వ్యాసాలు – ఈమాట
మెదడు లోపలి పొరల్లో చిక్కుకుపోయిన ఒక ఊహ, ఒక ఆలోచన, ఒక భావన–ఇవే సిగిౙ్మండ్ కథల్లో హీరోలు. ఆ ఊహని బయటకి తెచ్చి, బాహ్య ప్రపంచంలో మసలడానికి దానికంటూ ఒక అస్తిత్వాన్ని కల్పించి, చుట్టూ కిక్కిరిసిపోయున్న మిగిలిన ఆలోచనలనుంచి దాన్ని కాపాడుకోడానికి దానికి బలాన్ని, స్వతంత్రంగా బతకడానికి దానికి ఆయుష్షును, ఆరోగ్యాన్ని ఎలా ఇవ్వాలనేదే, అతని కథల్లో కనిపించే ప్లాట్.
ఒకసారి వైశేషికుల సిద్ధాంతంలో పదార్థాల గురించి ఎడమ నేను చెప్పిన విషయాలు గుర్తుకు తెచ్చుకున్నాను. ద్రవ్యం, గుణం, కర్మ, సామాన్యం, విశేషం, సమవాయం. ఇందులో ద్రవ్యం ఒక్కటే స్వతంత్రమైనది. గుణ కర్మలు ద్రవ్యం మీద ఆధారపడతాయి. అలాగే ద్రవ్యాలలో సమానంగా ఉండే లక్షణం సామాన్యం. ఒక్కొక్క ప్రత్యేకమైన ద్రవ్యం ఒక విశేషం. పదార్థాల మధ్యన ఉండే అవినాభావ సంబంధం సమవాయం.
Pages: 1 2 3 4 అంతా ఒకే పేజీలో 5
అనువాదాలు» ఫిబ్రవరి 2019
నాకు తెలిసినంతమట్టుకు వెల్చేరు నారాయణరావు కానీ, జీన్ రాఘేర్‌ కానీ ఆచరణ పరంగా వీరశైవులు కారు. వారు పరిశీలించిన గ్రంథాలను బట్టి స్వీయ అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు. ఈ అధ్యాయాన్ని అనువదించేటప్పుడు ఈ వ్యాసంలో వారి ప్రస్తావనలు, అభిప్రాయాలను మార్చకుండా ఉన్నదున్నట్లు అనువదించాను. అయితే అనువంశికంగా వీరశైవాన్ని పొందిన నాకు కొన్ని విషయాలలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.
గిడుగు రామమూర్తి పంతులు మనం వాడవలసిన భాషకి వ్యావహారిక భాష అని పేరు పెట్టారు. కానీ ఎవరు వ్యవహరించే భాష వ్యావహారిక భాష అని అడిగితే స్పష్టంగా చెప్పలేక శిష్ట వ్యావహారిక భాష అనే మాట అన్నారు. శిష్టులంటే గోదావరి జిల్లాల్లో చదువుకున్న బ్రాహ్మణులు. వాళ్ళు కూడా ఉచ్ఛరించే పద్ధతిలోనే తెలుగు రాయరు. అందుచేత శిష్ట వ్యావహారికం అనే మాటకి స్పష్టమైన నియమాలు చెప్పటం కష్టమైంది.
తర్కం,హేతువు కూడా మానవ బుద్ధినుంచి పుట్టేవేననీ, మానవ బుద్ధి పరిమితమైనదనీ భావించడం వల్ల కాబోలు, తర్కాన్నీ హేతువునూ అధిగమించిన పరమ సత్యం కోసం భారతీయ తత్త్వవేత్తలు తమ అన్వేషణ సాగించారు. అంత మాత్రాన భారతీయులు తర్కానికి తక్కువ స్థానం యిచ్చారని అనుకోవడం పెద్ద తప్పే అవుతుంది. తత్త్వసిద్ధాంతాల ప్రతిపాదనలో తర్కానికి తిరుగులేని ప్రాధాన్యం ఉంది.
