హైదర్‌ ఆలీని కటిక్షించిన రంగనాథుడు - సవ్వడి
You Are Here: Home » యాత్ర » తీర్ధ యాత్రలు » హైదర్‌ ఆలీని కటిక్షించిన రంగనాథుడు
కావేరీ నదీతీరంలో శ్రీరంగపట్నంలో కొలువుదీరిన శ్రీరంగనాథుడు మహిమాన్వితుడని ప్రతీతి. అన్యమతాలకు చెందిన వారు సైతం ఆయనను ప్రార్థించినట్లు, ఆయన వారిని కాపాడినట్లు భక్తులు విశ్వసిస్తారు. కావేరి నదీమాతకు ఇచ్చిన వరం మేరకు ఆయన అక్కడ వెలసినట్లు స్థలపురాణం చెబుతోంది. దక్షిణ భారతదేశ యాత్రలో తప్పనిసరిగా చూడవలసిన ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రాల్లో ప్రధానమైంది శ్రీరంగపట్నమంటే అతిశయోక్తి కాదు.
మునిశ్రేష్ఠుడైన గౌతమ మహర్షి ఒక శ్రీరంగంలోని వైకుంఠవాసియైన శ్రీరంగనాథస్వామిని పూజించాడు. మహర్షి పూజలకు ప్రసన్నుడైన రంగ నాథుడు, ఆయన ముందు ప్రత్యక్షమై 'మహర్షీ! ఈ కావేరి నదీ తీరాన పడ మటి దిక్కుగా ఇంకొంచెం ముందుకు వెళితే, అక్కడ కూడ నేను ఉన్నాను. అక్కడికొచ్చి నన్ను దర్శించుకోగలవు' అని చెప్పి అదృశ్యమయ్యాడు. స్వామి ఆనతి ప్రకారం కావేరీ నదీ ఒడ్డున పడమటి దిక్కుగా ముందుకు నడిచిన గౌతమ మహర్షి స్వామి చెప్పిన ప్రాంతానికి చేరుకుని ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకుని పూజాదికాలు చేయసాగాడు. ఈలోపు గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమానికి అత్రి, బోధాయనుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు, కణ్వ మహర్షి, శుకు డు, పరాశరుడు వేంచేయగా, వారికి అతిథి సత్కారాలను చేసిన గౌతము డు, శ్రీరంగనాథుని మహిమలను సవివరంగా వివరించాడు.
గౌతముడు చెప్పిన స్వామిలీలలను విన్న మహర్షులు పరమానందభరితులై, ఆయన నేతృత్వంలో శ్రీరంగనాథుని కరుణకోసం ఓ యాగాన్ని చేసారు. వారు చేసి న యాగానికి ప్రసన్నుడైన స్వామివారు ప్రత్యక్షమై, ఆ యాగస్థలానికి దగ్గ ర్లోనున్న చీమలపుట్టలో తాను శిలారూపంలోనున్నట్లు తెలిపాడు. మును లు అక్కడకు చేరుకోగా, అప్పటికే ఆ ప్రాంతానికి దేవతలు, కామధేనువు చేరుకున్నారు. అందరూ స్వామి నామస్మరణను చేస్తుండగా, కామధేనువు చీమలపుట్ట వద్దకు వెళ్ళి పాలను ధారగా కురిపించింది.
అంతా బాగానే ఉంది. కానీ, శ్రీరంగనాథుని పాదాల చెంత కావేరి నదీ మాత ఉండటం ఏమిటి? అని కొంత మంది అడుగవచ్చు. దీని వెనుక ఓ ఉదంతం ఉంది.
కావేరి నదీ మాత ఒకసారి శ్రీరంగపట్టణంలో రంగనాథుని వేడుకుంటూ తీవ్రమైన తపస్సు చేసింది. ఆమె తపస్సును మెచ్చి స్వామి వారు మూడు వరాలను అనుగ్రహించారు. మొదటి వరం ప్రకారం, కావేరి నది గంగా నది కంటే పుణ్యప్రదమైనదిగా భావించబడుతుంది. రెండవ వరం ప్రకా రం, ఆ నంది ఒడ్డున శ్రీరంగపట్నం గొప్ప పుణ్యక్షేత్రంగా వెలుగొందు తుంది. మూడవ వరం ప్రకారం, తానే అక్కడ వెలిసి, భక్తులను అనుగ్రహి స్తానని చెప్పాడు. ఆయన సేవలో తన జన్మను ధన్యం చేసుకోవాలనుకున్న కావేరి మాత, ఆయన పాదాల దగ్గరే కూర్చుండిపోయింది.
