ఎల్లువ (కథ) - దాదాహయత్‌ - Kadapa | YSR District
హోమ్»సాహిత్యం»కథలు»ఎల్లువ (కథ) – దాదాహయత్‌
Monday, October 9, 2017 కథలు వ్యాఖ్య రాయండి 376 వీక్షణలు
'యెంకటేస్వర సామీ, కాపాడు తండ్రీ' కోర్టుహాల్లోకి వెళ్తూ తిరుపతి కొండ వున్న దిక్కుకు తిరిగి దండం పెట్టుకున్నాడు గొల్ల నారాయణ. దావా గెలిస్తే కొండకొస్తానని మొక్కుకున్నాడతను. ఆరోజే తీర్పు. కొద్దిసేపటి క్రితమే అతని వకీలు అతనికి ధైర్యం చెప్పాడు. "మరేం ఫరవాలేదు. దావా గెల్చేది మనమే. నువ్వు నిమ్మళంగా వుండు" అన్నాడు.
గొల్లనారాయణ అలాగేనని బుర్రూపాడు. అయితే అంతటితో అతనికి ధైర్యం చిక్కలేదు. "అన్నింటికీ నువ్వే వుండావు సామీ" తిరుపతి వెంకన్నను తల్చుకుని అప్పుడే మనసులో దండం పెట్టుకున్నాడు. అతని భార్య కూడా అతను కోర్టు బయల్దేరే ముందు అదే చెప్పింది. "సామి సల్లంగా సూడాల్నేగాని, ఈ వకీల్లతో యేమైతాది? కోరటుకాడ నిన్ను బిల్సినప్పుడు యెంకటేస్వర సామిని తల్సుకో" అని హితబోధ చేసింది. గొల్ల నారాయణ ఇప్పుడలాగే చేశాడు. దాంతో మనసుకు కొంత ధైర్యం చిక్కింది. 'అన్నింటిక బగమంతుడే వుండాడు' అనుకున్నాడు. దాంతో మరికొంత ధైర్యం చిక్కింది. జడ్జిగారి ముందు వణక్కుండా నిలబడగలిగాడు.
"గొల్లనారాయణ నువ్వేనా?" అడిగాడు బెంచి గుమాస్తా.
"నేనే సామీ" అన్నాడు నారాయణ.
"నీ దావా కొట్టేసినారు పో" అన్నాడు బెంచి గుమాస్తా. నారాయణకి అతనేం చెబుతున్నాడో తెలీలేదు.
దావా కొట్టేసినారంటే గెల్చినట్టో ఓడినట్టో అర్థం కాలేదు.
"అంటే దావా గెల్సినానా సామీ?"
ఆ ప్రశ్నకు కోర్టు హాలంతా గొల్లున నవ్వింది.
"ఓడి పోయినావు పోవయ్యా. నీ దావా పోయింది" అన్నారెవరో.
గొల్లనారాయణ కళ్ళముందు చీకటి వ్యాపించినట్లయ్యింది.
"అన్యాలం సామీ, ఆ భూమి నాదే" మొరపెట్టుకున్నాడు.
జడ్జి మొదటిసారిగా నోరు విప్పాడు. "భూమి నీదేనంటే అప్పీలు చేస్కో. ఇంక నేను చెయ్యగలిగిందేం లేదు."
నారాయణ ఎలా కోర్టు హాల్లోంచి బయటికొచ్చాడో అతనికే తెలీదు.
"యెంకటేస్వర సామీ, నువ్వు గూడ్కా మోసం జేస్తివా!" బిగ్గరగానే అనుకున్నాడు.
అతని వకీలు ఎక్కడా కనిపించలేదు. మాల ఈరిగాడు మాత్రం కనిపించాడు.
"ఈరిగా, మీకేం జేసినాననిరా నన్నీమైన సతాయిస్తావుండారు?" కళ్ళలో నీళ్ళు తిరుగుతుండగా అడిగాడు.
ఈరిగాడు అతనివైపు జాలిగా చూశాడు.
"మాదేం లేదన్నా. గవర్నమెంటోల్లు ఆ భూమి మాకిస్తామంటే తిరుగుతాండాం" అన్నాడు.
"ఆ భూమి నాదిరా" వాపోయాడు నారాయణ.
"గవర్నమెంటుదంట గదన్నా! నీది కాందానికెందుకు గస పెట్టుకుంటా తిర్గుతావ్‌? లెక్కంతా కొండబోయి వకీల్ల నోట్లో యెందుకు బోస్తావ్‌? దావా వదిలేయ రాదా?" సలహా ఇచ్చాడు ఈరిగాడు.
"యెంత మాటంటివిరా ఈరిగా! ఆ భూమినాదన్న" ఏడుపొక్కటే తక్కువగా అన్నాడు నారాయణ.
ఈరిగాడు అతని మొహంలోకి చూడకుండా కళ్ళు తిప్పుకున్నాడు.
"వస్తాన్నా. నే బోతాండా.ఈ పొద్దు ఎమ్మార్వో రమ్మన్న్యాడు"అంటూ మళ్ళీ అతనివైపు చూడకుండా వెళ్ళిపోయాడు.
నారాయణ హతాశుడై ఒక చెట్టుకింద ముడుచుకుని కూర్చుండిపోయాడు. ఎదురెండకు కళ్ళు బైర్లు కమ్ముతున్నట్లనిపించి భుజంమీది పై గుడ్డ దులిపి నెత్తికి చుట్టుకున్నాడు. సూర్యకిరణాలు అప్పటికీ అతన్ని వదలకపోవడంతో నుదుటి మీద అరచేతులు చేర్చుకుని కూర్చున్నాడు.
కాసేపటికి అతని వకీలు అటుగా వెళ్తుండడం కనిపించింది. గొల్లనారాయణ చెట్టు కిందనుంచి లేచి అతనివైపు పరిగెత్తాడు.
"సామీ!"
పరబ్రహ్మేశ్వర శాస్త్రి ఆగి అతనివైపు తిరిగాడు.
గొల్లనారాయణ ఆయనకు రెండు చేతులూ జోడించాడు.
"దావా గెలుస్తామంటిరి గద సామీ! ఓడిపోతిమి"
పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి ఇబ్బందిగా మొహం పెట్టాడు. ఆయనకు బదులు ఆయన వెనుకే దావా కట్టలు పట్టుకొస్తున్న వకీలు గుమస్తా చండ్రాయుడు నోరు తెరిచాడు. "సారుదేం తప్పులేదు నారాయణా! మనకేసు బలంగా వుండింది. ఆ మాల నాకొడుకులే జడ్జీకి లంచమిచ్చారు" అన్నాడు.
పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి ఆ ట్రిక్కుతో కొంచెం తేరుకున్నాడు.
"అవునవును. చేసిందంతా వాళ్ళే. అందులోనూ ఆ జడ్జీ పరమనీచపు ముండాకొడుకు. లంచమిస్తే చాలు లొంగిపోతాడు" అన్నాడు.
"ఆ మాలోల్ల కాడ లంచమిచ్చినంత లెక్క యాడిది సామీ? అదే వుంటేగిన ఉద్దరగొచ్చే భూమి కోసరం యెంపర్లాడతారా?" ఆశ్చర్యం ప్రకటించాడు నారాయణ.
"వెర్రి గొల్లోనివి నీకేం తెలుసులే నారాయణా! వెనకటి కాలం కాదు. ఈ కాలం మాలోళ్ళకాడ ఎంత డబ్బుందో నీకేం తెలుసు. ఉద్యోగాలు వాళ్ళవే. ఊళ్ళో భూములు వాళ్ళవే. అన్ని సదుపాయాలు వాళ్ళకే. అంత దూరం ఎందుకు, నీ భూమికూడా వాళ్ళకే పోతోంది చూశావా? అడిగే నాధుడేడి? కోర్టులు కూడా వాళ్ళకు అనుకూలంగానే తీర్పులు చెబుతున్నాయి" తన వాదన వినిపించాడు పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి.
"ఇప్పుడేం చేయాల సామీ?" అడిగాడు నారాయణ.
"ఏం చేసేదేముంది? సబ్‌ కోర్టులో అపీలు చేసుకోవాలి" అన్నాడు చండ్రాయుడు.
"అలా చేస్తే నా భూమి నాకు తిరిగొస్తాదా సామీ?"
"ఎందుకు రాదు? మన కేసులో బలం వుందని చెప్తిని గదా."
"అందుకెంతైతాది సామీ?" పరబ్రహ్మేశ్వర శాస్త్రి వైపు తిరిగి అడిగాడు నారాయణ.
"ఆ విషయం చంద్రాయుడు చెప్తాడు. నాకవతల ఇంకో కేసుంది" అంటూ హడావిడిగా వెళ్ళిపోయాడు పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి.
నారాయణ చంద్రాయుడివైపు చూశాడు.
"ముందో పది రూపాయలు త్యా, చెప్తాను" అన్నాడు చంద్రాయుడు.
"ఇప్పుడు లేవు సామీ, జేబులో లెక్క లేదు."
"అయితే సాయంత్రం ఆఫీసుకురా, ఆడ చెప్తాను" అంటూ వెళ్ళిపోయాడు చంద్రాయుడు.
నారాయణ కాసేపు దిక్కు తోచని వాడిలా అక్కడే తచ్చాడి నెమ్మదిగా కోర్టు ఆవరణలోంచి బయటికొచ్చాడు.
"ఏం నారాయణా, యేమైంది కేసు?" అడిగాడు రాముడు.కోర్టు వెలుపల టీ బంకు అతనిదే. అక్కడికి వచ్చినప్పుడల్లా నారాయణ రాముని టీయే తాగుతాడు.
