మనసులో ఏ కల్మషంలేని ఆ పిచుకకో ఒక రోజు ఒక కాకుల గుంపు పరిచయం అయ్యింది. ఆ కాకులతో పిచుకకి స్నేహం అయ్యింది.
ఒక రోజు కాకుల గుంపు ఎటో వెళ్తూ పిచుకను కూడా తోడు రమ్మన్నాయి. అమాయక పిచుక ఎక్కడకి, ఎందుకు అని అడగకుండా, ఆ కాకులను గుడ్డిగా నమ్మి వాటితో వెళ్ళింది.
కాకులు ఒక పొలానికి వెళ్లి అక్కడ మొక్కలన్నిటిని ధ్వంసం చేయ సాగాయి. పిచుక నిస్సహాయంగా ఏమి చేయాలో తెలీకా అటూ ఇటూ గెంతుతూ వుంది. ఇంతలో ఆ పొలం రైతులు పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి ఒక పెద్ద కర్రతో ఆ కాకులను కొట్టడం మొదలెట్టారు. కాకుల గుంపుకు ఇది అలవాటే, అవి తుర్రున ఎగిరిపోయాయి. పిచుక రైతులకు దొరికిపోయింది.
“బాబోయ్! బాబోయ్! నా తప్పేమీ లేదు, నేను అమాయకురాలిని, నేనేమీ చేయలేదు, నన్ను వదిలేయండి!” అని పిచుక ప్రాధేయ పడింది. కాని పంట నాశనం అయిన రైతులు కోపం మీద ఉన్నారు. పిచుక మాట నమ్మలేదు కదా, దాని వైపు అసహ్యంగా చూసి మరో రెండు దెబ్బలు వేసారు.
ఇతరులు మన మిత్రులను చూసి మన గుణం ఏమిటో నిర్దారించుకుంటారు. అందుకే మనం మంచి గా వున్న, మన స్నేహితులు చేడువారైతే మనం కూడా చెడ్డ వాళమనే అనుకుంటారు.
అనగనగా రెండు పిల్లులు ఒక రొట్టె ముక్క కోసం దెబ్బలాడుకుంటున్నాయి. నాదంటే నాదని హోరా హోరీ గా గొడవపడుతున్న ఆ పిల్లులను ఒక కోతి చూసింది.
మొత్తానికి కోతి వాటిని విడతీసి, “ఇంతోటి దానికి ఎందుకు దేబ్బలాడుతున్నారు? మీ సమస్యకి ఒకటే పరిష్కారం. ఈ రొట్టె ముక్కని మీరు చెరి సగం పంచుకోండి. కావాలంటే మీ ఇద్దరికీ సమానంగా నేను పంచి పెడతాను” అని చెప్పింది.
కోతి ఆ ముక్కను రెండు గా చేసింది. “అయ్యో! ఒక ముక్క పెద్దగా వుందే!” అని కోతి ఆ ముక్క ను కొంచం కొరికి తినేసింది.
పిల్లులు రెండూ నోరు వెలేసి చూస్తూ వుండి పోయాయి. నిరాశగా వాటి దారిన అవి వెళ్లి పోయాయి. అందుకే, పెద్దలు మనకి ఎప్పుడు చెపుతూ వుంటారు – ఇద్దరి మధ్య గోడవయినప్పుడు లాభం ఎప్పుడు మూడో వారికి చండుతుందని.
అనగనగా ఒక రాజుగారు తన రాజ్య పర్యటన చేస్తూ ఒక గుర్రాల బజారులోకి వెళ్ళారు. బజారులోని గుర్రాల వ్యాపారస్తులందరూ రాజుగారికి గుర్రాలు అమ్మాలని ప్రయత్నాలు మొదలెట్టారు. ఒకరిని మించి ఒకరు వారి వారి గుర్రాలను పొగడడం మొదలెట్టారు.
“నా గుర్రం మీరు చెప్పినట్టు చేస్తుంది” అని ఒకరంటే, “నా గుర్రం చాలా వేగంగా పరిగెడుతుంది” అని ఒకరు, “అసలు నా గుర్రానికి భయమే తెలీదు” అని మరింకొకరు గొప్పగా చెప్పుకున్నారు. ఒక వ్యాపారస్తుడు మరీ అతికి పోయి, “నా గుర్రం ఎగరగలదు” అన్నాడు.
మొన్నాడు నేసాధిపతిని పిలిచి, “ఈ గుర్రం ఎగురుతుంది” అని చెప్పారు. సేనాధిపతి ఆశ్చర్యపోయి, గుర్రాన్ని ఎగిరించే ప్రయత్నం చేసారు. కాని గుర్రం ఎలా ఎగురుతుంది? ఎగర లేదు.
వ్యాపారస్తుడిని రాజుగారి ముందరు నిలపెట్టారు. రాజుగారు, “నిన్న నీ గుర్రం ఎగురుతుంది అన్నావు కదా, ఏది ఒక సారి ఎగిరించి చూపించు” అన్నారు.
“మహారాజా! గుర్రం ఎగురుతుంది, అంటే నా ఉద్దేశ్యం అంత వేగం గా పరిగేడుతుందని” అని వ్యాపారస్తుడు చెప్పాడు.
ఆ తర్వాత ముఖ్య మంత్రిని పిలిచారు. “ముఖ్య మంత్రి! నాకు ఈ గుర్రం ఎగిరితే చూడాలని ఉంది! ఈ పని మీరే చేయాలి!” అన్నారు.
ముఖ్య మంత్రి దంగ్ అయిపోయి, “మహారాజా! గుర్రం ఎలా ఎగురుతుంది, ఆ వ్యాపారస్తుడు అబద్ధం చెప్పానని ఒప్పుకున్నాడు కదా!” అన్నారు.
ఇలా ఒక్కొక్కరినీ పిలవడం, వాళ్ళను గుర్రం ఎగిరించి చూపించ మానడం; వారు అదెలా సాధ్యం అని అడిగితే వారి తల తీసేయడం, కొన్ని రోజులు ఇలా గడిచాయి.
సభికుడు తల వంచి, “అలాగే మహారాజా! నాకు ఒక సంవత్సరం గడువు ఉవ్వండి, నేను ప్రయత్నం చేస్తాను!” అని ఒప్పుకున్నాడు.
సభికులు, రాజ్యంలో వున్న వారందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. “ఎలా ఒప్పుకున్నావు? అసలు గుర్రం ఎలా ఎగురుతుంది? నీ దెగ్గిర ఏమైనా ఉపాయముందా?” అని రక రకాల ప్రశ్నలు అడిగారు. సభికుడు చిరునవ్వుతో తప్పించుకుని ఇంటికి చేరుకున్నాడు.
ఊరంతా నిప్పులా పాకిపోయిన ఈ వార్త ఇంట్లో వున్న అతని భార్యకి కూడా తెలిసింది. ఆందోళనగా ఆటను ఇంటికి వచ్చే దాకా గుమ్మం మీద కాపు కాసింది. ఇంటికి భర్త రాగానే విన్నది నిజమేనా అని అడిగింది.
సభికుడు నిజమే కానీ ఖంగారు పడద్దు అని భార్యను ఇలా ఓదార్చాడు – “మూర్ఖుల మనసులో ఒకటి పడితే అది సాధించాలన్న పట్టుదల బలంగా మొదలవుతుంది. వారితో వాదించడం కష్టం. మహారాజు గారి మనసులో ఈ విషయం అలాగే బలంగా పడిపోయింది. వారిని కాదన్న వారి తలలు నరికించేసారూ. నన్ను అడిగిన వెంటనే నేను కూడా కుదరదు అంటే నా తల కూడా వెంటనే తెగేది.
ఒక సంవత్సరం గడువు అడిగితే వెంటనే ముందరున్న ప్రమాదం తొలిగింది కదా! ఆ పయిన చూద్దాం! యాడాదిలో ఏమైనా కావచ్చు. రాజు గారు ఈ విషయం మరిచిపోవచ్చు! లేదా పట్టుదల తగ్గవచ్చు! భవిష్యత్తు ఎవరు చూసారు? రాజులు మారెనో, గుర్రాలు ఎగిరెనో!”
ఆ ధనవంతుడికి గొప్పలు చెప్పుకోవడం బాగా అలవాటు. అందరికి అతను యెంతో ధనవంతుదని, ప్రపంచమంతా చూసాడని తెలియాలని బాగా తపన పడేవాడు.
ఒక రోజు అతని ఇంట్లో ఒక విందు జరిగింది. వచ్చిన అతిథులకు గొప్పలు చెప్పుకుంటూ శీను ని పిలిచి, “శీను, వెళ్లి దుర్భిణి పట్టుకురా!” అన్నాడు. దుర్భిణి అంటే బైనాక్యులర్స్. శీను లోపలి వెళ్లి అడిగినట్లే దుర్భిణి తెచ్చి ఇచ్చాడు.
వచ్చిన వాళ్ళంతా వెళ్ళిపోయాక, ఆ ధనవంతుడు శీనూను పిలిచి తిట్టాడు. “దుర్భిణి తెమ్మంటే తెచ్చేయడం కాదు! యే దుర్భిణి, లండన్ దా అమెరికా దా అని అడగాలి. అప్పుడే కదా నేనెంత ధనవంతుదినో అందరికి తెలిసేది?” అన్నాడు.
కొన్ని రోజుల తరవాత ధనవంతుడి స్నేహితుడు ఒకడు ఇంటికి వచ్చాడు. కూర్చుని మాట్లాడుతుంటే హాల్ లో వున్న పులిచర్మం చూసి అది ఎక్కడిదో అడిగాడు.
ధనవంతుడికి అలవాటే కదా, బడాయిలు చెప్పుకుంటూ, “ఇది మా నాన్న గారు వేట కి వెళ్లి చంపిన పులి!” అంటూ, శీనుని పిలిచి, “మా నాన్నగారి ఫోటో వుండాలి తీసుకుని రా!” అన్నాడు.
ఒకానొక యుగంలో పక్షులకి, మృగాలకీ ఘోరాది ఘోరమైన మహాయుద్ధం జరిగింది. చాలా సంవత్సరాలు పక్షులు, మృగాలు కొట్టుకుంటూనే వున్నాయి.
ఇలా యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు గబ్బిలాలు మట్టుకు మోసం చేసాయి. ఏ జెట్టు గెలుస్తుంటే అటు వైపుకి మారిపోయి ఇటు జంతువులను, అటు పక్షులను రెండిటినీ మోసం చేసాయి. గబ్బిలాలు అంటే బాట్స్.
