శుక్రవారం, 5 ఏప్రియల్ 2019 (14:29 IST)
పంచారామాలలో కుమారారామం ఒకటి. రాజమండ్రికి 47 కిమీ దూరంలో ఉన్న తూర్పు గోదావరి జిల్లా పెద్దాపురం తాలూకా, సామర్లకోట రైల్వే స్టేషన్‌కు సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో పంచరామాల్లో చివరిదైన కుమార భీమారామము ఉంది. ఇక్కడ స్వామివారిని కాలభైరవుడని పిలుస్తారు.
తారకాసుర సంహారం అనంతరం ఈ ప్రదేశంలో పడిన ఈ లింగాన్ని కుమార స్వామి ప్రతిష్టించాడు. ఆయన ప్రతిష్టించిన కారణంగా ఈ ప్రాంతం కుమారేశ్వరంగా మారింది.
ఆ తరువాత బౌద్ధుల ప్రాబల్యం కారణంగా ఇది కుమారారామంగా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. 11 వ శతాబ్దంలో స్వామివారికి చాళుక్య భీముడు ఆలయాన్ని నిర్మించిన కారణంగా ఇక్కడి స్వామిని కుమార భీమేశ్వరుడిగా పిలవడం మొదలుపెట్టారు. ఈ ఆలయంలోని శివుడిని కుమార భీమేశ్వరుడు అని అంటారు.
అమ్మవారి పేరు బాలాత్రిపురా సుందరి. క్షేత్ర పాలకుడు మాండవ్య నారాయణుడు. రెండు అంతస్థులు కలిగిన ఈ ఆలయంలో శివలింగం మీద చైత్ర, వైశాఖ మాసాల్లో ఉభయ సంధ్యల్లో సూర్య కిరణాలు నేరుగా పడడం విశేషం.
ఈ ఆవరణంలోని భీమగుండంలో స్నానం చేస్తే పాపహరణమే కాకుండా, అభీష్ట సిద్ధులు కూడా కలుగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. స్థల పురాణం ప్రకారం, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి తారకాసురుడిని వధించిన అనంతరం రాక్షసుని కంఠంలోని ఆత్మ లింగం ఐదు ప్రదేశాలలో పడగా అవే పంచారామ క్షేత్రాలుగా విరాజిల్లుతున్నాయి.
అమరావతిలోని అమరేశ్వరాలయం, ద్రాక్షారామంలోని శివక్షేత్రం, భీమవరంలోని సోమేశ్వరస్వామి, పాలకొల్లులోని క్షీరారామం, సామర్లకోటలోని ఈ కుమారారామం. సామర్లకోటలోని భీమేశ్వరాలయాన్ని చాళుక్య రాజయిన భీముడు నిర్మించాడని క్షేత్ర కథనంలో వివరించబడింది. ఈయనే ద్రాక్షరామ దేవాలయాన్ని కూడా నిర్మించాడు.
అందువలనే ఈ రెండు గుళ్లు ఒకే రీతిలో ఉంటాయి. వినియోగించిన రాయి కూడా ఏక రీతిలో ఉంటుంది. నిర్మాణ శైలి కూడా అదే విధంగా ఉంటుంది. ఆలయం నిర్మాణం చాలా చక్కని శిల్ప కళ కలిగి ఇప్పటికీ పగుళ్ళు లేకుండా ఉంది. 1340-1466 మధ్యకాలంలో రాజ్యాన్ని పాలించిన కాకతీయులు ఈ మందిరాన్ని కొంత పునర్నిర్మించారు.
వారి శిల్ప కళల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని సులభంగా కనుగొనవచ్చు. ఇక్కడి శివలింగం తెల్లని రంగులో ఉంది. సున్నపు రాయిచే నిర్మితమై శివలింగ ఆధారం క్రింది గదిలో వుండగా, లింగ అగ్రభాగం పై కప్పును చీల్చుకొని మొదటి అంతస్తు వరకుండును. దేవాలయం లోపలి ప్రాకారంలో వినాయకుడు, కాలభైరవుడు, వీరభద్రుడు, మహాకాళి, శనేశ్వరుడు, నవగ్రహాలు కొలువుతీరి కనిపిస్తాయి.
గర్భగుడిలో రెండో అంతస్తు వరకూ పెరిగిన 14 అడుగుల భీమేశ్వరుడి శివలింగం కనువిందు చేస్తుంది. నిర్మాణ సమయంలోనే ఈ శివలింగం అంతకంతకు పెరిగిపోతుండటం గమనించి శిల్పులు శివలింగం పైభాగాన చీల కొట్టారనే కథ స్థానికంగా వినిపిస్తూ ఉంటుంది.
