శక్నోతి — చేయగలడు; ఇహ ఏవ — ఈ ప్రస్తుత శరీరం లోనే; యః — ఎవరైతే; సోఢుమ్ — నిగ్రహించి/తట్టుకోని; ప్రాక్ — పూర్వమే; శరీర — శరీరము; విమోక్షణాత్ — త్యజించుట; కామ — కోరిక; క్రోధ — కోపము; ఉద్భవం — (నుండి) జనించిన; వేగం — ఉద్వేగమును; సః — ఆ వ్యక్తి; యుక్తః — యోగి; సః — ఆ వ్యక్తి; సుఖీ — సంతోషము కల; నరః — మనిషి.
BG 5.23: ఈ శరీరమును విడిచి పెట్టక ముందే ఎవరైతే కామ-క్రోధ శక్తులను నియంత్రణ చేయగలరో వారు యోగులు మరియు వారు మాత్రమే నిజమైన సుఖసంతోషములు గలవారు.
మానవ శరీరం అనేది, ఆత్మకి, ఆత్యున్నత లక్ష్యం అయిన భగవత్ ప్రాప్తి ని సాధించేందుకు ఉన్న ఒక అద్భుతమైన అవకాశం. ఈ శరీరంలో, మనకు వివేచనాత్మకత శక్తి ఉంటుంది, కానీ జంతువులు తమ సహజ స్వభావంచే ప్రవర్తిస్తాయి. శ్రీ కృష్ణుడు ఈ విచక్షణా శక్తిని వాడుకోవటం ద్వారా కామ-క్రోధముల యొక్క ఉద్వేగమును నియంత్రించాలి అని ఉద్ఘాటిస్తున్నాడు.
'కామము' అంటే ఒక అర్థం స్త్రీ-పురుషుల మధ్య ఉండే వాంఛ, కానీ ఈ శ్లోకంలో, 'కామము' అన్న పదానికి అర్థం, 'భౌతిక సుఖాల కోసం ఉన్న అన్ని రకాల శారీరిక, మానసిక కోరికలు' అని. తనకు కావలసిన వస్తువు ఎప్పుడైతే దొరకదో, అప్పుడు మనస్సు తన స్థితిని క్రోధము వ్యక్తం చేయటానికి మార్చుకుంటుంది. కామ-క్రోధముల ఆవేశం, నది ప్రవాహంలా చాలా ప్రబలంగా ఉంటుంది. జంతువులు కూడా ఈ ఆవేశాలకు లోనగుతాయి, కానీ మనుష్యుల లాగ కాకుండా ఆ ఆవేశాలను నియంత్రించే విచక్షణా శక్తి వాటికి లేదు. కానీ, మనుష్య బుద్దికి వివేచనాత్మక శక్తి ప్రసాదించబడింది. 'సోఢుం' అన్న పదానికి అర్థం 'తట్టుకొని నిలబడటం'. ఈ శ్లోకం మనకు కామ-క్రోధ ఉద్వేగాలని అదుపులో ఉంచుకొని తట్టుకొని ఉండమని ఉపదేశిస్తున్నది. కొన్ని సార్లు మనం, సిగ్గుపడి మనస్సుని నియంత్రిస్తాము. ఒక ఆసామి విమానాశ్రయంలో కూర్చొని ఉన్నాడు అనుకోండి. ఒక అందమైన ఆవిడ వచ్చి ఆయన పక్కన కూర్చుంది. అతని మనస్సు ఆమె చుట్టూ చేయి వేసే సుఖాన్ని కోరుకుంటుంది, కానీ అతని బుద్ధి ఈ తలంపుతో దానిని నియంత్రిస్తుంది, "ఇది మంచి ప్రవర్తన కాదు. ఆవిడ నా చెంపఛెళ్ళు మనిపించవచ్చు." ఆ అవమానం పొందకుండా, తనను తాను నిగ్రహించుకుంటాడు. ఇక్కడ సిగ్గుపడో, అవమానానికో, భయానికో మనస్సుని నియంత్రణ చేయమనటం లేదు, జ్ఞానం చే కలిగిన విచక్షణ చే మనస్సుని నిగ్రహించమంటున్నాడు, శ్రీ కృష్ణుడు.
