ఆరు మాసాలు, అరవై వివాదాలు
Narasimha Rao	December 2, 2014
'ఎంతో చేద్దామనుకున్నాను. కొంతే చేయగలిగాను. ఏదయినా మంచి పని చేయాలని అనుకున్నప్పుడు ఇన్నిన్ని అవాంతరాలు, అడ్డంకులు ఉంటాయని అప్పుడు వూహించలేకపోయాను'
పదవీ విరమణ అనంతరం ప్రతి రాజకీయ నాయకుడూ చెప్పే మాట ఇది.
'ఈసారి మరో అవకాశం ఇచ్చి చూడండి. ఏం చేద్దామని అనుకున్నానో, ఎలా చేస్తానో మీకు చేసి చూపిస్తాను'
ఆ ప్రతి రాజకీయ నాయకుడు మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పే మాటలు కూడా ఇవే.
కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పడీ, కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటయి అక్షరాలా ఆరు మాసాలు. మరో కొత్త రాష్ట్రంలో మరో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడి మరో వారంలో ఆరు నెలలు పూర్తవుతాయి. తప్పదనుకున్నా, తప్పే అయినా తప్పనిసరిగా పోల్చి చూసుకోవాల్సిన పరిస్తితి ఈ రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలదీ. బహుశా, దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత ఏర్పడిన కొత్త రాష్ట్రాలలో వేటిల్లో కూడా ఈ ఆంద్ర, తెలంగాణాల్లో వున్న విచిత్ర, వింత పరిస్తితి వుందనుకోలేము.
కోరి కోరి, పోరి పోరి కోరిన రాష్ట్రం తెచ్చుకుని ప్రభుత్వ పగ్గాలు చేపట్టిన టీ ఆర్ ఎస్ పార్టీకి విభజన తలనొప్పులు తప్పలేదు.
అవిభాజ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ గా వున్నప్పుడు, 'కలసివుంటే పండగ, వేరు కుంపటి దండగ' అంటూ పల్లవులు పాడి, చివరకు గత్యంతరం లేని స్తితిలో విభజనకు అనుకూలంగా లేఖ ఇచ్చి, విభజనానంతర అవశేష ఆంద్ర ప్రదేశ్ లో అధికార పగ్గాలు దక్కించుకున్న తెలుగు దేశం పార్టీకి అవే తలనొప్పులు. వచ్చిపడ్డవి కొన్నయితే, కొని తెచ్చుకున్నవి మరి కొన్ని. ఈ నొప్పులు వారివరకు పరిమితమయితే కధ వేరుగా వుండేది. అవి ప్రజల వరకు బదిలీ అవుతుండడమే ఇందులోని విషాదం.
కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడ్డప్పుడు కొత్త ఇబ్బందులు సహజం. అవి ఎలా ఉంటాయో, వాటి పర్యవసానాలు ఎలా వుండబోతాయో అన్నది అందరికీ ముందే తెలుసు. అయినా అందరి సమ్మతితోనే రాష్ట్ర విభజన జరిగి పోయింది. విభజన నిర్ణయం జరిగీ జరగగానే, ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో అటు లోక సభకు ఎన్నికలు జరిగాయి. మరో విడ్డూరం ఏమిటంటే, రాష్ట్ర విభజన జరగక ముందే రెండు రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోనే ఎన్నికల తంతు ముగించారు. ఎన్నికలు ముగిసి, ఫలితాలు వెలువడిన తరువాతనే, జూన్ రెండో తేదీన రాష్ట్ర విభజన ప్రక్రియ పూర్తిచేశారు. ఎన్నికయిన రెండు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వాలు ఓ వారం రోజుల తేడాతో కొలువు తీరాయి. ఇక అప్పుడు మొదలయింది అసలు కధ.
