అలహాబాదు - tewiki
• జనసాంద్రత 4[1] (2001 నాటికి)
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న నగరమే ప్రయగ్ రాజ్ .ఈ నగరానికి మరొక పేరు అలహాబాద్. ప్రయగ్ రాజ్ జిల్లాకు ఇది ప్రధానకేంద్రం. ఉత్తరప్రదేశ్ నగరాలలో జనసాంద్రతలో అలహాబాద్ 7వ స్థానంలో ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి అలహాబాద్ నగరం, జిల్లా ప్రాంతంలో జనసంఖ్య 17.4 లక్షలు. ప్రపంచంలో అత్యంతవేగంగా అభివృద్ధిచెందుతున్న నగరాలలో అలహాబాద్ 130వ స్థానంలో ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అలహాబద్ అతిపెద్ద వాణిజ్యం కేంద్రం, తలసరి ఆదాయంలో 2వ స్థానం, జి.డి.పిలో మూడవస్థానంలో ఉంది అని భావిస్తున్నారు. అలహాబాదు నగరానికి ప్రధానమంత్రుల నగరమన్న ఖ్యాతి ఉంది. భారతదేశ 13 మంది ప్రధానమంత్రులలో 7 మంది (జవహర్ లాల్ నెహ్రు, లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, ఇందిరా గాంధి, రాజీవ్ గాంధి, గులజారీ లాల్ నందా, విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్,, చంద్రసేఖర్) ప్రధానమంత్రులు అలహాబాదు వాసులే. వీరంతా అలహాబాదులో జన్మించడం, అలహాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకోవడం లేక అలహాబాదు నుండి పార్లమెంటుకు ఎన్నిక కావడం జరిగాయి.
నగరానికి అసలు పేరు ప్రయాగ. ప్రయాగ అంటే నదీసంగమ ప్రదేశం అని ఒక అర్ధం ఉంది. వాస్తవంగా దీనిని త్రివేణిసంగమం అని కూడా అంటారు. పనిత్ర గంగా, యమున, సరస్వతీ నదుల సంగమప్రదేశమే ప్రయాగ. హిందూపురాణాలలో అతిపురాతనమైనది పవిత్రనగరమైనది అయిన ప్రయాగకు ప్రాముఖ్యం అధికం. ప్రయాగలో పలు ఆలయాలు, అవిత్ర ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అలహాబాదు ఉత్తరప్రదేశ్ దక్షిణప్రాంతంలో ఉంది. అలహాబాదు ఉత్తరదిశలో ప్రతాప్ ఘర్, తూర్పు దిశలో బధోహి, దక్షిణదిశలో రేవా, పడమర దిశలో కౌశంబి ఉంది. నగరవైశాల్యం మొత్తం 63.07 చదరపు కిలోమీటర్లు. అలహాబాదు నగరానికి పలు శివారుప్రాంతాలు ఉన్నాయి. నగరం, పరిసరప్రాంతాలు పలు పురాపాలకాల నిర్వహణలో ఉన్నాయి. అల్షాబాదు జిల్లాలోని అధిక భూభాగం నగరపాలక నిర్వహణలో ఉంది. అలహాబాదు వాదులను అలహాబాది అని అంటారు.
అలహాబాదును హస్థినాపు రాజైన కౌసుంబి స్థాపించాడు. ఇప్పుడు కౌసుంబి ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఉంది. కౌసుంబి ఈ నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పాలన సాగించాడు. ప్రయాగ తరచుగా డోయబ్ ప్రాంతంలో సస్కృతిక, రాజకీయ, రాజ్యరాజధానిగా ఉంటూ వచ్చింది. మొదట కౌసుంబి తరువాత ప్రతిష్ఠాన పురం అని పిలువబడుతూ వచ్చింది. ఆ తరువాత మొగల్ చక్రవర్తి అయిన అక్బర్ ఈ నగరానికి అలహాబాదు అని నామకరణం చేసి తరువాత దీనిని తన రాజ్యంలో ప్రధాన రాజకీయ కేంద్రం చేసాడు. అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరంగా ఇక్కడ పలు కళాశాలలు పరిశోధనా సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి. అలహాబాదు ప్రధాన ఆదాయం పర్యాటకం అయినప్పటికీ నగర ప్రధాన ఆదాయవనరుగా ఆర్థికసేవలు, భూముల క్రయవిక్రయాల నుండి లభిస్తున్నది.
