(భూగోళం యొక్క వేడిమి నుండి దారిమార్పు చెందింది)
నాసా వారి గొడ్దార్డ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ స్పేస్ స్టడీస్ ప్రకారం, 1951 నుండి 1980 వరకు బేస్లైన్ సగటుతో పోలిస్తే 2015 నుండి 2019 వరకు సగటు ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు
గ్లోబల్ వార్మింగుకు ప్రాధమిక కారణాలు [1] విస్తృత- ప్రభావాలను [2] [3] . కొన్ని ప్రభావాలు శీతోష్ణస్థితి మార్పులను తీవ్రతరం చేసే ఫీడ్‌బ్యాక్ మెకానిజమ్ కలిగి ఉంటాయి. [4]
గ్లోబల్ వార్మింగ్ అంటే భూమి ఉష్ణోగ్రతలో దీర్ఘకాలికంగా జరిగే పెరుగుదల. శీతోష్ణస్థితి మార్పులో ఇది ప్రధాన అంశం. ప్రత్యక్షంగా ఉష్ణోగ్రతలు కొలవడం, వేడెక్కడం చూపించే వివిధ ప్రభావాలను కొలవడం ద్వారా దీన్ని నిరూపించారు. [5] గ్లోబల్ వార్మింగ్, శీతోష్ణస్థితి మార్పు అనే మాటలను తరచూ ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయంగా వాడుతూంటారు. కానీ, మరింత ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే, గ్లోబల్ వార్మింగ్ అనేది ప్రధానంగా మానవుల వలన ప్రపంచ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, అది కొనసాగడం. శీతోష్ణస్థితిలో మార్పు అంటే గ్లోబల్ వార్మింగుతో పాటు, దాని వలన అవపాతంలో (వర్షం, మంచు వంటివి) ఏర్పడే మార్పులు కూడా చేరి ఉంటాయి. గ్లోబల్ వార్మింగ్ చరిత్ర పూర్వ కాలాల్లో కూడా జరిగినప్పటికీ, 20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి జరిగిన ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల అంతకు ముందెన్నడూ జరగనివి.
శీతోష్ణస్థితి మార్పులపై అంతర్జాతీయ పానెల్ (IPCC) ఐదవ మదింపు నివేదికలో "20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి ఏర్పడిన తాపానికి అతి ముఖ్యమైన కారణం మానవుడే అనడానికి ఎంతో అవకాశం ఉంది" అని చెప్పారు. కార్బన్ డయాక్సైడ్, మీథేన్, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ వంటి గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల ఉద్గారమే అతిపెద్ద మానవ ప్రభావం. నివేదికలో సంగ్రహించిన శీతోష్ణస్థితి నమూనా అంచనాలు 21 వ శతాబ్దంలో ప్రపంచ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు, భవిష్యత్ గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాల రేటు, శీతోష్ణస్థితి ప్రతిస్పందనలపై ఆధారపడి, అత్యల్పంగా 0.3 to 1.7 °C (0.5 to 3.1 °F) వరకూ, అత్యధికంగా 2.6 to 4.8 °C (4.7 to 8.6 °F) వరకూ పెరిగే అవకాశం ఉందని సూచించాయి. ఈ పరిశోధనలను ప్రధాన పారిశ్రామిక దేశాల జాతీయ సైన్స్ అకాడమీలు గుర్తించాయి. జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలకు చెందిన ఏ శాస్త్రీయ సంస్థ కూడా ఈ సూచనలపై విభేదించలేదు. [6] [7]
గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావాలలో సముద్ర మట్టాలు పెరగడం, అవపాతంలో ప్రాంతీయ మార్పులు, వేడి తరంగాల వంటి తీవ్ర శీతోష్ణస్థితి సంఘటనలు, ఎడారుల విస్తరణ ఉన్నాయి . మహాసముద్రాల ఆమ్లీకరణ కూడా గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాల వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది ఉష్ణోగ్రతల వలన జరగనప్పటికీ సాధారణంగా ఈ ప్రభావాలతోటే దీన్నీ కలిపి చూస్తారు. ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల ఆర్కిటిక్‌లో అత్యధికంగా ఉంది. ఇది హిమానీనదాలు, శాశ్వత మంచు, సముద్రపు మంచుల తిరోగమనానికి కారణమౌతోంది. మొత్తంమీద, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువ వర్షం, హిమపాతం తెస్తాయి. కానీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు, అడవి మంటలు పెరుగుతాయి. శీతోష్ణస్థితి మార్పు పంట దిగుబడిని తగ్గిస్తుంది, ఆహార భద్రతకు హాని కలిగిస్తుంది. సముద్ర మట్టాలు పెరగడంతో తీరప్రాంత మౌలిక సదుపాయాలు మునిగిపోతాయి. అనేక సముద్ర తీర నగరాలను ఖాళీ చేయాల్సి వస్తుంది. పర్యావరణ వ్యవస్థలు మారిపోవడంతో అనేక జాతుల జీవులు అంతరించిపోవడం లేదా వలసపోవడం జరుగుతుంది. తక్షణమే ప్రభావితమయ్యే పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో పగడపు దిబ్బలు, పర్వతాలు, ఆర్కిటిక్‌ లు ఉన్నాయి. [8]
గ్లోబల్ వార్మింగుకు సమాజం ప్రతిస్పందించాల్సిన పద్ధతులలో ఉద్గారాల తగ్గింపు, దాని ప్రభావాలకు అనుగుణంగా మారడం, క్లైమేట్ ఇంజనీరింగ్ మొదలైనవి ఉన్నాయి. శీతోష్ణస్థితి మార్పులపై ఐక్యరాజ్యసమితి ముసాయిదా కన్వెన్షన్ (యుఎన్‌ఎఫ్‌సిసి) ఛత్రం కింద వివిధ దేశాలు కలిసి పనిచేస్తాయి. 1994 లో అమల్లోకి వచ్చిన ఈ కన్వెన్షన్లో దాదాపుగా ప్రపంచవ్యాప్త దేశాలన్నీ సభ్యులే. కన్వెన్షన్ అంతిమ లక్ష్యం "శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థలో ప్రమాదకరమైన మానవజనిత జోక్యాన్ని నిరోధించడం". ఉద్గారాలలో పెద్దయెత్తున కోతలు అవసరమని యుఎన్‌ఎఫ్‌సిసికి చెందిన సభ్యులంతా అంగీకరించినప్పటికీ, గ్లోబల్ వార్మింగును 2 °C (3.6 °F) కన్నా తక్కువకు పరిమితం చెయ్యాలని 2016 పారిస్ ఒప్పందంలో తలపెట్టినప్పటికీ, భూమి సగటు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఈ పరిమితిలో సగం వరకూ ఇప్పటికే పెరిగింది. ఉద్గారాలను తగ్గిస్తామంటూ వివిధ దేశాలు ప్రస్తుతం చేస్తున్న వాగ్దానాలు భవిష్యత్ తాపాన్ని నియంత్రించడానికి సరిపోవు.
5.2 అనుసరణ
పారిశ్రామిక విప్లవపు ప్రారంభ ప్రభావాలను ప్రకృతి సహజమైన వైవిధ్యాలు భర్తీ చేస్తాయని శీతోష్ణస్థితి ప్రాక్సీ రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. కాబట్టి 18 వ శతాబ్దం, 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో, థర్మామీటర్ రికార్డులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందడం మొదలైనప్పుడు, తాపం తక్కువగా ఉండేది. పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు ప్రపంచ సగటు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత అంచనాగా బేస్లైన్ రిఫరెన్స్ కాలాన్ని 1850-1900 గా IPCC స్వీకరించింది.
2009–2018 దశాబ్దం పారిశ్రామిక పూర్వ బేస్లైన్ (1850-1900) కంటే 0.93 ± 0.07 °C వేడిగా ఉందని ఉష్ణోగ్రతలు కొలిచే అనేక పరికరాల ద్వారా పొందిన వివిధ డేటాసెట్‌లు నిర్ధారించాయి. ప్రస్తుతం, ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు దశాబ్దానికి సుమారు 0.2 °C చొప్పున పెరుగుతున్నాయి. 1950 నుండి, చల్లని పగళ్ళు, రాత్రుల సంఖ్య తగ్గగా, వెచ్చని పగళ్ళు, రాత్రుల సంఖ్య పెరిగింది. మధ్యయుగం నాటి శీతోష్ణస్థితి వైపరీత్యం, లిటిల్ ఐస్ ఏజ్ వంటి వేడెక్కే, చల్లబడే నమూనాలు ప్రస్తుత కాలంలో జరుగుతున్న భూతాపం వలె లేదు. కొన్ని ప్రాంతాలలో 20 వ శతాబ్దం చివరిలో ఉన్న ఉష్ణోగ్రతల కంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. శీతోష్ణస్థితి మార్పుకు గత ఉదాహరణలు ఆధునిక శీతోష్ణస్థితి మార్పులపై అవగాహన కలిగిస్తాయి.
గ్లోబల్ వార్మింగుకు అత్యంత సాధారణ కొలత ఉపరితల వాతావరణ ఉష్ణోగ్రతల్లో పెరుగుదల అయినప్పటికీ, గత 50 సంవత్సరాల్లో శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థలో పేరుకుపోయిన అదనపు శక్తిలో 90 శాతానికి పైగా సముద్రపు నీటిని వేడెక్కించడానికే ఉపయోగపడింది. [9] మిగిలిన భాగం, మంచును కరిగించి ఖండాలను, వాతావరణాన్నీ వేడెక్కించింది.
పరికరాలతో చేసిన ఉష్ణోగ్రత రికార్డుల్లో వేడెక్కడం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఇది, వివిధ స్వతంత్ర శాస్త్రీయ సమూహాలు చేసిన విస్తృత పరిశీలనలకు అనుగుణంగానే ఉంది. ఉదాహరణకు, చాలా ఖండాంతర ప్రాంతాలలో భారీ అవపాతాలు (వర్షం, మంచు) జరిగే తరచుదనమూ పెరిగింది, అవపాతాల తీవ్రతా పెరిగింది. సముద్ర మట్టం పెరగడం, మంచు, భూమిపైనున్న మంచు విస్తృతంగా కరగడం, మహాసముద్రాల్లో ఉష్ణం పెరగడం, పెరిగిన తేమ, వసంతకాలంలో పుష్పించే మొక్కలు ముందుగానే పుష్పించడం వంటివి ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతోందనడానికి ఇతర ఉదాహరణలు.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రపంచ సగటులను సూచిస్తుంది. అయితే వేడెక్కడంలో తీవ్రత ప్రాంతాల వారీగా మారుతూంటుంది. పారిశ్రామిక-పూర్వ కాలం నుండి, ప్రపంచ సగటు నేల ఉష్ణోగ్రతలు ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రతల కంటే దాదాపు రెండు రెట్లు వేగంగా పెరిగాయి. మహాసముద్రాల ఉష్ణ సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండడం, ఇవి బాష్పీభవనం ద్వారా వేడిని ఎక్కువగా కోల్పోవడం దీనికి కారణం. గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు వెలువడే ప్రదేశాలపై వేడెక్కడం ఆధారపడదు. ఎందుకంటే ఈ వాయువులు గ్రహం అంతటా వ్యాపించేంత కాలం వాతావరణంలో నిలబడే ఉంటాయి; అయితే, మంచుపై, ఐసుపై ఏర్పడే బ్లాక్ కార్బన్ నిక్షేపాలు ఆర్కిటిక్ వేడెక్కడానికి దోహదం చేస్తున్నాయి.
శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థలో పెద్ద యెత్తున ఉష్ణ జడత్వం ఉన్నందున, శీతోష్ణస్థితి పూర్తిగా సర్దుబాటు కావడానికి శతాబ్దాలు పడుతుంది. రికార్డ్-బ్రేకింగ్ సంవత్సరాలు ప్రజలను పెద్దయెత్తున ఆకర్షిస్తాయి గానీ, ఒక్కో ఏడాదిలో ఏర్పడే మార్పుల ప్రాముఖ్యత కంటే మొత్తంపై జరిగే మార్పుల పోకడకు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. గ్లోబల్ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో స్వల్పకాలిక హెచ్చుతగ్గులు ఉంటూంటాయి. ఇవి దీర్ఘకాలిక పోకడల కంటే తీవ్రంగా కనిపిస్తూ, వాటిని తాత్కాలికంగా మరుగుపరుస్తాయి.. దానికి ఉదాహరణ 1998 నుండి 2012 వరకు నెమ్మదించిన ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల. దీనిని గ్లోబల్ వార్మింగ్ విరామం అని పిలుస్తారు . ఈ కాలమంతా, సముద్రపు ఉష్ణ నిల్వ క్రమంగా పెరుగుతూనే ఉంది. ఆ తరువాతి సంవత్సరాల్లో, ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి. ప్రకృతి సహజమైన హెచ్చుతగ్గులు, సౌర కార్యకలాపాలు తగ్గడం, అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు పెరగడం వంటివి తాపం మందగించడానికి కారణాలు.
ఉష్ణోగ్రతలలో ఏర్పడిన మార్పుల కారణాలను మానవ జనిత గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల పెరుగుదలకు ఆపాదించాలంటే, ముందు అంతర్గత వాతావరణ వైవిధ్యాలు, ప్రకృతి సహజమైన బయటి వత్తిళ్ళూ అందుకు కారణం కాదని తేల్చుకోవాలి. దీని కోసం, భౌతిక, గణాంకాధారిత కంప్యూటర్ మోడలింగ్‌ను ఉపయోగించి అన్ని సంభావ్య కారణాలకూ వాటి వాటి ప్రత్యేక ముద్రలను గుర్తించాలి. ఈ ముద్రలను, గమనించిన నమూనాలతోటీ శీతోష్ణస్థితి మార్పు పరిణామంతోటీ వత్తిళ్ళ పరిణామం తోటీ పోల్చడం ద్వారా, ఈ మార్పుల కారణాలను నిర్ణయించవచ్చు. గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు, భూ వినియోగంలో చోటు చేసుకున్న మార్పులు, ఏరోసోల్స్, మసి (సూట్) ప్రస్తుత శీతోష్ణస్థితి మార్పులకు ప్రధాన కారకాలు అని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు .
గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు భూమి నుండి అంతరిక్షంలోకి వెలువడే వేడిని పట్టేస్తాయి. పరారుణ వికిరణం రూపంలో ఉన్న ఈ వేడిని వాతావరణంలోని ఈ వాయువులు గ్రహించి, విడుదల చేస్తాయి. తద్వారా దిగువ వాతావరణం, భూ ఉపరితలం వేడెక్కుతుంది. పారిశ్రామిక విప్లవానికి ముందు, వాతావరణంలో సహజంగా ఉండే గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల కారణంగా ఉపరితలం వద్ద గాలి ఉష్ణోగ్రత, అవి లేకపోయి ఉంటే ఎంత ఉండేదో, అంత కంటే సుమారు 33 °C (59 °F) ఎక్కువ ఉండేది. భూమిపై అసలు వాతావరణమే లేకపోతే, భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత నీరు గడ్డకట్టే ఉష్ణోగ్రత కంటే చాలా తక్కువగా ఉండేది. గ్రీన్‌హౌస్ ప్రభావానికి అతి పెద్ద దోహదకారులు నీటి ఆవిరి (~ 50%), మేఘాలు (~ 25%). ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ అవి కూడా పెరుగుతాయి. అందువల్ల వాటిని ఫీడ్‌బ్యాక్‌గా పరిగణిస్తారు. CO2, ఓజోన్, N2O వంటి వాయువులను బయటి వత్తిళ్ళుగా పరిగణిస్తారు.
