సాల్వ - వికీపీడియా
సాల్వ
మహాభారతం పురాణంలోని సమూహం చేయబడిన పాశ్చాత్య రాజ్యాలలో సాల్వరాజ్యం ఒకటి. సాల్వ, మద్ర రెండూ చాలా చోట్ల కలిసి ప్రస్తావించబడినందున ఇది మద్రరాజ్యానికి దగ్గరగా ఉందని భావించవచ్చు. వీరు సౌభానగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించారు. సాల్వరాజ్యానికి రాజధానిగా మృత్తికావతి ( మాటికా, మాత్రికా, మాత్రికావతి) కూడా పేర్కొనబడింది. ప్రసిద్ధ యువరాజు సత్యవంతుడు సాల్వాకు చెందినవాడు. ఆయన మద్రరాజు అశ్వపతి కుమార్తె సావిత్రిని (మద్రయువరాణిని) వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి చరిత్ర మహాభారతంలోని ప్రసిద్ధ కథనంగా వివరించబడింది. సత్యవంతుడు, సావిత్రి చరిత్రకు ఏడు అధ్యాయాలు 3: 291 నుండి 3: 297 వరకు అంకితం చేయబడ్డాయి.
1.1 సాల్వుల, మద్రాల పూర్వీకత
1.2 సాల్వరాజ్యం భౌగోళిక ప్రాంతం
1.3 సాల్వ సంస్కృతి
1.4 సాల్వరాజు ద్యుమత్సేనుడు
1.5 సాల్వరాజు సమకాలీనుడైన భీష్ముడు
1.6 సాల్వరాజు సమకాలీనుడైన కృష్ణుడు
1.7 సాల్వరాజ్యం మీద మగధరాజ్య ప్రభావం
1.8 కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో సాల్వులు
1.9 ఇతర సంస్కృతిక మూలాలు
సాల్వుల, మద్రాల పూర్వీకత[మార్చు]
ప్రాచీన కాలంలో పురూరవుడి వంశంలో వ్యూషితాస్వా అని పిలువబడే ఒక రాజు ఉన్నాడు. ఆయన సత్యం ధర్మానికి అంకితమయ్యాడు. పది ఏనుగుల బలాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యూషితాస్వా అతి త్వరలోనే అశ్వమేధయాం చేయాలని తలపెట్టి అందులో భాగంగా తూర్పు, ఉత్తరం, పశ్చిమ, దక్షిణాది రాజులందరినీ జయించి వారందరి నుండి కప్పం అందుకున్నాడు. ఆయన తరువాత ఆయన ఏడుగురు కుమారులు రాజులు అయ్యారు. వ్యూషితాస్వా కుమారులు ముగ్గురు సాల్వాలు, నలుగురు మద్రాల రాణుల కుమారులు. (1: 121).
సాల్వరాజ్యం భౌగోళిక ప్రాంతం[మార్చు]
సాల్వరాజ్యం మద్రరాజ్యానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది (6: 9) ఇది భరత వర్ష రాజ్యాలను వివరిస్తుంది. సాల్వసేన అనే మరో రాజ్యం త్రిగర్త రాజ్యానికి దగ్గరగా ఉంది. (5:54) మత్స్యాలు, పాంచాలలు, సాల్వేలు, సూరసేనులు కురురాజ్యానికి చాలా దూరంలో లేరని పేర్కొన్నారు. సౌవీరరాజ్యం రాజు జయధ్రధుడు కామ్యక అడవుల మీదుగా సాల్వరాజ్యానికి ప్రయాణించినట్లు పేర్కొన్నారు. (3: 262).
సాల్వ సంస్కృతి[మార్చు]
కురులు, పాంచాలచే ప్రతిపాదించబడిన ప్రధాన స్రవంతి సంస్కృతి పెద్ద వృత్తంలో వచ్చే రాజ్యాలలో సాల్వాలు చేర్చబడ్డాయి.