మనస్సుని నియంత్రించటానికి ధృఢమైన బుద్ధిని వాడుకోవాలి. ఏదైనా భౌతిక సుఖాన్ని ఆస్వాదించాలనే తలంపు రాగానే, వెంటనే బుద్ధికి అవి దుఃఖహేతువులు అని గుర్తురావాలి. శ్రీమద్ భాగవతం ఇలా పేర్కొన్నది:
"మానవ రూపంలో, ప్రాపంచిక సుఖముల కోసం ఎంతో కష్ట పడనవసరం లేదు, ఇవి మలమును భక్షించే జీవులకు కూడా లభించును. బదులుగా, ఈ విశిష్ట శరీరంతో తపస్సుని ఆచరించి, అంతఃకరణ శుద్ది చేసుకుని, అనంతమైన బ్రహ్మానందమును అనుభవింపవలెను”. ఈ వివేకము తో కూడిన విచక్షణ కేవలం మానవ శరీరంలోనే లభిస్తుంది మరియు ఈ దేహం లో ఉన్నప్పుడే కామ-క్రోధ ఆవేశాలను నియంత్రణ లో ఉంచినవాడే యోగి అవుతాడు. అటువంటి వాడు మాత్రమే, దివ్యానందాన్ని రుచి చూసి సుఖం గా ఉంటాడు.
saknoti u cheyagaladu; iha eva u ee prastuta sareeram lone; yah u evaraithe; sodhum u nigrahinchi/tattukoni; prack u poorvame; sareera u sareeramu; vimokshanat u tyajinchuta; kaama u korika; krodha u kopamu; udbhavam u (nundi) janinchina; vegam u udvegamunu; sha u aa vyakti; yuktah u yogi; sha u aa vyakti; sukhi u santoshamu kala; narah u manishi.
BG 5.23: ee sareeramunu vidichi pettaka munde evaraithe kaama-krodha saktulanu niyantrana cheyagalaro vaaru yogulu mariyu vaaru matrame nijamaina sukhasantoshamulu galavaaru.
manava sareeram anedi, aatmaki, aatyunnata lakshyam ayina bhagavat praapti ni saadhinchaenduku unna oka adbhutamaina avakaasam. ee sareeramlo, manaku vivechanaatmakata sakti untundi, cony jantuvulu tama sahaja swabhaavanche pravartistaayi. shree krishnudu ee vichakshanaa saktini vaadukovatam dwara kaama-krodhamula yokka udvegamunu niyantrinchaali ani udghaatistunnaadu.
'kamamu' ante oka artham stree-purushula madhya unde vaancha, cony ee shlokamlo, 'kamamu' anna padaaniki artham, 'bhautika sukhala kosam unna anni rakala saareerika, maanasika korikalu' ani. tanaku kaavalasina vastuvu eppudaithe dorakado, appudu manassu tana sthitini krodhamu vyaktam cheyataniki maarchukuntundi. kaama-krodhamula aavesam, nadi pravahamla chala prabalamgaa untundi. jantuvulu kuudaa ee aavesaalaku lonagutayi, cony manushyula laaga kakunda aa aavesaalanu niyantrinche vichakshanaa sakti vaatiki ledu. cony, manushya buddiki vivechanaatmaka sakti prasaadinchabadindi. 'sodum' anna padaaniki artham 'tattukoni nilabadatam'. ee shlokam manaku kaama-krodha udvegaalani adupulo unchukoni tattukoni undamani upadesistunnadi. konni saarlu manam, siggupadi manassuni niyantristaamu. oka asami vimaanaasrayamlo kuurchoni unnaadu anukondi. oka andamaina aavida vachi aayana pakkana koorchundi. athani manassu aame chuttu cheyi vese sukhanni korukuntundi, cony athani buddhi ee talamputho daanini niyantristundi, "idhi manchi pravartana kaadu. aavida naa chempachellu manipinchavacchu." aa avamanam pondakunda, tananu taanu nigrahinchukuntaadu. ikkada siggupado, avamananiko, bhayaniko manassuni niyantrana cheyamanatam ledu, ghnaanam chee kaligina vichakshana chee manassuni nigrahinchamantunnaadu, shree krishnudu.
manassuni niyantrinchataaniki dhrudamaina buddhini vadukovali. edaina bhautika sukhanni aasvaadinchaalane talampu ragane, ventane buddhiki avi dukkhahetuvulu ani gurturavali. shreemad bhagavatam ilaa perkonnadi:
"manava roopamlo, praapanchika sukhamula kosam entho kashta padanavasaram ledu, ivi malamunu bhakshinche jeevulaku kuudaa labhinchunu. badulugaa, ee visishta sareeramtho tapassuni aacharinchi, antahkarana suddi chesukuni, anantamaina brahmaanandamunu anubhavimpavalenu. ee vivekamu thoo kuudina vichakshana kevalam manava sareeramlone labhistundi mariyu ee deham loo unnappude kaama-krodha aavesaalanu niyantrana loo unchinavade yogi avutaadu. atuvanti vaadu matrame, divyaanandaanni ruchi chusi sukham gaa untaadu.