తేనె | Prajasakti::Telugu Daily
Home » స్నేహ » బాల నేస్తాలు » తేనె
ఆ రోజు బడి టైం కంటే ముందుగానే చేరుకున్న ప్రజ్ఞకు, ఒక అల్యూమినియం డబ్బాతో స్కూల్‌ వరండాలో కూర్చొని ఉన్న వ్యక్తి కనిపించాడు. ప్రజ్ఞ కనిపించగానే 'సార్‌లు ఎంతసేపటిలో వస్తారో'నని కనుక్కున్న అతని వివరాలు రాబట్టింది. అతను తేనె అమ్ముకునే వ్యక్తిగా అర్థం చేసుకున్న ప్రజ్ఞతోపాటు మిగతా స్నేహితులూ చుట్టూ చేరారు.
'ఏది తేనెను చూపించండి' అని రాము అడగటంతో.. మూత తీసిన డబ్బాలో ఉన్న తనే పట్టును చూపించడంతో పిల్లలు, వింత వస్తువును చూసినట్లు చూడటం అతనికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది.
'తేనె తియ్యగా ఉంటుంది కదా అన్నా?' అన్న పలకరింపుకులోని ఆత్మీయతకు పొంగిపోయి, 'రుచి చూడు తల్లీ' అంటూ కొంచెం చేతిలో వేయటంతో మిగతావాళ్లూ చేయి చాచారు.'తేనె ఎంత బాగుందో..' అన్న పిల్లల స్పందనకు సంతోషం అనిపించింది అతనికి.
అంతలో ఫస్ట్‌ బెల్‌ వినిపించడంతో అంతా అతనికి థ్యాంక్స్‌ చెప్పి ప్రేయర్‌కు బయలు దేరారు.
క్రాంతి మాస్టారు వచ్చి హాజరు ముగించగానే పొద్దున్న జరిగిన విషయమంతా వివరించాడు రాము.
మాస్టారు సంఘటన గురించి వివరిస్తూ...
ప్రకృతి మనకు ప్రసాదించిన వరంగా తేనెను భావించవచ్చని. ఇది బలవర్ధక ఆహారమని, స్వచ్ఛమైన తేనె ఆరోగ్య ప్రదాయిని అని చెప్పారు.
'అవునా సార్‌ ఇది ఎలా లభిస్తుందో చెప్పరా?' అడిగింది ప్రజ్ఞ ఆసక్తిగా.
ఒకప్పుడు అడవుల్లో మాత్రం లభించే ఈ తేనె ఇప్పుడు పట్టణాల్లో, అదీ ఇళ్ల పెరడులో కూడా తయారీ కేంద్రాల్ని నడుపుతున్నారు. దాని వినియోగం రోజురోజుకు పెరగటమే... దీని కారణమని చెప్పారు.
'దీని వాడకం ఎప్పటి నుంచి మొదలైంది సార్‌?' అడిగింది ప్రజ్ఞ ఆసక్తిగా..
'తేనె వాడకం ఈ నాటిది కాదు రా... అనాది నుంచి కూడా వాడుకలో ఉంది. శిలాయుగం చివర్లోనే అడవి తేనె సేకరణ చేసేవారనీ చెప్పడానికి ఆధారాలున్నాయి. అంటే సుమారు పది వేల సంవత్సరాల మొదలు, యాభై వేల సంవత్సరాల ముందు నుంచి ఈ తేనె మాధుర్యాన్ని చవి చూస్తూ ఉన్నారని చెప్పవచ్చు.'
'అవునా..!' అని ఆశ్చర్య పోయిన పిల్లల్లి చూసి చెప్పటం కొనసాగించారు.
స్పెయిన్‌లోని 'వలెన్సియా' అనే ప్రాంతంలోని గుహలో అడవి తేనె వేటకు సంబంధించిన చిత్రాలున్నాయి. ఇవి ఎనిమిది వేల సంవత్సరాల నాటివని చారిత్రకులు నిర్ధారించారు కూడా.