ఆ విధంగా రంగనాథుని పాదాల వద్ద కావేరిని దర్శించుకుంటున్నాం. గంగానదీ తీరం లో మూడు రోజులు పాటు, యమునా నదీ తీరంలో ఐదురోజుల పాటు వసించి స్నానం చేస్తే లభించే పుణ్యఫలం, కావేరీ నదిలో ఒకే ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే లభిస్తుందని ప్రతీతి. అసలు కావేరి నది పైనుంచి వీచే గాలే, మన శరీరాలకు తాకితే చాలు.. పుణ్యం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.ఇలా కావేరి నదీ తీరానున్న ఈ శ్రీరంగ పట్టణానికి చెందిన మహిమలను చెప్పుకుంటూ పోవచ్చు. ఒకసారి గంధర్వ రాజులైన చంద్రసేనుడు, సిద్ధిర దుడు ఇంద్రుని భార్యయైన శచీదేవి పట్ట మోహావేశాఏనికి గురై, ఆమె పట్ల అనుచితంగా ప్రవర్తించబోయారు. ఈ సంగతిని గ్రహించిన ఇంద్రుడు వారిని రాక్షసులుగా మారమని శపించాడు.
వారు శ్రీరంగపట్నానికి వచ్చి, అక్కడ కావేరి నదిలో స్నానం చేసి, స్వామిని దర్శించుకోగానే శాపవిము క్తులయ్యారని కథనం. ఇక్కడ స్వామి వారు అవతరించి గౌతమ మహర్షి స్వామివారిని పూజించిన రోజునే ఇప్పటికీ 'శ్రీరంగ జయంతి' అంటూ వైభ వోపేతంగా జరుపుతున్నారు. అప్పుడు స్వామివారు గరుడ వాహనంపై ఊరేగుతారు. ఈ శ్రీరంగపట్టణాన్ని కావేరి నది చుట్టి ఉండటం వలన, ఇదొక దీవిలా గోచరిస్తుంటుంది. ఈ పట్టణంలో ఇంకా లక్ష్మీ నరసింభస్వా మి వారి ఆలయం, జ్యోతిర్మయ స్వామి వారి ఆలయం, గంగాధరేశ్వరుని ఆలయం అంటూ పలు ఆలయాలున్నాయి.
ఒకసారి తిరుమల రాయలవారికి వీపుపై రాచపుండు లేచి విపరీతంగా బాధించసాగింది. ఎన్ని రకాలైన వైద్యాలు చేసినప్పటికీ ఫలితం కనిపించ లేదు. బాధను తట్టుకోలేక పోయిన రాయలు, ఆలయ పనుల నుంచి తప్పు కుని మైసూరు మహారాజు శ్రీరాజ ఉడైయారుకు ఆ బాధ్యతను అప్పగించా రు. తలైక్కాడు అనే ప్రదేశంలో కొలువైయున్న వైదీశ్వరుని మొక్కితే ఫలితం ఉంటుందని ఎవరో చెప్పగా, ఆ స్వామి దర్శనానికి వెళ్ళిన తిరుమల రాయలు తిరిగిరాలేదు. ఆయన ప్రాణాలు అనంతవాయువుల్లో కలసిపోయాయి. ఇక్కడ శ్రీరంగపట్టణంలో వున్న తిరుమలరాయల భార్య అలమేలమ్మ, భర్త చనిపోయిన తర్వాత కూడ అమ్మవారికి అలంకారాలు చేయడం మానుకోలేదు. ఒకసారి ఈ విషయాన్ని చూసిన రాజు, ఆ నగల న్నింటినీ అలమేలమ్మ దగ్గర్నుంచి తీసుకుని, రాజలాంఛనాలతో అమ్మవారి కి అలంకారాలు చేయించమన్నాడు.
