తిరుమకూడలు చౌడయ్య - వికీపీడియా
తిరుమకూడలు నరసీపుర, మైసూరు రాజ్యం, బ్రిటీషు ఇండియా
19 జనవరి 1967 (aged 71–72)
వయోలిన్ విద్వాంసుడు
తిరుమకూడలు చౌడయ్య (కన్నడ: ಸಂಗೀತ ರತ್ನ ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ) (1895 – 19 జనవరి 1967) ఒక కర్ణాటక శాస్త్రీయ వయోలిన్ విద్వాంసుడు.
ఇతడు మైసూరు సమీపంలో కావేరీ నదీ తీరాన ఉన్న తిరుమకూడలు నర్సీపుర అనే గ్రామంలో అగస్త్యగౌడ, సుందరమ్మ దంపతులకు 1895లో జన్మించాడు. ఇతడు మైసూరు రాజాస్థానంలోని సంగీత విద్వాంసుడు బిడారం కృష్ణప్ప వద్ద 1910 నుండి 1918 వరకూ గురుకుల పద్ధతిలో శిష్యరికం చేసి సంగీతాన్ని నేర్చుకున్నాడు.
ఇతడు మొదట్లో నాలుగు తీగల వయోలిన్‌ను ఉపయోగించేవాడు. 1927 నాటికి ఇతడు మంచి సహవాద్యకారుడిగా పేరు గడించాడు. ఆ రోజుల్లో ధ్వనివర్ధక పరికరాలు లేనందువల్ల కచేరీలో చివర కూర్చున్న వారికి ఇతని వయోలిన్ సరిగ్గా వినబడేది కాదు. ఇతడు శబ్దాన్ని పెంచడానికి వయోలిన్‌కు తారా షడ్జమ - మంద్ర షడ్జమ, మధ్య పంచమ - మంద్ర పంచమ, మధ్య షడ్జమ - మంద్ర షడ్జమ స్థాయిలలో పలికించేందుకు మరో మూడు తీగలను జతచేశాడు. ఈ ఏడు తీగెల వయోలిన్‌ను ప్రయత్నించి ఇతడు అన్ని కచేరీలలో తన వయోలిన్ ధ్వనిని పెంచి చివరి శ్రోతకు కూడా వినబడే విధంగా తన ప్రయోగాన్ని ఫలప్రదం చేశాడు. ఇతని గురువు ఈ ప్రయోగాన్ని మొదట వ్యతిరేకించినా తరువాత ప్రసన్నుడయ్యాడు.
ఇతడు తన గురువు ప్రోద్బలంతో, అకుంఠిత దీక్షతో గొప్ప వయోలిన్ కళాకారుడిగా తయారయ్యాడు. గాత్ర విద్వాంసులందరూ సహ వాద్యకారునిగా ఇతని పేరునే సిఫారసు చేసేవారు. ఒక గురువుగా ఇతడు తన శిష్యులకు నిలకడగా ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో పాఠాలు చెప్పేవాడు కాదు. ఎక్కువ మంది శిష్యులు 8-10 సంవత్సరాలు ఇతని వద్ద శిక్షణ తీసుకున్నారు. ఇతని శిష్యులలో ఆర్.కె.వెంకటరామ శాస్త్రి (వయోలిన్), వి.రామరత్నం (గాత్రం), కండదేవి ఎస్.అళగిరిస్వామి (వయోలిన్), పాల్గాట్ మణి అయ్యర్(వయోలిన్), చెన్నై వి.సేతురామయ్య (వయోలిన్), రామానుజం, మదురై వేణుగోపాల్, చిన్నప్ప, హెచ్.ఆర్.సీతారామశాస్త్రి మొదలైన వారున్నారు. ఒక గురువుగా ఇతడు తన శిష్యులపట్ల ప్రేమవాత్సల్యాలను చూపించేవాడు. తన సమకాలీనులైన కర్ణాటక విద్వాంసులందరికీ పరిచయం చేసి వారి నుండి కొత్త విషయాలను నేర్చుకునే అవకాశాన్ని తన శిష్యులకు కల్పించేవాడు. తన కచేరీ అయిన తర్వాత శిష్యులతో ఆ కచేరీలోని ముఖ్య ఘట్టాలను, లోటుపాట్లను చర్చించేవాడు. తమిళనాడు ప్రజలు ఇతనికి బ్రహ్మరథం పట్టారు. చాలా నగరాలలోని హోటల్ యజమానులు ఇతనికి, ఇతని శిష్యులకు ఉచిత వసతి సౌకర్యం ఇవ్వజూపేవారు. ఉన్నతాధికారులు, నాయకులు ఘనస్వాగతం పలికేవారు. తమ ఇంట్లో బస చేయడానికి ఆహ్వానించేవారు. ఇతను తమ ఊరికి వస్తున్నాడనే వార్త విని ప్రజలు తబ్బిబ్బయ్యేవారు. అంతగా ఇతడు కర్ణాటక సంగీత ప్రియులను ఆకట్టుకున్నాడు.