"పోయిందన్నా, దావా కొట్టేసినారు" దిగులుగా అన్నాడు నారాయణ.
రాముడు అతని మొహం చూసి ఆ మాట ముందే గ్రహించాడు. ఏళ్ళ తరబడి కోర్టు ముందు టీ బంకు నడుపుతుండటంవల్ల ఎవరికేసు ఏమైందో మొహం చూసి చెప్పగల అనుభవం సంపాయించుకున్నాడతను. నారాయణ ఆ మాట చెప్పగానే గమ్మున గ్లాసులో టీ పోసి అతనివైపు చాచాడు.
"ఇదో టీ తాగు."
"వద్దులే," అన్నాడు నారాయణ.
"ఫరవాలేదు తీస్కోన్నా. కోర్టులో కేసు గెలవాల్నంటే అంత సులభంగా అయితాదా? అవసరమైతే హైకోర్టుగ్గుడ్కా పోవాల్సొస్తాది. ముందు టీ తాగు."
నారాయణ టీ గ్లాసందుకున్నాడు. అతనికి టీ తాగాలని లేదు. కడుపులో దహించుకుపోతోంది. అయినా నెమ్మదిగా టీ చప్పరించడం మెదలెట్టాడు.
రాముడు పిస్టన్‌కొట్టి కిరసనాయిలు స్టవ్‌ మంట ఎక్కువ చేస్తున్నాడు. బుస్‌మని శబ్దం చేస్తూ మంట క్రమంగా పెరుగుతోంది. స్టౌమీదున్న పాత్రలో టీ మరింత వేగంగా మరగనారంభించింది.
నారాయణ ముభావంగా స్టౌమంట కేసి చూస్తూ కూర్చున్నాడు. తన పరిస్థితి ఆ స్టౌమీద మరుగుతున్న టీ పరిస్థితి ఒకటేననిపించిందతనికి. చూస్తుండగానే చేజారిపోతున్న తన నాలుగెకరాల భూమి గుర్తుకొచ్చింది. ఇక టీ తాగబుద్ధి కాలేదు. గ్లాసు పక్కనే బల్లమీద పెట్టేసి శూన్యంలోకి చూస్తూ కూర్చున్నాడు.
ఆ నాలుగెకరాల భూమినే నమ్ముకు బతుకుతున్న సన్నకారు రైతు అతను. వాన సరిగ్గా వస్తేగానీ అది కూడా సరిగ్గా పండదు. చాలాకాలం క్రితం అతనికా భూమికి పంపుసెట్టు వేయించాలనే ఆలోచన వుండేది. తన భూమికి పక్కనే వున్న రామిరెడ్డి పంపుసెట్టు కోసం బ్యాంకు రుణం ఇప్పిస్తానని కూడా చెప్పాడు.
అయితే రుణం తీసుకుని పంపుసెట్టు వేయిస్తే ఏమవుతుందో నారాయణకు తెలుసు. రామిరెడ్డి ఆ వూళ్ళోకెల్లా పెద్ద పాలెగాడు. ముప్ఫయి ఎకరాల ఆసామి. తన పల్లెలో పెత్తనమంతా అతన్దే. అతని మాట విని తను పంపుసెట్టు వేయించుకుంటే రుణం ఇప్పించిన నెపం మీద పంపు నీళ్ళు తన భూమిలోకి మళ్ళించమంటాడు. తన నాలుగెకరాల సంగతేమో కాని అతని ముప్ఫయి ఎకరాలకు నీళ్ళు సప్లయి చేయడానికే తన జీవితకాలం సరిపోతుంది. ఆ భయంతో పంపుసెట్టు గురించి ఆలోచన మానుకున్నాడు. నీళ్ళ సదుపాయం వుంటే వరిసైతం పండే పొలం అతన్ది. వేరు సెనగ, పొద్దుతిరుగుడు పూలు అలాంటి వ్యాపార పంటలతోనే కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్నాడు. అంతలోనే పొలాన్ని వదిలిపెట్టి పొమ్మని గవర్నమెంటు ఆర్డరు పిడుగులా వచ్చి పడింది.
ఫలానా సర్వే నంబరు ప్రకారం గవర్నమెంటు పోరంబోకుగా వుంటూవున్న భూమిని చట్టవ్యతిరేకంగా నువ్వు దురాక్రమణ చేసి సాగు చేస్తున్నట్టు మాకు తెలియవచ్చింది కావున వెంటనే భూమిని వదిలిపెట్టి పోవలసింది. అట్లు కాని యెడల నీ పై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకొనబడును-అదీ ఆర్డరు.
అలాంటి ఆర్డరు రావడంతో నారాయణకు మతిపోయినట్లయింది. ఇదేం అన్యాయం! తను సాగు చేస్తున్న భూమి గవర్నమెంటు పోరంబోకు కాదు. తాత తండ్రులనుంచి తనకు సంక్రమించింది. లబోదిబోమంటూ అతనా ఆర్డరు పట్టుకుని ఎమ్మార్వో ఆఫీసుకు వెళ్ళాడు. వాళ్ళకాళ్ళు పట్టుకుని వీళ్ళకాళ్ళు పట్టుకుని ఎలాగో తన భూమికి సంబంధించిన రికార్డులు బయటికి లాగించాడు.
"రికార్డుల్లో ఆ భూమి గవర్నమెంటు పోరంబోకనే వుంది. కాబట్టి నువ్వా భూమి వదులుకోవలసిందే," అన్నారు వాళ్ళు.
ఆ రికార్డులు పుట్టక ముందునుంచీ ఆ భూమిని వంశానుగతంగా తామే సాగుచేస్తూ వస్తున్నారు. అలాంటిది రికార్డుల్లోకి ఆ భూమి గవర్నమెంటు పోరంబోకని ఎందుకు ఎక్కిందో ఎంత బుర్రబద్దలు కొట్టుకున్నా అతనికి అర్థం కాలేదు.
"ఇదంతా కరణమయ్య పనే అయ్యుండాల. మీ నాయన బతికుండగా చానా పితలాటకం చేసిందాయప్పే కదా. ఇప్పుడంటే ఈ ఎమ్మార్వోలూ వీల్లంతా వచ్చినారు. అప్పుడంతా కరణమయ్యేగదా. పోయి అడుగు" అని సలహా ఇచ్చింది నారాయణ భార్య.
లక్ష్మమ్మ చెప్పింది నిజమే. ఇది కరణమయ్య చేసిన పితలాటకమే అయ్యుండాలి. నారాయణ పిల్లప్పుడు నారాయణ తండ్రికి తీవ్రంగా జబ్బు చేసింది. దాంతో భూమి సాగు చేసే వాళ్ళెవరూ లేకపోయారు. అప్పుడు కరణమయ్యే ఒక ప్రతిపాదన తెచ్చాడు.
"చూడు శేషన్నా! ఈ పరిస్థితిలో భూమి నువ్వెలాగా సాగు చేసుకోలేవు. కాబట్టి నాకు గుత్తకిచ్చేయ్‌. వచ్చిన పంటలో ఎంతోకొంత నీకిస్తాను. దాంతో నీకు దిగులుండదు," అన్నాడు.
నారాయణ తండ్రికి కూడా ఆ పరిస్థితిలో అంతకంటే చేయగలిగిందేం లేదనిపించింది. దాంతో కరణమయ్యకే ఆ పొలం గుత్తకిచ్చేశాడు. కరణమయ్య ఒక రెండేళ్ళు బాగానే వున్నాడు. ఆ తర్వాత మనిషే మారిపోయాడు. ఆ భూమి తనదేనని ప్రచారం చేసుకోవడం మొదలెట్టాడు. గుత్త ఎగ్గొట్టేశాడు.
అలా కొన్నేళ్ళు గడిచాయి. ఈలోగా నారాయణ తండ్రి జబ్బునుంచి కోలుకున్నాడు. కరణమయ్య సంగతి పదిమంది పెద్దల్లో పంచాయితి పెట్టించాడు. ఆ భూమి తనదేనని కరణమయ్య మంకుపట్టి కూర్చున్నాడు. ఒకసారి అది తన తాతలకాలంనాటిదని బుకాయిస్తాడు. ఒకసారి శేషన్నే అది తనకు అమ్మేశాడంటాడు.
ఆ సమయంలో ఆ ఊరి రెడ్డిగా వున్న భూమిరెడ్డి శేషన్న పక్షాన నిలిచాడు. అంతకుముందు కొద్దిరోజులుగా కరణమయ్యకూ రెడ్డికీ ఏదో విషయమై కీచులాట జరిగింది. అదే శేషన్నని రక్షించింది. లేకపోతే భూమి కరణమయ్యదేనని తీర్పు చెప్పేసేవాడు రెడ్డి. శేషన్న భూమి శేషన్నకు ఆ విధంగా తిరిగి ఇవ్వక తప్పలేదు కరణమయ్యకు. అప్పట్నుంచీ శేషన్న కుటుంబం మీదగుర్రుగానే వుంటూ వచ్చాడు. ఎలాగైనా ఆ భూమి కాజేయాలని ఆ తర్వాత కూడా పథకాలు వేస్తూనే వున్నాడు.
శేషన్న తదనంతరం ఆ భూమి నారాయణకు వచ్చింది. ఆ తర్వాత కరణమయ్య పరిస్థితి కూడా మారిపోయింది. ప్రభుత్వం రెడ్డి కరణం పోస్టులు రద్దు చేసి మండల కార్యాలయాలు తెరిచింది. కరణం తన కొడుక్కి విలేజ్‌ ఆఫీసర్‌ ఉద్యోగం తెచ్చుకోవాలని చాలా ప్రయత్నించి విఫలమయ్యాడు. ఆ తర్వాత ఆయనకు పక్షవాతం కూడా వచ్చింది. నారాయణకు శ్రీముఖం చేతికొచ్చే సమయానికి కరణమయ్య మంచాన పడున్నాడు. నారాయణ గవర్నమెంటు ఆర్డరు పట్టుకుని కరణమయ్య దగ్గరికి వెళ్ళాడు.