పారిశ్రామిక విప్లవం తరువాత మానవ కార్యకలాపాల వలన వాతావరణంలో గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల పరిమాణం పెరిగింది. దీని వలన CO2, మీథేన్, ట్రోపోస్ఫియర్ లోని ఓజోన్, CFC లు, నైట్రస్ ఆక్సైడ్ ల నుండి రేడియేటివ్ వత్తిడి పెరిగింది. 2011 నాటికి, CO2, మీథేన్ ల సాంద్రతలు పారిశ్రామిక పూర్వ కాలం నాటి కంటే 40%, 150% పెరిగాయి. 2013 లో, ప్రపంచ ప్రాధమిక బెంచిమార్కుగా భావించే మౌనా లోవాలో CO 2 రీడింగు 400 పిపిఎమ్ ను మొదటిసారిగా దాటింది. ఈ స్థాయిలు గత 800,000 సంవత్సరాలలో ఎప్పుడూ లేనంత ఎక్కువ. ఐసు కోర్‌ల నుండి విశ్వసనీయమైన డేటా లభించిన కాలం ఇది. అప్రత్యక్ష భౌగోళిక ఆధారాల ప్రకారం చూస్తే ఈ CO 2 స్థాయి మిలియన్ల సంవత్సరాల్లో ఎప్పుడూ లేదని తెలుస్తోంది.
2010 లో ప్రపంచ వ్యాప్త మానవ జనిత గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలు 49 బిలియన్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడుకు సమానం (AR5 నివేదిక నుండి). ఈ ఉద్గారాలలో, 65% శిలాజ ఇంధన దహనం, పరిశ్రమల నుండి వచ్చే కార్బన్ డయాక్సైడ్ కాగా, 11% భూ వినియోగ మార్పు నుండి వెలువడే (ఇది ప్రధానంగా అటవీ నిర్మూలన కారణంగా) కార్బన్ డయాక్సైడ్, 16% మీథేన్ నుండి, 6.2% నైట్రస్ ఆక్సైడ్ నుండి, 2.0% ఫ్లోరినేటెడ్ వాయువుల నుండి వస్తున్నాయి. తుది వినియోగానికి సంబంధించిన ఉద్గారాల అంచనా 2010 లో ఇలా ఉంది: ఆహారం (ఉద్గారాలలో 26-30%); వాషింగు, హీటింగు, లైటింగు (26%); వ్యక్తిగత రవాణా, సరుకు రవాణా (20%); భవన నిర్మాణం (15%).
ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (యుఎన్‌ఇపి) జారీ చేసిన 10 వ ఉద్గార గ్యాప్ నివేదిక 2010-2020లో, ఉద్గారాలు అదే తీరుగా పెరుగుతూ ఉంటే, ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు 2100 నాటికి 4 ° వరకు పెరుగుతాయని అంచనా వేసింది. [10]
మానవులు భూ ఉపరితలాన్ని ప్రధానంగా వ్యవసాయ భూమిని తయారుచేసేందుకు మారుస్తారు. నేడు ప్రపంచంలోని నివాస యోగ్యమైన భూమిలో 50% వ్యవసాయానికి పోగా, 37% అడవులు ఉన్నాయి. అటవీ భూమి తగ్గుతూనే ఉంది, ప్రధానంగా ఉష్ణమండలంలో అటవీ నష్టం కారణంగా. భూతాపాన్ని ప్రభావితం చేసే భూ వినియోగ మార్పులో ఈ అటవీ నిర్మూలన చాలా ముఖ్యమైన అంశం. ప్రధాన కారణాలు: గొడ్డు మాంసం, పామాయిల్ వంటి వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల కోసం భువినయోగంలో మార్పు (27%), అటవీ ఉత్పత్తులు (26%), స్వల్పకాలిక వ్యవసాయం (24%), అడవుల్లో మంటలు (23%).
భూ వినియోగపు ప్రస్తుత ధోరణులు గ్లోబల్ వార్మింగును వివిధ మార్గాల్లో ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. కొన్ని అంశాలు గణనీయస్థాయిలో గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలకు కారణమవుతుండగా, మట్టిలో కార్బన్ స్థిరీకరణ, కిరణజన్య సంయోగక్రియ వంటివి CO2 నూ కలిపేసుకుంటాయి. ఈ గ్రీన్‌హౌస్ వాయు మూలాల కంటే ఎక్కువ ఇది ఎక్కువ కాబట్టి, నికరంగా సంవత్సరానికి 6 బిలియన్ టన్నుల CO2 ను తొలగిస్తాయి. ఇది మొత్తం CO2 ఉద్గారాల్లో 15%.
భూ వినియోగ మార్పులు వివిధ రకాల రసాయనిక, భౌతిక డైనమిక్స్ ద్వారా గ్లోబల్ వార్మింగును కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. ఒక ప్రాంతంలో వృక్షసంపద రకాలను మార్చడం వలన సూర్యరశ్మిని అంతరిక్షంలోకి ప్రతిబింబించడం లోను (దీనిని ఆల్బెడో అని పిలుస్తారు), బాష్పీభవనం ద్వారా పోయే ఉష్ణంలోను మార్పులు చోటు చేసుకుంటాయి. దీంతో స్థానిక ఉష్ణోగ్రత ప్రభావిత మౌతుంది. ఉదాహరణకు, దట్తమైన, అంధకారంగా ఉండే అడవి ప్రాంతం గడ్డి భూములుగా మారితే, ఉపరితలంపై వెలుతురు ఎక్కువై, సూర్యరశ్మిని ప్రతిబింబించడం ఎక్కువౌతుంది. అటవీ నిర్మూలన వలన, మేఘాలను ప్రభావితం చేసే ఏరోసోల్స్, ఇతర రసాయన సమ్మేళనాల విడుదలపై ప్రభావం పడి, ఉష్ణోగ్రతల మార్పుకు దోహదం చేస్తుంది; భూమి ఉపరితలంపై గాలి ప్రవాహాలకు ఉండే అడ్డంకులు మారడం వలన కూడా ఉష్ణోగ్రతలు ప్రభావితమౌతాయి. ముఖ్యంగా ఉపరితల ఆల్బెడో పెరుగడం వలన ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్వల్పంగా చల్లబడిందని అంచనా వేసారు. కానీ ఇది ఎలా పనిచేస్తుందనే దానిపై భౌగోళికంగా గణనీయమైన తారతమ్యాలున్నాయి. ఉష్ణమండలంలో నికర ప్రభావం గణనీయమైన వేడెక్కడం కాగా, ధ్రువాలకు దగ్గరగా ఉన్న అక్షాంశాల వద్ద ఆల్బెడో తగ్గడం ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గడానికి దారితీస్తుంది.
అగ్నిపర్వతాలు, పాచి, మానవ జనిత కాలుష్య కారకాల నుండి వెలువడే ఘన, ద్రవ కణాలను ఏరోసోల్స్ అంటారు. ఇవి భూమ్మీదికి వచ్చే సూర్యరశ్మిని వెనక్కి ప్రతిబింబించి, శీతోష్ణస్థితిని చల్లబరుస్తాయి. 1961 నుండి 1990 వరకు, భూమి పైకి వచ్చే సూర్యకాంతి పరిమాణంలో క్రమంగా తగ్గడం గమనించారు. దీనిని గ్లోబల్ డిమ్మింగ్ అని పిలుస్తారు. సాధారణంగా జీవ ఇంధనం, శిలాజ ఇంధనాల దహనం నుండి ఈ ఏరోసోల్‌లు జనించాయి. అవపాతం (వర్షం, మంచు) వలన వాతావరణం లోని ఏరోసోల్‌లు ఒక వారం లోపే తొలగిపోతాయి. ట్రోపోస్ఫియరులో ఉండే ఏరోసోల్స్‌ మాత్రం కొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఉంటాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ఏరోసోల్స్ 1990 నుండి క్షీణిస్తూ ఉండడంతో, అవి గ్లోబల్ వార్మింగును తగ్గిస్తూ ఉండడం తగ్గింది.
సౌర వికిరణాన్ని చెదరగొట్టడం ద్వారా, దాన్ని గ్రహించడం ద్వారా ప్రత్యక్ష ప్రభావం కలిగించడంతో పాటు, ఏరోసోల్స్ భూమి రేడియేషన్ బడ్జెట్‌పై పరోక్ష ప్రభావం కూడా చూపిస్తాయి. సల్ఫేట్ ఏరోసోల్‌లు క్లౌడ్ కండెన్సేషన్ న్యూక్లియైగా పనిచేస్తాయి. తద్వారా ఎక్కువ సంఖ్యలోను, తక్కువ పరిమాణంలోనూ ఉండే నీటి బిందువులతో కూడిన మేఘాలు ఏర్పడతాయి. ఇవి, ఎక్కువ సంఖ్యలోను, తక్కువ పరిమాణంలోనూ ఉండే నీటి బిందువులతో కూడిన మేఘాల కంటే సౌర వికిరణాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ ప్రభావం బిందువులు మరింతగా ఏకరీతి పరిమాణంలో ఉండటానికి కారణమవుతుంది. వాన చినుకుల పరిమాణపు పెరుగుదలను తగ్గిస్తుంది. మేఘాలు సూర్యకాంతిని మరింతగా ప్రతిబింబించేలా చేస్తుంది. ఏరోసోల్‌ల పరోక్ష ప్రభావాలు రేడియేటివ్ వత్తిడికి సంబంధించినంత వరకూ ప్రస్తుతం ఉన్న అతిపెద్ద అనిశ్చితి.
ఏరోసోల్స్ సాధారణంగా సూర్యరశ్మిని ప్రతిబింబించడం ద్వారా గ్లోబల్ వార్మింగును నియంత్రిస్తాయి. మంచు లేదా ఐసు మీద పడే మసిలో ఉన్న నల్ల కార్బన్ గ్లోబల్ వార్మింగుకు దోహదం చేస్తుంది. ఇది సూర్యరశ్మిని పీల్చుకోవడమే కాదు, ద్రవీభవనాన్ని పెంచి, సముద్ర మట్టం పెరుగడానికి కారణమౌతుంది. ఆర్కిటిక్‌లో కొత్త బ్లాక్ కార్బన్ పేరుకోవడాన్ని నియంత్రిస్తే 2050 నాటికి గ్లోబల్ వార్మింగ్ 0.2 °C తగ్గుతుంది. వాతావరణంలో వేలాడుతూ ఉండే మసి నేరుగా సౌర వికిరణాన్ని గ్రహిస్తుంది, వాతావరణాన్ని వేడెక్కించి, ఉపరితలాన్ని చల్లబరుస్తుంది. అధికంగా మసి ఉత్పత్తి చేసే గ్రామీణ భారతదేశం వంటి ప్రాంతాల్లో, గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల కారణంగా వేడెక్కే ఉపరితలాన్నివాతావరణం లోని గోధుమ రంగు మేఘాలు 50% వరకూ ఆపుతాయి.
భూమికి సూర్యుడే ప్రాధమిక శక్తి వనరు కాబట్టి, సూర్యకాంతిలో ఏర్పడే మార్పులు శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తాయి. సౌర వికిరణాన్ని నేరుగా ఉపగ్రహాల ద్వారా కొలుస్తారు. 1600 ల ప్రారంభ కాలం నాటి నుండీ పరోక్ష కొలతలు లభిస్తున్నాయి. సూర్యుడి నుండి భూమికి చేరే శక్తిలో పెరుగుతున్న ధోరణి ఏమీ లేదు కాబట్టి ప్రస్తుత తాపానికి ఇది కారణం కాదు. [11] సౌర ఉత్పత్తి, అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకుంటే భౌతిక శీతోష్ణస్థితి నమూనాలు ఇటీవలి దశాబ్దాలలో గమనించిన వేగవంతమైన తాపాన్ని వివరించలేక పోతున్నాయి. సూర్యుడి కారణంగా వేడెక్కడం లేదనడానికి మరొక సాక్ష్యం ఏమిటంటే, భూ వాతావరణంలో వివిధ స్థాయిలలో ఉష్ణోగ్రతలు వివిధ స్థాయిల్లో ఉండడం. ప్రాథమిక భౌతిక సూత్రాల ప్రకారం, గ్రీన్‌హౌస్ ప్రభావం దిగువ వాతావరణాన్ని (ట్రోపోస్పియర్) వేడెక్కించి, ఎగువ వాతావరణాన్ని(స్ట్రాటో ఆవరణ) చల్లబరచాలి. వేడెక్కడానికి సౌర మార్పులే కారణమైతే, ట్రోపోస్పియర్, స్ట్రాటోస్ఫియర్లు రెండూ వేడెక్కాలి. కానీ అలా జరగలేదు.
నల్లటి సముద్ర ఉపరితలం సౌర వికిరణంలో 6 శాతాన్ని మాత్రమే ప్రతిబింబిస్తుంది, అదే సముద్రపు ఐసు 50 నుండి 70 శాతం వరకూ ప్రతిబింబిస్తుంది. [12]
శీతోష్ణస్థితిపై వచ్చే ప్రారంభ వత్తిళ్ళకు శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థ ప్రతిస్పందన, స్వీయ-బలోపేత ఫీడ్‌బ్యాక్‌ల వలన పెరుగుతుంది, బ్యాలెన్సింగ్ ఫీడ్‌బ్యాక్‌ల వలన తగ్గుతుంది. [13] ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత మార్పుకు ప్రధాన బ్యాలెన్సింగ్ ఫీడ్‌బ్యాక్ పరారుణ వికిరణం రూపంలో అంతరిక్షానికి వెళ్ళే రేడియేటివ్ శీతలీకరణం. ఉష్ణోగ్రత పెరిగేకొద్దీ ఇది బలంగా పెరుగుతుంది. [14] నీటి ఆవిరి ఫీడ్‌బ్యాక్, ఐస్-ఆల్బెడో ఫీడ్‌బ్యాక్, మేఘాల నికర ప్రభావం ప్రధానమైన బలోపేత ఫీడ్‌బ్యాక్‌లు. ఫీడ్‌బ్యాక్‌లపై ఉన్న అనిశ్చితి కారణంగా, వేర్వేరు శీతోష్ణస్థితి నమూనాలు వివిధ పరిమాణాల్లో తాపాన్ని అంచనా వేస్తాయి.
వేడెక్కిన గాలి ఎక్కువ తేమను గ్రహించగలుగుతుంది. గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల ఉద్గారాల కారణంగా తొలుత వేడెక్కిన తరువాత, వాతావరణంలో ఎక్కువ నీరు ఉంటుంది. నీరు శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు కాబట్టి, ఇది శీతోష్ణస్థితిని మరింత వేడెక్కిస్తుంది. ఇదే నీటి ఆవిరి ఫీడ్‌బ్యాక్ . ఆర్కిటిక్‌లోని మంచు దుప్పటి, సముద్రపు ఐస్‌లు తగ్గడం వలన భూమి ఉపరితల ఆల్బెడో తగ్గుతుంది. ఈ ప్రాంతాలు మరింత సౌరశక్తిని గ్రహించి, ఆర్కిటిక్ యాంప్లిఫికేషనుకు దోహదపడతాయి. దీనివలన ప్రపంచంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల కంటే ఆర్కిటిక్ ఉష్ణోగ్రతలు రెట్టింపు కంటే ఎక్కువ పెరిగాయి. ఆర్కిటిక్ యాంప్లిఫికేషన్ వలన పెర్మాఫ్రాస్ట్ కరిగి, మీథేన్ విడుదలవుతుంది. ఈ శతాబ్దాంతానికి గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల పెరుగుదలకు కారణాల్లో మానవ జనిత కారణాల్లో భూ వినియోగ మార్పులను ఇది మించిపోతుందని భావిస్తున్నారు.