ఈ రాజాజ్ఞ అలమేలమ్మకు రుచించక పోవడంతో నగలతో తలైక్కాడుకు బయలుదేరింది. భటులు ఆమెను వెం బడించారు. ఆ రాజ భటులకు చిక్కకూడదన్న ఉద్దేశంతో అలమేలమ్మ నగలతో పాటు కావేరి నదిలోకి దూకింది. ఆమె అలా కావేరిలో దూకుతు న్నప్పుడు ఆ ప్రాంతమంతా ఎడారిగా మారిపోవాలని శపించింది. కొన్నాళ్ళ తర్వాత ఆమె శాపం ఫలించింది. ఆ ప్రాంతమంతా బీటలువారి పోయింది. ఆమె శాపం గురించి విన్న రాజు వ్యధ చెంది, అలమేలమ్మ మనసు శాం తించేందుకు అంతఃపురంలో ఆమె శిలను ప్రతిష్ఠించి పూజించడం ప్రారం భించాడు.
మైసూరు ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన ముస్లిం పరిపాలకులలో హైదర్‌ ఆలీ, అతని కుమారుడు టిప్పుసుల్తాన్‌లు శ్రీరంగనాథస్వామి పట్ల భక్తిభావంతో ఉండేవారు. ఒకసారి మైసూరు రాజ్యంపైకి శత్రువులు దండెత్తి వచ్చి నప్పుడు, హైదర్‌ఆలీ ఎదరుదాడికి బయలుదేరాడు, తన బలం కంటే శత్రువుల బలం అధికమని తెలిసిన తదనంతరం అతనికి ఏం చేయాలో పాలుపోలేదు. వెంటనే రంగనాథుని ధ్యానించాడు. వెంటనే గోదావరి ఒక్క సారిగా ఉప్పొంగడంతో శత్రుసేనలు వెనక్కి తగ్గాయి. హైదర్‌ఆలీ శ్రీరంగప ట్టణానికి వచ్చి రంగనాథునికి కృతజ్ఞతా సూచకంగా మొక్కి, మరలా ఎక్కువ సైనంతో వెళ్లి శత్రుసేనలను తరమగొట్టాడని చెబుతారు.
శ్రీరంగపట్టణంలో ప్రతి సంవత్సరం 'గోదావరోత్సవము' అనే ఉత్సవం జరుపబడుతుంటుంది. ఈ ఉత్సవానికి హైదర్‌ఆలీ తన రాణులతో సహా వచ్చేవాడట.శ్రీరంగపట్టణం మైసూరు పట్టణానికి 15 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ క్షేత్రానికి మైసూరు నుంచి విరివిగా బస్సు సౌక ర్యాలు ఉన్నాయి. శ్రీరంగపట్టణ క్షేత్ర దర్శనం జీవితంలో ఓ మరపురాని అనుభూ తిగా మిగిలిపోతుం దన్నది నిజం.
మైసూరు ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన పలు రాజవంశాల వారు శ్రీరంగపట్టణాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలన కొనసాగించారు. ఫలితంగా ఈ పట్టణంలోని ఆలయాలు క్రమక్రమంగా అభివృద్ధి చెందాయి. రంగనాథ ఆలయం క్రీ.శ. 817వ సంవత్సరంలో ఒక దాసీ చేత నిర్మింతమైందని శాసనాల ద్వారా తెలుస్తోంది. అనంతరం విజయనగర సామ్రాజ్య పరిపాలనా కాలంలో అధ్వాన్నస్థితికి చేరుకున్న కట్టడాలు పునర్నిర్మితమయ్యాయి. తిరుమలరాయలవారి పర్యవేక్షణలో రంగనాథుని ఆలయ పనులు సక్రమంగా నిర్వహించబడ్డాయి. లోపలి ప్రాకారం, సింహద్వారానికి మెట్లు, ద్వారానికి రెండు పక్కలా ఏనుగులు అంటూ తిరుమలరాయలు ఆలయాన్ని చాలా చక్కగా తీర్చిదిద్దారు. తిరుమల రాయలవారి భార్య రంగనాథస్వామి వారి భక్తురాలు. ఆమె రంగనాయకి అమ్మ వారికి సేవలు చేస్తూ సంతోషపడుతుండేది. అమ్మవారికి ముక్కుపుడకలు, చెవులకు కమ్మలు అంటూ ప్రత్యేకంగా చేయించి అలంకరించి సంతోషపడుతుండేది.