ఇలా చాలా సంవత్సరాలు యుద్ధం జరిగేక పక్షులు, జంతువులూ బాగా అలిసిపోయాయి. ఇక యుద్ధం విరమించుకోవాలని నిశ్చయించి, సంధి చేసుకున్నాయి. ఇక మీద ప్రశాంతంగా వుండాలని, ఇలా ప్రాణహాని జరగకూడదని, ఒక నిర్ణయం చేసుకున్నాయి.
కాని, ఇప్పుడు గబ్బిలాలకు మట్టుకు ఏమి చేయాలో తెలియలేదు. ముందు పక్షుల దగ్గరకు వెళ్ళాయి. కానీ చాలా సార్లు గబ్బిలాలు పక్షులకు విపక్షంగా పోరాడాయని పక్షులు వాటిని దగ్గరకు రానీయలేదు.
ఒక కాకి ఎప్పుడు హంసలను చూసి కుళ్ళు కునేది. వాటి తెల్లటి రెక్కలని, అందమైన రూపాన్ని చూసి కాకి బాధ పాడేది. ఎప్పుడు “నేనూ అలా వుంటే బాగుండేది! ఇలా నల్లగా వున్నాను” అనుకుంటూ వుండేది.
ఒక రోజు కాకికి ఒక మూర్ఖమైన ఆలోచన కలిగింది. హంసల లాగానే తనూ నీళ్ళల్లో ఉంటూ, వాటిలా కలుపు మొక్కలు తింటూ, చెరువులో ఈత కొడుతూ వుంటే అదీ చాలా అందంగా అయిపోతున్దనుకుంది ఆ పిచ్చి కాకి.
మొన్నాటి నుంచి నానా ప్రయత్నాలు చేసింది. గాలిలో ఎగరడం మానేసి నీళ్ళల్లో ఈత కొట్టడానికి తెగ ప్రయత్నం చేసింది. కాని కాకికి ఈత రాదు కదా!
ఇంక ఇది లాభం లేదని, అలవాట్లు మార్చినంత మాత్రాన్న రూపం మారిపోదని తెలుసుకుని కాకి ఆ పైన హంసలను చూసి అసూయ పాడడం మానేసింది.
“అదెలా కుదురుతుంది? సంచి నాకు దొరికింది కనుక బంగారమూ నాడదే, అదృష్టము నాదే! మనం కాదు; నేను అదృష్టవంతుడిని!” అని గిరి కోపంగా అన్నాడు.
ఇంతలో వెనక నుంచి “దొంగ! దొంగా!” అని అరుపులు వినిపించాయి. వెనక్కి తిరిగి చూస్తే కొంత మంది కోపంగా కర్రలు, కట్టెలు పట్టుకుని పరిగెత్తుకుంటూ వస్తున్నారు!
“అరెరే! మన దెగ్గిర కనుక ఈ సంచి చూస్తే మనం దొరికిపోతాము. వాళ్ళు మనల్ని చితక్కోట్టేస్తారు!” అని గిరి ఖంగారు పడ్డాడు.
“మనం కాదు, నువ్వు దొరికిపోతావు. నిన్ను చితక్కోట్టేస్తారు. ఈ సంచితో నాకేమి సంబంధం లేదన్నావు కదా” అని కూల్ గా రాము జవాబు చెప్పాడు.
పట్టువదలని విక్రమార్కుడు చెట్టు వద్దకు తిరిగెళ్ళి, చెట్టుపై నుంచి శవాన్నిదించి భుజానవేసుకుని, ఎప్పటిలాగే మౌనంగా స్మశానానికేసి నడవసాగాడు.
అప్పుడు శవంలోని బేతాళుడు, “రాజా, విద్యాదికుదివైన నువ్వు, భీతగోల్పే ఈ స్మశానంలో, నిశిరాత్రి వేళ ఇన్ని కష్టాలను సాహిస్తున్నావంటే నమ్మసఖ్యం కాకుండా వున్నది. ఇంతకూ దీనికి కారకులు, నీ మంచితనాన్ని తమ స్వార్థం కోసం ఉపయోగించు కుంటున్న కుత్సిత మనస్కులై వుండాలి. అలాంటి వాళ్ళ వలలో చిక్కి, కార్యసాధన తర్వాత అవివేకం కొద్దీ తనమేలును కూడా మరచిన అనటుడనే యువకుడి కథ చెబుతాను, శ్రమ తెలియకుండా విను.” అంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు:
పూర్వం మందారకమే దేశాన్ని సత్కీరుడనే రాజు పరిపాలించేవాడు. విరజుడు, సత్కరుడి ఒక్కగానొక్క కొడుకు. అతడికి కాస్త వయసురాగానే రాజు, అతణ్ణి గోబిలుడనే గురువు నడిపే గురుకులానికి పంపించాడు.
గురుకులంలో మొత్తం పదిమంది విద్యార్దులున్దేవారు. వారిలో ఒక్క అనటుడనే విద్యార్ధి తప్ప మిగిలినవారందరూ, విరజుడు రాజుకుమారుడనే భయభక్తులతో కొంచెం ఎడంగా మసిలేవారు. అయితే అనంతుడు మాత్రం మొదటి రోజునే విరజుడిని ఆదరంగా పలకరించి స్నేహం కలుపుకున్నాడు. శాంతంగా, ఆత్మీయంగా ప్రవర్తించే అనంతుడు విరజుడికి కూడా నచ్చటంతో వారి స్నేహం దినదిన ప్రవర్ధమానం కాసాగింది.
అయితే, విరజుడిలో తను రాజకుమారుదనన్న అహంకారానికి మూర్ఖత్వం కూడా తోడూ కావడంతో, అనంతుడి మీద అప్పుడప్పుడూ అధికారం చలాయించేవాడు. అయినప్పిటికీ అనంతుడు కోపం తెచ్చుకోకుండా విరజుది పట్ల మిత్రభావాన్ని ప్రదర్శించేవాడు.
విరజుడికి గురువు చెప్పే పాఠాలు ఒకంతట తలకేక్కేవి కాదు. అయితే అతడు గురువు దగ్గర ఏమీ మాట్లాడక, తీరిక సమయాలో అనంతుడిని వేధించేవాడు. అనంతుడు ఏమాత్రం విసుగు చెందకుండా పాఠ్యాంశం విరజుడికి గ్రాహ్మయ్యేలా ఒకటికి నాలుగు సార్లు భోదించే వాడు.
ఈ విధంగా విరజుడు చదువులో కాస్త చురుకుతనం పున్జుకోగానే, గురువు గోబిలుడు దాన్ని గమనించి, అతడికి మరింత ప్రోత్సాహజనకంగా వుండడం కోసం, అడపాదడపా ప్రశ్నించటం ప్రారంభించాడు. మొట్ట మొదటిసారి గురువు ప్రస్నించ గానే విరజుడు, అనంతుడితో, “అనంతా! ఈ రోజు గురువుగారు నన్ను ప్రస్నిన్చారంటే, ఆ ఘనత అంతా నీదే. నీ మేలు ఎన్నటికీ మర్చిపోను. నేను రాజునవగానే నిన్ను నా ప్రధాన మంత్రిని చేసుకుంటాను!” అన్నాడు.
విరజుడి మాటకు అనంతుడు చాలా సంతోషించాడు. గోబిలుడు కూడా ఆ సంగతి విని చాలా ఆనందించి, విరజుడిని మరింతగా మెచ్చుకుంటూ, “నాయనా, మనిషిని పశుత్వం నుంచి వేరు చేసే ఉత్తమ గుణాల్లో కృతజ్ఞత ఒకటి! నువ్వు అనంతుడి పట్ల చాలా ఉదాత్తంగా ప్రవర్తించావు. ఈ రోజు నువ్వు చేసిన వాగ్దానాన్ని కలలో కూడా విస్మరించకుండా నిలబెట్టుకో” అని హితవు పలికాడు. విరజుడు అలాగేనన్నట్టు తలాడించాడు.
అయితే, ఆ తర్వాత జరిగింది మాత్రం వేరు. అతడు క్రమేపీ చదువులో కొంత రాణిస్తూ, నానాటికీ అహంకారం పెంచుకుని, అనంతుడిని నిర్లక్ష్యం చేయడం ప్రారంభించాడు. అలా కొంత కాలం గడిచి, ఇద్దరి విద్యాభ్యాసం ముగింపుకు వచ్చేనాటికి, విరజుడు తన వాగ్దానాన్ని పూర్తిగా మరిచినట్లు అందరికీ తెలిసిపోయింది.
అనంతుడు గురుకులంలో తన విద్యాభ్యాసం ముగియగానే, గురువు గోబిలుడితో, “స్వామీ! నాకింకా విద్యా తృష్ణ తీరలేదు. తమరు అనుమతిస్తే, ఆరావళీ పర్వత పాదాల వడ్డన వున్న కృష్ణచంద్రులవారి గురుకులంలో కొన్నేళ్ళు విద్యాభ్యాసం చెయ్యాలని వుంది. ఆ తర్వాత అవసరమనిపిస్తే, విరజుడితో అతడు నాకు చేసిన వాగ్దానం గురించి మాట్లాడతాను.” అన్నాడు.
గోబిలుడు, అనంతుడు కోరిన దానికి సంతోషంగా, “ఆ మహనీయుడి దగ్గర శిష్యరికం చేసే పరిపూర్ణమైన అర్హత నీకుంది. వెళ్లిరా నాయనా, శుభస్య శీఘ్రం!” అంటూ ఆశీర్వదించి పంపించాడు.
ఆ తర్వాత, విరజుడు కూడా గురు దక్షిణ చెల్లించి, రాజధానికి తిరిగి వెళ్ళాడు. నెమ్మదిగా ఆరు సంవత్సరాలు గడిచాయి. విరజుడికి పట్టాభిషేకం జరిగింది. అతడు రాజవుతూనే, తనకు పూర్తీ అనుకూలంగా ప్రవర్తించే సుప్రతీకుదనేవాడిని తన ప్రధానసలహాదారుడిగా నియమించుకున్నాడు. పాలనా వ్యవహారాల్లో, ఈ ప్రధాన సలహాదారు మాట వేదవాక్యంగా చెల్లడం ప్రారంభించింది.