ప్రతి సంవత్సరం CO 2 ఉద్గారాలలో సగాన్ని భూమ్మీద, మహాసముద్రాలలోనూ ఉండే మొక్కలు సంగ్రహిస్తాయి. కార్బన్ డయాక్సైడ్ వలన, పెరుగుతున్న సాగు కాలం వలనా మొక్కల పెరుగుదల ఉత్తేజితమైంది. దీనివలన భూమి కార్బన్ చక్రం బాలెన్సింగ్ ఫీడ్‌బ్యాక్‌గా మారింది. శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన మొక్కల పెరుగుదలను నిరోధించే వేడి గాలులు, కరువులూ కూడా పెరుగుతాయి. ఈ కారణంగా ఈ బ్యాలెన్సింగ్ ఫీడ్‌బ్యాక్ అనేది భవిష్యత్తులో కూడా కొనసాగుతుందా అనేది అనిశ్చితంగా ఉంది. నేలల్లో పెద్ద మొత్తంలో కార్బన్ ఉంటుంది. అవి వేడెక్కినప్పుడు ఈ కార్బన్‌ను కొంత విడుదల చేస్తాయి . సముద్రం ఎక్కువ CO 2 ను, వేడినీ పీల్చుకుంటున్నందున, అది ఆమ్లీకరణం చెందుతుంది. దీనివలన సముద్ర ప్రవాహాలు మారవచ్చు, అది వాతావరణం లోని కార్బన్‌ను పీల్చుకునే రేటు మారవచ్చు. [15]
భవిష్యత్తులో గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించినా లేదా పూర్తిగా తొలగించినా కూడా, స్వీయ-బలోపేత ఫీడ్‌బ్యాక్‌ల కారణంగా ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి శిఖర స్థాయికి చేరి హాట్-హౌస్ క్లైమేట్ పరిస్థితికి దారి తీస్తాయేమోననే ఆందోళన ఉంది. [16] 2018 అధ్యయనం అటువంటి గ్రహ పరిమితిని ఎంతో గుర్తించడానికి ప్రయత్నించింది. అందులో పారిశ్రామిక-పూర్వ స్థాయి కంటే 2 °C (3.6 °F) ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే, అటువంటి హాట్‌-హౌస్ ఎర్త్ ఏర్పడవచ్చని తెలిసింది.
పర్యావరణంపై గ్లోబల్ వార్మింగ్ ప్రభావాలు విస్తృతమైనవి, చాలా ముఖ్యమైనవీ. మహాసముద్రాలు, ఐసు, శీతోష్ణస్థితిపై ఈ ప్రభావాలుంటాయి. ఈ ప్రభావాలు క్రమంగా గాని, వేగంగా గానీ సంభవించవచ్చు.
1993, 2017 ల మధ్య, ప్రపంచ సముద్ర మట్టం ఏడాదికి సగటున 3.1 ± 0.3 మి.మీ. పెరిగింది. ఈ పెరిగే వేగం కూడా పెరుగుతూ (త్వరణం చెందింది) వచ్చింది. 21 వ శతాబ్దంలో, చాలా ఎక్కువ ఉద్గారాలు విడుదలైతే, సముద్ర మట్టం 61-110 సెం.మీ. వరకూ పెరగవచ్చని IPCC చెప్పింది. అంటార్కిటిక్‌లోని హిమానీనదాలు, మంచు పలకలు కరగడం వలన కలుగుతున్న మంచు నష్టం రేటు వలన అనిశ్చితంగా ఉంది. ఎందుకంటే సముద్ర మట్టంలో పెరుగుదలకు ఇదే 90% కారణం: పెరిగిన సముద్రాల్లో పెరిగిన వేడి, అంటార్కిటిక్ హిమానీనదాలను కరిగించి వేసే ప్రమాదం ఉండడాన, సముద్ర మట్టం మరింత వేగంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ధ్రువేతర ప్రాంతాల్లోని హిమానీనదాల తిరోగమనం కూడా సముద్ర మట్టం పెరగడానికి దోహదం చేస్తుంది.
దశాబ్దాలుగా గ్లోబల్ వార్మింగ్ ఆర్కిటిక్ సముద్రపు ఐసు తగ్గిపోవడానికి, చిక్కిపోవటానికీ దారితీసింది. దీంతో ఇది వాతావరణ వైపరీత్యాలకు తేలిగ్గా ప్రభావితమౌతుంది. ఆర్కిటిక్ సముద్రపు మంచు క్షీణతపై అంచనాలు మారుతూ ఉంటాయి. ఉష్ణోగ్రత 1.5 °C పెరిగితే, మంచు లేని వేసవి కాలాలు అరుదుగా ఉంటాయి.అదే 2.0 °C డిగ్రీల పెరిగితే, అవి ప్రతి మూడు నుండి పది సంవత్సరాలకు ఒకసారి మంచు లేని వేసవులు వస్తూంటాయి. దీంతో ఐసు-ఆల్బెడో ఫీడ్‌బ్యాక్ పెరుగుతుంది. వాతావరణంలో CO 2 సాంద్రతలు పెరగడం సముద్రాల్లో కరిగిన CO2 పెరుగుదలకు దారితీశాయి. ఇది సముద్ర ఆమ్లీకరణకు కారణమవుతుంది. దీనికితోడు, ఆక్సిజన్ స్థాయిలు తగ్గుతాయి - ఎందుకంటే వెచ్చని నీటిలో ఆక్సిజన్ తక్కువగా కరుగుతుంది. దీనిని ఓషన్ డీఆక్సిజనేషన్ అంటారు.
ఇప్పటికే చాలా ప్రాంతాల్లో వేడిగా ఉండే కాలాలు, వడగాడ్పులూ పెరిగాయి. ఈ మార్పులు 21 వ శతాబ్దంలో ఇది కొనసాగుతుందని దాదాపు ఖాయంగా చెప్పవచ్చు. 1950 ల నుండి, కరువు, వేడి కాలాలు మరింతగా సంభవిస్తూ, ఏకకాలంలో కనిపిస్తూ ఉన్నాయి. భారతదేశం, తూర్పు ఆసియాలో రుతుపవనాల కాలంలో తీవ్రమైన అతివృష్టి లేదా తీవ్రమైన అనావృష్టి పరిస్థుతులు ఏర్పడడం పెరిగింది. వేగంగా వేడెక్కుతున్న ఆర్కిటిక్ నుండి మధ్య అక్షాంశాలలో ఏర్పడుతున్న తీవ్రమైన శీతోష్ణస్థితిని వివరించే వివిధ యంత్రాంగాలను గుర్తించారు.జెట్ ప్రవాహం మరింత అస్తవ్యస్తంగా మారడం వాటిలో ఒకటి. హరికేన్లు టైఫూనుల నుండి గరిష్ట వర్షపాతం, గాలి వేగం పెరుగుతున్నాయి .
గ్లోబల్ వార్మింగ్ వలన కలిగే దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు: శతాబ్దాలు, సహస్రాబ్దుల కాలావధుల్లో, గ్లోబల్ వార్మింగ్ పరిమాణాన్ని ప్రధానంగా మానవజనిత CO2 ఉద్గారాలు నిర్ణయిస్తాయి. వాతావరణంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ యొక్క జీవితకాలం సుదీర్ఘంగా ఉండడమే దీనికి కారణం. ఉద్గారాలు ప్రస్తుత ఇంటర్‌గ్లేసియల్ కాలాన్ని కనీసం 1,00,000 సంవత్సరాలు పొడిగించాయని అంచనా. హిమానీనదాలు, ఐసు దుప్పట్ల మహా ద్రవ్యరాశి ఫలితంగా భూమి క్రస్టు కుంగిపోయింది. ఐసు కరగడం, హిమానీనదాలు తగ్గిపోవడం వలన కలిగే దీర్ఘకాలిక ప్రభావం ఏంటంటే, కుంగిన ఈ భూతలం తిరిగి పైకి పొంగడం. దీన్ని పోస్ట్ గ్లేసియల్ రీబౌండ్ అంటారు. ఇది ఐస్లాండ్ వంటి ప్రదేశాలలో భూకంపాలు, అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలకు దారితీస్తుంది. సునామి వెచ్చని మహాసముద్రాల నీరు సముద్రాల అడుగున ఉన్న పెర్మాఫ్రాస్ట్‌ను కరిగించడం వలన గానీ, గ్యాస్ హైడ్రేట్లు విడుదల అవడం వలన గానీ సముద్రాల లోపల మంచుచరియలు విరిగిపడి సునామీలు ఏర్పడవచ్చు. సముద్ర మట్టం పెరుగుదల అనేక శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతుంది.
ఆకస్మిక శీతోష్ణస్థితి మార్పు, శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థలోని తిరుగులేని మార్పులు: శీతోష్ణస్థితి మార్పు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెద్ద ఎత్తున మార్పులకు దారితీయవచ్చు. కొన్ని పెద్ద-స్థాయి మార్పులు ఆకస్మికంగా అనగా స్వల్ప కాల వ్యవధిలో సంభవించవచ్చు. అవి కోలుకోలేని, తిరుగులేని మార్పులు కూడా కూడా కావచ్చు. ఆకస్మిక శీతోష్ణస్థితి మార్పుకు ఒక సంభావ్య మూలం - పెర్మాఫ్రాస్ట్ నుండి మీథేన్, కార్బన్ డయాక్సైడ్లు వేగంగా విడుదలవడం. ఇది గ్లోబల్ వార్మింగును ఇనుమడింప జేస్తుంది. మరొక ఉదాహరణ అట్లాంటిక్ మెరిడియనల్ ఓవర్‌టర్నింగ్ సర్క్యులేషన్ నెమ్మదించవచ్చు లేదా పూర్తిగా ఆగిపోనూవచ్చు. . ఇది ఉత్తర అట్లాంటిక్, ఐరోపా, ఉత్తర అమెరికాల్లో శీతలీకరణను ప్రేరేపిస్తుంది.
భూసంబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలలో, వసంతకాలంలో జరిగే ఘటనలు ముందే జరగడం, మొక్కలు జంతువులు ధ్రువాల దిశగా తరలడం వంటివి ఇటీవలి వార్మింగ్‌తోముడిపడి ఉన్నాయని చాలా నమ్మకంగా చెప్పవచ్చు. అధిక వాతావరణ CO 2 స్థాయిలు, అధిక ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతల వల్ల చాలా పర్యావరణ వ్యవస్థలు ప్రభావితమవుతాయని భావిస్తున్నారు. గ్లోబల్ వార్మింగ్ పొడి వాతావరణ మండలాల విస్తరణకు దోహదపడింది, - బహుశా, ఉపఉష్ణమండలంలో ఎడారుల విస్తరణ వంటివి. గ్లోబల్ వార్మింగ్ రేటును తగ్గించడానికి గణనీయమైన చర్యలు తీసుకోకపోతే, భూ-ఆధారిత పర్యావరణ వ్యవస్థల కూర్పు, నిర్మాణం పెద్ద మార్పులకు లోనయ్యే ప్రమాదం ఉంది. మొత్తంమీద, శీతోష్ణస్థితి మార్పు వల్ల అనేక జాతులు అంతరించిపోతాయిని, పర్యావరణ వ్యవస్థల వైవిధ్యం తగ్గుతుందనీ భావిస్తున్నారు. పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా తేనెటీగలు అంతరించిపోవచ్చు.
సముద్రం భూమి కంటే నెమ్మదిగా వేడెక్కింది. కాని సముద్రంలోని మొక్కలు, జంతువులు భూమిపై ఉన్న జాతుల కంటే వేగంగా లేదా కనీసం వాటంత వేగంగా చల్లటి ధ్రువాల వైపుకు వలస వెళ్ళాయి. భూమిపై ఉన్నట్లే, శీతోష్ణస్థితి మార్పుల వల్ల సముద్రంలో కూడా వేడి తరంగాలు ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి. పగడాలు, కెల్ప్, సముద్ర పక్షులు వంటి అనేక రకాల జీవులపై హానికరమైన ప్రభావాలు కనిపిస్తాయి. మహాసముద్ర ఆమ్లీకరణ పగడపు దిబ్బలు, మత్స్య సంపద, రక్షిత జాతులు, సమాజానికి విలువైన ఇతర సహజ వనరులకు నష్టం కలిగించే ప్రమాదం ఉంది. అధిక సముద్ర CO2 వలన కొన్ని చేప జాతుల మెదడు, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ప్రభావితం మౌతాయి. వాఅటి వినికిడి, వాసన శక్తులు సన్నగిల్లి, తమను వేట్డే జీవుల నుండి తప్పించుకోలేకపోతాయి.
వేడెక్కడం, అవపాతంలో మార్పుల వంటి శీతోష్ణస్థితిలో మార్పుల ప్రభావాలు మానవ వ్యవస్థలపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనుబడ్డాయి. శీతోష్ణస్థితి మార్పులు భవిష్యత్తులో చూపించే సామాజిక ప్రభావాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒకే విధంగా ఉండవు. అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ ప్రతికూల ప్రభావాలు ఉంటాయి. తక్కువ-అక్షాంశాల్లోని తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాలు గొప్ప ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటాయి. గ్లోబల్ వార్మింగ్ బహుశా ఇప్పటికే ప్రపంచంలో ఆర్థిక అసమానతలను పెంచింది. భవిష్యత్తులో కూడా ఇది కొనసాగుతుందని అంచనా. శీతోష్ణస్థితి మార్పు ప్రాంతీయంగా కలిగించే ప్రభావాలు ఇప్పుడు అన్ని ఖండాలలోను, సముద్ర ప్రాంతాలలోనూ గమనించవచ్చు. ఆర్కిటిక్, ఆఫ్రికా, చిన్న ద్వీపాలు, ఆసియా మెగాడెల్టాలు భవిష్యత్తులో శీతోష్ణస్థితి మార్పుల వల్ల ముఖ్యంగా ప్రభావితమయ్యే ప్రాంతాలు. గ్లోబల్ వార్మింగ్ పెరిగే కొద్దీ నష్టాలూ పెరుగుతాయి.
తక్కువ అక్షాంశాల వద్ద ఉన్న దేశాలలో పంట దిగుబడి తగ్గుతుంది. అయితే ఉత్తర అక్షాంశాల వద్ద ఇది తగ్గవచ్చు, పెరగనూ వచ్చు. ప్రపంచ వ్యాప్త ఉష్ణోగ్రతలు 20 వ శతాబ్దపు చివర్లో ఉన్న స్థాయి కంటే 4 °C పెరిగితే, ప్రపంచ, ప్రాంతీయ ఆహార భద్రతకు పెద్ద ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది. 1960–2013 సంవత్సరాల్లో శీతోష్ణస్థితి మార్పు ప్రభావం గోధుమ, మొక్కజొన్నలకు ప్రతికూలంగా ఉంది. సోయా, వరి లపై తటస్థంగా ఉంది. భూతాపం వలన ప్రపంచవ్యాప్తంగా అదనంగా 183 మిలియన్ల మంది, ముఖ్యంగా తక్కువ ఆదాయాలు ఉన్నవారు, ఆకలితో అలమటించే ప్రమాదం ఉంది. CO2 స్థాయిలు పెరిగినప్పుడు, తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద పంట పెరుగుదలకు సహాయపడతాయి. కానీ ఆ పంటల్లో పోషక విలువలు తక్కువగా ఉంటాయి. శీతోష్ణస్థితి మార్పు ఇప్పటికే దక్షిణ అమెరికా లోను, ఆసియాలోని పర్వత ప్రాంతాల లోను, వివిధ పొడి భూముల లోనూ (ముఖ్యంగా ఆఫ్రికాలోవి) ఆహార భద్రతను ప్రభావితం చేస్తోంది. హిమానీనదాల నీటిపై ఆధారపడిన ప్రాంతాలు, ఇప్పటికే పొడిగా ఉన్న ప్రాంతాలు, చిన్న ద్వీపాల్లో కూడా శీతోష్ణస్థితి మార్పుల వల్ల నీటి లభ్యత కొరవడే ప్రమాదం ఉంది.
