ఆరువేల ఆదర్శ పాఠశాలలు మండల స్థాయిలో ఏర్పాటు — Vikaspedia
ఆరువేల ఆదర్శ పాఠశాలలు మండల స్థాయిలో ఏర్పాటు
2009-10 తాత్కాలిక బడ్జెట్‌లో ` 312.90 కేటాయింపు
పూర్వపరాలు
ఆదర్శ పాఠశాల - భావన
కార్యక్రమ అమలు
కేంద్రియ విద్యాలయాల నియమాలతో ఏర్పాటు చేస్తున్ 2500 పాఠశాలలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్ర
నిధుల వివరాలు
వ్యయం నియమాలు పన్నెం
2007 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం ప్రసంగంలో మన భారత ప్రధాని మాట్లాడుతూ...
"విద్యకు ప్రాధాన్త ఇవ్వాలని నేను మన రాష్ట్రాలను కోరుతున్ను. విద్య ఒక్కటే మన సమాజాన్ విజయవంతంగా, సంపదతో నిర్మించగలదు. అదే విధముగా రాష్ట్రాలకు ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ పెంచుకోవడానికి అవసరమైన ఆదాయ వనరులను పెంచుకోవచ్చు. మీరు తప్పనిసరిగా విద్యకు ప్రాధాన్త ఇవ్వాలి.
ఇది పూర్తి చేయడానికి మన దేశంలో మంచి నాణ్యతా ప్రమాణాలతో పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేయాలని మన ప్రభుత్వం నిర్ణయించినది. కొత్తగా ప్రారభించబోయే ఆరు వేల నాణ్యతా ప్రమాణాల పాఠశాలలకు మనము చేయూత నివ్వబోతున్ము. అందులో భాగంగా ఒక్కొక్క బ్లాకు లేదా మండలంలో ఒక్కొక్క పాఠశాల స్థాపిస్తారు. అలా స్థాపించిన పాఠశాల ముందుగా పెట్టుకున్ ప్రమాణాలతో పనిచేసి ఆ బ్లాకు లేదా మండలము పరిధిలో ఉన్ మిగతా పాఠశాలలకు మార్గదర్శగా పనిచేస్తుంది "
న్ఢిల్లీ: దేశవ్యాప్తంగా బ్లాక్‌ స్థాయిలో మెరుగైన విద్యను అందించేందుకు 6 వేల మోడల్‌ స్కూళ్లను ఏర్పాటు చేయనున్రు. ఇందుకోసం 2009-10 తాత్కాలిక బడ్జెట్‌లో ` 312.90 కోట్లను కేటాయించార . 2007 స్వాతంత్య్ర దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా బ్లాక్‌స్థాయిలో 6 వేల ఉన్త ప్రమాణాల పాఠశాలల ఏర్పాటును ప్రధాని మన్హన్సింగ్‌ ప్రస్తావించారు. దీనితో బడ్జెట్‌లో వీటికి ప్రాధాన్ లభించింది. ఈదఫా విద్యారంగానికి ` 41,978.21 కోట్లను కేటాయించారు. 2008-09 బడ్జెట్‌లో కేటాయించిన ` 37,366.57కోట్ల కంటే ఇది ` 4,611 కోట్లు ఎక్కువ. ఇందులో పాఠశాల విద్యకు ` 28,799.21 కోట్లు కేటాయించారు. ఉన్త విద్యకు ` 13,179 కోట్లు దక్కాయి. మదర్సాలలో నాణ్యమైన విద్యను అందించే పథకానికి ఈ బడ్జెట్‌లో ` 45 కోట్లు కేటాయించగా, మైనార్టీ విద్యాసంస్థల్లో మౌలిక వసతుల మెరుగుకు ` 4.50 కోట్లు దక్కింది. మాధ్యమిక విద్య(సెకండరీ)ను బలోపేతం చేసేందుకు రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక్‌ శిక్షా అభియాన్ (ఆర్‌ ఎమ్ ఎస్‌ ఏ) అనే నూతన పథకాన్ బడ్జెట్‌లో ప్రకటించారు. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో ` 1,143.46కోట్లు కేటాయించారు. సర్వశిక్షా అభియాన్ పథకం వల్ల ప్రాథమికోన్త విద్యలో విద్యార్థుల సంఖ్య అంచనాలకు మించి పెరిగిపోవడంతో ఆ డిమాండ్‌ను తట్టుకునేందుకు వీలుగా ఆర్‌ ఎం ఎస్‌ ఏ పథకానికి రూపకల్పన చేశారు. విశ్వవిద్యాలయ నిధుల కమిషన్ (యూ జీ సీ)కి ఈ దఫా ` 6,545.11 కోట్లు కేటాయించారు. గత ఆర్థిక సంవత్సరం కేటాయింపులు ` 5,482.36 కోట్లతో పోలిస్తే ఇది ` 1,062.75 కోట్లు అదనం. దేశంలో నూతనంగా 15 కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాల స్థాపనకు సంబంధించిన ఆర్డినెన్ను జారీచేసినట్లు కేంద్రం ప్రకటించింది. త్వరలోనే ఇవి ప్రారంభంకానున్యి. 2008-09 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఆరు కొత్త ఐ ఐ టీ లను.. బీహార్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్, ఒరిస్సా, పంజాబ్‌, గుజరాత్‌లో ప్రారంభించారు. మరో రెండు ఐ ఐ టీ లు మధ్యప్రదేశ్‌, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లలో అందుబాటులోకి రానున్యి. విజయవాడ, భోపాల్‌ ఆర్కిటెక్‌కళాశాలల్లో 2009-10 విద్యా సంవత్సరం నుంచి తరగతులు ప్రారంభం కానున్యి.
పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక అమలు సమయంలో ఉన్త పాఠశాల విద్య అత్యంత అవసరమైన విషయంగా పరిగణించలేదు. పధకాలలో నాణ్యతను పెంచడానికి , ప్రజలు వాటిని అందుకోవడానికి కొన్ చిన్ పధకాలు అమలు జరిగాయి. కాని ఈ పధకాలు విస్తారంగా ప్రజలకు చేరాయి, పధకాలు విజయవంతంగా పూర్తయ్యాయి. ఈ పధకాలు భారత మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ వారి అనుబంధ సంస్థలు ద్వారా అమలు జరిగాయి. ఇవి ప్రణాళికా పధకాలు పాఠశాల పద్ధతుల మీద కేంద్రీకరించబడి అమలు జరిగాయి. ఇందులో వైకల్యం గల మరియు బాలికలకు విద్య కోసం అవసరమైన వసతి గృహాలు, సమాచార, ప్రసార సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ అంటే కంప్యూటర్ విద్యను పాఠశాలలో అందించడం, ఉన్త విద్యలో సాంకేతిక స్వయం ఉపాధి, విద్యను ఒపెన్ మరియు దూర విద్యా విధానంలో అందించడం జరిగింది.
అందరికి ప్రాధమిక విద్య అనేది రాజ్యాంగ ప్రకారం తప్పనిసరి. ఇది తప్పకుండా అందరికి అవసరం, ఈ లక్ష్యాన్ ముందుకు తీసుకెళ్ళి ఉన్త పాఠశాల విద్యను కూడా అందరికి అందించవలసిన అవసరం ఉంది. ఈ లక్ష్యాలను అభివృద్ధి చెందిన, చెందుతున్ దేశాలలో విస్తృత సంఖ్య లో విజయాలు సాధించారు.
ముఖ్యంగా బాలికలు, యస్.సి., యస్.టి వారికి ముఖ్యంగా సైన్, కామర్సు మరియు సాంకేతిక ఉపాధి శిక్షణలో ప్రాముఖ్యతను ఇవ్వడం ద్వారా అందరికి ఉన్త పాఠశాల విద్య విస్తరింపచేయవచ్చు.
.....నియమాలు, భవనాలు, ప్రమాణాలతో ప్రభుత్వ పాఠశాల వ్యవస్థ పై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పెట్టుబడి పెడుతుంది. అదే విధమైన ప్రమాణాలతో కేంద్రీయ విద్యాలయాలపై పెట్టుబడి పెట్టడం జరుగుతుంది.
కేంద్రీయ విద్యాలయం మాదిరిగానే ఈ ఆదర్శ పాఠశాలలు మౌళిక సదుపాయాలు, వసతులు కల్గి ఉంటాయి. ఇందులో పిల్లల సంఖ్యను బట్టి ఉపాధ్యాయులు ఉంటారు, కంప్యూటర్ ఆధారిత విద్య, విద్యాలయ వాతావరణం, ఖచ్చితమైన పాఠ్యాంశాలు, ఉత్పత్తి మరియు ఫలితము లకు ప్రాధాన్త ఇవ్వడం జరుగుతుంది.
ఆదర్శ పాఠశాలలో ముఖ్యమైన అంశాలు
ఆదర్శ పాఠశాలలో భౌతిక, భావోద్వేక, కళాత్మక అభివృద్ధితో కూడిన సమీకృత మరియు కలుపుకుపోయే విద్యను అందిస్తారు
ఈ పధకంలో భాగంగా కొత్త పాఠశాలలను ప్రారంభించడం గాని లేదా పనిచేస్తున్ పాఠశాలలను ఆదర్శ పాఠశాలలగా అభివృద్ధి చేయడం జరుగుతుంది.
అవసరమైన సదుపాయాలను ఈ పాఠశాలలో ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది. ఒక్క పాఠాలు చెప్పడానికి అవసరమైన పరికరాలే కాకుండా ఆటలకు, ఇతర కార్యక్రమాలకు అవసరమైన పరికరాలను కూడా అందించడం జరుగుతుంది. ఆటలకు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు, బయట అవగాహనా కార్యక్రమాలకు ఈ పాఠశాలలో మంచి అవకాశం ఇస్తారు. ఆటస్థలం, పూలతోటలు, ఆడిటోరియంలు మొదలగు సదుపాయాలు ఈ ఆదర్శ పాఠశాలలో ఏర్పాటు చేస్తారు.