వనమయూరములాటి వృత్తములు తమిళములోని తేవారములో గలవు. తెలుగులో పంచమాత్రల ద్విపదలయ కూడ ఇట్టిదే. కన్నడములో కర్ణాట చతుష్పది అమరిక కూడ ఇట్టిదే. వీటిలో మూడు పంచమాత్రలు, ఒక త్రిమాత్ర ఉంటాయి. పాదాంత యతివలన, త్రిమాత్రను కొనసాగించి వనమయూరపు లయను సృష్టించ వీలగును. నాగవర్మ, జయకీర్తులకు తెలుగు ద్విపద పరిచితమై ఉండుటకు అవకాశము ఉన్నది.
ఇప్పుడు స్వభాషాభిమానము అను పేరుతో పర భాషా తిరస్కారము చీడ పురుగువలె అన్ని దేశములందును వ్యాపించుచు భారతీయ విజ్ఞానమును తునకలు తునకలుగా చేయుచున్నది. కాఁబట్టి ఇదివఱకును తమిళులు చేసిన ఉపకారమునకు వారికి కృతజ్ఞులై, ఇప్పటికైన తెలుఁగువారు తెలుఁగు దృష్టితో త్యాగయ్య సాహిత్యమును సమకూర్చి శోధించి పెట్టుకొని దేశములో వ్యాప్తికి తేవలసి యున్నారు.
ఆరుద్ర, సామినేని ముద్దునరసింహం నాయుడు
సామినేని ముద్దునరసింహం నాయుడు 1855లో రాసి, 1862లో అచ్చయిన పుస్తకం హిత సూచని. ఈ అరుదైన, అద్భుతమైన పుస్తకాన్ని ఈమాట గ్రంథాలయంలో ఉంచుతున్న సందర్భంలో ముద్దునరసింహం మనుమడైన ముద్దుకృష్ణ ఆ పుస్తకాన్ని పునఃప్రచురించినప్పుడు ఆరుద్ర రాసిన ముందుమాట సంక్షిప్తంగా ఇక్కడ ప్రచురిస్తున్నాం.
గిడుగు రామమూర్తి పంతులు, టేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు
గ్రాంథిక వ్యావహారిక భాషావివాదం బలంగా నడుస్తున్న రోజులలో కూడా, దృష్టి అంతా పదాలు వాటి వర్ణక్రమాల మీదే ఉండింది. ఆ సమయంలో టేకుమళ్ళ కామేశ్వరరావు అనే యువకుడు వ్యావహారభాషకు నియమాలు ఏర్పరుచుకోవాలా వద్దా అనే అంశాన్ని చర్చకు తీసుకొని వచ్చారు. వీరి పుస్తకం ఈ సంచికలో ప్రచురిస్తున్న సందర్భంలో, ఆ పుస్తకపు ముందుమాట, ఇక్కడ ప్రచురిస్తున్నాం – సం.
అనువాదాలు» డిసెంబర్ 2018
ఈ కథలో చిక్కుముడికి అసలు కారణం గమనించారా? ఒక తండ్రికి మరొక సంబంధం ద్వారా కొడుకే తిరిగి తండ్రి కావడం! ఒక దిశలో తిన్నగా సాగిపోయే సాధారణ బంధుత్వాల పరంపర, వేరొక బంధుత్వం ద్వారా మెలితిరిగి, తిరిగి మొదలికి వచ్చిందన్నమాట. దాని వలన సాధారణ సంబంధాలలో కనిపించని ఒకానొక వైరుధ్యం ఇక్కడ ఏర్పడింది.
కేనాపారా
జయతి లోహితాక్షన్
సాలవృక్షాల క్రింద మా దారులు వేరైన చోట దారి నుండి పక్కకి తొలిగి నవోదయ స్కూలుకు వెళ్ళే బాటలో నుంచున్నాను. నడిచి వచ్చిన వైపు మళ్ళా వెనక్కి తిరిగి చూశాను. అడవి కనబడలేదు. చుడిపహాడ్ మాత్రం మసకగా కనిపిస్తూ ఉన్నది. రేపు రాలేను. కాళ్ళు పుండ్లుపడి ఉంటాయి. ఎల్లుండి గురువారం. సంత రోజు. శుక్రవారం వచ్చి ఇదే సాలవృక్షాల క్రింద వేచి ఉంటాను. అడవి నాకింకా కావాలి.
