నిర్వాసితుల నిర్వేదం – Dhimsa
నిర్వాసితుల నిర్వేదం
'మా అందరికీ ప్యాకేజీ ఇచ్చిన తర్వాతే, ప్రాజెక్టు కడతామని అన్నారు. కానీ ఇప్పుడు మాకు ఏమీ ఇవ్వకుండానే ప్రాజెక్టు కట్టేస్తున్నారు. అంటే మమ్మల్ని మోసం చేస్తున్నట్టే కదా.మా ఊరికి 30 కిలోమీటర్ల అవతల జీలుగుమిల్లిలో కాలనీ కడతారంట. మాతరతరాలు అక్కడే బతకాలి. కానీ అక్కడికెళ్లి ఎలా బతకాలి. మొత్తం మాకివ్వాల్సింది ఇచ్చేస్తే మేమే వెళ్లిపోతాం'' భూమికి భూమి ఇస్తామన్నారు. ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ ప్యాకేజీ పూర్తిగా రాలేదు. ఇక్కడ పొలాలు, చెట్టూ అన్నీ వదిలేసి వెళ్లి ఏం తినాలి.అని పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పోలవరం మండలానికి చెందిన భీంపల్లి వాసి ఎం.అబ్బులు ఆవేదన.
పేరుకే కాలనీ.. ఉన్నవన్నీ మొండి గోడలే
''అధికారుల మాటలు నమ్మి ఇక్కడికి వచ్చాం. కానీ అక్కడ మంచినీరు, కరెంటు కనెక్షన్లు కూడా ఇవ్వలేదు. బాత్రూములు లేవు. కుళాయిలు ఇప్పుడు తవ్వుతున్నారు. గోదావరి ఒడ్డున ఉండలేక ఇక్కడికి వచ్చేశాం. ఈసారి వరద మూడు నాలుగు నెలలు ఉంటుందని అంటున్నారు. అందుకే పిల్లలతో అక్కడ ఉండలేక వచ్చేశాం. కానీ మాకు కరెంటు మీటర్లు వేసి, బాత్రూమ్‌ లు కట్టాలి . లేదంటే వరదలు, వర్షాల సమయంలో కష్టమే'' అని పునరావాస కాలనీకి తరలివెళ్లిన కె.వెంకటలక్ష్మి రోదన.
''అడవిలో ఉంటే ఏదోటి తిని బతికేస్తాం.అక్కడ ఎలా గడపాలి. మాకు జరుగుతున్న అన్యాయం చూస్తామన్న వాళ్లే లేరు. గోదావరి వచ్చేస్తోంది. అందుకే అడవుల్లో ఏవో ఇళ్లు కట్టుకుని చీకట్లోనే గడపాలి ఇక'' అని చెదల పార్వతి నిర్వేదన
పోలవరంలో ముంపు శాపం…18,622 కుటుంబాలను ముంచేస్తున్నది ప్రవాహమా, ప్రభుత్వమా? చేసిన వెళ్లినవాళ్లను ఇంకా తిప్పుతున్నారు. అందుకే వరదొచ్చినా, వానొచ్చినా ఇక్కడే ఉంటాం. ఈసారి పెద్ద వరద వస్తుందని చెబుతున్నారు. అయినా మేం కదలం. ఇక్కడే కొండలపై ఇళ్లు కట్టుకుని ఉంటాం'' గిరిజనులు అంటు న్నారు. పోలవరం ప్రాజెక్టు స్పిల్‌వే మీదుగా గోదావరి నది ప్రవాహాన్ని మళ్లించారు.కాఫర్‌ డ్యామ్‌ పూర్తిగా మూసేశారు. దాంతో సాధారణ నీటి ప్రవాహానికే వరద తాకిడి మొదలైంది. గతంలో ఎన్నడూ లేనంతగా ఈసారి వరద ముప్పు తప్పదని అధికారులు కూడా హెచ్చరిస్తున్నారు. దాంతో పోలవరం ముంపు గ్రామాల నుంచి ప్రజలను ఖాళీ చేసేందుకు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. కానీ పునరావాస ప్యాకేజీ చెల్లించాలని ముంపు ప్రాంత వాసులు పట్టుపడుతున్నారు.దాంతో పోలవరం నీళ్లు గిరిజన ప్రాంత ఊళ్లను ముంచేస్తున్న తరుణంలో ఎలాంటి పరిణామాలుఉత్పన్నమవు తాయోనన్న ఆందో ళన పెరుగుతోంది.
పెరిగిన పరిహారపు ఖర్చు..
పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ఆలస్యం కావడంతో పునరావాసం చెల్లించాల్సిన బాధితుల సంఖ్య కూడా పెరిగింది. దానికి తోడు 2013 భూసేకరణ చట్టంలో మారిన నిబంధనలు అమలులోకి రావడంతో చెల్లించాల్సిన పరిహారం కూడా పెరిగింది.విపక్ష నేతగా ముంపు ప్రాంతంలో పర్యటిస్తూ జగన్‌ ఇచ్చిన హామీలు కూడా పునరావాసం కోసం వెచ్చించాల్సిన వ్యయం మరింత పెరగడానికి కారణమయ్యాయి. పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం వైఎస్సార్‌ హయంలో శంకుస్థాపన జరిగిన నాటికి 2005-06లో బాధితుల సంఖ్య 44,500 మంది అని ప్రకటించారు. వారికి పరిహారంగా రూ.8వేల కోట్లు అవసరమని అంచనా వేశారు. కానీ ఆ తర్వాత 2011-12 నాటి లెక్కల ప్రకారం పరిహారం కోసం అర్హుల సంఖ్య 80 వేలకు చేరింది. ఆ సమయంలో 18 ఏళ్లు నిండిన వారిని కూడా అర్హుల జాబితాలో లెక్కించడం, కొత్తగా వచ్చిన కుటుంబాలు కలుపుకొని నిర్వాసితుల సంఖ్య పెరిగిందని అధికారులు ప్రకటించారు. ఈ పదేళ్ల కాలంలో వారి సంఖ్య లక్ష దాటిందని చెబుతున్నారు. ప్రాజెక్టు కోసం 2005-06లో 95,700 ఎకరాలు భూసేకరణ చేయాలని లెక్కలు వేశారు. కానీ, 2017-18లో దానిని 1,55,465 ఎకరాలుగా సవరించారు. దాంతో తొలి అంచనాల కన్నా 55,335 ఎకరాలు అదనంగా సేకరించాల్సి వస్తోందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. పోలవరం ముంపు ప్రాంతంలో ఫీల్డ్‌ సర్వే చేయడం వల్ల భూసేకరణ పెరిగిం దని అధికారికంగా ప్రకటించారు. కానీ పోలవరం విలీన మండలాలను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కలిపిన తర్వాత ముంపు ప్రాంతం ఎక్కువగా లెక్కిస్తున్నారన్నది నిర్వాసితుల వాదన. నిర్వాసితుల సంఖ్య, సేకరించాల్సిన భూమి కూడా పెరగడంతో పునరావాసానికి వెచ్చించాల్సిన ఖర్చు పెరిగింది. దాంతో తాజాగా ప్రభుత్వం సవరించిన అంచనాల ప్రకారం సుమారు రూ.30 వేల కోట్లకు పైగా ఖర్చవుతుందని అంచనా.
నీళ్ల నడుమ నిర్వాసితులు-చోద్యం చూస్తున్నపాలకులు
ఉగాది నాటికే కాంటూరు 41.15 మేరకు నిర్వాసితులందరికీ ప్యాకేజీ చెల్లించి, కాలనీలకు తరలిస్తామని కూడా ప్రకటించారు. ఇప్పుడు కాఫర్‌ డ్యామ్‌ గ్యాప్‌ పూడ్చివేశారు కానీ నిర్వాసితులకు ప్యాకేజీ మాత్రం ఇవ్వలేదు. అంటే ఆర్‌ ఆండ్‌ ఆర్‌ అమలు చేయకుండా అది పూడ్చడానికి అనుమతించేది లేదని చెప్పిన పి.పి.ఎ మాట తప్పిందా..లేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధికారులు కూడా ప్యాకేజీ ఇవ్వకుండానే నిర్వాసితుల ఇళ్లను ముంచేసేందుకు పి.పి.ఎ అనుమతి తీసుకున్నారా లేదా అన్నది స్పష్టత ఇవ్వకుండా కప్పదాటు వైఖరి అవలంబి óస్తున్నారు. మాట తప్పిన కేంద్ర,రాష్ట్ర ప్రభు త్వాల తీరు మూలంగా మన్యం వాసులు బాధితులుగా మిగిలారు. పిల్లలు, వృద్ధులు, మహిళలు సహా అందరూ నానా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
పునరావాస ప్యాకేజీ ఇస్తే ఖాళీ చేయాలని పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్వాసితులు అనుకుంటున్నారు. ప్యాకేజీ ఇవ్వకుండా ఖాళీ చేయకూడదని ఎ.పి హైకోర్టు కూడా ఆదేశిం చింది. ప్రభుత్వం మాత్రం ఆగష్టు నాటికే 48 గ్రామాలను ఖాళీ చేస్తామని చెబుతోంది. దానికి అవసరమైన నిధుల సంగతి తమకు సంబంధం లేదని కేంద్రం అంటోంది. మొత్తంగా పోలవరం ప్రాజెక్టు వ్యవహారం పెద్ద ప్రహస నంగా మారుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం చేతులు దులుపుకోవడానికి యత్నిస్తుంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం దానిని నిలదీసి, నిధులు రాబట్టడంలో విఫలమవుతోంది. బాధితులు మాత్రం నిలువు నీళ్లలో, ఇప్పుడు వరదల సమయంలో చీకట్లో కాలం వెళ్లదీయాల్సి వస్తోంది. ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌ ప్యాకేజీ సంగతి ఆ తర్వాత ప్రస్తుతం వరదల సమయంలో సహాయక చర్యలు చేపడదామనే ఆలోచన కూడా ప్రభుత్వాలకు రావడం లేదు.
