దేవకి- ఒడియా మూలం : ప్రతిభా రాయ్‌ అనువాదం : జయశ్రీ మోహన్‌ రాజ్‌ | స్త్రీవాద పత్రిక భూమిక
← గ్రహణం తర్వాత ….మూలరచన : గోవింద్‌ ఉపాధ్యాయ అనువాదం : అనూరాధ నిప్పాణి
నాన్నా… వెరీ సారీ!- పి. రాజ్యలక్ష్మి →
మూడు కాలువలూ ఇంకా ఒక నదీ దాటి అడవిలో పదిహేను మైళ్ళు నడిస్తేగాని ఆమె ఊరు చేరుకోలేదు. రెండు రోజుల క్రితం ఆమె కాలినడకన ఖడియాళి ఊర్లోని సంతకు వెళ్ళింది. అప్పుడు కూడా ఇలాగే ఓ అమూల్యమైన మూటను, తన అయిదు నెలల కొడుకుని గుండెలకు హత్తుకుని నడిచింది. సంతలో అమ్మకా ల తర్వాత ఇప్పుడు ఇంటి ముఖం పట్టింది. సంతలో యేం అమ్మిందో యేం కొన్నదో అన్న విషయం గురించి ఝూముటి ఆలోచించడం లేదిప్పుడు. ఎప్పుడెప్పుడు స్వంత ఊరు చేరుతానా అని ఆలోచి స్తూంది. ఇంటికి వెళ్ళి, ఆకలితో అలమటిస్తూ ఊరు వదిలి వెళ్ళిపోవా లనుకుంటున్న మొగుడికి అన్నం పెట్టాలి. అతన్ని బతికించుకోవాలి. తాను కూడా ఓ గుక్కెడు గంజి తాగి ప్రాణాల్ని కాపాడుకోవాలి.
ఘనా గొహరా ఎప్పట్నుంచో అంటున్నాడు – "పద, ఈ ఊరొదిలి వెళ్ళిపోదాం. ఇక్కడ పని దొరకదు, తిండి దొరకదు, వరుణ దేవుడి కనికరం లేదు, పంటల్లేవు. కరువు, కాటకం, రోగాలు, చావులు ఈ ఊరు నొదలవు.
ఝుముటి ఒప్పుకోలేదు. ఆమె ఒళ్ళో పసికందు ఉంది. కడుపులో యింకొకటి పెరుగుతుంది. ఊరు విడిచి యెక్కడికెళ్ళాలి? ఈ ఊర్లో యింకేమి ఉన్నా లేకపోయినా తలపై ఓ చూరుంది, పూర్వు లు విడిచి వెళ్ళిన పాత గుడిసుంది. వర్షాకాలం వస్తుంది. ఎలాగో ఓపిగ్గా నాలుగు రోజులుంటే తిరిగి పని దొరకక పోదు, తిండి దొరుకుతుంది, ప్రాణాలు నిలబడ్తాయి. ఝుముటి మాట విని ఘనా గొహరా ఓపికతో స్వంతూరులోనే ఉండిపోయాడు. అతనిలానే ఎంతో మంది ఆకలితో మట్టి కరుచుకుని కాచుకుని ఉన్నారు. ఎంత కరువు కాటకమైనా స్వంత ఊరు వదిలి యెవరైనా వెళ్ళిపోతారా, యేం?
ఈ కుగ్రామంలో ఉన్న కుమ్మరి, యాదవ, జాలరి వాళ్ళు అందరూ ఇళ్ళు వదలక ప్రతి యేడూ జీవన్మరణాల మధ్య, రోగాలు, రొష్టులు, ఆకలి, కరువు కాటకాల మధ్య అష్టాచమ్మ లాడుతూ గడిపేస్తున్నారు. ఊళ్ళో బావిగాని, చదువుగాని లేవు. స్కూలు, హాస్పిటలు, దుకాణాలు లేవు. దూరంగా ఉన్న కాలువ నుండి బురద నీళ్ళు తెస్తేగాని కాస్త గంజి ఉడకదు, పశువులకు నోరు తడవదు, దప్పి తీరదు. ప్రతి యేటా కరువుకి మనుష్యులు కనబడక, చనిపోయి మిగిలిన వారితో ఊరు చింపిన విస్తరిలా తయారైంది. ఓ వందా యాభైమంది ఆకలితో, రోగాలతో బక్కచిక్కిన వారితో ఘనా గొహర, ఝుముటి గొహర లాంటి వాళ్ళు పొలాల్లో పనిచేసి మట్టికుండలు బదులుగా పొందుతారు. ఆ కుండల్ని అమ్మి వచ్చిందాంతో ఓ పూట తిని మరో పూట పస్తుండి యిప్పటి దాకా యెలాగో ప్రాణాలు నిలబెట్టుకుని ఉన్నారు. ఘనాగొహరా యింటికి ఝుముటి వచ్చి అప్పుడే పదిహేడేళ్ళయింది. ఎనిమిది మంది పిల్లల్ని కూడా కనింది. కానీ యెవరూ ఆమెకు దక్కలేదు. చెట్టుకొకరూ పుట్టకొకరూ అయిపోయారు. పెద్దకొడుకు ఉండి ఉంటే పదిహేనేళ్ళ వాడయుండేవాడు. రెండేళ్ళ క్రితం కరువొచ్చింది. ఊళ్ళోంచి చాలామంది పొట్టచేత్తో పట్టుకుని మధ్యప్రదేశూ, పంజాబూ వెళ్ళిపోయారు, ప్రాణాలు కాపాడుకొనేందుకు, బ్రతకాలన్న ఆశతో. అప్పుడే పెద్దవాడు మోతీ కూడా ఎవరితోనో వెళ్ళిపోయాడు. తిరిగి రాలేదు. ఏమయ్యాడో కబురు కూడా లేదు. ఊరు వదిలి వెళ్ళిన వారెవరూ యిక తిరిగి రాలేదు. ప్రతి యేడూ మంచు మామిడి పూలను మాడ్చినట్లు కరువు మనుషుల్ని మాడ్చి ఊరిని యెడారి చేసేసింది. మోతీ మంచి పనిచేశాడు, తిరిగి రాలేదు. బతికి ఉన్నాడో లేదో ఝుముటికి తెలియదు. అయినా 'బతికి ఉన్నాడు' అన్న తలంపు ఆమెను అంత దుఃఖంలోనూ సంతోషించేట్లు చేస్తుంది. ఆమె తల్లి మనస్సుకి ఊరట కలిగిస్తుంది. 'ఎక్కడున్నా చల్లగా ఉండనీ, అడవిలో ఉన్నా ఏనుగు రాజు సొత్తే.' ఇటువంటి ఆలోచనకన్నా నిస్సహాయమైన తల్లి హృదయానికి ఊరట కలిగించేది యింకేముంటుంది?'