సుప్రతీకుడు, రాజూ కలిసి వినూత్న పరిపాలన పేరిట, పరిపాలనలో అనేక మార్పులూ, సంస్కరణలూ ప్రవేశపెట్టారు. ఇందువల్ల ప్రజలు లేనిపోని అయోమయావస్థ లో పడి, తమకు అటువంటి దురవస్థ కలిగించిన రాజు పట్ల తీవ్రమైన అయిష్టత కనబరచ సాగారు. ఇదే ఊతంగా చేసుకుని పొరుగు రాజు, విరజుడి రాజ్యంపై దండెత్తాలను కుంటున్నాడని గూఢచారులవల్ల విరజుడికి తెలిసింది. విరజుడు కాస్త కొంగారుపడి, సుప్రతీకుడిని సంప్రదించాడు.
సుప్రతీకుడు తేలిగ్గా, “భయం ఎందుకు, ప్రభూ! మనం హేచ్చువేతనం మీద మరింత మందిని సైన్యంలో చేర్చుకుని, మనమే ముందుగా పొరుగురాజు మీద దండెత్తుదాం. ఆ రాజ్యం కూడా మనవసమైతే, తమరి కీర్తి ప్రతిష్ఠలు నలుదిశలా మరింత ఇనుమడిస్తాయి!” అన్నాడు.
“నువ్వు చెప్పెదీడీ చిటికలో ముగిసే పనికాదు. మన ఖజానాలో అంతగా నిల్వదబ్బు లేదని, నీకు తెలియనిదా?” అన్నాడు.
దానికి సుప్రతీకుడు నవ్వి, “మన ఖజానా నింపేందుకు, ఒక తిరుగులేని ఉపాయం ఆలోచించాను. యక్షిణిశైలం గురించి మీకు తెలుసుగదా?” అన్నాడు.
విరజుడికి యక్షిణి శైలం గురించి తెలుసు. మందార దేశానికి ఉత్తరపు టెల్లగావున్న పెద్ద పర్వతాన్ని యక్షిణి శైలం గా వర్ణించి చెబుతారు. ఆ పర్వతం మీదవున్న ప్రాచీన శివాలయం ముఖమండపం దగ్గర, దేవనాగారలిపిలో వున్న ఒక శిలా శాసనం వుంది. అందులో, ఈ ఆలయం ముందున్న కోనేటి మధ్యభాగంలో నిరంతరం వేగంగా తిరిగేసుడి ఒకటున్నది. మంత్రం తంత్ర శాస్త్రజ్ఞాని, సాహసీ, నిస్వార్థ పరుడూ అయిన యువకుడు, ఆ సుడిలో ప్రవేశించి అక్కడ ఎదురయ్యే యక్షమాయను జయిన్చినట్లయితే, అతడికి అష్ట సిద్ధులూ, నవనిదులూ లభిస్తాయి, పరాజితుడైతే అక్కడి నుంచి నరక కూపంలోకి తోయ బాదుతాడు, అని వున్నది.
సుప్రతీకుడి మాటలో అదంతా గుర్తు తెచ్చుకుని విరజుడు బిక్కముఖం వేసి, “యక్షిణీ శైలం గురించి తెలిసి ఏం లాభం? ప్రాణాలకు తెగించి, ఆ కోనేటిలో దూకడం నా వల్ల కాదు!” అన్నాడు.
ఆ జవాబుకు సుప్రతీకుడు నవ్వి, “అక్కడికి మిమ్మల్ని వెళ్ళమని చెప్పడం లేదు, ప్రభూ! అనంతుడనే యువకుడొకడు కొత్తగా మన రాజ్యానికి వచ్చాడు. అతడు ఆరావళీ ప్రవత ప్రాంతంలోని కృష్ణ చంద్రుడనే గురూత్తముని వద్ద మంత్రం శాస్త్రాన్ని కూలంకషంగా అభ్యసించాడట. ఇతర విద్యలు కూడా అతడికి కరతలామలకాలేనట. అతడు మన వర్తకుల శ్రేష్టి ఇంట ఆతిధ్యం పొందారు. ఆ అనంతుడు గొప్ప సాహసి అనీ, ఎన్నదగ్గ నేస్వార్తపరుడని ప్రజలు చెప్పుకుంటున్నారు. మనం ఆ అనంతుడిని పిలిపించి, రాజ్య క్షేమం కోసం యక్షిణి శైలికి వెళ్ళమని అడుగుదాము. నిధులతో తిరిగి వస్తే, అతడి ఎట్టు బంగారాన్ని బహుమానంగా ఇస్తామని చెబుదాం. ఏమంటారు?” అని అడిగాడు.
అనంతుడి పేరు వింటూనే ఉలిక్కి పడిన విరజుడు, ఒక్క క్షణం ఆలోచించి, సుప్రతీకుడు చెప్పిన దానికి అంగీకరించాడు. మరుక్షణమే అనంతుడికి కబురు వెళ్ళింది.
అనంతుడు రాగానే విరజుడు ఎంతో అభిమానంగా కుశల ప్రశ్నలు వేసాడు. తర్వాత, యక్షిణిశైలాన్ని గురించి చెప్పిన దంతా శ్రద్ధగా విన్న అనంతుడు, “ప్రభూ! మనం ఒకరి గురించి ఒకరికి క్షుణ్ణంగా తెలిసిన వ్యక్తులం. మీ కోరిక ప్రకారం నేనీ యక్షిణిశైలానికి తప్పక వెళతాను,” అన్నాడు.
అనంతుడిటో బాటే వెళ్లి, కోనేటి ఒడ్డునే కూర్చున్న విరజుడికి, చాలా సేపు గడిచిన తర్వాత, అనంతుడు రెట్టింపు తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, కోనేటి నుంచి బయటకిరావడం కనిపించింది. అతడు వెంటనే అనంతుడి దగ్గిరకు వెళ్లి చెయ్యి పట్టుకుంటూ ఆతృత గా, “అనంతా! నిధి దొరికిందా, ఏదీ?” అంటూ ప్రశ్నించాడు.
అనంతుడు మందహాసం చేసి, “రండి, చూపిస్తాను, మీకెలాంటి ప్రమాదం కలగదు!” అని విరజుది చెయ్యి పట్టుకుని మళ్ళీ కోనేటిలో దిగాడు. దాని అట్టడుగున సూర్యకిరణాల్లా ప్రకాశిస్తున్న నవ రత్నాల గుట్టలు కనిపించాయి. విరజుడు మంత్రం ముగ్దుడిలా అయిపోయాడు. అప్పుడు అనంతుడు ప్రశాంతంగా, “ప్రభు! నేను సాధించిన ఈ అమూల్యమైన నిదినిక్షేపాల్ని, మీ కోరిక ప్రకారం రాజ్యక్షేమంకోసం వినియోగించేందుకు, ఈ క్షణమే మీ పరంచేస్తాను. అయితే దీనికి ప్రతిఫలంగా, మీ నుంచి నాకు కావలసింది బంగారం మాత్రం కాదు!” అన్నాడు.
ఆ మాటలకు విరజుడు చాలా ఆశ్చర్యపోతూ, “మరేమి కావాలి?” అని ప్రశ్నించాడు? మీరు పూర్వం గురుకులంలో చేసిన వాగ్దానం ప్రకారం, నన్ను మీ ప్రదానామాత్యుడిగా నియమించుకొంది. అదే నాకు కావలసింది!” అన్నాడు అనంతుడు గంభీరంగా.
విరజుడు ఆ మాట వింటూనే కొద్ది క్షణాలు నోటమాట రాని వాడిలా వుండిపోయి, తర్వాత కాళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకుని వంగి అనతుడి పాదాలు స్పృశించి, “మహానుభావా! నువ్వు సామాన్య మానవుడివి కావు. ఈ క్షణం నుంఛీ నువ్వే నా ప్రధాన మంత్రివి! నీ అనుజ్ఞ లేనిదే నేనిక ఊపిరి సైతం పీల్చను!” అన్నాడు.
బేతాళుడు ఈ కథ చెప్పి, “రాజా, నిధి సంపాదనలో, విరజుడి స్వార్థం తేట తెల్లమవుతూనే వుంది. ఎటొచ్చి ఎంతో విద్యాధికుడూ, సాహసీ అయిన అనంతుడి ప్రవర్తనే అవివేకంగా కనబడుతున్నది. అతడు నిస్వార్థ పరుడైన పక్షంలో నిధుల్ని విరజుడికి అప్పగించి ప్రతిఫలం ఏమీ ఆశించకుండా వెళ్లి పోవాలి. లేదా సాధించిన నిధిలో కొంత తీసుకోవాలి. అదీ గాక ఇదీ గాక, విరజుడు కపటి, అతడు చేసే వాగ్దానాలకు విలువలేదని ఎరిగి, మంత్రి పదవి కోరడం ఏమన్నా విజ్ఞత అనిపించు కుంటుందా? ఈ సందేహాలకు సమాధానం తెలిసి కూడా చెప్పక పోయావా, నీ తల పగిలి పోతుంది!” అన్నాడు.
దానికి విక్రమార్కుడు, “అనంతుడు మొదటి నుంఛీ రాజ్యక్షేమాన్ని కోరిన నిస్వార్థ పరుడు. అందుకే అతడు, భావి మహారాజైన విరజుడికి గురుకులంలో తగిన సహాయం చేశాడు. విరజుడు కపటి, స్వార్థ పరుడు కావచ్చు. కాని, అప్పటి పరిస్థితుల్లో, ప్రజల వ్యతిరేకత, ఖజానాలో దానం లేకపోవడం, పొరుగురాజు దండ యాత్ర భయం, పాలనా వ్యవహారాల్లో సుప్రతీకుడి లాంటి అల్పగ్నుడి సలహాలు – వీటన్నిటి కారణంగా దేసరక్షణకు తనలాంటి వాడి అవసరం ఉన్నదన్న గట్టి నమ్మకం తోనే, అనంతుడు మంత్రి పదవిని కోరాడు. ఇది అతడి దేసభాక్తిని, రాజకీయ పరిజ్ఞాతాన్నీ చాటి చెబుతుంది. ఇది గొప్ప వివేకం. అవివేకం అంటూ ఇందులో ఏ మాత్రం లేదు!” అన్నాడు.