వరద బాధితులతో ఆటలు…
దశాబ్దాలుగా పోలవరం ప్రాజెక్టు అనేక పార్టీలకు ఎన్నికల హామీగా ఉంటోంది. గత ప్రభుత్వం కూడా 2019 నాటికే ప్రాజెక్టు పూర్తి చేస్తామని అసెంబ్లీ సాక్షిగా చెప్పింది. కానీ దానికి తగ్గట్టుగా పనులు చేయలేకపోయింది. రెండేళ్లు దాటిన వైసిపి ప్రభుత్వం కూడా 2021 నాటికే పోలవరం ప్రాజెక్టు నుంచి నీళ్లిస్తామని చెప్పింది. కానీ ఇప్పుడు దానిని మరో ఏడాదికి పొడిగించింది. స్పిల్‌ వే పూర్తయిన నేపథ్యంలో జూన్‌ నెల మొదటి వారంలోనే నదీ ప్రవాహాన్ని మళ్లించారు. అందుకోసం కాఫర్‌ డ్యామ్‌ పూర్తిగా మూసే శారు. ఎగువ కాఫర్‌ డ్యామ్‌ నిర్మాణం జరగడంతోనే పోలవరం నిర్వాసిత గ్రామాలకు వరద బెడద ఏర్పడిరది. మూడేళ్లుగా కొద్దిపాటి వరదలకే ఊళ్లన్నీ జలమయమవుతున్నాయి. ఈ ఏడాది కాఫర్‌ డ్యామ్‌ మూసేశాక బ్యాక్‌ వాటర్‌ మూలంగా వంద గ్రామాలు జలదిగ్బంధంలో ఇరుక్కున్నాయి.
భద్రాచలం వద్ద మూడో ప్రమాద హెచ్చరిక స్థాయి దాటినా వరద చూడని గ్రామాలు కూడా ఇప్పుడు మొదటి ప్రమాద హెచ్చరిక స్థాయిలో నీటిమయమయ్యాయి. కాఫర్‌ డ్యామ్‌ కారణంగా ఇలాంటి ముప్పు ఉంటుందని ప్రభుత్వాలకు తెలిసినా స్పందించలేదు. వామపక్షాలు, ఇతర నేతలు వరద బాధలను, నిర్వాసితులను ఆదుకోవాల్సిన అవసరం గురించి మొత్తు కుంటున్నా పాలకులు మిన్నకున్నారు. గత ఏడాది వరదల్లో ఆహారం, కిరోసిన్‌ వంటివి కూడా అందించడానికి ఏర్పాట్లు చేయలేదు. అంతకుముందు 2019 వరదల సమయంలో ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించిన వరద సహాయం 2020 వరదలు వెళ్లిన తర్వాత చెల్లించారంటే బాధితుల పట్ల ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధి స్పష్టమవుతోంది. ఈసారి కాఫర్‌ డ్యామ్‌ పూర్తిగా మూసేసిన తర్వాత వరద తాకిడి మరింత ఎక్కువ ఉంటుందని అధికారికంగానే వెల్లడిరచారు. అందుకు అనుగుణంగా సహాయక చర్యలు మాత్రం చేపట్టలేదు. ప్రస్తుతం వరదల్లో చిక్కుకున్న గ్రామాల ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా ఇళ్ళు వదిలిపోయేలా చేసే పన్నాగంలో ఉన్నట్టు ఇట్టే అర్థమవుతోంది. ప్యాకేజీ చెల్లించి, నిర్వాసిత కాలనీలు సిద్ధం చేసి బాధితులందరినీ తరలించాల్సి ఉండగా దానికి భిన్నంగా ఏ దారి లేని నిర్వాసితులంతా ఊళ్లు వదిలిపోయేలా చేస్తున్నారు. చట్టాన్ని ప్రభుత్వమే యథేచ్ఛగా ఉల్లంఘిస్తూ రాష్ట్ర ప్రజల అవసరాల కోసం సర్వం వదిలిపోతున్న వారి జీవితాలతో ఆడుకుంటున్నట్టు కనిపిస్తోంది. అందుకే ఈసారి వరదలను ఊహించిన నిర్వాసితులు కొండలపై తాత్కాలిక నివాసాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటున్నా అడ్డుకునే యత్నం చేశారు. వరదలు వస్తే తినడానికి అవసరమైన నిత్యావసర సరుకుల కోసం సంతకు వస్తే తిరిగి వెళ్లేందుకు పడవలను కూడా అనుమతించ కుండా అమానుషంగా ప్రవర్తించారు.
మాట తప్పిన ప్రభుత్వాలు
కాఫర్‌ డ్యామ్‌ సిద్ధం చేసిన నేపథ్యంలో దానిని పూర్తిగా మూసేయాలంటే ముందుగా పునరా వాసం చెల్లించాలని పోలవరం ప్రాజెక్ట్‌ అథారిటీ ఆదేశించింది. గత డిసెంబర్‌ నెలలో ప్రాజెక్ట్‌ ప్రాంతాన్ని సందర్శించిన డిజైన్‌ రివ్యూ కమిటీ కూడా ఇదే విషయం తేల్చిచెప్పింది. అప్పటి వరకూ కాఫర్‌ డ్యామ్‌ ఖాళీని పూడ్చేసేందుకు అనుమతించేది లేదని కూడా ప్రకటించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కూడా దానిని అంగీకరించింది. ఉగాది నాటికే కాంటూరు 41.15 మేరకు నిర్వాసితులందరికీ ప్యాకేజీ చెల్లించి, కాలనీలకు తరలిస్తామని కూడా ప్రకటించారు. ఇప్పుడు కాఫర్‌ డ్యామ్‌ గ్యాప్‌ పూడ్చివేశారు కానీ నిర్వాసితులకు ప్యాకేజీ మాత్రం ఇవ్వలేదు. అంటే ఆర్‌ ఆండ్‌ ఆర్‌ అమలు చేయకుండా అది పూడ్చడానికి అనుమతించేది లేదని చెప్పిన పి.పి.ఎ మాట తప్పిందా.. లేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధికారులు కూడా ప్యాకేజీ ఇవ్వకుండానే నిర్వాసితుల ఇళ్లను ముంచేసేందుకు పి.పి.ఎ అనుమతి తీసుకున్నారా లేదా అన్నది స్పష్టత ఇవ్వకుండా కప్పదాటు వైఖరి అవలంభిస్తున్నారు. మాట తప్పిన కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల తీరు మూలంగా మన్యం వాసులు బాధితులుగా మిగిలారు. పిల్లలు, వృద్ధులు, మహిళలు సహా అందరూ నానా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
పోలవరం పూర్తి చేసే ఉద్దేశం ఉందా ?
దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న పోలవరం ప్రాజెక్టుకి విభజన చట్టం ప్రకారం జాతీయ హోదా దక్కిన నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రజల ఆశలు చిగురించాయి. గోదావరి నదీ జలాలను కృష్ణా డెల్టాకు తరలించి, అక్కడి నుంచి ఎగువన ప్రకాశం, గుంటూరు జిల్లాకు కూడా వినియోగించుకుంటామని, తద్వారా రాయల సీమలో నీటి కొరతను అధిగమిస్తామని ముఖ్య మంత్రులు భారీ ఆశలే కల్పించారు. కానీ చట్టం ప్రకారం జాతీయ హోదా అమలు చేయాల్సిన కేంద్రం ఇప్పుడు కొర్రీలు వేస్తోంది. మోడీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత గడిచిన 8 బడ్జెట్లలో పోలవరం నిర్మాణం కోసం వెచ్చించిన మొత్తం రూ.11,182 కోట్లు. ఇప్పటి వరకూ పునరావాసానికి రూ.6900 కోట్లు వెచ్చించగా ప్రాజెక్టు పూర్తి చేయడం కోసం మరో రూ.20వేల కోట్లు అవసరం అవుతాయి. టెక్నికల్‌ కమిటీ ఆమోదం పొందిన డి.పి.ఆర్‌ 2 ప్రకారమే 1.05లక్షల కుటుంబాలకు గానూ రూ.27వేల కోట్లు వెచ్చించాల్సి ఉంది. దాంతో పాటుగా కాలువల నిర్మాణం పూర్తి చేయడం, ఇప్పటికే 15ఏళ్ల క్రితం నిర్మించిన కాలువల్లో శిథిలమవుతున్న వాటిని సిద్ధం చేసేందుకు కనీసంగా మరో రూ. 5వేల కోట్లు కావాల్సి ఉం టుంది. ఇక ఎర్త్‌ కం రాక్‌ ఫిల్‌ డ్యామ్‌ డిజైన్లను మార్చడం వల్ల ఖర్చు పెరిగిందని కేంద్రమే పార్లమెంట్‌ లో చెప్పింది. దాని ప్రకారం రూ. 5535కోట్ల నుంచి రూ. 7192 కోట్లకు పెరిగింది. ఇక బహుళార్థక ప్రాజెక్టులో భాగంగా పవర్‌ హౌస్‌ అందు బాటులోకి తెచ్చేందుకు మరో ఐదారు వేల కోట్లు కావాలి. అంటే మొత్తంగా ఇప్పుడున్న స్థితిలో పోలవరం పూర్తి కావాలంటే కనీసం రూ. 35వేల కోట్లు ఖర్చు చేస్తే తప్ప అవకాశం లేదు. కానీ కేంద్రం మాత్రం 2014 నాటి అంచనాలకు మించి పైసా కూడా చెల్లించ బోనంటోంది. రాజ్యసభలో జలశక్తి మంత్రి ప్రకటన తాజా తార్కాణం. మరో 9వేల కోట్లు మాత్రమే ఇస్తామని చెబుతోంది. అదే సమ యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేసిన ఖర్చులు రీయంబర్స్‌ చేయడంలోనూ కొర్రీలు వేస్తోంది. కేంద్రం నుంచి రూ. 2300కోట్లు రావాల్సి ఉందని జులై 19న సి.ఎం ప్రకటిస్తే, తాము ఇంకా ఇవ్వాల్సింది రూ.1900 కోట్ల లోపు మాత్రమేనని పార్లమెంటులో కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. దాంతో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల దోబూచులాట మూలంగా ప్రస్తుతం అన్యాయమవుతున్న నిర్వాసితులతో పాటుగా ప్రాజెక్టు మీద ఆశలు పెట్టుకున్న రైతాంగం కూడా చేరుతున్నట్టు కనిపిస్తోంది. విభజన చట్టంలో స్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ పోలవరం నిర్మాణం విషయంలో కేంద్రం కొర్రీలు వేస్తోంది. దానిని ప్రశ్నించి, రాష్ట్ర హక్కులను కాపాడడంలో వైసిపి నీళ్లునములుతోంది. కనీసం విపక్ష టిడిపి కూడా ప్రశ్నించ లేకపోవడంతో రాష్ట్రానికి తీరని అన్యాయం జరిగేలా ఉంది. పోలవరం తామే పూర్తి చేస్తున్నామని ఎ.పి లో బిజెపి నేతలు ప్రకటన లు గుప్పిస్తుంటే కేంద్రంలో అదే పార్టీ మంత్రు లు తాము ఎనిమిదేళ్ల క్రితం నాటి అంచనాలకు మించి పైసా కూడా ఇచ్చేది లేదని ఫ్లేటు ఫిరాయిస్తున్నారు. ఈ పరిణామాలన్నీ కలిసి ప్రాజెక్టు భవితవ్యాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తన్నాయి.
