శరీరంలోని ఏదైనా ఒక కణం… నిరాటంకంగా, నిర్విరామంగా, నిరుపయోగంగా పెరుగుతూ పోయేదే క్యాన్సర్‌. అలా పెరిగాక రోగిని నిస్సత్తువగా చేసేస్తుంది. అలా ఓ పరిమితీ పాడూ లేకుండా అనారోగ్యకరంగా, అసాధారణమైన పెరిగే ఈ క్యాన్సర్‌ కణం మొదట ఒకే కణంతోనే మొదలవుతుంది. అది రెట్టింపు అయ్యే ప్రక్రియలో 20వ సారి రెట్టింపు అయ్యే సమయంలో ఒక మిలియన్‌ కణాలుగా వృద్ధిచెందుతుంది. మిలియన్‌ కణాల సముదాయంగా పెరిగిన ఆ సమయంలోనూ దాన్ని కనుక్కోవడం కష్టసాధ్యం. అదే 30వసారి రెట్టింపు అయ్యే సమయంలో అందులో బిలియన్‌ కణాలుంటాయి. ఆ సమయంలో దాన్ని ఓ గడ్డ (లంప్‌)లా గుర్తించడం సాధ్యం.
అంటే… చేత్తో గడ్డను తాకి గుర్తించే సమయంలో అందులో బిలియన్‌ కణాలుంటాయన్నమాట. ఇక 40వ సారి రెట్టింపయ్యాక అందులో ఒక ట్రిలియన్‌ కణాలుంటాయి. అప్పటికీ చికిత్స లభించక 42–43వ సారి రెట్టింపయినప్పుడు రోగి ప్రమాదకరమైన పరిస్థితుల్లోకి వెళ్తాడు. అన్ని రెట్టింపులు కాకముందే… అంటే కేవలం 20వ సారి రెట్టింపయ్యే లోపు కనుక్కోగలిగితే నయం చేసే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువే. మరి ఆ దశలో కనుక్కోవడం ఎలా? తల నుంచి మన దేహంలోని కింది భాగాల్లోని ఏదైనా అవయవంలో క్యాన్సర్‌ను ముందే ఎలా తెలుసుకోవచ్చో చూద్దాం. క్యాన్సర్‌ లక్షణాలు అవయవానికీ అవయవానికీ మారిపోతాయి. అయితే క్యాన్సర్‌ రోగులందరిలో కొన్ని సాధారణ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి ఆరోగ్యవంతుల్లోనూ అప్పుడప్పుడూ కనిపించేవి కావడంతో వాటిని గుర్తించడం కష్టం.
ఇవి సాధారణంగా కనిపించే లక్షణాలు. అయితే ఈ లక్షణాలన్నీ తప్పనిసరిగా క్యాన్సర్‌వే కానక్కర్లేదు. కాబట్టి వీటిలో ఏదో ఒకటి కనిపించిన మాత్రాన అందరూ ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ప్రాథమిక చికిత్స తీసుకున్న తర్వాత కూడా, అదేపనిగా కనిపిస్తున్నప్పుడు మాత్రం ఒకసారి డాక్టర్‌చేత పరీక్ష చేయించుకుని అది క్యాన్సర్‌ కాదని నిర్ధారణ చేసుకొని నిశ్చింతగా ఉండాలి. తల నుంచి శరీరం కింది భాగం వరకు ఆయా అవయవభాగాల్లో తొలి దశలోనే క్యాన్సర్‌ను గుర్తించేందుకు కొన్ని ప్రాథమిక లక్షణాలివి…
తలనొప్పి, అకస్మాత్తుగా మతిమరపు రావడం, కొన్నిసార్లు సామాజిక సభ్యత మరచి ప్రవర్తించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. మనిషి మెదడులో మాట్లాడటానికీ, దృష్టికీ, వినికిడి కీ, కాళ్లూచేతుల కదలిక ల నియంత్రణకు… ఇలా వేర్వేరు ప్రతిచర్యలకు వేర్వేరు కేంద్రాలు (సెంటర్స్‌) ఉంటాయన్న విషయం తెలిసిందే. క్యాన్సర్‌ అభివృద్ధి చెందిన సెంటర్‌ దేనికి సంబంధించినదైతే ఆ అవయవం చచ్చుబడటం వంటి లక్షణాలూ కనిపిస్తాయి. ఇవీ ఆయా అవయవాలకు సంబంధించి తొలిదశలో క్యాన్సర్‌కు లక్షణాలు.
