ఆపిల్: రోజుకు ఒక ఆపిల్ తింటే చాలు మనం డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లాల్సిన పనేలేదు అన్న నానుడి ఎంతో నిజం. ఆపిల్ లో ఉండే పెక్టిన్ అనే పదార్దం మన శరీరంలో కొవ్వును పెరగకుండా కాపడుతుంది. అంతేకాకుండా విటమిన్లు, ఖనిజలవణాలు మరియు పీచుపదార్దాలను కలిగి ఉంటుంది. యాపిల్స్‌లో ఇనుము, ఆర్శినిక్, పాస్ఫరస్ ఎక్కువగా ఉంటాయి కాబట్టి రక్తహీనతలో బాగా పనిచేస్తుంది. యాపిల్స్‌లో ఇనుము, ఆర్శినిక్, పాస్ఫరస్ ఎక్కువగా ఉంటాయి కాబట్టి రక్తహీనతలో బాగా పనిచేస్తుంది. పిల్లల్లో తరచుగా జిగట విరేచనాలవుతుంటాయి. బాగా పండి, తియ్యని రుచి కలిగిన యాపిల్స్‌ని మెత్తగా చిదిమి వయసునుబట్టి ఒకటినుంచి నాలుగుపెద్ద చెంచాలు తినిపిస్తే జిగట విరేచనాలు తగ్గుతాయి.
అరటి పండు: అరటిపండు మన శరీరంలో కండరాల తయారీలో సహాయపడుతుంది. ఏదైనా ఆహారం తిన్న తరువాత అరటిపండు తింటే ఆ ఆహారం త్వరగా జీర్ణం అవుతుంది. అరటిపండు ఎముకలు బలంగా తయారవటానికి సహాయపడుతుంది. ఎండిన అరటి ముక్కలను దంచి చేసిన పిండి తృణధాన్యాల పిండికన్నా ఎక్కువ పొషకాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిలో అత్యధికంగా ఉండేపొటాషియంబీపీ, అధిక ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది.శరీరంలోని విషపదార్థాల (టాక్సిన్స్)ను తొలగిస్తుంది.అరటిపండ్లలో ఉండే ట్రిప్టోఫాన్ అనే అమైనో యాసిడ్ శరీరంలో ప్రవేశించగానే సెరటోనిన్‌గా మారి ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది. అందుకే రాత్రిపూట పాలు, అరటిపండు తీసుకుంటే నిద్ర బాగా పడుతుందని చెబుతారు.అరటిపండులోని పొటాషియం శరీర కండరాల్ని ఆరోగ్యంగా ఉంచుతుంది. డైటింగ్ చేస్తున్నవాళ్లు ఒకపూట భోజనం లేదా టిఫిన్ మానేసి అరటిపండు,వెన్నతీసినపాలు తీసుకుంటే శరీరానికి కావలసిన పోషకాలన్నీ అందుతాయి.
కొబ్బరి: కొబ్బరి లేదా కొబ్బరిపాలు కడుపులో అసిడిటిని తగ్గించటంలో సహాయం చేస్తుంది. ఇందులో విటమిన్- బి ఎక్కువగా ఉంటుంది. కొబ్బరినూనె జుట్టు పెరుగుదలకు సహాయపడుతుంది. బరువు పెరగాలనుకునే వారు కొబ్బరిని రోజూ వాడటం మంచిది. బాగా పండిన కొబ్బరిలో నూనె ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఇది భేదిమందుగా, క్రిమినాశనిగా కూడా వాడబడుతుంది. నూనె కడుపులో ఉన్న యాసిడ్ల విసర్జనను అణిచిపెడుతుంది. కాబట్టి అసిడిటికి ఇది మంచి మందు. పొడిదగ్గు, ఎదనొప్పి నుండి ఇది మనిషికి ఉపశమనాన్ని కలిగిస్తుంది. కొబ్బరిని తురిమి కూరలకూ, చట్నీలకూ, తీపిపదార్ధాల తయారీకీ వాడతారు. బెల్లంతో కలిపి కొబ్బరిని తింటే మోకాళ్ళ నొప్పులు రావు. కొలెస్టెరాల్ ఎక్కువై బాధపడుతున్న వారు కొబ్బరి తినకూడదు. జీర్ణకోశ బాధల తో బాధపడే చిన్నపిల్లలకు కొబ్బరి నీరు మంచి ఆహారము, విరేచనాలు అయినపుడు ఓరల్ రి-హైద్రాషన్ గా ఉపయోగపడుతుంది, పొటాసియం గుండె జబ్బులకు మంచిది, వేసవి కాలములో శరీరాన్ని చల్లబరుస్తుంది, వేసవిలో చెమట కాయలు, వేడి కురుపులు, అమ్మవారు జబ్బు పొక్కులు తగ్గేందుకు కొబ్బరిని వాడాలి . కొన్ని రకల పొట్టపురుగులు కొబ్బరి నీటివల్ల చనిపోతాయి,, ముత్రసంభందమైన జబ్బులలోను, కిడ్నీ రాళ్ళు సమస్యలలో ఇది మంచి మందుగా పనిచేస్తుంది .
