తెలుగునాట శ్రీమదాంధ్ర మహాభారత, భాగవత, రామాయణ గ్రంథాలపై అనేక నామకోశాలు, నిఘంటువులు వెలువడ్డాయి. అంతేగాక ఇతర గ్రంథాలను, ఉపనిషత్తులను, అష్టాదశ పురాణాలను పరిశీలించి వాటిలోగల అనేక నామాలను సంకలనం చేసి వివిధ నామావళులతో కూడా గ్రంథాలు ప్రచురింపబడ్డాయి. గతంలో
2.‘పూర్వగాథాలహరి’ అని శ్రీ వేమూరి శ్రీనివాసరావు గారి పేర (వెంకట్రామా అండ్ కో వారి ప్రచురణ) 1952లో వెలువడింది.
4.ఆంధ్ర మహాభారత నిఘంటువు’ అని కీ.శే.అబ్బరాజు సూర్యనారాయణ గారి పేర 1987 లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు రెండు భాగాలు ప్రచురించారు. ఇవి అ నుండి ఔ వరకు ఒక భాగము, ‘క’ ఒక భాగము. తదుపరి భాగాలు అలభ్యము. ఈ నిఘంటువు భారతానికే పరిమితము.
6.‘శ్రీమదాంధ్ర మహాభారత నామ సర్వస్వము’ అను పేర పుత్తా పుల్లారెడ్డిగారు 2010లో ఒక గ్రంథాన్ని ప్రచురించారు.
పై వాటిలో భారత నామకోశాలు మాత్రం భారతానికి మాత్రమే పరిమితమయ్యాయి. 2017 సంవత్సరంలో ‘నామకోశము’ (కవిత్రయ మహాభారతము) అను పేర మరొక నామకోశం వెలువడింది.
పై ఉదహరించిన వాటిలో పురాణనామ చంద్రిక, పూర్వగాథాలహరి, పురాణనామ సంగ్రహంలో సంకలనం చేసిన నామాలు పరిమితముగానున్నవి. అయితే వీటిలో ఒక్క భారతభాగవత రామాయణ గ్రంథాలలోని పేర్లనే గాక ఇతర పురాణాలలోని, దేవీభాగవతం మొదలైన గ్రంథాలలోని నామాలను కూడా సంకలనం చేశారు. నామాల చివర అవి ఏ గ్రంథంలోనివో వివరించారు.
బూదరాజు రాధాకృష్ణగారు ప్రచురించిన పురాతన నామకోశములోని నామాలు అసంఖ్యాకములు. వీరు అష్టాదశ పురాణాలు, దేవీ భాగవత, ఉపనిషత్తుల, వేదాల, భారత భాగవత రామాయణ గ్రంథాల నుండి (తెలుగు - సంస్కృత గ్రంథాలు) నామాలను సంగ్రహించి రాశారు. వీరు పీఠికలో చూపిన గ్రంథాల సంఖ్య తొంబది వరకు ఉన్నాయి. అయితే నామాల వివరాలు సంక్షిప్తంగా పేర్కొనబడ్డాయి. నామం చివర అది ఏ గ్రంథం నుండి సేకరించబడిందో వివరణ నిచ్చారు.
ఆర్.వెంకటేశ్వరరావు గారు ‘పూర్వగాథా కల్పతరువు’ అను పేర ఒక నామకోశాన్ని 2005 సంవత్సరంలో ప్రచురించారు. తదుపరి దీనిని పి.రాజేశ్వరరావుగారు ‘పురాణనామ నిఘంటువు’ అని పేరు మార్చి 2018లో ప్రచురించారు. ఈ నిఘంటువును వీరు విభజించి ‘అ నుండి హ’ వరకు పదాలుగాను, తక్కినవి సంస్కారాలు, న్యాయాలు, సంఖ్యల మీద తెలిపే పదాల అర్థాలు, యక్ష ప్రశ్నలు, చతుష్టి కళలు, పుత్రులు అని చూపారు.
