అంతర్యామి: తొలి ఏకాదశి
హైందవ సంప్రదాయ సాంస్కృతిక జీవన విధానంలో ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైన తిథి. హరినామ సంకీర్తనానికి ఈ పర్వదినం ప్రశస్తమైనది కావడంతో దీన్ని 'హరివాసర'మన్నారు.
సంవత్సరంలో 24 ఏకాదశులు వస్తాయి. వాటిలో ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశిని 'తొలి ఏకాదశి'గా వ్యవహరిస్తారు. విష్ణ్వార్చనతోపాటు ఈ రోజున ఉపవాసానికి ప్రాధాన్యమిస్తారు. ఈ శుభ దినాన శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరాబ్ధిలో శేషపర్యంకంమీద శయనించి నిద్రకు ఉపక్రమిస్తాడని 'శయనైకాదశి'గా పరిగణిస్తారు. ఈ రోజు నుంచి సూర్యుడు దక్షిణ దిశకు వాలుతున్నట్లు గోచరిస్తాడు. ఈ పర్వడిరోజున 'గోపద్మ వ్రతం' ఆచరిస్తారు. ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశితో ఆరంభమై, కార్తిక శుక్ల ఏకాదశి వరకు ఉండే పవిత్ర సమయాన్ని 'చాతుర్మాస్యం' అంటారు. ఈ కాలమంతా విష్ణువు శేషశాయిగా నిద్రిస్తాడంటారు. చాతుర్మాస్య వ్రత విధానం స్కంద, భవిష్య పురాణాల్లో విశేషంగా వర్ణితమైంది. అనేక వ్యాధులకు ఆలవాలమైన క్రిమికీటకాలు విస్తరించే ఈ వర్షకాలంలో అపథ్యాహారాన్నే త్యజించి, శాకాహారులుగా, ఉపవాస వ్రతులుగా భగవచ్చింతనతో గడపాలన్నది ఈ చాతుర్మాస్య సందేశం, సంకేతం!
దశమినాటి రాత్రి నిరాహారంగా గడిపి ఏకాదశినాడు పూర్తిగా ఉపవసించి, ద్వాదశిరోజున పారణ చేసి, ప్రసాదం తీసుకుని త్రయోదశినాడు నృత్యగీతాలతో, భజనలతో ఏకాదశీ వ్రతం ముగిస్తారు. బ్రహ్మహత్యాది మహాపాతకాలన్నింటినీ తొలగించి, భక్తుడికి ముక్తిని ప్రసాదించే మహత్తర వ్రతమిది. ఈ వ్రతం ఆచరించే ఇంటివైపు యముడు కూడా కన్నెత్తి చూడలేడట. అందుకే గంగవంటి తీర్థం, తల్లివంటి గురువు, విష్ణువు వంటి దైవం, నిరాహారం వంటి తపం, కీర్తి వంటి ధనం, జ్ఞానం వంటి లాభం, ధర్మం వంటి తండ్రి, వివేకం వంటి బంధువు 'ఏకాదశి' వంటి వ్రతం లోకంలో లేవని పురాణ గాథలు అభివర్ణించాయి.
కృతయుగంలో మురాసురుడనే రాక్షసుడు తనకు లభించిన బ్రహ్మవరంవల్ల గర్వితుడై దేవతలను, రుషులను హింసిస్తుంటే విష్ణువు అతడితో వెయ్యి సంవత్సరాలు పోరాడి అలసిపోయి, నిరాశ చెంది, ఓ గుహలో విశ్రాంతి తీసుకొంటుండగా, ఆయన దేహం నుంచి ఓ కన్య ఉద్భవించి, ఆ అసురుణ్ని ఎదుర్కొని సంహరించిందని చెబుతారు. అందుకు సంతోషించిన శ్రీమన్నారాయణుడు వరం కోరుకొమ్మంటే, 'ఏకాదశి' తిథిగా విష్ణుప్రియగా లోకారాధ్య కావాలని కోరుకుంటుంది. అది మొదలు 'తొలి ఏకాదశి' వ్యవహారంలోకి వచ్చిందంటారు.
ఏకాదశికి మరో పవిత్రమైన అంతరార్థం పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అయిదు కర్మేంద్రియాలు, అయిదు జ్ఞానేంద్రియాలు, మనసు- వెరసి పదకొండింటిపైన నియంత్రణ కలిగి వ్రతదీక్ష కొనసాగించాలన్నది ఆంతరిక సందేశం. అంబరీష మహారాజు దుర్వాస మహర్షి శాపం నుంచి తప్పించుకుని, హరిభక్తితో ఏకాదశీ వ్రతాన్ని నియమ నిష్ఠలతో నెరవేర్చడం వల్ల విష్ణు సాయుజ్యం పొందినట్లు పురాణగాథ ఉంది. సతీ సక్కుబాయి తొలి ఏకాదశీ వ్రతం శాస్త్రోక్తంగా నిర్వర్తించి, అదేరోజున విష్ణు సాయుజ్యం పొందిందట.
ఆనందకరమైన ఆరోగ్యప్రాప్తికీ, చిదానందకరమైన ఆధ్యాత్మిక దీప్తికీ తొలి ఏకాదశి జ్ఞానసుధావారాశి. ఈ వ్రతం ఆచరించేవారికి భూరి దానాలు చేసిన పుణ్యం, అశ్వమేధయాగ ఫలం, అరవై సంవత్సరాల తపోఫలం లభిస్తాయని స్మృతి పురాణ కథనం. వ్రతం చేయలేనివారు ఈ రోజున విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ చేసి, అర్చించి, ఉపవాసం చేసి దైవచింతనతో గడిపినా ఎంతో మంచిదని చెబుతారు.
మానవ మనోవికాసం, సాత్విక చింతన, దానధర్మ కర్మాచరణ, సత్యనిష్ఠ, జ్ఞాన పిపాస, మోక్షాసక్తికి 'తొలి ఏకాదశి' తొలి సోపానం. - చిమ్మపూడి శ్రీరామమూర్తి
Posted by my blog at 18:48
సాయుజ్యముక్తి
స్వీయ గమనిక
బతుకు బంగారం
ఆషాఢ బోనాలు
గృహస్థాశ్రమం
సన్నిహితుడు
దేవుడు మనవాడు
విశ్వలీల‌..
మానవత్వమే సాయితత్వం
అమ్మ ఆరాధన
రక్షణ కవచం
పుష్ప సందేశం
సేవే పూజ!
జీవనగానం
మూడు రథాల విశిష్టయాత్ర
మరపు నిత్యావసరం
మనసే మిత్రుడు, శత్రువు
భ్రాతృభక్తి
కేదారనాథాయ నమశ్శివాయ!
పవిత్ర ధామాలు.. (ఛార్‌ధామ్ యాత్ర) కేధర్ న...
మాయలమారే మహోపకారి
నా లుగు ముఖాలు ఉండటం బ్రహ్మరూపం. నాలుగు చేతులు ఉండటం విష్ణు లక్షణం. నొసట కన్ను ఉండటం శివుడి లక్షణం. అయినా...
సమస్త ప్రాణులకు మేలు చేసేవాడు భగవంతుడితో సమానమవుతాడు. ఆ వ్యక్తి అందరికీ సన్నిహితుడే. మంచిని కోరేవాడు నిజమైన బ...
ఆ ధ్యాత్మిక జీవిత పయనం అంటే చాలామందికి భయం. ధనార్జన నిలిపివేయాలి. సుఖానుభవాలు తగ్గించుకోవాలి. అబద్ధాలు, మోసాలు, స్వార్థం, లోభత్వం, కాఠి...
ఏ పద్ధతైనా, విధానమైనా, మార్గమైనా- మనం ఎందుకు తెలుసుకోవాలి? అందులో ఉన్న ప్రయోజనాన్ని పొంది మన జీవితం ఇంకా సుఖంగా గడపడానికి. తెలుసుకుంట...
ప్ర కృతి ప్రసాదించిన పుష్పాలు అనేకం. రకరకాల రంగులతో కనులకు ఆనందాన్నిచ్చే పూలు జీవితాన్ని పరిమళింపజేస్తాయి. పండుగ రోజుల్లోనే కాకుండా అ...
'సమయం అశ్వంలా పరుగెడుతుంది' అని అధర్వణ వేదం కాలమహిమను అభివర్ణించింది. కాలానికి ఆది, అంతం లేవు. అది భగవత్‌ స్వరూపం. కాలానికి మం...
antaryaami: toli ekaadasi
haindava sampradaaya saamskrutika jeevana vidhaanamlo ekaadasi atyanta pavitramaina tithi. harinama sankeertanaaniki ee parvadinam prasastamainadi kaavadamtho deenni 'harivasara'mannaru.
samvatsaramlo 24 ekaadasulu vastaayi. vaatilo aashaada suddha ekaadasini 'toli ekaadasi'gaa vyavaharistaaru. vishnvaarchanathopaatu ee rojuna upavaasaaniki praadhaanyamistaaru. ee shubha dinaana srimahaavishnuvu ksheeraabdhilo seshaparyankammeeda sayaninchi nidraku upakramistaadani 'sayanaikaadasi'gaa pariganistaaru. ee roju nunchi suuryudu dakshina disaku vaalutunnatlu gocharistaadu. ee parvadirojuna 'gopadma vratam' aacharistaaru. aashaada shukla ekaadasito aarambhamai, kaartika shukla ekaadasi varaku unde pavitra samayanni 'chaaturmaasyam' antaaru. ee kalamanta vishnuvu seshashaayigaa nidristaadantaaru. chaaturmaasya vrata vidhaanam skanda, bhavishya puraanaallo visaeshamgaa varnitamaindi. aneka vyaadhulaku aalavaalamaina krimikeetakaalu vistarinche ee varshakaalamlo apathyaahaaraanne tyajinchi, saakaahaarulugaa, upavasa vratulugaa bhagavachintanatho gadapalannadi ee chaaturmaasya sandesam, sanketam!