చౌడయ్య ఏడు తంత్రుల వాయులీనాన్ని అభివృద్ధి చేసి పక్కవాద్యకారుణ్ణి గాత్ర విద్వాంసునికి సరిజోడీగా నిలబెట్టాడు. ఇతడు పిటీలు (ఫిడేలు) చౌడయ్యగా, మైసూరు టి.చౌడయ్యగా పిలువబడేవాడు.
ఇతడు తన గురువు బిడారం కృష్ణప్ప చిరకాల కోరిక ఐన "అయ్యనార్ సంగీత కళాశాల"ను మైసూరులో స్థాపించాడు. ఈ కళాశాలకు తాను ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉన్నాడు. తన శిష్యుడు రామరత్నంను వైస్ ప్రిన్సిపాల్‌గా నియమించాడు. ఈ కళాశాలలో వందలాది మంది గాత్రం, వాయులీనం, వీణ, వేణువులలో శిక్షణ తీసుకున్నారు. ఈ కళాశాల చాలామంది అంధవిద్యార్థులకు ప్రభుత్వ వేతనంతో సంగీతం నేర్పించింది.ఎన్.నంజుండస్వామి(గాత్రం), బి.ఆర్.శ్యామాచార్(వేణువు), సి.ఎం.మధురనాథ్(వేణువు), టి.ఆర్.శ్రీనివాసన్ (గాత్రం), బి.శ్రీనివాస అయ్యంగార్ (గాత్రము & వీణ), రంగస్వామి అయ్యంగార్ (వయోలిన్), కె.జె.వెంకటాచార్ (గాత్రం & వయోలిన్), జి.ఆర్.జయ, ఇందిర, లలిత, పద్మ మొదలైన వారు ఈ కళాశాలలో శిక్షణ పొందిన విద్వాంసులలో కొందరు.
ఇతడు 50కి పైగా సంస్కృత, కన్నడ భాషలలో వర్ణనలను, కీర్తనలను, తిల్లానాలను స్వరపరిచాడు. వీటిని మైసూరు వి.రామరత్నం సంపాదకత్వంలో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం "చౌడయ్య కృతులు" పేరుతో పుస్తకంగా ముద్రించింది. తొలినాళ్ళలో ముసురి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియం, మహారాజపుర విశ్వనాథ అయ్యర్ వంటి విద్వాంసులు సినిమాలలో భాగం వహించేవారు. వారి ప్రేరణతో చౌడయ్య కూడా వాణి అనే సినిమాను నిర్మించాడు. ఈ సినిమాలో నటించడమే కాక సంగీతం కూడా సమకూర్చాడు.