"చూడు కరణమయ్యా, ఏందిది?" అన్నాడు నారాయణ. కరణమయ్య పరిస్థితి దారుణంగా వుంది. కుడిచెయ్యి, కుడికాలు పడిపోయాయి. మూతికూడా వంకర తిరిగింది. అయినా మాట్లాడగలిగే స్థితిలోనే వున్నాడు. నారాయణ పట్టుకొచ్చిన ఆర్డరు చూసి వంకరమూతితో అసహ్యంగా నవ్వాడు.
"ఇలాంటిది ఏదో రోజున జరుగుతాదని నాకు తెలుసురా. నేనే ఆ పని చేసింది," అన్నాడు ఏమాత్రం సిగ్గుపడకుండా.
నారాయణ గుడ్లు మిటకరించి "ఏం చేసినావు కరణమయ్యా?" అన్నాడు.
"మీ నాయన నాకు చేసిందానికి రెండింతలు చెయ్యాలనుకున్నా. రికార్డుల్లో ఆ భూమి గవర్నమెంటు పోరంబోకని నేనే నా స్వహస్తాలతో రాసినా"
'న్యాయంకోసం పోట్లాడ్డమే మా నాయన చేసిన నేరమా కరణమయ్యా?' అని నారాయణ అడగలేదు.
"నీ కోపం మా నాయనమిందైతే నేనేం జేసినా కరణమయ్యా? బీద నా కొడుకుని నన్నన్యాయం చేస్తివే!" అన్నాడు గుండె బాదుకుంటూ.
"నువ్వు మాత్రం మీ నాయన కొడుకువి కావేమిరా?" అన్నాడు కరణమయ్య.
"ఎప్పటిదో పగ ఇప్పుడు నామీద ఎందుకు తీర్చుకుంటావు కరణమయ్యా? ఈ కుడిసేత్తో ఎన్ని దొంగరాతలు రాసి ఎందరి కొంపలు ముంచినావో బగవంతుడా చెయ్యి పడిపోయినట్టు చేశ. ఇంకనైనా కనికరించి ఈ భూమి గొల్ల నారాయణదని సాచ్చెం చెప్దూ రా." కడుపుమంట ఆపుకోలేక అనేశాడు నారాయణ.
కరణమయ్య తల అడ్డంగా వూపాడు. "నువ్వన్నట్టు ఎన్నో పాపాలు చేసిన చెయ్యి పడిపోనే పడిపోయింది. అయితే మాత్రం నీకు నేనెందుకు సాయం చెయ్యాల? నా చెయ్యి నాకు తిరిగొస్తాదా? ఇప్పుడీ భూమి నీదని సాక్ష్యం చెబితే దొంగ రికార్డులు రాసినందుకు నా గొంతు మీదికొస్తాది. పో, పోయి కోర్టులో కేసేసుకో," అన్నాడు.
"అంతేనంటావా కరణమయ్యా?" ఖిన్నుడై అడిగాడు నారాయణ.
"అంతే పో, నేనేం చేయలేను"నారాయణ వకీల్ని చూడ్డానికి వెళ్ళాడు.
ఈలోగా మరొకటి జరిగింది.
ముప్ఫయి సంవత్సరాల క్రితం ఎప్పుడో కుందేరు పొంగి చుట్టప్రక్కల పల్లెలు కొన్ని మునిగిపోయాయి. ఆ ముంపులో బాగా దెబ్బతిన్నవి హరిజన కుటుంబాలు. వాళ్ళంతా కూడబలుక్కుని ఆ పల్లెలు వదిలేసి ఎగువ ప్రాంతాలకు వలసవెళ్ళారు. వాళ్ళంతా నారాయణ వుండే వూరు చివర కొట్టాలు వేసుకున్నారు. అప్పట్లో వాళ్ళని కొట్టాలు వేసుకోనిచ్చింది ప్రస్తుతం నారాయణ భూమికి పొరుగువాడైన రామిరెడ్డి తాతగారే. అప్పట్లో ఆయన పంచాయితీ బోర్డు ప్రెసిడెంటుగా వుండేవాడు. ఆ వూరి రెడ్డి అయిన భూమిరెడ్డి నుంచి తీవ్రమైన పోటీ ఎదుర్కొంటున్నాడాయన.
"మరేం ఫర్వాలేదు. ఇవన్నీ మన స్థలాలే. మీరంతా కొట్టాలు బేస్కోండి. మీ పేర్లు ఓటర్ల జాబితాలో ఎక్కిస్తాను. ఓట్లు నాకు బేయండి," అన్నాడు రామిరెడ్డి తాత.
హరిజనులు సరేనన్నారు.
రామిరెడ్డి తాతగారి రాజకీయాస్త్రం బ్రహ్మాండంగా పనిచేసింది. కొత్తగా తెచ్చుకోగలిగిన ఓట్లతో పంచాయితీ బోర్డు ఎన్నికల్లో ఆయన భూమిరెడ్డి అభ్యర్థిని చిత్తుగా ఓడించాడు. అప్పట్నుంచి హరిజనులు అక్కడే వుంటున్నారు. వాళ్ళ ఓట్లన్నీ ఎప్పుడూ రామిరెడ్డితాతకే పడేవి. దాంతో ఆయన జీవితకాలంలో రాజకీయ పలుకుబడికి తిరుగు లేకపోయింది.
ఆయన తదనంతరం రామిరెడ్డి హయాం వచ్చింది. అతనూ పంచాయతీ బోర్డు ప్రెసిడెంటు కావాలని ఆశపడ్డాడు. అయితే చాలాకాలం పాటు ప్రభుత్వం ఎన్నికలు జరపనే లేదు. ఇప్పుడు మళ్ళీ ఎన్నికలు జరుగుతాయనే అలికిడి వినిపించసాగింది.
ఈసారి ఎన్నికల్లో హరిజనుల ఓట్లు రామిరెడ్డికి పడవనే విషయం ముందే తేలిపోయింది. రామిరెడ్డి హరిజనుల్ని ఎప్పుడూ మనుషులుగా చూసినవాడు కాదు. మాలనాకొడుకులు అనే పదం తప్ప వాళ్ళను గురించి అతని నోటివెంట మరో మాట దొర్లిపడదు. దానికి తోడు అతని మనుషులు కూడా హరిజనుల పట్ల నీచంగా ప్రవర్తించడం మొదలెట్టారు. హరిజనుల ఆడవాళ్ళు కనిపిస్తే ఏడిపించడం, ఒంటరిగా దొరికితే పైటలాగడం వంటివి నిత్యకృత్యాలయ్యాయి. దాంతో హరిజనులు ఈసారి ఎన్నికల్లో రామిరెడ్డికి బాగా బుద్ధి చెప్పాలనే కృతనిశ్చయంతో వున్నారు.
రామిరెడ్డితో ఎవరు పోటీ చేస్తారో ఇంకా తేలలేదు. అతని తాతగారి కాలంలో గట్టిపోటీ ఇస్తూ వచ్చిన భూమిరెడ్డి ఇప్పుడు లేడు. అతను బతికుండగా తన కుటుంబంనుంచి ఎవర్నో ఒకర్ని పోటీగా నిలబెట్టే వాడు. వాళ్ళలోనే ఎవరైనా పోటీకీ నిలబడవచ్చు. అదే జరిగితే ఈసారి ఎన్నికల్లో హరిజనుల ఓట్లు అవతలకి పోవడం ఖాయం. రామిరెడ్డి ఓడిపోవడము ఖాయమే.
దాంతో హరిజనుల్ని, స్థలాలు ఖాళీచేయమని పట్టుబట్టాడు రామిరెడ్డి. "మాయబ్బ ఉద్దరకిచ్చిన స్థలాలు. ఎల్లకాలం ఆడనే వుంటారేమిరా మాల నాకొడుకుల్లాలా? ఖాళీచేయండి," అంటూ తాఖీదు ఇచ్చాడు.ఆ తర్వాత చాలా కథ జరిగింది. విషయం కలెక్టరు దాకా వెళ్ళింది. ఎప్పుడో ముప్ఫయి సంవత్సరాల క్రితం ఆక్రమించుకున్న స్థలాలు ఇప్పుడు హరిజనులు వదలడమేమిటని కలెక్టరు అడగలేదు. అలా అడగటానికి బదులు ఒక నిర్ణయం చేశాడు. హరిజనులకు వేరేచోట స్థలాలు చూపిస్తానన్నాడు. వాళ్ళూ అందుకు ఒప్పుకున్నారు.
ఇక వాళ్ళకు వేరే స్థలం చూపించే విషయం వచ్చేసరికి ఎమ్మార్వోగారికి గబుక్కున దొరికింది నారాయణ సాగుచేస్తున్న భూమే. దాన్ని హరిజనులకు అలాట్‌ చేస్తూ ఆర్డర్లు కూడా జారీ అయిపోయాయి.
నారాయణ దాంతో మరీ బెంబేలెత్తి పోయాడు.
వకీలు పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి నారాయణకు అభయం ఇచ్చేశాడు. "మరేం ఫరవాలేదు, నీ భూమి ఎక్కడికీ పోదు. టైటిల్‌ డిక్లరేషన్‌కి సూటుపడేద్దాం. దాంతో అటు గవర్నమెంటువాళ్ళూ ఇటు మాలవాళ్ళూ ఇద్దరూ అణిగిపోతారు. నీ భూమి నీకొస్తుంది," అన్నాడు.
