ప్రాథమిక హక్కులకే అగ్రాసనం
Updated : 18 Jan 2022 04:12 IST
విధులకు ప్రాధాన్యమివ్వని రాజ్యాంగం
బ్రిటిష్‌ వలస పాలకులు భారతీయుల జీవనాధారాలను నాశనం చేయడమే కాదు, ప్రజల మౌలిక హక్కులనూ అణగదొక్కి హుందాగా జీవించే అవకాశం లేకుండా చేశారు. దీన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని స్వాతంత్య్ర సమర యోధులు 1920ల నుంచే భారతీయులకు మౌలిక హక్కులతో కూడిన స్వరాజ్యం కోసం ఉద్యమించారు. భారతీయుల ప్రాథమిక హక్కులను ఎవ్వరూ హరించే వీలులేకుండా కట్టుదిట్టమైన రక్షణ కల్పించాలని 1928లో మోతీలాల్‌ నెహ్రూ పిలుపిచ్చారు. 1936-37 మధ్య దేశంలోని 11 రాష్ట్రాలకు ఎనిమిది చోట్ల కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వాలు ఏర్పడినప్పుడు, వాటిని సక్రమంగా పనిచేయనివ్వకుండా బ్రిటిష్‌ అధికారులు అడ్డుపడేవారు. ఈ చేదు అనుభవాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని భారతదేశానికి హక్కులతో కూడిన పాలనావ్యవస్థ ఏర్పడాలని స్వాతంత్య్ర సమర యోధులు తపించారు. ప్రభుత్వం, పార్లమెంటు, న్యాయవ్యవస్థలు పౌరుల హక్కులను హరించకుండా రక్షణ కల్పించే విధంగా రాజ్యాంగ ముసాయిదా రూపొందించారు. దేశ విభజన సమయంలో జరిగిన అల్లర్లు, హింసాకాండలను దృష్టిలో ఉంచుకొని రాజ్యాంగంలో పౌరుల హక్కులు, పరిపాలన, విశాల ప్రజాప్రయోజనాల మధ్య సమతూకం పాటించారు. ప్రాథమిక హక్కులు మన రాజ్యాంగానికి పునాది వంటివని రాజ్యాంగ నిర్మాణ సభ పేర్కొంది. ఆ హక్కులకు చట్టబద్ధత కల్పించారు. అంటే, తమ హక్కుల అమలుకు చట్టాన్ని ఆశ్రయించే వెసులుబాటును పౌరులకు కల్పించారు. అరుదైన సందర్భాల్లో తప్ప- ప్రాథమిక హక్కుల్లో సుప్రీంకోర్టు సైతం జోక్యం చేసుకోవడానికి వీల్లేదని 32వ రాజ్యాంగ అధికరణ స్పష్టీకరించింది. ఆ అధికరణ అత్యంత ముఖ్యమైనదని, అది లేకపోతే రాజ్యాంగానికి విలువ లేదని డాక్టర్‌ బీఆర్‌ అంబేడ్కర్‌ ఉద్ఘాటించారు. 32వ అధికరణ రాజ్యాంగానికి ఆత్మవంటిదని పేర్కొన్నారు. ప్రాథమిక హక్కులను హరించడానికి లేదా కుదించడానికి చట్టాలు చేసే అధికారం పార్లమెంటుకు సైతం లేదని 13(2) అధికరణ ఢంకా బజాయించి చెబుతోంది. ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకు న్యాయ సమీక్షను రాజ్యాంగం అనుమతిస్తోంది.
