ఈ పేరు వింటేనే ప్రతి తెలుగు హృదయానికి ఒక పరవశం. మొన్నటి తరానికి సినీ కథానాయకునిగా… నిన్నటి తరానికి ప్రజానాయకునిగా… నేటి తరానికి ఒక యుగపురుషుడిగా… తరతరాలను తన్మయులను చేసే శక్తి నందమూరి తారక రామారావు. ఎన్టీఆర్ అనే మూడు అక్షరాలు మూడు తరాలకు స్ఫూర్తినిచ్చిన మంత్రాక్షరాలు. రాబోయే తరాలకు చారిత్రక అద్భుతాలు.
సినీ నటునిగా ఎన్టీఆర్ పోషించిన పురాణ పురుషుల పాత్రలు ప్రేక్షకులను మంత్ర ముగ్దులను చేసాయి. రాముడు, కృష్ణుడు, వేంకటేశ్వరుడు, శివుడు, రావణుడు, దుర్యోధనుడు, భీముడు వంటి పౌరాణిక పాత్రలలో ఎన్టీఆర్ ను చూసిన తెలుగువారు ఆ పాత్రలను పోషించడానికి పుట్టిన ‘కారణజన్ముడు’ ఎన్టీఆర్ అన్నారు. మరికొంతమంది ఎన్టీఆర్ ను నడిచే దేవుడుగా భావించారు. భారతదేశంలో లబ్దప్రతిష్టులైన సినీ నటులు ఎందరు ఉన్నా… తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక ఒరవడిని సంపాదించుకుని ‘విశ్వవిఖ్యాత నట సార్వభౌమ’ అనిపించుకున్నారు ఎన్టీఆర్. తొలి చిత్రం ‘మనదేశం’ (1949) నుండి చివరి చిత్రం ‘మేజర్ చంద్రకాంత్'(1993) వరకు (చివరిగా విడుదలైన చిత్రం ‘శ్రీనాథ కవి సార్వభౌముడు’) నటుడిగా, దర్శకుడిగా, నిర్మాతగా, స్క్రీన్ ప్లే మరియు కథా రచయితగా రాణించిన నటరత్న ఎన్టీఆర్… పద్మశ్రీ, కళాప్రపూర్ణ, డాక్టర్ బిరుదులను కైవసం చేసుకున్నారు.
సినిమాల్లోకి రాకముందు ముంబైలో నెలరోజులపాటు మెస్ నడిపారు ఎన్టీఆర్. కొన్నాళ్ళు పొగాకు వ్యాపారం చేసారు. మరి కొన్నాళ్ళు ప్రింటింగ్ ప్రెస్ నడిపి నష్టపోయారు. ఇంటర్ చదివేటప్పుడే కుటుంబానికి చేదోడుగా సైకిల్ మీద తిరుగుతూ హోటళ్లకు పాలు పోశారు. మిలిటరీ సర్వీసులో చేరే అవకాశం వస్తే కుటుంబ సభ్యులు అంగీకరించలేదు. సబ్‌ రిజిస్ట్రార్‌ గా ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వస్తే అక్కడి పరిస్థితులతో రాజీపడలేక తనకు తానుగానే ఉద్యోగం వదులుకుని సినిమాల్లోకి వెళ్లారు ఎన్టీఆర్. ఆ నిర్ణయమే ఒక మహోజ్వల చరిత్రకు శ్రీకారం చుట్టింది.
ఇక ఎన్టీఆర్ రాజకీయరంగ ప్రవేశం ఒక ప్రభంజనం. ఆయన నోట ప్రతిధ్వనించిన ఆత్మగౌరవ నినాదం ఒక బ్రహ్మాస్త్రం. “నేను తెలుగువాడిని, నాది తెలుగుదేశం పార్టీ” అంటూ ఎన్టీఆర్ స్థాపించిన పార్టీ తెలుగు వారికి స్వర్ణయుగపు వైభవాన్ని ఇచ్చింది. దేశ రాజకీయాలలో సమూల మార్పులు తెచ్చింది. ప్రజల్లో రాజకీయ చైతన్యాన్ని తెచ్చింది. బడుగులకు అధికారాన్ని ఇచ్చింది. స్త్రీలకు సాధికారతను ఇచ్చింది. దేశంలో జన సంక్షేమ పథకాలకు శ్రీకారం చుట్టింది.
ప్రజల్లోకి వెళ్లి ఏ బేధభావమూ లేకుండా పేదలు, బడుగుల భుజాలపై చేయివేసి… “నీ బాధ తీర్చేందుకే అన్నీ వదులుకుని వచ్చాను” అన్న ఎన్టీఆర్ ను ‘అన్నా’ అని పిలిచారు జనం. సినీ జీవితం ఎన్టీఆర్ ను రాముడుగానో, కృష్ణుడుగానో ప్రతి ఇంటా ఫోటో రూపంలో చూపిస్తే… రాజకీయ జీవితం ఆయనకు ప్రతి తెలుగు హృదయంలో ఏకంగా గుడినే కట్టింది.
'అన్న' ఎన్టీఆర్ జీవిత విశేషాలు:
బాల్యము - విద్యాభ్యాసం :
1923 మే 28 సోమవారం సాయంత్రం 4.40 నిమిషాలకు తెలుగు నేలపై గుడివాడ దగ్గర ఒక కుగ్రామమైన నిమ్మకూరులో పుణ్యదంపతులు శ్రీమతి వెంకట్రావమ్మ, శ్రీ లక్ష్మయ్యచౌదరి గార్లకు ఎన్టీఆర్ జన్మించారు. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు సంతానం కాగా మొదటి సంతానం నందమూరి తారక రామారావు, రెండో సంతానం నందమూరి త్రివిక్రమరావు.
1940 - విజయవాడ మున్సిపల్ ఉన్నత పాఠశాలలో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తిచేసిన ఎన్టీఆర్... విజయవాడలోని ఎస్ఆర్ఆర్ అండ్ సీవీఆర్ కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్ కోర్సులో చేరారు.
కాలేజీలో తెలుగు శాఖాధిపతిగా 'కవి సామ్రాట్' విశ్వనాథ సత్యనారాయణ పనిచేసేవారు. ఆయన రాసిన 'రాచమల్లుని దౌత్యం' నాటకంలో కథానాయిక పాత్ర పోషించారు ఎన్టీఆర్. అదే ఆయన తొలి నటన.. పోషించిన తొలి పాత్ర. ఆ నాటక పోటీల్లో ఆయనకు ప్రథమ బహుమతి లభించింది.
1942 మే 2న రాత్రి 3.23 నిమిషాలకు... కొమరవోలు గ్రామంలో మేనమామ కాట్రగడ్డ చెంచయ్య కూతురు బసవరామతారకం గారితో ఎన్టీఆర్ వివాహం జరిగింది.
1944లో గుంటూరులోని ఆంధ్రా క్రిస్టియన్ కాలేజీలో బి.ఎ. కోర్సులో చేరారు.
1947లో నాటకాల మీద ఇష్టంతో కళాశాల స్నేహితులతో కలిసి 'నేషనల్ ఆర్ట్ థియేటర్' అనే నాటక సంస్థను స్థాపించారు ఎన్టీఆర్
1947 మే 21 - మదరాసు శోభనాచల స్టూడియో (తర్వాతి కాలంలో వీనస్ స్టూడియో అయ్యింది) ఎన్టీఆర్ కు మేకప్ టెస్ట్ జరిగింది. మేకప్ మెన్ మంగయ్య గారు మేకప్ చేయగా, జైహింద్ సత్యం (మన సత్యం) గారు స్టిల్స్ తీశారు.
