ఆహారం - వికీపీడియా
(భోజ్యము నుండి దారిమార్పు చెందింది)
మొక్కల నుండి లభించే ఆహారం
ఆహారం (Food) జీవం ఉన్న ప్రతి జీవికి అత్యవసరమైనది. పిండిపదార్ధాలు, మాంసకృత్తులు, కొవ్వుపదార్ధాలు, ఖనిజలవణాలు, పీచుపదార్ధాలు, రోగనిరోధక శక్తికి కావలసిన విటమిన్లు మరియు శరీర పోషణకు రక్షణకు కావలసిన పదార్ధాలను కలిగిన పదార్దాలను ఆహారంగా పేర్కొనవచ్చు. ఇవి కాక శరీరానికి నూతన ఉత్సాహాన్నిచ్చే కాఫీ, టీ లాంటి వాటిని కూడా ఆహారపదార్ధాల కోవలోకి వస్తాయి. ఆహారం ఘన, ద్రవ రూపాలలో లభ్యం అవుతుంది.
1 ఆహారం ఆధారాలు
2 శాకాహారం
3 మాంసాహారం
4 సంప్రదాయంలో ఆహారం
5 ఆహారం ఉత్పత్తి
6 ఆహారం వ్యాపారం
7 మితాహారం
8 ప్రకృతి వైద్యం
9 వివిధ రకాల ఆహారాలు
12 యిరత లింకులు
ఆహారం ఆధారాలు[మార్చు]
మొక్కలనుండి లభించే ఆహారం.2000 జాతుల వరకు పంటల రూపంలో వివిధ దేశాలలో వివిధ కర్షకులు ఆహారం కోసం పండిస్తున్నారు. చాలావరకు గింజలు వివిధ రూపాలలో ఆహారంగా ఉపయోగపడతాయి. కారణం చెట్లకు మొలక దశలో కావలసిన ఆహాం విత్తనాలలో సంక్షిప్తం అయి ఉంటుంది కనుక వీటి ఉపయోగం ఆహారంలో ప్రాముఖ్యం సంతరించుకుంది.
పిండిపదార్ధాలను అందించే బియ్యము, గోదుమలు, ఇతర చిరు దాన్యాలు, మాంసకృత్తులనందించే కందిపప్పు, మినపప్పు, చెనగబేడలు, పెసలు, అలసందలు మొదలైన పప్పుదాన్యాలు, కొవ్వుపదార్ధాలను అందించే వేరుశనగ, నువ్వులు, కొబ్బరి, ఆవాలు, పత్తిగంజలు, పొద్దుతిరుగుడుగింజలు మొదలైనవి, మసాలా దినుసులైన జీలకర్ర, సొంపు, గసాలు, దనియాలు, ఇంకా జీడిపప్పు, బాదం, పిస్తా మొదలైన బలవర్దక మైన ఆహారం గింజలనుండి వచ్చినవే.
తోటకూర, ఉల్లి, అరటి మొదలైన కాండములను కూడా ఆహారంగా తీసుకుంటాము. బచ్చలి, చుక్క, గోంగూర, తోటకూర మొదలైన ఆకులను ఆహారంగా తీసు కుంటాము.వంకాయ, బెండకాయ, కాకరకాయ మొదలైన కాయలను కూరలలో ఎక్కువగా వాడుతూ ఉంటాము.వేరు నుండి వచ్చే ఉర్లగడ్డ, చామగడ్డ, కందగడ్డ మొలైన వాటిని ఆహారంగా ఉపయోగిస్తాము.కాలిఫ్లవర్, కుంకుమపువ్వు, అవిసిపువ్వు, మునగపువ్వు, అరటి పువ్వు అరుదుగా వేపపువ్వు పూలరూపంలో ఆహారంలో ఉపయోగపడతాయి.
