ఆస్టియోపోరోసిస్ వ్యాధి లక్షణాలు, నిర్ధారణ, చికిత్స మరియు జాగ్రత్తలు
Home>>Rheumatology>>ఆస్టియోపోరోసిస్ వ్యాధి లక్షణాలు, నిర్ధారణ, చికిత్స మరియు జాగ్రత్తలు.
by Dr. Sunitha Kayidhi | Oct 19, 2021 | Rheumatology
ప్రతీయేటా అక్టోబర్ 20న ప్రపంచ ఆస్టియోపోరోసిస్ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాము. మోనోపాజ్ తరువాత మహిళలను ఇబ్బంది పెట్టే సమస్యలలో ఆస్టియోపోరోసిస్ (బోలు ఎముకల వ్యాధి) కూడా ఒకటి. దీనిలో ఎముక సాంద్రత తగ్గి, పటుత్వం కోల్పోయి అవి గుల్లబారతాయి. ఎముక గుల్లబారటం చాలా నెమ్మదిగా జరగటం వలన చాలా మందిలో ఎముకలు విరిగేంతవరకు ఎలాంటి లక్షణాలు కనబడవు. 2015లో WHO సర్వే ప్రకారం యాభై పైబడినవారిలో మన దేశంలో ప్రతీ ముగ్గురు స్త్రీలలో ఒకరు. ప్రతీ ఎనిమిది మంది మగవారిలో ఒకరు ఆస్టియోపోరోసిస్తో బాధపడుతున్నారు. సుమారుగా 2015 నాటికి 5 కోట్ల మంది ఈ వ్యాధికి లోనైయ్యారు. జీవనశైలిలో మార్పులు, పౌషకాహారం తీసుకోవడం, సరియైన వ్యాయామం చేయడం మరియు వ్యాధిని తొలిదశలో గుర్తించడం వలన ఆస్టియోపోరోసిస్ నుండి మనల్ని మనం కాపాడుకోవచ్చు.
ఆస్టియోపోరోసిస్ ఎందుకు వస్తుంది :
సాధారణంగా ఎముక నిర్మాణం మరియు ఎదుగుదలలో భాగంగా ఎముకలోని పాతకణాలు పోయి కొత్తకణాలు చేరతాయి. దీన్ని ఎముక రిమాడలింగ్ (Bone Remodelling) అంటారు. ఈ ప్రక్రియ చిన్నతనంలో మొదలై కౌమారదశ వరకు అతివేగంగా ఉండి సుమారుగా 30 ఏళ్లకు పూర్తి స్థాయికి చేరుతుంది. ఈ దశలో కొత్తకణాలు ఎక్కువగా ఉండి ఎముక దృఢంగా ఉంటుంది. ఈ దశను Peak Bone Mass అంటారు. దీని తర్వాత క్రమేణా కొత్త కణాలు చేరడం తగ్గుతుంది. తద్వారా 50 యేళ్ళు వచ్చేసరికి ఎముక సాంద్రత తగ్గి గుల్లబారుతుంది.
ఆస్టియోపోరోసిస్ అనేది ప్రధానంగా రెండు రకాలు-ప్రైమరీ మరియు సెకండరీ.. పైన చెప్పిన విధంగా మోనోపాజ్ తర్వాత మరియు 65 ఆపైన ఎముక క్రమంగా సాంద్రత తగ్గడం వల్ల వచ్చే ఆస్టియోపోరోసిస్ ను ప్రైమరీ అంటారు. ఇస్ట్రోజన్, టెస్టోస్టెరాన్ లాంటి కొన్ని హార్మోన్లు, కాల్షియం, విటమిన్ డి లాంటి పోషకాలు ఈ ఎముక రిమాడలింగ్ను కొంత వరకు ప్రభావితం చేస్తాయి.