1947 - ఎన్టీఆర్ బి.ఎ. పట్టభద్రులయ్యారు. అదే సమయంలో ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్ర సర్వీస్ కమిషన్ వారు సబ్ రిజిస్ట్రార్ పోస్టుల కోసం ప్రకటన ఇచ్చారు. 7,000 మంది దరఖాస్తు చేసుకోగా కమిషన్ ఎంపిక చేసిన 14 మందిలో ఎన్టీఆర్ ఒకరు. గుంటూరులో సబ్ రిజిస్ట్రార్ గా ఉద్యోగంలో చేరారు
ఎన్టీఆర్ సినీరంగ ప్రస్థానం:
1949 నవంబర్ 24 - దర్శక నిర్మాత ఎల్.వి.ప్రసాద్ సినిమా 'మనదేశం' విడుదలైంది. ఈ సినిమాలో పోలీస్ సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్ పాత్రతో నటునిగా ఎన్టీఆర్ సినీరంగ ప్రస్థానం మొదలైంది. 44 ఏళ్ళ సినిమా జీవితంలో 13 చారిత్రకాలు, 55 జానపద, 186 సాంఘిక, 44 పౌరాణిక చిత్రాలు కలిపి మొత్తం 298 సినిమాలు చేసారు ఎన్టీఆర్. వీటిల్లో 16 తమిళ సినిమాలు, 3 హిందీ సినిమాలు ఉన్నాయి
1950 ఏప్రిల్ 27 - ఎన్టీఆర్ కి హీరో గుర్తింపును ఇచ్చిన చిత్రం 'పల్లెటూరి పిల్ల' విడుదల. మరో అగ్ర కథానాయకుడు ఏఎన్నార్ తో కలిసి నటించిన తొలి చిత్రం ఇదే
1951 మార్చి 15 - ఎన్టీఆర్ ని అగ్రశ్రేణి కథానాయకునిగా నిలబెట్టి, అశేష అభిమానులను సంపాదించి పెట్టిన చిత్రం 'పాతాళభైరవి' విడుదల. ద్విశత దినోత్సవం జరుపుకున్న తొలి తెలుగు చిత్రం ఇదే
1951 డిసెంబర్ 20న ఆనాటి అద్భుత దృశ్యకావ్యం 'మల్లీశ్వరి' విడుదలై వ్యాపార పరంగా విజయం సాధించడంతో పాటు ప్రశంసలు, అవార్డులు అందుకుంది. పలు దేశాల్లో చలన చిత్రోత్సవాల్లో ప్రదర్శించబడింది.
1952 - రాయలసీమలో కరువు సంభవిస్తే... తోటి నటీనటులతో నెల రోజుల పాటు పలుచోట్ల ప్రదర్శనలిచ్చి, వీదుల్లో జోలెపట్టి లక్షా 50 వేల రూపాయలు (ద్రవ్యోల్బణం ప్రకారం లెక్కేస్తే 2022 నాటి విలువ ప్రకారం సుమారు రూ.1 కోటి 33 లక్షల 10వేలు... కొనుగోలు సామర్థ్యాన్ని జోడిస్తే రూ.4 కోట్ల 24 లక్షల 50వేలు ) సేకరించి రామకృష్ణ మిషన్ ద్వారా సహాయ కార్యక్రమాలకు అందజేశారు.
1953 జూలై 17 - ఎన్టీఆర్ నిర్మాతగా మారి సొంత నిర్మాణ సంస్థ NAT (నేషనల్ ఆర్ట్ థియేటర్) ద్వారా నిర్మించిన 'పిచ్చి పుల్లయ్య' విడుదలైంది
1953 ఆగస్టు 28 - తొలి తెలుగు పాన్ ఇండియా చిత్రం 'చండీరాణి' తెలుగు, తమిళ, హిందీ భాషల్లో ఒకేరోజు విడుదల. ఈ చిత్రానికి భానుమతి రామకృష్ణ దర్శకత్వం వహించారు
1954 ఏప్రిల్ 15 - ఎన్టీఆర్ కు మొదటి జాతీయ అవార్డు (రాష్ట్రపతి ప్రశంసా పత్రం) తెచ్చిపెట్టిన 'తోడు దొంగలు' చిత్రం విడుదలైంది. ఈ చిత్రానికి నిర్మాత ఎన్టీఆరే
1954 అక్టోబర్ 6 - ఎన్టీఆర్ మొదటిసారిగా శ్రీకృష్ణ పాత్రలో (అంతర్నాటకం) కనిపించిన 'ఇద్దరు పెళ్ళాలు' సినిమా విడుదల
1956 డిసెంబర్ 20 - ఎన్టీఆర్ తొలిసారిగా రాముని వేషధారణలో కనిపించిన సాంఘిక చిత్రం 'చరణదాసి' విడుదల. 1958లో విడుదలైన 'సంపూర్ణ రామాయణం' చిత్రంలో ఎన్టీఆర్ రాముడిగా నటించారు. రాముడుగా ఎన్టీఆర్ నటించిన తొలి పూర్తి నిడివి చిత్రం ఇదే
1957 మార్చి 27 - ఎన్టీఆర్ శ్రీకృష్ణుడిగా ఆబాలగోపాలాన్ని సమ్మోహన పరచిన అద్భుత చిత్రం 'మాయాబజార్' విడుదల. ఎన్టీఆర్ ను కథానాయకుడి స్థాయి నుంచి వెండితెర వేలుపుగా మార్చిన చిత్రం ఇది. ఎన్టీఆర్ కృష్ణుడి వేషధారణలో ఉన్న క్యాలెండర్ లను ముద్రించగా ఆ రోజుల్లో 5 లక్షల కాపీలు అమ్ముడు పోవడం ఒక రికార్డు. అది మొదలు తన నటనా జీవితంలో 18 చిత్రాల్లో కృష్ణునిగా నటించారు ఎన్టీఆర్. సాంఘిక చిత్రాల్లో వ‌చ్చే అంత‌ర్నాట‌కాల‌తో క‌లిపితే 33 సార్లు కృష్ణునిగా క‌నిపించారు
1957 ఆగస్టు 15 - మద్రాసు కోడంబాకంలో స్వగృహ ప్రవేశం
1960 జనవరి 9 - ఎన్టీఆర్ తొలిసారిగా శ్రీనివాసుని పాత్రలో నటించిన 'శ్రీ వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యం' చిత్రం విడుదల. అఖండ విజయం సాధించిన ఈ చిత్రం తరువాత ఎన్టీఆర్ ను సాక్షాత్తు శ్రీనివాసుడిగా భావించారు ప్రేక్షకులు. అప్పట్లో భక్తులు కానుకలు సమర్పించుకోడానికి థియేటర్ల వద్ద ప్రత్యేకంగా హుండీలను పెట్టాల్సి వచ్చింది. తిరుపతికి వెళ్లిన భక్తులు అట్నుంచి అటే మదరాసులో ఎన్టీఆర్ ఇంటికి వెళ్లి ఆయన దర్శనం కోరడం ఆనవాయితీగా మారింది.