మాంసాహారం[మార్చు]
జంతువుల నుండి లభించే ఆహారం.క్షీరదాలనుండి పాలను సేకరించి, పాలనుండి అనేక ఇతర ఆహారపదార్ధాలను తయారుచేసి ఆహారలో ఉపయోగిస్తూ ఉంటారు.పెరుగు, జున్ను, చీజ్, పనీర్, యోగర్ట్, వెన్న, నెయ్యి మొదలైనవి పాల నుండి తయారు చేసే ఆహారాలు. తేనెటీగలు తయారు చేసే తేనెను ప్రాచీన కాలంనుండి ఆహారంలో చేర్చుకుంటూ ఉన్నారు.జలచరాలను, పక్షులను, పక్షిగుడ్లను, జంతువుల మాంసం, కొన్ని చోట్ల, జంతువుల రక్తం కూడా ఆహారంగా ఉపయోగపడుతుంది.కొన్నితూర్పుఆసియా ఖండంలోని దేశాలైన జపాన్, బర్మాలలోలో పాములను, చైనాలో ఎలుకలు ఆహాంగా తీసుకుంటారు.ఉసుళ్ళు మొదలైన కీటకాలను ఆహారలో చేర్చుకోవడం భారతదేశంలో అలవాటే.
సంప్రదాయంలో ఆహారం[మార్చు]
అన్నం పరబ్రహ్మ స్వరూపం అనేది హిందూ సంప్రదాయం.దానాలలో శ్రేష్టమైనది అన్నాదానం.ఇవి ఆహారానికి ఉన్న ప్రాదాన్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి.పుట్టుక నుండి మరణం వరకు ఆచరించే ప్రతి ఆచారంలోను భోజనానికి ప్రాదాన్యత ఉంది.సంతోష సమయాలలోనే కాక మరణం లాంటి విషాద సమయంలోను విచ్చేసిన బందు మిత్రులకు భోజనం అందించడం విద్యుక్తుదర్మాలలో ఒకటి.వివాహభోజనానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం పరిపాటి.అథిధి అభ్యాగతులకు భోజనసదుపాయం చేయడం సంప్రదాయమే.పరిచయస్తులకు కాఫీ, టీ లనైనా అందిచడం సంప్రదాయమే.జబ్బున పడిన వారిని పలకరించడానికి వెళ్ళేటప్పుడూ, పసిపిల్లను చూడటనికి వెళ్ళేటప్పుడూ, బధి మిత్రులను చూడటానికి వేళ్ళే సమయాలలో పండ్లు మొదలైన ఆహారాన్ని తీసుకు వెళతారు.సత్రాలు కట్టి బాటసారులకు, దేవుని దర్శనానికి వచ్చే భక్తులకూ ఉచిత బోజనాలను అందించడం సంప్రదాయమే.ఆహారాన్ని ప్రసాదంగా అందించడం కోవెల సంప్రదాయాలలో ఒకటి.పశ్చిమ బెంగాల్‌లో బ్రాహ్మణులు చేపలు తింటారు. చేపలను వాళ్లు జలపుష్పాలుగా పరిగణిస్తారు.ఇతర మాంసాహారం ముట్టుకోరు. కాశ్మీర్‌లో బ్రాహ్మణులు మరోరకం పాక్షిక మాంసాహారులు.చాలా చోట్ల శాకాహారులు కోడిగుడ్లను శాకాహారంగా పరిగణించి స్వీకరించడం కనిపిస్తుంది.
ఆహారం ఉత్పత్తి[మార్చు]
ఆహారం తోటలు, పైరు మొదలైన వ్యవసాయ పద్ధతుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు.కబేళాలు, పాడి ప్రిశ్రమ, చేపలు పట్టడం, అడవిలో లభించే వస్తుసేకరణ ద్వారా ఆహారం లభిస్తుంది.వేట కూడా ఒక పద్దతే అయినా అది ఇప్పుడు నిషేధం.వ్యవసాయంలో మిగిలిన గడ్డి తదితరాలు పసువుల మేతగా ఉపయోగ పడుతుంది.