వరదలు పెరిగితే వాళ్లంతా ఏం కావాలి ?
సహజంగా జులై మధ్య నుంచి ఆగస్టు ఆఖరు వరకూ గోదావరికి ఉధృతంగా వరద తాకిడి ఉంటుంది. ఈసారి సీజన్‌ ప్రారంభంలోనే వరదల ప్రభావం కనిపిస్తోంది. ఇది రాబోయే నెల రోజుల పాటు మరింత తీవ్రంగా ఉండే ప్రమాదం ఉంది. అదే జరిగితే నిర్వాసితులు అనేక అవస్థలు పడాల్సి వస్తుంది. గతంలో గోదావరికి పెద్ద వరదలన్నీ ఆగస్టులోనే వచ్చాయి. కాబట్టి వచ్చే నెల పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్వాసితులకు అత్యంత కష్టకాలం. ఇప్పటికే అవకాశం ఉన్నవారంతా ఒడ్డుకు చేరారు. కానీ గిరిజనలకు మాత్రం కాలనీలు సిద్ధం చేయక, ప్యాకేజీ అందక వరదల్లోనే గడపాల్సిన దుస్థితి దాపురించింది. ఇప్పుడు వరదల్లో వారికి రవాణా సదుపాయాలు కూడా లేవు. నిత్యావసర సరుకులు కూడా అందుబాటులో ఉంచలేదు. గత ఏడాది ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం మూలంగా ఏర్పడిన సమస్యలపై ముంపు బాధితులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. అప్పట్లో అధికారులు తప్పిదాన్ని అంగీకరించారు. ఈసారి కూడా గత ఏడాది అనుభవాల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకున్నట్టు లేదు. ఉద్దేశపూర్వ కంగానే ఇలా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఆహార పదార్థాలు, కిరోసిన్‌ వంటివి అందుబాటులో ఉంచడం మీద శ్రద్ధ పెట్టలేదు. ఇప్పటికైనా యంత్రాంగం కదలాలి. డి.ఆర్‌ డిపోల ద్వారా నిర్వాసితులకు నిత్యావసరాలు పంపిణీ చేయాలి. పడవలు ఏర్పాటు చేసి రవాణా సదు పాయం కల్పించాలి. వరద సహాయక చర్యలు సమగ్రంగా చేపట్టాలి. పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో పునరావాస ప్యాకేజీ అమలుకు ప్రథమ ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. దానికి భిన్నంగా సాగితే పోలవరం నిర్వాసితుల ఆగ్రహాన్ని ప్రభుత్వం చవిచూడాల్సి ఉంటుంది. పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయం మొత్తం కేంద్రమే భరించాలి. చట్ట ప్రకారం జాతీయ హోదా ఉన్న ప్రాజెక్టుని నిర్మాణ వ్యయంపై పరిమితులు విధించడం మానుకోవాలి. కేంద్రం నుంచి నిధులు తీసుకురావడానికి ముఖ్యమంత్రి చిత్తశుద్ధితో ప్రయత్నించాలి.-వెన్నెల / జిఎన్‌వి సతీష్‌
nirvaasitula nirvedam – Dhimsa
nirvaasitula nirvedam
'maa andarikee packagy ichina tarvate, praajektu kadatamani annaru. cony ippudu maaku emi ivvakundaane praajektu kattestunnaru. ante mammalni mosam chestunnatte kada.maa ooriki 30 kilometerla avatala jeelugumillilo kaalanee kadataranta. maatarataraalu akkade batakaali. cony akkadikelli ela batakaali. mottam makivvalsindi icheste meme vellipotam'' bhoomiki bhoomi istaamannaaru. aari andi aari packagy puurtigaa raledu. ikkada polaalu, chettoo annee vadilesi velli yem tinaali.ani paschima godavari jilla polavaram mandalaaniki chendina bheempalli vaasi em.abbulu aavedana.
peruke kaalanee.. unnavannee mondi godale
''adhikaarula maatalu nammi ikkadiki vacham. cony akkada manchineeru, karentu kanekshanlu kuudaa ivvaledu. baatroomulu levu. kulaayilu ippudu tavvutunnaaru. godavari odduna undaleka ikkadiki vachesam. eesaari varada moodu naalugu nelalu untundani antunnaru. anduke pillalatho akkada undaleka vachesam. cony maaku karentu meetarlu vesi, batroom lu kattali . ledante varadalu, varshaala samayamlo kashtame'' ani punaravasa kaalaneeki taralivellina ke.venkatalakshmi rodana.