పాఠ్యాంశములు స్థానిక సంస్కృతికి తగ్గట్టుగా ఉంటుంది మరియు విద్యార్ధులు వివిధ పనులు చేయడం వల్ల వచ్చే అనుభవాల ద్వారా నేర్చుకుంటారు.
ఈ పాఠశాలలకు సరిపోయినంత కంప్యూటర్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఇంటర్నెట్ అనుసంధానం మరియు కంప్యూటర్ నేర్పే అధ్యాపకులను ఏర్పాటు చేస్తారు.
అధ్యాపకులు విద్యార్థుల నిష్పత్తి 1:25 లో ఉంటుంది. ప్రతి తరగతి గది 30 మంది చదువుకోవడానికి వీలుగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా ప్రతి తరగతికి విద్యార్థులు నిష్పత్తి 1:40 కి మించకుండా ఉంటుంది.
ఈ పాఠశాలలో సాధారణ ఉపాధ్యాయుల తో పాటు అదనంగా కళలకు సంగీతానికి ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులను నియమిస్తారు. ఈ పాఠశాలలో భారతీయ సంస్కృతి, కళలు, వృత్తులకు ఎక్కువ ప్రాధాన్త కల్పిస్తారు.
సైన్, లెక్కలు, ఇంగ్లీషు కు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యాన్స్తారు. అవసరమనుకుంటే చదువులో వెనుకపడ్డ విద్యార్థులకు బ్రిడ్జి కోర్సులను కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు.
పాఠశాల పాఠ్యాంశాలలో నాయకత్వ లక్షణాలు, టీంలో పనిచేసి టీంను గెలిపించడం, వివిధ చోట్ల పాల్గోనే సామర్ధ్యాలు, వ్యక్తిత్వ జీవిత నైపుణ్యాలు, నిజ జీవితంలో సమస్యలను ఎదుర్కొవడం వంటి వాటిపై కూడా శిక్షణ ఇస్తారు.
పాఠశాలలో ఆరోగ్య విద్య మరియు ఆరోగ్య పరీక్షలను విద్యార్థులను పరిచయం చేస్తారు
విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుల కొరకు మంచి పుస్తకాలు, పత్రికలతో కూడిన మంచి గ్రంధాలయం ఏర్పాటు చేస్తారు
పాఠ్యాంశములో భాగంగా విద్యార్థుల కొరకు క్షేత్ర సందర్శనలు , విజ్ఞాన యాత్రలు ఏర్పాటు చేస్తారు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ పాఠశాలలను ఏ మీడియంలో నిర్వహించాలో నిర్ణయిస్తారు. అదికాకుండా ఇంగ్లీషులో పాఠ్యాంశాలు బోధించడం, మాట్లాడే ఇంగ్లీషును నేర్పించడానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్త ఇస్తారు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ పాఠశాలలకు సంబంధించిన పరీక్షలు నిర్వహించడానికి ప్రత్యేక బోర్టును ఏర్పాటు చేస్తారు.
విద్యార్థుల ప్రవేశం కొరకు ప్రత్యేక పరీక్ష నిర్వహించి, విద్యార్థులకు అడ్మిషన్ కల్పిస్తారు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో కలసి స్వతంత్ర ప్రక్రియలో అభివృద్ధి చేసిన నియమాల ప్రకారం ఈ పాఠశాలల ప్రధానోపాథ్యాయులను, ఉపాధ్యాయులను ఎంపిక చేస్తారు.
ఈ ఆదర్శ పాఠాశాలలు పేస్ సెట్టింగ్ అంటే కళలు, ఆటలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల కల్గి ఉంటాయి. దాని వలన పొరుగున ఉన్ స్థానిక పాఠశాలలు లభ్ధి పొందుతాయి
ఆరు వేల ఆదర్శ పాఠశాలలో 2500 పాఠశాలలు విద్యా పరంగా వెనుకబడి ఉన్ మండలాల్లో కేంద్రీయ విద్యాలయ మాదిరిగా ఏర్పాటు చేస్తారు. మరోక 2500 పాఠశాలలు ప్రభుత్వ-పబ్లిక్ భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేస్తారు. మిగతా 1000 పాఠశాలలకు ఎలా ఏర్పాటు చేయాలో ఇంకా విధివిధానాలు నిర్ణయించలేదు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో కేంద్రీయ విద్యాలయ మాదిరి 2500 ఆదర్శ పాఠశాలలు
ప్రాంతము విద్యా పరంగా వెనుకబడిన మండలాల్లో 2500 పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేస్తారు
భూమి ఉచితంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ పాఠశాలల ఏర్పాటు చేయడానికి భూమిని అందిస్తుంది.
