కూరకి తాలింపు – మాటకి లాలింపు | Dr Gurava Reddy
September 6, 2015 Posted by: Dr. Gurava Reddy 932 Views RSS
మా అమ్మ ఎప్పుడూ ఒక సూక్తి చెప్తుండేది… 'కూరకి తాలింపు – చీరకి జాడింపు – మాటకి లాలింపు' అవసరమని. కూర సంగతి, చీర సంగతి మనకు పెద్ద తెలియదు కానీ. – మాటకి మట్టుకు లాలింపు ఉండాల్సిందేనని నా గట్టి నమ్మకం. అలా అని నేను మహా మృదుభాషాప్రవీణుడిని అనుకుంటే మీరు పప్పులో కాలేసినట్లే. మన ఒంట్లో మృదుభాషణం లేదు – మిత భాషణం అంతకన్నా లేదు. నాకు నిశ్శబ్దం నిస్తేజంలా అనిపిస్తుంది. ఎల్లప్పుడూ వాగుతూనే, తూగుతానే (తాగుతూ కాదండీ బాబూ) బాల్చీ తన్నేయాలని నా కోరిక.
వాగుడు ఇష్టం కాబట్టి చుట్టుపక్కల వాళ్లని గమనించడం సహజమే కదా! అప్పుడు తెలిసింది ఏమిటంటే వాగుడులో చాలా రకాలుంటాయని. కొందరు ఇనుపసుత్తెలు. వారు బాదుతుంటే మనకు వెంటనే తెలిసిపోతుంది. తప్పించుకోవచ్చు ఏదో వంకబెట్టి. కానీ మరికొందరు రబ్బరు సుత్తెలు. వీళ్లతో డేంజర్. మొదట పెద్ద నొప్పి ఉండదు. ఓ గంట పోయాక కానీ ఆ దెబ్బల ప్రభావం తెలీదు.
సంభాషణాచతురులు కొందరుంటారు. వీరితో మనం ఏం మాట్లాడ ప్రయత్నించినా దాన్ని లాఘవంగా మెడలు వంచి, విరిచి, తమవైపుకు తిప్పేసి, వారెంత ఘనాపాటులో, వారికి ఎంత పరపతి ఉందో, వారెంతమంది బడుగు వర్గాలను ఉద్ధరించారో, ఇత్యాది విషయాలన్నీ అయిదు నిమిషాల్లో చెప్పేయగలరు. కొంతమంది ప్రతి విషయానికీ, మళ్లీ మాట్లాడితే ప్రతి వాక్యానికీ వ్యంగ్య బాణాన్ని అనుసంధించి మన గుండెకి గుచ్చుకునే రీతిలో వదులుతారు. ఉదాహరణకి – 'ఇప్పుడేనా రావడం' అని పలకరిస్తే, – 'ఆహా! రాత్రికే వచ్చి, మెట్ల కింద పడుకుని, ఇప్పుడు కనపడుతున్నాను మీకు' అంటారు, సరే ఆ వ్యంగ్యాన్ని దిగమింగి, 'ఆరోగ్యం బాగుందా' అంటే 'నాకేం గుండ్రాయిలాగున్నా కనపడ్డంలా?' అని మరో విసురు.
నాకు తెలిసిన ఓ డాక్టరు స్నేహితుడుండేవాడు ఇంగ్లండులో. ఆయన పార్టీలో ఉన్నాడంటే ఆ దరిదాపులకు వెళ్ళేవాణ్ని కాదు. ఆయన డైలాగులు కొన్ని వినిపిస్తాను మీకోసం. 'ఏవాయ్, పెద్ద హాస్పిటల్ పెట్టి తెగ సంపాదిస్తున్నవటగా, జాగ్రత్త – డబ్బు జబ్బు చేసి గబ్బుపట్టిపోతావ్,', 'సూట్ కొత్తది లాగుంది – ఒరిజినల్ యేనా – మేడ్ ఇన్ చైనానా' – ఇవి మచ్చుతునకలు మాత్రమే. ఈ డాక్టరుగారి వ్యంగ్య హాస్యాన్ని వాళ్లావిడ ఎలా తట్టుకుంటుందో – తిట్టుకుంటుందో!!