సెకండరీ ఆస్టియోపోరోసిస్ :
ఎముక రిమాండలింగ్ ప్రక్రియను నిరోధించే కారకాల వలన 50 యేళ్ళ లోపే ఆస్టియోపోరోసిస్ రావచ్చు. దీర్ఘకాలిక కిడ్నీ మరియు లివర్ సమస్యలు, కొన్ని రకాల జీర్ణకోశ వ్యాధులు, రుమటాయిడ్ వ్యాధులు, థైరాయిడ్ మరియు డయాబెటిస్ కొన్ని కారణాలు .ఇవే కాకుండా జన్యుపరమైన కారణాలు, స్టెరాయిడ్స్, ఫిట్స్ మందులు, హెపారిన్ మందులు చాలా రోజులు వాడటం, అధికంగా ఆల్కహాల్ తీసుకోవడం, పొగత్రాగడం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, అతి తక్కువ బరువు, కాల్షియం, విటమిన్ డి లోపం వలన కూడా ఆస్టియోపోరోసిన్ రావచ్చు.
ఆస్టియోపోరోసిస్ ను Silent Disease అంటారు. చాలా మందికి ఎముకలు విరిగేంతవరకు ఎలాంటి లక్షణాలు కనపడవు. నెమ్మదిగా నడుము వంగిపోవడం, వెన్నునొప్పి, ఎత్తుతగ్గడం, అలసట.. లాంటివి కొంత మందిలో కనిపిస్తాయి. అన్ని ఎముకలు దీనితో ప్రభావితం చేయబడినా, వెన్నుపూస, తుంటి మరియు ముంచేతి ఎముకలకు ఇది ఎక్కువగా వస్తుంది.
వ్యాధి నిర్ధారణ ఎలా?:
ఎక్స్ రే (X-Ray) / CT స్కాన్లతో ఫ్రాక్చర్స్ కనుక్కొవడం జరుగుతుంది. బిఎండి (BMD-Bone Mineral Density) పరీక్ష / Dexa Scanతో ఎముక సాంద్రతను పరీక్ష చేస్తారు. దీంట్లో T. Score అనే విలువ -2.5 లేదా అంతకన్నా తక్కువ ఉంటే ఆస్టియోపోరోసిస్ నిర్ధారణ అయినట్లే. వెన్నుపూస, తుంటి భాగంలో ఈ పరీక్ష చేస్తారు.
బిఎండి పరీక్ష ఎవరు చేసుకోవాలి ?
65 మరియు ఆపైబడిన స్త్రీలు
70 మరియు ఆ పైబడిన పురుషులు
మోనోపాజ్ తరువాత మహిళలో పైన చెప్పిన సెకండరీ కారణాలు ఉండటం, లేదా ఒకసారి ఎముక విరగడం|
బిఎండి పరీక్ష ఫలితాలు మరియు మీకు ఉన్న అనుబంధిత (Secondary) కారణాలను దృష్టిలో పెట్టుకొని మీరు మాత్రలు వాడాలా లేదా అన్నది వైద్యులు నిర్ధారిస్తారు.
బిస్ఫోస్పోనేట్స్ (Bisphosphonates), టేరీపరటైడ్ (Teriparatide), కాల్సిటోనిన్ (Calcitonin), డెనోసోముబాబ్ (Denosumab) మరియు కొన్ని రకాల హార్మోన్ మందులు ఆస్టియోపోరోసిస్కి వాడుతారు. దీనితో పాటు కాల్షియం, విటమిన్ డి సప్లిమెంట్లు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
దృష్టిపెట్టాల్సిన జాగ్రత్తలు:
శరీరం సాధ్యమైనంత వరకు చురుగ్గా ఉంచుకోవడం. రోజూ 20-30ని||లు నడక, వ్యాయామం, జాగింగ్ లేదా డ్యాన్స్ చేయడం,వెయిట్ వ్యాయామం, పరుగు, ఏరోబిక్స్ వ్యాయామం వంటివి చేయడం వలన ఎముకలతో పాటు కండరాలు ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి.
పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, ఆకుకూరలు, మాంసం, గింజ మరియు తృణధాన్యాలు, చేపలు, గుడ్లు లాంటి కాల్షియం అధికంగా ఉన్న ఆహారం క్రమం తప్పకుండా రోజువారీ తీసుకోవడం.
విటమిన్ డి మన శరీరం కాల్షియంను స్వీకరించడానికి అవసరం. విటమిన్ డి ఆహారంలో తక్కువగా లభిస్తుంది. కాబట్టి కొంత సమయం ఎండలో ఉండడం, అవసరమైతే విటమిన్ డి సప్లిమెంట్లు తీసుకోవాలి.
18 నుండి 50 సంవత్సరాల మధ్య ఉన్న స్త్రీలు, 18 నుండి 70 వయస్సు మగవారికి రోజుకి 1000 మి.గ్రాల కాల్షియం, 400-600 IU విటమిన్ డి అవసరం. గర్భిణీలు, పాలిచ్చే తల్లులు, 50పైబడిన మహిళలు, 70పైబడిన మగవారికి 1200 మి.గ్రా.ల కాల్షియం, 800-1000 IU విటమిన్ డి తీసుకోవాలి. ఇవి సాధ్యమైనంతవరకు ఆహారంలో భాగమై ఉండాలి.
వృద్ధులు ముఖ్యంగా పడిపోకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. సరియైన వెలుతురులో ఉండడం, కంటి పరీక్షలు క్రమంగా చేసుకోవడం, మెట్లు దిగేటప్పుడు, బాత్రూమ్ లో గోడ లేదా పట్టాల సహాయం తీసుకోవడం, మత్తు కలిగించే మందులను సాధ్యమైనంత వరకు తగ్గించడం.. మొదలగునవి దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి.
astioporosis vyaadhi lakshanaalu, nirdhaarana, chikitsa mariyu jaagrattalu
Home>>Rheumatology>>astioporosis vyaadhi lakshanaalu, nirdhaarana, chikitsa mariyu jaagrattalu.
by Dr. Sunitha Kayidhi | Oct 19, 2021 | Rheumatology
prateeyetaa actober 20na prapancha astioporosis dinotsavamgaa jarupukuntamu. monopaj taruvaata mahilalanu ibbandi pette samasyalalo astioporosis (bolu emukala vyaadhi) kuudaa okati. deenilo emuka saandrata taggi, patutvam kolpoi avi gullabaarataayi. emuka gullabaratam chala nemmadigaa jaragatam valana chala mandilo emukalu virigentavaraku elanti lakshanaalu kanabadavu. 2015loo WHO sarve prakaaram yabhai paibadinavaarilo mana desamlo pratee mugguru streelalo okaru. pratee enimidi mandi magavaarilo okaru astioporosisto baadhapadutunnaaru. sumaruga 2015 naatiki 5 kotla mandi ee vyaadhiki lonaiyyaru. jeevanasaililo maarpulu, poushakaahaaram teesukovadam, sariyaina vyaayaamam cheyadam mariyu vyaadhini tolidasalo gurtinchadam valana astioporosis nundi manalni manam kapadukovachhu.
astioporosis enduku vastundi :
saadhaaranamgaa emuka nirmaanam mariyu edugudalalo bhagamga emukaloni paatakanaalu poyi kottakanaalu cheratayi. deenni emuka remadaling (Bone Remodelling) antaaru. ee prakriya chinnatanamlo modalai kaumaaradasa varaku ativegamgaa undi sumaruga 30 ellaku puurti sthaayiki cherutundi. ee dasalo kottakanaalu ekkuvagaa undi emuka drudamgaa untundi. ee dasanu Peak Bone Mass antaaru. deeni tarvaata kramena kotta kanaalu cheradam taggutundi. tadwara 50 yellu vachesariki emuka saandrata taggi gullabaarutundi.
astioporosis anedi pradhaanamgaa rendu rakalu-praimari mariyu secondery.. paina cheppina vidhamgaa monopaj tarvaata mariyu 65 aapaina emuka kramangaa saandrata taggadam valla vache astioporosis nu praimari antaaru. istrosion, testosteron lanti konni haarmonlu, kalshiyam, vitamin di lanti pooshakaalu ee emuka remaadalingnu kontha varaku prabhaavitam chestayi.
secondery astioporosis :
emuka remandaling prakriyanu nirodhinche kaarakaala valana 50 yella lope astioporosis raavacchu. deerghakaalika kidni mariyu liver samasyalu, konni rakala jeernakosha vyaadhulu, rumatoid vyaadhulu, thyroid mariyu diabatis konni kaaranaalu .ive kakunda janyuparamaina kaaranaalu, steroids, fits mandulu, heparin mandulu chala rojulu vaadatam, adhikamgaa alcahal teesukovadam, pogatraagadam, saareeraka shrama lekapovadam, athi takkuva baruvu, kalshiyam, vitamin di lopam valana kuudaa astioporosin raavacchu.
astioporosis nu Silent Disease antaaru. chala mandiki emukalu virigentavaraku elanti lakshanaalu kanapadavu. nemmadigaa nadumu vangipovadam, vennunoppi, ettutaggadam, alasata.. lantivi kontha mandilo kanipistaayi. anni emukalu deenitho prabhaavitam cheyabadina, vennupusa, tunti mariyu muncheti emukalaku idhi ekkuvagaa vastundi.
vyaadhi nirdhaarana ela?:
ex ree (X-Ray) / CT skaanlatho fractures kanukkovadam jarugutundi. bmd (BMD-Bone Mineral Density) pareeksha / Dexa Scanthoo emuka saandratanu pareeksha chestaaru. deentlo T. Score ane viluva -2.5 leda antakanna takkuva unte astioporosis nirdhaarana ayinatle. vennupusa, tunti bhaagamlo ee pareeksha chestaaru.
bmd pareeksha evaru chesukovali ?
65 mariyu aapaibadina streelu
70 mariyu aa paibadina purushulu
monopaj taruvaata mahilalo paina cheppina secondery kaaranaalu undatam, leda okasari emuka viragadam|
bmd pareeksha phalitaalu mariyu meeku unna anubandhita (Secondary) kaaranaalanu drushtilo pettukoni meeru maatralu vadala leda annadi vaidyulu nirdhaaristaaru.
bisphosponates (Bisphosphonates), tareeparataid (Teriparatide), calsitonin (Calcitonin), denosomubab (Denosumab) mariyu konni rakala harmon mandulu astioporosisky vaadutaaru. deenitho paatu kalshiyam, vitamin di supplimentlu teesukovalsi untundi.
drushtipettaalsina jaagrattalu:
sareeram saadhyamainanta varaku churugga unchukovadam. roojoo 20-30ni||lu nadaka, vyaayaamam, jaging leda dans cheyadam,veyit vyaayaamam, parugu, aerobics vyaayaamam vantivi cheyadam valana emukalatho paatu kandaraalu aarogyamgaa untaayi.
paalu, paala utpattulu, aakukuuralu, maamsam, ginja mariyu trunadhaanyaalu, chepalu, gudlu lanti kalshiyam adhikamgaa unna aahaaram kramam tappakunda rojuwari teesukovadam.
vitamin di mana sareeram kaalshiyamnu sweekarinchadaaniki avasaram. vitamin di aahaaramlo takkuvagaa labhistundi. kabatti kontha samayam endalo undadam, avasaramaite vitamin di supplimentlu teesukovali.
18 nundi 50 samvatsaraala madhya unna streelu, 18 nundi 70 vayassu magavaariki rojuki 1000 mi.grala kalshiyam, 400-600 IU vitamin di avasaram. garbhineelu, paliche tallulu, 50paibadina mahilalu, 70paibadina magavaariki 1200 mi.gra.la kalshiyam, 800-1000 IU vitamin di teesukovali. ivi saadhyamainantavaraku aahaaramlo bhagamai undaali.
vruddhulu mukhyamgaa padipokunda jaagrattalu teesukovali. sariyaina veluturulo undadam, kanti pareekshalu kramangaa chesukovadam, metlu digetappudu, batroom loo goda leda pattaala sahayam teesukovadam, mattu kaliginche mandulanu saadhyamainanta varaku tagginchadam.. modalagunavi drushtilo pettukovali.