4 జీవవైవిద్యం
పురాణకథనాలు
అలహాబాదును పూర్వం ప్రయాగ అని పిలిచేవారు. ప్రయాగ వేదకాలం నాటి నుండి ఉన్న నగరాని భావించబడుతుంది. సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ సృష్టి ఆరంభించగానే ప్రయాగలో యాగం నిర్వహించినట్లు హిందూపురాణాలు తెలియజేస్తున్నాయి. పురాతత్వశాస్త్ర పరిశోధనలలో ఇక్కడ త్రవ్వకాలలో లభించిన వస్తువులు క్రీ.పూ 600-700 నాటివని ౠజువైంది. యయాతి ప్రయాగ నుండి బయలుదేరి సప్తసింధు మైదానాన్ని జయించినట్లు పురాణకథనాల ద్వారా తెలుస్తున్నది. యయాతి మహారాజు కుమారూలైన యదు, దృహ్యు, పురు, అను, తుర్వసులు ఇక్కడి స్థానికులలో ప్రధానమైన వారని రుగ్వేద ఆధారంగా తెలుస్తుంది. రామాయణ కావ్యం (ఇతిహాసం) నాయకుడైన రామచంద్రుడు తన తమ్ముడైన లక్ష్మణుడు భార్య అయిన సీతతో చిత్రకూటంలో పర్ణశాల నిర్మించడానికి ముందుగా ప్రయాగలో ఉన్న భరద్వాజ ఆశ్రమంలో కొంతకాలం నివసించినట్లు రామయణ కథనాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ఆర్యులు వారు ఏర్పరుచుకున్న ఆర్యవంతంలో (మద్యదేశంలో) స్థిరపడిన సమయంలో ప్రయాగ లేక కౌసుంబి వారి భూభాగంలో ప్రాముఖ్యత వహించింది. హస్థినాపుర (ప్రస్తుత డిల్లీ సమీపప్రాంతం) రాజులైన కౌరవరాజుల చేత ప్రయాగ నగరాన్ని స్థాపించబడింది. హస్థినాపురం వరదలలో మునిగి ధ్వంసం అయిన తరువాత కురు రాజులు కౌసుంబి నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పాలనసాగించారు.
ఆర్యుల అనంతరం - పలు రాజ వంశీకులు ప్రయాగను పరిపాలించారు. వౌర్యులు, గుప్తులు, కుషాణుల ఏలుబడిలో స్వర్ణయుగం పొందిందీ ప్రయాగ. క్రీ.శ.643 ప్రాంతంలో చైనా బౌద్ధ యాత్రికుడు హుయాన్‌త్సాంగ్ ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి పలు అధ్యాయాలను వెలువరించాడు. అలహాబాద్ కోట క్రీ.శ.1526లో ఢిల్లీ సుల్తానులు ప్రవేశించటం.. ప్రయాగ ప్రాంతం వారిని అమితంగా ఆకట్టుకోవటంతో ఇక్కడ స్థిర నివాసానికి సంబంధించిన కట్టడాలను నిర్మించటం మొదలుపెట్టారు.
1765లో అవధ్ వవాబు, ముగల్ చక్రవర్తి రెండవ షాహ్ ఆలం బ్రిటిష్ సైన్యాలచేతిలో ఓటమి పాలైయ్యారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అలహాబాదును నేరుగా పాలించకుండా తూర్పు పడమరలను ఈ భూభాగం కలిపే మహాద్వారమని గ్రహించి అలహాబాదు కోటలో తమ సైన్యాలను పునరుద్ధరించారు. 1801లో అలహాబాదును అవథ్ నవాబు నుండి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తిరిగి స్వాధీనపరుచుకకుంది. క్రమంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పడమరదిశలో ఉన్న డిల్లీ, అజ్మీర్-మేవార భూభాగాలను స్వాధీనపరచుకున్నది. వాయవ్య భూభాగాలు కొత్త ప్రెసిడెన్సీగా మారి " నార్త్ వెస్ట్ ప్రొవింసెస్ ఆఫ్ ఆగ్రా " అని నామాకరణం చేయబడింది. అలహాబాదు ఈ భూభాగంలో ప్రధానకేంద్రంగా మారింది. 1834 లో అలహాబాదు ఆగ్రా భూభాగం పాలనాకేంద్రంగా చేయబడి ఇక్కడ హైకోర్ట్ కూడా నిర్మించబడింది. అయినప్పటికీ ఒక సంవత్సానంతరం రెండూ ఆగ్రాకు మార్చబడ్డాయి. 1857లో భారతీయ తిరుగుబాటు ఉద్యమంలో అలహాబాదు కేంద్రం అయింది. ఉద్యమంతో స్థభించిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం డిల్లీ భూభాగాన్ని పంజాబుతో కలిపి వాయవ్య భుభాగానికి అలహాబాదును కేంద్రంగా చేసారు. తరువాత 20 సంవత్సరాల వరకు అలహాబాదు వాయవ్య భూభాగంగా ఉంది. 1877లో ఆగ్రా, అవధ్ భూభాగాలు ఒకటిగా చేయబడి యునైటెడ్ భూభాగంగా మార్చబడింది. తరువాత 1920 వరకూ అలహాబాదు యునైటెడ్ ప్రొవింస్ కేంద్రంగా సేవలు అందించింది.