''adavilo unte edoti tini batikestam.akkada ela gadapali. maaku jarugutunna anyayam chustamanna vaalle leru. godavari vachestondi. anduke adavullo evo illu kattukuni cheekatlone gadapali ika'' ani chedala paarvati nirvedana
polavaramlo mumpu saapam18,622 kutumbaalanu munchestunnadi pravahama, prabhutvama? chesina vellinavaallanu inka tipputunnaru. anduke varadochinaa, vanochina ikkade untaam. eesaari pedda varada vastundani chebutunnaru. aina mem kadalam. ikkade kondalapai illu kattukuni untaam'' girijanulu antu nnaaru. polavaram praajektu spilleve meedugaa godavari nadi pravaahaanni mallinchaaru.caffer dyame puurtigaa muuseesaaru. daamto saadhaarana neeti pravaahaanike varada taakidi modalaindi. gatamlo ennaduu lenantagaa eesaari varada muppu tappadani adhikaarulu kuudaa hecharistunnaru. daamto polavaram mumpu gramala nunchi prajalanu khaalii chesenduku prayatnaalu chestunnaru. cony punaravasa packagy chellinchaalani mumpu praanta vaasulu pattupadutunnaaru.daamto polavaram neellu girijana praanta oollanu munchestunna tarunamlo elanti parinaamaaluutpannamavu tayonanna aando lana perugutondi.
perigina parihaarapu kharchu..
polavaram praajektu nirmaanam aalasyam kaavadamtho punaravasam chellinchaalsina baadhitula sankhya kuudaa perigindi. daaniki thodu 2013 bhusekarana chattamlo maarina nibandhanalu amaluloki raavadamtho chellinchaalsina pariharam kuudaa perigindi.vipaksha nethagaa mumpu praantamlo paryatistuu jagan ichina haameelu kuudaa punaravasam kosam vecchinchaalsina vyayam marinta peragadaaniki kaaranamayyaayi. polavaram praajektu nirmaanam kosam viessare hayamlo sankusthaapana jarigina naatiki 2005-06loo baadhitula sankhya 44,500 mandi ani prakatinchaaru. vaariki parihaaramgaa roo.8vela kotlu avasaramani anchana vaesaaru. cony aa tarvaata 2011-12 naati lekkala prakaaram pariharam kosam arhula sankhya 80 velaku cherindi. aa samayamlo 18 ellu nindina vaarini kuudaa arhula jaabitaalo lekkinchadam, kottagaa vachina kutumbaalu kalupukoni nirvaasitula sankhya perigindani adhikaarulu prakatinchaaru. ee padella kaalamlo vaari sankhya laksha daatindani chebutunnaru. praajektu kosam 2005-06loo 95,700 ekaraalu bhusekarana cheyalani lekkalu vaesaaru. cony, 2017-18loo daanini 1,55,465 ekaraluga savarinchaaru. daamto toli anchanaala kanna 55,335 ekaraalu adanamgaa sekarinchalsi vastondani prabhutvam chebutondi. polavaram mumpu praantamlo feellead sarve cheyadam valla bhusekarana perigim dani adhikaarikamgaa prakatinchaaru. cony polavaram vileena mandalaalanu aandhrapradeshame kalipina tarvaata mumpu praantam ekkuvagaa lekkistunnarannada nirvaasitula vaadana. nirvaasitula sankhya, sekarinchaalsina bhoomi kuudaa peragadamtho punaraavaasaaniki vecchinchaalsina kharchu perigindi. daamto taajaagaa prabhutvam savarinchina anchanaala prakaaram sumaru roo.30 vela kotlaku paiga kharchavutundani anchana.
neella naduma nirvaasitulu-chodyam chustunnapalakulu
ugaadi naatike kanturu 41.15 meraku nirvaasitulandarikii packagy chellinchi, kaalaneelaku taralistaamani kuudaa prakatinchaaru. ippudu caffer dyame gyapm puudchiveesaaru cony nirvaasitulaku packagy maatram ivvaledu. ante aari andi aari amalu cheyakunda adhi puudchadaaniki anumatinchedi ledani cheppina pi.pi.e maata tappinda..leka rashtra prabhutva adhikaarulu kuudaa packagy ivvakundaane nirvaasitula illanu munchesenduku pi.pi.e anumati teesukunnara leda annadi spashtata ivvakunda kappadaatu vaikhari avalambi kitunnaru. maata tappina kendra,rashtra prabhu twaala teeru moolamgaa manyam vaasulu baadhitulugaa migilaru. pillalu, vruddhulu, mahilalu sahaa andaruu nana ibbandulu padutunnaru.
punaravasa packagy iste khaalii cheyalani polavaram praajektu nirvaasitulu anukuntunnaru. packagy ivvakunda khaalii cheyakudadani e.pi hycortu kuudaa aadesim chindi. prabhutvam maatram aagashtu naatike 48 graamaalanu khaalii chestamani chebutondi. daaniki avasaramaina nidhula sangati tamaku sambandham ledani kendram antondi. mottamgaa polavaram praajektu vyavahaaram pedda prahasa nangaa maarutondi. kendra prabhutvam chetulu dulupukovadaaniki yatnistunte rashtra prabhutvam daanini niladeesi, nidhulu rabattadamlo viphalamavutondi. baadhitulu maatram niluvu neellalo, ippudu varadala samayamlo cheekatlo kaalam velladeeyaalsi vastondi. aari andi aari packagy sangati aa tarvaata prastutam varadala samayamlo sahayaka charyalu chepadadamane aalochana kuudaa prabhutvaalaku ravadam ledu.
