మహారాణి అహల్యా బాయి హోల్కర్ . .; డాక్టర్ . బెల్లంకొండ నాగేశ్వర రావు , చెన్నై
(1725 మే 31 - 1795 ఆగస్టు 13), మరాఠాలు పరిపాలించిన మాల్వా సామ్రాజ్యపు హోల్కరు వంశ రాణి. రాజమాత అహల్యాబాయి మహారాష్ట్రలోని అహ్మద్ నగర్ ప్రాంతానికి చెందిన చొండి గ్రామంలో జన్మించారు. ఆమె తన పరిపాలన కాలంలో హిందూ మత కార్యకలాపాలు, ధార్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించి పేరొందారు.అహల్యాబాయి భర్తఖండేరావుహోల్కర్1754లోకుంభేర్ యుద్ధంలో మరణించారు. పన్నెండు సంవత్సరాల తర్వాత, ఆమె మామ మల్హర్ రావు హోల్కర్ మరణించారు. ఒక సంవత్సరం గడిచాకా ఆమె మాల్వా రాజ్యపు రాణిగా సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. ఆమె రాజ్యాన్ని థగ్గులనే ప్రఖ్యాత దోపిడీదారుల నుంచి, ఇతర దుండగుల నుంచి రక్షించే ప్రయత్నాలు చేశారు. ఆమె యుద్ధాలలోకి వ్యక్తిగతంగా సైన్యాన్ని నాయకత్వం వహించి ముందుకు నడిపారు. తుకోజీరావ్ హోల్కర్‌ను సేనానాయకునిగా నియమించారు.
అహల్యా బాయి హోల్కర్, 1725వ సంవత్సరం ఔరంగాబాద్ జిల్లా చౌండి గ్రామపెద్ద మంకోజీ షిండే దంపతులకు జన్మించింది. 1735వ సంవత్సరంలో తన పదవ ఏట మరాఠా సర్దార్లలో ప్రముఖుడైన మల్హర్ రావ్ హోల్కర్ ఏకైక కుమారుడు ఖండే రావు హోల్కర్ తో అహల్యా బాయి వివాహం జరిగింది.ఈ సమయంలో ఇండోర్ పాలకుడిగా మరాఠా సర్దార్లలో ప్రముఖుడిగా మల్హర్ రావ్ వెలుగొందుతున్నాడు. 1754వ సంవత్సరం కుంభేర్ కోట ముట్టడి సమయంలో ఖండే రావు మృతిచెందాడు. సతీ సహగమనానికి ఉపక్రమించిన అహల్యా బాయిని మల్హర్ రావ్ అడ్డుకున్నాడు.ఆయన అహల్యా బాయికి యుధ్ధవిద్యలలో, రాజనీతి, పరిపాలన తదితర అంశాలపై తర్ఫీదునిచ్చాడు. 1766వ సంవత్సరంలో మల్హర్ రావ్, 1767వ సంవత్సరంలో అహల్యా బాయి ఏకైక కుమారుడు మాళోజీ రావు మృతి చెందడంతో ఇండోర్ పాలనా బాధ్యతలు అహల్యా బాయి స్వీకరించారు.
సేవ, హిందూ ధర్మ పరిరక్షణ.
భారతదేశ సంస్కృతికి ఆమె చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం ఆమె పేరిట స్త్రీ శక్తి పురస్కారాన్ని నెలకొల్పారు. ఇండోర్లోని విమానాశ్రయానికి దేవి అహల్యా బాయి హోల్కర్ విమానాశ్రయంగా నామకరణం చేశారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో.
అహల్యాబాయి జీవితాన్ని చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం నవలగా మలచగా 1958 నాటి ఎస్సెస్సెల్సీ విద్యార్థులకు ఉపవాచకంగా ఆ చారిత్రిక నవలను సంక్షిప్తీకరించారు. దీనిలో వీరేశలింగం, బాలగంగాధర తిలక్, అరవింద ఘోష్ ల జీవితాల గురించిన రచనలూ ఉన్నాయి.
maharani ahalya baayi holker . .; dactor . bellankonda nageshwara raavu , chennai
(1725 mee 31 - 1795 aagastu 13), maraataalu paripaalinchina malwa saamraajyapu holkaru vamsa raani. rajamata ahalyabai mahaaraashtralooni ahmad nagar praantaaniki chendina chondi graamamlo janminchaaru. aame tana paripaalana kaalamlo hindu matha kaaryakalaapaalu, dharmika kaaryakramaalu nirvahinchi perondaaru.ahalyabai bhartakhanderaovaholkar1754lokumbher yuddhamlo maraninchaaru. pannendu samvatsaraala tarvaata, aame maama malhar raavu holker maraninchaaru. oka samvatsaram gadichaka aame malwa rajyapu raanigaa simhaasanaanni adhishtinchaaru. aame rajyanni thaggulane prakhyaata dopidiidaarula nunchi, itara dundagula nunchi rakshinche prayatnaalu chesaru. aame yuddhaalaloki vyaktigatamgaa sainyaanni naayakatvam vahinchi munduku nadipaaru. tukojirav holkarne senaanaayakunigaa niyaminchaaru.
ahalya baayi holker, 1725va samvatsaram aurangabad jilla choundi gramapedda mankoji shinde dampatulaku janminchindi. 1735va samvatsaramlo tana padava eta maraataa sardaarlalo pramukhudaina malhar rav holker ekaika kumarudu khande raavu holker thoo ahalya baayi vivaham jarigindi.ee samayamlo indor palakudiga maraataa sardaarlalo pramukhudigaa malhar rav velugondutunnadu. 1754va samvatsaram kumbher kota muttadi samayamlo khande raavu mrutichendaadu. sathee sahagamanaaniki upakraminchina ahalya baayini malhar rav addukunnadu.aayana ahalya baayiki yudhdhavidyalalo, raajaneeti, paripaalana taditara amsaalapai tarfeedunichaadu. 1766va samvatsaramlo malhar rav, 1767va samvatsaramlo ahalya baayi ekaika kumarudu maloji raavu mruti chendadamto indor palana baadhyatalu ahalya baayi sweekarinchaaru.
seva, hindu dharma parirakshana.
bharatadesa samskrutiki aame chesina krushiki gurtimpugaa bhaarata prabhutvam aame paerita stree sakti puraskaaraanni nelakolpaaru. indorloni vimaanaasrayaaniki devi ahalya baayi holker vimaanaasrayamgaa namakaranam chesaru.
telugu saahityamlo.
ahalyabai jeevitaanni chilakamarti lakshminarasimham navalagaa malachagaa 1958 naati essesselsy vidyaarthulaku upavaachakamgaa aa chaaritrika navalanu sankshipteekarinchaaru. deenilo veeresalingam, balagangadhara tilak, aravinda ghosh la jeevitaala gurinchina rachanaluu unnaayi.