మరికొంతమంది ఊతపదాల సామ్రాట్టులుంటారు. సంభాషణలో ప్రతిమాట వెనుక ఊతపదం లేకపోతే వాళ్లకి మాటలు పడిపోతాయ్. బాపట్లలో ఓ తెలుగు టీచరుండేవాడు. 'పోనీలే' ఆయన ఊతపదం. 'సర్, రేపు స్కూల్ సెలవు' అంటే 'పోనీలే', 'సర్, తెలుగు పుస్తకం పోయింది' అంటే మళ్లీ 'పోనీలే'. ఓసారి హెడ్‌మాస్టర్ భార్య చనిపోయింది. అసెంబ్లీలో బంట్రోతు వచ్చి 'అయ్యా! హెడ్‌మాస్టర్‌గారి శ్రీమతి చనిపోయారయ్యా' అంటే ఈయన వెంటనే 'పోనీలే' అనడం జరిగింది.
ఏదో సిన్మా అనుకుంటా – ఒక ఆసామికి 'అంతా మీ దయ' ఊతపదం. 'అయ్యా బాగున్నారా?' – బాగున్నాను సార్, అంతా మీ దయ'. 'ఈసారి ఎండలు ఎక్కువగా ఉన్నట్లున్నాయ్' – అవును సార్! అంతా మీ దయ'. 'ఈ మధ్య మీకు కొడుకు పుట్టాడట కదా' – 'అవును సార్ అంతా మీ దయ'. ఇంక మాట్లాడను. ఊతపదాల గురించి స్వస్తి.
నాకు సత్సంగం అంటే చాలా ఇష్టం. మంచి మాటలు రోజూ వింటుంటే కొన్నైనా హృదయంలో తిష్ట వేసుకుని మనల్ని మంచి మార్గాన నడిపిస్తాయని నా నమ్మకం. చాగంటివారి దగ్గర నుంచి, రంగరాజన్, జగ్గీ వాసుదేవ్, ఆచార్య రజనీష్ దాకా అందరి బోధలు వింటాను.
మంచి వక్తలతో, మంచి వ్యక్తులతో కాసేపు కూర్చుంటే మనసు తరించి పోతుంది. కాకపోతే అలాంటి వ్యక్తులు దొరకడమే కష్టం. ఆ విషయంలో నేను అదృష్టవంతుణ్ని. వివిధ రంగాలలో నిష్ణాతులై, తల పండిపోయిన అనేకమంది గొప్పవాళ్లు నా చుట్టూ ఉన్నారు. వారితో అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా ముచ్చటిస్తుంటాను. ఆ సంభాషణలు నన్ను అనుక్షణం ఉత్తేజపరచి, జీవిత గమనంలో కొత్త కోణాలని ఆవిష్కరింపజేస్తుంటాయి. శాంతా బయొటెక్ అధినేత వరప్రసాద్‌రెడ్డిగారితో కాసేపు కూచుంటే – మానవీయత విలువలు ఎంత ఉన్నతంగా ఉండాలో తేటతెల్లమవుతుంది. గజల్ శ్రీనివాస్‌తో మాట్లాడుతుంటే – ఆణిముత్యాల్లాంటి జీవిత సత్యాలు దొరుకుతాయి. భగవద్గీత మొత్తం శ్లోకాలను గానం చేసిన గంగాధరశాస్త్రితో ఎంతసేపు సంభాషించినా తనివి తీరదు. శ్లోకాలను ఉటంకిస్తూ, స్వచ్చమైన స్వరంలో ఆయన అందించే సూక్తులు అంతరంగాన్ని ప్రశాంతపరుస్తాయి. బాలుగారి సాన్నిధ్యం అడపాదడపా దొరుకుతుంది. ఆయన పాటలే కాదు… మాటలు కూడా భావయుక్తంగా ఉంటాయి.
