చైనాలో పుట్టి అతలాకుతలం చేస్తున్న కరోనా వైరస్‌ ఎప్పుడు పోతుందా అని ప్రపంచం ఎదురుచూస్తోంది. ఎక్కడికి వెళ్తాదమన్నా భయం. ఏది ముట్టుకుందామన్నా ఆందోళన. కడుపారా ఏదైనా ఆరగిద్దామన్నా చింతే. ఎందుకంటే కొవిడ్‌-19కు ముందు లేదు. కసరత్తులు చేయడం. సరిపడా విశ్రాంతి తీసుకోవడం. సానుకూలంగా ఆలోచించడం. సురక్షితమైన ఆహారం తీసుకోవడంతోనే రోగ నిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది.
మొదటి మూడూ మన చేతుల్లోనే ఉన్నా సురక్షిత ఆహారం మాత్రం కష్టం. ఎందుకంటే క్రిమి సంహారకాలు లేకుండా పంటలు పండించే పరిస్థితి లేదు. కలుషితం అయ్యాయో లేదో చాలాసార్లు గుర్తించలేం. అందులోని పోషకాల విలువలను లెక్కగట్టలేం. ఈ ఆదివారం (జూన్‌ 7) ప్రపంచ సురక్షిత ఆహార దినోత్సవం. అందుకే కలుషిత ఆహారంతో నష్టాలు ఏంటి? సురక్షిత ఆహారం కోసం ఏం చేయాలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలియజేసింది. అవేంటో తెలుసుకుందామా!!
మీకో విషయం తెలుసా? కలుషిత ఆహారం తినడం వల్ల ఏటా ప్రతి పది మందిలో ఒకరు అనారోగ్యం పాలవుతున్నారు. ఫలితంగా 4,20,000 మంది చనిపోతున్నారు. ఐదేళ్ల లోపు చిన్నారులకు ఈ ముప్పు మరీ ఎక్కువ. ఏటా కలుషిత ఆహారంతో సంక్రమించే రోగాలతో 1,25,000 మంది చిన్నారులు మృతి చెందుతున్నారు. సరైన పద్ధతుల్లో ఆహారం వండితే 200 రోగాలను అడ్డుకోవచ్చు.
కలుషిత ఆహారం వల్ల కడుపు నొప్పి, వాంతులు, విరేచనాలు అవుతాయి. ప్రమాదకర లోహాలు కలవడం వల్ల ఆహారం విషతుల్యం అవుతుంది. దీంతో క్యాన్సర్‌, నరాల సంబంధమైన దీర్ఘకాలిక రోగాలు వస్తాయి. అంటే జీవితాంతం వాటిని మెయిన్‌టెన్‌ చేయాల్సిందే. తరుచూ జబ్బుపడే వారు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, శిశువులకు కలుషిత ఆహారంతో మరిన్ని సమస్యలు వస్తాయి. ఇవి ఊహించని విధంగా ఉంటాయి.
ఈ రోజుల్లో ఆహారం కలుషితం అయ్యేందుకు ఎక్కువ అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఆహారం ఎన్నో దశలు దాటి మన చేతికి వస్తుంది. విత్తు నాటడం, పంట కోయడం, ప్రాసెస్‌ చేయడం, నిల్వ, రవాణా, పంపిణీ వంటి దశలు ఉంటాయి. మాంసాహారానికీ ఇలాగే ఉంటాయి. ఇవన్నీ కలుషితానికి దారితీస్తున్నాయి. పెరుగుతున్న ప్రపంచీకరణ సైతం కలుషిత ఆహార ఉత్పన్న రోగాలకు కారణం అవుతోంది.
ఆహారం మరింత సురక్షితంగా ఉంచేందుకు బహుళ వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేయాలి. శాస్త్ర, సాంకేతిక పద్ధతులు అవలంభించాలి. ప్రభుత్వంలోని వేర్వేరు శాఖలైన వ్యవసాయం, విద్య, వాణిజ్యం, ప్రజారోగ్యం, పౌర సరఫరాలన్నీ కలిసికట్టుగా పనిచేయాలి. ఆహారం కలుషితం అవ్వడం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థకు సైతం నష్టమే. ఎగుమతులు, దిగుమతులు, పర్యాటకం, ఆర్థిక అభివృద్ధిపై ప్రభావం పడుతుంది.
కొన్ని ఔషధాలకు బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌లు లొంగకపోవడం నేడు ప్రపంచాన్ని కలవరపెడుతోంది. వ్యవసాయం, పశు సంవర్థకం (మాంసాహారం)లో అతిగా యాంటీ మైక్రోబయల్స్‌ను ఉపయోగించడం, వైద్యం కోసం మనుషులు వాడటంతో బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌కు వాటిని నిరోధించే శక్తి పెరుగుతోంది. ఇది మాంసాహారం ద్వారా మనుషులకు కలుగుతోంది. ఫలితంగా ఔషధాలు పనిచేయడం లేదు. ప్రభుత్వాలు సురక్షిత ఆహారంపై అవగాహన కల్పించాలి.
శుభ్రత: వంటగదిలోకి వెళ్లగానే చేతులు శుభ్రంగా కడుక్కోవాలి. ఆ గదిని పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవాలి. జాగ్రత్తగా ఆహారాన్ని వండుకోవాలి.
వేర్వేరుగా నిల్వ: వండిన, వండని ఆహార పదార్థాలను వేర్వేరు డబ్బాల్లో నిల్వ చేసుకోవాలి. అప్పుడు కలుషితమయ్యే అవకాశాలు తగ్గుతాయి.