ఆందోళనకర పరిణామాలు
ఈమధ్య కొన్ని వర్గాలు ప్రాథమిక హక్కులు, ప్రాథమిక విధులను ఒకే గాటన కట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నాయి. తమ వాదనకు వత్తాసుగా 1925లో మహాత్మా గాంధీ చేసిన ఒక ప్రసంగాన్ని సందర్భశుద్ధి లేకుండా ప్రస్తావిస్తున్నారు. నాటి భారతీయ సంస్థానాధీశులు ప్రజాసేవకులే తప్ప యజమానులు కారని గాంధీజీ చేసిన ప్రసంగంలోని వాక్యాలను వక్రీకరిస్తున్నారు. ఆ ప్రసంగ పాఠాన్ని 'యంగ్‌ ఇండియా' పత్రికలో ప్రచురించారు. 'భారత దేశంలోని రాజసంస్థానాల ప్రజలకు పూర్తి హక్కులు ఉండాలి. మనమంతా మన విధులను సక్రమంగా నెరవేరిస్తే హక్కులు వెన్నంటి వస్తాయి. అంతే తప్ప... విధులు నిర్వహించకుండా హక్కులు కావాలనడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు' అని గాంధీజీ పేర్కొన్నారు. ఆ విధంగా సంస్థానాధీశుల విధులను గుర్తు చేశారు. 'భారత దేశం బలోపేతమై తన అభీష్టాన్ని నెరవేర్చుకునే స్థితికి ఎదగాలి. దేశం తన బలమేమిటో గ్రహిస్తే స్వీయ సంకల్పాన్ని నెరవేర్చుకోగలుగుతుంది. ప్రజా సేవకుడిగా పనిచేసే సంస్థానాధీశులను నేను సమర్థిస్తాను, సమ్మతిస్తాను. ఇక్కడ ప్రజలే అసలుసిసలు యజమానులు' అని మహాత్ముడు ఉద్ఘాటించారు. సంస్థానాధీశులు ప్రజల పట్ల తమ విధులు, బాధ్యతలను నెరవేర్చకుండా బ్రిటిష్‌ వారి తొత్తులుగా, నిరంకుశులుగా పాలన సాగించడాన్ని నిరసిస్తూ- గాంధీజీ పైవిధంగా వ్యాఖ్యానించారు. ఇప్పుడు ఆయన వ్యాఖ్యలను వక్రీకరించేవారు తయారయ్యారు.
ప్రాథమిక హక్కులకన్నా విధులకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిచ్చే ధోరణులు పెరుగుతున్నాయి. నిజానికి 1950 నుంచి అమలులోకి వచ్చిన భారత రాజ్యాంగంలో ప్రాథమిక విధులకు చోటు లేదు. ఆత్యయిక పరిస్థితి అమలయ్యే రోజుల్లో వాటిని 42వ సవరణ ద్వారా రాజ్యాంగంలో చొప్పించారు. 1976 మే నెలలో ఏఐసీసీ తీర్మానం ప్రకారం ఏర్పడిన 12 మంది సభ్యుల కమిటీ చేసిన సిఫార్సు ఫలితమే 42వ రాజ్యాంగ సవరణ. జాతి సమైక్యత, దేశ సమగ్రతలను కాపాడటానికి ప్రతి పౌరుడు ప్రాథమిక విధులను నెరవేర్చాలని సర్దార్‌ స్వరణ్‌ సింగ్‌ కమిటీ సూచించింది. దాని ప్రకారం తీసుకొచ్చిన 42వ సవరణ రాజ్యాంగ పీఠికను సైతం మార్చి ఆదేశిక సూత్రాలను అందులో పొందుపరచింది. పీఠికలో జాతి ఐక్యత అనే పదాలను జాతి ఐక్యత, దేశ సమగ్రతగా మార్చిన సవరణ అది. పదవీకాలం ముగిసినా దాన్ని మరికొంత కాలం పొడిగించుకున్న పార్లమెంటు 42వ రాజ్యాంగ సవరణను తీసుకొచ్చిందని ఇక్కడ గమనించాలి. ఈ సవరణ తీసుకొచ్చిన మార్పుల్లో కొన్ని అవసరమైనవే కావచ్చు కానీ- మరికొన్ని అసంబద్ధమైనవి, అనాలోచితంగా తెచ్చినవేనని నాటి 'లా కమిషన్‌' ఛైర్మన్‌, సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి అప్పటి ప్రధానమంత్రికి లేఖ రాశారు. ప్రాథమిక హక్కులతో సమానంగా ప్రాథమిక విధులకు చట్టబద్ధత కల్పించడం ప్రజాస్వామ్యానికి చేటు తెచ్చి నిరంకుశత్వానికి దారితీస్తుంది.