సాధారణంగా, ప్రజారోగ్యంపై ప్రభావాలు సానుకూలంగా కంటే ప్రతికూలంగానే ఉంటాయి. తీవ్రమైన శీతోష్ణస్థితుల యొక్క ప్రత్యక్ష ప్రభావాల వలన గాయాలవడం, ప్రాణనష్టం కలగడం జరుగుతాయి; పంట వైఫల్యాల వల్ల పోషకాహార లోపం వంటి పరోక్ష ప్రభావాలుంటాయి. శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన ఆత్మహత్యలు పెరుగుతాయి [17] కొత్త రకాల వ్యాధులు కూడా రావచ్చు. ఉదాహరణకు, మామూలుగా కాండిడా ఆరిస్‌ అనే ఈస్ట్ మానవులకు ఆశించకముందే సాధారణ ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా చచిపోతాయి. అయితే, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలకు తట్టుకునే శక్తిని చేకూర్చుకుని మానవులను ఆశించే ప్రమాదం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. [18] శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన పేదరికం పెరగడం, ఆర్థిక షాక్‌లను కలిగించడం.. వీటి ద్వారా హింసాత్మక సంఘర్షణ పెరుగుతుంది. ముష్టి యుద్ధాలు, హింసాత్మక నేరాలు, పౌర అశాంతి, యుద్ధాలతో సహా అనేక రకాల హింసాత్మక ప్రవర్తనలకు శీతోష్ణస్థితి మార్పు దారితీస్తుంది.
సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల కారణంగా చిన్న ద్వీపాలు, మెగా డెల్టాల్లో ఉండే కీలకమైన మౌలిక సదుపాయాలు, మానవ నివాసాలూ మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. బంగ్లాదేశ్ వంటి లోతట్టు ప్రాంతాలున్న దేశాలలో ప్రజలు నిరాశ్రయులౌతారు. అలాగే మాల్దీవులు, టువాలు వంటి ద్వీప దేశాలలోని ప్రజలకు దేశమే లేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన దేశాల అంతర్గతం గాను, వివిధ దేశాల మధ్యా ప్రజల వలసలకు దారితీస్తుంది.
శీతోష్ణస్థితి మార్పులను తగ్గించడం, వాటికి అలవాటు పడడం ఈ రెండూ గ్లోబల్ వార్మింగుకు రెండు పరిపూరకరమైన ప్రతిస్పందనలు. ఉద్గారాలను గణనీయంగా తగ్గిస్తే, అలవాటు పడడం సులభం. గ్లోబల్ గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలకు అతి తక్కువ కారకులైన చాలా దేశాలు శీతోష్ణస్థితి మార్పులకు అత్యధికంగా ప్రభావితమౌతున్నాయి. ఇది ఉపశమనం, అనుసరణలకు సంబంధించి న్యాయాన్యాయాల ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది.
గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడం ద్వారాను, వాతావరణం నుండి గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులను గ్రహించడానికి కార్బన్ సింకుల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ద్వారానూ వాతావరణ మార్పులను తగ్గించవచ్చు. గ్లోబల్ ఎనర్జీ సిస్టమ్‌లో స్వల్ప, దీర్ఘకాలిక పోకడలు గ్లోబల్ వార్మింగును 1.5 లేదా 2 °C కన్నా తక్కువకు పరిమితం చేయకుండా ఉంటాయి పారిశ్రామిక పూర్వ స్థాయిలకు సంబంధించి C. పారిస్ ఒప్పందాన్ని అమలు చేస్తే 21 వ శతాబ్దం చివరినాటికి ఉష్ణోగ్రతలు పారిశ్రామిక పూర్వ స్థాయిల కంటే సుమారు 3°C ఎక్కువ ఉంటాయి. దీన్ని 2°C కంటే తక్కువ స్థాయిలో ఉంచాలంటే, సమీప కాలంలో ఉద్గారాల తగ్గింపులను మరింత కఠినంగా అమలు చెయ్యాల్సి ఉంటుంది. దాంతో 2030 తరువాత తగ్గింపుల వేగం తగ్గినా సరిపోతుంది. దీన్ని 1.5 °C లోపుకే పరిమితం చెయ్యాలంటే, శక్తి, భూమి, నగరాలు, రవాణా, భవనాలు, పరిశ్రమలు మొదలైన వాటిలో మున్నెన్నడూ లేనంత స్థాయిలో, ఎంతో ప్రభావవంతమైన వ్యవస్థాగత మార్పులు అవసర మౌతాయి.
వాతావరణ మార్పులను 1.5 °C లేదా 2 °C కి పరిమితం చేయడానికి గ్రాఫ్ వివిధ దారులను చూపుతుంది. అన్ని దారుల్లోనూ అడవుల పెంపకం, బయో ఎనర్జీ వంటి ఉద్గార వ్యతిరేక సాంకేతికతలు ఉన్నాయి.
ప్రధానంగా శిలాజ ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించడం, శిలాజ ఇంధన సంస్థలను మరింత బాగా నియంత్రించడం వంటి చర్యల ద్వారా ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి అవకాశం చాలా ఉంది. సౌరశక్తి, పవన శక్తి, బ్యాటరీ నిల్వ వంటి తక్కువ-కార్బన్ శక్తి సాంకేతికతలు గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా గణనీయమైన పురోగతిని సాధించాయి. అయితే అణుశక్తి, కార్బన్ సంగ్రహణ, నిల్వ అదే స్థాయిలో ముందడుగు వెయ్యలేదు. బయోఎనర్జీ వాడకం ఆహార భద్రతకు చెరుపు చెయ్యవచ్చు. ఇంకా శక్తి పరిరక్షణ, శక్తి సమర్థత పెంపు; భవనాల్లో, రవాణా రంగంలో కార్బన్‌ను తగ్గించడం; అడవులు పెంచడం, అటవీ నిర్మూలనను అరికట్టడం ద్వారా కార్బన్ సింక్‌లను పెంచడం వంటి చర్యలు కూడా తీసుకోవాలి. సిటీబ్యాంక్ తన 2015 నివేదికలో, తక్కువ-కార్బన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు తరలడం వలన పెట్టుబడులపై వచ్చే లాభాలు పెరుగుతాయని తేల్చింది. 1.5 °C, 2 °C తగ్గించే సిద్ధాంతాలు చాలావరకు ప్రతికూల ఉద్గార సాంకేతికతలను ప్రతిపాదిస్తున్నాయి. అయితే, ఈ సాంకేతికతలు ఇంకా పరిపక్వం చెందలేదు. పెద్ద ఎత్తున వాడేందుకు ఇవి చాలా ఖరీదైనవి కావచ్చు కూడా.
వ్యక్తిగత కార్బన్ పాదముద్రను తగ్గించడానికి వాతావరణ మార్పుపై వ్యక్తులు చేపట్టగల చర్యలు ఇలా ఉన్నాయి: అతి వినియోగాన్ని తగ్గించుకోవడం, కారు లేకుండా జీవించడం, విమాన ప్రయాణాలు మానెయ్యడం మొక్కలపై ఆధారపడిన ఆహారాన్ని తినడం. వాతావరణ మార్పు తగ్గింపు చర్యల సహ ప్రయోజనాలు సమాజానికీ, వ్యక్తులకూ మరింత త్వరగా సహాయపడతాయి కూడా. ఉదాహరణకు, సైకిలు తొక్కడం వలన గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడమే కాక, అదే సమయంలో దేహానికి వ్యాయామాన్నిచ్చి, నిశ్చల జీవనశైలి వలన కలిగే దుష్ప్రభావాలను తగ్గిస్తుంది.
కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి అత్యంత ప్రభావవంతమైన, సమగ్రమైన విధానం కార్బన్ టాక్స్. లేదా దానికి దగ్గరి సంబంధం ఉన్న ఉద్గారాల వ్యాపారం. ప్రత్యామ్నాయ ప్రభావవంతమైన విధానాలలో బొగ్గును మండించడంపై తాత్కాలిక నిషేధం, శిలాజ ఇంధన వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించే రాయితీల దశల వారీగా తొలగించి, [19] ఆ నొధుల్లోకొంత భాగాన్ని స్వచ్ఛ శక్తికి మళ్ళించడం. పారిస్ ఒప్పంద లక్ష్యాల కోసం తగినంత ఉద్గార తగ్గింపులను సాధించాలంటే, స్వచ్ఛ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల (తక్కువ CO2 ను ఉత్పత్తి చేసే సిమెంటు ) అభివృద్ధి, వ్యాప్తి కీలకం.
అనుసరణ[మార్చు]
శీతోష్ణస్థితి మార్పుకు అనుకూలంగా తమను తాము మార్చుకోవడం అనుసరణ. అనుసరణకు ఉదాహరణలు మెరుగైన తీరప్రాంత రక్షణ, మెరుగైన విపత్తు నిర్వహణ, మరింత నిరోధక పంటల అభివృద్ధి మొదలైనవి. [20] గ్లోబల్ వార్మింగ్ యొక్క ప్రతిచర్యగా లేదా ముందే ఊహించి, ప్రణాళికా బద్ధంగా చెయ్యవచ్చు. లేదా ఆకస్మికంగా, అంటే ప్రభుత్వ జోక్యమేమీ లేకుండా కూడా అనుసరణ ప్రణాళిక చేయవచ్చు.
ప్రభుత్వ రంగం, ప్రైవేటు రంగం, సమాజాలూ అన్నీ అనుసరణ చెయ్యడంలో అనుభవం గడిస్తున్నాయి. అనుసరణ కొన్ని ప్రణాళిక ప్రక్రియలలో పొందుపరుస్తున్నారు. మౌలిక సదుపాయాల్లోను, ఉద్గారాల తగ్గింపుల్లోనూ అనుసరణ గురించి ప్రమోటు చేస్తూ, వాతావరణంలో మార్పులు, వాటి వలన కలిగే నష్టాలను పర్యావరణ సంస్థలు, ప్రజా ప్రముఖులు నొక్కిచెప్పారు.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ యొక్క ప్రభావాలు ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసేది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ప్రజలనే అని భావిస్తున్నందున వారు అనుకూలించుకోవడం చాలా ముఖ్యం. అనుకూలీకరణ సామర్ధ్యం అని వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో, జనాభాల్లో వేర్వేరు విధాలుగా ఉంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో అనుకూలీకరణ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది. 2019 జూన్‌లో, UN ప్రత్యేక రిపోర్టర్ ఫిలిప్ ఆల్స్టన్ "వాతావరణ జాతివివక్ష" పరిస్థితి ఏర్పడుతున్నట్లు హెచ్చరించాడు. గ్లోబల్ వార్మింగ్ "2030 నాటికి మరో 12 కోట్ల మందికి పైగా ప్రజలను పేదరికంలోకి నెడుతుంది. పేద దేశాలు, ప్రాంతాలు, పేద ప్రజలు అత్యంత తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొంటారు." [21]
శీతోష్ణస్థితిని ఉద్దేశపూర్వకంగా మార్చడాన్నే క్లైమేట్ ఇంజనీరింగ్ అంటారు. (కొన్నిసార్లు జియో ఇంజనీరింగ్ లేదా క్లైమేట్ ఇంటర్వెన్షన్ అని పిలుస్తారు) . నాసా ,రాయల్ సొసైటీతో సహా సమూహాలు గ్లోబల్ వార్మింగ్‌కు ప్రతిస్పందనగా దీనిని పరిశోధించాయి. అనేక పథకాల గురించి సూచనలు వచ్చినప్పట్కీ, అధ్యయనం చేసిన పద్ధతులు సాధారణంగా సౌర వికిరణ నిర్వహణ, కార్బన్ డయాక్సైడ్ తొలగింపు నఅనే రెండు వర్గాలలోకి వస్తాయి. అత్యంత సాధారణ క్లైమేట్ ఇంజనీరింగ్ పద్ధతులను పరిశోధించిన ఒక అధ్యయనం 2014 లో ఇలా చెప్పింది: క్లైమేట్ ఇంజనీరింగ్ పద్ధతులు పనికొచ్చేవి కావు. అవి తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి. వాటిని ఆపబోతే, శీఘ్ర వాతావరణ మార్పులకు దార్కుం తీయకుండా ఆపలేమని తేల్చి చెప్పింది.
ఇటీవలి దశాబ్దాలలో ప్రపంచ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగాయని, ఈ ధోరణికి ప్రధాన కారణం మానవ ప్రేరిత గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల ఉద్గారమే ననీ శాస్త్రీయ సాహిత్యంలో అధిక ఏకాభిప్రాయం ఉంది. జాతీయ లేదా అంతర్జాతీయ స్థాయి శాస్త్రీయ సంస్థ ఏది కూడా ఈ అభిప్రాయంతో విభేదించలేదు. IPCC ఐదవ అసెస్మెంట్ రిపోర్టులో చెప్పినట్లుగా, శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయం ఇలా ఉంది: "20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి గమనించిన వార్మింగుకు ప్రధాన కారణం మానవ ప్రేరితమే అనడానికి చాలా అవకాశం ఉంది" .
ప్రపంచ ఉద్గారాలను తగ్గించే విధానాల కోసం జాతీయ సైన్స్ అకాడమీలు ప్రపంచ నాయకులను పిలిచాయి. 2017 నవంబరులో 184 దేశాలకు చెందిన 15,364 మంది శాస్త్రవేత్తలు సంతకం చేసిన మానవత్వానికి రెండవ హెచ్చరిక ఇలా పేర్కొంది, "శిలాజ ఇంధనాలు, అటవీ నిర్మూలన, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి నుండి - ముఖ్యంగా మాంసం వినియోగం కోసం వ్యవసాయం చేసేవారి నుండి - గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు పెరగడం వలన, శీతోష్ణస్థితిలో కలుగుతున్న మార్పుల తీరు "మరీ ముఖ్యంగా ఆందోళనకరంగా ఉంది." 2018 లో ఐపిసిసి 1.5°C గ్లోబల్ వార్మింగ్ పై ప్రత్యేక నివేదికను ప్రచురించింది. ప్రస్తుత గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాల రేటును తగ్గించకపోతే, 2030 - 2052 మధ్య కాలానికే గ్లోబల్ వార్మింగ్ 1.5°C కి చేరుకునే ప్రమాదం ఉందని అది హెచ్చరించింది. ఇటువంటి సంక్షోభాలను నివారించాలంటే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో మున్నెన్నడూ లేనంత, వేగవంతమైన పరివర్తన అవసరమని నివేదిక పేర్కొంది. 2019 నవంబరులో, 153 దేశాలకు చెందిన 11,000 మందికి పైగా శాస్త్రవేత్తల బృందం శీతోష్ణస్థితి మార్పును "అత్యవసర పరిస్థితి" అని పేర్కొంటూ, పెద్దయెత్తున మార్పులేమీ జరగకపోతే "చెప్పలేనంత మానవ విషాదాలకు" దారితీస్తుందని చెప్పింది. "శిలాజ ఇంధన దహన నుండి CO2 ఉద్గారాల పెరుగుదలకు ముఖ్య కారణమైన అంశాల్లో" ఆర్థిక వృద్ధి, జనాభా పెరుగుదల ఉన్నాయి. "ఆర్థిక, జనాభా విధానాల్లో మనం సాహసోపేతమైన, తీవ్రమైన పరివర్తనలు తీసుకురావాలి" అని అత్యవసర ప్రకటన నొక్కి చెప్పింది.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ సమస్య 1980 ల చివరలో అంతర్జాతీయంగా ప్రజల దృష్టికి వచ్చింది. వాతావరణ మార్పుల గురించి ప్రజలు ఎంత ఆందోళన చెందుతున్నారు, వారు సమస్యను ఎంతగా అర్థం చేసుకున్నారనే విషయాల్లో వివిధ ప్రాంతాలమధ్య పెద్ద తేడాలు ఉన్నాయి. 2010 లో, US జనాభాలో సగం మంది ఇది తమకు లేదా వారి కుటుంబాలకు తీవ్రమైన ఆందోళనకారి అని భావించారు. లాటిన్ అమెరికాలో 73% మంది, అభివృద్ధి చెందిన ఆసియాలో 74% మందీ ఈ విధంగా భావించారు. అదేవిధంగా, 2015 లో సగటున 54% అది "చాలా తీవ్రమైన సమస్య" అని భావించారు. కానీ ఈ సమస్యను అత్యంత తక్కువగా పట్టించుకుంటున్న వారిలో అమెరికన్లు, చైనీయులూ (వార్షిక CO 2 ఉద్గారాలకు అతిపెద్ద బాధ్యులు ఈ రెండు దేశాలే ) ఉన్నారు. 2011 లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువమంది ప్రజలు సహజ కారణాల కంటే మానవ కార్యకలాపాలే గ్లోబల్ వార్మింగ్‌కు ఎక్కువ కారణమని చెప్పారు. అమెరికాలో మాత్రం, జనాభాలో దాదాపు సగం మంది భూతాపాన్ని సహజ కారణాలకే ఆపాదించారు. గ్లోబల్ వార్మింగ్ పట్ల ప్రజల స్పందన, దాని ప్రభావాల పట్ల ఆందోళన పెరుగుతోంది. చాలామంది దీనిని అత్యంత తీవ్రమైన గ్లోబల్ ముప్పుగా భావించారు. 2019 సిబిఎస్ పోల్‌లో, యుఎస్ జనాభాలో 64% మంది శీతోష్ణస్థితి మార్పు అనేది "సంక్షోభం" లేదా "తీవ్రమైన సమస్య" అని చెప్పారు. 44% మంది, మానవ కార్యకలాపాలు గణనీయమైన దోహదం చేస్తున్నాయని చెప్పారు.
