‘పాపని ఎప్పుడూ కోప్పడకూడదు. చాలా చాలా చాలా చాలా చాలా చాలా లడ్డూలు పెట్టాలి.’ అని ఉత్తుత్తి ఉత్తరంలో అమ్మమ్మ మాటగా తన మాటను చెప్పే గడుసుతనం ముచ్చట వేస్తుంది. అలాగే, బేబీ కార్న్‌తో పాటుగా మమ్మీ కార్న్, డాడీ కార్న్ ఉంటే ఫిజ్జు ఇల్లులో హాయిగా ఉంటారన్న ఆలోచన పిల్లలకు కాక ఎవరికి వస్తుంది?
శ్రీమతి వాలి ఉమాదేవి, వాలి హిరణ్మయీదేవి అనే పేరుతో 80వ దశకంలో విరివిగా కథలు వ్రాశారు. మంచి కథల రచయిత్రిగా పత్రికా పాఠకులకు చిరపరిచితులు. హిరణ్మయీదేవి గారు ఎప్పటినుంచో రాస్తున్నా, ఇటీవలి కాలంలో రాసిన 22 కథలతో స్వప్నసాకారం అనే వారి మొదటి సంపుటం లోని కథలకు ఒక సంక్షిప్త పరిచయం.
మనమున్న జీవితానికి, మనం గీసుకున్న పరిథి దాటి రావడమంటే యుద్ధంతో సమానమైపోయింది. గీతకి అవతలివైపు నుండి చేయి కనపడ్డప్పుడు, అది యుద్ధం నుండి బయటపడేసే సాయమేనేమో అనుకునే మనస్తత్వం దాదాపుగా మాయమై, అది సాయం కోసం చాచిన చేయేనని తీర్మానించుకుని, చూసీచూడనట్టు వెనుతిరగడం పరిపాటైపోయింది.
ప్రస్తుత సంకలనం ఇక్కడ నివాసిగా స్థిరపడ్డాక రూపొందినది. ఇందులో స్నేహరాహిత్యం పట్ల కొంత దిగులు ఉన్నా ఇక్కడ, ఇండియాలోనూ జరిగిన సమకాలీన సంఘటనలకి రాజకీయమైన స్పందన ఎక్కువ కనిపిస్తుంది. మరీ ముఖ్యంగా, ఇండియాలో తన ప్రాసంగికతను నిరూపించుకోవాలనే తాపత్రయం కవిలో ఉన్నట్టు నాకనిపించింది.
సూచన ప్రాయంగా వెల్లడించిన భావాన్ని పట్టుకునే వాడు కవిత్వానికి సరయిన పాఠకుడు. సూచన ప్రాయంగా వెల్లడించడానికి తగిన భాషను విచక్షణతో సమకూర్చుకునే వాడు నిజమైన కవి. సౌభాగ్య కుమార మిశ్ర ఆ కోవకు చెందినవారు కాబట్టే అనువాదకుడి పని అంత సులువు కాదు. ఈ అరవై కవితల అనువాదానికి ఒక్క ఏడాది పట్టిందంటే ఏ మాత్రం ఆశ్చర్యం లేదు.
అమితాశ్చర్యం కొలిపే విషయం పిఠాపురం రాజావారు వారి పరివారంతో కాలిఫోర్నియాలో దిగ్గానే ఒక స్వామీజీ, వారి భక్తులు వీరికి స్వాగతం పల్కడం! ప్యాలస్ లని తలదన్నే ఒక ఇంట్లో (బెవర్లీ హిల్స్ లోని ఒక భక్తురాలి ఇల్లట) ఊదువత్తుల మధ్యలో సిల్కు దిండుల మీద ఆశీనులై ఉన్న ఈ స్వాముల వారిని అక్కడి వాళ్ళంతా ఒక దేవుడిని చూసినట్లు చూడటం!