ఆహారం వ్యాపారం[మార్చు]
తయారు చేసిన ఆహారాన్ని వినియోగదారులకు అందించడం ఆహారానికి సంబంధిచిన వ్యాపారం. ఇది పూర్వకాలం నుండి ఉంది. అనేక కారణాలచేత మగవారి అండ లేని కుటుంబాలలో ఆడవాళ్ళు తమకు తెసిన వంటనే పిండి వంటలు చేసి అమ్మడం, పూటకూళ్ళు అని ఈరోజులలో మెస్ మాదిరి భోజనాలు వండి భోజనం పెట్టి డబ్బులు తీసుకుంటారు. అవే తరువాత ఫలహారం, కాఫీ, టీ మొదలైనవి అందించే హోటళ్ళుగా రూపు దాల్చాయి. టీ అంగడి, బడ్డీకొట్టు తినుబండారాలను అమ్ముతూ ఉంటాయి. పానీయాలు, పళ్ళ రసాలు ఇలాచిన్నచిన్న వ్యాపారాలన్నీ ఆహారానికి సంబంధించినవే. మిఠాయి కొట్లు కొంచెం పెద్ద తరహా తినుబండారాల వ్యాపారం. ఈ రోజులలో చిన్న కుటుంబాలు, ఆడవాళ్ళు ఉద్యోగాల కారణంగా అంతగా నిర్భంధం లేక సమయం చాలక ఆహారం ఇళ్ళల్లో చేయడం చాలా తగ్గింది. వడియాలు, అప్పడాలు, ఊరగాయలు, వరుగులు, పెరుగు, ఇడ్లీ, దోశ మొదలైనవి ఇంట్లో తయారు చేసే వస్తువులు ఇప్పుడు వ్యాపార సరళిలో చేసి అమ్మకానికి వస్తున్నాయి. ఆధునిక కాలంలో వీటి రూపు ఇంకామారి తయారు చేసిన వంటకాలు చపాతీలు, పరోటాలు, సైడ్ డిష్ లూ, వివిధ రకాల అన్నాలు గ్రేవీలు, చిప్స్, సీరియల్స్ అనబడే వివిధ సువాసనలతో కలిసిన పదార్ధాలు తాయారీలో పెద్ద పెద్ద పరిశ్రమలు ఆహారానికి సంబంధించిన వ్యాపారంలో ఉన్నాయి. ఈ రోజులలో ఆహారం వ్యాపారం చాలా పెద్ద వ్యాపార పరిమితి కలిగిన వ్యాపారాలలో ఒకటి.
మితాహారం[మార్చు]
ఆరోగ్యవంతమైన జీవితం కోసం సంపూర్ణమైన ఆహారం చాలా అవసరం. మనం తినే పదార్ధాలతోనే మనకు పోషక విలువలు లభిస్తాయి. అవి మన శరీర పెరుగుదలకు, రక్షణకు, చురుకుదనానికి చాలా అవసరం.మితాహారం వల్ల ఎక్కువ కాలం జీవించవచ్చని, వృద్ధాప్య ప్రక్రియ మందగిస్తుందని తెలిసింది.
ప్రకృతి వైద్యం[మార్చు]
ఆహారవిధానంలో మార్పులు తీసుకు వచ్చి ఆరోగ్య సంరక్షణ చేసేవిధానం ప్రకృతి చికిత్సలో ప్రధాన భాగం. ప్రస్తుత కాలంలో మంతెన సత్యనారాయణ ఈ ప్రకృతి చికిత్సా విధానానికి అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిస్తూ ప్రచారం కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్న వ్యక్తి. ఈయన తన చికిత్సా విధానాన్ని అమలు చేయడానికి వైద్యాలయాలను ఏర్పరచి చికిత్సా విధానాలను అమలు చేస్తున్నాడు. ఈ వైద్య విధానంలో ఒక ప్రత్యేక పద్ధతిలో ఆహారాన్ని తీసుకుంటారు. మొలకెత్తిన ధాన్యాలు, కూరగాయల రసాలు పక్వం చేయకుండా తీసుకోగలిగిన ఆహారం. ఈ పద్ధతిలో ఆహారంలో సంపూర్ణంగా ఉప్పును నిషేధిస్తారు. ఆహార పదార్థాలలో సహజంగా ఉండే ఉప్పు మన శరీరానికి చాలు అనేది ఈ వైద్యుల అభిప్రాయం. పచనం చేసే సమయంలో అదనంగా చేర్చే ఉప్పు దేహానికి హాని కలిగిస్తుందన్న అభిప్రాయం ప్రకృతి చికిత్సకుల అభిప్రాయం. నూనెకు బదులుగా