నెమలికన్ను: ఏప్రిల్ 2010
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది మురళి వద్ద 5:15 PM 17 కామెంట్‌లు:
ఆదివారం, ఏప్రిల్ 25, 2010
ముప్ఫయ్యేళ్ళ వయసున్న వితంతువు జ్ఞాన సుందరి. అన్నయ్య ముఖప్రాణ్, చెల్లెలు నాగరాజ్యలక్ష్మిల ఇళ్ళలో చెరో కొంత కాలం గడుపుతూ రోజులు వెళ్ళదీస్తూ ఉంటుంది. తను నాగులూ అని పిలుచుకునే చెల్లెలన్నా, ఆమె కూతురు మధురభక్తి అన్నా యెంతో ఇష్టం జ్ఞానసుందరికి. చెల్లెలి ఇంట్లో ఆమెకి నచ్చని వాడు ఒక్కడే, చెల్లెలి భర్త మధుసూదనం. అతని రూపం, చూపులు,మాట తీరు ఏవీ నచ్చవు ఆమెకి.
అత్యంత చిత్రమైన పరిస్థితుల్లో అతనితో మూడు రోజులు ఏకాంతంగా గడపాల్సి వస్తుంది, అది కూడా ఇంటికి దూరంగా ఎక్కడో ఎల్లోరాలో. ఆ మూడు రోజుల్లో వాళ్ళిద్దరి మధ్యా ఏం జరిగింది? అనంతర పరిణామాలు ఏమిటి? అన్న ఇతివృత్తంతో బుచ్చిబాబు రాసిన పెద్ద కథ 'ఎల్లోరాలో ఏకాంతసేవ.' ఈ మధ్యనే చదవడం పూర్తి చేసిన బుచ్చిబాబు కథలు మొదటి సంపుటంలో నన్ను వెంటాడుతున్న కథల్లో ఇదొకటి.
ముఖప్రాణ్ సలహా మేరకు కొందరు కాలేజీ విద్యార్ధినులతో అజంతా, ఎల్లోరా విహార యాత్రకి బయలుదేరుతుంది జ్ఞానసుందరి. నవ్వుతూ తుళ్ళుతూ ఉండే ఆ పిల్లల మధ్య ఆమె ఇమడలేక పోతుంది. ఎలిఫెంటా గుహలలో త్రిమూర్తి విగ్రహాన్ని చూడగానే ఆమెకి మధుసూదనం గుర్తొస్తాడు. సరిగ్గా అప్పుడే నాగులు నుంచి ఉత్తరం వస్తుంది. నాలుగు రోజులు క్యాంపు కి వెళ్ళిన మధుసూదనం వారం రోజులైనా తిరిగి రాలేదనీ, ఆఫీసుకి నెల్లాళ్ళు సెలవు చీటీ పంపాడనీ, తనకి భయంగా ఉందనీ జ్ఞానసుందరికి ఉత్తరం రాస్తుంది నాగులు.
"తను వెళ్లి చేసేదేమిటి? పోతే పొయ్యాడులే, పీడ విరగడయ్యింది అనబుద్దేస్తుంది. అట్లాగంటే క్షమిస్తుందా? భర్త లోటుపాట్లన్నీ తను పదిమందిలోనూ యాకరువు పెట్టొచ్చు గాని మరెవరైనా కాస్త ఆక్షేపించారంటే మండిపడుతుంది నాగులు. ...స్త్రీని ఆట వొస్తువుగా, ఆస్తిలో ఒక భాగంగా, బానిసగా వాడుకుంటున్నారు ఈ మొగాళ్ళంతా అంటుంటారు గాని, వీళ్ళెవరికీ అసలు విషయం తెలీదు. స్త్రీయే పురుషుణ్ణి పెద్ద హాల్లో మధ్య బల్ల మీద పూల తొట్టిలాగా చూసుకుంటుందని ఎవరూ పైకనరేం?" ..ఈ రకంగా సాగుతాయి జ్ఞానసుందరి ఆలోచనలు.
జ్ఞానసుందరికి మధుసూదనం అంటే భయం. మనిషేమంత బాగుండడు. చామచాయ, పెద్ద గుండ్రటి మెడ, దట్టమైన కనుబొమ్మలు. క్రాఫింగ్ కి నూని పట్టించడు, తల దువ్వుకోడు. అతని చేతులు, ముఖ్యంగా వేళ్ళ స్వరూపం తలచుకుంటే భయమేస్తుంది ఆమెకి. వేళ్ళతో 'కబళింపు' అంటే అవే గుర్తొస్తాయి. చేసేది జియాలజిస్టు ఉద్యోగం. "నిజంగా రాతి మనిషి" అనుకుంటుంది. తనతో మాట్లాడడం కోసం, ఏదో వంకని తనని తాకడం కోసం అతను చేసే ప్రయత్నాలన్నీ గుర్తొస్తాయ్ ఆమెకి ఆ రాత్రి.
తెల్లవారి అజంతాకి వెళ్తారు మిత్ర బృందం. అమ్మాయిలు తనని అజంతా సుందరి అని వ్యాఖ్యానించినప్పుడు బాధ పడుతుంది జ్ఞానసుందరి. తనకి భర్త లేకపోవడం వల్లనే అందరికీ లోకువయ్యానని అనుకుంటుంది ఆమె. ఆరోగ్యం బాగా లేకపోవడంతో మధ్యాహ్నం పూట వాళ్ళతో గుహలు చూడడానికి వెళ్ళకుండా బస్సు దగ్గరే ఆగిపోతుంది జ్ఞానసుందరి. అదిగో అప్పుడు కనిపిస్తాడు మధుసూదనం ఆమెకి. తను స్వేచ్చ కోసం ఇల్లు విడిచి వచ్చేశాననీ, తనని చూసిన విషయం నాగులుకి చెప్పొద్దనీ కోరతాడు మధుసూదనం.
అతను ఎవరో అమ్మాయితో అక్కడికి వచ్చి ఉంటాడని ఊహించిన జ్ఞానసుందరి ఆ రహస్యం చేదించాలని అనుకుంటుంది. తన బృందానికి ఉత్తరం రాసి పంపి, అతని వెంట బయలుదేరుతుంది. చిత్రంగా అతని గురించి ఆమె ఊహించుకున్నవన్నీ తారుమారు అవుతూ ఉంటాయి. అతనో ప్రకృతి ఆరాధకుడనీ, ఓ శిల్పం చెక్కేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాడనీ అర్ధమవుతుంది ఆమెకి. ఠీవిగా నిలబడ్డ ఓ స్త్రీ ముందు మోకరిల్లిన పురుషుడి ప్రతిమ చెక్కాలన్నది అతని ప్రయత్నం.
నిజానికి మధుసూదనం శిల్పి కాదు. కానీ రాయి తప్ప మరొకటి అతనికి అర్ధం కాదు. 'స్వేచ్చ' అనే విషయంపై కలకత్తా లో జరగబోయే శిల్పాల పోటీకి తన శిల్పాన్ని పంపాలన్నది అతని ఆలోచన. అందుకోసం శ్రమిస్తూ ఉంటాడు. వాళ్ళిద్దరితో పాటు, వంటవాడు షూజా, మధుసూదనం శిల్పానికి మోడల్ గా ఎంచుకున్న తుక్కమ్మ. జ్ఞానసుందరికి తుక్కమ్మ నచ్చని కారణంగా ఆమెని పంపించేస్తాడతను.
