నెమలికన్ను: కళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి స్వీయ చరిత్ర
శుక్రవారం, జులై 08, 2011
మనకి బాగా ఆత్మీయులైన వాళ్ళు మన ఇంటికి వస్తారు. వాళ్ళతో కబుర్లలో మనకి కాలమే తెలీదు. ఉన్నట్టుండి వాళ్ళు వెళతామని బయలుదేరతారు. "అప్పుడేనా? ఇంకాస్సేపు ఉండి వెళ్తే బాగుండును కదా," అనిపిస్తుంది మనకి. 'కళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి స్వీయ చరిత్ర' చివరి పేజీలు చదువుతుంటే నాకు అచ్చం ఇలాగే అనిపించింది. అప్పుడే అయిపోయిందా? మరికొన్ని పేజీలు రాసి ఉండాల్సింది కదా అని..
నిజానికి నేనీ పుస్తకం చదివాను అనడం కన్నా, ఒక ఆత్మీయుడు తన జ్ఞాపకాలని ఒక్కొక్కటిగా చెబుతుంటే శ్రద్ధగా, కొండొకచో ఆశ్చర్యంతో కళ్ళు విప్పార్చుకుని విన్నానని చెప్పడం సబబు. 'జీవితాన్ని ఆస్వాదించడం' అంటే ఏమిటో వేంకటరమణ శాస్త్రిగారి దగ్గర నేర్చుకోవాలి. తృప్తిని మించిన ఆనందం మరొకటి లేదన్న సత్యాన్ని తెలుసుకున్న వారు కావడం వల్ల తను ఆనందంగా ఉండడమేకాకుండా, తన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళకీ సంతోషాన్ని పంచారు.
శాస్త్రి గారి తండ్రి ఇంట్లో చాలా రిజర్వుడు. బయట వాళ్ళతో ఎంత సరదాగా ఉంటారో, ఇంట్లో అంత గంభీరంగా ఉంటారు. ఆయన మొత్తం తన జీవిత కాలంలో కొడుకుతో మాట్లాడిన మాటలు పదికి మించవు. "మరేమీ కాదుగాని, తండ్రికి మరింత సన్నిహితంగా ఉండి, ఇంకా కొంత ఆనందం పొందే అవకాశం మనకి లేకపోయిందే అని మాత్రం అప్పుడప్పుడు ఇప్పటికీ అనుకుంటూంటాను," అని రాసుకున్నారు. ఈ అనుకోలు కేవలం శాస్త్రిగారి ఒక్కరిది మాత్రమే కాదు, గడిచిన తరాల్లో పుట్టిన ఎంతోమందిది.
సంస్కృతం చదువు నిమిత్తం పన్నెండేళ్ళ వయసులో, తల్లిదండ్రులని వదిలి తాతయ్య, నాయనమ్మల దగ్గర రెండేళ్ళ పాట్లు స్వగ్రామం మసకపల్లిలో ఉన్నారు శాస్త్రి గారు. గౌతమీ తీరంలో ఉన్న పచ్చని పల్లెటూరది. నాయనమ్మ వంట మొదలు పెట్టాక, అప్పుడీయన పెరట్లోకి వెళ్లి ఆవేళ వండాల్సిన కాయగూరలు కోసుకు వచ్చేవారు. వండగా మిగిలిన కాయగూరలని పశువులకి పెట్టాల్సిందే తప్ప మరోపూట వంటకి వినియోగించే ప్రసక్తే లేదు. అప్పుడే కోసిన కూరల్లో ఉండే రుచికి మరేదీ సాటిరాదని, నాయనమ్మతో పాటు ఆకాలం వాళ్ళందరి నమ్మకం.
