హైమండాఫ్ - వికీపీడియా
హైమండాఫ్
క్రిస్టోఫర్ వాన్ ఫ్యూరర్ హైమండాఫ్ (Prof.Christoph von Fürer-Haimendorf) (1909-1995) [1] లండన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మానవశాస్త్ర ఆచార్యుడు. 1940లో కొమరం భీం అనే గోండు విప్లవకారుడు నిజాం నిరంకుశత్వంపై, దోపిడీ విధానాలపై తిరుగుబాటును లేవదీశాడు. సాయుధ బలగాలను పంపి, కొమరంభీంని, అదిలాబాదులోని "జోడేఘాట్" వద్ద కాల్చి చంపినా, గోండులలో చెలరేగిన అలజడిని, అశాంతిని అణచలేకపోయారు. ఈ అశాంతి కారణాలను విశ్లేషించి, తగు సూచనల నివ్వవలసిందిగా అప్పటి నిజాం ప్రభుత్వం, లండన్ విశ్వవిద్యాలయంలో మానవశాస్త్ర (Anthropology) విభాగాధ్యక్షుడైన హైమండాఫ్ ను కోరింది. పరిశీలన కోసం వచ్చిన మనిషి, గోండుల దైన్యాన్ని చూసి, కరిగిపోయి, ఆ సమస్యల పరిష్కారాన్ని అన్వేషిస్తూ, మార్లవాయి గ్రామంలో ఏళ్ళతరబడి ఉండిపోయాడు. ఆయన పుణ్యమా అని, గోండులకు భూమిపై హక్కు, పట్టాలూ లభించాయి. వారి అభివృద్ధికై ప్రప్రథమంగా చట్టాలు చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతాలలో వడ్డీ వ్యాపారం క్రమబద్ధం అయింది. వారికి సేవ చేయడమే కాక, వారి ఆచారవ్యవహారాల గురించీ, సమస్యల గురించీ రెండు పుస్తకాలను వ్రాశాడు హైమండాఫ్. గోండుల గురించి పుస్తక పరిజ్ఞానం సంపాదించాలంటే, యీ రోజు వరకు, యీ పుస్తకాలు తప్ప వేరే లేవు.
ఆయన సతీమణి ఎలిజిబెత్ బర్నార్డో (బెట్టీ), లండన్ లో పుట్టిపెరిగినా, తన భర్తతో పాటు 1940 నుండి ఏళ్ళ తరబడి ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో గుర్రం మీద, కాలినడకన తిరుగుతూ, హైమండాఫ్ కు పరిశోధనలో తోడ్పడటమే కాకుండా, ఆదివాసుల సమస్యలను మాతృదృష్టితో అవగాహన చేసుకొని, ఆ సమస్యల పరిష్కారానికి పై అధికారులకు వ్రాసి, సేవ చేసిన వనిత. ఆమె 1987లో హైదరాబాదులో చనిపోయినప్పుడు, హైమండాఫ్ "నాకూ, ఆవిడకూ అర్థవంతమైన జీవితం గడిచింది గోండుల మధ్యనే. మేము కలిసి నివసించిన మార్లవాయి గ్రామంలో గోండుల ఆచారాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు జరగాలి" అన్నాడట.
గోండులలో మెస్రం వంశీయుల ఆరాధ్యదైవం నాగోబ దేవత. నాగోబా దేవాలయం ఆదిలాబాద్‌కు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఇంద్రవెల్లి మండలం ముత్నూర్‌ దగ్గర కెస్లాపూర్‌ గ్రామంలో ఉంది. ప్రతి యేటా యీ నాగోబా జాతర జరుగుతుంది. కొండలు, కోనలు దాటి వచ్చే గిరిజనుల సమస్యలను తెలుసుకొని పరిష్కరించేందుకు జాతరలో "దర్బార్‌" ఏర్పాటు చేయాలని ప్రొఫెసర్ హైమండాఫ్ అనుకొని, మొదట 1946 లో దర్బార్‌ను నిర్వహించాడు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత జిల్లా కలెక్టర్‌ ఆధ్వర్యంలో కొనసాగిస్తున్నారు. జాతర చివరి రోజున జరిగే ఈ దర్బార్‌కు గిరిజన పెద్దలు, తెగల నాయకులు, ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు హాజరవుతూ ఉంటారు. ప్రొఫెసర్ హైమండాఫ్ మొత్తం మూడు పుస్తకాలను వ్రాశాడు.అవి : 1. ది గోండ్స్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ : ట్రెడిషన్ అండ్ ఛేంజ్ ఇన్ యాన్ ఇండియన్ ట్రైబ్ (1979;ఢిల్లీ, లండన్) 2. ఎ హిమాలయన్ ట్రైబ్ ఫ్రమ్ క్యాటిల్ టు క్యాష్ (1980;ఢిల్లీ, బెర్కెలీ) 3. ట్రైబ్స్ ఆఫ్ ఇండియా : ద స్ట్రగుల్ ఫర్ సర్వైవల్ (2000).
hymandaph - vikipedia
hymandaph
christopher wan furer hymandaph (Prof.Christoph von Furer-Haimendorf) (1909-1995) [1] landan vishwavidyaalayaaniki chendina manavasastra aachaaryudu. 1940loo komaram bheem ane gondu viplavakaarudu nijam nirankusatvampai, dopidi vidhaanaalapai tirugubaatunu levadeesaadu. saayudha balagaalanu pampi, komarambheemni, adilaabaadulooni "jodeghat" vadda kaalchi champina, gondulalo chelaregina alajadini, asaantini anachalekapoyaru. ee ashanthi kaaranaalanu vislaeshinchi, tagu suuchanala nivvavalasindigaa appati nijam prabhutvam, landan vishwavidyaalayamlo manavasastra (Anthropology) vibhaagaadhyakshudaina hymandaph nu korindi. pariseelana kosam vachina manishi, gondula dainyaanni chusi, karigipoyi, aa samasyala parishkaaraanni anveshistuu, marlavai graamamlo ellatarabadi undipoyaadu. aayana punyama ani, gondulaku bhoomipai hakku, pattaaluu labhinchayi. vaari abhivruddhikai praprathamamgaa chattaalu cheyabaddayi. ee praantaalalo vaddi vyaparam kramabaddham ayindi. vaariki seva cheyadame kaaka, vaari aacharavyavahaaraala gurinchi, samasyala gurinchi rendu pustakaalanu vraasaadu hymandaph. gondula gurinchi pustaka parignaanam sampadinchalante, yee roju varaku, yee pustakaalu tappa vere levu.
aayana sateemani eligibet barnardo (betty), landan loo puttiperiginaa, tana bhartatho paatu 1940 nundi ella tarabadi adilabad adavullo gurram meeda, kaalinadakana tirugutuu, hymandaph ku parisodhanalo todpadatame kakunda, aadivaasula samasyalanu maatrudrushtito avagaahana chesukoni, aa samasyala parishkaaraaniki pai adhikaarulaku vraasi, seva chesina vanita. aame 1987loo hyderabadulo chanipoyinappudu, hymandaph "naakuu, aavidakuu ardhavantamaina jeevitam gadichindi gondula madhyane. memu kalisi nivasinchina marlavai graamamlo gondula aachaaraala prakaaram antyakriyalu jaragali" annadata.
gondulalo mesram vamseeyula aaraadhyadaivam nagoba devata. nagoba devalayam aadilaabaadku 40 kilometerla dooramlo indravelli mandalam mutnoorke daggara keslapuri graamamlo undi. prati yeta yee nagoba jaatara jarugutundi. kondalu, konalu daati vache girijanula samasyalanu telusukoni parishkarinchenduku jaataralo "darbarke" erpaatu cheyalani professor hymandaph anukoni, modata 1946 loo darbaarmu nirvahinchaadu. swaatantryam vachina taruvaata jilla kalektarke aadhvaryamlo konasaagistunnaaru. jaatara chivari rojuna jarige ee darbareku girijana peddalu, tegala naayakulu, prajaapratinidhulu, adhikaarulu haajaravutuu untaaru. professor hymandaph mottam moodu pustakaalanu vraasaadu.avi : 1. dhi gonds af andhrapradesh : treadition and chenj in yan indian tribe (1979;dhilli, landan) 2. e himalayan tribe frum catil tu kyash (1980;dhilli, berkeli) 3. tribes af india : da strugal far sarvaival (2000).