ఎల్లోరాలో గడిపిన మూడు రోజుల్లోనూ ఒక కొత్త మధుసూదనాన్ని చూస్తుంది జ్ఞానసుందరి. మునుపటిలా ఆమెని తాకాలని అనుకోడం లేదు అతను. ఆమె ఆ అవకాశం ఇచ్చినా అతను దూరం జరుగుతున్నాడు. ఇద్దరూ కలిసి కొండల్లో తిరిగారు, వర్షంలో తడిశారు, అయినా ఆ దూరం అలాగే ఉంది. ఇంటికి తిరిగి వచ్చాక అక్కాచెల్లెళ్ల మధ్య అపార్ధం. అక్క మీద చెల్లెలికి అనుమానం, అది తొలగిన వైనం కథకి ముగింపు. నిజానికి కథావస్తువు చిన్నదే అయినా, ఆద్యంతమూ ఆసక్తికరమైన మానసిక విశ్లేషణలతో సాగింది.
జ్ఞానసుందరి ఒంటరి జీవితం, ఒకరి మీద ఆధార పడాల్సిందేనన్న దైన్యం, మధుసూదనం మీద ఆమెకి స్థిర పడిపోయిన అభిప్రాయాలు మారే క్రమం, తానుగా అతన్ని కోరే సందర్భం, అతడు చూపే సంయమనం.. ఇలా ప్రతి సన్నివేశంలోనూ పాత్రల మానసిక స్థితిని విశదంగా పాఠకుల ముందుంచారు రచయిత. అనుభూతి ప్రధానంగా సాగే కథనం. ఈ కథతో పాటు మరో ఇరవయ్యేడు కథలున్న 399 పేజీల సంకలనం విశాలాంధ్ర అన్ని బ్రాంచీల లోనూ అందుబాటులో ఉంది. వెల. రూ. 250.
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది మురళి వద్ద 12:44 PM 19 కామెంట్‌లు:
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది మురళి వద్ద 5:42 PM 19 కామెంట్‌లు:
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది మురళి వద్ద 12:23 PM 44 కామెంట్‌లు:
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది మురళి వద్ద 1:19 PM 19 కామెంట్‌లు:
శుక్రవారం, ఏప్రిల్ 16, 2010
'కామ్రేడ్ మోహనరావు అమర్ రహే..' తళతళలాడుతున్న నల్లని వినైల్ ఫ్లెక్సి మీద తెల్లని అక్షరాలు మెరుస్తున్నాయి. పక్కనే గంభీరంగా ఉన్న మోహనరావు ఫోటో. మూడుగదుల అద్దింటి వాటా ముందు వేసిన టెంట్ కి ఫిక్స్ చేశారా ఫ్లెక్సీని. టెంట్ కింద రెండు టేబుళ్లు కలిపి చేసిన వేదిక మీద నిద్రపోతున్నాడేమో అనిపించేలా ఉంది నలభయ్యారేళ్ళ మోహనరావు పార్ధివ దేహం. టెంట్ కర్రలకి పార్టీ జెండాలు అమర్చారు కార్యకర్తలు.
కొద్ది రోజుల క్రితమే మొదలైన ఎన్నికల కోలాహలం ఆ బస్తీకి కూడా పాకింది. రకరకాల పార్టీల జెండాలు, బ్యానర్లు, నాయకుల అభిమానులు ఏర్పాటు చేసిన చిన్నా పెద్దా హోర్డింగులు, వీటి మధ్య పట్టి పట్టి చూస్తే తప్ప మోహనరావు మరణ వార్తని చెప్పే చిన్న ఫ్లెక్సి కనిపించడం లేదు. టెంట్ హౌస్ నుంచి వచ్చిన పది కుర్చీలని టెంట్ కింద ఒక వరుసలో అమరుస్తున్నారు కార్యకర్తలు.
మోహనరావు మరణ వార్త అప్పుడప్పుడే ఆ బస్తీలో పాకుతోంది. అతని వల్ల చిన్నదో, పెద్దదో ఉపకారం పొందినవాళ్ళంతా ఒకరొకరుగా వస్తున్నారు. ఒట్టి చేతులతో కాదు, పూల దండలతో. తను జీవించి ఉన్నంతకాలం మెడలో పూల దండ వేయించుకోడాన్నితీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు మోహనరావు. చివరిసారిగా అతని మెడలో దండ పడింది ఇరవై ఏళ్ళ క్రితం - ఇప్పుడు సరళమ్మ/ సరళక్కగా మారిన - సరళరేఖని సంతకాల పెళ్లి చేసుకున్నప్పుడు.
మధ్యగదిలో కూర్చుని జరుగుతున్న తతంగాన్ని నిశ్శబ్దంగా గమనిస్తోంది సరళ. తమ ఇద్దరి సంభాషణల్లో మృత్యువు ప్రసక్తి వచ్చినప్పుడల్లా తన అంతిమయాత్ర ఎలా ఉండాలో మోహనరావు చెప్పిన విషయాలు ఒక్కొక్కటిగా గుర్తొస్తున్నాయి ఆమెకి. 'పోయాక కూడా ఇష్టాలు సాగాలనుకుంటే ఎలా?' అనిపించి నిర్లిప్తంగా నవ్వుకుంది. అర్ధరాత్రి దాటాక, స్టీలుగ్లాసు గచ్చు నేల మీద పడ్డ శబ్దానికి ఉలిక్కిపడి నిద్ర లేచింది సరళ. మోహనరావు ఛాతీ పట్టుకుని ఆయాస పడుతున్నాడు. ఆమె దగ్గరికి వెళ్లి ఛాతీ మీద రాయడం మొదలు పెట్టగానే ఏదో చెప్పడానికి నోరు తెరిచాడు అంతే.. అతని ప్రాణం పోయిందన్న నిజం అర్ధం కావడానికి పదినిమిషాలు పట్టింది ఆమెకి.
ఇంటర్ చదువుతున్న కూతురూ, పదో తరగతి చదువుతున్న కొడుకూ ఆసరికే నిద్ర లేచారు. ఎవరూ బావురుమనలేదు. నిశ్శబ్దంగానే రోదించారు ముగ్గురూ. తెల్లవారుతుండగానే తెలిసిన వాళ్ళు ఒక్కొక్కరుగా ఇంటికి రావడం మొదలు పెట్టారు. వాళ్ళ ముగ్గురి ప్రమేయం పెద్దగా లేకుండానే అంతిమ యాత్రకి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. కొందరు ఆడవాళ్ళు సరళని, పిల్లల్ని ఓదార్చే బాధ్యత తీసుకున్నారు.
పార్టీ ఆఫీసులో ముఖ్య నాయకుల అత్యవసర సమావేశానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. మోహనరావు మరణానంతరం మారబోతున్న సమీకరణాలను గురించి చర్చించడం ఆ సమావేశం ముఖ్య అజెండా. అతను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న డివిజన్ నుంచి కార్పొరేటర్ అభ్యర్ధి ఎంపిక జరగాల్సి ఉంది. ఈ ఎన్నికల్లో పార్టీ మరో పార్టీతో 'పొత్తు' పెట్టుకుంది. సీట్ల కేటాయింపులో ఆ డివిజన్ సీటు పార్టీకి వచ్చింది.
