వెండి లోహము పై వ్రాయండి ? - MDN NEWS - Health, NEWS & Education, Open Journalism, Fashion, history, interest, lifestyle,
Sep 19, 2021 - 18:07
వెండి ప్రాచీన కాలం నుండి విలువైన లోహంగా ప్రసిద్ధిచెందినది. ఇది ఆభరణాలు, నాణేలు, వంటపాత్రలుగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ఈనాడు వెండిని విద్యుత్ పరికరాలలో, అద్దాలు, రసాయనిక చర్యలలో ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. వెండి సమ్మేళనాలు ముఖ్యంగా సిల్వర్ నైట్రేట్ (Silver nitrate) ఫోటోగ్రఫీ ఫిల్మ్ తయారీలో విస్తృతంగా ఉపయోగంలో ఉన్నది.
రసాయన శాస్త్రవేత్తలు వెండిని పరివర్తన లోహంగా గుర్తించారు.పరివర్తన మూలకాలు/ లోహాలు అనేవి మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలో గ్రూప్ 2, 13 మధ్యలో ఉన్న లోహములకాలు .40 కి పైగా మూలకాలు లోహాలు .ఇవన్నియు పైన పేర్కొన్నపరివర్తన మూలకాలు/ లోహలకు చెందినవే. వెండిని విలువైన లోహంగా గుర్తింపు పొందిన మూలకం.సాధారణంగా విలువైన లోహాలు భూమిలో సంమృద్దిగా లభించవు.
తక్కువ పరిమాణంలో ఉండును. విలువైన రకానికి చెందిన మూలకాలు ఆకర్షణియంగా ఉంటాయి .కాని రసాయనికంగా అంతగా చురుకైన చర్యాశీలతను ప్రదర్శించవు.ఆవర్తన పట్టికలో వెండికి సమీపంలో ఉన్నములాకాల అరడజను వరకు వెలువైన మూలకాలే, అవి బంగారం, ప్లాటినం, పల్లాడియం, రోడియం, ఇండియం లు.
క్రీ.పూ .5000 సంవత్సరాల నాటికే మానవుడు వెండిని కనుగోనినట్లుగా ఆధారాలున్నాయి . చాలా అరుదుగా వెండి రూపంలో లభిస్తుంది. మిగిలినది ముడిఖనిజంగా లభ్యము అవుతుంది.మానవుడు వెండిని తొలుతగా బంగారం, రాగి లోహాల గుర్తింపు తరువాత కనుగొన్నట్లుగా తెలుస్తున్నది. ఆరెండు లోహాలు ప్రకృతిలో తరచుగా లోహాలుగా లభించడంతో మొదటగా వాటినిగురించి తెలుసుకోవడం సులభమైనది.
అంతేకాక ఆరెండు లోహాల విశిష్టమైన, నిర్దుష్టంగా కనిపించే రంగులు కారణమై ఉండవచ్చును. పురాతన వస్తు పరిశోధకులు, ఈజిప్టు త్రవ్వకాలలో క్రీ.పూ .35 00 నాటికి చెందిన ఆభరణాలను కనుగోనటం జరిగింది.
క్రీ.పూ .3000 నాటికి సీసం నుండి వెండిని వేరుచేయడం మానవుడు తెలుసుకొన్నాడు .సిల్వరు (silver ) అనేపదం ఆంగ్లో-సక్సోను పదమైన siolfur (అనగా silver ) నుండి ఏర్పడినది. ఇతర జాతుల సంస్కృతులలో కుడా వెండియొక్క ప్రస్తావన ఉంది.
ఇండియాలో క్రీ.పూ 900 సం.నాటికి వాడుకలో ఉంది. యూరోపియన్‌లు మొదటిసారిగా అమెరికా వెళ్ళే సమయానికి అప్పటికే అక్కడ వెండి వాడకంలో ఉన్నట్లుగా తెలుస్తున్నది . క్రైస్తవ మతగ్రంథం బైబిల్‌లో పలుమార్లు వెండిని గురించిన ప్రస్తావన ఉంది. వెండిని వస్తువుల అమ్మకం, కొనుగోలు సమయంలో మారకంగా వినియోగించడం జరిగింది. వెండితో దేవాలయాలను, ప్రదేశాలను, ప్రముఖమైన భవనాలను అలకరిస్తారు. హిందూదేవతల విగ్రహాలను వెండితో చేసి పూజిస్తారు.