పట్టువదలని విక్రమార్కుడు చెట్టు వద్దకు తిరిగి వెళ్ళి చెట్టుపైనుంచి శవాన్ని దించి భుజాన వేసుకుని, ఎప్పటిలాగే మౌనంగా శ్మశానం కేసి నడవసాగాడు. అప్పుడు శవంలోని బేతాళుడు,”రాజా, ఈ రాత్రి వేళ భీతిగొలిపే శ్మశానంలో నువ్వు ప్రదర్శిస్తున్న పట్టుదలా, శ్రమకు ఓర్చుకోగల శక్తి చూస్తుంటే, నాకు ఆశ్చర్యం కలుగుతున్నది. దేశ పాలకులైన రాజుల్లో ఇలాంటి గుణగణాలు సర్వ సాధారణం కాకపోయినా, అపూర్వం మాత్రం కాదు. దేశాన్ని సమర్థవంతంగ పాలించి, ప్రశాంత వాతావరణంలో దాన్ని వారసుల వరం చేయాలంటే, అందుకు కేవలం పట్టుదల, ధైర్య సాహసాలు మాత్రమే సరిపోవు, ఏంతో నిలకడ గల రాజనీతి, చతురత అవసరం. రాజుకు కావలసిన అన్ని మంచి లక్షణాలు వుండి, నిలకడగల రాజనీతి, చతురత్వం లోపించిన సత్యపాలుడి కథ చెబుతాను, శ్రమ తెలియకుండా విను.” అంటూ ఇలా చెప్ప సాగాడు.
పూర్వం చందన దేశాన్ని పాలించే చంద్రపాలుడు హఠాత్తుగా మరణించడంతో ఆయన ఏకైక పుత్రుడు సత్యపాలుడు రాజయ్యాడు. రాజైన కొద్ది రోజుల్లోనే, అతడు దేశపు యదార్ధ స్థితిగతుల్ని గమనించి ఖిన్నుడయ్యాడు. భోగ లాలసుదిన చంద్రపాలుడు, పరిపాలన చాలా వరకు ఉన్నతాధికారులు చేతుల్లో వదిలేసి, విలాస జీవితం సాగించాడు. అవకాశం అవినీతినిని సృష్టుస్తుందన్న దానికి సాక్ష్యంగా, అధికారులలో లంచగొండితనం, మోసబుద్దీ ప్రబలినాయి.
దేశపు అంతరంగిక పరిస్థితులు ఇలా వుండగా, విదేశాల నుంచి కూడా చందనదేశానికి సమస్యల ఎదురు కాసాగాయి. చందనకు తూర్పు దిక్కున, చందన దేశాన్న అనుకుని ఒక భిల్లదేసం వున్నది. తరతరాలుగా అది చందనకు సామంత దేశం. ఆ దేశాన్ని ప్రస్తుతం పాలిస్తున్న జయసేనుడు, స్వతంత్రం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాడని వేగులు వార్తా తీసుకుని వచ్చారు. ఇక, తూర్పుదిక్కున భిల్ల దేశాన్ని ఆనుకుని మహిర దేశం వున్నది. మిహిరను పాలిస్తున్న ప్రచండవర్మ , చందన దేశం లోని అరాజక పరిస్థితులను అవకాశంగా తీసుకుని, దేశాన్ని కబలించాలనే ఆలోచనలో వున్నట్లు ఆ వేగులే నమ్మకమైన వార్తలు తెచ్చారు.
ఇన్ని చిక్కుముడుల మధ్య సింహాసనాన్ని అధిష్ఠించిన సత్యపాలుసు, ఒకనాడు మహామంత్రి కేవలభట్టుతో మంత్రాంగం సాగించాబోయాడు.
“మహారాజా! అంతరంగిక సమస్యలకంటే, విదేశా సమస్యలకే మనం అధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. అలా కానప్పుడు మనకు రాజ్యమే మిగలదు. ఇన్న సమస్యలన్నీ చిటికెలో పరిష్కరమవాలంటే, ఒకేఒక్క ఉపాయం వున్నది!” అన్నాడు కేవలభాట్టు.
“మిహిరాధీశుడికి ఒక్క ఆడపిల్ల మాత్రమే సంతానం. ఆమెను మీరు వివాహమాదినట్లయితే, చిక్కులన్నీ ఇట్టే విడిపోతాయి. పెరిగిన మన బలం చూసి భిల్ల జయసేనుడు స్వతంత్రించడానికి సాహసించడు సరికదా, అవసరం అనుకుంటే మనమే అతణ్ణి మట్టుబెట్టి, ఆ దేశాన్ని కూడా మన రాజ్యంలో కలుపుకోగలం!” అన్నాడు కేవలభాట్టు.
సత్యపాలుడు ఆశ్చర్యంగా, “అదెలా సాధ్యం, మహామాత్య? ప్రచండవర్మ వియ్యపుటాలోచానలోనే వుంటే, అసలు యుద్ధప్రసక్తే వుండదు కదా?” అన్నాడు.
కేవలభాట్టు క్షణం సంకోచించి, “ఆయనలో ఆ ఆలోచన లేనిమాట నిజమే, మహారాజా! కాని రాకుమార్తె మధులిక ఆలోచన మాత్రం అదేనని, మన వేగులు చెప్పారు. మనకు కూడా అదే ఆలోచన విన్నట్టు అదే వేగులుద్వారా ఆమెకు తెలియజేస్తేచాలు! అటునుంచి ఆమే నరుక్కోస్తుంది.” అన్నాడు.
సత్యపాలుడు ఒక్క క్షణం మౌనం వహించి, చిరునవ్వుతో, “మధులిక ఆలోచనల గురించి మీకు చెప్పిన వేగులు, ఆమె అహంకారం గురించి చెప్పలేదా?” అని ప్రశ్నించాడు.
తనకు చుట్టుముట్టుతున్న సమస్యలకు పరిష్కార మార్గం ఏమిటి అని ఆలోచిస్తూ, వికలమైన మనస్సుతో, ఒకనాడు సత్యపాలుడు, కాన్చానగిరి పాడంవడ్డ ఆశ్రమ వాసం చేస్తున్న తన గురువును కలుసుకునేందుకు, ఒంటరిగా గుర్రం మీద బయలుదేరాడు.
గురుకులాశ్రమం ఇక కొద్ది దూరంలో వున్నదనగా, చిరుతపులి ఒకటి పొదల చాటునుంచి భీకరంగా గాండ్రిస్తూ, సత్యపాలుది గుర్రం మీదికి దూకింది. గుర్రం బెదిరి, సత్యపాలుడు ఎంత ఆపుచేయ్యబోయినా ఆగక, వాయువేగంతో పరిగెత్తిన పిమ్మట, సమీపం నుంచి ఒక చిత్రమైన ధ్వని వినిపించింది. ఆ ధ్వని వింటూనే గుర్రం శాంతించి, ఒక చెట్టు దగ్గిర ఆగింది.
సత్యపాలుడు ఆ ధ్వనిని గుర్తుపట్టాడు. రెచ్చిపోయిన గుర్రాలను అదుపు చెయ్యడం కోసం, నేర్వరులైన భిల్లులు నోటితో చేసే విచిత్ర ధ్వని అది! ఆ సంగతి గ్రహించగానే, తను భిల్లరాజ్యపు పోలి మేరాలలో ప్రవేసిన్చానని గ్రహించిన సత్యపాలుడు, పరిసరాలను గమనిస్తూ, నెమ్మదిగా గుర్రం దిగాడు.
ఇంతలో చెట్ల చాటునుంచి, భుజాన విల్లు, బాణాలు ధరించిన నూనూగు మీసాల భిల్ల యువకుడొకడు చిరునవ్వుతో సత్యపాలుడిని సమీపించాడు. సత్యపాలుడు అతణ్ణి పరిశీలనగా చూస్తూ, “నోటితో ధ్వని చేసి గుర్రాన్ని అదుపు చేసింది నువ్వేనా?” అని ప్రశ్నించాడు.
ఆ యువకుడు అవునన్నట్టు తలవూపి, బొంగురు గొంతుతో, “మీరీ చాలా అలిసిపోయి వుంటారు. కొద్ది సేపు అలా విశ్రమించండి, ఇప్పుడే వస్తాను!” అంటూ వెనుదిరిగి చెట్లు మధ్యకు వెళ్ళాడు.
ఆ యువకుడి విలక్షణమైన స్వరూపానికీ, బొంగురుగా ధ్వనిస్తున్న అతడి కంఠస్వరానికీ ఆశ్చర్యపోయిన సత్యపాలుడు, ఏదో అనుమానం కలగగా చిరునవ్వు నవ్వుకుంటూ, ఒక చెట్టు కింద కూర్చున్నాడు. కొద్ది సేపటికి ఆ యువకుడు, ఒక చేతిలో కొన్ని మధుర ఫలాలు, మరొక చేతిలో ఒక తాబెతికాయలో నీళ్ళు తీసుకువచ్చి, సత్యపాలుడికి అందించాడు.
సత్యపాలుడు అవి అందుకుంటూ, “నన్ను గుర్తుపట్టి నువ్వు చేస్తున్న ఈ పనులకు సంతోషం. నాతోబాటు వచ్చేవంటే, నా ఆస్థానంలో మంచి పదవి ఇచ్చి ఋణం తీర్చుకుంటాను.” అన్నాడు.
ఆ యువకుడు చిన్నగా నవ్వి, “నేను నా విశి నేరవేర్చాను, అంటే! అందుకు గాను ఏ ప్రతిఫలమూ అవసరం లేదు, వస్తాను!” అంటూ వేల్లిబోయాడు.
వెంటనే సత్యపాలుడు కోపంగా, “నేను సార్వభౌముడిని, మీది సామంత దేశమని తెలిసి, ఈ మాటలు మాట్లాడుతున్నావా?” అని ప్రశ్నించాడు.
యువకుడు ఆగి, “నన్ను జయసేనుడి కుమార్తె కీర్తిసేనగా గుర్తుపట్టారని, నాకు తెలుసు! నన్ను రెచ్చగొట్టి పరీక్షించాలనే, అలా ఆహాన్కారపూరిటంగా మాట్లాడారు.” అన్నది కీర్తిసేన.
ఆ మాటలకు సత్యపాలుడు నవ్వుతూ, “అర్ధమైంది, కీర్తిసేనా! బొంగురు గొంతు నీకు, అహంకారం నాకు స్వభావాలంకారాలుగా రాణించలేదు.” అంటూ లేచి నిలబడి, “ఇక వెళ్లొస్తాను!” అన్నాడు.
ఇద్దరూ కొద్దిసేపు నడిచి, బాగా చదును చేసివున్న ఒక ప్రదేశానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ నల్లరాతిల్తో చేసిన ఆరడుగుల శక్తివిగ్రహం ఒకటి వున్నది.
కీర్తిసేన సత్యపాలుడితో, “ఈమేను స్వయంశక్తి దేవతగా మేం ఆరాధిస్తాం. ఈ దేవత ఆశీర్వాదం వుంటే, అన్ని చిక్కులూ విడిపోతాయని, మా దృఢ విశ్వాసం!” అన్నది.