అవతలి పార్టీలో ఇద్దరు నాయకులు ఆ సీటు కోసం పోటీ పడడం, ఇద్దరిలో ఎవరికి ఇచ్చినా మరొకరు టిక్కెట్ ఇచ్చిన అభ్యర్ధిని ఓడించడానికి సిద్ధంగా ఉండడంతో అవతలి పార్టీ ఆ సీటుని తెలివిగా వీరికి కేటాయించిందన్నది బహిరంగ రహస్యం. ఎక్కువ డివిజన్లలో తమ అభ్యర్ధులని గెలిపించుకోవడం ద్వారా, భవిష్యత్తులో జరిగే మేయర్ ఎన్నికల్లో చక్రం తిప్పాలన్నది నాయకుల ఆలోచన. ఏ ఒక్క అవకాశాన్నీ వదులుకోడానికి సిద్ధంగా లేరు వీళ్ళు. సమావేశంలో పాల్గొన బోయే అరడజను మంది నాయకుల సెల్ ఫోన్లూ నిరంతరాయంగా మోగుతున్నాయి. పార్టీలో వాళ్లకి 'దగ్గరి వాళ్ళు' అడక్కపోయినా ఉచిత సలహాలు ఇస్తున్నారు. నాయకులు కూడా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకుంటూ బిజీ బిజీగా ఉన్నారు. జరగబోయే సమావేశం ఏరకంగా చూసినా ముఖ్యమైనదే.
మోహనరావు దేహం మీద ఒక్కొక్కటిగా పూలదండలు పడుతున్నాయి. పిల్లలు టెంట్ కింద కూర్చున్నారు. ఒక్కొక్కరుగా పలకరించడానికి వస్తుండడంతో సరళ మధ్య గదిలోనుంచి ముందు గదిలోకి వచ్చింది. అది మోహనరావు గది. గదిలో ఓ పక్క దీవాన్. మరో పక్క గోడకి ఆన్చి పెట్టిన నిలువెత్తు చెక్క బీరువా నిండా తెలుగువీ, ఇంగ్లీషువీ పుస్తకాలు, ఓ అరలో అతనివే నాలుగైదు జతల బట్టలు. ఎప్పుడూ అతను భుజాన తగిలించుకునే రంగు వెలిసిన యెర్ర సంచీ..
సరళకి మోహనరావుతో పాతికేళ్ళ సాహచర్యం. మొదటి ఐదేళ్ళు స్నేహం.. తర్వాతి ఇరవైయేళ్ళు సహజీవనం. గడిచిన పాతికేళ్ళలోనూ అతని జీవన విధానంలో ఎలాంటి మార్పూ లేదు. అతను సంపాదించిన ఆస్తి అంటూ ఏమైనా ఉంటే ఆ పుస్తకాలే. దీవాన్ పక్కనే ఉన్న యాష్ ట్రే నిండా కిక్కిరిసిన సిగరెట్ పీకలు, మోహనరావు ఇక లేడనే సత్యాన్ని పరిహసిస్తున్నాయి. పక్కనే చిన్న స్టూలు మీద టీ ఫ్లాస్కు, కప్పు. పక్కనే గత కొన్నాళ్ళుగా మోహనరావు మళ్ళీ మళ్ళీ చదివిన పుస్తకం - చలసాని ప్రసాద రావు రాసిన 'ఇలా మిగిలేం.'
తన ఎదురుగా నిలబడ్డ చిన్ననాటి స్నేహితురాలు వనజని చూడగానే కన్నీళ్లు ఉబికి వచ్చాయి సరళ కి. వనజ భుజం మీద తల ఆన్చి ఒక్కసారి భోరుమంది. ఏం మాట్లాడాలో తెలియని స్థితిలో, సరళ భుజం తడుతూ ఉండిపోయింది వనజ. మోహనరావుతో ఆమెదీ సుదీర్ఘ పరిచయమే. అతని హఠాన్మరణాన్ని వనజ కూడా జీర్ణించుకోలేక పోతోంది. మరోపక్క స్నేహితురాలికి వచ్చిన కష్టం... సరళ కి తను ఎలా సాయపడగలనా అని ఆలోచిస్తోంది వనజ.
ఓ స్కూలు మేష్టారి మూడో కూతురు సరళ. తండ్రి ఏ విప్లవ పార్టీలోనూ సభ్యుడు కాకపోయినా, విప్లవ పోరాటాలంటే యెంతో ఆసక్తి కనబరిచేవాడు. "పతితులార, భ్రష్టులార, బాధా సర్ప ద్రష్టులార.." అంటూ ఆయన శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానాన్ని గొంతెత్తి చదువుతుంటే అప్రయత్నంగానే కళ్ళు తడిసేవి ఆమెకి. అక్కలిద్దరికీ కట్నాలిచ్చి పెళ్ళిళ్ళు చేయడం కోసం తండ్రి పడ్డ అవస్థలు, ఆ తర్వాత ఆ పెళ్ళిళ్ళలో ఇమడలేక, బయటికి రాలేక అక్కలు ఎదుర్కొన్న సమస్యలు చూసిన సరళ కి పెళ్లి మీద సదభిప్రాయం ఏర్పడలేదు అప్పట్లో. అందుకే పట్టు పట్టి కాలేజీలో చేరింది.
కాలేజీలో చేరిన పది రోజులకి సరళని విద్యార్ధి యూనియన్ సమావేశానికి తీసుకెళ్ళింది వనజ . అక్కడే మొదటిసారిగా మోహనరావుని చూసింది సరళ. శ్రీకాకుళ ఉద్యమంలో తన వాళ్ళని కోల్పోయిన కుటుంబ నేపధ్యం అతనిది. ఆకర్షణీయమైన రూపం కాకపోయినా, అతను మంచి వక్త. పార్టీ సిద్ధాంతం మీద అతనికున్న గౌరవాన్ని ప్రతి అక్షరంలోనూ ప్రతిబింబిస్తూ యెంతో సిన్సియర్ గా అతను ఇచ్చిన ఉపన్యాసం సరళ అతన్ని ప్రత్యేకంగా గుర్తు పెట్టుకునేలా చేశాయి. సరళ విద్యార్ధి సంఘంలో చేరడాన్ని అభినందించాడు ఆమె తండ్రి. త్వరలోనే ఆమెకి మోహనరావుతో స్నేహం కుదిరింది. అతని ప్రోత్సాహంతో విద్యార్ధినుల విభాగం మొదలు పెట్టి, కొంత కాలానికే ఆ బాధ్యతల్లో తల మునకలయ్యింది.
చదువు పూర్తవ్వగానే మోహనరావు ని పెళ్లి చేసుకుంది సరళ. పార్టీ పెద్దలతో పాటు వనజ కూడా సాక్షి సంతకం చేసింది. అప్పటికే మోహనరావు పార్టీ ఫుల్ టైం వర్కర్. పెళ్లి తర్వాత జీవితం పూల పానుపు కాలేదు సరళ కి. అసలు మోహన రావు ఇంట్లో పానుపే లేదు. ఓ చింకి చాప, మాసిన దిండు, అతి కొద్ది వంట పాత్రలు.. ఇదీ అతని ఇల్లు. మోహనరావు మీద ప్రేమ, పార్టీ మీద అభిమానంతో పెళ్ళైన కొన్నాళ్ళకే సరళ కూడా పార్టీ ఫుల్ టైం వర్కరై, మహిళా సమస్యల మీద పోరాటం మొదలు పెట్టింది.
