చిరంజీవి (జ. 1955 ఆగస్టు 22) గా పిలవబడే కొణిదెల శివశంకర వరప్రసాద్ సినీ నటుడు, రాజకీయ నాయకుడు. కేంద్రప్రభుత్వంలో 2012 ఆగస్టు 27 నుంచి 2014 మే 26 దాకా పర్యాటక శాఖా మంత్రి (ఇండిపెండెంట్ ఛార్జ్)గా పనిచేశాడు.[5]మెగాస్టార్గా తెలుగు ప్రేక్షకులకు సుపరిచితుడు. తన బ్రేక్ డ్యాన్స్ కు పేరు పొందిన చిరంజీవి 150కి పైగా సినిమాల్లో నటించాడు. వీటిలో సింహభాగం తెలుగు సినిమాలు. మిగతావి తమిళ, కన్నడ, హిందీ సినిమాలు. 39ఏళ్ళకి పైబడ్డ సినిమా కెరీర్లో మూడు సార్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నంది పురస్కారాలు, రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు, తొమ్మిది ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్ పురస్కారాలు గెలుచుకున్నాడు. 2006 లో చిరంజీవికి సినీ రంగంలో చేసిన సేవలకు గాను పద్మభూషణ్ పురస్కారం లభించింది. అదే సంవత్సరం ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేటు ఇచ్చింది.[6] మొత్తం దేశంలో చిరంజీవికి మూడు వేలకు పైగా అభిమాన సంఘాలున్నాయని ఒక అంచనా.[7]
1978లో వచ్చిన పునాదిరాళ్ళు సినిమాతో చిరంజీవి నటజీవితం ప్రారంభమైంది. కానీ అంతకుముందే ప్రాణం ఖరీదు విడుదలైంది.[8] 1987లో చిరంజీవి నటించిన స్వయంకృషి సినిమా రష్యన్ భాషలోకి అనువాదమై మాస్కో అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శితమైంది.[9] ఈ సినిమాకు గాను చిరంజీవి 1988 ఇండియన్ ఎక్స్ ప్రెస్ బెస్ట్ యాక్టర్, ఉత్తమ నటుడిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నంది పురస్కారం అందుకున్నాడు.[10][11][12] అదే సంవత్సరంలో 59 వ అకాడమీ అవార్డుల ప్రధానోత్సవానికి భారత ప్రతినిధుల్లో ఒకడిగా వెళ్ళాడు.[13][14] 1988 లో చిరంజీవి సహ-నిర్మాతగా వ్యవహరించి నటించిన రుద్రవీణ సినిమా జాతీయ సమగ్రతను బోధించే ఉత్తమ చిత్రంగా జాతీయ పురస్కారం అందుకుంది.[15]
1992 లో కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో చిరంజీవి నటించిన ఘరానా మొగుడు సినిమా 10 కోట్ల రూపాయలకు పైగా గ్రాస్ సాధించిన తొలి తెలుగు చిత్రంగా నిలిచింది.[16]ఈ చిత్రం 1993 లో జరిగిన భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో మెయిన్ స్ట్రీం విభాగంలో ప్రదర్శింపబడింది.[17] ఈ సినిమాతో చిరంజీవి భారతదేశంలో అత్యధిక పారితోషికం అందుకున్న నటుడిగా జాతీయ వారపత్రికల ముఖచిత్రంపై ఎక్కాడు.[18] ఫిల్మ్ ఫేర్, ఇండియా టుడే పత్రికలు చిరంజీవిని బాలీవుడ్ దిగ్గజం అమితాబ్ బచ్చన్ తో పోలుస్తూ బిగ్గర్ దాన్ బచ్చన్ అని శీర్షికలు వెలువరించాయి.[19] ది వీక్ పత్రిక చిరంజీవిని ది న్యూ మనీ మెషీన్ గా అభివర్ణించింది.[20] 1992లో వచ్చిన ఆపద్బాంధవుడు సినిమా 1.25 కోట్ల రూపాయల పారితోషికం అందుకున్నాడు. అప్పటికి అది భారతదేశంలో ఏ నటుడూ తీసుకోనంత పారితోషికం.[21] 2002లో భారత కేంద్రప్రభుత్వ ఆర్థిక శాఖ 1999-2000 ఆర్థిసంవత్సరంలో అత్యధిక ఆదాయ పన్ను చెల్లింపుదారుగా సమ్మాన్ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.[22] 2006 లో సి.ఎన్.ఎన్. ఐబిన్ నిర్వహించిన సర్వేలో తెలుగు చిత్రపరిశ్రమలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన నటుడిగా గుర్తించింది.[23]
2013 లో చిరంజీవి పర్యాటక శాఖ, సమాచార ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ఇన్‌క్రెడిబుల్ఇండియా ప్రచారాన్ని 66 వ కేన్స్ చలనచిత్రోత్సవ వేదికమీద ప్రారంభించాడు.[24][25] మకావు లో జరిగిన 14 వ అంతర్జాతీయ ఇండియన్ ఫిల్మ్ అకాడమీ అవార్డుల కార్యక్రమంలో చిరంజీవి ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు.[26] 2013లో ఐ.బి.ఎన్ లైవ్ చిరంజీవి భారతీయ సినిమాను ప్రభావితం చేసిన వ్యక్తుల్లో ఒకడిగా పేర్కొనింది.[27][28]