ఎదుటివారి అభిరుచిని, అనురక్తిని గమనించి, సరస సల్లాపం చేయడం అందరికీ వచ్చే విద్య కాదు. చుట్టుపక్కల జనం సంగతి వదిలేసినా.. టీవీ యాంకర్స్ మనల్ని 'చిత్ర'హింసలు పెడ్తుంటారు. కొంతమందికి ఉచ్చారణ రాదు. మరికొంతమందికి ఇంటర్వ్యూ ఎలా చేయాలో రాదు. ప్రశ్న సమాధానం కంటే నాలుగు రెట్లు నిడివి ఉంటుంది. టీవీలు వదిలేసి మంచి ఉపన్యాసం విందామని ఏ రవీంధ్రభారతికో వెళ్లామనుకోండి, కొంతమంది మైకాసురులు గంటల తరబడి మాట్లాడి, మాట్లాడి, మనల్ని ప్రసంగ బాధితుల సంఘంలో చేర్చేస్తారు. చివరగా, నేను చెప్పదలుచుకున్నదేమిటంటే – మాట్లాడటం ఓ అద్భుతమైన కళ. అది నేర్చుకోవాలి. అభ్యాసం చేయాలి. ఉంది కదా అని నోరు పారేసుకోకూడదు నలుగురిలో. సున్నితంగా ప్రియభాషణం, అతి క్లుప్తంగా మితభాషణం చేయగలగాలి. మనకు రాకపోతే అలాంటివాళ్లని పెళ్లి చేసుకోవాలి. ఓ కవి రాశాడు వాళ్లవిడ గురించి అనుకుంటా. "నడిచిందంటే గుమ్మం వరకే – నవ్విందంటే అధరం వరకే – మాట్లాడిందంటే నా చెవి వరకే – కోపం వచ్చిందంటే కొద్దిపాటి మౌనం వరకే". మా ఆవిడ కూడా ఇలాంటి బాపతే.
వాల్మీకి చెప్పాడు అసలు సంభాషణ ఎలా ఉండాలో.
'అవిస్తరం – సుదీర్ఘంగా ఉండకూడదు. అసందిగ్ధం – అస్పష్టత ఉండకూడదు, అవిలంబితం – సాగదీసినట్టు ఉండకూడదు, అవ్యధం – నొప్పించకూడదు, ఉరస్థ కంటగం వాక్యం వర్ధతే మధ్యమ స్వరం – హృదయం నుంచి జనించిన మాటలు కంఠం ద్వారా వృద్ధి చెందుతూ మంద్రంగా మొదలై, మధ్యస్థాయి వరకే పెరగాలి తప్ప ఉచ్ఛస్వరంలో ఉండకూడదు' అని.
kuuraki taalimpu – maataki lalimpu | Dr Gurava Reddy
September 6, 2015 Posted by: Dr. Gurava Reddy 932 Views RSS
maa amma eppuduu oka suukti cheptundedi 'kuuraki taalimpu – cheeraki jaadimpu – maataki lalimpu' avasaramani. kuura sangati, cheera sangati manaku pedda teliyadu cony. – maataki mattuku lalimpu undalsindenani naa gatti nammakam. alaa ani nenu mahaa mrudubhaashaapravinudini anukunte meeru pappulo kalesinatle. mana ontlo mrudubhaashanam ledu – mitha bhashanam antakanna ledu. naaku nissabdam nistejamla anipistundi. ellappuduu vaagutuunae, thooguthaane (taagutuu kaadandii baaboo) balchi tanneyaalani naa korika.
vaagudu ishtam kabatti chuttupakkala vaallani gamaninchadam sahajame kada! appudu telisindi emitante vaagudulo chala rakaaluntaayani. kondaru inupasuttelu. vaaru badutunte manaku ventane telisipotundi. tappinchukovacchu edho vankabetti. cony marikondaru rabbaru suttelu. veellatho danger. modata pedda noppi undadu. oo ganta poyaka cony aa debbala prabhaavam teleedu.
sambhaashanaachaturulu kondaruntaaru. veeritho manam yem matlada prayatninchinaa daanni laghavanga medalu vanchi, virichi, tamavaipuku tippesi, vaarenta ghanapatulo, vaariki entha parapati undo, vaarentamandi badugu vargaalanu uddharinchaaro, ityaadi vishayaalannii ayidu nimishaallo cheppeyagalaru. kontamandi prati vishayaanikii, malli matladithe prati vaakyaanikii vyangya baanaanni anusandhinchi mana gundeki guchukune reetilo vadulutaaru. udaaharanaki – 'ippudena ravadam' ani palakariste, – 'aahaa! raatrike vachi, metla kinda padukuni, ippudu kanapadutunnaanu meeku' antaaru, sare aa vyangyaanni digamingi, 'aarogyam bagunda' ante 'naakem gundraayilaagunnaa kanapaddamla?' ani maro visuru.
naaku telisina oo daaktaru snehitudundevadu inglandulo. aayana paartiiloo unnadante aa daridaapulaku vellevaanni kaadu. aayana dailagulu konni vinipistaanu meekosam. 'evay, pedda haspital petti tega sampaadistunnavatagaa, jaagratta – dabbu jabbu chesi gabbupattipotav,', 'suut kottadi lagundi – original yena – made in chainana' – ivi machutunakalu matrame. ee daaktarugaari vyangya haasyaanni vallavida ela tattukuntundo – tittukuntundo!!
