ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తుశైలి Study Material from namasthetelangana | Nipuna
Home Study Material ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తుశైలి
ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తుశైలి
March 17, 2022 / 12:39 PM IST
దేశంలో ప్రవేశించకముందే ఇస్లాం తనదైన ప్రత్యేక శైలిని రూపొందించుకుంది. దీన్ని గుమ్మటాలు, కమాన్ శైలి అని వ్యవహరించారు. పెద్ద పెద్ద గుమ్మటాలు, కమాన్ ఎటువంటి అలంకరణలేని నిరాడంబరమైన నిర్మాణాలు ఇస్లామిక్ శైలి ఇతర ముఖ్యలక్షణాలు.
భారతదేశంలోకి ప్రవేశించిన అనంతరం ఇస్లాం స్వదేశీ హిందూ శైలిలోని కొన్ని ముఖ్య లక్షణాలను గ్రహించింది. ముఖ్యంగా భవనాలపై కలశాలను ప్రతిష్టించడం, అలంకార ప్రాయమైన పద్మం, స్వస్తిక్ వంటి గుర్తులను వాడటం వంటి లక్షణాలను గ్రహించింది. ఫలితంగా ఇండో-ఇస్లామిక్ అనే మిశ్రమ వాస్తుశైలి అభివృద్ధి చెందింది.
ఇండో-ఇస్లామిక్ వాస్తు శైలి రెండు దశల్లో అభివృద్ధి చెందింది. ముస్లింల ప్రధాన రాజధానులైన ఢిల్లీ, ఆగ్రా, ఫతేపూర్ సిక్రీలో అభివృద్ధి చెందిన శైలి సామ్రాజ్యవాద శైలిగాను, బెంగాల్, జాన్ మాల్వా, గుజరాత్, బహుమనీ సామ్రాజ్యంలో అభివృద్ధి చెందిన శైలి ప్రాంతీయ శైలిగా అభివృద్ధి చెందింది.
సామ్రాజ్యవాద శైలి ఢిల్లీ సుల్తానులు, మొగల్ చక్రవర్తుల స్వీయ పరిరక్షణలో వారి అభిరుచులకు తగ్గట్టుగా పరిణితి చెందింది ఢిల్లీ సుల్తాన్లలో తొలి పాలక వంశమైన బానిస వంశం స్వచ్ఛమైన ఇస్లామిక్ శైలిని అనుసరించి నిరాడంబరత్వంతో కూడిన కట్టడాల నిర్మాణాలను చేపట్టారు. కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ స్వచ్ఛమైన ఇస్లామిక్ శైలిలో మొదటి మసీదైన కువ్వత్ ఉల్ ఇస్లామ్ ఢిల్లీలో నిర్మించాడు. సుల్తాన్ దర్శనమివ్వడానికి అనువైన 'అర్హదిన్ కా జోప్రా'ను అజ్మీర్ నిర్మించాడు. దేశంలో ఇస్లాం విజయం సాధించినందుకు గుర్తుగా కుతుబ్ నిర్మాణం చేపట్టాడు. ఇల్ ఈ నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేసి గొప్ప సూఫీ యోగి అయిన కుతుబుద్దీన్ భక్తియార్ ఖాకీకి అంకితమిచ్చాడు.
ఖిల్జీల కాలంలో వాస్తుపరంగా నిరాడంబరత్వం పోయి ఆడంబరత్వం చోటు చేసుకుంది. ముఖ్యంగా అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ తన ప్రతిష్టకు తగినరీతిలో నిర్మాణాలు చేపట్టాడు. కుతుబ్ మినార్ ప్రవేశద్వారమైన అలయ్ దర్వాజలో ఇస్లామిక్ సాంప్రదాయానికి విరుద్ధమైన అలంకరణ, చక్కటి నగిషీ కనిపిస్తుంది. అదేవిధంగా ఢిల్లీలో సిరి అనే పట్టణ నిర్మాణాన్ని, హౌజ్ ఏ అలయ్, ఖాదనా మసీదుల నిర్మాణాలు చేపట్టాడు.
తుగ్లక్ కాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ పటిష్టంగా లేకపోవడంతో నాసిరకమైన గోధుమరంగు రాయి విరివిగా వినియోగించారు. మందం ఎక్కువగా ఉన్న ఏటవాలు గోడల నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. గియాసుద్దీన్ తుగ్లక్ తుగ్లకాబాద్ పట్టణాన్ని నిర్మించగా, మహ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ గంగానది ఒడ్డున స్వర్గ ద్వారమును నిర్మించాడు. గొప్ప నిర్మాతైన ఫిరోజ్ తుగ్లక్ ఢిల్లీలో ఫిరోజ్ షా కోట్ల, హౌజ్ ఖాస్ నిర్మించాడు. 1200 ఉద్యానవనాలతో ఢిల్లీని అందంగా తీర్చిదిద్దాడు. ఫిరోజ్ ఫతేపూర్, ఫతేబాద్, జాన్ అనే పట్టణాలను నిర్మించాడు.
