అనగనగా ఒక అడవిలో ఒక కాకి, ఒక కోయిల ఉండేవి. అడవిలోని ఒక వృక్షం మీద వాటి నివాసం ఉండేది. ఒకరోజున వాటికి చాలా ఆకలైంది. ఆహారం కోసం అడవి అంతా గాలించాయి. ఎంత వెతికినా తినేందుకు ఏమీ దొరకలేదు. తిరిగి తిరిగి పాపం, అవి బాగా అలసిపోయాయి కూడా. దాహంతో వాటి నోరు పిడచబారింది. "ఇక లాభం లేదు- ఈ పూటకు నీటితోటే కడుపు నింపుకుందాం!' అని అనుకునే సరికి అవి అడవిని దాటి జనావాసాలను చేరుకొనేసాయి! అది మండు వేసవి.
ఊరిలో కూడా ఏ మూలనా నీటి జాడ లేదు. మనుషులుండే గుడిసెలలోకి పోయి వెతికేంత చొరవ వీటికి లేదు! ఆ సరికి అవి రెండూ చాలా అలసి పోయాయి. అంతలో కొంత దూరాన మంచి చేను ఒకటి కనబడింది. రెండూ ఆ చేనును చేరుకునేసరికి కోయిల మరింత నీరసించింది. ఇక దానికి అడుగు తీసి అడుగు వేసేంత బలం కూడా లేదు. ఉండిన చోటనే కూలబడిపోయింది.
కాకి ఒంటరిగా చేనులోకి పోయింది. చేనులో దూది విరగకాసి ఉండింది. కానీ‌ నీరు ఏ మూలనా పారటం లేదు- బిందు విధానం వలన! అయితే బోరుబావి కాడ నీరు కొంచెం కొంచెంగా కారుతూ ఉండింది! కాకి ఆ తావును చేరి, తాను గబగబా కాసంత నీరు తాగేసి కడుపు నింపుకుంది. 'మరి కోయిలకు నీరు తీసుకొని పోయేది ఎలాగ?' అని ఆలోచించింది. అంతలో దాని చూపు దూది మీద పడింది. గబగబా పోయి, కొంత దూదిని సేకరించి, దానిని నీటిలో తడిపింది. తడి దూదితో ఎగిరి కోయిలను చేరింది. కోయిల మన సోయిలో లేదు.
కాకి తడి దూదిని దాని ముఖం మీద వేసి పిండింది. ఇలా రెండు మూడు తడవలు అటూ ఇటూ తిరిగి, తడి దూదిని తీసుకొని పోయి వేసే సరికి, ఆ తేమకు కోయిల కొంచెం కదిలింది. కోయిల కనులు తెరిచేసరికి కాకికి చాలా సంతోషం వేసింది. అది ఇంకో మూడు వరుసలు తిరిగి మరింత తడి దూదిని తీసుకుపోయింది.
అమృతం లాంటి ఆ నీటి బిందువుల వలన కోయిల తేరుకొనింది. సంతోషంతో వాటికి సగం బలం సమకూరింది. ఇక అవి నిదానంతా చేనులోని బోరుబావిని చేరుకొని, కడుపులు నింపుకుని, కొంత సేపు సేద తీరాయి. చేనులో‌ కాకికి తొండ లాంటిది ఒకటి దొరికింది కూడా. తనకు దొరికిన తిండిని అది కోయిలతో కూడా పంచుకొనింది.
సాయంకాలం అవుతుండగా కాకి, కోయిల రెండూ తిరిగి కాసిని నీరు తాగి, వెనుకకు మరలాయి. 'కలసి ఉండటం వలననే కదా, ఇవి తిరిగి రాగలిగింది?' అని అడవిలోని పక్షులు సంబరపడినాయి. 'కాకులు ఎలాగైనా చాలా తెలివైనవి' అని అభినందించాయి. 'ఇకమీద చాలా దూరాలు ఎగరకండి' అని తమ కూనలకు బోధించాయి.
anaganagaa oka adavilo oka kaaki, oka koyila undevi. adavilooni oka vruksham meeda vaati nivasam undedi. okarojuna vaatiki chala aakalaindi. aahaaram kosam adavi antaa galinchayi. entha vetikina tinenduku emi dorakaledu. tirigi tirigi paapam, avi baga alasipoyayi kuudaa. daahamto vaati noru pidachabaarindi. "ika laabham ledu- ee pootaku neetithote kadupu nimpukundam!' ani anukune sariki avi adavini daati janaavaasaalanu cherukonesayi! adhi mandu vesavi.
oorilo kuudaa e muulanaa neeti jaada ledu. manushulunde gudiselaloki poyi vetikenta chorava veetiki ledu! aa sariki avi rendoo chala alasi poyayi. antalo kontha dooraana manchi chenu okati kanabadindi. rendoo aa chenunu cherukunesariki koyila marinta neerasinchindi. ika daaniki adugu teesi adugu vesenta balam kuudaa ledu. undina chotane koolabadipoyindi.
kaaki ontarigaa chenuloki poyindi. chenulo dhoodhi viragakasi undindi. kaani neeru e muulanaa paaratam ledu- bindu vidhaanam valana! ayithe borubavi kaada neeru konchem konchengaa kaarutuu undindi! kaaki aa taavunu cheri, taanu gabagaba kaasanta neeru tagesi kadupu nimpukundi. 'mari koyilaku neeru teesukoni poyedi elaaga?' ani aalochinchindi. antalo daani chuupu dhoodhi meeda padindi. gabagaba poyi, kontha doodini sekarinchi, daanini neetilo tadipindi. tadi dhooditho egiri koyilanu cherindi. koyila mana soilo ledu.
kaaki tadi doodini daani mukham meeda vesi pindindi. ilaa rendu moodu tadavalu atuu itoo tirigi, tadi doodini teesukoni poyi vese sariki, aa temaku koyila konchem kadilindi. koyila kanulu terichesariki kaakiki chala santosham vesindi. adhi inko moodu varusalu tirigi marinta tadi doodini teesukupoyindi.
amrutam lanti aa neeti binduvula valana koyila terukonindi. santoshamto vaatiki sagam balam samakuurindi. ika avi nidaanantaa chenuloni borubavini cherukoni, kadupulu nimpukuni, kontha sepu sedha tiiraayi. chenulo kaakiki tonda lantidi okati dorikindi kuudaa. tanaku dorikina tindini adhi koyilatho kuudaa panchukonindi.
saayankaalam avutundagaa kaaki, koyila rendoo tirigi kaasini neeru taagi, venukaku maralai. 'kalasi undatam valanane kada, ivi tirigi raagaligindi?' ani adavilooni pakshulu sambarapadinaayi. 'kaakulu elagaina chala telivainavi' ani abhinandinchaayi. 'ikameeda chala dooraalu egarakandi' ani tama koonalaku bodhinchaayi.