స్వామివారికి ఎదురుగా ఆరు అడుగుల ఎత్తులో నందీశ్వరుడు ఆశీనుడై ఉన్నాడు. ఇది ఏకశిల. ప్రధానాలయానికి పశ్చిమ దిశలో నూరుస్తంభాల మండపం ఉంది. వీటిల్లో ఏ రెండు స్తంభాలూ ఒకే పోలికతో ఉండవు. ఆనాటి శిల్పుల నిర్మాణ చాతుర్యానికి ఇది నిదర్శనం.
sukravaaram, 5 eprial 2019 (14:29 IST)
panchaaraamaalalo kumararamam okati. rajamandriki 47 kimi dooramlo unna thoorpu godavari jilla peddapuram taluka, saamarlakota railve stationku sumaru rendu kilometerla dooramlo pancharaamaallo chivaridaina kumara bhimaramamu undi. ikkada swaamivaarini kaalabhairavudani pilustaaru.
tarakasura samharam anantaram ee pradesamlo padina ee lingaanni kumara swami pratishtinchaadu. aayana pratishtinchina kaaranamgaa ee praantam kumareshwaramga maarindi.
aa taruvaata bouddhula praabalyam kaaranamgaa idhi kumararamanga prachaaramloki vachindi. 11 va sataabdamlo swaamivaariki chalukya bheemudu aalayaanni nirminchina kaaranamgaa ikkadi swaamini kumara bheemeshwarudigaa pilavadam modalupettaaru. ee aalayamlooni shivudini kumara bheemeshwarudu ani antaaru.
ammavari paeru balatripura sundari. kshetra palakudu mandavya narayanudu. rendu antasthulu kaligina ee aalayamlo sivalingam meeda chaitra, vaisakha maasaallo ubhaya sandhyallo suurya kiranaalu nerugaa padadam visesham.
ee aavaranamlooni bheemagundamlo snaanam cheste papaharaname kakunda, abheeshta siddhulu kuudaa kalugutaayani bhaktula vishwaasam. sthala puraanam prakaaram, shree subrahmanyeshwara swami taarakaasurudini vadhinchina anantaram raakshasuni kantamlooni aatma lingam aidu pradesaalalo padaga ave pancharama kshetraalugaa viraajillutunnaayi.
amaraavatilooni amareshwaralayam, draakshaaraamamlooni shivakshetram, bheemavaramloni someshwaraswamy, paalakolluloni kshiraramam, saamarlakotaloni ee kumararamam. saamarlakotaloni bheemeshwaraalayaanni chalukya rajayina bheemudu nirminchaadani kshetra kathanamlo vivarinchabadindi. eeyane draksharama devalayanni kuudaa nirminchaadu.
anduvalane ee rendu gullu oke reetilo untaayi. viniyoginchina raayi kuudaa eka reetilo untundi. nirmaana saili kuudaa adhe vidhamgaa untundi. aalayam nirmaanam chala chakkani shilpa kala kaligi ippatikee pagullu lekunda undi. 1340-1466 madhyakaalamlo rajyanni paalinchina kaakateeyulu ee mandiraanni kontha punarnirminchaaru.
vaari shilpa kalala madhya vyatyaasaanni sulabhamgaa kanugonavacchu. ikkadi sivalingam tellani rangulo undi. sunnapu rayiche nirmitamai sivalinga aadhaaram krindi gadilo vundagaa, linga agrabhaagam pai kappunu cheelchukoni modati antastu varakundunu. devalayam lopali praakaaramlo vinayakudu, kaalabhairavudu, veerabhadrudu, mahakali, saneshwarudu, navagrahaalu koluvutiiri kanipistaayi.
garbhagudilo rendo antastu varakuu perigina 14 adugula bheemeshwarudi sivalingam kanuvindu chestundi. nirmaana samayamlone ee sivalingam antakantaku perigipotundatam gamaninchi silpulu sivalingam paibhaagaana cheela kottarane katha sthaanikamgaa vinipistuu untundi.
swaamivaariki edurugaa aaru adugula ettulo nandeeswarudu aasiinudai unnaadu. idhi ekasila. pradhaanaalayaaniki paschima disalo noorustambhaala mandapam undi. veetillo e rendu stambhaaluu oke polikatho undavu. aanaati silpula nirmaana chaaturyaaniki idhi nidarsanam.