పాఠశాలల ఎంపిక భారత ప్రభుత్వ మానవ వనరుల మంత్రిత్వ శాఖ రాష్ట్రాలవారీగా ఆదర్శ పాఠశాలల సంఖ్యను నిర్ణయిస్తుంది. దాని తరువాత రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కొత్త పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేయాలా లేదా ఉన్ పాఠశాలలను ఆదర్శ పాఠశాలలుగా అభివృద్ది చేయడమా అనే విషయంలో నిర్ణయం చేయవచ్చు.
మాధ్యమం ఏ మీడియం లో చదువు భోదించాలనే విషయాన్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికిచ్చేశారు. కాని ఇంగ్లీషు లో భోధించుట, మాట్లాడే ఇంగ్లీషు నేర్పించుట వంటి విషయాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్త ఇస్తారు.
తరగతులు – ఈ ఆదర్శ పాఠశాలలు ఒక వేళ పాఠశాల ఇంగ్లీషు మాధ్యమంలో నిర్వహిస్తున్ట్లయితే ఆరవ తరగతి నుండి ఇంటర్మీడియట్ వరకు (VI to XII) ఉంటుంది. ప్రతి తరగతి రెండు సెక్షనులను కల్గి ఉంటుంది. ఒక వేళ పాఠశాల స్థానిక భాషలో నిర్వహిస్తున్ట్లయితే అక్కడ IX నుండి XII నిర్వహిస్తారు.
యాజమాన్ ,నిర్వహణ – ఈ పాఠశాలలను కేంద్రీయ విద్యాలయాల మాదిరిగానే రాష్ట్రప్రభుత్వం నిర్వహిస్తుంది.
రాష్ట్ర సంస్థల ద్వారా ఈ ఆదర్శ పాఠశాలల భవణనల నిర్మాణం జరుగుతుంది
వీటికి సంబంధించిన నియమ నిభందనలు కేంద్రీయ విద్యాలయం లేదా రాష్ట్ర పబ్లిక్ వర్క్సు డిపార్టుమెంటు అందిస్తుంది
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రవేట్ వ్యక్తులచే నియమ నిభందనల ప్రకారం భవన నిర్మాణం చేపట్టవచ్చు
కేంద్రీయ విద్యాలయాలు నిర్వహించే మాదిరిగానే విద్యార్థుల అడ్మిషన్ కొరకు పరీక్ష నిర్వహిస్తారు. రాష్ట్ర రిజర్వేషన్ రూల్సు ఈ అడ్మిషన్ విషయంలో అవలంబిస్తారు.
ఈ పాఠశాల భవనాలు భూకంపాలకు తట్టుకునేతట్టుగా, అగ్ని ప్రమాదాలను నుండి భద్రత ఉండే విధంగా నిర్మిస్తారు.
ప్రకృతి వనరుల నుండి జనించే ఇంధన వనరులు మరియు సౌరశక్తి నుండి వచ్చే ఇంధన వనరుల ద్వారా శక్తిని ఉపయోగించుకునేటట్టు భవణాలు నిర్మించబడతాయి.
ఈ పాఠశాలలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో ఏర్పాటు కాబడి, వాటితో నిర్వహించబడతాయి. ఈ పాఠశాలలు కొత్తగా ఏర్పాటు కావచ్చు లేదా ఉన్ పాఠశాలలనే ఆదర్శ పాఠశాలలుగా మార్చవచ్చు.
రాష్ట్ర , కేంద్ర పాలిత ప్రభుత్వాలు కేంద్రీయ విద్యాలయాలు మాదిరి సోసైటీలను ఏర్పాటు చేసి, ఈ పాఠశాలలను వాటికి అనుసందానం చేయాలి
రాష్ట్ర , కేంద్ర పాలిత ప్రభుత్వాలు ఈ పాఠశాలలకు అవసరమైన ప్రదేశంలో భూమిని అందించాలి.
ప్రతి రాష్ట్రం ఈ పధకాన్నీ నిర్ణయించిన కాలంలో పూర్తి చేయడానికి అవసరమైన ప్రణాళిక ను రూపోందించాలి.
కేంద్రీయ విద్యాలయ, నవోదయ విద్యాలయ నియమాలలో నిర్ణయించిన కనీసంగా కావలసిన భూమిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అందించాలి. భూమి అందుబాటులోలేని పక్షంలో కొంచెం వెసులు బాటు కల్పించవచ్చు.
ఈ పాఠశాలలు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో మరియు షెడ్యూల్ V ప్రాంతాలలో ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రాధాన్త ఇవ్వాలి. పనిచేస్తున్ పాఠశాలలను ఆదర్శ పాఠశాలలుగా మార్చుతున్ట్లయితే ముందుగా అక్కడ ఉన్ ఆశ్రమ పాఠశాలలకు అవకాశం ఇవ్వాలి.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన సోసైటీల ద్వారా భవణాలు నిర్మించబడతాయి మరియు వాటి ద్వారా నిర్వహించబడతాయి. రాష్ట్ర వాటాగా మూలధన వ్యయాన్ ఈ సోసైటీలలో జమ చేయాలి
ప్రభుత్వ- ప్రవేట్ భాగస్వామ్యంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్మాణం చేపట్టవచ్చు. నిర్వహణ చేయవచ్చు సమాన నిష్పత్తితో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఈ చెల్లింపును చేయవచ్చు.
రాష్ట్ర స్థాయిలో, జిల్లా స్థాయిలో, మండల స్థాయిలో పర్యవేక్షణ కమిటీలు ఏర్పాటు చేస్తారు. రాష్ట్ర పర్యవేక్షణ కమిటిలో కేంద్ర ప్రభుత్వ సిబ్బంది సభ్యులుగా ఉంటారు.
తాత్కాలికంగా పాఠశాలలు పనిచేయడానికి అందుబాటులోఉన్ సదుపాయలను కేంద్రీయ విద్యాలయాలకు , సోసైటీలకు అందిస్తే అవి తమ కార్యకలాపాలను ప్రారంభిస్తాయి.
ఖర్చు అయ్యే మూలధన వ్యయంలో 75 శాతం కేంద్ర ప్రభుత్వం భరించగా, మిగతా 25 శాతం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరిస్తుంది. పదకుండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటాగా 75:25 వివరించడం జరిగింది 12 వ పంచవర్ష ప్రణాళిక కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వాటా 50:50. ప్రత్యేక కేటగిరిలో ఉన్ రాష్ట్రాలకు కేంద్ర వాటా 90:10.
కేంద్రియ విద్యాలయ మాదిరి పాఠశాలలను నిర్మించడానికి, అంటే VI నుంది XII తరగతులకు , ప్రతి తరగతికి రెండు సెక్షన్లకు కలిపి మొత్తానికి అయ్యే నిర్మాణ వ్యయం రూ. 3.02 కోట్లు అవుతుందని కేంద్రియ విద్యాలయ సంఘటన్ అంచనా వేసింది. సంవత్సరానికి అయ్యే రికరింగు వ్యయం సుమారు రూ. 0.75 కోట్లు.
ప్రస్తుతం నిర్మాణ, ఏర్పాటుకు అవుతున్ ఖర్చు ఆధారంగా ఈ అంచనా వేయడం జరిగింది.
ప్రాంతాన్ బట్టి సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్సు డిపార్టుమెంటు వారు నిర్ణయించిన రేట్ల ప్రకారం కేంద్రియ విద్యాలయాలు, జవహర్ నవోదయ విద్యాలయాలు మరియు రాష్ట్ర సెక్టారు పాఠాశాలలు అయ్యే వాస్తవ ఖర్చు వ్యయాన్ నిర్ణయిస్తారు. పైన చెప్పిన నియమాలు కేవలం అంచనా మాత్రమే
aaruvela aadarsa paatasaalalu mandala sthaayilo erpaatu u Vikaspedia
aaruvela aadarsa paatasaalalu mandala sthaayilo erpaatu
2009-10 taatkaalika budgetlo u 312.90 ketayimpu
puurvaparaalu
aadarsa paatasaala - bhavana
karyakrama amalu
kendriya vidyaalayaala niyamaalato erpaatu chestun 2500 paatasaalalo rashtra prabhutvaala paatra
nidhula vivaraalu
vyayam niyamaalu pannem
2007 swaatantrya dinotsavam prasangamlo mana bhaarata pradhaani maatlaadutuu...
"vidyaku praadhaanta ivvaalani nenu mana rashtralanu korutunnu. vidya okkate mana samajan vijayavantamgaa, sampadatho nirminchagaladu. adhe vidhamugaa rashtralaku aardhika samarthyan penchukoovadaaniki avasaramaina aadaaya vanarulanu penchukovachhu. meeru tappanisarigaa vidyaku praadhaanta ivvali.