1857 లో అలహాబాదులో యురేపియన్ల మీద భారతీయులు తిరుగుబాటు ఆరంభం అయింది. స్వాతంత్ర్యోద్యమ వీరుడు మౌలాలి లియాక్విత్ ఆలి యురేరోపియన్ తిరుగుబాటికు తెరతీసాడు. ఉద్యమం మొదలైన కారణంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అలహాబాదులో హైకోర్టు, పోలీస్ ప్రధాన కార్యలయం, పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ స్థాపనకు ప్రయత్నాలు ఆరంభించింది. ఇది అలహాబాదును పాలనాకేంద్రంగా మార్చింది. 1888లో భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ 4వ సమావేశం అలబాదులో జరిగింది. శతాబ్దం చివరినాటికి స్వతంత్రసమర యోధులకు అలహాబాదు ప్రధాన కూడలిగా మారింది. చోక్ ప్రాంతంలో ఉన్న లాల్ సునదర్‌కు స్వంతమైన కార్యాలయం యువతలో స్వాతంత్ర్యజ్వాలను రగిలించడం మొదలుపెట్టింది. యురేపియన్ క్లబ్ మీద బాంబు దాడి చేసిన నిత్యానంద్ చటర్జీ నగరంలో ప్రజలందరిలో గుర్తింపు పొందాడు. అలహాబాదులో ఉన్న ఆల్ఫర్డ్ పార్కులో 1931లో తిరుగుబాటుదారుడైన చంద్రశేఖర్ తనను బ్రిటిష్ పోలీస్ చుట్టుముట్టిన సమయంలో తనను తాను కాల్చుకుని మరణించాడు. భారతీయ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో నెహ్రూ కుటుంబం ప్రధానకేంద్ర స్థానమైంది. పురుషోత్తందాస్ టాండన్, బిషాంబర్ నాథ్ పాండే,, నారాయణ్ దత్ తివారీ ఆరంభించిన అల్జీ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వేలాది స్వాతంత్ర్యసమర యోధులకు అలహాబాదు పుట్టినిల్లుగా మారింది. పాకిస్థాన్ దేశానికి మొదటి బీజాలు అలహాబాదులోనే పడ్డాయి. 1930 డిసెంబరు 29 ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ ముస్లింల కొరకు ప్రత్యేక రాజ్యం కావాలని ప్రతిపాదించింది.
జీవవైవిద్యం
దిగ్రేట్ ఇండో గంగాటిక్ మైదాన భూభాగం పడమర ప్రాంతంలో ఉన్న అలహాబాదు నగరంలో గంగా యమునా పరీవాహక ప్రాంతం ఒక భాగమై ఉంది. డోయబ్ టొరియా ప్రాంతాలు నగర జీవవైవిధ్యానికి పచ్చదనానికి ఆధారభూతమై ఉంది. మానవుల ప్రవేశం తరువాత వెన్నెముక కలిగిన జీవుల స్రవంతి ఇంకా కొనసాగుతున్నప్పటికీ మిగిలినవి అంతరించిపోయే స్థితిలో ఉన్నాయి. మానవుని ప్రవేశం తరువాత కనుగొనబడిన విషజంతువులు, పాములు, ఇతర క్షీరదాలు పలురకాల పెద్ద పక్షులైన గద్దల వంటివి కూడా వినాశనానికి కారణం అయ్యాయి. భారతదేశంలో ఉన్న 4 జాతీయ మ్యూజియంలో ఒకటి అయిన అలహాబాదు మ్యూజియం గంగా యమునా పరీవాహక ప్రాంతంలో అంతరించి పోతున్న జీవజాలం, వృక్షజాలం గురించిన వివారాలు సేకరించి భద్రపరచడానికి ప్రణాళిక చేపట్టింది. ఈ ప్రాంతంలో అధికంగా కనిపిస్తున్న పక్షులు పావురం, నెమలి, అడవి పక్షులు, బ్లాక్ పాట్రిడ్జ్, పిచ్చుకలు, పాటల పక్షి, బ్లూ జాయ్స్, పరకీట్స్, క్వైల్స్, బుల్‌బుల్స్, కోంబ్‌డక్స్ మొదలైనవి. ఇతర జంతువులలో బల్లులు, త్రాచుపాములు, క్రైట్స్, ఘరియల్స్ ఉన్నాయి. శీతాకాలంలో సమీపంలోని సంగమ స్థానం, ఇతర చిత్తడి భూములకు అధిక సంఖ్యలో సైబేరియన్ వలస పక్షులు వచ్చి పోతుంటాయి.