ఆర్వియార్ గారి నిఘంటువులో సంకలనం చేసిన నామాలు ఏయే గ్రంథాల నుండి సేకరించబడినవో నామాంతరంలో ఉదహరించారు. భారత భాగవత రామాయణ గ్రంథాల నుండి, ఇతర గ్రంథాల నుండేగాక జైనబౌద్ధ మత గ్రంథాలను, ఉపనిషత్తులను, అష్టాదశ పురాణాలను కూడా పరిశీలించినట్లుగా కనబడుచున్నది.
ఈ గ్రంథం ప్రతి తెలుగు విద్యార్థికేగాక పౌరాణిక గ్రంథాలపై ఆసక్తి గలవారికి, బోధనా వృత్తిపరులకు ఉపయోగపడగలదని అనడంలో సందేహం లేదు.
telugunaata srimadandhra mahabharata, bhagavata, ramayana grandhaalapai aneka namakosalu, nighantuvulu veluvaddaayi. antegaaka itara grandhaalanu, upanishattulanu, ashtaadasa puraanaalanu pariseelinchi vaatilogala aneka naamaalanu sankalanam chesi vividha naamaavalulatoe kuudaa grandhaalu prachurimpabaddaayi. gatamlo
2.keurevvagaathaalari ani shree vemuri srinivasarao gaari paera (venkatrama and koo vaari prachurana) 1952loo veluvadindi.
4.aandhra mahabharata nighantuvae ani kee.shee.abbaraju suuryanaaraayana gaari paera 1987 loo telugu vishwavidyaalayam vaaru rendu bhaagaalu prachurinchaaru. ivi a nundi au varaku oka bhagamu, ekae oka bhagamu. tadupari bhaagaalu alabhyamu. ee nighantuvu bhaarataanike parimitamu.
6.kishrimadandhra mahabharata naama sarvaswame anu paera putta pullaareddigaaru 2010loo oka grandhaanni prachurinchaaru.
pai vaatilo bhaarata namakosalu maatram bhaarataaniki matrame parimitamayyaayi. 2017 samvatsaramlo tinamakosamu (kavitraya mahabharatamu) anu paera maroka namakosam veluvadindi.
pai udaharinchina vaatilo purananama chandrika, puurvagaathaalahari, purananama sangrahamlo sankalanam chesina naamaalu parimitamugaanunnavi. ayithe veetilo okka bhaaratabhaagavata ramayana grandhaalaloni perlane gaaka itara puraanaalalooni, devibhagavatam modalaina grandhaalaloni naamaalanu kuudaa sankalanam chesaru. naamaala chivara avi e grandhamlonivo vivarinchaaru.
budaraju raadhaakrishnagaaru prachurinchina puraatana namakosamuloni naamaalu asankhyaakamulu. veeru ashtaadasa puraanaalu, devi bhagavata, upanishattula, vedaala, bhaarata bhagavata ramayana grandhaala nundi (telugu - samskruta grandhaalu) naamaalanu sangrahinchi raasaaru. veeru peethikalo chuupina grandhaala sankhya tombadi varaku unnaayi. ayithe naamaala vivaraalu sankshiptamgaa perkonabaddaayi. naamam chivara adhi e grandham nundi sekarinchabadindo vivarana nicchaaru.
ar.venkateswararao gaaru kepurvagatha kalpataruvae anu paera oka namakosanni 2005 samvatsaramlo prachurinchaaru. tadupari deenini pi.rajeshwararaogaru kiparananama nighantuvae ani paeru marchi 2018loo prachurinchaaru. ee nighantuvunu veeru vibhajinchi ea nundi hay varaku padaalugaanu, takkinavi samskaaraalu, nyaayaalu, sankhyala meeda telipe padaala arthaalu, yaksha prasnalu, chatushti kalalu, putrulu ani chuupaaru.
arviar gaari nighantuvulo sankalanam chesina naamaalu eye grandhaala nundi sekarinchabadinavo naamaantaramlo udaharinchaaru. bhaarata bhagavata ramayana grandhaala nundi, itara grandhaala nundegaaka jainabouddha matha grandhaalanu, upanishattulanu, ashtaadasa puraanaalanu kuudaa pariseelinchinatlugaa kanabaduchunnadi.
ee grandham prati telugu vidyaarthikegaaka pouraanika grandhaalapai aasakti galavaariki, bodhana vruttiparulaku upayogapadagaladani anadamlo sandeham ledu.