1961 జనవరి 6 - ఎన్టీఆర్ తొలిసారి దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం 'సీతారామ కళ్యాణం' విడుదల. ఎన్టీఆర్ నటనకు ముగ్ధులైన కంచి పీఠాదిపతి చంద్రశేఖర స్వామి వారు ఆయనను సహపంక్తి భోజనానికి ఆహ్వానించారు
1962 మే 10 - ఎన్టీఆర్ తొలిసారిగా శివుని వేషం కట్టిన 'దక్షయజ్ఞం' విడుదల
1962 మే 27 - నందమూరి ఇంట విషాదం. మశూచికం సోకి నిమ్మకూరులో ఎన్టీఆర్ పెద్ద కుమారుడు రామకృష్ణ అకాల మరణం
1962 - పుత్ర శోకం తీరకుండానే భారత-చైనా యుద్ధ సమయంలో జాతీయ రక్షణ నిధికి రూ.10 లక్షల విరాళాలు సేకరించి నాటి ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవరెడ్డి గారికి అందజేశారు ఎన్టీఆర్
1963 మార్చి 29 - ఉగాది కానుకగా తొలి తెలుగు రంగుల చిత్రం 'లవకుశ' విడుదల. నందమూరి తారక రాముని అవతార పురుషునిగా, వెండితెర వేలుపుగా ప్రతి తెలుగు హృదయంలో నిలిపిన చిత్రం ఇది. అంతేకాదు రాబట్టిన వసూళ్లను పత్రికల్లో ప్రకటించిన తొలి తెలుగు చిత్రం కూడా ఇదే
1963 అక్టోబర్ 11 - ఎన్టీఆర్ వైవిధ్య నటనకు నిదర్శనంగా 'నర్తనశాల' చిత్రం విడుదల. ఈ చిత్రంలో బృహన్నల పాత్ర కోసం నలభై ఏళ్ళ వయసులో వెంపటి చినసత్యం గారి దగ్గర మూడు నెలలపాటు శాస్త్రీయ నృత్యం నేర్చుకున్న ఎన్టీఆర్.
1964 మే 21 - ఎన్టీఆర్ ద్విపాత్రాభినయం చేసిన 'రాముడు భీముడు' విడుదల
1964 హైదరాబాద్ నిజాం కళాశాల ఆవరణలో నాటి ప్రధానమంత్రి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారి చేతుల మీదుగా ఎన్టీఆర్ కు 'నటరత్న' బిరుదు ప్రదానం
1964 జూన్ 24 విజయవాడ కృష్ణలంక అగ్నిప్రమాద బాధితుల సహాయార్థం 'ఎన్టీఆర్ దాతృత్వ సంస్థ' ద్వారా లక్ష రూపాయల విరాళం సేకరించి నాటి ముఖ్యమంత్రి కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి గారికి అందచేశారు ఎన్టీఆర్
1964 నర్తనశాల, లవకుశ, కర్ణ చిత్రాలకు రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారి చేతుల మీదుగా జాతీయ అవార్డులు
1965 పలు ప్రదర్శనలు ఇచ్చి "పోలీసు కానిస్టేబుళ్ల రక్షణ నిధి"కి 3 లక్షల రూపాయల విరాళం అందజేత
1965 డిసెంబర్ 16 - భారత-పాకిస్థాన్ యుద్ధ సమయంలో జాతీయ రక్షణ నిధికి భారీ విరాళాలు సేకరించి నాటి ప్రధాని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారికి హైదరాబాద్ లాల్ బహదూర్ స్టేడియంలో అందజేత
1968 ఏప్రిల్ 16 - నందమూరి కీర్తి కిరీటానికి మరో కలికితురాయి. భారత ప్రభుత్వంచే 'పద్మశ్రీ' అవార్దు ప్రదానం
1969 - కోస్తాలో భీకర తుఫాను బాధితుల కోసం రూ.5 లక్షల విరాళాల సేకరణ
1969 - సామాజిక దురాచార నిర్మూలన ముఖ్యోద్దేశంగా ఎన్టీఆర్ నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించిన 'వరకట్నం' చిత్రానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే 'ఉత్తమ దర్శకుడు' అవార్డు అందుకున్న ఎన్టీఆర్
1972 నవంబర్ 30 - ఎన్టీఆర్ కు 'ఉత్తమ తెలుగు నటుడు' ఫిలింఫేర్ అవార్డును తెచ్చిపెట్టిన 'బడిపంతులు' చిత్రం విడుదల
1973 ఫిబ్రవరి 2 - భారతదేశంలో 1972లో ఏర్పడిన కరవు సహాయ నిధి కోసం నాటక ప్రదర్శనల ద్వారా సేకరించిన రూ.7 లక్షలకు పైగా నిధులను నాటి ప్రధాని ఇందిరాగాంధీ గారికి అందజేసారు ఎన్టీఆర్
1975 నవరసాలను అద్భుతంగా పోషించగల అసమాన నటుడవు నీవంటూ... ఎన్టీఆర్ కు 'విశ్వవిఖ్యాత నటసార్వభౌమ' బిరుదును ఇచ్చి ఆశీర్వదించిన శ్రీశైల జగద్గురు పీఠాదిపతులు వాగీశ పండితారాధ్య శివాచార్యులు.
1977 జనవరి 14 - ఎన్టీఆర్ త్రిపాత్రాభినయం చేస్తూ... స్వీయ దర్శకనిర్మాణంలో రూపొందించిన అజరామర చిత్రం 'దానవీరశూరకర్ణ' విడుదల
1977 ఏప్రిల్ 28 - తెలుగు చలన చిత్రసీమలో కలెక్షన్ల రికార్డులను తిరగరాసి, సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించిన 'అడవిరాముడు' చిత్రం విడుదల
1977 నవంబర్ 19 - దివిసీమ ఉప్పెన తెలుగునేలపై కనీవినీ ఎరుగని విషాదాన్ని నింపింది. ఎన్టీఆర్ ను తీవ్రంగా కదిలించి, పేదల కోసం ఏదైనా చేయాలని తపించేలా చేసిన ప్రకృతి ప్రకోపం అది. తోటి కళాకారులతో కలిసి జోలె పట్టి రూ.15 లక్షల నిధులను రామకృష్ణ మిషన్ ద్వారా బాధితులకు అందచేశారు ఎన్టీఆర్
1978 విద్యా సాహిత్య సాంస్కృతిక విషయాలలో విశేషమైన కృషి చేసిన వారికి ప్రదానం చేసే ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ గౌరవ డాక్టరేట్... 'కళాప్రపూర్ణ' బిరుదును అందుకున్నారు ఎన్టీఆర్.
ఎన్టీఆర్ రాజకీయ ప్రవేశం - తెలుగుదేశం పార్టీ ఆవిర్భావం :
1980 అక్టోబర్ 30 - తనను ఎంతగానో అభిమానించి, ఆరాధించే తెలుగువారి రుణం ఎలా తీర్చుకోవాలి అన్న ఎన్టీఆర్ ఆలోచనకు ప్రేరణ ఇచ్చిన చిత్రం 'సర్దార్ పాపారాయుడు' విడుదల.