మొదట్లో ఆ జీవితం అద్భుతంగా అనిపించింది సరళ కి. తన పెళ్లి తండ్రికి భారం కానందుకు గర్వ పడింది. అక్కల సంసారాల్లా కాకుండా, తన కాపురం అందరికీ ఆదర్శం కావాలనుకుంది. అయితే రోజులు గడిచే కొద్దీ అసంతృప్తి మొదలయ్యింది. ముఖ్యంగా ఇద్దరు పిల్లలు బయలుదేరాక, వాళ్ళకోసమైనా ఒక్కొక్కటిగా కనీస సౌకర్యాలు అమర్చుకోవాలని కోరుకుంది. అయితే మోహనరావు ఆలోచనలు వేరు. అతని దృష్టిలో వాళ్ళ జీవితం చాలా మంది జీవితాలకన్నా సౌకర్యవంతంగా ఉంది. చిన్నప్పటి నుంచే పిల్లలకి కష్టపడడం నేర్పాలన్నది అతని పాలసీ.
వనజ కాలేజీ లెక్చరరై, తన తోటి లెక్చరర్ ని పెళ్లి చేసుకుంది. ఆమె ఇంటినీ, తన ఇంటినీ పోల్చి చూసుకుని సరళ లో అసంతృప్తి పెరిగేది. పార్టీ మీటింగులు, ఉద్యమాలు, పోరాటాలు, అరెస్టులు, పోలీసు కేసులు.. జీవితం మరీ యాంత్రికంగా గడిచిపోతోందన్న భావన. కానీ ఆ అసంతృప్తి కన్నా మోహనరావు మీద ఆమెకి ఉన్న ప్రేమే ఎక్కువ కావడంతో రాజీ పడడం నేర్చుకుంది.
పార్టీ ఆఫీసులో సమావేశ మందిరం తలుపులు మూసుకున్నాయి. ముఖ్య నాయకులు అరడజను మంది మూసిన తలుపుల వెనుక తర్జనభర్జనలు పడుతున్నారు. మధ్య మధ్యలో పార్టీ రాష్ట్ర నాయకులతో ఫోన్లో సంభాషణలు సాగిస్తున్నారు. గత కొంత కాలంగా మోహనరావు పార్టీ వ్యవహారాలకి దూరంగా ఉండడం, ప్రైవేటు సంభాషణల్లో అతడు తమకి వ్యతిరేకంగా వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు నాయకత్వానికి ఉప్పందడం లాంటి విషయాలన్నీ ఒక్కొక్కటిగా చర్చకి వస్తున్నాయి.
నిజానికి మోహనరావుకి పార్టీ జిల్లా నాయకత్వంతో కన్నా, రాష్ట్ర నాయకత్వంతోనే దగ్గరి సంబంధాలు ఉన్నాయి. దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు పార్టీలో పని చేసినా, ఏ పదవినీ ఆశించలేదతను. అసలు పదవులంటే లక్ష్యం లేనట్టే వ్యవహరించాడు. "పదవి తీసుకుంటే ప్రజలకి దూరమైపోతాం సరళా" అనేవాడు. ఏం చెప్పాలో అర్ధం కాక మౌనం వహించేది సరళ.
ముఖ్యమైన నిర్ణయం తీసుకునే ప్రతిసారీ, మోహనరావు నుంచి సిద్ధాంత పరమైన సలహాలు తీసుకోడం ఒక సంప్రదాయంగా మారింది పార్టీ నాయకత్వానికి. పార్టీ సిద్ధాంతానికి ఎంత దగ్గరగా ఉన్నాడో, ప్రజలకీ అంతే దగ్గరగా ఉన్నాడు మోహనరావు. గత కొంత కాలంగా పార్టీ అతని సలహాలు బుట్ట దాఖలు చేయడమే కాకుండా, సిద్ధాంతాలకి వ్యతిరేకంగా నిర్ణయాలు తీసుకోడం గాయ పరిచింది మోహనరావుని. సాధారణ ఎన్నికల సమయంలో పొత్తుల విషయంలో వచ్చిన అభిప్రాయ భేదాల కారణంగా, పార్టీకి దూరంగా జరిగాడు. "సరళ సేవలని వినియోగించుకోవాలా? లేక ఆమెని కూడా పక్కకి పెట్టాలా?" అన్న విషయంలో పార్టీ ఎలాంటి నిర్ణయమూ తీసుకోక ముందే, మోహనరావు హఠాత్తుగా మరణించాడు.
సమావేశంలో ఉన్న నాయకులందరికీ మోహనరావు ఎంత బాగా తెలుసునో, సరళ కూడా అంత బాగానూ తెలుసును. ఇప్పుడు 'సమస్య' సరళే కావడంతో ఆమె గురించి కొంచం ఎక్కువగానే చర్చ జరిగింది. "సమయం మించి పోకముందే నిర్ణయం తీసుకుంటే బాగుంటుంద" ని తొందర పెట్టాడొక నాయకుడు. మరికొంత చర్చ తర్వాత, వాళ్ళో నిర్ణయం తీసుకోడం, దానిని అమలు చేసే బాధ్యతని ఇద్దరు నాయకుల మీద పెట్టడం, అదే విషయాన్ని రాష్ట్ర నాయకత్వానికి తెలియజేయడం పూర్తయ్యింది. అత్యవసర సమావేశం ముగియడంతో మూసిన సమావేశ మందిరం తలుపులు తెరుచుకున్నాయి.
"దూరం నుంచి రావాల్సిన బంధువులెవరన్నా ఉన్నారా సరళమ్మా?" గది గుమ్మం బయట తలొంచుకుని నిలబడి, ఓ కార్యకర్త అడిగిన ప్రశ్నకి ఉలిక్కిపడి ఆలోచనల నుంచి బయట పడింది సరళ. "ఎవరున్నారు రావాల్సిన వాళ్ళు? సర్వం పార్టీనే అనుకున్నాం.. ఇప్పుడా పార్టీకి మేము కావాలో అక్కర్లేదో తెలియడం లేదు.." అనుకుంది సరళ. అతను అడుగుతున్నది అంతిమ యాత్ర ఏర్పాట్లను గురించి కొంచం ఆలస్యంగా అర్ధమయ్యింది. ఎవరూ లేరన్నట్టుగా అడ్డంగా తలూపింది. దీవాన్ మీద తనపక్కనే దట్టమైన సిగరెట్ పొగ మేఘాల మధ్య కూర్చుని మోహనరావు పుస్తకం చదువుకుంటున్నట్టుగా అనిపించింది ఆమెకి. కళ్ళు చికిలించి చూస్తే గదిలో వనజ, మరి కొందరు స్త్రీలు కనిపించారు.
"నా ఇల్లు..నా పిల్లలు.. అనే స్వార్ధం నుంచి కొంచమైనా బయట పడాలి సరళా.. అన్నీ తెలిసిన వాళ్ళం మనం.. ఏమీ తెలియని వాళ్లకి, అమాయకంగా కష్టపడే వాళ్లకి యెంతో కొంత సాయపడాలి.." వాళ్ళిద్దరి మధ్యా డబ్బు ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడల్లా మోహనరావు చెప్పిన మాటలు గుర్తొచ్చాయి సరళకి. నిజానికి అతని సంపాదనని ఇంటి ఖర్చు కోసం వాడిన సందర్భాలు అరుదు. సాయం కోసం వచ్చిన వాళ్లకి తన డబ్బులు ఖర్చు పెట్టే తత్వం మోహనరావుది. వీధిలోకి చూసిన సరళ ఒక్కసారిగా ఉలిక్కి పడింది. మోహనరావు పార్థివ దేహం పక్కనున్న పూల దండల రాశి దాదాపుగా టెంట్ ని తాకుతోంది. ఆ పక్కనే తన ఇద్దరు పిల్లలూ.. ప్రశ్నార్ధకంగా కనిపిస్తున్న వాళ్ళ భవిష్యత్తు..