పుస్తకమంతా బాగున్నప్పటికీ, నాకు అందులో ఒక వాక్యం ప్రత్యేకంగా నచ్చింది. ఇన్నేళ్ళకీ ఆ వాక్యం మరచిపోలేక పోతున్నాను. ఇది ఏదో కవిత్వం పూనిన వాక్యం కాదు. ఇది ఏదో రహస్యం మన చెవిలో గుసగుసలాడే వాక్యం అంతకంటే కాదు. ఇది గుండెను మెలితిప్పి కళ్ల నీళ్లు కార్పించే వాక్యమూ కాదు. ఏదో అందమైన, మధురమైన పదబంధాలతో నిండి ఉన్న వాక్యం కాదు.
పుస్తక పరిచయం: అడవి నుండి అడవికి
శబ్దానికీ నిశ్శబ్దానికీ, ఊహకూ వాస్తవానికీ, చలనానికీ అచేతనకూ, ఉనికికీ ఉనికి లేమికీ, బయట ప్రపంచానికీ అంతర్లోకాలకూ, ప్రయాణానికీ జీవితానికీ మధ్య హద్దులు చెరిపేసి ఆలోచనకూ, భావానికీ, అనుభూతికీ, అక్షరానికీ, పదానికీ, వాక్యానికీ, రచనకూ మధ్య ఉండే హద్దులు అధిగమించి, నిన్నటికీ రేపటికీ మధ్య నిర్మించిన అక్షరవారధి ఈ పుస్తకం.
vyaasaalu – eemaata
medadu lopali porallo chikkukupoyina oka ooha, oka aalochana, oka bhavana–ive sigemend kathallo heerolu. aa oohani bayataki tecchi, bahya prapanchamlo masaladaaniki daanikantuu oka astitvaanni kalpinchi, chuttu kikkirisipoyunna migilina aalochanalanunchi daanni kapadukodaniki daaniki balaanni, swatantramgaa batakadaaniki daaniki aayushshunu, aarogyaanni ela ivvalanede, athani kathallo kanipinche plat.
okasari vaisheshikula siddhaantamlo padaarthaala gurinchi edama nenu cheppina vishayaalu gurtuku tecchukunnaanu. dravyam, gunam, karma, saamaanyam, visesham, samavayam. indulo dravyam okkate swatantramainadi. guna karmalu dravyam meeda aadhaarapadataayi. alaage dravyaalalo samaanamgaa unde lakshanam saamaanyam. okkokka pratyekamaina dravyam oka visesham. padaarthaala madhyana unde avinabhava sambandham samavayam.
Pages: 1 2 3 4 antaa oke paejeelo 5
anuvadali fibravari 2019
naaku telisinantamattuku velcheru narayanarao cony, jeen ragheri cony aacharana paramgaa veerasaivulu kaaru. vaaru pariseelinchina grandhaalanu batti sweeya abhipraayaalanu vyaktam chesaru. ee adhyaayaanni anuvadinchetappudu ee vyaasamlo vaari prastaavanalu, abhipraayaalanu marchakunda unnadunnatlu anuvadinchaanu. ayithe anuvamsikamgaa veerasaivaanni pondina naaku konni vishayaalalo bhinnabhiprayalu unnaayi.
gidugu ramamurthy pantulu manam vaadavalasina bhashaki vyaavahaarika bhasha ani paeru pettaaru. cony evaru vyavaharinche bhasha vyaavahaarika bhasha ani adigithe spashtamgaa cheppaleka shishta vyaavahaarika bhasha ane maata annaru. shishtulante godavari jillaallo chaduvukunna braahmanulu. vaallu kuudaa uchcharinche paddhatilone telugu rayaru. anducheta shishta vyaavahaarikam ane maataki spashtamaina niyamaalu cheppatam kashtamaindi.
tarkam,hetuvu kuudaa manava buddhinunchi puttevenani, manava buddhi parimitamainadanii bhavinchadam valla kaabolu, tarkaannii hetuvunuu adhigaminchina parama satyam kosam bhaarateeya tattvavettalu tama anveshana saaginchaaru. anta maatraana bhaaratheeyulu tarkaaniki takkuva sthaanam yichchaarani anukovadam pedda tappe avutundi. tattvasiddhaantaala pratipaadanalo tarkaaniki tiruguleni praadhaanyam undi.
