గడచిన ఏడాదిలో మరచిపోలేని కావ్యాలు – సారంగ
2020 సంచికలుకృష్ణ పక్షంసంచిక: 1 జనవరి 2020
గడచిన ఏడాదిలో మరచిపోలేని కావ్యాలు
చైతన్యం ఏమిటో అన్ని ప్రక్రియల్లో కంటే కవిత్వంలో ఎక్కువగా ప్రతిఫలించే అవకాశాలున్నాయి.
'మౌనంలో సమాధి కావడం బాధాకరమే కాని అత్యంత ప్రమాదకరం ఏమీ కాదు, మృత్యు నిశ్శబ్దంలో మునిగిపోవడం అత్యంత ప్రమాదకరం
అన్యాయం పట్ల ఏ వేదనా చెందకపోవడం అన్నీ భరించడం ,
ఇంటి నుంచి ఆఫీసుకూ, ఆఫీసు నుంచి ఇంటికీ వెళ్లే యాంత్రిక జీవనంలో చిక్కుకుపోవడం అత్యంత ప్రమాదకరం, నీ ముంజేతికున్న గడియారం నీవు చూసినప్పుడల్లా ఆగిపోవడం అత్యంత ప్రమాదకరం, అన్నీ చూస్తూ గడ్డకట్టిపోయినట్లుగా మారిన కళ్లు అత్యంత ప్రమాదకరం, ప్రపంచాన్ని ప్రేమగా చూడడం మరిచిపోయిన కళ్లు అత్యంత ప్రమాదకరం, నీ చెవుల్ని చేరడానికి పాట విషాదకరం కావడం అత్యంత ప్రమాదరం, జీవించే ఆత్మల ఆకాశాన్ని కప్పిపుచ్చే రాత్రి అత్యంత ప్రమాదకరం, అత్యంత ప్రమాదకరమైన ప్రమాదం మన కలలు మరణించడం…. '. అని రాస్తూ పోయారు పంజాబీ కవి అవతార్ సింగ్ పాష్
ఇవాళ మన జీవితం అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఘట్టాల్ని అనుభవిస్తోందా? మన కళ్లూ, ఆత్మ గడ్డక్టటిపోయాయా? పాష్ కవిత్వం రాసిన రోజుల కంటే నేటి రోజులు మరింత రక్తసిక్తమయ్యాయా? 'మీ గుండెలు కుతకుత ఉడుకెత్తాలి, ఉడుకెత్తిన గుండెల్లో కొత్త రక్తం పుట్టాలి…ఒంటరిగానైనా నగ్నంగా నిలబడి మీలోకి చూసుకోవాలి.' అని ఇటీవల మరణించిన భైరవయ్య దిగంబర కవిత్వం రాసిన రోజులు ఇవాళ మరింత దట్టంగా, దుర్మార్గంగా తయారయయ్యాయా? ఆయన రాసినట్లు గీతం మరీమరీ చెరచబడుతోందా?
కాలానికి అద్దం పట్టకపోతే అది కవిత్వం కాదా అన్న చర్చ చాలా కాలం నుంచి జరుగుతోంది. కాని కవిత్వ ప్రయోజనాల్లో ప్రధానమైనది సమకాలీన వాస్తవికత ను అది ప్రతిబింబించడం. సమకాలీన వాస్తవికతకూ, సామాజిక వాస్తవికతకూ పెద్ద తేడా లేదు. సమాజంలోని సంక్రిష్టతల్నీ, వైరుధ్యాల్నీ, పరిణామాల్నీ ఒక వ్యక్తిగా కవి అనుభవించి, పలవరించి కవిత్వంలో అంతర్లీనంగా వ్యక్తీకరించినప్పుడు అది సమకాలీన వాస్తవికత, సామాజిక వాస్తవికత ఏక కాలంలో అవుతుంది. ఇవాళ మనం పయనిస్తున్న కాలం పై నడుస్తున్నప్పుడు కాలికి నెత్తురు అంటకుండా తప్పించుకోలేం.
కవిత్వం సాహిత్యంలో అన్నిటికంటే చైతన్యవంతమంతమైన ప్రక్రియ. నీ చైతన్యం ఏమిటో అన్ని ప్రక్రియల్లో కంటే కవిత్వంలో ఎక్కువగా ప్రతిఫలించే అవకాశాలున్నాయి. సమాజంలో జరుగుతున్న పరిణామాల పట్ల వ్యక్తిగా ఒక కవి ఏ రకంగా స్పందిస్తున్నాడో, తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని సామాజిక జీవితంలో భాగంగా ఏ విధంగా స్వీకరిస్తున్నాడో, తన ఉక్రోశాల్నీ, తన ఆక్రోశాల్నీ, తన ప్రశ్నల్నీ, తన జవాబుల్నీ ఏ విధంగా చిత్రిస్తున్నాడో అతడి కవిత్వం ద్వారానే అర్థమవుతోంది. కవిత్వంలోని గాఢత అతడి అవహగానకు చిహ్నం. కవిత్వంలోని మార్మికత అతడిలోని తాత్వికతకు చిహ్నం. కవిత్వంలోని ప్రతీకలు అతడి మానసిక ఆర్ధ్రతకు, సున్నితత్వానికీ చిహ్నం. ఇవన్నీ కలిస్తే అతడి చైతన్యానికి చిహ్నం.
అక్టోబర్ లో వెలువడిన మిత్రుడు యాకూబ్ కవితా సంకలనం 'తీగల చింత' చదివితే అతడు ఎంత ప్రగాఢమైన కవో అర్థమవుతుంది. మూడు దశాబ్దాల పైనుంచి కవిత్వం రాస్తున్న యాకూబ్ ఈ మూడు దశాబ్దాల సామాజిక చరిత్రలో భాగమయ్యాడు. సహజంగానే మూడు దశాబ్దాల్లో జరిగిన సామాజిక పరిణామాలు, వ్యక్తిగత అనుభవాలు, తన అధ్యయనం ఆయనలో ఒక పరిణతికి, పరిపక్వతకూ దారితీస్తాయి. అందువల్లే 'తీగల చింత' లో ఒక ప్రగాఢమైన చింతన కనిపిస్తుంది.
