రిజర్వేషన్ల రక్షణకు పటిష్టమైన చట్టం ఆవశ్యకత | నేటి వ్యాసం | www.NavaTelangana.com
రిజర్వేషన్ల రక్షణకు పటిష్టమైన చట్టం ఆవశ్యకత
దళిత, గిరిజన సామాజిక తరగతుల సంక్షేమానికి సంబంధించిన రిజర్వేషన్లపై తరచూ వివాదాలు, వాదోపవాదాలు జరుగుతున్న విషయం తెలిసిందే. ప్రజా ప్రాతినిధ్య పదవుల్లోని రిజర్వేషన్లకంటే ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లపైనే ఆందోళనకర, ప్రమాదకర పరిస్థితులు ఉత్పన్నమవు తున్నాయి. రాజకీయ పదవుల్లో కొందరు దళిత, గిరిజన నాయకులు ఉండటం వలన లభిస్తున్న మేలు కంటే విద్యా ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ల వల్లే ఎంతోకొంత సామాజిక న్యాయం నెరవేరుతోంది. అందువలనే ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లపైనే అసహనం, కోర్టుల్లో వ్యాజ్యాలు నడుస్తున్నాయి. రిజర్వేషన్ల వలన విద్యా ఉద్యోగాల్లో ఎదిగొచ్చినవారిలో అంబేద్కరిస్టులు, సామాజిక న్యాయం సిద్ధాంతంతో పనిచేసే కమ్యూనిస్టులే రిజర్వేషన్ల సంరక్షణకు నిజాయితీగా పోరాడుతున్న విషయం తెలిసిందే. పాలకవర్గాలకు ఓట్ల కోసమైనా స్పందించక తప్పడం లేదు. న్యాయాన్ని అన్యాయం వెంటాడుతున్నట్టే రిజర్వేషన్లను అవరోధాలూ ప్రమాదాలూ వెంటాడుతున్నాయి. రాజ్యాంగం అమల్లోకొచ్చిన ఏడాదిలోపే ఎస్సీ, ఎస్టీలకు లభిస్తున్న విద్యా ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లను వ్యతిరేకిస్తూ మద్రాస్‌ హైకోర్టులో దాఖలైన పిటిషన్‌పై హైకోర్టు, సుప్రీం కోర్ట్‌ రిజర్వేషన్లకు వ్యతిరేకంగా తీర్పులిచ్చాయి. ఆనాడు కేంద్ర ప్రభుత్వంలో న్యాయశాఖ మంత్రిగా వున్న డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ చొరవతో రాజ్యాంగం ఆర్టికల్‌ 15కి చేసిన సవరణతో మొదటి ప్రమాదం తప్పింది. గడిచిన ఏడు దశాబ్దాల కాలంలో కూడా వివిధ సందర్భాల్లో రిజర్వేషన్లపై సుప్రీంకోర్టు యిచ్చిన తీర్పుల వలన మరికొన్ని సార్లు రాజ్యాంగానికి స్వల్పమైన సవరణలు చేయాల్సివచ్చింది. కాగా జార్ఖండ్‌ ప్రభుత్వం 2012లో కొన్ని ఉద్యోగ ఖాళీలను రిజర్వేషన్లు పాటించకుండా యిచ్చిన ఉత్తర్వులను సమర్థిస్తూ ఈనెల 7న సుప్రీంకోర్ట్‌ యిచ్చిన తీర్పుతో మరోసారి రిజర్వేషన్లు ప్రమాదంలో పడే పరిస్థితి దాపురించింది.