స్వగ్రామంతో పాటుగా, ద్రాక్షారామ, కొంకుదురుల్లో చదువు ముగించుకుని, విజయనగరం సంస్కృత కళాశాలలో విద్యార్ధిగా ప్రవేశించిన శాస్త్రి గారు, అదే కళాశాలలో అధ్యాపక వృత్తి ప్రారంభించి, అటుపై కొవ్వూరు, చిట్టిగూడూరు, విశాఖపట్టణాలలో నలభైఐదేళ్ళ పాటు వృత్తిలో కొనసాగి తన అరవైఐదో ఏట పదవీ విరమణ చేశారు. గురువుల పట్ల ఆయనకున్న గురి ఆశ్చర్య పరుస్తుంది. తను చేయాల్సిన ఉద్యోగం వంటి కీలక విషయాల్లో కూడా నిర్ణయాన్ని గురువులకే వదిలివేయడం, వారే తన శ్రేయస్సును కోరేవారన్న ఆయన నమ్మకం ఇప్పటి రోజుల్లో ఊహాతీతం. ఆ గురువులు ఈయన్ని సొంత కొడుకు కన్నా ఎక్కువగానే చూసుకున్నారు.
శాస్త్రిగారు సున్నితమైన మనిషి. ఒకరిని బాధ పెట్టని స్వభావం. శాంతం, సహనం ఉన్న మనిషే కానీ ఏ కోశానా కోపం అన్నది కనిపించదు. అలాగని లౌక్యం తెలియని వ్యక్తి కాదు. సెనేట్ ఎన్నికలు, జయపూర్ మహారాజుని అడిగీ అడగనట్టుగా పులితోలు అడిగి సాధించుకోవడం లాంటివి ఆయన లౌక్య ప్రజ్ఞని చెప్పకనే చెబుతాయి. సాధ్యమైనంతవరకూ తన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళని సంతోషంగా ఉంచాలన్న ఆయన స్వభావం శాస్త్రిగారికెందరినో మిత్రులని చేసింది. ఇక శిష్యులకి ఆయనపై ఉన్న గౌరవం, శాస్త్రిగారికి తన గురువుల పట్ల ఉన్న గౌరవానికి తక్కువదేమీ కాదు.
చిన్ననాడు రోజూ గడ్డ పెరుగు పంపిన గోవిందమ్మ మొదలు, గుంటూరులో రెండేళ్ళ పాటు అద్దెకున్న ఇంటి యజమాని, తన వాటాలో మేకులు కొట్టుకోడానికి సైతం శాస్త్రిగారి అనుమతి అడగడం, ఆపై ఆయన విశాఖ వెళ్ళిపోయాక గుంటూరికి పనిమీద వచ్చినప్పుడు అత్తవారింట ఉన్న తన కుమార్తెని సైతం రప్పించి సకుటుంబంగా స్వాగతం పలకడం లాంటివి చదివడం ద్వారా ఆయన సమ్మోహన శక్తిని అంచనా వేయొచ్చు. బహుశా ఈ శక్తే పాఠకులని ఈ పుస్తకం పట్ల ఆకర్షితులని చేస్తోందేమో.
సొంత విషయాలు బహు కొద్దిగా మాత్రమే ఉన్న ఈ స్వీయ చరిత్ర, వెనుకటి తరం గడిపిన భద్ర జీవితాన్ని ఓ ప్రశాంత చిత్తుడి నుంచి వినే అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. ఇద్దరూ సంస్కృత పండితులు, భాషా సేవకులు అవడం వల్లనేమో, ఈ పుస్తకం చదువుతుంటే ఆచార్య తిరుమల రామచంద్ర 'హంపీ నుంచి హరప్పా దాక' గుర్తొచ్చింది అక్కడక్కడా. తెలుగు సాహిత్యంతో పరిచయం ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ ఆస్వాదించి తీరాల్సిన ఈ పుస్తకాన్ని తిరుపతికి చెందిన 'అభినవ ప్రచురణలు' ప్రచురించింది. పేజీలు 240, వెల రూ. 150. నాణ్యమైన ప్రచురణ. ఈ పుస్తకాన్ని గురించి బ్లాగ్ మిత్రులు మెహెర్ గారి టపా ఇక్కడ చదవొచ్చు.
హరిచందన 9 జులై, 2011 1:21 PMకి
గుంటూరు ఇంటి యజమాని ఇంటరెస్టింగ్.
చదవాల్సిన బుక్ అన్నమాట అయితే!
Sravya V 9 జులై, 2011 6:39 PMకి
మురళి 10 జులై, 2011 6:06 PMకి
@హరిచందన: అవునండీ.. పుస్తకం మొత్తం ఆసక్తికరంగానే సాగింది కథనం.. ధన్యవాదాలు.