చిరంజీవి ఆగష్టు 22, 1955 న పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, మొగల్తూరులో కొణిదెల వెంకట్రావు, అంజనాదేవి దంపతులకు ప్రథమ సంతానంగా జన్మించాడు.[29] తండ్రి పోలీస్ కానిస్టేబుల్. ఆయనకు ఉద్యోగ రీత్యా పలు ప్రాంతాలకు బదిలీ అవుతుండేది. చిరంజీవి బాల్యంలో కొంతకాలం తాతయ్య దగ్గర ఉన్నాడు. నిడదవోలు, గురజాల, బాపట్ల, పొన్నూరు, మంగళగిరి, మొగల్తూరులో ఆయన ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం సాగింది. విద్యార్థి దశలో చిరంజీవి ఎన్.సి.సి లో చేరి 1970 వదశకంలో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన పెరేడ్ లో పాల్గొన్నాడు.[30] చిన్నతనం నుంచి నటనమీద ఆసక్తి ఏర్పడింది. ఒంగోలు లోని సి. ఎస్. ఆర్. శర్మ కళాశాల నుంచి ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేశాడు.[31] నరసాపురంలోని శ్రీ వై.ఎన్. కళాశాల నుంచి కామర్స్ లో డిగ్రీ పుచ్చుకున్న తర్వాత 1976లో చెన్నై వెళ్ళి అక్కడ నటనలో శిక్షణ కోసం మద్రాస్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ లో చేరాడు.[32]
1980 ఫిబ్రవరి 20 న చిరంజీవి వివాహం హాస్య నటుడు అల్లు రామలింగయ్య కుమార్తె సురేఖతో జరిగింది.[4][33] వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు సుస్మిత, శ్రీజ, ఒక కుమారుడు రాంచరణ్ తేజ. రాంచరణ్ కూడా సినీ నటుడు, నిర్మాత.[34]
చిరంజీవి తమ్ముడు నాగేంద్రబాబు సినిమా నిర్మాత, నటుడు. మరో సోదరుడు పవన్ కళ్యాణ్ నటుడు, జనసేన పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు. చిరంజీవి బావ అల్లు అరవింద్ సినిమా నిర్మాత. అల్లు అరవింద్ కుమారుడు అల్లు అర్జున్, అల్లు శిరీష్ సినిమా నటులు. నాగేంద్రబాబు కొడుకు వరుణ్ తేజ్, కుమార్తె నీహారిక, ఇంకా చిరంజీవి మేనల్లుడు సాయి ధరమ్ తేజ్ కూడా నటన వృత్తిలో ఉన్నవారే.[35]
చెన్నై లోని మద్రాస్ ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నుండి డిప్లొమా పొందిన తర్వాత 1978లో పునాది రాళ్లు సినిమా చిరంజీవి నటించిన మొదటి సినిమా. కాని ప్రాణం ఖరీదు ముందుగా విడుదల అయ్యింది. మొదటిసారి నిర్మాత జయకృష్ణ ద్వారా చిరంజీవికి ముట్టిన పారితోషికం 1,116 రూపాయలు. బాపు దర్శకత్వంలో వచ్చిన మనవూరి పాండవులు చిత్రం చిరంజీవికి ప్రేక్షకుల్లో మంచి గుర్తింపునిచ్చింది.[32] తాయారమ్మ బంగారయ్య చిత్రంలో ఒక చిన్న పాత్ర పోషించాడు. ఐ లవ్ యు (1979)లో ప్రతినాయక ఛాయలున్న పాత్ర పోషించాడు. కె. బాలచందర్ దర్శకత్వంలో కమల్ హాసన్ కథానాయకుడిగా వచ్చిన ఇది కథ కాదు చిత్రంలో ప్రతినాయకుడిగా నటించాడు. ఇంకా మోసగాడు, రాణీ కాసుల రంగమ్మ, 47 రోజులు, న్యాయం కావాలి, రాణువ వీరన్ వంటి సినిమాలలో చిన్న పాత్రలు, విలన్ పాత్రలు పోషించాడు.[36]
తమిళ చిత్రం అవర్ గళ్ తెలుగు రీమేక్ లో తమిళంలో రజనీకాంత్ పోషించిన పాత్ర పోషించాడు. 1979లో చిరంజీవి నటించిన 8 సినిమాలు విడుదలవగా తర్వాతి సంవత్సరంలో 14 సినిమాలు విడుదలయ్యాయి.[37][38]
1982 లో కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఇంట్లో రామయ్య వీధిలో కృష్ణయ్య లాంటి చిత్రాలతో చిరంజీవి ప్రధాన కథానాయకుడిగా నటించడం ప్రారంభమైంది. ఇది బాక్సాఫీసు వద్ద విజయవంతమైన చిత్రంగా నిలిచింది. తర్వాత కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో వరకట్న దురాచారం మీద వచ్చిన శుభలేఖ అనే సినిమాలో నటించాడు. ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవికి ఉత్తమ నటుడిగా తెలుగు ఫిల్ం ఫేర్ పురస్కారం అందుకోగా, కె. విశ్వనాథ్ కి ఉత్తమ దర్శకుడిగా తెలుగు ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం దక్కింది. 1983లో ఎ.కోదండరామి రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఖైదీ సినిమా బాక్సాఫీసు వద్ద ఘనవిజయం సాధించి చిరంజీవికి స్టార్ డమ్ సాధించి పెట్టింది.[39] తర్వాత ఇది పెళ్ళంటారా, సీతాదేవి, టింగురంగడు, బంధాలు అనుబంధాలు, మొండిఘటం మొదలైన చిత్రాల్లో నటించాడు. తర్వాత పట్నం వచ్చిన పతివ్రతలు, బిల్లా రంగా, మంచు పల్లకీ లాంటి మల్టీ స్టారర్ చిత్రాల్లో నటించాడు.
1984 లో మంత్రిగారి వియ్యంకుడు, సంఘర్షణ, గూండా, ఛాలెంజ్, హీరో, దొంగ, జ్వాల, అడవిదొంగ, కొండవీటి రాజా, రాక్షసుడు, లాంటి విజయవంతమైన యాక్షన్ సినిమాల్లో నటించాడు. 1985 లో చిరంజీవికి విజేత సినిమాలో నటనకు రెండవసారి ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం అందుకున్నాడు.[40][41] 1986లో జంధ్యాల దర్శకత్వంలో వచ్చిన చంటబ్బాయి సినిమాలో హాస్యప్రధానమైన నాయకుడి పాత్ర పోషించాడు చిరంజీవి.
