చిత్రకళా సామ్రాట్ 'బాలి' గారు - అచ్చంగా తెలుగు '+g+"
Home » తెలుగు బొమ్మ » చిత్రకళా సామ్రాట్ 'బాలి' గారు
(ముఖాముఖి ముఖచిత్రం వేసినవారు : ఆర్టిస్ట్ పుక్కళ్ళ రామకృష్ణ గారు )
చందమామ లాంటి చూడచక్కని ముఖాలు, తెలుగుదనాన్ని ప్రతిబింబించే నేపధ్యాలు. చూడగానే 'ఆహా' అనిపించేలా బొమ్మలు గీస్తూ, స్నేహభావంతో ఎంతో మంది చిత్రకారులకి ఆదర్శంగా నిలిచిన విలక్షణ చిత్రకారులు 'బాలి' గారితో ముఖాముఖి, ఈ నెల 'తెలుగు బొమ్మ' లో ప్రత్యేకించి మీ కోసం.
మీ స్వగ్రామం, బాల్యం గురించిన వివరాలు చెప్పండి.
నా పేరు మేడిశెట్టి శంకరరావు. పెన్ నేమ్ – బాలి. ఇది నాకు అప్పటి ఆంధ్రజ్యోతి ఎడిటర్ పురాణం గారు పెట్టిన పేరు. నేను పుట్టింది అనకాపల్లి దగ్గరున్న ఓ పల్లెటూరులో, మా పెద్దమ్మగారి ఇంటిలో. చదువుతూ కూడా చదువు డిగ్రీ డిస్కంటిన్యూ చేశాను.
గవర్నమెంట్ సర్వీస్ కమీషన్ ప్యాసయి, PWDలో చిన్న గుమాస్తాగా చేరాను. దగ్గర దగ్గర 7 సంవత్సరాలు పనిచేశాను – మొత్తం నాకు వచ్చిన లంచం ఈ 7 సంవత్సరాలలో 50 రూపాయలు ఉండవచ్చు.
చిత్రకళ పట్ల చిన్నప్పటి నుంచి మీకు ఇష్టం ఉండేదా ?
చిత్రకళను ఎలా అభ్యసించానో తెలియదు. అదీ నేను ఒకేసారి పుట్టాము. నా
నాలుగోఏటనే రంగురంగు పెన్సిళ్ళతో గులాబి పూలను గీసేవాడిని. అవి మామూలు గీతలు. దేవతల బొమ్మలను చక్కగా వేసే పెదపాటి వెంకటరత్నం గారివద్ద మెళకువలు నేర్చుకున్నాను. అప్పటిలో మా నాన్నగారు మిలటిరీలో ఉండేవారు – 2వ ప్రపంచయుద్ధం ముగిసింది. మా నాన్నగారు నీలగిరి (ఉదకమండలం ) వచ్చారు. అక్కడ ఆర్మీ హౌస్ లో ఉండేవారం. మీరు చిత్రకారుడిగా ఎదిగానంటున్నారు.నేను ఎదిగానో లేదో తెలియదు.
ఆర్ట్ అంటే ఇంట్రస్ట్ కాబట్టి ఈ ఫీల్డ్ లోకి వచ్చాను. వచ్చాను కాబట్టి
గవర్నమెంట్ ఉద్యోగం మానేశాను,కాబట్టి శ్రమ తీసుకొనే నాకు ఇష్టమైన ఈ పని శ్రమ అనుకోకుండా పనిచేస్తూ, ఎవన్నా ఆటంకాలు ఎదురైతే నాకూ మంచిరోజులు రాకపోవన్న ధైర్యంతో ముందుకు నడిచేవాణ్ణి. అందువల్లే నేను కార్డున్లు గీయడం, ఇలష్ట్రేషన్లుగీయడంలో ( కలాలు,బ్రష్ లు ఉపయోగించడంలో) బాగా ప్రాక్టీస్ చేశాను,వేయగలుగుతున్నాను.
కధలకు బొమ్మలు యెంత అవసరం అని మీరు భావిస్తారు ?
కథలకు బొమ్మలు ఉండటం, పేపర్లో కార్టూన్లు ఉండడం తప్పనిసరి.ఎన్నో రసాల మేళవింపు అయితే కాని పత్రికకు అందం రాదు. పాఠకుల అభిరుచి అనేక విధాలు.అందువల్ల అలా పత్రికను తీర్చి దిద్దాలి. ఇక నా విషయానికి వస్తే బొమ్మను అందంగా కనపడేలా చేయడం నా బాధ్యత. Stale అయిపోకుండా నాకు నేను రకరకాల నంబరు బ్రష్ లు, కలాల్లో రకరకాలవి వాడుతూ, రంగుల్లో అలాగే అద్దుతూ వేస్తాను.ఆ పేపర్ వాడు నా బొమ్మకు ఎంత space ఇస్తాడో గమనిస్తూ బొమ్మగీస్తాను. కథ back ground పల్లెటూరులో నడుస్తుందా, పట్నంలో నడుస్తుందా ఇవన్నీ చూడాలి.
కథ బాగుండవచ్చు, రచయిత ఏదో చెపుతాడు. నీనింక కథను చదివించేటట్టు చేయాలి, కాబట్టి కొంచెం మసాలాను అద్దుతాను.