marikontamandi ootapadaala saamraattuluntaaru. sambhaashanalo pratimaata venuka ootapadam lekapothe vaallaki maatalu padipotay. bapatlalo oo telugu teecharundevaadu. 'poneele' aayana ootapadam. 'sar, repu scool selavu' ante 'poneele', 'sar, telugu pustakam poyindi' ante malli 'poneele'. osaari headmaster bharya chanipoyindi. assembleelo bantrothu vachi 'ayya! hedmastersigari srimati chanipoyarayya' ante eeyana ventane 'poneele' anadam jarigindi.
edho sinma anukunta – oka aasaamiki 'antaa mee daya' ootapadam. 'ayya bagunnara?' – bagunnanu sar, antaa mee daya'. 'eesaari endalu ekkuvagaa unnatlunnay' – avunu sar! antaa mee daya'. 'ee madhya meeku koduku puttadata kada' – 'avunu sar antaa mee daya'. inka matladanu. ootapadaala gurinchi swasti.
naaku satsangam ante chala ishtam. manchi maatalu roojoo vintunte konnaina hrudayamlo tishta vesukuni manalni manchi maargaana nadipistaayani naa nammakam. chagantivari daggara nunchi, rangarajan, jaggi vasudev, aachaarya rajaneesh daka andari bodhalu vintaanu.
manchi vaktalatho, manchi vyaktulatho kasepu koorchunte manasu tarinchi potundi. kakapothe alanti vyaktulu dorakadame kashtam. aa vishayamlo nenu adrushtavantunni. vividha rangaalalo nishnaatulai, tala pandipoyina anekamandi goppavaallu naa chuttu unnaaru. vaaritho avakaasam dorikinappudalla muchatistuntaanu. aa sambhaashanalu nannu anukshanam uttejaparachi, jeevita gamanamlo kotta konalani aavishkarimpajestunta. saantaa biotec adhinetha varapraskhanedragidaaar kasepu koochunte – maanaveeyata viluvalu entha unnatamgaa undaalo tetatellamavutundi. gajal srinivaassetoe matladutunte – aanimutyaallaanti jeevita satyaalu dorukutaayi. bhagavadgeeta mottam slokaalanu gaanam chesina gangaadharasaastritho entasepu sambhaashinchinaa tanivi teeradu. slokaalanu utankistuu, swachchamaina swaramlo aayana andinche suuktulu antaramgaanni prasaantaparustaayi. balugari saannidhyam adapadadapa dorukutundi. aayana paatale kaadu maatalu kuudaa bhaavayuktamgaa untaayi.
edutivaari abhiruchini, anuraktini gamaninchi, sarasa sallapam cheyadam andarikee vache vidya kaadu. chuttupakkala janam sangati vadilesina.. tv ancers manalni 'chitra'himsalu pedtuntaaru. kontamandiki uchchaana raadu. marikontamandiki intervio ela cheyalo raadu. prasna samadhanam kante naalugu retlu nidivi untundi. tvlu vadilesi manchi upanyaasam vindaamani e raveendhrabhaaratiko vellamanukondi, kontamandi maikasurulu gantala tarabadi matladi, matladi, manalni prasanga baadhitula sanghamlo cherchestaaru. chivaragaa, nenu cheppadaluchukunnademi – matladatam oo adbhutamaina kala. adhi nerchukovali. abhyasam cheyali. undi kada ani noru paaresukokudadu nalugurilo. sunnitamgaa priyabhaashanam, athi kluptamgaa mitabhaashanam cheyagalagaali. manaku rakapothe alaantivaallani pelli chesukovali. oo kavi raasaadu vallavida gurinchi anukunta. "nadichindante gummam varake – navvindante adharam varake – matladindante naa chevi varake – kopam vachindante koddipati mounam varake". maa aavida kuudaa ilanti bapathe.
valmiki cheppaadu asalu sambhaashana ela undaalo.
'avistaram – sudiirghamgaa undakudadu. asandigdham – aspashtata undakudadu, avilambitam – saagadeesinattu undakudadu, avyadham – noppinchakudadu, urastha kantagam vaakyam vardhate madhyama swaram – hrudayam nunchi janinchina maatalu kantham dwara vruddhi chendutuu mandramgaa modalai, madhyasthaayi varake peragali tappa uchchaswaramlo undakudadu' ani.