మోతి తర్వాత ఆమె కడుపు చాలాసార్లే పండింది కాని ఏదీ దక్కలేదు. ఏ బిడ్డా యేడాదిబాటు కూడా బతకలేదు. ఆరేసిమంది తోబుట్టువులు ఒకరి తర్వాత ఒకరు చనిపోతుంటే చిన్నారి మోతి గుండెలవిసిపోయాయి, భయం ఆవహించింది. అయితే ఘనాగొహరాకి ఇదేమీ పట్టలేదు. తన చేతుల్తోనే పసికందుల్ని గుడ్డల్లో చుట్టి శ్మశానంలో పూడ్చి వస్తుండేవాడు – కాలవల్లో ఓసారి మునిగి లేచివచ్చి అన్నం తిని పనికి వెళ్ళిపోయేవాడు. పెద్ద కొడుకు మోతి వీపు చరిచి ధైర్యం చెప్పేవాడు. "చావంటే యింత భయమెందుకు? అదేమైనా ఆశ్చర్యకరమైన విషయమా? అందరూ ఎల్లప్పుడు జీవించి ఉండరురా, చెట్టుకి కాసిన ప్రతి కసువు కాయా పండుతుందను కుంటున్నావా? మనిషి జీవితం కూడా అలానే." ఝుముటి కూడా ఓ రెండు రోజులు విచారంగా ఉంటుంది. ఘనా తన మగతనాన్ని చూపిస్తూ అనేవాడు – "గోరంత కొండంత చేస్తున్నావెందుకు? ఈ ఊళ్లో ఎవరింట్లోనైనా అయిదారుగురు పసివాళ్ళు కూడా చావకుండా ఉన్నారా? ఏదో నీ పిల్లలు మాత్రమే పోయినట్లు అంత ఏడ్చి రాద్ధాంతం చేస్తావేం? వెళ్ళు, వెళ్ళి పనిచూడు. వాళ్ళు నీకు ప్రాప్తం లేదనుకో. మనస్సు దిటవు చేసుకో"
ఝుముటి మనస్సు గట్టి చేసుకుంది. ఘనా చెప్పింది నిజమే. ఏ శాపగ్రస్తులైన దేవతలో తన కడుపులో పడ్డారు, శాపముక్తులై వెళ్ళిపోయారు స్వర్గానికి. ఈ కుగ్రామంలో ఆకలి రోగాలు దేవతలెందుకు అనుభవిస్తారు? వెళ్ళిపోయినవారు దేవతలు. వారికి ఆకలి దుఃఖాలు తెలియవు. బతికినవారు మనుష్యులు. కారణం వారు ఆకలి, శోకాలను అనుభవిస్తారు. దుఃఖమనే పర్వతాన్ని అధిగమించడానికి ఎంత సులువైన, అందమైన మార్గం!
ప్రతీసారి కడుపులో బిడ్డ ఏర్పడ్డప్పుడు ఝుముటి అనుకుంటుంది – ఈసారి దేవుడు చల్లగా చూస్తాడని, ఇంట్లో 'అమ్మ, అమ్మ' అన్న పదం వినిపిస్తుందని. కాని ఏ బిడ్డా 'అమ్మ' అని పిలిచే టంత వరకు ఆగలేదు. చుట్టూ కంసుడిలాంటి కరువు కాచుకుని ఉంది. పిల్లల్ని ఎత్తుకుపోయి తల్లి ఒడిని ఖాళీ చేస్తుంది. ఆకలి చావుల్ని విచ్చల విడిగా విడిచిపెట్టి పసికందుల గొంతులు నొక్కుతుంది కంస కరువు.
ఈ యేడాది కరువు ఉత్త పిల్లల్ని మాత్రమే కాదు, పెద్దవాళ్ళనీ, ముసలివాళ్ళనీ, పశువుల్నీ కూడా పొట్టన బెట్టుకుంది. ఊరు శ్మశానంలా తయారైంది. కొందరు బానిసలుగా మారగా మరికొందరు కూలీలుగా దేశంపట్టి పోయారు. ఊళ్ళో కాస్తో కూస్తో ఉన్నవాళ్ళ యింట్లో కూడా పూట గడవడం కష్టంగా ఉంది. నిలువ ఉంచిన ధాన్యమంతా ఖర్చయిపోయింది. ఇళ్ళు, పొలాలు, గొడ్డూ గోదామూ, గిన్నెలూ సామాన్లు అన్నిటినీ అమ్మేసి నిరాధారులైన వారున్నారు. తినటానికి గిన్నెలు కూడా లేవు కొందరిండ్లలో. అడవిలో దొరికే కందగడ్డలూ, ఆకులూ అలములూ తిని యెంతకాలం బతకగలరు? విషమయమైన కందలు కూడా ఉడికించి నీళ్ళు పారబోసి తినేసే వాళ్ళున్నారు. అవి కూడా దొరకకుండా పోయేయి. ఇప్పుడు కందలూ మూలాలూ మాత్రమే ప్రాణాల్ని యెలాగో కాపాడుతున్నాయి. ఝుముటి గొహరా, ఘనా గొహరా దగ్గర నలుగురేసి పనివాళ్ళు ఉండేవారు. పొలాలు బీటలు వారేయి, పనిలేదు. రెక్కాడక పోతే డొక్కాడదు. డొక్కాడక పోతే పనిచేయడానికి శక్తిలేని పరిస్థితి.
ఊళ్ళో మిగిలిన వారిని చూస్తే యెవరు యువకులో యెవరు ముసలివారో తెలియడం లేదు. అందరూ ఒక్కలా కనిపిస్తున్నారు. పొడవు, పొట్టి అని మాత్రమే పోల్చుకోగలం, పిల్లలా పెద్దవాళ్ళా అని కాదు. అందరూ లోతుకు పోయిన బుగ్గలతో, గుంతల్లాంటి కళ్ళతో, అస్థిపంజరాల్లా ఉన్నారు. పోషణలేక పిల్లల జుట్టు ముసలివారిలా రంగు విహీనమైంది. పశువులు, మనుష్యులు, నదులు, పొలాలు, బావులు అన్నిటా వార్థక్యం రాజ్యం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.
మంచు తాకిడికి రాలిన మామిడి పిందెల్లా పసిపాపలు తల్లుల ఒళ్ళోంచి రాలిపోతున్నారు. తన కడుపుకే తిండిలేక మాడుతున్న తల్లి స్తనంలో బిడ్డకు పాలెలా పడ్తాయి? తాను, ఘనాగొహరా ఎలానో ఆకులు, అలములు తిని ప్రాణాలు నిలబెట్టుకుంటారు, కాని పసివాడో? పసివాడ్ని గుండెలకు అదుముకుని సంతకు బయల్దేరుతూండగా ఘనాగొహరా అడిగేడు – "సంతలో యేం అమ్ముదామని బయల్దేరావు? పెరట్లో యేమీ మిగల్లేదు – మేకలు, కోళ్ళు, గుడ్లు, కూరగాయలు, గిన్నెలూ యేంలేవు, ఇక సంతకు వెళ్ళడమెందుకు? చిక్కి శల్యమైన నువ్వు, ఆకలితో కాలువ దాటి పదిహేను మైళ్ళు కాలినడకన వెళ్ళాలంటే తట్టుకోగలవా? ఇంతచేసి ఖడియార్‌ సంత చేరుకున్నా నీ మొహం చూసి యెవరైనా నీకు డబ్బుగాని, ధాన్యం గాని యిచ్చేస్తారా?"
ఝుముటి ఉదాసీనంగా అంది, "నేను బతకడం, చావడం అటుంచు. పసివాడిని యెలా బతికించుకోవాలా అని ఆలోచిస్తున్నాను. ఈ ఊళ్ళో కంసుడిలా రువు కాచుకుని ఉంది. నా ఒళ్ళోంచి పసివాడిని యెప్పుడెప్పుడు లాక్కెళ్ళదామా అని. సంతకు యెంతోమంది వస్తారు. ఏదైనా దారి దొరుకుతుందా అని చూస్తాను." ఈ మాటలంటూండగా ఝుముటి గొంతు దుఃఖంతో పూడుకు పోయింది. ఆమె చిరుగుల చీర చూసి ఘనాగొహరా అన్నాడు, "కడుపు కాలుతూ ఉండడమే కాక సిగ్గు కూడా విడిచేసావా? ఒళ్ళు కూడా సరిగా కప్పుకోకుండా సంతకి వెళ్తావా?" ఝుముటి కోపం, దుఃఖం, నిరాశతో నిండిన గొంతుతో అంది, "సిగ్గూ శరమూ అటుంచు. ఆకలి బాధకు తట్టుకోలేక యేదో ఒక రోజు నా దేహాన్ని కోసి ఆ మాంసాన్ని తినేస్తాను, అంతే. నా యెముకల గూడుని ఎవరు చూస్తారు ఆ సంతలో? చూడు, ఓ చీరముక్క దొరికితే చాలు ….."
