కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకంలో కీలక ఘట్టం ఆవిష్కృతం అయ్యింది. అరుదైన దృశ్యం కనువిందు చేసింది. గోదావరి జలాలు మేడిగడ్డ ఎత్తిపోతల కేంద్రం నుంచి అన్నారం బ్యారేజీ వైపు ఉరకలు వేశాయి. గోదావరి తన సహజసిద్ధ ప్రవాహానికి విరుద్ధంగా దిగువ నుంచి ఎగువకు ప్రవహించింది. ఇది అరుదైన దృశ్యం. మేడిగడ్డ (కన్నెపల్లి) పంపుహౌస్‌లోని ఆరో నంబర్ యూనిట్ ను తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కే చంద్రశేఖర రావు స్విచ్ ఆన్ చేయడంతో మెషీన్ నుంచి 40 క్యూమెక్స్ గోదావరి జలాలు 1.053 కిలో మీటర్ ప్రెషర్ మేయిన్స్ ద్వారా ప్రయాణించి డెలివరీ సిస్టర్న్ ద్వారా కాలువలోకి విడుదలయ్యింది. ఈ దృశ్యం కనువిందు చేసింది. పుడమితల్లిని పులకరింపజేసింది. బీడువారిన తెంగాణ భూములను పచ్చని పంటలతో బంగారు తెలంగాణగా రూపుదిద్దేందుకు పంపుహౌస్‌ నుంచి నీళ్లు పరుగు తీశాయి. ఈ దృశ్యం చూపరులను ఆకట్టుకుంది. అందులోనూ మేడిగడ్డ నీళ్లు అన్నారం వైపు పరుగులు తీసే తొలి దృశ్యం కావడంతో మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఆ తర్వాత ప్రాజెక్టు విశిష్ఠతలను గవర్నర్ ఇఎస్ఎల్ నరసింహన్, ముఖ్యమంత్రులు కే చంద్రశేఖర రావు, వైఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డిలకు ఎంఇఐఎల్ ఎండీ పీవీ కృష్ణారెడ్డి వివరించారు.
శుక్రవారం కాళేశ్వరం పథకం ప్రారంభంలో భాగంగా మేఘా ఇంజనీరింగ్‌ & ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్స్‌ లిమిటెడ్‌ (ఎంఇఐఎల్‌) సంస్థ నిర్మించిన మేడిగడ్డ ఎత్తిపోతల కేంద్రం నుంచి మూడు మెషీన్ల ద్వారా గోదావరి నీళ్లు ఉరకలేశాయి. ఈ కార్యక్రమంలో ఇఎన్‌సి వెంకటేశ్వర్లు, ఇరు రాష్ట్రాల మంత్రులు ఈటెల రాజేందర్‌, కొప్పుల ఈశ్వర్‌, ఎర్రబెల్లి దయాకర్‌ రావు, మేఘా సంస్థ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌ పి.వి. కృష్ణారెడ్డి, డైరెక్టర్‌ బి. శ్రీనివాసరెడ్డి తదితరులు పాల్గొన్నారు.
కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం ప్రపంచంలోనే అరుదైన, అతిపెద్దదైన ఎత్తిపోతల పథకంగా విశిష్టత సంతరించుకోగా అందులో మేడిగడ్డకు మరో ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ ఎత్తిపోతల పథకంలో మొత్తం 22 పంపింగ్‌ స్టేషన్లు ఉండగా అందులో మేడిగడ్డ మొదటిది కావటం విశేషం. మేడిగడ్డ పంపింగ్‌ కేంద్రంలో 17 మెషీన్లు ఉండగా, ఒక్కో మెషీన్‌ 40 మెగావాట్ల సామర్థ్యంతో పనిచేసి 60 క్యుమెక్స్‌ నీటిని డెలివరీ సిస్ట్రన్‌ ద్వారా గురుత్వాకర్షణ కాలువలోకి (13.5 కిలోమీటర్స్‌) నీటిని విడుదల చేస్తుంది. అంతకుముందు పంప్‌ నుంచి (ప్రెషర్‌ మెయిన్‌) 1.53 కిలోమీటర్ల డెలివరీ మెయిన్‌ ద్వారా ప్రయాణించి కాలువలోకి చేరిన నీరు అన్నారం బ్యారేజ్‌లోకి చేరుతుంది.