ఫలితంగా చీమలపుట్ట కరిగిపోయి, స్వామివారు శిలారూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. శ్రీరంగనాథుడు శేషపాన్పుపై పవళించి, కుడిచేయిని తలక్రింద పెట్టుకుని, ఎడమ చేయిని చాచి పెట్టుకుని, హృదయభాగంలో మహాలక్ష్మీతో, ఆయన పాదాల వద్ద కావేరి నదీమాత కూర్చుని ఉండగా, చీర్నగవులు చిందిస్తూ దర్శనమిచ్చాడు. రంగనాథుడు అక్కడున్న సమస్త దేవతలు, ఋషిపుంగవులతో, 'ఇకపై ఈ క్షేత్రం గౌతమ క్షేత్రమని, ఆలయ విమానం బ్రహ్మానంద విమానమని పిలువబడుతుంది'ని చెప్పి మాయమయ్యాడు. అదే, నేడు కర్నాటక రాష్ట్రంలో శ్రీరంగపట్టణంగా ప్రసిద్ధి కెక్కిన పుణ్యక్షేత్రం.
హైదర్‌ఆలీ తదనంతరం ఆయన కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్‌ రాజ్యాధికారాన్ని చేపట్టాడు. ఆంగ్లేయులను ఎదిరించి నాలుగుసార్లు యుద్ధాలు చేసిన టిప్పు సుల్తాన్‌, మూడవ యుద్ధ సమయంలో ఆంగ్లేయులతో సామరస్య పూర్వకంగా వ్యవహరించాల్సి వచ్చింది. ఒకసారి టిప్పుసుల్తాన్‌ కుమారులను యుద్ధఖైదీలుగా పట్టుకున్న ఆంగ్లేయులు, టిప్పు సుల్తాన్‌ను సగం రాజ్యాన్ని, నగలు, మూడు కోట్ల నగదుని ఇమ్మని అడిగారు. టిప్పు సుల్తాన్‌ దగ్గర అంత డబ్బు లేకపోవడంతో నగలను అమ్మి డబ్బు ఇచ్చాడని చరిత్ర చెబుతోంది.
haidery aaleeni katikshinchina ranganathudu - savvadi
You Are Here: Home u yaatra u teerdha yaatralu u haidery aaleeni katikshinchina ranganathudu
kaaveri nadeeteeramlo srirangapatnamlo koluvudeerina sriranganathudu mahimaanvitudani prateeti. anyamataalaku chendina vaaru saitam aayananu praarthinchinatlu, aayana vaarini kaapaadinatlu bhaktulu vishwasistaaru. kaveri nadeemaataku ichina varam meraku aayana akkada velasinatlu sthalapuraanam chebutondi. dakshina bharatadesa yaatralo tappanisarigaa chudavalasina aadhyaatmika kshetraallo pradhaanamaindi srirangapatnamante atisayokti kaadu.
munishreshthudaina gautama maharshi oka srirangamloni vaikuntavaasiyaina sriranganaathaswaamini poojinchaadu. maharshi poojalaku prasannudaina ranga nathudu, aayana mundu pratyakshamai 'maharshi! ee kaveri nadee tiiraana pada mati dikkugaa inkonchem munduku velithe, akkada kuuda nenu unnaanu. akkadikochi nannu darsinchukogalavu' ani cheppi adrushyamayyaadu. swami aanati prakaaram kaaveri nadee odduna padamati dikkugaa munduku nadichina gautama maharshi swami cheppina praantaaniki cherukuni aashramaanni nirminchukuni poojaadikaalu cheyasagadu. eelopu gautama maharshi aasramaaniki atri, bodhayanudu, yaagnavalkyudu, kanva maharshi, shuku du, paraasarudu vencheyagaa, vaariki athithi satkaaraalanu chesina gautamu du, sriranganathuni mahimalanu savivaramgaa vivarinchaadu.