అలహాబాదు సాహిత్యం, కళాసంప్రదాయానికి ప్రఖ్యాతి చెందినది. అలహాబాదు పవిత్ర గ్రంథాలైన వేదాలు, మహాభారతం, రామాయణం, పురాణాల ఆవిష్కరణలకు పుట్టిల్లు అని భావించబడుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్ సాహిత్య కేంద్రంగా అలహాబాదు గుర్తింపు పొందింది. అలహాబాదు పురాతనత్వం తూర్పు ఆసియన్లను విశేషంగా ఆకర్షించింది. చైనాయాత్రికుడు పాహియన్, హ్యూయంత్సాంగ్ అలహాబాదును సందర్శించి ఈ భూభాగం సంపదలతో సమృద్ధిగా ఉందని భావిస్తున్నారు. శతాబ్ధాలకాలంగా అలహాబాదు జాతీయరాజకీయాలలో ప్రథమస్థానంలో ఉంది. స్వాతంత్ర్యసమరోద్యమంలో అలహాబాదు ప్రముఖపాత్ర వహించింది. నగరం రాజకీయ సంఘటనలను తనదైనరీతిలో వర్ణించడంలోనూ ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. ఉవ్వేత్తుతున్న రాజకీయ ఉద్రేకాలను హాస్యధోరిణి, వ్యగ్యచిత్రాలద్వారా తెలియజేయడంలో తమకంటూ ఒక ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
అలహాబాదు నగరంలో ఇండో-ఇస్లామిక్, ఇండో-సార్సనిక్ పద్ధతిలో నిర్మించబడిన పలు భవనాలు ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వకాలం నుండి పలు భవననిర్మాణాలు " సాస్స్కృతిక వారసత్వ నిర్మాణాలుగా " ప్రకటించబడ్డాయి. ఇతరభవనాలు శిథిలావస్థకు చేరుకున్నాయి. 1930లో నెహ్రూ కుటుంబ నివాసంగా ఉన్న స్వరాజ్‌భవన్ ప్రాంతీయ ప్రధానకార్యాలయంగా మారింది. 19-20శతాబ్ధాలలో మహాదేవి వర్మా, సుమిత్రానందన్ పంత్, త్రిపాథి నిరాలా, హరివంశ్ రాయ్ బచ్చన్ వంటి రచయితలు హిందీ సాహిత్యంలో సంస్కరణాయుతమైన మార్పులను తీసుకువచ్చారు. ఇతర గుర్తింపు కలిగిన రచయితలులో ముఖ్యుడు ఫిరాగ్ ఘోరక్ పూరీగా పసిద్ధుడైన రఘుపతి సాహే. ఫిరాగ్ ఘోరక్ పూరీ, మహాదేవివర్మలు ఙానపీఠ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
హిందూ స్త్రీలు సాధారణంగా సంప్రాదాయ చీరలను ధరిస్తారు. అదేసమయంలో శల్వార్ కమీజ్, ఆధునిక వస్త్రాలు ధరించడానికి యువతులకు అనుమతి లభిస్తున్నది. ధోవతీ, కుర్తాలవంటి వస్త్రాలు పండుగ సమయాలలో ధరిస్తున్నప్పటికీ పురుషులు సాధారణంగా ఆధునిక తరహాలో పాశ్చాత్య దుస్తులు ధరిస్తుంటారు. పురుషుల దుస్తులలో షెర్వాణి అతిసాధారణ వస్త్రధారణగా ఉంది. పండుగ సమయాలలో స్త్రీలు చురిదార్ దుస్తులను ధరించడం మామూలే.
అలహాబాదులో అత్యధిక ప్రజాదరణ కలిగిన పండుగలు దీపావళి, రామనవమి ప్రధానమైనవి.
యాత్రాకేంద్రం
మాద్యమం
నగరంలో ప్రసారం చేయబడుతున్న ఆల్ ఇండియా రేడియో, జాతీయ- రాష్ట్ర స్వంత రేడియో ప్రసారలు అలహాబాద్ ఎయిర్ నుండి రెండు ఎఫ్.ఎం ప్రసారాలు ఐదు స్థానిక రేడియో స్టేషన్లు నిర్వహించబడుతున్నాయి. ప్రత్యక్ష సాటిలైట్ ప్రసారం సేవలు అందిస్తున్న ఇతర ప్రాంతీయ ఛానళ్ళు కేబుల్ చానల్స్,, లేదా ఇంటర్నెట్ ఆధారిత టెలివిజన్ ద్వారా అందుబాటులో ఉంటాయి. అలహాబాద్ అలాగే ఒక దూరదర్శన్ కేంద్రం ఉంది.అలహాబదు వాసులకు 2013 మార్చి నుండి కేబుల్ టి.వి డిజిటలైజేషన్ చేయడం అవసరమని భావిస్తున్నారు.
అలహాబాద్ అలహాబాద్ విమానాశ్రయం (ఐ.ఎ.టి.ఎ: ఐ.ఎక్స్.డి, ఐ.సి.ఎ.ఒ, ఐ.ఎ.టి.ఎ ) 1966 నుండి సేవలు అందిస్తుంది. అలహాబాదు విమానాశ్రయం నగర నడిబొడ్డు నుండి 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఎయిర్ భారతదేశం, స్పైస్ జెట్ కనెక్ట్ ఢిల్లీ అలహాబాద్. అవాంతరం లేకుండా ప్రయాణం చేయడానికి అత్యంత సౌకర్యవంతం మార్గం టాక్సీ ద్వారా చేరుకోవడం. సమీపంలోని ఇతర విమానాశ్రయాలు వారణాసి, లక్నో, కాన్పూర్ విమానాశ్రయాలు.