dasaminati raatri niraahaaramgaa gadipi ekaadasinaadu puurtigaa upavasinchi, dwaadasirojuna paarana chesi, prasaadam teesukuni trayodasinaadu nrutyageetaalato, bhajanalatho ekaadashi vratam mugistaaru. brahmahatyaadi mahaapaatakaalannintinii tolaginchi, bhaktudiki muktini prasaadinche mahattara vratamidi. ee vratam aacharinche intivaipu yamudu kuudaa kannetti chudaledata. anduke gangavanti teertham, tallivanti guruvu, vishnuvu vanti daivam, niraharam vanti tapam, keerti vanti dhanam, ghnaanam vanti laabham, dharmam vanti tandri, vivekam vanti bandhuvu 'ekaadasi' vanti vratam lokamlo levani puraana gaathalu abhivarninchaayi.
krutayugamlo murasurudane rakshasudu tanaku labhinchina brahmavaramvalla garvitudai devatalanu, rushulanu himsistunte vishnuvu atadito veyyi samvatsaraalu poradi alasipoi, niraasa chendi, oo guhalo vishraanti teesukontundagaa, aayana deham nunchi oo kanya udbhavinchi, aa asurunni edurkoni samharinchindani chebutaaru. anduku santoshinchina srimannarayanudu varam korukommante, 'ekaadasi' tithigaa vishnupriyagaa lokaradhya kaavaalani korukuntundi. adhi modalu 'toli ekaadasi' vyavahaaramloki vachindantaaru.
ekaadasiki maro pavitramaina antaraartham puraanaalu chebutunnaayi. ayidu karmendriyaalu, ayidu ghnaanendriyaalu, manasu- verasi padakondintipaina niyantrana kaligi vratadeeksha konasaaginchaalannadi aantarika sandesam. ambarisha maharaju durvasa maharshi shaapam nunchi tappinchukuni, haribhaktito ekaadashi vrataanni niyama nishtalatho neraverchadam valla vishnu saayujyam pondinatlu puraanagaatha undi. sathee sakkubai toli ekaadashi vratam saastroktamgaa nirvartinchi, aderojuna vishnu saayujyam pondindata.
aanandakaramaina aarogyapraaptiki, chidaanandakaramaina aadhyaatmika deeptikee toli ekaadasi ghnaanasudhaavaaraashi. ee vratam aacharinchevaariki bhuri daanaalu chesina punyam, ashwamedhayaaga phalam, aravai samvatsaraala tapophalam labhistaayani smruti puraana kathanam. vratam cheyalenivaaru ee rojuna vishnu sahasranama paaraayana chesi, archinchi, upavasam chesi daivachintanatho gadipina entho manchidani chebutaaru.
manava manovikasam, saatvika chintana, daanadharma karmacharana, satyanishta, ghnaana pipasa, mokshaasaktiki 'toli ekaadasi' toli sopanam. - chimmapudi sriramamurthy
Posted by my blog at 18:48
saayujyamukti
sweeya gamanika
batuku bangaram
aashaada bonalu
gruhasthaashramam
sannihitudu
devudu manavadu
vishwaleelam..
maanavatvame saayitatvam
amma aaraadhana
rakshana kavacham
pushpa sandesam
seve pooja!
jeevanagaanam
moodu rathaala vishishtayaatra
marapu nityaavasaram
manase mitrudu, satruvu
bhraatrubhakti
kedaranathaya namassivaaya!
pavitra dhaamaalu.. (charidham yaatra) kedhar na...
mayalamare mahopakari
naa lugu mukhalu undatam brahmaroopam. naalugu chetulu undatam vishnu lakshanam. nosata kannu undatam shivudi lakshanam. aina...
samasta praanulaku melu chesevadu bhagavantudito samaanamavutaadu. aa vyakti andarikee sannihitude. manchini korevadu nijamaina ba...
aa dhyaatmika jeevita payanam ante chaalaamandiki bhayam. dhanarjana nilipiveyaali. sukhaanubhavaalu tagginchukovali. abaddhaalu, mosalu, swaartham, lobhatvam, kaathi...
e paddhatainaa, vidhaanamainaa, margamaina- manam enduku telusukovali? andulo unna prayojanaanni pondi mana jeevitam inka sukhamgaa gadapadaaniki. telusukunta...
pra kruti prasaadinchina pushpaalu anekam. rakarakaala rangulatho kanulaku aanandaannichhe poolu jeevitaanni parimalimpajestaayi. panduga rojullone kakunda a...
'samayam ashwamla parugedutundi' ani adharvana vedam kaalamahimanu abhivarninchindi. kaalaaniki aadi, antam levu. adhi bhagavathm swaroopam. kaalaaniki mam...