goutamudu cheppina swaamileelalanu vinna maharshulu paramaanandabharitulai, aayana netrutvamlo sriranganathuni karunakosam oo yaagaanni chesaru. vaaru chesi na yaganiki prasannudaina swaamivaaru pratyakshamai, aa yaagasthalaaniki dagga rlonunna cheemalaputtalo taanu silaaroopamloonunnatlu telipaadu. munu lu akkadaku cherukoga, appatike aa praantaaniki devatalu, kaamadhenuvu cherukunnaru. andaruu swami naamasmarananu chestundagaa, kaamadhenuvu cheemalaputta vaddaku velli paalanu dharaga kuripinchindi.
antaa bagane undi. cony, sriranganathuni paadaala chenta kaveri nadee maata undatam emiti? ani kontha mandi adugavachhu. deeni venuka oo udantam undi.
kaveri nadee maata okasari srirangapattanamlo ranganaathuni vedukuntu teevramaina tapassu chesindi. aame tapassunu mecchi swami vaaru moodu varaalanu anugrahinchaaru. modati varam prakaaram, kaveri nadi gangaa nadi kante punhyapradamainadigaa bhaavinchabadutundi. rendava varam praka ram, aa nandi odduna srirangapatnam goppa punhyakshetramgaa velugondu tundi. moodava varam prakaaram, taane akkada velisi, bhaktulanu anugrahi staanani cheppaadu. aayana sevalo tana janmanu dhanyam chesukovalanukunna kaveri maata, aayana paadaala daggare koorchundipoyindi.
aa vidhamgaa ranganaathuni paadaala vadda kaaverini darsinchukuntunnam. gangaanadii teeram loo moodu rojulu paatu, yamuna nadee teeramlo aidurojula paatu vasinchi snaanam cheste labhinche punhyaphalam, kaaveri nadilo oke okkasari snaanam cheste labhistundani prateeti. asalu kaveri nadi painunchi veeche gaale, mana sareeraalaku taakithe chaalu.. punyam labhistundani bhaktula nammakam.ilaa kaveri nadee tiiraanunna ee sriranga pattanaaniki chendina mahimalanu cheppukuntu povachu. okasari gandharva raajulaina chandrasenudu, siddhira dudu indruni bhaaryaina sacheedevi patta mohavesayaniki gurai, aame patla anuchitamgaa pravartinchaboyaaru. ee sangatini grahinchina indrudu vaarini raakshasulugaa maramani sapinchaadu.
vaaru srirangapatnaaniki vachi, akkada kaveri nadilo snaanam chesi, swaamini darsinchukogaane saapavimu ktulayyaarani kathanam. ikkada swami vaaru avatarinchi gautama maharshi swaamivaarini poojinchina rojune ippatikee 'sriranga jayanti' antuu vaibha vopetamgaa jaruputunnaru. appudu swaamivaaru garuda vaahanampai ooregutaaru. ee srirangapattanaanni kaveri nadi chutti undatam valana, idoka deevila gocharistuntundi. ee pattanamlo inka lakshmi narasimbhaswa mi vaari aalayam, jyotirmaya swami vaari aalayam, gangadhareshwaruni aalayam antuu palu aalayaalunnaayi.
okasari tirumala raayalavaariki veepupai rachapundu lechi vipareetamgaa baadhinchasaagindi. enni rakaalaina vaidyaalu chesinappatiki phalitam kanipincha ledu. baadhanu tattukoleka poyina rayalu, aalaya panula nunchi tappu kuni maisuru maharaju sriraja udaiyaaruku aa baadhyatanu appagincha ru. talaikkaadu ane pradesamlo koluvaiyunna vaideeswaruni mokkithe phalitam untundani evaro cheppagaa, aa swami darsanaaniki vellina tirumala rayalu tirigiraaledu. aayana praanaalu anantavaayuvullo kalasipoyayi. ikkada srirangapattanamlo vunna tirumalaraayala bharya alamelamma, bharta chanipoyina tarvaata kuuda ammavaariki alankaaraalu cheyadam maanukoledu. okasari ee vishayaanni chusina raju, aa nagala nnintinee alamelamma daggarnunchi teesukuni, raajalaanchanaalatho ammavari ki alankaaraalu cheyinchamannadu.