ఉత్తరాఖండ్‌ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రజాపనుల శాఖలోని అసిస్టెంట్‌ ఇంజనీర్ల ప్రమోషన్లలో ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లు పాటించాల్సిన అవసరం లేదని 2012 సెప్టెంబర్‌ 5న యిచ్చిన ఉత్తర్వులను వినోద్‌ కుమార్‌ మరో ఇద్దరు ఎస్సీ తరగతికి చెందిన ఉద్యోగులు ఆ రాష్ట్ర హైకోర్టులో ఛాలెంజ్‌ చేశారు. దానిపైన తీర్పు చెప్పిన హైకోర్టు ''పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్లు పాటించాలా అక్కర్లేదా అనేది నిర్ణయించడానికి సదరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో ఆయా సామాజిక తరగతుల ప్రాతినిధ్యం ఏ మేరకు ఉన్నదనే విషయమై నాలుగు నెలల్లో సమాచారం సేకరించాలని, దాని ఆధారంగా ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉన్న సామాజిక తరగతుల వారికి పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని'' ఉత్తరాఖండ్‌ ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. ఆ తీర్పులో ఒక ముఖ్య విషయం యిమిడివుంది. రిజర్వేషన్లు యింకా ఎంతకాలం అనే ప్రశ్నలకు కూడా అది సమాధానం కావచ్చు. ఏ కేడర్‌ పోస్టుల్లో అయినా ఎస్సీ వారికి 15శాతం వరకు, ఎస్టీ వారికి 8శాతం వరకు అంటే (అడిక్వాసి) తగినంత మేరకు రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాల్సి ఉంటుందనే అర్థం అందులో ఉంది. ఆ తీర్పును వ్యతిరేకిస్తూ ఉత్తరాఖండ్‌ ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. ఆ కేసును విచారించిన జస్టిస్‌ లావు నాగేశ్వర రావు, జస్టిస్‌ హేమంత్‌ గుప్తాల సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం రిజర్వేషన్లు ప్రాథమిక హక్కు కాదు అంటూ యిచ్చిన తీర్పుతో ఆందోళనకర పరిస్థితి తలెత్తింది.
సుప్రీంకోర్టు ఏమి చెప్పింది?
ఇరువురు సభ్యుల సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం చెప్పిన తీర్పు సారాంశం యిలా ఉంది.. ''పబ్లిక్‌ సర్వీసుల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రమోషన్లలో రిజర్వేషన్‌ కోరడానికి ఎవరికీ ప్రాథమిక హక్కేమీ కాదు. రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని ప్రభుత్వాలను ఆదేశించే అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు కూడా లేదు. రిజర్వేషన్లు ఇవ్వడం లేదా ఇవ్వకపోవడం అనేది రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల విచక్షణాధికారం. ఏ నిర్ణయమైనా సంబంధిత పబ్లిక్‌ సర్వీసుల్లో షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు, తరగతుల ప్రాతినిధ్యానికి సంబంధించిన డేటా సమాచారం ప్రాతిపదికన ఉండాలి''. రాజ్యాంగం ఆర్టికల్‌ 16(4), ఆర్టికల్‌ 16(4ఏ) ఆధారంగా ఈ తీర్పు చెప్పాల్సి వస్తుందని న్యాయమూర్తులు చెప్పారు. న్యాయమూర్తుల అవగాహన మేరకు వ్యాఖ్యానాలు పరిపరి విధాలుగా ఉండవచ్చు, కానీ రాజ్యాంగంలో ఉన్నదే నికరంగా నిలిచే అవకాశమే ఎక్కువ.
రాజ్యాంగంలో ఏముంది?
''ఆర్టికల్‌ 16(4):- ప్రభుత్వ సర్వీసుల్లో వెనకబడిన తరగతుల ప్రాతినిధ్యం తగినంత లేదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భావిస్తే సంబంధిత తరగతుల వారికి ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించవచ్చు.
ఆర్టికల్‌ 16(4ఏ):- ప్రభుత్వ సర్వీసుల్లోని ఏ తరగతి పోస్టులకైనా షెడ్యూల్డ్‌ కులాలు, షెడ్యూల్డ్‌ తరగతుల వారికి ప్రమోషన్లలో తగినంత ప్రాతినిధ్యం లేదని భావిస్తే వారికి ప్రమోషన్లలో రిజర్వేషన్లు కల్పించవచ్చు.''
ఆర్టికల్‌16(4) రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన నాటి నుంచి ఉన్నదే. ఆర్టికల్‌ 16(4ఏ) 1995లో చేర్చబడింది. యింతకాలం కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో, రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లోని ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో (నియామకాలు, ప్రమోషన్లు) రిజర్వేషన్లు కొనసాగుతూనే వచ్చాయి. గడిచిన డెబ్భై ఏండ్లలో ఉద్యోగాలు, ప్రమోషన్లపై వివిధ సందర్భాల్లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు వచ్చినా ''రిజర్వేషన్లు పాటించడం లేదా పాటించకపోవడం అనేది రాష్ట్రాల యిష్టం'' అనే తీర్పు రావడం ఇదే. ఇది చాలా అన్యాయమైంది. దేశంలో, ముఖ్యంగా కేంద్రంలో రాజకీయ వాతావరణం, పాలకుల స్వభావం ఆ విధంగా ఉంది మరి. బీజేపీ ప్రభుత్వాలను నడిపిస్తున్న ఆరెస్సెస్‌ అధినేత మోహన్‌ భగవత్‌ రిజర్వేషన్ల విషయాన్ని సమీక్షించాలి అని తరచూ ప్రకటనలు చేస్తున్న విషయం తెలిసిందే. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల్లో కొందరు కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని పొగుడుతున్న విషయం ఈ నెల 22న ఢిల్లీలో జరిగిన ఇంటర్నేషల్‌ జ్యుడీషియల్‌ కాన్ఫరెన్సులో వెల్లడైంది. ఏదేమైనా సుప్రీంకోర్టు తాజా తీర్పుతో రిజర్వేషన్ల ప్రయోజనం ప్రమాదంలో పడే పరిస్థితి దాపురించింది. సహజంగానే దీనిపైన రాజకీయ పార్టీలు, సామాజిక సంస్థలు తమ వంతు ఆందోళన వ్యక్తం చేసాయి.
సుప్రీం తీర్పుపై ఎవరేమన్నారు?
అన్ని పార్టీలకన్నా ముందుగా స్పందించిన భారత కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీ (మార్క్సిస్టు) ''సుప్రీంకోర్టు తీర్పు దళిత, గిరిజన, ఓబీసీల ప్రయోజనాలను దెబ్బతీసే విధంగా వుంది. ఇలాంటి తీర్పు రావడానికి కారణమైన రాజ్యాంగంలోని 16(4), 16(4ఏ) అధికరణల్లోని లోపాన్ని సరిదిద్దాలి. రిజర్వేషన్లను ప్రాథమిక హక్కుగా నిర్థారిస్తూ పార్లమెంట్‌ ఉభయ సభల్లో తీర్మానం ఆమోదించి, రిజర్వేషన్లను విధిగా సార్వత్రికంగా అమలు చేయడానికి అనువుగా చట్టం చేయాలి'' అని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది. కాంగ్రెస్‌ పార్టీ నేత రాహుల్‌ గాంధీ మీడియాతో మాట్లాడుతూ ''బీజేపీ, ఆరెస్సెస్‌ డీఎన్‌ఏ లోనే రిజర్వేషన్ల పట్ల అసహనం ఉంది, రిజర్వేషన్లను రాజ్యాంగంలో గ్యారంటీ చేయకపోతే ఈ ప్రభుత్వం వాటిని తొలగించే ప్రమాదం ఉంది'' అని అన్నారు. ఎన్డీయే భాగస్వామి ఎల్జేపీ అధ్యక్షుడు చిరాగ్‌ పాశ్వాన్‌ ''ఎస్సీ, ఎస్టీ తరగతుల ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలను న్యాయస్థానాల సమీక్షకు అవకాశం లేకుండా రాజ్యాంగం తొమ్మిదో షెడ్యూల్లో చేర్చాలి. జ్యుడిషియరీ ఉన్నత స్థానాల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ ప్రాతినిధ్యం ఉండాలి'' అని చెప్పారు. బీఎస్పీ అధ్యక్షురాలు మాయావతి ''ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీల హక్కులను నెమ్మదిగా చంపడానికే బీజేపీ ప్రభుత్వం పని చేస్తోంది'' అన్నారు. కేంద్ర, రక్షణ శాఖ మంత్రి రాజనాథ్‌ సింగ్‌ ఈనెల 11న లోక్‌సభలో జరిగిన చర్చలో జోక్యం చేసుకుంటూ సున్నితమైన రిజర్వేషన్ల విషయాన్ని ప్రతిపక్షాలు రాజకీయం చేస్తున్నాయని నిందించారు. సామాజిక న్యాయం, సాధికారత శాఖ మంత్రి థావర్‌ చంద్‌ గెహ్లాట్‌ మాట్లాడుతూ ''సమస్యకు సరైన పరిష్కారం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టు తీర్పును అధ్యయనం చేస్తోంది'' అని ప్రకటించారు. కాగా భీమ్‌ ఆర్మీ చీఫ్‌ చంద్రశేఖర ఆజాద్‌ ఈ తీర్పును సమీక్షించాలని కోరుతూ ఫిబ్రవరి 11న సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్‌ వేసినట్టు సమాచారం. మరికొంతమంది పెద్దలు కేంద్ర ప్రభుత్వం వెంటనే స్పందించి రివ్యూ పిటిషన్‌ వేయాలని కోరుతున్నారు.