పసివాడ్ని గుండెల కదుముకుని ఝుముటి సంతకు బయల్దేరింది. ఘనా అన్నాడు "వెళ్తే వెళ్ళు. ఇప్పుడే చెప్పేస్తున్నాను. నేనిక యీ ఊళ్ళో ఉండను. కొద్దిగా బలం పుంజుకున్నానంటే నీమాట వినను, రాయ్‌పూర్‌ వెళ్ళిపోతాను. అక్కడ రిక్షా తొక్కినా, కూలీపని చేసినా ఓ ముద్ద తినేందుకు దొరుకుతుంది." ఝుముటి అతని చేయి పసివాడి నెత్తిమీద పెట్టి అంది, "పిల్లవాడి మీద ఒట్టు, ఊరు వదిలే మాటెత్తకు. సంతనుండి యేమైనా తెస్తాను. రిక్షా తొక్కడానికి నీకు శక్తి ఉందా?"
వెంటనే కొడుకు నెత్తిమీద నుండి చేయి తీసేసి ఘనా అన్నాడు, "అరె, పసివాడి మీద యెందుకు ఒట్టేయిస్తావు? కరువు అందర్నీ మింగేసింది. వీడైనా సంతకెళ్ళేంత వరకూ ఉంటాడా చూడు."
"నోట్లో శని ఉన్నట్లు ఎప్పుడు చూసినా అనరాని మాటలు అంటావు గదా. ఊరొదలి వెళ్ళిపోతానని ఎప్పుడూ బెదిరిస్తావు ఏదో నాకూ నా పిల్లలికీ తిండి పెడ్తూన్నట్లు -" అంటూనే ఝుముటి ఏడవసాగింది.
ఘనా పసివాడి లోతుకుపోయిన బుగ్గల్ని నిమురుతూ అనునయంగా అన్నాడు, "సరే వెళ్ళు. పసివాడు జాగ్రత్త. అసలే దారి బాగా లేదు నువ్వు కూడా ఒట్టి మనిషివి కావు."
అడవి దారిలో పసివాడ్ని గుండెల కదుముకుని అడుగులో అడుగులేస్తూ నడుస్తూంది ఝుముటి. కాలువలూ నదీ దాటింది. నడుస్తున్న కొద్దీ ఆమె నిశ్చయం అంతకంతకూ దృఢమౌతూ వచ్చింది. తను జీవించాలి, ఘనా జీవించాలి, పసివాడు కూడా ప్రాణాలతో ఉండాలి. బతికి ఉండాలనే కదా మనిషి జన్మ ఎత్తేది. ఆ రోజు అందుకే కదా వసుదేవుడు దేవకి కడుపులో పడ్డ బిడ్డను తీసుకుని నదిదాటి అడవులగుండా గోపపురం వైపు కాలినడకన వెళ్ళాడు. మనస్సులో "నా కొడుకు కంసుడి బారిన పడకూడదు" అని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ రోజు గుండె రాయి చేసుకుని దేవకి తన కొడుకును వసుదేవుడి చేతిలో పెట్టింది. "ఎక్కడున్నా ప్రాణాలతో ఉండనీ" అనుకుంది. అదే ఆమెకు కావల్సింది. ఝుముటిక్కూడా అదే కావాలి. దేవకిది తల్లి హృదయం. ఝుముటిది కూడా తల్లి హృదయమే! ఏమీ తక్కువ కాదు! ఝుముటి ఒడిలోంచి కూడా ఆరుగురు పసివాళ్ళను కరువు కంసుడు లాక్కెళ్ళాడు. ఒళ్ళోంచి పసి వాడిని లాక్కునేందుకు తరుముతూ వస్తున్నాడీ కరువు కంసుడు!
తన చిరుగుల చీర కొంగులో చుట్టి పసివాడిని జాగ్రత్తగా గుండెలకదుముకుని ఉంది ఝుముటి. పసివాడు నోటిని ఆమె యెండిన రొమ్ములకు కరుచుకుని నిస్త్రాణంగా ఉన్నాడు. బలహీనంగా ఉండడంతో రొమ్మును చీకలేక పోతున్నాడు- చీకినా ఆమె రొమ్ములో బొట్టు పాలైనా ఉంటేకదా! ఎండ తాకిడినీ గాలి జోరునూ లెక్క చేయకుండా ఝుముటి ముందుకు సాగుతూంది. ఆమె కాళ్ళకు అంత బలమెక్కడినుండి వచ్చిందో మరి!
ఖడియాల్‌ సంతలో ఇదివరకు కుండలు అమ్మింది ఝుముటి అప్పుడప్పుడూ కూరగాయలు, గుడ్లు, కోళ్ళు కూడా అమ్మింది. అయితే ఈరోజు ఆమె అమ్మదల్చుకున్నది ఇంక యేడు జన్మలైనా ఆమెకు దాన్ని అమ్మే పరిస్థితి రాకూడదు!
లోకులకు తెలిస్తే ఏమంటారు, 'ఆమె తల్లా? రాక్షసా' అని. అయితే ఆమె దుఃఖాన్ని అర్థం చేసుకునే వాళ్ళెవరు? ఆమె ఊళ్ళో ఉన్నవారెందరో సంతలో అమ్ముడు పోయారు. వయసులో ఉన్న భార్యను భర్త అమ్మేడు, పెళ్ళికెదిగిన కూతుర్ని తండ్రి అమ్మేడు, కూతుళ్ళు, కొడుకులు, భార్యను వదలి పారిపోయిన వారున్నారు. వారి ఊళ్ళోని రమ సంసారం చేయక ఎక్కడికో వెళ్ళిపోయింది. రమ ఇంట్లో వయసుకొచ్చిన ఆడపిల్ల, ఒడిలో పసికందు, అప్పుడే నడక నేర్చిన బిడ్డ ఉన్నారు. ఎక్కువ డబ్బులొస్తాయని వయసొచ్చిన ఆడపిల్లని అమ్మేసింది. చిన్నదాన్ని అమ్మితే అన్ని డబ్బులు రావు. ఇద్దరు పిల్లలూ, తనూ ఇంకొన్నాళ్ళు వెళ్ళదీయవచ్చు. ఇంకొకామె ఆడబడుచుని వంద రూపాయలకమ్మేసింది. ఝుముటికి కూడా ఆడపిల్ల ఉంటే ఆమెను అమ్మేసి కొడుకుని కాపాడుకునేది. కాని ఇప్పుడు వేరే గత్యంతరం లేదు. ఆమె బతకాలి, కొడుకు కూడా బతకాలి. ఆ ఉద్దేశంతోనే ఆమె ముందుకు సాగింది. దేవకి కొడుకుని గోపపురానికి పంపినప్పుడు ఆమె మనస్సులో కూడా తన కొడుకు ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలన్న కోరిక ఉండలేదా? ఈ రోజుల్లో ఎక్కువ మంది పిల్లల్ని సాక లేకనే తల్లులు గర్బస్రావం చేసుకుంటు న్నారు. దాంట్లో జీవహత్య లేదంట, దేశ కళ్యాణం అవుతుందంట. అయితే ఆమె జీవహత్య చేయడం లేదు, జీవాన్ని కాపాడుకోవాలనే ఈ దారి యెంచుకుంది.