మొదటి అధ్యాయం చంద్రబాబు నాయుడు సర్కారు ఎక్కుబెట్టిన పీపీయే అస్త్రంతో శ్రీకారం చుట్టుకుంది. అది పెరిగి పెరిగి రగిలి రగిలి మంటలుగా మారుతూ ఉన్నప్పుడే, తెలంగాణా సర్కారు తన అంబుల పొదిలోని ఫీజు రీ ఇంబర్స్ మెంటు అంశాన్ని తీసి అంకుశంలా ప్రయోగించింది. దానితో, పిల్లల చదువులతో పాటు కాలేజీ యాజమాన్యాలు కూడా గందరగోళంలో పడ్డాయి. స్థానికత వివాదం సుడులు రేపుతుండగానే మరో పక్క కరెంటు సెగ రాజుకుంది. అటూ ఇటూ అందరూ కలిసి దాన్ని మరింత ఎగదోశారు. రెండు పార్టీల నడుమ సహజంగా వున్న వైరుధ్యాలు ఆధ్యం పోశాయి. ఇరువైపులా మాటల తూటాలు పేలాయి. అనేక సందర్భాలలో అవి సభ్యతాసంస్కారాలకు కొంత దూరం జరిగాయి. వీటికి తోడు శ్రీశైలం జలవివాదం కమ్ముకుంది. వీధి కొళాయిల దగ్గర తగాదాలను మరిపించింది. చివరికి సేద్యపు నీటి ప్రాజెక్టుల వద్ద కేంద్ర బలగాలను మోహరించాలని డిమాండ్ చేసేవరకు కధ ముదిరింది. కాదేదీ వివాదానికి అతీతం అన్నట్టుగా, వాహనాల రిజిస్ట్రేషన్, ఇంటర్ బోర్డు, ఉమ్మడి పరీక్షలు ఇలా ఏది తీసుకున్నా ప్రతి చిన్న అంశం రెండు రాష్ట్రాల నడుమ పెద్ద వివాదాలకు కారణమవుతోంది. ఇక ఉన్నతాధికారుల విభజన పూర్తిగా తేలకుండానే మిగిలిపోయింది. తమ నిష్క్రియాయపరత్వానికి ఓ సాకుగా ఈ అంశం ఉభయ ప్రభుత్వాలకు ఉపయోగపడుతోంది. అది వేరే విషయం.
ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే,
గత ఆరుమాసాలుగా ఈ రెండు నవజాత రాష్ట్రాలలోని రెండు ప్రభుత్వాల నడుమ సయోధ్య అన్నది కలికాలానికి కూడా కనబడకుండా పోయింది. ఇద్దరు ముఖ్యమంత్రుల నడుమ మాటా మంతీ లేదు. కలుసుకున్న సందర్భాలు వేళ్ళ మీద లెక్కపెట్టవచ్చు. దానికి కూడా గవర్నర్ స్వయంగా పూనుకోవాల్సివచ్చింది.
ఇదీ, ఈ ఆరు నెలలుగా అవిశ్రాంతంగా సాగిపోతున్న కధ.
'ఆరు నెలలు.
'అప్పుడే ఆరు నెలలు గడిచిపోయాయా! ఇంకెంత? మరో నాలుగున్నర ఏళ్ళు. ఎంతలో గడిచిపోతాయి'
కాచుకు కూర్చున్న ప్రతిపక్షాల ఆశ.
'ఆరునెలలు.
'ఆరునెలలు చాలా స్వల్ప కాలం. ఎంతో చేయాలని సంకల్పించుకున్నప్పుడు ఇది మరీ తక్కువ సమయం. అయినా ఇంకా నాలుగున్నర సంవత్సరాలు అలాగే మిగిలున్నాయి. మిగులు తరుగులన్నీ పూర్తిచేసుకోవడానికి అది చాలు'
అధికార పక్షం ఆకాంక్ష.
అటయినా, ఇటయినా ఇదే ఆట. ఆడేవారు వేరు కాని పాత్రల స్వభావం ఒకటే.
ఇక ఇంతేనా అంటే ఇంతే అని చెబితే అది 'అర్ధ సత్య' అవుతుంది.
ఇరు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు ఇటు చంద్రశేఖర రావు, అటు చంద్ర బాబు నాయుడు ఇరువురికీ తమ తమ రాష్ట్రాల గురించి ఎన్నో కలలు వున్నాయి. వాటిని సాకారం చేసుకోవడంకోసం ఎన్నో పధకాలు తయారు చేస్తున్నారు. ఒకరు బంగారు తెలంగాణా సాధన అంటుంటే, మరొకరు స్వర్ణాంధ్ర సాధన అంటున్నారు. ఆ దిశగా అడుగులు వేస్తున్నారు. తమ స్వప్నాలు యెంత సుందరంగా వున్నాయో ప్రజలకు విడమరచి చెబుతున్నారు. వాటిని నిజం చేయడం ఎలాగో తమకు తెలుసని అంటున్నారు కానీ ఎలా అన్నది చెప్పడం లేదు. వారి ప్రత్యర్ధులు సయితం వొప్పుకునే మంచి గుణం వారికి వున్న సమర్ధత. ఆ సమర్ధత పట్ల వారి వారి రాష్ట్రాల్లో అధిక సంఖ్యాకులకు వున్న అపార నమ్మకం. ఇదే ప్రస్తుతానికి వారికి శ్రీరామ రక్ష.