నిజానికి తేనెటీగ జీవన చరిత్రను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన కీర్తి స్పెయిన్‌ శాస్తజ్ఞ్రుడు హ్యూబర్‌కు దక్కుతుంది. రెండు వందల సంవత్సరాల క్రితం స్వతహాగా గుడ్డివాడైనప్పటికీ భార్య, సహాయకురాలి సాయంతో రాణిఈగ ప్రవర్తన, తేనెపట్టుపై ఉన్న రంధ్రాల సైజును చూసి కూలి మగ ఈగలను, వాటి సంఖ్యను ఎలా గుర్తించవచ్చో హ్యూబర్‌ వివరంగా తెలియజేసారు.
మీకు తెలుసా... పంచదార కనిపెట్టకముందు మనిషి తొలిసారిగా తీపి రుచిని తెలుసుకుంది దీనిద్వారానే. మొట్టమొదటగా మద్యాన్ని తయారు చేసిందీ తేనెతోనే. ప్లేటో, అరిస్టాటిల్‌, డిమొక్రటిస్‌... లాంటి తత్త్వవేత్తలంతా తేనె వైశిష్ట్యాన్ని తమ గ్రంథాల్లో పేర్కొన్నారు.'
'తేనెటీగల గురించి వివరాలు చెప్పండి సార్‌?'
'తేనెటీగలనేవి ఒక రకమైన తుమ్మెదలు రా...! ఇవి ఆర్థికపరంగా మానవులకు ఎంతగానో సహాయపడుతున్నాయి. పూల నుంచి మకరందాన్ని సేకరించి తేనెపట్టులోఉంచి తేనెగా మారుస్తాయి.'
'ఇవి మనకోసమే తేనెను తయారు చేస్తాయా ..?' అన్న ప్రశ్నకు నవ్వుతూ....
'మనకోసమనే కాదులే... వాటి పిల్లలను పెంచుకోడానికి తయారు చేసుకుంటాయి.'
'అయితే తేనె పట్టు వాటి ఇల్లు కదా సార్‌?'
'ఊ...సరిగ్గా చెప్పావు.. ఇవి వాటి సంతానోత్పత్తి కోసం తేనెపట్టును ఏర్పరచుకుంటాయి.'
'తేనె పట్టు గురించి ఇంకా ఏమైనా చెప్పండి సార్‌' అన్న అభ్యర్థనకు సమాధానంగా... తేనెటీగల ఉమ్మడి నివాసం/తేనెపట్టు సాధారణంగా ఒక రాతికిగాని, భవనానికి చెందిన మూలలలోగాని, చెట్టు కొమ్మల దగ్గర నిర్మించుకుంటాయి. ఒక్కొక్క సహనివాసంలో దాదాపు 50,000 తేనెటీగలు ఉంటాయి. ఒక్కొక్క తేనెపట్టులో మైనంతో చేసిన షడ్భుజాకారపు అరలు అనేకం ఉంటాయి. ఇవే వాటి గదులూ...'
'అన్ని గదులూ ఒకేలా నిర్మించబడి ఉంటాయా సార్‌?' అన్న ప్రశ్నకు సమాధానం చెబుతూ..
'కాదు ప్రజ్ఞా... వాటి అవసరానికి తగ్గట్టు, కొన్ని రకాల గదులుగా నిర్మించుకుంటాయి. తేనెను, పుప్పొడి రేణువులను నిల్వ ఉంచేవి ఒకరకం అయితే, పిండ సంరక్షణకు ఉపయోగపడే గదులు, రాణీ ఈగ కోసం పెద్ద కక్ష్య ఒకటి ఉంటుంది. పిండ రక్షణ కక్ష్యలో అండాలుంటాయి.'
'తేనె సేకరించటం వల్ల వాటికేమైనా ఉపయోగం ఉంటుందా సార్‌?' అనుమానంగా రాము అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా...