సత్యపాలుడు, స్వయంశక్తి దేవతకు భక్తీగా నమస్కరించి, రెండు మస్సాలు తర్వాత, ఇదే రోజున అక్కడే కలుసుకుంటానని చెప్పి, రాజధానికి ప్రయాణమయ్యాడు.
ఆ మర్నాటి నుంచే, అతడి ఆజ్ఞ ప్రకారం లంచగొండులుగా పేరుబడ్డ ఉన్నతాధికారులు బంధింప బడ్డారు. సత్యపాలుది నాయకత్వంలో సైనికులు జట్టుజట్టుగా చీల దేశంలోని అన్ని రకాల దొంగలనూ బంధించి కారాగారంలో వేసారు.
ఇలా రెండు మాసాలు గడిచాయి. సత్యపాలుడు ముందు చెప్పినట్టే, భిల్లదేసపు పొలిమేరల్లో పురుష వేషంలో వున్న కీర్తిసేనను కలుసుకున్నాడు.
అతడు, ఆమెతో, “కీర్తిసేన! స్వయంశక్తి దేవత దయవల్ల నా చిక్కులన్నీ విడిపోయాయి. నాకు ఇంత మహోపకారం చేసిన నీకు ఎంతైనా ఋణపడి వున్నాను. నాతోబాటు మా రాజ్యానికి వచ్చి, మహారాణి పదవిని అలంకరించి, నన్ను కాస్త అయిన ఋణ విముక్తుణ్ణి చేయమని కోరుతున్నాను.” అన్నాడు.
కీర్తిసేన బదులు చెప్పక తల వంచుకున్నది. ఆ తర్వాత కొద్ది రోజుల్లోనే, కీర్తిసేన అన్న వీరసేనుడు, అనేకమైన కానుకలతో సత్యపాలుడిని కలుసుకుని, తన చెల్లెలను వివాహమాడవలసిందిగా కోరాడు. సత్యపాలుడు అంగీకరించాడు.
వివాహ సంరంభం ముగిసీ ముగియడంతోనే, మామగారి సైన్యాన్ని కూడా వెంట బెట్టుకుని, మహిరదేశం మీద దండెత్తాడు, సత్యపాలుడు.
యుద్ధంలో ప్రచండవర్మ చెట్టుగా ఓడిపోయి, సత్యపాలుడిని కలుసుకుని, “నాయనా సత్యపాలా! పోయిన రాజ్యం మీద నాకు ఆశ లేదు. కాని, నాకున్న ఒక్కగానొక్క కుమార్తె మధూలిక, నీ మీద అధిమానం పెంచుకుంది. ఆమెను రాణిగా స్వీకరించమని వేడుకుంటున్నాను.” అంటూ దీనంగా కోరాడు.
భేతాళుడు ఈ కథ చెప్పి, “రాజా, తండ్రి భోగలాలసత కారణంగా, ఆ రాజిక పరిస్థితిలో వున్న దేశాన్ని చిన్నాభిన్నం కాకుండా సత్యపాలుడు కాపాడిన మాట నిజం. ఇందుకు రాజనీతి, చతురత అవసరంలేదు. పట్టుదలా, కార్యదీక్షా వుంటే చాలు. పరరాజుల పట్ల ప్రవర్తించే తీరులోనే ఒక నిలకడగాల రాజనీతి చతురత అవసరం అవుతుంది. అలాంటిది సత్యపాలుడిలో వున్నట్టు లేదు. చంద్రపాలుడు గడ్డుసమస్యలు కల్పించినట్టుగానే, సత్యపాలుడు రాజనీతి లోపం, అతడి వారసుడికి ప్రమాదకారణం కావచ్చు. అతడి నిలకడలేని స్వభావానికి ఉదాహరణ, మధూలిక విషయంలో అతడు ప్రవర్తించిన తీరు. తనకు తానై మదూలికను పెళ్లి చేసుకుంటానని చెప్పడానికి నిరాకరించినవాడు, కీర్తిసేన విషయంలో మరొక విషంగా ప్రవర్తించాడు. పోనీ మధూలిక అహంకారి అని తిరస్కరించాదంటే, ఆమెనూ చేపట్టాడు. ఇదంతా చూస్తుంటే, తండ్రి ఒక కారణంగా రాజ్యపాలనకు అనర్హుడైతే, సత్యపాలుడు మరొక కారణంగా అనర్హుడుగా కనిపించడం లేదా? ఈ సందేహాలకు సమాధానం తెలిసికూడా చెప్పకపోయావో, నీ తల పగిలిపోతుంది.” అన్నాడు.
దానికి విక్రమార్కుడు, “సత్యపాలుడు అన్ని విధాలా రాజ్యపాలనకు అర్హుదన్న సంగతి, అతడు అధికారానికి వచ్చినప్పటినుంచీ ప్రవర్తించిన తీరును బట్టి మనం నిర్ణయించవచ్చు. అంతరంగిక సమస్యలు కంటే, పొరుగు రాజులు సృష్ఠించే సమస్యలకే అధిక ప్రాముఖ్యత ఇవ్వాలన్న మంత్రి కేవలభట్ట సలహాలు తోసి పుచ్చాడంలోనే, అతడి రాజనీతి, చతురత వెల్లడవుతున్నది. ప్రజాభిమానం రాజుకు లక్షల సైన్యంపెట్టు! అది రాజుకు స్తానబలాన్ని, అన్గాబలాన్నీ సంపాదించి పెడుతుంది. అది ఎరిగిన వాడు గనకే సత్యపాలుడు ముందుగా ప్రభుత్వోద్యోగుల్లోని అవినీతిని, ఆ కారణంగా దేశంలో ప్రబలిన అరాచాకాన్నీ అణచివేసాడు. భిల్లరాజు జయసేనుడు తన దేశానికి స్వాతంత్ర్యం కోరుకున్నాడు తప్పితే, రాజు ప్రచందవర్మలా అదను చూసి చందన దేశాన్ని కబలించాలనే ఆలోచన చేయలేదు. కీర్తిసేన, తను సత్యపాలుది పట్ల మనసున్న దానినని పరోక్షంగా తెలియపరిచెందుకే, అతణ్ణి తన దేవి దగ్గరకు తీసుకు వెళ్ళింది. అందువల్లనే మదూలికను తానై కోరి వివాహమాడడానికి నిరాకరించినవాడు, ఆమెను తానై మహారానివి కమ్మని కోరాడు.
అధముల్ని అడిగి అవుననిపించుకోవడమంటే, ఉత్తముల్ని అడిగి లేదని పించుకోవడం మేలన్న సూక్తి అందరేరిగినదే. అహంకారి అయిన మధూలిక, తనకు సత్యపాలుది మీద అభిమానం వున్నా, తండ్రి యుద్ధ ప్రయత్నాలను వారించలేదు. అంటే – తండ్రి యుద్ధంలో సత్యపాలుడిని గెలిచి, తనకు బహుమతిగా సమర్పిస్తాడన్న ఆలోచన ఆమెలో వుంది వుంటుంది. కాని, పరిస్తితుడు మరొకలా పరిణమించడంతో, తండ్రి ప్రార్తనాపూర్వకంగా సత్యపాలుడిని కోరడం ద్వారా, అతణ్ణి వివాహమాడవలసి వచ్చింది.
సత్యపాలుడు రాజ్యాధికారానికి వచ్చిన నాటినుంచీ జరిగిందంతా పరిశీలించినప్పుడు, అతడు గొప్ప రాజనీతిజ్ఞుడే కాక, పరిస్థితుల ప్రభావం బల్ల తారుమారయ్యే మానవ సంబంధాలను క్షుణ్ణంగా అర్ధం చేసుకుని, అందుకు అనుగుణంగా ప్రవర్తిన్చాగల వివేకి కూడా అని తెలుస్తున్నది.” అన్నాడు.
manasulo e kalmashamleni aa pichukako oka roju oka kaakula gumpu parichayam ayyindi. aa kaakulatho pichukaki sneham ayyindi.
oka roju kaakula gumpu eto veltuu pichukanu kuudaa thodu rammannayi. amayaka pichuka ekkadaki, enduku ani adagakunda, aa kaakulanu guddiga nammi vaatitho vellindi.
kaakulu oka polaaniki velli akkada mokkalannitini dhwamsam cheya saagaayi. pichuka nissahaayamgaa emi cheyalo telika atuu itoo gentutuu vundi. intalo aa polam raitulu parigettukuntu vachi oka pedda karratho aa kaakulanu kottadam modalettaaru. kaakula gumpuku idhi alavate, avi turruna egiripoyayi. pichuka raitulaku dorikipoyindi.
ebaboy! baboy! naa tappemi ledu, nenu amaayakuraalini, nenemi cheyaledu, nannu vadileyandi!u ani pichuka pradheya padindi. kaani panta naasanam ayina raitulu kopam meeda unnaaru. pichuka maata nammaledu kada, daani vaipu asahyamgaa chusi maro rendu debbalu vesaaru.
itarulu mana mitrulanu chusi mana gunam emito nirdaarinchukuntaaru. anduke manam manchi gaa vunna, mana snehitulu cheduvaaraithe manam kuudaa chedda valamane anukuntaaru.
anaganagaa rendu pillulu oka rotte mukka kosam debbaladukuntunnay. naadante naadani hora hory gaa godavapadutunna aa pillulanu oka kothi chusindi.
mottaaniki kothi vaatini vidateesi, kintoti daaniki enduku debbalaadutunnaaru? mee samasyaki okate parishkaaram. ee rotte mukkani meeru cheri sagam panchukondi. kavalante mee iddarikee samaanamgaa nenu panchi pedatani ani cheppindi.
kothi aa mukkanu rendu gaa chesindi. eayyo! oka mukka peddagaa vunde!u ani kothi aa mukka nu koncham koriki tinesindi.
pillulu rendoo noru velesi chustuu vundi poyayi. niraasagaa vaati daarina avi velli poyayi. anduke, peddalu manaki eppudu cheputuu vuntaaru – iddari madhya godavayinappudu laabham eppudu moodo vaariki chandutundani.
anaganagaa oka rajugaru tana rajya paryatana chestu oka gurrala bajaaruloki vellaaru. bajaarulooni gurrala vyaapaarastulandaruu rajugariki gurraalu ammalani prayatnaalu modalettaaru. okarini minchi okaru vaari vaari gurraalanu pogadadam modalettaaru.
enaa gurram meeru cheppinattu chestundi ani okarante, enaa gurram chala vegamgaa parigedutundi ani okaru, eaasalu naa gurraniki bhayame teleedu ani marinkokaru goppagaa cheppukunnaru. oka vyaapaarastudu mari atiki poyi, enaa gurram egaragaladuni annadu.
