బౌధ్ధ తత్వ శాస్త్ర. | Gotelugu.com
బౌధ్ధ తత్వ శాస్త్ర. - డా.బెల్లంకొండ నాగేశ్వరరావు.
బౌద్ధ తత్వశాస్త్ర.
ఇది గౌతమ బుద్ధుని మరణం తరువాత భారతదేశంలోని వివిధ బౌద్ధ పాఠశాలల మధ్య అభివృద్ధి చెందిన తాత్విక పరిశోధనల తరువాత అభివృద్ధి చెందింది తరువాత ఆసియా అంతటా వ్యాపించింది. బౌద్ధ మార్గం తాత్విక తార్కికం, ధ్యానం బౌద్ధ సంప్రదాయాలు విముక్తికి అనేక బౌద్ధ మార్గాలను ప్రదర్శిస్తాయి భారతదేశంలో తరువాత తూర్పు ఆసియాలో బౌద్ధ ఆలోచనాపరులు ఈ మార్గాల విశ్లేషణలో దృగ్విషయం, నీతి, ఒంటాలజీ, ఎపిస్టెమాలజీ, తర్కం, సమయ తత్వశాస్త్రం వంటి విభిన్న అంశాలను మిళితం చేస్తుంది. ప్రారంభ బౌద్ధమతం ఇంద్రియ అవయవాలు (అయతానా) ద్వారా పొందిన అనుభవ ఆధారాలపై ఆధారపడింది బుద్ధుడు కొన్ని మెటాఫిజికల్ ప్రశ్నల నుండి సందేహాస్పదమైన దూరాన్ని నిలుపుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది, అవి విముక్తికి అనుకూలంగా లేనందున వాటికి సమాధానం ఇవ్వడానికి నిరాకరించాయి, బౌద్ధ తత్వశాస్త్రంలో పునరావృతమయ్యే ఇతివృత్తం భావనల పునర్నిర్మాణం, తరువాత బౌద్ధ మధ్య మార్గానికి తిరిగి రావడం.
• మొదటి దశ బుద్ధుని జీవితంలో ఉద్భవించిన మౌఖిక సంప్రదాయాల నుండి వచ్చిన అసలు సిద్ధాంతాల ప్రశ్నలకు సంబంధించినది, బౌద్ధమతం అన్ని తరువాతి వర్గాలకు సాధారణం.
• రెండవ దశ మహాయానేతర "స్కాలస్టిక్" బౌద్ధమతానికి సంబంధించినది, క్రీస్తుపూర్వం మూడవ శతాబ్దం నుండి ప్రారంభమైన అభిధర్మ గ్రంథాలలో స్పష్టంగా ఉంది, వీటిలో సూత్రాలలో పాఠశాల పునర్నిర్మాణం, పదార్థం క్రమబద్ధమైన వర్గీకరణ ఉన్నాయి.
• భారతీయ బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం మూడవ దశ మహాయాన "మెటాఫిజికల్" బౌద్ధమతానికి సంబంధించినది, ఇది సా.శ. మొదటి శతాబ్దం చివరలో ప్రారంభమైంది, ఇది సన్యాసుల జీవితాన్ని బోధిసత్వా మార్గాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. ఈ మూడు దశల వివిధ అంశాలు బౌద్ధమతం వివిధ విభాగాల తత్వశాస్త్రం, ప్రపంచ దృష్టిలో విలీనం చేయబడ్డాయి మరింత అభివృద్ధి చెందాయి.
తాత్విక ధోరణి.
బుద్ధుడు, ప్రారంభ బౌద్ధమతం.
మగధ నుండి ఉత్తర భారతదేశంలో సన్యాసిగా తిరుగుతున్న సమయంలో వివిధ యోగ పద్ధతులు, సన్యాసి పద్ధతులను ఉత్తర భారతదేశం అంతటా బోధించాడు, అప్పటి నుండే అతని బోధనలు వ్యాప్తి చెందాయి. ప్రారంభ బౌద్ధ గ్రంథాలు అని పిలుస్తారు బుద్ధుని బోధనల దృష్టి మోక్షం అత్యున్నత మంచిని పొందడం అయితే, అవి మానవ బాధల మూలం, వ్యక్తిగత గుర్తింపు స్వభావం, ప్రపంచం గురించి జ్ఞానాన్ని పొందే ప్రక్రియ విశ్లేషణను కలిగి ఉంటాయి. బుద్ధుని కాలంలోని అనేక శ్రమణులు శరీరాన్ని తిరస్కరించడానికి, ఉపవాసం వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించి, మనస్సును శరీరం నుండి విముక్తి చేయడానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనిస్తాయి. అయినప్పటికీ బుద్ధుడు మనస్సు మూర్తీభవించి శరీరంపై ఆధారపడి ఉంటుందని గ్రహించాడు, అందువల్ల పోషకాహార లోపం ఉన్న శరీరం మనస్సును శిక్షణ పొందటానికి అభివృద్ధి చేయడానికి జైనులు ఇతర సన్యాసి సమూహాలచే ఆచరించబడినవి బౌద్ధ బోధనల మరింత సూక్ష్మమైన పుట్టుకను వెల్లడించాయి. కాని అవి కొంచెం తరువాతి కాలంలో కేంద్ర బోధనగా ఉద్భవించాయి ఇది ఇప్పటికీ వివిధ బౌద్ధ నియమావళి తుది పునర్నిర్మాణాలకు ముందే ఉంది. పూర్వపు బౌద్ధమతం తాత్విక దృక్పథం ప్రధానంగా ప్రతికూలంగా ఉంది, అంటే ఏ సిద్ధాంతాలను అంగీకరించాలి అనేదాని కంటే ఏ సిద్ధాంతాలను తిరస్కరించాలనే దానిపై దృష్టి పెట్టింది. జ్ఞానోదయం సాధించడంలో ఉపయోగపడే జ్ఞానం మాత్రమే విలువైనది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం బౌద్ధమతం అనేక పాఠశాలలు విభాగాలలోకి వైవిధ్యీకరణకు దారితీసిన తాత్విక తిరుగుబాట్ల చక్రం బౌద్ధులు బుద్ధుని అవ్యక్త తత్వాన్ని ప్రారంభ గ్రంథాలను స్పష్టంగా చెప్పడానికి ప్రారంభమైంది.
కర్మ, పునర్జన్మ.