మీరు ఏ సమయంలో బొమ్మలు గీస్తారు ?
నా అలవాటు ఏమిటంటే రాత్రిపూట బొమ్మలు గీయను. రంగులు అసలు వేయను – కథలు చదువుతాను – కథ జరుగుతున్న ప్రదేశం, ప్రాంతాల
ఆహార్యం,వయస్సు, కథ పక్కన పెన్సిల్ తో మార్కు చేసుకుంటాను. ఆ తరువాత రోజు వేసుకుంటాను బొమ్మను. అది అవసరమైతే అరగంట నుండి గంట పట్టవచ్చు – సాధారణంగా అరగంటలో అయిపోతాయి. చక్కటి విషయము ఏమిటంటే కథ బాగుంటే – ఆ కథనే చక్కని బొమ్మని వేయించుకుంటుంది. 80 % నచ్చు కథకే కదా!
బొమ్మలు వెయ్యటంలో మీరు పాటించే పద్ధతులు ఏమిటి ?
ఇందులో నా ప్రణాళిక, సిద్ధాంతాలూ వంటివేం లేవు – ఇజాలు (కమ్యూనిజం, సోషలిజం వంటివి అసలే) లేవు- మానవత్వమే ముఖ్యం – ఎర్రపతాకంగాళ్లు ఇలాంటివి సృష్టించి శ్రమైకజీవి అంటూ కొంతమందిని చూపుతూ మరికొంతమందిని బూర్జువాగాళ్లు వైట్ కాలర్ ఉద్యోగి అంటారు. అది తప్పు – కష్టపడితేగానీ ఏదీ దక్కదు. రచయిత గొప్పసందేశాన్ని ఇవ్వడు, ఇచ్చాడే అనుకుందాం పాఠకుడి చేత ఆమోదింపచేయాలిగా! అందువల్ల పాఠకుడికే అర్ధమయ్యేట్టు బొమ్మగీస్తే చాలు అని నా అభిప్రాయం.
మన భారతపతాకం గొప్ప జాతీయపతాకంగా , గొప్ప సందేశాన్ని అందించవచ్చు – అది ఎంతమందికి తెలుస్తోంది. ఆ రంగులు ఏమిటి? ఆ ధర్మచక్రం ఏమిటి? అని ఇంట్రస్ట్ ఉన్నా మహా గొప్పవాడిని అడిగి తెలుసుకుంటాడు.ఆ గొప్పవాడికే తెలియకపోతే అంతే! స్వతంత్రదినం నాడు మోయడం ఆ తరువాత పక్కన పడేయడం- ఎన్నిసార్లు చూడలేదు.
మీరు వేసినవాటిలో మీకు బాగా నచ్చిన బొమ్మ ఏది ?
నేను వేసే ప్రతిబొమ్మ చాలా ఇంట్రెస్ట్ తోనే గీస్తాను – అంటే ప్రతిబొమ్మ ఇష్టమయినదే – అంత కష్టపడివేసినదీ లేదు – కష్టపడుతున్నా ఆ కష్టం తెలియదు ఇంట్రస్ట్ ముందు. అయితే అవతలివ్యక్తి టైము ఇవ్వకపోతే, ఆ తరువాత ఆ బొమ్మ ప్రింట్ లో చూసుకున్నపుడు కొంచెం టైము తీసుకోవలసింది – తొందరపడ్డాను, అని అనిపిస్తుంది.
మీరు కంప్యూటర్ ను ఉపయోగించి బొమ్మలు వేస్తారా ?
నేను బొమ్మలు (ఇల్లేస్త్రేషన్స్ ) వేసేరోజుల్లో ఆఫ్ సెట్ లేదు – ఆఫ్ సెట్ అప్పుడే కొత్తగా వస్తోంది. అది ఖర్చుతో కూడిన వ్యవహారమని, సాంకేతిక నిపుణులు దొరకరని విన్నాను – అందువల్ల అప్పటిలో కొన్ని పత్రికలూ – కొన్ని సెంటర్ పేజీలు మాత్రం గొప్పగా ఆఫ్ సెట్ లో (black & white)వేసి, అదేదో గొప్పగా ప్రకటించుకునేవి.
అప్పటికి విస్తృతంగా వుండేది కంపోజింగ్ , అక్షరాలు కంపోజ్ చేసుకోవడం, బొమ్మలు బ్లాక్ లు చేసుకోవడం అంతే! ఇంకు సరిగ్గా ఈ అక్షరాలు, బొమ్మల మీద స్ప్రెడ్ కాకపొతే అంతే సంగతులు, ఎంతమంచి బొమ్మన్నా పోతుంది, అక్షరాలు కనబడవు.