'ఇన్ని కవితల మధ్య నిల్చొని నేనొక కవితలా మారిపోయాను'.. అంటాడు యాకూబ్ తొలి కవితలోనే. మన కళ్లముందు జరుగుతున్న, జరిగిన పరిణామాల మధ్య మనం రాసిన కవితల కాగితాలు గాలికి ఎగిరిపోయి మన చుట్టూ ఎగురుతూ ఉంటే వాటి మధ్య మనం ఒక కవితలా ఎగిరిపోతూ ఉండడమనేది ఒక గొప్ప అనుభవం. 'ప్రతి పేజీ తిప్పుతున్నప్పుడు వేలి చివరల మీంచి అంటుకునే కాగితపు స్పర్శలా నేనుంటాను.'. అన్న యాకూబ్ తన పుస్తకం తెరవగానే మనలో ఆ స్పర్శానుభూతిని కలిగిస్తాడు.
యాకూబ్ కవితల్లో ఒక ధార ఉంటుంది. అదొక కాల ప్రవాహం. ఈ కవితల్లో ప్రవేశించిన ప్రతి ఒక్కరూ ఈ ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోక తప్పదు. 'బతకాలి, ఇంకెవరో జీవించరు దీన్ని..' అని యాకూబ్ అన్నాడంటే 'ఎందుకు బతకాలి..' అని ప్రశ్నించుకున్నాడన్నమాటే.ఇదొక గాఢమైన ప్రశ్న. మన కళ్లముందే సమాజం దగ్ధమవుతుంటే, మనుషులు గాలికి కొట్టుకుపోతుంటే, మానవ విలువలు ప్రశ్నార్థమవుతుంటే, సిద్దాంతాలు చెత్తకాగితాలవుతుంటే, విప్లవకారులు విగ్రహాలవుతుంటే, జీవితం వెనక్కి నడుస్తుంటే ఒక యాంత్రికమైన బతుకు బతకాల్సి వచ్చినప్పుడు సమాజం పట్ల ఆలోచించే ప్రతి కవికీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ఇలాంటి ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. ఇది మరణించాలన్న భావన కాదు. 'నేను మరణించుచున్నాను.. ఇట నాకొకరు చెమ్మగిలు నయనమ్ము లేదు..' అని కృష్ణ శాస్త్రి లాంటి కవి నిర్వేదనతో ప్రకటించిన వ్యక్తిగత భావుకత ఇందులో లేదు. యాకూబ్ ది సామాజిక భావుకత. 'ఎందుకు బతకాలి' అన్నది ఒక దుర్భరమైన ఫీలింగ్. 'తీగల చింత'లో చాలా కవితల్లో ఈ ఫీలింగ్ వాక్యాల మధ్య కొట్టుమిట్టాడుతూ కనిపిస్తుంది. 'పైనుంచి పడే కత్తివేటుపై వేచి చూడ్డం మరణం కంటే ఎంతో భయంకరం' అన్నది నేటి సామాజిక స్థితిని సూచిస్తుంది. 'ఇంకా ఎక్కడిదాకా? ఎప్పటిదాకా? నడిచివచ్చిన దికంటే నడవాల్సిన దారి దుర్భరమవుతుంది.. జీవితం పరాయిదయింది..' అన్న ప్రశ్న ఈ సామాజిక స్థితిలో అతడు ఎదుర్కొంటున్న జీవితాన్ని తెలుపుతుది. 'కల చెదిరింది' అన్న కవితలో 'ఇక ఇప్పటికీ తెల్లారదా' అన్న ప్రశ్న వేసుకున్నా, బతకడం ఏమీ కొత్త కాదు.. బతుకుతున్నది బతుకేనా అని అంతర్మధనం చెందినప్పుడు, పలకరింపుల్లోకి జీవితం ఒలికినట్లు కనిపించకుండా వాడిన పూరేకుల్లా అనిపించినప్పుడు, కాలానికి రెక్కలు తొడగాలని ప్రయత్నిస్తూ దేహం ఒంటరిదైపోయి ఎప్పటిలాగే కళ్ల వెనుక దాక్కుని నిద్రను నటించినప్పుడు, రోడ్డుమీద అడుగు పెట్టాక నేల పరాయిదై వెక్కిరించినప్పుడు, ఉండీ లేకపోవడంలా మారే విషాదాన్ని అనుభవిస్తూ, బతకడమే ఒక అపురూపమైన అంశమై, మృత్యువే పరమ సత్యమైందని భావించినప్పుడు, జీవితం ఒడువని తొవ్వలా సాగుతున్నప్పుడు యాకూబ్ ఒక నిస్తేజమైన, నిస్తబ్దమైన దారుణ జీవన సత్యాన్ని కవిత్వంలో పలికిస్తాడు. ఏదో కోల్పోతున్న అనుభూతి, ఒక పెనుగులాట, ఒక వెతుకులాట, ఉన్నట్లుండి గుండెలోంచి పెల్లుబుకే దుఃఖం అతడి కవిత్వంలో పరుచుకుంటుంది.
అయినా 'నవ్వులోని విషాదం గతపు రంగు.. చిక్కని మాయ ఇవాల్ఠి పరిమళం, ఉదయపు వాగునీటి ఉరవడి మీంచి ఎగిసిన గాలిస్పర్శ వర్తమాన ప్రతీక' అని యాకూబ్ అన్నప్పుడు అతడికి జీవనోద్యమం మీద నమ్మకం సడలలేదని అనిపించి హత్తుకోవాలనిపిస్తుంది.