ఏ రాజకీయ నాయకుడికీ ఇంతవరకూ లభించని అపూర్వ అవకాశం వీరిద్దరికీ లభించింది. ఒకరికి కొత్త రాష్ట్రాన్ని నిర్మించే అవకాశం. మరొకరికి కొంగొత్త రాజధాని నగరాన్ని నిర్మించే అవకాశం.
ఇద్దరూ ఈ విషయంలో ఎవరికీ తీసిపోకూడదనే పావులు కదుపుతున్నారు. ఆకాశానికి నిచ్చెనలు వేస్తున్నారు. తమ కృషి పట్ల, తమ సామర్ధ్యం పట్ల ప్రజల్లో విశ్వాసం పాదుకొలిపే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు.
ఎంతటి నమ్మకమైనా కాలం కలిసి రాకుంటే సడలిపోతుంది. ఎంతటి కవచమైనా పరిస్తితులను బట్టి శిధిలమవుతుంది.
ప్రజల్లో నమ్మకం కలిగించేవాడు నాయకుడవుతాడు. ఆ నమ్మకాన్ని పది కాలాలపాటు నిలబెట్టుకోగలిగినవాడు ప్రజా నాయకుడు అవుతాడు.
aaru maasaalu, aravai vivaadaalu
Narasimha Rao	December 2, 2014
'entho cheddaamanukunnaanu. konte cheyagaligaanu. edayina manchi pani cheyalani anukunnappudu inninni avaantaraalu, addankulu untaayani appudu voohinchalekapoyanu'
padavee viramana anantaram prati rajakeeya nayakudu cheppe maata idhi.
'eesaari maro avakaasam ichi chudandi. yem cheddamani anukunnano, ela chestano meeku chesi chuupistaanu'
aa prati rajakeeya nayakudu mallee mallee cheppe maatalu kuudaa ive.
kotta rashtram erpady, kotta prabhutvam erpatayi aksharala aaru maasaalu. maro kotta rashtramlo maro kotta prabhutvam erpadi maro vaaramlo aaru nelalu puurtavutaayi. tappadanukunna, tappe aina tappanisarigaa polchi chusukovalsina paristiti ee rendu telugu rashtraladi. bahusa, deshaniki swaatantryam vachina taruvaata erpadina kotta rashtralalo vetillo kuudaa ee aandra, telamgaanaallo vunna vichitra, vinta paristiti vundanukolemu.
kori kori, pori pori korina rashtram tecchukuni prabhutva paggaalu chepattina t ar es paarteeki vibhajana talanoppulu tappaledu.
avibhajya andhrapradesh gaa vunnappudu, 'kalasivunte pandaga, vaeru kumpati dandaga' antuu pallavulu paadi, chivaraku gatyantaram laeni stitilo vibhajanaku anukuulamgaa lekha ichi, vibhajanaanantara avashesha aandra pradesh loo adhikara paggaalu dakkinchukunna telugu desham paarteeki ave talanoppulu. vachipaddavi konnayithe, koni tecchukunnavi mari konni. ee noppulu vaarivaraku parimitamayithe kadha vaerugaa vundedi. avi prajala varaku badili avutundadame indulooni vishaadam.
kotta rashtralu erpaddappudu kotta ibbandulu sahajam. avi ela untayo, vaati paryavasaanaalu ela vundabotayo annadi andarikee munde telusu. aina andari sammatitone rashtra vibhajana jarigi poyindi. vibhajana nirnayam jarigee jaragagaane, ummadi rashtramlo atu loka sabhaku ennikalu jarigai. maro vidduram emitante, rashtra vibhajana jaragaka munde rendu rashtrala assembleelaku ummadi rashtramlone ennikala tantu muginchaaru. ennikalu mugisi, phalitaalu veluvadina taruvaatane, joon rendo tedeena rashtra vibhajana prakriya puurtichaesaaru. ennikayina rendu rashtrala prabhutvaalu oo vaaram rojula tedaatho koluvu tiiraayi. ika appudu modalayindi asalu kadha.
