వివక్షపై ధిక్కార స్వరం | దర్వాజ | www.NavaTelangana.com
అంగారస్వప్నంలోని కవిత్వమంతా దాదాపుగా స్త్రీ కేంద్రంగా సాగుతుంది. నేరుగా, అంతర్లీనంగా స్త్రీ స్వరం పలుకుతుంది. భౌతికమైన అస్తిత్వవాద గొంతుకలోనూ, స్వప్న లోకాలలోనూ స్త్రీ ప్రతిబింబం దర్శనమిస్తుంది. స్త్రీవాద అస్తిత్వాన్ని, వేదనను, నిస్సహాయ స్థితిని, పురుషాధిక్య భావజాలంలో నలిగిపోతున్న ఓ సమూహాన్ని సున్నితంగా వేదనాభరితంగా ఆవిష్కరించినా, అంతర్లీనంగా ధిక్కారస్వరం వినబడుతుంది. ఇందలి కవితలకు కవయిత్రి ఊర్మిళ ఎంచుకున్న వస్తువు ఏంటి అన్న సంశయాత్మక ఆలోచనల్లోకి పాఠకుడిని అడుగులు వేయించేలా కవితా గమన ప్రవాహం ఉంది. పలు కవితల్లో వస్తు గమనంతో పాటు కవితాత్మ ప్రస్ఫుటమైతే, మరి కొన్ని కవితల్లో చివరి అక్షరం అంచున నిలబడ్డ పాఠకుడిని, మరోసారి కవిత మొదటి అంచు నుండి ప్రయాణించాల్సిన అనివార్య పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇక్కడ ఈ కవితల్లో పాఠకుడిలో సమాధానం కాదు, సంఘర్షణ మొదలవుతుంది. ఆ వస్తువు పట్ల కవితలోని పాదాల నుండి పాఠకుడు తనకున్న ఆలోచనా విధానంలోకి, పరిణితిలోకి ఆత్మావలోకనం చెందుతూ ప్రయాణం చేస్తాడు. అక్కడ, ఆ సమయంలో, ఆయా భావావేశాల్లో జనించిన సంస్కరణాత్మక విధానాల వల్ల ఆ కవితకు సర్వకాలీనత లభిస్తుంది. అలాంటి కవితా నిర్మాణ శైలే 'అంగారస్వప్నం' నిండా ఊహాతీత కలల నుండి వాస్తవిక ప్రపంచాన్ని చూపిస్తూ సజీవంగా శ్వాసిస్తూ పలకరించి కదిలిస్తాయి. సరళమైన పద బంధాలతో, కొంగొత్త అభివ్యక్తులతో లోతైన భావోద్వేగాలు, భావావేశాలు ఈ కవితల్లో ప్రాణం పోసుకుని, అస్తిత్వ ప్రకంపనలను సృష్టిస్తాయి. కప్పి చెప్తూ సాగే కవితా నిర్మాణ ప్రక్రియలైన అల్లిగొరి, మెటాఫర్‌లు ఈ కవితల్లో భాగమై, కవిత్వమై తారసపడి కవిత్వ స్థాయిని నిర్దేశించాయి. కవితలోని ఇమేజరీ పాఠకుడికి పాఠకుడికి మధ్య భిన్నంగా దృశ్యమానం అవుతుంది. స్త్రీ జీవితంలోని అనేక పార్శ్వాల్ని 'చిరు నవ్వులను కన్నీళ్లను, వాస్తవాలను స్వప్నాలను, చేదు గత వర్తమానాలను, ఆశా కాల గమనాలను' స్పృశిస్తూ విభిన్నంగా విలక్షణంగా సాగుతుందీ కవిత్వం.
'ఆమె ఒక నిశీధి నిస్వన గీతం, కానీ అంతరంగంలో తుఫాను బీభత్స శకలాల చిరునామా'. ఆ శకలాల చిరునామాయే కవయిత్రి ఎంచుకున్న కవితాత్మ. ఆ చిరునామా అంత: వేదన ఏంటి అన్నది పాఠకుడికి వదలబడిన అంత: సంఘర్షణ.