1957లో మద్రాసు సంగీత అకాడమీ ఇతడిని సంగీత కళానిధి పురస్కారంతో సత్కరించింది. అదే యేడు కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతనికి కర్ణాటక సంగీతం వయోలిన్ వాద్యం విభాగంలో అవార్డును ఇచ్చింది.1958లో ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ "సంగీత కళాశిఖామణి" బిరుదును ఇచ్చింది. మైసూరు మహారాజు కృష్ణరాజ ఒడయార్ ఇతనికి 1941లో "సంగీత రత్న" బిరుదును ఇచ్చి గౌరవించాడు. మైసూరు సంగీత పరిషత్తు ఇతడిని "గానకళాసింధు" బిరుదును ఒసగింది.
తన గురువు బిడారం కృష్ణప్ప సంస్మరణార్థం ఇతడు మైసూరులో "బిడారం కృష్ణప్ప ప్రసన్న సీతారామ మందిర" ను నిర్మించాడు.
చౌడయ్య తన 72వ యేట 1967, జనవరి 19న మరణించాడు.
బెంగళూరు లోని చౌడయ్య మెమోరియల్ హాల్
1980లో బెంగళూరులో ఇతని సంస్మరణార్థం కర్ణాటక ప్రభుత్వం వయోలిన్ ఆకృతిలో "చౌడయ్య మెమోరియల్ హాల్"ను నిర్మించింది.
కర్ణాటక ప్రభుత్వం సంగీత విద్వాంసులను గౌరవించడానికి సంగీతరత్న మైసూర్ టి.చౌడయ్య మెమోరియల్ అవార్డ్" ను నెలకొల్పింది.
tirumakudalu choudayya - vikipedia
tirumakudalu naraseepura, maisuru rajyam, britishu india
19 janavari 1967 (aged 71–72)
vayolin vidvaamsudu
tirumakudalu choudayya (kannada: mae mae meaneeare maeame) (1895 – 19 janavari 1967) oka karnaataka saastriiya vayolin vidvaamsudu.
itadu maisuru sameepamlo kaaveri nadee tiiraana unna tirumakudalu narsipura ane graamamlo agastyagouda, sundaramma dampatulaku 1895loo janminchaadu. itadu maisuru rajasthanamloni sangeeta vidvaamsudu bidaram krishnappa vadda 1910 nundi 1918 varakuu gurukula paddhatilo shishyarikam chesi sangeetaanni neerchukunnaadu.
itadu modatlo naalugu teegala vayolinnu upayoginchevaadu. 1927 naatiki itadu manchi sahavaadyakaarudigaa paeru gadinchaadu. aa rojullo dhwanivardhaka parikaraalu lenanduvalla kacherilo chivara kuurchunna vaariki itani vayolin sarigga vinabadedi kaadu. itadu sabdaanni penchadaaniki vayolinnaku tara shadjama - mandra shadjama, madhya panchama - mandra panchama, madhya shadjama - mandra shadjama sthaayilalo palikinchenduku maro moodu teegalanu jatachesadu. ee edu teegela vayolinnu prayatninchi itadu anni kachereelalo tana vayolin dhwanini penchi chivari shrotaku kuudaa vinabade vidhamgaa tana prayogaanni phalapradam cheshaadu. itani guruvu ee prayogaanni modata vyatirekinchinaa taruvaata prasannudayyaadu.
itadu tana guruvu prodbalamtho, akunthita deekshatho goppa vayolin kalaakaarudigaa tayaarayyaadu. gatra vidvaamsulandaruu saha vaadyakaarunigaa itani perune sifaarasu chesevaaru. oka guruvugaa itadu tana shishyulaku nilakadagaa oka nirdishta samayamlo paataalu cheppevaadu kaadu. ekkuva mandi shishyulu 8-10 samvatsaraalu itani vadda sikshana teesukunnaru. itani shishyulalo ar.ke.venkatarama saastri (vayolin), vi.ramaratnam (gaatram), kandadevi es.alagiriswamy (vayolin), palgat mani ayyar(vayolin), chennai vi.seturamayya (vayolin), ramanujam, madurai venugopal, chinnappa, hehch.ar.siitaaraamasaastri modalaina vaarunnaaru. oka guruvugaa itadu tana shishyulapatla premavaatsalyaalanu chupinchevadu. tana samakaaleenulaina karnaataka vidvaamsulandarikii parichayam chesi vaari nundi kotta vishayaalanu nerchukune avakaasaanni tana shishyulaku kalpinchevaadu. tana kacheri ayina tarvaata shishyulatho aa kacheriloni mukhya ghattaalanu, lotupaatlanu charchinchevaadu. tamilanadu prajalu itaniki brahmaratham pattaaru. chala nagaraalaloni hotal yajamaanulu itaniki, itani shishyulaku uchita vasati soukaryam ivvajuupevaaru. unnataadhikaarulu, naayakulu ghanaswagatam palikevaaru. tama intlo basa cheyadaaniki aahvaaninchevaaru. itanu tama ooriki vastunnadane vaarta vini prajalu tabbibbayyevaaru. antagaa itadu karnaataka sangeeta priyulanu aakattukunnaadu.