దేవతా అర్చనా పాత్రలను కూడా వెండితో చెయ్యుదురు. బైబిల్‌లో కొన్ని విబాగంలలో వెండిని తయారు చేసే పద్ధతులను కుడా వర్ణించారు. ఈ లోహంనకు Silver అనేపేరు 12 వ శతాబ్దిలో వచ్చినట్లు తెలుస్తున్నది. ఇది పాత ఆంగ్ల పదం. ఇక దిని సంకేత అక్షరమును లాటిన్ పదం 'Argentum' నుండి తీసుకోవటం జరిగింది. argos అనగా మెరయుచున్న లేదా తెల్లని అని అర్థం.
వెండికొండ లేదా రజతాచలం అనగా శివుని నివాసమైన కైలాసం. రజతోత్సవం: ఏదైనా సంస్థ ఏర్పడి ఇరవై అయిదు సంవత్సరాలు నిండిన సందర్భంగా చేసుకొనే ఉత్సవం.
వెండి రసాయనికంగా చురుకైన లోహం కాదు . ఇది గాలిలోని ఆమ్లజనితో చర్య నొందదు . చాలా నెమ్మదిగా గాలి సమక్షములో గంధకంతో చర్య వలన నల్లని సిల్వరు సల్ఫైడు (AgS) అనే సమ్మేళనం ఏర్పడును.
నీరు, ఆమ్లాలతో, పలుసమ్మేళనాలతో వెండి క్రియా/చర్యారహితంగా ఉంటుంది. నత్రజని, ఉదజని తోకూడా చర్యారహితంగా ఉండును., దహింప బడదు.వెండి నత్రికామ్లం, వేడి గాఢ సల్ప్యూరిక్ ఆమ్లం త్వరగా కరుగుతుంది.
వెండి ద్రవస్థితిలో తనభారానికి 22 రెట్లు భారమున్న ఆక్సిజన్ ను తనలో కరగించు కుంటుంది. ఘనీభవించునప్పుడు గ్రహించిన ఆక్సిజన్ ను విడుదల చేస్తుంది. అలాగే ఆక్షీకరణ చేయు ఆమ్లాలలో కుడా కరుగుతుంది .అలాగే సైనైడ్ కలిగిన ద్రవాలలో కుడా వెండి కరుగుతుంది .సైనైడులో వెండిని కరగించి నప్పుడు డైసైనో అర్జెన్ టేట్[Ag (CN)2]−, అనే అయానులు ఏర్పడును.
ఐసోటోపులు(isotopes): పరమాణువు లోని ప్రోటాను, న్యుట్రానుల మొత్తం సంఖ్యను ఆ మూలకం యొక్క భారసంఖ్య అంటారు. పరమాణువులోని ప్రోటాను సంఖ్య మూలకాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. ప్రతిమూలకంలో ప్రోటానుల సంఖ్య స్థిరంగా ఉంటాయి. అయితే ప్రోటానుల సంఖ్య స్థిరంగా వుండి, న్యుట్రానుల ఎ మారినచో ఆ నిర్మాణాన్ని ఐసోటోపుల అంటారు. Ag 107, Ag109 అనేవి వెండి యొక్క సహజసిద్ధమైన ఐసోటోపులు.
వెండి యొక్క సమ్మేళన పదార్థాలు : వెండిని కొన్ని ఇతర ములకాలతో కలిపనచో ఏర్పడు సమ్మేళన పదార్థాలు
వెండి కొంచెం విష ప్రభావం కలిగిన మూలకం. వెండి లేదా వెండి యొక్క సమ్మేళన పదార్థాలు చర్మంపై నీలి మచ్చలను కల్గించే ఆవకాశం ఉంది.వెండి ధూళిని (dust) పీల్చినచో శ్వాస పరమైన అనారోగ్యం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. భూమి పొరలలో వెండి 0 .1 ppm పరిమాణంలో ఉంది. సముద్ర జలాల్లో కుడా వెండి ఉంది.
సముద్ర జలంలో వెండి లభించు పరిమాణం 0 .0 1 ppm . భూమిలో వెండి ఇతర లోహ ఖనిజాలతో కలిసి లభిస్తుంది .ఎక్కువగా అర్జెంటైట్ (AgS) గా దొరకుతుంది.అలాగే Ag Cl,3Ag2As2s3, Ag 2 S○ Sb 2 S3గా లభిస్తుంది. ప్రపంచంలో భారీగా వెండి మెక్సికో, పెరు, సంయుక్త రాష్ట్రాలు, కెనడా, పోలాండు, చిలి, ఆస్ట్రేలియాలలో ఉత్పత్తి చేయబడుచున్నది. పెద్ద మొత్తంలో వెండిని ఉత్పత్తి చెయ్యు రాష్ట్రాలు అమెరికాలో నినెవడా, ఇడహో, ఆరిజోనాలు.అమెరికా ఉత్పత్తిలో 2 /3 వంతు ఈ మూడు రాష్ట్రాల నుంచే ఉత్పత్తి అగుచున్నది.