varada baadhitulatho aatalu
dasaabdaalugaa polavaram praajektu aneka paarteelaku ennikala hamiga untondi. gatha prabhutvam kuudaa 2019 naatike praajektu puurti chestamani assembley saakshigaa cheppindi. cony daaniki taggattugaa panulu cheyalekapoyindi. rendellu daatina vaisipi prabhutvam kuudaa 2021 naatike polavaram praajektu nunchi neellistaamani cheppindi. cony ippudu daanini maro edaadiki podiginchindi. spille vee puurtayina nepathyamlo joony nela modati vaaramloonae nadee pravaahaanni mallinchaaru. andukosam caffer dyame puurtigaa moose shaaru. eguva caffer dyame nirmaanam jaragadamthone polavaram nirvaasita graamaalaku varada bedada erpadiradi. moodellugaa koddipati varadalake oollannee jalamayamavutunnaayi. ee edaadi caffer dyame musesaka byaky vatare moolamgaa vanda graamaalu jaladigbandhamlo irukkunnayi.
bhadrachalam vadda moodo pramaada hecharika sthaayi datina varada chudani graamaalu kuudaa ippudu modati pramaada hecharika sthaayilo neetimayamayyaayi. caffer dyame kaaranamgaa ilanti muppu untundani prabhutvaalaku telisina spandinchaledu. vaamapakshaalu, itara nethalu varada baadhalanu, nirvaasitulanu aadukovaalsina avasaram gurinchi mottu kuntunna paalakulu minnakunnaru. gatha edaadi varadallo aahaaram, kirosine vantivi kuudaa andinchadaaniki erpaatlu cheyaledu. antakumundu 2019 varadala samayamlo mukhyamantri prakatinchina varada sahayam 2020 varadalu vellina tarvaata chellinchaarante baadhitula patla prabhutvam chittasuddhi spashtamavutondi. eesaari caffer dyame puurtigaa moosesina tarvaata varada taakidi marinta ekkuva untundani adhikaarikamgaane velladirachaaru. anduku anugunamgaa sahayaka charyalu maatram chepattaledu. prastutam varadallo chikkukunna gramala prajalu swachchandamgaa illu vadilipoyela chese pannagamlo unnattu itte ardhamavutondi. packagy chellinchi, nirvaasita kaalaneelu siddham chesi baadhitulandarinii taralinchaalsi undagaa daaniki bhinnamgaa e daari laeni nirvaasitulantaa oollu vadilipoyela chestunnaru. chattaanni prabhutvame yathechchagaa ullanghistuu rashtra prajala avasaraala kosam sarvam vadilipotunna vaari jeevitaalato aadukuntunnattu kanipistondi. anduke eesaari varadalanu oohinchina nirvaasitulu kondalapai taatkaalika nivaasaalu erpaatu chesukuntunna addukune yatnam chesaru. varadalu vaste tinadaaniki avasaramaina nityavasara sarukula kosam santaku vaste tirigi vellenduku padavalanu kuudaa anumatincha kunda amaanushamgaa pravartinchaaru.
maata tappina prabhutvaalu
caffer dyame siddham chesina nepathyamlo daanini puurtigaa mooseyalante mundugaa punara vasam chellinchaalani polavaram prajecte atharity aadesinchindi. gatha dissember nelalo prajecte praantaanni sandarsinchina desine rivyuu commity kuudaa ide vishayam telchicheppindi. appati varakuu caffer dyame khalini poodchesenduku anumatinchedi ledani kuudaa prakatinchaaru. rashtra prabhutvam kuudaa daanini angeekarinchindi. ugaadi naatike kanturu 41.15 meraku nirvaasitulandarikii packagy chellinchi, kaalaneelaku taralistaamani kuudaa prakatinchaaru. ippudu caffer dyame gyapm puudchiveesaaru cony nirvaasitulaku packagy maatram ivvaledu. ante aari andi aari amalu cheyakunda adhi puudchadaaniki anumatinchedi ledani cheppina pi.pi.e maata tappinda.. leka rashtra prabhutva adhikaarulu kuudaa packagy ivvakundaane nirvaasitula illanu munchesenduku pi.pi.e anumati teesukunnara leda annadi spashtata ivvakunda kappadaatu vaikhari avalambhistunnaaru. maata tappina kendra, rashtra prabhutvaala teeru moolamgaa manyam vaasulu baadhitulugaa migilaru. pillalu, vruddhulu, mahilalu sahaa andaruu nana ibbandulu padutunnaru.
polavaram puurti chese uddesam undaa ?
