జనాభా - tewiki
వివిధ దేశాల జనాభాను సూచించే చిత్రపటం
భారతదేశ జనాభా 1960లో 44.3 కోట్లు ఉండగా 2000నాటికి 100కోట్లు దాటింది.
దస్త్రం:Mahakumbh.jpg
సామాజిక శాస్త్రంలోనూ, జీవ శాస్త్రంలోనూ జనాభా (population) అన్న పదాన్ని ఒక జాతికి (species) చెందిన సంఖ్యను చెప్పడానికి వాడుతారు. population అన్న పదాన్ని గణాంక శాస్త్రంలోనూ, ఇతర విజ్ఞానశాస్త్రాలలోనూ 'సముదాయం' అన్న అర్ధంలో కూడా వాడుతారు. ఈ వ్యాసంలో మానవజాతి జనసంఖ్య అన్న అర్ధంలో జనాభా అన్న పదం వాడబడింది.
నిర్ణీత ప్రాంతంలో నివసించే ఒకే జాతికి చెందిన జీవుల సమూహమే జనాభా. ఈ జనాభాను గురించి చేసే అధ్యయనాన్ని వైయక్తిక ఆవరణ శాస్త్రం (Atecology) లేదా జనాభా జీవావరణ శాస్త్రం (Population Biology) అంటారు. జనాభా నిరంతరం పరిమాణంలో మార్పులకు గురి అవుతూ ఉంటుంది. దీనిని గురించి తెలిపేది జీవ గతిజ శీలం (Population Dynamics)
1 జనాభా గురించికొన్ని సాంకేతిక విషయాలు
2 ప్రపంచ జనాభా
3 జనాభా తరుగుదల
4 జనాభా నియంత్రణ
5 ముదురు పెళ్లే జనాభా నియంత్రణకు మార్గం
6 అధిక జనాభా
7 భారత దేశం జనాభా
8 జనాభా ప్రకారం భారతదేశంలో 10 పెద్ద నగరాలు
9 ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా 2001
10 ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా 2011
13 ఇతర వనరులు
జనాభా గురించికొన్ని సాంకేతిక విషయాలు
జనాభాకు ప్రత్యేకమైన లక్షణాలు ఉంటాయి. అవి జనన, మరణ రేట్లు, వ్యాప్తి, సాంద్రత, వయోవ్యాప్తి, జనాభా నియంత్రణ[1]
వలసలు - జనాభాలోని జీన్ పూల్‌ను ప్రభావితం చేసే విషయాలలో వలసలు (రావడం, పోవడం) అనేవి ముఖ్యమైన అంశాలు. వీటి ఫలితంగా జనాభా పరిమాణంలో వృద్ధి లేదా క్షీణత సంభవిస్తాయి.
జీవ సామర్థ్యం (బయోటిక్ పొటెన్షియల్) - అనుకూలమైన పరిస్థితులలో నివసించే జనాభా జీవ సామర్ధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. అంటే ఆహారం పుష్కలంగా లభించడం, అనువైన నివాస స్థానం ఉండడం, కాలుష్యం లేకపోవడం, రోగాలు పెచ్చుగా ఉండకుండడం, పర భక్షక జీవుల ప్రమాదం లేకపోవడం - ఇలాంటి పరిస్థితులలో ప్రతి జీవీ చూపే అత్యధిక ప్రత్యుత్పత్తి రేటునే దాని జీవ సామర్థ్యం అంటారు.
వయో వ్యాప్తి - జనాభా ప్రధాన లక్షణాలలో ఇది ఒకటి. జనాభాలో మూడు గ్రూపులు ఉంటాయనవచ్చును (1) ప్రత్యుత్పత్తి పూర్వ వయో సమూహం (పిల్లలు) (2) ప్రత్యుత్పత్తి వయో సమూహం (పెద్దలు) (3) ప్రత్యుత్పత్తి పర వయో సమూహం (వృద్ధులు) - ఈ మూడు సమూహాల మధ్య వయోవ్యాప్తి జనన మరణ రేట్లను ప్రభావితం చేస్తుంది. సుస్థిరమైన జనాభాలో ఈ మూడు సమూహాలు సమానంగా ఉంటాయి.
ప్రపంచ జనాభా ఒకో బిలియన్ (100కోట్లు) మంది పెరగడానికి పట్టిన సమయం చూపే గ్రాఫ్.
2006 ఫిబ్రవరి 25 నాటికి [2] ప్రపంచ జనాభా 6.5 బిలియన్లకు (6,500,000,000 లేదా 650 కోట్లు) చేరుకుంది. 2012నాటికి భూమిమీద 7 బిలియన్ల జనాభా ఉంటుందని అంచనా.[ఆధారం చూపాలి]. ఐక్యరాజ సమితి జనాభా నిధి వారు అక్టోబరు 12 1999 నాటికి ప్రపంచ జనాభా 6 బిలియన్లు (600 కోట్లు) అయ్యిందని ప్రకటించారు. 1987లో 5 బిలియన్లు అయిన జనాభా 12 సంవత్సరాలలో 6 బిలియన్లు అయ్యింది. అయితే ఈ అంచనాలలో చాలా ఉజ్జాయింపులు ఉన్నాయి. 2050 నాటికి ప్రపంచ జనాభా 9 బిలియన్లు (900 కోట్లు) అవుతుందని ఐ.రా.స. జనాభా విభాగం వారి అంచనా[3]. గడచిన 50 సంవత్సరాలలోనూ, ముఖ్యంగా 1960 - 1995 మధ్యకాలంలో మెరుగైన వైద్య సౌకర్యాలు లభించినందువలనా, ఆహారోత్పత్తి పెరిగినందువలనా ప్రపంచ జనాభా వేగంగా పెరిగింది[4][5]. ప్రపంచ జనాభాలో ఒక్క ఆసియా ఖండంలోనే 40 శాతం, ఆఫ్రికాలో 12 శాతం, యూరోప్‌ దేశాల్లో 11 శాతం, ఉత్తర అమెరికాలో 8 శాతం, దక్షిణమెరికా 5.3 శాతం, ఆస్ట్రేలియాలో 0.3 శాతం ప్రజలు జీవిస్తున్నారు.