యాకూబ్ ది వ్యక్తిగత అస్తిత్వ వేదన కాదు. సామూహిక అస్తిత్వ వేదన. ఇది కేవలం అస్తిత్వ వేదనే కాదు, సమాజంలో ప్రజలకు ఒక దుర్మార్గ వ్యవస్థ కల్పించిన అభద్రతా భావన. నిన్ను నీవు నీవు పుట్టిన నేలలో పరాయిగా భావించుకోవాల్సిన పరిస్థితి, నీ ఇంట్లో నీవు కాందిశీకుడుగా మారే పరిస్థితి, స్వంత నేలపై కాలు మోపే స్థలం కావాలనుకుంటే రిజిస్టర్ పేజీల్లో ముడుచుకుని సర్దుకోవాల్సిన పరిస్థితి, మనిషి నంబరుగా మారే పరిస్థితి కలగడం అంటే భారత దేశం తన అస్తిత్వాన్ని తాను ప్రశ్నించుకునే పరిస్థితి ఏర్పడడమే..
ఈ దేశంలో లక్షలాది మంది ప్రజలు పడుతున్న సామూహిక అస్తిత్వ వేదన యాకూబ్ కవితల్లో ప్రతిధ్వనిస్తుంది. కాశ్మీరం గురించి యాకూబ్ రాసిన కవిత లో 'ఇక్కడ వైధవ్యం కూడా ఒకేసారి దక్కదు.'.అన్న ఒకే ఒక వాక్యం కొన్ని వేల వేల భయానక దృశ్యాల్ని మన కళ్లముందు తచ్చాడేలా చేస్తుంది. కాశ్మీరంలోని ప్రజలతోనే కాదు, పాలస్తీనా ప్రజల వేదనతోనూ యాకూబ్ మమేకమవుతాడు.
యాకూబ్ వర్తమానంలో జీవిస్తున్న యథార్థ జీవిత వ్యథార్థ కవి. యధార్థం ఎప్పుడూ యథార్థమే, కల్పితం ఎప్పుడూ కల్పితమే.
ఖమ్మం జిల్లా నుంచి వచ్చిన కవుల్లో అఫ్సర్ ఒక విలక్షణమైన, విశ్వజనీనమైన కవిగా మిగిలిపోతే, యాకూబ్ తనదంటూ ఒక అస్తిత్వాన్ని ఏర్పర్చుకుని, నేలపై ఎగురుతూ దిగుతూ గింజల్ని ఏరుకునే కవిలా, కవిత్వంలో జీవితాన్నీ, జీవితంలో కవిత్వాన్నీ శ్వాసిస్తూ జీవిస్తున్న కవి అని చెప్పడానికి వెనుకాడనక్కర్లేదు. తన తీగల చింతలో పడితే ఆ తీగలన్నీ మనను చుట్టుకుని ఒక పాశంలా బంధించక తప్పదు.
… …. …. ……. …….. …..
2019లో కవిత్వ పేజీలు తిరగేస్తుంటే మన కళ్లనూ, వ్రేళ్లనూ నిలిపివేసి, మన దేహాన్ని, శ్వాసనూ బురద మట్టిలో పొర్లించిన కవి తగుళ్ల గోపాల్.
తగుళ్ల గోపాల్ ఒక సామాజిక పరిణామంలో పుట్టిన కవి. పట్టణాల్లో సంచరిస్తూ, సంచరిస్తూ, అక్కడి నుంచి పల్లెల్ని చూసి బాధపడుతూ, వీధుల్లో ఎగిరె జెండాల్ని చూసి సంబరపడుతూ, హాళ్లలో జరిగే సభలకు వెళ్లి ఉత్తేజపడుతూ, కాఫీ హోటళ్లలో కవిత్వాలు విని చప్పట్లు కొడుతూ, తానూ సంచిలోంచి కాగితాలు తీసి ఏవో గిలికి, ఎవరికో చూపించి మురిసిపోయే కవి కాదు ఆయన.
గడచిన దశాబ్దం మట్టిని కవిత్వం చేసింది. మట్టిలోని విత్తనాలను కవిత్వం చేసింది. విత్తనాలలోంచి మొలకెత్తిన మొక్కలను కవిత్వం చేసింది. మట్టిలో దిగిన కాళ్లను కవిత్వం చేసింది. మట్టి పిసిన చేతుల్ని కవిత్వం చేసింది ఆ చేతులకు వేసుకున్న దండకడియాల్నీ కవిత్వం చేసింది. ఆ దండకడియం తగుళ్ల గోపాల్. ఆయన వెలువరించిన తాజా కవితా సంకలనం 'దండ కడియం' పుస్తకం చదువుతుంటే అది కడియంలా మారి మన దండకు కరుచుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
అతడి కవిత్వం చదవడానికి అతడి జీవితం చదవనక్కర్లేదు. మా నాన్న ఎక్కడికి వెళ్లినా ఆయన భుజంపై ఒక గొడ్డలి ఉండేది అంటాడు ఆయన. ఉన్నట్లుండి ఆయన తండ్రి భుజం, ఆ భుజానికి అంటుకున్న గొడ్డలి మన కళ్లముందు ఆడుతుంది. అదే కవిత్వం. ఏ గొడ్డలి బతుకు పోరాటం చేయడం నేర్పిందో, అదే గొడ్డలి నాన్న కోసం పాడె కట్టెలు కొట్టుకొచ్చిందట. 'కడుపు నిండా నీవు మేపుకొచ్చిన మేక నీ జ్ఞాపకాలను ఇంటిముందు నెమరు వేసుకువస్తుంది' అని రాయడం ఒక నగర కవికి ఆసాధ్యం.