ఇకపై నెలకు 15 రోజులు తెలుగుప్రజల సేవకు కేటాయిస్తానని ఎన్టీఆర్ విలేఖరుల సమావేశం పెట్టి ఊటీలో వెల్లడించారు
1982 మార్చి 21 (సా 6.15 ని.లకు) - రామకృష్ణ స్టూడియోలో జరిగిన పత్రికా విలేకరుల సమావేశంలో తన రాజకీయ రంగ ప్రవేశం గురించి ప్రకటించారు ఎన్టీఆర్
1982 మార్చి 29 (మధ్యాహ్నం గం.2.30 ని.లకు) - హైదరాబాద్ లోని న్యూ ఎమ్మెల్యే క్వార్టర్స్ లో 'తెలుగుదేశం' పార్టీని ప్రకటించారు ఎన్టీఆర్
1982 ఏప్రిల్ 10,11 తేదీలు - హైదరాబాద్ నిజాం కాలేజ్ గ్రౌండ్ లో తెలుగుదేశం పార్టీ మొదటి బహిరంగ సభలు
1982 మే 27, 28 తేదీలు - తిరుపతిలోని త్యాగరాయ మండపంలో యావద్భారతావని దృష్టిని ఆకర్షించిన మహానాడు తరహా సభలు
1982 జూన్ 14 - తెలుగుదేశం పార్టీ వ్యవస్థాపకుడిగా ప్రజలను చైతన్య పరచడానికి ఎన్టీఆర్ మొదటి ప్రచార యాత్ర ప్రారంభమైంది
పాత చెవ్రొలెట్ వ్యానును రిపేరు చేయించి, దానిని ఒక కదిలే వేదికగా తయారు చేయించి 'చైతన్య రథం' అని నామకరణం చేసారు ఎన్టీఆర్.
ఎన్టీఆర్ చైతన్య రథానికి నందమూరి హరికృష్ణే సారథి. ఎన్టీఆర్ ఓ శ్రామికుడిలా ఖాకీ దుస్తులు ధరించి, నిరంతరం ప్రయాణిస్తూ తన ఉపన్యాసాలతో ప్రజల హృదయాలను దోచుకుంటే... ఆ వాహనాన్ని కొడుకు హరికృష్ణ నడుపుతూ తండ్రి ఆశయాలకు చేదోడుగా నిలిచాడు
రాత్రి లేదు పగలు లేదు. నటుడిగా తాను సంపాదించిన ఐశ్వర్యం, కీర్తి, వైభవం అన్నిటినీ మరిచి... సామాన్యుడి కోసం నడిరోడ్డుపై నిలిచాడు రామన్న. ఆ రోడ్డే ఆయనకు ఇల్లయ్యింది. తల్లి అయ్యింది. చెట్టు నీడే పడకగది అయ్యింది. "తెలుగుదేశం పిలుస్తోంది రా! కదలిరా!!" అన్న ఎన్టీఆర్ పిలుపు ప్రతి తెలుగు హృదయాన్ని తట్టి లేపింది
1982 అక్టోబర్ 3 - ఎన్టీఆర్ రెండవ ప్రచార యాత్ర ప్రారంభం. నవంబర్ 26, 1982 వరకూ 55 రోజుల పాటు సాగిన ఈ 25 వేల కిలోమీటర్ల ప్రచార యాత్ర నభూతో- నభవిష్యతి.
"చెయ్యెత్తి జై కొట్టు తెలుగోడా" అంటూ చైతన్య రథం కదిలి వస్తుంటే జనం పులకరించి పూనకమెత్తారు. సాగర తరంగాలై పోటెత్తారు
1982 డిసెంబర్ 16 ఎన్టీఆర్ మూడవ ప్రచార యాత్ర. ఈ ప్రచారంలో 72 గంటల పాటు నిద్రాహారాలు మాని నిర్విరామంగా ప్రచారం సాగించి చరిత్ర సృష్టించారు ఎన్టీఆర్
1982 డిసెంబర్ 21 రాత్రి - "ప్రపంచంలో ఇంతవరకూ ఎవ్వరూ ఇంత తక్కువ సమయంలో ఇన్ని చోట్ల, ఇన్ని లక్షల ప్రజల్ని ఉద్దేశించి ప్రసంగించ లేదు" అంటూ ఎన్టీఆర్ గురించి BBC తన వార్తాప్రసారంలో గొప్పగా చెప్పింది. తెలుగు జాతి గురించి ప్రపంచానికి గొప్పగా వినిపించిన రోజది
1983 జనవరి 5 - ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పార్టీ చారిత్రాత్మక విజయం
1983 జనవరి 9 - ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలోనే ప్రప్రథమంగా... తనను ఎన్నుకున్న ప్రజల మధ్య ప్రజానేత ఎన్టీఆర్ ఆంధ్రప్రదేశ్ 10వ ముఖ్యమంత్రిగా బహిరంగ ప్రమాణ స్వీకారం
తెలుగునాట రామరాజ్య పాలన ప్రారంభం:
1983 ఏప్రిల్ 14 - ఉగాది నాడు తిరుపతి వేంకటేశ్వరుని సన్నిధిలో కాషాయ వస్త్రధారణతో రాజయోగిగా మారిన ఎన్టీఆర్
1983 ఏప్రిల్ 14 - తిరుపతిలో పద్మావతి మహిళా విశ్వవిద్యాలయం స్థాపన
1983 ఏప్రిల్ 27 - ప్రతిష్టాత్మక తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన
1983 మే 27,28,29 - విజయవాడలో తొలి మహానాడు. దేశంలోని జాతీయ, ప్రాంతీయ నేతలంతా హాజరు
1983 జూలై 6 - దేశంలోనే మొదటిసారిగా కిలో 2 రూపాయల బియ్యం పథకం ప్రారంభం.
1984 మార్చి 23 - దేశ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీతో కలిసి విజయవాడలో దూరదర్శన్ కేంద్రానికి ప్రారంభోత్సవం
1984 జులై 18 - అమెరికాలో ఎన్టీఆర్ కు బైపాస్ సర్జరీ
1984 ఆగస్టు 16 - ఎన్టీఆర్ ను తప్పించి నాదెండ్ల భాస్కరరావును ముఖ్యమంత్రిగా చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ రామ్ లాల్.
1984 ఆగస్టు - 'ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ' పేరిట ఎన్టీఆర్ ప్రజాయాత్ర. ప్రజాస్వామ్యంలో జరిగిన అతిగొప్ప ప్రజావిప్లవంగా రూపొందింది.
1984 సెప్టెంబర్ 5 - ఎన్టీఆర్ ధర్మపత్ని బసవతారకమ్మను మద్రాసు అడయార్ లోని కాన్సర్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో చేర్పించారు
నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారు బాధ్యత తీసుకుని ఎన్టీఆర్ వెంట 160 మంది ఎమ్మెల్యేలు ఉన్నారని బలనిరూపణలో రుజువుచేసారు
1984 సెప్టెంబర్ 15 - ముఖ్యమంత్రిగా మరోసారి పదవిని చేపట్టిన ఎన్టీఆర్
1984 సెప్టెంబర్ 19 - ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ చరిత్రలో మొదటి అవిశ్వాస తీర్మాన బలపరీక్షలో ఎన్టీఆర్ విజయం
1984 అక్టోబర్ 1 (సాయంత్రం గం.6. 15 నిమిషాలకు) - మద్రాసులో శివైక్యం చెందిన బసవతారకమ్మ.