దారి పొడుగునా ఝుముటి తనకు తాను నచ్చచెప్పుకుం టూంది. తాను చేయబోయే పనిని సమర్థించుకుంటోంది. తాను చేయబోయే పనిని సమర్థించు కుంటోంది. పసివాడి మృత శరీరాన్ని పొదలమాటున పూడ్చిపెట్టే బదులు వాడ్ని యశోదమ్మ చేతిలో పెట్టడమే సబబని పదే పదే మనస్సుకి నచ్చజెప్పుకుంటూంది.
ఖడియాల్‌ సంత దగ్గర ఎవరో పెద్దమనిషి మగపిల్లవాడు దొరుకుతాడా అని ఆతృతగా యెదురు చూస్తున్నాడు. దేవుడు అతనికి పిల్లల్ని ప్రసాదించలేదు. అనాథ పిల్లడ్ని దత్తత చేసుకుందామని అనుకుంటున్నాడు అని సంతనుంచి తిరిగి వస్తున్నవారి దగ్గర వినింది ఝుముటి. పెద్దమనిషి ఖడియాల్‌ మిషనరి ఆస్పత్రికి వచ్చి అనాధ పిల్లలు దొరుకుతారేమో వాకబు చేసేడంట. ఇప్పటి వరకు అతని ఆశలు అడియాశలయ్యాయి. ఆయనకు కొడుకు కావాలి, ఝుముటికి ప్రాణాలు కాపాడుకోవాలని ఉంది. ఆ ఆశతోనే ఖడియాల్‌ సంతకు వచ్చిందామె. ఇంకొన్ని నెలల్లో తిరిగి తల్లి అవడం ఆమెకేమీ గొప్ప కాదు. కాని 'అమ్మా' అని పిలిపించుకొనే వరకూ పసివారు ప్రాణాలతో ఉండడమే గొప్ప. ఆ విషయాన్నే పదే పదే ఆలోచిస్తూంది ఆమె.
తృటిలో పని జరిగిపోయింది. పసివాడ్ని దొరసాని చేతిలో పెట్టినప్పుడు ఝుముటికి పేగులు నులిమినట్లు అనిపించింది. కడుపులో పసికూన అంటూన్నట్లుంది 'నన్ను కూడా ఇలానే పరాయి బిడ్డగా చేసేస్తావా, అమ్మా?'
దొరసాని కాతర స్వరంతో అంది "బాధపడకు. నీ కొడుకు బాగుంటాడు. ఈ రోజునుండి వాడు నా కొడుకు." పిల్లవాడ్ని ముద్దులు చేస్తూ ఆమె చటుక్కున ఇంట్లోకి వెళ్ళిపోయింది, ఝుముటి పాపిష్టి కళ్ళు వాడిమీద పడకూడదన్నట్లు!
దొరగారు ఓ గట్టికోక, ఎనభై రూకలు ఝుముటి చేతిలో పెట్టారు. ఆమె యెప్పుడూ ఇంత డబ్బు చూసి ఉండలేదు. అప్పుడు కూడా ఆమె అనుకుంది, ఆడ కూతుర్ని చూసి పెద్ద మనిషి మోసగించాడని. గొడ్లు, మేకలు, గొర్రెలు అమ్మితే యెంత డబ్బులొస్తాయి! కాని మనిషి కూన, అందులో మగ పిల్లవాడు, వాడి ఖరీదు ఓ చీరా, ఎనభై రూపాయలేనా? కాని పసి వాడిని పెట్టుకుని బేరమాడ్డానికి ఆమెకు మనసొప్పలేదు. పెద్దమనిషి పిల్లవాడ్ని తీసుకుపొమ్మంటే! అప్పుడు తిరిగివెళ్తూ వాడ్ని ఏ పొదలమాటునో గొయ్యితవ్వి పూడ్చాల్సి వస్తుంది.
పెద్దమనిషి ఝుముటిని తేరిపార జూసి అన్నాడు, "పసివాడు చాలా బలహీనంగా ఉన్నాడు. మందులకు చాలా ఖర్చవుతుంది. నా దగ్గర యింక డబ్బు లేదు, పిల్లవాడి చికిత్సకోసం కొంత పెట్టుకోవాలి కదా?"
పసివాడి చికిత్స గురించి వినగానే ఝుముటి అంది, "వద్దులే బాబు గారు, నాకింత డబ్బు చాలు. నా తండ్రికి చికిత్స చేయించండి, కడుపునిండా తిండి పెట్టండి, ఆ మాట చెప్తేచాలు తృప్తిగా తిరిగి వెళ్ళిపోతాను."
లోపల్నుంచి దొరసాని కేకలేసింది "నా కొడుకు గురించిన ఆలోచన్లు నీకు వద్దు. వాడ్ని నేను అశ్రద్ధ చేస్తానని అనుకుంటున్నావా? వెళ్ళు, వెళ్ళు. తిరిగి అంతదూరం కష్టపడి వెళ్ళాలి నువ్వు. కొడుకు గురించిన చింత వదిలేయి. వాడికి మంచిది కాదు. ఇంకా విను. ఇక నువ్వు ఈ వైపుకి రాకూడదు."
ఝుముటి తిరుగుముఖం పట్టింది. పసివాడ్ని ఇంకొక్క మాటు చూడాలని అనిపించినా అడగడానికి ధైర్యం చాలలేదు. పరాయి పిల్లవాడి మీద తనకిక యేమధికారం ఉందని? దొరసాని ఆమెను సాగనంపాలన్న తొందర్లో ఉందని గ్రహించడానికి ఆమెకు ఎంతోసేపు పట్టలేదు. పాపం! పసివాడ్ని తిరిగి ఇచ్చేయమని ఝుముటి అడుగుతుందని భయమో యేమో! వెనక్కు వచ్చేస్తుంటే లోపల్నుంచి పసివాడు మెల్లగా ఏడుస్తున్నట్లు అనిపించింది. ఝుముటి గుండెల్లో బాణం దిగినట్లయింది. అడుగు వెనక్కు వేస్తూనే అది తన భ్రమ అని తెలుసుకుంది. పసివాడికి తనింక తల్లి కాదు, తల్లి కన్నా వాడిని యెక్కువగా ప్రేమిస్తే అది రాక్షసత్వం.
దారి పొడుగునా పసివాడి యేడుపు వినిపిస్తున్నట్లే ఉంది ఝుముటి చెవులకు, తప్పకుండా వాడు తనకోసం తన చేతులకోసం, పెదాలకోసం, తల్లికోసం వాపోతున్నాడని అనుకుంది. లేకపోతే ఎందుకేడుస్తాడు? కన్నీళ్ళని ఆపుకోలేక పోయింది. తన ఒడిలోనే ప్రాణాలు పోతే బాగుణ్ణేమో? తల్లీ కొడుకులిద్దరూ ఒకేసారి దీర్ఘ నిద్రలోకెళ్ళిపోతే బాగుండేది. ఎందుకిలా చేసింది తాను? బతికి ఉన్నంత కాలం పశ్చాత్తాపపడేట్లు, గుండెల్లో ముల్లు గుచ్చుకున్నట్లు చేసిన పని అది. కాని, పసివాడిని ఆకలితో మాడ్చి చంపడం సబబేనా? ఇంకెవరి దగ్గరైనా సుఖంగా ఉంటే చాలదా? తన కాళ్ళమీద నిలబడతాడు. శ్రీకృష్ణుడు కంసుడి బారినుండి బయటపడి విరాజిల్లినట్లు తన కొడుకు కూడా బాగుపడడని ఎందుకు అనుకోవాలి?
దూరం ఎంతకీ తగ్గట్లేదో, ఝుముటి కాలివేగం తగ్గిందో తెలియట్లేదు. కడుపులో యేదో కెలికినట్లు అనిపిస్తూంది. ఏదో తెలియని వేదన, కోపం. తనపైనో పరిస్థితులపైనో తెలియలేదు. దొరసాని మీద మనస్సు ఈర్ష్యతో నిండిపోయింది దొరగారి యింట్లో ధాన్యం ఉందని. ప్రసవవేదన అనుభవించకనే ఈరోజు ఆమె పిల్లవాడికి తల్లి అనిపించుకుంది. కాని ఏడుగురికి రక్తమాంసాలు పంచి ప్రసవవేదన సహించి కనినా ఈ రోజు ఆమె ఒడి శూన్యం.