సరమాగో ప్రారంభంలో రాస్తాడు: “భూతకాలం రాళ్ళు రప్పలతో కప్పబడ్డ విశాలమైన భూమి. చాలామంది జోరుగా కారుల్లో ఏమీ పట్టించుకోకండా పోతారు, ఆ రాళ్ళమీద! కొద్దిమంది మాత్రం ఓపిగ్గా ఒక్కొక్క రాయీ ఎత్తి ఆ రాయి క్రింద ఏమున్నదో అని జాగ్రత్తగా చూస్తారు. ఒక్కోసారి తేళ్ళు, మరొక్క సారి జెర్రులు, గొంగళీ పురుగులూ, గమ్మనకండా కూచున్న గూటిపురుగులూ కనిపిస్తాయి. అసాధ్యం కాదు గాని, ఒకే ఒక్కసారైనా సరే, ఒక ఏనుగు కనిపించవచ్చు…”
తన దోషాన్ని తాను తెలుసుకోవడం కష్టం. కళ్ళు తమ కాటుకను ఎప్పుడూ చూడలేవు. అందువల్ల కావ్యరచనకు పూనుకున్నవాడు తెలివిగల వాళ్ళ చేత తన కావ్యాన్ని చదివించుకోవాలి — భారతీయ భాషలలోనే కాక ప్రపంచ భాషల్లోనే కవిరాజమార్గం ఒక విశిష్ట శాస్త్ర గ్రంథమని చెప్పడానికి ఆస్కారం ఉంది. భారతీయ అలంకారశాస్త్ర సంప్రదాయాన్ని స్థానిక భాషలో జనుల రీతి నీతుల్ని చేర్చి తీర్చిదిద్దిన ఘనత శ్రీవిజయునిది.
నిజానికి ప్రకృతి వర్ణనలకు సంబంధించి చాలా మంది పాఠకులకు ఉండే ఇబ్బంది కవి దృష్టితో లోకాన్ని చూడలేకపోవడం; కవి వర్ణనలను అతిశయోక్తులని నమ్మడం. ఈ వైయక్తికమైన అనుభవాలని సార్వజనీనం చేసి ఒప్పింప జేసుకోవడానికి కవిలో నిజాయితీతో పాటు, పాఠకులను చనువుగా తన వెంట రమ్మని పిలవగల నేర్పు కూడా ఉండాలి.
హోమర్ పనిచేసే న్యూక్లియర్ పవర్ ప్లాంటుకి హెన్రీ కిసింజర్ వస్తాడు. ఈ కథనం ప్రారంభంలో కిసింజర్ ట్రేడ్మార్క్ కళ్ళజోడు టాయిలెట్లో పడిపోతుంది. ఎవరికన్నా చెపితేనవ్వుతారని కిమ్మనకుండా ఆయన బయటికి వస్తాడు. తరువాత హోమర్ ఆ టాయిలెట్ గుంటలో కళ్లజోడు తీసి తను పెట్టుకుంటాడు. అంతే! అక్కడే ఒక గణితసూత్రం నెమరువెయ్యడం మొదలుపెడతాడు, హోమర్. ఒక సమద్విభుజత్రికోణము లో ఏ రెండు భుజముల వర్గమూలము కూడినా… అని.
వ్యవసాయ భూమి రియల్ ఎస్టేట్‌గా మారే ముందు దశను రచయిత మధురాంతకం నరేంద్ర జాగ్రత్తగా పట్టుకొని వస్తారు. భూముల స్థలీకరణకు మానవ ప్రతిఘటన బలహీనమైన ఈ అవస్థలో రోసిరెడ్డి ఒక ప్రశ్న వేస్తాడు. “మడుసులంతా ఈ మాదిరి కొంపలు గట్టుకొనేదానికి కయ్యలు, కాలువలు గావాలంటే కుదిరితిందా? నేలుండేది దున్నిపంట చేసేదానికా? కడగాలేసి గోడల్లేపే దానికా?”
వచన కవిత్వం వ్రాస్తున్న వారిలో చాలా మందికి, పాదాల విరుపే అన్ని బాధ్యతలనూ నిర్వహిస్తుందన్న గుడ్డి నమ్మకమొకటి బలంగా ఉంటుంది. అది నిజం కాదు. ఒక్కోసారి బలమైన ప్రతీక లేదా పదబంధం చేసేపనిని కామా, లేదా ఫుల్‌స్టాప్ చేస్తుందనడం అతిశయోక్తి కాదు. స్పష్టత విషయంలోనూ విరామచిహ్నాల సాయం తీసుకోవడం నేరమనిపించుకోదు. కవిత్వంలో అవేమీ నిషిద్ధాలు కావు.
