సంభాషణ: January 2010
Posted by కె. శ్రీనివాస్ at 7:58 PM 3 comments: Links to this post
సీనియర్ పాత్రికేయులు బ్రహ్మానందరెడ్డి, వెంకటకృష్ణలను పోలీసులు వారి చానెల్‌ ఆఫీసునుంచి అరెస్టు చేసి తీసుకువెడుతున్నప్పుడు చూసి చాలా బాధ కలిగింది. వెంకటకృష్ణతో నాకు పెద్ద పరిచయం లేదు కానీ, బ్రహ్మానందరెడ్డి ఉదయం దినపత్రికలో నాకు సీనియర్‌గా పనిచేశారు. 1990 దశకం ఆరంభంలోనే కొత్త ఆలోచనలతో, ఆవేశాలతో పత్రికను తీర్చిదిద్దాలని ప్రయత్నించేవారు. జరిగిన పరిణామాల వెనుక పెద్ద కుట్ర ఉన్నదని భావిస్తున్నప్పుడు- అందులో ఈ జర్నలిస్టుల పాత్ర ఉంటే గింటే అది సాంకేతికమూ నామమాత్రమూ అయిఉంటుంది. వారే అసలు దోషులన్నట్టు ప్రభుత్వం వ్యవహరించడం అన్యాయం. అది వారికి జరుగుతున్న అన్యాయం మాత్రమేకాదు, మొత్తం సత్యానికి జరుగుతున్న అన్యాయం.
సమాజ సంచలనాలలో పత్రికల పాత్ర ప్రమేయం రానురాను అధికమవుతున్న కాలంలో- పెట్టుబడులకు రాజకీయాలకు అధికార వ్యూహాలకు మీడియా నిర్వహణకు దూరం తగ్గిపోతున్న సందర్భాలలో- పాత ప్రమాణాల ప్రకారం విషయాలను అర్థం చేసుకోవడం కష్టమవుతున్నది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్వేచ్ఛలకు, ప్రజాస్వామ్యానికి విలువ పెరగడం ఆరంభమైన కాలం నుంచి, మన దేశంలో "పునరుజ్జీవన', జాతీయోద్యమ కాలాల దాకా పత్రికారంగానికి ఎంతో ప్రతిష్ఠ, గౌరవం ఏర్పడ్డాయి. మీడియా స్వభావమూ వ్యవహారమూ పూర్తిగా మారిపోయిన నేటి కాలంలో, ఆ గౌరవం అంతరించిపోతున్నది. పురాతనప్రతిష్ఠను కొంచెంకొంచెం కొరుక్కుతింటూ మీడియా నెట్టుకు వస్తోంది. ఇంగువ గట్టిన గుడ్డలాగా పూర్వసువాసనలు వెదజల్లుతోంది. ప్రింట్‌ మీడియాలో ఇంకా పత్రికావిలువల గురించిన తపన, పునరుద్ధరణ ప్రయత్నమూ కనిపిస్తున్నాయికానీ, కొత్తగా వచ్చిన విజువల్‌ మీడియా మాత్రం వేగంలో పడికొట్టుకుపోతోంది, దురాశతో నిర్విచక్షణగా వ్యవహరిస్తోంది.
జరుగుతున్న సంఘటనలను సంచలనీకరిస్తూ బాధ్యతారహితంగా వ్యవహరించడం ఒక ఎత్తుఅయితే, సంచలనాత్మక సంఘటనలు జరిగేటట్టు పథకాలు పన్నడం మరో ఎత్తు. ఇర్వింగ్‌ వాలెస్‌ "ఆల్‌మైటీ' నవలలో పత్రికాధిపతి సర్క్యులేషన్‌ కోసం, పేరు కోసం తానే సంఘటనలను రచిస్తూ, వాటిని పత్రికలో ముందుగా రిపోర్టు చేస్తుంటాడు. రాష్ట్రంలో జరిగినవి, జరుగుతున్నవి అటువంటి లాభాపేక్షతో జరుగుతున్నవి కూడా కావు. అవేవీ ఆయా మీడియా సంస్థలకు వ్యాపారపరంగా మేలుచేసేవి కూడా కావు. ఆ సంస్థలు తమ సొంత ప్రతిప్ఠను, మీడియా గౌరవాన్ని కూడా పణంగా పెట్టి సూత్రధారుల రాజకీయ ప్రయోజనాలు నెరవేర్చడానికి ప్రయత్నించాయి.
