భండారు శ్రీనివాస రావు – వార్తా వ్యాఖ్య: పత్రికాస్వేచ్ఛకు సరికొత్త భాష్యాలు
పత్రికా స్వేచ్చ పట్ల అపరితమయిన గౌరవాభిమానాలతో జర్నలిజాన్ని వృత్తిగా స్వీకరించిన నా స్నేహితుడొకరు ఒక ప్రముఖ దినపత్రికలో విలేకరిగా పనిచేస్తున్నాడు. రేడియోలో పనిచేస్తున్న నాకు, తన మాదిరిగా వృత్తిపరమయిన స్వతంత్రం లేదనే భావన అతనిది. సర్కారు జర్నలిస్టుగా ముద్రవేసి నన్ను ఆట పట్టించడం అతగాడికో అలవాటుగా మారింది. దీనికి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అడ్డుకట్ట వేయాలనే తలంపులో వున్న నేను - ఒక రోజు అతడిని బాహాటంగా సవాలు చేసాను. 'నాకో వార్త చెప్పు. అది యధాతధంగా సాయంత్రం రేడియో వార్తల్లో వస్తుందో రాదో చూద్దాము. అలాగే నేను చెప్పిన వార్త రేపు ఉదయం నీ పేపరులో వస్తే నీకు స్వేచ్ఛవుందని ఒప్పుకుంటాను.'
ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ వార్తా విభాగాలలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా పనిచేసి పదవీ విరమణ అనంతరం – అడిగిన పత్రికలవారికి వారు అడిగిన అంశాలపై నా అనుభవాలను జతచేసి వ్యాసాలు రాసే పనిని ఒక పనిగా పెట్టుకున్నాను. ఈ పత్రికలు కూడా ఒక రకంగా చెప్పాలంటే చాలా చిన్న పత్రికలు. కానీ వాటి సంపాదకులు ఎవ్వరు కూడా నేను రాసిన అంశాలతో ఏకీభవించినా, ఏకీభవించకపోయినా - ఏనాడూ ఒక చిన్నవాక్యాన్ని సయితం 'ఎడిట్' చేయలేదు. రాసినవి రాసినట్టు ప్రచురిస్తూ వస్తున్నాయి. పేరుకు చిన్న పత్రికలయినా పెద్దమనసుతో 'పత్రికా స్వేచ్చకు' పెద్ద పీట వేస్తున్నాయి. ఈ నేపధ్యంలో - బాగా ప్రాచుర్యంలో వున్న ఒక పెద్ద దినపత్రిక సంపాదక వర్గం వారు ఈ మధ్య ఫోను చేసి ఒక అంశంపై ఆర్టికిల్ అడిగి మరీ రాయించుకున్నారు. వారు అడిగిన వ్యవధిలోనే పంపడం జరిగింది కానీ ఆ వ్యాసం మాత్రం వెలుగు చూడలేదు. కారణం కూడా వారే సెలవిచ్చారు. నేను పంపిన ఆర్టికిల్ లోని విషయం వారి 'ఎడిటోరియల్ పాలసీ'కి అనుగుణంగాలేదట. అందుకే ప్రచురించలేదట.
నార్ల వెంకటేశ్వర రావు గారు, నండూరి రామమోహనరావు గారు, పురాణం సుబ్రమణ్యశర్మ గారు మొదలయిన ఉద్దండ జర్నలిస్టులు సంపాదకులుగా వున్నప్పుడు వారి పత్రికలలో వారి మార్గదర్సకత్వంలో ఉపసంపాదకుడిగా పనిచేసిన అనుభవం నాకున్నది. ఆకాశవాణిలో విలేకరిగా ఉద్యోగం రావడానికి ఈ అనుభవమే అక్కరకు వచ్చింది. తెలుగు జర్నలిజానికి పునాది రాళ్లుగా నిలిచిన వీరెవ్వరు - 'ఎడిటోరియల్ పాలసీ' అంటే ముందు పేర్కొన్న పత్రిక వైఖరి మాదిరిగా వుంటుందని వుంటుందని ఎప్పుడు చెప్పలేదు. ఆ పాలసీ అనేది కేవలం పత్రిక రాసే సంపాదకీయాలకు మాత్రమే పరిమితం కావాలి కాని, . పత్రికలో పడే ప్రతి వార్తా, ప్రతి వ్యాసం – ఆ పత్రికా విధానానికి అనువుగా వుండాలని పట్టుబడితే ఇక పత్రికాస్వేచ్చకు అర్ధమేముంటుంది?