మన పట్ల కోళ్లూ, పశువులూ, కుక్కలూ చూపించే దయ తల్లి పట్ల కన్న పిల్లలు కూడా చూపరని, అమ్మ దీపాన్ని గాలికి వదిలేసి వెళతారని ఆయన తన 'దండ కడియం'లోని తొలి కవితలోనే మనకు చెప్పడం జీవితంలోని దుర్భర వాస్తవికతను మనకు తెలియజేస్తుంది. ఇది అన్ని మానవ సంబంధాలనూ, కుటుంబ సంబంధాలను, జీవన సంబంధాలనూ మృగ్యం చేసిన సమాజపు దుస్థితికి అద్దం పడుతుంది.
మనుషులందర్నీ తన ఆకాశం క్రింద చేర్చుకుని ఒక అనాథ వృద్దురాలినీ అక్కున చేర్చుకోవాలనుకునే తడి నిండిన కవి తగుళ్ల గోపాల్. 'ఎంతైనా ఒకే ఆకాశాన్ని కప్పుకున్న వాళ్లం. ఒకే మట్టిని కప్పుకోవలసిన వాళ్లం' అంటాడు. ఈ విశ్వబంధుత్వం పల్లె కవికి తప్ప మరెవరికి సాధ్యం?
కొన్ని అంశాలపై కవిత్వం రాయాలంటే వాటితో బతుకు పంచుకోవాలి. గంజి విలువతెలిసిన వాళ్లకే గంజిపై కవిత్వం రాయడం సాధ్యం. 'అమ్మా, బతుకు మీద ఆశ చస్తుంది. వెచ్చటి గంజి పోసి ఇంత దొడ్డుప్పు కలిపి నన్ను బతికించవే' అంటాడు ఆయన. నిత్యం ఛస్తున్న చావు నుంచి తప్పించుకుని బతుకు పోరులో బతకాలంటే మళ్లీ అమ్మ దగ్గరికి వెళ్లాలి. ఆమె కాచే గంజి లో ఉప్పుకలుపుకుని తాగాలి.
కుతకుత ఉడికే గంజి, ఎర్రమన్ను తట్టలో కూసుని నిమ్మలంగా నవ్వేతంగెడు పూవు పల్లె, దూపగొన్న మేక, దుంకుడు బతుకమ్మలు, కాయలు కాచిన వడ్డెరోళ్ల చేతులు, సద్దిమూట,జొన్నరొట్టె కమ్మదనం,గుంతగిన్నె,పచ్చి ఈత బరిగెల మోపు, కాల్చిన పుంటికూర రుచి, లబ్బరి చెప్పులు, గల్ల గురిగి,అమ్మ అల్లే ఈతసాప,నోటికాడి బుక్క, పెయ్యిమీద గడ్డి పూలు, మట్టి ఊయల ఇవన్నీ ఆయన కవితల్లో మనను పలకరిస్తాయి. పట్టణ శిథిలాల మధ్య యాంత్రిక కరచాలనాల మధ్య, ఆకాశం కోల్పోయిన పక్షుల మధ్య బతుకుతున్న మనకి ఆయన కవితలు స్వచ్చమైన గాలిని అందిస్తాయి.
తగుళ్ల గోపాల్ కు నాయన భుజాలే అక్షరాల తొవ్వకు దారి చూపినవి. అమ్మే వాక్యాలకు మట్టి పూత పూసింది. తల్చుకున్నప్పుడల్లా కంటి బావి నిండా నీళ్లను నింపే అక్క జ్ఞాపకమే పదాల మధ్య ప్రవహిస్తున్న తడి. పెద్దబడి సార్ల ప్రేమే అక్షరాలపై చల్లిన అచ్చింతలు. వీటన్నింటి మధ్యా ఆయన దుఃఖపు నది దాటుకుంటూ వచ్చి నునుపుదేలిన అక్షరం.
ఆయన చెమట నది మధ్య పెరిగిన కవి. 'ఆకలిని కూడా ఉరితీయండి.'. అని ఈ రాజ్యాన్ని ధైర్యంగా అడగగల మట్టి మనిషి. 'కెప్పుడైనా రైతు ఊపిరి చెట్లకొమ్మలకు వ్రేళ్లాడితే, తోలు చెప్పుల సప్పుడే దేశమంతా జాతీయ గీతమై మారుమ్రోగుతుంది' అని హెచ్చరించగల సాహసికుడు.
కవిత్వ నిర్వచనాన్నే కాదు. కవి నిర్వచనాన్ని కూడా మార్చేసిన మట్టి కవి తగుళ్ల గోపాల్.
…….. ………. ……….. ………..
బాల సుధాకర్ మౌళి కవిత్వం చదివితే కవిత్వం పట్ల ఆశ కలుగుతుంది. పదాల పట్ల ప్రేమ కలుగుతుంది. వాక్యం పట్ల విశ్వాసం ఏర్పడుతుంది. అక్షరాలు మనకు తోడైతే దేన్నైనా ప్రశ్నించగలం కదా అనిపిస్తుంది.
2019లో కళ్లు తప్పించుకోలేని అక్షరం బాల సుధాకర్ మౌళి. అతడికి సందర్భం తెలుసు. ఆ సందర్భానికి తగ్గట్లు ప్రశ్నించడం తెలుసు. తన ఆలోచనలకు తగ్గట్లుగా అక్షరాలను మలుచుకోవడం తెలుసు. భగ్గుమని మండే భావాల మధ్య అతడి వ్రేళ్లు అలసట తెలియని కవిత్వాన్ని రాయగలవు. నగిషీలు చెక్కిన పాత ప్రతీకలు కొత్తగా ముందుకు రాగలవు. అందుకే ఆయన కవిత్వం మరో సారి భూమి పెదాలపై పేరుతో మన ముందుకు వచ్చింది.