నువ్వులు, వేరుశెనగలు, పొద్దుతిరుగుడు గింజలు, పచ్చికొబ్బరి పొడి చేచి వాడడాన్ని వీరు ప్రోత్సహిస్తారు. అలాగే ఆహారం పచనం చేసే సమయంలో చక్కెర, బెల్లం వంటి పదార్ధాలకు బదులుగా ఖర్జూరం, తేనె, ఎండు ద్రాక్ష వంటి ప్రకృతి సహజ పదార్ధాలను వ్డాలన్నది వీరి అభిమతం. చెరకు నుండి చక్కెరను చేసే సమయంలో చెరకులోని ఔషధ గుణాలు పోతాయన్నది వీరి అభిప్రాయం. చక్కెర కంటే బెల్లం మేలు దాని కంటే చెరకు రసం మేలని ప్రకృతి వైద్యులు చెపుతారు. వీరు కూరలను పచనంచేసే సమయంలో రుచి కొరకు కొబ్బరి తురుము, వేరుచెనగ పొడి, నువ్వుల పొడి, పొద్దుతిరుగుడు పొడి, మీగడ, పెరుగు, పాలు, టమేటా ముక్కలు చేరుస్తారు. పాలకూరలో ఉప్పు శాతం ఎక్కువ కనుక పాల కూరను అనేక కూరలతో కలిపి పచనం చేస్తారు. ముడి బియ్యంతో అన్నం వండి తినడం మేలు చేస్తుందన్నది ప్రకృతి చికిత్సకుల అభిప్రాయం. ఈ వద్య విధానంలో జీర్ణ వ్యవస్థ మెరుగు పడి మధుమేహం, రక్త పోటు వంటి వ్యాధులను నియంత్రణ చేయవచ్చన్నది ప్రకృతి వైద్యుల అభిప్రాయం. మొలకెత్తించిన ధాన్యాలు, పుల్కాలు, అన్నం, రొట్టెలు, పండ్ల రసాలు, కూరగాయల రసాలు ప్రకృతి వైద్యంలో చెప్పే ఆహారాలు. పప్పు ఉండలు, బూరెలు, లడ్లు లాంటి అనేక చిరుతిండ్లు కూడా ప్రకృతి సహజ పద్ధతిలో తయారు చేస్తారు. పాయసాలు, పచ్చళ్ళు కూడా ఈ ఆహార విధానాల్లో తయారు చేస్తారు. మొత్తం మీద చక్కెర, ఉప్పు లేకుండా ఆహారాన్ని తయారు చేయడం వీరి ప్రత్యేకత. అధికమైన నీటిని త్రాగడం కూడా ఈ చికిత్సలోని అంతర్భాగమే.
వివిధ రకాల ఆహారాలు[మార్చు]
ఆహారంలో కళ : పంచదార పాకంతో బొమ్మలు, కొబ్బరి చిప్పపై కళలు
ఊరుమిరప కాయలు
సహజ ఆహారాలు :- పండ్లు, పాలు, క్యారెట్, చిలగడ దుంప వంటి దుంపలు, వేరు చనగలు, పచ్చి కొబ్బరి, ఎండు కొబ్బరి, బాదం, జీడిపప్పు, పిస్తా, ఆక్రూట్, ఎండు ద్రాక్ష, ఖర్జూరాలు, తేనె, చెరకు, లేత కొబ్బరి నీళ్ళు మొదలైనవి యధాతతధంగా అలాగే తినగలిగిన ఆహారాలు.
నానబెట్టిన ఆహారాలు :- పచ్చి శనగలు, పెసలు మొదలైనవి పెసర పప్పు, వీటిని నానిన తరువాత యధాతధంగా తినవచ్చు.
నిలువచేచేసే ఆహారాలు :- వరుగులు అనేక కూరగాయలను విరివిగా దొరికే సమయంలో వాటి ఎండించి నిలువ ఉంచి వాడుకునేవి. వంకాయలు, గోరు చిక్కుళ్ళు, అత్తి కాయలు, బుడ్డ దోసకాయలు మొదలైన వాటిని ముక్కలు చేసి ఎండించి ఆహారంలో వాడు కోవచ్చు. అలాగే ఉత్తర భారత దేశంలో పచ్చి మామిడి ముక్కలను ఎండించి వంటలలో ఆమ్ చూర్ పేరుతో వాడుకుంటారు. పచ్చి మిరపకాయలను ఉప్పులో ఊర వేసి ఉప్పుడు మిరపకాయలు చేసి వేగించి మిగిలిన కూరలతో కలిపి ఆహారంగా వాడుకుంటారు. పచనం చేయకుండా నిలువ ఉండే ఆహారం ఆవకాయ. దీని తయారీకి అన్ని పచ్చిగానే ఉపయోగిస్తారు. ఖర్జూరాలు, చెర్రీ పండ్లు తేనెలో నిలువ చేసి ఆహారంహా వాడుకుంటారు.
