శ్రీలంకలో శవాల దిబ్బ: మన్నార్ సమాధిలో 230 అస్థిపంజరాలు... అవి ఎవరివి? హంతకులెవరు? - BBC News తెలుగు
అన్బరసన్ యతిరాజన్ బీబీసీ ప్రతినిధి, మన్నార్
https://www.bbc.com/telugu/international-46299099
చిత్రం శీర్షిక మృతులు ఎవరు.. వారిని చంపిందెవరన్నది ఇప్పటికీ మిస్టరీ
శ్రీలంకలోని మన్నార్ పట్టణంలో ఈ ఏడాది మొదట్లో బయటపడిన ఒక సామూహిక సమాధి దేశంలోనే అతి పెద్దదని తేలిందని నిపుణులు చెప్తున్నారు.
కొంత కాలం కిందట ఇది యుద్ధ ప్రాంతంగా ఉండేది. అక్కడి సమాధి నుంచి గత ఆగస్టులో 90 అస్థిపంజరాలను వెలికి తీయగా ఇప్పుడా సంఖ్య 230 దాటింది.
సుదీర్ఘంగా సాగిన శ్రీలంక అంతర్యుద్ధంలో కనీసం 20,000 మంది అదృశ్యమైనట్లు మానవ హక్కుల సంస్థలు చెబుతున్నాయి. రక్తసిక్తంగా సాగిన అంతర్యుద్ధం 2009లో ముగిసింది.
శ్రీలంక ప్రభుత్వ దళాలకు, తమిళ తిరుగుబాటుదారులకు మధ్య 26 ఏళ్ల పాటు సాగిన యుద్ధంలో కనీసం లక్ష మంది చనిపోయారు.
ఇటీవల బయటపడ్డ సమాధి.. మన్నార్ ప్రధాన బస్ స్టేషన్ సమీపంలోని మాజీ సహకార డిపోలో ఉంది. అక్కడ కొత్త భవనం నిర్మించటం కోసం పునాదులు వేయటానికి కార్మికులు తవ్వటం మొదలుపెట్టినపుడు మానవ అస్థిపంజరాలు వెలుగుచూశాయి.
శ్రీలంక: యుద్ధం ముగిసి పదేళ్ళయింది.. మరి అదృశ్యమైన తమిళ టైగర్లు ఎక్కడ?
చిత్రం శీర్షిక అంతర్యుద్ధ కాలంలో చాలా మందిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు.. వేలాది మంది అదృశ్యమయ్యారు
ఈ ప్రాంతంలో లోతుగా తవ్వకాలు జరపాలని కోర్టు ఆదేశించింది. ఆ సామూహిక సమాధిలో బయల్పడిన అస్థిపంజరాలు ఎవరివి? వారు ఎలా చనిపోయారు? అనేది ఇంకా తెలియదు.
''ఇప్పటివరకూ 230 పైగా అస్థిపంజరాలను తవ్వకాల్లో వెలికి తీశాం'' అని కొలంబో సమీపంలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కెలానియాకు చెందిన ఫోరెన్సిక్ ఆర్కియాలజిస్ట్ ప్రొఫెసర్ రాజ్ సోమదేవ చెప్పారు. సమాధి వద్ద తవ్వకాల బృందానికి ఆయన సారథ్యం వహిస్తున్నారు.
''నా అనుభవంలో ఇప్పటివరకూ తవ్విన అతి పెద్ద సామూహిక సమాధి ఇదే'' అని ఆయన తెలిపారు.
మానవ అస్థికలతో పాటు కొన్ని లోహ వస్తువులు, బాధితుల నగలు కూడా బయటపడ్డాయని అన్నారు.
''ఎముకలు చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. కొన్ని ఎముకలు కనిపించటం లేదు. మృతుల శరీరాల ఆకృతులను రూపొందించటం చాలా కష్టంగా ఉంది. అంతా గందరగోళంగా ఉంది'' అని ఆయన బీబీసీకి చెప్పారు.
మన్నార్ పట్టణంలో జాతిపరంగా మైనారిటీలైన తమిళులు అధికంగా ఉంటారు. శ్రీలంక భద్రతా దళాలకు, తిరుగుబాటుదారులైన తమిళ పులులకు మధ్య ఘర్షణలో ఈ ప్రాంతానికి చెందిన వందలాది మంది అదృశ్యమయ్యారని స్థానిక నాయకులు చెప్తున్నారు.
