కన్నడ సినిమా లేదా శ్యాండల్‌వుడ్, భారతీయ సినీ రంగంలో ఒక భాగం. ఈ రంగాన్ని సాండల్ ఉడ్, చందనవన అని కూడా అంటారు.[1]ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలో విస్తృతంగా మాట్లాడే కన్నడ భాషలో చలన చిత్రాలకు నిర్మాణానికి అంకితమైన భారతీయ సినిమా విభాగం.[2] కర్ణాటకలోని బెంగళూరు ప్రధాన కేంద్రంగా ఈ కన్నడ సినిమాలు నిర్మాణం జరుగుతోంది.1934 సంవత్సరంలో వై.వి.రావు దర్శకత్వం వహించిన " సతీసులోచన " కన్నడ భాషలో మొదటి చలన చిత్రం.[2]ఇది ఎం.వి.సుబ్బయ్యనాయుడు నటించిన మొదటి చిత్రం. పూర్వపు మైసూర్ రాజ్యంలో ప్రదర్శించబడిన మొదటి చలన చిత్రం.ఈ చిత్రాన్ని చమన్‌లాల్ దూంగాజీ నిర్మించాడు.అతను 1932 లో బెంగళూరులో సౌత్ ఇండియా మూవిటోన్ స్థాపించాడు. 2017 నాటికి సంవత్సరానికి దాదాపు 190 సినిమాలు నిర్మాణం అవుతున్నాయి. [2] కన్నడ సినిమాలు ఎక్కువగా కర్ణాటకలోనే కాక, అమెరికా,ఆస్ట్రేలియా,జెర్మనీ,లండన్ వంటి ఇతర దేశాల్లో కూడా విడుదల అవుతుంటాయి.[3][4]
కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ అభివృద్ధి చెందటానికి ప్రంచంలోని కన్నడ వ్యక్తులు అందరూ చురుకుగా పాల్గొన్నారు.1929 - 1934 మధ్య కాలంలో కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ చాలా కష్టాలు ఎదుర్కొంది. కన్నడంలో ప్రారంభంలో తీసిన చిత్రాలు పాశ్చాత్య సంస్కృతికి వ్యతిరేకంగా పోరాడవలసి వచ్చింది. నిశ్శబ్ద, టాకీ చిత్రాలను ప్రేక్షకులకు ప్రదర్శించడానికి సినిమా థియేటర్లు సరిగా లేవు.1941 తరువాత కొన్ని ఎదురుదెబ్బల నుండి కోలుకుంది.భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత సుమారు 24 సినిమాలు కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ ద్వారా నిర్మించబడ్డాయి.1950 వ దశకంలో, వాణిజ్య కళా చిత్రాల ఉత్పత్తి కోణం నుండి ఎటువంటి గుర్తింపు పొందలేదు.1971 - 1980 సమయంలో నూతన పంథాలో అనేక ఆర్ట్ ఫిల్ములు నిర్మించబడ్డాయి.1970 ల దశాబ్దంలో ఉత్పత్తి చేయబడింది సుమారు 138 కన్నడ చిత్రాలు నిర్మించబడ్దాయి.1980 ల దశాబ్దంలో వాణిజ్య కన్నడ చిత్రాల పెద్ద సంఖ్యలో ఉత్పత్తి చేసింది.కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమలో 1991 నుండి 2000 మధ్య కాలంలో ప్రపంచస్థాయిలో గొప్ప ఆర్థిక మార్పులు సాధించింది.రీ-మేక్ సాంకేతికత ఆధారంగా తయారైన కన్నడ వాణిజ్య చిత్రాలు చాలా ఉన్నాయి.కొత్త మిలీనియంలో కన్నడ చిత్రం పరిశ్రమ అద్భుతంగా పెరిగింది.ప్రతి సంవత్సరం 80 నుండి 100 సినిమాలు తీస్తున్నారు.కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ జాతీయ, అంతర్జాతీయ చలన చిత్ర మార్గాల్లో తనకంటూ ఒక సముచిత స్థానాన్ని ఏర్పరచుకుంది.[5]
సత్యజిత్ రే తర్వాత, కన్నడ దర్శకుడు గిరీష్ కాసరవల్లి గోల్డెన్ లోటస్ అవార్డుల (ఉత్తమ చలన చిత్రానికి జాతీయ చిత్ర పురస్కారం) ఘనత పొందారు.
ఒక నటుడు మాత్రమే నటించిన ఆఫ్-బీట్ కన్నడ చిత్రం "శాంతి" గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్‌లోకి ప్రవేశించిన రెండవ భారతీయ చిత్రం.
కన్నడ చలనచిత్రరంగంలో ప్రసిద్ధ సంగీత డైరెక్టరుగా పేరు పొందిన జి.కె.వెంకటేష్‌ దగ్గర ఇళయ రాజా సహయకుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు.
రాజ్ కుమార్ నటించిన ‘ఒండు ముత్తినా కాథే’ చిత్రంలో అండర్ వాటర్ షూటింగ్ ప్రయోగాలు చేసిన తొలి భారతీయ డైరెక్టర్ శంకర్ నాగ్.