బాల సుధాకర్ మౌళికి దేవుళ్ల కన్నా మనుషులపై విశ్వాసం ఎక్కువ. తరతరాలు మనిషి సృష్టించుకున్న 'నేలపై దేవుడి ఆగడాలను అడవి లేత ఆకుపచ్చని కళ్లతో చూస్తుంది' అంటాడు ఆయన. దేవుడి అహంకారానికి నిప్పుపెట్టే ధైర్యం ఉన్న కవి అంటే ఆయనకు ఇష్టం. 'ఒకానొక రోజు భూమి పెదాలపై కురిసే చిరునవ్వే నీవు రాసిన భవిష్యత్ చిత్రపటం'.. అనడంతో మన కళ్ల ముందు జైలు పాలైన కవి, ఆ కవి పెదాలపై సుపరిచితమైన చిరునవ్వు మనకు దృగ్గోచరమవుతుంది.
ఈ కవికి అడవి మరణిస్తున్న దుఃఖం తెలుసు. కుంకుమ పూల దుఃఖమూ అర్థమవుతుంది.ఆజాదీ హృదయ ఘోషలో తన్ను తాను ముడివేసుకోవడం ఎలాగో తెలుసు.
బాల్యం మౌళి కవిత్వం చుట్టూ తిరుగుతుంది మౌళి పసిపిల్లల చుట్టూ తిరుగుతాడు. లోకంలోని పిల్లలంతా అతనిలోనే నిద్రలేస్తుంటారు. ఇంటి ప్రక్క సందులో ఆడుకుంటున్న పిల్లలు భూమ్మీంచి ఆకాశం మీదికి ఎగురుతుంచే చూస్తుంటాడు.
బాల సుధాకర్ మౌళి కవిత్వం చదవడం కన్నా చెవి వొగ్గి వినాలి. అందులో నల్లమల అడవి తెగింపు స్వరం వినపడుతుంది. రాలిన పిడికిళ్ల నిశ్శబ్దం వినిపిస్తుంది. ఆకాశమున్నంతవరకూ సాగే గుడ్డెవ్వ పాట వినిపిస్తుంది. తుఫాను ఘోష వినిపిస్తుంది.
బాల సుధాకర్ మౌళి నిత్య నూతన కవి.
2019లో వచ్చిన ఈ కవితా సంపుటాలు చదివాక జీవితంపై అనురక్తి మరింత పెరుగుతోంది.
(యాకూబ్ 'తీగల చింత', తగుళ్ల గోపాల్ 'దండకడియం', బాల సుధాకర్ మౌళి 'భూమి పెదాలపై' చదివిన తర్వాత)
చిల‌కం బొట్టు
సూరేగ్యానం
Thank you sir 💚
నమస్కారం సార్ .మీ వాక్యాలు తడితడిగా గుండెల్ని తాకి మళ్ళి మళ్ళీ చదువుకునేలా చేశాయి.ఎన్ని ధన్యవాదాలు చెబితే నా ప్రేమను అవి మోసుకెళ్తాయి సార్ ?నా మీద నాకు ,నా కవిత్వం మీద నాకు ఒక భయం కలుగుతుంటే మీ వాక్యాలు నన్ను మట్టికవిగా పిలవడం నిజంగ నాకు జీవమే కదా.మీ గొప్ప స్పందనకు నమస్కరిస్తున్న సార్ .
కృష్ణుడు మంచి కవితా సంకలనాల పై మంచి విశ్లేషణ అద్భుతంగా ఉంది
ఐతే మళ్ళీ ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ఇండియా లో, తెలుగు సమాజం లో వస్తున్న అనేకానేక మార్పులు, విచ్ఛిన్నమై బలహీన పడిన అనేకానేక ప్రజా ఉద్యమాలూ, ప్రజాస్వామిక శక్తులూ, సమాజం మొత్తంగా ఒక 'సమ్మతి'ని సృష్టించి బలపడిపోయిన ఫాసిస్టు శక్తులు, జడలు విప్పుతున్న విద్వేష జాతీయవాదం, పీడిత ప్రజలపై తీవ్రమైన దాడి చేస్తున్న పాలకవర్గాలూ, వారికండదండగా ఉండే క్రూరమైన రాజ్యం నేపథ్యం లో, మరో సారి విరసం ఒక విశాలమైన నూతన ప్రజాస్వామిక సాంస్కృతిక శక్తుల ఐక్యసంఘటనగా ఏర్పడాల్సిన చారిత్రిక అవసరం మన ముందున్నది. బ్రాహ్మణీయ మనువాద, మతోన్మాద, విద్వేష జాతీయవాద ఫాసిస్టు శక్తులకు వ్యతిరేకంగా సాహితీ సాంస్కృతిక ఉద్యమాన్ని విశాల ప్రాతిపదికమీద నిర్మించాల్సిన బాధ్యత ప్రస్తుత సామాజిక సాంస్కృతిక పరిస్తితి దృష్ట్యా , ఈ 50 యేండ్ల సందర్భంగా విరసం మీద ఉన్నది.
gadachina edaadilo marachipoleni kaavyaalu – saaranga
2020 sanchikalukrishna pakshamsanchika: 1 janavari 2020
gadachina edaadilo marachipoleni kaavyaalu
chaitanyam emito anni prakriyallo kante kavitvamlo ekkuvagaa pratiphalinche avakaasaalunnaayi.
'mounamlo samadhi kaavadam badhakarame kaani atyanta pramaadakaram emi kaadu, mrutyu nissabdamlo munigipovadam atyanta pramaadakaram
anyayam patla e vedana chendakapovadam annee bharinchadam ,
inti nunchi aafiisukuu, aafiisu nunchi intiki velle yaantrika jeevanamlo chikkukupovadam atyanta pramaadakaram, nee munjetikunna gadiyaram neevu chusinappudalla aagipovadam atyanta pramaadakaram, annee chustuu gaddakattipoyinatluga maarina kallu atyanta pramaadakaram, prapanchaanni premagaa chudadam marichipoyina kallu atyanta pramaadakaram, nee chevulni cheradaaniki paata vishaadakaram kaavadam atyanta pramaadaram, jeevinche aatmala aakaasaanni kappipuchhe raatri atyanta pramaadakaram, atyanta pramaadakaramaina pramaadam mana kalalu maraninchadam. '. ani raastuu poyaru panjabi kavi awatar sing pash
ivaala mana jeevitam atyanta pramaadakaramaina ghattalni anubhavistonda? mana kalluu, aatma gaddaktatipoyaya? pash kavitvam raasina rojula kante neti rojulu marinta raktasiktamayyaya? 'mee gundelu kutakuta udukettaali, udukettina gundello kotta raktam puttaaliontarigaanaina nagnamgaa nilabadi meeloki chusukovali.' ani iteevala maraninchina bhairavayya digambara kavitvam raasina rojulu ivaala marinta dattamgaa, durmaargamgaa tayarayayayaayaa? aayana rasinatlu geetam marimari cherachabadutonda?