1990 ల ప్రారంభంలో మీడియా, ఓజోన్ క్షీణత, వాతావరణ మార్పు వంటి సమస్యలను తరచూ కలిపేసి ప్రజలను గందరగోళ పరచింది. ఈ రెంటికీ మధ్య కొద్దిపాటి సంబంధం ఉన్నప్పటికీ, వీటి మధ్య సంబంధం బలహీనమైనది.
సుమారు 1990 నుండి, అమెరికన్ కన్జర్వేటివ్ మేధావులు గ్లోబల్ వార్మింగ్ లోని తార్కికతను ఒక సామాజిక సమస్యగా వర్ణించడం మొదలుపెట్టారు. వారు శాస్త్రీయ ఆధారాలను సవాలు చేశారు, గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల ప్రయోజనాలు ఉంటాయని వాదించారు, గ్లోబల్ వార్మింగ్ పట్ల చేస్తున్న ఆందోళన అమెరికన్ పెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని అణగదొక్కడానికి సామ్యవాదులు చేస్తున్న కుట్ర అని హెచ్చరించారు, దీనికి వళ్ళు సూచిస్తున్న పరిష్కారాలు మంచి కంటే హాని ఎక్కువ చేస్తాయని నొక్కిచెప్పారు. లిబర్టేరియన్ కాంపిటేటివ్ ఎంటర్ప్రైజ్ ఇన్స్టిట్యూట్, వంటి సంస్థలు, సాంప్రదాయిక వ్యాఖ్యాతలూ ఐపిసిసి వారి భావి శీతోష్ణస్థితి మార్పు దృశ్యాలను సవాలు చేశారు. శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయంతో విభేదించే శాస్త్రవేత్తలకు నిధులు సమకూర్చారు. గ్లోబల్ వార్మింగు పట్ల విధించ దలచిన కఠినమైన నియంత్రణల కోసం అయ్యే ఆర్ధిక వ్యయం గురించి తమ స్వంత అంచనాలను చెప్పారు.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ స్వభావం, కారణాలు, పరిణామాలకు సంబంధించిన విషయాలతో ఇది పెద్ద వివాదాస్పద అంశమైంది.శాస్త్రీయ సాహిత్యంలో కంటే జనాదరణ పొందిన మీడియాలో ఇది చాలా ఎక్కువగా ఉంది. వివాదాస్పద సమస్యలలో - ప్రపంచ సగటు గాలి ఉష్ణోగ్రత పెరగడానికి, ముఖ్యంగా 20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి, కారణం సాధారణ వాతావరణ వైవిధ్యాలలో ఉందా, మానవజాతి దీనికి గణనీయంగా దోహదపడిందా, పెరుగుదలకు పేలవమైన కొలతలు పూర్తిగా కారణమా లేక కొంత కారణమా అనేవి ఉన్నాయి. శీతోష్ణస్థితి సున్నితత్వపు అంచనాలు, అదనపు తాపపు అంచనాలు, గ్లోబల్ వార్మింగ్ పరిణామాలు ఎలా ఉంటాయి, దాని గురించి ఏమి చేయాలి వంటివి ఇతర వివాదాస్పద అంశాలు. వ్యక్తిగతంగా తీసుకోవాల్సిన చర్యలలో తక్కువ మంది పిల్లలను కనడం ఒకటి అని కొందరు అభిప్రాయపడ్డారు. కాని కొంతమంది దీనితో విభేదిస్తూ, పిల్లలంటే "భవిష్యత్తు పట్ల నిండైన ఆశను కలిగి ఉండడం" అన్నారు. సంపన్నుల జీవనశైలి మార్చుకోవడానికి, శిలాజ ఇంధన సంస్థలు, ప్రభుత్వ నిష్క్రియాత్మకత వంటి అంశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని చెప్పారు.
20 వ శతాబ్దం లోను, 2000 ల ప్రారంభంలోనూ, ఎక్సాన్ మొబిల్ వంటి కొన్ని సంస్థలు ఐపిసిసి శీతోష్ణస్థితి మార్పు దృశ్యాలను సవాలు చేశాయి. శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయంతో విభేదించిన శాస్త్రవేత్తలకు నిధులు సమకూర్చాయి. కఠినమైన నియంత్రణల యొక్క ఆర్ధిక వ్యయం గురించి వారి స్వంత అంచనాలను అందించాయి. 2010 నుండి మాత్రం శీతోష్ణస్థితి మార్పు ఉందనే అంశాన్ని, దీనికి శిలాజ ఇంధనాల దహనం వల్ల సంభవిస్తుందనే అంశాన్నీ ప్రపంచ చమురు కంపెనీలు వివాదం చేయడం లేదు. [22] అయితే, 2019 నాటికి కొందరు కార్బన్ పన్నుకు వ్యతిరేకంగా లాబీయింగ్ చేస్తున్నారు. చమురు, సహజ వాయువుల ఉత్పత్తిని పెంచాలని యోచిస్తున్నారు. అయితే మరికొందరు శీతోష్ణస్థితి మార్పుల పరిహారాన్ని కోరుకునే వ్యాజ్యాల నుండి రక్షణగా కార్బన్ పన్ను చెల్లించేందుకు అనుకూలంగా ఉన్నారు.
శీతోష్ణస్థితి మార్పులపై మరింత చురుకైన చర్యలు చేపట్టాలంటూ 2010 లలో శిలాజ ఇంధన తగ్గింపు, ప్రపంచవ్యాప్త ప్రదర్శనలు, శీతోష్ణస్థితి కోసం పాఠశాలల సమ్మె వంటి నిరసనలు పెరిగాయి. విలుప్తిపై తిరుగుబాటు, ఎండే గెలాండే లు చేసిన శాసన ధిక్కార చర్యల్లో పోలీసులు జోక్యం చేసుకుని పెద్ద ఎత్తున అరెస్టులు చేసారు. శీతోష్ణస్థితి చర్యలను బలోపేతం చేయడానికి కోర్టు కేసులను ఒక సాధనంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ప్రభుత్వాలు శీతోష్ణస్థితి చర్యల పట్ల మరింత చురుగ్గా మారాలని లేదా ఇప్పటికే ఉన్న చట్టాలను అమలు చేయాలని ఈ వ్యాజ్యాల అతిపెద్ద లక్ష్యం. నష్ట పరిహారం కోరుతూ కార్యకర్తలు, వాటాదారులు, పెట్టుబడిదారులూ శిలాజ-ఇంధన సంస్థలపై కేసులు పెడుతున్నారు.
↑ Gronewald, Nathaniel; E; NewsNov. 26, E.; 2019; Am, 9:02 (26 November 2019). "New U.N. climate report offers 'bleak' emissions forecast". Science (ఆంగ్లం లో). Retrieved 28 November 2019.
↑ Lenton, Timothy M.; Rockström, Johan; Gaffney, Owen; Rahmstorf, Stefan; Richardson, Katherine; Steffen, Will; Schellnhuber, Hans Joachim (27 November 2019). "Climate tipping points — too risky to bet against". Nature (ఆంగ్లం లో). 575 (7784): 592–595. doi:10.1038/d41586-019-03595-0. PMID 31776487.
↑ USA Today, 13 July 2018.
↑ American Society for Microbiology (23 July 2019). "Rise of Candida auris blamed on global warming". Science Daily. Retrieved 25 July 2019. Cite news requires |newspaper= (help)
↑ Bertram et al. 2015.
↑ "UN expert condemns failure to address impact of climate change on poverty". OHCHR. 25 June 2019. మూలం నుండి 10 July 2019 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 9 July 2019.
(bhoogolam yokka vedimi nundi daarimaarpu chendindi)
nasa vaari goddard institute far space stadies prakaaram, 1951 nundi 1980 varaku baseline sagatutho poliste 2015 nundi 2019 varaku sagatu prapancha ushnogratalu
global vaarminguku praadhamika kaaranaalu [1] vistruta- prabhaavaalanu [2] [3] . konni prabhaavaalu sheetoshnasthiti maarpulanu teevrataram chese feedmack mcanism kaligi untaayi. [4]
global warming ante bhoomi ushnogratalo deerghakaalikamgaa jarige perugudala. sheetoshnasthiti maarpulo idhi pradhaana amsam. pratyakshamgaa ushnogratalu kolavadam, vedekkadam choopinche vividha prabhaavaalanu kolavadam dwara deenni niruupinchaaru. [5] global warming, sheetoshnasthiti maarpu ane maatalanu tarachuu okadaanikokati pratyaamnaayamgaa vaadutuuntaaru. cony, marinta khachitamgaa cheppalante, global warming anedi pradhaanamgaa maanavula valana prapancha uparitala ushnogratalu peragadam, adhi konasagadam. sheetoshnasthitilo maarpu ante global vaarmingutho paatu, daani valana avapaatamlo (varsham, manchu vantivi) erpade maarpulu kuudaa cheri untaayi. global warming charitra puurva kaalaallo kuudaa jariginappatikii, 20 va sataabdam madhyakaalam nundi jarigina ushnogratala perugudala antaku mundennaduu jaraganivi.
sheetoshnasthiti maarpulapai antarjaatiiya panel (IPCC) aidava madimpu nivedikalo "20 va sataabdam madhyakaalam nundi erpadina taapaaniki athi mukhyamaina kaaranam manavude anadaaniki entho avakaasam undi" ani cheppaaru. carban diaxide, meethen, nitrus axide vanti greenhouse vaayuvula udgarame atipedda manava prabhaavam. nivedikalo sangrahinchina sheetoshnasthiti namuunaa anchanaalu 21 va sataabdamlo prapancha uparitala ushnogratalu, bhavishyat greenhouse vaayu udgaaraala retu, sheetoshnasthiti pratispandanalapai aadhaarapadi, atyalpamgaa 0.3 to 1.7 uC (0.5 to 3.1 uF) varakuu, atyadhikamgaa 2.6 to 4.8 uC (4.7 to 8.6 uF) varakuu perige avakaasam undani suuchimchaayi. ee parisoedhanalanu pradhaana paarisraamika deshaala jaateeya sains akaadameelu gurtinchaayi. jaateeya, antarjaatiiya sthaayilaku chendina e saastriiya samstha kuudaa ee suuchanalapai vibhedinchaledu. [6] [7]
global warming prabhaavaalalo samudra mattaalu peragadam, avapaatamlo praantiiya maarpulu, vedi tarangaala vanti teevra sheetoshnasthiti sanghatanalu, edaarula vistarana unnaayi . mahasamudrala aamleekarana kuudaa greenhouse vaayu udgaaraala valla sambhavistundi. idhi ushnogratala valana jaraganappatiki saadhaaranamgaa ee prabhaavaalatote deennee kalipi chustaru. uparitala ushnograta perugudala architicle atyadhikamgaa undi. idhi himaaneenadaalu, saashwata manchu, samudrapu manchula tirogamananiki kaaranamoutondi. mottammeeda, adhika ushnogratalu ekkuva varsham, himapatam testaayi. cony konni praantaallo karuvu, adavi mantalu perugutaayi. sheetoshnasthiti maarpu panta digubadini taggistundi, aahaara bhadrataku haani kaligistundi. samudra mattaalu peragadamtho tiirapraanta moulika sadupaayaalu munigipotayi. aneka samudra teera nagaraalanu khaalii cheyalsi vastundi. paryaavarana vyavasthalu maaripovadamto aneka jaatula jeevulu antarinchipovadam leda valasapovadam jarugutundi. takshaname prabhaavitamayye paryaavarana vyavasthallo pagadapu dibbalu, parvataalu, architicke lu unnaayi. [8]
global vaarminguku samajam pratispandinchaalsina paddhatulalo udgaaraala taggimpu, daani prabhaavaalaku anugunamgaa maaradam, climate injaneering modalainavi unnaayi. sheetoshnasthiti maarpulapai aikyaraajyasamiti musaida convension (unifsoaisi) chhatram kinda vividha deshaalu kalisi panichestaayi. 1994 loo amalloki vachina ee kanvensionlo daadaapugaa prapanchavyaapta deshaalannii sabhyule. convension antima lakshyam "sheetoshnasthiti vyavasthalo pramaadakaramaina maanavajanita jokyanni nirodhinchadam". udgaaraalalo peddayettuna kotalu avasaramani uniefsicici chendina sabhyulanta angeekarinchinappatiki, global vaarmingunu 2 uC (3.6 uF) kanna takkuvaku parimitam cheyyaalani 2016 paris oppandamlo talapettinappatiki, bhoomi sagatu uparitala ushnograta ee parimitilo sagam varakuu ippatike perigindi. udgaaraalanu taggistaamantuu vividha deshaalu prastutam chestunna vaagdaanaalu bhavishyat taapaanni niyantrinchadaaniki saripovu.
5.2 anusarana
paarisraamika viplavapu praarambha prabhaavaalanu prakruti sahajamaina vaividhyaalu bharti chestayani sheetoshnasthiti praxy rikaardulu chuupistunnaayi. kabatti 18 va sataabdam, 19 va sataabdam madhyakaalamlo, thermameter rikaardulu prapanchavyaaptamgaa andadam modalainappudu, taapam takkuvagaa undedi. paarisraamika viplavaaniki puurvapu prapancha sagatu uparitala ushnograta anchanaagaa baseline referens kaalaanni 1850-1900 gaa IPCC sweekarinchindi.