నిమ్మ: నిమ్మ ఆకలిని, జీర్ణశక్తిని పెంచుతుంది. మలబద్దకంతో భాదపడేవారు నిమ్మరసానికి 8రెట్లు నీళ్ళు కలిపితాగటం ఉత్తమం. కామెర్లతో బాధపడేవారు నిమ్మరసం, బత్తాయి లేదా కమలాపండ్లను ఎక్కువగా తినటంవల్ల మూత్రంలో వేడి, మంట, పచ్చదనం తగ్గుతాయి. నిమ్మరసం ముఖానికి రాసుకుంటే జిడ్డు తొలగి ముఖం కాంతివంతం అవుతుంది. ఆముదంలో కొద్దిగా నిమ్మరసాన్ని పిండి ఆ మిశ్రమాన్ని తలకి పట్టిస్తే తలలో వేడి తగ్గుతుంది.
బొప్పాయి: బొప్పాయిలో ఎ విటమిన్ తో పాటు బి విటమిన్, సి విటమిన్, మాంసకృత్తులు, కాల్షియం, ఐరన్, పాస్పరస్ వంటి పోషకాలున్నాయి. బొప్పాయిలో ఆకలిని పుట్టించే గుణం వుంది. కాలేయం, హృదయం, చిన్న ప్రేగు రోగాలను తగ్గించటానికి బొప్పాయి సహాయపడుతుంది. బొప్పాయిని వేసవిలో ఎక్కువగానూ, వర్షాకాలంలో తక్కువగానూ తినటం మంచిది. తరచూ బొప్పాయిపండును ఆహారంగా తీసుకుంటుంటే శరీరానికి కావలసిన విటమిన్లు పుష్కలంగా లభిస్తాయి. ఇందులో పెప్సిన్ అనే పదార్థం ఉండటం వలన జీర్ణక్రియ సాఫీగా జరుగుతుంది. కెరోటిన్‌, ఎ, బి, సి, ఇ విటమిన్‌లు, ఖనిజాలు, ఫ్లేవొనాయిడ్‌లు, ఫొలేట్‌లు, పాంతోనిక్‌ ఆమ్లాలు, పీచు వంటి పోషకాలుబొప్పాయి పండులో పుష్కలం. మామిడి పండు తర్వాత బొప్పాయిలోనే మనకు అధిక పరిమాణంలోవిటమిన్ ఎలభిస్తుంది. దీనితోపాటు బి1, బి2, బి3, సి-విటమిన్లు, కాల్షియం, ఇనుము, భాస్వరం వంటి ఖనిజ లవణాలు బొప్పాయిలో సమృద్ధిగా లభిస్తాయి. కంటికి సంబంధించిన రోగాలు రాకుండా ఈ పండులోని బిటాకెరోటిన్‌ తోడ్పడుతుంది. బొప్పాయిలో సమృద్ధిగా లభించేవిటమిన్ సిదంతాల, చిగుళ్ళ ఆరోగ్యానికి, రక్తవృద్ధికి, రోగనిరోధక శక్తికి తోడ్పడుతుంది.
జామ: ఆపిల్ పండు లాగానే దీనిలో కూడా పోషక విలువలు ఎక్కువ. ఇ విటమిన్ మరియు పీచు పదార్దం ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి. బాగా ముదిరిన జామ కాయ తినడం వలన ఎక్కువ పోషకాలు శరీరాన్ని చేరుతాయి. చాక్లేట్ల తయారీలో దీనిని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. చర్మాన్ని ఆరోగ్యం గా ఉంచేందుకు అవసరమయ్యే " కొల్లాజన్ " ఉత్పత్తికి ఇది కీలకము, కొవ్వు మెటబాలిజం ను ప్రభావితం జేసే " పెక్టిన్" జామ లొ లభిస్తుంది . ఇది కొలెస్ట్రాల్ ను తగ్గించి, పేగుల్లో ప్రోటీన్ పరిశుభ్రతను పరిరక్షించడం లో సహకరిస్తుంది . జామ లొ కొవ్వు, క్యాలరీలు తక్కువగా ఉంటాయి కావున బరువు తగ్గాలనుకునే వారికి ఇది మంచి పండు . జామకాయలో పోషకాలు, విటమిన్లు, పీచు పదార్థం వంటి గుణాలు ఎక్కువ.