కాళేశ్వరం పథకంలో మొత్తం 22 ఎత్తిపోతల కేంద్రాలు ఏర్పాటు అవుతున్నాయి. అందులో 17 కేంద్రాలను ఎంఈఐఎల్‌ నిర్మిస్తున్నది. మొదటి దశ కింద లింక్‌-1లోని మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల పంపుహౌస్‌లను నీటిని పంపు చేసేందుకు సిద్ధం చేసింది. అదే విధంగా లింక్‌-2 లోని ప్రపంచంలోని అతిపెద్దదైన భూగర్భ పంపింగ్‌ కేంద్రం ప్యాకేజీ-8 నుంచి రోజుకు 2 టిఎంసీల నీటిని పంపుచేసే విధంగా సిద్ధం చేసింది.
దాదాపు ఏడాదిన్నర కాలంలో అతిపెద్దదయిన ఈ ఎత్తిపోతల కేంద్రాన్ని నిర్మించడంలో ఎలక్ట్రోమెకానికల్‌ పనులతో పాటు సివిల్‌ పనులకు ప్రత్యేకత ఉంది. అప్రోచ్‌ కాలువ 9.75 లక్షల ఘనపు మీటర్ల సామర్థ్యంతోనూ, వీటి గోడలు 51వేల ఘనపు మీటర్లతోనూ, పంప్‌హౌస్‌ ముందుభాగం 45.73 లక్షల ఘనపు మీటర్లతోను నిర్మించారు. ఇంత తక్కువ కాలంలో వీటిని నిర్మించడం ఎంఈఐఎల్‌కు మాత్రమే సాధ్యమైంది. ప్రెషర్‌ మెయిన్‌కు 10.56, డెలివరీ సిస్టర్న్‌కు 10.50, మొత్తం అన్నీ కలిపి 77.07 లక్షల ఘనపు మీటర్ల పనిని ఎంఈఐఎల్‌ పూర్తి చేసింది. మేడిగడ్డ నుంచి ఎత్తిపోసిన నీటిని మళ్లీ అన్నారం బ్యారేజీ ఎగువ భాగంలోకి చేర్చడానికి అవసరమైన భారీ కాలువను కోటి యాభై లక్షల ఘనపు మీటర్ల సామర్థ్యంతో పూర్తి చేసింది.
ఇప్పటి వరకు దేశం మొత్తం మీద అత్యధిక సామర్థ్యం కలిగిన ఎత్తిపోతల పంపింగ్‌ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసిన ఘనత ఎంఈఐఎల్‌ దక్కించుకుంది. ఇప్పుడు తాజాగా భూ ఉపరితంపైన అతిపెద్ద ఎత్తిపోత కేంద్రం మేడిగడ్డ వద్ద 440 మెగావాట్లతో ఏర్పాటు చేసిన ఘనత కూడా ఈ సంస్థకే దక్కింది. ఇప్పటికే లింక్‌-1లోని దాదాపుగా అన్ని యూనిట్లను ఎంఇఐఎల్‌ పంపింగ్‌ కు సిద్ధం చేసింది. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ఎత్తిపోతల పథకమైన కాళేశ్వరం ప్రాజెక్ట్‌లో 4627 మెగావాట్ల సామర్థ్యంతో 120 పంపింగ్‌ యూనిట్లు ఏర్పాటవుతుండగా అందులో 105 యూనిట్లను ఎంఈఐఎల్‌ నిర్మిస్తోంది. దీనిని బట్టి కాళేశ్వరంలో ప్రధాన పాత్రను ఎంఈఐఎల్‌ నిర్వహిస్తోంది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన పంప్‌లు, మోటార్లను బీహెచ్‌ఈఎల్‌, ఆండ్రిజ్‌, జైలమ్‌ లాంటి ఎలక్ట్రోమెకానికల్‌ సంస్థలు సమకూరుస్తున్నాయి. అయితే నిర్మాణ పని మొత్తం ఎంఈఐఎల్‌ చేస్తోంది. ఇంతవరకూ ప్రపంచంలో ఒకేచోట 17 మెషీన్లతో పంపింగ్‌ కేంద్రం ఏర్పాటు కావడం ఎక్కడా లేదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటి వరకూ హంద్రీనీవా ఒక్కటే అతిపెద్దది కాగా, నిర్మాణంలో వున్న దేవాదుల కూడా పెద్దదే. కాగా, వాటిలో ఏ పంపింగ్‌ కేంద్రంలోనూ లేనంతగా మేడిగడ్డ పంపింగ్‌ కేంద్రంలో 17 మెషీన్లు ఏర్పాటు అవుతున్నాయి. ఇందులో మొదటిదశ ఇప్పుడు వినియోగంలోకి రాగా, రెండవ దశ పనులు కొనసాగుతున్నాయి. మొత్తం 17 మెషీన్ల ద్వారా 868 మెగావాట్ల పంపింగ్‌ సామర్ధ్యం వుండటం మరో ప్రత్యేకత. మెషీన్ల సంఖ్య రీతా.. ఇంతపెద్ద పంపింగ్‌ కేంద్రం ఇంతవరకూ ఎక్కడా ఏర్పాటు కాలేదు.