పూర్తిగా ఉడికించండి: ఆహారాన్ని చక్కగా ఉడికించి వండిన తర్వాతే వడ్డించాలి. అప్పుడే క్రిములు పూర్తిగా నశిస్తాయి. పోషకాల స్థాయి పెరుగుతుంది.
ఉష్ణోగ్రత: వేర్వేరు ఆహార పదార్థాలను వేర్వేరుగా నిల్వ చేసుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో సరైన ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వాటిని ఉంచడం అంత శ్రేయస్కరం.
శుభ్రమైన నీరు: కూరగాయాలు, వండని ఆహార పదార్థాలను కడిగేందుకు పరిశుభ్రమైన నీటిని ఉపయోగించాలి. నిర్దేశిత సమయం వరకు కడగాలి.
chainaalo putti atalaakutalam chestunna karona vairism eppudu potunda ani prapancham eduruchustondi. ekkadiki veltaadamannaa bhayam. edhi muttukundamanna aandolana. kadupara edaina aaragiddaamannaa chinte. endukante kovide-19ku mundu ledu. kasarattulu cheyadam. saripada vishraanti teesukovadam. saanukuulamgaa aalochinchadam. surakshitamaina aahaaram teesukovadamtone roga nirodhaka sakti perugutundi.
modati muuduu mana chetullone unna surakshita aahaaram maatram kashtam. endukante krimi samhaarakaalu lekunda pantalu pandinche paristhiti ledu. kalushitam ayyayo ledho chaalaasaarlu gurtinchalem. andulooni poshakaala viluvalanu lekkagattalem. ee aadivaaram (joony 7) prapancha surakshita aahaara dinotsavam. anduke kalushita aahaaramtho nashtaalu enti? surakshita aahaaram kosam yem cheyalo prapancha aarogya samstha teliyajesindi. avento telusukundama!!
meeko vishayam telusa? kalushita aahaaram tinadam valla eta prati padi mandilo okaru anarogyam paalavutunnaaru. phalitamgaa 4,20,000 mandi chanipotunnaru. aidella lopu chinnarulaku ee muppu mari ekkuva. eta kalushita aahaaramtho sankraminche rogaalatho 1,25,000 mandi chinnarulu mruti chendutunnaru. saraina paddhatullo aahaaram vandithe 200 rogaalanu addukovachhu.
kalushita aahaaram valla kadupu noppi, vaantulu, virechanaalu avtayi. pramaadakara lohalu kalavadam valla aahaaram vishatulyam avutundi. deentho cancerse, naraala sambandhamaina deerghakaalika rogaalu vastaayi. ante jeevitaantam vaatini mainnetine cheyalsinde. taruchuu jabbupade vaaru, vruddhulu, garbhinulu, sisuvulaku kalushita aahaaramtho marinni samasyalu vastaayi. ivi oohinchani vidhamgaa untaayi.
ee rojullo aahaaram kalushitam ayyenduku ekkuva avakaasaalu unnaayi. endukante aahaaram enno dasalu daati mana chetiki vastundi. vittu naatadam, panta koyadam, prassesse cheyadam, nilva, rawana, pampinee vanti dasalu untaayi. mamsaharaniki ilaage untaayi. ivannee kalushitaaniki daariteestunnaayi. perugutunna prapancheekarana saitam kalushita aahaara utpanna rogaalaku kaaranam avutondi.
aahaaram marinta surakshitamgaa unchenduku bahula vyavasthalu kalisi panicheyaali. saastra, saanketika paddhatulu avalambhinchaali. prabhutvamloni ververu saakhalaina vyavasaayam, vidya, vaanijyam, prajaarogyam, poura sarafaraalannii kalisikattugaa panicheyaali. aahaaram kalushitam avvadam valla aardhika vyavasthaku saitam nashtame. egumatulu, digumatulu, paryaatakam, aardhika abhivruddhipai prabhaavam padutundi.
konni aushadhaalaku bacteria, vairaslu longakapovadam nedu prapanchaanni kalavarapedutondi. vyavasaayam, pashu samvarthakam (mamsaharam)loo atigaa anty microbialsene upayoginchadam, vaidyam kosam manushulu vaadatamtho bacteria, vairasnuku vaatini nirodhinche sakti perugutondi. idhi mamsaharam dwara manushulaku kalugutondi. phalitamgaa aushadhaalu panicheyadam ledu. prabhutvaalu surakshita aahaarampai avagaahana kalpinchaali.
subhrata: vantagadiloki vellagaane chetulu subhramgaa kadukkovali. aa gadini parisubhramgaa unchukovali. jaagrattagaa aahaaraanni vandukovali.
ververugaa nilva: vandina, vandani aahaara padaarthaalanu ververu dabballo nilva chesukovali. appudu kalushitamayye avakaasaalu taggutaayi.
puurtigaa udikinchandi: aahaaraanni chakkaga udikinchi vandina tarvate vaddinchaali. appude krimulu puurtigaa nasistaayi. poshakaala sthaayi perugutundi.
ushnograta: ververu aahaara padaarthaalanu ververugaa nilva chesukovadam entha mukhyamo saraina ushnogratala vadda vaatini unchadam anta shreyaskaram.
subhramaina neeru: kuuragaayaalu, vandani aahaara padaarthaalanu kadigenduku parisubhramaina neetini upayoginchaali. nirdesita samayam varaku kadagali.