మన దేహంలో జీవక్రియలు సక్రమంగా జరగాలంటే సూక్ష్మ పోషకాలకు చెందిన మూలకాలు అవసరం. ఈ మూలకాలలో అయోడిన్ ఒక ముఖ్యమైన సూక్ష్మ పోషకం. ఈ సూక్ష్మ పోషకాన్ని మన గొంతు భాగంలో ఉన్న థైరాయిడ్ గ్రంధి ఉపయోగించుకుని థైరాక్షిన్ హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ అయోడిన్ మూలకం వల్ల మన మెదడు భాగంలో ఉన్న పిట్యూటరీ గ్రంధి ప్రేరేపించబడి, థైరాయిడ్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోను ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఈ హా ర్మోను మన గొంతు భాగంలో ఉన్న థైరాయిడ్ గ్రంధి నుండి T3 & T4 హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ హార్మోన్ల వల్ల మన జీవక్రియలు సక్రమంగా పని చేయడంవల్ల మన శరీర పెరుగుదల, మరియు ఆరోగ్యం కాపాడబడుతుంది. ప్రపంచం మొత్తం జనాభాలో 30% మంది అయోడిన్ లోపము మరియు దాని వలన వచ్చు సమస్యలు గల ప్రదేశాలలో నివసిస్తున్నారు. మన ఆరోగ్య పరిస్థితి మన దేహ జీవక్రియలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
అయోడిన్ మూలక ఆధారమైన జీవక్రియలు గర్భస్థ శిశువుకు, గర్భిణీ స్త్రీలకు, పాలిచ్చే తల్లులకు మరియు చిన్న పిల్లల ఎదుగుదలకు చాలా అవసరము. అదే విధముగా గర్భస్థ శిశువు పెరుగుదలకు ఎంతో అవసరం. పుట్టిన పిల్లల్లో అయోడిన్ లోపం వలన వయస్సు పెరిగే కొద్దీ చురుకుదనం లేకపోవటం, పెరుగుదలలోపం జ్ఞాపకశక్తి తగ్గి చదువులో వయస్సుకు తగ్గ ప్రతిభ చూపించలేకపోవటం (మంద బుద్ధి) కనబడుతుంది. తద్వారా సామాజిక, ఆర్థిక పురోభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపిస్తుంది.
మనం తినే ఉప్పులో అయోడిన్ ఉండదు. కాని అయోడిన్ పోషకము మన దేహంలో చేకూరుటకు అయోడిన్ ను మనం తీసుకునే ఆహార పదార్థాలతో కలపాలి. అయోడిన్ కు కలిపే పరిమాణము రీజియన్ కు ఒక్కో రకంగా ఉంది. కెనడా మరియు అమెరికాలలో అయోడైస్డ్ ఉప్పులో పొటాషియం అయొడైడ్ 100 ppm ఉంటుంది. అంటే 2 గ్రాముల ఉప్పులో 150mcg అయొడిన్ ఉంటుంది. అమెరికాలో అయోడైస్డ్ ఉప్పు, అయోడైజ్డ్ కాని ఉప్పు కూడా ఒకే ధర ఉంటుంది. అక్కడ అమ్మే ఉప్పులో 50% అయోడైజ్డ్ ఉప్పు. కెనడాలో టేబుల్ సాల్ట్ అంతా అయోడైజ్డ్ చేయబడి ఉంటుంది. ఇతర దేశాలలో 10 నుండి 40 mcg అయోడిన్ ను 1 గ్రాము సాల్ట్ కు చేర్చబడినది. ఆహారంలో ప్రతిరోజు ఉప్పు వినియోగం ఒక్కో దేశంలో ఒక్కో విధంగా ఉంది. పశ్చిమ దేశాలలో 2 నుండి 5 గ్రా, మరికొన్ని ఇతర దేశాలలో 20 గ్రాములవరకూ ఉంది. అది సరాసరి రోజుకు 10 గ్రా.
అయోడిన్ సూక్ష్మ పోషకము రోజుకు సగటున 150 మైక్రో గ్రాములు అంటే ఒక గుండు సూది తలసైజు పరిమాణము సరిపోతుంది. స్త్రీ పురుషులిద్దరికీ, అన్ని వయస్సులలోను ప్రతిరోజు ఇది అవసరం. ముఖ్యంగా స్త్రీలకు వారి వయస్సు, గర్భధారణ పరిస్థితిని బట్టి అయోడిన్ ఈ విధముగా విపులీకరించబడినది.
అయోడిన్ మనం తీసుకునే ఆహార పదార్థాలలో మరియు త్రాగే నీటిలో ఉంటుంది. మనకు సాధారణ స్థాయిలో సరిపడి అయోడిన్ నేలలో పండించిన పంటలలో లభ్యమవుతుంది. ఏదైనా పరిస్థితులలో పంటలు పండించిన నేలలో అయోడిన్ సారలోపం ఉంటే, అక్కడ పండించిన పంటలో కూడా అయోడిన్ లోపం ఉంటుంది. వీటిలో లభ్యమయ్యే అయోడిన్ వలన భారత దేశంలో ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అయోడిన్ లోప సంబంధిత రుగ్మతలకు లోనవుతున్నారు. కావున భారత ప్రభుత్వం వివిధ అధ్యయనాల ఆధారంగా ఉప్పులో అయోడిన్ చేర్చి ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే విధంగా కృషి చేస్తోంది. ప్రతి వ్యక్తి సగటున రోజుకు 5-6 గ్రాముల ఉప్పును ఉపయోగించాలి. నిత్య జీవితంలో ప్రతి ఒక్కరు ఉప్పు వాడటం సహజం. అందువల్ల ఉప్పుకు అయోడిన్ చేర్చడం వల్ల ప్రతి ఒక్కరికీ ప్రతిరోజూ కనీసం 150 మైక్రో గ్రాముల అయోడిన్ లభిస్తుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సాధారణ ప్రజానీకానికి అందుబాటులోనికి తేవటానికి రేషన్ షాపుల ద్వారా తక్కువ ధరలో పంపిణీ చేస్తోంది. సముద్రంలో లభ్యమయ్యే అన్ని చేపలలో అయోడిన్ ఉండదు, కావున సముద్ర తీర, కొండ ప్రాంతాలలో నివసించే ప్రజలందరూ కూడా అయోడైజ్డ్ ఉప్పును తప్పక వాడవలెను.