చిత్రం శీర్షిక అస్థిపంజరాలు లభించిన చోట ఫోరెన్సిక్ నిపుణులు
అంతర్యుద్ధ కాలంలో మన్నార్ పట్టణం చాలా వరకూ సైన్యం నియంత్రణలో ఉండేది. తమిళ పులులు ఆ చుట్టు పక్కల ప్రాంతాలు, జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో బలంగా ఉండేవారు.
భీకర పోరాటాల అనంతరం సైన్యం మొత్తం జిల్లాలను తన గుప్పిట్లోకి తీసుకుంది. ఆ యుద్ధం దాదాపు పదేళ్ల కిందట ముగిసింది.
ఇక్కడి సామూహిక సమాధిలో వెలికితీసిన అస్తిపంజరాలను మన్నార్ కోర్టు కస్టడీకి తరలించారు. తవ్వకాలు పూర్తయిన తర్వాత ఏం చేయాలనేది కోర్టు నిర్ణయిస్తుంది.
అంతర్యుద్ధం ముగిసినప్పటి నుంచీ శ్రీలంక వార్ జోన్‌లో అనేక సామూహిక సమాధులు వెలుగుచూశాయి.
2014లో మన్నార్‌లో తిరుకేతీశ్వరం ఆలయం సమీపంలోని మరొక ప్రాంతంలో 96 మంది అస్థికలు బయటపడ్డాయి.
చిత్రం శీర్షిక మృతుల వివరాలను గుర్తించలేకపోతున్నారు
అయితే.. నాలుగేళ్లు గడిచినా ఆ మృతులు ఎవరు? వారిని ఎవరు చంపారు? అనేదానిపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.
సైనికులు, తమిళ తిరుగుబాటుదారులు ఇరువురూ పౌరులపై హత్యాకాండకు పాల్పడ్డారని హక్కుల సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
కానీ., పౌరుల మరణాలతో కానీ, అదృశ్యాలతో కానీ తన బలగాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని ప్రభుత్వం తిరస్కరిస్తూనే ఉంది. మన్నార్‌లోని సామూహిక సమాధిలో బయటపడ్డ మృతదేహాలకు సైనికులతో సంబంధం ఉందన్న వాదనలను సైన్యం తోసిపుచ్చుతోంది.
అంతర్జాతీయంగా కొన్నేళ్లుగా ఒత్తిడి రావటంతో మానవ అదృశ్యాలపై దర్యాప్తు చేయటానికి శ్రీలంక ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది 'ఆఫీస్ ఆఫ్ మిస్సింగ్ పర్సన్స్ (ఓఎంపీ)' పేరుతో ఒక స్వతంత్ర సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది.
మన్నార్‌లో సమాధి తవ్వకాలకు ఓఎంపీ పాక్షికంగా నిధులు సమకూర్చింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాలు LIVE: జగన్ సునామీ... 152 స్థానాల్లో ఆధిక్యం... 23 స్థానాల్లోనే టీడీపీ ప్రభావం.. మనుగడ కోసం జనసేన పోరాటం
srilankalo savaala dibba: mannar samaadhilo 230 asthipanjaraalu... avi evarivi? hantakulevaru? - BBC News telugu
anbarasan yatirajan bbc pratinidhi, mannar
https://www.bbc.com/telugu/international-46299099
chitram sheershika mrutulu evaru.. vaarini champindevarannadi ippatikee mistery
srilankaloni mannar pattanamlo ee edaadi modatlo bayatapadina oka saamuuhika samadhi desamlone athi peddadani telindani nipunulu cheptunnaaru.
kontha kaalam kindata idhi yuddha praantamgaa undedi. akkadi samadhi nunchi gatha aagastulo 90 asthipanjaraalanu veliki teeyagaa ippuda sankhya 230 daatindi.
sudiirghamgaa saagina srilanka antaryuddhamlo kaneesam 20,000 mandi adrushyamainatlu manava hakkula samsthalu chebutunnaayi. raktasiktamgaa saagina antaryuddham 2009loo mugisindi.