మీడియా ఒక రాజకీయపక్షాన్ని సమర్థించడం కానీ, ఒక వివాదంలో ఒక పక్షంతో ఉండడం కానీ అసాధారణమేమీ కాదు. కాస్త హెచ్చుతగ్గులతో జాతీయోద్యమకాలం నుంచి పత్రికలలో ఈ ధోరణి కనిపిస్తుంది.. ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేయాలని మీడియా సహజంగానే ప్రయత్నిస్తుంది. మన వంటి దేశాలలో అక్షరానికి ఆరాధన, విశ్వసనీయత ఎక్కువ కాబట్టి, ప్రింట్‌మీడియా ప్రభావమూ ఎక్కువే. కాకపోతే, అక్షరాస్యత అతి తక్కువ ఉన్న కాలంలో ఆ ప్రభావానికి పరిమితులు ఉండేవి. టెలివిజన్‌ వచ్చిన తరువాత అక్షరస్యత సమస్యేకాకుండా పోయింది. టీవీ మీడియం దాని స్వభావం రీత్యా- ఆలోచన మీద కాక ఆవేశాల మీద, ఉద్వేగాల మీద పనిచేస్తూ ఉంటుంది. "" ఐబాల్‌ గేమ్‌'' మెదడును బైపాస్‌ చేసి నాడీమండలం మీద నేరుగా పనిచేస్తుంది కాబోలు. కాబట్టి, పత్రికా మాధ్యమం ఉన్నంత ఉదారంగా, స్థిమితంగా, పరువుగా టీవీ మాధ్యమం ఉండలేదు, ఉండబోదు కూడా. అయితే, దానికి కూడా ఒక పరిధి ఉండాలి. పక్షి ఎంత ఎత్తుకు ఎగిరినా దాని చూపు తన గూడునుంచి దూరంగా వెళ్లకూడదు- అని క్షేమేంద్రుడు చేసిన ఔచిత్య విచికిత్స దృశ్యమాధ్యమాలకూ ఉండాలి. ఒక వార్త మరిన్ని అటువంటి వార్తలకు, ఒక స్పందన మరిన్ని అటువంటి స్పందనలకు దారితీసే దుర్మార్గాన్ని నివారించాలి. 1984లో సిక్కులపై హత్యాకాండ కానీ, 2001లో తమిళులపై దాడులు కానీ, వైఎస్‌ మరణానంతర ఆత్మహత్యలుకానీ, కుట్రసిద్ధాంతంతో రిలయన్స్‌సంస్థలపై విధ్వంసం కానీ - వీటన్నిటిలో విజువల్‌ మీడియా పాత్ర ప్రేక్షక పాత్రకాదు, రిపోర్టింగ్‌ పాత్రా కాదు. సంఘటనల గొలుసుకట్టులో ఒక లంకెగా మారిన పాత్ర. ఇది ఎమ్‌బెడెడ్‌ జర్నలిజం కంటె అన్యాయమైనది. గతంలో దండయాత్రలలో యుద్ధకథకులు కూడా ఉండేవారు. ముస్లిమ్‌ దండయాత్రలలో యుద్ధచరిత్రకారులు, చిత్రకారులు కూడా ఉండేవారు. ఇరాక్‌ యుద్ధంలో వివిధ పత్రికల విలేఖరులు సాయుద pataalaala వెనుక నడిచారు. కాకపోతే, వీరంతా జరిగినవాటికి అతిశయం జోడించో, వక్రీకరించో, వాస్తవాలతోనో యుద్దకథనాలు చేసి ఉంటారు. స్వయంగా యుద్ధసంఘటనలను కల్పించి మాత్రం ఉండరు.
