- కీ||శే|| ఇఎంఎస్‌ నంబూద్రిపాద్‌
(1936లో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం ఏర్పడినప్పటి నుండి 1986 వరకు భారత దేశంలో 50 సంవత్సరాల మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమాన్ని సమీక్షిస్తూ నాటి సిపిఐ(ఎం) ప్రధాన కార్యదర్శి ఇఎంఎస్‌ నంబూద్రిపాద్‌ ఒక వ్యాసం రాశారు. 1986 ఏప్రిల్‌-జూన్‌ మార్క్సిస్ట్‌ (ఆంగ్లం)లో ప్రచురించబడిన వ్యాసం సంక్షిప్త అనువాదాన్ని మార్క్సిస్టు పాఠకులకు అందిస్తున్నాం... సంపాదకుడు)
1936 నవంబరులో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (ప్రోగ్రెసివ్‌ రైటర్స్‌ అసోసి యేషన్‌) ఏర్పడింది. ఆ సంస్థ వ్యవస్థాపక సభ్యు లు ముల్కరాజ్‌ ఆనంద్‌ అధ్యక్షతన సంస్థ స్వర్ణోత్సవ సభ జరిగింది.
మన దేశ మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమ చరిత్రకు సంబంధించిన విలువైన సమాచార పత్రాలతో సుధీప్రధాన్‌ సంపాదకత్వంలో మూడు సంపుటాలు వెలువడ్డాయి. 1930 నుండి దేశంలో అభివృద్ధిచెందుతున్న రాజకీయ, కార్మిక, రైతాంగ వుద్యమాలతో సన్నిహితంగా కలసి సాగిన మన సాంస్కృతికోద్యమాన్ని అధ్య యనం చేయాలనుకునేవాందరి అభిమానానికి సుధీ ప్రధాన్‌ అర్హుడు. అభ్యుదయ రచయితల సంఘంతోపాటు ఇండియన్‌ పీపుల్స్‌ ధియేటర్స్‌ అసోసియేషన్‌(ఐ.పి.టి.ఎ)ల పుట్టుక, అభివృద్ధి, వాటి సమస్యలను తెల్పే అందుబాటులో ఉన్న పత్రాలను సేకరించి, కూర్పు చేయటంలో సుధీప్రధాన్‌ ఎంతో నిగ్రహంతో, శ్రమకోర్చి కృషి చేశారు. ప్రతి సంపుటికీ ఆయనే ముందు మాటను సమకూర్చారు.
సాంస్కృతికోద్యమంతో ప్రధాన్‌కున్న వ్యక్తిగత అనుభవాలు, చురుకైన భాగస్వామ్యం ఈ సంపుటాల్లో ప్రతిబింబిస్తుంది. 1979లో మొదటి సంపుటిని వెలువరించినపుడు ఎందరో ప్రధాన్‌ను అభినందించారు. ఆ పుస్తకం ఆవిష్క రణ సభలో అమరులు అధికారి, ప్రొఫెసర్‌ హిరేన్‌ ముఖర్జీల సమక్షంలో నాకొక సంపుటాన్ని అందించారు. ఆవిష్కరణ సభ మరియు మూడు సంపుటాలను అధ్యయనం చేశాక గత అనుభవా లను మననం చేసుకున్నాను. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం వ్యవస్థాపక సభ్యులు సంఘాన్ని నిలబెట్టటంలో పలు పోరాటాలు చేశారు. ముఖ్యంగా వుద్యమ ప్రత్యర్థుల నుండి, అనంతరం పై రెండు సంస్థల్లో జరిగిన అంత ర్గత సంఘర్షణలను ఎదుర్కొన్న తీరును జ్ఞప్తికి తెచ్చుకున్నాను. పై భావసంఘర్షణల్లో పాల్గొనే బాధ్యత స్వీకరించిన గౌరవం నాకు దక్కింది. నా పాత్ర ప్రత్యేకించి నా మాతృ రాష్ట్రం కేరళకు, అక్కడిసాంస్కృతికోద్యమానికే పరిమితమయింది. సుధీప్రధాన్‌ పైతెల్పిన మూడు సంపుటాలలో సేకరించి పొందుపరచిన పత్రాలు భారత్‌లో మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమ సమగ్ర పరిణా మాలపై పాఠకుల్లో సమగ్ర అవగాహనను పెంపొందించాలన్న లక్ష్య సాధన కు ఒక మేరకు వుపకరిస్తాయి.
వామపక్షం-ఆవిర్భావం:
1936లో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం ఏర్పాటు, అందునా లక్నో నగరంలో సంఘం మహాసభలు జరగటం యాదృచ్చికమే. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ వార్షిక సమావేశాల కోసం లక్నోలో తాత్కాలికంగా నిర్మించిన టౌన్‌షిప్‌ (కాంగ్రెస్‌ నగర్‌)లో ఆ సభలు జరిగాయి. కాంగ్రెస్‌ విధానాలను ఒక వామపక్ష నూతన మలుపు తిప్పటంలో ఈ వార్షిక సమావేశాలు ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్నాయి. ఆ కాంగ్రెస్‌ సమావేశాల్లో జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ అధ్యక్షో పన్యాసం, దేశంలో వామపక్షవుద్యమాభివృద్ధి ప్రభావానికి స్పష్టమైన సంకేతంగా నిలిచే రెండు ముఖ్య ఘటనలను మనం చూడవచ్చును.
మొదటిది. భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీకి ఒక సంఘటిత కేంద్ర నాయకత్వ బృందం ఆవిర్భ వించింది. అది దేశవ్యాపితంగా చిందరవంద రగా పనిచేస్తున్న కమ్యూనిస్టు గ్రూపున్నింటినీ ఏకం చేసింది. రెండవది కాంగ్రెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీ(సియస్‌.సి) ఏర్పాటుకావటం. భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ, కొత్తగా ఏర్పడిన సిఎస్‌పిలు ప్రచారంలో పెట్టిన వామపక్ష భావజాల ప్రభా వం కాంగ్రెస్‌ సమావేశాల అధ్యక్షోపన్యాసం లోను, అక్కడ ఆమోదించిన తీర్మానాలపైన ప్రతిబింబించింది.
లక్నో నగరం మరొక ముఖ్యమైన సభలకు ఆతిధ్యమిచ్చింది. అదే అఖిల భారత కిసాన్‌ కాంగ్రెస్‌ (అనంతరకాలంలో అది కిసాన్‌సభగా మారింది) ఆవిర్భావ సభ, దాని స్వర్ణోత్సవ సభలకు కూడా 1986 మేలో ఇదే పాట్నా నగరం వేదికగా మారింది.
అర్ధశతాబ్దం క్రితం పాట్నాలో జరిగిన మూడు పై సమీకరణల్లోనూ జాతీయ కోణంలో చూసినపుడు కీలకమైనది కాంగ్రెస్‌ సభ. ఈ సభలోనే కాంగ్రెస్‌ విధానంలో వామపక్ష ఆలోచనల వైపు స్పష్టమైన మొగ్గుచూపింది. మిగిలిన రెండు సంస్థల సభలు ఇక్కడ జరిగి వుండకపోతే కాంగ్రెస్‌ సభలపై అంతటి ప్రభా వం పడి వుండేది కాదన్నది వాస్తవం.
కిసాన్‌సభ ఆవిర్భావం ఇస్తున్న సందేశ మేమిటి? భారత విశాల రైతాంగం, మొదట అధికారం కోల్పోయిన భూస్వామ్య శక్తుల నాయకత్వంలోనూ, అనంతరం సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక వుద్యమ సారధులైన బూర్జువా నాయకుల నేతృత్వంలోనూ బ్రిటిష్‌ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. సామ్రాజ్యవాద వ్యతి రేక పోరాటంలో భాగంగానే స్వతంత్రంగా తమకు తాము సంఘటితపడుతూనే, ఈ క్రమం లో వారు నూతన మితృల కోసం అన్వేషించ సాగారు.
పునర్నిర్మాణమైన భారత కమ్యూనిష్టుపార్టీ, కాంగ్రెస్‌లో అంతర్భాగంగా నూతనంగా ఏర్ప డిన సియస్‌పిలు ఐక్య కార్యాచరణను ప్రారంభిం చాయి. దాని ప్రభావంతో అంతర్జాతీయ సంబంధాలుగల ఒక స్వతంత్రమైన వామపక్ష శక్తిగా, కాంగ్రెస్‌లో మితవాదుల పెత్తనాన్ని సవాలు చేసే శక్తిగా అవి ఆవిర్భవించాయి.
అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, అనం తరం ఇండియన్‌ పీపుల్స్‌ ధియేటర్‌ ఆవిర్భా వంతో ఒక నూతన వామపక్ష ధోరణి ఆరంభ మైనట్లు సూచిస్తున్నది. దాని ప్రభావం కేవలం రాజకీయ, ఆర్థిక వుద్యమానికే పరిమితం కాలేదు. సాంస్కృతికోద్యమంతో కూడా తన సంబంధాలను దృఢతరం చేసుకుంది.
సుధీ ప్రధాన్‌ మొదటి సంపుటి తెరవటం తోనే అభ్యుదయ రచయితల సంఘంపై ముల్క్‌ రాజ్‌ ఆనంద్‌ రాసిన వ్యాసం దర్శనమిస్తుంది. అది పాఠకులను గతంలోకి తీసుకెళుతుంది... అందులో భారత్‌లో పాలకులపై భ్రమలు తొలగి పోతున్నాయి. వేరొకపైపున అనైక్యత నెలకొం టున్న భాదాతప్త కాలమది. 1931 పెట్టుబడి దారీ సంక్షోభం వలన విలువలు పతనమౌ తున్నాయని గ్రహించగల్గుతున్న కాలమది. నైరాశ్యపు చిత్తడి నేలల్లోని బ్లూమ్స్‌బరీ కాఫీ కేఫ్‌ల నుండి మాలో కొందరం బయట పడ్డాము. ఆ పూర్వ రంగంలో అభ్యుదయ రచ యితల సంఘపు కేంద్రం పురుడుపోసు కుంది. 1936 లక్నోలో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం ప్రారంభ మహాసభ జరిగాక రాష్ట్రాల మహా సభలు జరిగాయి. పలు భాషా ప్రాంతాల మహా సభలు జరిగి ప్రాంతీయ శాఖలు, కమిటీలు ఏర్పడ్డాయి. భారత్‌లోని ప్రముఖ రచయితలు ఈ సంఘంలో లేదా దాని చుట్టూ చేరారు. పెద్ద సంఖ్యలో సభ్యులుగా నమోదు చేసు కున్నారు. సంస్థ స్వరూపం గుణాత్మకంగా మారింది. ప్రజా సంస్కృతి పరిరక్షణకు అంకితమైన ప్రపంచ సంస్థల్లో ఒక పెద్ద సంస్థగా పి.డబ్లు.ఎ. రూపొందింది.(పేజి 1,2, సంపుటి-1)
అభ్యుదయ రచయితల సంఘం వ్యవస్థాపక సభ్యులు, ఆ సంస్థ ప్రధాన కార్యదర్శిగా దీర్ఘకాలం పనిచేసిన సజ్జాద్‌ జాహీర్‌ తన జ్ఞాపకాలను ఇలా మననం చేసుకుంటున్నారు. ''1935 అనంతరం రెండు సంవత్సరాలను గుర్తు చేసుకుందాం. ఆర్థిక సంక్షోభపు రాజకీయ పర్యవసానాలు ప్రపంచాన్ని చుట్టుముట్టాయి. జర్మనీలో నాజీపార్టీనేత హిట్లర్‌ నియంతృత్వానికి దారితీసింది. జర్మనీ నుండి పారిపోయి బాధాకరమైన పరిస్థితుల్లో వున్న నిర్వాసితులు ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో ఇంగ్లండ్‌, పారిస్‌ నగర వీధుల్లో మనకు కన్పించేవారు. ఫాసిస్టు అణచివేతల గురించిన బాధామయ గాధలు ప్రతిచోటా విన్పిస్తుండేవి. కళా విజ్ఞాన రంగంలో తేజోవంతమైన దేశంగా విరాజిల్లుతున్న జర్మనీ కేంద్రంగా బాధాకరమైన భయానక చీకటి నీడలు యూరపు అంతటా విస్తరిస్తున్నాయి. ఆ పరిణా మాలతో మన హృదయాలు, మనసుల నుండి ప్రశాంతత అంతరించి పోతున్నది. ఈ ఆధునిక అరాచకత్వ వెల్లువ నుండి ఒక నూతన శక్తి ఆవిర్భవిస్తున్నది. అదే ఫ్యాక్టరీ కార్మికుల సంఘటిత శక్తి. సహకార స్ఫూర్తితో కలసి పనిచేయటం ద్వారా పెట్టుబడిదారీ దోపిడి, అణచివేతలకు వ్యతిరేకంగా అవిశ్రాంత పోరాటాల నుండి ఆవిర్భవించిన శక్తి అది. నిరంతర వర్గపోరాటాల అనుభవం ఈ వర్గం లో ఒక విప్లవకర వర్గ చైతన్య స్ఫూర్తినింపు తుంది. ఆ చైతన్యం అందించిన శక్తితో కాల చక్రాన్ని వెనక్కి తిప్పాలన్న పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ప్రయత్నాలను విఫలం చేస్తుంది. నూతన సమా జపు సృష్టికర్తగా నూతన శక్తి ఆవిర్భవిస్తుంది. (పేజి 33,34, సంపుటి-1)
టూకీగా... 1936న లక్నో నగరం ఒక నూతన వర్గపు రాజకీయ శక్తికి, భారత సమాజంలోని అన్ని వర్గాలు, తరగతులను తనలో ఇముడ్చుకోగల శక్తికి జన్మనిచ్చింది. కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌, సోవియట్‌ యూని యన్‌ నాయకత్వం, అంతర్జాతీయ కార్మికవర్గ సార్వత్రిక మార్గదర్శకత్వంలో, నాయకత్వంలో ఆ శక్తి పని చేస్తుంది.