ఆహార పరిరక్షణ మరియు ప్రమాణాలు నిబంధన చట్ట ప్రకారం 2006 లో అయోడైజ్డ్ ఉప్పునే వాడాలి మరియు విక్రయ దారులు అయోడైజ్డ్ ఉప్పునే విక్రయించాలి. నిబంధనలను ఉల్లంఘించి సాధారణ ఉప్పును పంపిణీ చేసినా, విక్రయించినా చట్ట ప్రకారం శిక్షార్హులు. కాబట్టి అయోడైజ్డ్ ఉప్పునే వాడండి.
ఇంతకు ముందు వివరించిన విధంగా అయోడిన్ లోపం వల్ల పలు జీవక్రియలు మార్పు చెందడం వల్ల T3 & T4 తగ్గడం, థైరాయిడ్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోను (TSH)పెరగడం జరుగుతుంది. ఈ స్థితిని హైపో థైరాయిడిజం అంటారు. హైపో థైరాయిడిజంతో బాధపడే స్త్రీలు ముఖ్యముగా బరువు పెరగడం, చర్మం పొడిబారడం, జుట్టు రాలటం, ఋతుక్రమం తప్పటం, గర్భం ధరించలేకపోవటం, చురుకుగా పనిచేయలేకపోవటం లాంటి సమస్యలకు గురి అవుతారు. ఇటువంటి స్త్రీలు గర్భము ధరించినట్లయితే, ఈ హార్మోన్ల లోపం వల్ల గర్భస్థ శిశువు పెరుగుదల సరిగా ఉండదు. అంతేకాక గర్భస్రావం జరగటం, తక్కువ బరువుగల శిశువుకు జన్మనివ్వటం, పుట్టుకతో వచ్చే చెముడు తద్వారా వచ్చే మూగతనం, మరుగుజ్జుతనం, కండరాలు బిగుసుకుపోవడం మరియు పుట్టిన బిడ్డ బుద్ధి మాంద్యతకు గురి అవ్వటం జరుగుతుంది. తీవ్ర అయోడిన్ లోపమునకు గురి అయినట్లయితే గొంతులో థైరాయిడ్ గ్రంధి వాపు ఏర్పడుతుంది. దీనినే గాయిటర్ అంటారు.
కాని చాలా తక్కువ మందికి మాత్రమే తెలిసిన విషయము ఏంటంటే మానసిక ఎదుగుదల సరిగ్గాలేకపోవటం వలన కూడా ఈ అయోడిన్ లోపము వస్తుంది.
1. సరిగ్గా ఆహారం తీసుకోలేకపోవడం వలన అంటే పండించే మట్టిలో అయోడిన్ శాతం తక్కువగా ఉండటం వలన ఇంకా సముద్రపు ఆహారం తక్కువగా తీసుకోవడం వలన
2. మనం తీసుకున్న ఆహారం శరీరంలో సరిగ్గా గ్రహించలేకపోవడం వలన అంటే ఆహారంలో ఉన్న కొన్ని టాక్సిన్ లు, కసావా, కాలి ఫ్లవర్, కర్ర పెండలం, చిరుధాన్యాలు శరీరంలో అయోడిన్ ను గ్రహించకుండా అడ్డుపడతాయి.
ప్రతిరోజు మనం తినే అన్ని రకాల ఆహార పదార్థాలలో క్రమం తప్పకుండా అయోడైజ్డ్ ఉప్పును ఉపయోగించడం ద్వారా అయోడిన్ లోప రుగ్మతలను నివారించవచ్చు. వంటలలో వండేటప్పుడు తప్పని సరిగా అయోడైజ్డ్ ఉప్పునే వాడవలెను. అయోడిన్ లోపం నివారించబడినట్లయితే పెరుగుదల మరియు ఆరోగ్యంగా అభివృద్ధి త్వరగా కనబడుతుంది.
అయోడిన్ లోప రుగ్మతల బారిన పడ్డవారు దగ్గరలో ఉన్న ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రములో వైద్యులను సంప్రదించి, వారి సలహా మేరకు రక్తపరీక్షలు (T3,T4 & TSH) చేయించుకుని, వైద్యులు సూచించిన విధంగా మందులను వాడవలెను.
ముఖ్యంగా అయోడిన్ లోప రుగ్మతల బారిన పడ్డ స్త్రీలు డాక్టరు సలహా మేరకు మందులు వాడటం వలన గర్భస్థ దశలో సంభవించబోయే పరిణామాలను అధిగమించి ఆరోగ్యవంతమైన శిశువులకు జన్మనివ్వగలరు.