అమెరికాలో ఉత్పత్తి అయ్యిన వెండిలో 10 % వరకు నాణేలు, ఆభరణాల తయారీలో వాడెదరు. ఆభరణాల తయారీలో బంగారంలో వెండిని మిశ్రమ ధాతువుగా వాడెదరు. బంగారంలో కలపడం వలన వెండికి దృఢత్వం పెరుగుతుంది.పోటోగ్రాప్ ఫిల్ముల మీద పూతగా వెండి యొక్క సమ్మేళనంలను వాడెదరు. సిల్వరు అయోడైడును కృత్తిమ వర్షం కురుపించే టందుకు ఉపయోగిస్తారు. వెండిని ప్రింటెడ్ ఎలక్ట్రికల్ సర్కూట్ బోర్డులను తయారుచేయుటకు ఉపయోగిస్తారు ఉత్తమ గుణమట్టానికి చెందిన దర్పణాలను తయారుచేయుటకు వెండిని ఉపయోగిస్తారు
vendi lohamu pai vraayandi ? - MDN NEWS - Health, NEWS & Education, Open Journalism, Fashion, history, interest, lifestyle,
Sep 19, 2021 - 18:07
vendi praacheena kaalam nundi viluvaina lohamgaa prasiddhichendinadi. idhi aabharanaalu, naanelu, vantapaatralugaa upayogamlo unnaayi. eenaadu vendini vidyut parikaraalalo, addaalu, rasaayanika charyalalo utprerakamgaa upayogistunnaru. vendi sammelanaalu mukhyamgaa silwar nitrate (Silver nitrate) photography fillm tayaareelo vistrutamgaa upayogamlo unnadi.
rasayana saastravettalu vendini parivartana lohamgaa gurtinchaaru.parivartana moolakaalu/ lohalu anevi moolakaala aavartana pattikalo groop 2, 13 madhyalo unna lohamulakaalu .40 ki paiga moolakaalu lohalu .ivanniyu paina perkonnaparivartana moolakaalu/ lohalaku chendinave. vendini viluvaina lohamgaa gurtimpu pondina moolakam.saadhaaranamgaa viluvaina lohalu bhoomilo sammruddigaa labhinchavu.
takkuva parimaanamlo undunu. viluvaina rakaniki chendina moolakaalu aakarshaniyamgaa untaayi .kaani rasaayanikamgaa antagaa churukaina charyaaseelatanu pradarsinchavu.aavartana pattikalo vendiki sameepamlo unnamulaakaala aradajanu varaku veluvaina moolakaale, avi bangaram, platinam, palladium, rodium, indium lu.
cree.poo .5000 samvatsaraala naatike manavudu vendini kanugoninatlugaa aadhaaraalunnaayi . chala arudugaa vendi roopamlo labhistundi. migilinadi mudikhanijamgaa labhyamu avutundi.manavudu vendini tolutagaa bangaram, raagi lohala gurtimpu taruvaata kanugonnatlugaa telustunnadi. aarendu lohalu prakrutilo tarachugaa lohaluga labhinchadamtho modatagaa vaatinigurinchi telusukovadam sulabhamainadi.
antekaka aarendu lohala vishishtamaina, nirdushtamgaa kanipinche rangulu kaaranamai undavacchunu. puraatana vastu parisodhakulu, eejiptu travvakaalalo cree.poo .35 00 naatiki chendina aabharanaalanu kanugonatam jarigindi.
cree.poo .3000 naatiki seesam nundi vendini verucheyadam manavudu telusukonnadu .silvaru (silver ) anepadam aanglo-saksonu padamaina siolfur (anagaa silver ) nundi erpadinadi. itara jaatula samskrutulalo kuda vendiyokka prastaavana undi.