1984 నవంబర్ - 60 ఏళ్ళు పైబడిన భూమిలేని రైతులకు, రైతు కూలీలకు 'తెలుగు వ్యవసాయ కార్మిక సాదర సంక్షేమం' పథకం పేరిట... దేశంలో మొదటిసారిగా నెలకు రూ.35 పింఛను.
1984 నవంబర్ 23 - ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ రద్దు
1984 డిసెంబర్ 27 - ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ హత్యతో లోక్ సభకు మధ్యంతర ఎన్నికలు. దేశమంతా సానుభూతి పవనాలు వీచినా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో మాత్రం ఎన్టీఆర్ ప్రభంజనం కొనసాగింది. తెలుగుదేశం పార్టీకి 30 పార్లమెంటు స్థానాలు దక్కాయి. భారత పార్లమెంటులో ప్రధాన ప్రతిపక్షం స్థాయిని దక్కించుకుని ఈ ఘనతను సాధించిన మొదటి ప్రాంతీయ పార్టీగా రికార్డు సృష్టించింది తెలుగుదేశం.
1985 మార్చి 5 - ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ మధ్యంతర ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పార్టీ ఘన విజయం
1985 మార్చి 9 - ముఖ్యమంత్రిగా మూడవసారి ప్రమాణస్వీకారం చేసిన ఎన్టీఆర్
1985 ఏప్రిల్ 6 - తిరుపతి తిరుమల దేవస్థానం వారిచే నిత్యాన్నదాన మహత్కార్యానికి శ్రీకారం.
1985 శాసనమండలి రద్దు
1985 రెవెన్యూ సంస్కరణల్లో భాగంగా కరణం, మునసబు, పటేల్ పట్వారీ వ్యవస్థని రద్దు చేసి, మండల వ్యవస్థ ఏర్పాటు ద్వారా అధికార వికేంద్రీకరణకు బాటలు వేశారు ఎన్టీఆర్. బడుగు బలహీన వర్గాల రాజకీయ బానిస సంకెళ్లను తెంపి, వారి చేతికి అధికార కరవాలం అందించిన సమసమాజవాది ఎన్టీఆర్.
1985 సెప్టెంబర్‌ 9 - దేశంలో మొదటిసారిగా తండ్రి ఆస్తిలో స్త్రీలకు సమాన హక్కు కల్పిస్తూ చట్టం.
1985 అక్టోబర్ - హైదరాబాద్ లోని హుస్సేన్ సాగర్ లో ఏర్పాటు చేసేందుకు బుద్ధ విగ్రహ పనులు ప్రారంభం
1985 డిసెంబర్‌ స్థానికేతరులను వారివారి ప్రాంతాలకు పంపడానికి 610 జీఓ జారీ
1985 డిసెంబర్ 2 హైదరాబాద్‌లో పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటు
ఏప్రిల్ 18, 1986 - దేశంలో మొదటిసారిగా రూ.165 కోట్లతో 1,70,000 నిరుపేద కుటుంబాలకు 'నీడ' పథకం కింద శాశ్వత గృహాలు కట్టించిన ఎన్టీఆర్
1987 హర్యానా ఎన్నికల్లో దేవీలాల్ కు మద్దతుగా ప్రచారం. ఆ ఎన్నికల్లో భారీ విజయం సాధించి హర్యానా ముఖ్యమంత్రి పదవిని చేపట్టిన దేవీలాల్
1988 సెప్టెంబర్ 17 - మద్రాసు మెరీనా బీచ్ లో నేషనల్ ఫ్రంట్ మొదటి సమావేశం... చైర్మన్ గా ఎన్టీఆర్ ను ఎన్నుకున్న నాయకులు.
1988 అక్టోబర్ 3 - ముంబైలో ఫ్రంట్ నేతల భారీ సభ. హర్యానా తలపాగా చుట్టుకుని ప్రసంగించిన ఎన్టీఆర్
1989 జూన్ 18 - 'బ్రహ్మర్షి విశ్వామిత్ర' చిత్ర నిర్మాణం ప్రారంభం. ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత మళ్ళీ నటన ప్రారంభించిన ఎన్టీఆర్
1989 - రాష్ట్ర శాసనసభ, పార్లమెంటు ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పరాజయం.
1993 ఏప్రిల్ 23 - ఎన్టీఆర్ నటించిన చివరి చిత్రం 'మేజర్ చంద్రకాంత్' విడుదల.
1994 డిసెంబర్ 12 - ఎన్‌టీఆర్ నాలుగోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం. అదే రోజున ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సంపూర్ణ మద్యపాన నిషేధం అమలు.
1996 జనవరి 18 - నందమూరి తారక రాముని అస్తమయం.
తెలుగుజాతి ఉన్నంత వరకు ఎన్టీఆర్ ఉంటారు. ఎన్టీఆర్‌ తెలుగు సినిమా రంగంలోకి అడుగుపెట్టడమన్నది వెండి తెర చేసుకున్న మహద్భాగ్యం. అక్కడితో ఆగిపోకుండా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి తెలుగు నేలకు, జాతికీ ప్రపంచ స్థాయి గుర్తింపు తేవడమే కాకుండా తెలుగు ప్రజలకు 'సేవ చేసే రాజకీయాల'ను పరిచయం చేసారు ఎన్టీఆర్.
2023 మే 28వ తేదీ శక పురుషుడు ఎన్టీఆర్ శత జయంతి రోజు. ఆ రోజుకు ఏడాది ముందు నుంచే ఎన్టీఆర్ శత జయంతి ఉత్సవాలను నిర్వహిస్తోంది తెలుగుదేశం.
ee paeru vintene prati telugu hrudayaaniki oka paravasam. monnati taraaniki cinee kathaanaayakunigaaram ninnati taraaniki prajaanaayakunigaare neti taraaniki oka yugapurushudigaay tarataraalanu tanmayulanu chese sakti nandamuri taaraka ramarao. ntr ane moodu aksharaalu moodu taraalaku sphuurtinichina mantraaksharaalu. raboye taraalaku chaaritraka adbhutaalu.
cinee natunigaa ntr pooshinchina puraana purushula paatralu prekshakulanu mantra mugdulanu chesai. ramudu, krishnudu, venkateshwarudu, shivudu, ravanudu, duryodhanudu, bheemudu vanti pouraanika paatralalo ntr nu chusina teluguvaaru aa paatralanu pooshinchadaaniki puttina kekaanajannamudae ntr annaru. marikontamandi ntr nu nadiche devudugaa bhaavinchaaru. bhaaratadesamlo labdapratishtulaina cinee natulu endaru unna tanakantu oka pratyeka oravadini sampaadinchukuni kaviswavikhyaata nata saarvabhoum anipinchukunnaaru ntr. toli chitram yemanadesham (1949) nundi chivari chitram emager chandrakant'(1993) varaku (chivarigaa vidudalaina chitram kishrinatha kavi saarvabhoumudam) natudigaa, darsakudigaa, nirmaatagaa, screen play mariyu kathaa rachayitagaa raaninchina nataratna ntre padmashree, kalaprapurna, dactor birudulanu kaivasam chesukunnaru.