పార్టీ నాయకులు రెండు వీధుల అవతలే రోడ్డు మీద కారు వదిలేసి నడుచుకుంటూ రావాల్సి వచ్చింది మోహనరావు ఇంటికి. వీధులన్నీ జనంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. ఆ చుట్టుపక్కల బస్తీల్లో ఎవరూ ఆ పూట పనికి వెళ్ళలేదు. రోడ్ల పక్కన గుంపులుగా చేరి మోహనరావుని తలచుకుంటున్నారు. అప్పటివరకూ నిశ్శబ్దంగా ఉన్న కార్యకర్తలు నాయకులని చూడగానే 'కామ్రేడ్ మోహనరావు అమర్ రహే..' అంటూ నినాదాలు చేశారు. అక్కడి జనాన్ని చూసిన నాయకులు ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకున్నారు. తాము తీసుకున్న నిర్ణయం సరైనదే అని రుజువైంది వాళ్లకి. అదే సమయంలో ఆ నిర్ణయాన్ని ఎంతవరకూ అమలు పరచగలం? అన్న ప్రశ్న మరోసారి తలెత్తింది వాళ్ళలో.
మోహనరావు కి నివాళులు అర్పించి, పిల్లలని ఓదార్చి, సరళ వైపు దారి తీశారు నాయకులు. వాళ్ళని చూడగానే, ఇంట్లో ఉన్న స్త్రీలంతా మర్యాద పూర్వకంగా బయటికి నడిచారు. బయటికి వెళ్ళబోతున్న వనజని చెయ్యి పట్టి ఆపింది సరళ. పరామర్శలయ్యాక, పార్టీ నిర్ణయాన్ని సరళ చెవిన వేశారు నాయకులు. "నిజానికి ఈ విషయం మాట్లాడడానికి ఇది సమయం కాదు. మోహనరావు ఉంటే పరిస్థితి మరో విధంగా ఉండేది. ఆలోచించుకుని నీ నిర్ణయం చెప్పు. సమయం ఎక్కువ లేదు.." తాము చెప్పదల్చుకున్నది చెప్పి బయటికి నడిచారు నాయకులు. వారి ఆధ్వర్యంలోనే మోహనరావు అంతిమయాత్ర ప్రారంభమయ్యింది.
కొడుకు తండ్రి శవం వెంట వెళ్ళాడు. తన స్నేహితులతో మాట్లాడుతోంది కూతురు. గదిలో సరళ, వనజ మాత్రమే మిగిలారు. ఇద్దరి మధ్యా నిశ్శబ్దం. "బాగా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకో సరళా.. ఎన్నో ఏళ్ళుగా మీ ఇద్దరూ తెలిసిన దానిగా ఇంతకన్నా ఏమీ చెప్పలేకపోతున్నాను" అంది వనజ, ఇంటికి బయలుదేరే ముందు. "పిల్లలతో చర్చించాలా?" అని ఆలోచించలేదు సరళ. ఆమె దృష్టిలో వాళ్లింకా చిన్న పిల్లలే. ఏమీ తెలియని వాళ్ళే. "మోహనరావు ఉంటే పరిస్థితి మరోవిధంగా ఉండేది.." నాయకుల మాటలు గుర్తొచ్చాయి సరళ కి. పరిస్థితి ఎలా ఉండేదో ఆమెకి తెలియనిది కాదు. అందుకే నిర్ణయం తను మాత్రమే తీసుకోవాలని నిశ్చయించుకుంది.
మోహనరావు చనిపోయిన ఐదోరోజు.. వీధి వీధంతా సందడిగా ఉంది. ఆవేళ మోహనరావు స్మారక అన్నదానం, పార్టీ ఆధ్వర్యంలో. టెంట్ హౌస్ నుంచి కుర్చీలు, బల్లలు వచ్చాయి. వీధిలో ఒక చివర వంటలు జరుగుతున్నాయి. బస్తీలో నిలువెత్తు కటౌట్లు వెలిశాయి. పార్టీ జెండా పట్టుకుని నడుస్తున్న మోహన రావు, అతని అడుగు జాడల్లో ఎర్రంచు తెల్ల వాయిల్ చీరలో, మెడలో పార్టీ పతాకంతో, జనానికి అభివాదం చేస్తూ నడుస్తున్న సరళ. "కామ్రేడ్ మోహనరావు అమర్ రహే" ఎర్ర రంగులో మెరుస్తున్న పెద్ద అక్షరాలు.
"కామ్రేడ్ మోహనరావు తన చివరి క్షణం వరకూ ప్రజలకోసమే పనిచేశారు. ఆయన ఆశయాలు కొనసాగించడం ఆయన సహచరిగా నా విధి. అందుకే, ప్రజలకి సేవ చేయడం కోసమే నగర పాలక సంస్థ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయబోతున్నాను. పార్టీ నా మీద ఉంచిన బాధ్యత కూడా ఇదే" పత్రికల వాళ్లకి చెప్పింది సరళ. తమ కూటమి అధికారంలోకి వస్తే తనకి మేయర్ పదవి ఇవ్వాల్సిందిగా పార్టీ మీద ఒత్తిడి తెచ్చి, నాయకుల నుంచి మాట తీసుకున్నాక మాత్రమే పోటీకి అంగీకరించిన విషయం ఆమె చెప్పలేదు. నాయకులు మినహా, ఆ సంగతి తెలిసిన మరోవ్యక్తి వనజ ఆవేల్టి కార్యక్రమానికి హాజరు కాలేదు.
(మృత్యువు నేపధ్యంగా వచ్చే రచనలంటే నాకు ప్రత్యేకమైన ఇష్టం. నేనూ అలాంటి రచన ఎందుకు ప్రయత్నించకూడదు అన్న ఆలోచన ఫలితమే నా నాలుగో కథ 'సహచరుడు')
nemalikannu: epril 2010
veeriche post cheyyabadindi murali vadda 5:15 PM 17 commentlu:
aadivaaram, epril 25, 2010
mupfayyella vayasunna vitantuvu ghnaana sundari. annayya mukhapran, chellelu nagarajyalakshmila illalo chero kontha kaalam gaduputuu rojulu velladeestuu untundi. tanu naaguluu ani piluchukune chellelanna, aame koothuru madhurabhakti anna yentho ishtam ghnaanasundariki. chelleli intlo aameki nachani vaadu okkade, chelleli bharta madhusudanam. athani roopam, chuupulu,maata teeru evee nachavu aameki.
atyanta chitramaina paristhitullo athanitho moodu rojulu ekaantamgaa gadapalsi vastundi, adhi kuudaa intiki dooramgaa ekkado elloralo. aa moodu rojullo valliddari madhya yem jarigindi? anantara parinaamaalu emiti? anna itivruttamtoe buchibabu raasina pedda katha 'elloralo ekantaseva.' ee madhyane chadavadam puurti chesina buchibabu kathalu modati samputamlo nannu ventaadutunna kathallo idokati.
mukhapran salaha meraku kondaru callagy vidyaardhinulatho ajanta, ellora vihara yaatraki bayaluderutundi ghnaanasundari. navvutuu tullutuu unde aa pillala madhya aame imadaleka potundi. eliphenta guhalalo trimurthy vigrahaanni chudagaane aameki madhusudanam gurtostaadu. sarigga appude naagulu nunchi uttaram vastundi. naalugu rojulu kyaampu ki vellina madhusudanam vaaram rojulaina tirigi raledanee, aafiisuki nellaallu selavu cheeti pampadani, tanaki bhayamgaa undanee ghnaanasundariki uttaram raastundi naagulu.