choudayya edu tantrula vaayuliinaanni abhivruddhi chesi pakkavaadyakaarunni gatra vidvaamsuniki sarijodiigaa nilabettaadu. itadu piteelu (fidaelu) choudayyagaa, maisuru ti.choudayyagaa piluvabadevadu.
itadu tana guruvu bidaram krishnappa chirakala korika aina "ayyanar sangeeta kalasala"nu mysurulo sthaapinchaadu. ee kalaasaalaku taanu prinsipalliga unnaadu. tana shishyudu ramaratnamnu vais prinsipalliga niyaminchaadu. ee kalaasaalalo vandalaadi mandi gaatram, vaayuleenam, veena, venuvulalo sikshana teesukunnaru. ee kalasala chaalaamandi andhavidyaarthulaku prabhutva vetanamtho sangeetam neerpinchindi.en.nanjundaswamy(gaatram), bi.ar.shyamachar(venuvu), si.em.madhuranath(venuvu), ti.ar.srinivasan (gaatram), bi.srinivasa ayyangar (gaatramu & veena), rangaswamy ayyangar (vayolin), ke.je.venkatachar (gaatram & vayolin), ji.ar.jaya, indira, lalita, padma modalaina vaaru ee kalaasaalalo sikshana pondina vidvaamsulalo kondaru.
itadu 50ki paiga samskruta, kannada bhaashalalo varnanalanu, keertanalanu, tillaanaalanu swaraparichaadu. veetini maisuru vi.ramaratnam sampaadakatvamlo maisuru vishwavidyaalayam "choudayya krutulu" paerutho pustakamgaa mudrinchindi. tolinaallalo musuri subrahmanya ayyar, ji.en.balasubramaniam, maharajapura vishwanaatha ayyar vanti vidvaamsulu cinemaalalo bhagam vahinchevaaru. vaari preranatho choudayya kuudaa vaani ane sinimaanu nirminchaadu. ee cinemalo natinchadame kaaka sangeetam kuudaa samakuurchaadu.
1957loo madrasu sangeeta akadami itadini sangeeta kalanidhi puraskaaramtho satkarinchindi. adhe yedu kendra sangeeta naataka akadami itaniki karnaataka sangeetam vayolin vaadyam vibhaagamlo avaardunu ichindi.1958loo dhi indian fine arts socity "sangeeta kalasikhamani" birudunu ichindi. maisuru maharaju krishnaraja odayar itaniki 1941loo "sangeeta ratna" birudunu ichi gouravinchaadu. maisuru sangeeta parishattu itadini "gaanakalaasindhu" birudunu osagindi.
tana guruvu bidaram krishnappa samsmaranaartham itadu mysurulo "bidaram krishnappa prasanna siitarama mandira" nu nirminchaadu.
choudayya tana 72va yeta 1967, janavari 19na maraninchaadu.
bengaluru loni choudayya memorial hal
1980loo bengalurulo itani samsmaranaartham karnaataka prabhutvam vayolin aakrutilo "choudayya memorial hal"nu nirminchindi.
karnaataka prabhutvam sangeeta vidvaamsulanu gouravinchadaaniki sangeetaratna mysur ti.choudayya memorial award" nu nelakolpindi.