cinemalloki raakamundu mumbailo nelarojulapatu mess nadipaaru ntr. konnaallu pogaaku vyaparam chesaru. mari konnaallu printing press nadipi nashtapoyaru. inter chadivetappude kutumbaaniki chedoduga saikil meeda tirugutuu hotallaku paalu posharu. military sarveesulo chere avakaasam vaste kutumba sabhyulu angeekarinchaledu. sub resistrare gaa prabhutva udyogam vaste akkadi paristhitulatho rajipadaleka tanaku taanugaane udyogam vadulukuni cinemalloki vellaaru ntr. aa nirnayame oka mahojwala charitraku srikaram chuttindi.
ika ntr raajakeeyaranga pravesam oka prabhanjanam. aayana nota pratidhvaninchina aatmagourava ninaadam oka brahmastram. nenenu teluguvaadini, naadi telugudesam parti antuu ntr sthaapinchina party telugu vaariki swarnayugapu vaibhavaanni ichindi. desha raajakeeyaalalo samuula maarpulu tecchindi. prajallo rajakeeya chaitanyaanni tecchindi. badugulaku adhikaaraanni ichindi. streelaku saadhikaaratanu ichindi. desamlo jana sankshema pathakaalaku srikaram chuttindi.
prajalloki velli e bedhabhaavamuu lekunda pedalu, badugula bhujalapai cheyivesi mnee baadha teerchenduke annee vadulukuni vachanu anna ntr nu eanne ani pilichaaru janam. cinee jeevitam ntr nu ramudugano, krushnudugaano prati inta photo roopamlo chupiste rajakeeya jeevitam aayanaku prati telugu hrudayamlo ekamgaa gudine kattindi.
'anna' ntr jeevita visaeshaalu:
balyamu - vidyaabhyaasam :
1923 mee 28 somavaram saayantram 4.40 nimishaalaku telugu neelapai gudiwada daggara oka kugraamamaina nimmakurulo punhyadampatulu srimati venkatravamma, shree lakshmayyachoudari gaarlaku ntr janminchaaru. ee dampatulaku iddaru santaanam kaga modati santaanam nandamuri taaraka ramarao, rendo santaanam nandamuri trivikramarao.
1940 - vijayavada munsipal unnata paatasaalalo metriculation poortichesina ntr... vijayavaadaloni srr and cvr kaalejeelo intermediat korsulo cheraaru.
kaalejeelo telugu saakhaadhipatigaa 'kavi samrat' vishwanaatha satyanarayana panichesevaaru. aayana raasina 'raachamalluni dautyam' naatakamlo kathaanaayika paatra pooshinchaaru ntr. adhe aayana toli natana.. pooshinchina toli paatra. aa naataka potillo aayanaku prathama bahumati labhinchindi.
1942 mee 2na raatri 3.23 nimishaalaku... komaravolu graamamlo menamama katragadda chenchayya koothuru basavaramatarakam gaaritho ntr vivaham jarigindi.
1944loo guntooruloni andhra christian kaalejeelo bi.e. korsulo cheraaru.
1947loo naatakaala meeda ishtamto kalasala snehitulato kalisi 'neshanal art theater' ane naataka samsthanu sthaapinchaaru ntr
1947 mee 21 - madarasu sobhanachala studio (tarvaati kaalamlo veenus studio ayyindi) ntr ku mekap test jarigindi. mekap men mangayya gaaru mekap cheyagaa, jaihind satyam (mana satyam) gaaru stills teesaaru.
1947 - ntr bi.e. pattabhadrulayyaaru. adhe samayamlo ummadi madrasu rashtra survies kamishan vaaru sab resistrar postula kosam prakatana icharu. 7,000 mandi darakhastu chesukoga kamishan empika chesina 14 mandilo ntr okaru. guntoorulo sab resistrar gaa udyogamlo cheraaru
ntr sineeranga prasthaanam:
1949 navambar 24 - darsaka nirmaata el.vi.prasad sinima 'manadesam' vidudalaindi. ee cinemalo polies sab-inyspector paatratho natunigaa ntr sineeranga prasthaanam modalaindi. 44 ella sinima jeevitamlo 13 chaaritrakaalu, 55 jaanapada, 186 saanghika, 44 pouraanika chitraalu kalipi mottam 298 cinimaalu chesaru ntr. veetillo 16 tamila cinimaalu, 3 hindi cinimaalu unnaayi
1950 epril 27 - ntr ki heero gurtimpunu ichina chitram 'palleturi pilla' vidudala. maro agra kathaanaayakudu aennar thoo kalisi natinchina toli chitram ide
1951 marchi 15 - ntr ni agrashreni kathaanaayakunigaa nilabetti, ashesha abhimaanulanu sampaadinchi pettina chitram 'paataalabhairavi' vidudala. dvisata dinotsavam jarupukunna toli telugu chitram ide
1951 dissember 20na aanaati adbhuta drushyakaavyam 'mallishwari' vidudalai vyapara paramgaa vijayam saadhinchadamtho paatu prasamsalu, avaardulu andukundi. palu deshaallo chalana chitrotsavallo pradarsinchabadindi.
1952 - raayalaseemalo karuvu sambhaviste... thoti nateenatulatho nela rojula paatu paluchotla pradarsanalichi, veedullo jolepatti laksha 50 vela roopaayalu (dravyolbanam prakaaram lekkeste 2022 naati viluva prakaaram sumaru roo.1 koti 33 lakshala 10velu... konugolu saamarthyaanni jodiste roo.4 kotla 24 lakshala 50velu ) sekarinchi ramakrishna mishan dwara sahaya kaaryakramaalaku andajesaaru.
1953 juulai 17 - ntr nirmaatagaa maari sonta nirmaana samstha NAT (neshanal art theater) dwara nirminchina 'picchi pullayya' vidudalaindi
1953 aagastu 28 - toli telugu pan india chitram 'chandiiraani' telugu, tamila, hindi bhaashallo okeroju vidudala. ee chitraaniki bhanumati ramakrishna darsakatvam vahinchaaru
1954 epril 15 - ntr ku modati jaateeya avaardu (rashtrapati prasamsa patram) tecchipettina 'thodu dongalu' chitram vidudalaindi. ee chitraaniki nirmaata ntr
1954 actober 6 - ntr modatisaarigaa srikrishna paatralo (antarnatakam) kanipinchina 'iddaru pellaalu' sinima vidudala
1956 dissember 20 - ntr tolisaarigaa ramuni veshadhaaranalo kanipinchina saanghika chitram 'charanadasi' vidudala. 1958loo vidudalaina 'sampuurna ramayanam' chitramlo ntr ramudiga natinchaaru. ramuduga ntr natinchina toli puurti nidivi chitram ide
1957 marchi 27 - ntr srikrushnudigaa aabaalagopaalaanni sammohana parachina adbhuta chitram 'mayabajar' vidudala. ntr nu kathaanaayakudi sthaayi nunchi venditera velupugaa maarchina chitram idhi. ntr krishnudi veshadhaaranalo unna calender lanu mudrinchagaa aa rojullo 5 lakshala kaapeelu ammudu povadam oka rikaardu. adhi modalu tana natana jeevitamlo 18 chitraallo krushnunigaa natinchaaru ntr. saanghika chitraallo vaechhe antarnaatamakaalamo kalipithe 33 saarlu krushnunigaa kanipinchaaru
1957 aagastu 15 - madrasu kodambakamlo swagruha pravesam
1960 janavari 9 - ntr tolisaarigaa srinivaasuni paatralo natinchina 'shree venkateshwara mahatmyam' chitram vidudala. akhanda vijayam saadhinchina ee chitram taruvaata ntr nu saakshaattu srinivaasudigaa bhaavinchaaru prekshakulu. appatlo bhaktulu kaanukalu samarpinchukodaaniki theaterla vadda pratyekamgaa hundeelanu pettalsi vachindi. tirupatiki vellina bhaktulu atnunchi ate madaraasulo ntr intiki velli aayana darsanam koradam aanavaayitiigaa maarindi.