మరుక్షణం ఝుముటి మనస్సు స్త్రీ సహజమైన అభిమానంతో నిండింది. కడుపులో అష్టమ సంతానం పెరుగుతూంది. ఇంకొన్ని నెలల్లో తిరిగి తల్లి కాబోతూంది. అష్టమ సంతానం తప్పక దైవాంశతో కూడినదవుతుంది. అనాహారం, దారిద్య్రాల కంసుడ్ని వధిస్తుంది. అది పుట్టిన తర్వాత యిక ఊళ్ళో కరువు కాటకాలుండవు. ఎవ్వరూ ఆకలికి తట్టుకోలేక పిల్లా జెల్లల్ని అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితి రాదు. కడుపులో కాయకాసిన దగ్గర్నుండి ఆమెకు అనిపిస్తూంది, ఇక ఊరికి మంచి రోజులు వస్తాయని ఇక తిండీ గుడ్డలకు లోటుండదని, ఎనిమిదవ సంతానాన్ని ఎలా పెంచి పెద్ద చేయాలన్న ఆలోచనలతో ఝుముటి పసిపిల్లవాడ్ని అమ్ముకున్న దుఃఖాన్ని మరచిపోయింది. పదే పదే అనుకుంది ఆకలి బాధతో చచ్చిపోయినా సరే, యిక యీ ఎనిమిదవ పసికందుని అమ్ముకోకూడదని. ఏదో తెలియని అనుభూతితో ఆమె ఒళ్ళు గగుర్పొడిచింది. ఏదో బాధ క్రమేపీ శరీరమంతా వ్యాపించింది. కాళ్ళలో వణుకు మొదలైంది. క్షణంలో తెలివి తప్పి పడిపోయేట్లయింది. పొత్తి కడుపులోనూ నడుములోనూ ఏదో విచిత్రమైన బాధ లోపల్నుంచి విద్రోహచర్య జరుగుతున్నట్లుంది. ఆ విద్రోహ చర్యేంటో ఝుముటికి తెలియక కాదు. స్త్రీ జీవితంలో అనుభవించే అతి తీవ్రమైన నొప్పితో ఆఖరికి ఆమె కింద పడిపోయింది కళ్ళు బైర్లు కమ్మాయి, తనలో తానే అనుకున్నట్లు అంది, "లేదు. ఇలా జరగకూడదు. అష్టమ సంతానం యిలా శూన్యంలోకి వెళ్ళి పోకూడదు. దేవ శిశువు బయటికి వచ్చే సమయం ఇంకా రాలేదు. అర్థం చేసుకోరా తండ్రీ. ఊళ్ళో యింకా కరువు కంసుడు తాండవం చేస్తున్నాడు- నువ్వు రావడానికి యింకా సమయముంది…" నొప్పి, బాధతో కాదు గాని యేదో వేదనతో ఆమె కంపిస్తూంది. కళ్ళు రెండూ విప్పారాయి లోపల జరుగుతున్న అలజడి, భారం ఒక్క సారిగా ఆగిపోయింది. అలసటతో ఆమె కళ్ళు మూతలు పడ్డాయి. ఒక్కసారిగా ఆమె శరీరం శాంతించినట్లు అనిపించింది. ఎప్పట్లాగానే ఓ సన్నని శిశువు యేడుపు వినిపిస్తుందని అనుకుంది. తిరిగి తల్లి అయిన గౌరవంతో హృదయం నిండి పోతుందని అనుకుంది.
కాని అదేం జరగలేదు. నవ జీవిత శిశువు ఏడుపు అడవి బాటలో వినిపించలేదు. కాని ఎదలో తన్నుకొస్తున్న దుఃఖంతో ఝుముటి అలసట మరిచిపోయి లేచి కూర్చుంది. ఆమె కాళ్ళకింద రక్తస్రావం. రక్తం మధ్య నిర్జీవ మాంస పిండం ఆమె కలలన్నిటినీ విచ్ఛిన్నం చేస్తూ కనిపించింది. హరించి పోయిన మాతృత్వాన్ని చూసి వికట్టాసం చేస్తూంది. ఆ అష్టమ సంతానం, దేవ శిశువు మాతృ గర్భం చీల్చుకుని బయటపడి ముక్తి చెందింది. ఆ నిర్జీవ మాంస పిండంలోంచి ఆకాశవాణి వినిపించింది – "మానవ శిశువు జన్మ తల్లి ఒడిలో లాలన పొందడానికి. ఓ చీరముక్క, ఎనభై రూకలకు అమ్ముడు పోవడానికి కాదు. కూరగాయలు, మేకలు, గొర్రెలు, గొడ్డు, కోళ్ళు కన్నా మనిషి కూనకు ఇంత తక్కువ వెల ఉన్న ప్రపంచం నాకొద్దు-"
దేవ శిశువు వాక్కు ఝుముటికి అర్థం కాలేదు. ఆవేదనతో ఆ మాంస పిండాన్ని ఓమారు చూసి రక్తసిక్తమైన పాదాలను వెనక్కు తీసుకుంది. చీరనూ, కొంగులోని రూకల కట్టనూ గట్టిగా గుండెలకదుముకుని మెల్లగా లేచింది. అడుగులో అడుగు వేసుకుంటూ ముందుకు సాగింది. శరీరం తేలిగ్గా అనిపించింది. గర్భంలోని అష్టమ సంతానం లాగానే ఈ ప్రపంచం మిథ్య అని అనిపించింది. సత్యం కేవలం తిండి, గుడ్డ, ప్రాణాలు కాపాడుకోవడం మాత్రమే.
చీరనూ, డబ్బు కట్టనూ జాగ్రత్తగా పసికందులా పొదివి పట్టుకుని నడక వేగాన్ని హెచ్చించింది ఝుముటి. సంతానాన్ని కోల్పోయి ఆమె ధైర్యాన్ని కోల్పోలేదు. ఆమెకు తెలుసు సంవత్సరం పొడవునా తిండి దొరకకపోయినా సంవత్సరానికి ఒకసారి తల్లికావడం సులభమని.
devaki- odia moolam : pratibha rayi anuvaadam : jayashree mohani raji | streevaada patrika bhoomika
u grahanam tarvaata u.moolarachana : govinde upadhyaya anuvaadam : anooraadha nippaani
nanna very saarii!- pi. rajyalakshmi u
moodu kaaluvaluu inka oka nadee daati adavilo padihenu maillu nadistegaani aame ooru cherukoledu. rendu rojula kritam aame kaalinadakana khadiyali oorlooni santaku vellindi. appudu kuudaa ilaage oo amoolyamaina mootanu, tana ayidu nelala kodukuni gundelaku hattukuni nadichindi. santalo ammaka la tarvaata ippudu inti mukham pattindi. santalo yem ammindo yem konnado anna vishayam gurinchi jhoomuti aalochinchadam ledippudu. eppudeppudu swanta ooru cherutana ani aalochi stuundi. intiki velli, aakalitho alamatistuu ooru vadili vellipova lanukuntunna mogudiki annam pettali. atanni batikinchukovali. taanu kuudaa oo gukkedu ganji taagi praanaalni kapadukovali.
ghana gohara eppatnuncho antunnadu – "pada, ee oorodili vellipodam. ikkada pani dorakadu, tindi dorakadu, varuna devudi kanikaram ledu, pantallevu. karuvu, kaatakam, rogaalu, chaavulu ee ooru nodalavu.