నారాయణ సరేనన్నాడు.
కోర్టులో దావా మూడున్నర సంవత్సరలు నడిచింది. నారాయణ ఓడిపోయాడు. తన కళ్ళముందే తన భూమి అన్యాక్రాంతమైపోయే పరిస్థితి దాపురించింది.
"ఏమన్నా, ఇంకో టీ ఇమ్మంటావా?" అన్నాడు రాముడు.
స్టౌమంటకేసి చూస్తూ కూర్చున్న నారాయణ నిట్టూర్పుతో లేచి నిలబడ్డాడు "వద్దులే" అంటూ.
అక్కడ్నించి అతను తన వూరికి వెళ్ళలేదు. ఆ పూట భోజనం కూడా చేయలేదు. భోంచేయడానికి ఆకలిగా కూడా అనిపించలేదు.
సాయంకాలందాకా పిచ్చివాడిలా అటూఇటూ తిరిగి పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి ఆఫీసుకు వెళ్ళాడు.
"రా రా, కూర్చో" అన్నాడు పరబ్రహ్మేశ్వర శాస్త్రి.
"అపీలు చేసుకుంటావా?" అడిగాడు చంద్రాయుడు.
నారాయణ బుర్రూపాడు.
"సరే, రేపు లెక్క తెచ్చీ, ముందు కాపీ స్టాంపులు పడేయాల. జడ్జిమెంటు కాపీ వచ్చినాక సబ్‌కోర్టులో అపీలు చేసుకోవాల," అన్నాడు చండ్రాయుడు.
"అపీలుకెంతైతాది సామీ?" అడిగాడు నారాయణ.
"ఎంతవుతుంది, సూటుకెంతైందో దాదాపు అంతే అవుతుంది," అన్నాడు పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి.
నారాయణ గుండె గుభేల్మంది.
"అంతనా?" అన్నాడు నోరు తెరుచుకుని.
"అంతే మరి, కోర్టా మజాకా," అన్నాడు పరబ్రహ్మేశ్వరశాస్త్రి.
నారాయణ మొహం వేలాడేసుకుని తన వూరు తిరిగొచ్చాడు.
వస్తూనే అతను నేరుగా తన ఇంటికి పోలేదు. కరణమయ్య ఇంటికి వెళ్ళాడు.
ఈ మూడు నాలుగేళ్ళలోనూ కరణమయ్య పరిస్థితి మరింత క్షీణించింది. ఇది వరకు మాట్లాడగలిగేవాడు. ఇప్పుడదీలేదు. అతనికి అన్నీ మంచంమీదనే జరుగుతున్నాయి.
నారాయణ వెళ్ళే సమయానికి కరణమయ్య మంచందగ్గర ఎవరూ లేరు. నారాయణ తిన్నగా వెళ్ళి ఆ మంచం పక్కనే నేలమీద కూర్చున్నాడు.
"నీ పగ తీరినాది కరణమయ్యా! కోర్టు కూడా నువ్వు రాసిన దొంగ లెక్కే ఒప్పుకున్నాది. ఇంగ మాలోల్లు నా భూమి ఇగ్గుకుంటారు," అన్నాడు.
కరణమయ్య కదల్లేదు. గాజు కళ్ళతో నారాయణకేసి చూస్తూన్నాడు.
"మీరంతా ఒకటే కరణమయ్యా. రెడ్డి కూడా యాపొద్దూ నాకాడ పన్ను తీసుకున్నాక రసీదు యిల్యా. ఒక పనికిమాలిన నోటు పుస్తకంలో రాసిస్తా వున్న్యాడు. ఆ రెడ్డీ సచ్చినాడు. ఇంక నువ్వు సస్తావ్‌," కసిగా అన్నాడు నారాయణ.
కరణమయ్య గాజుకళ్ళతో ఇంకా చూస్తూనే వున్నాడు.
"ఎర్రిగోల్లోన్ని చేసి ఈ భూమ్మీద నాకింత అన్యాయం చేస్తే బగమంతుడు మాత్రం మిమ్ముల్ని చమిస్తాడా కరణమయ్యా? మీరంతా సక్కంగా నరకానికి పోతారు."
నారాయణ గొంతులో క్రమంగా దుఃఖంగా చోటు చేసుకోసాగింది.
"నా భూమి నాక్కాకుండా చేస్తావా కరణమయ్యా? భూమి పోయినాక కూలిపన్జేసి నా బిడ్డల్ని సాక్కుంటా. కానీ నాకింత చేసినావు నీ బిడ్డలు మాత్తరం అడక్కదింటారు. చేతిలో చిప్పపట్టుకోని ఇంత ముద్ద కోసరం ఇల్లిల్లూ తిరిగేరోజు నీ పిల్లలకి వచ్చి తీర్తాది కరణమయ్యా! నా ఉసురు నీ పిల్లలకి తగుల్తాది," నారాయణ గుండె దబదబా బాదుకున్నాడు. "నా ఉసురు తగుల్తాది కరణమయ్యా, ఇంగా తగుల్తాది. ఇంగా తగుల్తాది. "
అతని మంచం దగ్గర్నించి దిగ్గున లేచి పోబోతూ మళ్ళీ ఆగాడు. వెనక్కొచ్చాడు. కరణమయ్య మొహంలో మొహం పెట్టి చూశాడు.
"ఇప్పుడు నీ మంచం కాడ యెవులూ లేరు కరణమయ్యా! ఇప్పుడు నీ గొంతు పిసికి సంపినా నాకడ్డమోచ్చేటోల్లు ఎవులూ లేరు," రెండు చేతులూ కరణమయ్య గొంతు దగ్గరికి తీసుకెళ్ళాడు.
కరణమయ్యలో మొదటిసారిగా కొంత చలనం కనిపించింది. ఎడం చెయ్యి ఎడంకాలు ఆడించడానికి ప్రయత్నిస్తూ గొంతులోంచి కీచుమనే శబ్దం మాత్రం తేగలుగుతున్నాడు.
నారాయణ అతని గొంతు దగ్గరగా పోనిచ్చినవాడల్లా మళ్ళీ చేతులు వెనక్కి తీసుకున్నాడు.
"ఛీ" అంటూ ముప్పావు వంతు నిర్జీవంగా వున్న ఆ మొహంకేసి అసహ్యంగా చూసి చరచరా అక్కడ్నించి వెళ్ళిపోయాడు.
ఇంటికెళ్ళాక భార్యాబిడ్డల్ని దగ్గరికి తీసుకుని ఏడ్చాడు నారాయణ.
"ఉండే ఆధారం పాయ. ఇంగ మనం ఎవల్దగ్గర్నో కూలి చేసి బతకాల," అంటూ బావురుమన్నాడు.
అతని భార్య అతనంత బేల కాదు.
"ఛా, వూర్కో! పిల్లలు బెదిరి పోయి సూస్తుండారు. మిందికోరటుకు దావా తీస్కెల్లాలని వకీలు సెప్పినాడంటివి గదా! మన భూమి యాటికీ పోదులే," అని ధైర్యం చెప్పింది.
ఆమె ప్రోద్భలం మీదనే ఆ మర్నాడు నారాయణ మళ్ళీ టౌనుకు వెళ్ళి కాపీ స్టాంపులు పడేయించి వచ్చాడు.
అతన్లో ఇప్పుడేమాత్రం ఉత్సాహం లేదు. అపీల్లో కూడా తను గెలుస్తాడని నమ్మకం కుదరడం లేదు. దేవుడే తననింక రక్షించాలి.
ఇంట్లోంచి బయటికి రావడం కూడా అతను మానేశాడు.
అతని భార్య అతన్ని ఓదార్చడానికి ప్రయత్నించి ప్రయత్నించి విఫలమై ఇక తన చేత కాదని వూరుకుండిపోయింది.
ఒక వారం రోజులు గడిచాయి.
నారాయణ ఇంట్లో మంచంమీద పడుకొని పైకప్పు కేసి చూస్తూ భూమి తన చేయి దాటిపోయాక ఏం చేయాలని ఎడతెగని ఆలోచనల్లో మునిగిపోయివున్నాడు.
అదే సమయంలో బయట్నించి ఒక పిలుపు వినిపించింది-
"నారాయణా!"
నారాయణ లేచి కూర్చున్నాడు.
"ఎవరు?"
"నేను రామిరెడ్డిని"
ఆ పేరు వింటూనే నారాయణలో బద్దకం వదిలిపోయింది. గబగబా బయటికి పరిగెత్తాడు.
"నువ్వా అన్నా! రా, లోపలికి రా," అన్నాడు కంగారు కంగారుగా.
"ఏం లేదు, నీతో మాట్లాడేదుంది," అన్నాడు రామిరెడ్డి.
"రాన్నా, లోపలికి రా," అంటూ లోపలికి దారితీసాడు నారాయణ.
చెట్టంతమనిషి రామిరెడ్డి, ఎత్తుకు తగ్గ లావు. నారాయణ ఇంటి పొట్టి గుమ్మంలోంచి బాగా వంగి లోపలికొచ్చాడు.
నారాయణ నులకమంచం మీద దుప్పటి పరిచాడు.
"కూకోన్నా."
రామిరెడ్డి హుందాగా కూర్చున్నాడు.
మంచం కీళ్ళు కరకరమన్నాయి.
నారాయణ అతని ఎదురుగా నేలమీద కూర్చున్నాడు.
"మరేం లేదు నారాయణా, నీ భూమి నాకమ్ముతావేమోనని వచ్చినా," రామిరెడ్డి మాట్లాడుతుంటే గొంతు ఖణేల్‌ ఖణేల్‌మంటుంది.