ఈ నూతన శక్తి కేవలం ఒక రాజకీయ వుద్యమం మాత్రమే కాదు. అఖిల వుద్యమాల మేలుకలయిక. మానవుని వ్యక్తిగత మరియు సామాజిక జీవనపు ఏ ఒక్క పార్శ్వాన్ని అది స్పృజించకుండా వదిలేయదు. సాంస్కృతిక రంగంలో పోరాటమనేది ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక పోరాటాలతో విడదీయరాని అంతర్భాగంగా మనం గమనించాలి.
సంస్కృతి - రాజకీయాలు అవిభాజ్యమైనవి:
అభ్యుయ రచయితల సంఘం ఆవిర్భావ సభకు రవీంద్రనాధ్‌ ఠాగూర్‌, సరోజనీ నాయుడు, మున్షీ ప్రేమ్‌చంద్‌ వంటి భారత సాహిత్య రంగంలో దిగ్గజాలనదగ్గ పలువురి ఆశీస్సులు న్నాయి. ఆ సభకు ప్రేమ్‌చంద్‌ అధ్యక్షతవహించి ప్రసంగించారు.
ఇప్పటివరకూ భాష మరియు సంబంధిత సమస్యలపై చర్చించటంతోనే మనం సంతృప్తి చెందుతున్నాము. ఆనాటికి అందుబాటులోవున్న ఉర్దూ, హిందీ విమర్శనాత్మక సాహిత్యపు నిర్మాణం మరియు భాషా చట్రాలకు మాత్రమే పరిమితమైవున్నాయి. ఇది ఒక ముఖ్యమైన, అవ సరమైన పని. మన సాహిత్య స్రష్టలు, వుద్దం డులు ఈ ముందస్తు అవసరాలకు స్పందించి, తమ కర్తవ్యాన్ని శ్లాఘనీయంగా పూర్తిచేశార నటంలో ఎలాంటి సందేహానికీ తావులేదు. ప్రయాణంలో భాష ఒక మజిలీ మాత్రమే. కానీ అది అంతం కాదు. మన ఆలోచనలకు, ఆవేశాలకు ఒక ఆకారాన్నివ్వటం మరియు వాటికి సరైన దిశానిర్దేశం చేయటమే దాని ప్రయోజనం. ఒక భాష ఏ ప్రయోజనం కోసం నిర్మించబడిందో, ఆ ఉద్దేశం నెరవేరిందో లేదో కనుగొనటంపట్ల మాత్రమే మనమిపుడు ఆసక్తి కల్గివున్నాము.
ఇదే ఈ మహాసభ ప్రధాన వుద్దేశము. (డి-52) ప్రేమ్‌చంద్‌ ఇలా చెప్పారు ''మన సాహిత్యాభిరుచి శీఘ్రగతిని మార్పు చెందు తున్నది. జీవిత వాస్తవాలను ఒడిసి పట్టేందుకు అది ఎక్కువెక్కువగా ముందుకొస్తున్నది. దాని ఆసక్తి అంతా సమాజం గురించి లేదా ఒక సామాజిక ప్రమాణంగా వున్న మానవుని గురించి మాత్రమే. విఫల ప్రేమ గురించి గానం చేయటంపై లేదా అద్భుత వర్ణనలతో సంతృప్తి చెందే రచనలు చేయటంలో దానికి ఆసక్తి లేదు. జీవన సమస్యలకు మరియు సామాజిక విలువ లకు పెద్దపీట వేసే రచనా వ్యాసంగం పట్ల మాత్రమే దానికి ఆసక్తి వుంది. మనలో విమర్శనాశక్తిని ప్రేరేపించలేని సాహిత్యం, మన ఆధ్యాత్మిక అవసరాలను సంతృప్తి పరచనలేక శక్తిహీనమై, గమనశీలతలేక, కఠినమైన జీవిత వాస్తవాలను ఎదుర్కొనే దృఢచిత్తాన్ని ఇవ్వలేదో అలాంటి సాహిత్యం వల్ల నేడు మనకెలాంటి ప్రయోజనం లేదు. దాన్ని ఒక సాహిత్యమని కూడా మనం పిలువలేము.''
గతంలో మతం గురించి మననం చేసు కుంటూ ఇంకా ఇలా తన అభిప్రాయాలను కొనసాగించారు. ''మానవులకు ఆధ్యాత్మిక, నైతిక అంశాలలో మార్గదర్శకత్వం వహించే కర్తవ్యాన్ని మతం తనంత తానే స్వీకరించింది. ఈ పనిలో భయం, బుజ్జగింపు, తీర్పు, దండన లను తన ప్రధాన పరికరాలుగా వినియోగిం చింది. నేడు సాహిత్యం ఒక నూతన కర్తవ్యాన్ని స్వీకరించింది. వారసత్వ సౌందర్య బోధనకు పనిముట్టుగా అది పనిచేస్తున్నది. ప్రకృతి పరిశీ లన ద్వారా రచయిత ఈ భావనను పెంపొం దించుకునే కొద్దీ అతని రచనలు సార్ధకతను సంతరించుకుంటాయి.
అతడు మానవత్వానికి సామాజిక వాహ కుడు కూడా. నీతికి నిలువెత్తు నిదర్శనంగా ఉదాత్త శీలంతో రూపొందుతాడు. అట్టడుగున వున్నవారికి దోపిడీ, పీడనలకు గురౌతున్న వ్యక్తులకు లేదా బృందాలకు సహాయపడి, వారి సమస్యలకు మద్దతుగా నిలవటం అతని బాధ్య తగా వుంటుంది. అతడు తన రచనలను వెలు వరించటంలో ముందస్తు న్యాయ నిర్ణేత సమాజమే.
తన రూపకంలో భావప్రకటన మరియు కథాగమనం ఎంత సంపూర్ణంగా వుంటే అతని కథ వాస్తవికతకు అంత దగ్గరగా వుంటుంది. అతని పరిశీలన, మానవ స్వభావాన్ని సృష్టిస్తుం ది. తను సృష్టించిన పాత్రలు కేవలం మానసిక శాస్త్ర కోణం నుంచి మాత్రమే మానవులను పోలివుంటే చాలదు. అంతేగాక ఆ పాత్రలు కండరాలు, ఎముకలతో కూడిన వాస్తవమైన మానవులకు చెందినవిగా మనమంతా సంతృప్తిచెందగల్గాలి. కృత్రిమ మనిషిని మనం నమ్మలేం. అతని చర్యలు , ఆలోచనలు మనల్ని గాఢంగా ప్రభావితం చేయలేవు.''
అభ్యుదయ రచయితల సంఘం వ్యవ స్థాపక మహాసభ అధ్యక్షోపన్యాసంలో మున్షీ ప్రేమ్‌చంద్‌ భారత్‌ మరియు ప్రపంచ విశిష్ట సంస్కృతులను భారతదేశభక్తిని, అంతర్జాతీయ మానవతా దృష్టిని సమ్మిళితం చేస్తూ ఒక గమ నార్హమైన సాహిత్య విమర్శ చేశారు.
ముల్క్‌రాజ్‌ ఆనంద్‌, సజ్జాద్‌ జహీర్‌ మరియు ఇతర కామ్రేడ్స్‌ మన దేశ నాగరికతకు సంబంధంలేని కొన్ని బాహ్య అంశాలను దిగుమతి చేసుకోలేదని అర్ధమౌతున్నది. కానీ మాక్సిమ్‌ గోర్కీ, రోమైన్‌ రోల్లారిడ్‌, హెన్రీ బార్‌ బోస్‌ వంటి ప్రఖ్యాత సాహిత్య దిగ్గజ్జాలు ప్రపం చవ్యాపితంగా వెదజల్లిన సాహిత్య బీజాలను ఆమోదించి, పోషించేందుకు మన భూమి తగు సారవంతంగా వుందని వారి వుపన్యాసాలు చాటి చెప్పాయి.
ఈ పూర్వ రంగంలో స్థాపించబడిన అభ్యుదయ రచయితల సంఘం రాజకీయ, సాంస్కృతిక అంశాలతో కూడిన ఒక ప్రణాళికను ఆమోదించటం సహజం.
భారత సమాజంలో (రాడికల్‌) మౌళిక మార్పులు జరుగుతున్న కాలమది. మరణోన్ము ఖమై నాశనమౌతూ పతనావస్థకు చేరిన ప్రతీపశక్తుల స్ఫూర్తి ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్నది. కానీ దాన్ని పొడిగించేందుకు కొన్ని ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. సాంప్రదాయ సంస్కృతి విచ్ఛి న్నమయ్యాక, జీవిత వాస్తవాల నుండి తప్పించే ప్రమాదకర ధోరణులకు భారతీయ సాహిత్యం లోనవుతున్నది. ఎలాంటి ఆధారాలు లేని ఆధ్యాత్మికత మరియు ఆదర్శవాదులు వాస్తవాల నుండి తప్పించుకుని లొంగిపోయేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఫలితంగా దాని శరీరము, మెదడు రక్తహీనతకుగురై అతినిష్టగల లాంఛన ప్రాయమైన, రసహీనమైన, వక్రబుద్దితో దుశ్శీల మైన సిద్ధాంతాన్ని దత్తత తీసుకుంటున్నది.
భారతీయ జీవనంలో జరుగుతున్న మార్పులకు అనుగుణమైన రీతిలో సాహిత్యంలో శాస్త్రీయమైన హేతువాదాన్ని ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా, దేశంలో అభ్యుదయ స్ఫూర్తికి అండగా నిలవటం స్పందించటం మరియు సృష్టించటం భారత రచయితల బాధ్యత. కుటుంబం, మతం, లింగము, యుద్దము మరియు సమాజం వంటి పలు అంశాలలో నెలకొంటున్న విచ్ఛిన్నకర, అహేతుక ధోరణులను నిరుత్సాహ పరచాలి. అందుకు అవసరమైన ఒక సాహిత్య విమర్శనా ప్రక్రియను వారు అభివృద్ధి చేయాలి. మతోన్మాదం, జాతి వైషమ్యాలు, మనిషిని మనిషి దోపిడీ చేసేందుకు ప్రేరేపిస్తున్న సాహిత్య ధోరణులను ఎదిరించాలి''.
''సాంప్రదాయ వర్గాల చేతుల్లో ఇంత కాలంగా జాతి ధర్మాలను కోలోతున్న మన సాహిత్యం, కళలను కాపాడుకోవటం, కళలను ప్రజల హృదయాలను తాకేలా సన్నిహితం చేయ టం, జీవిత వాస్తవాలను ప్రతిబింబించే ప్రాణా ధారమైన రంగాలుగా వాటిని మార్చటం ద్వారా మాత్రమే, వాస్తవ జీవితాన్ని నమోదు చేసి మనల్ని భవిష్యత్‌ దర్శనంవైపు నడుపగల్గుతుంది.
భారత నాగరికతలోని వుత్తమ సాంప్ర దాయాలకు వారసులముగా ప్రకటించుకుం టూనే, మన దేశంలో నెలకొన్న ప్రతీపచర్యల ప్రభావాలను అన్ని కోణాలలో దుయ్యబట్టాలి. అర్ధవివరణతోనూ మరియు సృజనాత్మక కృషి (భారత మరియు విదేశీ రెండు వనరులలో) ద్వారా గట్టిగా ప్రయత్నిస్తూ నూతన జీవన విధాన దిశగా మన దేశాన్ని నడపగలగాలి.