jhumuti oppukoledu. aame ollo pasikandu undi. kadupulo yinkokati perugutundi. ooru vidichi yekkadikellaali? ee oorlo yinkemi unna lekapoyina talapai oo chuurundi, puurvu lu vidichi vellina paata gudisundi. varshaakaalam vastundi. elago opiggaa naalugu rojulunte tirigi pani dorakaka podu, tindi dorukutundi, praanaalu nilabadtaayi. jhumuti maata vini ghana gohara opikatho swantoorulone undipoyaadu. atanilaane entho mandi aakalitho matti karuchukuni kachukuni unnaaru. entha karuvu katakamaina swanta ooru vadili yevaraina vellipotara, yem?
ee kugramamlo unna kummari, yaadava, jaalari vaallu andaruu illu vadalaka prati yedoo jeevanmaranaala madhya, rogaalu, roshtulu, aakali, karuvu kaatakaala madhya ashtachamma laadutuu gadipestunnaru. oollo baavigaani, chaduvugaani levu. skoolu, haspitalu, dukaanaalu levu. dooramgaa unna kaaluva nundi burada neellu testegaani kaasta ganji udakadu, pasuvulaku noru tadavadu, dappi teeradu. prati yeta karuvuki manushyulu kanabadaka, chanipoyi migilina vaaritho ooru chimpina vistarila tayaaraindi. oo vanda yabhaimandi aakalitho, rogaalatho bakkachikkina vaaritho ghana gohara, jhumuti gohara lanti vaallu polaallo panichesi mattikundalu badulugaa pondutaaru. aa kundalni ammi vachindaamto oo poota tini maro poota pastundi yippati daka yelago praanaalu nilabettukuni unnaaru. ghanagohara yintiki jhumuti vachi appude padihedellayindi. enimidi mandi pillalni kuudaa kanindi. cony yevaroo aameku dakkaledu. chettukokaruu puttakokaruu aipoyaru. peddakoduku undi unte padihenella vaadayundevaadu. rendella kritam karuvochindi. oollonchi chaalaamandi pottachetto pattukuni madhyapradesuu, panjaaboo vellipoyaaru, praanaalu kaapaadukonenduku, bratakaalanna aasato. appude peddavaadu mothee kuudaa evarithono vellipoyaadu. tirigi raledu. emayyado kaburu kuudaa ledu. ooru vadili vellina vaarevaruu yika tirigi raledu. prati yedoo manchu mamidi poolanu maadchinatlu karuvu manushulni madchi oorini yedari chesesindi. mothee manchi panichesaadu, tirigi raledu. batiki unnado ledho jhumutiki teliyadu. aina 'batiki unnaadu' anna talampu aamenu anta dukkhamloonuu santoshinchetlu chestundi. aame talli manassuki oorata kaligistundi. 'ekkadunna challaga undanee, adavilo unna enugu raju sotte.' ituvanti alochanakanna nissahaayamaina talli hrudayaaniki oorata kaliginchedi yinkemuntundi?'
mothi tarvaata aame kadupu chalasarle pandindi kaani edhee dakkaledu. e bidda yedadibatu kuudaa batakaledu. aaresimandi tobuttuvulu okari tarvaata okaru chanipotunte chinnari mothi gundelavisipoyayi, bhayam aavahinchindi. ayithe ghanagoharaki idemee pattaledu. tana chetultone pasikandulni guddallo chutti shmasaanamlo poodchi vastundevaadu – kaalavallo osaari munigi lechivachi annam tini paniki vellipoyevadu. pedda koduku mothi veepu charichi dhairyam cheppevaadu. "chavante yinta bhayamenduku? ademaina aascharyakaramaina vishayama? andaruu ellappudu jeevinchi undarura, chettuki kaasina prati kasuvu kaya pandutundanu kuntunnava? manishi jeevitam kuudaa alaane." jhumuti kuudaa oo rendu rojulu vichaaramgaa untundi. ghana tana magatanaanni chuupistuu anevaadu – "goranta kondanta chestunnavenduku? ee oollo evarintlonaina ayidaruguru pasivaallu kuudaa chavakunda unnara? edho nee pillalu matrame poinatlu anta edchi raaddhaantam chestavem? vellu, velli panichudu. vaallu neeku praaptam ledanuko. manassu ditavu chesuko"
jhumuti manassu gatti chesukundi. ghana cheppindi nijame. e saapagrastulaina devatalo tana kadupulo paddaaru, saapamuktulai vellipoyaaru swargaaniki. ee kugramamlo aakali rogaalu devatalenduku anubhavistaaru? vellipoyinavaaru devatalu. vaariki aakali dukkhalu teliyavu. batikinavaaru manushyulu. kaaranam vaaru aakali, shokaalanu anubhavistaaru. dukkhamane parvataanni adhigaminchadaaniki entha suluvaina, andamaina maargam!
prateesaari kadupulo bidda erpaddappudu jhumuti anukuntundi – eesaari devudu challaga chustadani, intlo 'amma, amma' anna padam vinipistundani. kaani e bidda 'amma' ani piliche tanta varaku aagaledu. chuttu kamsudilanti karuvu kachukuni undi. pillalni ettukupoyi talli odini khaalii chestundi. aakali chaavulni vicchala vidigaa vidichipetti pasikandula gontulu nokkutundi kamsa karuvu.
ee yedadi karuvu utta pillalni matrame kaadu, peddavaallanii, musalivaallanii, pasuvulnee kuudaa pottana bettukundi. ooru shmasanamla tayaaraindi. kondaru banisaluga maaragaa marikondaru kuuliilugaa desampatti poyaru. oollo kasto kusto unnavaalla yintlo kuudaa poota gadavadam kashtamgaa undi. niluva unchina dhaanyamantaa kharchayipoyindi. illu, polaalu, goddoo godaamuu, ginneluu saamaanlu annitinee ammesi niraadhaarulaina vaarunnaaru. tinataaniki ginnelu kuudaa levu kondarindlalo. adavilo dorike kandagaddaluu, aakuluu alamuluu tini yentakaalam batakagalaru? vishamayamaina kandalu kuudaa udikinchi neellu parabosi tinese vaallunnaaru. avi kuudaa dorakakunda poyeyi. ippudu kandaluu muulaaluu matrame praanaalni yelago kaapaadutunnaayi. jhumuti gohara, ghana gohara daggara naluguresi panivaallu undevaaru. polaalu beetalu vaareyi, paniledu. rekkaadaka pothe dokkaadadu. dokkadaka pothe panicheyadaaniki saktileni paristhiti.
oollo migilina vaarini chuste yevaru yuvakulo yevaru musalivaro teliyadam ledu. andaruu okkala kanipistunnaru. podavu, potti ani matrame polchukogalam, pillala peddavalla ani kaadu. andaruu lotuku poyina buggalatho, guntallanti kallatho, asthipanjaralla unnaaru. poshanaleka pillala juttu musalivarila rangu viheenamaindi. pasuvulu, manushyulu, nadulu, polaalu, baavulu annita vaarthakyam rajyam chestunnatlu kanipistundi.
manchu taakidiki raalina mamidi pindella pasipaapalu tallula ollonchi raalipotunnaaru. tana kadupuke tindileka maadutunna talli stanamlo biddaku palela padtaayi? taanu, ghanagohara elano aakulu, alamulu tini praanaalu nilabettukuntaaru, kaani pasiwado? pasivaadni gundelaku adumukuni santaku bayalderutuundagaa ghanagohara adigedu – "santalo yem ammudamani bayalderao? peratlo yemee migalledu – mekalu, kollu, gudlu, kuuragaayalu, ginneluu yemlevu, ika santaku velladamenduku? chikki salyamaina nuvvu, aakalitho kaaluva daati padihenu maillu kaalinadakana vellalante tattukogalava? intachesi khadiary santa cherukunna nee moham chusi yevaraina neeku dabbugani, dhaanyam gaani yichestara?"