ఇదొక 20 ఏళ్ళ యువకుడి అంతరంగ ఘోష. తెరలు తెరలుగా పొరలు వీడి నగ్నంగా పరిగెత్తే అతని ఆలోచనలు, అతని ఊహలు, అతని పశ్చాత్తాపం, అతని ధర్మాగ్రహం, అతని నిస్సహాయత, అతని ఓటమి, అవమానం, అతని గెలుపు, అతని హృదయోల్లాసం, అతని మోహం, అతని లైంగిక అశాంతి, అతని ఆకలి, అతని ప్రేమ, ఇంకా అతనివే స్నేహం, అభిరుచులు, దుఃఖం — అన్నీ అతడివే!
పుప్పొడి అనే కవితలో పంక్తుల సంఖ్య ఆఱు మాత్రమే. కాని అది చదివినప్పుడు కలిగిన అనుభూతి అపారమైనది. 25 సంవత్సరాలకు ముందు కార్ల్ సేగన్ మనమంతా, అంటే ఆ ఆకాశము, అందులోని ఎన్నో పాలవెల్లులు, మన సౌర కుటుంబము, దానిలోని మన భూమి, అందులో అన్ని జీవజాలాలు అంతా ఆ ఖగోళ బీజము నుండి పుట్టిన అణువులు అని చెప్పిన మాట స్మృతిలో నిద్దుర లేచింది.
వెల్చేరు నారాయణ రావు పరిశోధనా గ్రంథాల గురించిన చిరు పరిచయాలు, ముఖ్యంగా పుస్తకం.నెట్‌లో ప్రచురించబడినవి, వాటన్నిటినీ ఒకచోట చేర్చే ప్రయత్నమే ఇది. వాటితో పాటుగా మరికొన్ని పుస్తకాల వివరాలు కూడా జతచేయబడినై.
తెలుగు వారు ఆస్వాదించ గలిగిన అన్నమయ్య భాష వాడుకలో ప్రత్యేకతలూ, అందమూ ఇతర భాషల వారికి సహజంగా అర్థం కావు. ఈ పుస్తకం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం అన్నమయ్య కీర్తనల్లో ఉన్న కవితా మాధుర్యాన్నీ, భావనా పటిమనీ ఇంగ్లీషులోకి పరిచయం చెయ్యడమే కాదు, అన్నమయ్య ఎంత ఆధునికమైన కవో చూపించడం కూడా.
ఇంకొక విశేషమేమిటంటే – ఈ కవితలు వ్రాసిన కవులు ఒకరు ఆంధ్రలో, మరొకరు అమెరికాలో ఉన్నా, ఇద్దరూ కూడబలుక్కుని వ్రాసినట్లనిపించాయి. ఒకరు ‘చందవరం, ప్రకాశం జిల్లా’లో మనల్ని ఒక రౌండ్ కొట్టిస్తే, మరొకరు అధునాతనమైన బంగళాలోకి ‘తేనీటి సమయానికి’ సాదరంగా ఆహ్వానించారు.
అన్నమయ్య శృంగార పదాలని కేవలం శృంగారంగా చూడకుండా కవితాత్మకంగా పరిశీలించి అందులో ఉండే పద మాధుర్యాన్నీ, భావ సౌందర్యాన్నీ వివరిస్తూ ఒక పుస్తకరూపంలో “వలపారగించవమ్మ వనిత నీ – యలుక చిత్తమున కాకలి వేసినది” పేరున అన్నమయ్య పదపరిచయం చేసింది కవయిత్రి జయప్రభ.