ఒకానొక ప్రముఖ దినపత్రిక – సమాజంలో నైతిక విలువలు భ్రష్టు పట్టిపోతున్నాయని తన సంపాదకీయాలలో గగ్గోలు పెడుతుండేది. ఒక రోజు ఆ సంపాదకుడికి ఒక లేఖ వచ్చింది. అందులో ఇలావుంది.
'అయితే మీకు తెలియని విషయం ఒకటుంది. మీ పత్రిక ఆఫీసు దగ్గరలో ఓ చాయ్ దుకాణం వుంది. పావలా మనది కాదనుకుని అరకప్పు టీ తాగిస్తే అరకాలం వార్త మీ పేపర్లో రాసే సిబ్బంది ఆ దుకాణంలో ఎప్పుడు సిద్దంగా వుంటారు. సమాజం సంగతి సరే! ముందు మీ ఇల్లు చక్కపెట్టుకోండి"
లేబుళ్లు: పత్రికాస్వేచ్ఛకు సరికొత్త భాష్యాలు, AIR, Andhra Jyoti 'ఆంధ్ర జ్యోతి'
ఇది పునర్ముద్రితమైన టపా అనుకుంటాను. బాగుంది.
17 నవంబర్, 2014 8:12 PMకి
@ శ్యామలీయం - మీ ధారణశక్తికి అభినందనలు. ప్రెస్ డే సందర్భంగా పునర్ ముద్రితం.
17 నవంబర్, 2014 10:31 PMకి
>>> ఈ నేపధ్యంలో - బాగా ప్రాచుర్యంలో వున్న ఒక పెద్ద దినపత్రిక సంపాదక వర్గం వారు ఈ మధ్య ఫోను చేసి ఒక అంశంపై ఆర్టికిల్ అడిగి మరీ రాయించుకున్నారు. వారు అడిగిన వ్యవధిలోనే పంపడం జరిగింది కానీ ఆ వ్యాసం మాత్రం వెలుగు చూడలేదు.
ఆ వ్యాసాన్ని ఈ టపా లో ప్రచురిస్తే చదవ డానికి వీలు !
Some times the policies are so hand twisting that the makers themselves get caught in that knot wondering what to do!
18 నవంబర్, 2014 6:16 AMకి
@జిలేబి - మీకు ఆ వ్యాసం పంపుతాను
18 నవంబర్, 2014 8:51 AMకి
@జిలేబి - పత్రికల తలరాతలు - భండారు శ్రీనివాసరావు
18 నవంబర్, 2014 8:54 AMకి
మన దేశంలో పత్రికా స్వేచ్చ వాటి అధిపతులకు మాత్రమే ఉన్నది. నేను పాత ఆంధ్రజ్యోతిలో పని చేసేటప్పుడు ఖమ్మం స్టాఫర్ ఓ సూచన చేశాడు. మీరు జలగం ప్రసాదరావుకు వ్యతిరేకంగా వార్తలు వ్రాయవద్దని. అలా నాకు నచ్చదని చెపితే మీరు జాబ్ మానేయాల్సి వస్తుందని చెప్పాడు. ఆ తరువాత అలాగే మానేయవలసి వచ్చింది. అయితే జలగం ప్రసాద్ కు వ్యతిరేకంగా వ్రాసి కాదు స్థానికి కాంగ్రెస్ నేతలకు వ్యతిరేకంగా పని చేస్తున్నాననుకుని తీసేశారు. మళ్లీ వారే పిలిచి పని చేయమన్నారు. ఎడిటొరియల్ పాలసీ అనేది ఈరోజులలో హాస్యాస్పదమైన అంశమే. చిన్న పిల్లాడినడిగినా ఏ పత్రిక ఏ పార్టీ వార్తలు వ్రాస్తుందో చెప్పేసే రోజులివి. మొత్తం సమాజమే వ్యక్తిగత ఆస్తి పెంపకం ప్రాకులాటలో ఉన్నప్పుడు చాలీ చాలని జీతాల విలేఖరులు (?) తో పాటు జీతం ఎంత ఎక్కువగా నున్న విలేఖరులు కూడా టీ కోసమే కాదు చాలావాటికోసం వార్తల కాలంస్ నింపుతారు. అయితే ఇంకా ఈ వృత్తిలో విలువలు మిగిలే ఉన్నాయి లెండి.