రాజ్యాంగం ఆర్టికల్స్‌ 16(4), 16(4ఏ) లోని పదాలు అలాగే ఉన్నంత కాలం ధర్మాసనాలు మారినా రిజర్వేషన్లకు గ్యారెంటీ ఉంటుందని ఆశించలేం. సీపీఐ(ఎం) సూచించినట్టు ఆ 'పదాల్లోని (లకూనా) లోపాన్ని సరిదిద్దితేనే సరైన పరిష్కారం కాగలదు. రేపు ఒక విస్తృత ధర్మాసనం సానుభూతితో రిజర్వేషన్లకు సానుకూలమైన తీర్పు చెప్పినా దాన్ని కూడా ఛాలెంజ్‌ చేసే అవకాశం ఉంటుంది. జ్యుడీషియరీ ఉన్నత స్థానాల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ తరగతుల ప్రాతినిధ్యం ఉంటే మంచిదే, కానీ ఒకరో ఇద్దరో ఉన్నంత మాత్రాన సానుకూల తీర్పులు వస్తాయని ఆశించలేం. ఒకవేళ వచ్చినా పక్షపాతంగా యిచ్చారని ఆక్షేపించే అవకాశమూ ఉంటుంది. సామాజిక రిజర్వేషన్లను సామాజిక వివక్ష ఉన్నంతకాలం నిరాటంకంగా కొనసాగించక తప్పదు. కాబట్టి ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ తరగతుల సామాజిక రిజర్వేషన్ల రక్షణకు పటిష్టమైన చట్టం అనివార్యం. అత్యవసరం.
reservationla rakshanaku patishtamaina chattam aavasyakata | neti vyaasam | www.NavaTelangana.com
reservationla rakshanaku patishtamaina chattam aavasyakata
dalita, girijana saamaajika taragatula sankshemaaniki sambandhinchina reservationlapy tarachuu vivaadaalu, vaadopavaadaalu jarugutunna vishayam telisinde. praja praatinidhya padavulloni reservationlakante udyogaallo reservationlapaine aandolanakara, pramaadakara paristhitulu utpannamavu tunnayi. rajakeeya padavullo kondaru dalita, girijana naayakulu undatam valana labhistunna melu kante vidya udyogaallo reservationla valle entokonta saamaajika nyaayam neraverutondi. anduvalane udyogaallo reservationlapaine asahanam, kortullo vyaajyaalu nadustunnaayi. reservationla valana vidya udyogaallo edigochinavaarilo ambedkaristulu, saamaajika nyaayam siddhaantamto panichese kamyoonistule reservationla samrakshanaku nijaayitiigaa poraadutunna vishayam telisinde. paalakavargaalaku otla kosamaina spandinchaka tappadam ledu. nyayanni anyayam ventaadutunnatte reservationlanu avarodhaaluu pramaadaaluu ventaadutunnaayi. raajyaangam amallokochina edaadilope essy, esteelaku labhistunna vidya udyogaallo reservationlanu vyatirekistuu madrasse hycortulo daakhalaina pititionpai hycortu, supreem corte reservationlaku vyatirekamgaa teerpulichaayi. aanaadu kendra prabhutvamlo nyaayasaakha mantrigaa vunna dactor ambedkarke choravatho raajyaangam articalle 15ki chesina savaranatho modati pramaadam tappindi. gadichina edu dasaabdaala kaalamlo kuudaa vividha sandarbhaallo reservationlapy supreenkortu yichina teerpula valana marikonni saarlu raajyaamgaaniki swalpamaina savaranalu cheyalsivachindi. kaga jarkhandi prabhutvam 2012loo konni udyoga khaaliilanu reservationlu patinchakunda yichina uttarvulanu samarthistuu eenela 7na supreenkorti yichina teerputho marosari reservationlu pramaadamlo pade paristhiti daapurinchindi.