"tanu velli chesedemiti? pothe poyyaadule, peeda viragadayyindi anabuddestundi. atlagante kshamistundaa? bharta lotupatlanni tanu padimandiloonuu yakaruvu pettochu gaani marevaraina kaasta aakshepinchaarante mandipadutundi naagulu. ...streeni aata vostuvugaa, aastilo oka bhagamga, banisaga vaadukuntunnaaru ee mogallanta antuntaaru gaani, veellevarikee asalu vishayam teleedu. streeye purushunni pedda hallo madhya balla meeda poola tottilaagaa chusukuntundani evaruu paikanarem?" ..ee rakamgaa saagutaayi ghnaanasundari aalochanalu.
ghnaanasundariki madhusudanam ante bhayam. manishemanta bagundadu. chamachaya, pedda gundrati meda, dattamaina kanubommalu. craffing ki nooni pattinchadu, tala duvvukodu. athani chetulu, mukhyamgaa vaella swaroopam talachukunte bhayamestundi aameki. vaellatho 'kabalimpu' ante ave gurtostaayi. chesedi jialajistu udyogam. "nijamgaa raati manishi" anukuntundi. tanatho matladadam kosam, edho vankani tanani taakadam kosam atanu chese prayatnaalannii gurtostay aameki aa raatri.
tellavaari ajantaaki veltaaru mitra brundam. ammayilu tanani ajanta sundari ani vyaakhyaaninchinappudu baadha padutundi ghnaanasundari. tanaki bharta lekapovadam vallane andarikee lokuvayyanani anukuntundi aame. aarogyam baga lekapovadamto madhyaahnam poota vaallatho guhalu chudadaniki vellakunda bassu daggare aagipotundi ghnaanasundari. adigo appudu kanipistaadu madhusudanam aameki. tanu swechh kosam illu vidichi vachesaananii, tanani chusina vishayam naguluki cheppoddanii koratadu madhusudanam.
atanu evaro ammayitho akkadiki vachi untaadani oohinchina ghnaanasundari aa rahasyam chedinchaalani anukuntundi. tana brundaaniki uttaram rasi pampi, athani venta bayaluderutundi. chitramgaa athani gurinchi aame oohinchukunnavannii taarumaaru avutuu untaayi. athano prakruti aaraadhakudanii, oo shilpam chekkenduku prayatnistunnadani ardhamavutundi aameki. teevigaa nilabadda oo stree mundu mokarillina purushudi pratima chekkaalannadi athani prayatnam.
nijaaniki madhusudanam shilpi kaadu. cony raayi tappa marokati ataniki ardham kaadu. 'swechh' ane vishayampai kalakatta loo jaragaboye shilpala potiki tana shilpaanni pampaalannadi athani aalochana. andukosam shramistuu untaadu. vaalliddaritoe paatu, vantavaadu shuja, madhusudanam silpaaniki modal gaa enchukunna tukkamma. ghnaanasundariki tukkamma nachani kaaranamgaa aameni pampinchestaadatanu.
elloralo gadipina moodu rojullonu oka kotta madhusudanaanni chustundi ghnaanasundari. munupatila aameni taakaalani anukodam ledu atanu. aame aa avakaasam ichina atanu dooram jarugutunnadu. iddaruu kalisi kondallo tirigaaru, varshamlo tadisaaru, aina aa dooram alaage undi. intiki tirigi vachaka akkachellella madhya apaardham. akka meeda chelleliki anumanam, adhi tolagina vainam kathaki mugimpu. nijaaniki kathaavastuvu chinnade aina, aadyantamuu aasaktikaramaina maanasika vislaeshanhalatho saagindi.
ghnaanasundari ontari jeevitam, okari meeda aadhaara padalsindenanna dainyam, madhusudanam meeda aameki sthira padipoyina abhipraayaalu mare kramam, taanugaa atanni kore sandarbham, atadu chuupee samyamanam.. ilaa prati sannivesamloonuu paatrala maanasika sthitini visadamgaa paatakula mundunchaaru rachayita. anubhooti pradhaanamgaa saage kathanam. ee kathatho paatu maro iravayyedu kathalunna 399 paejeela sankalanam visalandhra anni branchila lonoo andubaatulo undi. vela. roo. 250.
veeriche post cheyyabadindi murali vadda 12:44 PM 19 commentlu:
veeriche post cheyyabadindi murali vadda 5:42 PM 19 commentlu:
veeriche post cheyyabadindi murali vadda 12:23 PM 44 commentlu:
veeriche post cheyyabadindi murali vadda 1:19 PM 19 commentlu:
sukravaaram, epril 16, 2010
'comrade mohanarao amar rahe..' talatalalaadutunna nallani vinail flexi meeda tellani aksharaalu merustunnaayi. pakkane gambheeramgaa unna mohanarao photo. moodugadula addinti wata mundu vesina tent ki ficks chesara flexini. tent kinda rendu tebullu kalipi chesina vedika meeda nidrapotunnademo anipinchela undi nalabhayyarella mohanarao paardhiva deham. tent karralaki party jendaalu amarchaaru kaaryakartalu.
koddi rojula kritame modalaina ennikala kolahalam aa basteeki kuudaa paakindi. rakarakaala paarteela jendaalu, byaanarlu, naayakula abhimaanulu erpaatu chesina chinna pedda hordingulu, veeti madhya patti patti chuste tappa mohanarao marana vaartani cheppe chinna flexi kanipinchadam ledu. tent hous nunchi vachina padi kurcheelani tent kinda oka varusalo amarustunnaru kaaryakartalu.
mohanarao marana vaarta appudappude aa basteelo paakutondi. athani valla chinnado, peddado upakaaram pondinavaallantaa okarokarugaa vastunnaaru. otti chetulatho kaadu, poola dandalatho. tanu jeevinchi unnantakaalam medalo poola danda veyinchukodannitivev vyatirekinchaadu mohanarao. chivarisaarigaa athani medalo danda padindi iravai ella kritam - ippudu saralamma/ saralakkagaa maarina - saralarekhani santakaala pelli chesukunnappudu.
madhyagadilo kuurchuni jarugutunna tatamgaanni nissabdamgaa gamanistondi sarala. tama iddari sambhaashanallo mrutyuvu prasakti vachinappudalla tana antimayaatra ela undaalo mohanarao cheppina vishayaalu okkokkatigaa gurtostunnayi aameki. 'poyaka kuudaa ishtaalu saagaalanukunte ela?' anipinchi nirliptamgaa navvukundi. ardharaatri daataaka, steeluglaasu gachu neela meeda padda sabdaaniki ulikkipadi nidra lechindi sarala. mohanarao chaatii pattukuni aayasa padutunnadu. aame daggariki velli chaatii meeda rayadam modalu pettagaane edho cheppadaaniki noru terichaadu anthe.. athani praanam poindanna nijam ardham kaavadaaniki padinimishaalu pattindi aameki.
inter chaduvutunna koothuruu, padho taragati chaduvutunna kodukuu aasarike nidra lechaaru. evaruu bavurumanaledu. nissabdamgaane rodinchaaru mugguru. tellavaarutundagaane telisina vaallu okkokkarugaa intiki ravadam modalu pettaaru. vaalla mugguri prameyam peddagaa lekundane antima yaatraki erpaatlu jarugutunnaayi. kondaru aadavaallu saralani, pillalni odaarche baadhyata teesukunnaru.