idhi puurti cheyadaaniki mana desamlo manchi naanhyataa pramaanaalatoe paatasaalalanu erpaatu cheyalani mana prabhutvam nirnayinchinadi. kottagaa praarabhinchaboye aaru vela naanhyataa pramaanaala paatasaalalaku manamu cheyuta nivvabotunmu. andulo bhagamga okkokka blaaku leda mandalamlo okkokka paatasaala sthaapistaaru. alaa sthaapinchina paatasaala mundugaa pettukun pramaanaalatoe panichesi aa blaaku leda mandalamu paridhilo un migata paatasaalalaku maargadarsagaa panichestundi "
ndhilli: desavyaaptamgaa blacke sthaayilo merugaina vidyanu andinchenduku 6 vela modalli skoollanu erpaatu cheyanunru. indukosam 2009-10 taatkaalika budgetlo u 312.90 kotlanu ketayinchara . 2007 swaatantyra dinotsava vedukala sandarbhamgaa blackethaayilo 6 vela unta pramaanaala paatasaalala erpaatunu pradhaani manhansinga prastaavinchaaru. deenitho budgetlo veetiki pradhan labhinchindi. eedafaa vidyaaramgaaniki u 41,978.21 kotlanu ketaayinchaaru. 2008-09 budgetlo ketayinchina u 37,366.57kotla kante idhi u 4,611 kotlu ekkuva. indulo paatasaala vidyaku u 28,799.21 kotlu ketaayinchaaru. unta vidyaku u 13,179 kotlu dakkayi. madarsaalalo naanhyamaina vidyanu andinche pathakaaniki ee budgetlo u 45 kotlu ketaayinchagaa, minarty vidyaasamsthallo moulika vasatula meruguku u 4.50 kotlu dakkindi. maadhyamika vidya(secondery)nu balopetam chesenduku rashtriiya madhyamiky shiksha abhian (aari em esi e) ane noothana pathakan budgetlo prakatinchaaru. ee aardhika samvatsaramlo u 1,143.46kotlu ketaayinchaaru. sarvasiksha abhian pathakam valla praathamikoontha vidyalo vidyaarthula sankhya anchanaalaku minchi perigipovadamto aa demandenu tattukunenduku veelugaa aari em esi e pathakaaniki roopakalpana chesaru. vishwavidyaalaya nidhula kamishan (uu jee see)ki ee dafa u 6,545.11 kotlu ketaayinchaaru. gatha aardhika samvatsaram ketayimpulu u 5,482.36 kotlatho poliste idhi u 1,062.75 kotlu adanam. desamlo noothanamgaa 15 kendriiya vishwavidyaalayaala sthaapanaku sambandhinchina aardinennu jaarichesinatlu kendram prakatinchindi. twaralone ivi praarambhankaanunyi. 2008-09 aardhika samvatsaramlo aaru kotta ai ai t lanu.. beehare, aandhrapradeshy, rajasthan, orissa, panjab, gujaraathmalo praarambhinchaaru. maro rendu ai ai t lu madhyapradeshm, himachalnpareshaleelo andubaatuloki ranuni. vijayavada, bhopalle aarkitekrikaalaallala 2009-10 vidya samvatsaram nunchi taragatulu praarambham kaanunyi.
padava panchavarsha pranaalika amalu samayamlo unta paatasaala vidya atyanta avasaramaina vishayamgaa pariganinchaledu. padhakaalalo naanhyatanu penchadaaniki , prajalu vaatini andukovadaaniki kon chin padhakaalu amalu jarigai. kaani ee padhakaalu vistaaramgaa prajalaku cherayi, padhakaalu vijayavantamgaa puurtayyaayi. ee padhakaalu bhaarata manava vanarula abhivruddhi mantritva saakha vaari anubandha samsthalu dwara amalu jarigai. ivi pranalika padhakaalu paatasaala paddhatula meeda kendrikarinchabadi amalu jarigai. indulo vaikalyam gala mariyu baalikalaku vidya kosam avasaramaina vasati gruhalu, samachara, prasara saanketika parignanan ante computer vidyanu paatasaalalo andinchadam, unta vidyalo saanketika swayam upaadhi, vidyanu open mariyu dhoora vidya vidhaanamlo andinchadam jarigindi.
andariki praadhamika vidya anedi raajyaamga prakaaram tappanisari. idhi tappakunda andariki avasaram, ee lakshyan munduku teesukelli unta paatasaala vidyanu kuudaa andariki andinchavalasina avasaram undi. ee lakshyaalanu abhivruddhi chendina, chendutun deshaalalo vistruta sankhya loo vijayaalu saadhinchaaru.
mukhyamgaa baalikalu, yas.si., yas.ti vaariki mukhyamgaa sain, kaamarsu mariyu saanketika upaadhi shikshanalo praamukhyatanu ivvadam dwara andariki unta paatasaala vidya vistarimpacheeyavachchu.
.....niyamaalu, bhavanalu, pramaanaalatoe prabhutva paatasaala vyavastha pai rashtra prabhutvam pettubadi pedutundi. adhe vidhamaina pramaanaalatoe kendriiya vidyaalayaalapai pettubadi pettadam jarugutundi.
kendriiya vidyaalayam maadirigaane ee aadarsa paatasaalalu moulika sadupaayaalu, vasatulu kalgi untaayi. indulo pillala sankhyanu batti upaadhyaayulu untaaru, computer aadhaarita vidya, vidyalaya vaataavaranam, khachitamaina paatyaamsaalu, utpatti mariyu phalitamu laku praadhaanta ivvadam jarugutundi.
aadarsa paatasaalalo mukhyamaina amsaalu
aadarsa paatasaalalo bhautika, bhavodveka, kalaatmaka abhivruddhitho kuudina sameekruta mariyu kalupukupoye vidyanu andistaaru
ee padhakamlo bhagamga kotta paatasaalalanu praarambhinchadam gaani leda panichestun paatasaalalanu aadarsa paatasaalalagaa abhivruddhi cheyadam jarugutundi.