kaalaaniki addam pattakapothe adhi kavitvam kaadaa anna charcha chala kaalam nunchi jarugutondi. kaani kavitva prayojanaallo pradhaanamainadi samakaaleena vaastavikata nu adhi pratibimbimchadam. samakaaleena vaastavikatakuu, saamaajika vaastavikatakuu pedda teda ledu. samaajamlooni sankrishtatalnii, vairudhyaalnii, parinaamaalnii oka vyaktigaa kavi anubhavinchi, palavarinchi kavitvamlo antarleenamgaa vyakteekarinchinappuda adhi samakaaleena vaastavikata, saamaajika vaastavikata eka kaalamlo avutundi. ivaala manam payanistunna kaalam pai nadustunnappudu kaaliki netturu antakunda tappinchukolem.
kavitvam saahityamlo annitikante chaitanyavantamantamaina prakriya. nee chaitanyam emito anni prakriyallo kante kavitvamlo ekkuvagaa pratiphalinche avakaasaalunnaayi. samaajamlo jarugutunna parinaamaala patla vyaktigaa oka kavi e rakamgaa spandistunnado, tana vyaktigata jeevitaanni saamaajika jeevitamlo bhagamga e vidhamgaa sweekaristunnado, tana ukrosaalni, tana aakrosaalnii, tana prasnalnee, tana javaabulnee e vidhamgaa chitristunnado atadi kavitvam dwarane ardhamavutondi. kavitvamloni gaadata atadi avahagaanaku chihnam. kavitvamloni maarmikata atadilooni taatvikataku chihnam. kavitvamloni prateekalu atadi maanasika aardhrataku, sunnitatvaanikii chihnam. ivannee kaliste atadi chaitanyaaniki chihnam.
actober loo veluvadina mitrudu yakub kavita sankalanam 'teegala chinta' chadivite atadu entha pragaadamaina kavo ardhamavutundi. moodu dasaabdaala painunchi kavitvam raastunna yakub ee moodu dasaabdaala saamaajika charitralo bhagamayyadu. sahajamgaane moodu dasaabdaallo jarigina saamaajika parinaamaalu, vyaktigata anubhavaalu, tana adhyayanam aayanalo oka parinatiki, paripakvatakuu daariteestaayi. anduvalle 'teegala chinta' loo oka pragaadamaina chintana kanipistundi.
'inni kavitala madhya nilchoni nenoka kavitalaa maaripoyaanu'.. antaadu yakub toli kavitalone. mana kallamundu jarugutunna, jarigina parinaamaala madhya manam raasina kavitala kaagitaalu gaaliki egiripoyi mana chuttu egurutuu unte vaati madhya manam oka kavitalaa egiripothu undadamanedi oka goppa anubhavam. 'prati pagy tipputunnappudu veli chivarala meenchi antukune kaagitapu sparsala nenuntaanu.'. anna yakub tana pustakam teravagaane manalo aa sparsaanubhootini kaligistaadu.
yakub kavitallo oka dhara untundi. adoka kaala pravaham. ee kavitallo pravesinchina prati okkaruu ee pravaahamlo kottukupoka tappadu. 'batakaali, inkevaro jeevincharu deenni..' ani yakub annadante 'enduku batakaali..' ani prasninchukunnadanna.idoka gaadamaina prasna. mana kallamunde samajam dagdhamavutunte, manushulu gaaliki kottukupotunte, manava viluvalu prasnaarthamavutunte, siddaantaalu chettakaagitaalavutunte, viplavakaarulu vigrahaalavutunte, jeevitam venakki nadustunte oka yaantrikamaina batuku batakalsi vachinappudu samajam patla aalochinche prati kaviki eppudo okappudu ilanti prasna talettutundi. idhi maraninchaalanna bhavana kaadu. 'nenu maraninchuchunnaanu.. ita nakokaru chemmagilu nayanammu ledu..' ani krishna saastri lanti kavi nirvedanato prakatinchina vyaktigata bhaavukata indulo ledu. yakub dhi saamaajika bhaavukata. 'enduku batakaali' annadi oka durbharamaina feeling. 'teegala chinta'loo chala kavitallo ee feeling vaakyaala madhya kottumittaadutuu kanipistundi. 'painunchi pade kattivetupai vechi chuddam maranam kante entho bhayankaram' annadi neti saamaajika sthitini suuchistumdi. 'inka ekkadidaka? eppatidaka? nadichivachina dikante nadavalsina daari durbharamavutundi.. jeevitam paraayidayindi..' anna prasna ee saamaajika sthitilo atadu edurkontunna jeevitaanni teluputudi. 'kala chedirindi' anna kavitalo 'ika ippatikee tellarada' anna prasna vesukunna, batakadam emi kotta kaadu.. batukutunnadi batukena ani antarmadhanam chendinappudu, palakarimpulloki jeevitam olikinatlu kanipinchakunda vaadina poorekulla anipinchinappudu, kaalaaniki rekkalu todagaalani prayatnistuu deham ontaridaipoyi eppatilaage kalla venuka daakkuni nidranu natinchinappudu, roddumeeda adugu pettaka neela paraayidai vekkirinchinappudu, undi lekapovadamla mare vishaadaanni anubhavistuu, batakadame oka apuroopamaina amsamai, mrutyuve parama satyamaindani bhaavinchinappudu, jeevitam oduvani tovvala saagutunnappudu yakub oka nistejamaina, nistabdamaina daaruna jeevana satyaanni kavitvamlo palikistaadu. edho kolpotunna anubhooti, oka penugulaata, oka vetukulaata, unnatlundi gundelonchi pellubuke dukkham atadi kavitvamlo paruchukuntundi.