బుద్ధుడు ప్రపంచాన్ని విధానపరమైన పరంగా అర్థం చేసుకున్నాడు, వస్తువులు పదార్ధాల పరంగా కాదు. అతని సిద్ధాంతం ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించబడిన ఆధారపడిన కొన్ని పరిస్థితులలో తలెత్తే సంఘటనల ప్రవాహాన్ని సూచిస్తుంది, అటువంటి ప్రశ్నలను ఏ సమయంలోనైనా స్థిరమైన స్వతంత్రంగా పరిగణించరు. ఉదాహరణకు, తృష్ణ ఎల్లప్పుడూ ఆధారపడి ఉంటుంది సంచలనాల వల్ల వస్తుంది. సంచలనాలు ఎల్లప్పుడూ మన పరిసరాలతో పరిచయంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. బుద్ధుని కారణ సిద్ధాంతం కేవలం వివరణాత్మకమైనది. వ్యక్తిత్వం లేని చట్టబద్ధమైన కారణ క్రమంగా అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం ఎందుకంటే ఇది బాధలకు దారితీసే ప్రక్రియలు ఎలా పనిచేస్తాయో వాటిని ఎలా తిప్పికొట్టవచ్చో చూపిస్తుంది. బౌద్ధమతంలోని భావన గురించి అజ్ఞానం మూడవ సత్యం ఏమిటంటే, మీరు తృష్ణను విడిచిపెట్టి, జ్ఞానం ద్వారా అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తే, దుక్కా ఆగిపోతుంది. నాల్గవది ఎనిమిది రెట్లు ఇది ఎనిమిది పద్ధతులు ఇది బాధలను అంతం చేస్తుంది. సరైన దృక్పథం, సరైన ఉద్దేశం, సరైన ప్రసంగం, సరైన చర్య, సరైన జీవనోపాధి, సరైన ప్రయత్నం, సరైన బుద్ధి సరైన సమాధి బుద్ధుడు బోధించిన లక్ష్యం, మోక్షం అంటే 'చల్లారు' అని అర్ధం "దురాశ, ద్వేషం మాయ (అంటే అజ్ఞానం), సంసారానికి శక్తినిచ్చే శక్తులను పూర్తిగా చల్లారడం" అని సూచిస్తుంది. మోక్షం అంటే జ్ఞానోదయం పొందిన వ్యక్తి మరణం తరువాత తదుపరి పునర్జన్మ లేదు. ప్రారంభ బౌద్ధమతంలో, ఆధారిత మూలం అనే భావన చాలావరకు మానసిక స్థితి ప్రక్రియలకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది అన్ని శారీరక దృగ్విషయాలకు కాదు. ప్రారంభ గ్రంథాల బుద్ధుని ప్రకారం, వాస్తవికత స్వభావాన్ని నిజంగా చూడగలిగేలా మనసును ధ్యానంలో శిక్షణ ఇవ్వాలి, ఇది బాధ, అశాశ్వతం స్వయం కాదు అనే గుర్తులను కలిగి ఉందని చెప్పబడింది. సమ్మేళనం చేయబడిన సంస్థలకు సారాంశం లేదని బుద్ధుడు వాదించాడు, తదనుగుణంగా స్వీయ సారాంశం లేకుండా ఉంది. ఇది మార్పులేని అంతిమ స్వీయ (ఆత్మ) ఉపనిషత్తు భావనకు శాశ్వతమైన ఆత్మ ఏదైనా అభిప్రాయానికి వ్యతిరేకం. ఈ మార్పు ప్రపంచంలో శాశ్వతం స్వయంగా కనిపించడానికి కలిపి బాధకు కారణమని విముక్తికి ప్రధాన అడ్డంకి అని బుద్ధుడు అభిప్రాయపడ్డాడు. మారని అహం అనే ఆలోచనకు వ్యతిరేకంగా బుద్ధుడు ఉపయోగించిన విస్తృతంగా వాదిస్తున్న వాదన అనుభవజ్ఞుడైనది, మారని అహం అనే ఆలోచనకు వ్యతిరేకంగా బుద్ధుడు ఉపయోగించిన విస్తృతంగా వాదిస్తున్న వాదన అనుభవజ్ఞుడైనది. అన్ని మానసిక-భౌతిక ప్రక్రియలు (స్కంధాలు) అశాశ్వతమైనవి ఒక స్వీయ ఉంటే అది శాశ్వతంగా ఉంటుంది. మారుతున్న ప్రక్రియలు ఒక వ్యక్తి మానవునిగా తయారవుతాయి. ఈ దృష్టిలో 'వ్యక్తి' అనేది ప్రక్రియలు లక్షణాల ఒక 'వ్యక్తి' అనేది రథం వలె అనుభవాల ప్రవాహంపై కప్పబడిన సంభావిత నిర్మాణం. ఒక రథం అవి ఎలా కలిసి ఉంటాయి. ఈ వాదన పునాది అనుభవవాది, ఎందుకంటే ఇది మనం గమనించినవన్నీ మార్పుకు లోబడి ఉంటాయి, ముఖ్యంగా ధ్యానంలో లోపలికి చూసేటప్పుడు గమనించిన ప్రతిది. ఇది ఒక సంస్థ తనను తాను పనిచేయదు నియంత్రించదు (కత్తి ఇతర వస్తువులను కత్తిరించగలదు కాని స్వయంగా కాదు, వేలు ఇతర విషయాల వైపు చూపించగలదు కాని దానిపైనే కాదు, మొదలైనవి) . దీని అర్థం స్వయంగా తనను తాను మార్చుకోవాలనుకోలేడు అలా చేయలేడు (దీనికి మరొక కారణం బౌద్ధమతం కాకుండా చాలా భారతీయ సంప్రదాయాలలో, నిజమైన స్వీయ ఆత్మ పూర్తిగా ఆనందకరమైనది బాధపడదు). బుద్ధుడు ఈ ఆలోచనను స్వీయ భావనపై దాడి చేయడానికి ఉపయోగిస్తాడు. బౌద్ధుడి మనసులో ఉన్నది ఏమిటంటే, ఒక సందర్భంలో వ్యక్తి ఒక భాగం కార్యనిర్వాహక పనితీరును ప్రదర్శించవచ్చు, మరొక సందర్భంలో మరొక భాగం అలా చేయవచ్చు. ఇది ప్రతి భాగం ఎటువంటి భాగం లేకుండా నియంత్రణకు లోబడి ఉండటానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఇది ఎల్లప్పుడూ నియంత్రిక పాత్రను నింపుతుంది ( స్వయంగా కూడా). కొన్ని సందర్భాల్లో ఇచ్చిన భాగం నియంత్రిక వైపు పడవచ్చు, ఇతర సందర్భాల్లో ఇది నియంత్రిత వైపు పడవచ్చు.ఇది మనకు ఎలా సాధ్యమవుతుందో వివరిస్తుంది ఆ స్కంధాల కంటే మనకు మరేమీ లేనప్పటికీ, స్కంధాలలో దేనినైనా మార్చడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. బుద్ధుడు తన ఉపనిషత్తులో వివరించిన బ్రాహ్మణీయ విశ్వాసానికి స్వీయ (ఆత్మ) వాస్తవానికి ప్రపంచం బ్రాహ్మణమని వివరించాడు. ఇక్కడ ఒక వ్యక్తి మొత్తం ప్రపంచం బాధలను అనుభవించలేడని బుద్ధుడు వాదించాడు. తెలివిలేని, శిక్షణ లేని వ్యక్తి శరీరం గురించి ఆలోచించవచ్చు, 'ఇది నాది, ఇది నేను, ఇది నా స్వయం'; అతను భావాలను, అవగాహనలను, సంకల్పాలను; ఉన్నదాని గురించి ఆలోచించవచ్చు. ఆరవది ప్రపంచాన్ని స్వయాన్ని గుర్తించడం, నమ్మడం: 'మరణం వద్ద నేను శాశ్వతంగా, మారకుండా ఉంటాను, ఎప్పటికీ అలాగే ఉంటాను అది నాది, అది నేను, అది నా స్వయం. 'తెలివైన బాగా శిక్షణ పొందిన వ్యక్తి ఈ స్థానాలన్నీ తప్పు అని చూస్తాడు, అందువల్ల అతను ఉనికిలో లేని దాని గురించి ఆందోళన చెందడు. ఇంకా, బుద్ధుడు ప్రపంచాన్ని బాధలకు కారణమని మనం కోరుకున్నట్లుగా ప్రపంచాన్ని నియంత్రించలేము కాబట్టి, ప్రపంచం "నేనే" అనే ఆలోచనబుద్ధుడు తిరస్కరించిన అభిప్రాయాలలో ఒకటి.