2009–2018 dasabdam paarisraamika puurva baseline (1850-1900) kante 0.93 u 0.07 uC vaedigaa undani ushnogratalu koliche aneka parikaraala dwara pondina vividha datasetelu nirdhaarinchaayi. prastutam, uparitala ushnogratalu dasaabdaaniki sumaru 0.2 uC choppuna perugutunnaayi. 1950 nundi, challani pagallu, raatrula sankhya taggagaa, vecchani pagallu, raatrula sankhya perigindi. madhyayugam naati sheetoshnasthiti vaipareetyam, litil ais ej vanti vedekke, challabade namuunaalu prastuta kaalamlo jarugutunna bhootaapam vale ledu. konni praantaalalo 20 va sataabdam chivarilo unna ushnogratala kante ekkuvagaa undavacchu. sheetoshnasthiti maarpuku gatha udaaharanalu aadhunika sheetoshnasthiti maarpulapai avagaahana kaligistaayi.
global vaarminguku atyanta saadhaarana kolata uparitala vaataavarana ushnogratallo perugudala ayinappatiki, gatha 50 samvatsaraallo sheetoshnasthiti vyavasthalo perukupoyina adanapu saktilo 90 saataaniki paiga samudrapu neetini vedekkinchadaanike upayogapadindi. [9] migilina bhagam, manchunu kariginchi khandalanu, vaataavaranaannii vedekkinchindi.
parikaraalato chesina ushnograta recordullo vedekkadam spashtamgaa kanipistundi. idhi, vividha swatantra saastriiya samuuhaalu chesina vistruta pariseelanalaku anugunamgaane undi. udaaharanaku, chala khandantara praantaalalo bhari avapaataalu (varsham, manchu) jarige tarachudanamuu perigindi, avapaataala teevrataa perigindi. samudra mattam peragadam, manchu, bhoomipainunna manchu vistrutamgaa karagadam, mahasamudrallo ushnam peragadam, perigina tema, vasantakaalamlo pushpinche mokkalu mundugaane pushpinchadam vantivi ushnograta perugutondanadaaniki itara udaaharanalu.
global warming prapancha sagatulanu suuchistumdi. ayithe vedekkadamlo teevrata praantaala vaareegaa maarutuuntundi. paarisraamika-puurva kaalam nundi, prapancha sagatu neela ushnogratalu prapancha sagatu ushnogratala kante daadaapu rendu retlu vegamgaa perigaayi. mahasamudrala ushna saamarthyam ekkuvagaa undadam, ivi bashpibhavanam dwara vaedini ekkuvagaa kolpovadam deeniki kaaranam. greenhouse vaayuvulu veluvade pradesaalapai vedekkadam aadhaarapadadu. endukante ee vaayuvulu graham antataa vyaapinchaenta kaalam vaataavaranamlo nilabade untaayi; ayithe, manchupai, aisupai erpade black carban nikshepaalu architic vedekkadaaniki dohadam chestunnayi.
sheetoshnasthiti vyavasthalo pedda yettuna ushna jadatvam unnanduna, sheetoshnasthiti puurtigaa sardubaatu kaavadaaniki sataabdaalu padutundi. recard-braking samvatsaraalu prajalanu peddayettuna aakarshistaayi gaanee, okko edaadilo erpade maarpula praamukhyata kante mottampai jarige maarpula pokadaku ekkuva praamukhyata untundi. global uparitala ushnogratallo swalpakaalika hecchutaggulu untuuntaayi. ivi deerghakaalika pokadala kante teevramgaa kanipistuu, vaatini taatkaalikamgaa maruguparustaayi.. daaniki udaaharana 1998 nundi 2012 varaku nemmadinchina uparitala ushnogratala perugudala. deenini global warming viraamam ani pilustaaru . ee kalamanta, samudrapu ushna nilva kramangaa perugutune undi. aa taruvaati samvatsaraallo, uparitala ushnogratalu okkasariga perigaayi. prakruti sahajamaina hecchutaggulu, soura kaaryakalaapaalu taggadam, agniparvata kaaryakalaapaalu peragadam vantivi taapam mandaginchadaaniki kaaranaalu.
ushnogratalalo erpadina maarpula kaaranaalanu manava janita greenhouse vaayuvula perugudalaku aapaadinchaalante, mundu antargata vaataavarana vaividhyaalu, prakruti sahajamaina bayati vattilluu anduku kaaranam kaadani telchukovali. deeni kosam, bhautika, ganaankaadhaarita computer modalingeanu upayoginchi anni sambhavya kaaranaalakuu vaati vaati pratyeka mudralanu gurtinchaali. ee mudralanu, gamaninchina namuunaalatootii sheetoshnasthiti maarpu parinaamamtootii vattilla parinaamam thotii polchadam dwara, ee maarpula kaaranaalanu nirnayinchavacchu. greenhouse vaayuvulu, bhoo viniyogamlo chotu chesukunna maarpulu, aerosols, masi (suut) prastuta sheetoshnasthiti maarpulaku pradhaana kaarakaalu ani saastravettalu nirdhaarinchaaru .
greenhouse vaayuvulu bhoomi nundi antarikshamloki veluvade vaedini pattestaayi. paraaruna vikiranam roopamlo unna ee vaedini vaataavaranamlooni ee vaayuvulu grahinchi, vidudala chestayi. tadwara diguva vaataavaranam, bhoo uparitalam vedekkutundi. paarisraamika viplavaaniki mundu, vaataavaranamlo sahajamgaa unde greenhouse vaayuvula kaaranamgaa uparitalam vadda gaali ushnograta, avi lekapoyi unte entha undedo, anta kante sumaru 33 uC (59 uF) ekkuva undedi. bhoomipai asalu vaataavaraname lekapothe, bhoomi sagatu ushnograta neeru gaddakatte ushnograta kante chala takkuvagaa undedi. greenhouse prabhaavaaniki athi pedda dohadakaarulu neeti aaviri (u 50u), meghaalu (u 25u). ushnograta perige koddi avi kuudaa perugutaayi. anduvalla vaatini feedmackyga pariganistaaru. CO2, ojon, N2O vanti vaayuvulanu bayati vattillugaa pariganistaaru.
paarisraamika viplavam taruvaata manava karyakalapala valana vaataavaranamlo greenhouse vaayuvula parimaanam perigindi. deeni valana CO2, meethen, troposphier loni ojon, CFC lu, nitrus axide la nundi radiative vattidi perigindi. 2011 naatiki, CO2, meethen la saandratalu paarisraamika puurva kaalam naati kante 40u, 150u perigaayi. 2013 loo, prapancha praadhamika benchimaarkugaa bhavinche mouna lovalo CO 2 reedingu 400 ppm nu modatisaarigaa daatindi. ee sthaayilu gatha 800,000 samvatsaraalalo eppuduu lenanta ekkuva. aisu korle nundi viswasaneeyamaina data labhinchina kaalam idhi. apratyaksha bhougolika aadhaaraala prakaaram chuste ee CO 2 sthaayi millianla samvatsaraallo eppuduu ledani telustondi.
2010 loo prapancha vyaapta manava janita greenhouse vaayu udgaaraalu 49 billian tannula carban dayaaksaiduku samanam (AR5 nivedika nundi). ee udgaaraalalo, 65u shilaja indhana dahanam, parisramala nundi vache carban diaxide kaga, 11u bhoo viniyoga maarpu nundi veluvade (idhi pradhaanamgaa atavi nirmuulana kaaranamgaa) carban diaxide, 16u meethen nundi, 6.2u nitrus axide nundi, 2.0u florinated vaayuvula nundi vastunnaayi. tudi viniyogaaniki sambandhinchina udgaaraala anchana 2010 loo ilaa undi: aahaaram (udgaaraalalo 26-30u); vaashingu, heetingu, laitingu (26u); vyaktigata rawana, saruku rawana (20u); bhavana nirmaanam (15u).
aikyaraajyasamiti paryaavarana kaaryakramam (unipi) jaarii chesina 10 va udgara gyap nivedika 2010-2020loo, udgaaraalu adhe teerugaa perugutuu unte, prapancha ushnogratalu 2100 naatiki 4 u varaku perugutaayani anchana vesindi. [10]
maanavulu bhoo uparitalaanni pradhaanamgaa vyavasaaya bhoomini tayaaruchesenduku maarustaaru. nedu prapanchamloni nivasa yogyamaina bhoomilo 50u vyavasaayaaniki poga, 37u adavulu unnaayi. atavi bhoomi taggutune undi, pradhaanamgaa ushnamandalamlo atavi nashtam kaaranamgaa. bhuutaapaanni prabhaavitam chese bhoo viniyoga maarpulo ee atavi nirmuulana chala mukhyamaina amsam. pradhaana kaaranaalu: goddu maamsam, pamail vanti vyavasaaya utpattula kosam bhuvinayogamlo maarpu (27u), atavi utpattulu (26u), swalpakaalika vyavasaayam (24u), adavullo mantalu (23u).
bhoo viniyogapu prastuta dhoranulu global vaarmingunu vividha maargaallo prabhaavitam chestunnayi. konni amsaalu gananeeyasthaayilo greenhouse vaayu udgaaraalaku kaaranamavutundagaa, mattilo carban sthireekarana, kiranajanya samyogakriya vantivi CO2 noo kalipesukuntaayi. ee greenhouse vaayu muulaala kante ekkuva idhi ekkuva kabatti, nikaramgaa samvatsaraaniki 6 billian tannula CO2 nu tolagistaayi. idhi mottam CO2 udgaaraallo 15u.
bhoo viniyoga maarpulu vividha rakala rasaayanika, bhautika dinamics dwara global vaarmingunu kuudaa prabhaavitam chestayi. oka praantamlo vrukshasampada rakalanu marchadam valana suuryarasmini antarikshamloki pratibimbimchadam lonu (deenini albedo ani pilustaaru), bashpibhavanam dwara poye ushnamloonu maarpulu chotu chesukuntayi. deentho sthaanika ushnograta prabhaavita mouthundi. udaaharanaku, dattamaina, andhakaaramgaa unde adavi praantam gaddi bhoomulugaa maarithe, uparitalampai veluturu ekkuvai, suuryarasmini pratibimbimchadam ekkuvoutundi. atavi nirmuulana valana, meghaalanu prabhaavitam chese aerosols, itara rasayana sammelanala vidudalapai prabhaavam padi, ushnogratala maarpuku dohadam chestundi; bhoomi uparitalampai gaali pravaahaalaku unde addankulu maaradam valana kuudaa ushnogratalu prabhaavitamoutaayi. mukhyamgaa uparitala albedo perugadam valana prapanchavyaaptamgaa swalpamgaa challabadindani anchana vesaaru. cony idhi ela panichestundane daanipai bhougolikamgaa gananeeyamaina taaratamyaalunnaayi. ushnamandalamlo nikara prabhaavam gananeeyamaina vedekkadam kaga, dhruvaalaku daggaragaa unna akshaamsaala vadda albedo taggadam ushnogratalu taggadaaniki daariteestundi.
agniparvataalu, paachi, manava janita kalushya kaarakaala nundi veluvade ghana, drava kanaalanu aerosols antaaru. ivi bhoommeediki vache suuryarasmini venakki pratibimbimchi, sheetoshnasthitini challabarustaayi. 1961 nundi 1990 varaku, bhoomi paiki vache suuryakaanti parimaanamlo kramangaa taggadam gamaninchaaru. deenini global demming ani pilustaaru. saadhaaranamgaa jeeva indhanam, shilaja indhanaala dahanam nundi ee aerosoleelu janinchaayi. avapaatam (varsham, manchu) valana vaataavaranam loni aerosoleelu oka vaaram lope tolagipotayi. troposphierulo unde aerosolli maatram konni samvatsaraala paatu untaayi. prapanchavyaaptamgaa, aerosols 1990 nundi ksheenistuu undadamtho, avi global vaarmingunu taggistuu undadam taggindi.
soura vikiranaanni chedaragottadam dwara, daanni grahinchadam dwara pratyaksha prabhaavam kaliginchadamtho paatu, aerosols bhoomi radiation budgetepy paroksha prabhaavam kuudaa chuupistaayi. sulfate aerosoleelu cloud condensation neucliaigaa panichestaayi. tadwara ekkuva sankhyalonu, takkuva parimaanamloonuu unde neeti binduvulatoe kuudina meghaalu erpadataayi. ivi, ekkuva sankhyalonu, takkuva parimaanamloonuu unde neeti binduvulatoe kuudina meghala kante soura vikiranaanni marinta samarthavantamgaa pratibimbistaayi. ee prabhaavam binduvulu marintagaa ekareeti parimaanamlo undataaniki kaaranamavutundi. vaana chinukula parimaanapu perugudalanu taggistundi.  meghaalu suuryakaantini marintagaa pratibimbimchelaa chestundi. aerosoleela paroksha prabhaavaalu radiative vattidiki sambandhinchinanta varakuu prastutam unna atipedda anischiti.
aerosols saadhaaranamgaa suuryarasmini pratibimbimchadam dwara global vaarmingunu niyantristaayi. manchu leda aisu meeda pade masilo unna nalla carban global vaarminguku dohadam chestundi. idhi suuryarasmini peelchukovadame kaadu, draveebhavanaanni penchi, samudra mattam perugadaaniki kaaranamoutundi. architicle kotta black carban perukovadaanni niyantriste 2050 naatiki global warming 0.2 uC taggutundi. vaataavaranamlo vaelaadutuu unde masi nerugaa soura vikiranaanni grahistundi, vaataavaranaanni vedekkinchi, uparitalaanni challabarustundi. adhikamgaa masi utpatti chese graameena bharatadesam vanti praantaallo, greenhouse vaayuvula kaaranamgaa vedekke uparitalaannivaataavaramananan loni godhuma rangu meghaalu 50u varakuu aaputaayi.
bhoomiki suryude praadhamika sakti vanaru kabatti, suuryakaantiloo erpade maarpulu sheetoshnasthiti vyavasthanu nerugaa prabhaavitam chestayi. soura vikiranaanni nerugaa upagrahaala dwara kolustaaru. 1600 la praarambha kaalam naati nundi paroksha kolatalu labhistunnaayi. suryudi nundi bhoomiki chere saktilo perugutunna dhorani emi ledu kabatti prastuta taapaaniki idhi kaaranam kaadu. [11] soura utpatti, agniparvata kaaryakalaapaalanu matrame parigananaloki teesukunte bhautika sheetoshnasthiti namuunaalu iteevali dasaabdaalalo gamaninchina vegavantamaina taapaanni vivarinchaleka potunnayi. suryudi kaaranamgaa vedekkadam ledanadaaniki maroka saakshyam emitante, bhoo vaataavaranamlo vividha sthaayilalo ushnogratalu vividha sthaayillo undadam. praathamika bhautika suutraala prakaaram, greenhouse prabhaavam diguva vaataavaranaanni (tropospier) vedekkinchi, eguva vaataavaranaanni(strato aavarana) challabarachaali. vedekkadaaniki soura marpule kaaranamaite, tropospier, stratosphierlu rendoo vedekkaali. cony alaa jaragaledu.
nallati samudra uparitalam soura vikiranamlo 6 saataanni matrame pratibimbistundi, adhe samudrapu aisu 50 nundi 70 saatam varakuu pratibimbistundi. [12]
sheetoshnasthitipai vache praarambha vattillaku sheetoshnasthiti vyavastha pratispandana, sweeya-balopeta feedmackyla valana perugutundi, ballensing feedmackyla valana taggutundi. [13] prapancha ushnograta maarpuku pradhaana ballensing feedmack paraaruna vikiranam roopamlo antarikshaaniki velle radiative sheetaleekaranam. ushnograta perigekoddii idhi balangaa perugutundi. [14] neeti aaviri feedmack, ais-albedo feedmack, meghala nikara prabhaavam pradhaanamaina balopeta feedmackelu. feedmackylapy unna anischiti kaaranamgaa, ververu sheetoshnasthiti namuunaalu vividha parimaanaallo taapaanni anchana vestaayi.
vedekkina gaali ekkuva temanu grahinchagalugutundi. greenhouse vaayuvula udgaaraala kaaranamgaa toluta vedekkina taruvaata, vaataavaranamlo ekkuva neeru untundi. neeru saktivantamaina greenhouse vaayuvu kabatti, idhi sheetoshnasthitini marinta vedekkistundi. ide neeti aaviri feedmack . aarkitikreloni manchu duppati, samudrapu aislu taggadam valana bhoomi uparitala albedo taggutundi. ee praantaalu marinta sourasaktini grahinchi, architic amplificationuku dohadapadataayi. deenivalana prapanchamloni migilina praantaala kante architic ushnogratalu rettimpu kante ekkuva perigaayi. architic amplification valana permafrost karigi, meethen vidudalavutundi. ee sataabdaantaaniki greenhouse vaayuvula perugudalaku kaaranaallo manava janita kaaranaallo bhoo viniyoga maarpulanu idhi minchipotundani bhaavistunnaaru.
prati samvatsaram CO 2 udgaaraalalo sagaanni bhoommeeda, mahaasamudraalaloonuu unde mokkalu sangrahistaayi. carban diaxide valana, perugutunna saagu kaalam valana mokkala perugudala uttejitamaindi. deenivalana bhoomi carban chakram balensing feedmackyga maarindi. sheetoshnasthiti maarpu valana mokkala perugudalanu nirodhinche vedi gaalulu, karuvuluu kuudaa perugutaayi. ee kaaranamgaa ee ballensing feedmack anedi bhavishyattulo kuudaa konasagutunda anedi anischitamgaa undi. nelallo pedda mottamlo carban untundi. avi vedekkinappudu ee kaarbannu kontha vidudala chestayi . samudram ekkuva CO 2 nu, vaedinee peelchukuntunnanduna, adhi aamleekaranam chendutundi. deenivalana samudra pravaahaalu maaravacchu, adhi vaataavaranam loni kaarbannu peelchukune retu maaravacchu. [15]
bhavishyattulo greenhouse vaayu udgaaraalanu tagginchinaa leda puurtigaa tolaginchinaa kuudaa, sweeya-balopeta feedmackyla kaaranamgaa prapancha ushnogratalu perigi sikhara sthaayiki cheri hat-hous climate paristhitiki daari teestayemonane aandolana undi. [16] 2018 adhyayanam atuvanti graha parimitini entho gurtinchadaaniki prayatninchindi. andulo paarisraamika-puurva sthaayi kante 2 uC (3.6 uF) ushnograta perigithe, atuvanti hate-hous erth erpadavachani telisindi.
paryaavaranampai global warming prabhaavaalu vistrutamainavi, chala mukhyamainavee. mahasamudralu, aisu, sheetoshnasthitipai ee prabhaavaaluntaayi. ee prabhaavaalu kramangaa gaani, vegamgaa gaanee sambhavinchavachhu.
1993, 2017 la madhya, prapancha samudra mattam edaadiki sagatuna 3.1 u 0.3 mi.mee. perigindi. ee perige vegam kuudaa perugutuu (tvaranam chendindi) vachindi. 21 va sataabdamlo, chala ekkuva udgaaraalu vidudalaite, samudra mattam 61-110 sem.mee. varakuu peragavacchani IPCC cheppindi. antarkitikriloni himaaneenadaalu, manchu palakalu karagadam valana kalugutunna manchu nashtam retu valana anischitamgaa undi. endukante samudra mattamlo perugudalaku ide 90u kaaranam: perigina samudraallo perigina vedi, antarkitic himaaneenadaalanu kariginchi vese pramaadam undadaana, samudra mattam marinta vegamgaa perige avakaasam undi. dhruvetara praantaallooni himaninadala tirogamanam kuudaa samudra mattam peragadaaniki dohadam chestundi.
dasaabdaalugaa global warming architic samudrapu aisu taggipovadaaniki, chikkipovataniki daariteesindi. deentho idhi vaataavarana vaipareetyaalaku teliggaa prabhaavitamoutundi. architic samudrapu manchu ksheenatapai anchanaalu maarutuu untaayi. ushnograta 1.5 uC perigithe, manchu laeni vesavi kaalaalu arudugaa untaayi.adhe 2.0 uC degreela perigithe, avi prati moodu nundi padi samvatsaraalaku okasari manchu laeni vesavulu vastuuntaayi. deentho aisu-albedo feedmack perugutundi. vaataavaranamlo CO 2 saandratalu peragadam samudraallo karigina CO2 perugudalaku daariteesaayi. idhi samudra aamleekaranaku kaaranamavutundi. deenikitodu, axison sthaayilu taggutaayi - endukante vecchani neetilo axison takkuvagaa karugutundi. deenini oshan deaccisisionation antaaru.
ippatike chala praantaallo vaedigaa unde kaalaalu, vadagaadpuluu perigaayi. ee maarpulu 21 va sataabdamlo idhi konasaagutundani daadaapu khayamga cheppavachhu. 1950 la nundi, karuvu, vedi kaalaalu marintagaa sambhavistuu, ekakaalamlo kanipistuu unnaayi. bharatadesam, thoorpu aasiyaalo ruthupavanaala kaalamlo teevramaina ativrushti leda teevramaina anavrishti paristhutulu erpadadam perigindi. vegamgaa vedekkutunna architic nundi madhya akshaamsaalalo erpadutunna teevramaina sheetoshnasthitini vivarinche vividha yantraamgaalanu gurtinchaaru.jett pravaham marinta astavyastamgaa maaradam vaatilo okati. harikenlu taiphoonula nundi garishta varshapaatam, gaali vegam perugutunnaayi .
global warming valana kalige deerghakaalika prabhaavaalu: sataabdaalu, sahasraabdula kaalaavadhullo, global warming parimaanaanni pradhaanamgaa maanavajanita CO2 udgaaraalu nirnayistaayi. vaataavaranamlo carban diaxide yokka jeevitakaalam sudiirghamgaa undadame deeniki kaaranam. udgaaraalu prastuta interglaseail kaalaanni kaneesam 1,00,000 samvatsaraalu podiginchaayani anchana. himaaneenadaalu, aisu duppatla mahaa dravyaraasi phalitamgaa bhoomi crustu kungipoyindi. aisu karagadam, himaaneenadaalu taggipovadam valana kalige deerghakaalika prabhaavam entante, kungina ee bhootalam tirigi paiki pongadam. deenni post glacial rebound antaaru. idhi island vanti pradesaalalo bhukampalu, agniparvata kaaryakalaapaalaku daariteestundi. sunami vecchani mahasamudrala neeru samudraala aduguna unna permafrastin kariginchadam valana gaanee, gyas hydratelu vidudala avadam valana gaanee samudraala lopala manchuchariyalu virigipadi sunaameelu erpadavachhu. samudra mattam perugudala aneka sataabdaalugaa konasaagutundi.
aakasmika sheetoshnasthiti maarpu, sheetoshnasthiti vyavasthalooni tiruguleni maarpulu: sheetoshnasthiti maarpu prapanchavyaaptamgaa pedda ettuna maarpulaku daariteeyavachchu. konni pedda-sthaayi maarpulu aakasmikamgaa anagaa swalpa kaala vyavadhilo sambhavinchavachhu. avi kolukoleni, tiruguleni maarpulu kuudaa kuudaa kaavachhu. aakasmika sheetoshnasthiti maarpuku oka sambhavya moolam - permafrost nundi meethen, carban diaxaidlu vegamgaa vidudalavadam. idhi global vaarmingunu inumadimpa jestundi. maroka udaaharana atlantic meridianal overnerning sarkyuleshan nemmadinchavacchu leda puurtigaa aagiponuuvacchu. . idhi uttara atlantic, iropa, uttara americallo sheetaleekarananu prerepistundi.
bhusambandha paryaavarana vyavasthalalo, vasantakaalamlo jarige ghatanalu munde jaragadam, mokkalu jantuvulu dhruvala disagaa taraladam vantivi iteevali vaarmingeatoomudipadi unnaayani chala nammakamgaa cheppavachhu. adhika vaataavarana CO 2 sthaayilu, adhika prapancha ushnogratala valla chala paryaavarana vyavasthalu prabhaavitamavutaayani bhaavistunnaaru. global warming podi vaataavarana mandalaala vistaranaku dohadapadindi, - bahusa, upaushnamandalamlo edaarula vistarana vantivi. global warming retunu tagginchadaaniki gananeeyamaina charyalu teesukokapothe, bhoo-aadhaarita paryaavarana vyavasthala kuurpu, nirmaanam pedda maarpulaku lonayye pramaadam undi. mottammeeda, sheetoshnasthiti maarpu valla aneka jaatulu antarinchipotaayini, paryaavarana vyavasthala vaividhyam taggutundanii bhaavistunnaaru. perugutunna ushnogratala kaaranamgaa theneteegalu antarinchipovachhu.
samudram bhoomi kante nemmadigaa vedekkindi. kaani samudramloni mokkalu, jantuvulu bhoomipai unna jaatula kante vegamgaa leda kaneesam vaatanta vegamgaa challati dhruvala vaipuku valasa vellaayi. bhoomipai unnatle, sheetoshnasthiti maarpula valla samudramlo kuudaa vedi taramgaalu ekkuvagaa sambhavistaayi. pagadaalu, kelp, samudra pakshulu vanti aneka rakala jeevulapai haanikaramaina prabhaavaalu kanipistaayi. mahasamudra aamleekarana pagadapu dibbalu, matsya sampada, rakshita jaatulu, samaajaaniki viluvaina itara sahaja vanarulaku nashtam kaliginche pramaadam undi. adhika samudra CO2 valana konni chepa jaatula medadu, kendra naadii vyavastha prabhaavitam mouthaayi. vaati vinikidi, vasana saktulu sannagilli, tamanu vetde jeevula nundi tappinchukolekapotayi.
vedekkadam, avapaatamlo maarpula vanti sheetoshnasthitilo maarpula prabhaavaalu manava vyavasthalapai prapanchavyaaptamgaa kanubaddayi. sheetoshnasthiti maarpulu bhavishyattulo choopinche saamaajika prabhaavaalu prapanchavyaaptamgaa oke vidhamgaa undavu. anni praantaalloonuu pratikuula prabhaavaalu untaayi. takkuva-akshaamsaalloni takkuva abhivruddhi chendina praantaalu goppa pramaadaanni edurkontaayi. global warming bahusa ippatike prapanchamlo aardhika asamaanatalanu penchindi. bhavishyattulo kuudaa idhi konasaagutundani anchana. sheetoshnasthiti maarpu praanteeyamgaa kaliginche prabhaavaalu ippudu anni khandaalalonu, samudra praantaalaloonuu gamaninchavachhu. architic, africa, chinna dveepaalu, asia megadeltalu bhavishyattulo sheetoshnasthiti maarpula valla mukhyamgaa prabhaavitamayye praantaalu. global warming perige koddi nashtaaluu perugutaayi.
takkuva akshaamsaala vadda unna deshaalalo panta digubadi taggutundi. ayithe uttara akshaamsaala vadda idhi taggavachhu, peraganuu vachhu. prapancha vyaapta ushnogratalu 20 va sataabdapu chivarlo unna sthaayi kante 4 uC perigithe, prapancha, praantiiya aahaara bhadrataku pedda pramaadam erpadutundi. 1960–2013 samvatsaraallo sheetoshnasthiti maarpu prabhaavam godhuma, mokkajonnalaku pratikuulamgaa undi. soya, vari lapai tatasthamgaa undi. bhootaapam valana prapanchavyaaptamgaa adanamgaa 183 millianla mandi, mukhyamgaa takkuva aadaayaalu unnavaaru, aakalitho alamatinche pramaadam undi. CO2 sthaayilu periginappudu, takkuva ushnogratala vadda panta perugudalaku sahaayapadataayi. cony aa pantallo poshaka viluvalu takkuvagaa untaayi. sheetoshnasthiti maarpu ippatike dakshina america lonu, aasiyaaloni parvata praantaala lonu, vividha podi bhoomula lonoo (mukhyamgaa africalovi) aahaara bhadratanu prabhaavitam chestondi. himaninadala neetipai aadhaarapadina praantaalu, ippatike podigaa unna praantaalu, chinna dweepaallo kuudaa sheetoshnasthiti maarpula valla neeti labhyata koravade pramaadam undi.
saadhaaranamgaa, prajaarogyampai prabhaavaalu saanukuulamgaa kante pratikuulamgaanae untaayi. teevramaina sheetoshnasthithula yokka pratyaksha prabhaavaala valana gayalavadam, praananashtam kalagadam jarugutaayi; panta vaiphalyala valla poshakahara lopam vanti paroksha prabhaavaaluntaayi. sheetoshnasthiti maarpu valana aatmahatyalu perugutaayi [17] kotta rakala vyaadhulu kuudaa raavacchu. udaaharanaku, maamuulugaa candida aarism ane eest maanavulaku aasinchakamunde saadhaarana ushnogratala kaaranamgaa chachipotayi. ayithe, perugutunna ushnogratalaku tattukune saktini chekuurchukuni maanavulanu aasinche pramaadam undani saastravettalu bhaavistunnaaru. [18] sheetoshnasthiti maarpu valana pedarikam peragadam, aardhika shaaklanu kaliginchadam.. veeti dwara himsaatmaka sangharshana perugutundi. mushti yuddhaalu, himsaatmaka neraalu, poura ashanthi, yuddhaalatho sahaa aneka rakala himsaatmaka pravartanalaku sheetoshnasthiti maarpu daariteestundi.
samudra mattala perugudala kaaranamgaa chinna dveepaalu, mega deltallo unde keelakamaina moulika sadupaayaalu, manava nivaasaaluu munigipoye pramaadam undi. bangladesh vanti lothattu praantaalunna deshaalalo prajalu niraasrayulautaaru. alaage maaldeevulu, tuvalu vanti dveepa deshaalalooni prajalaku deshame laeni paristhiti erpadutundi. sheetoshnasthiti maarpu valana deshaala antargatam gaanu, vividha deshaala madhya prajala valasalaku daariteestundi.
sheetoshnasthiti maarpulanu tagginchadam, vaatiki alavaatu padadam ee rendoo global vaarminguku rendu paripuurakaramaina pratispandanalu. udgaaraalanu gananeeyamgaa taggiste, alavaatu padadam sulabham. global greenhouse vaayu udgaaraalaku athi takkuva kaarakulaina chala deshaalu sheetoshnasthiti maarpulaku atyadhikamgaa prabhaavitamoutunnaayi. idhi upasamanam, anusaranalaku sambandhinchi nyayanyayaayaala prasnalanu levanettutundi.
greenhouse vaayu udgaaraalanu tagginchadam dwaaraanu, vaataavaranam nundi greenhouse vaayuvulanu grahinchadaaniki carban sinkula saamarthyaanni penchadam dwaaraanuu vaataavarana maarpulanu tagginchavachhu. global energy sistamlo swalpa, deerghakaalika pokadalu global vaarmingunu 1.5 leda 2 uC kanna takkuvaku parimitam cheyakunda untaayi paarisraamika puurva sthaayilaku sambandhinchi C. paris oppandaanni amalu cheste 21 va sataabdam chivarinaatiki ushnogratalu paarisraamika puurva sthaayila kante sumaru 3uC ekkuva untaayi. deenni 2uC kante takkuva sthaayilo unchalante, sameepa kaalamlo udgaaraala taggimpulanu marinta kathinamgaa amalu cheyyalsi untundi. daamto 2030 taruvaata taggimpula vegam taggina saripotundi. deenni 1.5 uC lopuke parimitam cheyyalante, sakti, bhoomi, nagaraalu, rawana, bhavanalu, parisramalu modalaina vaatilo munnennaduu lenanta sthaayilo, entho prabhaavavantamaina vyavasthaagata maarpulu avasara mouthaayi.