ఒకే గాటన కడుతున్న వైనం
ప్రాథమిక హక్కులు, విధులను ఒకే గాటన కడితే న్యాయ సమీక్షకు అవకాశం ఉండదు. ప్రాథమిక హక్కులకు భంగం కలిగించే చట్టాలను తెచ్చే అధికారం పార్లమెంటుకు దఖలుపడుతుంది. ఆ చట్టాలు దేశ ప్రయోజనాలను కాపాడటం కోసమేనని ఏలినవారు సమర్థించుకోవడానికి వీలుకలుగుతుంది. ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నించడం రాజద్రోహం కిందకు వస్తుందని పాలకులు మండిపడుతున్న ఈ రోజుల్లో- ప్రాథమిక హక్కులకు కత్తెర వేసే ప్రమాదం నానాటికీ పెరుగుతోంది. పౌరులు తమ ప్రాథమిక హక్కుల కోసం డిమాండ్‌ చేసినప్పుడు మొదట ప్రాథమిక విధులను నెరవేర్చి, ఆ తరవాతే ప్రాథమిక హక్కుల గురించి మాట్లాడాలని పాలకులు దబాయించే అవకాశం ఏర్పడుతోంది. ఇది రాజ్యాంగ విరుద్ధం. రాజ్యాంగం ప్రాథమిక హక్కులకు అగ్రాసనం వేసిందే తప్ప... విధులకు కాదు. హక్కులు, విధులను ఒకే గాటన కట్టడం నిరంకుశ పాలనకు దారితీస్తుంది. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రమే ప్రాథమిక హక్కుల కట్టడికి రాజ్యాంగం వీలుకల్పిస్తోంది. ఏదిఏమైనా ప్రాథమిక హక్కులు, విధులకు సంబంధించిన చర్చ త్వరలో సమసిపోతుందా లేక నిరంకుశ ధోరణులకు బాట వేస్తుందా అన్నది కీలక ప్రశ్న.
నిరంకుశులే ఆదర్శమా?
హిట్లర్‌, స్టాలిన్‌, ముస్సోలినీ మొదలుకొని నేటి ఉత్తర కొరియా అధినేత కిమ్‌ జోంగ్‌-అన్‌ వరకు నిరంకుశ పాలకులు ప్రాథమిక విధులకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిస్తారు. తమకు అనువైనప్పుడు ప్రాథమిక హక్కులను నిరాకరిస్తారు. ప్రజలు మొదట దేశంపట్ల తమ విధులు, బాధ్యతలను నెరవేర్చాలని ఒత్తిడి చేస్తారు. తమ మాట విననివారిని అణచివేస్తారు. సోవియట్‌ యూనియన్‌ను ఆదర్శంగా తీసుకుని ఎమర్జెన్సీలో ప్రాథమిక విధులను ప్రవేశపెట్టారు. ప్రాథమిక హక్కులు, విధులు సరిసమానమని మన రాజ్యాంగం ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. అత్యవసర సందర్భాల్లో ప్రాథమిక హక్కులకు తాత్కాలికంగా కొన్ని పరిమితులను మాత్రం విధించడానికి అవకాశమిస్తోంది. తదనుగుణంగా తరవాతి కాలంలో సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు ప్రాథమిక హక్కులు తిరుగులేనివి కావని వ్యాఖ్యానించాయి.