party aafiisulo mukhya naayakula atyavasara samavesaniki erpaatlu jarugutunnaayi. mohanarao maranaanantaram maarabotunna sameekaranaalanu gurinchi charchinchadam aa samavesam mukhya ajenda. atanu praatinidhyam vahistunna division nunchi carporator abhyardhi empika jaragalsi undi. ee ennikallo party maro paartiitoe 'pottu' pettukundi. seatla ketayimpulo aa division seetu paarteeki vachindi.
avatali paartiiloo iddaru naayakulu aa seetu kosam poty padadam, iddarilo evariki ichina marokaru ticket ichina abhyardhini oodinchadaaniki siddamgaa undadamtho avatali party aa seetuni telivigaa veeriki ketayinchindannadi bahiranga rahasyam. ekkuva divisionlalo tama abhyardhulani gelipinchukovadam dwara, bhavishyattulo jarige meyar ennikallo chakram tippaalannadi naayakula aalochana. e okka avakaasaannii vadulukodaaniki siddamgaa leru veellu. samavesamlo paalgona boye aradajanu mandi naayakula sel fonlu nirantaraayamgaa mogutunnayi. paartiiloo vaallaki 'daggari vaallu' adakkapoyina uchita salahalu istunnaru. naayakulu kuudaa okaritho okaru matladukuntu biji bijiga unnaaru. jaragaboye samavesam erakamgaa chusina mukhyamainade.
mohanarao deham meeda okkokkatigaa pooladandalu padutunnaayi. pillalu tent kinda kuurchunnaaru. okkokkarugaa palakarinchadaaniki vastundadamto sarala madhya gadiloonunchi mundu gadiloki vachindi. adhi mohanarao gadi. gadilo oo pakka deevan. maro pakka godaki aanchi pettina niluvettu chekka beeruva ninda teluguvee, ingleeshuvi pustakaalu, oo aralo atanive naalugaidu jatala battalu. eppuduu atanu bhujana tagilinchukune rangu velisina yerra sanchi..
saralaki mohanaraovutho paatikella saahacharyam. modati aidellu sneham.. tarvaati iravaiyellu sahajeevanam. gadichina paatikellaloonuu athani jeevana vidhaanamlo elanti maarpuu ledu. atanu sampaadinchina aasti antuu emaina unte aa pustakaale. deevan pakkane unna yash tray ninda kikkirisina sigaret peekalu, mohanarao ika ledane satyaanni parihasistunnaayi. pakkane chinna stoolu meeda t flasku, kappu. pakkane gatha konnaallugaa mohanarao mallee mallee chadivina pustakam - chalasani prasaada raavu raasina 'ilaa migilem.'
tana edurugaa nilabadda chinnanati snehituraalu vanajani chudagaane kanneellu ubiki vachayi sarala ki. vanaja bhujam meeda tala aanchi okkasari bhorumandi. yem matladalo teliyani sthitilo, sarala bhujam tadutuu undipoyindi vanaja. mohanaraovutho aamedi sudeergha parichayame. athani hataanmaranaanni vanaja kuudaa jeerninchukoleka potondi. maropakka snehituraaliki vachina kashtam... sarala ki tanu ela saayapadagalanaa ani aalochistondi vanaja.
oo skoolu meshtari moodo koothuru sarala. tandri e viplava paartiiloonuu sabhyudu kakapoyina, viplava poratalante yentho aasakti kanabarichevaadu. "patitulaara, bhrashtulara, badha sarpa drashtulaara.." antuu aayana srishree mahaaprasthaanaanni gontetti chaduvutunte aprayatnamgaane kallu tadisevi aameki. akkaliddarikii katnaalichi pellillu cheyadam kosam tandri padda avasthalu, aa tarvaata aa pellillalo imadaleka, bayatiki raleka akkalu edurkonna samasyalu chusina sarala ki pelli meeda sadabhipraayam erpadaledu appatlo. anduke pattu patti kaalejeelo cherindi.
kaalejeelo cherina padi rojulaki saralani vidyaardhi unian samavesaniki teesukellindi vanaja . akkade modatisaarigaa mohanaraoni chusindi sarala. srikaakula udyamamlo tana vaallani kolpoina kutumba nepadhyam atanidi. aakarshaneeyamaina roopam kakapoyina, atanu manchi vakta. party siddhaantam meeda atanikunna gowravanni prati aksharamloonuu pratibimbistuu yentho sinsier gaa atanu ichina upanyaasam sarala atanni pratyekamgaa gurtu pettukunela chesaayi. sarala vidyaardhi sanghamlo cheradaanni abhinandinchaadu aame tandri. twaralone aameki mohanaraovutho sneham kudirindi. athani prothsaahamtho vidyaardhinula vibhagam modalu petti, kontha kaalaanike aa baadhyatallo tala munakalayyindi.
chaduvu puurtavvagaanee mohanarao ni pelli chesukundi sarala. party peddalatoe paatu vanaja kuudaa saakshi santakam chesindi. appatike mohanarao party ful taim varkar. pelli tarvaata jeevitam poola paanupu kaaledu sarala ki. asalu mohana raavu intlo paanupe ledu. oo chinki chaapa, maasina dindu, athi koddi vanta paatralu.. idhee athani illu. mohanarao meeda prema, party meeda abhimaanamtho pellaina konnallake sarala kuudaa party ful taim varkarai, mahila samasyala meeda poratam modalu pettindi.
modatlo aa jeevitam adbhutamgaa anipinchindi sarala ki. tana pelli tandriki bharam kaananduku garva padindi. akkala samsaralla kakunda, tana kapuram andarikee aadarsam kaavaalanukundi. ayithe rojulu gadiche koddi asantrupti modalayyindi. mukhyamgaa iddaru pillalu bayaluderaka, vallakosamaina okkokkatigaa kaneesa soukaryaalu amarchukovaalani korukundi. ayithe mohanarao aalochanalu vaeru. athani drushtilo vaalla jeevitam chala mandi jeevitaalakannaa soukaryavantamgaa undi. chinnappati nunche pillalaki kashtapadadam nerpaalannadi athani polasy.
vanaja callagy lekchararai, tana thoti lecturer ni pelli chesukundi. aame intinee, tana intinee polchi chusukuni sarala loo asantrupti perigedi. party meetingulu, udyamaalu, poraataalu, arestulu, polisu kesulu.. jeevitam mari yaantrikamgaa gadichipotondanna bhavana. cony aa asantrupti kanna mohanarao meeda aameki unna preme ekkuva kaavadamtho raji padadam neerchukundi.
party aafiisulo samavesa mandiram talupulu moosukunnaayi. mukhya naayakulu aradajanu mandi moosina talupula venuka tarjanabharjanalu padutunnaru. madhya madhyalo party rashtra naayakulatho fonlo sambhaashanalu saagistunnaaru. gatha kontha kaalamgaa mohanarao party vyavahaaraalaki dooramgaa undadam, praivetu sambhaashanallo atadu tamaki vyatirekamgaa vyaakhyalu chesinattu naayakatvaaniki uppandadam lanti vishayaalannii okkokkatigaa charchaki vastunnaayi.