పాంకళాలు, సాల్వాలు, మత్స్యలు, నైమిషాలు, కోశలు, కసపౌండ్రులు, కళింగాలు, మగధలు, చేదీలు అందరితో ఎంతో శాశ్వతమైన మతం ఏమిటో తెలుసిన ఆశీర్వదించబడినవారు. (8:45).
సాల్వరాజు ద్యుమత్సేనుడు[మార్చు]
మద్రా యువరాణి సావిత్రిని వివాహం చేసుకున్న ప్రసిద్ధ యువరాజు సత్యవంతుడి తండ్రి ద్యుమత్సేన. సెక్షన్ 3: 292 ద్యుమత్సేన చరిత్రను వివరిస్తుంది: -
సాల్వాలలో ద్యుమత్సేన అనే సుపరిచితమైన క్షత్రియ రాజు ఉన్నాడు. కాలక్రమేణా అతను అంధుడయ్యాడు. జ్ఞానం ఉన్న ఆ గుడ్డి రాజుకు ఏకైక కుమారుడు ఉన్నాడు. పరిసరాల్లో నివసిస్తున్న ఒక పాత శత్రువు, రాజు ప్రమాదస్థితిని సద్వినియోగం చేసుకొని ఆయన శతృవు ఆయన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు. ఆ తరువాత చక్రవర్తి, ఆయన భార్యతో కలిసి, పసి పిల్లవాడిని తీసుకుని అడవులలోకి వెళ్ళాడు. నగరంలో జన్మించిన అతని కుమారుడు సన్యాసులతో పెరగడం ప్రారంభించాడు. బ్రాహ్మణులు రాజకుమారుడికి సత్యవంతుడు అని పేరు పెట్టారు. తన బాల్యంలో ఆయన గుర్రాల మీద స్వారీచేస్తూ ఎంతో ఆనందం పొందాడు. గుర్రాల మీద ఆయనకున్న ఆసక్తి కారణంగా తాను స్వహస్తాలతో మట్టి గుర్రాలను తయారుచేసేవాడు. ఆయన గుర్రాల చిత్రాలను కూడా గీసాడు. అందువలన యువత ఆయనను కొన్నిసార్లు చిత్రస్వా అని పిలిచారు. మద్రయువరాణి సావిత్రికి ఈ యువరాజు గురించి తెలుసి ఆయనతో ప్రేమలో పడి తరువాత ఆమె ఆయనను వివాహం చేసుకుంది. ద్యుమత్సేన మంత్రి ఏదో ఒకవిధంగా శత్రువు రాజును చంపాడు. తరువాత ద్యుమత్సేన తన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు.
సాల్వరాజు సమకాలీనుడైన భీష్ముడు[మార్చు]
ఒక సాల్వరాజు (5: 179)కు కాశి రాజ్యానికి చెందిన యువరాణి అంబ ప్రేమికురాలిగా పేర్కొనబడింది. ఆమె కురు రాజ్యానికి చెందిన యోధుడైన భీష్ముడు ఆమె సోదరీమణులు అంబికా, అంబాలికాతో కలిసి రాక్షసవివాహ విధానంలో అపహరించారు. తరువాత భీష్ముడు ఆమెను కురురాజు విచిత్రవీర్యుడికి భార్యగా చేసుకోవాలని అనుకున్నాడు. కాని అంబ సాల్వరాజును వివాహం చేసుకోవాలని అనుకున్నది. ఫలితంగా భీష్ముడు ఆమెను సాల్వరాజు వద్దకు పంపాడు కాని సాల్వరాజు ఆమెను తిరస్కరించాడు.
సాల్వరాజు సమకాలీనుడైన కృష్ణుడు[మార్చు]
king salwa visiting kalayawana
మరో సాల్వ రాజు (3:12, 7:11) ద్వారకమీద దాడి చేశాడు. ఈ సాల్వా రాజు శిశుపాల, దంతవక్త్ర, రుక్మిల మిత్రుడు. ఇతిహాసంలోని కథనం ప్రకారం ఆయనకు సౌభవిమానం అని పిలువబడే ఒక విమానం ఉంది. దానిని ప్రయాణానికి, వైమానిక యుద్ధానికి ఉపయోగించాడు. మహాభారతం ప్రకారం కృష్ణుడు పాండవుల రాజసూయ యాగానికి వెళ్ళిన తరువాత సాల్వరాజు తన నగరం ద్వారవతి మీద దాడి చేశాడని కృష్ణుడు పాండవులతో చెప్పాడు. ఆయనను ఎదుర్కోవటానికి సంవ, చారుదేష్న, ప్రద్యుమ్న (రుక్మణి కొడుకు) బయటకు వచ్చి శత్రు సైన్యాధిపతిని వేగంగా ఓడించి ఆయన యుద్ధం నుండి పారిపోయేలా చేసారు. యుద్ధంలో ఆయనకు సహాయపడే దానవులందరినీ మండుతున్న ఆయుధాలతో చంపారు. శత్రువు రాజుతో పోరాడటానికి, కృష్ణ కుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు ఆయనతో సవాలు చేశాడు. వారు మొదట వైమానిక యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. తరువాత వారి రధాల నుండి శత్రువులను ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు. వారిద్దరూ ఒకరినొకరు ఎక్కువ ఆయుధాలతో కొట్టడం ప్రారంభించారు. ప్రతిసారీ ఇద్దరూ అపస్మారక స్థితిలో ఉన్నారు. చివరికి చంపబడబోతున్న సమయంలో సాల్వా రాజు యుద్ధం నుండి వెనక్కి తగ్గాడు. కృష్ణుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆయన తన నగర తోటలను, అందవిహీనమైన నగరాన్ని కనుగొన్నాడు. జరిగినదంతా తెలుసుకున్న తరువాత తన శత్రువును చంపేస్తానని వాగ్దానం చేశాడు.
కృష్ణుడు తన సైన్యంతో దాడి కోసం బయలుదేరాడు, సాల్వా రాజు సముద్రపు ఒక ద్వీపంలో కనిపించాడు. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు రెండు వైపులా ఒకరి మీద ఒకరు బాణాలు వేయడం ప్రారంభించారు. కృష్ణుడు సాల్వరాజుకు సహాయపడే దానవులందరినీ చంపడం ప్రారంభించాడు. తన వైపు నష్టాన్ని చూసిన సాల్వా ఒక భ్రమను ఉపయోగించి శత్రు వీరులు పర్యావరణాన్ని గందరగోళానికి గురిచేసి కృష్ణ రథసారధిని చంపాడు. వాసుదేవుడు తన భ్రమలో చిక్కుకుపోయేలా చేసి తాను పోరాటం నుండి తప్పుకున్నాడు. తరువాత అది తన భ్రమ అని మనసులో తేల్చిచెప్పాడు. ఆయన తన భ్రమనుండి కోలుకున్నాడు. మండుతున్న ఆయుధాలను విడుదల చేయడం ద్వారా కొత్తగా పోరాడటం ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రత్యర్థిని చూసిన దానవులు కృష్ణుడి మీద శక్తివంతమైన రాళ్లను కురిపించారు. కాని కృష్ణుడు పిడుగును తన ఆయుధంగా ఉపయోగించి వారి రాళ్ళవర్షాన్ని నాశనం చేశాడు. చివరికి కృష్ణుడు తన శక్తివంతమైన సుదర్శన చక్రాన్ని విసిరి సాల్వాతో సహా మిగిలిన తెగలందరినీ చంపాడు. కృష్ణుడి ఆదేశంతో సుదర్శన చక్రం శత్రువులందనీ చంపి తిరిగి కృష్ణుడికి వద్దకు వచ్చింది. (మరిన్ని వివరాల కోసం ద్వారకా రాజ్యం చూడండి).[1]
సాల్వరాజ్యం మీద మగధరాజ్య ప్రభావం[మార్చు]
భోజుల పద్దెనిమిది తెగలు, మగధ రాజు జరసంధుడికి భయపడి అందరూ పడమటి వైపు పారిపోయారు; కాబట్టి కుంతిలతో పాటు సురసేనలు, భద్రకులు, వోధాలు, సాల్వాలు, పటాచావులు, సుస్తాలాలు, ముకుత్తాలు, కులిందాలు కూడా ఉన్నారు. సాల్వయానా తెగ రాజు వారి సోదరులు, అనుచరులతో; దక్షిణ పాంచాల, తూర్పు కోసలలు అందరూ కుంతిల దేశానికి పారిపోయారు. (2:14).
కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో సాల్వులు[మార్చు]
ఒక సాల్వరాజు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో దుర్యోధనుడితో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు (5: 161). (9:20) వద్ద పాండవుల మీద ఆయన చివరి యుద్ధం ప్రస్తావించబడింది. కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో ఒక సాల్వా రాజు పాండవులతో కలిసి ఉన్నాడు. (7:23) భీమారత (దుర్యోధనుడి సోదరుడు), ఆరు పదునైన పరుశువులతో గొప్ప వేగంతో (పూర్తిగా ఇనుముతో తయారు చేసినవి) సాల్వాతో పాటు ఆయన గుర్రాలను రథసారధిని యమ నివాసానికి పంపించాడు. మాళ్వాకులతో పాటు సాల్వకులను పాండవుల మిత్రులుగా పేర్కొన్నారు (5:57). (5:30) వద్ద సాల్వాకులు కౌరవుల కోసం పోరాడుతున్నట్లు పేర్కొన్నారు.
ఇతర సంస్కృతిక మూలాలు[మార్చు]
పాంచాల రాజ్యంలోని స్వయంవరంలో సాల్వరాజ కుమారుడు పాల్గొన్నట్లు సూచింపబడింది.(5:4)
సాల్వరాకుమారుడు ద్యుతిమతి తన రాజ్యాన్ని రిచికాకు ఇచ్చి ఉన్నతస్థాయికి చేరుకున్నాడు.(13:137) (12,233).
salva - vikipedia
salva
mahabharatam puraanamlooni samuuham cheyabadina paaschaatya raajyaalalo salvarajyam okati. salva, madra rendoo chala chotla kalisi prastaavinchabadinanduna idhi madraraajyaaniki daggaragaa undani bhaavinchavachchu. veeru soubhaanagaraanni rajadhaniga chesukuni paalinchaaru. saalvaraajyaaniki rajadhaniga mruttikaavati ( matica, matrika, maatrikaavati) kuudaa perkonabadindi. prasiddha yuvaraju satyavantudu saalvaaku chendinavaadu. aayana madraraju ashwapati kumarte saavitrini (madrayuvaraanini) vivaham chesukunnadu. vaari charitra mahaabhaaratamlooni prasiddha kathanamgaa vivarinchabadindi. satyavantudu, saavitri charitraku edu adhyaayaalu 3: 291 nundi 3: 297 varaku ankitam cheyabaddayi.
1.1 saalvula, madraala puurveekata
1.2 salvarajyam bhougolika praantam
1.3 salva samskruti
1.4 salvaraju dyumatsenudu
1.5 salvaraju samakaaleenudaina bheeshmudu
1.6 salvaraju samakaaleenudaina krishnudu
1.7 salvarajyam meeda magadharajya prabhaavam
1.8 kurukshetra yuddhamlo saalvulu
1.9 itara samskrutika moolaalu
saalvula, madraala puurveekata[maarchu]
praacheena kaalamlo pururavudi vamsamlo vyuushitaasvaa ani piluvabade oka raju unnaadu. aayana satyam dharmaniki ankitamayyaadu. padi enugula balaanni kaligi unna vyuushitaasvaa athi twaralone ashwamedhayam cheyalani talapetti andulo bhagamga thoorpu, uttaram, paschima, dakshinaadi rajulandarini jayinchi vaarandari nundi kappam andukunnadu. aayana taruvaata aayana eduguru kumaarulu rajulu ayyaru. vyuushitaasvaa kumaarulu mugguru saalvaalu, naluguru madraala raanula kumaarulu. (1: 121).
salvarajyam bhougolika praantam[maarchu]
salvarajyam madraraajyaaniki chala daggaragaa undi (6: 9) idhi bharata varsha raajyaalanu vivaristundi. salvasena ane maro rajyam trigarta raajyaaniki daggaragaa undi. (5:54) matsyaalu, paanchaalalu, saalvelu, suuraseenulu kururaajyaaniki chala dooramlo lerani perkonnaru. souvirarajyam raju jayadhradhudu kaamyaka adavula meedugaa saalvaraajyaaniki prayaaninchinatlu perkonnaru. (3: 262).
salva samskruti[maarchu]
kurulu, paanchaalachae pratipaadinchabadina pradhaana sravanti samskruti pedda vruttamlo vache raajyaalalo saalvaalu cherchabaddaayi.
paankalaalu, saalvaalu, matsyalu, naimishaalu, koshalu, kasapoundrulu, kalingaalu, magadhalu, chedeelu andaritho entho saasvatamaina matham emito telusina aasiirvadinchabadinavaaru. (8:45).
salvaraju dyumatsenudu[maarchu]
madra yuvarani saavitrini vivaham chesukunna prasiddha yuvaraju satyavantudi tandri dyumatsena. section 3: 292 dyumatsena charitranu vivaristundi: -
saalvaalalo dyumatsena ane suparichitamaina kshatriya raju unnaadu. kalakramena atanu andhudayyaadu. ghnaanam unna aa guddi rajuku ekaika kumarudu unnaadu. parisaraallo nivasistunna oka paata satruvu, raju pramaadasthitini sadviniyogam chesukoni aayana shatruvu aayana rajyanni kolpoyadu. aa taruvaata chakravarti, aayana bhaaryatho kalisi, pasi pillavaadini teesukuni adavulaloki vellaadu. nagaramlo janminchina athani kumarudu sanyaasulatoe peragadam praarambhinchaadu. braahmanulu rajakumarudiki satyavantudu ani paeru pettaaru. tana baalyamlo aayana gurrala meeda swaariichestuu entho aanandam pondaadu. gurrala meeda aayanakunna aasakti kaaranamgaa taanu swahastaalato matti gurraalanu tayaruchesevadu. aayana gurrala chitraalanu kuudaa geesaadu. anduvalana yuvata aayananu konnisaarlu chitraswa ani pilichaaru. madrayuvaraani saavitriki ee yuvaraju gurinchi telusi aayanatho premalo padi taruvaata aame aayananu vivaham chesukundi. dyumatsena mantri edho okavidhamgaa satruvu rajunu champadu. taruvaata dyumatsena tana rajyanni tirigi pondaadu.
salvaraju samakaaleenudaina bheeshmudu[maarchu]
oka salvaraju (5: 179)ku kaasi raajyaaniki chendina yuvarani amba premikuraaligaa perkonabadindi. aame kuru raajyaaniki chendina yodhudaina bheeshmudu aame sodareemanulu ambika, ambalikatho kalisi rakshasavivaha vidhaanamlo apaharinchaaru. taruvaata bheeshmudu aamenu kururaju vichitraveeryudiki bharyaga chesukovalani anukunnadu. kaani amba salvarajunu vivaham chesukovalani anukunnadi. phalitamgaa bheeshmudu aamenu salvaraju vaddaku pampaadu kaani salvaraju aamenu tiraskarinchaadu.
salvaraju samakaaleenudaina krishnudu[maarchu]
king salwa visiting kalayawana
maro salva raju (3:12, 7:11) dwaarakameeda daadi cheshaadu. ee salwa raju sisupaala, dantavaktra, rukmila mitrudu. itihaasamlooni kathanam prakaaram aayanaku soubhavimaanam ani piluvabade oka vimanam undi. daanini prayaanaaniki, vaimanika yuddhaaniki upayoginchaadu. mahabharatam prakaaram krishnudu paandavula rajasuya yaganiki vellina taruvaata salvaraju tana nagaram dwaaravati meeda daadi chesadani krishnudu paandavulatoe cheppaadu. aayananu edurkovataniki samva, charudeshna, pradyumna (rukmani koduku) bayataku vachi shatru sainyaadhipatini vegamgaa odinchi aayana yuddham nundi paripoyela chesaru. yuddhamlo aayanaku sahayapade daanavulandarinii mandutunna aayudhaalatho champaaru. satruvu rajutho poraadataaniki, krishna kumarudu pradyumnudu aayanatho savalu cheshaadu. vaaru modata vaimanika yuddhaanni praarambhinchaaru. taruvaata vaari radhaala nundi satruvulanu dhairyamgaa edurkonnaru. vaariddaruu okarinokaru ekkuva aayudhaalatho kottadam praarambhinchaaru. pratisaarii iddaruu apasmaaraka sthitilo unnaaru. chivariki champabadabothunna samayamlo salwa raju yuddham nundi venakki taggaadu. krishnudu tirigi vachinappudu aayana tana nagara thotalanu, andaviheenamaina nagaraanni kanugonnadu. jariginadantaa telusukunna taruvaata tana satruvunu champestanani vaagdaanam cheshaadu.