దీన్ని ఓరో ఫ్యారింజియల్‌ భాగంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇక్కడ గొంతులో ఏదో ఇరుక్కుని ఉన్న భావన ఉంటుంది. అన్నవాహిక మొదటి భాగంలో అయితే మింగడంలో ఇబ్బంది.
అదే కడుపు (స్టమక్‌)లో అయితే మంట పుడుతున్నట్లుగా ఉండే నొప్పి. పొట్టలో మంట. కొన్నిసార్లు పొట్టలో రక్తస్రావం అయినప్పుడు ఆ రక్తం వల్ల విసర్జన సమయంలో మలం నల్లగా కనిపిస్తుంది. రక్తస్రావం వల్ల రక్తహీనత (ఎనీమియా) కూడా కనిపించవచ్చు. దాంతో పాటు కొన్ని సార్లు కొద్దిగా తినీతినగానే కడుపునిండిపోయిన ఫీలింగ్‌.
ఈ క్యాన్సర్స్‌ నోటిలో, దడవ మీద, నాలుక మీద లేదా చిగుళ్లు (జింజివా) మీదా ఇలా తలభాగంలో ఎక్కడైనా రావచ్చు. ఆయా భాగాల్లో ఎరుపు, తెలుపు రంగుల ప్యాచెస్‌ ఉన్నా, దీర్ఘకాలంగా మానని పుండు (సాధారణంగా నొప్పి లేని పుండు, కొన్ని సందర్భాల్లో నొప్పి ఉండవచ్చు కూడా) ఉంటే క్యాన్సర్‌ అయ్యేందుకు అవకాశం ఎక్కువ. అదే నాలుక మీద అయితే నాలుక కదలికలు తగ్గవచ్చు. నాలుక వెనక భాగంలో అయితే స్వరంలో మార్పు. మరింత వెనకనయితే మింగడంలో ఇబ్బంది. ఇక స్వరపేటిక ప్రాంతంలో అయితే స్వరంలో మార్పు. మెడ దగ్గరి లింఫ్‌ గ్రంధుల వాపు.
దక్షిణ భారతదేశంలోని తీరప్రాంతాల్లోని మహిళల్లో అత్యధికంగా కనిపించే క్యాన్సర్‌ ఇది. రుతుస్రావం సమయంలో గాక మధ్యలోనూ రక్తం రావడం, రుతుస్రావం ఆగిపోయిన (మెనోపాజ్‌) మహిళల్లో అసాధారణంగా రక్తస్రావం కావడం, మహిళల్లో సెక్స్‌ తర్వాత రక్తస్రావం (పోస్ట్‌ కాయిటల్‌ బ్లీడింగ్‌), ఎరుపు, తెలుపు డిశ్చార్జీ వంటివి దీని లక్షణాలు.
మహిళల్లో ఎక్కువగా కనిపించే ఈ రకం క్యాన్సర్‌లో… రొమ్ములో ఓ గడ్డ చేతికి తగలడం, రొమ్ము పరిమాణంలో మార్పు, రొమ్ము మీది చర్మం ముడతలు పడటం, రొమ్ము చివర (నిపిల్‌) నుంచి రక్తంతో కలిసిన స్రావం లాంటివి రొమ్ము క్యాన్సర్‌ లక్షణాలు.
పొగతాగేవారికి ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. ఈ క్యాన్సర్‌ ఉన్నవాళ్లలో దగ్గు, కళ్లెలో రక్తం పడటం వంటì లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఎక్స్‌–రే, సీటీ స్కాన్‌ పరీక్ష ద్వారా దీన్ని తెలుసుకోవచ్చు.
దాదాపు 50, 60 ఏళ్ల మహిళల్లో పొట్ట కింది భాగంలో నొప్పి రావడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తుంటాయి. సాధారణంగా ఈ భాగానికి క్యాన్సర్‌ వస్తే ఒక్కోసారి ఏ లక్షణాలూ కనిపించకుండానే ప్రమాదకరంగా పరిణమించవచ్చు.