కాయగూరలు ముఖ్యముగా క్రూసిఫెరస్ కుటుంబమునకు సంబంధించిన కూరగాయలు. ఉదా:- నిత్యం ఉపయోగించే ముల్లంగి, నూల్ కోల్, క్యాబేజీ, కాలీఫ్లవర్ మరియు కర్ర పెండలం, కసావా, చిలకడ దుంపలు మొదలగు దుంపలలో గాయిట్రోజన్స్ అనబడు రసాయనాలు ఉంటాయి. అవి మన శరీరానికి అవసరమయ్యేంత పరిమాణంలో అయోడిన్ ను థైరాయిడ్ గ్రంధి గ్రహించటాన్ని ఆటంకపరుస్తాయి. వీటిని అధికంగా ఉపయోగించటం వలన వాటిలోని పొటాషియం థయోసైనేట్ థైరాయిడ్ గ్రంధి అయోడిన్ ను గ్రహించటాన్ని ఆటంకపరుస్తుంది. కనుక అయోడిన్ లోప రుగ్మతలకు గురి అవుతారు. మిగిలిన ఆకుకూరలు, కాయగూరలు పుష్కలంగా తీసుకొనవలెను.
అయోడైజ్డ్ ఉప్పును కొనుగోలు చేయునప్పుడు, ఆ ప్యాకెట్ పై నవ్వుతున్న సూర్యుడు గుర్తు (స్మైలింగ్ సన్ లోగో) తప్పక ఉండునట్లు చూసుకొనవలెను. తయారు చేసిన తేదీ నుండి 6 నెలల లోపల ఉపయోగించాలి. కొన్న వెంటనే ప్యాకెట్లోని ఉప్పును మూత గట్టిగా ఉన్న డబ్బాలలో నిల్వ చేసుకొనవలెను. తడి, తేమ, వేడికి దూరంగా అయోడైజ్డ్ ఉప్పును నిల్వ ఉంచిన డబ్బాలను పెట్టవలెను.
మనం తినే ఉప్పు ఎక్కువగా వంట చేసేటప్పుడు వాడుతుంటాము. వంట చేసేటప్పుడు చిన్న మొత్తంలో కొంత అయోడిన్ పోతుంది. అయితే అది ఉప్పు యొక్క స్వచ్చత మరియు వంట విధానాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వంటకము తయారయ్యి, దించిన తరువాత అయోడైజ్డ్ ఉప్పును కలపవలెను. ఈ సూచనలను పాటించటం ద్వారా అయోడైజ్డ్ ఉప్పులోని అయోడిన్ ఆవిరి అయిపోకుండా మనకు లభ్యమవుతుంది. తద్వారా అయోడిన్ లోప రుగ్మతలనుండి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.
అయోడిన్ లోప ప్రభావం లేని ప్రాంత ప్రజలు, కొంత ఎక్కువ మోతాదులో అయోడిన్ సేవించటం వలన ఏమైనా ప్రమాదమా/ అలర్జీలకు కారణమా?
ప్రజలలో ఎక్కువమందికి 1mg/1000mg వరకూ తీసుకున్నా కూడా ఎలాంటి సమస్యలు రావు. మనం ఉపయోగించే ఆహారం ద్వారా అయోడిన్ అధిక మొత్తంలో లభిస్తే అదనంగా అందిన అయోడిన్ మూత్ర విసర్జన ద్వారా బయటకు వెల్లిపోతుంది. అందువల్ల ఇది ఏమాత్రం ప్రమాదం కాదు. సర్వే ఫలితాల ప్రకారం అయోడిన్ ఉపయోగించటం వలన ఏ రకమైన అలర్జీలు సంభవించవని నిర్ధారించబడింది.
పేద, గొప్ప తారతమ్యాలు లేకుండా, అయోడిన్ లోపం రుగ్మతలు(IDD) ఎవరికైనా రావచ్చు. కనుక అందరూ అయోడైజ్డ్ ఉప్పును వాడాలి.
apil: rojuku oka apil tinte chaalu manam dactor daggaraku vellaalsina paneledu anna naanudi entho nijam. apil loo unde pectin ane padaardam mana sareeramlo kovvunu peragakunda kaapadutundi. antekakunda vitaminlu, khanijalavanaalu mariyu peechupadaardaalanu kaligi untundi. apilsello inumu, arsinic, paspherus ekkuvagaa untaayi kabatti raktaheenatalo baga panichestundi. apilsello inumu, arsinic, paspherus ekkuvagaa untaayi kabatti raktaheenatalo baga panichestundi. pillallo tarachugaa jigata virechanaalavutuntaayi. baga pandi, tiyyani ruchi kaligina apilsemi mettagaa chidimi vayasunubatti okatinunchi naalugupedda chenchaalu tinipiste jigata virechanaalu taggutaayi.