uttarakhandam rashtra prabhutvam prajaapanula saakhalooni assistanti injaneerla pramoshanlalo essy, esty reservationlu paatinchaalsina avasaram ledani 2012 septembersi 5na yichina uttarvulanu vinodhe kumare maro iddaru essy taragatiki chendina udyogulu aa rashtra hycortulo chalenge chesaru. daanipaina teerpu cheppina hycortu ''padonnatullo reservationlu patinchala akkarleda anedi nirnayinchadaaniki sadaru prabhutva udyogaallo aayaa saamaajika taragatula praatinidhyam e meraku unnadane vishayamai naalugu nelallo samacharam sekarinchaalani, daani aadhaaramgaa praatinidhyam takkuvagaa unna saamaajika taragatula vaariki padonnatullo reservationlu kalpinchaalani'' uttarakhandam prabhutvaanni aadesinchindi. aa teerpulo oka mukhya vishayam yimidivundi. reservationlu yinka entakaalam ane prasnalaku kuudaa adhi samadhanam kaavachhu. e kedery postullo aina essy vaariki 15saatam varaku, esty vaariki 8saatam varaku ante (adikwasi) taginanta meraku reservationlu amalu cheyalsi untundane artham andulo undi. aa teerpunu vyatirekistuu uttarakhandam prabhutvam supreenkortunu aasrayinchindi. aa kesunu vichaarinchina justisse laavu nageshwara raavu, justisse hemanthe guptala supreenkortu dharmasana reservationlu praathamika hakku kaadu antuu yichina teerputho aandolanakara paristhiti talettindi.
supreenkortu emi cheppindi?
iruvuru sabhyula supreenkortu dharmasana cheppina teerpu saaraamsam yila undi.. ''pabliky sarveesullo reservationlu kalpinchadaaniki prabhutvam kattubadaalsina avasaram ledu. pramoshanlalo reservation koradaniki evariki praathamika hakkemi kaadu. reservationlu kalpinchaalani prabhutvaalanu aadesinche adhikaaram supreenkortuku kuudaa ledu. reservationlu ivvadam leda ivvakapovadam anedi rashtra prabhutvaala vichakshanaadhikaaram. e nirnayamainaa sambandhita pabliky sarveesullo sheduledli kulaalu, taragatula praatinidhyaaniki sambandhinchina data samacharam praatipadikana undaali''. raajyaangam articalle 16(4), articalle 16(4e) aadhaaramgaa ee teerpu cheppalsi vastundani nyaayamuurtulu cheppaaru. nyaayamuurtula avagaahana meraku vyaakhyaanaalu paripari vidhaalugaa undavacchu, cony raajyaangamlo unnade nikaramgaa niliche avakasame ekkuva.
raajyaangamlo emundi?
''articalle 16(4):- prabhutva sarveesullo venakabadina taragatula praatinidhyam taginanta ledani rashtra prabhutvam bhaviste sambandhita taragatula vaariki udyogaallo reservationlu kalpinchavacchu.
articalle 16(4e):- prabhutva sarveesulloni e taragati postulakaina sheduledli kulaalu, sheduledli taragatula vaariki pramoshanlalo taginanta praatinidhyam ledani bhaviste vaariki pramoshanlalo reservationlu kalpinchavacchu.''