పురుషుల్లో వచ్చే ఈ క్యాన్సర్‌లో వృషణాల సైజ్‌ పెరగడం, దాన్ని హైడ్రోసిల్‌గా పొరబాటు పడటం వల్ల పెద్దగా సీరియస్‌గా తీసుకోకపోవడంతో అది సైజ్‌లో పెరిగి ప్రమాదకరంగా పరిణమించే అవకాశాలు ఎక్కువ.
సాధారణంగా 50, 60 ఏళ్లు దాటిన పురుషుల్లో తరచూ కనిపించే క్యాన్సర్‌ ఇది. దాదాపు లక్షణాలు ఏవీ పెద్దగా కనిపించకుండా వచ్చే ఈ క్యాన్సర్‌లో రాత్రివేళల్లో మూత్రవిసర్జనకు వెళ్లాల్సిన అవసరం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. పీఎస్‌ఏ అనే పరీక్ష ద్వారా దీన్ని తేలిగ్గా గుర్తించవచ్చు.
మూత్ర విసర్జన సమయంలో రక్తం కనిపించడం, మాటిమాటికీ మూత్రం రావడం మూత్రపిండాలు, మూత్రాశయ క్యాన్సర్లలో కనిపించే సాధారణ లక్షణం.
చర్మ క్యాన్సర్‌ను ఏ,బీ,సీ,డీ అనే నాలుగు లక్షణాలతో తేలిగ్గా గుర్తించవచ్చు. శరీరంపై ఏదైనా మచ్చ తాలూకు ఏ– అంటే… ఎసిమెట్రీ (అంటే మచ్చ సౌష్టవం మొదటికంటే మార్పు వచ్చినా, బీ– అంటే… బార్డర్‌ అంటే అంచులు మారడం, మందంగా మారడం జరిగినా, సీ– అంటే కలర్‌ రంగు మారినా, డీ అంటే డయామీటర్‌… అంటే వ్యాసం (సైజు) పెరిగినా దాన్ని చర్మం క్యాన్సర్‌ లక్షణాలుగా భావించవచ్చు.
కొంతమందిలో తమ తాత తండ్రుల్లో, పిన్ని వంటి దగ్గరి సంబంధీకుల్లో క్యాన్సర్‌ ఉన్నప్పుడూ, అలాగే స్మోకింగ్, ఆల్కహాల్‌ వంటి అనారోగ్యకరమైన జీవనశైలి ఉన్నవారూ… ఇక జన్యుపరంగా అంటే… జీరోడెర్మా, న్యూరోఫైబ్రమాటోసిస్‌ వంటి వ్యాధులున్నవారిలో క్యాన్సర్‌ ముప్పు ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇలాంటి హైరిస్క్‌ వ్యక్తులంతా మిగతావారికంటే మరింత అప్రమత్తంగా ఉంటూ, మరింత ఆరోగ్యకరమైన జీవన శైలిని అనుసరించాలి.
అందరూ గమనించాల్సిన అంశం ఏమిటంటే… ఇక్కడ ప్రస్తావించిన లక్షణాలన్నీ తప్పనిసరిగా క్యాన్సర్‌కు సంబంధించినవే అని ఆందోళన వద్దు. కాకపోతే తొలిదశలో తేలిగ్గా గుర్తిస్తే క్యాన్సర్‌ తగ్గుతుందన్న విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. అందుకే ఏవైనా లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆందోళన చెందకుండా ఒకసారి డాక్టర్ల సూచన మేరకు పరీక్ష చేయించుకోవాలి.ఇక అది క్యాన్సర్‌ కాదని నిర్ధరించుకొని నిశ్చింతగా, నిర్భయంగా ఉండండి.
రక్తం కూడా ద్రవరూపంలో ఉండే కణజాలమే కాబట్టి… బ్లడ్‌ క్యాన్సర్‌ కూడా రావచ్చు. రక్తహీనత, చర్మం మీద పొడలా (పర్ప్యూరిక్‌ ప్యాచెస్‌) రావడం, చిగుళ్లలోంచి రక్తం రావడం, బరువు తగ్గడం, జ్వరం రావడం వంటివి బ్లడ్‌ క్యాన్సర్‌ లక్షణాలు. లింఫ్‌ గ్లాండ్స్‌ అన్నవి బాహుమూలాల్లో, దవడల కింది భాగంలో మెడకు ఇరువైపులా, గజ్జెల్లో ఉండే ఈ గ్రంథులకూ క్యాన్సర్‌ రావచ్చు. దాన్ని లింఫోమా అంటారు.