monnadu nesaadhipatini pilichi, m gurram egurutundi ani cheppaaru. senaadhipati aascharyapoyi, gurranni egirinche prayatnam chesaru. kaani gurram ela egurutundi? egara ledu.
vyaapaarastudini rajugari mundaru nilapettaaru. rajugaru, neninna nee gurram egurutundi annavu kada, edhi oka saari egirinchi chuupinchu annaru.
emaharaja! gurram egurutundi, ante naa uddesyam anta vegam gaa parigedutundani ani vyaapaarastudu cheppaadu.
aa tarvaata mukhya mantrini pilichaaru. emukhya mantri! naaku ee gurram egirithe chuudaalani undi! ee pani meere cheyali!u annaru.
mukhya mantri dang aipoi, emaharaja! gurram ela egurutundi, aa vyaapaarastudu abaddham cheppaanani oppukunnadu kada!u annaru.
ilaa okkokkarini pilavadam, vaallanu gurram egirinchi chuupincha maanadam; vaaru adela saadhyam ani adigithe vaari tala teeseyadam, konni rojulu ilaa gadichayi.
sabhikudu tala vanchi, eaalaage maharaja! naaku oka samvatsaram gaduvu uvvandi, nenu prayatnam chestaanu!u ani oppukunnadu.
sabhikulu, raajyamlo vunna vaarandaruu aascharyapoyaaru. nala oppukunnavu? asalu gurram ela egurutundi? nee deggira emaina upayamunda?u ani raka rakala prasnalu adigaaru. sabhikudu chirunavvutho tappinchukuni intiki cherukunnadu.
oorantaa nippula paakipoyina ee vaarta intlo vunna athani bharyaki kuudaa telisindi. aandolanagaa aatanu intiki vache daka gummam meeda kaapu kasindi. intiki bharta ragane vinnadi nijamena ani adigindi.
sabhikudu nijame cony khangaru padaddu ani bhaaryanu ilaa odaarchaadu – emoorkhula manasulo okati padithe adhi saadhinchaalanna pattudala balangaa modalavutundi. vaaritho vaadinchadam kashtam. maharaju gaari manasulo ee vishayam alaage balangaa padipoyindi. vaarini kaadanna vaari talalu narikinchesaaruu. nannu adigina ventane nenu kuudaa kudaradu ante naa tala kuudaa ventane tegedi.
oka samvatsaram gaduvu adigithe ventane mundarunna pramaadam toligindi kada! aa payina chuddam! yaadaadilo emaina kaavachhu. raju gaaru ee vishayam marichipovachhu! leda pattudala taggavachhu! bhavishyattu evaru chusaru? rajulu mareno, gurraalu egireno!u
aa dhanavanthudiki goppalu cheppukovadam baga alavaatu. andariki atanu yentho dhanavantudani, prapanchamantaa chusadani teliyaalani baga tapana padevaadu.
oka roju athani intlo oka vindu jarigindi. vachina atithulaku goppalu cheppukuntu sheenu ni pilichi, esheenu, velli durbhini pattukura!u annadu. durbhini ante binaculars. sheenu lopali velli adiginatle durbhini tecchi ichadu.
vachina vaallantaa vellipoyaaka, aa dhanavanthudu sheenoonu pilichi tittaadu. kidurbhini temmante techeyadam kaadu! yee durbhini, landan daama america daama ani adagali. appude kada nenentha dhanavanthudino andariki telisedi?u annadu.
konni rojula taravaata dhanavanthudi snehitudu okadu intiki vachaadu. kuurchuni matladutunte hal loo vunna pulicharmam chusi adhi ekkadido adigaadu.
dhanavanthudiki alavate kada, badaayilu cheppukuntu, eeedi maa naanna gaaru veta ki velli champina puli!u antuu, sheenuni pilichi, ema naannagaari photo vundaali teesukuni raa!u annadu.
okanoka yugamlo pakshulaki, mrugaalakee ghoradi ghoramaina mahayuddham jarigindi. chala samvatsaraalu pakshulu, mrugaalu kottukuntune vunnayi.
ilaa yuddham jarugutunnappudu gabbilalu mattuku mosam chesai. e jettu gelustunte atu vaipuki maripoi itu jantuvulanu, atu pakshulanu renditinii mosam chesai. gabbilalu ante bats.
ilaa chala samvatsaraalu yuddham jarigeka pakshulu, jantuvuluu baga alisipoyayi. ika yuddham viraminchukovaalani nischayinchi, sandhi chesukunnayi. ika meeda prasaantamgaa vundaalani, ilaa praanahaani jaragakudadani, oka nirnayam chesukunnayi.
kaani, ippudu gabbilalaku mattuku emi cheyalo teliyaledu. mundu pakshula daggaraku vellaayi. cony chala saarlu gabbilalu pakshulaku vipakshamgaa poradayani pakshulu vaatini daggaraku raaneeyaledu.
oka kaaki eppudu hamsalanu chusi kullu kunedi. vaati tellati rekkalani, andamaina roopaanni chusi kaaki baadha padedi. eppudu neneonuu alaa vunte bagundedi! ilaa nallagaa vunnanu anukuntu vundedi.
oka roju kaakiki oka moorkhamaina aalochana kaligindi. hamsala lagane tanuu neellallo untuu, vatila kalupu mokkalu tintuu, cheruvulo eetha kodutuu vunte adhee chala andamgaa ayipotundanukundi aa picchi kaaki.
monnati nunchi nana prayatnaalu chesindi. gaalilo egaradam manesi neellallo eetha kottadaaniki tega prayatnam chesindi. kaani kaakiki eetha raadu kada!
inka idhi laabham ledani, alavaatlu maarchinanta maatraanna roopam maaripodani telusukuni kaaki aa paina hamsalanu chusi asuya paadadam maanesindi.
eadela kudurutundi? sanchi naaku dorikindi kanuka bangaaramuu nadade, adrushtamu naade! manam kaadu; nenu adrushtavantudini!u ani giri kopanga annadu.
intalo venaka nunchi yedonga! dongaa!u ani arupulu vinipinchaayi. venakki tirigi chuste kontha mandi kopanga karralu, kattelu pattukuni parigettukuntu vastunnaaru!
earere! mana deggira kanuka ee sanchi chuste manam dorikipotamu. vaallu manalni chitakkottestaru!u ani giri khangaru paddaadu.
emanam kaadu, nuvvu dorikipotavu. ninnu chitakkottestaru. ee sanchitho nakemi sambandham ledannavu kadha ani kool gaa ramu jawabu cheppaadu.
pattuvadalani vikramaarkudu chettu vaddaku tirigelli, chettupai nunchi savaannidinchi bhujaanavesukuni, eppatilaage mounamgaa smasaanaanikesi nadavasagadu.
appudu savamlooni betaludu, eraja, vidyaadikudivaina nuvvu, bheetagolpe ee smasaanamlo, nisiraatri vaela inni kashtaalanu saahistunnavante nammasakhyam kakunda vunnadi. intakuu deeniki kaarakulu, nee manchitanaanni tama swaartham kosam upayoginchu kuntunna kutsita manaskulai vundaali. alanti vaalla valalo chikki, kaaryasaadhana tarvaata avivekam koddi tanamelunu kuudaa marachina anatudane yuvakudi katha chebutaanu, shrama teliyakunda vinu.u antuu ilaa cheppasagadu:
puurvam mandarakame deshaanni satkeerudane raju paripalinchevadu. virajudu, satkarudi okkagaanokka koduku. atadiki kaasta vayasuraagaane raju, atanni gobiludane guruvu nadipe gurukulaaniki pampinchaadu.
gurukulamlo mottam padimandi vidyaardulundevaara. vaarilo okka anatudane vidyaardhi tappa migilinavaarandaruu, virajudu rajukumarudane bhayabhaktulatho konchem edamgaa masilevaaru. ayithe anantudu maatram modati rojune virajudini aadaramgaa palakarinchi sneham kalupukunnadu. saantamgaa, aatmeeyamgaa pravartinche anantudu virajudiki kuudaa nachatamto vaari sneham dinadina pravardhamaanam kasagindi.
ayithe, virajudilo tanu rajakumarudananna ahankaaraaniki moorkhatvam kuudaa thoduu kaavadamtho, ananthudi meeda appudappuduu adhikaaram chalayinchevadu. ayinappitiki anantudu kopam techukokunda virajudi patla mitrabhaavaanni pradarsinchevaadu.
virajudiki guruvu cheppe paataalu okantata talakekkevi kaadu. ayithe atadu guruvu daggara emi matladaka, teerika samayalo ananthudini vedhinchevaadu. anantudu ematram visugu chendakunda paatyaamsam virajudiki grahmayyela okatiki naalugu saarlu bhodinche vaadu.
ee vidhamgaa virajudu chaduvulo kaasta churukutanam punjukogane, guruvu gobiludu daanni gamaninchi, atadiki marinta prothsaahajanakamgaa vundadam kosam, adapadadapa prasninchatam praarambhinchaadu. motta modatisaari guruvu prasnincha gaane virajudu, ananthuditho, eananta! ee roju guruvugaaru nannu prasninchaarante, aa ghanata antaa needhe. nee melu ennatikee marchiponu. nenu rajunavagane ninnu naa pradhaana mantrini chesukuntanu!u annadu.
virajudi maataku anantudu chala santoshinchaadu. gobiludu kuudaa aa sangati vini chala aanandinchi, virajudini marintagaa mecchukuntu, nianayaanaa, manishini pasutvam nunchi vaeru chese uttama gunaallo krutagnata okati! nuvvu ananthudi patla chala udaattamgaa pravartinchaavu. ee roju nuvvu chesina vaagdaanaanni kalalo kuudaa vismarinchakundaa nilabettuke ani hitavu palikaadu. virajudu alagenannattu talaadinchaadu.
ayithe, aa tarvaata jarigindi maatram vaeru. atadu cramepy chaduvulo kontha raanistuu, naanaatikii ahankaram penchukuni, ananthudini nirlakshyam cheyadam praarambhinchaadu. alaa kontha kaalam gadichi, iddari vidyaabhyaasam mugimpuku vachenaatiki, virajudu tana vaagdaanaanni puurtigaa marichinatlu andarikee telisipoyindi.
