పోతరాజు లేదా పోతురాజు pōtu-rāju. n. గంగమ్మ, పెద్దమ్మ లాంటి గ్రామదేవత ల మగడిగా పూజలు అందుకునేవాడు. "పాడు ఊరికి మంచపుకోడు పోతురాజు" అనేది తెలుగు సామెత. in a ruined village the leg of a cot is a god. cf., 'a Triton of the minnows' (Shakespeare.)
బతుకమ్మ పండగ సందర్భముగా.. వనస్థలిపురములో పోతురాజుల వేష ధారులు
బమ్మెర పోతరాజు ఆంధ్ర భాగవత రచయిత బమ్మెర పోతనకి మరోపేరు. పోతురాజు లేకుండా ఏ కొలుపు, ఏ జాతర, ఏ తిరునాళ్లు, ఏ బోనాలు జరగవు. అంత ముఖ్యమైనవాడు ఈ పోతురాజు.[1] మైసమ్మ, పోచమ్మ, ముత్యాలమ్మ, ఎల్లమ్మ, మారమ్మ ,ఈదమ్మ, దుర్గమ్మ, మహంకాళి, పెద్దమ్మ మొదలైన దేవతలందరి కోటకు కావలిగా పోత లింగమై శివుని ఆజ్ఞ మేరకు నిలుస్తాడు పోతురాజు.[2]
గ్రామదేవత ఉత్సవాలలో పూనకంతో వున్న పోతరాజు తన దంతాలతో మేక పోతును కొరికి, తలను మోండెం నుండి వేరుచేసి పైకి ఎగురవేస్తాడు, దీనినే గావు పెట్టడం అంటారు. గ్రామ దేవతల ఊరేగింపులో ముందుగా పోతు రాజు విగ్రహము ముందుంటుంది. ఈ ఊరేగింపులో కొందరు పురుషులు పోతు రాజు వేషం ధరించి ఆడుతారు. అలాగే పురాణ సంబంధిత నాటకాలు వేసే టప్పుడు ముందుగా పోతురాజు విగ్రహాన్ని పెట్టి నాటకము ఆడుతారు.
పోతురాజు విగ్రహము. మొగరాల మహాభారత నాటకములో తీసిన చిత్రము
మూలాలుసవరించు
↑ ఆంధ్రజ్యోతి, ఎడిటోరియల్ (13 July 2019). "'అమ్మ దేవతల' తమ్ముడు మన పోతురాజు". ప్రొఫెసర్ పులికొండ సుబ్బాచారి. Archived from the original on 14 July 2019. Retrieved 14 July 2019.
↑ మనతెలంగాణ, లైఫ్ స్టైల్ (14 July 2019). "నూటొక్క శక్తి దేవతల తమ్ముడు జానపదుల పోతురాజు". Archived from the original on 14 July 2019. Retrieved 14 July 2019.
potaraju leda poturaju putu-ruju. n. gangamma, peddamma lanti gramadevata la magadigaa poojalu andukunevadu. "paadu ooriki manchapukodu poturaju" anedi telugu saameta. in a ruined village the leg of a cot is a god. cf., 'a Triton of the minnows' (Shakespeare.)
batukamma pandaga sandarbhamugaa.. vanasthalipuramulo poturajula vesha dhaarulu
bammera potaraju aandhra bhagavata rachayita bammera potanaki maroperu. poturaju lekunda e kolupu, e jaatara, e tirunaallu, e bonalu jaragavu. anta mukhyamainavaadu ee poturaju.[1] maisamma, pochamma, mutyalamma, ellamma, maramma ,eedamma, durgamma, mahankali, peddamma modalaina devatalandari kotaku kaavaligaa potha lingamai shivuni aagna meraku nilustaadu poturaju.[2]
gramadevata utsavaalalo poonakamtho vunna potaraju tana dantaalato meka potunu koriki, talanu mondem nundi veruchesi paiki eguravestaadu, deenine gaavu pettadam antaaru. grama devatala ooregimpulo mundugaa pothu raju vigrahamu munduntundi. ee ooregimpulo kondaru purushulu pothu raju vesham dharinchi aadutaaru. alaage puraana sambandhita naatakaalu vese tappudu mundugaa poturaju vigrahaanni petti naatakamu aadutaaru.
poturaju vigrahamu. mogaraala mahabharata naatakamulo teesina chitramu
moolaalusavarinchu
u aandhrajyoti, editorial (13 July 2019). "'amma devatala' tammudu mana poturaju". professor pulikonda subbachari. Archived from the original on 14 July 2019. Retrieved 14 July 2019.
u manatelamgaana, life style (14 July 2019). "nootokka sakti devatala tammudu jaanapadula poturaju". Archived from the original on 14 July 2019. Retrieved 14 July 2019.