sareeramlooni edaina oka kanam niraatamkamgaa, nirviraamamgaa, nirupayogamgaa perugutuu poyede cancerse. alaa perigaaka rogini nissattuvagaa chesestundi. alaa oo parimitii paaduu lekunda anaarogyakaramgaa, asaadhaaranamaina perige ee cancerse kanam modata oke kanamtone modalavutundi. adhi rettimpu ayye prakriyalo 20va saari rettimpu ayye samayamlo oka milianni kanaalugaa vruddhichendutundi. milianni kanaala samudaayamgaa perigina aa samayamloonuu daanni kanukkovadam kashtasaadhyam. adhe 30vasari rettimpu ayye samayamlo andulo bilianni kanaluntayi. aa samayamlo daanni oo gadda (lampa)laa gurtinchadam saadhyam.
anti chetto gaddanu taaki gurtinche samayamlo andulo bilianni kanaluntayannamata. ika 40va saari rettimpayyaaka andulo oka trillian kanaluntayi. appatikee chikitsa labhinchaka 42–43va saari rettimpayinappudu rogi pramaadakaramaina paristhitulloki veltaadu. anni rettimpulu kakamundi ante kevalam 20va saari rettimpayye lopu kanukkogaligite nayam chese avakaasaalu chala ekkuve. mari aa dasalo kanukkovadam ela? tala nunchi mana dehamloni kindi bhaagaalloni edaina avayavamlo cancerne munde ela telusukovachho chuddam. cancerse lakshanaalu avayavaanikii avayavaanikii maaripotaayi. ayithe cancerse rogulandarilo konni saadhaarana lakshanaalu kanipistaayi. ivi aarogyavantullonoo appudappuduu kanipinchevi kaavadamtho vaatini gurtinchadam kashtam.
ivi saadhaaranamgaa kanipinche lakshanaalu. ayithe ee lakshanaalannii tappanisarigaa cancersevay kaanakkarledu. kabatti veetilo edho okati kanipinchina maatraana andaruu aandolana chendaalsina avasaram ledu. cony praathamika chikitsa teesukunna tarvaata kuudaa, adepanigaa kanipistunnappudu maatram okasari daktarecheta pareeksha cheyinchukuni adhi cancerse kaadani nirdhaarana chesukoni nischintagaa undaali. tala nunchi sareeram kindi bhagam varaku aayaa avayavabhagaallo toli dasalone cancerne gurtinchenduku konni praathamika lakshanalivi
talanoppi, akasmaattugaa matimarapu ravadam, konnisaarlu saamaajika sabhyata marachi pravartinchadam vanti lakshanaalu kanipistaayi. manishi medadulo matladataniki, drushtikee, vinikidi kee, kaalluuchaetula kadalika la niyantranakunayi ilaa ververu praticharyalaku ververu kendraalu (centerse) untayanna vishayam telisinde. cancerse abhivruddhi chendina senter deniki sambandhinchinadaite aa avayavam chachubadatam vanti lakshanaaluu kanipistaayi. ivee aayaa avayavaalaku sambandhinchi tolidasalo cancerseku lakshanaalu.
deenni oro farringeyale bhagamga cheppukovachhu. ikkada gontulo edho irukkuni unna bhavana untundi. annavaahika modati bhaagamlo ayithe mingadamlo ibbandi.
adhe kadupu (stamakm)loo ayithe manta pudutunnatlugaa unde noppi. pottalo manta. konnisaarlu pottalo raktasraavam ayinappudu aa raktam valla visarjana samayamlo malam nallagaa kanipistundi. raktasraavam valla raktaheenata (enemia) kuudaa kanipinchavacchu. daamto paatu konni saarlu koddigaa tineetinagaane kadupunindipoyina feelinge.
ee cancerse notilo, dadava meeda, naaluka meeda leda chigullu (jinjiva) meeda ilaa talabhaagamlo ekkadaina raavacchu. aayaa bhaagaallo erupu, telupu rangula pachesse unna, deerghakaalamgaa maanani pundu (saadhaaranamgaa noppi laeni pundu, konni sandarbhaallo noppi undavacchu kuudaa) unte cancerse ayyenduku avakaasam ekkuva. adhe naaluka meeda ayithe naaluka kadalikalu taggavachhu. naaluka venaka bhaagamlo ayithe swaramlo maarpu. marinta venakanayithe mingadamlo ibbandi. ika swarapetika praantamlo ayithe swaramlo maarpu. meda daggari linfe grandhula vaapu.