avasaramaina sadupaayaalanu ee paatasaalalo erpaatu cheyadam jarugutundi. okka paataalu cheppadaaniki avasaramaina parikaraale kakunda aatalaku, itara kaaryakramaalaku avasaramaina parikaraalanu kuudaa andinchadam jarugutundi. aatalaku, saamskrutika kaaryakramaalaku, bayata avagahana kaaryakramaalaku ee paatasaalalo manchi avakaasam istaaru. aatasthalam, poolathotalu, aaditoriyamlu modalagu sadupaayaalu ee aadarsa paatasaalalo erpaatu chestaaru.
paatyaamsamulu sthaanika samskrutiki taggattugaa untundi mariyu vidyaardhulu vividha panulu cheyadam valla vache anubhavaala dwara neerchukuntaaru.
ee paatasaalalaku saripoyinanta computer saanketika parignaanam, internet anusandhaanam mariyu computer nerpe adhyaapakulanu erpaatu chestaaru.
adhyaapakulu vidyaarthula nishpatti 1:25 loo untundi. prati taragati gadi 30 mandi chaduvukovadaniki veelugaa untundi. antekakunda prati taragatiki vidyaarthulu nishpatti 1:40 ki minchakunda untundi.
ee paatasaalalo saadhaarana upaadhyaayula thoo paatu adanamgaa kalalaku sangeetaaniki pratyeka upaadhyaayulanu niyamistaaru. ee paatasaalalo bhaarateeya samskruti, kalalu, vruttulaku ekkuva praadhaanta kalpistaaru.
sain, lekkalu, ingleeshu ku pratyeka praamukhyaanstaaru. avasaramanukunte chaduvulo venukapadda vidyaarthulaku bridgi korsulanu kuudaa erpaatu chestaaru.
paatasaala paatyaamsaalalo nayakatva lakshanaalu, teemlo panichesi teemnu gelipinchadam, vividha chotla palgone saamardhyaalu, vyaktitva jeevita naipunyaalu, nija jeevitamlo samasyalanu edurkovadam vanti vaatipai kuudaa sikshana istaaru.
paatasaalalo aarogya vidya mariyu aarogya pareekshalanu vidyaarthulanu parichayam chestaaru
vidyaarthulu, upaadhyaayula koraku manchi pustakaalu, patrikalatho kuudina manchi grandhaalayam erpaatu chestaaru
paatyaamsamulo bhagamga vidyaarthula koraku kshetra sandarsanalu , vignaana yaatralu erpaatu chestaaru.
rashtra prabhutvaalu ee paatasaalalanu e meediyamlo nirvahinchaalo nirnayistaaru. adikakunda ingleeshulo paatyaamsaalu bodhinchadam, matlade ingleeshunu neerpinchadaaniki pratyeka praadhaanta istaaru.
rashtra prabhutvaalu ee paatasaalalaku sambandhinchina pareekshalu nirvahinchadaaniki pratyeka bortunu erpaatu chestaaru.
vidyaarthula pravesam koraku pratyeka pareeksha nirvahinchi, vidyaarthulaku admission kalpistaaru.
rashtra prabhutvamto kalasi swatantra prakriyalo abhivruddhi chesina niyamala prakaaram ee paatasaalala pradhaanopaathyaayulanu, upaadhyaayulanu empika chestaaru.
ee aadarsa paataasaalalu pays setting ante kalalu, aatalu, saamskrutika kaaryakramaala kalgi untaayi. daani valana poruguna un sthaanika paatasaalalu labhi pondutaayi
aaru vela aadarsa paatasaalalo 2500 paatasaalalu vidya paramgaa venukabadi un mandalaallo kendriiya vidyalaya maadirigaa erpaatu chestaaru. maroka 2500 paatasaalalu prabhutva-pablic bhaagaswaamyamtho erpaatu chestaaru. migata 1000 paatasaalalaku ela erpaatu cheyalo inka vidhividhaanaalu nirnayinchaledu.
rashtra prabhutva aadhvaryamlo kendriiya vidyalaya maadiri 2500 aadarsa paatasaalalu
praantamu vidya paramgaa venukabadina mandalaallo 2500 paatasaalalu erpaatu chestaaru
bhoomi uchitamgaa rashtra prabhutvam ee paatasaalala erpaatu cheyadaaniki bhoomini andistundi.
paatasaalala empika bhaarata prabhutva manava vanarula mantritva saakha rashtralavariga aadarsa paatasaalala sankhyanu nirnayistundi. daani taruvaata rashtra prabhutvam kotta paatasaalalanu erpaatu cheyala leda un paatasaalalanu aadarsa paatasaalalugaa abhivruddi cheyadama ane vishayamlo nirnayam cheyavachu.
maadhyamam e meedium loo chaduvu bhodinchaalane vishayan rashtra prabhutvaanikichesaa. kaani ingleeshu loo bhodhinchuta, matlade ingleeshu nerpinchuta vanti vishayaalaku pratyeka praadhaanta istaaru.