anantudu gurukulamlo tana vidyaabhyaasam mugiyagaane, guruvu gobiluditho, deswamy! nakinka vidya trushna teeraledu. tamaru anumatiste, aaraavalii parvata paadaala vaddana vunna krushnachandrulavaari gurukulamlo konnellu vidyaabhyaasam cheyyaalani vundi. aa tarvaata avasaramanipiste, virajuditho atadu naaku chesina vaagdaanam gurinchi maatlaadataanu.u annadu.
gobiludu, anantudu korina daaniki santoshamgaa, m mahaneeyudi daggara shishyarikam chese paripuurnamaina arhata neekundi. vellira nayana, subhasya sheeghram!u antuu aasiirvadimchi pampinchaadu.
aa tarvaata, virajudu kuudaa guru dakshina chellinchi, rajadhaniki tirigi vellaadu. nemmadigaa aaru samvatsaraalu gadichayi. virajudiki pattabhishekam jarigindi. atadu raajavutuunee, tanaku puurtii anukuulamgaa pravartinche suprateekudanevaadini tana pradhaanasalahaadaarugi niyaminchukunnadu. palana vyavahaaraallo, ee pradhaana salahaadaaru maata vedavaakyamgaa chelladam praarambhinchindi.
suprateekudu, rajoo kalisi vinuutna paripaalana paerita, paripaalanalo aneka maarpuluu, samskaranaluu pravesapettaaru. induvalla prajalu leniponi ayomayavastha loo padi, tamaku atuvanti duravastha kaliginchina raju patla teevramaina ayishtata kanabaracha saagaaru. ide ootamgaa chesukuni porugu raju, virajudi rajyampai dandettaalanu kuntunnadani goodachaarulavalla virajudiki telisindi. virajudu kaasta kongarupadi, suprateekudini sampradinchaadu.
suprateekudu teliggaa, eebham enduku, prabhoo! manam hechuvetanam meeda marinta mandini sainyamlo cherchukuni, maname mundugaa poruguraju meeda dandettudam. aa rajyam kuudaa manavasamaite, tamari keerti pratishtalu naludisalaa marinta inumadistaayi!u annadu.
kunavu cheppediidii chitikalo mugise panikaadu. mana khajanalo antagaa nilvadabbu ledani, neeku teliyanidaa?u annadu.
daaniki suprateekudu navvi, emana khajana nimpenduku, oka tiruguleni upaayam aalochinchaanu. yakshinisailam gurinchi meeku telusugadaa?u annadu.
virajudiki yakshini sailam gurinchi telusu. mandara deshaniki uttarapu tellagavunna pedda parvataanni yakshini sailam gaa varninchi chebutaaru. aa parvatam meedavunna praacheena sivaalayam mukhamandapam daggara, devanagaralipilo vunna oka shila saasanam vundi. andulo, ee aalayam mundunna koneti madhyabhaagamlo nirantaram vegamgaa tirigesudi okatunnadi. mantram tantra saastrajnaani, sahasi, niswartha paruduu ayina yuvakudu, aa sudilo pravesinchi akkada edurayye yakshamaayanu jayinchinatlayithe, atadiki ashta siddhuluu, navaniduluu labhistaayi, paraajitudaite akkadi nunchi naraka koopamloki thoya baadutaadu, ani vunnadi.
suprateekudi maatalo adanta gurtu tecchukuni virajudu bikkamukham vesi, eyakshini sailam gurinchi telisi yem laabham? praanaalaku teginchi, aa konetilo dookadam naa valla kaadu!u annadu.
aa javaabuku suprateekudu navvi, eaakkadiki mimmalni vellamani cheppadam ledu, prabhoo! ananthudane yuvakudokadu kottagaa mana raajyaaniki vachaadu. atadu aaraavalii pravata praantamlooni krishna chandrudane guruttamuni vadda mantram saastraanni koolankashamgaa abhyasinchaadata. itara vidyalu kuudaa atadiki karatalaamalakaalenata. atadu mana vartakula shreshti inta aatidhyam pondaaru. aa anantudu goppa saahasi any, ennadagga neswaartaparudani prajalu cheppukuntunnaru. manam aa ananthudini pilipinchi, rajya kshemam kosam yakshini sailiki vellamani adugudaamu. nidhulatho tirigi vaste, atadi ettu bangaaraanni bahumanamga istamani chebudam. emantaru?u ani adigaadu.
ananthudi paeru vintoone ulikki padina virajudu, okka kshanam aalochinchi, suprateekudu cheppina daaniki angeekarinchaadu. marukshaname ananthudiki kaburu vellindi.
anantudu ragane virajudu entho abhimaanamgaa kusala prasnalu vesaadu. tarvaata, yakshinisailaanni gurinchi cheppina dantaa shraddhagaa vinna anantudu, kiprabhuu! manam okari gurinchi okariki kshunnamgaa telisina vyaktulam. mee korika prakaaram neenee yakshinisailaaniki tappaka velataanu,u annadu.
ananthudito bate velli, koneti oddune kuurchunna virajudiki, chala sepu gadichina tarvaata, anantudu rettimpu tejassuto prakaasistuu, koneti nunchi bayatakiravadam kanipinchindi. atadu ventane ananthudi daggiraku velli cheyyi pattukuntuu aatruta gaa, eananta! nidhi dorikinda, edhee?u antuu prasninchaadu.
anantudu mandahasam chesi, erandi, chuupistaanu, meekelanti pramaadam kalagadu!u ani virajudi cheyyi pattukuni mallee konetilo digaadu. daani attaduguna suryakiranalla prakaasistunna nava ratnaala guttalu kanipinchaayi. virajudu mantram mugdudila aipoyadu. appudu anantudu prasaantamgaa, yeprabhu! nenu saadhinchina ee amoolyamaina nidinikshepaalni, mee korika prakaaram rajyakshemankosam viniyoginchenduku, ee kshaname mee paramchestaanu. ayithe deeniki pratiphalamgaa, mee nunchi naaku kaavalasindi bangaram maatram kaadu!u annadu.
aa maatalaku virajudu chala aascharyapotuu, emaremi kavali?u ani prasninchaadu? meeru puurvam gurukulamlo chesina vaagdaanam prakaaram, nannu mee pradaanaamaatyudigaa niyaminchukondi. adhe naaku kaavalasindi!u annadu anantudu gambheeramgaa.
virajudu aa maata vintoone koddi kshanaalu notamata raani vadila vundipoyi, tarvaata kaalla neellu pettukuni vangi anathudi paadaalu sprusinchi, timanubhava! nuvvu saamaanya manavudivi kaavu. ee kshanam nunchii nuvve naa pradhaana mantrivi! nee anugna lenide nenika oopiri saitam peelchanu!u annadu.
betaludu ee katha cheppi, eraja, nidhi sampaadanalo, virajudi swaartham theta tellamavutune vundi. etochi entho vidyaadhikuduu, sahasi ayina ananthudi pravartane avivekamgaa kanabadutunnadi. atadu niswartha parudaina pakshamlo nidhulni virajudiki appaginchi pratiphalam emi aasinchakundaa velli povali. leda saadhinchina nidhilo kontha teesukovali. adhee gaaka idhee gaaka, virajudu kapati, atadu chese vaagdaanaalaku viluvaledani erigi, mantri padavi koradam emanna vignata anipinchu kuntunda? ee sandehaalaku samadhanam telisi kuudaa cheppaka poyava, nee tala pagili potundi!u annadu.
daaniki vikramaarkudu, eananthudu modati nunchii rajyakshemanni korina niswartha parudu. anduke atadu, bhavi maharajaina virajudiki gurukulamlo tagina sahayam cheshaadu. virajudu kapati, swaartha parudu kaavachhu. kaani, appati paristhitullo, prajala vyatirekata, khajanalo daanam lekapovadam, poruguraju danda yaatra bhayam, palana vyavahaaraallo suprateekudi lanti alpagnudi salahalu – veetanniti kaaranamgaa desarakshanaku tanalanti vaadi avasaram unnadanna gatti nammakam thone, anantudu mantri padavini koradu. idhi atadi desabhaaktini, rajakeeya parignaataannii chaati chebutundi. idhi goppa vivekam. avivekam antuu indulo e maatram ledu!u annadu.
pattuvadalani vikramaarkudu chettu vaddaku tirigi velli chettupainunchi shavaanni dinchi bhujana vesukuni, eppatilaage mounamgaa shmasaanam kesi nadavasagadu. appudu savamlooni betaludu,eraja, ee raatri vaela bheetigolipe shmasaanamlo nuvvu pradarsistunna pattudalaa, shramaku orchukogala sakti chustunte, naaku aascharyam kalugutunnadi. desha paalakulaina raajullo ilanti gunaganaalu sarva saadhaaranam kakapoyina, apuurvam maatram kaadu. deshaanni samarthavantamga paalinchi, prasaanta vaataavaranamlo daanni vaarasula varam cheyalante, anduku kevalam pattudala, dhairya saahasaalu matrame saripovu, entho nilakada gala raajaneeti, chaturata avasaram. rajuku kaavalasina anni manchi lakshanaalu vundi, nilakadagala raajaneeti, chaturatvam lopinchina satyapaludi katha chebutaanu, shrama teliyakunda vinu.u antuu ilaa cheppa saagaadu.
puurvam chandana deshaanni paalinche chandrapaludu hataattugaa maraninchadamtho aayana ekaika putrudu satyapaludu rajayyadu. rajaina koddi rojullone, atadu deshapu yadardha sthitigatulni gamaninchi khinnudayyadu. bhoga laalasudina chandrapaludu, paripaalana chala varaku unnataadhikaarulu chetullo vadilesi, vilasa jeevitam saaginchaadu. avakaasam avineetinini srushtustundanna daaniki saakshyamgaa, adhikaarulalo lanchagonditanam, mosabuddi prabalinaayi.
deshapu antarangika paristhitulu ilaa vundagaa, videsala nunchi kuudaa chandanadesaniki samasyala eduru kasagai. chandanaku thoorpu dikkuna, chandana deshaanna anukuni oka bhilladesam vunnadi. tarataraalugaa adhi chandanaku saamanta desham. aa deshaanni prastutam paalistunna jayasenudu, swatantram kosam prayatnistunnadani vegulu varta teesukuni vachaaru. ika, toorpudikkuna bhilla deshaanni aanukuni mahira desham vunnadi. mihiranu paalistunna prachandavarma , chandana desham loni arajaka paristhitulanu avakaasamgaa teesukuni, deshaanni kabalinchaalane aalochanalo vunnatlu aa vegule nammakamaina vaartalu tecchaaru.
inni chikkumudula madhya simhaasanaanni adhishtinchina satyapaalusu, okanadu mahamantri kevalabhattuto mantraangam saaginchaabooyaadu.