dakshina bhaaratadesamlooni teerapraantaalloni mahilallo atyadhikamgaa kanipinche cancerse idhi. rutusravam samayamlo gaaka madhyaloonuu raktam ravadam, rutusravam aagipoyina (menopoz) mahilallo asaadhaaranamgaa raktasraavam kaavadam, mahilallo sexe tarvaata raktasraavam (poste kayitle bleedingli), erupu, telupu discharji vantivi deeni lakshanaalu.
mahilallo ekkuvagaa kanipinche ee rakam cancerseli rommulo oo gadda chetiki tagaladam, rommu parimaanamlo maarpu, rommu meedi charmam mudatalu padatam, rommu chivara (niple) nunchi raktamtho kalisina sravam lantivi rommu cancerse lakshanaalu.
pogatagevariki oopiritittula cancerse vache avakaasam ekkuva. ee cancerse unnavaallalo daggu, kallelo raktam padatam vantae lakshanaalu kanipistaayi. exe–ree, ct scon pareeksha dwara deenni telusukovacchu.
daadaapu 50, 60 ella mahilallo potta kindi bhaagamlo noppi ravadam vanti lakshanaalu kanipistuntaayi. saadhaaranamgaa ee bhaagaaniki cancerse vaste okkosari e lakshanaaluu kanipinchakundaane pramaadakaramgaa parinaminchavacchu.
purushullo vache ee cancerselo vrushanaala saizn peragadam, daanni hydrosilliga porabaatu padatam valla peddagaa seeriyasgaa teesukokapovadamto adhi saizelo perigi pramaadakaramgaa parinaminche avakaasaalu ekkuva.
saadhaaranamgaa 50, 60 ellu daatina purushullo tarachuu kanipinche cancerse idhi. daadaapu lakshanaalu evee peddagaa kanipinchakunda vache ee cancerselo raatrivelallo moothravisarjanaku vellaalsina avasaram ekkuvagaa undavacchu. psu ane pareeksha dwara deenni teliggaa gurtinchavacchu.
mootra visarjana samayamlo raktam kanipinchadam, matimatiki mootram ravadam moothrapindaalu, muutraasaya cancerlalo kanipinche saadhaarana lakshanam.
charma cancerne e,bee,see,d ane naalugu lakshanaalato teliggaa gurtinchavacchu. sareerampai edaina macha taaluuku e– anti esimetry (ante macha soushtavam modatikante maarpu vachina, bee– anti bardery ante anchulu maaradam, mandamgaa maaradam jarigina, see– ante kalarn rangu marina, d ante diameterie ante vyaasam (saiju) perigina daanni charmam cancerse lakshanaalugaa bhaavinchavachchu.
kontamandilo tama taata tandrullo, pinni vanti daggari sambandheekullo cancerse unnappuduu, alaage smoking, alcahalle vanti anaarogyakaramaina jeevanasaili unnavari ika janyuparamgaa anti jeeroderma, neurophybramatosis vanti vyaadhulunnavaarilo cancerse muppu ekkuvagaa untundi. ilanti hyrisse vyaktulantaa migatavarikante marinta apramattamgaa untuu, marinta aarogyakaramaina jeevana sailini anusarinchaali.
andaruu gamaninchaalsina amsam emitanti ikkada prastaavinchina lakshanaalannii tappanisarigaa cancerseku sambandhinchinave ani aandolana vaddu. kakapothe tolidasalo teliggaa gurtiste cancerse taggutundanna vishayam gurtunchukovali. anduke evaina lakshanaalu kanipiste aandolana chendakunda okasari doctorla suuchana meraku pareeksha cheyinchukovali.ika adhi cancerse kaadani nirdharinchukoni nischintagaa, nirbhayamgaa undandi.
raktam kuudaa dravaroopamlo unde kanajalame cabatti blude cancerse kuudaa raavacchu. raktaheenata, charmam meeda podala (parpyuriky pachesse) ravadam, chigullalonchi raktam ravadam, baruvu taggadam, jwaram ravadam vantivi blude cancerse lakshanaalu. linfe glandse annavi bahumulallo, davadala kindi bhaagamlo medaku iruvaipula, gajjello unde ee grandhulakuu cancerse raavacchu. daanni limphoma antaaru.