aina 'navvulooni vishaadam gatapu rangu.. chikkani maaya ivaalti parimalam, udayapu vaguneeti uravadi meenchi egisina galisparsa vartamaana prateeka' ani yakub annappudu atadiki jeevanodyamam meeda nammakam sadalaledani anipinchi hattukovalanipistum.
yakub dhi vyaktigata astitva vedana kaadu. saamuuhika astitva vedana. idhi kevalam astitva vedane kaadu, samaajamlo prajalaku oka durmarga vyavastha kalpinchina abhadrata bhavana. ninnu neevu neevu puttina neelalo paraayigaa bhavinchukovalsina paristhiti, nee intlo neevu kaandiseekudugaa mare paristhiti, swanta neelapai kaalu mope sthalam kavalanukunte resister paejeello muduchukuni sardukovalsina paristhiti, manishi nambarugaa mare paristhiti kalagadam ante bhaarata desham tana astitvaanni taanu prasninchukune paristhiti erpadadame..
ee desamlo lakshalaadi mandi prajalu padutunna saamuuhika astitva vedana yakub kavitallo pratidhvanistundi. kashmiram gurinchi yakub raasina kavita loo 'ikkada vaidhavyam kuudaa okesari dakkadu.'.anna oke oka vaakyam konni vela vela bhayanaka drushyaalni mana kallamundu tachadela chestundi. kaasmiiramlooni prajalathone kaadu, palastina prajala vedanatoonuu yakub mamekamavutaadu.
yakub vartamaanamlo jeevistunna yathaartha jeevita vyathaartha kavi. yadhaartham eppuduu yathaarthame, kalpitam eppuduu kalpitame.
khammam jilla nunchi vachina kavullo afser oka vilakshanamaina, viswajaneenamaina kaviga migilipothe, yakub tanadantuu oka astitvaanni erparchukuni, neelapai egurutuu digutuu ginjalni erukune kavila, kavitvamlo jeevitaannii, jeevitamlo kavitwaannii swaasistuu jeevistunna kavi ani cheppadaaniki venukaadanakkarledu. tana teegala chintalo padithe aa teegalannee mananu chuttukuni oka paasamlaa bandhinchaka tappadu.
u u. u. yu. yu.. u..
2019loo kavitva paejeelu tiragestunte mana kallanuu, vrellanuu nilipivesi, mana dehaanni, swaasanuu burada mattilo porlinchina kavi tagulla gopal.
tagulla gopal oka saamaajika parinaamamlo puttina kavi. pattanaallo sancharistuu, sancharistuu, akkadi nunchi pallellani chusi baadhapadutuu, veedhullo egire jendaalni chusi sambarapadutuu, haallalo jarige sabhalaku velli uttejapadutuu, coffy hotallalo kavitvaalu vini chappatlu kodutuu, taanuu sanchilonchi kaagitaalu teesi evo giliki, evariko chuupinchi murisipoye kavi kaadu aayana.
gadachina dasabdam mattini kavitvam chesindi. mattilooni vittanaalanu kavitvam chesindi. vittanaalaloonchi molakettina mokkalanu kavitvam chesindi. mattilo digina kaallanu kavitvam chesindi. matti pisina chetulni kavitvam chesindi aa chetulaku vesukunna dandakadiyaalnii kavitvam chesindi. aa dandakadiyam tagulla gopal. aayana veluvarinchina taja kavita sankalanam 'danda kadiyam' pustakam chaduvutunte adhi kadiyamla maari mana dandaku karuchukunnatlu anipistundi.
atadi kavitvam chadavadaaniki atadi jeevitam chadavanakkarledu. maa naanna ekkadiki vellina aayana bhujampai oka goddali undedi antaadu aayana. unnatlundi aayana tandri bhujam, aa bhujaniki antukunna goddali mana kallamundu aadutundi. adhe kavitvam. e goddali batuku poratam cheyadam nerpindo, adhe goddali naanna kosam pade kattelu kottukochindata. 'kadupu ninda neevu mepukochina meka nee ghnaapakaalanu intimundu nemaru vesukuvastundi' ani rayadam oka nagara kaviki aasaadhyam.
mana patla kolluu, pasuvuluu, kukkaluu choopinche daya talli patla kanna pillalu kuudaa chuuparani, amma deepaanni gaaliki vadilesi velataarani aayana tana 'danda kadiyam'loni toli kavitalone manaku cheppadam jeevitamlooni durbhara vaastavikatanu manaku teliyajestundi. idhi anni manava sambandhaalanuu, kutumba sambandhaalanu, jeevana sambandhaalanuu mrugyam chesina samajapu dusthitiki addam padutundi.
manushulandarni tana aakaasam krinda cherchukuni oka anatha vrudduraalinii akkuna cherchukovalanukune tadi nindina kavi tagulla gopal. 'entainaa oke aakaasaanni kappukunna vaallam. oke mattini kappukovalasina vaallam' antaadu. ee vishwabandhutvam palle kaviki tappa marevariki saadhyam?
konni amsaalapai kavitvam rayalante vaatitho batuku panchukovali. ganji viluvatelisina vaallake ganjipai kavitvam rayadam saadhyam. 'amma, batuku meeda aasha chastundi. vechhati ganji posi inta dodduppu kalipi nannu batikinchave' antaadu aayana. nityam chastunna chaavu nunchi tappinchukuni batuku porulo batakalante malli amma daggariki vellaali. aame kache ganji loo uppukalupukuni taagaali.