arati pandu: aratipandu mana sareeramlo kandaraala tayaareelo sahaayapadutundi. edaina aahaaram tinna taruvaata aratipandu tinte aa aahaaram twaragaa jeernam avutundi. aratipandu emukalu balangaa tayaaravataaniki sahaayapadutundi. endina arati mukkalanu danchi chesina pindi trunadhaanyaala pindikanna ekkuva poshakaalanu kaligi untundi. deenilo atyadhikamgaa undepotasiambibi, adhika ottidini taggistundi.sareeramlooni vishapadaarthaala (taxins)nu tolagistundi.aratipandlalo unde triptophan ane amaino yasid sareeramlo pravesinchagaane seratoninnigaa maari ottidini taggistundi. anduke raatripuuta paalu, aratipandu teesukunte nidra baga padutundani chebutaaru.aratipanduloni potasium sareera kandaraalni aarogyamgaa unchutundi. diting chestunnavallu okapuuta bhojanam leda tiffin manesi aratipandu,vennateesinapaalu teesukunte sariiraaniki kaavalasina poshakaalannii andutaayi.
kobbari: kobbari leda kobbaripalu kadupulo asiditini tagginchatamlo sahayam chestundi. indulo vitamin- bi ekkuvagaa untundi. kobbarinune juttu perugudalaku sahaayapadutundi. baruvu peragaalanukune vaaru kobbarini roojoo vaadatam manchidi. baga pandina kobbarilo noone ekkuvagaa untundi. kabatti idhi bhedimandugaa, kriminaasanigaa kuudaa vaadabadutundi. noone kadupulo unna yasidla visarjananu anichipedutundi. kabatti asiditiki idhi manchi mandu. podidaggu, edanoppi nundi idhi manishiki upasamanaanni kaligistundi. kobbarini turimi kuuralakuu, chatneelakuu, teepipadaardhaala tayaareekii vaadataaru. bellamtho kalipi kobbarini tinte mokalla noppulu raavu. collesterle ekkuvai baadhapadutunna vaaru kobbari tinakudadu. jeernakosha baadhala thoo badhapade chinnapillalaku kobbari neeru manchi aahaaramu, virechanaalu ayinapudu oral ri-hyderashan gaa upayogapadutundi, potasium gunde jabbulaku manchidi, vesavi kaalamulo sariiraanni challabarustundi, vesavilo chemata kaayalu, vedi kurupulu, ammavaaru jabbu pokkulu taggenduku kobbarini vaadaali . konni rakala pottapurugulu kobbari neetivalla chanipotayi,, mutrasambhandamaina jabbulalonu, kidni raallu samasyalalo idhi manchi mandugaa panichestundi .
nimma: nimma aakalini, jeernasaktini penchutundi. malabaddakamto bhaadapadevaaru nimmarasaaniki 8retlu neellu kalipitaagatam uttamam. kaamerlatho badhapadevaru nimmarasam, battaayi leda kamalapandlanu ekkuvagaa tinatamvalla moothramlo vedi, manta, pachadanam taggutaayi. nimmarasam mukhaniki rasukunte jiddu tolagi mukham kaantivantam avutundi. aamudamlo koddigaa nimmarasaanni pindi aa mishramaanni talaki pattiste talalo vedi taggutundi.
boppai: boppayilo e vitamin thoo paatu bi vitamin, si vitamin, maamsakruttulu, kalshiyam, iran, pasperas vanti pooshakaalunnaayi. boppayilo aakalini puttinche gunam vundi. kaaleyam, hrudayam, chinna pregu rogaalanu tagginchataaniki boppai sahaayapadutundi. boppayini vesavilo ekkuvagaanuu, varshaakaalamlo takkuvagaanuu tinatam manchidi. tarachuu boppayipandunu aahaaramgaa teesukuntunte sariiraaniki kaavalasina vitaminlu pushkalamgaa labhistaayi. indulo pepsin ane padaartham undatam valana jeernakriya saffiga jarugutundi. kerotine, e, bi, si, i vitaminlu, khanijalu, flavonaayidle, pholetelu, pantonike aamlaalu, peechu vanti pooshakaaluboppaayi pandulo pushkalam. mamidi pandu tarvaata boppayilone manaku adhika parimanamlovitamin elabhistundi. deenithopaatu bi1, bi2, bi3, si-vitaminlu, kalshiyam, inumu, bhaswaram vanti khanija lavanaalu boppayilo samruddhigaa labhistaayi. kantiki sambandhinchina rogaalu rakunda ee pandulooni bitacherotine todpadutundi. boppayilo samruddhigaa labhinchevitamin sidantaala, chigulla aarogyaaniki, raktavruddhiki, roganirodhaka saktiki todpadutundi.
jaama: apil pandu lagane deenilo kuudaa poshaka viluvalu ekkuva. i vitamin mariyu peechu padaardam ekkuvagaa kaligi untaayi. baga mudirina jaama kaaya tinadam valana ekkuva pooshakaalu sariiraanni cherutaayi. chakletla tayaareelo deenini ekkuvagaa upayogistaaru. charmaanni aarogyam gaa unchenduku avasaramayye " kollajan " utpattiki idhi keelakamu, kovvu metabalism nu prabhaavitam jese " pectin" jaama lo labhistundi . idhi collestral nu tagginchi, pegullo protein parisubhratanu parirakshinchadam loo sahakaristundi . jaama lo kovvu, callarylu takkuvagaa untaayi kaavuna baruvu taggaalanukune vaariki idhi manchi pandu . jamakayalo pooshakaalu, vitaminlu, peechu padaartham vanti gunaalu ekkuva.