'ఆ లేకేమి రాము..! అవి సేకరించిన తేనె, పుప్పొడి రేణువులు... పిండదశలకు ఆహారం. పిండదశల నుంచి కొత్త ప్రౌఢ ఈగలొస్తాయి తెలిసింది కదా?' తెలిసినట్లు తలూపాడు రాము.
'తేనెటీగలుల్లో రకాలున్నాయి కదా సార్‌? వాటి గురించి వివరాలు చెప్పరా?' అంటూ ప్రశ్నల వర్షం కురిపించింది ప్రజ్ఞ.
ఆ చెపుతాను జాగ్రత్తగా విను ఒక తేనెటీగల మూడు రకాలుంటాయి.
1. రాణి ఈగలు, 2. డ్రోన్‌ లు, 3. కూలి ఈగలు.'
ఆసక్తిగా వింటున్నారు పిల్లలంతా...
'ఒక్కొక్క తేనెపట్టు (bవవష్ట్రఱఙవ) లో ఒక రాణి ఈగ ఉంటుంది. ఒకవేళ, పొరపాటున రెండు రాణి ఈగలు ఉంటే, ఒకటి మరో దానిని చంపేస్తుంది. రాణి ఈగ, దినమంతా గదులను పర్యవేక్షించడం, గుడ్లను పెట్టడం చేస్తుంది. అది రోజుకు 2000 వరకు గుడ్లను పెడుతుంది.'
'కూలి ఈగల పని చెప్పండి సార్‌?' ప్రజ్ఞ వేసిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా...
'కూలి ఈగలు డింభకాలకు తేనె, పుప్పొడి, రాయల్‌ జెల్లీ (తీశీyaశ్రీ jవశ్రీశ్రీy)ని అందిస్తాయి. రాయల్‌ జెల్లీని ఎక్కువగా తాగిన డింభకాలు, రాణి ఈగలుగా మారుతాయి. ఐదో రోజుకు డింభకాలు తమ చుట్టూ, ఒక గట్టి పొరను అల్లుకుంటాయి. కూలి ఈగలు గదిని మైనంతో మూసివేస్తాయి. మూడు వారాలలో తేనెటీగ గదిని బద్దలు కొట్టి, బయటకు వచ్చేస్తుంది.' వివరంగా చెప్పిన విషయాన్ని గ్రహించారు పిల్లలు. వారి ఆసక్తిని గమనించి మరిన్ని వివరాల్ని చెప్పడం మొదలెట్టారు మాస్టారు.
'సహజంగా తూర్పు, పశ్చిమ కనుమల్లోని దట్టమైన అడవుల్లో సాధారణంగా కనిపించే అడవి తేనెటీగల రకాల్లో ఎపిస్‌ దోర్సలా, అపిస్‌ సెరెనా ఇండికా, ఎపిస్‌ ఫ్లోరియా, డ్యామెస్‌ బీ లేదా స్ప్రింగ్‌లెస్‌ బీ అనేవి ముఖ్యమైనవి. వీటికి తోడు ఐరోపా నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న ఎపిస్‌ మెల్లిఫేరా విదేశీ జాతి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపించే తేనెటీగ రకాలుగా చెప్పుకోవచ్చు.'
'మన దేశంలో కనిపించే తేనేటీగల గురించి చెప్పరా సార్‌?' అని అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా...
'ఇండియన్‌ బీ (ఎపిస్‌ సెరనా ఇండికా) ఇవి ఏడాదికి సగటున 6-8 కిలోల తేనెను సేకరిస్తాయి. ఇవికాకుండా...కొండి లేని తేనెటీగ గురించి చెప్పుకుంటే.. కేరళలో ఈ జాతి కూడా వుంది. అయితే నిజానికి వాటికి కొండి బొత్తిగా లేకపోలేదు కాని అది అంతగా పెరగదు. ఇవి పరాగ సంపర్కానికి బాగా తోడ్పడతాయి. సంవత్సరానికి 300 నుంచి 400 గ్రాములు తేనెను సేకరించగలవు.'