taragatulu – ee aadarsa paatasaalalu oka vaela paatasaala ingleeshu maadhyamamlo nirvahistuntlayita aarava taragati nundi intermediat varaku (VI to XII) untundi. prati taragati rendu sekshanulanu kalgi untundi. oka vaela paatasaala sthaanika bhashalo nirvahistuntlayita akkada IX nundi XII nirvahistaaru.
yajaman ,nirvahana – ee paatasaalalanu kendriiya vidyaalayaala maadirigaane rashtraprabhutvam nirvahistundi.
rashtra samsthala dwara ee aadarsa paatasaalala bhavananala nirmaanam jarugutundi
veetiki sambandhinchina niyama nibhandanalu kendriiya vidyaalayam leda rashtra pablic varksu departumentu andistundi
rashtra prabhutvam pravate vyaktulachae niyama nibhandanala prakaaram bhavana nirmaanam chepattavachhu
kendriiya vidyaalayaalu nirvahinche maadirigaane vidyaarthula admission koraku pareeksha nirvahistaaru. rashtra reservation roolsu ee admission vishayamlo avalambistaaru.
ee paatasaala bhavanalu bhookampaalaku tattukunetattugaa, agni pramaadaalanu nundi bhadrata unde vidhamgaa nirmistaaru.
prakruti vanarula nundi janinche indhana vanarulu mariyu sourasakti nundi vache indhana vanarula dwara saktini upayoginchukunetattu bhavanaalu nirminchabadataayi.
ee paatasaalalu rashtra prabhutvaalato erpaatu kabadi, vaatitho nirvahinchabadataayi. ee paatasaalalu kottagaa erpaatu kaavachhu leda un paatasaalalane aadarsa paatasaalalugaa maarchavachchu.
rashtra , kendra paalita prabhutvaalu kendriiya vidyaalayaalu maadiri societylanu erpaatu chesi, ee paatasaalalanu vaatiki anusandaanam cheyali
rashtra , kendra paalita prabhutvaalu ee paatasaalalaku avasaramaina pradesamlo bhoomini andinchaali.
prati rashtram ee padhakaannii nirnayinchina kaalamlo puurti cheyadaaniki avasaramaina pranaalika nu roopondinchaali.
kendriiya vidyalaya, navodaya vidyalaya niyamaalalo nirnayinchina kaneesamgaa kaavalasina bhoomini rashtra prabhutvam andinchaali. bhoomi andubaatuloleni pakshamlo konchem vesulu baatu kalpinchavacchu.
ee paatasaalalu vidyaaparamgaa venukabadina praantaalalo mariyu shedule V praantaalalo erpaatu cheyadaaniki praadhaanta ivvali. panichestun paatasaalalanu aadarsa paatasaalalugaa maarchutuntlayithe mundugaa akkada un aashrama paatasaalalaku avakaasam ivvali.
rashtra prabhutvam erpaatu chesina socityla dwara bhavanaalu nirminchabadataayi mariyu vaati dwara nirvahinchabadataayi. rashtra vataga mooladhana vyayan ee societylalo jama cheyali
prabhutva- pravate bhaagaswaamyamtho rashtra prabhutvam nirmaanam chepattavachhu. nirvahana cheyavachu samaana nishpattitoe kendra mariyu rashtra prabhutvaalu ee chellimpunu cheyavachu.
rashtra sthaayilo, jilla sthaayilo, mandala sthaayilo paryavekshana kamiteelu erpaatu chestaaru. rashtra paryavekshana kamitilo kendra prabhutva sibbandi sabhyulugaa untaaru.
taatkaalikamgaa paatasaalalu panicheyadaaniki andubatulooun sadupaayalanu kendriiya vidyaalayaalaku , societylaku andiste avi tama kaaryakalaapaalanu praarambhistaayi.
kharchu ayye mooladhana vyayamlo 75 saatam kendra prabhutvam bharinchagaa, migata 25 saatam rashtra prabhutvam bharistundi. padakundava panchavarsha pranaalikalo kendra prabhutva vataga 75:25 vivarinchadam jarigindi 12 va panchavarsha pranaalika kendra, rashtra prabhutvaala wata 50:50. pratyeka ketagirilo un rashtralaku kendra wata 90:10.
kendriya vidyalaya maadiri paatasaalalanu nirminchadaaniki, ante VI nundi XII taragatulaku , prati taragatiki rendu sekshanlaku kalipi mottaaniki ayye nirmaana vyayam roo. 3.02 kotlu avutundani kendriya vidyalaya sanghatan anchana vesindi. samvatsaraaniki ayye rikaringu vyayam sumaru roo. 0.75 kotlu.
prastutam nirmaana, erpaatuku avtun kharchu aadhaaramgaa ee anchana veyadam jarigindi.
prantan batti central pablic varksu departumentu vaaru nirnayinchina retla prakaaram kendriya vidyaalayaalu, jawahar navodaya vidyaalayaalu mariyu rashtra sectaru paataasaalalu ayye vaastava kharchu vyayan nirnayistaaru. paina cheppina niyamaalu kevalam anchana matrame