నేను ఆంధ్రజ్యోతిలో చేరినపుడు ఇదే అవస్థ. అయితే ఆంధ్రపత్రిక మద్రాసు నుండి వస్తున్న రోజుల్లో బ్లాక్ మేకింగ్ లో నయినా రెండు రంగుల్లో బొమ్మలు అచ్చువేసేది. అంటే సర్క్యులేషన్ ఎక్కువ – దానికి టెక్నిషియన్స్ ఉన్నారన్నమాట. అయితే అది విజయవాడ(shift) వచ్చిన తరువాత ఇదే గతిలో నడిచింది – నేను ఆంధ్రజ్యోతిలో(weekly) జాయినయినపుడు నా బొమ్మలు తేలిపోతున్నాయనిపించి కొంచెం నల్ల ఇంకుతో back ground వేస్తూ – డెప్త్ లు ఇచ్చేవాడ్ని. దానివల్ల బొమ్మతోపాటు పేజీ కూడా అందంగా కనపడేది. ఇంక కంపెనీ వారయితే రెండు పెద్ద డబ్బాలలో ప్రతినెలా ఇంకు వాడితే: ఈ నెల రెండున్నర డబ్బాలు కొనవలసి వచ్చిందట – చివరకు ప్రెస్ టెక్నిషియన్స్ నా వల్ల అలా జగుతోందని మేనేజ్మెంట్ కు విన్నవించారు – ఆ మేనేజ్మెంట్ వారు మా ఎడిటర్ పురాణంగారి ద్వారా – నాకు మెమో ఇప్పించారు – నేను ఇంకు ఎక్కువగా తాగుతున్నానని- అయినా నేను వదల్లేదు. ఇంకా అందంగా, నల్లగా మంచిగా షేడ్స్ కడుతూ బొమ్మలు వేసేవాడిని – బొమ్మలు, అక్షరాలు హాయిగా వచ్చేవి. ఇంకా ఆఫ్ సెట్ లు మార్కెట్ కి విరివిగా రావడంతో బొమ్మల్లో సన్నని గీతలు, అందంగా రంగులు, వాటిల్లో డెప్త్ రావడం మొదలెట్టాయి- నా ఆనందానికి లోటు లేదు - ఓ 5 సంవత్సరాలు బ్రష్ లూ, కలాలతో ప్రయోగాలు చేస్తూ ఆడుకున్నాను.
ఇప్పటివరకూ మీ ప్రస్థానం మీకు తృప్తిని ఇచ్చిందా ?
నాకు ఈ చిత్రకళ గొప్ప తృప్తిని ఇచ్చిందనే చెప్పాలి – మానసికంగా, శారీరకంగా హాయిగా ఉన్నాను. ప్రముఖ తత్వవేత్త జిడ్డు కృష్ణమూర్తిగారన్నట్టు కళలు – "యోగాభ్యాసాలు" – అందులో లీనమయిపోతే – ప్రపంచం కనపడదు. మనసు హాయిగా ఉంటుంది. అదే నాకు జరిగింది – నాకు తలనొప్పిలాంటిది వచ్చి 25 సంవత్సరాలయ్యింది. జ్వరం అసలే రాదు. కొంచెం రెస్ట్ తీసుకుంటే, కొంచెం దూరం నడిస్తే అదీ పోతుంది. అయితే మా ఆవిడని గవర్నమెంట్ ఉద్యోగం వదులుకున్నపుడు –అమ్మో అని భయపెట్టలేదు – "నా మీద నమ్మకం!" కొంతమంది ఇది ప్రయివేట్ జాబ్ అని భయపెట్టారు, గానీ నేను నా ఆత్మవిశ్వాసం మీదే ముందడుగు వేశాను. cover designs బాపుగారి కన్నా నేనే ఎక్కువ వేసి ఉంటాను.
ఆంధ్రజ్యోతి వారు ఇచ్చిన జీతం మా ఆవిడకు ఇచ్చేసి, ప్రయివేట్ వర్క్ చేసిన డబ్బులతో నా ఖర్చులు చేసేవాడిని – నా డబ్బులతోనే నేను వైజాగ్ లో ఇల్లు కొనుక్కుంటే – ఆమె డబ్బులు ఇంటి ఖర్చులకు గాను పోను, మిగిలిన వాటితో చాల బంగారం కొంది. ఆమెకు కావలసిన నగలు సంవత్సరానికి ఒకటి తప్పనిసరిగా చేయించుకునేది. ఇది గొప్పా అంటే చెప్పలేను కాని – చక్కటి తృప్తి అని చెప్తాను!!
ఇక నేను సాధించవలసినవి లేవు – బొమ్మలు హాయిగా వేసుకుంటాను, తీరిగ్గా హాయిగా పాడుకుంటాను. గొప్ప గాయకుడని కాదు కానీ, నా గొంతులో హాయిగా పలికే గమకాలూ ఉన్నాయి చాలు.
మీకు రావలసినంత గుర్తింపు వచ్చిందా ?
నాకు రావలసినంత గుర్తింపు వచ్చిందో లేదో నాకు తెలియదు. ఆంధ్రజ్యోతిలో
ఉన్నపుడు చాల సీరియళ్లకు బొమ్మలు వేసేటపుడు – శ్రీ శర్మగారు "ఫలానా సీరియల్ వస్తోంది బాపు బొమ్మలతో" అని ప్రకటనలతో ఊదరగోట్టేవాడు- బాపుగారి నుండి 1 లేదా 2 వచ్చేవి – ఆయన సినిమాల్లో చాలా బిజీ – ఆ తరువాత వారాల్లో నేను వేసేవాడిని- అప్పటికే నా బొమ్మలు బావుండేవి .