vanamayuramulati vruttamulu tamilamuloni tevaaramulo galavu. telugulo panchamaatrala dwipadalaya kuuda ittide. kannadamulo karnata chatushpadi amarika kuuda ittide. veetilo moodu panchamaatralu, oka trimatra untaayi. paadaanta yativalana, trimaatranu konasaaginchi vanamayurapu layanu srushtincha veelagunu. nagavarma, jayakeertulaku telugu dvipada parichitamai undutaku avakasamu unnadi.
ippudu swabhaashaabhimaanamu anu paerutho para bhasha tiraskaaramu cheeda puruguvale anni desamulandunu vyaapinchuchu bhaarateeya vignaanamunu tunakalu tunakalugaa cheyuchunnadi. kaematti idivarenu tamilulu chesina upakaaramunaku vaariki krutagnulai, ippatikaina teliguvaaru telenugu drushtitho tyaagayya saahityamunu samakurchi sodhinchi pettukoni deshamulo vyaaptiki tevalasi yunnaru.
aarudra, saamineni muddunarasimham nayudu
saamineni muddunarasimham nayudu 1855loo rasi, 1862loo achchayina pustakam hitha suuchani. ee arudaina, adbhutamaina pustakaanni eemaata grandhaalayamlo unchutunna sandarbhamlo muddunarasimham manumadaina muddukrishna aa pustakaanni punahprachurinchinappu aarudra raasina mundumata sankshiptamgaa ikkada prachuristunnam.
gidugu ramamurthy pantulu, tekumalla kameshwararao
granthika vyaavahaarika bhashavivadam balangaa nadustunna rojulalo kuudaa, drushti antaa padaalu vaati varnakramaala meede undindi. aa samayamlo tekumalla kameshwararao ane yuvakudu vyaavahaarabhaashaku niyamaalu erparuchukovala vadda ane amsaanni charchaku teesukoni vachaaru. veeri pustakam ee sanchikalo prachuristunna sandarbhamlo, aa pustakapu mundumata, ikkada prachuristunnam – sam.
anuvadali dissember 2018
ee kathalo chikkumudiki asalu kaaranam gamaninchara? oka tandriki maroka sambandham dwara koduke tirigi tandri kaavadam! oka disalo tinnagaa sagipoye saadhaarana bandhutvaala parampara, veroka bandhutvam dwara melitirigi, tirigi modaliki vachindannamata. daani valana saadhaarana sambandhaalalo kanipinchani okanoka vairudhyam ikkada erpadindi.
kenapara
jayati lohitakshan
saalavrukshaala krinda maa daarulu vaeraina chota daari nundi pakkaki toligi navodaya skooluku velle baatalo nunchunnaanu. nadichi vachina vaipu mallaa venakki tirigi chushanu. adavi kanabadaledu. chudipahad maatram masakaga kanipistuu unnadi. repu raalenu. kaallu pundlupadi untaayi. ellundi guruvaram. santa roju. sukravaaram vachi ide saalavrukshaala krinda vechi untaanu. adavi nakinka kavali.
pustakamantaa bagunnappatiki, naaku andulo oka vaakyam pratyekamgaa nachindi. innellakee aa vaakyam marachipoleka potunnaanu. idhi edho kavitvam poonina vaakyam kaadu. idhi edho rahasyam mana chevilo gusagusalade vaakyam antakante kaadu. idhi gundenu melitippi kalla neellu kaarpinche vaakyamuu kaadu. edho andamaina, madhuramaina padabandhaalatho nindi unna vaakyam kaadu.
pustaka parichayam: adavi nundi adaviki
sabdaanikii nissabdaanikii, oohakuu vaastavaanikii, chalananiki achetanakuu, unikikee uniki lamiki, bayata prapanchaanikii antarlokaalakuu, prayaanaanikii jeevitaanikii madhya haddulu cheripesi aalochanakuu, bhaavaanikii, anubhootikee, aksharaanikii, padaanikee, vaakyaanikii, rachanakuu madhya unde haddulu adhigaminchi, ninnatikee rapatiki madhya nirminchina aksharavaaradhi ee pustakam.