indialo cree.poo 900 sam.naatiki vaadukalo undi. europianylu modatisaarigaa america velle samayaniki appatike akkada vendi vaadakamlo unnatlugaa telustunnadi . kraistava matagrantham bibille palumaarlu vendini gurinchina prastaavana undi. vendini vastuvula ammakam, konugolu samayamlo maarakamgaa viniyoginchadam jarigindi. venditho devalayalanu, pradesaalanu, pramukhamaina bhavanaalanu alakaristaaru. hindudevatala vigrahaalanu venditho chesi poojistaaru.
devata archana paatralanu kuudaa venditho cheyyuduru. bibille konni vibaagamlalo vendini tayaaru chese paddhatulanu kuda varninchaaru. ee lohamnaku Silver aneperu 12 va sataabdilo vachinatlu telustunnadi. idhi paata aangla padam. ika dini sanketha aksharamunu latin padam 'Argentum' nundi teesukovatam jarigindi. argos anagaa merayuchunna leda tellani ani artham.
vendikonda leda rajatachalam anagaa shivuni nivaasamaina kailasam. rajatotsavam: edaina samstha erpadi iravai ayidu samvatsaraalu nindina sandarbhamgaa chesukone utsavam.
vendi rasaayanikamgaa churukaina loham kaadu . idhi gaalilooni aamlajanitho charya nondadu . chala nemmadigaa gaali samakshamulo gandhakamtho charya valana nallani silvaru salphaidu (AgS) ane sammelanam erpadunu.
neeru, aamlaalato, palusammelanaalato vendi cria/charyaarahitamgaa untundi. natrajani, udajani tokuda charyaarahitamgaa undunu., dahimpa badadu.vendi natrikaamlam, vedi gaada sulpuric aamlam twaragaa karugutundi.
vendi dravasthitilo tanabhaaraaniki 22 retlu bharamunna axison nu tanalo karaginchu kuntundi. ghaneebhavinchunappudu grahinchina axison nu vidudala chestundi. alaage aaksheekarana cheyu aamlaalalo kuda karugutundi .alaage sainid kaligina dravaalalo kuda vendi karugutundi .sainaidulo vendini karaginchi nappudu dicino argen tate[Ag (CN)2]u, ane ayaanulu erpadunu.
isotopulu(isotopes): paramaanuvu loni protaanu, nyutraanula mottam sankhyanu aa moolakam yokka bharasankhya antaaru. paramaanuvulooni protaanu sankhya moolakaanni nirnayistundi. pratimoolakamlo protaanula sankhya sthiramgaa untaayi. ayithe protaanula sankhya sthiramgaa vundi, nyutraanula e maarinacho aa nirmaanaanni isotopula antaaru. Ag 107, Ag109 anevi vendi yokka sahajasiddhamaina isotopulu.
vendi yokka sammelana padaarthaalu : vendini konni itara mulakaalato kalipanacho erpadu sammelana padaarthaalu
vendi konchem visha prabhaavam kaligina moolakam. vendi leda vendi yokka sammelana padaarthaalu charmampai neeli machalanu kalginche aavakaasam undi.vendi dhoolini (dust) peelchinacho shwasa paramaina anarogyam erpade pramaadam undi. bhoomi poralalo vendi 0 .1 ppm parimaanamlo undi. samudra jalaallo kuda vendi undi.
samudra jalamlo vendi labhinchu parimaanam 0 .0 1 ppm . bhoomilo vendi itara loha khanijalato kalisi labhistundi .ekkuvagaa argentite (AgS) gaa dorakutundi.alaage Ag Cl,3Ag2As2s3, Ag 2 Su Sb 2 S3gaa labhistundi. prapanchamlo bhariga vendi mexico, peru, samyukta rashtralu, kenada, polandu, chili, australialalo utpatti cheyabaduchunnadi. pedda mottamlo vendini utpatti cheyyu rashtralu americalo ninevada, idaho, aarijonaalu.america utpattilo 2 /3 vantu ee moodu rashtrala nunche utpatti aguchunnadi.
americalo utpatti ayyina vendilo 10 u varaku naanelu, aabharanaala tayaareelo vaadedaru. aabharanaala tayaareelo bangaaramlo vendini mishrama dhaatuvugaa vaadedaru. bangaaramlo kalapadam valana vendiki drudatvam perugutundi.potograp filmula meeda poothagaa vendi yokka sammelanamlanu vaadedaru. silvaru ayodaidunu kruttima varsham kurupinche tanduku upayogistaaru. vendini printed electrical sarkoot bordulanu tayaarucheyutaku upayogistaaru uttama gunamattaaniki chendina darpanaalanu tayaarucheyutaku vendini upayogistaaru