శ్యామ్ కథనా శైలి మరెక్కడా చూడం. అదొక ఏకైక రచనా శైలి. ఏ శైలి అయితే ఆయన కథలకి శక్తిగా, ప్రయోజనకారిగా మారాయో అవే ఆయన కథలకి బలహీనతా, లోపాలయి కూర్చున్నాయి. ఆ శైలికీ, ప్రాసలకీ, వాక్యాలకీ అబ్బురపడి అసలు కథ ఏవిటో మర్చిపోతాం.
epaapani eppuduu koppadakudadu. chala chala chala chala chala chala laddoolu pettali.u ani uttutti uttaramlo ammamma maatagaa tana maatanu cheppe gadusutanam muchhata vestundi. alaage, baby kaarnitoe paatugaa mammi carn, daady carn unte fizju illulo haayigaa untaaranna aalochana pillalaku kaaka evariki vastundi?
srimati vaali umadevi, vaali hiranmayeedevi ane paerutho 80va dasakamlo virivigaa kathalu vraasaaru. manchi kathala rachayitrigaa patrika paatakulaku chiraparichitulu. hiranmayeedevi gaaru eppatinuncho rastunna, iteevali kaalamlo raasina 22 kathalatho swapnasakaram ane vaari modati samputam loni kathalaku oka sankshipta parichayam.
manamunna jeevitaaniki, manam geesukunna parithi daati ravadamante yuddhamtho samaanamaipoyindi. geetaki avatalivaipu nundi cheyi kanapaddappudu, adhi yuddham nundi bayatapadese saayamenemo anukune manastatvam daadaapugaa mayamai, adhi saayam kosam chaachina cheyenani teermaaninchukuni, chusichudanattu venutiragadam paripaataipoyindi.
prastuta sankalanam ikkada nivaasigaa sthirapaddaaka roopondinadi. indulo sneharaahityam patla kontha digulu unna ikkada, indiyaaloonuu jarigina samakaaleena sanghatanalaki raajakeeyamaina spandana ekkuva kanipistundi. mari mukhyamgaa, indialo tana praasangikatanu niroopinchukovaalane taapatrayam kavilo unnattu naakanipinchindi.
suuchana praayamgaa velladinchina bhaavaanni pattukune vaadu kavitvaaniki sarayina paatakudu. suuchana praayamgaa velladinchadaaniki tagina bhashanu vichakshanhatho samakuurchukunee vaadu nijamaina kavi. soubhagya kumara mishra aa kovaku chendinavaaru kabatte anuvaadakudi pani anta suluvu kaadu. ee aravai kavitala anuvaadaaniki okka edaadi pattindante e maatram aascharyam ledu.
amitascharyam kolipe vishayam pitaapuram rajavaru vaari parivaaramtho californialo diggane oka swamiji, vaari bhaktulu veeriki swaagatam palkadam! palus lani taladanne oka intlo (beverley hills loni oka bhakturaali illata) ooduvattula madhyalo silku dindula meeda aasheenulai unna ee swaamula vaarini akkadi vaallantaa oka devudini chusinatlu chudatam!
saramago praarambhamlo raastaadu: kibhotakaalam raallu rappalatho kappabadda visaalamaina bhoomi. chaalaamandi jorugaa kaarullo emi pattinchukokanda potaaru, aa raallameeda! koddimandi maatram opiggaa okkokka royey etti aa raayi krinda emunnado ani jaagrattagaa chustaru. okkosari tellu, marokka saari jerrulu, gongalii puruguluu, gammanakanda kuuchunna gootipuruguluu kanipistaayi. asaadhyam kaadu gaani, oke okkasaraina sare, oka enugu kanipinchavachhunayi
tana doshanni taanu telusukovadam kashtam. kallu tama kaatukanu eppuduu chudalevu. anduvalla kaavyarachanaku poonukunnavaadu telivigala vaalla chetha tana kaavyaanni chadivinchukovali u bhaarateeya bhashalalone kaaka prapancha bhashallone kavirajamargam oka visishta saastra grandhamani cheppadaaniki askaram undi. bhaarateeya alankaarasaastra sampradaayaanni sthaanika bhashalo janula reethi neetulni cherchi teerchididdina ghanata srivijayunidi.
nijaaniki prakruti varnanalaku sambandhinchi chala mandi paatakulaku unde ibbandi kavi drushtitho lokanni chudalekapovadam; kavi varnanalanu atisayoktulani nammadam. ee vaiyaktikamaina anubhavaalani saarvajaneenam chesi oppimpa jesukovadaniki kavilo nijaayitiitoe paatu, paatakulanu chanuvugaa tana venta rammani pilavagala nerpu kuudaa undaali.