ఒకటి రెండు సంవత్సరాలు ఇలా అయిన తరువాత ఆయనను అడిగాను – "బాపు, బాలి బొమ్మలతో ఫలానా సీరియల్ వస్తోంది అని ప్రకటనలు ఈయవచ్చు కదా అని" ఆయన అంతెత్తున ఎగిరాడు. "నీకు పేరు మీద మహా తాపత్రయంగా ఉందే అని" – ఇటువంటివి జూనియర్ దశలో తప్పవు. గమ్మున ఊరుకున్నాను. అయితే అది పేరు గురించి కాదు కొంచెం గుర్తింపు కోసం. పేరు వస్తోందో రాదో తెలియదు – ఇక డబ్బులు సంపాదించుకుందాం అని వర్క్ చేస్తూ కష్టపడేవాడిని బయట.
మీ జీవితంలో మీరు ఎదుర్కున్న ఒడిదుడుకుల గురించి చెప్పండి.
పైన చెప్పినది చెడు అనుభవమే కదా! విషయమొచ్చింది – మీరు ప్రశ్నించారు కాబట్టి చెపుతున్నాను – ఇంకా PWDలో పనిచేస్తున్నాను. విశాఖజిల్లాలో చోడవరంలో శర్మగారు కథలు పంపేవారు ఆంధ్రజ్యోతి నుండి – అలా ద్వివేదుల విశాలాక్షి, కోమలాదేవి,అవసరాల కృష్ణారావు , నండూరి పార్ధసారథి గార్ల నవలలకు బొమ్మలు వేశాను. అయితే ఏదో లోపం బొమ్మల్లో, నాకు సరియైన బ్రష్ లు కలాలు లేవు అని – బొమ్మల్లో ఫినిషింగ్ కూడా బాగా చేయలేకపోతున్నానని – ఇంతలో వైజాగ్ ట్రాన్స్ఫర్ అయ్యింది. ఇక్కడకు వచ్చాక రచయిత భమిడిపాటి రామగోపాలంగారు పరిచయం అయ్యారు. వారి ఆఫీస్ మా ఆఫీస్ దగ్గరే!
"బాపుగారు, ముళ్ళపూడి వారు రేపు ఉదయం 11 గంటలకు మా ఆఫీస్ కు వస్తున్నారు – నీవు కుడా రా" అని ఆయన కబురు పంపారు- వెళ్ళాను..
వారికి నన్ను పరిచయం చేశారు – (వారికీ, వారికీ లోగడ పరిచయాలున్నాయి ఏదో సినిమా ఎలా పోతుందో చూసుకోవడానికి ఈ వూరు వచ్చారన్నమాట) "మేము ఫలానా హోటల్లో ఫ్రంట్ రూమ్ లో ఉన్నాం సాయంత్రం కలవండి అన్నారు బాపుగారు. నా అనుమానాలన్నీ తీర్చుకోవచ్చు అన్న ఉత్సాహంలో ఉన్నాను. సాయంకాలం అలాగే వారుండే హోటల్ కి బయలు దేరాను. పెద్దవర్షం- మొత్తం తడిచిపోయాను. అయినా సరదా, వారిని కలుసుకుంటున్నానని. అప్పటికే సీతమ్మధార గవర్నమెంట్ క్వాటర్లో ఉండేవాడ్ని. అక్కడికి గంటకో బస్ ఉండేది. అది తప్పిపోతే వచ్చే బస్ కోసం షెల్టర్ లో వెయిట్ చేయడమే. బారున్న రూము బయట మొత్తం తడిసిపోయి ఉంది. వెనక కొంచెం పొడిగా ఉంది. అక్కడొక పొడువైన బల్ల, అది ద్వారం దగ్గరలోనే ఉంది. మెట్లకు దగ్గరలోనే కుర్చీ ఉంది. అది పూర్తిగా తడిసిపోయి ఉంది. తలుపు తట్టాను.రమణగారు తలుపు తీసి కూర్చోండి అన్నారు. ఎలాగు తడిచాను కాబట్టి అలాగే కూర్చున్నాను. వాళ్లిద్దరూ కాసేపట్లో తెల్లటి బట్టల్లో ఫ్రెష్ గా తయారయివచ్చారు. బల్ల మీద కూర్చున్నారు పలకరించారు. పైనుండి గొట్టంలో పడుతున్న నీరు కాలువగుండా బయటకు పోతుంది, కొంచెం దగ్గరలో పూలమొక్కలు. అలా ఆ నీటివేపే జీవితంలో అదే మొదటిసారి చూసినట్టు చూస్తున్నారు.
రెండు ప్రశ్నలు వేశాను ఆర్ట్ గురించే- మొదటి దానికి సమాధానం – "సోవియట్ లాండ్ పుస్తకాలు తిరిగెయ్యమని"
బ్రష్ ఈకలు సరిగ్గా లేక పాయింట్ రావడం లేదన్న నా రెండవ ప్రశ్నకు "ఈకలు వేలితో నలపండి" అని సమాధానం. తిరిగి ఆ నీటివైపే చూస్తున్నారు.
నా వాచీలో బస్సు టైము అవుతుంది వస్తానని లేచాను."నాకేదన్న ఆర్ట్ గురించి అనుమానాలుంటే ప్రపంచంలోంచే, అనుభవంలోంచే తెలుసుకోవాలి, ఆలస్యమయినా పరవాలేదు," అని నిర్ణయించుకొని బస్సు పట్టుకొని ఇంటికి వచ్చేశాను. ఎక్కడో చదివాను ఆయన మితంగా మాట్లాడుతారని, నాకు జరిగిన సంఘటన మితంలో భాగం కాబోలు.