kutakuta udike ganji, erramannu tattalo kuusuni nimmalamgaa navvetangedu poovu palle, doopagonna meka, dunkudu batukammalu, kaayalu kaachina vadderolla chetulu, saddimuuta,jonnarotte kammadanam,guntaginne,pachi eetha barigela mopu, kaalchina puntikura ruchi, labbari cheppulu, galla gurigi,amma alle eetasaapa,notikadi bukka, peyyimeeda gaddi poolu, matti ooyala ivannee aayana kavitallo mananu palakaristaayi. pattana sithilaala madhya yaantrika karachalanala madhya, aakaasam kolpoina pakshula madhya batukutunna manaki aayana kavitalu swachchamaina gaalini andistaayi.
tagulla gopal ku naayana bhujale aksharaala tovvaku daari chuupinavi. amme vaakyaalaku matti pootha poosindi. talchukunnappudalla kanti baavi ninda neellanu nimpe akka ghnaapakame padaala madhya pravahistunna tadi. peddabadi saarla preme aksharaalapai challina achintalu. veetanninti madhya aayana dukkhapu nadi daatukuntuu vachi nunupudelina aksharam.
aayana chemata nadi madhya perigina kavi. 'aakalini kuudaa uriteeyandi.'. ani ee rajyanni dhairyamgaa adagagala matti manishi. 'keppudaina raitu oopiri chetlakommalaku vrellaadithe, tholu cheppula sappude deshamanta jaateeya geetamai maarumrogutundi' ani heccharinchagala saahasikudu.
kavitva nirvachanaanne kaadu. kavi nirvachanaanni kuudaa marchesina matti kavi tagulla gopal.
yu.. aye. aye.. aye..
baala sudhakar mauli kavitvam chadivite kavitvam patla aasha kalugutundi. padaala patla prema kalugutundi. vaakyam patla vishwaasam erpadutundi. aksharaalu manaku thodaithe dennaina prasninchagalam kada anipistundi.
2019loo kallu tappinchukoleni aksharam baala sudhakar mauli. atadiki sandarbham telusu. aa sandarbhaaniki taggatlu prasninchadam telusu. tana aalochanalaku taggatlugaa aksharaalanu maluchukovadam telusu. bhaggumani mande bhavala madhya atadi vrellu alasata teliyani kavitvaanni rayagalavu. nagisheelu chekkina paata prateekalu kottagaa munduku ragalavu. anduke aayana kavitvam maro saari bhoomi pedaalapai paerutho mana munduku vachindi.
baala sudhakar mouliki devulla kanna manushulapai vishwaasam ekkuva. tarataraalu manishi srushtinchukunna 'neelapai devudi aagadaalanu adavi letha aakupacchani kallatho chustundi' antaadu aayana. devudi ahankaaraaniki nippupette dhairyam unna kavi ante aayanaku ishtam. 'okanoka roju bhoomi pedaalapai kurise chirunavve neevu raasina bhavishyat chitrapatam'.. anadamtho mana kalla mundu jailu paalaina kavi, aa kavi pedaalapai suparichitamaina chirunavvu manaku druggocharamavutundi.
ee kaviki adavi maranistunna dukkham telusu. kunkuma poola dukkhamuu ardhamavutundi.aajaadii hrudaya ghoshalo tannu taanu mudivesukovadam elago telusu.
balyam mauli kavitvam chuttu tirugutundi mauli pasipillala chuttu tirugutaadu. lokamloni pillalanta atanilone nidralestuntaaru. inti prakka sandulo aadukuntunna pillalu bhoommeenchi aakaasam meediki egurutunche chustuntaadu.
baala sudhakar mauli kavitvam chadavadam kanna chevi voggi vinaali. andulo nallamala adavi tegimpu swaram vinapadutundi. raalina pidikilla nissabdam vinipistundi. aakaasamunnantavarakuu saage guddewva paata vinipistundi. tuphaanu ghosha vinipistundi.
baala sudhakar mauli nitya noothana kavi.
2019loo vachina ee kavita samputaalu chadivaka jeevitampai anurakti marinta perugutondi.
(yakub 'teegala chinta', tagulla gopal 'dandakadiyam', baala sudhakar mauli 'bhoomi pedaalapai' chadivina tarvaata)
chilakam bottu
suuregyaanam
Thank you sir u
namaskaram sar .mee vaakyaalu taditadigaa gundelni taaki malli mallee chaduvukunela chesaayi.enni dhanyavaadaalu chebithe naa premanu avi mosukeltayi sar ?naa meeda naaku ,naa kavitvam meeda naaku oka bhayam kalugutunte mee vaakyaalu nannu mattikavigaa pilavadam nijanga naaku jeevame kada.mee goppa spandanaku namaskaristunna sar .
krishnudu manchi kavita sankalanaala pai manchi vislaeshana adbhutamgaa undi
aithe mallee ippudu prapanchavyaaptamgaa, india loo, telugu samajam loo vastunna anekaneka maarpulu, vichchinnamai balaheena padina anekaneka praja udyamaaluu, prajaaswaamika saktuluu, samajam mottamgaa oka 'sammati'ni srushtinchi balapadipoyina fasistu saktulu, jadalu vipputunna vidvesha jaatiiyavaadam, peedita prajalapai teevramaina daadi chestunna paalakavargaaluu, vaarikandadandagaa unde krooramaina rajyam nepathyam loo, maro saari virasam oka visaalamaina noothana prajaaswaamika saamskrutika saktula aikyasanghatanagaa erpadaalsina chaaritrika avasaram mana mundunnadi. brahmaniya manuvaada, matonmaada, vidvesha jaatiiyavaada fasistu saktulaku vyatirekamgaa saahitii saamskrutika udyamaanni visaala praatipadikameeda nirminchaalsina baadhyata prastuta saamaajika saamskrutika paristiti drishtya , ee 50 yendla sandarbhamgaa virasam meeda unnadi.