modati adhyayam chandrababu nayudu sarkaaru ekkubettina pp astramtho srikaram chuttukundi. adhi perigi perigi ragili ragili mantalugaa maarutuu unnappude, telamgaanaa sarkaaru tana ambula podilooni feeju ree imbers mentu amsaanni teesi ankusamlaa prayoginchindi. daanitho, pillala chaduvulatho paatu callagy yajamanyalu kuudaa gandaragolamlo paddai. sthaanikata vivaadam sudulu reputundagaane maro pakka karentu sega rajukundi. atuu itoo andaruu kalisi daanni marinta egadosaaru. rendu paarteela naduma sahajamgaa vunna vairudhyaalu aadhyam poshai. iruvaipula maatala thootaalu pelai. aneka sandarbhaalalo avi sabhyataasamskaaraalaku kontha dooram jarigai. veetiki thodu srisailam jalavivaadam kammukundi. veedhi kolaayila daggara tagaadaalanu maripinchindi. chivariki sedyapu neeti praajektula vadda kendra balagaalanu moharinchaalani demand chesevaraku kadha mudirindi. kaadeedii vivaadaaniki ateetam annattugaa, vahanala resistration, inter bordu, ummadi pareekshalu ilaa edhi teesukunna prati chinna amsam rendu rashtrala naduma pedda vivaadaalaku kaaranamavutondi. ika unnataadhikaarula vibhajana puurtigaa telakundane migilipoyindi. tama nishkriyaayaparatvaani oo saakugaa ee amsam ubhaya prabhutvaalaku upayogapadutondi. adhi vere vishayam.
okka mukkalo cheppalante,
gatha aarumaasaalugaa ee rendu navajaata raashtraalaloni rendu prabhutvaala naduma sayodhya annadi kalikaalaaniki kuudaa kanabadakunda poyindi. iddaru mukhyamantrula naduma mata mantee ledu. kalusukunna sandarbhaalu vaella meeda lekkapettavacchu. daaniki kuudaa gavarnar swayamgaa poonukovaalsivachinda.
idhee, ee aaru nelalugaa avisraantamgaa saagipotunna kadha.
'aaru nelalu.
'appude aaru nelalu gadichipoyaya! inkenta? maro nalugunnara ellu. entalo gadichipotayi'
kaachuku kuurchunna pratipakshaala aasha.
'aarunelalu.
'aarunelalu chala swalpa kaalam. entho cheyalani sankalpinchukunnappu idhi mari takkuva samayam. aina inka nalugunnara samvatsaraalu alaage migilunnayi. migulu tarugulannee poortichesukovadaaniki adhi chaalu'
adhikara paksham aakanksha.
atayina, itayina ide aata. aadevaaru vaeru kaani paatrala swabhaavam okate.
ika intena ante inthe ani chebithe adhi 'ardha satya' avutundi.
iru rashtrala mukhyamantrulu itu chandrasekhara raavu, atu chandra baabu nayudu iruvurikee tama tama rashtrala gurinchi enno kalalu vunnayi. vaatini saakaaram chesukovadamkosam enno padhakaalu tayaaru chestunnaru. okaru bangaaru telamgaanaa saadhana antunte, marokaru swarnandhra saadhana antunnaru. aa disagaa adugulu vestunnaru. tama swapnaalu yentha sundaramgaa vunnayo prajalaku vidamarachi chebutunnaru. vaatini nijam cheyadam elago tamaku telusani antunnaru cony ela annadi cheppadam ledu. vaari pratyardhulu sayitam voppukune manchi gunam vaariki vunna samardhata. aa samardhata patla vaari vaari rashtrallo adhika sankhyaakulaku vunna apara nammakam. ide prastutaaniki vaariki srirama raksha.
e rajakeeya nayakudiki intavarakuu labhinchani apurva avakaasam veeriddarikee labhinchindi. okariki kotta rashtranni nirminche avakaasam. marokariki kongotta rajadhani nagaraanni nirminche avakaasam.
iddaruu ee vishayamlo evariki teesipokudadane paavulu kaduputunnaru. aakaasaaniki nicchenalu vestunnaru. tama krushi patla, tama saamardhyam patla prajallo vishwaasam paadukolipe prayatnam chestunnaru.
enthati nammakamaina kaalam kalisi rakunte sadalipotundi. enthati kavachamaina paristitulanu batti sidhilamavutundi.
prajallo nammakam kaliginchevaadu nayakudavutadu. aa nammakaanni padi kaalaalapaatu nilabettukogaliganiva praja nayakudu avutaadu.