ఒకటి రెండు సంవత్సరాల క్రితం నా కార్టూన్ బుక్ రచన చిక్కడపల్లి త్యాగరాజ గానసభలో ఆయనతో ఆవిష్కరింపచేశారు- ఆయన సభానంతరం అలవోకగా తిరగేస్తోంటే "నిదానంగా చూడండి" అన్నాను. "అయ్యో మీరు నా అభిమాన చిత్రకారులు అన్నారు – "ఆహా అలాగా" అనుకున్నాను.ఆ తరువాత నేను విన్నది. దగ్గరికి వెళ్ళి పలకరించినవాడల్లా ఆయన అభిమాన చిత్రకారుడే అని.
అయితే నేను ఆ దశ దాటిపోయాను కాబట్టి నలుగురిలో చెప్పుకోలేదు. నా ఆత్మకథలోనే వ్రాశాను. అయితే 'అన్వర్' అనే ఆర్టిస్ట్ కి ఏదో సందర్భంలో చెప్పాను, ఆయన అది గుర్తుపెట్టుకొని ఎన్నో సంవత్సరాల తరువాత ఎవరో అమెరికా ఆర్టిస్ట్ కు కొంచెం తేడాతో ఇలాంటి అనుభవమే జరిగితే కంపేర్ చేస్తూ FACE BOOK లో పెట్టాడు ఫోటోలతో సైతం.
మీ ఆత్మకధ రాస్తున్నారట ?
అవును నా ఆత్మ కథను వ్రాయమని ఒక నెట్ మ్యాగజిన్ నడుపుతున్న చిత్రకారుడు అడిగితే రాయడం మొదలెట్టాను. అతడిలో ఆవేశం ఎక్కువ ఆలోచన తక్కువ అని తెలిసింది. ఆపేశాను. అప్పటికే చాలా మంది చదివి దాన్ని పుస్తకంగా తీసుకురండి అని కోరితే పూర్తి చేశాను ,త్వరలో పాఠకుల ముందుకు వస్తుంది.
జీవితంలోని అనుభవాలు మీకు నేర్పిన పాఠాలు ఎటువంటివి ? భావిచిత్రకారులకి మీరిచ్చే సందేశం ఏమిటి ?
ఇలాంటి చిన్న చిన్న అనుభవాలు ఎదుర్కోవడం వల్ల – ఈ అనుభవాలే సంపదలు కాబట్టి ఔత్సాహికవంతులైన చిత్రకారులు నా దగ్గరకు వస్తే, గౌరవంగా పలకరించాలని, నాకు తెలిసిన విషయాలు తెలియచెప్పాలని సరదా ఉంది . అదే చేస్తున్నాను. "కళ అన్నది మహా సముద్రం, నాకు తెలిసింది అందులో చిన్న నీటి బిందువు" అనుకుంటే చాలు. వినమ్రంగా తలదించుకోడానికి. ఇంతకూ మించి పాఠకులకు ఏం చెపుతాం ?
"అవకాశాన్ని వినియోగించుకోండి- మనకు తెలిసింది అతి తక్కువని భావించండి, ఒప్పుకున్న పనిని సకాలంలో వారికి అందించండి. దానికి మీ మూడ్ బాగులేదన్న కారణం చూపకండి. ప్రతీ క్షణం చుట్టూ ఉన్న వ్యక్తులను గమనించండి. వారి హాహాభావాలను, అదే పెద్ద లెసన్ బొమ్మలుగా గీసుకోడానికి." ఇదే నేనిచ్చే సందేశం.
గుంటూరు కళాపీఠం వారి నుంచి ' చిత్రకళా సామ్రాట్' గా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుంచి 'హంస' అవార్డును మాత్రమే కాక, పలు సన్మానాలు పొందారు బాలి గారు. దేశవిదేశాల్లో అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చి, అచ్చతెలుగువారి కీర్తిని దిగంతాలకు వ్యాపింపచేసారు. శ్రీ బాలి గారు, మరిన్ని విజయ శిఖరాలను అధిరోహించాలని, మనసారా ఆకాంక్షిస్తోంది 'అచ్చంగా తెలుగు'.
chitrakala samrat 'baali' gaaru - achangaa telugu '+g+"
Home u telugu bomma u chitrakala samrat 'baali' gaaru
(mukhamukhi mukhachitram vesinavaaru : artist pukkalla ramakrishna gaaru )
chandamama lanti chudachakkani mukhalu, telugudanaanni pratibimbimche nepadhyaalu. chudagaane 'aahaa' anipinchela bommalu geestuu, snehabhaavamto entho mandi chitrakaarulaki aadarsamgaa nilichina vilakshana chitrakaarulu 'baali' gaaritho mukhamukhi, ee nela 'telugu bomma' loo pratyekinchi mee kosam.
mee swagraamam, balyam gurinchina vivaraalu cheppandi.
naa paeru medisetti sankararao. pen nem – baali. idhi naaku appati aandhrajyoti editer puraanam gaaru pettina paeru. nenu puttindi anakapalli daggarunna oo palleturulo, maa peddammagaari intilo. chaduvutuu kuudaa chaduvu digri discontinue cheshaanu.
governament survies kameession pyaasai, PWDloo chinna gumastaga cheraanu. daggara daggara 7 samvatsaraalu panichesaanu – mottam naaku vachina lancham ee 7 samvatsaraalalo 50 roopaayalu undavacchu.
chitrakala patla chinnappati nunchi meeku ishtam undeda ?
chitrakalanu ela abhyasinchaano teliyadu. adhee nenu okesari puttaamu. naa
nalugoetane rangurangu pensillatho gulabi poolanu geesevadini. avi maamuulu geetalu. devatala bommalanu chakkaga vese pedapati venkataratnam gaarivadda melakuvalu neerchukunnaanu. appatilo maa naannagaaru milatiriiloo undevaaru – 2va prapanchayuddham mugisindi. maa naannagaaru neelagiri (udakamandalam ) vachaaru. akkada armi hous loo undevaaram. meeru chitrakaarudigaa edigaanantunnaaru.nenu edigaano ledho teliyadu.
art ante intrust kabatti ee feald loki vachanu. vachanu kabatti
governament udyogam maanesaanu,kabatti shrama teesukone naaku ishtamaina ee pani shrama anukokunda panichestuu, evanna aatamkaalu eduraithe naakuu manchirojulu rakapovanna dhairyamtho munduku nadichevaanni. anduvalle nenu kaardunlu geeyadam, ilashtreshanlugiyadamla ( kalaalu,brash lu upayoginchadamlo) baga practies cheshaanu,veyagalugutunnaanu.
kadhalaku bommalu yentha avasaram ani meeru bhaavistaaru ?
kathalaku bommalu undatam, peparlo kaartoonlu undadam tappanisari.enno rasala melavimpu ayithe kaani patrikaku andam raadu. paatakula abhiruchi aneka vidhaalu.anduvalla alaa patrikanu teerchi diddali. ika naa vishayaaniki vaste bommanu andamgaa kanapadela cheyadam naa baadhyata. Stale aipokunda naaku nenu rakarakaala nambaru brash lu, kalaallo rakarakalavi vaadutuu, rangullo alaage addutuu vestaanu.aa paper vaadu naa bommaku entha space istado gamanistuu bommageestaanu. katha back ground palleturulo nadustunda, patnamlo nadustunda ivannee chudali.
katha bagundavachhu, rachayita edho cheputaadu. neeninka kathanu chadivinchetattu cheyali, kabatti konchem masalanu addutaanu.
meeru e samayamlo bommalu geestaaru ?
naa alavaatu emitante raatripuuta bommalu geeyanu. rangulu asalu veyanu – kathalu chaduvutaanu – katha jarugutunna pradesam, praantaala
aahaaryam,vayassu, katha pakkana pensill thoo maarku chesukuntanu. aa taruvaata roju vesukuntaanu bommanu. adhi avasaramaite araganta nundi ganta pattavacchu – saadhaaranamgaa aragantalo aipothayi. chakkati vishayamu emitante katha bagunte – aa kathane chakkani bommani veyinchukuntundi. 80 u nachu kathake kada!
bommalu veyyatamlo meeru paatinche paddhatulu emiti ?
indulo naa pranaalika, siddhaantaaluu vantivem levu – ijaalu (communism, soshalism vantivi asale) levu- maanavatvame mukhyam – errapataakamgaallu ilantivi srushtinchi sramaikajeevi antuu kontamandini chuuputuu marikontamandini boorjuvaagaallu white kalar udyogi antaaru. adhi tappu – kashtapaditegaanii edhee dakkadu. rachayita goppasandesanni ivvadu, ichade anukundam paatakudi chetha aamodimpacheyaaligaa! anduvalla paatakudike ardhamayyettu bommageeste chaalu ani naa abhiprayam.
mana bhaaratapataakam goppa jaatiiyapataakamgaa , goppa sandesaanni andinchavachhu – adhi entamandiki telustondi. aa rangulu emiti? aa dharmachakram emiti? ani intrust unna mahaa goppavaadini adigi telusukuntaadu.aa goppavadike teliyakapothe anthe! swatantradinam naadu moyadam aa taruvaata pakkana padeyadam- ennisaarlu chudaledu.
meeru vesinavaatilo meeku baga nachina bomma edhi ?
nenu vese pratibomma chala intrest thone geestaanu – ante pratibomma ishtamayinade – anta kashtapadivesinadii ledu – kashtapadutunna aa kashtam teliyadu intrust mundu. ayithe avatalivyakti taimu ivvakapothe, aa taruvaata aa bomma print loo chusukunnapudu konchem taimu teesukovalasindi – tondarapaddaanu, ani anipistundi.
meeru computer nu upayoginchi bommalu vestara ?
nenu bommalu (illestrations ) veserojullo af sett ledu – af sett appude kottagaa vastondi. adhi kharchuto kuudina vyavahaaramani, saanketika nipunulu dorakarani vinnaanu – anduvalla appatilo konni patrikaluu – konni senter paejeelu maatram goppagaa af sett loo (black & white)vesi, adedo goppagaa prakatinchukunevi.
appatiki vistrutamgaa vundedi composing , aksharaalu kampoj chesukovadam, bommalu black lu chesukovadam anthe! inku sarigga ee aksharaalu, bommala meeda spread kakapothe anthe sangatulu, entamanchi bommanna potundi, aksharaalu kanabadavu.
nenu aandhrajyotilo cherinapudu ide avastha. ayithe aandhrapatrika madrasu nundi vastunna rojullo black making loo nayina rendu rangullo bommalu achuvesedi. ante sarkyuleshan ekkuva – daaniki technitians unnarannamata. ayithe adhi vijayavada(shift) vachina taruvaata ide gatilo nadichindi – nenu aandhrajyotilo(weekly) jayinayinapudu naa bommalu telipotunnayanipanikha konchem nalla inkutho back ground vestu – depth lu ichevaadni. daanivalla bommathopaatu pagy kuudaa andamgaa kanapadedi. inka company vaarayithe rendu pedda dabbalalo pratinela inku vaadithe: ee nela rendunnara dabbalu konavalasi vachindata – chivaraku press technitians naa valla alaa jagutondani management ku vinnavinchaaru – aa management vaaru maa editer puraanamgaari dwara – naaku memo ippinchaaru – nenu inku ekkuvagaa taagutunnaanani- aina nenu vadalledu. inka andamgaa, nallagaa manchigaa shades kaduthuu bommalu vesevadini – bommalu, aksharaalu haayigaa vachevi. inka af sett lu market ki virivigaa raavadamtho bommallo sannani geetalu, andamgaa rangulu, vaatillo depth ravadam modalettaayi- naa aanandaaniki lotu ledu - oo 5 samvatsaraalu brash luu, kalaalatho prayogaalu chestu aadukunnaanu.
ippativarakuu mee prasthaanam meeku truptini ichinda ?
naaku ee chitrakala goppa truptini ichindane cheppali – maanasikamgaa, saareerakamgaa haayigaa unnaanu. pramukha tatvavetta jiddu krishnamoorthigaarannat kalalu – "yogabhyasalu" – andulo leenamayipothe – prapancham kanapadadu. manasu haayigaa untundi. adhe naaku jarigindi – naaku talanoppilaantidi vachi 25 samvatsaraalayyindi. jwaram asale raadu. konchem rest teesukunte, konchem dooram nadiste adhee potundi. ayithe maa aavidani governament udyogam vadulukunnapudu –ammo ani bhayapettaledu – "naa meeda nammakam!" kontamandi idhi prievate jab ani bhayapettaru, gaanee nenu naa aatmaviswasam meede mundadugu vaesaanu. cover designs bapugari kanna nene ekkuva vesi untaanu.
aandhrajyoti vaaru ichina jeetam maa aavidaku ichesi, prievate work chesina dabbulatho naa kharchulu chesevadini – naa dabbulathone nenu wizag loo illu konukkunte – aame dabbulu inti kharchulaku gaanu ponu, migilina vaatitho chaala bangaram kondi. aameku kaavalasina nagalu samvatsaraaniki okati tappanisarigaa cheyinchukunedi. idhi goppa ante cheppalenu kaani – chakkati trupti ani cheptaanu!!
ika nenu saadhinchavalasinavi levu – bommalu haayigaa vesukuntaanu, teeriggaa haayigaa paadukuntaanu. goppa gayakudani kaadu cony, naa gontulo haayigaa palike gamakaaluu unnaayi chaalu.
meeku raavalasinanta gurtimpu vachinda ?
naaku raavalasinanta gurtimpu vachindo ledho naaku teliyadu. aandhrajyotilo
unnapudu chaala seeriyallaku bommalu vesetapudu – shree sarmagaaru "falana seerial vastondi baapu bommalatho" ani prakatanalatho oodaragottevaadu- bapugari nundi 1 leda 2 vachevi – aayana cinemallo chala biji – aa taruvaata vaaraallo nenu vesevadini- appatike naa bommalu bavundevi .
okati rendu samvatsaraalu ilaa ayina taruvaata aayananu adigaanu – "baapu, baali bommalatho falana seerial vastondi ani prakatanalu eeyavachchu kada ani" aayana antettuna egiraadu. "neeku paeru meeda mahaa taapatrayamgaa unde ani" – ituvantivi joonier dasalo tappavu. gammuna oorukunnaanu. ayithe adhi paeru gurinchi kaadu konchem gurtimpu kosam. paeru vastondo rado teliyadu – ika dabbulu sampadinchukundam ani work chestu kashtapadevadini bayata.
mee jeevitamlo meeru edurkunna odidudukula gurinchi cheppandi.
paina cheppinadi chedu anubhavame kada! vishayamochindi – meeru prasninchaaru kabatti cheputunnaanu – inka PWDloo panichestunnaanu. visaakhajillaalo chodavaramlo sarmagaaru kathalu pampevaaru aandhrajyoti nundi – alaa dvivedula visaalaakshi, komaladevi,avasaraala krishnarao , nanduri paardhasaarathi gaarla navalalaku bommalu vaesaanu. ayithe edho lopam bommallo, naaku sariyaina brash lu kalaalu levu ani – bommallo finishing kuudaa baga cheyalekapotunnanani – intalo wizag transfer ayyindi. ikkadaku vachaka rachayita bhamidipati ramagopalangaru parichayam ayyaru. vaari offies maa offies daggare!
"bapugaru, mullapudi vaaru repu udayam 11 gantalaku maa offies ku vastunnaaru – neevu kuda raa" ani aayana kaburu pampaaru- vellaanu..
vaariki nannu parichayam chesaru – (vaarikii, vaarikii logada parichayaalunnaayi edho sinima ela potundo chusukovadaniki ee vuuru vacharannamata) "memu falana hotallo frunt room loo unnam saayantram kalavandi annaru bapugaru. naa anumaanaalannii teerchukovachhu anna utsaahamlo unnaanu. saayankaalam alaage varunde hotal ki bayalu deraanu. peddavarsham- mottam tadichipoyaanu. aina sarada, vaarini kalusukuntunnanani. appatike seetammadhaara governament kwatarlo undevaadni. akkadiki gantako bus undedi. adhi tappipothe vache bus kosam shelter loo veyit cheyadame. baarunna roomu bayata mottam tadisipoyi undi. venaka konchem podigaa undi. akkadoka poduvaina balla, adhi dwaram daggaralone undi. metlaku daggaralone kurchi undi. adhi puurtigaa tadisipoyi undi. talupu tattaanu.ramanagaaru talupu teesi koorchondi annaru. elaagu tadichaanu kabatti alaage kuurchunnaanu. vaalliddaruu kasepatlo tellati battallo fresh gaa tayaarayivachchaaru. balla meeda kuurchunnaaru palakarinchaaru. painundi gottamlo padutunna neeru kaluvagunda bayataku potundi, konchem daggaralo poolamokkalu. alaa aa neetivepe jeevitamlo adhe modatisaari chusinattu chustunnaru.
rendu prasnalu vaesaanu art gurinche- modati daaniki samadhanam – "soviat land pustakaalu tirigeyyamani"
brash eekalu sarigga leka point ravadam ledanna naa rendava prasnaku "eekalu velitho nalapandi" ani samadhanam. tirigi aa neetivaipe chustunnaru.
naa vaacheelo bassu taimu avutundi vastaanani lechaanu."nakedanna art gurinchi anumanalunte prapanchamlonche, anubhavamlonche telusukovali, aalasyamayinaa paravaledu," ani nirnayinchukoni bassu pattukoni intiki vachesaanu. ekkado chadivaanu aayana mitamgaa maatlaadutaarani, naaku jarigina sanghatana mitamlo bhagam kaabolu.
okati rendu samvatsaraala kritam naa cartoon buk rachana chikkadapalli tyagaraja gaanasabhalo aayanatho aavishkarimpachesaaru- aayana sabhaanantaram alavokagaa tiragestonte "nidaanamgaa chudandi" annaanu. "ayyo meeru naa abhimana chitrakaarulu annaru – "aahaa alaga" anukunnaanu.aa taruvaata nenu vinnadi. daggariki velli palakarinchinavaadalla aayana abhimana chitrakarude ani.
ayithe nenu aa dasha daatipoyaanu kabatti nalugurilo cheppukoledu. naa aatmakathalone vraasaanu. ayithe 'anver' ane artist ki edho sandarbhamlo cheppaanu, aayana adhi gurthupettukoni enno samvatsaraala taruvaata evaro america artist ku konchem tedaatho ilanti anubhavame jarigithe compare chestu FACE BOOK loo pettaadu photolatho saitam.
mee aatmakadha rastunnarata ?
avunu naa aatma kathanu vraayamani oka nett magagin naduputunna chitrakaarudu adigithe rayadam modalettaanu. atadilo aavesam ekkuva aalochana takkuva ani telisindi. aapesaanu. appatike chala mandi chadivi daanni pustakamgaa teesukurandi ani korithe puurti cheshaanu ,twaralo paatakula munduku vastundi.
jeevitamlooni anubhavaalu meeku nerpina paataalu etuvantivi ? bhaavichitrakaarulaki meerichhe sandesam emiti ?
ilanti chinna chinna anubhavaalu edurkovadam valla – ee anubhavale sampadalu kabatti autsaahikavantulaina chitrakaarulu naa daggaraku vaste, gowravanga palakarinchaalani, naaku telisina vishayaalu teliyacheppaalani sarada undi . adhe chestunnanu. "kala annadi mahaa samudram, naaku telisindi andulo chinna neeti binduvu" anukunte chaalu. vinamramgaa taladinchukodaaniki. intakuu minchi paatakulaku yem cheputam ?
"avakaasaanni viniyoginchukondi- manaku telisindi athi takkuvani bhavinchandi, oppukunna panini sakaalamlo vaariki andinchandi. daaniki mee mood baguledanna kaaranam chuupakandi. pratee kshanam chuttu unna vyaktulanu gamaninchandi. vaari haahaabhaavaalanu, adhe pedda leson bommalugaa geesukodaaniki." ide neniche sandesam.
gunturu kalaapeetam vaari nunchi ' chitrakala samrat' gaa, andhrapradesh prabhutvam nunchi 'hamsa' avaardunu matrame kaaka, palu sanmaanaalu pondaaru baali gaaru. desavidesallo aneka pradarsanalu ichi, achchateluguvaari keertini digantaalaku vyaapimpachaesaaru. shree baali gaaru, marinni vijaya sikharaalanu adhirohinchaalani, manasara aakaankshistondi 'achangaa telugu'.