jhumuti udaaseenamgaa andi, "nenu batakadam, chaavadam atunchu. pasivaadini yela batikinchukovala ani aalochistunnaanu. ee oollo kamsudila ruvu kachukuni undi. naa ollonchi pasivaadini yeppudeppudu lakkelladama ani. santaku yentomandi vastaaru. edaina daari dorukutunda ani chustaanu." ee maatalantuundagaa jhumuti gontu dukkhamto pooduku poyindi. aame chirugula cheera chusi ghanagohara annadu, "kadupu kaalutuu undadame kaaka siggu kuudaa vidichesava? ollu kuudaa sarigaa kappukokunda santaki veltava?" jhumuti kopam, dukkham, niraasatoe nindina gontuto andi, "siggu saramuu atunchu. aakali baadhaku tattukoleka yedo oka roju naa dehaanni kosi aa maamsaanni tinestaanu, anthe. naa yemukala gooduni evaru chustaru aa santalo? chudu, oo cheeramukka dorikithe chaalu u.."
pasivaadni gundela kadumukuni jhumuti santaku bayalderindi. ghana annadu "velte vellu. ippude cheppestunnanu. nenika yee oollo undanu. koddigaa balam punjukunnanante neemata vinanu, roypure vellipotaanu. akkada riksha tokkina, kooleepani chesina oo mudda tinenduku dorukutundi." jhumuti athani cheyi pasiwadi nettimeeda petti andi, "pillawadi meeda ottu, ooru vadile maatettaku. santanundi yemaina testaanu. riksha tokkadaaniki neeku sakti undaa?"
ventane koduku nettimeeda nundi cheyi teesesi ghana annadu, "are, pasiwadi meeda yenduku otteyistavu? karuvu andarnee mingesindi. veedainaa santakellenta varakuu untada chudu."
"notlo sani unnatlu eppudu chusina anarani maatalu antavu gadaa. oorodali vellipotanani eppuduu bediristavu edho naakuu naa pillalikee tindi pedtoonnatlu -" antoone jhumuti edavasagindi.
ghana pasiwadi lotukupoyina buggalni nimurutuu anunayamgaa annadu, "sare vellu. pasivaadu jaagratta. asale daari baga ledu nuvvu kuudaa otti manishivi kaavu."
adavi daarilo pasivaadni gundela kadumukuni adugulo adugulestu nadustuundi jhumuti. kaaluvaluu nadee daatindi. nadustunna koddi aame nischayam antakantakuu drudamouthoo vachindi. tanu jeevinchaali, ghana jeevinchaali, pasivaadu kuudaa praanaalatoe undaali. batiki undaalane kada manishi janma ettedi. aa roju anduke kada vasudevudu devaki kadupulo padda biddanu teesukuni nadidaati adavulagunda gopapuram vaipu kaalinadakana vellaadu. manassulo "naa koduku kamsudi baarina padakudadu" ani nischayinchukunnaadu. aa roju gunde raayi chesukuni devaki tana kodukunu vasudevudi chetilo pettindi. "ekkadunna praanaalatoe undanee" anukundi. adhe aameku kaavalsindi. jhumutikkuda adhe kavali. devakidi talli hrudayam. jhumutidi kuudaa talli hrudayame! emi takkuva kaadu! jhumuti odilonchi kuudaa aaruguru pasivaallanu karuvu kamsudu laakkellaadu. ollonchi pasi vaadini laakkunenduku tarumutuu vastunnadi karuvu kamsudu!
tana chirugula cheera kongulo chutti pasivaadini jaagrattagaa gundelakadumukuni undi jhumuti. pasivaadu notini aame yendina rommulaku karuchukuni nistraanamgaa unnaadu. balaheenamgaa undadamtho rommunu cheekaleka potunnadu- cheekina aame rommulo bottu palaina untekada! enda taakidinii gaali jorunu lekka cheyakunda jhumuti munduku saagutuundi. aame kaallaku anta balamekkadinundi vachindo mari!
khadialli santalo idivaraku kundalu ammindi jhumuti appudappuduu kuuragaayalu, gudlu, kollu kuudaa ammindi. ayithe eeroju aame ammadalchukunnadi inka yedu janmalaina aameku daanni amme paristhiti rakudadu!
lokulaku teliste emantaru, 'aame talla? rakshasa' ani. ayithe aame dukkhanni artham chesukune vallevaru? aame oollo unnavaarendaro santalo ammudu poyaru. vayasulo unna bhaaryanu bharta ammedu, pellikedigina koothurni tandri ammedu, koothullu, kodukulu, bhaaryanu vadali paaripoyina vaarunnaaru. vaari oollooni rama samsaaram cheyaka ekkadiko vellipoyindi. rama intlo vayasukochina aadapilla, odilo pasikandu, appude nadaka nerchina bidda unnaaru. ekkuva dabbulostaayani vayasochina aadapillani ammesindi. chinnadaanni ammithe anni dabbulu raavu. iddaru pillaluu, tanuu inkonnallu velladeeyavacchu. inkokame aadabaduchuni vanda roopaayalakammesindi. jhumutiki kuudaa aadapilla unte aamenu ammesi kodukuni kaapaadukunedi. kaani ippudu vere gatyantaram ledu. aame batakaali, koduku kuudaa batakaali. aa uddesamtone aame munduku saagindi. devaki kodukuni gopapuraniki pampinappudu aame manassulo kuudaa tana koduku praanaalanu kapadukovalanna korika undaleda? ee rojullo ekkuva mandi pillalni saaka lekane tallulu garbasravam chesukuntu nnaaru. daantlo jeevahatya ledanta, desha kalyanam avutundanta. ayithe aame jeevahatya cheyadam ledu, jeevaanni kapadukovalane ee daari yenchukundi.
daari podugunaa jhumuti tanaku taanu nachacheppukum toondi. taanu cheyaboye panini samarthinchukuntondi. taanu cheyaboye panini samarthinchu kuntondi. pasiwadi mruta sariiraanni podalamaatuna poodchipette badulu vaadni yasodamma chetilo pettadame sababani pade pade manassuki nachajeppukuntundi.
khadialli santa daggara evaro peddamanishi magapillavadu dorukutada ani aatrutagaa yeduru chustunnadu. devudu ataniki pillalni prasaadinchaledu. anatha pilladni dattata chesukundamani anukuntunnadu ani santanunchi tirigi vastunnavaari daggara vinindi jhumuti. peddamanishi khadialli mishanari aaspatriki vachi anaadha pillalu dorukutaremo vaakabu chesedanta. ippati varaku athani aasalu adiyaasalayyaayi. aayanaku koduku kavali, jhumutiki praanaalu kapadukovalani undi. aa aasatone khadialli santaku vachindame. inkonni nelallo tirigi talli avadam aamekemi goppa kaadu. kaani 'amma' ani pilipinchukone varakuu pasivaaru praanaalatoe undadame goppa. aa vishayaanne pade pade aalochistuundi aame.
thrutilo pani jarigipoyindi. pasivaadni dorasani chetilo pettinappudu jhumutiki pegulu nuliminatlu anipinchindi. kadupulo pasikuuna antoonnatlundi 'nannu kuudaa ilaane paraayi biddagaa chesestava, amma?'
dorasani kaatara swaramtho andi "baadhapadaku. nee koduku baguntadu. ee rojunundi vaadu naa koduku." pillavaadni muddulu chestu aame chatukkuna intloki vellipoyindi, jhumuti papishti kallu vaadimeeda padakuudadannatlu!
doragaaru oo gattikoka, enabhai rookalu jhumuti chetilo pettaaru. aame yeppuduu inta dabbu chusi undaledu. appudu kuudaa aame anukundi, aada koothurni chusi pedda manishi mosaginchaadani. godlu, mekalu, gorrelu ammithe yentha dabbulostaayi! kaani manishi kuuna, andulo maga pillavadu, vaadi khareedu oo chira, enabhai roopaayalenaa? kaani pasi vaadini pettukuni beramaddaniki aameku manasoppaledu. peddamanishi pillavaadni teesukupommante! appudu tirigiveltuu vaadni e podalamaatuno goyyitavvi poodchaalsi vastundi.
peddamanishi jhumutini teripara juusi annadu, "pasivaadu chala balaheenamgaa unnaadu. mandulaku chala kharchavutundi. naa daggara yinka dabbu ledu, pillawadi chikitsakosam kontha pettukovali kada?"
pasiwadi chikitsa gurinchi vinagaane jhumuti andi, "vaddule baabu gaaru, naakinta dabbu chaalu. naa tandriki chikitsa cheyinchandi, kadupuninda tindi pettandi, aa maata cheptechaalu truptigaa tirigi vellipotaanu."
lopalnunchi dorasani kekalesindi "naa koduku gurinchina aalochanlu neeku vaddu. vaadni nenu ashraddha chestaanani anukuntunnava? vellu, vellu. tirigi antaduram kashtapadi vellaali nuvvu. koduku gurinchina chinta vadileyi. vaadiki manchidi kaadu. inka vinu. ika nuvvu ee vaipuki rakudadu."
jhumuti tirugumukham pattindi. pasivaadni inkokka maatu chuudaalani anipinchinaa adagadaaniki dhairyam chaalaledu. paraayi pillawadi meeda tanakika yemadhikaram undani? dorasani aamenu saaganampaalanna tondarlo undani grahinchadaaniki aameku entosepu pattaledu. paapam! pasivaadni tirigi icheyamani jhumuti adugutundani bhayamo yemo! venakku vachestunte lopalnunchi pasivaadu mellagaa edustunnatlu anipinchindi. jhumuti gundello baanam diginatlayindi. adugu venakku vestune adhi tana bhrama ani telusukundi. pasivaadiki taninka talli kaadu, talli kanna vaadini yekkuvagaa premiste adhi rakshasatvam.
daari podugunaa pasiwadi yedupu vinipistunnatle undi jhumuti chevulaku, tappakunda vaadu tanakosam tana chetulakosam, pedalakosam, tallikosam vaapotunnaadani anukundi. lekapothe endukedustaadu? kanneellani aapukoleka poyindi. tana odilone praanaalu pothe bagunnemo? talli kodukuliddaruu okesari deergha nidralokellipote bagundedi. endukila chesindi taanu? batiki unnanta kaalam paschaattaapapadetlu, gundello mullu guchukunnatlu chesina pani adhi. kaani, pasivaadini aakalitho madchi champadam sababena? inkevari daggaraina sukhamgaa unte chalada? tana kaallameeda nilabadataadu. srikrishnudu kamsudi barinundi bayatapadi viraajillinatlu tana koduku kuudaa bagupadadani enduku anukovali?
dooram entakee taggatledo, jhumuti kaalivegam taggindo teliyatledu. kadupulo yedo kelikinatlu anipistuundi. edho teliyani vedana, kopam. tanapaino paristhitulapaino teliyaledu. dorasani meeda manassu eershyatho nindipoyindi doragaari yintlo dhaanyam undani. prasavavedana anubhavinchakane eeroju aame pillavaadiki talli anipinchukundi. kaani eduguriki raktamaamsaalu panchi prasavavedana sahinchi kanina ee roju aame odi shoonyam.
marukshanam jhumuti manassu stree sahajamaina abhimaanamtho nindindi. kadupulo ashtama santaanam perugutuundi. inkonni nelallo tirigi talli kaabotuundi. ashtama santaanam tappaka daivaamsatoe kuudinadavutumdi. anaharam, daaridyraala kamsudni vadhistundi. adhi puttina tarvaata yika oollo karuvu katakalundavu. evvaruu aakaliki tattukoleka pilla jellalni ammukovalsina paristhiti raadu. kadupulo kaayakaasina daggarnundi aameku anipistuundi, ika ooriki manchi rojulu vastaayani ika tindii guddalaku lotundadani, enimidava santaanaanni ela penchi pedda cheyalanna aalochanalatho jhumuti pasipillavaadni ammukunna dukkhanni marachipoyindi. pade pade anukundi aakali baadhatho chachipoyina sare, yika yee enimidava pasikanduni ammukokudadani. edho teliyani anubhootitho aame ollu gagurpodichindi. edho baadha cramepy sareeramantaa vyaapinchindi. kaallalo vanuku modalaindi. kshanamlo telivi tappi padipoyetlayindi. potti kadupuloonuu nadumuloonuu edho vichitramaina baadha lopalnunchi vidrohacharya jarugutunnatlundi. aa vidroha charyento jhumutiki teliyaka kaadu. stree jeevitamlo anubhavinche athi teevramaina noppitho aakhariki aame kinda padipoyindi kallu bairlu kammai, tanalo taane anukunnatlu andi, "ledu. ilaa jaragakudadu. ashtama santaanam yila shoonyamloki velli pokudadu. deva sisuvu bayatiki vache samayam inka raledu. artham chesukora tandri. oollo yinka karuvu kamsudu tandavam chestunnadu- nuvvu raavadaaniki yinka samayamundim" noppi, baadhatho kaadu gaani yedo vedanatho aame kampistuundi. kallu rendoo vipparayi lopala jarugutunna alajadi, bharam okka saarigaa aagipoyindi. alasatatho aame kallu mootalu paddai. okkasariga aame sareeram saantinchinatlu anipinchindi. eppatlaagaane oo sannani sisuvu yedupu vinipistundani anukundi. tirigi talli ayina gowravamtho hrudayam nindi potundani anukundi.
kaani adem jaragaledu. nava jeevita sisuvu edupu adavi baatalo vinipinchaledu. kaani edalo tannukostunna dukkhamto jhumuti alasata marichipoyi lechi koorchundi. aame kaallakinda raktasraavam. raktam madhya nirjeeva maamsa pindam aame kalalannitinii vichchinnam chestu kanipinchindi. harinchi poyina maatrutvaanni chusi vikattasam chestundi. aa ashtama santaanam, deva sisuvu maatru garbham cheelchukuni bayatapadi mukti chendindi. aa nirjeeva maamsa pindamloonchi aakaasavaani vinipinchindi – "manava sisuvu janma talli odilo laalana pondadaaniki. oo cheeramukka, enabhai rookalaku ammudu povadaaniki kaadu. kuuragaayalu, mekalu, gorrelu, goddu, kollu kanna manishi koonaku inta takkuva vela unna prapancham naakoddu-"
deva sisuvu vaakku jhumutiki artham kaaledu. aavedanatho aa maamsa pindaanni omaaru chusi raktasiktamaina paadaalanu venakku teesukundi. cheeranuu, kongulooni rookala kattanuu gattigaa gundelakadumukuni mellagaa lechindi. adugulo adugu vesukuntu munduku saagindi. sareeram teliggaa anipinchindi. garbhamloni ashtama santaanam lagane ee prapancham mithya ani anipinchindi. satyam kevalam tindi, gudda, praanaalu kapadukovadam matrame.
cheeranuu, dabbu kattanuu jaagrattagaa pasikandula podivi pattukuni nadaka vegaanni hecchinchindi jhumuti. santaanaanni kolpoi aame dhairyanni kolpoledu. aameku telusu samvatsaram podavuna tindi dorakakapoyina samvatsaraaniki okasari tallikavadam sulabhamani.