articalle16(4) raajyaangam amalloki vachina naati nunchi unnade. articalle 16(4e) 1995loo cherchabadindi. yintakaalam kendra prabhutva udyogaallo, rashtralu, kendra paalita praantaallooni prabhutva udyogaallo (niyaamakaalu, pramoshanlu) reservationlu konasagutune vachayi. gadichina debbhai endlalo udyogaalu, pramoshanlapai vividha sandarbhaallo supreenkortu teerpulu vachina ''reservationlu paatinchadam leda paatinchakapovadam anedi rashtrala yishtam'' ane teerpu ravadam ide. idhi chala anyaayamaindi. desamlo, mukhyamgaa kendramlo rajakeeya vaataavaranam, paalakula swabhaavam aa vidhamgaa undi mari. bgfa prabhutvaalanu nadipistunna aressesse adhinetha mohani bhagavathm reservationla vishayaanni sameekshinchaali ani tarachuu prakatanalu chestunna vishayam telisinde. supreenkortu jadjillo kondaru kendra prabhutvaanni pogudutunna vishayam ee nela 22na dhilleelo jarigina internatialsi jyudicial conferensulo velladaindi. edemaina supreenkortu taja teerputho reservationla prayojanam pramaadamlo pade paristhiti daapurinchindi. sahajamgaane deenipaina rajakeeya paarteelu, saamaajika samsthalu tama vantu aandolana vyaktam chesai.
supreem teerpupai evaremannaru?
anni paartiilakannaa mundugaa spandinchina bhaarata communiste party (marksistu) ''supreenkortu teerpu dalita, girijana, obicla prayojanaalanu debbatise vidhamgaa vundi. ilanti teerpu raavadaaniki kaaranamaina raajyaangamlooni 16(4), 16(4e) adhikaranalloni lopanni sarididdaali. reservationlanu praathamika hakkugaa nirthaaristuu parlamenti ubhaya sabhallo teermaanam aamodinchi, reservationlanu vidhigaa saarvatrikamgaa amalu cheyadaaniki anuvugaa chattam cheyali'' ani kendra prabhutvaaniki suuchimchimdi. congresse party netha rahule gaandhi meediatho maatlaadutuu ''bgfa, aressesse dnu lone reservationla patla asahanam undi, reservationlanu raajyaangamlo garanty cheyakapothe ee prabhutvam vaatini tolaginche pramaadam undi'' ani annaru. endeeye bhagaswamy elgapy adhyakshudu chiragm pashwann ''essy, esty taragatula prayojanaalaku sambandhinchina anni vishayaalanu nyaayasthaanaala sameekshaku avakaasam lekunda raajyaangam tommido shedullo cherchaali. judiciary unnata sthaanaallo essy, esty praatinidhyam undaali'' ani cheppaaru. bsp adhyakshuraalu mayavati ''essy, esty, obicla hakkulanu nemmadigaa champadanike bgfa prabhutvam pani chestondi'' annaru. kendra, rakshana saakha mantri rajanathe singe eenela 11na lokesabhalo jarigina charchalo jokyam chesukuntu sunnitamaina reservationla vishayaanni pratipakshaalu rajakeeyam chestunnayani nindinchaaru. saamaajika nyaayam, saadhikaarata saakha mantri thawarm chande gehlate maatlaadutuu ''samasyaku saraina parishkaaram kosam kendra prabhutvam supreenkortu teerpunu adhyayanam chestondi'' ani prakatinchaaru. kaga bheem armi cheef chandrasekhara aajade ee teerpunu sameekshinchaalani korutu fibravari 11na supreenkortulo pitition vesinattu samacharam. marikontamandi peddalu kendra prabhutvam ventane spandinchi rivyuu pitition veyalani korutunnaru.
raajyaangam articalse 16(4), 16(4e) loni padaalu alaage unnanta kaalam dharmasanalu marina reservationlaku garrenty untundani aasinchalem. cpi(em) suuchimchinattu aa 'padaallooni (lakuna) lopanni sarididditene saraina parishkaaram kaagaladu. repu oka vistruta dharmasana saanubhootitoe reservationlaku saanukuulamaina teerpu cheppina daanni kuudaa chalenge chese avakaasam untundi. judiciary unnata sthaanaallo essy, esty taragatula praatinidhyam unte manchide, cony okaro iddaro unnanta maatraana saanukuula teerpulu vastaayani aasinchalem. okavela vachina pakshapaatamgaa yichchaarani aakshepinche avakaasamuu untundi. saamaajika reservationlanu saamaajika vivaksha unnantakaalam niraatamkamgaa konasaaginchaka tappadu. kabatti essy, esty, obic taragatula saamaajika reservationla rakshanaku patishtamaina chattam anivaaryam. atyavasaram.