1987 లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన స్వయంకృషి సినిమాతో చిరంజీవి మొట్టమొదటిసారిగా ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం అందుకున్నాడు. పసివాడి ప్రాణం (1987), యముడికి మొగుడు (1988), మంచిదొంగ (1988) బాక్సాఫీసు వద్ద మంచి విజయం సాధించాయి. పసివాడి ప్రాణం ద్వారా తెలుగు చిత్రపరిశ్రమకు మొదటిసారిగా బ్రేక్ డ్యాన్స్ పరిచయం చేశాడు. 1988లో చిరంజీవి సహ నిర్మాతగా వ్యవహరించి నటించిన రుద్రవీణ జాతీయ సమగ్రతను బోధించే ఉత్తమ చిత్రంగా జాతీయ పురస్కారం, నంది స్పెషల్ జ్యూరీ పురస్కారం అందుకుంది.[15] 1990లో అశ్వనీదత్ నిర్మాణ సారథ్యంలో కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో జగదేకవీరుడు అతిలోకసుందరి అనే ప్రయోగాత్మక సోషియో ఫాంటసీ చిత్రంలో నటించాడు. ఇళయరాజా సంగీత దర్శకత్వం, జంధ్యాల మాటలు అందించిన ఈ చిత్రం బాక్సాఫీసు వద్ద విజయవంతంగా నిలిచింది. అదే సంవత్సరంలో విడుదలైన కొండవీటి దొంగ 70mm, 6-ట్రాక్ స్టీరియోఫోనిక్ సౌండ్ లో విడుదలైన మొట్టమొదటి తెలుగు సినిమా.[42] 1991 లో సామాజిక సమస్యల నేపథ్యంలో వచ్చిన కొదమ సింహం, గ్యాంగ్ లీడర్ సినిమాలు చిరంజీవిని తెలుగు చిత్రపరిశ్రమలో సుస్థిరమైన స్థానాన్ని సాధించిపెట్టాయి.[43] కొదమ సింహం చిత్రం ఆంగ్లంలో తీఫ్ ఆఫ్ బాగ్దాద్గా అనువాదం గావించబడి నార్త్ అమెరికా, మెక్సికో, ఇరాన్, ఇతర దేశాలలో విజయవంతంగా ప్రదర్శింపబడింది. ఇది ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడిన మొట్టమొదటి దక్షిణ భారత చలనచిత్రం.
చిరంజీవి బాలీవుడ్ లో నటించిన ప్రతిబంధ్ (1990), ఆజ్ కా గూండా రాజ్ చిత్రాలకు మంచి సమీక్షలు వచ్చాయి. 1992 లో చిరంజీవి నటించిన ఆపద్బాంధవుడు చిత్రానికి గాను ఉత్తమ నటుడిగా రెండో సారి నంది పురస్కారం, ఫిల్మ్ ఫేర్ తెలుగు అవార్డు అందుకున్నాడు.1996 లో సిపాయి అనే కన్నడ సినిమాలో అతిథి పాత్ర పోషించాడు చిరంజీవి. 1989 లో వచ్చిన అత్తకు యముడు అమ్మాయికి మొగుడు చిత్రం తమిళంలో మాప్పిళైగా పునర్నిర్మితమైంది. ఇందులో రజనీకాంత్ కథానాయకుడిగా కనిపిస్తే, చిరంజీవి అతిథి పాత్రలో నటించాడు. 1990 దశకం మధ్య కాలంలో మెకానిక్ అల్లుడు, ఎస్.పి.పరశురాం, బిగ్ బాస్, రిక్షావోడు చిత్రాలు అంతగా ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోలేదు. ఆ సమయంలో కూడా చిరంజీవికి నాలుగోసారి ఫిల్మ్ ఫేర్ సాధించి పెట్టిన ముఠామేస్త్రి, ముగ్గురు మొనగాళ్ళు, అల్లుడా మజాకా చిత్రాలు ఒక మోస్తరు విజయాలు సాధించాయి.[41] కొంతకాలం తర్వాత హిట్లర్ (1997), మాస్టర్ (1997), బావగారూ బాగున్నారా?, చూడాలని వుంది (1998), స్నేహం కోసం (1999) లాంటి చిత్రాలతో మళ్ళీ విజయాలబాట పట్టాడు. స్నేహం కోసం చిత్రంలో నటనకు గాను ఐదోసారి ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం అందుకున్నాడు.
1999 లో చిరంజీవి దుషాన్ గార్సీ దర్శకత్వంలో రమేష్ కృష్ణమూర్తి నిర్మాతగా ఒక హాలీవుడ్ చిత్రంలో నటించవలసి ఉంది. దీనికి తెలుగు మూల చిత్రానికి సురేష్ కృష్ణ దర్శకత్వం వహించాడు. ది రిటర్న్ ఆఫ్ ది తీఫ్ ఆఫ్ బాగ్ధాద్ అని పేరు పెట్టిన ఈ చిత్రం తెలియని కారణాలతో ఆగిపోయింది.[44]
2007-2008 సంవత్సరాలలో చిరంజీవి రాజకీయాలలోకి రావాలని రాష్ట్రమంతటా ప్రదర్శనలు జరిగాయి. పోస్టర్లు వెలిశాయి.
కొత్త సహస్రాబ్దంలో చిరంజీవి కెరీర్ ముత్యాల సుబ్బయ్య దర్శకత్వంలో అన్నయ్య (2000) సినిమాతో ప్రారంభమైంది. 2001లో కన్నడ, తెలుగులో విడుదలైన ద్విభాషా ఆధ్యాత్మిక చిత్రం శ్రీ మంజునాథ లో శివుడిగా నటించాడు. మంజునాథుడిగా అర్జున్ నటించాడు. ఇది కర్ణాటకలోని ధర్మస్థల మంజునాథేశ్వర స్వామి భక్తుడి నేపథ్యంలో తీసిన సినిమా. కొంచెం వ్యవధి తర్వాత 2002లో వచ్చిన ఇంద్ర అప్పటి వరకు ఉన్న టాలీవుడ్ రికార్డులు తిరగరాసింది. చిరంజీవికి ఉత్తమ నటుడిగా మూడోసారి నంది పురస్కారం, ఆరోసారి ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం దక్కాయి. ఠాగూర్ సినిమా చిరంజీవిని తారాపథంలో అత్యుత్తమ స్థానానికి తీసుకు వెళ్ళింది. దీని తర్వాత హిందీ సినిమా మున్నాభాయ్ ఎం.బి.బి.ఎస్ రీమేక్ అయిన శంకర్ దాదా ఎం.బి.బి.ఎస్. చిత్రంలో నటించాడు. ఈ సినిమాకు గాను ఉత్తమ నటుడిగా ఏడోసారి ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం అందుకున్నాడు. 2006 లో మురుగ దాస్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన స్టాలిన్ చిత్రంలో నటించాడు. ఈ మూడు చిత్రాలు ఏదో ఒక సామాజిక ఇతివృత్తం ఉన్నవే. 2006 లో ఈయనకు ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్ ప్రత్యేక పురస్కారం అందజేసింది. ఇదే సమయంలో చిరంజీవి రాజకీయ రంగ ప్రవేశంపై ఊహాగానాలు విస్తృతంగా చర్చనీయాంశాలయ్యాయి.