క్రీస్తుపూర్వం 1 వ శతాబ్దం నుండి, భారతీయ బౌద్ధమతంలో మహాయాన అనే కొత్త వచన సంప్రదాయం ఏర్పడటం ప్రారంభమైంది, ఇది నెమ్మదిగా భారతీయ బౌద్ధ తత్వశాస్త్రంలో ఆధిపత్యం చెలాయించింది. బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం నలంద విక్రమాసిల వంటి పెద్ద మఠం-విశ్వవిద్యాలయ సముదాయాలలో అభివృద్ధి చెందింది, ఇది ఉత్తర భారతదేశంలో అభ్యాస కేంద్రాలుగా మారింది. మహాయాన తత్వవేత్తలు అభిధర్మ తాత్విక ప్రాజెక్టులను కొనసాగించారు, అదే సమయంలో వాటిని విమర్శించారు కొత్త భావనలు ఆలోచనలను ప్రవేశపెట్టారు. ఆధ్యాత్మికంగా ప్రయోజనకరంగా ఉండాలనే అర్థంలో సిద్ధాంతాలను షరతులతో "నిజం"గా పరిగణిస్తారని పేర్కొన్న మహాయాన సత్యం ఆచరణాత్మక భావనను కలిగి ఉన్నందున, కొత్త సిద్ధాంతాలు అభ్యాసాలు 'నైపుణ్య మార్గాలు' (ఉపయ) గా చూడబడ్డాయి. మహాయానం బోధిసత్వా ఆదర్శాన్ని కూడా ప్రోత్సహించింది, ఇందులో అన్ని జ్ఞానవంతుల పట్ల కరుణ ఉంటుంది. బోధిసత్వుడు బాధపడుతున్న మిగతా జీవులందరికీ ప్రయోజనం చేకూర్చే సంసారంలో (జనన, మరణ చక్రం) ఉండటానికి ఎంచుకునే వ్యక్తి. ప్రధాన మహాయాన తాత్విక పాఠశాలలు సంప్రదాయాలు ప్రజాపరమిత, మధ్యమాకా, తథాగటగర్భా, దిగ్నాగా ఎపిస్టెమోలాజికల్ పాఠశాల, యోగకారా, హువాయన్, టియాంటై, చాన్ జెన్ పాఠశాలలు. ప్రజాపరమిత బోధనలు బౌద్ధ తత్వవేత్త నాగార్జున (మ. 150 - సి. 250 సిఇ) మధ్యమక (మధ్య మార్గం) పాఠశాలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. నాగార్జున భారతీయ బౌద్ధ ఆలోచనాపరులలో ఒకరు; అతను దృగ్విషయం ఖాళీ స్వభావం కోసం శాస్త్రీయ వాదనలు ఇచ్చాడు నాగార్జున విశ్లేషణపై నిర్మించిన మధ్యమాక పాఠశాల తత్వవేత్తలు వారి ప్రత్యర్థులపై మధ్యమాకను సమర్థించారు. వీరిలో ఆర్యదేవ (3 వ శతాబ్దం ), నాగార్జున శిష్యుడు మాలామధ్యమ కోరికపై ఒక ముఖ్యమైన వ్యాఖ్యానం రాసిన కాంద్రకార్తి (600-సి. 650) ; శాంతిదేవ (8 వ శతాబ్దం). బుద్ధపలిత (470–550) 'ప్రిసాజికా' విధానం మూలకర్తగా అర్ధం చేసుకోబడింది, ఇది అసంబద్ధమైన వాదనలను తగ్గించడం ద్వారా మాత్రమే నిత్యావసరాన్ని విమర్శించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అతన్ని భవవివేక (సి. 500 - సి. 578) విమర్శించారు, అతను "ఒకరి స్వంత సిద్ధాంత వైఖరిని నిర్ణయించడానికి" సిలజాలను ఉపయోగించాలని వాదించాడు. ఈ రెండు విధానాలను తరువాత టిబెటన్ తత్వవేత్తలు వ్యాఖ్యాతలు మధ్యసాకాకు ప్రసాజిక స్వతాంత్రిక విధానాలు అని పిలుస్తారు. చైనాలో, మధ్యమాక పాఠశాల (సాన్లాన్ అని పిలుస్తారు) కుమరాజవ (సా.శ. 344–413) చేత స్థాపించబడింది, అతను నాగార్జున రచనలను చైనీస్కు అనువదించాడు. ఇతర చైనీస్ మధ్యమాకాలో కుమరాజావా విద్యార్థి సెంగ్జావో, జిజాంగ్ (549–623), మధ్యమాకాపై 50 కి పైగా రచనలు రాశారు జపాన్‌కు మధ్యమాకా బోధనలను తీసుకువచ్చిన కొరియా సన్యాసి హైగ్వాన్ ఉన్నారు. అతని మరణం తరువాత భారతదేశంలోని అన్ని బౌద్ధులలో సంస్కృత భాషా తత్వవేత్తలందరిలో "జ్ఞానోదయ మలుపు"కు దారితీసింది. దిగ్నాగా రచన తరువాత శతాబ్దాలలో, సంస్కృత తత్వవేత్తలు వారి ప్రతిపాదనలన్నింటినీ పూర్తిగా అభివృద్ధి చేసిన జ్ఞాన సిద్ధాంతాలతో సమర్థించడంపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు. ఈ బౌద్ధ తత్వవేత్తలు మొమెంటరీ సిద్ధాంతం, యోగాకర "అవగాహన మాత్రమే" వీక్షణ, వివరాల వాస్తవికత అణువాదం, నామమాత్రవాదం స్పృహ స్వీయ-రిఫ్లెక్సివ్ స్వభావానికి అనుకూలంగా వాదించారు. వారు దేవుని హిందూ సిద్ధాంతాలు (ఈశ్వర), విశ్వం, వేదాల అధికారం శాశ్వత ఆత్మ (ఆత్మ) ఉనికిపై దాడి చేశారు.
తంత్ర.
ఉత్తర భారతదేశంలో ఎనిమిదవ శతాబ్దం అభివృద్ధి చేసిన వజ్రయాన అని పిలువబడే బౌద్ధ తంత్రాలు అని పిలువబడే గ్రంథాల సమూహంతో సంబంధం ఉన్న సంప్రదాయం. ఈ సమయానికి తంత్రం భారతీయ బౌద్ధమతం ముఖ్య లక్షణం, భారతీయ తాంత్రిక పండితులు బౌద్ధ తాంత్రిక వ్యవస్థల తాత్విక రక్షణలు, హెర్మెనిటిక్స్ వివరణలను అభివృద్ధి చేశారు, ముఖ్యంగా గుహ్యసామజ తంత్రం గుహ్యగర్భా తంత్రం వంటి ముఖ్య తంత్రాలపై వ్యాఖ్యానాల ద్వారా వజ్రయణం దృశ్యం మధ్యమాకా, యోగాకర బుద్ధ-ప్రకృతి సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడింది, ఇది తాంత్రిక కర్మ అనేక నైపుణ్య పద్ధతులు (ఉపయ) కలిగి ఉన్న విముక్తికి వేగవంతమైన వాహనంగా భావించింది. రహస్య మంత్రాలు, మద్యం, లైంగిక యోగా, కోపంతో ఉన్న దేవతలు ఇతర అభ్యాసాలు నిషేధాలతో నిండిన మండలాల సంక్లిష్ట విజువలైజేషన్లను కలిగి ఉన్న ఆచారాల అసాధారణ స్వభావం నుండి తంత్రాల వివరణ రక్షణ అవసరం ఏర్పడింది. సాంప్రదాయ బౌద్ధమత ఆలోచనతో పోల్చితే కనీసం నవలతో అసమ్మతితో ఉన్నారు. ఉదాహరణకు, గుహ్యసమజ తంత్రం ఇలా చెబుతోంది: "మీరు జీవులను చంపాలి, అబద్ధాలు మాట్లాడాలి, ఇవ్వని వాటిని తీసుకోవాలి చాలా మంది మహిళలతో లైంగిక సంబంధం కలిగి ఉండాలి". తంత్రం ఇతర లక్షణాలలో విముక్తికి సాధనంగా భౌతిక శరీరంపై దృష్టి పెట్టడం స్త్రీలింగ అంశాలు, స్త్రీలింగ దేవతలు లైంగికత పునరుద్ఘాటన ఉన్నాయి. ఈ పద్ధతుల రక్షణ పరివర్తన సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఇది ప్రతికూల మానసిక కారకాలు శారీరక చర్యలను ఒక కర్మ నేపథ్యంలో పండించవచ్చు మార్చవచ్చు. హేవాజ్రా తంత్రం ఇలా చెబుతోంది. దుష్ట పురుషులు కట్టుబడి ఉన్న విషయాలు, ఇతరులు సాధనంగా మారి తద్వారా ఉనికి బంధాల నుండి విడుదల అవుతారు. అభిరుచి ద్వారా ప్రపంచం కట్టుబడి ఉంది, అభిరుచి ద్వారా కూడా ఇది విడుదల అవుతుంది, కానీ మతవిశ్వాశాల బౌద్ధులచే ఈ తిరోగమన