@శ్రావ్య వట్టికూటి: తప్పక ప్రయత్నించండి.. ధన్యవాదాలు.
ఏల్చూరి మురళీధరరావు 11 జులై, 2011 7:57 AMకి
కవిత్వాన్ని రాజసౌధాలనుంచి ప్రజల్లోకి తీసికొనివచ్చిన తొలితరం కవులలాగానే దురవగాహమైన వ్యాకరణదీధితిని విద్యారణ్యంలో నుంచి విద్యార్థిహృదయాలలోకి ప్రసరింపజేసిన మహామనీషి దువ్వూరి వేంకటరమణశాస్త్రిగారి ఆత్మకథను హృద్యంగా సమీక్షించారు.
తొలిముద్రణలోని అందమైన పీఠికాపద్యాలను "మేము మెట్లుగ వాణికి మేడcగట్టి, రాజిలిన మేస్త్రి వేంకటరమణశాస్త్రి" వంటివాటిని ఎన్నోసార్లు మననం చేసేవాళ్ళం. వాటన్నిటినీ తొలగించకుండా ఈ ముద్రణలోనూ చేర్చివుంటే మరింత బాగుండేది.
మురళి 11 జులై, 2011 11:42 PMకి
@మురళీధర రావు ఏల్చూరి: తొలి ముద్రణ కోసం ప్రయత్నించాలని బలంగా అనిపించిందండీ మీ వ్యాఖ్య చదివాక. అసలు తొలి ముద్రణ తాలూకి వివరాలే ఇవ్వలేదు వీళ్ళు.. ధన్యవాదాలండీ..
nemalikannu: kalaprapurna duvvuri venkataramana saastri sweeya charitra
sukravaaram, julai 08, 2011
manaki baga aatmeeyulaina vaallu mana intiki vastaaru. vaallatho kaburlalo manaki kaalame teleedu. unnattundi vaallu velataamani bayaludaerataaru. "appudena? inkaassepu undi velte bagundunu kada," anipistundi manaki. 'kalaprapurna duvvuri venkataramana saastri sweeya charitra' chivari paejeelu chaduvutunte naaku acham ilaage anipinchindi. appude ayipoinda? marikonni paejeelu rasi undaalsindi kada ani..
nijaaniki neenee pustakam chadivaanu anadam kanna, oka aatmeeyudu tana ghnaapakaalani okkokkatigaa chebutunte shraddhagaa, kondokacho aascharyamtho kallu vippaarchukuni vinnaanani cheppadam sababu. 'jeevitaanni aasvaadinchadam' ante emito venkataramana saastrigaari daggara nerchukovali. truptini minchina aanandam marokati ledanna satyaanni telusukunna vaaru kaavadam valla tanu aanandamgaa undadamekakunda, tana chuttu unnavaallakee santoshaanni panchaaru.
saastri gaari tandri intlo chala rijarvudu. bayata vaallatho entha saradaagaa untaro, intlo anta gambheeramgaa untaaru. aayana mottam tana jeevita kaalamlo kodukutho matladina maatalu padiki minchavu. "maremi kaadugaani, tandriki marinta sannihitamgaa undi, inka kontha aanandam ponde avakaasam manaki lekapoyinde ani maatram appudappudu ippatikee anukuntuuntaanu," ani raasukunnaaru. ee anukolu kevalam saastrigaari okkaridi matrame kaadu, gadichina taraallo puttina entomandidi.
samskrutam chaduvu nimittam pannendella vayasulo, tallidandrulani vadili taatayya, nayanammala daggara rendella paatlu swagraamam masakapallilo unnaaru saastri gaaru. gautamee teeramlo unna pachani palleturadi. nayanamma vanta modalu pettaka, appudeeyana peratloki velli aavela vandaalsina kaayaguuralu kosuku vachevaaru. vandagaa migilina kaayaguuralani pasuvulaki pettalsinde tappa maropoota vantaki viniyoginche prasakte ledu. appude kosina kuurallo unde ruchiki maredi saatiraadani, naayanammatho paatu aakaalam vallandari nammakam.
swagraamamtho paatugaa, draksharama, konkudurullo chaduvu muginchukuni, vijayanagaram samskruta kalaasaalalo vidyaardhigaa pravesinchina saastri gaaru, adhe kalaasaalalo adhyapaka vrutti praarambhinchi, atupai kovvuru, chittiguduru, visaakhapattanaalalo nalabhaidella paatu vruttilo konasagi tana aravaido eta padavee viramana chesaru. guruvula patla aayanakunna guri aascharya parustundi. tanu cheyalsina udyogam vanti keelaka vishayaallo kuudaa nirnayaanni guruvulake vadiliveyadam, vaare tana shreyassunu korevaranna aayana nammakam ippati rojullo oohaatiitam. aa guruvulu eeyanni sonta koduku kanna ekkuvagaane chusukunnaru.
saastrigaaru sunnitamaina manishi. okarini baadha pettani swabhaavam. saantam, sahanam unna manishe cony e koshana kopam annadi kanipinchadu. alaagani loukyam teliyani vyakti kaadu. senate ennikalu, jayapur maharajuni adigi adaganattugaa pulitholu adigi saadhinchukovadam lantivi aayana loukya prajnani cheppakane chebutaayi. saadhyamainantavarakuu tana chuttu unnavaallani santoshamgaa unchaalanna aayana swabhaavam saastrigaarikendarani mitrulani chesindi. ika shishyulaki aayanapai unna gowravam, saastrigaariki tana guruvula patla unna gouravaaniki takkuvademi kaadu.
chinnanadu roojoo gadda perugu pampina govindamma modalu, guntoorulo rendella paatu addekunna inti yajamani, tana vaataalo mekulu kottukodaniki saitam saastrigaari anumati adagadam, aapai aayana visakha vellipoyaaka gunturiki panimeeda vachinappudu attavaarinta unna tana kumarteni saitam rappinchi sakutumbamgaa swaagatam palakadam lantivi chadivadam dwara aayana sammohana saktini anchana veyochu. bahusa ee shakte paatakulani ee pustakam patla aakarshitulani chestondemo.
sonta vishayaalu bahu koddigaa matrame unna ee sweeya charitra, venukati taram gadipina bhadra jeevitaanni oo prasaanta chittudi nunchi vine avakaasaanni kalpistondi. iddaruu samskruta panditulu, bhasha sevakulu avadam vallanemo, ee pustakam chaduvutunte aachaarya tirumala ramachandra 'hampi nunchi harappa daaka' gurtochindi akkadakkada. telugu saahityamtho parichayam unna prati okkaruu aasvaadinchi teeraalsina ee pustakaanni tirupatiki chendina 'abhinava prachuranalu' prachurinchindi. paejeelu 240, vela roo. 150. naanhyamaina prachurana. ee pustakaanni gurinchi blag mitrulu meher gaari tapa ikkada chadavochu.
harichandana 9 julai, 2011 1:21 PMki
gunturu inti yajamani interesting.
chadavalsina buk annamata ayithe!
Sravya V 9 julai, 2011 6:39 PMki
murali 10 julai, 2011 6:06 PMki
@harichandana: avunandi.. pustakam mottam aasaktikaramgaane saagindi kathanam.. dhanyavaadaalu.
@shraavya vattikuti: tappaka prayatninchandi.. dhanyavaadaalu.
elchuri muralidhararao 11 julai, 2011 7:57 AMki
kavitvaanni raajasoudhaalanunchi prajalloki teesikonivacchina tolitaram kavulalaagaane duravagaahamaina vyaakaranadeedhitini vidyaaranyamlo nunchi vidyaarthihrudayaalaloka prasarimpajesina mahamanishi duvvuri venkataramanasastrigaara aatmakathanu hrudyamgaa sameekshinchaaru.
tolimudranaloni andamaina peethikaapadhyaalanu "memu metluga vaaniki medacgatti, raajilina mestri venkataramanasastri" vantivaatini ennosaarlu mananam chesevallam. vaatannitinii tolaginchakundaa ee mudranaloonuu cherchivunte marinta bagundedi.
murali 11 julai, 2011 11:42 PMki
@muralidhara raavu elchuri: toli mudrana kosam prayatninchaalani balangaa anipinchindandii mee vyaakhya chadivaka. asalu toli mudrana taaluuki vivarale ivvaledu veellu.. dhanyavadalandi..