vaataavarana maarpulanu 1.5 uC leda 2 uC ki parimitam cheyadaaniki graf vividha daarulanu chuuputundi. anni daarulloonuu adavula pempakam, bayo energy vanti udgara vyatireka saanketikatalu unnaayi.
pradhaanamgaa shilaja indhana viniyogaanni tagginchadam, shilaja indhana samsthalanu marinta baga niyantrinchadam vanti charyala dwara udgaaraalanu tagginchadaaniki avakaasam chala undi. sourasakti, pavana sakti, batery nilva vanti takkuva-carban sakti saanketikatalu gatha konni samvatsaraalugaa gananeeyamaina purogatini saadhinchaayi. ayithe anusakti, carban sangrahana, nilva adhe sthaayilo mundadugu veyyaledu. bionergy vaadakam aahaara bhadrataku cherupu cheyyavachhu. inka sakti parirakshana, sakti samarthata pempu; bhavanaallo, rawana rangamlo kaarbannu tagginchadam; adavulu penchadam, atavi nirmuulananu arikattadam dwara carban sinkylanu penchadam vanti charyalu kuudaa teesukovali. citibank tana 2015 nivedikalo, takkuva-carban aardhika vyavasthaku taraladam valana pettubadulapai vache labhalu perugutaayani telchindi. 1.5 uC, 2 uC tagginche siddhaantaalu chaalaavaraku pratikuula udgara saanketikatalanu pratipaadistunnaayi. ayithe, ee saanketikatalu inka paripakwam chendaledu. pedda ettuna vaadenduku ivi chala kharidainavi kaavachhu kuudaa.
vyaktigata carban paadamudranu tagginchadaaniki vaataavarana maarpupai vyaktulu chepattagala charyalu ilaa unnaayi: athi viniyogaanni tagginchukovadam, kaaru lekunda jeevinchadam, vimana prayaanaalu maneyyadam mokkalapai aadhaarapadina aahaaraanni tinadam. vaataavarana maarpu taggimpu charyala saha prayojanaalu samaajaanikii, vyaktulakuu marinta twaragaa sahaayapadataayi kuudaa. udaaharanaku, saikilu tokkadam valana greenhouse vaayu udgaaraalanu tagginchadame kaaka, adhe samayamlo dehaniki vyaayaamaannichi, nischala jeevanasaili valana kalige dushprabhaavaalanu taggistundi.
carban udgaaraalanu tagginchadaaniki atyanta prabhaavavantamaina, samagramaina vidhaanam carban tax. leda daaniki daggari sambandham unna udgaaraala vyaparam. pratyaamnaaya prabhaavavantamaina vidhaanaalalo boggunu mandinchadampai taatkaalika nishedham, shilaja indhana viniyogaanni prothsahinche raayiteela dasala vaareegaa tolaginchi, [19] aa nodhullokontha bhaagaanni swachcha saktiki mallinchadam. paris oppanda lakshyala kosam taginanta udgara taggimpulanu saadhinchaalante, swachcha saanketika parignaanaala (takkuva CO2 nu utpatti chese simentu ) abhivruddhi, vyaapti keelakam.
anusarana[maarchu]
sheetoshnasthiti maarpuku anukuulamgaa tamanu taamu marchukovadam anusarana. anusaranaku udaaharanalu merugaina tiirapraanta rakshana, merugaina vipattu nirvahana, marinta nirodhaka pantala abhivruddhi modalainavi. [20] global warming yokka praticharyagaa leda munde oohinchi, pranalika baddhamgaa cheyyavachhu. leda aakasmikamgaa, ante prabhutva jokyamemi lekunda kuudaa anusarana pranaalika cheyavachu.
prabhutva rangam, praivetu rangam, samaajaaluu annee anusarana cheyyadamlo anubhavam gadistunnayi. anusarana konni pranaalika prakriyalalo ponduparustunnaaru. moulika sadupaayaallonu, udgaaraala taggimpulloonuu anusarana gurinchi pramotu chestu, vaataavaranamlo maarpulu, vaati valana kalige nashtaalanu paryaavarana samsthalu, praja pramukhulu nokkicheppaaru.
global warming yokka prabhaavaalu ekkuvagaa prabhaavitam chesedi abhivruddhi chendutunna deshaala prajalane ani bhaavistunnanduna vaaru anukulinchukovadam chala mukhyam. anukuulikarana saamardhyam ani ververu praantaallo, janaabhaallo ververu vidhaalugaa undi. abhivruddhi chendutunna deshaallo anukuulikarana saamarthyam takkuvagaa untundi. 2019 joonlo, UN pratyeka reporter philip alston "vaataavarana jaativivaksha" paristhiti erpadutunnatlu heccharinchaadu. global warming "2030 naatiki maro 12 kotla mandiki paiga prajalanu pedarikamloki nedutundi. pedha deshaalu, praantaalu, pedha prajalu atyanta teevramaina prabhaavaanni edurkontaaru." [21]
sheetoshnasthitini uddesapurvakamgaa maarchadaanne climate injaneering antaaru. (konnisaarlu jio injaneering leda climate intervension ani pilustaaru) . nasa ,rayal societito sahaa samuuhaalu global vaarmingeaku pratispandanagaa deenini parisodhinchaayi. aneka pathakaala gurinchi suuchanalu vachinappatki, adhyayanam chesina paddhatulu saadhaaranamgaa soura vikirana nirvahana, carban diaxide tolagimpu naane rendu vargaalaloki vastaayi. atyanta saadhaarana climate injaneering paddhatulanu parisodhinchina oka adhyayanam 2014 loo ilaa cheppindi: climate injaneering paddhatulu panikochevi kaavu. avi teevramaina dushprabhaavaalanu kaligistaayi. vaatini aapabothe, sheeghra vaataavarana maarpulaku daarkum teeyakunda aapalemani telchi cheppindi.
iteevali dasaabdaalalo prapancha uparitala ushnogratalu perigaayani, ee dhoraniki pradhaana kaaranam manava prerita greenhouse vaayuvula udgarame nanee saastriiya saahityamlo adhika ekabhiprayam undi. jaateeya leda antarjaatiiya sthaayi saastriiya samstha edhi kuudaa ee abhipraayamtho vibhedinchaledu. IPCC aidava assesment reportulo cheppinatlugaa, saastriiya ekabhiprayam ilaa undi: "20 va sataabdam madhyakaalam nundi gamaninchina vaarminguku pradhaana kaaranam manava preritame anadaaniki chala avakaasam undi" .
prapancha udgaaraalanu tagginche vidhaanaala kosam jaateeya sains akaadameelu prapancha naayakulanu pilichayi. 2017 navambarulo 184 deshaalaku chendina 15,364 mandi saastravettalu santakam chesina maanavatvaaniki rendava hecharika ilaa perkondi, "shilaja indhanaalu, atavi nirmuulana, vyavasaaya utpatti nundi - mukhyamgaa maamsam viniyogam kosam vyavasaayam chesevari nundi - greenhouse vaayuvulu peragadam valana, sheetoshnasthitilo kalugutunna maarpula teeru "mari mukhyamgaa aandolanakaramgaa undi." 2018 loo ipicisi 1.5uC global warming pai pratyeka nivedikanu prachurinchindi. prastuta greenhouse vaayu udgaaraala retunu tagginchakapothe, 2030 - 2052 madhya kaalaanike global warming 1.5uC ki cherukune pramaadam undani adhi heccharinchindi. ituvanti sankshobhaalanu nivaarinchaalante prapancha aardhika vyavasthallo munnennaduu lenanta, vegavantamaina parivartana avasaramani nivedika perkondi. 2019 navambarulo, 153 deshaalaku chendina 11,000 mandiki paiga saastravettala brundam sheetoshnasthiti maarpunu "atyavasara paristhiti" ani perkontu, peddayettuna marpulemy jaragakapothe "cheppalenanta manava vishaadaalaku" daariteestundani cheppindi. "shilaja indhana dahana nundi CO2 udgaaraala perugudalaku mukhya kaaranamaina amsaallo" aardhika vruddhi, janabha perugudala unnaayi. "aardhika, janabha vidhaanaallo manam saahasopetamaina, teevramaina parivartanalu teesukuraavaali" ani atyavasara prakatana nokki cheppindi.
global warming samasya 1980 la chivaralo antarjaatiiyamgaa prajala drushtiki vachindi. vaataavarana maarpula gurinchi prajalu entha aandolana chendutunnaru, vaaru samasyanu entagaa artham chesukunnarane vishayaallo vividha praantaalamadhya pedda tedaalu unnaayi. 2010 loo, US janabhalo sagam mandi idhi tamaku leda vaari kutumbaalaku teevramaina aandolanakaari ani bhaavinchaaru. latin americalo 73u mandi, abhivruddhi chendina aasiyaalo 74u mandee ee vidhamgaa bhaavinchaaru. adevidhamgaa, 2015 loo sagatuna 54u adhi "chala teevramaina samasya" ani bhaavinchaaru. cony ee samasyanu atyanta takkuvagaa pattinchukuntunna vaarilo americanlu, chaineeyuluu (vaarshika CO 2 udgaaraalaku atipedda baadhyulu ee rendu deshale ) unnaaru. 2011 loo prapanchavyaaptamgaa ekkuvamandi prajalu sahaja kaaranaala kante manava karyakalapale global vaarmingeaku ekkuva kaaranamani cheppaaru. americalo maatram, janabhalo daadaapu sagam mandi bhuutaapaanni sahaja kaaranaalake aapaadinchaaru. global warming patla prajala spandana, daani prabhaavaala patla aandolana perugutondi. chaalaamandi deenini atyanta teevramaina global muppugaa bhaavinchaaru. 2019 cbs polnilo, us janabhalo 64u mandi sheetoshnasthiti maarpu anedi "sankshobham" leda "teevramaina samasya" ani cheppaaru. 44u mandi, manava kaaryakalaapaalu gananeeyamaina dohadam chestunnayani cheppaaru.
1990 la praarambhamlo media, ojon ksheenata, vaataavarana maarpu vanti samasyalanu tarachuu kalipesi prajalanu gandaragola parachindi. ee rentiki madhya koddipati sambandham unnappatikii, veeti madhya sambandham balaheenamainadi.
sumaru 1990 nundi, american conservative medhaavulu global warming loni taarkikatanu oka saamaajika samasyagaa varninchadam modalupettaaru. vaaru saastriiya aadhaaraalanu savalu chesaru, global warming valla prayojanaalu untaayani vaadinchaaru, global warming patla chestunna aandolana american pettubadidaarii vidhaanaanni anagadokkadaaniki saamyavaadulu chestunna kutra ani heccharinchaaru, deeniki vallu suuchistunna parishkaaraalu manchi kante haani ekkuva chestayani nokkicheppaaru. libertarian compitative enterprise institute, vanti samsthalu, saampradaayika vyaakhyaataluu ipicisi vaari bhavi sheetoshnasthiti maarpu drushyaalanu savalu chesaru. saastriiya ekaabhipraayamtho vibhedinche saastravettalaku nidhulu samakuurchaaru. global vaarmingu patla vidhincha dalachina kathinamaina niyantranala kosam ayye aardhika vyayam gurinchi tama swanta anchanaalanu cheppaaru.
global warming swabhaavam, kaaranaalu, parinaamaalaku sambandhinchina vishayaalato idhi pedda vivaadaaspada amsamaindi.saastriiya saahityamlo kante janaadarana pondina medialo idhi chala ekkuvagaa undi. vivaadaaspada samasyalalo - prapancha sagatu gaali ushnograta peragadaaniki, mukhyamgaa 20 va sataabdam madhyakaalam nundi, kaaranam saadhaarana vaataavarana vaividhyaalalo undaa, maanavajaati deeniki gananeeyamgaa dohadapadinda, perugudalaku pelavamaina kolatalu puurtigaa karanama leka kontha karanama anevi unnaayi. sheetoshnasthiti sunnitatvapu anchanaalu, adanapu taapapu anchanaalu, global warming parinaamaalu ela untaayi, daani gurinchi emi cheyali vantivi itara vivaadaaspada amsaalu. vyaktigatamgaa teesukovaalsina charyalalo takkuva mandi pillalanu kanadam okati ani kondaru abhipraayapaddaaru. kaani kontamandi deenitho vibhedistuu, pillalante "bhavishyattu patla nindaina aashanu kaligi undadam" annaru. sampannula jeevanasaili maarchukoovadaaniki, shilaja indhana samsthalu, prabhutva nishkriyaatmakata vanti amsaalaku ekkuva praadhaanyata ivvaalani cheppaaru.
20 va sataabdam lonu, 2000 la praarambhamloonuu, exan mobil vanti konni samsthalu ipicisi sheetoshnasthiti maarpu drushyaalanu savalu chesaayi. saastriiya ekaabhipraayamtho vibhedinchina saastravettalaku nidhulu samakuurchaayi. kathinamaina niyantranala yokka aardhika vyayam gurinchi vaari swanta anchanaalanu andinchaayi. 2010 nundi maatram sheetoshnasthiti maarpu undane amsaanni, deeniki shilaja indhanaala dahanam valla sambhavistundane amsaannii prapancha chamuru companylu vivaadam cheyadam ledu. [22] ayithe, 2019 naatiki kondaru carban pannuku vyatirekamgaa labieng chestunnaru. chamuru, sahaja vaayuvula utpattini penchaalani yochistunnaru. ayithe marikondaru sheetoshnasthiti maarpula parihaaraanni korukune vyaajyaala nundi rakshanagaa carban pannu chellinchenduku anukuulamgaa unnaaru.
sheetoshnasthiti maarpulapai marinta churukaina charyalu chepattalantu 2010 lalo shilaja indhana taggimpu, prapanchavyaapta pradarsanalu, sheetoshnasthiti kosam paatasaalala samme vanti nirasanalu perigaayi. viluptipai tirugubaatu, ende gelande lu chesina saasana dhikkara charyallo poliisulu jokyam chesukuni pedda ettuna arestulu chesaru. sheetoshnasthiti charyalanu balopetam cheyadaaniki kortu kesulanu oka saadhanamgaa upayogistunnaru. prabhutvaalu sheetoshnasthiti charyala patla marinta churugga maaraalani leda ippatike unna chattaalanu amalu cheyalani ee vyaajyaala atipedda lakshyam. nashta pariharam korutu kaaryakartalu, vaataadaarulu, pettubadidaaruluu shilaja-indhana samsthalapai kesulu pedutunnaaru.
u Gronewald, Nathaniel; E; NewsNov. 26, E.; 2019; Am, 9:02 (26 November 2019). "New U.N. climate report offers 'bleak' emissions forecast". Science (aanglam loo). Retrieved 28 November 2019.
u Lenton, Timothy M.; Rockstrum, Johan; Gaffney, Owen; Rahmstorf, Stefan; Richardson, Katherine; Steffen, Will; Schellnhuber, Hans Joachim (27 November 2019). "Climate tipping points u too risky to bet against". Nature (aanglam loo). 575 (7784): 592–595. doi:10.1038/d41586-019-03595-0. PMID 31776487.
u USA Today, 13 July 2018.
u American Society for Microbiology (23 July 2019). "Rise of Candida auris blamed on global warming". Science Daily. Retrieved 25 July 2019. Cite news requires |newspaper= (help)
u Bertram et al. 2015.
u "UN expert condemns failure to address impact of climate change on poverty". OHCHR. 25 June 2019. moolam nundi 10 July 2019 na aarkaivu chesaru. Retrieved 9 July 2019.