ఎంఈఐఎల్‌ ప్రపంచంలోనే అతితక్కువ సమయంలో మేడిగడ్డ ఎత్తిపోతల కేంద్రాన్ని కాళేశ్వరం సమీపంలో కన్నెపల్లి గ్రామం వద్ద నిర్మించింది. ప్రపంచంలో పెద్ద ఎత్తిపోతల పథకాలుగా పరిగణించే కొలరాడో (అమెరికా), గ్రేట్‌ మ్యాన్‌మేడ్‌ వండర్‌ (లిబియా) పథకాలతో పాటు దేశంలోని హంద్రీ-నీవా, కల్వకుర్తి, ఏఎమ్‌ఆర్పీ, దేవాదుల మొదలైన పథకాలు పూర్తి కావడానికి ఏళ్ళు పట్టింది. కొన్ని పథకాలైతే రెండు, మూడు దశాబ్దాల సమయం పట్టింది. కానీ మేడిగడ్డ ఎత్తిపోతల కేంద్రాన్ని కేవలం ఏడాదిన్నర సమయంలోపే ఎంఈఐఎల్‌ పూర్తి చేసింది.
2018-19 ఆర్థిక సంత్సవరంలో ఎంఈఐఎల్‌ ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో 177 లక్షల ఘనపు మీటర్ల మట్టిపనిని రికార్డ్‌ సమయంలో పూర్తిచేసింది. ఇంత భారీ స్థాయిలో మట్టి పనిచేయడం ఓ రికార్డ్‌. అలాగే కాంక్రిట్‌ పనులు 8.62 లక్షల ఘనపు మీటర్ల మేర 22 నెలల కాలంలో పూర్తి చేసింది. అంటే రోజుకు సరాసరిన 1310 ఘనపు మీటర్ల కాంక్రీట్‌ పని జరిగింది. ఇక మెకానికల్‌ పనుల్లో 18 నెలల కాలంలో 39700 టన్నుల పనిని పూర్తి చేశారు. అన్నింటికీ మించీ కేవలం రెండేళ్ల కాలంలో లింక్‌-1లోని మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల పంప్‌ హౌజ్‌లోని 2 టీఎంసీ పనులు దాదాపుగా పూర్తిచేయడం అత్యంత అరుదైన విషయం. పంపింగ్‌ కేంద్రం నుంచి కాలువలోకి (డెలివరీ సిస్టర్న్‌) నీరు పైప్‌లైన్ల ద్వారా సరఫరా అవుతుంది. ఇందుకు సంబంధించి 22 పైప్‌లైన్ల ఏర్పాటు పూర్తయ్యింది. మొత్తంగా 3 టీఎంసీ నీటిని తుది దశలో ఎత్తిపోసే విధంగా అవసరమైన 30 పైప్‌లైన్లకు గాను 22 పైప్‌లైన్లను ప్రస్తుతం 2 టీఎంసీ నీటిని ఎత్తిపోసేలా ఏర్పాట్లు చేశారు.