కాల్చిన ఆహారాలు :- పచ్చిగానే కోసి కాల్చిన వేరుచనగ కాయలు, జొన్న, సజ్జ, మొక్కజొన్న మొదలైన పొత్తులు. చిలగడ దుంప లేక గనిసి గడ్డలు.
aahaaram - vikipedia
(bhojyamu nundi daarimaarpu chendindi)
mokkala nundi labhinche aahaaram
aahaaram (Food) jeevam unna prati jeeviki atyavasaramainadi. pindipadaardhaalu, maamsakruttulu, kovvupadaardhaalu, khanijalavanaalu, peechupadaardhaalu, roganirodhaka saktiki kaavalasina vitaminlu mariyu sareera poshanaku rakshanaku kaavalasina padaardhaalanu kaligina padaardaalanu aahaaramgaa perkonavacchu. ivi kaaka sariiraaniki noothana utsaahaannichhe coffy, t lanti vaatini kuudaa aahaarapadaardhaala kovaloki vastaayi. aahaaram ghana, drava roopaalalo labhyam avutundi.
1 aahaaram aadhaaraalu
2 saakaahaaram
3 mamsaharam
4 sampradaayamlo aahaaram
5 aahaaram utpatti
6 aahaaram vyaparam
7 mitaharam
8 prakruti vaidyam
9 vividha rakala aahaaraalu
12 yirata linkulu
aahaaram aadhaaraalu[maarchu]
mokkalanundi labhinche aahaaram.2000 jaatula varaku pantala roopamlo vividha deshaalalo vividha karshakulu aahaaram kosam pandistunnaaru. chaalaavaraku ginjalu vividha roopaalalo aahaaramgaa upayogapadataayi. kaaranam chetlaku molaka dasalo kaavalasina aahaam vittanaalalo sankshiptam ayi untundi kanuka veeti upayogam aahaaramlo praamukhyam santarinchukundi.
pindipadaardhaalanu andinche biyyamu, godumalu, itara chiru daanyaalu, maamsakruttulanandinche kandipappu, minapappu, chenagabedalu, pesalu, alasandalu modalaina pappudaanyaalu, kovvupadaardhaalanu andinche verusanaga, nuvvulu, kobbari, aavaalu, pattiganjalu, poddutiruguduginjala modalainavi, masala dinusulaina jeelakarra, sompu, gasalu, daniyaalu, inka jeedipappu, baadam, pista modalaina balavardaka maina aahaaram ginjalanundi vachinave.
thotakura, ulli, arati modalaina kaandamulanu kuudaa aahaaramgaa teesukuntaamu. bachali, chukka, gongura, thotakura modalaina aakulanu aahaaramgaa teesu kuntaamu.vankaaya, bendakaya, kakarakaya modalaina kaayalanu kuuralaloo ekkuvagaa vaadutuu untaamu.vaeru nundi vache urlagadda, chamagadda, kandagadda molaina vaatini aahaaramgaa upayogistaamu.califlaver, kunkumapuvvu, avisipuvvu, munagapuvvu, arati puvvu arudugaa vepapuvvu poolaroopamlo aahaaramlo upayogapadataayi.
mamsaharam[maarchu]
jantuvula nundi labhinche aahaaram.ksheeradaalanundi paalanu sekarinchi, palanundi aneka itara aahaarapadaardhaalanu tayaaruchesi aahaaralo upayogistuu untaaru.perugu, junnu, cheej, paneer, yogart, venna, neyyi modalainavi paala nundi tayaaru chese aahaaraalu. theneteegalu tayaaru chese tenenu praacheena kaalamnundi aahaaramlo cherchukuntu unnaaru.jalacharaalanu, pakshulanu, pakshigudlanu, jantuvula maamsam, konni chotla, jantuvula raktam kuudaa aahaaramgaa upayogapadutundi.konniturpuasia khandamloni deshaalaina japan, barmalalolo paamulanu, chainaalo elukalu aahaamgaa teesukuntaaru.usullu modalaina keetakaalanu aahaaralo cherchukovadam bhaaratadesamlo alavate.