'తేనెను కీటకాలకివ్వటం వల్ల మొక్కకు ఏమైనా ఉపయోగం ఉంటుందా సార్‌?'
'కీటకాలు మకరందం కోసం పూల మీద వాలినపుడు కీటకాల శరీరానికి అంటిన పుప్పొడి సంపర్కం చెందటం ద్వారా మొక్కల్లో సంతానోత్పత్తి జరుగుతుంది. అంతే కాకుండా, మకరందం సామాన్యంగా మాంసాహార కీటకాలను ఆకర్షిస్తుంది కనుక, అవి మకరందాన్ని సేవిస్తూ చుట్టుపక్కన తిరుగుతున్న మొక్కలను తినే పురుగులను చంపేస్తాయి.'
'ఓహౌ..! మరి, తేనెలో కూడా రకాలు ఉంటాయా సార్‌?' ఆసక్తిగా అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా...
'ఆ.. తేనెలో నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి వాటి గురించిన వివరాల్లోకి వెళితే...
పట్టు తేనె ఈగలు పెద్దవిగా ఉండి, సాధారణంగా చెట్ల కొమ్మలకు, నగరాల్లో ఇళ్ళ పైకప్పులకు తెరలను నిర్మించుకుంటాయి. పుట్ట తేనె ఈగలు అడవుల్లో తమ తెరను గుహల్లోను, చీమల పుట్టల్లోను నిర్మించుకుంటాయి. కర్ర తేనె ఈగలు చిన్నవిగా ఉండి చెట్ల కొమ్మలకు తమ చిన్న తెరను నిర్మించుకుంటాయి. తొర్ర తేనె ఈగలు అడవుల్లో చెట్ల తొర్రల్లో నిర్మించుకుంటాయి. మీకుతెలుసా.. పట్టు తేనె రుచికి కొద్ది వగరుగా ఉంటుంది. మిగిలిన మూడు రకాల తేనెలు తీపిగా ఉంటాయి. తేనె రకాల్లో పుట్ట తేనె శ్రేష్టమని చాలా మంది భావిస్తారు.' అంటూ వివరించారు.
'తేనెలోఉండే పదార్థాలు ఏంటి సార్‌?' ఆసక్తిగా అడిగింది ప్రజ్ఞ.
'తేనె అనేక రకాల చక్కెర పదార్థాల మిశ్రమంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇందులో 38 శాతం ఫ్రక్టోజ్‌, 31 శాతం గ్లూకోజ్‌, ఒక శాతం సుక్రోజ్‌, 17 శాతం నీరు, 9 శాతం ఇతరత్రా చక్కెర పదార్థాలు, 0.17 శాతం బూడిద ఉంటాయి. కూలీ ఈగలు మకరందాన్ని గ్రోలి తేనెపట్టు దగ్గరకు తీసుకువచ్చేటప్పుడు ఆ సమయంలో వాటిల్లోని కొన్ని ఎంజైములు కలుస్తాయి. సేకరించడం పూర్తయ్యాక ఈగలన్నీ తేనెపట్టులోకి చేరతాయి. అవి అక్కడ అనేకసార్లు రెక్కలల్లార్చుకుంటూ ఎగురుతుంటాయి. దాంతో మకరందంలో ఉన్న నీరంతా ఆవిరైపోతుంది. ఫలితంగా చక్కెర గాఢత పెరిగి చిక్కని తేనె మాత్రం మిగులుతుంది. ఈ విధంగా తేనె తయారవుతుంది.'
'తేనె చాలాకాలం చెడిపోకుండా ఉంటుందని విన్నాను కారణం ఏమిటి సార్‌?'