అలహాబాద్ పాలనా వ్యవస్థ పలు ప్రభుత్వ సంస్థల చేత నిర్వహించబడుతుంది. అలహాబాద్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (ఎ.ఎ.సి ), అలహాబాద్ నగర్ నిగమ్ (ఎ.ఎన్.ఎన్ ), ఖండాంతర, నగరం పౌర మౌలిక వసతుల నిర్వహణ వంటి బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుంది. సిటీ మునిసిపల్ సంస్థ ప్రాంతం 80 వార్డులుగా విభజించబడింది. ఒక్కో వార్డ్ నుండి ఒక సభ్యుడు (కార్పొరేషన్) మున్సిపల్ కమిటీకి ఎన్నుకొనబడతాడు. మున్సిపల్ కమిటీ సభ్యులు నగర మేయరును ఎన్నుకుంటారు. అలబాద్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్‌ను రాష్ట్రప్రభుత్వం నియమిస్తుంది. వేగంగా జరుగుతున్న నగరాభివృద్ధి వాహనరద్ది వంటి సమస్యలను సృష్టిస్తున్నాయి. అలహాబాదు నగర నిగానికి వాహరద్దీ పెద్ద సంస్యగా మారింది. క్రమపద్ధతిలో సాగని నగరాభివృద్ధి మౌలిక వసతి నిర్మాణాలకు ఆటంకం కలిగిస్తున్నది. ఓవర్ బ్రిడ్జ్ నిర్మాణం, ఒంవే ట్రాఫిక్ ద్వారా వాహనరద్దీ క్రమబద్ధం చేయబడుతుంది.
2012 నాటికి, ఎ.ఎం.సి సమాజ్వాది పార్టీ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతుంది. నగర సంబంధిత ఉత్సవాలు, సమావేశాలు రాజకీయాలకు అతీతమైన నాయకుని నిర్వహణలో జరుగుతుంటాయి. అలహాబాదు పార్లమెంట్ స్థానం కనుక నగరంలో ప్రాంతీయ ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, శాసనసభా కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. అలహాబాద్ హైకోర్టు ప్రాంగణంలో రాష్ట్ర సచివాలయం ఉంది. పోలీసు కమిషనర్ ఆధ్వర్యంలో ఉత్తరప్రదేశ్ హోం వ్యవహారాల శాఖ కార్యాలయం ఉంది. అలహాబాదు జిల్లా నుండి రెండు పార్లమెంట్ ప్రతినిధులు ఎన్నుకొనబడతారు. 12 మంది శాసనసభా సభ్యులు ఎన్నుకొనబడుతున్నారు.
alahabadu - tewiki
• janasaandrata 4[1] (2001 naatiki)
uttarapradesh rashtramlo unna nagarame prayag raj .ee nagaraniki maroka paeru alahabad. prayag raj jillaaku idhi pradhaanakendram. uttarapradesh nagaraalalo janasaandratalo alahabad 7va sthaanamlo undi. 2011 ganaankaalanu anusarinchi alahabad nagaram, jilla praantamlo janasankhya 17.4 lakshalu. prapanchamlo atyantavegamgaa abhivruddhichendutunna nagaraalalo alahabad 130va sthaanamlo undi. uttarapradesh rashtramlo alahabad atipedda vaanijyam kendram, talasari aadaayamlo 2va sthaanam, ji.di.pilo moodavasthaanamlo undi ani bhaavistunnaaru. alahabadu nagaraniki pradhaanamantrula nagaramanna khyati undi. bharatadesa 13 mandi pradhaanamantrulalo 7 mandi (jawahar lal nehru, lal bahadur saastri, indira gaandhi, rajiv gaandhi, gulajari lal nanda, vishwanath pratap sing,, chandrasekhar) pradhaanamantrulu alahabadu vasule. veerantaa alahaabaadulo janminchadam, alahabadu vishwavidyaalayamlo chaduvukovadam leka alahabadu nundi paarlamentuku ennika kaavadam jarigai.