2007లో చిరంజీవి నటించిన శంకర్ దాదా జిందాబాద్ తర్వాత సుమారు పదేళ్ల పాటు మరే సినిమాలో కథానాయకుడిగా నటించలేదు. ఈ సమయంలో రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించాడు. ఈపదేళ్ళలో అడపా దడపా అతిథి పాత్రల్లో కనిపించాడు. 2009 లో కొడుకు రాం చరణ్ నాయకుడిగా వచ్చిన మగధీర, 2015లో వచ్చిన బ్రూస్ లీ చిత్రాల్లో తన నిజజీవిత పాత్రల్లో కనిపించాడు. 2010 లో వచ్చిన వరుడు, 2015లో వచ్చిన రుద్రమదేవి చిత్రాల్లో నేపథ్య సంభాషణకు తన గాత్రం అందించాడు. 2001 లో వచ్చిన శ్రీమంజునాథ చిత్రంలో శివుడి పాత్రలాగానే 2013 లో వచ్చిన శ్రీ జగద్గురు ఆదిశంకర చిత్రంలో శివుడిగా అతిథిపాత్రలో కనిపించాడు.
2013 నుంచే చిరంజీవి తిరిగి నటనారంగంలోకి ప్రవేశించడానికి సరైన స్క్రిప్టు కోసం అన్వేషణ ప్రారంభించాడు. అది యాధృచ్చికంగా తన 150వ సినిమా కావటం విశేషం. దాదాపు పది సంవత్సరాల తర్వాత చిరంజీవి నటించిన చిత్రం ఖైదీ నెం.150, 2017 జనవరి 11 న విడుదల అయ్యింది. ఇది 2014 లో తమిళంలో విడుదలై మంచి విజయం సాధించిన కత్తి అనే సినిమాకు పునర్నిర్మాణం. వి. వి. వినాయక్ ఈ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించాడు. 2017 సంక్రాంతికి విడుదలైన ఈ చిత్రం మంచి సమీక్షలనందుకుంది.
తెలుగు సినిమా రంగంలో చిరంజీవిని మొదటి యాక్షన్-డాన్స్ మాస్ హీరోగా చెప్పుకోవచ్చును. అంతకు ముందు హీరోల సినిమాలలో ఈ అంశాలున్నా వాటికి అంత ప్రాముఖ్యత ఉండేది కాదు.
2019 లో చిరంజీవి తన మొదటి పీరియాడిక్ చిత్రం సైరా నరసింహారెడ్డి లో నటించారు. స్వాతంత్ర యోధుడు ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి జీవిత కథ ఆధారంగా సురేందర్ రెడ్డి దర్శకత్వంలో తెరకెక్కించారు. 200 కోట్ల పైగా బడ్జెట్తో నిర్మించిన సైరా 240 కోట్లకు పైగా వసూలు చేసింది. 2021 లో కొరటాల శివ దర్శకత్వంలో ఆచార్య సినిమాతో రాబోతున్నారు.[45]
గ్యాంగ్ లీడర్ హిందీ పునర్నిర్మాణం ఆజ్ కా గూండారాజ్ లో, అంకుశం హిందీ పునర్నిర్మాణం ప్రతిబంద్ లో, దక్షిణాదిన విజయవంతమయిన జెంటిల్ మేన్ హిందీ పునర్నిర్మాణం ది జెంటిల్ మేన్లో కూడా కథానాయకుడుగా నటించాడు. ఘరానా మొగుడు మలయాళంలోకి హేయ్ హీరోగా అనువదించబడింది.
పశ్చిమ ఐరోపా ఖండం, ల్యాటిన్ అమెరికా లలో సైతం చిరు పేరొందాడు. దొంగ చిత్రంలో గోలి మార్ పాటకి మైఖేల్ జాక్సన్ రూపొందంచిన థ్రిల్లర్ ఆల్బం మూలం. ఈ పాటల్లో చిరు, జాక్సన్ నాట్య భంగిమలు, వేషధారణలలో చాలా సామ్యం కనబడుతుంది. అందుకే ఈ దేశాలలో చిరుని ఇండియన్ జాక్సన్గా వ్యవహరిస్తారు.
చిరంజీవి అక్టోబర్ 2, 1998లో 'చిరంజీవి చారిటబుల్ ట్రస్ట్' స్థాపించాడు. 'చిరంజీవి బ్లడ్ బాంక్', 'చిరంజీవి ఐ బాంక్' ఈ ట్రస్టు నడుపుతున్న ముఖ్య సేవా సౌకర్యాలు. రాష్ట్రంలో అత్యధికంగా నేత్రదానం, రక్తదానం సాగిస్తున్న సంస్థలుగా ఇవి గుర్తింపు పొందాయి.[46]. అభిమానుల ఉత్సాహాన్ని, సేవా దృక్పధాన్ని పెద్దయెత్తున సమాజసేవా కార్యక్రమాలకు మళ్ళించడం ఈ ట్రస్టులు సాధించిన ఘనవిజయం. వీరి రక్తదానం వలన రాష్ట్రంలో 80,000 మంది, నేత్రదానం వలన 1000 మంది సేవలనందుకొన్నారని అంచనా .[47]. ఇప్పటికి ఈ సంస్థలకు 3.5 లక్షల మంది తమ మరణానంతరం నేత్రాలను దానం చేయడానికి ముందుకొచ్చారు. నాలుగు సంవత్సరాలు ఈ సంస్థలు 'అత్యుత్తమ సేవా సంస్థలు'గా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పురస్కారాలనందుకొన్నాయి.