'స్వచ్ఛమైన తేనె ఎన్నటికి చెడిపోదు, ఎందుకంటే, పంచదార కన్నా రెండు రెట్లు ఎక్కువ తీపిగా ఉండే తేనె, క్రిమి సంహారక గుణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అందుకే ఇది బ్యాక్టీరియాని చంపేస్తుంది. తేనెలో 14 నుంచి 18 శాతం వరకు తేమ ఉంటుంది. ఇందులో నీటి శాతం కూడా తక్కువగా ఉండటంతో పులియడం, పాడవడం జరగదు. నీకు తెలుసా... 18 శాతం కన్నా తక్కువ తేమ ఉన్న పదార్థాల్లో, సూక్ష్మ జీవులు కానీ ఏ ఇతర జీవులు కానీ పెరగలేవు.'
'తేనె వల్ల ఏమైనా చెడు గుణాలు ఉన్నాయా సార్‌?'
తేనెను శుద్ధిచేయకుండా వాడకూడదు. తేనె లోగల 'బొటులినియం ఎన్దోసపొర్స్‌' వల్ల చిన్నపిల్లలకు హానిజరగవచ్చు.'
'తేనె ఆరోగ్యాన్ని మెరుగు పరుచుకోటానికి ఎలా ఉపయోగపడుతుంది చెప్పండి సార్‌?' అనే ప్రశ్నకు సమాధానంగా...
'కాలిన గాయాలకీ చర్మ క్యాన్సర్లకీ పుండ్లకీ పూస్తే త్వరగా తగ్గుముఖం పడతాయి. ఇది 'యాంటీ మైక్రోబియల్‌' ఏజెంట్‌గా చక్కగా పనిచేస్తుంది. ఎలర్జీని నివారిస్తుందని తాజా పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అదెలా అంటే స్థానికంగా దొరికే తేనెనే మీరు తీసుకుంటే ఆయా కాలాల్లో వచ్చే ఎలర్జీలన్నింటినీ తట్టుకునే రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుందట..!
తేనెలో ఔషధగుణాలున్న నూనెలు, ఫ్లేవోనాయిడ్‌లు, టెర్పీన్లు, పాలీఫినాల్‌లు ఉన్నాయి. ఇవి అనేక రకాల అల్సర్లను తగ్గిస్తాయి. ఇందులోని యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు- క్యాన్సర్‌, హృద్రోగాల్ని అడ్డుకుంటాయి.
'జుట్టుకు తేనె రాస్తే తెల్లబడుతుంది. కాబట్టి పొరబాటున కూడా రాయవద్దు.. అంటారుకదా నిజమేనా..' అనుమానంగా అడిగింది ప్రజ్ఞ.
'లేదు... ఆ హెచ్చరికలో ఎంత మాత్రం నిజం లేదు, తేనెవల్ల పొడిబారిన జుట్టు మృదువుగా అవుతుంది.' అంటూ మాస్టారు నవ్వారు. తేనె విశేషాల్ని తెలుసుకున్న పిల్లలంతా గట్టిగా చప్పట్లు కొట్టేశారు. అప్పుడే కిటికీలోంచి ఓ తేనెటీగ క్లాస్‌రూంలోకి వచ్చింది. దాన్ని చూసి అందరూ ఆనందంతో గోల చేశారు. సైలెన్స్‌ పిల్లలూ అని మాస్టారు అంటుండగానే బెల్‌ మోగింది.
tene | Prajasakti::Telugu Daily
Home u sneha u baala nestaalu u tene
aa roju badi taim kante mundugaane cherukunna prajnaku, oka aluminium dabbatho scoolle varandaalo kuurchoni unna vyakti kanipinchaadu. prajna kanipinchagaane 'saarlu entasepatilo vastaro'nani kanukkunna athani vivaraalu rabattindi. atanu tene ammukune vyaktigaa artham chesukunna prajnathopaatu migata snehituluu chuttu cheraaru.
'edhi tenenu choopinchandi' ani ramu adagatamtho.. mootha teesina dabbalo unna tane pattunu choopinchadamtho pillalu, vinta vastuvunu chusinatlu chudatam ataniki aascharyaanni kaliginchindi.