1961 janavari 6 - ntr tolisari darsakatvam vahinchina chitram 'siitarama kalyanam' vidudala. ntr natanaku mugdhulaina kanchi peethaadipati chandrasekhara swami vaaru aayananu sahapankti bhojananiki aahvaaninchaaru
1962 mee 10 - ntr tolisaarigaa shivuni vesham kattina 'dakshayajnam' vidudala
1962 mee 27 - nandamuri inta vishaadam. masuchikam soki nimmakurulo ntr pedda kumarudu ramakrishna akaala maranam
1962 - putra shokam teerakundaane bhaarata-chaina yuddha samayamlo jaateeya rakshana nidhiki roo.10 lakshala viraalaalu sekarinchi naati mukhyamantri neelam sanjeevareddy gaariki andajesaaru ntr
1963 marchi 29 - ugaadi kaanukagaa toli telugu rangula chitram 'lavakusa' vidudala. nandamuri taaraka ramuni avataara purushunigaa, venditera velupugaa prati telugu hrudayamlo nilipina chitram idhi. antekaadu raabattina vasoollanu patrikallo prakatinchina toli telugu chitram kuudaa ide
1963 actober 11 - ntr vaividhya natanaku nidarsanamgaa 'nartanasaala' chitram vidudala. ee chitramlo bruhannala paatra kosam nalabhai ella vayasulo vempati chinasatyam gaari daggara moodu nelalapatu saastriiya nrutyam nerchukunna ntr.
1964 mee 21 - ntr dwipaatraabhinayam chesina 'ramudu bheemudu' vidudala
1964 hyderabad nijam kalasala aavaranalo naati pradhaanamantri lal bahadur saastri gaari chetula meedugaa ntr ku 'nataratna' birudu pradaanam
1964 joon 24 vijayavada krushnalanka agnipramaada baadhitula sahaayaartham 'ntr daatrutva samstha' dwara laksha roopaayala viraalam sekarinchi naati mukhyamantri kaasu brahmananda reddi gaariki andachesaaru ntr
1964 nartanasaala, lavakusa, karna chitraalaku rashtrapati sarvepalli radhakrishnan gaari chetula meedugaa jaateeya avaardulu
1965 palu pradarsanalu ichi "polisu kaanistebulla rakshana nidhi"ki 3 lakshala roopaayala viraalam andajeta
1965 dissember 16 - bhaarata-pakisthan yuddha samayamlo jaateeya rakshana nidhiki bhari viraalaalu sekarinchi naati pradhaani lal bahadur saastri gaariki hyderabad lal bahadur stadiumlo andajeta
1968 epril 16 - nandamuri keerti kireetaaniki maro kalikituraayi. bhaarata prabhutvanche 'padmashree' avaardu pradaanam
1969 - kostalo bheekara tuphaanu baadhitula kosam roo.5 lakshala viraalaala sekarana
1969 - saamaajika durachara nirmuulana mukhyoddesamgaa ntr nirminchi, darsakatvam vahinchina 'varakatnam' chitraaniki rashtra prabhutvanche 'uttama darsakudu' avaardu andukunna ntr
1972 navambar 30 - ntr ku 'uttama telugu natudu' fillimre avaardunu tecchipettina 'badipantulu' chitram vidudala
1973 fibravari 2 - bhaaratadesamlo 1972loo erpadina karavu sahaya nidhi kosam naataka pradarsanala dwara sekarinchina roo.7 lakshalaku paiga nidhulanu naati pradhaani indiraagaandhii gaariki andajesaaru ntr
1975 navarasaalanu adbhutamgaa pooshinchagala asamana natudavu neevantu... ntr ku 'vishwavikhyaata natasarvabhouma' birudunu ichi aasiirvadimchina srisaila jagadguru peethaadipatulu vaageesa panditaaraadhya sivaachaaryulu.
1977 janavari 14 - ntr tripaatraabhinayam chestu... sweeya darsakanirmaanamlo roopondinchina ajaramara chitram 'daanaveerasurakarna' vidudala
1977 epril 28 - telugu chalana chitraseemalo kalekshanla rikaardulanu tiragarasi, sarikotta charitra srushtinchina 'adaviramudu' chitram vidudala
1977 navambar 19 - diviseema uppena telugunelapai kaneevinee erugani vishaadaanni nimpindi. ntr nu teevramgaa kadilinchi, pedala kosam edaina cheyalani tapinchela chesina prakruti prakopam adhi. thoti kalaakaarulatoe kalisi jole patti roo.15 lakshala nidhulanu ramakrishna mishan dwara baadhitulaku andachesaaru ntr
1978 vidya saahitya saamskrutika vishayaalalo visaeshamaina krushi chesina vaariki pradaanam chese aandhra vishwavidyaalaya gaurava doctorate... 'kalaprapurna' birudunu andukunnaru ntr.
ntr rajakeeya pravesam - telugudesam party aavirbhaavam :
1980 actober 30 - tananu entagaano abhimaaninchi, aaraadhinche teluguvaari runam ela teerchukovaali anna ntr aalochanaku prerana ichina chitram 'sardar paparayudu' vidudala.
ikapai nelaku 15 rojulu teluguprajala sevaku ketaayistaanani ntr vilekharula samavesam petti ooteelo velladinchaaru
1982 marchi 21 (saa 6.15 ni.laku) - ramakrishna studiolo jarigina patrika vilekarula samavesamlo tana rajakeeya ranga pravesam gurinchi prakatinchaaru ntr
1982 marchi 29 (madhyaahnam gam.2.30 ni.laku) - hyderabad loni nyoo emmelye quarters loo 'telugudesam' paartiini prakatinchaaru ntr
1982 epril 10,11 tedeelu - hyderabad nijam calage ground loo telugudesam party modati bahiranga sabhalu
1982 mee 27, 28 tedeelu - tirupatilooni tyaagaraaya mandapamlo yaavadbhaarataavani drushtini aakarshinchina mahanadu taraha sabhalu
1982 joon 14 - telugudesam party vyavasthaapakudigaa prajalanu chaitanya parachadaaniki ntr modati prachaara yaatra praarambhamaindi
paata chevrolet vyaanunu riperu cheyinchi, daanini oka kadile vedikagaa tayaaru cheyinchi 'chaitanya ratham' ani namakaranam chesaru ntr.
ntr chaitanya rathaaniki nandamuri harikrishne saarathi. ntr oo shramikudila khaki dustulu dharinchi, nirantaram prayaanistuu tana upanyaasaalato prajala hrudayaalanu dochukunte... aa vaahanaanni koduku harikrishna naduputuu tandri aasayaalaku chedoduga nilichaadu
raatri ledu pagalu ledu. natudigaa taanu sampaadinchina aishwaryam, keerti, vaibhavam annitinee marichi... saamaanyudi kosam nadiroddupai nilichaadu ramanna. aa rodde aayanaku illayyindi. talli ayyindi. chettu neede padakagadi ayyindi. "telugudesam pilustondi raa! kadalira!!" anna ntr pilupu prati telugu hrudayaanni tatti lepindi
1982 actober 3 - ntr rendava prachaara yaatra praarambham. navambar 26, 1982 varakuu 55 rojula paatu saagina ee 25 vela kilometerla prachaara yaatra nabhootho- nabhavishyati.