సినీ దర్శకుడు కె. బాలచందర్ చిరంజీవిలో కమల్ హాసన్, రజనీకాంత్ ఇద్దరూ ఉన్నార ని వ్యాఖ్యానించాడు.[13][14]
పద్మభూషణ్[48] 2006 జనవరి,2006లో భారత ప్రభుత్వం తరపున అప్పటి రాష్ట్రపతి శ్రీ అబ్దుల్ కలామ్ నుండి పద్మభూషణ్ పురస్కారం స్వీకరణ[48]
డాక్టరేట్ 2006 నవంబరు 2006లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారి గౌరవ డాక్టరేటు[49] ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం తరపున అప్పటి ఆంధ్ర గవర్నర్ రామేశ్వర్ ఠాకూర్ నుండి[49]
చిరంజీవి రాజకీయ రంగప్రవేశంపై 2007 నుంచీ అనేక వార్తలు వచ్చాయి. 2008 ఆగస్టు 17 తన రాజకీయ ప్రవేశ విషయాన్ని పత్రికా ముఖంగా ప్రకటన విడుదల చేసారు.[50] పేదలకు అనుకూలమైన విధానాలు, సామాజిక న్యాయం తమ పార్టీ ముఖ్య ఆశయాలని పేర్కొన్నాడు. 2008 ఆగస్టు 26 న (మదర్ థెరిసా జన్మదినం) తిరుపతి ఆవిలాల చెరువు మైదానంలో బహిరంగ సభను ఏర్పాటు చేసి ప్రజారాజ్యం అనే పార్టీని, పతాకాన్ని ఆవిష్కరించాడు. ఆయన రాజకీయ ప్రవేశంతో చేసే విధి విధానాలు ప్రకటించాడు. ప్రస్తుతానికి సినిమాలు తీసే ఆలోచనలు ప్రక్కన పెట్టినట్లు ప్రకటించాడు. 2009 లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సాధారణ ఎన్నికల్లో ప్రజారాజ్యం పార్టీ 295 స్థానాలకు పోటీ చేయగా 18 సీట్లు గెలుచుకుంది. చిరంజీవి పాలకొల్లు, తిరుపతి శాసనసభ నియోజకవర్గాల నుంచి పోటీ చేయగా, తిరుపతి నుంచి గెలిచి పాలకొల్లులో ఓడిపోయాడు.[51][52][53]
2011, ఫిబ్రవరి 6 వతేదీన పార్టీని కాంగ్రెస్ లో విలీనం చేశాడు. అయితే సమకాలిక రాజకీయాలతో ఇమడలేక రాజాకీయాలకు పూర్తిగా స్వస్తి చెప్పి తిరిగి సినిమాలు చేస్తున్నారు. 2021లో చిరంజీవి నుంచి కనీసం రెండు సినిమాలు రాబోతున్నాయి[54].
↑ 48.0 48.1 ద హిందూ దిన పత్రిక:అధికారిక వెబ్సైటు నుండి53 receive Padma awards from President[permanent dead link] ఫోటోతో వార్తా కథనం జులై 14, 2008న సేకరించబడినది.
↑ 49.0 49.1 ద హిందూ దిన పత్రిక:అధికారిక వెబ్సైటు నుండిAU confers honorary degrees on Chiru, others[permanent dead link] ఫోటోతో వార్తా కథనం జులై 14, 2008న సేకరించబడినది.
chiranjeevi (ja. 1955 aagastu 22) gaa pilavabade konidela sivasankara varaprasad cinee natudu, rajakeeya nayakudu. kendraprabhutvamlo 2012 aagastu 27 nunchi 2014 mee 26 daka paryaataka saakhaa mantri (indipendent charj)gaa panichesaadu.[5]megastarga telugu prekshakulaku suparichitudu. tana breake dans ku paeru pondina chiranjeevi 150ki paiga cinemallo natinchaadu. veetilo simhabhaagam telugu cinimaalu. migatavi tamila, kannada, hindi cinimaalu. 39ellaki paibadda sinima kereerlo moodu saarlu andhrapradesh prabhutva nandi puraskaaraalu, raghupati venkayya avaardu, tommidi fillm fare south puraskaaraalu geluchukunnadu. 2006 loo chiranjeeviki cinee rangamlo chesina sevalaku gaanu padmabhushan puraskaaram labhinchindi. adhe samvatsaram aandhra vishwavidyaalayam gaurava dactorate ichindi.[6] mottam desamlo chiranjeeviki moodu velaku paiga abhimana sanghaalunnaayani oka anchana.[7]
1978loo vachina punaadiraallu sinimaatho chiranjeevi natajeevitam praarambhamaindi. cony antakumunde praanam khareedu vidudalaindi.[8] 1987loo chiranjeevi natinchina swayankrishi sinima rashyan bhashaloki anuvaadamai masco antarjaatiiya chalanachitrotsavamlo pradarsitamaindi.[9] ee sinimaaku gaanu chiranjeevi 1988 indian ex press best actor, uttama natudigaa andhrapradesh prabhutva nandi puraskaaram andukunnadu.[10][11][12] adhe samvatsaramlo 59 va akadami avaardula pradhaanotsavaaniki bhaarata pratinidhullo okadigaa vellaadu.[13][14] 1988 loo chiranjeevi saha-nirmaatagaa vyavaharinchi natinchina rudraveena sinima jaateeya samagratanu bodhinche uttama chitramgaa jaateeya puraskaaram andukundi.[15]
1992 loo ke. raghavendrarao darsakatvamlo chiranjeevi natinchina gharana mogudu sinima 10 kotla roopaayalaku paiga grass saadhinchina toli telugu chitramgaa nilichindi.[16]ee chitram 1993 loo jarigina bhaarata antarjaatiiya chalanachitrotsavamlo main streem vibhaagamlo pradarsimpabadindi.[17] ee sinimaatho chiranjeevi bhaaratadesamlo atyadhika paaritoshikam andukunna natudigaa jaateeya vaarapatrikala mukhachitrampai ekkaadu.[18] fillm fare, india tudey patrikalu chiranjeevini balivud diggajam amitab bachan thoo polustuu biggar dan bachan ani sheershikalu veluvarinchaayi.[19] dhi weak patrika chiranjeevini dhi nyoo manee mesheen gaa abhivarninchindi.[20] 1992loo vachina aapadbaandhavudu sinima 1.25 kotla roopaayala paaritoshikam andukunnadu. appatiki adhi bhaaratadesamlo e natuduu teesukonanta paaritoshikam.[21] 2002loo bhaarata kendraprabhutva aardhika saakha 1999-2000 aardhisamvatsaramlo atyadhika aadaaya pannu chellimpudaarugaa samman puraskaaraanni prakatinchindi.[22] 2006 loo si.en.en. ibin nirvahinchina sarvelo telugu chitraparisramalo atyanta prajaadarana pondina natudigaa gurtinchindi.[23]