emaharaja! antarangika samasyalakante, videsa samasyalake manam adhika praadhaanyata ivvali. alaa kaanappudu manaku rajyame migaladu. inna samasyalannee chitikelo parishkaramavaalante, okeokka upaayam vunnadi!u annadu kevalabhaattu.
kemihiraadheeshudiki okka aadapilla matrame santaanam. aamenu meeru vivaahamaadinatlayithe, chikkulanni itte vidipotayi. perigina mana balam chusi bhilla jayasenudu swatantrinchadaaniki saahasinchadu sarikada, avasaram anukunte maname atanni mattubetti, aa deshaanni kuudaa mana raajyamlo kalupukogalam!u annadu kevalabhaattu.
satyapaludu aascharyamgaa, eadela saadhyam, mahamatya? prachandavarma viyyaputaalochaanalone vunte, asalu yuddhaprasakte vundadu kada?u annadu.
kevalabhaattu kshanam sankochinchi, eaayanalo aa aalochana lenimata nijame, maharaja! kaani rakumarte madhulika aalochana maatram adenani, mana vegulu cheppaaru. manaku kuudaa adhe aalochana vinnattu adhe veguludwara aameku teliyajestechaalu! atununchi aame narukkostundi.u annadu.
satyapaludu okka kshanam mounam vahinchi, chirunavvutho, emadhulika aalochanala gurinchi meeku cheppina vegulu, aame ahankaram gurinchi cheppaleda?u ani prasninchaadu.
tanaku chuttumuttutunna samasyalaku parishkaara maargam emiti ani aalochistuu, vikalamaina manassutho, okanadu satyapaludu, kanchanagiri padamvadda aashrama vasam chestunna tana guruvunu kalusukunenduku, ontarigaa gurram meeda bayaluderaadu.
gurukulashramam ika koddi dooramlo vunnadanagaa, chirutapuli okati podala chaatununchi bheekaramgaa gaandristuu, satyapaaludi gurram meediki dookindi. gurram bediri, satyapaludu entha aapucheyyaboyina aagaka, vaayuvegamtho parigettina pimmata, sameepam nunchi oka chitramaina dhwani vinipinchindi. aa dhwani vintoone gurram saantinchi, oka chettu daggira aagindi.
satyapaludu aa dhwanini gurthupattaadu. rechipoyina gurraalanu adupu cheyyadam kosam, nervarulaina bhillulu notitho chese vichitra dhwani adhi! aa sangati grahinchagaane, tanu bhillarajyapu poli meralalo pravesinchaanani grahinchina satyapaludu, parisaraalanu gamanistuu, nemmadigaa gurram digaadu.
intalo chetla chaatununchi, bhujana villu, baanaalu dharinchina noonuugu meesaala bhilla yuvakudokadu chirunavvutho satyapaaludini sameepinchaadu. satyapaludu atanni pariseelanagaa chustuu, nenotitho dhwani chesi gurranni adupu chesindi nuvvena?u ani prasninchaadu.
aa yuvakudu avunannattu talavoopi, bonguru gontuto, mmery chala alisipoyi vuntaaru. koddi sepu alaa vishraminchandi, ippude vastaanu!u antuu venudirigi chetlu madhyaku vellaadu.
aa yuvakudi vilakshanamaina swaroopaanikee, bongurugaa dhwanistunna atadi kantaswaraaniki aascharyapoyina satyapaludu, edho anumanam kalagagaa chirunavvu navvukuntu, oka chettu kinda kuurchunnaadu. koddi sepatiki aa yuvakudu, oka chetilo konni madhura phalaalu, maroka chetilo oka taabetikaayalo neellu teesukuvacchi, satyapaaludiki andinchaadu.
satyapaludu avi andukuntu, enannu gurthupatti nuvvu chestunna ee panulaku santosham. natobatu vachevante, naa aasthaanamlo manchi padavi ichi runam teerchukuntaanu.u annadu.
aa yuvakudu chinnagaa navvi, nenenu naa vishi neraverchaanu, ante! anduku gaanu e pratiphalamuu avasaram ledu, vastaanu!u antuu velliboyadu.
ventane satyapaludu kopanga, nenenu saarvabhoumudini, meedi saamanta deshamani telisi, ee maatalu matladutunnava?u ani prasninchaadu.
yuvakudu aagi, enannu jayasenudi kumarte keertisenagaa gurthupattaarani, naaku telusu! nannu rechagotti pareekshinchaalane, alaa aahaankaarapuuritamgaa matladaru.u annadi keertisena.
aa maatalaku satyapaludu navvutuu, yeardhamaindi, keertisena! bonguru gontu neeku, ahankaram naaku swabhaavaalankaaraalugaa raninchaledu.u antuu lechi nilabadi, eeeka vellostaanu!u annadu.
iddaruu koddisepu nadichi, baga chadunu chesivunna oka pradesaaniki cherukunnaru. akkada nallaraatilto chesina aaradugula saktivigraham okati vunnadi.
keertisena satyapaaluditoe, eeemenu swayamsakti devatagaa mem aaraadhistaam. ee devata aasiirvaadam vunte, anni chikkuluu vidipotayani, maa drudha vishwaasam!u annadi.
satyapaludu, swayamsakti devataku bhaktiigaa namaskarinchi, rendu massalu tarvaata, ide rojuna akkade kalusukuntaanani cheppi, rajadhaniki prayaanamayyaadu.
aa marnati nunche, atadi aagna prakaaram lanchagondulugaa perubadda unnataadhikaarulu bandhimpa baddaru. satyapaaludi naayakatvamlo sainikulu jattujattugaa cheela desamloni anni rakala dongalanuu bandhinchi kaaraagaaramlo vesaaru.
ilaa rendu maasaalu gadichayi. satyapaludu mundu cheppinatte, bhilladesapu polimerallo purusha veshamlo vunna keertisenanu kalusukunnadu.
atadu, aametho, keekrtisena! swayamsakti devata dayavalla naa chikkulanni vidipoyayi. naaku inta mahopakaram chesina neeku entainaa runapadi vunnaanu. natobatu maa raajyaaniki vachi, maharani padavini alankarinchi, nannu kaasta ayina runha vimuktunni cheyamani korutunnanu.u annadu.
keertisena badulu cheppaka tala vanchukunnadi. aa tarvaata koddi rojullone, keertisena anna veerasenudu, anekamaina kaanukalato satyapaaludini kalusukuni, tana chellelanu vivaahamaadavalasindigaa koradu. satyapaludu angeekarinchaadu.
vivaha samrambham mugisee mugiyadamthone, mamagari sainyaanni kuudaa venta bettukuni, mahiradesam meeda dandettaadu, satyapaludu.
yuddhamlo prachandavarma chettugaa odipoyi, satyapaaludini kalusukuni, nianayaanaa satyapala! poyina rajyam meeda naaku aasha ledu. kaani, naakunna okkagaanokka kumarte madhulika, nee meeda adhimaanam penchukundi. aamenu raanigaa sweekarinchamani vedukuntunnanu.u antuu deenamgaa koradu.
bhetaludu ee katha cheppi, eraja, tandri bhogalalasata kaaranamgaa, aa rajika paristhitilo vunna deshaanni chinnabhinnam kakunda satyapaludu kaapaadina maata nijam. induku raajaneeti, chaturata avasaramledu. pattudalaa, karyadiksha vunte chaalu. pararajula patla pravartinche teerulone oka nilakadagaala raajaneeti chaturata avasaram avutundi. alantidi satyapaaludilo vunnattu ledu. chandrapaludu gaddusamasyalu kalpinchinattugaane, satyapaludu raajaneeti lopam, atadi vaarasudiki pramaadakaaranam kaavachhu. atadi nilakadaleni swabhaavaaniki udaaharana, madhulika vishayamlo atadu pravartinchina teeru. tanaku taanai maduulikanu pelli chesukuntanani cheppadaaniki niraakarinchinavaadu, keertisena vishayamlo maroka vishamgaa pravartinchaadu. ponee madhulika ahankari ani tiraskarinchaadante, aamenuu chepattadu. idantaa chustunte, tandri oka kaaranamgaa raajyapaalanaku anarhudaithe, satyapaludu maroka kaaranamgaa anarhudugaa kanipinchadam leda? ee sandehaalaku samadhanam telisikuda cheppakapoyavo, nee tala pagilipotundi.u annadu.
daaniki vikramaarkudu, yestyapaludu anni vidhala raajyapaalanaku arhudanna sangati, atadu adhikaaraaniki vachinappatinunchi pravartinchina teerunu batti manam nirnayinchavacchu. antarangika samasyalu kante, porugu rajulu srushtinche samasyalake adhika praamukhyata ivvalanna mantri kevalabhatta salahalu thosi puchadamlone, atadi raajaneeti, chaturata velladavutunnadi. prajaabhimaanam rajuku lakshala sainyampettu! adhi rajuku staanabalaanni, angaabalaannii sampaadinchi pedutundi. adhi erigina vaadu ganake satyapaludu mundugaa prabhutvodyogullo avineetini, aa kaaranamgaa desamlo prabalina araachaakaannii anachivesaadu. bhillaraju jayasenudu tana deshaniki swaatantryam korukunnadu tappite, raju prachandavarmala adanu chusi chandana deshaanni kabalinchaalane aalochana cheyaledu. keertisena, tanu satyapaaludi patla manasunna daaninani parokshamgaa teliyaparichenduke, atanni tana devi daggaraku teesuku vellindi. anduvallane maduulikanu taanai kori vivaahamaadadaaniki niraakarinchinavaadu, aamenu taanai maharanivi kammani koradu.
adhamulni adigi avunanipinchukovadamante, uttamulni adigi ledani pinchukovadam melanna suukti andareriginade. ahankari ayina madhulika, tanaku satyapaaludi meeda abhimanam vunna, tandri yuddha prayatnaalanu vaarinchaledu. ante – tandri yuddhamlo satyapaaludini gelichi, tanaku bahumatigaa samarpistaadanna aalochana aamelo vundi vuntundi. kaani, paristitudu marokala parinaminchadamtho, tandri praartanaapuurvakamgaa satyapaaludini koradam dwara, atanni vivaahamaadavalasi vachindi.
satyapaludu raajyaadhikaaraaniki vachina naatinunchii jarigindantaa pariseelinchinappudu, atadu goppa rajaneetignude kaaka, paristhitula prabhaavam balla taarumaarayye manava sambandhaalanu kshunnamgaa ardham chesukuni, anduku anugunamgaa pravartinchaagala viveki kuudaa ani telustunnadi.u annadu.