mana dehamlo jeevakriyalu sakramamgaa jaragalante suukshma pooshakaalaku chendina moolakaalu avasaram. ee moolakaalalo ayodin oka mukhyamaina suukshma poshakam. ee suukshma pooshakaanni mana gontu bhaagamlo unna thyroid grandhi upayoginchukuni thyractin harmonlanu utpatti chestundi. ee ayodin moolakam valla mana medadu bhaagamlo unna pitutery grandhi prerepinchabadi, thyroid stimulating harmonu utpatti avutundi. ee haa rmonu mana gontu bhaagamlo unna thyroid grandhi nundi T3 & T4 harmonlanu utpatti chestundi. ee harmonla valla mana jeevakriyalu sakramamgaa pani cheyadamvalla mana sareera perugudala, mariyu aarogyam kaapaadabadutundi. prapancham mottam janabhalo 30u mandi ayodin lopamu mariyu daani valana vachhu samasyalu gala pradesaalalo nivasistunnaaru. mana aarogya paristhiti mana deha jeevakriyalapai aadhaarapadi untundi.
ayodin moolaka aadhaaramaina jeevakriyalu garbhastha sisuvuku, garbhini streelaku, paliche tallulaku mariyu chinna pillala edugudalaku chala avasaramu. adhe vidhamugaa garbhastha sisuvu perugudalaku entho avasaram. puttina pillallo ayodin lopam valana vayassu perige koddi churukudanam lekapovatam, perugudalalopam ghnaapakashakti taggi chaduvulo vayassuku tagga pratibha choopinchalekapovatam (manda buddhi) kanabadutundi. tadwara saamaajika, aardhika purobhivruddhipai prabhaavam choopistundi.
manam tine uppulo ayodin undadu. kaani ayodin poshakamu mana dehamlo chekurutaku ayodin nu manam teesukune aahaara padaarthaalatho kalapali. ayodin ku kalipe parimaanamu regian ku okko rakamgaa undi. kenada mariyu americalalo ayodised uppulo potasium ayodid 100 ppm untundi. ante 2 graamula uppulo 150mcg ayodin untundi. americalo ayodised uppu, ayodised kaani uppu kuudaa oke dhara untundi. akkada amme uppulo 50u ayodised uppu. kenadaalo table salt antaa ayodised cheyabadi untundi. itara deshaalalo 10 nundi 40 mcg ayodin nu 1 graamu salt ku cherchabadinadi. aahaaramlo pratiroju uppu viniyogam okko desamlo okko vidhamgaa undi. paschima deshaalalo 2 nundi 5 gra, marikonni itara deshaalalo 20 graamulavarakuu undi. adhi sarasari rojuku 10 gra.
ayodin suukshma poshakamu rojuku sagatuna 150 micro graamulu ante oka gundu suudi talasaiju parimaanamu saripotundi. stree purushuliddarikii, anni vayassulalonu pratiroju idhi avasaram. mukhyamgaa streelaku vaari vayassu, garbhadhaarana paristhitini batti ayodin ee vidhamugaa vipuleekarinchabadinadi.
ayodin manam teesukune aahaara padaarthaalalo mariyu traage neetilo untundi. manaku saadhaarana sthaayilo saripadi ayodin neelalo pandinchina pantalalo labhyamavutundi. edaina paristhitulalo pantalu pandinchina neelalo ayodin saaralopam unte, akkada pandinchina pantalo kuudaa ayodin lopam untundi. veetilo labhyamayye ayodin valana bhaarata desamlo mukhyamgaa andhrapradesh loo ayodin lopa sambandhita rugmatalaku lonavutunnaru. kaavuna bhaarata prabhutvam vividha adhyayanaala aadhaaramgaa uppulo ayodin cherchi prajalaku andubaatulo unde vidhamgaa krushi chestondi. prati vyakti sagatuna rojuku 5-6 graamula uppunu upayoginchaali. nitya jeevitamlo prati okkaru uppu vaadatam sahajam. anduvalla uppuku ayodin cherchadam valla prati okkarikee pratiroju kaneesam 150 micro graamula ayodin labhistundi. rashtra prabhutvam saadhaarana prajaaneekaaniki andubaatulooniki tevataaniki reshan shapula dwara takkuva dharalo pampinee chestondi. samudramlo labhyamayye anni chepalalo ayodin undadu, kaavuna samudra teera, konda praantaalalo nivasinche prajalandaruu kuudaa ayodised uppunu tappaka vaadavalenu.
aahaara parirakshana mariyu pramaanaalu nibandhana chatta prakaaram 2006 loo ayodised uppune vaadaali mariyu vikraya daarulu ayodised uppune vikrayinchaali. nibandhanalanu ullanghinchi saadhaarana uppunu pampinee chesina, vikrayinchinaa chatta prakaaram shikshaarhulu. kabatti ayodised uppune vaadandi.