2013 loo chiranjeevi paryaataka saakha, samachara prasara mantritva saakha samyuktamgaa nirvahinchina incredibliendie prachaaraanni 66 va canes chalanachitrotsava vedikameeda praarambhinchaadu.[24][25] makavu loo jarigina 14 va antarjaatiiya indian fillm akadami avaardula kaaryakramamlo chiranjeevi incredible indiaku praatinidhyam vahinchaaru.[26] 2013loo ai.bi.en laiv chiranjeevi bhaarateeya sinimaanu prabhaavitam chesina vyaktullo okadigaa perkonindi.[27][28]
chiranjeevi aagashtu 22, 1955 na paschima godavari jilla, mogaltoorulo konidela venkatrao, anjanadevi dampatulaku prathama santaanamgaa janminchaadu.[29] tandri polies conistable. aayanaku udyoga reetya palu praantaalaku badili avutundedi. chiranjeevi baalyamlo kontakaalam taatayya daggara unnaadu. nidadavolu, gurajaala, bapatla, ponnuru, mangalagiri, mogaltoorulo aayana praathamika vidyaabhyaasam saagindi. vidyaarthi dasalo chiranjeevi en.si.si loo cheri 1970 vadasakamlo newdhilleelo jarigina perade loo palgonnadu.[30] chinnatanam nunchi natanameeda aasakti erpadindi. ongolu loni si. es. ar . sharma kalasala nunchi intermediat puurti cheshaadu.[31] narasaapuramloni shree vai.en. kalasala nunchi comers loo digri puchukunna tarvaata 1976loo chennai velli akkada natanalo sikshana kosam madras fillm institute loo cheraadu.[32]
1980 fibravari 20 na chiranjeevi vivaham haasya natudu allu ramalingayya kumarte surekhatho jarigindi.[4][33] vaariki iddaru kumaartelu susmita, sreeja, oka kumarudu rancharan teja. rancharan kuudaa cinee natudu, nirmaata.[34]
chiranjeevi tammudu nagendrababu sinima nirmaata, natudu. maro sodarudu povan kalyan natudu, janasena party vyavasthaapakudu. chiranjeevi baava allu aravind sinima nirmaata. allu aravind kumarudu allu arjun, allu shirish sinima natulu. nagendrababu koduku varun tej, kumarte neehaarika, inka chiranjeevi menalludu saayi dharam tej kuudaa natana vruttilo unnavare.[35]
chennai loni madras fillm institute nundi diploma pondina tarvaata 1978loo punaadi raallu sinima chiranjeevi natinchina modati sinima. kaani praanam khareedu mundugaa vidudala ayyindi. modatisaari nirmaata jayakrishna dwara chiranjeeviki muttina paaritoshikam 1,116 roopaayalu. baapu darsakatvamlo vachina manavuri paandavulu chitram chiranjeeviki prekshakullo manchi gurtimpunichindi.[32] tayaramma bangarayya chitramlo oka chinna paatra pooshinchaadu. ai lav yu (1979)loo pratinaayaka chaayalunna paatra pooshinchaadu. ke. balachander darsakatvamlo kamal hasan kathaanaayakudigaa vachina idhi katha kaadu chitramlo pratinaayakudigaa natinchaadu. inka mosagadu, raanii kaasula rangamma, 47 rojulu, nyaayam kavali, ranuva veeran vanti cinemaalalo chinna paatralu, vilan paatralu pooshinchaadu.[36]
tamila chitram aver galh telugu remake loo tamilamlo rajanikant pooshinchina paatra pooshinchaadu. 1979loo chiranjeevi natinchina 8 cinimaalu vidudalavagaa tarvaati samvatsaramlo 14 cinimaalu vidudalayyaayi.[37][38]
1982 loo kodi ramakrishna darsakatvamlo vachina intlo ramayya veedhilo krishnayya lanti chitraalato chiranjeevi pradhaana kathaanaayakudigaa natinchadam praarambhamaindi. idhi baxafice vadda vijayavantamaina chitramgaa nilichindi. tarvaata ke. vishwanath darsakatvamlo varakatna duracharam meeda vachina subhalekha ane cinemalo natinchaadu. ee cinemalo natanaku gaanu chiranjeeviki uttama natudigaa telugu fillm fare puraskaaram andukogaa, ke. vishwanath ki uttama darsakudigaa telugu fillm fare puraskaaram dakkindi. 1983loo e.kodandarami reddi darsakatvamlo vachina khaidi sinima baxafice vadda ghanavijayam saadhinchi chiranjeeviki star dum saadhinchi pettindi.[39] tarvaata idhi pellantara, seetaadevi, tingurangadu, bandhaalu anubandhaalu, mondighatam modalaina chitraallo natinchaadu. tarvaata patnam vachina pativratalu, billa rangaa, manchu pallakee lanti multy starer chitraallo natinchaadu.