nijaaniki mohanaraoki party jilla naayakatvamtho kanna, rashtra naayakatvamtone daggari sambandhaalu unnaayi. daadaapu moodu dasaabdaalu paartiiloo pani chesina, e padavinee aasinchaledatanu. asalu padavulante lakshyam lenatte vyavaharinchaadu. "padavi teesukunte prajalaki dooramaipotam saralaa" anevaadu. yem cheppalo ardham kaaka mounam vahinchedi sarala.
mukhyamaina nirnayam teesukune pratisaarii, mohanarao nunchi siddhaanta paramaina salahalu teesukodam oka sampradaayamgaa maarindi party naayakatvaaniki. party siddhaantaaniki entha daggaragaa unnado, prajalakee anthe daggaragaa unnaadu mohanarao. gatha kontha kaalamgaa party athani salahalu butta daakhalu cheyadame kakunda, siddhaantaalaki vyatirekamgaa nirnayaalu teesukodam gaaya parichindi mohanaraoni. saadhaarana ennikala samayamlo pottula vishayamlo vachina abhipraya bhedala kaaranamgaa, paarteeki dooramgaa jarigaadu. "sarala sevalani viniyoginchukovala? leka aameni kuudaa pakkaki pettala?" anna vishayamlo party elanti nirnayamuu teesukoka munde, mohanarao hataattugaa maraninchaadu.
samavesamlo unna naayakulandarikii mohanarao entha baga telusuno, sarala kuudaa anta baagaanuu telusunu. ippudu 'samasya' sarale kaavadamtho aame gurinchi koncham ekkuvagaane charcha jarigindi. "samayam minchi pokamunde nirnayam teesukunte baguntunda" ni tondara pettadoka nayakudu. marikonta charcha tarvaata, vaallo nirnayam teesukodam, daanini amalu chese baadhyatani iddaru naayakula meeda pettadam, adhe vishayaanni rashtra naayakatvaaniki teliyajeyadam puurtayyindi. atyavasara samavesam mugiyadamtho moosina samavesa mandiram talupulu teruchukunnaayi.
"dooram nunchi ravalsina bandhuvulevaranna unnara saralamma?" gadi gummam bayata talonchukuni nilabadi, oo kaaryakarta adigina prasnaki ulikkipadi aalochanala nunchi bayata padindi sarala. "evarunnaaru ravalsina vaallu? sarvam paartiine anukunnam.. ippuda paarteeki memu kaavaalo akkarledo teliyadam ledu.." anukundi sarala. atanu adugutunnadi antima yaatra erpaatlanu gurinchi koncham aalasyamgaa ardhamayyindi. evaruu lerannattugaa addamgaa taluupindi. deevan meeda tanapakkane dattamaina sigaret poga meghala madhya kuurchuni mohanarao pustakam chaduvukuntunnattugaa anipinchindi aameki. kallu chikilinchi chuste gadilo vanaja, mari kondaru streelu kanipinchaaru.
"naa illu..naa pillalu.. ane swaardham nunchi konchamainaa bayata padali saralaa.. annee telisina vaallam manam.. emi teliyani vaallaki, amaayakamgaa kashtapade vaallaki yentho kontha saayapadaali.." valliddari madhya dabbu prastaavana vachinappudalla mohanarao cheppina maatalu gurtochayi saralaki. nijaaniki athani sampaadanani inti kharchu kosam vaadina sandarbhaalu arudu. saayam kosam vachina vaallaki tana dabbulu kharchu pette tatvam mohanaraovidi. veedhiloki chusina sarala okkasariga ulikki padindi. mohanarao paarthiva deham pakkanunna poola dandala raasi daadaapugaa tent ni taakutondi. aa pakkane tana iddaru pillaluu.. prasnaardhakamgaa kanipistunna vaalla bhavishyattu..
party naayakulu rendu veedhula avatale roddu meeda kaaru vadilesi naduchukuntu ravalsi vachindi mohanarao intiki. veedhulannee janamtho nindipoyi unnaayi. aa chuttupakkala basteello evaruu aa poota paniki vellaledu. rodla pakkana gumpulugaa cheri mohanaraoni talachukuntunnaru. appativarakuu nissabdamgaa unna kaaryakartalu naayakulani chudagaane 'comrade mohanarao amar rahe..' antuu ninaadaalu chesaru. akkadi janaanni chusina naayakulu okari mukham okaru chusukunnaru. taamu teesukunna nirnayam sarainade ani rujuvaindi vaallaki. adhe samayamlo aa nirnayaanni entavarakuu amalu parachagalam? anna prasna marosari talettindi vaallalo.
mohanarao ki nivaalulu arpinchi, pillalani odaarchi, sarala vaipu daari teesaaru naayakulu. vaallani chudagaane, intlo unna streelantaa maryaada puurvakamgaa bayatiki nadichaaru. bayatiki vellabotunna vanajani cheyyi patti aapindi sarala. paraamarsalayyaaka, party nirnayaanni sarala chevina vaesaaru naayakulu. "nijaaniki ee vishayam matladadaniki idhi samayam kaadu. mohanarao unte paristhiti maro vidhamgaa undedi. aalochinchukuni nee nirnayam cheppu. samayam ekkuva ledu.." taamu cheppadalchukunnadi cheppi bayatiki nadichaaru naayakulu. vaari aadhvaryamlone mohanarao antimayaatra praarambhamayyindi.
koduku tandri shavam venta vellaadu. tana snehitulato matladutondi koothuru. gadilo sarala, vanaja matrame migilaru. iddari madhya nissabdam. "baga aalochinchi nirnayam teesuko saralaa.. enno ellugaa mee iddaruu telisina daanigaa intakanna emi cheppalekapotunnanu" andi vanaja, intiki bayaludere mundu. "pillalatho charchinchala?" ani aalochinchaledu sarala. aame drushtilo vallinka chinna pillale. emi teliyani vaalle. "mohanarao unte paristhiti marovidhamgaa undedi.." naayakula maatalu gurtochayi sarala ki. paristhiti ela undedo aameki teliyanidi kaadu. anduke nirnayam tanu matrame teesukovaalani nischayinchukundi.
mohanarao chanipoyina aidoroju.. veedhi veedhantaa sandadigaa undi. aavela mohanarao smaraka annadaanam, party aadhvaryamlo. tent hous nunchi kurcheelu, ballalu vachayi. veedhilo oka chivara vantalu jarugutunnaayi. basteelo niluvettu katoutlu velisai. party jenda pattukuni nadustunna mohana raavu, athani adugu jaadallo erranchu tella vayil cheeralo, medalo party pataakamtho, jananiki abhivaadam chestu nadustunna sarala. "comrade mohanarao amar rahe" erra rangulo merustunna pedda aksharaalu.
"comrade mohanarao tana chivari kshanam varakuu prajalakosame panichesaaru. aayana aasayaalu konasaginchadam aayana sahacharigaa naa vidhi. anduke, prajalaki seva cheyadam kosame nagara paalaka samstha ennikallo poty cheyabotunnanu. party naa meeda unchina baadhyata kuudaa ide" patrikala vaallaki cheppindi sarala. tama kootami adhikaaramloki vaste tanaki meyar padavi ivvaalsindigaa party meeda ottidi tecchi, naayakula nunchi maata teesukunnaka matrame potiki angeekarinchina vishayam aame cheppaledu. naayakulu minaha, aa sangati telisina marovyakti vanaja aavelti kaaryakramaaniki haajaru kaaledu.
(mrutyuvu nepadhyamgaa vache rachanalante naaku pratyekamaina ishtam. nenuu alanti rachana enduku prayatninchakudadu anna aalochana phalitame naa naalugo katha 'sahacharudu')