పద్ధతి తెలియదు. బౌద్ధ తాంత్రిక వ్యాఖ్యానాల మరొక హెర్మెనిటిక్, పుండరికా విమలప్రభా (కలకచ్రా తంత్రంపై వ్యాఖ్యానం) తంత్రాలలో నిషిద్ధం అనైతిక ప్రకటనలను తాంత్రిక సాధన గురించి రూపక ప్రకటనలుగా వ్యాఖ్యానించడం. ఉదాహరణకు, విమలప్రభలో, "జీవులను చంపడం" అంటే తల పైభాగంలో ఉన్న ప్రాణాన్ని ఆపడం. తాంత్రిక కాంద్రకిర్తి ప్రదీపోద్యోతనంలో, గుహ్యసమజ తంత్రానికి వ్యాఖ్యానం, జీవులను చంపడం "ప్రత్యేక సమాధి" ద్వారా "వాటిని శూన్యంగా చేస్తుంది" అని వివరించబడింది, ఇది బస్-టన్ ప్రకారం పూర్తి దశ తాంత్రిక అభ్యాసంతో ముడిపడి ఉంది. వజ్రయాన తాత్విక దృక్పథం అవతారంలో ఒకటి అని డగ్లస్ డక్వర్త్ పేర్కొన్నాడు, ఇది భౌతిక విశ్వోద్భవ శరీరాన్ని ఇప్పటికే జ్ఞానం దైవత్వం కలిగి ఉన్నట్లు చూస్తుంది. విముక్తి (మోక్షం) బుద్ధుడిని భవిష్యత్తులో ఏదో ఒక సంఘటనగా భవిష్యత్తులో జరిగిన సంఘటనగా చూడలేము, కానీ ప్రస్తుతం దేవత యోగా వంటి ప్రత్యేకమైన తాంత్రిక అభ్యాసాల ద్వారా ప్రస్తుతం ప్రాప్యతగా చూడవచ్చు, అందువల్ల వజ్రయానను "ఫలిత వాహనం" అని కూడా పిలుస్తారు. డక్వర్త్ వజ్రయాన తాత్విక దృక్పథాన్ని పాంథిజం ఒక రూపంగా పేర్కొన్నాడు, దీని ద్వారా అతను ఇప్పటికే ఉన్న ప్రతి అస్తిత్వం ఏదో ఒక కోణంలో దైవికమైనదని అన్ని విషయాలు ఏదో ఒక విధమైన ఐక్యతను వ్యక్తపరుస్తాయని నమ్ముతాడు. ప్రధాన భారతీయ తాంత్రిక బౌద్ధ తత్వవేత్తలు బుద్ధగుహ్యా, పద్మావజ్రా (గుహసిద్ధి రచయిత), నాగార్జున (7వ శతాబ్దపు సారా శిష్యుడు), ఇంద్రభూతి (జనసిద్ధి రచయిత), అనంగవజ్రా, దోంబిహేరుకా, దుర్జయచంద్ర వ్యాఖ్యానాలు సంప్రదాయం. వజ్రబోధి ఉభకరసిహా వంటివారు తంత్రాను టాంగ్ చైనాకు తీసుకువచ్చారు (716 నుండి 720 వరకు), యి జింగ్ కోకై వంటి ఆలోచనాపరులు చైనీస్ జపనీస్ భాషలలో తాంత్రిక తత్వాన్ని అభివృద్ధి చేస్తూనే ఉన్నారు. టిబెట్‌లో, సక్య పండిత (1182-28 - 1251), లాంగ్‌చెన్పా (1308–1364) సోంగ్‌ఖాపా (1357–1419) వంటి తత్వవేత్తలు టిబెటన్‌లో బౌద్ధ తాంత్రిక తత్వశాస్త్ర సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు.
టిబెటన్ బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం.
సాక్య పండిత.
తరువాత గోరంపా (1429–1489) సాక్య చోక్డెన్ (1428–1507) వంటి సాక్యలు సాక్య వాస్తవిక వ్యతిరేకతను అభివృద్ధి చేసి, రక్షించుకుంటారు, వారు సాక్య పండిత తత్వశాస్త్రం ప్రధాన వ్యాఖ్యాతలు విమర్శకులుగా చూస్తారు. సాక్యా చోక్డెన్ సోమాఖాపా మధ్యమాకా డాల్పోపా షెంటాంగ్ వ్యాఖ్యానాన్ని కూడా విమర్శించాడు. మిడిల్ వే గురించి తన కచ్చితమైన నిర్ధారణలో, చోక్డెన్ సోంగ్ఖాపా అభిప్రాయం చాలా లోగో-సెంట్రిక్ అని విమర్శించాడు భాషకు మించిన అంతిమ వాస్తవికత గురించి సంభావితీకరణలో చిక్కుకున్నాడు. సాక్య చోక్డెన్ తత్వశాస్త్రం యోగాకారా మధ్యమాకా అభిప్రాయాలను పునరుద్దరించటానికి ప్రయత్నించింది, ఈ రెండింటినీ అంతిమ సత్యంపై చెల్లుబాటు అయ్యే పరిపూరకరమైన దృక్పథాలుగా చూసింది. అవాస్తవాలను నిజమని భావించే లోపాన్ని తొలగిస్తున్నట్లు మధ్యమాకను చోక్డెన్ చూస్తాడు యోగాకారా రియాలిటీ తిరస్కరణ తప్పును తొలగిస్తాడు. అదేవిధంగా, షెంటాంగ్ రాంగ్‌టాంగ్ వీక్షణలను సాక్యా చోక్డెన్ పరిపూరకంగా చూస్తారు; రాంగ్టాంగ్ నిరాకరణ అన్ని తప్పుడు అభిప్రాయాలను సంభావిత సరిదిద్దడాన్ని తగ్గించడంలో ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది, అయితే ధ్యాన అనుభవాన్ని సాక్షాత్కారాన్ని వివరించడానికి పెంచడానికి షెంటాంగ్ మరింత అనుకూలంగా ఉంటుంది. అందువల్ల, సాక్యా చోక్డెన్ కోసం, అంతిమ వాస్తవికత అదే పరిపూర్ణతను రెండు వేర్వేరు కాని అనుకూలమైన మార్గాల్లో యాక్సెస్ చేయవచ్చు వివరించవచ్చు. జొగ్చెన్ (గ్రేట్ పర్ఫెక్షన్) జొగ్చెన్ తాంత్రిక సాహిత్యం దృక్పథంతో నియింగ్మా పాఠశాల బలంగా ప్రభావితమైంది. లాంగ్చెన్పా (1308–1364) నియింగ్మా పాఠశాల ప్రధాన తత్వవేత్త టిబెటన్ జొగ్చెన్ అభ్యాసం బౌద్ధ తంత్రంపై విస్తృతమైన రచనలు చేశాడు. వీటిలో సెవెన్ ట్రెజర్స్, త్రయం ఆఫ్ నేచురల్ ఈజీ అతని త్రయం ఆఫ్ డిస్పెల్లింగ్ డార్క్నెస్ ఉన్నాయి. లాంగ్చెన్పా రచనలు జొగ్చెన్ తాత్విక అవగాహనను అందిస్తాయి, సూత్రాల వెలుగులో జొగ్చెన్ రక్షణ, అలాగే ఆచరణాత్మక సూచనలు. లాంగ్చెన్పా కొరకు, వాస్తవికత భూమి ప్రకాశవంతమైన స్పష్టత, రిగ్పా బుద్ధ స్వభావం, ఈ భూమి సూత్ర తంత్రాల మధ్య వంతెన. లాంగ్చెన్పా తత్వశాస్త్రం డాల్పోపా నిరంకుశత్వానికి దారితీయకుండా మధ్యమిక పూర్తిగా ప్రతికూల వేదాంతశాస్త్రానికి వ్యతిరేకంగా బుద్ధ ప్రకృతి ఆలోచన సానుకూల అంశాలను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించింది. లాంగ్చెన్పా కొరకు, వజ్రయానాలో జొగ్చెన్ తాంత్రిక అభ్యాసానికి ఆధారం "గ్రౌండ్" అనూహ్యమైన బుద్ధ స్వభావం, "బేషరతుగా ఆకస్మికంగా ఉన్న ప్రాధమికంగా ప్రకాశించే వాస్తవికత" ఇది "అన్ని విస్తృతమైన విపరీతాల నుండి ఉచితం". 