dasaabdaalugaa saagutunna polavaram praajektuki vibhajana chattam prakaaram jaateeya hoda dakkina nepathyamlo aandhrapradeshy prajala aasalu chigurinchaayi. godavari nadee jalaalanu krishna deltaaku taralinchi, akkadi nunchi eguvana prakaasam, gunturu jillaaku kuudaa viniyoginchukuntaamani, tadwara rayala seemalo neeti koratanu adhigamistaamani mukhya mantrulu bhari aasale kalpinchaaru. cony chattam prakaaram jaateeya hoda amalu cheyalsina kendram ippudu korreelu vestondi. mody adhikaaramloki vachina tarvaata gadichina 8 badjetlalo polavaram nirmaanam kosam vecchinchina mottam roo.11,182 kotlu. ippati varakuu punaraavaasaaniki roo.6900 kotlu vecchinchagaa praajektu puurti cheyadam kosam maro roo.20vela kotlu avasaram avtayi. technicalle commity aamodam pondina di.pi.aari 2 prakarame 1.05lakshala kutumbaalaku gaanuu roo.27vela kotlu vecchinchaalsi undi. daamto paatugaa kaaluvala nirmaanam puurti cheyadam, ippatike 15ella kritam nirminchina kaaluvallo shidhilamavuthunna vaatini siddham chesenduku kaneesamgaa maro roo. 5vela kotlu kavalsi um tundi. ika erthy kam raaky filli dyame desinelanu marchadam valla kharchu perigindani kendrame parlamenti loo cheppindi. daani prakaaram roo. 5535kotla nunchi roo. 7192 kotlaku perigindi. ika bahulaarthaka praajectulo bhagamga pavarn house andu batuloki tecchenduku maro aidaaru vela kotlu kavali. ante mottamgaa ippudunna sthitilo polavaram puurti kavalante kaneesam roo. 35vela kotlu kharchu cheste tappa avakaasam ledu. cony kendram maatram 2014 naati anchanaalaku minchi paisa kuudaa chellincha bonantondi. rajyasabhalo jalasakti mantri prakatana taja taarkaanam. maro 9vela kotlu matrame istamani chebutondi. adhe sama yamlo rashtra prabhutvam chesina kharchulu reyamberse cheyadamloonuu korreelu vestondi. kendram nunchi roo. 2300kotlu ravalsi undani julai 19na si.em prakatiste, taamu inka ivvaalsindi roo.1900 kotla lopu matramenani paarlamentulo kendram spashtam chesindi. daamto kendra, rashtra prabhutvaala dobuchulata moolamgaa prastutam anyaayamavutunna nirvaasitulatoe paatugaa praajektu meeda aasalu pettukunna raitangam kuudaa cherutunnattu kanipistondi. vibhajana chattamlo spashtamgaa unnappatikii polavaram nirmaanam vishayamlo kendram korreelu vestondi. daanini prasninchi, rashtra hakkulanu kaapaadadamlo vaisipi neellunamulutondi. kaneesam vipaksha tidipi kuudaa prasnincha lekapovadamto rashtraniki teerani anyayam jarigela undi. polavaram taame puurti chestunnamani e.pi loo bijepi nethalu prakatana lu guppistunte kendramlo adhe party mantru lu taamu enimidella kritam naati anchanaalaku minchi paisa kuudaa ichedi ledani flate firaayistunnaaru. ee parinaamaalannii kalisi praajektu bhavitavyaanni prasnaarthakam chestannayi.
varadalu perigithe vaallantaa yem kavali ?
sahajamgaa julai madhya nunchi aagastu aakharu varakuu godavariki udhrutamgaa varada taakidi untundi. eesaari seejan praarambhamlone varadala prabhaavam kanipistondi. idhi raboye nela rojula paatu marinta teevramgaa unde pramaadam undi. adhe jarigithe nirvaasitulu aneka avasthalu padalsi vastundi. gatamlo godavariki pedda varadalannee aagastulone vachayi. kabatti vache nela polavaram praajektu nirvaasitulaku atyanta kashtakaalam. ippatike avakaasam unnavaarantaa odduku cheraaru. cony girijanalaku maatram kaalaneelu siddham cheyaka, packagy andaka varadallone gadapalsina dusthiti daapurinchindi. ippudu varadallo vaariki rawana sadupaayaalu kuudaa levu. nityavasara sarukulu kuudaa andubaatulo unchaledu. gatha edaadi prabhutva nirlakshyam moolamgaa erpadina samasyalapai mumpu baadhitulu aandolana vyaktam chesaru. appatlo adhikaarulu tappidaanni angeekarinchaaru. eesaari kuudaa gatha edaadi anubhavaala nunchi paataalu neerchukunnattu ledu. uddesapurva kangane ilaa vyavaharistunnaaru. aahaara padaarthaalu, kirosine vantivi andubaatulo unchadam meeda shraddha pettaledu. ippatikaina yantraangam kadalaali. di.aari dipola dwara nirvaasitulaku nityaavasaraalu pampinee cheyali. padavalu erpaatu chesi rawana sadu paayam kalpinchaali. varada sahayaka charyalu samagramgaa chepattali. polavaram praajektu nirmaanamlo punaravasa packagy amaluku prathama praadhaanyata ivvali. daaniki bhinnamgaa saagithe polavaram nirvaasitula aagrahaanni prabhutvam chavichudalsi untundi. polavaram praajektu nirmaana vyayam mottam kendrame bharinchali. chatta prakaaram jaateeya hoda unna praajektuni nirmaana vyayampai parimitulu vidhinchadam manukovali. kendram nunchi nidhulu teesukuraavadaaniki mukhyamantri chittasuddhito prayatninchaali.-vennela / gnv satishi