'tene tiyyagaa untundi kada anna?' anna palakarimpukuloni aatmeeyataku pongipoyi, 'ruchi chudu talli' antuu konchem chetilo veyatamtho migataavaalluu cheyi chaachaaru.'tene entha bagundo..' anna pillala spandanaku santosham anipinchindi ataniki.
antalo fusse belli vinipinchadamtho antaa ataniki thankse cheppi preyareku bayalu deraaru.
kraanti maastaaru vachi haajaru muginchagaane poddunna jarigina vishayamantaa vivarinchaadu ramu.
maastaaru sanghatana gurinchi vivaristuu...
prakruti manaku prasaadinchina varamgaa tenenu bhaavinchavacchani. idhi balavardhaka aahaaramani, swachchamaina tene aarogya pradaayini ani cheppaaru.
'avuna sari idhi ela labhistundo cheppara?' adigindi prajna aasaktigaa.
okappudu adavullo maatram labhinche ee tene ippudu pattanaallo, adhee illa peradulo kuudaa tayaarii kendraalni naduputunnaru. daani viniyogam rojurojuku peragatame... deeni kaaranamani cheppaaru.
'deeni vaadakam eppati nunchi modalaindi sari?' adigindi prajna aasaktigaa..
'tene vaadakam ee naatidi kaadu raa... anaadi nunchi kuudaa vaadukalo undi. silaayugam chivarlone adavi tene sekarana chesevarani cheppadaaniki aadhaaraalunnaayi. ante sumaru padi vela samvatsaraala modalu, yabhai vela samvatsaraala mundu nunchi ee tene maadhuryaanni chavi chustuu unnaarani cheppavachhu.'
'avuna..!' ani aascharya poyina pillalli chusi cheppatam konasaaginchaaru.
spainlenooni 'valensia' ane praantamlooni guhalo adavi tene vetaku sambandhinchina chitraalunnaayi. ivi enimidi vela samvatsaraala naativani chaaritrakulu nirdhaarinchaaru kuudaa.
nijaaniki theneteega jeevana charitranu prapanchaaniki parichayam chesina keerti spaine saastagnrudu hubereaku dakkutundi. rendu vandala samvatsaraala kritam swatahaagaa guddivadainappatiki bharya, sahayakurali saayamtho raanieega pravartana, tenepattupai unna randhraala saijunu chusi kuuli maga eegalanu, vaati sankhyanu ela gurtinchavachho hubere vivaramgaa teliyajesaaru.
meeku telusa... panchadaara kanipettakamundu manishi tolisaarigaa teepi ruchini telusukundi deenidwaaraane. mottamodatagaa madyaanni tayaaru chesindi tenetone. plato, aristatilli, democratissi... lanti tattvavettalamta tene vaishishtyaanni tama grandhaallo perkonnaru.'
'theneteegala gurinchi vivaraalu cheppandi sari?'
'tenetigalanevi oka rakamaina tummedalu raa...! ivi aardhikaparamgaa maanavulaku entagaano sahaayapadutunnaayi. poola nunchi makarandaanni sekarinchi tenepattuloounchi tenegaa maarustaayi.'
'ivi manakosame tenenu tayaaru chestaya ..?' anna prasnaku navvutuu....
'manakosamane kaadule... vaati pillalanu penchukodaaniki tayaaru chesukuntayi.'
'ayithe tene pattu vaati illu kada sari?'
'oo...sarigga cheppavu.. ivi vaati santanotpatti kosam tenepattunu erparachukuntaayi.'
'tene pattu gurinchi inka emaina cheppandi sari' anna abhyardhanaku samaadhaanamgaa... theneteegala ummadi nivasam/tenepattu saadhaaranamgaa oka raatikigaani, bhavananiki chendina moolalalogaani, chettu kommala daggara nirminchukuntaayi. okkokka sahanivaasamlo daadaapu 50,000 theneteegalu untaayi. okkokka tenepattulo mainamtho chesina shadbhujaakaarapu aralu anekam untaayi. ive vaati gaduluu...'
'anni gaduluu okela nirminchabadi untaya sari?' anna prasnaku samadhanam chebutuu..