intaku mundu vivarinchina vidhamgaa ayodin lopam valla palu jeevakriyalu maarpu chendadam valla T3 & T4 taggadam, thyroid stimulating harmonu (TSH)peragadam jarugutundi. ee sthitini hypo thyroidigm antaaru. hypo thyroidigintho badhapade streelu mukhyamugaa baruvu peragadam, charmam podibaaradam, juttu ralatam, rutukramam tappatam, garbham dharinchalekapovatam, churukugaa panicheyalekapovatam lanti samasyalaku guri avutaaru. ituvanti streelu garbhamu dharinchinatlayite, ee harmonla lopam valla garbhastha sisuvu perugudala sarigaa undadu. antekaka garbhasravam jaragatam, takkuva baruvugala sisuvuku janmanivvatam, puttukatho vache chemudu tadwara vache moogatanam, marugujjutanam, kandaraalu bigusukupovadam mariyu puttina bidda buddhi maandyataku guri avvatam jarugutundi. teevra ayodin lopamunaku guri ayinatlayithe gontulo thyroid grandhi vaapu erpadutundi. deenine gaiter antaaru.
kaani chala takkuva mandiki matrame telisina vishayamu entante maanasika edugudala sariggalekapovatam valana kuudaa ee ayodin lopamu vastundi.
1. sarigga aahaaram teesukolekapovadam valana ante pandinche mattilo ayodin saatam takkuvagaa undatam valana inka samudrapu aahaaram takkuvagaa teesukovadam valana
2. manam teesukunna aahaaram sareeramlo sarigga grahinchalekapovadam valana ante aahaaramlo unna konni taxin lu, kasava, kaali flaver, karra pendalam, chirudhaanyaalu sareeramlo ayodin nu grahinchakunda addupadataayi.
pratiroju manam tine anni rakala aahaara padaarthaalalo kramam tappakunda ayodised uppunu upayoginchadam dwara ayodin lopa rugmatalanu nivaarinchavacchu. vantalalo vandetappudu tappani sarigaa ayodised uppune vaadavalenu. ayodin lopam nivaarinchabadinatlayite perugudala mariyu aarogyamgaa abhivruddhi twaragaa kanabadutundi.
ayodin lopa rugmatala baarina paddavaaru daggaralo unna prabhutva aarogya kendramulo vaidyulanu sampradinchi, vaari salaha meraku raktapareekshalu (T3,T4 & TSH) cheyinchukuni, vaidyulu suuchinchina vidhamgaa mandulanu vaadavalenu.
mukhyamgaa ayodin lopa rugmatala baarina padda streelu daaktaru salaha meraku mandulu vaadatam valana garbhastha dasalo sambhavinchaboye parinaamaalanu adhigaminchi aarogyavantamaina sisuvulaku janmanivvagalaru.
kaayaguuralu mukhyamugaa cruciferus kutumbamunaku sambandhinchina kuuragaayalu. udaa:- nityam upayoginche mullangi, nool kol, cabagi, califlaver mariyu karra pendalam, kasava, chilakada dumpalu modalagu dumpalalo goitrogens anabadu rasaayanaalu untaayi. avi mana sariiraaniki avasaramayyenta parimaanamlo ayodin nu thyroid grandhi grahinchataanni aatamkaparustaayi. veetini adhikamgaa upayoginchatam valana vaatilooni potasium thyosainate thyroid grandhi ayodin nu grahinchataanni aatamkaparustundi. kanuka ayodin lopa rugmatalaku guri avutaaru. migilina aakukuuralu, kaayaguuralu pushkalamgaa teesukonavalenu.
ayodised uppunu konugolu cheyunappudu, aa packet pai navvutunna suuryudu gurtu (smiling sun logo) tappaka undunatlu chusukonavalenu. tayaaru chesina tedee nundi 6 nelala lopala upayoginchaali. konna ventane pyaaketloni uppunu mootha gattigaa unna dabbalalo nilva chesukonavalenu. tadi, tema, vediki dooramgaa ayodised uppunu nilva unchina dabbalanu pettavalenu.
manam tine uppu ekkuvagaa vanta chesetappudu vaadutuntaamu. vanta chesetappudu chinna mottamlo kontha ayodin potundi. ayithe adhi uppu yokka swachchata mariyu vanta vidhaanaalapai aadhaarapadi untundi. vantakamu tayaarayyi, dinchina taruvaata ayodised uppunu kalapavalenu. ee suuchanalanu paatinchatam dwara ayodised uppuloni ayodin aaviri aipokunda manaku labhyamavutundi. tadwara ayodin lopa rugmatalanundi aarogyaanni kapadukovachhu.
ayodin lopa prabhaavam laeni praanta prajalu, kontha ekkuva motaadulo ayodin sevinchatam valana emaina pramadama/ alarjeelaku karanama?
prajalalo ekkuvamandiki 1mg/1000mg varakuu teesukunna kuudaa elanti samasyalu raavu. manam upayoginche aahaaram dwara ayodin adhika mottamlo labhiste adanamgaa andina ayodin mootra visarjana dwara bayataku vellipotundi. anduvalla idhi ematram pramaadam kaadu. sarve phalitaala prakaaram ayodin upayoginchatam valana e rakamaina alarjeelu sambhavinchavani nirdhaarinchabadindi.
pedha, goppa taaratamyaalu lekunda, ayodin lopam rugmatalu(IDD) evarikainaa raavacchu. kanuka andaruu ayodised uppunu vaadaali.