ముంచెత్తుతున్న ఈ-వ్యర్థాలు
శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలు ఊహకందని వేగంతో విస్తరిస్తున్నాయి. తత్ఫలితంగా ఆవిష్కృతమవుతున్న ఆధునిక ఉపకరణాలు మానవ జీవనాన్ని మరింతగా సౌకర్యవంతం చేస్తున్నాయి. అదే సమయంలో
పట్టాలకెక్కాల్సిన పన్నుల వ్యవస్థ
దేశంలో వస్తుసేవల పన్ను (జీఎస్టీ) వసూళ్లు స్థిరంగా పెరుగుతున్నాయి. జీఎస్టీని ప్రవేశపెట్టి ఈ ఏడాది జులై ఒకటి నాటికి అయిదేళ్లు నిండుతాయి. రాష్ట్రాలకు జీఎస్టీ పరిహారం కింద చెల్లింపులు జూన్‌తో
అత్యాచారం... వక్రభాష్యం!
'అత్యాచారాలకు అడ్డుకట్టే లేదా?' 'ఎవరి జాగ్రత్తలో వాళ్ళుంటే ఏవీ జరగవు. ఒళ్లు భద్రంగా పెట్టుకొంటే అత్యాచారాలకు అడ్డుకట్టలు, నిలువు తెట్టెలు అవే పడతాయి!'
ప్రపంచదేశాలపై కరవు పడగ
కరవు... క్షామం... దుర్భిక్షం... పేరు ఏదైనా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు దేశాలను పట్టి పీడిస్తున్న సమస్య ఇది. అంతకంతకూ కరవు బారిన పడుతున్న భూభాగం ఎక్కువైపోతుండటం ఇప్పుడు భారత్‌తో పాటు
స్ఫూర్తిదాతలు
రాదు, కాదు, లేదు- జరగదు, చేతకాదు, తెలియదు...ఇలాంటివి పలాయన వాదులు చెప్పే మాటలు. కాబట్టి 'దు' చివరగా ఉండే ఇలాంటి పదాలు చేదు అన్నాడొక కవి.
praathamika hakkulake agrasana
Updated : 18 Jan 2022 04:12 IST
vidhulaku praadhaanyamivvani raajyaangam
british valasa paalakulu bhaaratheeyula jeevanaadhaaraalanu naasanam cheyadame kaadu, prajala moulika hakkulanuu anagadokki hundaagaa jeevinche avakaasam lekunda chesaru. deenni drushtilo unchukuni swaatantyra samara yodhulu 1920la nunche bhaaratheeyulaku moulika hakkulatho kuudina swarajyam kosam udyaminchaaru. bhaaratheeyula praathamika hakkulanu evvaruu harinche veelulekunda kattudittamaina rakshana kalpinchaalani 1928loo motilalle nehroo pilupicchaaru. 1936-37 madhya desamloni 11 rashtralaku enimidi chotla congresse prabhutvaalu erpadinappudu, vaatini sakramamgaa panicheyanivvakunda british adhikaarulu addupadevaaru. ee chedu anubhavaanni drushtilo unchukuni bhaaratadesaaniki hakkulatho kuudina paalanaavyavastha erpadaalani swaatantyra samara yodhulu tapinchaaru. prabhutvam, paarlamentu, nyaayavyavasthalu pourula hakkulanu harinchakunda rakshana kalpinche vidhamgaa raajyaamga musaida roopondinchaaru. desha vibhajana samayamlo jarigina allarlu, himsaakaandalanu drushtilo unchukoni raajyaangamlo pourula hakkulu, paripaalana, visaala prajaaprayojanaala madhya samatukam paatinchaaru. praathamika hakkulu mana raajyaamgaaniki punaadi vantivani raajyaamga nirmaana sabha perkondi. aa hakkulaku chattabaddhata kalpinchaaru. ante, tama hakkula amaluku chattaanni aashrayinche vesulubaatunu pourulaku kalpinchaaru. arudaina sandarbhaallo tappa- praathamika hakkullo supreenkortu saitam jokyam chesukovadaniki veelledani 32va raajyaamga adhikarana spashteekarinchindi. aa adhikarana atyanta mukhyamainadani, adhi lekapothe raajyaamgaaniki viluva ledani dactor br ambedkarke udghaatinchaaru. 32va adhikarana raajyaamgaaniki aatmavantidani perkonnaru. praathamika hakkulanu harinchadaaniki leda kudinchadaaniki chattaalu chese adhikaaram paarlamentuku saitam ledani 13(2) adhikarana dhanka bajaayinchi chebutondi. praathamika hakkula amaluku nyaaya sameekshanu raajyaangam anumatistondi.
aandolanakara parinaamaalu
eemadhya konni vargaalu praathamika hakkulu, praathamika vidhulanu oke gaatana katte prayatnam chestunnayi. tama vaadanaku vattaasugaa 1925loo mahatma gaandhi chesina oka prasamgaanni sandarbhasuddhi lekunda prastaavistunnaaru. naati bhaarateeya samsthaanaadheeshulu prajasevakule tappa yajamaanulu kaarani gandhiji chesina prasangamloni vaakyaalanu vakreekaristunnaaru. aa prasanga paataanni 'yange india' patrikalo prachurinchaaru. 'bhaarata desamloni rajasamsthanala prajalaku puurti hakkulu undaali. manamanta mana vidhulanu sakramamgaa neraveriste hakkulu vennanti vastaayi. anthe tappa... vidhulu nirvahinchakundaa hakkulu kavalanadam valla prayojanam ledu' ani gandhiji perkonnaru. aa vidhamgaa samsthaanaadheeshula vidhulanu gurtu chesaru. 'bhaarata desham balopetamai tana abheeshtaanni neraverchukune sthitiki edagaali. desham tana balamemito grahiste sweeya sankalpaanni neraverchukogalugutum. praja sevakudigaa panichese samsthaanaadheeshulanu nenu samarthistaanu, sammatistaanu. ikkada prajale asalusisalu yajamaanulu' ani mahatmudu udghaatinchaaru. samsthaanaadheeshulu prajala patla tama vidhulu, baadhyatalanu neraverchakunda british vaari tottulugaa, nirankusulugaa paalana saaginchadaanni nirasistuu- gandhiji paividhamgaa vyaakhyaaninchaaru. ippudu aayana vyaakhyalanu vakreekarinchevaaru tayaarayyaaru.
praathamika hakkulakanna vidhulaku ekkuva praadhaanyamichhe dhoranulu perugutunnaayi. nijaaniki 1950 nunchi amaluloki vachina bhaarata raajyaangamlo praathamika vidhulaku chotu ledu. aatyayika paristhiti amalayye rojullo vaatini 42va savarana dwara raajyaangamlo choppinchaaru. 1976 mee nelalo aicc teermaanam prakaaram erpadina 12 mandi sabhyula commity chesina sifaarsu phalitame 42va raajyaamga savarana. jaati samaikyata, desha samagratalanu kaapaadataaniki prati pourudu praathamika vidhulanu neraverchaalani sardarke swaranm singe commity suuchimchimdi. daani prakaaram teesukochina 42va savarana raajyaamga peetikanu saitam marchi aadesika suutraalanu andulo ponduparachindi. peethikalo jaati aikyata ane padaalanu jaati aikyata, desha samagratagaa maarchina savarana adhi. padaveekaalam mugisina daanni marikonta kaalam podiginchukunna paarlamentu 42va raajyaamga savarananu teesukochindani ikkada gamaninchaali. ee savarana teesukochina maarpullo konni avasaramainave kaavachhu cony- marikonni asambaddhamainavi, anaalochitamgaa tecchinavenani naati 'laa kamishan' chairman, supreenkortu maji pradhaana nyaayamuurti appati pradhaanamantriki lekha raasaaru. praathamika hakkulatho samaanamgaa praathamika vidhulaku chattabaddhata kalpinchadam prajaaswaamyaaniki chetu tecchi nirankusatvaaniki daariteestundi.