sampradaayamlo aahaaram[maarchu]
annam parabrahma swaroopam anedi hindu sampradaayam.daanaalalo shreshtamainadi annaadaanam.ivi aahaaraaniki unna praadaanyaanni suuchistunnaayi.puttuka nundi maranam varaku aacharinche prati aachaaramloonu bhojananiki praadaanyata undi.santosha samayalalone kaaka maranam lanti vishaada samayamlonu vichesina bandu mitrulaku bhojanam andinchadam vidyuktudarmaalalo okati.vivaahabhojanaaniki atyanta praadhaanyata ivvadam paripati.athidhi abhyaagatulaku bhojanasadupayam cheyadam sampradaayame.parichayastulaku coffy, t lanaina andichadam sampradaayame.jabbuna padina vaarini palakarinchadaaniki velletappuduu, pasipillanu chudataniki velletappuduu, badhi mitrulanu chudataniki velle samayaalalo pandlu modalaina aahaaraanni teesuku velataaru.satraalu katti baatasaarulaku, devuni darsanaaniki vache bhaktulakuu uchita bojanalanu andinchadam sampradaayame.aahaaraanni prasaadamgaa andinchadam kovela sampradaayaalalo okati.paschima bengalle braahmanulu chepalu tintaaru. chepalanu vaallu jalapushpaalugaa pariganistaaru.itara mamsaharam muttukoru. kaashmeerlo braahmanulu marorakam paakshika maamsaahaarulu.chala chotla saakaahaarulu kodigudlanu saakaahaaramgaa pariganinchi sweekarinchadam kanipistundi.
aahaaram utpatti[maarchu]
aahaaram thotalu, pairu modalaina vyavasaaya paddhatula dwara utpatti chestaaru.kabelalu, paadi prishrama, chepalu pattadam, adavilo labhinche vastusekarana dwara aahaaram labhistundi.veta kuudaa oka paddate aina adhi ippudu nishedham.vyavasaayamlo migilina gaddi taditaraalu pasuvula metagaa upayoga padutundi.
aahaaram vyaparam[maarchu]
tayaaru chesina aahaaraanni viniyogadaarulaku andinchadam aahaaraaniki sambandhichina vyaparam. idhi puurvakaalam nundi undi. aneka kaaranaalachaeta magavari anda laeni kutumbaalalo aadavaallu tamaku tesina vantane pindi vantalu chesi ammadam, pootakoollu ani eerojulalo mess maadiri bhojanaalu vandi bhojanam petti dabbulu teesukuntaaru. ave taruvaata falaharam, coffy, t modalainavi andinche hotallugaa roopu dalchayi. t angadi, baddikottu tinubandaaraalanu ammutuu untaayi. paaneeyaalu, palla rasalu ilachinnachinna vyaapaaraalannii aahaaraaniki sambandhinchinave. mitaayi kotlu konchem pedda taraha tinubandaaraala vyaparam. ee rojulalo chinna kutumbaalu, aadavaallu udyogaala kaaranamgaa antagaa nirbhandham leka samayam chaalaka aahaaram illallo cheyadam chala taggindi. vadiyaalu, appadaalu, ooragaayalu, varugulu, perugu, idley, dosha modalainavi intlo tayaaru chese vastuvulu ippudu vyapara saralilo chesi ammakaniki vastunnaayi. aadhunika kaalamlo veeti roopu inkamari tayaaru chesina vantakaalu chapaatiilu, parotalu, said dish luu, vividha rakala annaalu greveelu, chips, seerials anabade vividha suvaasanalato kalisina padaardhaalu taayaareelo pedda pedda parisramalu aahaaraaniki sambandhinchina vyaapaaramlo unnaayi. ee rojulalo aahaaram vyaparam chala pedda vyapara parimiti kaligina vyaapaaraalalo okati.
mitaharam[maarchu]
aarogyavantamaina jeevitam kosam sampoornamaina aahaaram chala avasaram. manam tine padaardhaalatoonee manaku poshaka viluvalu labhistaayi. avi mana sareera perugudalaku, rakshanaku, churukudanaaniki chala avasaram.mitaharam valla ekkuva kaalam jeevinchavacchani, vruddhaapya prakriya mandagistundani telisindi.