1975 లో పుట్టన్న కనగల్ దర్శకత్వం వహించిన ‘కథ సంగమ’ అనే తొలి కన్నడ చిత్రం ద్వారా రజనీకాంత్ సినిమాల్లోకి ప్రవేశించాడు.
పుట్టన్న కనగల్ దర్శకత్వం వహించిన ‘నాగరాహావు’ అనే కన్నడ సినిమాలోని ‘బారే బారే’ పాట భారతీయ సినిమా చరిత్రలో మొదటి స్లో మోషన్ సాంగ్ గా గుర్తించబడింది.
ఉపేంద్ర, శివరాజ్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించిన "ఓం" చిత్రం గత 20 ఏళ్లలో 500 కన్నా ఎక్కువ సార్లు తిరిగి విడుదలై, జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో రికార్డు సాధించింది.
kannada sinima leda shyandalniv, bhaarateeya cinee rangamlo oka bhagam. ee rangaanni sandal ud, chandanavana ani kuudaa antaaru.[1]idhi karnaataka rashtramlo vistrutamgaa matlade kannada bhashalo chalana chitraalaku nirmaanaaniki ankitamaina bhaarateeya sinima vibhagam.[2] karnaatakalooni bengaluru pradhaana kendramgaa ee kannada cinimaalu nirmaanam jarugutondi.1934 samvatsaramlo vai.vi.raavu darsakatvam vahinchina " sateesulochana " kannada bhashalo modati chalana chitram.[2]idhi em.vi.subbayyanayudu natinchina modati chitram. puurvapu mysur raajyamlo pradarsinchabadina modati chalana chitram.ee chitraanni chamanlal doongaji nirminchaadu.atanu 1932 loo bengalurulo south india mooviton sthaapinchaadu. 2017 naatiki samvatsaraaniki daadaapu 190 cinimaalu nirmaanam avutunnaayi. [2] kannada cinimaalu ekkuvagaa karnatakalone kaaka, america,australia,jermani,landan vanti itara deshaallo kuudaa vidudala avutuntaayi.[3][4]
kannada chitra parisrama abhivruddhi chendataaniki pranchamlooni kannada vyaktulu andaruu churukugaa paalgonnaaru.1929 - 1934 madhya kaalamlo kannada chitra parisrama chala kashtaalu edurkondi. kannadamlo praarambhamlo teesina chitraalu paaschaatya samskrutiki vyatirekamgaa poradavalasi vachindi. nissabda, taakii chitraalanu prekshakulaku pradarsinchadaaniki sinima theaterlu sarigaa levu.1941 taruvaata konni edurudebbala nundi kolukundi.bhaaratadesaaniki swaatantryam labhinchina taruvaata sumaru 24 cinimaalu kannada chitra parisrama dwara nirminchabaddaayi.1950 va dasakamlo, vaanijya kalaa chitraala utpatti konam nundi etuvanti gurtimpu pondaledu.1971 - 1980 samayamlo noothana panthaalo aneka art filmulu nirminchabaddaayi.1970 la dasaabdamlo utpatti cheyabadindi sumaru 138 kannada chitraalu nirminchabaddaayi.1980 la dasaabdamlo vaanijya kannada chitraala pedda sankhyalo utpatti chesindi.kannada chitra parisramalo 1991 nundi 2000 madhya kaalamlo prapanchasthaayilo goppa aardhika maarpulu saadhinchindi.ree-mek saanketikata aadhaaramgaa tayaaraina kannada vaanijya chitraalu chala unnaayi.kotta mileeniyamlo kannada chitram parisrama adbhutamgaa perigindi.prati samvatsaram 80 nundi 100 cinimaalu teestunnaaru.kannada chitra parisrama jaateeya, antarjaatiiya chalana chitra maargaallo tanakantu oka samuchita sthaanaanni erparachukundi.[5]
satyajit ree tarvaata, kannada darsakudu girish kasaravalli golden lotas avaardula (uttama chalana chitraaniki jaateeya chitra puraskaaram) ghanata pondaaru.
oka natudu matrame natinchina af-beat kannada chitram "saanti" ginnis buk af werald recordeloki pravesinchina rendava bhaarateeya chitram.
kannada chalanachitrarangamlo prasiddha sangeeta directoruga paeru pondina ji.ke.venkatesh daggara ilaya raja sahayakudiga tana vruttini praarambhinchaadu.
raj kumar natinchina eoondu muttina kathe chitramlo ander water shooting prayogaalu chesina toli bhaarateeya director shankar nag.
1975 loo puttanna kanagal darsakatvam vahinchina ekatha sangam ane toli kannada chitram dwara rajanikant cinemalloki pravesinchaadu.
puttanna kanagal darsakatvam vahinchina tinagarahay ane kannada cinemaaloni ebare bari paata bhaarateeya sinima charitralo modati slo moshan sang gaa gurtinchabadindi.
upendra, shivaraj kumar darsakatvam vahinchina "om" chitram gatha 20 ellalo 500 kanna ekkuva saarlu tirigi vidudalai, jaateeya, antarjaatiiya sthaayilo rikaardu saadhinchindi.