ఒకే ఒక వాక్యంలో స్త్రీ వాద కవిత్వ అస్తిత్వాన్నీ, మనో వేదనలను ఆర్ద్రతతో తడుతూ, పురుషాధిక్య భావజాలాన్ని సున్నితంగా విమర్శించిన వాక్యం 'ఛాయా గీతిక' కవితలోని 'రాయని ఉత్తరం చివరి సంతకాన్ని'. ఒక్క వాక్య నిర్మాణంలో సగటు స్త్రీ జీవితం, సమాజంలో అనాదిగా సాగుతున్న వివక్ష లోతుగా ఆవిష్కృతమైంది. ఆ రాయని ఉత్తరం శూన్యమైన స్త్రీ జీవితానికి ప్రతీకగా కవి చెప్పదలుచుకున్నారా, లేక మరేదైనా అంతర్లీన కోణం దాగి ఉందా అన్న భిన్న ఆలోచన పాఠకుడికి వస్తుంది. అక్కడ 'మేటవేసిన ఇసుకలో కూరుకుపోయిన ఆలోచన స్వరం' గుండెతడిని తట్టి లేపి అనాచ్ఛాదిత మనసు కదలికలలోని ప్రకంపనలు సృష్టిస్తుంది. ఆ ప్రకంపనల నుండి భావ సంద్రపు అలల్లోకి ప్రవేశించిన మనసుకు అస్తిత్వం కోసం, స్వాతంత్య్రం కోసం వేచి చూస్తున్న పొడి బారిన ఓ సమూహం కన్నీటి చెమ్మలను వేదనతో నింపుకుని కదిలిస్తుంది.
'మూసుకున్న పెదవులు సైతం లావాను పొంగించగలవు. మూగగా ముడుచుకున్న మనోనేత్రం కత్తుల వంతెన కట్టగలదు' అంటూ కటువైన స్వర భావావేశానికి అంతరంగాలలో ప్రజ్వరిల్లుతున్న ఆక్రోశపు తడి అద్దుకున్న కవిత చిత్రిక. కవితలోని పదాలలో భావోద్వేగాలతో నిండిన భావావేశం ఉంది. భావంలో తరాల తరబడి కొనసాగుతున్న వివక్షకు కన్నీటి చిత్రాన్నద్దిన ఇమేజరీ ఉంది. కవిత ప్రారంభంలో సగటు మహిళ మనోఫలకంపై పడ్డ మాయని మచ్చలు ఆవిష్కృతమైతే, 'నడి రోడ్డు మీద రాలి పడ్డ అర్ధణాకై వంగడంలో కూడా ఆనందముందంటే' అన్న వాక్యం ద్వారా వస్తు నిర్మాణం సగటు స్త్రీ నుండి వేశ్యగా మారిన నిస్సహాయురాలి వైపుకు పాదులు కదిపింది. విలక్షణమైన అభివ్యక్తి నవ్యతతో, వ్యూహాత్మక శైలితో సాగిన ఇలాంటి కవితలు సంపుటి నిండా ఓ వర్గపు అస్తిత్వానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ జీవం పోస్తున్నాయి.
ఈ కవితల్లో 'నా శవ పేటికను నేనే నిర్మించుకోనా' లాంటి వాక్యాల్లో ఉన్న ధిక్కార స్వరం, నేరుగా పురుష ఆధిపత్య భావజాలాలపై కాక, ఆ ఆధిపత్య వ్యవస్థలో నలుగుతున్న మరో వర్గపు కొన ఊపిరులను ప్రపంచం ముందు ఆవిష్కరించడానికి అధిక ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చింది. విమర్శించడం కన్నా సంస్కరించడానికి అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చి సంయమనం పాటించింది.
భౌతికమైన వాస్తవికమైన ప్రపంచాన్ని దృశ్యమానం చేసిన చోటే, 'చూపుల తాకిడిని మొగ్గలా ముడుచుకునే' పరవశమూ ఉంది.
'సౌగంధిక పరిమళాల ఒంపులో, గూటిలో ఒదిగిన గువ్వ నిర్నిద్ర కలవరింత'ల స్వప్నావేశమూ వుంది. ప్రేమ విరహం స్వప్నాలతో సగటు మహిళ మనసులో మెదిలే భావాలూ ఇక్కడ వస్తువులో వైవిధ్యాన్ని స్పృశించాయి.