సామాజిక వెనుకబాటు మరియు వ్యక్తి ఆధారిత రాజకీయాల పునాదితో భారత్‌లో ఆధునిక సాహిత్యం తలపడుతుందని మనం నమ్ముతున్నాము. మనల్ని పతనంవైపు లాగు తున్న ఉదాసీనత, క్రియాశూన్యత, కుతర్కాలను విచ్ఛిన్నకరమైనవిగా తిరస్కరిస్తాం. మనల్ని ఆచ రణకు ప్రోత్సహించే ఒక తర్కబద్ద వెలుగులో, స్వయం సంఘటితమయ్యేందుకు, పరివర్తన చెందే విధంగా మన సంస్థలను, సదాచాారా లను పరిరక్షించటం ద్వారా మనలో విమర్శ నాత్మక దృష్టిని వుత్పన్నం చేయగల్గాలి. అప్పుడే అభివృద్ధికరమైన అంశాలుగా వాటిని మనం ఆమోదించగల్గుతాము.
పై తెల్పిన అంశాలలో చెప్పుకోదగ్గ స్థాయి లోలేని అంశాలకు ద్వితీయ మహాసభ కొన్ని సవరణలు చేసింది.(పేజి20-21 వాల్యుం-1) నిరోధించవలసిన సాహిత్య ప్రక్రియల్లో విశృంఖల శృంగారం అంశానికి సవరణ చేయ బడింది. అంతిమంగా అభ్యుదయ రచయితల సంఘం లక్ష్యాలు, వుద్దేశ్యాలు కిందివిధంగా సవరించబడ్డాయి.
1. దేశంలోని పలు భాషా ప్రాంతాలతో సంబంధాలు నెలకొల్పుకుని రచయితల సంఘాలను పటిష్టపరిచేందుకు సాహిత్యాన్ని ప్రచురించి మహాసభలు నిర్వహించటం ద్వారా ఈ సంఘాల మధ్య సమన్వయం నెలకొల్పాలి. కేంద్ర సంఘంతో, ప్రాంతీయ సంఘాలకు సన్ని హిత సంబంధాలను ఏర్పరచాలి. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం పునాది లక్ష్యాలతో విభేదిం చని అలాంటి సాహిత్య సంఘాలతో సహకరించాలి.
2. దేశంలోని ప్రధాన పట్టణాలన్నింటా అసోసియేషన్‌ విభాగాలను ప్రారంభించాలి.
3. సాంస్కృతిక రంగంలో విచ్ఛిన్నాలను ఎదిరించాలి. తద్వారా దేశ స్వాతంత్య్రం మరియు సామాజిక పున: నిర్మాణాలను ప్రోత్సహించాలి. అభ్యుదయ సాహిత్యాన్ని వుత్పత్తి చేయాలి. అనువాదాలు చేయాలి.
4. అభ్యుదయ రచయితల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించాలి.
5. స్థిరమైన అభిప్రాయాల వ్యక్తీకరణకు, భావప్రకటనా స్వేచ్ఛకై పోరాడాలి. (పేజి 87-98, సంపుటి-1)
మున్షీ ప్రేమ్‌చంద్‌ అధ్యక్షోపన్యాసం మరియు సంఘం ప్రణాళికలు మహాసభ ఆమో దం పొందటంలో ఒక అంశం స్పష్టమౌతున్నది. సృజనాత్మక రచయితలు, ఇతర కళాకారులు రాజకీయాలకు అతీతంగా వుండాలన్న ధోరణి మరియు ఆకాలంలో ప్రబలుతున్న ''డాబుసరి''గా వుండాలన్న సిద్ధాంతం నుండి పూర్తిగా విడగొట్టు కున్నారు. ప్రతి సునిశిత రచయిత, కళాకారుడూ తమ చుట్టూ జరుగుతున్న పరిణామాలకు ఆందోళన చెందుతున్నాడు. విదేశీపాలన నుండి విముక్తి పొందాలంటే శతాబ్దాలుగా భారత సమాజంలో పేరుకుపోయిన మరియు కాలం చెల్లిన వాటన్నింటికీ చెల్లు చీటీ పలకాలని కోరు తున్నారు. ఆధునీకరణకు అనుగుణంగా భారతీ యుల జీవనం మరియు సంస్కృతిలో మార్పులు జరగాలని కాంక్షిస్తున్నారు. ఈ మార్పులన్నీ రచయితల, కళాకారుల సౌందర్యోపాసన, అభిరుచులు, ప్రతిభల నుండి విడదీయరాదు. ప్రపంచ మానవాళి మెడపై కత్తిలా వేలాడుతున్న ఫాసిజం మరియు యుద్ధం ప్రమాదం గురించి సున్నిత మనస్కులైనవారెవరైనా ఆందోళనకు గురికాకుండా వుండలేరు. పి.డబ్ల్యు.ఎ. ఏర్పడిన కొన్ని వారాలు తరువాత జూన్‌ 1936లో లండ న్‌లో అంతర్జాతీయ రచయితల అసోసియేషన్‌ ద్వితీయ మహాసభలు జరిగాయి. రవీంద్రనాధ్‌ ఠాగూర్‌, శరత్‌ చటర్జీ, మున్షీ ప్రేమ్‌చంద్‌, పి.సి.రే, జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ, ప్రమీలా చౌదరి, రామానంద చటర్జీ, నందలాల్‌ బోస్‌లు సంతకాలు చేసిన పి.డబ్ల్యు.ఎ. ప్రణాళిక ప్రతిని ఆ మహాసభలకు అందజేశారు.
రాజకీయ విభేదాలు:-
పి.డబ్ల్యు.ఎ. ఏర్పాటు నాటి సానుకూల జాతీయ, అంతర్జాతీయ పరిస్థితులు దీర్ఘకాలం కొనసాగలేదు. కమ్యూనిస్టులు, సోషలిస్టులు ఒక కొసలోను, వామపక్ష భావాలుగల కాంగ్రెస్‌ వారిని వేరొక వైపున ఇమిడ్చి వుంచిన ఐక్యత తరువాతి మూడు సంవత్సరాలలో విచ్ఛిన్న మయింది. 1936లో కాంగ్రెస్‌ అద్యక్ష స్థానానికి పోటాపోటీగా జరిగిన ఎన్నికల్లో సుభాష్‌ చంద్ర బోస్‌ విజయం సాధించారు. కమ్యూనిస్టులు, సోషలిస్టుల మధ్య మరియు వారిరువురికీ మధ్య చీలికలకు అంకురార్పణ జరిగింది. ఈ కాలం లో నెహ్రూ ఆయన అనుచరులు ప్రదర్శించిన వూగిసలాట అంతిమంగా వారిని మహాత్మా గాంధీకి నమ్మకమైన అనుచరులుగా మార్చే సింది. క్విట్‌ ఇండియా పోరాటం ప్రారంభించాక కమ్యూనిస్టులు మరియు కమ్యూనిష్టేతరుల మధ్య భీకరపోరు పరాకాష్టకు చేరింది.
పి.డబ్ల్యు.ఎ నాల్గవ అఖిల భారత మహా సభల ప్రధాన కార్యదర్శి సజ్జాద్‌ జాహీర్‌ పలు పత్రాల సంపుటికి రాసిన ముందు మాటను పరిశీలిస్తే పై పరిణామాల ప్రభావాలు పి. డబ్ల్యు.ఎ.పై ప్రతిబింబించిన తీరు వెల్లడౌతుంది. ఆయన ఇలా చెప్పారు. ''మన దేశ రాజకీయ క్షేత్రంలోని పరిణామాలకు అనుగుణంగానే సాహిత్యం, కళా రంగాలలో పరిణామాలు ప్రతి ష్టంభన దశకు చేరినట్లు మనకు స్పష్టమౌతున్నది. 1943 మే నాల్గవ వారంలో బొంబాయిలో జరిగిన అభ్యుదయ రచయితల మహాసభలు సాహిత్య రంగంలో నెలకొన్న ప్రతిష్టంభనను బద్దలు చేశాయి. (పేజి-1, సంపుటి-3)
క్విట్‌ ఇండియా వుద్యమ అనుకూల, వ్యతిరేక బృందాల మధ్య రాజకీయ రంగంలో జరిగిన గొప్ప విభజన దేశంలో కొనసాగింది. పి.డబ్ల్యు.ఎ. స్థాపనలోనూ కీలకపాత్ర పోషించిన వారిలో కొందరు ఆ సంస్థకు, అది తలపెట్టిన ప్రతి కార్యక్రమానికి భయానక శతృవులుగా మారారు. ఇందులో ఆశ్చర్యపడవల సిందేమీ లేదు. పి.డబ్ల్యు.ఎ. స్థాపన సందర్భంగా వ్యక్తమైన ఐక్యత కేవలం సంస్కృతికి మాత్రమే పరిమిత మైనది కాదు. అది రాజకీయ, సాంస్కృ తిక ఐక్యతల సంగమం. జాతీయ, అంతర్జా తీయ రాజకీయ పరిస్థితుల్లో మార్పులు సంభవిం చినపుడు వాస్తవ ఐక్యత విచ్ఛిన్నం కాక తప్పలేదు.
యుద్ధానంతరం, 1947లో ఆంగ్లేయుల నుండి భారతీయుల చేతికి అధికారం బదిలీ కావటం, నూతన జాతీయ పరిణామాలకు పరా కాష్టగా నిల్చింది. ఈ పరిణామాలపై సాహి త్యం మరియు కళారంగాల్లో భిన్నమైన, పరస్పర విరుద్ధమైన అంచనాలు వెలువడ్డాయి. అప్పటి నుండి గత నాలుగు దశాబ్దాలుగా జాతీయ, అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిణామాల్లో సంభవిస్తున్న ప్రతి మలుపు, ఇక్కడి రాజకీయ కార్యకర్తలు మరియు వివేచనాపరుల మధ్య విభజనకు దారితీసింది. ఏ కళాకారుడు, రచ యిత, మేధావి ఈ ధోరణికి మినహాయింపుకాదు. పి.డబ్ల్యు.ఎ. వ్యవస్థాపక మహాసభ జరిగి అర్ధ శతాబ్దం గడిచిపోయింది. మొదటి మూడు సంవత్సరాలు మినహాయిస్తే ఈ కాలమంతా నాయకులు, కార్యకర్తల మధ్య భీకర పోరాటాలు జరిగాయి. రాజకీయ వుద్యమాలతో పాటు, సాంస్కృతికోద్యమాలలో కూడా ఈ పోరాటాలు నడిచాయి.
ఈ సందర్భంగా ఒక విషయాన్ని గమ నంలో వుంచుకోవాలి.గత 50 సంవత్సరాలుగా వుత్పన్నమైన విభేదాలను పరిష్కరించాలని మార్క్సిస్టు సాహిత్యోద్యమం పట్ల లోతైన అవ గాహనగల కార్యకర్తలు మరియు సానుభూతి పరులు కోరుతున్నారు. పై అభిప్రాయాలతో సానుకూలంగా స్పందించే వారందరూ అర్ధ శతాబ్దం క్రితం ఏర్పడిన పి.డబ్ల్యు.ఎ. మరియు అనంతర దశాబ్దంలో ఏర్పడిన ఐ.పి.టి.ఎ. సంస్థలను పునరుద్దరించాలని, అవి ఐక్యంగాను, ఏక మనస్కతగల సంస్థలుగానూ పనిచేయాలని కాంక్షిస్తున్నారు. పై తెల్పిన మూడు సంపుటాల సంపాదకుడు సుధీప్రధాన్‌ ప్రతి సంపుటానికి ప్రత్యేకంగా వ్రాసిన తన ముందుమాటలో కూడా పై అభిప్రాయమే వ్యక్తమౌతున్నది. భారత కమ్యూనిస్టు వుద్యమ నాయకత్వంలో దొర్లిన రాజకీయ, సైద్ధాంతిక లోపాలే మార్క్సిస్టు సాహిత్యోదమం బలహీనపడేందుకు పాక్షికంగా నైనా కారణభూతమయ్యాయన్న ఆయన పలు చోట్ల చేసిన విమర్శలను ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తున్నాను. ఈ దృక్పధం సరైనదేనా? నేనలా భావించటం లేదు. వేరొకవైపున ఈ 50 సంవత్సరాల్లోనే సాంస్కృతిక రంగంలో అసాధారణమైన రీతిలో కార్యాచరణ వూపందుకుంది. ఉద్యమం యొక్క ప్రతిదశలోనూ, అది క్షీణించి, విభజన చెందే కాలంలో కూడా సృజనాత్మక కార్యచరణల వూపు కొనసాగింది. ఈ అంశం పై విస్తృత సమాచారాన్నిచ్చే పత్రాలను తన మూడు సంపుటాల్లోనూ పొందుపరచటం ద్వారా ఎడిటర్‌ సుధీ ప్రధాన్‌కే ఆ ఘనత దక్కుతుంది. సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక ప్రజానీకం నుండి మరియు ఒంటరితనం నుండి బయపడేం దుకు కమ్యూనిస్టు వుద్యమం ప్రయత్నిస్తున్న కాలంలోనే క్విట్‌ ఇండియా వుద్యమంలో కూడా సాహిత్యం, నాటకం, జానపద కళలను తమ రాజకీయ ప్రత్యర్ధులకు వ్యతిరేకంగా శక్తివంత మైన ఆయుధాలుగా వినియోగించారు. గత కాలంతో పోల్చినపుడు రాజకీయ మనుగడ కోసం పార్టీ పోరాటం చేస్తున్న కాలంలోనే సాహిత్య కళారంగాల్లో ఎక్కువ ఫలితాలను తీయగల్గారు. సృజనాత్మక వుత్పత్తులను అందించగలిగారు.
మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమపు తిరుగులేని సేవలేమిటి? కళాత్మక సృష్టి మరియు అభినం దనలు వున్నత వర్గాల మేధావులకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. సంఘటిత కార్మికవర్గ వుద్య మం, రైతాంగ వుద్యమాలు అభివృద్ధి చెందు తున్న ఇతర శ్రామికప్రజల వుద్యమాలకు తోడై లక్షలాది పీడితులను మేల్కొల్పాయి. ఈ మేల్కొ లుపు కేవలం రాజకీయ చైతన్యానికే పరిమితం కాదు. అది వారి సౌందర్యాత్మక అభిరుచుల పురోభివృద్ధికి, సృజనాత్మక ప్రతిభలను వెలికి తీసేందుకు తోడ్పడ్డాయి. 1955 డిసెంబరు న్యూఏజ్‌ పత్రిక వ్యాసంలో ఈ అంశాలను నేను ప్రస్తావించాను. (సంపుటి-3లో పొందుపరి చారు) కార్మికులు, కర్షకులు, కళాకారుల గురించి ఆ వ్యాసంలో ఇలా రాశాను. '' కేరళ శ్రామికప్రజల నుండి కవులు, కథా రచయితలు, నిర్మాతలు, నటులు, గాయకులు తదితరులు పెద్ద సంఖ్యలో ఆవిర్భవించారు. సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలు కేవలం సంకుచిత పరిధిలోని వున్నత వర్గాలకే పరిమితమని నెలకొన్న అభిప్రాయానికి పై తెల్పిన ప్రక్రియలు ముగింపు పలికాయి''
ఇంకా ఇలా రాశాను. ''కేరళ శ్రామిక ప్రజానీకంలోకి సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలను విస్తృతంగా తీసుకెళ్లిన ఘనత అక్కడ గత 25 సంవత్సరాలలో వేగంగా విస్తరించిన కార్మిక సంఘాలు, రైతు సంఘాలకు మరియు ప్రజా సంఘాలకే దక్కుతుంది. ఇది కార్మిక, కర్షక ప్రజానీకపు వర్గ చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పు తున్నందున తమ దీర్ఘకాల లక్ష్యాల సాధనకు మరియు తమ తక్షణ సమస్యల పరిష్కారానికి వారు పలు సమరశీల పోరాటాలు సాగించారు. ఆ పోరాటస్పూర్తితో దేశంలోని ప్రజాతంత్ర, దేశభక్తియుత శక్తులన్నింటినీ ఏకం చేయటం ద్వారా మాత్రమే, తమ కోసం ఎదురుచూస్తున్న అద్భుతమైన భవిష్యత్తును సాధించగలమన్నది వారి హృదయాంతరాలలో పదిలపరుచుకున్న ఆశ మరియు విశ్వాసం. ఉమ్మడి శతృవుకు వ్యతిరేకంగా అవిశ్రాంతంగా సాగించిన పోరా టాల ద్వారా వారు తమలో ఎనలేని బల సంపత్తిని సమకూర్చుకున్నారు. వారిలో నిద్రా ణంగా పడివుండి, దాగివున్న ప్రతిభలను వెలికిి తెచ్చేందుకు ఆ బలసంపత్తి వుపకరించింది. కార్మికులు మరియు కర్షక ప్రజానీకం ఒక స్వతంత్ర శక్తిగా ఆర్థిక, రాజకీయ పోరాట క్షేత్రాల్లోకి ప్రవేశించటం ద్వారా, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాల రంగంలోకి కూడా వారి ప్రవేశం సాధ్యమయింది.
సంఘటిత రంగంలోని కార్మిక వర్గము మరియు రైతాంగ వుద్యమాల పురోభివృద్ధితో సాధించిన ప్రభావాన్ని కేవలం కళారంగానికే పరిమితం కాకుండా ప్రకృతి మరియు సామా జిక శాస్త్రాలకు కూడా విస్తరించగలిగారు. కార్మిక సంఘాలు, రైతు సంఘాలు మరియు యితర ప్రజాసంఘాలు ప్రారంభ దినాల్లో రాత్రి పాఠశాలలు, పఠనాలయాలు, గ్రంధాలయాలు మరియు అధ్యయన తరగతులను నడపటంపై కేంద్రీకరించాయి. ఈ అధ్యయన తరగతుల ద్వారా రాజకీయ అర్థశాస్త్రం మరియు ఇతర సామాజిక శాస్త్రాల ప్రాధమిక సూత్రాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేందుకు దోహదపడ్డాయి. పై తెల్పిన కృషి ప్రజల్లో ఒక ఆసక్తిని రేకెత్తించేం దుకు, మళయాళ సాహిత్యంలో అరుదుగా చేపట్టే క్లిష్టతరమైన అంశాల అధ్యయనాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు దోహదపడింది.
ఈ విధంగా సాధారణ ప్రజానీకంలో రేకె త్తించబడిన విజ్ఞాన తృష్ణను తీర్చేందుకు అలాం టి అంశాలపైన ఆసక్తిగల రచయితలు, ప్రచురణ కర్తలు, కార్మికుల ప్రచురణకర్తలు సంబంధిత సమాచారాలను తక్కువ వ్యవధిలో ప్రచురించి అమ్మకం జరిపేవారు. ఈ ప్రక్రియ కేరళ ప్రచురణ ప్రపంచంలో మౌళిక పరివర్తనలకు దారితీసింది. గతంలో ప్రచురించిన సాహిత్యం అమ్మకానికి నాలుగు లేదా ఐదు సంవత్సరాలు పడితే, ప్రస్తుతం అలాంటి సాహిత్యం ఒక సంవ త్సరంలోపే అమ్ముడై పోతున్నది''. (పేజి- 482-483, సంపుటి-3)
ఈ సమాచారం ఒక రాష్ట్రానికే పరిమిత మయినప్పటికీ పి.డబ్ల్యు.ఎ. ప్రారంభించినప్పటి నుండి రెండు దశాబ్దాల పాటు దేశవ్యాపితంగా సాంస్కృతికోద్యమ రంగంలో జరిగిన కృషిని సంక్షిప్తంగా వివరించేందుకే పై అంశాన్ని వుటంకించాను. ఇతర రాష్ట్రాల నుండి సుధీ ప్రధాన్‌ సేకరించిన సమాచారం కూడా ఇలాం టి అనుభవాలనే అందిస్తున్నాయి. ఈ దేశంలోని కమ్యూనిస్టులు, సోషలిస్టులు మరియు వామపక్ష వుద్యమం సాధారణ ప్రజానీకాన్ని ఆర్థిక, రాజకీయ రంగాలలో అభివృద్ధి చేసినట్లే, సామా జిక రంగంలో కూడా వారి అభివృద్ధికి ఎనలేని కృషి చేశారన్నది నిర్వివాదమైన అంశం. కాలం గడిచేకొద్ది వారు ఎక్కువెక్కువగా సాంస్కృతిక రంగం సృష్టికర్తలుగా, మరియు ఆ రంగంలోని వుత్పత్తులకు విమర్శకులుగా కూడా ఎదగ సాగారు. దీనిని మనం భారతదేశ మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమం కృశించిపోవటంగా లేదా చీలికలు, పేలికలైపోవటంగా చూడవచ్చా? పైగా గణనీయమైన పురోగతిని సాధించినట్లు పరిగణించరాదా? అర్థ శతాబ్దం క్రితం ఏర్పడిన పి.డబ్ల్యు.ఎ మరియు అనంతరం కొద్ది కాలం తర్వాత ఏర్పడిన దాని సోదర సంస్థ ఐపిటిఎ నేడు అఖిల భారత స్థాయి సంస్థలుగా లేవు. అవి మనుగడలో వున్న కాలంలో కూడా హిందీ, ఉర్దూ, బెంగాలీ భాషా ప్రాంతాలలో బాగా గుర్తింపు పొందాయి. వాటికి మరికొన్ని రాష్ట్రా లలో కొన్ని చురుకైన శాఖలుండేవి. వాస్తవం చెప్పాలంటే పి.డబ్ల్యు.ఎ. మరియు ఐ.పి.టి.ఎ. లకు సాంకేతికంగా అనుబంధం కాకున్నా వాటి వ్యవస్థాగత మహాసభల మార్గదర్శకాలకు అనుగు ణంగా నడిచిన సంస్థలు మరికొన్ని వున్నాయి. ఇక్కడ కేరళ అనుభవాలను ప్రస్తావించాలి. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో వలే కేరళ కూడా ఆ కాలంలో శ్రామిక ప్రజల నుండి సృజనాత్మక రచనలు, రూపకాలను వుత్పత్తి చేయగల్గింది. 1937లో పి.డబ్ల్యు.ఎ. శాఖను అక్కడ ఏర్పాటు చేశాక తీవ్రమైన వివాదం చెలరేగింది.
1940లలో కూడా కమ్యూనిస్టులకు ఇతరులకు మధ్య ఏ ప్రాంతం కంటే తక్కువకాని, పెద్ద వివాదం కేరళలో జరిగింది. కానీ ప్రస్తు తం చర్చలో వున్న మూడు సంపుటాల్లోనూ పై అంశానికి సంబంధించిన తగినంత సమగ్ర సమా చారం లేదు. బహుశా అందుకు ఆనాటి కేరళ రాష్ట్రవుద్యమ నాయ కత్వం మరియు కార్య కర్తలు ప్రధానంగా బాధ్యత వహించవలసి వుంది.
1950లో జరి గిన చర్చోపచర్చలను జ్ఞాప కం చేసుకుంటే, కేరళ వుద్యమంలోని ప్రధాన నేతల్లో వుత్ప న్నమైన తేడాలను గురించి మార్క్సి స్టు సాహిత్య వుద్యమం లోని వారెవ్వరికీ వేలెత్తి నిందించే హక్కులేదని నేను నమ్ముతున్నాను. ప్రజలకోసం, ప్రజల చేత రూపొందిన నూతన కళలు మరియు సాహిత్యం పట్ల పెరుగుతున్న పరుషమైన స్థితిని గమనిస్తే, మేమెంత తీవ్రాతి తీవ్రమైన వివాదాస్పద చర్చల్లో మునిగిపోయా మో తెలుస్తుంది. చర్చల్లో మేము వినియోగించిన పదాలు అవసరానికి మించి ఎక్కువ పదునుగా వుండేవి.ఆ రోజుల్లో మేము వ్యక్తం చేసిన ఆలో చనలు కూడా లోపభూయిష్టంగా వుండేవి. అందుకు మాలో పలువురిని బహుశా క్షమించ లేరు. ఇన్ని లోటుపాట్లు, బలహీనతలున్నప్పటికీ నాటి మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమం దాని రాజ కీయ, ఆర్థిక మరియు ఇతర రూపాలలో నేడు న్నట్లు సజీవవాస్తవానికి ప్రతిరూపంగా వుండేది.
మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమం నేడెక్కడున్నది?
అఖిలభారత సంస్థలైన పిడబ్ల్యుఎ మరియు ఐపిటిఎ మనుగడ నేడు సాధ్యం కాదని పరిణా మాలను పరిశీలిస్తున్న వారందరికీ అర్ధమవు తుంది. అందుకుగాను, తమ స్వంత ప్రత్యేక అస్థిత్వము కల్గి, తమకు తాము అభ్యు దయ రచయితల, కళాకారుల కోవకు చెంది నవిగా ప్రకటించుకున్న సంస్థలు దేశవ్యాప్తంగా అనేకం వున్నాయి. ఆ సంస్థల సభ్యులు, కార్యకర్తలు ప్రతివారికి తమ సొంత ప్రత్యేక లక్షణాలు న్నాయి. అలాంటి సంస్థలన్నింటినీ ఒక లిఖిత పూర్వక ప్రణాళిక క్రిందికు తెచ్చి, ఒకే నిబంధ నావళికి కట్టుబడేలా చేసేందుకు ప్రయత్నిం చటం వూహాజనితంగా మాత్రమే మిగులు తుంది. ఆచరణలో సాధ్యంకాదు.
పై అంశాలతోపాటు పలు భాషల, సంస్కృ తుల అస్థిత్వాలతో దేశం నేడు విభజించబడి వుందనేది వాస్తవం. ఎలాంటి అంగీకృత షరతులకు లోబడి వుండనవసరంలేకుండా, నియమిత కాలాల్లో సమావేశమయ్యేందుకు ఆ సంస్థలన్నింటి మధ్య సమన్వయం చేయటానికి ప్రయత్నించటమే వున్నంతలో వుత్తమమార్గం. ఈ అర్థ శతాబ్దంలో ఆవిర్భవించిన సంస్థల భిన్నత్వం ఏమిటంటే.... 1936లో లక్నోలో స్థాపించబడిన వుద్యమపు విశిష్ట సామర్ధ్యానికి కానుకగా వాటిని తప్పక చూడవలసివుంది. పిడబ్ల్యుఎ మరియు ఐపిటిఎలు పెద్ద ఊడల మర్రిలా విస్తరించాలన్న ఆ సంస్థల అనుచర బృందం స్వప్నాలకు అనుగుణంగా అవి అభి వృద్ధి చెందలేదు. కానీ ఈ దేశంలో నివశిస్తున్న ప్రతి భాషాపరమైన సాంస్కృతిక బృందంలోకి మరియు భారతావనిలో పలు బాషా ప్రాంతం ల్లోకి దానివేళ్ళు లోతుగా చొచ్చుకునిపోయాయి. నేటి సృజనాత్మక మరియు విమర్శనాత్మక ప్రక్రియ ల్లోని విషయాన్ని అర్థ శతాబ్దం నాటి ప్రక్రియలతో పోల్చి చూడాలి. భారత సాంస్కృ తిక రంగస్థలంపై రెండు అంశాలు ప్రసరించిన అ పూర్వమైన ప్రభావాన్ని గమనించేందుకు వాటిని 1936 మహాసభ నివేదికలు, తీర్మానాలతో పోల్చుకోవాలి.
సాంస్కృతిక వుద్యమాలు, రాజకీయ వుద్య మాల మధ్య నెలకొన్న సంబంధాన్ని గురించి మరొక అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తాను. జాతీయ, అంతర్జాతీయ రాజకీయాలతోపాటు, కళలు మరియు సాహిత్యం కూడా మానవ జీవితంలో అంతర్భాగమన్న అంశాన్ని అభ్యుదయ రచయి తల అసోసియేషన్‌ వ్యవస్థాపక సభలో మున్షీ ప్రేమ్‌చంద్‌ తన అద్యక్షోపన్యాసంలోను, ఆ సభలో ఆమోదించిన సంస్థ ప్రణాళికలోనూ స్పష్టం చేయబడ్డాయి.అదే సమయంలో రాజకీయాలు జీవితంలో ఒక పార్శ్వం మాత్రమే. అదే మొత్తం జీవితం కాదు. ఏ రచయిత లేదా క¸ళాకారుడు రాజకీయాలకు అతీతుడు కాదు. ఒక సృజనాత్మక కళాకారుడు లేదా రచయితగా అతడు లేక ఆమె తన రాజకీయ నిబద్ధతను బహిర్గతం చేయకపోవచ్చు. రవీంద్రనాధ్‌ ఠాగూ ర్‌ వంటి ఇతర భారతీయ సాహితీదిగ్గజాలు మరియు మాక్సిమ్‌ గోర్కీ, రోమైన్‌రోలాండ్‌ వంటి అంతర్జాతీయ సాహితీకారులు తమ చుట్టూ నెలకొన్న రాజకీయ పరిణామాలతో అనివార్యం గా ప్రభావితులయ్యారు. ''వాస్తవానికి వారం దరూ సృజనాత్మక రచయితలు కళాకారులు. మనలో మనం వివాదాలలో కూరుకుపోయి నపుడు అనేకమందిమి ఆ సత్యాన్ని విస్మరిస్తుం టామన్నది వాస్తవం.1919 జులై31న మాక్సిం గోర్కీకి వ్రాసిన లేఖలలో పై అంశం గురించి లెనిన్‌ తన అభిప్రాయాన్ని సూటిగా వివరించారు.
లెనిన్‌కు అపారమైన ప్రేమ, గౌరవాలున్న వ్యక్తుల్లో మాక్సింగోర్కీ ఒకరు. అయినా నిర్మొహమాటంగా తన అభిప్రాయాలను ఆ లేఖలో లెనిన్‌ ఇలా వ్యక్తంచేశారు. ''మీ లేఖను లోతుగా చదివేకొద్దీ అందులో మీరు చేసిన నిర్ధారణలు మరియు మీమనోభిప్రాయాలు చాలా అనారోగ్యకరమైనవిగా నాకు అర్ధమ య్యాయి''. పెట్రోగ్రాడ్‌లో గోర్కి నివాసం వుండ టాన్ని అందుకు కారణంగా పేర్కొంటూ లెనిన్‌ తన లేఖను ఇలా కొనసాగించారు.'' ప్రత్యేకించి రాజకీయ అంశాలపట్ల పూర్తి అవగాహన మరి యు ప్రత్యేకించి అపారమైన రాజకీయ అనుభ వం వున్న మీరు సోవియట్‌లోని కార్మికుల నివాస ప్రాంతాల్లో రూపుదిద్దుకుంటున్న నూతన జీవన వాస్తవాలను తెలుసుకోవాలను కుంటే, పలు ప్రావిన్స్‌ల్లో గానీ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోగానీ సర్వే ద్వారా పరిశీలించవచ్చు. ఈ అంశంలో ఎంతో సంక్లిష్టమైన సమాచా రంపై రాజకీయ నిర్ధారణలు చేయనవసరం లేదు. వాటిని కేవలం పరిశీలిస్తేనే సరిపోతుంది. ఆ పని చేయటానికి మారుగా ఒక వృత్తిపరమైన సంపాదకుడు లేదా అనువాదకుని స్థానాన్ని మీరు తీసుకున్నారు. అలాంటి స్థితిలో వున్న మీరు నూతనంగా నిర్మితమౌతున్న నూతన జీవనాన్ని గమనించటం అసాధ్యం. ఈ స్థితిలో హానికర మైన మేధావివర్గపు అనారోగ్యకర ఆలోచనల ప్రభావంతో మీ ఆరోగ్యకరమైన శక్తినంతా వృధా చేసుకుంటున్నారు....''
ప్రజాసంబంధాలు కోల్పోయిన గోర్కీపై లెనిన్‌ పదునైన విమర్శ చేశారు. మానవుడు సృష్టించిన ఈ భౌతిక ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచంలో ప్రజల నిజమైన సృష్టికర్త మానవుడే. (ఈ అంశాన్ని గోర్కి తన రచనల్లో ప్రముఖంగా వివరించారు) లెనిన్‌ ఇంకా ఇలా చెబుతు న్నారు. ''నా అభిప్రాయాన్ని మీపై రుద్దాలని నేను భావించటంలేదు. కానీ మీపై ప్రభావం చూపుతున్న మీ పరిసరాలు, మీ ఆవాసము, మీ వృత్తి వంటి బాహ్యపరిస్థితుల నుండి సమూలంగా మార్చుకొమ్మని చెప్పేందుకు నేను వెనుకాడటంలేదు. లేకుంటే జీవితం మిమ్మల్ని నిరాశకు గురిచేస్తుంది - మీ శ్రేయోభిలాషి '' (కళలు, సాహిత్యంపై లెనిన్‌ ప్రోగ్రెసివ్‌ పబ్లిషర్స్‌ -పేజి244-....)
లెనిన్‌, గోర్కీకిచ్చిన సలహాలను మార్గ దర్శకంగా మేము వినియోగించుకుంటున్నట్లు కొందరు అభిప్రాయ పడుతున్నారు. నాలాంటి అనేకమంది రాజకీయ కార్యకర్తలు మా అభి ప్రాయాలను ప్రఖ్యాత రచయితలు, కళాకారు లపై రుద్దుతున్నట్లు మాపై ఆరోపణలున్నాయి. వాటిని చెప్పకుండా వుండగలమా? అదే సమయంలో రాజకీయ కార్యకర్తలుగా మేము పోరాడుతున్న సాధారణ ప్రజల గురించి మా పరిశీలనలు, మా ప్రత్యర్ధుల కంటే వాస్తవమైనవి గా వున్నందునే వారు మాకు వ్యతిరేకంగా ఆరో పణలు చేస్తున్నారా? కళలు, సాహిత్య రంగాల ను వేరు చేయలేము. లేదా వాటి వుత్పత్తిని మరియు వాటికి లభిస్తున్న అభినందనలను కలగా పులగం చేయబూనటం సరికాదు. రాజకీయ కార్యకర్తలమైన మేముగాని, కళలు సాహిత్య రంగాల్లోని మా ప్రత్యర్ధులుగాని అలాంటి ప్రక్రియలకు దూరంగా వున్నామన్నది వాస్తవం.
- kee||shee|| imse nambudripadkae
(1936loo abhyudaya rachayitala sangham erpadinappati nundi 1986 varaku bhaarata desamlo 50 samvatsaraala marksistu saamskrutikodyamanna sameekshistuu naati cpi(em) pradhaana kaaryadarsi imse nambudripadkae oka vyaasam raasaaru. 1986 eprille-joony marxistes (aanglam)loo prachurinchabadina vyaasam sankshipta anuvaadaanni marksistu paatakulaku andistunnam... sampaadakudu)
1936 navambarulo abhyudaya rachayitala sangham (progressive raiterse asosi yeshan) erpadindi. aa samstha vyavasthaapaka sabhyu lu mulkarajm anande adhyakshatana samstha swarnotsava sabha jarigindi.
mana desha marksistu saamskrutikodyama charitraku sambandhinchina viluvaina samachara patraalatoe sudheepradhaanni sampaadakatvamlo moodu samputaalu veluvaddaayi. 1930 nundi desamlo abhivruddhichendutunna rajakeeya, kaarmika, raitanga vudyamaalato sannihitamgaa kalasi saagina mana saamskrutikodyamanna adhya yanam cheyalanukunevandari abhimaanaaniki sudhee pradhan arhudu. abhyudaya rachayitala sanghamtopaatu indian peepulse dhiyetarse asosiation(ai.pi.ti.e)la puttuka, abhivruddhi, vaati samasyalanu telpe andubaatulo unna patraalanu sekarinchi, kuurpu cheyatamlo sudheepradhaanni entho nigrahamto, shramakorchi krushi chesaru. prati samputikee aayane mundu maatanu samakuurchaaru.
saamskrutikodyamamto pradhaannakunna vyaktigata anubhavaalu, churukaina bhagaswamyam ee samputaallo pratibimbistundi. 1979loo modati samputini veluvarinchinapudu endaro pradhaannu abhinandinchaaru. aa pustakam aavishka rana sabhalo amarulu adhikari, professere hirane mukharjeela samakshamlo nakoka samputaanni andinchaaru. aavishkarana sabha mariyu moodu samputaalanu adhyayanam chesaka gatha anubhava lanu mananam chesukunnanu. abhyudaya rachayitala sangham vyavasthaapaka sabhyulu sanghaanni nilabettatamlo palu poraataalu chesaru. mukhyamgaa vudyama pratyarthula nundi, anantaram pai rendu samsthallo jarigina anta rgatha sangharshanalanu edurkonna teerunu jnaptiki tecchukunnaanu. pai bhavasangharshanallo palgone baadhyata sweekarinchina gowravam naaku dakkindi. naa paatra pratyekinchi naa maatru rashtram keralaku, akkadisamskrutikod parimitamayindi. sudheepradhaanni paitelpina moodu samputaalalo sekarinchi ponduparachina patraalu bhaarathmlo marksistu saamskrutikodyama samagra parinaa maalapai paathakullo samagra avagaahananu pempondinchaalanna lakshya saadhana ku oka meraku vupakaristaayi.
vaamapaksham-aavirbhaavam:
1936loo abhyudaya rachayitala sangham erpaatu, anduna lakno nagaramlo sangham mahasabhalu jaragatam yaadrucchikame. bhaarata jaateeya congresse vaarshika samavesala kosam laknolo taatkaalikamgaa nirminchina tounshippi (congresse nagarn)loo aa sabhalu jarigai. congresse vidhaanaalanu oka vamapaksha noothana malupu tippatamlo ee vaarshika samavesalu pratyekatanu santarinchukunnaayi. aa congresse samavesallo jawaharlalle nehroo adhyaksho panyaasam, desamlo vaamapakshavudyamaabhivru prabhaavaaniki spashtamaina sanketamgaa niliche rendu mukhya ghatanalanu manam chudavachunu.
modatidi. bhaarata kamyuunistu paarteeki oka sanghatita kendra nayakatva brundam aavirbha vinchindi. adhi deshavyaapitamgaa chindaravanda ragaa panichestunna kamyuunistu groopunnintini ekam chesindi. rendavadi congresse soshalistu party(siyasm.si) erpatukavatam. bhaarata kamyuunistu party, kottagaa erpadina csmplu prachaaramlo pettina vamapaksha bhavajala prabha vam congresse samavesala adhyakshopanyasam lonu, akkada aamodinchina teermaanaalapaina pratibimbimchindi.
lakno nagaram maroka mukhyamaina sabhalaku aatidhyamichindi. adhe akhila bhaarata kisan congresse (anantarakaalamlo adhi kisanysabhaga maarindi) aavirbhava sabha, daani swarnotsava sabhalaku kuudaa 1986 melo ide patna nagaram vedikagaa maarindi.
ardhasataabdam kritam paatnaalo jarigina moodu pai sameekaranalloonuu jaateeya konamlo chusinapudu keelakamainadi congresse sabha. ee sabhalone congresse vidhaanamlo vamapaksha aalochanala vaipu spashtamaina mogguchuupindi. migilina rendu samsthala sabhalu ikkada jarigi vundakapothe congresse sabhalapai antati prabha vam padi vundedi kaadannadi vaastavam.
kisankebha aavirbhaavam istunna sandesha memiti? bhaarata visaala raitangam, modata adhikaaram kolpoina bhuswamya saktula naayakatvamloonuu, anantaram saamraajyavaada vyatireka vudyama saaradhulaina burjuva naayakula nethruthvamloonuu british chattaalaku vyatirekamgaa poraadaaru. saamraajyavaada vyati reka poraatamlo bhagamgane swatantramgaa tamaku taamu sanghatitapadutune, ee kramam loo vaaru noothana mitrula kosam anveshincha saagaaru.
punarnirmaanamaina bhaarata communishtuparty, congresselo antarbhaagamgaa noothanamgaa erpa dina siyaspilu aikya kaaryaacharananu praarambhim chaayi. daani prabhaavamtho antarjaatiiya sambandhaalugala oka swatantramaina vamapaksha saktigaa, congresselo mitavaadula pettanaanni savalu chese saktigaa avi aavirbhavinchaayi.
abhyudaya rachayitala sangham, anam taram indian peepulse dhiyetare aavirbha vanto oka noothana vamapaksha dhorani aarambha mainatlu suuchistunnadi. daani prabhaavam kevalam rajakeeya, aardhika vudyamaanike parimitam kaaledu. saamskrutikodyamamto kuudaa tana sambandhaalanu drudataram chesukundi.
sudhee pradhan modati samputi teravatam thone abhyudaya rachayitala sanghampai mulke raji anande raasina vyaasam darsanamistundi. adhi paatakulanu gatamloki teesukelutundi... andulo bhaarathmlo paalakulapai bhramalu tolagi potunnayi. verokapaipuna anaikyata nelakom tunna bhaadaatapta kaalamadi. 1931 pettubadi daarii sankshobham valana viluvalu patanamou tunnayani grahinchagalgutunna kaalamadi. nairasyapu chittadi nelalloni bluemsebery coffy kefle nundi malo kondaram bayata paddaamu. aa puurva rangamlo abhyudaya racha yitala sanghapu kendram puruduposu kundi. 1936 laknolo abhyudaya rachayitala sangham praarambha mahasabha jarigaaka rashtrala mahaa sabhalu jarigai. palu bhasha praantaala mahaa sabhalu jarigi praantiiya saakhalu, kamiteelu erpaddai. bhaarathmooni pramukha rachayitalu ee sanghamlo leda daani chuttu cheraaru. pedda sankhyalo sabhyulugaa namodu chesu kunnaru. samstha swaroopam gunaatmakamgaa maarindi. praja samskruti parirakshanaku ankitamaina prapancha samsthallo oka pedda samsthagaa pi.dablu.e. roopondindi.(paeji 1,2, samputi-1)
abhyudaya rachayitala sangham vyavasthaapaka sabhyulu, aa samstha pradhaana kaaryadarsigaa deerghakaalam panichesina sajjadke jahiri tana ghnaapakaalanu ilaa mananam chesukuntunnaru. ''1935 anantaram rendu samvatsaraalanu gurtu chesukundam. aardhika sankshobhapu rajakeeya paryavasaanaalu prapanchaanni chuttumuttaayi. jarmaneelo naajiipaartiineeta hitlarky niyantrutvaaniki daariteesindi. jarmani nundi paaripoyi baadhaakaramaina paristhitullo vunna nirvaasitulu pratiroju pedda sankhyalo inglande, parise nagara veedhullo manaku kanpinchevaaru. fasistu anachivetala gurinchina badhamaya gaadhalu pratichota vinpistundevi. kalaa vignaana rangamlo tejovantamaina desangaa viraajillutunna jarmani kendramgaa baadhaakaramaina bhayanaka cheekati needalu yoorapu antataa vistaristunnaayi. aa parinaa maalatho mana hrudayaalu, manasula nundi prasaantata antarinchi potunnadi. ee aadhunika arachakatva velluva nundi oka noothana sakti aavirbhavistunnadi. adhe factory kaarmikula sanghatita sakti. sahakara sphuurtithoo kalasi panicheyatam dwara pettubadidaarii dopidi, anachivetalaku vyatirekamgaa avishraanta poraataala nundi aavirbhavinchina sakti adhi. nirantara vargaporaataala anubhavam ee vargam loo oka viplavakara varga chaitanya sphuurtinimpu tundi. aa chaitanyam andinchina saktito kaala chakraanni venakki tippalanna pettubadidaarii vyavastha prayatnaalanu viphalam chestundi. noothana sama japu srushtikartagaa noothana sakti aavirbhavistundi. (paeji 33,34, samputi-1)
tookeegaa... 1936na lakno nagaram oka noothana vargapu rajakeeya saktiki, bhaarata samaajamlooni anni vargaalu, taragatulanu tanalo imudchukogala saktiki janmanichindi. kamyuunistu internationalsi, soviyate uni yany naayakatvam, antarjaatiiya karmikavarga saarvatrika maargadarsakatvamlo, naayakatvamlo aa sakti pani chestundi.
ee noothana sakti kevalam oka rajakeeya vudyamam matrame kaadu. akhila vudyamaala melukalayika. maanavuni vyaktigata mariyu saamaajika jeevanapu e okka paarshvaanni adhi sprujinchakunda vadileyadu. saamskrutika rangamlo poratamanedi aardhika, rajakeeya, saamaajika poraataalato vidadeeyaraani antarbhaagamgaa manam gamaninchaali.
samskruti - rajakeeyaalu avibhaajyamainavi:
abhyuya rachayitala sangham aavirbhava sabhaku ravindranadhy tagure, sarojanee nayudu, munshi premenchandi vanti bhaarata saahitya rangamlo diggajaalanadagga paluvuri aasheessulu nnaayi. aa sabhaku premenchandi adhyakshatavahinchi prasanginchaaru.
ippativarakuu bhasha mariyu sambandhita samasyalapai charchinchatamtone manam santrupti chendutunnamu. aanaatiki andubaatulovunna urduu, hindi vimarsanaatmaka saahityapu nirmaanam mariyu bhasha chatraalaku matrame parimitamaivunnaayi. idhi oka mukhyamaina, ava saramaina pani. mana saahitya srashtalu, vuddam dulu ee mundastu avasaraalaku spandinchi, tama kartavyaanni slaaghaneeyamgaa puurticheesaara natamlo elanti sandehaanikii taavuledu. prayaanamlo bhasha oka majili matrame. cony adhi antam kaadu. mana aalochanalaku, aavesaalaku oka aakaaraannivvatam mariyu vaatiki saraina disanirdesam cheyatame daani prayojanam. oka bhasha e prayojanam kosam nirminchabadindo, aa uddesam neraverindo ledho kanugonatampatla matrame manamipudu aasakti kalgivunnamu.
ide ee mahasabha pradhaana vuddesamu. (di-52) premenchandi ilaa cheppaaru ''mana saahityaabhiruchi sheeghragatini maarpu chendu tunnadi. jeevita vaastavaalanu odisi pattenduku adhi ekkuvekkuvagaa mundukostunnadi. daani aasakti antaa samajam gurinchi leda oka saamaajika pramaanamgaa vunna maanavuni gurinchi matrame. viphala prema gurinchi gaanam cheyatampai leda adbhuta varnanalatho santrupti chende rachanalu cheyatamlo daaniki aasakti ledu. jeevana samasyalaku mariyu saamaajika viluva laku peddapeeta vese rachana vyaasangam patla matrame daaniki aasakti vundi. manalo vimarsanaasaktini prerepinchaleni saahityam, mana aadhyaatmika avasaraalanu santrupti parachanaleka saktiheenamai, gamanaseelataleka, kathinamaina jeevita vaastavaalanu edurkone drudachittaanni ivvaledo alanti saahityam valla nedu manakelanti prayojanam ledu. daanni oka saahityamani kuudaa manam piluvalemu.''
gatamlo matham gurinchi mananam chesu kuntu inka ilaa tana abhipraayaalanu konasaaginchaaru. ''maanavulaku aadhyaatmika, naitika amsaalalo maargadarsakatvam vahinche kartavyaanni matham tananta taane sweekarinchindi. ee panilo bhayam, bujjagimpu, teerpu, dandana lanu tana pradhaana parikaraalugaa viniyogim chindi. nedu saahityam oka noothana kartavyaanni sweekarinchindi. vaarasatva soundarya bodhanaku panimuttugaa adhi panichestunnadi. prakruti parisee lana dwara rachayita ee bhavananu pempom dinchukune koddi athani rachanalu saardhakatanu santarinchukuntaayi.
atadu maanavatvaaniki saamaajika vaaha kudu kuudaa. neetiki niluvettu nidarsanamgaa udaatta sheelamtho roopondutaadu. attaduguna vunnavaariki dopidi, peedanalaku gurautunna vyaktulaku leda brundaalaku sahayapadi, vaari samasyalaku maddatugaa nilavatam athani badhya tagaa vuntundi. atadu tana rachanalanu velu varinchatamlo mundastu nyaaya nirneta samajame.
tana roopakamlo bhavaprakatana mariyu kathaagamanam entha sampuurnamgaa vunte athani katha vaastavikataku anta daggaragaa vuntundi. athani pariseelana, manava swabhaavaanni srushtistum dhi. tanu srushtinchina paatralu kevalam maanasika saastra konam nunchi matrame maanavulanu polivunte chaaladu. antegaaka aa paatralu kandaraalu, emukalatho kuudina vaastavamaina maanavulaku chendinavigaa manamanta santruptichendagalgaali. krutrima manishini manam nammalem. athani charyalu , aalochanalu manalni gaadamgaa prabhaavitam cheyalevu.''
abhyudaya rachayitala sangham vyava sthaapaka mahasabha adhyakshopanyasamlo munshi premenchandi bharathm mariyu prapancha visishta samskrutulanu bhaaratadesabhaktini, antarjaatiiya manavata drushtini sammilitam chestu oka gama naarhamaina saahitya vimarsa chesaru.
mulkriajsi anande, sajjadke jaheeri mariyu itara comradesse mana desha naagarikataku sambandhamleni konni bahya amsaalanu digumati chesukoledani ardhamoutunnadi. cony maxim gorki, romaine rollaridsi, henri bare bose vanti prakhyaata saahitya diggajjaalu prapam chavyaapitamgaa vedajallina saahitya beejaalanu aamodinchi, poshinchenduku mana bhoomi tagu saaravantamgaa vundani vaari vupanyaasaalu chaati cheppai.
ee puurva rangamlo sthaapinchabadina abhyudaya rachayitala sangham rajakeeya, saamskrutika amsaalatoe kuudina oka pranaalikanu aamodinchatam sahajam.
bhaarata samaajamlo (radicalle) moulika maarpulu jarugutunna kaalamadi. maranonmu khamai naasanamouthuu patanaavasthaku cherina prateepasaktula sphurthy ippatikee panichestunnadi. cony daanni podiginchenduku konni prayatnaalu jarugutunnaayi. saampradaaya samskruti vichchi nnamayyaaka, jeevita vaastavaala nundi tappinche pramaadakara dhoranulaku bhaarateeya saahityam lonavutunnadi. elanti aadhaaraalu laeni aadhyaatmikata mariyu aadarsavaadulu vaastavaala nundi tappinchukuni longipoyenduku prayatnistunnaaru. phalitamgaa daani sareeramu, medadu raktaheenatakugurai atinishtagala laanchana praayamaina, rasaheenamaina, vakrabuddito dusseela maina siddhaantaanni dattata teesukuntunnadi.
bhaarateeya jeevanamlo jarugutunna maarpulaku anugunamaina reetilo saahityamlo saastreeyamaina hetuvaadaanni pravesapettadam dwara, desamlo abhyudaya sphuurtiki andagaa nilavatam spandinchatam mariyu srushtinchatam bhaarata rachayitala baadhyata. kutumbam, matham, lingamu, yuddamu mariyu samajam vanti palu amsaalalo nelakontunna vichchinnakara, ahetuka dhoranulanu nirutsaaha parachaali. anduku avasaramaina oka saahitya vimarsanaa prakriyanu vaaru abhivruddhi cheyali. matonmadam, jaati vaishamyaalu, manishini manishi dopidi chesenduku prerepistunna saahitya dhoranulanu edirinchaali''.
''saampradaaya vargala chetullo inta kaalamgaa jaati dharmalanu kolotunna mana saahityam, kalalanu kapadukovatam, kalalanu prajala hrudayaalanu takela sannihitam cheya tam, jeevita vaastavaalanu pratibimbimche prana dharamaina rangaalugaa vaatini marchatam dwara matrame, vaastava jeevitaanni namodu chesi manalni bhavishyathm darsanamvaipu nadupagalgutundi.
bhaarata naagarikatalooni vuttama sampra daayaalaku vaarasulamugaa prakatinchukum toone, mana desamlo nelakonna prateepacharyala prabhaavaalanu anni konaalalo duyyabattaali. ardhavivaranathoonuu mariyu srujanaatmaka krushi (bhaarata mariyu videshee rendu vanarulalo) dwara gattigaa prayatnistuu noothana jeevana vidhaana disagaa mana deshaanni nadapagalagali.
saamaajika venukabaatu mariyu vyakti aadhaarita rajakeeyala punaaditoe bhaarathmlo aadhunika saahityam talapadutundani manam nammutunnamu. manalni patanamvaipu laagu tunna udaaseenata, kriyaasuunyata, kutarkaalanu vichchinnakaramainavigaa tiraskaristam. manalni aacha ranaku prothsahinche oka tarkabadda velugulo, swayam sanghatitamayyenduku, parivartana chende vidhamgaa mana samsthalanu, sadachara lanu parirakshinchatam dwara manalo vimarsa naatmaka drushtini vutpannam cheyagalgaali. appude abhivruddhikaramaina amsaalugaa vaatini manam aamodinchagalgutamu.
pai telpina amsaalalo cheppukodagga sthaayi loleni amsaalaku dviteeya mahasabha konni savaranalu chesindi.(paeji20-21 valyum-1) nirodhinchavalasina saahitya prakriyallo vishrunkhala shrungaaram amsaaniki savarana cheya badindi. antimamgaa abhyudaya rachayitala sangham lakshyaalu, vuddesyaalu kindividhamgaa savarinchabaddaayi.
1. desamloni palu bhasha praantaalatoe sambandhaalu nelakolpukuni rachayitala sanghaalanu patishtaparichenduku saahityaanni prachurinchi mahasabhalu nirvahinchatam dwara ee sanghaala madhya samanvayam nelakolpali. kendra sanghamtho, praantiiya sanghaalaku sanni hitha sambandhaalanu erparachali. abhyudaya rachayitala sangham punaadi lakshyaalato vibhedim chani alanti saahitya sanghaalato sahakarinchaali.
2. desamloni pradhaana pattanaalannintaa asosiation vibhaagaalanu praarambhinchaali.
3. saamskrutika rangamlo vichchinnaalanu edirinchaali. tadwara desha swaatantyram mariyu saamaajika puna: nirmaanaalanu prothsahinchaali. abhyudaya saahityaanni vutpatti cheyali. anuvaadaalu cheyali.
4. abhyudaya rachayitala prayojanaalanu parirakshinchaali.
5. sthiramaina abhipraayaala vyakteekaranaku, bhavaprakatana swechchakai poradali. (paeji 87-98, samputi-1)
munshi premenchandi adhyakshopanyasam mariyu sangham pranaalikalu mahasabha aamo dam pondatamlo oka amsam spashtamoutunnadi. srujanaatmaka rachayitalu, itara kalaakaarulu raajakeeyaalaku ateetamgaa vundaalanna dhorani mariyu aakaalamlo prabalutunna ''dabusari''gaa vundaalanna siddhaantam nundi puurtigaa vidagottu kunnaru. prati sunisita rachayita, kalaakaaruduu tama chuttu jarugutunna parinaamaalaku aandolana chendutunnadu. videsheepaalana nundi vimukti pondalante sataabdaalugaa bhaarata samaajamlo perukupoyina mariyu kaalam chellina vaatannintikii chellu cheeti palakaalani koru tunnaru. aadhuneekaranaku anugunamgaa bhaaratii yula jeevanam mariyu samskrutilo maarpulu jaragaalani kaankshistunnaaru. ee maarpulannee rachayitala, kalaakaarula soundaryopasana, abhiruchulu, pratibhala nundi vidadeeyaraadu. prapancha maanavaali medapai kattila velaadutunna fasism mariyu yuddham pramaadam gurinchi sunnita manaskulainavaarevarainaa aandolanaku gurikakunda vundaleru. pi.dablyu.e. erpadina konni vaaraalu taruvaata joony 1936loo landa naelo antarjaatiiya rachayitala asosiation dviteeya mahasabhalu jarigai. ravindranadhy tagure, saratn chatarji, munshi premenchandi, pi.si.ree, jawaharlalle nehroo, pramila chaudari, ramananda chatarji, nandalle boselu santakaalu chesina pi.dablyu.e. pranaalika pratini aa mahasabhalaku andajesaaru.
rajakeeya vibhedaalu:-
pi.dablyu.e. erpaatu naati saanukuula jaateeya, antarjaatiiya paristhitulu deerghakaalam konasagaledu. kamyuunistulu, soshalistulu oka kosalonu, vamapaksha bhaavaalugala congresse vaarini veroka vaipuna imidchi vunchina aikyata taruvaati moodu samvatsaraalalo vichchinna mayindi. 1936loo congresse adyaksha sthaanaaniki potapotiga jarigina ennikallo subhashe chandra bose vijayam saadhinchaaru. kamyuunistulu, soshalistula madhya mariyu vaariruvurikii madhya cheelikalaku ankuraarpana jarigindi. ee kaalam loo nehroo aayana anucharulu pradarsinchina voogisalaata antimamgaa vaarini mahatma gaandheeki nammakamaina anucharulugaa marche sindi. quite india poratam praarambhinchaaka kamyuunistulu mariyu kamyoonishtetarula madhya bheekaraporu paraakaashtaku cherindi.
pi.dablyu.e nalgava akhila bhaarata mahaa sabhala pradhaana kaaryadarsi sajjadke jahiri palu patraala samputiki raasina mundu maatanu pariseeliste pai parinaamaala prabhaavaalu pi. dablyu.e.pai pratibimbimchina teeru velladoutundi. aayana ilaa cheppaaru. ''mana desha rajakeeya kshetramloni parinaamaalaku anugunamgaane saahityam, kalaa rangaalalo parinaamaalu prati shtambhana dasaku cherinatlu manaku spashtamoutunnadi. 1943 mee nalgava vaaramlo bombailo jarigina abhyudaya rachayitala mahasabhalu saahitya rangamlo nelakonna pratishtambhananu baddalu chesaayi. (paeji-1, samputi-3)
quite india vudyama anukuula, vyatireka brundaala madhya rajakeeya rangamlo jarigina goppa vibhajana desamlo konasagindi. pi.dablyu.e. sthaapanaloonuu keelakapatra pooshinchina vaarilo kondaru aa samsthaku, adhi talapettina prati kaaryakramaaniki bhayanaka satruvulugaa maaraaru. indulo aascharyapadavala sindemi ledu. pi.dablyu.e. sthaapana sandarbhamgaa vyaktamaina aikyata kevalam samskrutiki matrame parimita mainadi kaadu. adhi rajakeeya, saamskru tika aikyatala sangamam. jaateeya, antarja teeya rajakeeya paristhitullo maarpulu sambhavim chinapudu vaastava aikyata vichchinnam kaaka tappaledu.
yuddhaanantaram, 1947loo aangleyula nundi bhaaratheeyula chetiki adhikaaram badili kaavatam, noothana jaateeya parinaamaalaku para kashtaga nilchindi. ee parinaamaalapai saahi tyam mariyu kalaaramgaallo bhinnamaina, paraspara viruddhamaina anchanaalu veluvaddaayi. appati nundi gatha naalugu dasaabdaalugaa jaateeya, antarjaatiiya rajakeeya parinaamaallo sambhavistunna prati malupu, ikkadi rajakeeya kaaryakartalu mariyu vivechanaaparula madhya vibhajanaku daariteesindi. e kalakarudu, racha yita, medhavi ee dhoraniki minahaayimpukaadu. pi.dablyu.e. vyavasthaapaka mahasabha jarigi ardha sataabdam gadichipoyindi. modati moodu samvatsaraalu minahaayisthe ee kalamanta naayakulu, kaaryakartala madhya bheekara poraataalu jarigai. rajakeeya vudyamaalato paatu, saamskrutikodyamalalo kuudaa ee poraataalu nadichayi.
ee sandarbhamgaa oka vishayaanni gama namlo vunchukovaali.gatha 50 samvatsaraalugaa vutpannamaina vibhedaalanu parishkarinchaalani marksistu saahityodyamam patla lotaina ava gaahanagala kaaryakartalu mariyu saanubhooti parulu korutunnaru. pai abhipraayaalato saanukuulamgaa spandinche vaarandaruu ardha sataabdam kritam erpadina pi.dablyu.e. mariyu anantara dasaabdamlo erpadina ai.pi.ti.e. samsthalanu punaruddarinchaalani, avi aikyamgaanu, eka manaskatagala samsthalugaanuu panicheyaalani kaankshistunnaaru. pai telpina moodu samputaala sampaadakudu sudheepradhaanni prati samputaaniki pratyekamgaa vraasina tana mundumaatalo kuudaa pai abhiprayame vyaktamoutunnadi. bhaarata kamyuunistu vudyama naayakatvamlo dorlina rajakeeya, saiddhaantika lopale marksistu saahityodamam balaheenapadenduku paakshikamgaa naina kaaranabhootamayyaayanna aayana palu chotla chesina vimarsalanu ikkada prastaavistunnaanu. ee drukpadham sarainadena? nenala bhaavinchatam ledu. verokavaipuna ee 50 samvatsaraallone saamskrutika rangamlo asaadhaaranamaina reetilo kaaryaacharana voopandukundi. udyamam yokka pratidasaloonuu, adhi ksheeninchi, vibhajana chende kaalamlo kuudaa srujanaatmaka kaaryacharanala voopu konasagindi. ee amsam pai vistruta samacharanniche patraalanu tana moodu samputaalloonuu ponduparachatam dwara editer sudhee pradhaanke aa ghanata dakkutundi. saamraajyavaada vyatireka prajaaneekam nundi mariyu ontaritanam nundi bayapadem duku kamyuunistu vudyamam prayatnistunna kaalamlone quite india vudyamamlo kuudaa saahityam, naatakam, jaanapada kalalanu tama rajakeeya pratyardhulaku vyatirekamgaa saktivanta maina aayudhaalugaa viniyoginchaaru. gatha kaalamtho polchinapudu rajakeeya manugada kosam party poratam chestunna kaalamlone saahitya kalaaramgaallo ekkuva phalitaalanu teeyagalgaaru. srujanaatmaka vutpattulanu andinchagaligaaru.
marksistu saamskrutikodyamapu tiruguleni sevalemiti? kalaatmaka srushti mariyu abhinam danalu vunnata vargala medhaavulaku matrame parimitam kaaledu. sanghatita karmikavarga vudya mam, raitanga vudyamaalu abhivruddhi chendu tunna itara shramikaprajala vudyamaalaku thodai lakshalaadi peeditulanu melkolpayi. ee melko lupu kevalam rajakeeya chaitanyaanike parimitam kaadu. adhi vaari soundaryaatmaka abhiruchula purobhivruddhiki, srujanaatmaka pratibhalanu veliki teesenduku todpaddayi. 1955 disembaru nuage patrika vyaasamlo ee amsaalanu nenu prastaavinchaanu. (samputi-3loo pondupari chaaru) kaarmikulu, karshakulu, kalaakaarula gurinchi aa vyaasamlo ilaa raasaanu. '' kerala shramikaprajala nundi kavulu, kathaa rachayitalu, nirmaatalu, natulu, gaayakulu taditarulu pedda sankhyalo aavirbhavinchaaru. saamskrutika kaaryakalaapaalu kevalam sankuchita paridhilooni vunnata vargalake parimitamani nelakonna abhipraayaaniki pai telpina prakriyalu mugimpu palikayi''
inka ilaa raasaanu. ''kerala shraamika prajaaneekamloki saamskrutika kaaryakalaapaalanu vistrutamgaa teesukellina ghanata akkada gatha 25 samvatsaraalalo vegamgaa vistarinchina kaarmika sanghaalu, raitu sanghaalaku mariyu praja sanghaalake dakkutundi. idhi kaarmika, karshaka prajaaneekapu varga chaitanyaanni melkolpu tunnanduna tama deerghakaala lakshyala saadhanaku mariyu tama takshana samasyala parishkaaraaniki vaaru palu samaraseela poraataalu saaginchaaru. aa poraataspuurtitoe desamloni prajaatantra, deshabhaktiyuta saktulannintini ekam cheyatam dwara matrame, tama kosam eduruchustunna adbhutamaina bhavishyattunu saadhinchagalamannadi vaari hrudayaantaraalalo padilaparuchukunna aasha mariyu vishwaasam. ummadi satruvuku vyatirekamgaa avisraantamgaa saaginchina pora taala dwara vaaru tamalo enaleni bala sampattini samakuurchukunnaaru. vaarilo nidra nangaa padivundi, daagivunna pratibhalanu veliki tecchenduku aa balasampatti vupakarinchindi. kaarmikulu mariyu karshaka prajaaneekam oka swatantra saktigaa aardhika, rajakeeya porata kshetraalloki pravesinchatam dwara, saamskrutika karyakalapala rangamloki kuudaa vaari pravesam saadhyamayindi.
sanghatita rangamlooni kaarmika vargamu mariyu raitanga vudyamaala purobhivruddhitho saadhinchina prabhaavaanni kevalam kalaaramgaanike parimitam kakunda prakruti mariyu sama jika saastraalaku kuudaa vistarinchagaligaaru. kaarmika sanghaalu, raitu sanghaalu mariyu yitara prajaasanghaalu praarambha dinaallo raatri paatasaalalu, pathanaalayaalu, grandhaalayaalu mariyu adhyayana taragatulanu nadapatampai kendrikarinchaayi. ee adhyayana taragatula dwara rajakeeya ardhashaastram mariyu itara saamaajika saastraala praadhamika suutraalanu prajalloki teesukellenduku dohadapaddaayi. pai telpina krushi prajallo oka aasaktini rekettinchem duku, malayaala saahityamlo arudugaa chepatte klishtataramaina amsaala adhyayanaanni prothsahinchenduku dohadapadindi.
ee vidhamgaa saadhaarana prajaaneekamlo reke ttinchabadina vignaana trushnanu teerchenduku alaam ti amsaalapaina aasaktigala rachayitalu, prachurana kartalu, kaarmikula prachuranakartalu sambandhita samaachaaraalanu takkuva vyavadhilo prachurinchi ammakam jaripevaaru. ee prakriya kerala prachurana prapanchamlo moulika parivartanalaku daariteesindi. gatamlo prachurinchina saahityam ammakaniki naalugu leda aidu samvatsaraalu padithe, prastutam alanti saahityam oka samva tsaramlope ammudai potunnadi''. (paeji- 482-483, samputi-3)
ee samacharam oka rashtranike parimita mayinappatiki pi.dablyu.e. praarambhinchinappati nundi rendu dasaabdaala paatu deshavyaapitamgaa saamskrutikodyama rangamlo jarigina krushini sankshiptamgaa vivarinchenduke pai amsaanni vutankinchaanu. itara rashtrala nundi sudhee pradhan sekarinchina samacharam kuudaa ilaam ti anubhavaalane andistunnaayi. ee desamloni kamyuunistulu, soshalistulu mariyu vamapaksha vudyamam saadhaarana prajaaneekaanni aardhika, rajakeeya rangaalalo abhivruddhi chesinatle, sama jika rangamlo kuudaa vaari abhivruddhiki enaleni krushi chesarannadi nirvivaadamaina amsam. kaalam gadichekoddi vaaru ekkuvekkuvagaa saamskrutika rangam srushtikartalugaa, mariyu aa rangamlooni vutpattulaku vimarsakulugaa kuudaa edaga saagaaru. deenini manam bharatadesa marksistu saamskrutikodyamam krusinchipovatamgaa leda cheelikalu, pelikalaipovatamgaa chudavacha? paiga gananeeyamaina purogatini saadhinchinatlu pariganincharaadaa? artha sataabdam kritam erpadina pi.dablyu.e mariyu anantaram koddi kaalam tarvaata erpadina daani sodara samstha ipta nedu akhila bhaarata sthaayi samsthalugaa levu. avi manugadalo vunna kaalamlo kuudaa hindi, urduu, bengali bhasha praantaalalo baga gurtimpu pondaayi. vaatiki marikonni rashtra lalo konni churukaina saakhalundevi. vaastavam cheppalante pi.dablyu.e. mariyu ai.pi.ti.e. laku saanketikamgaa anubandham kakunna vaati vyavasthaagata mahasabhala maargadarsakaalaku anugu nangaa nadichina samsthalu marikonni vunnayi. ikkada kerala anubhavaalanu prastaavinchaali. desamloni itara praantaallo vale kerala kuudaa aa kaalamlo shraamika prajala nundi srujanaatmaka rachanalu, roopakaalanu vutpatti cheyagalgindi. 1937loo pi.dablyu.e. saakhanu akkada erpaatu chesaka teevramaina vivaadam chelaregindi.
1940lalo kuudaa kamyoonistulaku itarulaku madhya e praantam kante takkuvakaani, pedda vivaadam keralalo jarigindi. cony prastu tam charchalo vunna moodu samputaalloonuu pai amsaaniki sambandhinchina taginanta samagra sama chaaram ledu. bahusa anduku aanaati kerala rashtravudyama naaya katvam mariyu kaarya kartalu pradhaanamgaa baadhyata vahinchavalasi vundi.
1950loo jari gina charchopacharchalanu ghnaapa kam chesukunte, kerala vudyamamloni pradhaana nethallo vutpa nnamaina tedaalanu gurinchi marksi stu saahitya vudyamam loni vaarevvarikee veletti nindinche hakkuledani nenu nammutunnaanu. prajalakosam, prajala chetha roopondina noothana kalalu mariyu saahityam patla perugutunna parushamaina sthitini gamaniste, mementha teevraati teevramaina vivaadaaspada charchallo munigipoya moo telustundi. charchallo memu viniyoginchina padaalu avasaraaniki minchi ekkuva padunugaa vundevi.aa rojullo memu vyaktam chesina aalo chanalu kuudaa lopabhooyishtamgaa vundevi. anduku malo paluvurini bahusa kshamincha leru. inni lotupatlu, balaheenatalunnappatiki naati marksistu saamskrutikodyamam daani raja keeya, aardhika mariyu itara roopaalalo nedu nnatlu sajeevavaastavaaniki pratiroopamgaa vundedi.
marksistu saamskrutikodyamam nedekkadunnadi?
akhilabhaarata samsthalaina pidabluy mariyu ipta manugada nedu saadhyam kaadani parinaa maalanu pariseelistunna vaarandarikee ardhamavu tundi. andukugaanu, tama swanta pratyeka asthithvamu kalgi, tamaku taamu abhyu daya rachayitala, kalaakaarula kovaku chendi navigaa prakatinchukunna samsthalu desavyaaptamgaa anekam vunnayi. aa samsthala sabhyulu, kaaryakartalu prativaariki tama sonta pratyeka lakshanaalu nnaayi. alanti samsthalannintini oka likhita puurvaka pranaalika krindiku tecchi, oke nibandha naavaliki kattubadela chesenduku prayatnim chatam vuuhaajanitamgaa matrame migulu tundi. aacharanalo saadhyamkaadu.
pai amsaalatopaatu palu bhashala, samskru tula asthithvaalatho desham nedu vibhajinchabadi vundanedi vaastavam. elanti angeekruta sharatulaku lobadi vundanavasaramlekunda, niyamita kaalaallo samavesamayyenduku aa samsthalanninti madhya samanvayam cheyataniki prayatninchatame vunnantalo vuttamamaargam. ee artha sataabdamlo aavirbhavinchina samsthala bhinnatvam emitante.... 1936loo laknolo sthaapinchabadina vudyamapu visishta saamardhyaaniki kaanukagaa vaatini tappaka chudavalasivundi. pidabluy mariyu iptlu pedda oodala marrila vistarinchaalanna aa samsthala anuchara brundam swapnaalaku anugunamgaa avi abhi vruddhi chendaledu. cony ee desamlo nivasistunna prati bhaashaaparamaina saamskrutika brundamloki mariyu bhaarataavanilo palu basha praantam lloki daanivellu lothugaa chochukunipoyayi. neti srujanaatmaka mariyu vimarsanaatmaka prakriya lloni vishayaanni artha sataabdam naati prakriyalatho polchi chudali. bhaarata saamskru tika rangasthalampai rendu amsaalu prasarinchina a puurvamaina prabhaavaanni gamaninchenduku vaatini 1936 mahasabha nivedikalu, teermaanaalato polchukovali.
saamskrutika vudyamaalu, rajakeeya vudya maala madhya nelakonna sambandhaanni gurinchi maroka amsaanni prastaavistaanu. jaateeya, antarjaatiiya rajakeeyaalatopaatu, kalalu mariyu saahityam kuudaa manava jeevitamlo antarbhagamanna amsaanni abhyudaya rachayi tala asosiation vyavasthaapaka sabhalo munshi premenchandi tana adyakshopanyaasamlonu, aa sabhalo aamodinchina samstha pranaalikaloonuu spashtam cheyabaddayi.adhe samayamlo rajakeeyaalu jeevitamlo oka paarshvam matrame. adhe mottam jeevitam kaadu. e rachayita leda kalakarudu raajakeeyaalaku ateetudu kaadu. oka srujanaatmaka kalakarudu leda rachayitagaa atadu leka aame tana rajakeeya nibaddhatanu bahirgatam cheyakapovachhu. ravindranadhy thaaguu ray vanti itara bhaarateeya saahitiidiggaalu mariyu maxim gorki, romainrolandi vanti antarjaatiiya saahitiikaarulu tama chuttu nelakonna rajakeeya parinaamaalatoe anivaaryam gaa prabhaavitulayyaaru. ''vaastavaaniki vaaram daruu srujanaatmaka rachayitalu kalaakaarulu. manalo manam vivaadaalalo kuurukupooyi napudu anekamandimi aa satyaanni vismaristum tamannadi vaastavam.1919 julai31na maxim gorkeeki vraasina lekhalalo pai amsam gurinchi lenine tana abhipraayaanni suutigaa vivarinchaaru.
lenineku apaaramaina prema, gouravaalunna vyaktullo maxingorky okaru. aina nirmohamaatamgaa tana abhipraayaalanu aa lekhalo lenine ilaa vyaktamchaesaaru. ''mee lekhanu lothugaa chadivekoddi andulo meeru chesina nirdhaaranalu mariyu meemanobhipraayaalu chala anaarogyakaramainavigaa naaku ardhama yyaai''. petrogradelo gorki nivasam vunda tanni anduku kaaranamgaa perkontu lenine tana lekhanu ilaa konasaaginchaaru.'' pratyekinchi rajakeeya amsalapatla puurti avagaahana mari yu pratyekinchi apaaramaina rajakeeya anubha vam vunna meeru soviyatelooni kaarmikula nivasa praantaallo roopudiddukuntunna noothana jeevana vaastavaalanu telusukovalanu kunte, palu praavinsello gaanee, graameena praantaallogaanii sarve dwara pariseelinchavacchu. ee amsamlo entho sanklishtamaina samacha rampai rajakeeya nirdhaaranalu cheyanavasaram ledu. vaatini kevalam pariseelisthene saripotundi. aa pani cheyataniki maarugaa oka vruttiparamaina sampaadakudu leda anuvaadakuni sthaanaanni meeru teesukunnaru. alanti sthitilo vunna meeru noothanamgaa nirmitamoutunna noothana jeevanaanni gamaninchatam asaadhyam. ee sthitilo hanikara maina medhavivargapu anarogyakara aalochanala prabhaavamtho mee aarogyakaramaina saktinanta vrudhaa chesukuntunnaru....''
prajaasambandhaalu kolpoina gorkipai lenine padunaina vimarsa chesaru. manavudu srushtinchina ee bhautika aadhyaatmika prapanchamlo prajala nijamaina srushtikarta manavude. (ee amsaanni gorki tana rachanallo pramukhamgaa vivarinchaaru) lenine inka ilaa chebutu nnaaru. ''naa abhipraayaanni meepai ruddaalani nenu bhavinchatamledu. cony meepai prabhaavam chuuputunna mee parisaraalu, mee aavaasamu, mee vrutti vanti baahyaparisthithula nundi samuulamgaa marchukommani cheppenduku nenu venukaadatamledu. lekunte jeevitam mimmalni niraasaku gurichestundi - mee shreyobhilashi '' (kalalu, saahityampai lenine progressive publisharse -paeji244-....)
lenine, gorkeekicchina salahaalanu marga darsakamgaa memu viniyoginchukuntunna kondaru abhipraya padutunnaru. nalanti anekamandi rajakeeya kaaryakartalu maa abhi praayaalanu prakhyaata rachayitalu, kalaakaaru lapai ruddutunnatlu maapai aaropanalunnaayi. vaatini cheppakunda vundagalama? adhe samayamlo rajakeeya kaaryakartalugaa memu poraadutunna saadhaarana prajala gurinchi maa pariseelanalu, maa pratyardhula kante vaastavamainavi gaa vunnandune vaaru maaku vyatirekamgaa aaro panalu chestunnara? kalalu, saahitya rangaala nu vaeru cheyalemu. leda vaati vutpattini mariyu vaatiki labhistunna abhinandanalanu kalagaa pulagam cheyaboonatam sarikaadu. rajakeeya kaaryakartalamaina memugaani, kalalu saahitya rangaalloni maa pratyardhulugaani alanti prakriyalaku dooramgaa vunnaamannadi vaastavam.