అవధాన దిగ్గజం పౌరాణిక రత్నం
తెలుగు నేల గర్వించదగ్గ దిగ్గజ పండితులు పాణ్యం లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి. స్వీయ ప్రతిభతో సంస్కృతాంధ్రాల్లో అద్భుత పాండిత్యాన్ని సంపాదించిన ఆయన అష్టావధానాలు, శతావధానాలు చేశారు.
తెలుగు కథకు 'అ' అంట ఆచంట
కాలం నిరంతరం పరిణామాన్ని కోరుకుంటుంది. సంస్కృతి, సంప్రదాయం, వస్తువు, ప్రక్రియ, భాష, సాహిత్యం, ఆలోచనలు ఎప్పటికప్పుడు ఆధునికత్వాన్ని ఆహ్వానిస్తాయి. అది అవసరం కూడా! ఆ క్రమంలో ఒకనాటి విషయం నేటికి ప్రాచీనమైనా ఆనాటికది ఆధునికమే.
ప్రభావ కవిత్వ ప్రసవవేది
గురజాడ ముత్యాలసరాల కవితల కాలం 1910 - 1915. తాను ద్రష్ట కాబట్టి వర్తమానంలో ఒక ఉన్నత కవిత్వస్థాయి అవసరం అని భావించారు. దాన్ని 'పాత కొత్తల మేలు కలయిక క్రొమ్మెరుంగులు జిమ్మగా' అని నిశ్చయపరిచారు.
మనిషిని నమ్మిన మనీషి
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నిత్య జ్వాజ్వల్యమానమైన దాశరథి రంగాచార్య (1928 ఆగస్టు 24 - 2015 జూన్‌ 8) సాహితీ ప్రస్థానంలో రెండు ప్రధానమైన పాయలు కనిపిస్తాయి. ఒక పాయ అభ్యుదయ సాహిత్యానికి ప్రతీక అయితే మరో పాయ సంప్రదాయ సాహిత్యానికి కొనసాగింపు.
నిఘంటు నిర్మాణంలో ఆచార్యులు
తెలుగు వ్యుత్పత్తి కోశ కీర్తి
తెలుగులో వ్యుత్పత్తి పదకోశం అనగానే వెంటనే గుర్తొచ్చే పేరు ఆచార్య లకంసాని చక్రధరరావు. రచయితగా, పరిశోధకులుగా, ఆచార్యులుగా పలు రంగాలకు విస్తరించిన ప్రతిభ ఆయన సొంతం.
త్యాగరాయ గానసభ, రవీంద్రభారతి, నగర కేంద్ర గ్రంథాలయం, సుందరయ్య భవన్‌.. హైదరాబాదు నగరంలో ఎక్కడ ఏ సాంస్కృతిక కార్యక్రమం జరిగినా వినిపించే కె.బి.లక్ష్మి స్వరం ఒక్కసారిగా మూగబోయింది.
ఏకాంత కోకిల
శ్రీకాంతశర్మ తూర్పు గోదావరి జిల్లా రామచంద్రపురంలో వేంకటరత్నమ్మ, హనుమచ్ఛాస్త్రిలకు 1944 మే 29న పుట్టారు. హైదరాబాదులో 2019 జులై 25వ తేదీన కీర్తిశేషులయ్యారు. 75 ఏళ్ల జీవితంలో యాభై ఏళ్లు సాహితీరంగంలోనే జీవించారు.
వెన్నెలదారుల్లో కవితా వికాసం
సి.వి.కృష్ణారావు.. తన తొలికవితా సంపుటి 'వైతరణి' (1968)కి ముందు మాటలో ఇలా చెప్పుకున్నారు. ఈ వ్యాఖ్యలు దళిత పోరాటల పట్ల ఆయన నిబద్ధతను చాటుతాయి. తర్వాత రచనల్లోనూ కృష్ణారావు ఇదే దృక్పథాన్ని కొనసాగించారు.
avadhaana diggajam pouraanika ratnam
telugu neela garvinchadagga diggaja panditulu paanyam lakshminarasimhasaast. sweeya pratibhatho samskrutaandhraallo adbhuta paandityaanni sampaadinchina aayana ashtaavadhaanaalu, sataavadhaanaalu chesaru.
telugu kathaku 'a' anta aachanta
kaalam nirantaram parinaamaanni korukuntundi. samskruti, sampradaayam, vastuvu, prakriya, bhasha, saahityam, aalochanalu eppatikappudu aadhunikatvaanni aahvaanistaayi. adhi avasaram kuudaa! aa kramamlo okanati vishayam netiki praachiinamainaa aanaatikadi aadhunikame.
prabhava kavitva prasavavedi
gurajada mutyalasarala kavitala kaalam 1910 - 1915. taanu drashta kabatti vartamaanamlo oka unnata kavitvasthaayi avasaram ani bhaavinchaaru. daanni 'paata kottala melu kalayika krommerungulu jimmaga' ani nischayaparichaaru.
manishini nammina maneeshi
telugu saahitya charitralo nitya jwaajvalyamaanamaina daasarathi rangacharya (1928 aagastu 24 - 2015 joony 8) saahitii prasthaanamlo rendu pradhaanamaina paayalu kanipistaayi. oka paaya abhyudaya saahityaaniki prateeka ayithe maro paaya sampradaaya saahityaaniki konasagimpu.
nighantu nirmaanamlo aachaaryulu
telugu vyutpatti kosha keerti
telugulo vyutpatti padakosam anagaane ventane gurtoche paeru aachaarya lakamsani chakradhararao. rachayitagaa, parisodhakulugaa, aachaaryulugaa palu rangaalaku vistarinchina pratibha aayana sontam.
tyaagaraaya ganasabha, raveendrabhaarati, nagara kendra grandhaalayam, sundarayya bhavan.. haidaraabaadu nagaramlo ekkada e saamskrutika kaaryakramam jarigina vinipinche ke.bi.lakshmi swaram okkasariga moogaboyindi.
ekanta kokila
srikantasarma thoorpu godavari jilla ramachandrapuramlo venkataratnamma, hanumachchaastrilaku 1944 mee 29na puttaaru. hyderabadulo 2019 julai 25va tedeena keertisheshulayyaaru. 75 ella jeevitamlo yabhai ellu saahitiirangamloonee jeevinchaaru.
venneladaarullo kavita vikasam
si.vi.krishnarao.. tana tolikavita samputi 'vaitarani' (1968)ki mundu maatalo ilaa cheppukunnaru. ee vyaakhyalu dalita poraatala patla aayana nibaddhatanu chaatutaayi. tarvaata rachanalloonuu krishnarao ide drukpathaanni konasaaginchaaru.