నారాయణ తన చెవుల్ని తానే నమ్మలేక నోరు తెరిచేశాడు. రామిరెడ్డి నుంచి ఇలాంటి ప్రస్తావన వస్తుందని అతను కల్లోకూడా అనుకోలేదు.
"అది కాదన్నా…" అంటూ ఏదో చెప్పబోయాడు.
రామిరెడ్డి అతన్ని మాట్లాడనివ్వకుండా చెయ్యి అడ్డుపెట్టాడు.
"నువ్వేసిన దావా కొట్టేసినారు నాకు తెల్సు. అందుకే నేనొచ్చినా నారాయణా! ఆ భూమి నువ్వు నిలుపుకోలేవు. నువ్విస్తానంటే ఎకరా పదివేలకు నేను రాపిచ్చుకుంటా. ఏమంటావు?"
నారాయణకు వెంటనే నోటివెంట మాట వూడిపడలేదు. బుర్రగోక్కుంటూ వుండిపోయాడు.
"నాకు తెల్సు నారాయణా!" మళ్ళీ చెప్పనారంభించాడు రామిరెడ్డి.
"నీ భూమి ఎకరా పదైదు వేలు పలుకుతాది. పదివేలు ధర అగ్గువే. కానీ దావాలో ఇరుక్కోనిపోయిన భూమికి పదిరూపాయలు పెట్టయినా ఎవులు కొంటారు? నా మాటిని ఒప్పుకో, ఆ లెక్కతో ఇంగోచోట యాడైనా భూమి కొనుక్కో. నాకు మాత్రం ఈ నాలుగెకరాలు ఇచ్చేయి. నీ మంచికోరే చెప్తాండా."
అది కాదన్నా…" మళ్ళీ బుర్రగోక్కున్నాడు నారాయణ.
"నాకు తెల్సులే నువ్వేందనాలనుకుంటాండావో! చెప్తా, యిను. నీ భూమి పక్కనే నా భూమి వుండాది. నీ భూమి కొంటే నా భూమి ఇంగా పెరుగుతాది. అవునా? అందుకే నీ భూమి కొందామనుకుంటాండా."
కొద్ది క్షణాలు నిశ్శబ్దం.
"అసలు కారణం ఇంగోటుండాదిలే నారాయణా! సరే, అది గుడ్కా చెప్తా, యిను. నీ భూమి గవర్నమెంటోల్లకు బోతే ఆల్లు మాలోల్లకిస్తారు. ఇంతకాలం ఈ మాలనాకొడుకుల్ని ఊరవతల బరిస్తావస్తిమి. ఇప్పుడు నా భూమి పక్కకే వస్తానంటాండారు కొడుకులు. సూడు నారాయణా, నవ్వు గొల్లోనివి, నేను రెడ్డిని. ఉంటే ఈ భూమి మనమద్దనే ఉండాల. మద్దెన ఈ మాలనాకొడుకులెవరంట? ఈల్లకు మల్లా ఓట్లు! వాల్లు నా పక్కకు రానీకి లేదు. నేను రానివ్వను. ఇంక కోర్టు అంటావా? కోర్టంటే నాకేం భయంలేదు. కావాల్నంటే మండలాఫీసులో రికార్డులే తిరగరాపిస్తా. అదంతా నీకు తెల్వదులే. చెప్పుమరి భూమి నాకమ్ముతావా? ఎప్పుడో ఎల్లువొచ్చి ఈ వూరి మిందొచ్చి పడితే ఈ మాలనాకొడుకులందర్కీ మాయబ్బ కొట్టాలేపిచ్చుకోనిచ్చినాడు. అయ్యి బట్కోని ఇప్పుడాల్లు నామింద ఎగుర్లాడతాండారు. నువ్వుగిన భూమి నాకమ్మితే యెట్లా ఎల్లువొచ్చి యీల్లంతా పూర్వం పల్లెల్నొదిలేసి లేచినారో అట్టే మల్లా లేపిస్తా. నీ భూమి మాత్రం నాకు ఉద్దరగొద్దులే. ఎకరాకి పదివేలు ఇస్తానంటాండా. చెప్పు, న్యాయమైన మాటేనా?"
నారాయణ ఏదో అనడానికి మళ్ళీ నోరు తెరిచినాడు.
అప్పటికీ పెరట్లో వున్న అతని భార్య తలుపుచాటుకొచ్చి ఆ సంభాషణంతా వింటోంది. మొగుడు నోరు తెరుస్తూనే ఏం అనేస్తాడోనని గబగబా ఆమె వాళ్ళ ముందుకొచ్చేసింది.
"అన్నా, రామిరెడ్డన్నా! ఆ దేముడే మిమ్మల్ని మాకాడికి పంపినాడు. నా మొగునికి ఒకటంటే ఒకటి తెల్వదు. అట్నే తీస్కోన్నా. ఎకరా పదివేలకిచ్చేస్తాం," అంది.
రామిరెడ్డి ఇంకేమనడానికీ నారాయణకు అవకాశం ఇవ్వలేదు.
"అదీ మాట, నీకంటే మీ ఇంటిదానికి తెలివి జాస్తిగా వుండాది. యాడున్నా బతికిపోతావు పో, ఇంకేమనాకు. ఎకరా పదివేలు. రేపే రిజిస్టరు చేయించుకుంటా. అగ్రిమెంటూ గిగ్రిమెంటూ యేమొద్దు. ఈ అడ్వాన్సు నీకాడుంచు," అంటూ జేబులోంచి పదివేలరూపాయల కట్టలు రెండు తీసి నారాయణ చేతిలో వుంచేశాడు.
నారాయణ వెర్రివాడిలా ఆ కట్టల వంక చూస్తూండగా ఎలా వంగి లోపలికొచ్చాడో అలాగే వంగి గుమ్మంలోంచి బయటికి వెళ్ళిపోయాడు రామిరెడ్డి.
ఆ రాత్రి నారాయణకు కలొచ్చింది.
కల్లో పెన్నానది పొంగింది. తమ ఊళ్ళోకి ఎల్లువొచ్చింది. ఆ ముంపులో తనూ హరిజనులూ కొట్టుకుపోతున్నారు. ఈరిగాడు గూడ తన పక్కనే కొట్టుకుపోతుండడం నారాయణకు స్పష్టంగా గుర్తు.
దాదాహయత్ ప్రసిద్ధ తెలుగు కథారచయిత, అనువాదకుడు, సమీక్షకుడు మరియు కవి. 1960 అక్టోబరు 10 న కడప జిల్లా ప్రొద్దుటూరులో జన్మించిన వీరు ప్రస్తుతం అక్కడే న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్నారు. "మొదట్లో రాయించింది రచనా కుతూహలం – ఇప్పుడు రాయిస్తున్నది మనషి జీవితం" అనే దాదా హయత్ 1983లో 'అహింస' కథతో రచనావ్యాసంగం ప్రారంభించారు. 'అహింస' కథ ఇతరభాషల్లోకి కూడా అనువాదమైంది. సున్నితమైన భావవ్యక్తీకరణతో జీవితానుభవాలను కథలుగా మలచడంలో హయత్ సిద్ధహస్తుడు. ఇప్పటిదాకా 60 కథలు. 10 కవితలు, అనేక పుస్తక సమీక్షలు రాశారు. వీరి కథలు తెలుగులో వచ్చిన ప్రసిద్ధ కథాసంకలనాల్లో చోటుచేసుకున్నాయి – విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. మసీదు పావురం, ఎల్లువ, ఏటిగట్టు చేపలు, సెగమంటలు వాటిలో కొన్ని.
ట్యాగ్లుdaadaa hayaat dAdAhayat kathalu elluva elluva katha ఇంగ ఎల్లకాలం ఎల్లువ కరణమయ్య కుందేరు గస గొల్ల నారాయణ తాఖీదు దాదా హయత్ కథలు దాదా హయాత్ దాదా హయాత్ కథలు దాదాహయత్ కథలు దాదాహయత్‌ సాహిత్యం దావా నిమ్మళం మాల ఈరిగాడు వకీలు
elluva (katha) - daadaahayath - Kadapa | YSR District
homesaahityameenakathula (katha) – daadaahayath
Monday, October 9, 2017 kathalu vyaakhya rayandi 376 veekshanalu
'yenkateswara saami, kaapaadu tandri' kortuhaalloki veltuu tirupati konda vunna dikkuku tirigi dandam pettukunnadu golla narayana. dava geliste kondakostaanani mokkukunnadatanu. aroje teerpu. koddisepati kritame athani vakeelu ataniki dhairyam cheppaadu. "marem faravaledu. dava gelchedi maname. nuvvu nimmalamgaa vundu" annadu.
gollanarayana alagenani burroopaadu. ayithe antatitho ataniki dhairyam chikkaledu. "annintikii nuvve vundaavu saami" tirupati venkannanu talchukuni appude manasulo dandam pettukunnadu. athani bharya kuudaa atanu kortu bayaldere mundu adhe cheppindi. "saami sallamgaa suudaalneegaani, ee vakeellatho yemaitaadi? koratukada ninnu bilsinappudu yenkateswara saamini talsuko" ani hitabodha chesindi. golla narayana ippudalaage cheshaadu. daamto manasuku kontha dhairyam chikkindi. 'annintika bagamanthude vundaadu' anukunnadu. daamto marikonta dhairyam chikkindi. jadjigari mundu vanakkunda nilabadagaligaadu.
"gollanarayana nuvvena?" adigaadu benchi gumasta.
"nene saami" annadu narayana.