homar panichese neuclier paver plaantuki henri kisinjar vastaadu. ee kathanam praarambhamlo kisinjar trademark kallajodu toiletlo padipotundi. evarikanna chepitenavvutaarani kimmanakunda aayana bayatiki vastaadu. taruvaata homar aa toilet guntalo kallajodu teesi tanu pettukuntaadu. anthe! akkade oka ganitasutram nemaruveyyadam modalupedataadu, homar. oka samadvibhujatrikonamu loo e rendu bhujamula vargamoolamu kudina ani.
vyavasaaya bhoomi riyal estatega mare mundu dasanu rachayita madhurantakam narendra jaagrattagaa pattukoni vastaaru. bhoomula sthaleekaranaku manava pratighatana balaheenamaina ee avasthalo rosireddy oka prasna vestaadu. yemadusulantaa ee maadiri kompalu gattukonedaaniki kayyalu, kaaluvalu gavalante kudiritinda? nelundedi dunnipanta chesedanika? kadagalesi godallepe danika?u
vachana kavitvam vraastunna vaarilo chala mandiki, paadaala virupe anni baadhyatalanuu nirvahistundanna guddi nammakamokati balangaa untundi. adhi nijam kaadu. okkosari balamaina prateeka leda padabandham chesepanini kama, leda fulmestop chestundanadam atisayokti kaadu. spashtata vishayamloonuu viraamachihnaala saayam teesukovadam neramanipinchukodu. kavitvamlo avemi nishiddhaalu kaavu.
idoka 20 ella yuvakudi antaranga ghosha. teralu teralugaa poralu veedi nagnamgaa parigette athani aalochanalu, athani oohalu, athani paschaattaapam, athani dharmagraham, athani nissahaayata, athani otami, avamanam, athani gelupu, athani hrudayollasam, athani moham, athani laingika ashanthi, athani aakali, athani prema, inka atanive sneham, abhiruchulu, dukkham u annee atadive!
puppodi ane kavitalo panktula sankhya aay matrame. kaani adhi chadivinappudu kaligina anubhooti apaaramainadi. 25 samvatsaraalaku mundu carle segan manamanta, ante aa aakaasamu, andulooni enno paalavellulu, mana soura kutumbamu, daanilooni mana bhoomi, andulo anni jeevajaalaalu antaa aa khagola beejamu nundi puttina anuvulu ani cheppina maata smrutilo niddura lechindi.
velcheru narayana raavu parisodhanaa grandhaala gurinchina chiru parichayaalu, mukhyamgaa pustakam.netlo prachurinchabadinavi, vaatannitinii okachota cherche prayatname idhi. vaatitho paatugaa marikonni pustakaala vivaraalu kuudaa jatacheyabadinai.
telugu vaaru aasvaadincha galigina annamayya bhasha vaadukalo pratyekataluu, andamuu itara bhashala vaariki sahajamgaa artham kaavu. ee pustakam pradhaana uddesyam annamayya keertanallo unna kavita maadhuryaannii, bhavana patimanee ingleeshuloki parichayam cheyyadame kaadu, annamayya entha aadhunikamaina kavo choopinchadam kuudaa.
inkoka viseshamemitante – ee kavitalu vraasina kavulu okaru aandhralo, marokaru americalo unna, iddaruu koodabalukkuni vraasinatlanipinchaayi. okaru yrandavaram, prakaasam jillamlo manalni oka round kottiste, marokaru adhunaatanamaina bangalaaloki netheeniti samayaniki saadaramgaa aahvaaninchaaru.
annamayya shrungaara padaalani kevalam shrungaaramgaa chudakunda kavitaatmakamgaa pariseelinchi andulo unde pada maadhuryaannii, bhaava soundaryaannii vivaristuu oka pustakaroopamlo yralaparaginchavamma vanita nee – yaluka chittamuna kaakali vesinadi paeruna annamayya padaparichayam chesindi kavayitri jayaprabha.
shyam kathanaa saili marekkada chudam. adoka ekaika rachana saili. e saili ayithe aayana kathalaki saktigaa, prayojanakaarigaa marayo ave aayana kathalaki balaheenataa, lopalayi kuurchunnaayi. aa sailiki, praasalakee, vaakyaalakii abburapadi asalu katha evito marchipotam.