srilanka prabhutva dalaalaku, tamila tirugubaatudaarulaku madhya 26 ella paatu saagina yuddhamlo kaneesam laksha mandi chanipoyaru.
iteevala bayatapadda samadhi.. mannar pradhaana bus station sameepamloni maji sahakara depolo undi. akkada kotta bhavanam nirminchatam kosam punaadulu veyataaniki kaarmikulu tavvatam modalupettinapudu manava asthipanjaraalu veluguchusaayi.
srilanka: yuddham mugisi padellayindi.. mari adrusyamaina tamila taigarlu ekkada?
chitram sheershika antaryuddha kaalamlo chala mandini adupuloki teesukunnaru.. velaadi mandi adrushyamayyaaru
ee praantamlo lothugaa tavvakaalu jarapalani kortu aadesinchindi. aa saamuuhika samaadhilo bayalpadina asthipanjaraalu evarivi? vaaru ela chanipoyaru? anedi inka teliyadu.
''ippativarakuu 230 paiga asthipanjaraalanu tavvakaallo veliki teesaam'' ani kolambo sameepamloni university af kelaniaku chendina forensic archialogist professor raj somadeva cheppaaru. samadhi vadda tavvakaala brundaaniki aayana saarathyam vahistunnaaru.
''naa anubhavamlo ippativarakuu tavvina athi pedda saamuuhika samadhi ide'' ani aayana telipaaru.
manava asthikalatho paatu konni loha vastuvulu, baadhitula nagalu kuudaa bayatapaddaayani annaru.
''emukalu chellaachedurugaa unnaayi. konni emukalu kanipinchatam ledu. mrutula sariiraala aakrutulanu roopondinchatam chala kashtamgaa undi. antaa gandaragolamgaa undi'' ani aayana bbcc cheppaaru.
mannar pattanamlo jaatiparamgaa minoritylaina tamilulu adhikamgaa untaaru. srilanka bhadrata dalaalaku, tirugubaatudaarulaina tamila pululaku madhya gharshanalo ee praantaaniki chendina vandalaadi mandi adrushyamayyaarani sthaanika naayakulu cheptunnaaru.
chitram sheershika asthipanjaraalu labhinchina chota forensic nipunulu
antaryuddha kaalamlo mannar pattanam chala varakuu sainyam niyantranalo undedi. tamila pululu aa chuttu pakkala praantaalu, jillaalooni itara praantaallo balangaa undevaaru.
bheekara poraataala anantaram sainyam mottam jillaalanu tana guppitloki teesukundi. aa yuddham daadaapu padella kindata mugisindi.
ikkadi saamuuhika samaadhilo velikiteesina astipanjaraalanu mannar kortu kastadeeki taralinchaaru. tavvakaalu puurtayina tarvaata yem cheyalanedi kortu nirnayistundi.
antaryuddham mugisinappati nunchi srilanka war jonelo aneka saamuuhika samaadhulu veluguchusaayi.
2014loo mannarle tiruketishwaram aalayam sameepamloni maroka praantamlo 96 mandi asthikalu bayatapaddayi.
chitram sheershika mrutula vivaraalanu gurtinchalekapotunna
ayithe.. naalugellu gadichina aa mrutulu evaru? vaarini evaru champaaru? anedaanipai inka spashtata ledu.
sainikulu, tamila tirugubaatudaarulu iruvuruu pourulapai hatyaakaandaku paalpaddaarani hakkula sanghaalu aaropistunnaayi.
cony., pourula maranaalato cony, adrushyaalatho cony tana balagaalaku etuvanti sambandham ledani prabhutvam tiraskaristune undi. mannareloni saamuuhika samaadhilo bayatapadda mrutadehaalaku sainikulato sambandham undanna vaadanalanu sainyam tosipuchutondi.
antarjaatiiyamgaa konnellugaa ottidi raavatamtho manava adrushyaalapai daryaaptu cheyataniki srilanka prabhutvam ee edaadi 'offies af missing persons (oampee)' paerutho oka swatantra samsthanu erpaatu chesindi.
mannarle samadhi tavvakaalaku oampee paakshikamgaa nidhulu samakuurchindi.
andhrapradesh assembley ennikala phalitaalu LIVE: jagan sunami... 152 sthaanaallo aadhikyam... 23 sthaanaallone tdp prabhaavam.. manugada kosam janasena poratam