"nee dava kottesinaru poo" annadu benchi gumasta. narayanaki athanem chebutunnado teleeledu.
dava kottesinarante gelchinatto oodinatto artham kaaledu.
"ante dava gelsinana saami?"
aa prasnaku kortu halanta golluna navvindi.
"oodi poinavu povayya. nee dava poyindi" annarevaro.
gollanarayana kallamundu cheekati vyaapinchinatlayyinda.
"anyalam saami, aa bhoomi naade" morapettukunnadu.
jadji modatisaarigaa noru vippadu. "bhoomi needenante appeelu chesko. inka nenu cheyyagaligindem ledu."
narayana ela kortu hallonchi bayatikochado atanike teleedu.
"yenkateswara saami, nuvvu gudka mosam jestiva!" biggaragaane anukunnadu.
athani vakeelu ekkada kanipinchaledu. maala eerigaadu maatram kanipinchaadu.
"eerigaa, meekem jesinananira nanneemaina sataayistaavundaaru?" kallalo neellu tirugutundagaa adigaadu.
eerigaadu atanivaipu jaaligaa chushadu.
"maadem ledanna. gavarnamentollu aa bhoomi makistamante tirugutandam" annadu.
"aa bhoomi nadira" vaapoyaadu narayana.
"gavarnamentudanta gadanna! needi kaandaanikenduku gasa pettukunta tirgutave? lekkanta kondaboi vakeella notlo yenduku bostave? dava vadileya rada?" salaha ichadu eerigaadu.
"yentha matantivira eerigaa! aa bhoominaadanna" edupokkate takkuvagaa annadu narayana.
eerigaadu athani mohamloki chudakunda kallu tippukunnadu.
"vastanna. nee botanda.ee poddu emmarvo rammannyadu"antuu mallee atanivaipu chudakunda vellipoyaadu.
narayana hatasudai oka chettukinda muduchukuni koorchundipoyaadu. edurendaku kallu bairlu kammutunnatlanipanchi bhujammeedi pai gudda dulipi nettiki chuttukunnadu. suuryakiranaalu appatikee atanni vadalakapovadamto nuduti meeda arachetulu cherchukuni kuurchunnaadu.
kasepatiki athani vakeelu atuga veltundadam kanipinchindi. gollanarayana chettu kindanunchi lechi atanivaipu parigettaadu.
"saami!"
parabrahmeshwara saastri aagi atanivaipu tirigaadu.
gollanarayana aayanaku rendu chetuluu jodinchaadu.
"dava gelustamantiri gada saami! odipotimi"
parabrahmeshwarashaasth ibbandigaa moham pettaadu. aayanaku badulu aayana venuke dava kattalu pattukostunna vakeelu gumasta chandrayudu noru terichaadu. "saarudem tappuledu narayana! manakesu balangaa vundindi. aa maala nakodukule jadjeeki lanchamichaaru" annadu.
parabrahmeshwarashaasth aa trikkutho konchem terukunnadu.
"avunavunu. chesindanta vaalle. anduloonuu aa jadji paramaneechapu mundaakoduku. lanchamiste chaalu longipotadu" annadu.
"aa malolla kaada lanchamichinanta lekka yaadidi saami? adhe vuntegina uddaragoche bhoomi kosaram yemparladatara?" aascharyam prakatinchaadu narayana.
"verri gollonivi neekem telusule narayana! venakati kaalam kaadu. ee kaalam malollakada entha dabbundo neekem telusu. udyogaalu vallave. oollo bhoomulu vallave. anni sadupaayaalu vaallake. anta dooram enduku, nee bhumikuda vaallake potondi chusawa? adige nadhudedi? kortulu kuudaa vaallaku anukuulamgaane teerpulu chebutunnaayi" tana vaadana vinipinchaadu parabrahmeshwarashaasth.
"ippudem cheyala saami?" adigaadu narayana.
"yem chesedemundi? sub kortulo apeelu chesukovali" annadu chandrayudu.
"alaa cheste naa bhoomi naaku tirigostaadaa saami?"
"enduku raadu? mana kesulo balam vundani cheptini gadaa."
"andukentaitaadi saami?" parabrahmeshwara saastri vaipu tirigi adigaadu narayana.
"aa vishayam chandrayudu cheptaadu. naakavatala inko kesundi" antuu hadavidiga vellipoyaadu parabrahmeshwarashaasth.
narayana chandraayudivaipu chushadu.
"mundo padi roopaayalu tyaa, cheptaanu" annadu chandrayudu.
"ippudu levu saami, jebulo lekka ledu."
"ayithe saayantram afisukura, aada cheptaanu" antuu vellipoyaadu chandrayudu.
narayana kasepu dikku thochani vadila akkade tachadi nemmadigaa kortu aavaranalonchi bayatikochadu.
"yem narayana, yemaindi kesu?" adigaadu ramudu.kortu velupala t banku atanide. akkadiki vachinappudalla narayana ramuni teaye taagutaadu.
"poindanna, dava kottesinaru" digulugaa annadu narayana.
ramudu athani moham chusi aa maata munde grahinchaadu. ella tarabadi kortu mundu t banku naduputundatamvalla evarikesu emaindo moham chusi cheppagala anubhavam sampaayinchukunnaadatanu. narayana aa maata cheppagaane gammuna glassulo t posi atanivaipu chaachaadu.
"idho t taagu."
"vaddule," annadu narayana.
"faravaledu teeskonna. kortulo kesu gelavalnante anta sulabhamgaa ayitada? avasaramaite hycortuggudka povalsostadi. mundu t taagu."
narayana t glasandukunnadu. ataniki t taagaalani ledu. kadupulo dahinchukupotondi. aina nemmadigaa t chapparinchadam medalettaadu.
ramudu pistannecti kirasanaayilu stave manta ekkuva chestunnadu. busemani sabdam chestu manta kramangaa perugutondi. stoumeedunna paatralo t marinta vegamgaa maraganaarambhinchindi.
narayana mubhaavamgaa stoumanta kesi chustuu kuurchunnaadu. tana paristhiti aa stoumeeda marugutunna t paristhiti okatenanipinchindataniki. chustundagaane chejaripotunna tana naalugekaraala bhoomi gurtukochindi. ika t taagabuddhi kaaledu. glasu pakkane ballameeda pettesi shoonyamloki chustuu kuurchunnaadu.
aa naalugekaraala bhoomine nammuku batukutunna sannakaaru raitu atanu. vaana sarigga vastegaanii adhi kuudaa sarigga pandadu. chalakalam kritam atanika bhoomiki pampusettu veyinchaalane aalochana vundedi. tana bhoomiki pakkane vunna ramireddy pampusettu kosam byaanku runam ippistaanani kuudaa cheppaadu.
ayithe runam teesukuni pampusettu veyiste emavutundo narayanaku telusu. ramireddy aa voollokellaa pedda palegadu. mupfai ekaraala asami. tana pallelo pettanamantaa atande. athani maata vini tanu pampusettu veyinchukunte runam ippinchina nepam meeda pampu neellu tana bhoomiloki mallinchamantaadu. tana naalugekaraala sangatemo kaani athani mupfai ekaraalaku neellu saplayi cheyadaanike tana jeevitakaalam saripotundi. aa bhayamto pampusettu gurinchi aalochana maanukunnaadu. neella sadupayam vunte varisaitam pande polam atandi. vaeru senaga, poddutirugudu poolu alanti vyapara pantalathone kaalam vellabuchutunnadu. antalone polaanni vadilipetti pommani gavarnamentu aardaru pidugula vachi padindi.
falana sarve nambaru prakaaram gavarnamentu porambokugaa vuntuuvunna bhoomini chattavyatirekamgaa nuvvu durakramana chesi saagu chestunnattu maaku teliyavachindi kaavuna ventane bhoomini vadilipetti povalasindi. atlu kaani yedala nee pai chattaparamaina charyalu teesukonabadunu-adhee aardaru.
alanti aardaru raavadamtho narayanaku matipoyinatlayindi. idem anyayam! tanu saagu chestunna bhoomi gavarnamentu poramboku kaadu. taata tandrulanunchi tanaku sankraminchindi. labodibomantu atanaa aardaru pattukuni emmarvo aafiisuku vellaadu. vaallakaallu pattukuni veellakaallu pattukuni elago tana bhoomiki sambandhinchina rikaardulu bayatiki laginchadu.
"recordullo aa bhoomi gavarnamentu porambokane vundi. kabatti nuvwa bhoomi vadulukovalasinde," annaru vaallu.
aa rikaardulu puttaka mundununchii aa bhoomini vamsaanugatamgaa taame saaguchestuu vastunnaaru. alantidi recordulloki aa bhoomi gavarnamentu porambokani enduku ekkindo entha burrabaddalu kottukunna ataniki artham kaaledu.
"idantaa karanamayya pane ayyundaala. mee naayana batikundagaa chana pitalaatakam chesindayappe kada. ippudante ee emmarvolu veellantaa vachinaaru. appudanta karanamayyegada. poyi adugu" ani salaha ichindi narayana bharya.
lakshmamma cheppindi nijame. idhi karanamayya chesina pitalaatakame ayyundaali. narayana pillappudu narayana tandriki teevramgaa jabbu chesindi. daamto bhoomi saagu chese vaallevaruu lekapoyaru. appudu karanamayye oka pratipaadana tecchaadu.