ఆకాశవాణి - దూరదర్శన్ లు కొంతకాలం కాంగ్రెస్ కు బాకాలుగా పని చేశాయనేది నా అభిప్రాయం. ఇప్పుడు ప్రైవేట్ చానళ్ల కంటే దూరదర్శన్లోని కొన్ని ప్రోగ్రాములు బాగుంటున్నాయి. సోవియట్ పత్రికలగురించి మీరు చెప్పిన అంశాలతో పాటు మరికొన్ని వివరాలు తెలుసుకోవాలని ఉంది. కమ్యూనిస్టు దేశాలలోని పత్రీకల వార్తలు వాటి నిర్వహణపై మీకు వీలుంటే ఓ ఆర్టికల్ వ్రాయగలరు.
మీకు అభ్యంతరం లేకుంటే మీ అముద్రిత వ్యాసాన్ని నాకు పంపించగలరు.
18 నవంబర్, 2014 9:40 AMకి
ఎమర్జెన్సీ సెన్సారింగ్ & దానికి అనుగుణంగా పత్రికల ప్రవర్తన గురించి ఎవరో (అద్వానీ అనుకుంటా) ఇలా అన్నారు:
bhandaaru srinivasa raavu – varta vyaakhya: patrikaasvechchaku sarikotta bhaashyaalu
patrika swechh patla aparitamayina gouravaabhimaanaalatho jarnalijaanni vruttigaa sweekarinchina naa snehitudokaru oka pramukha dinapatrikalo vilekarigaa panichestunnadu. radiolo panichestunna naaku, tana maadirigaa vruttiparamayina swatantram ledane bhavana atanidi. sarkaaru jarnalistugaa mudravesi nannu aata pattinchadam atagaadiko alavaatugaa maarindi. deeniki eppudo okappudu addukatta veyalane talampulo vunna nenu - oka roju atadini baahaatamgaa savalu chesanu. 'nako vaarta cheppu. adhi yadhaatadhamgaa saayantram radio vaartallo vastundo rado chuddamu. alaage nenu cheppina vaarta repu udayam nee peparulo vaste neeku swechchavundani oppukuntaanu.'
aakaasavaani, dooradarsan varta vibhaagaalalo moodu dasaabdaalaku paiga panichesi padavee viramana anantaram – adigina patrikalavaariki vaaru adigina amsaalapai naa anubhavaalanu jatachesi vyaasaalu rase panini oka panigaa pettukunnaanu. ee patrikalu kuudaa oka rakamgaa cheppalante chala chinna patrikalu. cony vaati sampaadakulu evvaru kuudaa nenu raasina amsaalatoe ekibhavinchina, ekibhavinchakapoyina - enaaduu oka chinnavaakyaanni sayitam 'edit' cheyaledu. rasinavi rasinattu prachuristuu vastunnaayi. peruku chinna patrikalayinaa peddamanasuto 'patrika swechhkaku' pedda peeta vestunnayi. ee nepadhyamlo - baga praachuryamlo vunna oka pedda dinapatrika sampaadaka vargam vaaru ee madhya phonu chesi oka amsampai article adigi mari raayinchukunnaaru. vaaru adigina vyavadhiloonae pampadam jarigindi cony aa vyaasam maatram velugu chudaledu. kaaranam kuudaa vaare selavicchaaru. nenu pampina article loni vishayam vaari 'editorial polasy'ki anugunangaaledata. anduke prachurinchaledata.