1984 loo mantrigaari viyyankudu, sangharshana, goonda, chalenj, heero, donga, jwala, adavidonga, kondaveeti raja, rakshasudu, lanti vijayavantamaina action cinemallo natinchaadu. 1985 loo chiranjeeviki vijeta cinemalo natanaku rendavasari fillm fare puraskaaram andukunnadu.[40][41] 1986loo jandhyaala darsakatvamlo vachina chantabbai cinemalo haasyapradhaanamaina nayakudi paatra pooshinchaadu chiranjeevi.
1987 loo ke. vishwanath darsakatvamlo vachina swayankrishi sinimaatho chiranjeevi mottamodatisaarigaa uttama natudigaa nandi puraskaaram andukunnadu. pasiwadi praanam (1987), yamudiki mogudu (1988), manchidonga (1988) baxafice vadda manchi vijayam saadhinchaayi. pasiwadi praanam dwara telugu chitraparishramaku modatisaarigaa breake dans parichayam cheshaadu. 1988loo chiranjeevi saha nirmaatagaa vyavaharinchi natinchina rudraveena jaateeya samagratanu bodhinche uttama chitramgaa jaateeya puraskaaram, nandi speshal juri puraskaaram andukundi.[15] 1990loo ashwaneedat nirmaana saarathyamlo ke. raghavendrarao darsakatvamlo jagadekaveerudu atilokasundari ane prayogaatmaka soshio fantusy chitramlo natinchaadu. ilayaraja sangeeta darsakatvam, jandhyaala maatalu andinchina ee chitram baxafice vadda vijayavantamgaa nilichindi. adhe samvatsaramlo vidudalaina kondaveeti donga 70mm, 6-track steriophonic sound loo vidudalaina mottamodati telugu sinima.[42] 1991 loo saamaajika samasyala nepathyamlo vachina kodama simham, gang leader cinimaalu chiranjeevini telugu chitraparisramalo susthiramaina sthaanaanni saadhinchipettaayi.[43] kodama simham chitram aanglamlo teef af bagdadga anuvaadam gavinchabadi narth america, mexico, iran, itara deshaalalo vijayavantamgaa pradarsimpabadindi. idhi aanglamloki anuvadinchabadina mottamodati dakshina bhaarata chalanachitram.
chiranjeevi balivud loo natinchina pratibandh (1990), aj kaa goonda raj chitraalaku manchi sameekshalu vachayi. 1992 loo chiranjeevi natinchina aapadbaandhavudu chitraaniki gaanu uttama natudigaa rendo saari nandi puraskaaram, fillm fare telugu avaardu andukunnadu.1996 loo sipai ane kannada cinemalo athithi paatra pooshinchaadu chiranjeevi. 1989 loo vachina attaku yamudu ammayiki mogudu chitram tamilamlo maappilaigaa punarnirmitamaindi. indulo rajanikant kathaanaayakudigaa kanipiste, chiranjeevi athithi paatralo natinchaadu. 1990 dasakam madhya kaalamlo meconic alludu, es.pi.parasuram, big bas, rikshaavodu chitraalu antagaa prekshakulanu aakattukoledu. aa samayamlo kuudaa chiranjeeviki nalugosari fillm fare saadhinchi pettina muthamestri, mugguru monagaallu, alluda majaka chitraalu oka mostaru vijayaalu saadhinchaayi.[41] kontakaalam tarvaata hitlar (1997), master (1997), baavagaaruu bagunnara?, chuudaalani vundi (1998), sneham kosam (1999) lanti chitraalato mallee vijayalabata pattaadu. sneham kosam chitramlo natanaku gaanu aidosari fillm fare puraskaaram andukunnadu.
1999 loo chiranjeevi dushan garsi darsakatvamlo ramesh krishnamoorthy nirmaatagaa oka halivud chitramlo natinchavalasi undi. deeniki telugu muula chitraaniki suresh krishna darsakatvam vahinchaadu. dhi retern af dhi teef af bagdhad ani paeru pettina ee chitram teliyani kaaranaalatoe aagipoyindi.[44]
2007-2008 samvatsaraalalo chiranjeevi raajakeeyaalaloki ravalani rashtramantata pradarsanalu jarigai. posterlu velisai.
kotta sahasraabdamlo chiranjeevi kereer mutyaala subbaiah darsakatvamlo annayya (2000) sinimaatho praarambhamaindi. 2001loo kannada, telugulo vidudalaina dwibhasha aadhyaatmika chitram shree manjunatha loo shivudigaa natinchaadu. manjunaathudigaa arjun natinchaadu. idhi karnaatakalooni dharmasthala manjunatheshwara swami bhaktudi nepathyamlo teesina sinima. konchem vyavadhi tarvaata 2002loo vachina indra appati varaku unna tollivood rikaardulu tiragaraasindi. chiranjeeviki uttama natudigaa moodosari nandi puraskaaram, aarosari fillm fare puraskaaram dakkayi. tagur sinima chiranjeevini taaraapathamlo atyuttama sthaanaaniki teesuku vellindi. deeni tarvaata hindi sinima munnabhai em.bi.bi.es remake ayina shankar daadaa em.bi.bi.es. chitramlo natinchaadu. ee sinimaaku gaanu uttama natudigaa edosari fillm fare puraskaaram andukunnadu. 2006 loo muruga das darsakatvamlo vachina stallin chitramlo natinchaadu. ee moodu chitraalu edho oka saamaajika itivruttam unnave. 2006 loo eeyanaku fillm fare south pratyeka puraskaaram andajesindi. ide samayamlo chiranjeevi rajakeeya ranga pravesampai oohaagaanaalu vistrutamgaa charchaneeyaamsaalayyaayi.
2007loo chiranjeevi natinchina shankar daadaa jindabad tarvaata sumaru padella paatu mare cinemalo kathaanaayakudigaa natinchaledu. ee samayamlo rajakeeyaalloki pravesinchaadu. eepadellalo adapa dadapa athithi paatrallo kanipinchaadu. 2009 loo koduku raam charan nayakudiga vachina magadheera, 2015loo vachina broos lee chitraallo tana nijajeevita paatrallo kanipinchaadu. 2010 loo vachina varudu, 2015loo vachina rudramadevi chitraallo nepathya sambhaashanaku tana gaatram andinchaadu. 2001 loo vachina srimanjunatha chitramlo shivudi paatralaagaane 2013 loo vachina shree jagadguru aadisankara chitramlo shivudigaa athithipaathralo kanipinchaadu.
2013 nunche chiranjeevi tirigi natanaarangamloki pravesinchadaaniki saraina scriptu kosam anveshana praarambhinchaadu. adhi yaadhrucchikamgaa tana 150va sinima kaavatam visesham. daadaapu padi samvatsaraala tarvaata chiranjeevi natinchina chitram khaidi nem.150, 2017 janavari 11 na vidudala ayyindi. idhi 2014 loo tamilamlo vidudalai manchi vijayam saadhinchina katti ane sinimaaku punarnirmaanam. vi. vi. vinayak ee chitraaniki darsakatvam vahinchaadu. 2017 sankraantiki vidudalaina ee chitram manchi sameekshalanandukundi.
telugu sinima rangamlo chiranjeevini modati action-dans mas heeroga cheppukovachhunu. antaku mundu heerola cinemaalalo ee amsalunna vaatiki anta praamukhyata undedi kaadu.
2019 loo chiranjeevi tana modati peeriadic chitram saira narasimhareddy loo natinchaaru. swaatantra yodhudu uyyalavada narasimhareddy jeevita katha aadhaaramgaa surender reddi darsakatvamlo terakekkinchaaru. 200 kotla paiga badjetto nirminchina saira 240 kotlaku paiga vasulu chesindi. 2021 loo koratala shiva darsakatvamlo aachaarya sinimaatho rabotunnaru.[45]
gang leader hindi punarnirmaanam aj kaa goondaraj loo, ankusam hindi punarnirmaanam pratiband loo, dakshinaadina vijayavantamayina jentil maen hindi punarnirmaanam dhi jentil menlo kuudaa kathaanaayakudugaa natinchaadu. gharana mogudu malayaalamloki hey heeroga anuvadinchabadindi.
paschima iropa khandam, latin america lalo saitam chiru perondaadu. donga chitramlo goli mar paataki maikhel jackson roopondanchina thriller albam moolam. ee paatallo chiru, jackson naatya bhangimalu, veshadhaaranalalo chala saamyam kanabadutundi. anduke ee deshaalalo chiruni indian jaksanga vyavaharistaaru.
chiranjeevi actober 2, 1998loo 'chiranjeevi charitable trust' sthaapinchaadu. 'chiranjeevi blud bank', 'chiranjeevi ai bank' ee trustu naduputunna mukhya seva soukaryaalu. rashtramlo atyadhikamgaa netradaanam, raktadaanam saagistunna samsthalugaa ivi gurtimpu pondaayi.[46]. abhimaanula utsaahaanni, seva drukpadhaanni peddayettuna samajaseva kaaryakramaalaku mallinchadam ee trustulu saadhinchina ghanavijayam. veeri raktadaanam valana rashtramlo 80,000 mandi, netradaanam valana 1000 mandi sevalanandukonnarani anchana .[47]. ippatiki ee samsthalaku 3.5 lakshala mandi tama maranaanantaram netraalanu daanam cheyadaaniki mundukochaaru. naalugu samvatsaraalu ee samsthalu 'atyuttama seva samsthalu'gaa rashtra prabhutvam puraskaaraalanandukonna.
cinee darsakudu ke. balachander chiranjeevilo kamal hasan, rajanikant iddaruu unnara ni vyaakhyaaninchaadu.[13][14]
padmabhushan[48] 2006 janavari,2006loo bhaarata prabhutvam tarapuna appati rashtrapati shree abdul kalam nundi padmabhushan puraskaaram sweekarana[48]
doctorate 2006 navambaru 2006loo aandhra vishwavidyaalayam vaari gaurava dactorate[49] aandhra vishwavidyaalayam tarapuna appati aandhra gavarnar rameshwar taakuur nundi[49]
chiranjeevi rajakeeya rangapravesampai 2007 nunchi aneka vaartalu vachayi. 2008 aagastu 17 tana rajakeeya pravesha vishayaanni patrika mukhangaa prakatana vidudala chesaru.[50] pedalaku anukuulamaina vidhaanaalu, saamaajika nyaayam tama party mukhya aasayaalani perkonnadu. 2008 aagastu 26 na (madar therisa janmadinam) tirupati aavilaala cheruvu maidaanamlo bahiranga sabhanu erpaatu chesi prajarajyam ane paartiini, pataakaanni aavishkarinchaadu. aayana rajakeeya pravesamto chese vidhi vidhaanaalu prakatinchaadu. prastutaaniki cinimaalu teese aalochanalu prakkana pettinatlu prakatinchaadu. 2009 loo jarigina andhrapradesh saasanasabha saadhaarana ennikallo prajarajyam party 295 sthaanaalaku poty cheyagaa 18 seetlu geluchukundi. chiranjeevi paalakollu, tirupati saasanasabha niyojakavargaala nunchi poty cheyagaa, tirupati nunchi gelichi paalakollulo odipoyaadu.[51][52][53]
2011, fibravari 6 vateedeena paartiini congress loo vileenam cheshaadu. ayithe samakaalika raajakeeyaalato imadaleka rajakiyalaku puurtigaa swasti cheppi tirigi cinimaalu chestunnaru. 2021loo chiranjeevi nunchi kaneesam rendu cinimaalu rabotunnayi[54].
u 48.0 48.1 da hindu dina patrika:adhikaarika vebsaitu nundi53 receive Padma awards from President[permanent dead link] phototho varta kathanam julai 14, 2008na sekarinchabadinadi.
u 49.0 49.1 da hindu dina patrika:adhikaarika vebsaitu nundiAU confers honorary degrees on Chiru, others[permanent dead link] phototho varta kathanam julai 14, 2008na sekarinchabadinadi.