'అంగారస్వప్నం'లోని కవితల్లో జీవితంలోని ఒడిదుడుకులను దగ్గరగా చూసిన తాత్వికత, అందులోని లోగుట్టును గుప్పిట బంధించిన మార్మికత, అభివ్యక్తి నిర్మాణంలో నూత్న సరళి ప్రస్పుటమవుతున్నాయి. వస్తువును క్రమబద్దీకరించిన విధానంలోనూ, శిల్పంలోని నవ్యత లోనూ, బలమైన ఉద్వేగాలకు సున్నితత్వాన్ని జోడించడంలోనూ లోచూపు ప్రద్యోదకమవుతుంది. ప్రతీ కవితలో నుండి ప్రాణం పోసుకునే అంతరంగ కోణాలు విస్తృతవ్యాప్తిని పరుచుకుని సమాధానం కోసం అన్వేషించమని ప్రశ్నిస్తాయి. నిలదీస్తాయి. ఆ నిలదీత నుండి అసలైన వాస్తవికతలోకి పాఠకుడు అడుగులు వేస్తాడు. కవయిత్రి ఊర్మిళ గారి జీవితాభవఘర్షణను నింపుకున్న కవిత్వంతో సంలీనమైన పాఠకుడు, తనదైన జీవితపు ధోరణులనుండి నిర్మాణాత్మక సమసమాజ ప్రపంచంలోకి, సంస్కరణలోకి అడుగులు వేస్తాడు. అదే అంగారస్వప్న విజయం.
vivakshapai dhikkara swaram | darwaja | www.NavaTelangana.com
angaarasvapnamloni kavitvamantaa daadaapugaa stree kendramgaa saagutundi. nerugaa, antarleenamgaa stree swaram palukutundi. bhoutikamaina astitvavaada gontukaloonuu, swapna lokaalalonuu stree pratibimbam darsanamistundi. streevaada astitvaanni, vedananu, nissahaya sthitini, purushaadhikya bhaavajaalamlo naligipotunna oo samuuhaanni sunnitamgaa vedanaabharitamgaa aavishkarinchinaa, antarleenamgaa dhikkaraswaram vinabadutundi. indali kavitalaku kavayitri oormila enchukunna vastuvu enti anna samsayaatmaka aalochanalloki paatakudini adugulu veyinchela kavita gamana pravaham undi. palu kavitallo vastu gamanamtho paatu kavitatma prasphutamaithe, mari konni kavitallo chivari aksharam anchuna nilabadda paatakudini, marosari kavita modati anchu nundi prayaaninchaalsina anivarya paristhiti erpadutundi. ikkada ee kavitallo paathakudilo samadhanam kaadu, sangharshana modalavutundi. aa vastuvu patla kavitaloni paadaala nundi paatakudu tanakunna alochana vidhaanamloki, parinitiloki aatmaavalokanam chendutuu prayaanam chestaadu. akkada, aa samayamlo, aayaa bhavavesallo janinchina samskaranaatmaka vidhaanaala valla aa kavitaku sarvakaaleenata labhistundi. alanti kavita nirmaana saile 'angaaraswapnam' ninda oohaatiita kalala nundi vaastavika prapanchaanni chuupistuu sajeevamgaa swaasistuu palakarinchi kadilistaayi. saralamaina pada bandhaalatho, kongotta abhivyaktulatho lotaina bhavodvegalu, bhaavaavesaalu ee kavitallo praanam posukuni, astitva prakampanalanu srushtistaayi. kappi cheptuu saage kavita nirmaana prakriyalaina alligori, metaferslu ee kavitallo bhagamai, kavitvamai taarasapadi kavitva sthaayini nirdesinchaayi. kavitaloni imagery paatakudiki paatakudiki madhya bhinnamgaa drushyamaanam avutundi. stree jeevitamlooni aneka paarshwaalni 'chiru navvulanu kanneellanu, vaastavaalanu swapnaalanu, chedu gatha vartamaanaalanu, aashaa kaala gamanaalanu' sprusistuu vibhinnamgaa vilakshanamgaa saagutundii kavitvam.
'aame oka nisheedhi niswana geetam, cony antarangamlo tuphaanu beebhatsa sakalaala chirunama'. aa sakalaala chirunamaye kavayitri enchukunna kavitatma. aa chirunama anta: vedana enti annadi paatakudiki vadalabadina anta: sangharshana.
oke oka vaakyamlo stree vaada kavitva astitvaannii, mano vedanalanu aardratato tadutuu, purushaadhikya bhaavajaalaanni sunnitamgaa vimarsinchina vaakyam 'chaya geetika' kavitaloni 'rayani uttaram chivari santakaanni'. okka vaakya nirmaanamlo sagatu stree jeevitam, samaajamlo anaadigaa saagutunna vivaksha lothugaa aavishkrutamaindi. aa rayani uttaram shoonyamaina stree jeevitaaniki prateekagaa kavi cheppadaluchukunnara, leka maredaina antarleena konam daagi undaa anna bhinna aalochana paatakudiki vastundi. akkada 'metavesina isukalo kuurukupooyina aalochana swaram' gundetadini tatti lepi anaachchaadita manasu kadalikalaloni prakampanalu srushtistundi. aa prakampanala nundi bhaava sandrapu alalloki pravesinchina manasuku astitvam kosam, swaatantyram kosam vechi chustunna podi baarina oo samuuham kanneeti chemmalanu vedanatho nimpukuni kadilistundi.
'moosukunna pedavulu saitam laavaanu ponginchagalavu. moogagaa muduchukunna manonetram kattula vantena kattagaladu' antuu katuvaina swara bhaavaavesaaniki antaramgaalalo prajvarillutunna aakrosapu tadi addukunna kavita chitrika. kavitaloni padaalalo bhavodvegalatho nindina bhavavesam undi. bhaavamlo taraala tarabadi konasaagutunna vivakshaku kanneeti chitraannaddina imagery undi. kavita praarambhamlo sagatu mahila manophalakampai padda mayani machalu aavishkrutamaite, 'nadi roddu meeda raali padda ardhanaakai vangadamlo kuudaa aanandamundante' anna vaakyam dwara vastu nirmaanam sagatu stree nundi vaesyagaa maarina nissahaayuraali vaipuku paadulu kadipindi. vilakshanamaina abhivyakti navyatatho, vyuuhaatmaka sailitoe saagina ilanti kavitalu samputi ninda oo vargapu astitvaaniki praatinidhyam vahistuu jeevam postunnayi.
ee kavitallo 'naa sava petikanu nene nirminchukona' lanti vaakyaallo unna dhikkara swaram, nerugaa purusha aadhipatya bhaavajaalaalapai kaaka, aa aadhipatya vyavasthalo nalugutunna maro vargapu kona oopirulanu prapancham mundu aavishkarinchadaaniki adhika praamukhyatanu ichindi. vimarsinchadam kanna samskarinchadaaniki adhika praadhaanyatanichi samyamanam paatinchindi.
bhoutikamaina vaastavikamaina prapanchaanni drushyamaanam chesina chote, 'chuupula taakidini moggala muduchukune' paravasamuu undi.
'sougandhika parimalaala ompulo, gootilo odigina guvva nirnidra kalavarinta'la swapnavesamuu vundi. prema viraham swapnaalatho sagatu mahila manasulo medile bhaavaaluu ikkada vastuvulo vaividhyaanni sprusinchaayi.
'angaaraswapnam'loni kavitallo jeevitamlooni odidudukulanu daggaragaa chusina taatvikata, andulooni loguttunu guppita bandhinchina maarmikata, abhivyakti nirmaanamlo nootna sarali prasputamavutunnaayi. vastuvunu kramabaddeekarinchina vidhaanamloonuu, silpamlooni navyata lonoo, balamaina udvegaalaku sunnitatvaanni jodinchadamloonuu lochuupu pradyodakamavutundi. pratee kavitalo nundi praanam posukune antaranga konaalu vistrutavyaaptini paruchukuni samadhanam kosam anveshinchamani prasnistaayi. niladeestaayi. aa niladeeta nundi asalaina vaastavikataloki paatakudu adugulu vestaadu. kavayitri oormila gaari jeevitaabhavagharshananu nimpukunna kavitvamtho samleenamaina paatakudu, tanadaina jeevitapu dhoranulanundi nirmaanaatmaka samasamaja prapanchamloki, samskaranaloki adugulu vestaadu. adhe angaraswapna vijayam.