'kaadu pragnaa... vaati avasaraaniki taggattu, konni rakala gadulugaa nirminchukuntaayi. tenenu, puppodi renuvulanu nilva unchevi okarakam ayithe, pinda samrakshanaku upayogapade gadulu, raanii eega kosam pedda kakshya okati untundi. pinda rakshana kakshyalo andaaluntaayi.'
'tene sekarinchatam valla vaatikemainaa upayogam untundaa sari?' anumaanamgaa ramu adigina prasnaku samaadhaanamgaa...
'aa lekemi ramu..! avi sekarinchina tene, puppodi renuvulu... pindadasalaku aahaaram. pindadasala nunchi kotta prouda eegalostaayi telisindi kada?' telisinatlu taluupaadu ramu.
'theneteegalullo rakalunnayi kada sari? vaati gurinchi vivaraalu cheppara?' antuu prasnala varsham kuripinchindi prajna.
aa cheputaanu jaagrattagaa vinu oka theneteegala moodu rakaluntayi.
1. raani eegalu, 2. drone lu, 3. kuuli eegalu.'
aasaktigaa vintunnaaru pillalanta...
'okkokka tenepattu (bvavashtranava) loo oka raani eega untundi. okavela, porapaatuna rendu raani eegalu unte, okati maro daanini champestundi. raani eega, dinamanta gadulanu paryavekshinchadam, gudlanu pettadam chestundi. adhi rojuku 2000 varaku gudlanu pedutundi.'
'kuuli eegala pani cheppandi sari?' prajna vesina prasnaku samaadhaanamgaa...
'kuuli eegalu dimbhakaalaku tene, puppodi, rayale jelli (teesheeyashree jvashreeshreey)ni andistaayi. rayale jelleeni ekkuvagaa taagina dimbhakaalu, raani eegalugaa maarutaayi. aido rojuku dimbhakaalu tama chuttu, oka gatti poranu allukuntaayi. kuuli eegalu gadini mainamtho moosivestaayi. moodu vaaraalalo theneteega gadini baddalu kotti, bayataku vachestundi.' vivaramgaa cheppina vishayaanni grahinchaaru pillalu. vaari aasaktini gamaninchi marinni vivaraalni cheppadam modalettaaru maastaaru.
'sahajamgaa thoorpu, paschima kanumalloni dattamaina adavullo saadhaaranamgaa kanipinche adavi theneteegala rakaallo eppis dorsala, apism serena indika, eppis floria, damesse bee leda springlessi bee anevi mukhyamainavi. veetiki thodu iropa nunchi digumati chesukunna eppis mellifare videshee jaati. prapanchavyaaptamgaa kanipinche theneteega rakaluga cheppukovachhu.'
'mana desamlo kanipinche theneteegala gurinchi cheppara sari?' ani adigina prasnaku samaadhaanamgaa...
'indian bee (eppis serana indika) ivi edaadiki sagatuna 6-8 kilola tenenu sekaristaayi. ivikakunda...kondi laeni theneteega gurinchi cheppukunte.. keralalo ee jaati kuudaa vundi. ayithe nijaaniki vaatiki kondi bottigaa lekapoledu kaani adhi antagaa peragadu. ivi paraaga samparkaaniki baga thodpadataayi. samvatsaraaniki 300 nunchi 400 graamulu tenenu sekarinchagalavu.'
'tenenu keetakaalakivvatam valla mokkaku emaina upayogam untundaa sari?'
'keetakaalu makarandam kosam poola meeda valinapudu keetakaala sariiraaniki antina puppodi samparkam chendatam dwara mokkallo santanotpatti jarugutundi. anthe kakunda, makarandam saamaanyamgaa mamsahara keetakaalanu aakarshistundi kanuka, avi makarandaanni sevistuu chuttupakkana tirugutunna mokkalanu tine purugulanu champestayi.'
'ohouu..! mari, thenelo kuudaa rakalu untaya sari?' aasaktigaa adigina prasnaku samaadhaanamgaa...
'aa.. thenelo naalugu rakalu unnaayi vaati gurinchina vivaraalloki velithe...
pattu tene eegalu peddavigaa undi, saadhaaranamgaa chetla kommalaku, nagaraallo illa paikappulaku teralanu nirminchukuntaayi. putta tene eegalu adavullo tama teranu guhallonu, cheemala puttallonu nirminchukuntaayi. karra tene eegalu chinnavigaa undi chetla kommalaku tama chinna teranu nirminchukuntaayi. torra tene eegalu adavullo chetla torrallo nirminchukuntaayi. meekutelusa.. pattu tene ruchiki koddi vagarugaa untundi. migilina moodu rakala tenelu teepigaa untaayi. tene rakaallo putta tene shreshtamani chala mandi bhaavistaaru.' antuu vivarinchaaru.
'teneloounde padaarthaalu enti sari?' aasaktigaa adigindi prajna.
'tene aneka rakala chakkera padaarthaala mishramamgaa cheppukovachhu. indulo 38 saatam fructoge, 31 saatam glucose, oka saatam sukroje, 17 saatam neeru, 9 saatam itaratra chakkera padaarthaalu, 0.17 saatam boodida untaayi. kooli eegalu makarandaanni groli tenepattu daggaraku teesukuvachetappudu aa samayamlo vaatillooni konni enjaimulu kalustaayi. sekarinchadam puurtayyaaka eegalannee tenepattuloki cheratayi. avi akkada anekasaarlu rekkalallaarchukuntu egurutuntaayi. daamto makarandamlo unna neerantaa aaviraipotundi. phalitamgaa chakkera gaadata perigi chikkani tene maatram migulutundi. ee vidhamgaa tene tayaaravutundi.'
'tene chalakalam chedipokunda untundani vinnaanu kaaranam emiti sari?'
'swachchamaina tene ennatiki chedipodu, endukante, panchadaara kanna rendu retlu ekkuva teepigaa unde tene, krimi samharaka gunaanni kaligi untundi. anduke idhi bacteriani champestundi. thenelo 14 nunchi 18 saatam varaku tema untundi. indulo neeti saatam kuudaa takkuvagaa undatamtho puliyadam, paadavadam jaragadu. neeku telusa... 18 saatam kanna takkuva tema unna padaarthaallo, suukshma jeevulu cony e itara jeevulu cony peragalevu.'
'tene valla emaina chedu gunaalu unnaya sari?'
tenenu suddhicheyakundaa vaadakuudadu. tene logala 'botulinium endosaporsi' valla chinnapillalaku haanijaragavachhu.'
'tene aarogyaanni merugu paruchukotaniki ela upayogapadutundi cheppandi sari?' ane prasnaku samaadhaanamgaa...
'kaalina gayalaki charma cancerlaki pundlaki poosthe twaragaa taggumukham padataayi. idhi 'anty microbialli' agentega chakkaga panichestundi. elergeeni nivaaristundani taja parisodhanalu chebutunnaayi. adela ante sthaanikamgaa dorike tenene meeru teesukunte aayaa kaalaallo vache elergeelannintini tattukune roganirodhaka sakti perugutundata..!
thenelo aushadhagunaalunna noonelu, flavonaid, terpeenlu, palifinolle unnaayi. ivi aneka rakala alsarlanu taggistaayi. indulooni anty aaksidentlu- cancerse, hrudrogaalni addukuntaayi.
'juttuku tene raste tellabadutundi. kabatti porabaatuna kuudaa raayavaddu.. antarukada nijamena..' anumaanamgaa adigindi prajna.
'ledu... aa hecharikalo entha maatram nijam ledu, tenevalla podibaarina juttu mruduvugaa avutundi.' antuu maastaaru navvaaru. tene visaeshaalni telusukunna pillalanta gattigaa chappatlu kottesaru. appude kitikeeloonchi oo theneteega classroomloki vachindi. daanni chusi andaruu aanandamtho gola chesaru. silense pillaluu ani maastaaru antundagaane belli mogindi.