మీడియా శాంతికాలంలో నిష్పక్షపాతంగా ఉండడానికి ప్రయత్నిస్తుందట. సామాజిక ఘర్షణలున్న సమయంలో జాతీయవాదంతో వ్యవహరిస్తుందట. యుద్ధకాలంలో ఉన్మాదిగా ఉంటుందట. ఎవరో పెద్దాయన చెప్పారు. శాంతి కాలంలో సైతం నిష్పక్షపాతంగా ఉంటుందా అన్నది సమస్య. శాంతికాలంలో పత్రికలు, చానెళ్లు- నోమ్‌చామ్‌స్కీ అన్నట్టు- ప్రజలకు వార్తలు అందించడం కాక, కార్పొరేట్లకు వినియోగదార్లను అందించే పనిలో ఉంటాయి కాబోలు. వ్యవస్థల విషయంలో నెరవేర్చవలసిన ఇన్ని కర్తవ్యాల మధ్య- మీడియా ఎంతో కొంత మంచి చేయగలగడం విశేషమే. ఆ మంచిని పరిరక్షించాలని, ఎంతో కొంత పెంచాలని ప్రయత్నించే యాజమాన్యాలు, పాత్రికేయులు ఇప్పుడు అవసరం. రానురాను జనం దృష్టిలో పలచనైపోతున్న మీడియా- తనకున్న ప్రత్యేక ప్రతిపత్తిని, గౌరవాన్ని కోల్పోతే- ప్రజాస్వామ్యానికి చాలా అపకారం జరుగుతుంది.
sambhaashana: January 2010
Posted by ke. srinivas at 7:58 PM 3 comments: Links to this post
seanier paatrikeyulu brahmanandareddy, venkatakrushnalanu poliisulu vaari chanelle aafiisununchi arestu chesi teesukuvedutunnappu chusi chala baadha kaligindi. venkatakrushnatho naaku pedda parichayam ledu cony, brahmanandareddy udayam dinapatrikalo naaku seenieryga panichesaaru. 1990 dasakam aarambhamlone kotta aalochanalatho, aavesaalato patrikanu teerchididdaalani prayatninchevaaru. jarigina parinaamaala venuka pedda kutra unnadani bhaavistunnappudu- andulo ee jarnalistula paatra unte ginte adhi saanketikamuu naamamaatramuu ayiuntundi. vaare asalu doshulannattu prabhutvam vyavaharinchadam anyayam. adhi vaariki jarugutunna anyayam maatramekaadu, mottam satyaaniki jarugutunna anyayam.
samaja sanchalanaalalo patrikala paatra prameyam raanuraanu adhikamavutunna kaalamlo- pettubadulaku raajakeeyaalaku adhikara vyuuhaalaku media nirvahanaku dooram taggipotunna sandarbhaalalo- paata pramaanaala prakaaram vishayaalanu artham chesukovadam kashtamavutunnadi. prapanchavyaaptamgaa swechchalaku, prajaaswaamyaaniki viluva peragadam aarambhamaina kaalam nunchi, mana desamlo "punarujjeevana', jaatiiyodyama kaalaala daka patrikaaramgaaniki entho pratishta, gowravam erpaddai. media swabhaavamuu vyavahaaramuu puurtigaa maaripoyina neti kaalamlo, aa gowravam antarinchipotunnadi. puraatanapratishtanu konchenkonchem korukkutintu media nettuku vastondi. inguva gattina guddalaagaa puurvasuvaasanalu vedajallutondi. printe medialo inka patrikaaviluvala gurinchina tapana, punaruddharana prayatnamuu kanipistunnaayikaanii, kottagaa vachina vijuvalle media maatram vegamlo padikottukupotondi, durashatho nirvichakshanagaa vyavaharistondi.
jarugutunna sanghatanalanu sanchalaneekaristuu baadhyataarahitamgaa vyavaharinchadam oka ettuayithe, sanchalanaatmaka sanghatanalu jarigetattu pathakaalu pannadam maro ettu. irvingle valesse "alemaity' navalalo patrikaadhipati sarkyuleshanni kosam, paeru kosam taane sanghatanalanu rachistuu, vaatini patrikalo mundugaa reportu chestuntaadu. rashtramlo jariginavi, jarugutunnavi atuvanti labhapekshatho jarugutunnavi kuudaa kaavu. avevi aayaa media samsthalaku vyaapaaraparamgaa meluchesevi kuudaa kaavu. aa samsthalu tama sonta pratiptanu, media gowravanni kuudaa panamgaa petti suutradhaarula rajakeeya prayojanaalu neraverchadaaniki prayatninchaayi.
media oka raajakeeyapakshaanni samarthinchadam cony, oka vivaadamlo oka pakshamto undadam cony asaadhaaranameemii kaadu. kaasta hecchutaggulato jaatiiyodyamakaalam nunchi patrikalalo ee dhorani kanipistundi.. prajaabhipraayaanni prabhaavitam cheyalani media sahajamgaane prayatnistundi. mana vanti deshaalalo aksharaaniki aaraadhana, viswasaneeyata ekkuva kabatti, printemeedia prabhaavamuu ekkuve. kakapothe, aksharaasyata athi takkuva unna kaalamlo aa prabhaavaaniki parimitulu undevi. telivision vachina taruvaata aksharasyata samasyekakunda poyindi. tv meedium daani swabhaavam reetya- aalochana meeda kaaka aavesaala meeda, udvegaala meeda panichestuu untundi. "" iballe game'' medadunu baipasse chesi naadeemandalam meeda nerugaa panichestundi kaabolu. kabatti, patrika maadhyamam unnanta udaaramgaa, sthimitamgaa, paruvugaa tv maadhyamam undaledu, undabodu kuudaa. ayithe, daaniki kuudaa oka paridhi undaali. pakshi entha ettuku egirina daani chuupu tana goodununchi dooramgaa vellakudadu- ani kshemendrudu chesina auchitya vichikitsa drushyamaadhyamaalakuu undaali. oka vaarta marinni atuvanti vaartalaku, oka spandana marinni atuvanti spandanalaku daariteese durmaargaanni nivaarinchaali. 1984loo sikkulapai hatyakanda cony, 2001loo tamilulapai daadulu cony, viss marananantara aatmahatyalukaanii, kutrasiddhaantamto rilayansemsanthalapai vidhvamsam cony - veetannitilo vijuvalle media paatra prekshaka paatrakaadu, reportingi patra kaadu. sanghatanala golusukattulo oka lankegaa maarina paatra. idhi emebeded jarnalijam kante anyaayamainadi. gatamlo dandayaatralalo yuddhakathakulu kuudaa undevaaru. muslim dandayaatralalo yuddhacharitrakaarulu, chitrakaarulu kuudaa undevaaru. irake yuddhamlo vividha patrikala vilekharulu saayuda pataalaala venuka nadichaaru. kakapothe, veerantaa jariginavaatiki atisayam jodincho, vakreekarincho, vaastavaalatoonoo yuddakathanaalu chesi untaaru. swayamgaa yuddhasanghatanalanu kalpinchi maatram undaru.
media saantikaalamlo nishpakshapaatamgaa undadaaniki prayatnistundata. saamaajika gharshanalunna samayamlo jaatiiyavaadamtoe vyavaharistundata. yuddhakaalamlo unmaadigaa untundata. evaro peddaayana cheppaaru. saanti kaalamlo saitam nishpakshapaatamgaa untundaa annadi samasya. saantikaalamlo patrikalu, chaanellu- nomechamsekky annattu- prajalaku vaartalu andinchadam kaaka, kaarporetlaku viniyogadaarlanu andinche panilo untaayi kaabolu. vyavasthala vishayamlo neraverchavalasina inni kartavyaala madhya- media entho kontha manchi cheyagalagadam visheshame. aa manchini parirakshinchaalani, entho kontha penchaalani prayatninche yajamanyalu, paatrikeyulu ippudu avasaram. raanuraanu janam drushtilo palachanaipotunna media- tanakunna pratyeka pratipattini, gowravanni kolpothe- prajaaswaamyaaniki chala apakaaram jarugutundi.