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో భారీ విద్యుత్‌ వ్యవస్థను ఎంఈఐఎల్‌ ఏర్పాటు చేసింది. రోజుకు 3 టిఎంసీ నీటిని పంపు చేసేందుకు గరిష్టంగా 7152 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ అవసరం. మొదటిదశలో రెండు టిఎంసీల నీటినిసరఫరా చేసేందుకు 4992 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయగా.. ఇందులో 3057 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ సరఫరా వ్యవస్థను, అందులో సబ్‌స్టేషన్లు, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు, ట్రాన్స్‌మిషన్‌ లైన్లను ఎంఇఐఎల్‌ ఏర్పాటు చేసింది. తాగు, సాగునీటి అవసరా కోసం ఇంత పెద్ద విద్యుత్‌ సరఫరా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం ఇదే తొలిసారి.
kaleshwaram ettipotala pathakamlo keelaka ghattam aavishkrutam ayyindi. arudaina drushyam kanuvindu chesindi. godavari jalaalu medigadda ettipotala kendram nunchi annaram byareji vaipu urakalu vaesaayi. godavari tana sahajasiddha pravaahaaniki viruddhamgaa diguva nunchi eguvaku pravahinchindi. idhi arudaina drushyam. medigadda (kannepalli) pampuhauselooni aaro nambar unit nu telamgaana mukhyamantri kee chandrasekhara raavu switch aan cheyadamtho mesheen nunchi 40 cumex godavari jalaalu 1.053 kilo meater presher mains dwara prayaaninchi delivery sistern dwara kaaluvaloki vidudalayyindi. ee drushyam kanuvindu chesindi. pudamitallini pulakarimpajesindi. beeduvaarina tengaana bhoomulanu pachani pantalatho bangaaru telamgaanagaa roopudiddenduku pampuhause nunchi neellu parugu teesaayi. ee drushyam chuuparulanu aakattukundi. anduloonuu medigadda neellu annaram vaipu parugulu teese toli drushyam kaavadamtho marinta praadhaanyata santarinchukundi. aa tarvaata praajektu vishishtatalanu gavarnar isl narasimhan, mukhyamantrulu kee chandrasekhara raavu, vis jaganmohan reddilaku mila endy pv krishnareddy vivarinchaaru.
sukravaaram kaleshwaram pathakam praarambhamlo bhagamga megha injaneeringna & infrastrcarch limited (mile) samstha nirminchina medigadda ettipotala kendram nunchi moodu mesheenla dwara godavari neellu urakalesaayi. ee kaaryakramamlo insi venkateshwarlu, iru rashtrala mantrulu eetela rajendera, koppula eshwarke, errabelli dayakare raavu, megha samstha manejingce director pi.vi. krishnareddy, director bi. srinivasareddy taditarulu paalgonnaaru.
kaleshwaram ettipotala pathakam prapanchamlone arudaina, atipeddadaina ettipotala pathakamgaa vishishtata santarinchukogaa andulo medigaddaku maro pratyekata undi. ee ettipotala pathakamlo mottam 22 pampingli stationlu undagaa andulo medigadda modatidi kaavatam visesham. medigadda pampingli kendramlo 17 mesheenlu undagaa, okko mesheen 40 megavatla saamarthyamtho panichesi 60 cumexes neetini delivery systranni dwara gurutwakarshana kaaluvaloki (13.5 kilometerse) neetini vidudala chestundi. antakumundu pampn nunchi (preshersh maini) 1.53 kilometerla delivery maini dwara prayaaninchi kaaluvaloki cherina neeru annaram barrageloki cherutundi.
kaleshwaram pathakamlo mottam 22 ettipotala kendraalu erpaatu avutunnaayi. andulo 17 kendraalanu milise nirmistunnadi. modati dasha kinda linky-1loni medigadda, annaram, sundilla pampuhausnalanu neetini pampu chesenduku siddham chesindi. adhe vidhamgaa linky-2 loni prapanchamloni atipeddadaina bhugarbha pampingli kendram packagy-8 nunchi rojuku 2 tmcla neetini pampuchese vidhamgaa siddham chesindi.
daadaapu edadinnara kaalamlo atipeddadayina ee ettipotala kendraanni nirminchadamlo electromeconicale panulatho paatu sivilli panulaku pratyekata undi. aproche kaaluva 9.75 lakshala ghanapu meaterla saamarthyamthoonuu, veeti godalu 51vela ghanapu meetarlathonu, pampehouse mundubhaagam 45.73 lakshala ghanapu meetarlathonu nirminchaaru. inta takkuva kaalamlo veetini nirminchadam emileeaku matrame saadhyamaindi. preshersh mainyeku 10.56, delivery systerneeku 10.50, mottam annee kalipi 77.07 lakshala ghanapu meaterla panini milise puurti chesindi. medigadda nunchi ettiposina neetini malli annaram byareji eguva bhagamloki cherchadaaniki avasaramaina bhari kaaluvanu koti yabhai lakshala ghanapu meaterla saamarthyamtho puurti chesindi.