nagaraniki asalu paeru prayaaga. prayaaga ante nadeesangama pradesam ani oka ardham undi. vaastavamgaa deenini trivenisangamam ani kuudaa antaaru. panitra gangaa, yamuna, saraswati nadula sangamapradesame prayaaga. hinduupuraanaalaloo atipuraatanamainadi pavitranagaramainadi ayina prayaagaku praamukhyam adhikam. prayaagalo palu aalayaalu, avitra pradesaalu unnaayi. alahabadu uttarapradesh dakshinapraantamlo undi. alahabadu uttaradisalo pratap ghar, thoorpu disalo badho, dakshinadisalo reva, padamara disalo kausambi undi. nagaravaisaalyam mottam 63.07 chadarapu kilometerlu. alahabadu nagaraniki palu sivaarupraantaalu unnaayi. nagaram, parisarapraantaalu palu puraapaalakaala nirvahanalo unnaayi. alshaabaadu jillaalooni adhika bhuubhaagam nagarapalaka nirvahanalo undi. alahabadu vaadulanu alahabadi ani antaaru.
alahaabaadunu hasthinaapu rajaina kausumbi sthaapinchaadu. ippudu kausumbi pratyeka rashtranga undi. kausumbi ee nagaraanni rajadhaniga chesukuni paalana saaginchaadu. prayaaga tarachugaa doyab praantamlo saskrutika, rajakeeya, rajyarajadhaniga untuu vachindi. modata kausumbi taruvaata pratishtaana puram ani piluvabadutuu vachindi. aa taruvaata mogal chakravarti ayina akbar ee nagaraniki alahabadu ani namakaranam chesi taruvaata deenini tana raajyamlo pradhaana rajakeeya kendram chesadu. abhivruddhi chendutunna nagaramgaa ikkada palu kalaasaalalu parisodhanaa samsthalu sthaapinchabaddaayi. alahabadu pradhaana aadaayam paryaatakam ayinappatiki nagara pradhaana aadaayavanarugaa aardhikasevalu, bhoomula krayavikrayaala nundi labhistunnadi.
4 jeevavaividyam
puraanakathanaalu
alahaabaadunu puurvam prayaaga ani pilichevaaru. prayaaga vedakaalam naati nundi unna nagarani bhaavinchabadutundi. srushtikarta ayina brahma srushti aarambhinchagaane prayaagalo yagam nirvahinchinatlu hinduupuraanaalu teliyajestunnaayi. puraatatvasaastra parisodhanalalo ikkada travvakaalalo labhinchina vastuvulu cree.poo 600-700 naativani ejuvaindi. yayaati prayaaga nundi bayaluderi saptasindhu maidaanaanni jayinchinatlu puraanakathanaala dwara telustunnadi. yayaati maharaju kumaaruulaina yadu, druhyu, puru, anu, turvasulu ikkadi sthaanikulalo pradhaanamaina vaarani rugveda aadhaaramgaa telustundi. ramayana kaavyam (itihasam) naayakudaina ramachandrudu tana tammudaina lakshmanudu bharya ayina seethatho chitrakuutamlo parnasaala nirminchadaaniki mundugaa prayaagalo unna bharadwaja aashramamlo kontakaalam nivasinchinatlu ramayana kathanaalu teliyajestunnaayi.
aaryulu vaaru yerparuchukunna aaryavantamlo (madyadesamlo) sthirapadina samayamlo prayaaga leka kausumbi vaari bhuubhaagamloo praamukhyata vahinchindi. hasthinapura (prastuta dilley sameepapraantam) raajulaina kauravaraajula chetha prayaaga nagaraanni sthaapinchabadindi. hasthinapuram varadalalo munigi dhwamsam ayina taruvaata kuru rajulu kausumbi nagaraanni rajadhaniga chesukuni paalanasaaginchaaru.
aaryula anantaram - palu raja vamseekulu prayaaganu paripaalinchaaru. vouryulu, guptulu, kushanula elubadilo swarnayugam pondindii prayaaga. cree.sha.643 praantamlo chaina bouddha yaatrikudu huannithsang ee praantaanni sandarsinchi palu adhyaayaalanu veluvarinchaadu. alahabad kota cree.sha.1526loo dhilli sultaanulu pravesinchatam.. prayaaga praantam vaarini amitamgaa aakattukovatamto ikkada sthira nivaasaaniki sambandhinchina kattadaalanu nirminchatam modalupettaaru.
1765loo avadh vavaabu, mugal chakravarti rendava shah aalam british sainyaalachetilo otami palaiyyaru. british prabhutvam alahaabaadunu nerugaa palinchakunda thoorpu padamaralanu ee bhuubhaagam kalipe mahaadvaaramani grahinchi alahabadu kotalo tama sainyaalanu punaruddharinchaaru. 1801loo alahaabaadunu avath nawabu nundi british prabhutvam tirigi swaadheenaparuchukakundi. kramangaa british prabhutvam padamaradisalo unna dilley, ajmir-mevara bhuubhaagaalanu swaadheenaparachukunnadi. vaayavya bhuubhaagaalu kotta presidenseegaa maari " narth west provinses af agra " ani namakaranam cheyabadindi. alahabadu ee bhuubhaagamloo pradhaanakendramgaa maarindi. 1834 loo alahabadu agra bhuubhaagam palanakendramga cheyabadi ikkada hycort kuudaa nirminchabadindi. ayinappatiki oka samvatsaanantaram rendoo aagraaku marchabaddayi. 1857loo bhaarateeya tirugubaatu udyamamlo alahabadu kendram ayindi. udyamamtho sthabhinchina british prabhutvam dilley bhuubhaagaanni panjaabuto kalipi vaayavya bhubhaagaaniki alahaabaadunu kendramgaa chesaru. taruvaata 20 samvatsaraala varaku alahabadu vaayavya bhuubhaagamgaa undi. 1877loo agra, avadh bhuubhaagaalu okatigaa cheyabadi unaited bhuubhaagamgaa maarchabadindi. taruvaata 1920 varakuu alahabadu unaited provins kendramgaa sevalu andinchindi.