"cheyyetti jai kottu telugoda" antuu chaitanya ratham kadili vastunte janam pulakarinchi poonakamettaaru. saagara taramgaalai potettaaru
1982 dissember 16 ntr moodava prachaara yaatra. ee prachaaramlo 72 gantala paatu nidraahaaraalu maani nirviraamamgaa prachaaram saaginchi charitra srushtinchaaru ntr
1982 dissember 21 raatri - "prapanchamlo intavarakuu evvaruu inta takkuva samayamlo inni chotla, inni lakshala prajalni uddesinchi prasangincha ledu" antuu ntr gurinchi BBC tana vaartaaprasaaramlo goppagaa cheppindi. telugu jaati gurinchi prapanchaaniki goppagaa vinipinchina rojadi
1983 janavari 5 - andhrapradesh saasanasabha ennikallo telugudesam party chaaritraatmaka vijayam
1983 janavari 9 - prajaaswaamya charitralone praprathamamgaa... tananu ennukunna prajala madhya prajaaneta ntr andhrapradesh 10va mukhyamantrigaa bahiranga pramaana sweekaaram
telugunaata ramarajya paalana praarambham:
1983 epril 14 - ugaadi naadu tirupati venkateshwaruni sannidhilo kashaya vastradhaaranatho rajayogiga maarina ntr
1983 epril 14 - tirupatilo padmavati mahila vishwavidyaalayam sthaapana
1983 epril 27 - pratishtaatmaka teluguganga praajektuku sankusthaapana
1983 mee 27,28,29 - vijayavaadalo toli mahanadu. desamloni jaateeya, praantiiya nethalanthaa haajaru
1983 juulai 6 - desamlone modatisaarigaa kilo 2 roopaayala biyyam pathakam praarambham.
1984 marchi 23 - desha pradhaani indira gaandheetho kalisi vijayavaadalo dooradarsan kendraaniki praarambhotsavam
1984 julai 18 - americalo ntr ku baipas sarjari
1984 aagastu 16 - ntr nu tappinchi nadendla bhaskararaonu mukhyamantrigaa chesina andhrapradesh gavarnar ram lal.
1984 aagastu - 'prajaaswaamya parirakshana' paerita ntr prajaayaatra. prajaaswaamyamlo jarigina atigoppa prajaaviplavamgaa roopondindi.
1984 september 5 - ntr dharmapatni basavatarakammanu madrasu adayar loni consor institute loo cherpinchaaru
nara chandrababu nayudu gaaru baadhyata teesukuni ntr venta 160 mandi emmelyelu unnaarani balaniroopanalo rujuvuchesaaru
1984 september 15 - mukhyamantrigaa marosari padavini chepattina ntr
1984 september 19 - andhrapradesh saasanasabha charitralo modati avishwasa teermaana balapareekshalo ntr vijayam
1984 actober 1 (saayantram gam.6. 15 nimishaalaku) - madraasulo shivaikyam chendina basavatarakamma.
1984 navambar - 60 ellu paibadina bhoomileni raitulaku, raitu kooleelaku 'telugu vyavasaaya kaarmika saadara sankshemam' pathakam paerita... desamlo modatisaarigaa nelaku roo.35 pinchanu.
1984 navambar 23 - andhrapradesh saasanasabha raddu
1984 dissember 27 - pradhaani indira gaandhi hatyatho lok sabhaku madhyantara ennikalu. deshamanta saanubhooti pavanaalu veechinaa andhrapradesh loo maatram ntr prabhanjanam konasagindi. telugudesam paarteeki 30 paarlamentu sthaanaalu dakkayi. bhaarata paarlamentulo pradhaana pratipaksham sthaayini dakkinchukuni ee ghanatanu saadhinchina modati praantiiya paartiigaa rikaardu srushtinchindi telugudesam.
1985 marchi 5 - andhrapradesh saasanasabha madhyantara ennikallo telugudesam party ghana vijayam
1985 marchi 9 - mukhyamantrigaa muudavasaari pramaanasveekaaram chesina ntr
1985 epril 6 - tirupati tirumala devasthaanam vaariche nityaannadaana mahatkaaryaaniki srikaram.
1985 saasanamandali raddu
1985 revenue samskaranallo bhagamga karanam, munasabu, patel patwari vyavasthani raddu chesi, mandala vyavastha erpaatu dwara adhikara vikendreekaranaku baatalu vaesaaru ntr. badugu balaheena vargala rajakeeya banisa sankellanu tempi, vaari chetiki adhikara karavalam andinchina samasamajavadi ntr.
1985 septembersi 9 - desamlo modatisaarigaa tandri aastilo streelaku samaana hakku kalpistuu chattam.
1985 actober - hyderabad loni hussen sagar loo erpaatu chesenduku buddha vigraha panulu praarambham
1985 dissember sthaaniketarulanu vaarivaari praantaalaku pampadaaniki 610 joe jaarii
1985 dissember 2 hyderabadelo pottisriiraamulu telugu vishwavidyaalayam erpaatu
epril 18, 1986 - desamlo modatisaarigaa roo.165 kotlatho 1,70,000 nirupeda kutumbaalaku 'needa' pathakam kinda saashwata gruhalu kattinchina ntr
1987 haryana ennikallo devilal ku maddatugaa prachaaram. aa ennikallo bhari vijayam saadhinchi haryana mukhyamantri padavini chepattina devilal
1988 september 17 - madrasu merina beach loo neshanal frunt modati samavesam... chairman gaa ntr nu ennukunna naayakulu.
1988 actober 3 - mumbailo frunt nethala bhari sabha. haryana talapaagaa chuttukuni prasanginchina ntr
1989 joon 18 - 'brahmarshi vishwaamitra' chitra nirmaanam praarambham. edu samvatsaraala tarvaata mallee natana praarambhinchina ntr
1989 - rashtra saasanasabha, paarlamentu ennikallo telugudesam parajayam.
1993 epril 23 - ntr natinchina chivari chitram 'mager chandrakant' vidudala.
1994 dissember 12 - neatear nalugosari mukhyamantrigaa pramaana sweekaaram. adhe rojuna aandhrapradeshame sampuurna madyapaana nishedham amalu.
1996 janavari 18 - nandamuri taaraka ramuni astamayam.
telugujaati unnanta varaku ntr untaaru. ntre telugu sinima rangamloki adugupettadamannadi vendi tera chesukunna mahadbhaagyam. akkaditho agipokunda rajakeeyaalloki vachi telugu neelaku, jaatikii prapancha sthaayi gurtimpu tevadame kakunda telugu prajalaku 'seva chese rajakeeyala'nu parichayam chesaru ntr.
2023 mee 28va tedee saka purushudu ntr sata jayanti roju. aa rojuku edaadi mundu nunche ntr sata jayanti utsavaalanu nirvahistondi telugudesam.