వాస్తు శైలిలో ముఖ్యమైన లక్షణాలన్నీ లోడీల కాలంలో ప్రవేశపెట్టారు. రెండు గుమ్మటాల నిర్మాణాలు, ఎత్తయిన నిర్మాణాలు, కోణాకృతి, అష్టభుజి నిర్మాణాలు, ఉద్యానవనాల మధ్య నిర్మాణాలు లోడీలతో ప్రారంభమయ్యాయి. సికిందర్ లోడీ ఆగ్రాలో నిర్మించిన జమాత్ ఖానా మసీదు లోడీల శైలికి ప్రధాన నిదర్శనం.
indo-islamic vaastusaili Study Material from namasthetelangana | Nipuna
Home Study Material indo-islamic vaastusaili
indo-islamic vaastusaili
March 17, 2022 / 12:39 PM IST
desamlo pravesinchakamunde islam tanadaina pratyeka sailini roopondinchukundi. deenni gummataalu, kaman saili ani vyavaharinchaaru. pedda pedda gummataalu, kaman etuvanti alankaranaleni niraadambaramaina nirmaanaalu islamic saili itara mukhyalakshanaalu.
bhaaratadesamloki pravesinchina anantaram islam swadeshee hindu saililooni konni mukhya lakshanaalanu grahinchindi. mukhyamgaa bhavanalapai kalasaalanu pratishtinchadam, alankara praayamaina padmam, swastik vanti gurtulanu vaadatam vanti lakshanaalanu grahinchindi. phalitamgaa indo-islamic ane mishrama vaastusaili abhivruddhi chendindi.
indo-islamic vaastu saili rendu dasallo abhivruddhi chendindi. muslimla pradhaana raajadhaanulaina dhilli, agra, fatepur sikreelo abhivruddhi chendina saili saamraajyavaada sailigaanu, bengal, jan malwa, gujarat, bahumanee saamraajyamlo abhivruddhi chendina saili praantiiya sailigaa abhivruddhi chendindi.
saamraajyavaada saili dhilli sultaanulu, mogal chakravarthula sweeya parirakshanalo vaari abhiruchulaku taggattugaa pariniti chendindi dhilli sultaanlalo toli paalaka vamsamaina banisa vamsam swachchamaina islamic sailini anusarinchi niraadambaratvamto kuudina kattadaala nirmaanaalanu chepattaru. kutubuddin aibak swachchamaina islamic saililo modati maseedaina kuvvat ul islam dhilleelo nirminchaadu. sultan darsanamivvadaaniki anuvaina 'arhadin kaa jopra'nu ajmir nirminchaadu. desamlo islam vijayam saadhinchinanduku gurtugaa kutub nirmaanam chepattadu. il ee nirmaanaanni poortichesi goppa suffi yogi ayina kutubuddin bhaktiyar khakiki ankitamicchaadu.
khiljila kaalamlo vaastuparamgaa niraadambaratvam poyi aadambaratvam chotu chesukundi. mukhyamgaa allavuddin khilji tana pratishtaku taginareetilo nirmaanaalu chepattadu. kutub minar pravesadvaaramaina alay darwajalo islamic saampradaayaaniki viruddhamaina alankarana, chakkati nagishee kanipistundi. adevidhamgaa dhilleelo siri ane pattana nirmaanaanni, house e alay, khadana maseedula nirmaanaalu chepattadu.
tuglak kaalamlo aardhika vyavastha patishtamgaa lekapovadamto naasirakamaina godhumarangu raayi virivigaa viniyoginchaaru. mandam ekkuvagaa unna etavalu godala nirmaanam praarambhamaindi. giasuddin tuglak tuglakabad pattanaanni nirminchagaa, mahmad bin tuglak gangaanadi odduna swarga dwaaramunu nirminchaadu. goppa nirmaataina firoz tuglak dhilleelo firoz shaa kotla, house khas nirminchaadu. 1200 udyaanavanaalato dhilleeni andamgaa teerchididdaadu. firoz fatepur, fatebad, jan ane pattanaalanu nirminchaadu.
vaastu saililo mukhyamaina lakshanaalannii lodila kaalamlo pravesapettaaru. rendu gummatala nirmaanaalu, ettayina nirmaanaalu, konakruti, ashtabhuji nirmaanaalu, udyaanavanaala madhya nirmaanaalu lodiilatoe praarambhamayyaayi. sikinder lody aagraalo nirminchina jamat khana maseedu lodila sailiki pradhaana nidarsanam.