prakruti vaidyam[maarchu]
aahaaravidhaanamlo maarpulu teesuku vachi aarogya samrakshana chesevidhaanam prakruti chikitsalo pradhaana bhagam. prastuta kaalamlo mantena satyanarayana ee prakruti chikitsa vidhaanaaniki atyanta praamukhyata kaligistuu prachaaram kaaryakramaalanu nirvahistunna vyakti. eeyana tana chikitsa vidhaanaanni amalu cheyadaaniki vaidyaalayaalanu erparachi chikitsa vidhaanaalanu amalu chestunnadu. ee vaidya vidhaanamlo oka pratyeka paddhatilo aahaaraanni teesukuntaaru. molakettina dhaanyaalu, kuuragaayala rasalu pakvam cheyakunda teesukogaligina aahaaram. ee paddhatilo aahaaramlo sampuurnamgaa uppunu nishedhistaaru. aahaara padaarthaalalo sahajamgaa unde uppu mana sariiraaniki chaalu anedi ee vaidyula abhiprayam. pachanam chese samayamlo adanamgaa cherche uppu dehaniki haani kaligistundanna abhiprayam prakruti chikitsakula abhiprayam. nooneku badulugaa nuvvulu, vaerusenagalu, poddutirugudu ginjalu, pachikobbari podi chechi vaadadaanni veeru prothsahistaaru. alaage aahaaram pachanam chese samayamlo chakkera, bellam vanti padaardhaalaku badulugaa kharjuram, tene, endu draaksha vanti prakruti sahaja padaardhaalanu vdaalannadi veeri abhimatam. cheraku nundi chakkeranu chese samayamlo cherakuloni aushadha gunaalu potayannadi veeri abhiprayam. chakkera kante bellam melu daani kante cheraku rasam melani prakruti vaidyulu cheputaaru. veeru kuuralanu pachananchese samayamlo ruchi koraku kobbari turumu, veruchenaga podi, nuvvula podi, poddutirugudu podi, meegada, perugu, paalu, tameta mukkalu cherustaaru. paalakuuraloo uppu saatam ekkuva kanuka paala kuuranu aneka kuuralathoo kalipi pachanam chestaaru. mudi biyyamtho annam vandi tinadam melu chestundannadi prakruti chikitsakula abhiprayam. ee vadya vidhaanamlo jeerna vyavastha merugu padi madhumeham, rakta potu vanti vyaadhulanu niyantrana cheyavachannadi prakruti vaidyula abhiprayam. molakettinchina dhaanyaalu, pulkaalu, annam, rottelu, pandla rasalu, kuuragaayala rasalu prakruti vaidyamlo cheppe aahaaraalu. pappu undalu, boorelu, ladlu lanti aneka chirutindlu kuudaa prakruti sahaja paddhatilo tayaaru chestaaru. paayasaalu, pachchallu kuudaa ee aahaara vidhaanaallo tayaaru chestaaru. mottam meeda chakkera, uppu lekunda aahaaraanni tayaaru cheyadam veeri pratyekata. adhikamaina neetini traagadam kuudaa ee chikitsaloni antarbhagame.
vividha rakala aahaaraalu[maarchu]
aahaaramlo kala : panchadaara paakamtho bommalu, kobbari chippapai kalalu
oorumirapa kaayalu
sahaja aahaaraalu :- pandlu, paalu, carret, chilagada dumpa vanti dumpalu, vaeru chanagalu, pachi kobbari, endu kobbari, baadam, jeedipappu, pista, acrut, endu draaksha, kharjuralu, tene, cheraku, letha kobbari neellu modalainavi yadhaatatadhamgaa alaage tinagaligina aahaaraalu.
naanabettina aahaaraalu :- pachi sanagalu, pesalu modalainavi pesara pappu, veetini naanina taruvaata yadhaatadhamgaa tinavacchu.
niluvachese aahaaraalu :- varugulu aneka kuuragaayalanu virivigaa dorike samayamlo vaati endinchi niluva unchi vaadukunevi. vankaayalu, goru chikkullu, atti kaayalu, budda dosakayalu modalaina vaatini mukkalu chesi endinchi aahaaramlo vaadu kovachu. alaage uttara bhaarata desamlo pachi mamidi mukkalanu endinchi vantalalo aam chur paerutho vaadukuntaaru. pachi mirapakaayalanu uppulo oora vesi uppudu mirapakaayalu chesi veginchi migilina kuuralathoo kalipi aahaaramgaa vaadukuntaaru. pachanam cheyakunda niluva unde aahaaram aavakaaya. deeni tayaareeki anni pachigaane upayogistaaru. kharjuralu, cherri pandlu thenelo niluva chesi aharamha vaadukuntaaru.
kaalchina aahaaraalu :- pachigaane kosi kaalchina veruchanaga kaayalu, jonna, sajja, mokkajonna modalaina pottulu. chilagada dumpa leka ganisi gaddalu.