oke gaatana kadutunna vainam
praathamika hakkulu, vidhulanu oke gaatana kadithe nyaaya sameekshaku avakaasam undadu. praathamika hakkulaku bhangam kaliginche chattaalanu techhe adhikaaram paarlamentuku dakhalupadutundi. aa chattaalu desha prayojanaalanu kapadatam kosamenani elinavaaru samarthinchukovadaaniki veelukalugutundi. prabhutva vidhaanaalanu prasninchadam rajadroham kindaku vastundani paalakulu mandipadutunna ee rojullo- praathamika hakkulaku kattera vese pramaadam naanaatikii perugutondi. pourulu tama praathamika hakkula kosam demande chesinappudu modata praathamika vidhulanu neraverchi, aa taravaate praathamika hakkula gurinchi matladalani paalakulu dabaayinche avakaasam erpadutondi. idhi raajyaamga viruddham. raajyaangam praathamika hakkulaku agrasana vesinde tappa... vidhulaku kaadu. hakkulu, vidhulanu oke gaatana kattadam nirankusa paalanaku daariteestundi. konni pratyeka sandarbhaallo matrame praathamika hakkula kattadiki raajyaangam veelukalpistondi. ediyemaina praathamika hakkulu, vidhulaku sambandhinchina charcha twaralo samasipotunda leka nirankusa dhoranulaku baata vestunda annadi keelaka prasna.
nirankusule aadarsamaa?
hitlarky, stalline, mussolini modalukoni neti uttara koria adhinetha kim jonge-any varaku nirankusa paalakulu praathamika vidhulake ekkuva praadhaanyamistaaru. tamaku anuvainappudu praathamika hakkulanu niraakaristaaru. prajalu modata desampatla tama vidhulu, baadhyatalanu neraverchaalani ottidi chestaaru. tama maata vinanivaarini anachivestaaru. soviyate uniyanynu aadarsamgaa teesukuni emergencylo praathamika vidhulanu pravesapettaaru. praathamika hakkulu, vidhulu sarisamaanamani mana raajyaangam ekkada perkonaledu. atyavasara sandarbhaallo praathamika hakkulaku taatkaalikamgaa konni parimitulanu maatram vidhinchadaaniki avakaasamistoondi. tadanugunamgaa taravaati kaalamlo supreenkortu teerpulu praathamika hakkulu tirugulenivi kaavani vyaakhyaaninchaayi.
munchettutunna ee-vyardhaalu
saastra saanketika rangaalu oohakandani vegamtho vistaristunnaayi. tatphalitamgaa aavishkrutamavutunna aadhunika upakaranaalu manava jeevanaanni marintagaa soukaryavantam chestunnayi. adhe samayamlo
pattalakekkalsina pannula vyavastha
desamlo vastusevala pannu (gst) vasoollu sthiramgaa perugutunnaayi. gstne pravesapetti ee edaadi julai okati naatiki ayidellu nindutaayi. rashtralaku gst pariharam kinda chellimpulu joonetho
atyaachaaram... vakrabhaashyam!
'atyaachaaraalaku addukatte leda?' 'evari jaagrattalo vallunte evee jaragavu. ollu bhadramgaa pettukonte atyaachaaraalaku addukattalu, niluvu tettelu ave padataayi!'
prapanchadesaalapai karavu padaga
karavu... kshaamam... durbhiksham... paeru edaina prapanchavyaaptamgaa palu deshaalanu patti peedistunna samasya idhi. antakantakuu karavu baarina padutunna bhuubhaagam ekkuvaipotundatam ippudu bhaarathna paatu
sphuurtidaatalu
raadu, kaadu, ledu- jaragadu, chetakaadu, teliyadu...ilantivi palaayana vaadulu cheppe maatalu. kabatti 'du' chivaragaa unde ilanti padaalu chedu annadoka kavi.