaliginavaaru. moulikamgaa afghanistan loni kandahar praantamlo moolaalu kaliginavaaru. uttara pradeshalo, rohilla ane padam rohillakhand praantamlo sthirapadda shiyalaina bangashlaku leda rohilla nethala kinda sevachestunnavaaru kakunda itara pathaanlandarinii ee padamtho vyavaharistaaru. rohillaalu vaari pratyekamaina bhasha, samskrutulu kaligi unnaaru. vaarilo vaaru pashtu bhashalone matladukunevaru, cony kaalakramamlo vaari bhashanu vaaru kolpoi, prastutaaniki urduuloo vyavaharistunnaaru.
bishap heber varnanalo " deshaniki somari, dushpravartana kaligina, tamaku taamu savaarlu (raajavisvaasulu) ani cheppukune adanapu bharam cherindi. vaarilo adhikulaku swayamgaa sampaadinchina dhanam lekapoyina amaryaadakaramgaa pravartistuu untaaru. vaariki vaaru taamu pathaanulamani cheppukuntaaru. vyaapaarulu mariyu vyavasaayula nundi dourjanyamgaa dhanam teesukuntu untaaru. sampannulu mariyu purapramukhalanu aasrayinchi jeevistuntaaru. veeriki kanipinche aadaayam kaani kampinche nivaasaalu laenappatikii veeru kattulu mariyu sheeldulatho puraatana hylanderla maadirigaa tirugutuntaaru.[15]
hafiz rahmat khan barech rohilnikhand aadheenamlo unna moodava paanipattu yuddhamlo (1761) loo palgoni maraateela meeda vijayam saadhinchindi. antatitho uttarabhaaratadesamlo maraatii paalana mugimpuku vachindi. 1772loo maraateelu rohilnikhand meeda dandayaatra saaginchaaru. avadh navaabulu rohillalaku basataga nilichaaru. yuddham taruvaata nawabu shuja- udh- dulla vaari sahaayaaniki pratiphalam immani nirbhandhinchaadu. nawabu korkenu rohillaalu tiraskarinchina kaaranamgaa avadh nawabu varen hastings aadhvaryamlo panichestunna british prabhutvamto chetulu kalipadu. taruvaata british sainikaadhikaari alegzander champian saayamtho rohilnikhand meeda dandayaatra konasaginchadu.avadh nawabu shuja- udh- dula mariyu british sainyala chetilo hafiz rahamathnakhan barech 1774loo otami pondi maraninchaadu. aayana maranam roholla paalanaku mugimpu palikindi.
nawabrijir rohilnekhandi avadh nawabu swaadheenam chesadu. 1774 - 1880 varaku ee praantam avadh nawabu aadheenamlo undi. 1801 palu oppandaala anantaram labhinchina raayiteelu ee praantamlo nishfalam ayyai. runam chellinchadamlo bhagamga nawabu saadat ali khan rohilnekhandunu 1801 navambaru 10 oppandam taruvaata eestindia kampeneeki swaadheenam chesadu.[16] ee samayamlo kuudaa barelli nagaramlo naanyaalu mudrinchabaddaayi. akbar chakravarti mariyu aayana vamseeyulu ikkada bangaaru mariyu vendi naanyaalanu mudrinchaaru. afghan veerudu ahammad shaa duraani kuudaa ikkada ikkada bangaaru mariyu vendi naanyaalanu mudrinchaadu.
rendava shah aalam bareli kaalamlo rohilnikhand hafiz rehmat khan mariyu itara naanyaalu viniyoginchabaddaayi. taruvaata ee nagaram avadh nawabu avadh nawabu aadheenamloki maarindi. avadh nawabu mudrinchina naanyaalu bareyili, barreyili aspha dham mariyu barelli jandaa mariyu chepa gurtulatho mudrinchabaddaayi. taruvaata ikkada eestindia naanyaalu mudrinchabaddaayi. [17]
rohillaalu 50 samvatsaraala swantantra jeevitam taruvaata nawab kudi sainyamtho cheri british sainyamlo panichesaaru. adhe samvatsaram ee praantam odh sainyamtho vileenam cheyabadindi. 1801 odh nawabu ee praantaanni kampeneeki swaadheenam chesadu.[15]
rohillaala taruvaata ee praantamlo kontha prasaatata chotuchesukundi. prajalalo nekonna abhadrataabhaavam kaaranamgaa jilla antataa prajalalo kramangaa asammati nelakonnadi. 1812loo prabhutvaaniki adanapu aadaayam kalugajeyadaaniki [18]1814loo sarikotta nivasagruha pannu vidhinchabadindi. magistrate, dembleton meeda prajalalo ayishtata adhikam ayindi. taruvaata prajalaku mariyu sipaayeelaku madya kalaham chotuchesukundi. indulo 300-4000 mandi praanaalanu kolpoyaru. 1818loo acting jadjiga mariyu mejistrategi glin niyaminchabaddaadu. glin bareli mariyu bulandishahar jaayintu mejistretugaa niyaminchabaddaadu.
glin aadesam meeda ghulam yahya nirvahinchina hasthakalaakaarula gurinchina parisodhanalo jilla praantamlo 11 mandi vyaapaarulu vivaraalu veluguloki vachayi. 1820loo glass tayaarii, glasugajula tayaarii, lakka gajula tayaarii, vairu allakam, charpoy, netha, bangaaru mariyu vendi jari tayaarii, pachari dukaanam nirvahana, aabharanaala tayaarii modalaina vruttulanu prajalu jeevanopaadhigaa enchukunnaarani telisindi.[7]