naarla venkateshwara raavu gaaru, nanduri ramamohanarao gaaru, puraanam subramanyasarma gaaru modalayina uddanda jarnalistulu sampaadakulugaa vunnappudu vaari patrikalalo vaari maargadarsakatvamlo upasampaadakudigaa panichesina anubhavam naakunnadi. aakaasavaanilo vilekarigaa udyogam raavadaaniki ee anubhavame akkaraku vachindi. telugu jarnalijaaniki punaadi raallugaa nilichina veerevvaru - 'editorial polasy' ante mundu perkonna patrika vaikhari maadirigaa vuntundani vuntundani eppudu cheppaledu. aa polasy anedi kevalam patrika rase sampaadakeeyaalaku matrame parimitam kavali kaani, . patrikalo pade prati varta, prati vyaasam – aa patrika vidhaanaaniki anuvugaa vundaalani pattubadithe ika patrikaasvecchaku ardhamemuntundi?
okanoka pramukha dinapatrika – samaajamlo naitika viluvalu bhrashtu pattipotunnaayani tana sampaadakeeyaalalo gaggolu pedutundedi. oka roju aa sampaadakudiki oka lekha vachindi. andulo ilavundi.
'ayithe meeku teliyani vishayam okatundi. mee patrika aafiisu daggaralo oo chaay dukaanam vundi. pavala manadi kaadanukuni arakappu t taagiste arakaalam vaarta mee peparlo rase sibbandi aa dukaanamlo eppudu siddamgaa vuntaaru. samajam sangati sare! mundu mee illu chakkapettukondi"
lebullu: patrikaasvechchaku sarikotta bhaashyaalu, AIR, Andhra Jyoti 'aandhra jyoti'
idhi punarmudritamaina tapa anukuntaanu. bagundi.
17 navambar, 2014 8:12 PMki
@ shyamaleeyam - mee dhaaranasaktiki abhinandanalu. press dee sandarbhamgaa punar mudritam.
17 navambar, 2014 10:31 PMki
>>> ee nepadhyamlo - baga praachuryamlo vunna oka pedda dinapatrika sampaadaka vargam vaaru ee madhya phonu chesi oka amsampai article adigi mari raayinchukunnaaru. vaaru adigina vyavadhiloonae pampadam jarigindi cony aa vyaasam maatram velugu chudaledu.
aa vyaasaanni ee tapa loo prachuriste chadava daaniki veelu !
Some times the policies are so hand twisting that the makers themselves get caught in that knot wondering what to do!
18 navambar, 2014 6:16 AMki
@jilebi - meeku aa vyaasam pamputaanu
18 navambar, 2014 8:51 AMki
@jilebi - patrikala talaraatalu - bhandaaru srinivasarao
18 navambar, 2014 8:54 AMki
mana desamlo patrika swechh vaati adhipatulaku matrame unnadi. nenu paata aandhrajyotilo pani chesetappudu khammam staffer oo suuchana cheshaadu. meeru jalagam prasaadaraavuku vyatirekamgaa vaartalu vraayavaddani. alaa naaku nachadani chepithe meeru jab maneyalsi vastundani cheppaadu. aa taruvaata alaage maneyavalasi vachindi. ayithe jalagam prasad ku vyatirekamgaa vraasi kaadu sthaaniki congress nethalaku vyatirekamgaa pani chestunnananukuni teesesaaru. malli vaare pilichi pani cheyamannaru. editorial polasy anedi eerojulalo haasyaaspadamaina amsame. chinna pillaadinadiginaa e patrika e party vaartalu vraastundo cheppese rojulivi. mottam samajame vyaktigata aasti pempakam praakulaatalo unnappudu chaalii chaalani jeetaala vilekharulu (?) thoo paatu jeetam entha ekkuvagaa nunna vilekharulu kuudaa t kosame kaadu chalavatikosam vaartala calams nimputaaru. ayithe inka ee vruttilo viluvalu migile unnaayi lendi.
aakaasavaani - dooradarsan lu kontakaalam congress ku bakaluga pani chesaayanedi naa abhiprayam. ippudu private chaanalla kante dooradarsanloni konni prograamulu baguntunnayi. soviat patrikalagurinchi meeru cheppina amsaalatoe paatu marikonni vivaraalu telusukovalani undi. kamyuunistu deshaalalooni patreekala vaartalu vaati nirvahanapai meeku veelunte oo artical vraayagalaru.
meeku abhyantaram lekunte mee amudrita vyaasaanni naaku pampinchagalaru.
18 navambar, 2014 9:40 AMki
emergency sensaring & daaniki anugunamgaa patrikala pravartana gurinchi evaro (adwani anukunta) ilaa annaru: