ముంబై, న్యూఢిల్లీ : కొవిడ్‌ మరణాలు లెక్కలు మారుతున్నాయి. పాత మరణాలు కొత్తగా నమోదవుతున్నాయి. బిహార్‌లో రెండు నెలల్లో దాదాపు 4 వేల ‘సవరణ’ మరణాలు రికార్డులకెక్కితే.. మహారాష్ట్రలో కేవలం 24 రోజుల్లోనే (మే 17 నుంచి జూన్‌ 10 దాకా) 11,617 పాత మరణాలు కొత్తగా అధికారిక గణాంకాల్లోకి చేరాయి. సవరణ మరణాలు అంటే.. వాస్తవంగా కొవిడ్‌తో మరణించినప్పటికీ, రకరకాల కారణాల వల్ల కొవిడ్‌ మరణాల గణాంకాల లెక్కల్లోకి గతంలో ఎక్కకుండా ఇప్పుడు తాజాగా నమోదైనవి. నిజానికి ఇది కొత్త ప్రక్రియేమీ కాదు.
గత ఏడాది కూడా మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీ, తమిళనాడు.. ఇలా చాలా రాష్ట్రాలు సవరించిన కొవిడ్‌ మరణాల లెక్కలను పలుమార్లు వెలువరించాయి. అయితే, అప్పట్లో ఇంత భారీగా కేసులు, మరణాలు నమోదు కాలేదు కాబట్టి సవరించిన అంచనాలూ అంత భారీగా లేవు. అందుకే వాటిపై దినపత్రికల్లో, ప్రసారమాధ్యమాల్లో ఇంతగా కథనాలూ రాలేదు.
కానీ, ఈసారి మహారాష్ట్ర, ఢిల్లీ, బిహార్‌ తదితర రాష్ట్రాల్లో రోజువారీ కేసులే భారీగా ఉండడంతో మృతుల సంఖ్య కూడా అంతే భారీగా పెరిగింది. ఇప్పుడా పాత లెక్కలన్నీ బయటపడుతున్నాయి. మహారాష్ట్రలో మే 1 నుంచి ఇలా పాత మరణాలను కొత్తగా జాబితాలో చేరుస్తూ వస్తున్నారు. గురువారం నాడు అత్యధికంగా 1522 పాత మరణాలను జోడించడం.. అటు బిహార్‌ కూడా బుధవారం ఒక్కరోజే 3,971 మరణాలతో భారీగా సవరించిన అంచనాలను వెలువరించడంతో దేశం దృష్టి అంతా ఈ అంశంపైకి మళ్లింది.
పాత మరణాల లెక్కతో కలిపి మహారాష్ట్రలో ఇప్పటిదాకా కొవిడ్‌ కారణంగా మరణించినవారి సంఖ్య లక్ష దాటింది. ఆందోళన కలిగించే అంశమేంటంటే.. గడిచిన మూడువారాల్లో మహారాష్ట్రలో నమోదైన మరణాల సంఖ్య 10,645 కాగా, కొత్తగా రికార్డులకెక్కిన పాతమరణాల సంఖ్య 11,617. వీటిలోనూ జూన్‌ 1 నుంచి 10 దాకా నమోదైనవే 8,404 మరణాలు. దాదాపు 5 వేల మరణాలు కిందటివారంవే. ఒక వారం ఆలస్యంగా ఇప్పుడు జాబితాలోకి ఎక్కాయి.
ఎందుకిలా?
పాత మరణాలు కొత్తగా జాబితాలోకి ఎక్కడానికి ప్రధాన కారణాలు రెండు. ఒకటి.. ఏది కొవిడ్‌ మరణం? ఏది కాదు? అనే అంశంపై భారత వైద్య పరిశోధన మండలి జారీ చేసిన మార్గదర్శకాల ఆధారంగా నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది. అందుకు కొంత సమయం పడుతోంది. ‘‘కొవిడ్‌-19 వచ్చిన వ్యక్తి చనిపోతే కేవలం కరోనా వల్లే కాకపోవచ్చు.దీర్ఘకాల మూత్రపిండ వ్యాధులు, హృద్రోగాలతో బాధపడేవారు, అవయవమార్పిడి చేయించుకున్న కొద్దిరోజుల్లోనే కొవిడ్‌ బారిన పడి కన్ను మూస్తే మేం వారి వైద్యనివేదికలన్నింటినీ క్షుణ్నంగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని శాస్త్రీయ పరామితుల ఆధారంగా.. వారు కేవలం కొవిడ్‌ వల్లే మరణించారా, లేక ఆ వ్యాధులు/అవయవమార్పిడి వల్ల రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిపోవడం కారణమా? చనిపోయే సమయానికి వారికి కొవిడ్‌ నెగెటివ్‌ వచ్చిందా? తదితర అంశాలను విశ్లేషించి కొవిడ్‌ మరణమా కాదా నిర్ణయించాలి. ఇందుకు ఆరు నుంచి ఎనిమిది రోజులు పడుతుంది’’ అని మహారాష్ట్ర ‘డెత్‌ ఆడిట్‌ కమిటీ’ చైర్మన్‌ డాక్టర్‌ అవినాశ్‌ సూపే వివరించారు.
కొవిడ్‌తో ఆస్పత్రిలో చేరిన ఇలాంటి రోగులు మరణిస్తే.. ప్రాథమిక నివేదికలో కొవిడ్‌ మరణంగానే ఆస్పత్రి సిబ్బంది పేర్కొంటారు. కానీ, ఆడిట్‌ బృందం ఆమోద ముద్ర వేశాకే అధికారికంగా కొవిడ్‌ మరణంగా గుర్తిస్తారు. అది జరగడానికే ఆలస్యమవుతోంది. అలాగే కొవిడ్‌ వల్ల ఎవరైనా మరణిస్తే ఆ విషయాన్ని 48 గంటల్లోగా నమోదు చేయాలని ఉన్నా.. తగినన్ని మానవ వనరులు లేక, సాంకేతిక సమస్యల వల్ల నమోదు ఆలస్యం అవుతోంది.
ఉదాహరణకు.. గురువారంనాడు (జూన్‌ 10న) మహారాష్ట్ర 661 కొవిడ్‌ మరణాలను ప్రకటించింది. ఆ 661 మందిలో 208 మంది రెండు రోజుల క్రితం మరణించినవారు కాగా, 87 మంది గత వారం మరణించినవారు. సాంకేతిక సమస్యల వల్ల ఆ మరణాలు ఆలస్యంగా జాబితాలోకి చేరుతున్నాయి. ఒక్క మహారాష్ట్రలోనే కాదు దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ ఇదే ప్రక్రియ అమలవుతోంది. కాబట్టి.. మున్ముందు ఈ సవరణ మరణాల లెక్కలు మరింతగా పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా.
ఉపసంహారం: కరోనా కేసులు, మరణాల లెక్కలను వీలైనంత కచ్చితంగా ప్రకటిస్తున్న రాష్ట్రాల్లోనే ఈ సవరణ మరణాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటోంది. కారణాలేవైనాగానీ, అసలు కేసుల్నే తక్కువగా చూపిస్తున్న రాష్ట్రాల్లో సవరణ మరణాల లెక్కలు బయటకి వస్తాయో రావో కూడా సందేహమే!!
mumbai, newdhilly : kovide maranaalu lekkalu maarutunnaayi. paata maranaalu kottagaa namodavutunnayi. biharelo rendu nelallo daadaapu 4 vela yesavarana maranaalu rikaardulakekkite.. maharashtralo kevalam 24 rojullone (mee 17 nunchi joony 10 daka) 11,617 paata maranaalu kottagaa adhikaarika ganaamkaalloki cherayi. savarana maranaalu ante.. vaastavamgaa kovidnetho maraninchinappatiki, rakarakaala kaaranaala valla kovide maranaala ganankala lekkalloki gatamlo ekkakunda ippudu taajaagaa namodainavi. nijaaniki idhi kotta prakriyemee kaadu.
gatha edaadi kuudaa maharashtra, dhilli, tamilanadu.. ilaa chala rashtralu savarinchina kovide maranaala lekkalanu palumaarlu veluvarinchaayi. ayithe, appatlo inta bhariga kesulu, maranaalu namodu kaaledu kabatti savarinchina anchanaaluu anta bhariga levu. anduke vaatipai dinapatrikallo, prasaaramaadhyamaallo intagaa kathanaaluu raledu.
cony, eesaari maharashtra, dhilli, bihare taditara rashtrallo rojuwari kesule bhariga undadamtho mrutula sankhya kuudaa anthe bhariga perigindi. ippuda paata lekkalanni bayatapadutunnaayi. maharashtralo mee 1 nunchi ilaa paata maranaalanu kottagaa jaabitaalo cherustu vastunnaaru. guruvaram naadu atyadhikamgaa 1522 paata maranaalanu jodinchadam.. atu bihare kuudaa budhavaaram okkaroje 3,971 maranaalato bhariga savarinchina anchanaalanu veluvarinchadamtho desham drushti antaa ee amsampaiki mallindi.
paata maranaala lekkatho kalipi maharashtralo ippatidaka kovide kaaranamgaa maraninchinavaari sankhya laksha daatindi. aandolana kaliginche amsamentante.. gadichina mooduvaaraallo maharashtralo namodaina maranaala sankhya 10,645 kaga, kottagaa rikaardulakekkina paatamaranaala sankhya 11,617. veetiloonuu joony 1 nunchi 10 daka namodainave 8,404 maranaalu. daadaapu 5 vela maranaalu kindativaaramve. oka vaaram aalasyamgaa ippudu jaabitaaloki ekkaayi.
endukila?
paata maranaalu kottagaa jaabitaaloki ekkadaaniki pradhaana kaaranaalu rendu. okati.. edhi kovide maranam? edhi kaadu? ane amsampai bhaarata vaidya parisodhana mandali jaarii chesina maargadarsakaala aadhaaramgaa nirnayinchaalsi untundi. anduku kontha samayam padutondi. caikovid-19 vachina vyakti chanipothe kevalam karona valle kakapovachhu.deerghakaala moothrapinda vyaadhulu, hrudrogaalato badhapadevaru, avayavamarpidi cheyinchukunna koddirojullone kovide baarina padi kannu moosthe mem vaari vaidyanivedikalanninta kshunnamgaa pariseelinchaalsi untundi. konni saastriiya paraamitula aadhaaramgaa.. vaaru kevalam kovide valle maraninchara, leka aa vyaadhulu/avayavamarpidi valla roganirodhaka sakti taggipovadam karanama? chanipoye samayaniki vaariki kovide negetive vachinda? taditara amsaalanu vislaeshinchi kovide maranama kaadaa nirnayinchaali. induku aaru nunchi enimidi rojulu padutundisi ani maharashtra edethy audet kamitie chairman dactor avinasha supe vivarinchaaru.
kovidnetho aaspatrilo cherina ilanti rogulu maraniste.. praathamika nivedikalo kovide maranamgaane aaspatri sibbandi perkontaaru. cony, audet brundam aamoda mudra veshaake adhikaarikamgaa kovide maranamgaa gurtistaaru. adhi jaragadaanike aalasyamavutondi. alaage kovide valla evaraina maraniste aa vishayaanni 48 gantallogaa namodu cheyalani unna.. taginanni manava vanarulu leka, saanketika samasyala valla namodu aalasyam avutondi.
udaaharanaku.. guruvaaramnaadu (joony 10na) maharashtra 661 kovide maranaalanu prakatinchindi. aa 661 mandilo 208 mandi rendu rojula kritam maraninchinavaaru kaga, 87 mandi gatha vaaram maraninchinavaaru. saanketika samasyala valla aa maranaalu aalasyamgaa jaabitaaloki cherutunnayi. okka maharashtralone kaadu daadaapu anni raashtraalloonuu ide prakriya amalavutondi. kabatti.. munmundu ee savarana maranaala lekkalu marintagaa perige avakaasam undani anchana.
upasamhaaram: karona kesulu, maranaala lekkalanu veelainanta kachitamgaa prakatistunna rashtrallone ee savarana maranaala sankhya ekkuvagaa untondi. kaaranaalevainaagaanii, asalu kesulne takkuvagaa chuupistunna rashtrallo savarana maranaala lekkalu bayataki vastayo ravo kuudaa sandehame!!