ee raajaagna alamelammaku ruchinchaka povadamtho nagalatho talaikkaaduku bayaluderindi. bhatulu aamenu vem badinchaaru. aa raja bhatulaku chikkakudadanna uddesamto alamelamma nagalatho paatu kaveri nadiloki dookindi. aame alaa kaaverilo dookuthu nnappudu aa praantamantaa edaarigaa maaripovaalani sapinchindi. konnaalla tarvaata aame shaapam phalinchindi. aa praantamantaa beetaluvaari poyindi. aame shaapam gurinchi vinna raju vyadha chendi, alamelamma manasu shaam tinchenduku antahpuramlo aame silanu pratishtinchi poojinchadam praaram bhinchaadu.
maisuru praantaanni paripaalinchina muslim paripaalakulalo haidery ali, athani kumarudu tippusultaanni sriranganathaswamy patla bhaktibhaavamto undevaaru. okasari maisuru raajyampaiki satruvulu dandetti vachi nappudu, hyderela edarudaadiki bayaluderaadu, tana balam kante satruvula balam adhikamani telisina tadanantaram ataniki yem cheyalo paalupoledu. ventane ranganaathuni dhyaaninchaadu. ventane godavari okka saarigaa uppongadamtho satrusenalu venakki taggaayi. hyderela srirangapa ttanaaniki vachi ranganaathuniki krutagnataa suuchakamgaa mokki, marala ekkuva sainamtho velli satrusenalanu taramagottaadani chebutaaru.
srirangapattanamlo prati samvatsaram 'godavarotsavamu' ane utsavam jarupabadutuntundi. ee utsavaaniki hyderela tana raanulatoe sahaa vachevaadata.srirangapattanam maisuru pattanaaniki 15 ki.mee. dooramlo undi. ee kshetraaniki maisuru nunchi virivigaa bassu souka ryalu unnaayi. srirangapattana kshetra darsanam jeevitamlo oo marapurani anubhuu tigaa migilipotum dannadi nijam.
maisuru praantaanni paripaalinchina palu rajavamsala vaaru srirangapattanaanni rajadhaniga chesukuni paripaalana konasaaginchaaru. phalitamgaa ee pattanamlooni aalayaalu kramakramangaa abhivruddhi chendaayi. ranganatha aalayam cree.sha. 817va samvatsaramlo oka daasee chetha nirmintamaindani saasanaala dwara telustondi. anantaram vijayanagara samrajya paripalana kaalamlo adhvaannasthitiki cherukunna kattadaalu punarnirmitamayyaayi. tirumalaraayalavaari paryavekshanhalo ranganaathuni aalaya panulu sakramamgaa nirvahinchabaddaayi. lopali praakaaram, simhadvaaraaniki metlu, dwaaraaniki rendu pakkala enugulu antuu tirumalaraayalu aalayaanni chala chakkaga teerchididdaaru. tirumala rayalavari bharya ranganathaswamy vaari bhakturaalu. aame ranganaayaki amma vaariki sevalu chestu santoshapadutundedi. ammavaariki mukkupudakalu, chevulaku kammalu antuu pratyekamgaa cheyinchi alankarinchi santoshapadutundedi.
phalitamgaa cheemalaputta karigipoyi, swaamivaaru silaaroopamlo pratyakshamayyaadu. sriranganathudu seshapaanpupai pavalinchi, kudicheyini talakrinda pettukuni, edama cheyini chaachi pettukuni, hrudayabhaagamlo mahalakshmitho, aayana paadaala vadda kaveri nadeemaata kuurchuni undagaa, cheernagavulu chindistuu darsanamichaadu. ranganathudu akkadunna samasta devatalu, rushipungavulatoe, 'ikapai ee kshetram gautama kshetramani, aalaya vimanam brahmananda vimanamani piluvabadutundi'ni cheppi mayamayyadu. adhe, nedu karnataka rashtramlo srirangapattanamgaa prasiddhi kekkina punyakshetram.
hyderela tadanantaram aayana kumarudu tippu sultann rajyadhikaranni chepattadu. aangleyulanu edirinchi naalugusaarlu yuddhaalu chesina tippu sultann, moodava yuddha samayamlo aangleyulatho saamarasya puurvakamgaa vyavaharinchaalsi vachindi. okasari tippusultanni kumaarulanu yuddhakhaideelugaa pattukunna aangleyulu, tippu sultaannu sagam rajyanni, nagalu, moodu kotla nagaduni immani adigaaru. tippu sultann daggara anta dabbu lekapovadamto nagalanu ammi dabbu ichadani charitra chebutondi.