"chudu sheshanna! ee paristhitilo bhoomi nuvvelaagaa saagu chesukolevu. kabatti naaku guttakichyi. vachina pantalo entokonta neekistaanu. daamto neeku digulundadu," annadu.
narayana tandriki kuudaa aa paristhitilo antakante cheyagaligindem ledanipinchindi. daamto karanamayyake aa polam guttakichesadu. karanamayya oka rendellu bagane vunnadu. aa tarvaata manishe maripoyadu. aa bhoomi tanadenani prachaaram chesukovadam modalettaadu. gutta eggottesadu.
alaa konnellu gadichayi. eelogaa narayana tandri jabbununchi kolukunnadu. karanamayya sangati padimandi peddallo panchaayiti pettinchaadu. aa bhoomi tanadenani karanamayya mankupatti kuurchunnaadu. okasari adhi tana taatalakaalamnaatidani bukaayistaadu. okasari sheshanne adhi tanaku ammesadantadu.
aa samayamlo aa oori reddiga vunna bhoomireddy sheshanna pakshaana nilichaadu. antakumundu koddirojulugaa karanamayyakuu reddiki edho vishayamai keechulaata jarigindi. adhe seshannani rakshinchindi. lekapothe bhoomi karanamayyadenani teerpu cheppesevaadu reddi. sheshanna bhoomi seshannaku aa vidhamgaa tirigi ivvaka tappaledu karanamayyaku. appatnunchii sheshanna kutumbam meedagurrugaane vuntuu vachaadu. elagaina aa bhoomi kaajeyaalani aa tarvaata kuudaa pathakaalu vestune vunnadu.
sheshanna tadanantaram aa bhoomi narayanaku vachindi. aa tarvaata karanamayya paristhiti kuudaa maaripoyindi. prabhutvam reddi karanam postulu raddu chesi mandala kaaryaalayaalu terichindi. karanam tana kodukki vileji afficer udyogam techukovalani chala prayatninchi viphalamayyaadu. aa tarvaata aayanaku pakshavaatam kuudaa vachindi. narayanaku srimukham chetikoche samayaniki karanamayya manchaana padunnadu. narayana gavarnamentu aardaru pattukuni karanamayya daggariki vellaadu.
"chudu karanamayya, endidi?" annadu narayana. karanamayya paristhiti daarunamgaa vundi. kudicheyyi, kudikaalu padipoyayi. moothikuda vankara tirigindi. aina matladagalige sthitiloone vunnadu. narayana pattukochina aardaru chusi vankaramuutitoe asahyamgaa navvaadu.
"ilantidi edho rojuna jarugutaadani naaku telusura. nene aa pani chesindi," annadu ematram siggupadakunda.
narayana gudlu mitakarinchi "yem chesinavu karanamayya?" annadu.
"mee naayana naaku chesindaaniki rendintalu cheyyalanukunna. recordullo aa bhoomi gavarnamentu porambokani nene naa swahastaalato rasina"
'nyayamkosam potladdame maa naayana chesina nerama karanamayya?' ani narayana adagaledu.
"nee kopam maa naayanamindaite nenem jesina karanamayya? beeda naa kodukuni nannanyayam chestive!" annadu gunde baadukuntuu.
"nuvvu maatram mee naayana kodukuvi kavemira?" annadu karanamayya.
"eppatido paga ippudu naameeda enduku teerchukuntavu karanamayya? ee kudisetto enni dongaraatalu rasi endari kompalu munchinavo bagavantuda cheyyi padipoyinattu chesha. inkanainaa kanikarinchi ee bhoomi golla narayanadani sachhem chepduu raa." kadupumanta aapukoleka anesadu narayana.
karanamayya tala addamgaa voopaadu. "nuvvannattu enno paapaalu chesina cheyyi padipone padipoyindi. ayithe maatram neeku nenenduku saayam cheyyala? naa cheyyi naaku tirigostaadaa? ippudi bhoomi needani saakshyam chebithe donga rikaardulu raasinanduku naa gontu meedikostaadi. poo, poyi kortulo kesesko," annadu.
"antenantava karanamayya?" khinnudai adigaadu narayana.
"anthe poo, nenem cheyalenu"narayana vakeelni chuddaniki vellaadu.
eelogaa marokati jarigindi.
mupfai samvatsaraala kritam eppudo kunderu pongi chuttaprakkala pallelu konni munigipoyayi. aa mumpulo baga debbatinnavi harijana kutumbaalu. vaallantaa koodabalukkuni aa pallelu vadilesi eguva praantaalaku valasavellaaru. vaallantaa narayana vunde vuuru chivara kottaalu vesukunnaru. appatlo vaallani kottaalu vesukonichindi prastutam narayana bhoomiki poruguvaadaina ramireddy taatagaare. appatlo aayana panchaayitii bordu presidentugaa vundevaadu. aa vuuri reddi ayina bhoomireddy nunchi teevramaina poty edurkontunnadayana.
"marem farvaledu. ivannee mana sthalaale. meeranta kottaalu beskondi. mee paerlu otarla jaabitaalo ekkistaanu. otlu naaku beyandi," annadu ramireddy taata.
harijanulu sarenannaru.
ramireddy taatagaari rajakeeyaastram brahmaandamgaa panichesindi. kottagaa techukogaligina otlatho panchaayitii bordu ennikallo aayana bhoomireddy abhyardhini chittugaa odinchaadu. appatnunchi harijanulu akkade vuntunnaaru. vaalla otlannee eppuduu raamiredditaatake padevi. daamto aayana jeevitakaalamlo rajakeeya palukubadiki tirugu lekapoyindi.
aayana tadanantaram ramireddy hayam vachindi. athanuu panchaayatii bordu presidentu kaavaalani aasapaddaadu. ayithe chalakalam paatu prabhutvam ennikalu jarapane ledu. ippudu mallee ennikalu jarugutaayane alikidi vinipinchasaagindi.
eesaari ennikallo harijanula otlu ramireddiki padavane vishayam munde telipoyindi. ramireddy harijanulni eppuduu manushulugaa chusinavadu kaadu. maalanaakodukulu ane padam tappa vaallanu gurinchi athani notiventa maro maata dorlipadadu. daaniki thodu athani manushulu kuudaa harijanula patla neechamgaa pravartinchadam modalettaaru. harijanula aadavaallu kanipiste edipinchadam, ontarigaa dorikithe paitalagadam vantivi nityakrutyalayyaayi. daamto harijanulu eesaari ennikallo ramireddiki baga buddhi cheppalane krutanischayamto vunnaru.
ramiredditho evaru poty chestaro inka telaledu. athani taatagaari kaalamlo gattipoty istuu vachina bhoomireddy ippudu ledu. atanu batikundagaa tana kutumbamnunchi evarno okarni potiigaa nilabette vaadu. vaallaloonae evaraina potiki nilabadavachhu. adhe jarigithe eesaari ennikallo harijanula otlu avatalaki povadam khayam. ramireddy odipovadamu khayame.
daamto harijanulni, sthalaalu khaalicheyamani pattubattaadu ramireddy. "mayabba uddarakicchina sthalaalu. ellakaalam aadane vuntaremira maala nakodukullala? khalicheyandi," antuu taakheedu ichadu.aa tarvaata chala katha jarigindi. vishayam kalektaru daka vellindi. eppudo mupfai samvatsaraala kritam aakraminchukunna sthalaalu ippudu harijanulu vadaladamemitani kalektaru adagaledu. alaa adagataniki badulu oka nirnayam cheshaadu. harijanulaku verechota sthalaalu chuupistaanannaadu. vaalluu anduku oppukunnaru.
ika vaallaku vere sthalam choopinche vishayam vachesariki emmarvogariki gabukkuna dorikindi narayana saaguchestunna bhoome. daanni harijanulaku alatme chestu aardarlu kuudaa jaarii aipoyayi.
narayana daamto mari bembeletti poyadu.
vakeelu parabrahmeshwarashaasth narayanaku abhayam ichesadu. "marem faravaledu, nee bhoomi ekkadiki podu. titile dicklerationki suutupadeeddaam. daamto atu gavarnamentuvallu itu maalavaalluu iddaruu anigipotaaru. nee bhoomi neekostundi," annadu.
narayana sarenannadu.
kortulo dava moodunnara samvatsaralu nadichindi. narayana odipoyaadu. tana kallamunde tana bhoomi anyaakraantamaipoye paristhiti daapurinchindi.
"emanna, inko t immantava?" annadu ramudu.
stoumantakesi chustuu kuurchunna narayana nittoorputho lechi nilabaddadu "vaddule" antuu.
akkadninchi atanu tana vooriki vellaledu. aa poota bhojanam kuudaa cheyaledu. bhoncheyadaaniki aakaligaa kuudaa anipinchaledu.
sayankalandaka pichivadila atuitoo tirigi parabrahmeshwarashaasth aafiisuku vellaadu.
"raa raa, kurcho" annadu parabrahmeshwara saastri.
"apeelu chesukuntava?" adigaadu chandrayudu.
narayana burroopaadu.
"sare, repu lekka tecchi, mundu kaapi stampulu padeyala. jadjimentu kaapi vachinaaka subecortulo apeelu chesukovala," annadu chandrayudu.
"apilukentaitaadi saami?" adigaadu narayana.
"entavutundi, suutukemtaimdoe daadaapu anthe avutundi," annadu parabrahmeshwarashaasth.
narayana gunde gubhelmandi.
"antanaa?" annadu noru teruchukuni.
"anthe mari, corta majaka," annadu parabrahmeshwarashaasth.
narayana moham velaadesukuni tana vuuru tirigochaadu.
vastune atanu nerugaa tana intiki poledu. karanamayya intiki vellaadu.
ee moodu naalugellaloonuu karanamayya paristhiti marinta ksheeninchindi. idhi varaku matladagaligevadu. ippudadeeledu. ataniki annee manchammeedane jarugutunnaayi.
narayana velle samayaniki karanamayya manchandaggara evaruu leru. narayana tinnagaa velli aa mancham pakkane neelameeda kuurchunnaadu.
