కోడి కూత కూయగానే మూలుగుతూ లేచింది అరవయ్యేళ్ల కాంతమ్మ. కాలకృత్యాలు పూర్తి చేసుకొని మనవణ్ణి లేపింది. ఏడేళ్ల మనవడు లేచినా చేసేదేమీ లేదు. అయినా నిద్రలేపడం తప్పదుగా.
యశోవతి దేశం రాజు మహీధరుడు ప్రజలకు మంచి పరిపాలన ఇవ్వడమే కాకుండా.. విద్యను ప్రోత్సహించి, ఎన్నో విద్యాలయాలు కట్టించి, విశేష పుస్తక సేకరణ కూడా చేశాడు.
శ్రీవల్లి పది సంవత్సరాల పిల్ల. ఆ వీధిలో ఓ పాకలో నివసిస్తోంది. తన చుట్టూ అన్నీ పెద్ద భవంతులే. వాళ్ళ ఇళ్ళల్లో పాచి పనులు చేసుకుంటూ కుటుంబాన్ని నెట్టుకొస్తోంది సరస్వతమ్మ.
మదనంతపురంలో కృష్ణయ్య, రమాదేవి అనే భార్యాభర్తలు ఉండేవారు. వారికి శీను, ఉష, గిరి అనే పిల్లలు ఉన్నారు. ఉన్నంతలో చాలా సంతోషంగా ఉండేవారు.
పడుకొన్నాడన్న మాటేగానీ ఎంతకూ నిద్రపట్టలేదు సోముగాడికి. అమ్మకు ఒంట్లో బాగాలేదన్న చెల్లి మాటలు అతడికి పదేపదే గుర్తుకొస్తున్నాయి.
చిలుకా, కాకీ బూరుగు చెట్టు పైకొమ్మన ఒకటి, కింద కొమ్మన ఒకటి గూళ్లు కట్టుకున్నాయి. కొంతకాలానికి కాకమ్మ అయిదు గుడ్లు పొదిగింది. కానీ వాటిలో రెండు మాత్రమే పిల్లలయ్యాయి.
సారథి ఓ ధనవంతుని కుమారుడు. అతడి స్నేహితులందరూ ధనవంతులే. తన తరగతిలో సురేష్‌ అనే పేద విద్యార్థి ఉండేవాడు. కానీ అతను చాలా గుణవంతుడు.
హడావిడిగా ఇడ్లీలు తింటున్న సారథి.. అప్పుడే కొత్త డ్రస్‌ వేసుకు వచ్చి, నిలబడ్డ అనిమేశ్‌ని అబ్బురంగా చూసుకున్నాడు.
'ఏమ్మా! ఏం కావాలి మీకు? మీ మనవడినిగానీ మనవరాలినిగానీ ఆరవ తరగతిలో చేర్పించటానికి వచ్చారా?' నా గది దగ్గర కొచ్చి నిలబడిన ఆమెను చూసి అడిగాను.
kodi kootha kuyagaane moolugutuu lechindi aravayyella kantamma. kaalakrutyaalu puurti chesukoni manavanni lepindi. edella manavadu lechina chesedemi ledu. aina nidralepadam tappadugaa.
yasovati desham raju maheedharudu prajalaku manchi paripaalana ivvadame kakunda.. vidyanu prothsahinchi, enno vidyaalayaalu kattinchi, visesha pustaka sekarana kuudaa cheshaadu.
srivalli padi samvatsaraala pilla. aa veedhilo oo paakalo nivasistondi. tana chuttu annee pedda bhavantule. vaalla illallo paachi panulu chesukuntu kutumbaanni nettukostondi saraswatamma.
madanantapuramlo krishnayya, ramadevi ane bhaaryaabhartalu undevaaru. vaariki sheenu, usha, giri ane pillalu unnaaru. unnantalo chala santoshamgaa undevaaru.
padukonnadanna maategaanee entakuu nidrapattaledu somugadiki. ammaku ontlo bagaledanna chelli maatalu atadiki padepade gurtukostunnaayi.
chiluka, kaakii boorugu chettu paikommana okati, kinda kommana okati goollu kattukunnayi. kontakaalaaniki kakamma ayidu gudlu podigindi. cony vaatilo rendu matrame pillalayyayi.
saarathi oo dhanavanthuni kumarudu. atadi snehitulandaruu dhanavanthule. tana taragatilo sureshe ane pedha vidyaarthi undevaadu. cony atanu chala gunavantudu.
hadavidiga idleelu tintunna saarathi.. appude kotta dressm vesuku vachi, nilabadda animeshani abburamgaa chusukunnadu.
'emma! yem kavali meeku? mee manavadinigaanii manavaraalinigaanii aarava taragatilo cherpinchataaniki vachara?' naa gadi daggara kochi nilabadina aamenu chusi adigaanu.