జనాభా తరుగుదల
ఒక ప్రాంతంలో సంతానోత్పత్తి రేటులో వచ్చే తేడాలు, పెద్దయెత్తున జరిగే వలసలు, రోగాలు, కరవు, యుద్ధాలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు వంటి అంశాలవలన జనాభా తరగవచ్చును. పాతకాలంలో (ప్లేగు, కలరా వంటి) వ్యాధులవలన ఒకో ప్రాంతంలో జనాభా బాగా తగ్గడం జరిగింది. అలాగే గ్రామీణ ప్రాంతాలనుండి పట్టణాలకు వలసల వెళ్ళడం వలన గ్రామాల జనాభా తగ్గుతున్నది. అయితే 'అధిక జనాభా' లేదా 'అల్ప జనాభా' అన్న విషయం అక్కడి జనుల సంఖ్యపైన మాత్రమే నిర్ధారణ కాదు. అక్కడ ఉన్న వనరులు ఎందరు జనుల ఉపాధికి అనుకూలం అనేది ముఖ్యాంశం. కనుక క్రొత్త జీవనోపాధి కలిగించడం జనాభా సమతుల్యతను పరిరక్షించడానికి సరైన మార్గం. జపాన్‌, కజక్‌స్థాన్, ఉక్రెయిన్, బెలారస్, మాల్డోవా, ఇస్తోనియా, లాట్వియా, లిత్వేనియా, బల్గేరియా, జార్జియా, అర్మేనియా, బోస్నియా, క్రొయేషియా, స్లొవేనియా, హంగేరీ, ఇటలీ జర్మనీ, గ్రీస్, స్పెయిన్, క్యూబా, ఉరుగ్వే, డెన్మార్క్, ఫిన్లాండ్, ఆస్ట్రియా, సింగపూర్‌, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, జింబాబ్వే, శ్వాజిలాండ్ మొదలైన దేశాలు దేశాలు బిడ్డలను పుట్టిస్తే ప్రోత్సాహకాలు అందిస్తున్నాయి: జపాన్: నెలకి ఐదు వేల రూపాయిలు చొప్పున పన్నెండేళ్ల వయసొచ్చేదాకా సింగపూర్ : బేబీబోనస్ మొదటి బిడ్డకైనా, రెండో బిడ్డకైనా4000 మూడు లేదా నాలుగో సంతానమైతే 6000 డాలర్లు . బిడ్డ పేర బ్యాంకులో 18000 డాలర్లు రష్యా : రెండో బిడ్డకి రెండున్నర లక్షల రూబుళ్లు (మూడు లక్షల డెబ్భై వేల రూపాయలు) బిడ్డకి మూడో ఏడు వచ్చిన తర్వాతే ఇస్తారు. జర్మనీ : తండ్రికి కూడాఏడాది సెలవులు, 75 శాతం జీతం.ఫ్రాన్స్: బిడ్డ పుట్టినపుడు 1000 డాలర్లు .బిడ్డకి మూడేళ్లొచ్చేదాకా నెల నెలా ఆర్థిక సహాయం స్పెయిన్‌:పన్నుల నుండి నెలకి 400 డాలర్లు సంవత్సరం పాటు మినహాయింపు .ప్రజా రవాణాలో డిస్కౌంట్లు
దస్త్రం:BPL Data GOI .png
భారతదేశంలో దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ఉన్న జనాభా శాతం.
జనాభా పెరుగుదలను నియంత్రించే విధానాన్ని జనాభా నియంత్రణ అంటారు. పురాతన గ్రీస్ దేశంలో తమ అధిక జనాభా ఆవాసాలకోసం వారు సుదూర ప్రాంతాలలో వలస కేంద్రాలను స్థాపించారు. ఆధునిక కాలంలో భారత దేశంలో కుటుంబ నియంత్రణ విధానాన్ని చాలా విధాలుగా ప్రోత్సహిస్తున్నారు. చైనాలో ఒకే బిడ్డ విధానాన్ని అధికారికంగా అమలు చేశారు. జనాభా పెరుగుదలను నియంత్రించే కారకాళను రెండు విధాలుగా విభజింపవచ్చును - (1) సాంద్రతా పరతంత్ర కారకాలు జనాభా సాంద్రతపై ఆధారపడి ఉంటాయి - ఉదా హరణకు జీవుల మధ్య పోటీ, వలసలు, వ్యాధులు, అధిక జనాభా, జీవుల ప్రవర్తన వంటివి (2) సాంద్రతా స్వతంత్ర కారకాలు - వీటికి జనాభా సాంద్రతతో సంబంధం లేదు. ఉదాహరణకు ