వేమన శతకం — Vikaspedia
తాత్పర్యం: మిరియము గింజ పైకి చూచినచో నల్లగా యున్ననూ, కొరికి చూచినచో కారంగా మంటగా ఉండును. ఆ విధంగానే మంచివాడు పైకి చూచుటకు అలంకారములు లేకపోయిననూ, లోపల హృదయమునందు మేధాసంపత్తి నిండియుండును అని భావం.
తాత్పర్యం: కార్యమునకు ముందు పట్టుదల చేయరాదు. పట్టుదల పట్టిన తర్వాత కార్యాన్ని వదలరాదు. పట్టుదల పట్టి విడుచుట కన్నా చచ్చుట మంచిది.
చదువు జదువకున్న సౌఖ్యంబులును లేవు
తాత్పర్యం: త్రాడును పాముగా బ్రమించి భయపడతాడు మానవుడు. అది పాము కాదు, త్రాడు అన్న నిజాన్ని తెలుసుకున్న క్షణంలో భయం తొలగి పోతుంది. భయం తొలగితే ఆనందం కలుగుతుంది. రజ్జుసర్ప భ్రాంతి వంటిదే సంసారం. సంసారం భ్రాంతి అనే సత్యాన్ని గుర్తించినవాడు తానే బ్రహ్మ అవుతాడు. అందుకే "ఆనందో బ్రహ్మ" అని అన్నారు.
వాన కురియకున్న వచ్చును కక్షామంబు
తాత్పర్యం: "దేహో దేవాలయః ప్రోక్తో జీవో దేవస్సనాతనః" అన్నారు ఆర్యులు. దేహంలోనే దేవుడున్నాడని గ్రహించిన విద్వాంసులు తమలోనే ఆత్మస్వరూపాన్ని చూస్తారేగానీ వేరొక చోట వెతకరు. కోటి ప్రభలలో సూర్యుడు ప్రకాశించుచుండగా గుడ్డిదీపంతో వస్తువులను అన్వేషించడం అజ్ఞానం కదా! అని భావం.
vemana satakam u Vikaspedia
taatparyam: miriyamu ginja paiki chuchinacho nallagaa yunnanuu, koriki chuchinacho kaaramgaa mantagaa undunu. aa vidhamgaane manchivaadu paiki chuuchutaku alankaaramulu lekapoyinanu, lopala hrudayamunandu medhasampatti nindiyundunu ani bhavam.
taatparyam: kaaryamunaku mundu pattudala cheyaraadu. pattudala pattina tarvaata kaaryaanni vadalaraadu. pattudala patti viduchuta kanna chachuta manchidi.
chaduvu jaduvakunna soukhyambulunu levu
taatparyam: traadunu pamuga braminchi bhayapadataadu manavudu. adhi paamu kaadu, traadu anna nijaanni telusukunna kshanamlo bhayam tolagi potundi. bhayam tolagite aanandam kalugutundi. rajjusarpa bhranti vantide samsaaram. samsaaram bhranti ane satyaanni gurtinchinavaadu taane brahma avutaadu. anduke "aanando brahma" ani annaru.
vaana kuriyakunna vachunu kakshaamambu
taatparyam: "deho devalayah proktho jeevo devassanatanah" annaru aaryulu. dehamlone devudunnadani grahinchina vidvaamsulu tamalone aatmaswaroopaanni chustaregani veroka chota vetakaru. koti prabhalalo suuryudu prakaasinchuchundagaa guddideepamto vastuvulanu anveshinchadam agnaanam kada! ani bhavam.