krishnudu tana sainyamtho daadi kosam bayaluderaadu, salwa raju samudrapu oka dveepamlo kanipinchaadu. yuddham praarambhamainappudu rendu vaipula okari meeda okaru baanaalu veyadam praarambhinchaaru. krishnudu saalvaraajuku sahayapade daanavulandarinii champadam praarambhinchaadu. tana vaipu nashtaanni chusina salwa oka bhramanu upayoginchi shatru veerulu paryaavaranaanni gandaragolaaniki gurichesi krishna rathasaaradhini champadu. vasudevudu tana bhramalo chikkukupoyela chesi taanu poratam nundi tappukunnadu. taruvaata adhi tana bhrama ani manasulo telchicheppaadu. aayana tana bhramanundi kolukunnadu. mandutunna aayudhaalanu vidudala cheyadam dwara kottagaa poradatam praarambhinchaadu. ee pratyarthini chusina daanavulu krishnudi meeda saktivantamaina raallanu kuripinchaaru. kaani krishnudu pidugunu tana aayudhamgaa upayoginchi vaari raallavarshaanni naasanam cheshaadu. chivariki krishnudu tana saktivantamaina sudarsana chakraanni visiri saalvaatho sahaa migilina tegalandarinee champadu. krishnudi aadesamto sudarsana chakram satruvulandanii champi tirigi krushnudiki vaddaku vachindi. (marinni vivaraala kosam dwaraka rajyam chudandi).[1]
salvarajyam meeda magadharajya prabhaavam[maarchu]
bhojula paddenimidi tegalu, magadha raju jarasandhudiki bhayapadi andaruu padamati vaipu paaripoyaaru; kabatti kuntilatho paatu surasenalu, bhadrakulu, vodhaalu, saalvaalu, pataachaavulu, sustaalaalu, mukuttaalu, kulindaalu kuudaa unnaaru. salvayana tega raju vaari sodarulu, anucharulatho; dakshina paanchaala, thoorpu kosalalu andaruu kuntila deshaniki paaripoyaaru. (2:14).
kurukshetra yuddhamlo saalvulu[maarchu]
oka salvaraju kurukshetra yuddhamlo duryodhanuditho pottu pettukunnadu (5: 161). (9:20) vadda paandavula meeda aayana chivari yuddham prastaavinchabadindi. kurukshetra yuddhamlo oka salwa raju paandavulatoe kalisi unnaadu. (7:23) bheemaarata (duryodhanudi sodarudu), aaru padunaina parusuvulatoe goppa vegamtho (puurtigaa inumutho tayaaru chesinavi) saalvaatho paatu aayana gurraalanu rathasaaradhini yama nivaasaaniki pampinchaadu. maalvaakulatoe paatu saalvakulanu paandavula mitrulugaa perkonnaru (5:57). (5:30) vadda saalvaakulu kauravula kosam poraadutunnatlu perkonnaru.
itara samskrutika moolaalu[maarchu]
paanchaala raajyamlooni swayamvaramlo salvaraja kumarudu paalgonnatlu suuchimpabadimdi.(5:4)
saalvaraakumaarudu dyutimati tana rajyanni richikaaku ichi unnatasthaayiki cherukunnadu.(13:137) (12,233).