1857 loo alahaabaadulo eurapianla meeda bhaaratheeyulu tirugubaatu aarambham ayindi. swaatantryodyama veerudu moulali liackwit aali euraropian tirugubaatiku teratiisaadu. udyamam modalaina kaaranamgaa british prabhutvam alahaabaadulo hycortu, polies pradhaana kaaryalayam, pablic survies kamishan sthaapanaku prayatnaalu aarambhinchindi. idhi alahaabaadunu palanakendramga maarchindi. 1888loo bhaarateeya jaateeya congress 4va samavesam alabaadulo jarigindi. sataabdam chivarinaatiki swatantrasamara yodhulaku alahabadu pradhaana kuudaligaa maarindi. chok praantamlo unna lal sunadarmeku swantamaina kaaryaalayam yuvatalo swaatantryajvaalanu ragilinchadam modalupettindi. eurapian club meeda baambu daadi chesina nityanand chatarji nagaramlo prajalandarilo gurtimpu pondaadu. alahaabaadulo unna alferd paarkulo 1931loo tirugubaatudaarudaina chandrasekhar tananu british polies chuttumuttina samayamlo tananu taanu kaalchukuni maraninchaadu. bhaarateeya swaatantryodyamamlo nehroo kutumbam pradhaanakendra sthaanamaindi. purushottandas tandan, bishambar nath pande,, narayan dath tivaari aarambhinchina alji udyamamlo palgonna velaadi swaatantryasamara yodhulaku alahabadu puttinillugaa maarindi. pakisthan deshaniki modati beejaalu alahaabaadulone paddai. 1930 disembaru 29 al india muslim leag muslimla koraku pratyeka rajyam kaavaalani pratipaadinchindi.
jeevavaividyam
digret indo gangatic maidaana bhuubhaagam padamara praantamlo unna alahabadu nagaramlo gangaa yamuna pariivaahaka praantam oka bhagamai undi. doyab toria praantaalu nagara jeevavaividhyaaniki pachadanaaniki aadhaarabhootamai undi. maanavula pravesam taruvaata vennemuka kaligina jeevula sravanti inka konasaagutunnappatiki migilinavi antarinchipoye sthitilo unnaayi. maanavuni pravesam taruvaata kanugonabadina vishajantuvulu, paamulu, itara ksheeradaalu palurakaala pedda pakshulaina gaddala vantivi kuudaa vinaasanaaniki kaaranam ayyai. bhaaratadesamlo unna 4 jaateeya musionlo okati ayina alahabadu musium gangaa yamuna pariivaahaka praantamlo antarinchi potunna jeevajaalam, vrukshajaalam gurinchina vivaaraalu sekarinchi bhadraparachadaaniki pranaalika chepattindi. ee praantamlo adhikamgaa kanipistunna pakshulu pavuram, nemali, adavi pakshulu, black patridge, picchukalu, paatala pakshi, bloo jays, parakits, quiles, buleabls, combeducks modalainavi. itara jantuvulalo ballulu, traachupaamulu, crites, gharials unnaayi. sheethaakaalamlo sameepamloni sangama sthaanam, itara chittadi bhoomulaku adhika sankhyalo cybarian valasa pakshulu vachi pothuntaayi.
alahabadu saahityam, kalaasampradaayaaniki prakhyaati chendinadi. alahabadu pavitra grandhaalaina vaedaalu, mahabharatam, ramayanam, puraanaala aavishkaranalaku puttillu ani bhaavinchabadutundi. uttarapradesh saahitya kendramgaa alahabadu gurtimpu pondindi. alahabadu puraatanatvam thoorpu aasiyanlanu visaeshamgaa aakarshinchindi. chainayatrikudu pahian, hueuntsang alahaabaadunu sandarsinchi ee bhuubhaagam sampadalatho samruddhigaa undani bhaavistunnaaru. sataabdhaalakaalamgaa alahabadu jaatiiyaraajakeeyaalalo pradhamasthaanamlo undi. swaatantryasamaroodyama alahabadu pramukhapaatra vahinchindi. nagaram rajakeeya sanghatanalanu tanadainareetilo varninchadamloonuu pratyekata santarinchukundi. uvvettutunna rajakeeya udrekaalanu haasyadhorini, vyagyachitraladwara teliyajeyadamlo tamakantu oka pratyekata santarinchukundi.
alahabadu nagaramlo indo-islamic, indo-sarsonic paddhatilo nirminchabadina palu bhavanalu unnaayi. british prabhutvakaalam nundi palu bhavananirmaanaalu " saasskrutika vaarasatva nirmaanaalugaa " prakatinchabaddaayi. itarabhavanaalu sithilaavasthaku cherukunnayi. 1930loo nehroo kutumba nivaasamgaa unna swarajnabhavan praantiiya pradhaanakaaryaalayamgaa maarindi. 19-20sataabdhaalalo mahadevi varma, sumitranandan panth, tripathi nirala, harivamsh raay bachan vanti rachayitalu hindi saahityamlo samskaranaayutamaina maarpulanu teesukuvacchaaru. itara gurtimpu kaligina rachayitalulo mukhyudu firag ghorak puureegaa pasiddhudaina raghupati saahe. firag ghorak puri, mahadevivarmalu genapeetha puraskaaraanni andukunnaru.
hindu streelu saadhaaranamgaa sampraadaaya cheeralanu dharistaaru. adesamayamlo shalwar kamij, aadhunika vastraalu dharinchadaaniki yuvatulaku anumati labhistunnadi. dhovati, kurtalavanti vastraalu panduga samayaalalo dharistunnappatiki purushulu saadhaaranamgaa aadhunika tarahaalo paaschaatya dustulu dharistuntaaru. purushula dustulalo sherwani atisaadhaarana vastradhaaranagaa undi. panduga samayaalalo streelu churidar dustulanu dharinchadam maamoole.
alahaabaadulo atyadhika prajaadarana kaligina pandugalu deepaavali, ramanavami pradhaanamainavi.
yatrakendram
maadyamam
nagaramlo prasaaram cheyabadutunna al india radio, jaateeya- rashtra swanta radio prasaaralu alahabad air nundi rendu ef.em prasaaraalu aidu sthaanika radio stationlu nirvahinchabadutunnaaya. pratyaksha satilite prasaaram sevalu andistunna itara praantiiya chhaanallu kebul chanals,, leda internet aadhaarita television dwara andubaatulo untaayi. alahabad alaage oka dooradarsan kendram undi.alahabadu vaasulaku 2013 marchi nundi kebul ti.vi digitalisation cheyadam avasaramani bhaavistunnaaru.
alahabad alahabad vimaanaasrayam (ai.e.ti.e: ai.ex.di, ai.si.e.o, ai.e.ti.e ) 1966 nundi sevalu andistundi. alahabadu vimaanaasrayam nagara nadiboddu nundi 12 kilometerla dooramlo undi. air bharatadesam, spises jett connect dhilli alahabad. avaantaram lekunda prayaanam cheyadaaniki atyanta soukaryavantam maargam taxi dwara cherukovadam. sameepamloni itara vimaanaasrayaalu vaaranaasi, lakno, kanpur vimaanaasrayaalu.
alahabad palana vyavastha palu prabhutva samsthala chetha nirvahinchabadutundi. alahabad munsipal carporation (e.e.si ), alahabad nagar nigam (e.en.en ), khandantara, nagaram poura moulika vasatula nirvahana vanti baadhyatalu nirvahistundi. city munisipal samstha praantam 80 vaardulugaa vibhajinchabadindi. okko ward nundi oka sabhyudu (carporation) munsipal kamiteeki ennukonabadataadu. munsipal commity sabhyulu nagara meyarunu ennukuntaaru. alabad cheef egjicutivinu rashtraprabhutvam niyamistundi. vegamgaa jarugutunna nagaraabhivruddhi vahanaraddi vanti samasyalanu srushtistunnaayi. alahabadu nagara nigaaniki vaharaddi pedda samsyagaa maarindi. kramapaddhatilo saagani nagaraabhivruddhi moulika vasati nirmaanaalaku aatankam kaligistunnadi. ovar bridge nirmaanam, omve trafic dwara vahanaraddii kramabaddham cheyabadutundi.
2012 naatiki, e.em.si samajwadi party aadhvaryamlo nirvahinchabadutundi. nagara sambandhita utsavaalu, samavesalu raajakeeyaalaku ateetamaina naayakuni nirvahanalo jarugutuntaayi. alahabadu parlament sthaanam kanuka nagaramlo praantiiya prabhutva kaaryaalayaalu, sasanasabha kaaryaalayaalu unnaayi. alahabad hycortu praamganamlo rashtra sachivalayam undi. polisu commisioner aadhvaryamlo uttarapradesh homem vyavahaaraala saakha kaaryaalayam undi. alahabadu jilla nundi rendu parlament pratinidhulu ennukonabadataaru. 12 mandi sasanasabha sabhyulu ennukonabadutunnaaru.