19వ శతాబ్దంలో రిమో ఉద్యమం (సెక్టారియన్, నిష్పాక్షికంగా) పెరిగింది, ఇది రాజకీయంగా ఆధిపత్యం వహించిన గెలుగ్ పాఠశాల సాక్య, కాగ్యు, నియింగ్మా బాన్ తాత్విక దృక్పథాలపై విమర్శలకు వ్యతిరేకంగా వెనక్కి నెట్టడానికి ప్రయత్నించింది మరింత పరిశీలనాత్మక సార్వత్రిక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసింది. పాఠ్య అధ్యయనం. జామియాంగ్ ఖైంట్సే వాంగ్పో (1820-1892) జామ్‌గాన్ కొంగ్‌ట్రాల్ (1813-1899) రిమో స్థాపకులు. టిబెటన్ చరిత్రలో మత వాతావరణం పక్షపాతంగా మారినప్పుడు రిమో ఉద్యమం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఉద్యమం లక్ష్యం "మధ్యతరగతి వైపుకు నెట్టడం, ఇక్కడ వివిధ సంప్రదాయాల వివిధ అభిప్రాయాలు శైలులు తిరస్కరించబడటం, అట్టడుగు వేయడం నిషేధించబడటం కంటే వారి వ్యక్తిగత రచనల కోసం ప్రశంసించబడ్డాయి." తాత్వికంగా, జామ్‌గాన్ కాంగ్‌ట్రాల్ షెంటాంగ్‌ను సమర్థించాడు మరొక రిమా పండితుడు జామ్‌గాన్ జు మిఫామ్ గయాట్సో (1846-1912) సోంగ్‌ఖాపాను నియింగ్మా కోణం నుండి విమర్శించాడు. మిఫామ్ మధ్య మార్గం దృక్పథం యూనిటీ (జుంగ్ జగ్) అని వాదించాడు, అనగా అంతిమ కోణం నుండి సెంటిమెంట్ జీవుల బుద్ధుల ద్వంద్వత్వం కూడా కరిగిపోతుంది. మింగ్హామ్ రాంగ్టాంగ్ (స్వీయ శూన్యత) అభిప్రాయాన్ని కూడా ధ్రువీకరించాడు. తరువాతి నియింగ్మా పండితుడు బొట్రుల్ (1894–1959) ప్రధాన టిబెటన్ మధ్యమాకా స్థానాలను షెంటాంగ్ (ఇతర శూన్యత), నియింగ్మా రాంగ్టాంగ్ (స్వీయ శూన్యత) గెలుగ్ బెడెంటాంగ్ (నిజమైన ఉనికి శూన్యత) గా వర్గీకరించారు. వాటి మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం వారి "నిరాకరణ వస్తువు"; అనధికారిక అనుభవం ఖాళీగా ఉందని, రాంగ్టాంగ్ ఏదైనా సంభావిత సూచనను నిజమైన ఉనికిని తిరస్కరిస్తుంది అని షెంగ్టాంగ్ పేర్కొంది[13]. 14వ దలైలామా కూడా ఈ పరిశీలనాత్మక విధానం ద్వారా ప్రభావితమైంది. అన్ని ప్రధాన టిబెటన్ బౌద్ధ పాఠశాలల నుండి ఉపాధ్యాయుల క్రింద అధ్యయనం చేసిన అతని తాత్విక స్థానం శూన్యతపై విభిన్న దృక్పథాలు పరిపూరకరమైనవి. టియాంటై ఆవిర్భావానికి ముందు చైనాలో ఉన్న బౌద్ధమతం పాఠశాలలు సాధారణంగా భారతదేశం నుండి ప్రత్యక్ష మార్పిడికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయని నమ్ముతారు, వాటి ప్రాథమిక సిద్ధాంతాలకు పద్ధతులకు తక్కువ మార్పులు లేవు. జియా (538–597) చేత స్థాపించబడిన టియాంటాయ్ పాఠశాల, మొట్టమొదటి ప్రత్యేకమైన చైనీస్ బౌద్ధ తాత్విక పాఠశాల. లోటస్ సూత్రంలో బోధించిన ఏకాయనా "ఒక వాహనం" సిద్ధాంతంపై టియాంటై సిద్ధాంతం ఆధారపడింది అన్ని బౌద్ధ బోధనలు గ్రంథాలను సమగ్రంగా కలుపుకొని ఉన్న క్రమానుగత వ్యవస్థలోకి తీసుకురావాలని కోరింది, ఇది లోటస్ సూత్రాన్ని ఈ సోపానక్రమంలో అగ్రస్థానంలో ఉంచింది. టియాంటై మెటాఫిజిక్స్ అనేది ఒక అపూర్వమైన హోలిజం, ఇది ప్రతి దృగ్విషయం, క్షణం సంఘటనను షరతులతో కూడినదిగా, వాస్తవికత ద్వారా వ్యక్తీకరించబడుతుంది. అనుభవంలోని ప్రతి తక్షణం ప్రతి ఇతర ప్రతిబింబం, అందువల్ల, బాధ, మోక్షం, మంచి, చెడు, బుద్ధుడి, దుర్మార్గం, అన్నీ ఒకదానికొకటి "స్వాభావికంగా" ఉంటాయి. స్పృహ ప్రతి క్షణం కేవలం సంపూర్ణమైనది అనంతమైన అశాశ్వతమైనది స్వీయ ప్రతిబింబించేది. అలెగ్జాండర్ పశ్చిమ భారతదేశాన్ని జయించడంపై అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ కోర్టులో భాగంగా గ్రీకు తత్వవేత్త పిర్రో 18 నెలలు భారతదేశంలో గడిపాడు, ఇక్కడ జిమ్నోసోఫిస్టులతో అతని పరిచయం అతని తత్వాన్ని సృష్టించడానికి కారణమైందని పురాతన జీవిత చరిత్ర రచయితలు చెబుతున్నారు. నాగార్జున తత్వశాస్త్రం పిర్రోనిజం మధ్య అధిక సారూప్యత ఉన్నందున, ముఖ్యంగా సెక్స్టస్ ఎంపైరికస్ మనుగడలో ఉన్న రచనలు థామస్ మెక్‌విల్లె, నాగార్జున భారతదేశంలోకి దిగుమతి చేసుకున్న గ్రీకు పైరోనిస్ట్ గ్రంథాల ద్వారా ప్రభావితమైందని అనుమానిస్తున్నారు. స్వభావ అనేది ఒక విధమైన సారాంశం, ఇది పూర్తిగా స్వతంత్ర సారాంశం కానప్పటికీ, అన్ని ధర్మాలు కారణపరంగా ఆధారపడతాయని చెప్పబడింది. ఈ వాస్తవికతను కాలక్రమేణా విస్తరించింది, కాలానికి సంబంధించి ఒక రకమైన శాశ్వతత్వాన్ని సమర్థవంతంగా ప్రతిపాదించింది.
boudhtha tatva saastra. | Gotelugu.com
boudhtha tatva saastra. - daa.bellankonda nageshwararao.
bouddha tatvasastra.
idhi gautama buddhuni maranam taruvaata bhaaratadesamlooni vividha bouddha paatasaalala madhya abhivruddhi chendina taatvika parisodhanala taruvaata abhivruddhi chendindi taruvaata asia antataa vyaapinchindi. bouddha maargam taatvika taarkikam, dhyanam bouddha sampradaayaalu vimuktiki aneka bouddha maargaalanu pradarsistaayi bhaaratadesamlo taruvaata thoorpu aasiyaalo bouddha aalochanaaparulu ee maargaala vislaeshanhalo drugvishayam, neethi, ontology, epistemalogy, tarkam, samaya tatvasastram vanti vibhinna amsaalanu militam chestundi. praarambha bouddhamatam indriya avayavaalu (ayatana) dwara pondina anubhava aadhaaraalapai aadhaarapadindi buddhudu konni metafisical prasnala nundi sandehaaspadamaina dooraanni nilupukunnatlu anipistundi, avi vimuktiki anukuulamgaa lenanduna vaatiki samadhanam ivvadaaniki niraakarinchaayi, bouddha tatvasaastramlo punaraavrutamayye itivruttam bhavanala punarnirmaanam, taruvaata bouddha madhya maargaaniki tirigi ravadam.
• modati dasha buddhuni jeevitamlo udbhavinchina moukhika sampradaayaala nundi vachina asalu siddhaantaala prasnalaku sambandhinchinadi, bouddhamatam anni taruvaati vargaalaku saadhaaranam.
• rendava dasha mahayanetara "scalustic" bouddhamataaniki sambandhinchinadi, kristupurvam moodava sataabdam nundi praarambhamaina abhidharma grandhaalalo spashtamgaa undi, veetilo suutraalaloo paatasaala punarnirmaanam, padaartham kramabaddhamaina vargeekarana unnaayi.
• bhaarateeya bouddha tatvasastram moodava dasha mahayana "metafisical" bouddhamataaniki sambandhinchinadi, idhi saa.sha. modati sataabdam chivaralo praarambhamaindi, idhi sanyaasula jeevitaanni bodhisatva maargaanni nokki chebutundi. ee moodu dasala vividha amsaalu bouddhamatam vividha vibhaagaala tatvasastram, prapancha drushtilo vileenam cheyabaddayi marinta abhivruddhi chendaayi.
taatvika dhorani.
buddhudu, praarambha bouddhamatam.
magadha nundi uttara bhaaratadesamlo sanyaasigaa tirugutunna samayamlo vividha yoga paddhatulu, sanyasi paddhatulanu uttara bharatadesam antataa bodhinchaadu, appati nunde athani bodhanalu vyaapti chendaayi. praarambha bouddha grandhaalu ani pilustaaru buddhuni bodhanala drushti moksham atyunnata manchini pondadam ayithe, avi manava baadhala moolam, vyaktigata gurtimpu swabhaavam, prapancham gurinchi ghnaanaanni ponde prakriya vislaeshananu kaligi untaayi. buddhuni kaalamlooni aneka shramanulu sariiraanni tiraskarinchadaaniki, upavasam vanti paddhatulanu upayoginchi, manassunu sareeram nundi vimukti cheyadaaniki ekkuva praadhaanyatanistaayi. ayinappatiki buddhudu manassu moorteebhavinchi sareerampai aadhaarapadi untundani grahinchaadu, anduvalla poshakahara lopam unna sareeram manassunu sikshana pondataaniki abhivruddhi cheyadaaniki jainulu itara sanyasi samuuhaalachae aacharinchabadinavi bouddha bodhanala marinta suukshmamaina puttukanu velladinchaayi. kaani avi konchem taruvaati kaalamlo kendra bodhanagaa udbhavinchaayi idhi ippatikee vividha bouddha niyamavali tudi punarnirmaanaalaku munde undi. puurvapu bouddhamatam taatvika drukpatham pradhaanamgaa pratikuulamgaa undi, ante e siddhaantaalanu angeekarinchaali anedaani kante e siddhaantaalanu tiraskarinchaalane daanipai drushti pettindi. ghnaanodayam saadhinchadamlo upayogapade ghnaanam matrame viluvainadi. ee siddhaantam prakaaram bouddhamatam aneka paatasaalalu vibhaagaalaloki vaividhyeekaranaku daariteesina taatvika tirugubatla chakram bouddhulu buddhuni avyakta tatvaanni praarambha grandhaalanu spashtamgaa cheppadaaniki praarambhamaindi.
karma, punarjanma.
buddhudu prapanchaanni vidhaanaparamaina paramgaa artham chesukunnadu, vastuvulu padaardhaala paramgaa kaadu. athani siddhaantam okadaanito okati anusandhaaninchabadina aadhaarapadina konni paristhitulalo talette sanghatanala pravaahaanni suuchistumdi, atuvanti prasnalanu e samayamloonainaa sthiramaina swatantramgaa pariganincharu. udaaharanaku, trushna ellappuduu aadhaarapadi untundi sanchalanaala valla vastundi. sanchalanaalu ellappuduu mana parisaraalato parichayampai aadhaarapadi untaayi. buddhuni kaarana siddhaantam kevalam vivaranaatmakamainadi. vyaktitvam laeni chattabaddhamaina kaarana kramangaa artham chesukovadam chala mukhyam endukante idhi baadhalaku daariteese prakriyalu ela panichestayo vaatini ela tippikottavachho choopistundi. bouddhamatamloni bhavana gurinchi agnaanam moodava satyam emitante, meeru trushnanu vidichipetti, ghnaanam dwara agnaanaanni tolagiste, dukka aagipotundi. naalgavadi enimidi retlu idhi enimidi paddhatulu idhi baadhalanu antam chestundi. saraina drukpatham, saraina uddesam, saraina prasangam, saraina charya, saraina jeevanopadhi, saraina prayatnam, saraina buddhi saraina samadhi buddhudu bodhinchina lakshyam, moksham ante 'challaru' ani ardham "durasa, dwesham maaya (ante agnaanam), samsaaraaniki saktinichhe saktulanu puurtigaa challaradam" ani suuchistumdi. moksham ante ghnaanodayam pondina vyakti maranam taruvaata tadupari punarjanma ledu. praarambha bouddhamatamlo, aadhaarita moolam ane bhavana chaalaavaraku maanasika sthiti prakriyalaku matrame parimitam cheyabadindi anni saareeraka drugvishayaalaku kaadu. praarambha grandhaala buddhuni prakaaram, vaastavikata swabhaavaanni nijamgaa chudagaligela manasunu dhyaanamlo sikshana ivvali, idhi baadha, asaashvatam swayam kaadu ane gurtulanu kaligi undani cheppabadindi. sammelanam cheyabadina samsthalaku saaraamsam ledani buddhudu vaadinchaadu, tadanugunamgaa sweeya saaraamsam lekunda undi. idhi maarpuleni antima sweeya (aatma) upanishattu bhavanaku saasvatamaina aatma edaina abhipraayaaniki vyatirekam. ee maarpu prapanchamlo saasvatam swayamgaa kanipinchadaaniki kalipi baadhaku kaaranamani vimuktiki pradhaana addanki ani buddhudu abhipraayapaddaadu. maarani aham ane aalochanaku vyatirekamgaa buddhudu upayoginchina vistrutamgaa vaadistunna vaadana anubhavagnudainadi, maarani aham ane aalochanaku vyatirekamgaa buddhudu upayoginchina vistrutamgaa vaadistunna vaadana anubhavagnudainadi. anni maanasika-bhautika prakriyalu (skandhaalu) asaasvatamainavi oka sweeya unte adhi saasvatamgaa untundi. maarutunna prakriyalu oka vyakti maanavunigaa tayaaravutaayi. ee drushtilo 'vyakti' anedi prakriyalu lakshanaala oka 'vyakti' anedi ratham vale anubhavaala pravaahampai kappabadina sambhaavita nirmaanam. oka ratham avi ela kalisi untaayi. ee vaadana punaadi anubhavavaadi, endukante idhi manam gamaninchinavannii maarpuku lobadi untaayi, mukhyamgaa dhyaanamlo lopaliki chusetappudu gamaninchina pratidi. idhi oka samstha tananu taanu panicheyadu niyantrinchadu (katti itara vastuvulanu kattirinchagaladu kaani swayamgaa kaadu, velu itara vishayaala vaipu choopinchagaladu kaani daanipaine kaadu, modalainavi) . deeni artham swayamgaa tananu taanu marchukovalanukoledu alaa cheyaledu (deeniki maroka kaaranam bouddhamatam kakunda chala bhaarateeya sampradaayaalalo, nijamaina sweeya aatma puurtigaa aanandakaramainadi badhapadadu). buddhudu ee aalochananu sweeya bhavanapai daadi cheyadaaniki upayogistaadu. bouddhudi manasulo unnadi emitante, oka sandarbhamlo vyakti oka bhagam kaaryanirvaahaka paniteerunu pradarsinchavachhu, maroka sandarbhamlo maroka bhagam alaa cheyavachu. idhi prati bhagam etuvanti bhagam lekunda niyantranaku lobadi undataaniki veelu kalpistundi. idhi ellappuduu niyantrika paatranu nimputundi ( swayamgaa kuudaa). konni sandarbhaallo ichina bhagam niyantrika vaipu padavachhu, itara sandarbhaallo idhi niyantrita vaipu padavachhu.idhi manaku ela saadhyamavutundo vivaristundi aa skandhaala kante manaku maremi laenappatikii, skandhaalalo deninainaa maarchadaaniki prayatnistundi. buddhudu tana upanishattulo vivarinchina brahmaniya vishwaasaaniki sweeya ( aatma) vaastavaaniki prapancham brahmanamani vivarinchaadu. ikkada oka vyakti mottam prapancham baadhalanu anubhavinchaledani buddhudu vaadinchaadu. telivileni, sikshana laeni vyakti sareeram gurinchi aalochinchavachchu, 'idhi naadi, idhi nenu, idhi naa swayam'; atanu bhaavaalanu, avagaahanalanu, sankalpaalanu; unnadaani gurinchi aalochinchavachchu. aaravadi prapanchaanni swayaanni gurtinchadam, nammadam: 'maranam vadda nenu saasvatamgaa, marakunda untaanu, eppatiki alaage untaanu adhi naadi, adhi nenu, adhi naa swayam. 'telivaina baga sikshana pondina vyakti ee sthaanaalannii tappu ani chustadu, anduvalla atanu unikilo laeni daani gurinchi aandolana chendadu. inka, buddhudu prapanchaanni baadhalaku kaaranamani manam korukunnatlugaa prapanchaanni niyantrinchalemu kabatti, prapancham "nene" ane aalochanabuddhudu tiraskarinchina abhipraayaalalo okati.
kristupurvam 1 va sataabdam nundi, bhaarateeya bouddhamatamlo mahayana ane kotta vachana sampradaayam erpadatam praarambhamaindi, idhi nemmadigaa bhaarateeya bouddha tatvasaastramlo aadhipatyam chelaayinchindi. bouddha tatvasastram nalanda vikramaasila vanti pedda matham-vishwavidyaalaya samudaayaalalo abhivruddhi chendindi, idhi uttara bhaaratadesamlo abhyasa kendraalugaa maarindi. mahayana tatvavettalu abhidharma taatvika praajektulanu konasaaginchaaru, adhe samayamlo vaatini vimarsinchaaru kotta bhaavanalu aalochanalanu pravesapettaaru. aadhyaatmikamgaa prayojanakaramgaa undaalane ardhamlo siddhaantaalanu sharatulatho "nijam"gaa pariganistaarani perkonna mahayana satyam aacharanaatmaka bhavananu kaligi unnanduna, kotta siddhaantaalu abhyaasaalu 'naipunya maargaalu' (upaya) gaa chudabaddayi. mahayanam bodhisatva aadarsaanni kuudaa prothsahinchindi, indulo anni ghnaanavanthula patla karuna untundi. bodhisatvudu baadhapadutunna migata jeevulandarikii prayojanam chekurche samsaaramlo (janana, marana chakram) undataaniki enchukune vyakti. pradhaana mahayana taatvika paatasaalalu sampradaayaalu prajaaparamita, madhyamaka, tathagatagarbha, dignaga epistemological paatasaala, yogakara, huwayan, tiantai, chan jen paatasaalalu. prajaaparamita bodhanalu bouddha tatvavetta nagarjuna (ma. 150 - si. 250 sii) madhyamaka (madhya maargam) paatasaalatoe sambandham kaligi unnaayi. nagarjuna bhaarateeya bouddha aalochanaaparulalo okaru; atanu drugvishayam khaalii swabhaavam kosam saastriiya vaadanalu ichadu nagarjuna vislaeshanapai nirminchina madhyamaka paatasaala tatvavettalu vaari pratyarthulapai madhyamaakanu samarthinchaaru. veerilo aaryadeva (3 va sataabdam ), nagarjuna shishyudu malamadhyama korikapai oka mukhyamaina vyaakhyaanam raasina kaandrakaarti (600-si. 650) ; santideva (8 va sataabdam). buddhapalita (470–550) 'prisajica' vidhaanam moolakartagaa ardham chesukobadindi, idhi asambaddhamaina vaadanalanu tagginchadam dwara matrame nityaavasaraanni vimarsinchadampai aadhaarapadi untundi. atanni bhavaviveka (si. 500 - si. 578) vimarsinchaaru, atanu "okari swanta siddhaanta vaikharini nirnayinchadaaniki" silajaalanu upayoginchaalani vaadinchaadu. ee rendu vidhaanaalanu taruvaata tibeton tatvavettalu vyaakhyaatalu madhyasaakaaku prasajika swataantrika vidhaanaalu ani pilustaaru. chainaalo, madhyamaka paatasaala (sanlan ani pilustaaru) kumarajava (saa.sha. 344–413) chetha sthaapinchabadindi, atanu nagarjuna rachanalanu chaineesku anuvadinchaadu. itara chainees madhyamaakaalo kumarajava vidyaarthi sengjavo, jizang (549–623), madhyamakapai 50 ki paiga rachanalu raasaaru japaanku madhyamaka bodhanalanu teesukuvacchina koria sanyasi haigwan unnaaru. athani maranam taruvaata bhaaratadesamlooni anni bouddhulalo samskruta bhasha tatvavettalandarilo "ghnaanodaya malupu"ku daariteesindi. dignaga rachana taruvaata sataabdaalalo, samskruta tatvavettalu vaari pratipaadanalannintini puurtigaa abhivruddhi chesina ghnaana siddhaantaalatoe samarthinchadampai ekkuva drushti pettaaru. ee bouddha tatvavettalu momentery siddhaantam, yogakara "avagaahana matrame" veekshana, vivaraala vaastavikata anuvaadam, naamamaatravaadam spruha sweeya-reflexive swabhaavaaniki anukuulamgaa vaadinchaaru. vaaru devuni hindu siddhaantaalu (eeshwara), vishwam, vedaala adhikaaram saashwata aatma (aatma) unikipai daadi chesaru.
tantra.
uttara bhaaratadesamlo enimidava sataabdam abhivruddhi chesina vajrayana ani piluvabade bouddha tantraalu ani piluvabade grandhaala samuuhamtoe sambandham unna sampradaayam. ee samayaniki tantram bhaarateeya bouddhamatam mukhya lakshanam, bhaarateeya taantrika panditulu bouddha taantrika vyavasthala taatvika rakshanalu, hermenitics vivaranalanu abhivruddhi chesaru, mukhyamgaa guhyasamaja tantram guhyagarbha tantram vanti mukhya tantraalapai vyaakhyaanaala dwara vajrayanam drushyam madhyamaka, yogakara buddha-prakruti siddhaantaalapai aadhaarapadindi, idhi taantrika karma aneka naipunya paddhatulu (upaya) kaligi unna vimuktiki vegavantamaina vaahanamgaa bhaavinchindi. rahasya mantraalu, madyam, laingika yoga, kopamtho unna devatalu itara abhyaasaalu nishedhaalatho nindina mandalaala sanklishta vijuvalaijeshanlanu kaligi unna aachaaraala asaadhaarana swabhaavam nundi tantraala vivarana rakshana avasaram erpadindi. saampradaaya bouddhamata aalochanatho polchithe kaneesam navalatho asammatito unnaaru. udaaharanaku, guhyasamaja tantram ilaa chebutondi: "meeru jeevulanu champali, abaddhaalu matladali, ivvani vaatini teesukovali chala mandi mahilalatho laingika sambandham kaligi undaali". tantram itara lakshanaalalo vimuktiki saadhanamgaa bhautika sareerampai drushti pettadam streelinga amsaalu, streelinga devatalu laingikata punarudghaatana unnaayi. ee paddhatula rakshana parivartana siddhaantampai aadhaarapadi untundi, idhi pratikuula maanasika kaarakaalu saareeraka charyalanu oka karma nepathyamlo pandinchavachhu maarchavachchu. hevajra tantram ilaa chebutondi. dushta purushulu kattubadi unna vishayaalu, itarulu saadhanamgaa maari tadwara uniki bandhaala nundi vidudala avutaaru. abhiruchi dwara prapancham kattubadi undi, abhiruchi dwara kuudaa idhi vidudala avutundi, cony mataviswaasaala bouddhulache ee tirogamana paddhati teliyadu. bouddha taantrika vyaakhyaanaala maroka hermenitic, pundarika vimalaprabha (kalakachra tantrampai vyaakhyaanam) tantraalalo nishiddham anaitika prakatanalanu taantrika saadhana gurinchi roopaka prakatanalugaa vyaakhyaaninchadam. udaaharanaku, vimalaprabhalo, "jeevulanu champadam" ante tala paibhaagamlo unna praanaanni aapadam. taantrika kaandrakirti pradiipodyotanamlo, guhyasamaja tantraaniki vyaakhyaanam, jeevulanu champadam "pratyeka samadhi" dwara "vaatini shoonyamgaa chestundi" ani vivarinchabadindi, idhi bus-tun prakaaram puurti dasha taantrika abhyaasamto mudipadi undi. vajrayana taatvika drukpatham avataaramlo okati ani duglas duckwarth perkonnadu, idhi bhautika vishwodbhava sariiraanni ippatike ghnaanam daivatvam kaligi unnatlu chustundi. vimukti (moksham) buddhudini bhavishyattulo edho oka sanghatanagaa bhavishyattulo jarigina sanghatanagaa chudalemu, cony prastutam devata yoga vanti pratyekamaina taantrika abhyasala dwara prastutam praapyatagaa chudavachhu, anduvalla vajrayaananu "phalita vaahanam" ani kuudaa pilustaaru. duckwarth vajrayana taatvika drukpathaanni panthijam oka roopamgaa perkonnadu, deeni dwara atanu ippatike unna prati astitvam edho oka konamlo daivikamainadani anni vishayaalu edho oka vidhamaina aikyatanu vyaktaparustaayani nammutaadu. pradhaana bhaarateeya taantrika bouddha tatvavettalu buddaguhya, padmavajra (guhasiddhi rachayita), nagarjuna (7va sataabdapu sara shishyudu), indrabhooti (janasiddhi rachayita), anangavajra, dombiheruka, durjayachandra vyaakhyaanaalu sampradaayam. vajrabodhi ubhakarasiha vantivaaru tantraanu tang chainaaku teesukuvacchaaru (716 nundi 720 varaku), ye jing kokai vanti aalochanaaparulu chainees japanees bhaashalalo taantrika tatvaanni abhivruddhi chestune unnaaru. tibetlo, sakya pandita (1182-28 - 1251), langnichenpa (1308–1364) songnakhapa (1357–1419) vanti tatvavettalu tibetonle bouddha taantrika tatvasastra sampradaayaanni konasaaginchaaru.
tibeton bouddha tatvasastram.
saakya pandita.
taruvaata gorampa (1429–1489) saakya chokden (1428–1507) vanti saakyalu saakya vaastavika vyatirekatanu abhivruddhi chesi, rakshinchukuntaaru, vaaru saakya pandita tatvasastram pradhaana vyaakhyaatalu vimarsakulugaa chustaru. sakya chokden somakhapa madhyamaka dalpopa shentang vyaakhyaanaanni kuudaa vimarsinchaadu. midil vee gurinchi tana kachitamaina nirdhaaranalo, chokden songkhapa abhiprayam chala logo-sentric ani vimarsinchaadu bhashaku minchina antima vaastavikata gurinchi sambhaaviteekaranalo chikkukunnadu. saakya chokden tatvasastram yogakara madhyamaka abhipraayaalanu punaruddarinchataaniki prayatninchindi, ee rendintinii antima satyampai chellubaatu ayye paripuurakaramaina drukpathaalugaa chusindi. avaastavaalanu nijamani bhavinche lopanni tolagistunnatlu madhyamaakanu chokden chustadu yogakara reality tiraskarana tappunu tolagistaadu. adevidhamgaa, shentang rangetang veekshanalanu sakya chokden paripuurakamgaa chustaru; rangtang niraakarana anni tappudu abhipraayaalanu sambhaavita sarididdadaanni tagginchadamlo prabhaavavantamgaa untundi, ayithe dhyana anubhavaanni saakshaatkaaraanni vivarinchadaaniki penchadaaniki shentang marinta anukuulamgaa untundi. anduvalla, sakya chokden kosam, antima vaastavikata adhe paripuurnatanu rendu ververu kaani anukuulamaina maargaallo access cheyavachu vivarinchavachchu. jogchen (grate perfection) jogchen taantrika saahityam drukpathamtho niyingma paatasaala balangaa prabhaavitamaindi. langchenpa (1308–1364) niyingma paatasaala pradhaana tatvavetta tibeton jogchen abhyasam bouddha tantrampai vistrutamaina rachanalu cheshaadu. veetilo seven treasers, trayam af nechural eejee athani trayam af dispelling darchness unnaayi. langchenpa rachanalu jogchen taatvika avagaahananu andistaayi, suutraala velugulo jogchen rakshana, alaage aacharanaatmaka suuchanalu. langchenpa koraku, vaastavikata bhoomi prakaasavantamaina spashtata, rigpa buddha swabhaavam, ee bhoomi suutra tantraala madhya vantena. langchenpa tatvasastram dalpopa nirankusatvaaniki daariteeyakundaa madhyamika puurtigaa pratikuula vedaantasaastraaniki vyatirekamgaa buddha prakruti aalochana saanukuula amsaalanu sthaapinchadaaniki prayatninchindi. langchenpa koraku, vajrayaanaalo jogchen taantrika abhyaasaaniki aadhaaram "ground" anoohyamaina buddha swabhaavam, "besharatugaa aakasmikamgaa unna praadhamikamgaa prakaasinche vaastavikata" idhi "anni vistrutamaina vipareetaala nundi uchitam". 19va sataabdamlo rimo udyamam (sectarian, nishpaakshikamgaa) perigindi, idhi raajakeeyamgaa aadhipatyam vahinchina gelug paatasaala saakya, kagyu, niyingma ban taatvika drukpathaalapai vimarsalaku vyatirekamgaa venakki nettadaaniki prayatninchindi marinta pariseelanaatmaka saarvatrika vyavasthanu abhivruddhi chesindi. paatya adhyayanam. jamiang khaintse vangpo (1820-1892) jamigan kongetral (1813-1899) rimo sthaapakulu. tibeton charitralo matha vaataavaranam pakshapaatamgaa maarinappudu rimo udyamam praamukhyatanu santarinchukundi. udyamam lakshyam "madhyataragati vaipuku nettadam, ikkada vividha sampradaayaala vividha abhipraayaalu sailulu tiraskarinchabadatam, attadugu veyadam nishedhinchabadatam kante vaari vyaktigata rachanala kosam prasamsinchabaddaayi." taatvikamgaa, jamigan congetroll shentanganu samarthinchaadu maroka rima panditudu jamigan ju mifam gayatso (1846-1912) songakhaapaanu niyingma konam nundi vimarsinchaadu. mifam madhya maargam drukpatham unity (jung jaug) ani vaadinchaadu, anagaa antima konam nundi centiment jeevula buddhula dwandvatvam kuudaa karigipotundi. mingham rangtang (sweeya shoonyatha) abhipraayaanni kuudaa dhruveekarinchaadu. taruvaati niyingma panditudu botrul (1894–1959) pradhaana tibeton madhyamaka sthaanaalanu shentang (itara shoonyatha), niyingma rangtang (sweeya shoonyatha) gelug bedentang (nijamaina uniki shoonyatha) gaa vargeekarinchaaru. vaati madhya pradhaana vyatyaasam vaari "niraakarana vastuvu"; anadhikaarika anubhavam khaaliigaa undani, rangtang edaina sambhaavita suuchananu nijamaina unikini tiraskaristundi ani shengtang perkondi[13]. 14va dalailama kuudaa ee pariseelanaatmaka vidhaanam dwara prabhaavitamaindi. anni pradhaana tibeton bouddha paatasaalala nundi upaadhyaayula krinda adhyayanam chesina athani taatvika sthaanam shoonyatapai vibhinna drukpathaalu paripuurakaramainavi. tiantai aavirbhaavaaniki mundu chainaalo unna bouddhamatam paatasaalalu saadhaaranamgaa bharatadesam nundi pratyaksha maarpidiki praatinidhyam vahistaayani nammutaaru, vaati praathamika siddhaantaalaku paddhatulaku takkuva maarpulu levu. jia (538–597) chetha sthaapinchabadina tiantay paatasaala, mottamodati pratyekamaina chainees bouddha taatvika paatasaala. lotas suutramloo bodhinchina ekayana "oka vaahanam" siddhaantampai tiantai siddhaantam aadhaarapadindi anni bouddha bodhanalu grandhaalanu samagramgaa kalupukoni unna kramaanugata vyavasthaloki teesukuraavaalani korindi, idhi lotas suutraanni ee sopanakramamlo agrasthaanamlo unchindi. tiantai metafisics anedi oka apoorvamaina holisam, idhi prati drugvishayam, kshanam sanghatananu sharatulatho kuudinadigaa, vaastavikata dwara vyakteekarinchabadutunda. anubhavamloni prati takshanam prati itara pratibimbam, anduvalla, baadha, moksham, manchi, chedu, buddhudi, durmargam, annee okadaanikokati "swaabhaavikamgaa" untaayi. spruha prati kshanam kevalam sampoornamainadi anantamaina asaasvatamainadi sweeya pratibimbimchedi. alegzander paschima bhaaratadesaanni jayinchadampai alegzander dhi grate kortulo bhagamga greeku tatvavetta pirro 18 nelalu bhaaratadesamlo gadipadu, ikkada jimnosophistulatho athani parichayam athani tatvaanni srushtinchadaaniki kaaranamaindani puraatana jeevita charitra rachayitalu chebutunnaru. nagarjuna tatvasastram pirronism madhya adhika saaruupyata unnanduna, mukhyamgaa sextus empairicus manugadalo unna rachanalu thamas mchemille, nagarjuna bhaaratadesamloki digumati chesukunna greeku pyronist grandhaala dwara prabhaavitamaindani anumaanistunnaaru. swabhava anedi oka vidhamaina saaraamsam, idhi puurtigaa swatantra saaraamsam kaanappatikii, anni dharmalu kaaranaparamgaa aadhaarapadataayani cheppabadindi. ee vaastavikatanu kalakramena vistarinchindi, kaalaaniki sambandhinchi oka rakamaina saasvatatvaanni samarthavantamgaa pratipaadinchindi.