"nee paga teerinaadi karanamayya! kortu kuudaa nuvvu raasina donga lekke oppukunnadi. inga malollu naa bhoomi iggukuntaaru," annadu.
karanamayya kadalledu. gaaju kallatho narayanakesi chustunnadu.
"meeranta okate karanamayya. reddi kuudaa yaapodduu nakada pannu teesukunnaka raseedu yilya. oka panikimaalina notu pustakamlo rasista vunnyaadu. aa reddy sachinadu. inka nuvvu sastave," kasiga annadu narayana.
karanamayya gajukallatho inka chustune vunnadu.
"errigollonni chesi ee bhoommeeda naakinta anyayam cheste bagamanthudu maatram mimmulni chamistada karanamayya? meeranta sakkamgaa narakaniki potaaru."
narayana gontulo kramangaa dukkhamgaa chotu chesukosagindi.
"naa bhoomi nakkakunda chestava karanamayya? bhoomi poinaka koolipanjesi naa biddalni sakkunta. cony naakinta chesinavu nee biddalu maattaram adakkadintaaru. chetilo chippapattukoni inta mudda kosaram illilluu tirigeroju nee pillalaki vachi teertaadi karanamayya! naa usuru nee pillalaki tagultaadi," narayana gunde dabadaba baadukunnaadu. "naa usuru tagultaadi karanamayya, ingaa tagultaadi. ingaa tagultaadi. "
athani mancham daggarninchi digguna lechi pobothoo mallee aagaadu. venakkochadu. karanamayya mohamlo moham petti chushadu.
"ippudu nee mancham kaada yevuluu leru karanamayya! ippudu nee gontu pisiki sampina nakaddamochetollu evuluu leru," rendu chetuluu karanamayya gontu daggariki teesukellaadu.
karanamayyalo modatisaarigaa kontha chalanam kanipinchindi. edam cheyyi edankaalu aadinchadaaniki prayatnistuu gontulonchi keechumane sabdam maatram tegalugutunnadu.
narayana athani gontu daggaragaa ponichinavadalla mallee chetulu venakki teesukunnadu.
"chee" antuu muppavu vantu nirjeevangaa vunna aa mohankesi asahyamgaa chusi charachara akkadninchi vellipoyaadu.
intikellaaka bharyabiddalni daggariki teesukuni edchaadu narayana.
"unde aadhaaram paaya. inga manam evaldaggarno kuuli chesi batakaala," antuu bavurumannadu.
athani bharya atananta bela kaadu.
"chaaa, voorko! pillalu bediri poyi suustundaaru. mindikoratuku dava teeskellaalani vakeelu seppinadantivi gadaa! mana bhoomi yatiki podule," ani dhairyam cheppindi.
aame prodbhalam meedane aa marnadu narayana mallee townuku velli kaapi stampulu padeyinchi vachaadu.
atanlo ippudematram utsaaham ledu. apillo kuudaa tanu gelustaadani nammakam kudaradam ledu. devude tananinka rakshinchaali.
intlonchi bayatiki ravadam kuudaa atanu maanesaadu.
athani bharya atanni odaarchadaaniki prayatninchi prayatninchi viphalamai ika tana chetha kaadani voorukundipoyindi.
oka vaaram rojulu gadichayi.
narayana intlo manchammeeda padukoni paikappu kesi chustuu bhoomi tana cheyi daatipoyaaka yem cheyalani edategani aalochanallo munigipoyivunnadu.
adhe samayamlo bayatninchi oka pilupu vinipinchindi-
"narayana!"
narayana lechi kuurchunnaadu.
"evaru?"
"nenu ramireddini"
aa paeru vintoone narayanalo baddakam vadilipoyindi. gabagaba bayatiki parigettaadu.
"nuvwa anna! raa, lopaliki raa," annadu kangaaru kangaarugaa.
"yem ledu, neetho matladedundi," annadu ramireddy.
"ranna, lopaliki raa," antuu lopaliki daariteesaadu narayana.
chettantamanishi ramireddy, ettuku tagga laavu. narayana inti potti gummamlonchi baga vangi lopalikochadu.
narayana nulakamancham meeda duppati parichaadu.
"kookonna."
ramireddy hundaagaa kuurchunnaadu.
mancham keellu karakaramannayi.
narayana athani edurugaa neelameeda kuurchunnaadu.
"marem ledu narayana, nee bhoomi nakammutavemonani vachina," ramireddy matladutunte gontu khanelni khanelnamtundi.
narayana tana chevulni taane nammaleka noru terichesaadu. ramireddy nunchi ilanti prastaavana vastundani atanu kallokuda anukoledu.
"adhi kadanna" antuu edho cheppaboyadu.
ramireddy atanni matladanivvakunda cheyyi addupettaadu.
"nuvvesina dava kottesinaru naaku telsu. anduke nenochina narayana! aa bhoomi nuvvu nilupukolevu. nuvvistanante ekara padivelaku nenu rapichukunta. emantavu?"
narayanaku ventane notiventa maata voodipadaledu. burragokkuntu vundipoyaadu.
"naaku telsu narayana!" mallee cheppanarambhinchadu ramireddy.
"nee bhoomi ekara padaidu velu palukutaadi. padivelu dhara agguve. cony daavaalo irukkonipoyina bhoomiki padiruupaayalu pettaina evulu kontaaru? naa maatini oppuko, aa lekkatho ingochota yadaina bhoomi konukko. naaku maatram ee naalugekaraalu icheyi. nee manchikore cheptanda."
adhi kadanna" mallee burragokkunnadu narayana.
"naaku telsule nuvvendanalanukuntam! chepta, yinu. nee bhoomi pakkane naa bhoomi vundaadi. nee bhoomi konte naa bhoomi ingaa perugutaadi. avuna? anduke nee bhoomi kondamanukuntanda."
koddi kshanaalu nissabdam.
"asalu kaaranam ingotundaadile narayana! sare, adhi gudka chepta, yinu. nee bhoomi gavarnamentollaku bothe aallu maalollakistaaru. intakaalam ee maalanaakodukulni ooravatala baristavastimy. ippudu naa bhoomi pakkake vastaanantaandaaru kodukulu. suudu narayana, navvu gollonivi, nenu reddini. unte ee bhoomi manamaddane undaala. maddena ee malanakodukulevaranta? eellaku malla otlu! vaallu naa pakkaku raaneeki ledu. nenu raanivvanu. inka kortu antava? kortante naakem bhayamledu. kavalnante mandalaphisulo recordule tiragaraapistaa. adanta neeku telvadule. cheppumari bhoomi nakammutava? eppudo elluvochi ee vuuri mindochi padithe ee malanakodukulandarki mayabba kottalepichukonichi. ayyi batkoni ippudaallu naaminda egurlaadataandaaru. nuvvugina bhoomi naakammithe yetla elluvochi yeellanta puurvam pallelnodilesi lechinaro atte malla lepista. nee bhoomi maatram naaku uddaragoddule. ekaraaki padivelu istanantanda. cheppu, nyaayamaina matena?"
narayana edho anadaaniki mallee noru terichinaadu.
appatikee peratlo vunna athani bharya talupuchaatukochi aa sambhaashanantaa vintondi. mogudu noru terustune yem anestadonani gabagaba aame vaalla mundukochesindi.
"anna, ramireddanna! aa demude mimmalni makadiki pampinaadu. naa moguniki okatante okati telvadu. atne teeskonna. ekara padivelakichestam," andi.
ramireddy inkemanadaanikii narayanaku avakaasam ivvaledu.
"adhee maata, neekante mee intidaaniki telivi jaastigaa vundaadi. yadunna batikipotavu poo, inkemanaku. ekara padivelu. repe resistaru cheyinchukunta. agrimentu gigrimentu yemoddu. ee adwansu neekaadunchu," antuu jebulonchi padivelaroopaayala kattalu rendu teesi narayana chetilo vunchesaadu.
narayana verrivadila aa kattala vanka chustuundagaa ela vangi lopalikochado alaage vangi gummamlonchi bayatiki vellipoyaadu ramireddy.
aa raatri narayanaku kalochindi.
kallo pennaanadi pongindi. tama oolloki elluvochindi. aa mumpulo tanuu harijanuluu kottukupotunnaru. eerigaadu gooda tana pakkane kottukupotundadam narayanaku spashtamgaa gurtu.
dadahayat prasiddha telugu kathaarachayita, anuvaadakudu, sameekshakudu mariyu kavi. 1960 aktobaru 10 na kadapa jilla prodduturulo janminchina veeru prastutam akkade nyaayavaadigaa panichestunnaaru. "modatlo raayinchindi rachana kutuhalam – ippudu raayistunnadi manashi jeevitam" ane daadaa hayat 1983loo 'ahimsa' kathatho rachanaavyaasamgam praarambhinchaaru. 'ahimsa' katha itarabhaashalloki kuudaa anuvaadamaindi. sunnitamaina bhaavavyakteekaranato jeevitaanubhavaalanu kathalugaa malachadamlo hayat siddahastudu. ippatidaka 60 kathalu. 10 kavitalu, aneka pustaka sameekshalu raasaaru. veeri kathalu telugulo vachina prasiddha kathaasankalanaallo chotuchesukunnayi – vimarsakula prasamsalu andukunnaayi. maseedu pavuram, elluva, etigattu chepalu, segamantalu vaatilo konni.
tagludaadaa hayaat dAdAhayat kathalu elluva elluva katha inga ellakaalam elluva karanamayya kunderu gasa golla narayana taakheedu daadaa hayat kathalu daadaa hayat daadaa hayat kathalu dadahayat kathalu daadaahayath saahityam dava nimmalam maala eerigaadu vakeelu