ippati varaku desham mottam meeda atyadhika saamarthyam kaligina ettipotala pampingli kendraalanu erpaatu chesina ghanata milise dakkinchukundi. ippudu taajaagaa bhoo uparitampaina atipedda ettipota kendram medigadda vadda 440 megavatlatho erpaatu chesina ghanata kuudaa ee samsthake dakkindi . ippatike linky-1loni daadaapugaa anni unitlanu mile pampingli ku siddham chesindi. prapanchamlo atipedda ettipotala pathakamaina kaleshwaram prajectelo 4627 megavatla saamarthyamtho 120 pampingli unitlu erpaatavutundagaa andulo 105 unitlanu milise nirmistondi. deenini batti kaaleshwaramlo pradhaana paatranu milise nirvahistondi anadamlo elanti sandeham ledu. kaleshwaram praajektuku avasaramaina pamplu, motarlanu bahecheelee, andrize, jailame lanti electromeconicale samsthalu samakuurustunnaayi. ayithe nirmaana pani mottam milise chestondi. intavarakuu prapanchamlo okechota 17 mesheenlatho pampingli kendram erpaatu kaavadam ekkada ledu. telugu rashtrallo ippati varakuu handriniva okkate atipeddadi kaga, nirmaanamlo vunna devaadula kuudaa peddade. kaga, vaatilo e pampingli kendramloonuu lenantagaa medigadda pampingli kendramlo 17 mesheenlu erpaatu avutunnaayi. indulo modatidasa ippudu viniyogamloki raga, rendava dasha panulu konasaagutunnaayi. mottam 17 mesheenla dwara 868 megavatla pampingli saamardhyam vundatam maro pratyekata. mesheenla sankhya reetaa.. intapedda pampingli kendram intavarakuu ekkada erpaatu kaaledu.
milise prapanchamlone atitakkuva samayamlo medigadda ettipotala kendraanni kaleshwaram sameepamlo kannepalli graamam vadda nirminchindi. prapanchamlo pedda ettipotala pathakaalugaa pariganinche kolarado (america), grate mannedi vandery (libia) pathakaalatho paatu desamloni handri-neeva, kalvakurti, amrp, devaadula modalaina pathakaalu puurti kaavadaaniki ellu pattindi. konni pathakaalaithe rendu, moodu dasaabdaala samayam pattindi. cony medigadda ettipotala kendraanni kevalam edadinnara samayamlope milise puurti chesindi.
2018-19 aardhika santsavaramlo milise ee prajectelo 177 lakshala ghanapu meaterla mattipanini recorde samayamlo poortichesindi. inta bhari sthaayilo matti panicheyadam oo recorde. alaage concrite panulu 8.62 lakshala ghanapu meaterla mera 22 nelala kaalamlo puurti chesindi. ante rojuku saraasarina 1310 ghanapu meaterla concreate pani jarigindi. ika mecanicalle panullo 18 nelala kaalamlo 39700 tannula panini puurti chesaru. annintikii minchi kevalam rendella kaalamlo linky-1loni medigadda, annaram, sundilla pampn houjelooni 2 tmc panulu daadaapugaa poorticheyadam atyanta arudaina vishayam. pampingli kendram nunchi kaaluvaloki (delivery systerne) neeru pipelinel dwara sarafara avutundi. induku sambandhinchi 22 pipelinel erpaatu puurtayyindi. mottamgaa 3 tmc neetini tudi dasalo ettipose vidhamgaa avasaramaina 30 paipelainlaku gaanu 22 paipelainlanu prastutam 2 tmc neetini ettiposela erpaatlu chesaru.
kaleshwaram praajectulo bhari vidyuthi vyavasthanu milise erpaatu chesindi. rojuku 3 tmc neetini pampu chesenduku garishtamgaa 7152 megavatla vidyuthi avasaram. modatidasalo rendu tmcla neetinisarafara chesenduku 4992 megavatla vidyuthi vyavasthanu erpaatu cheyagaa.. indulo 3057 megavatla vidyuthi sarafara vyavasthanu, andulo subistationlu, transeaformarlu, transemission lainlanu mile erpaatu chesindi. taagu, saguneeti avasara kosam inta pedda vidyuthi sarafara vyavasthanu erpaatu cheyadam ide tolisari.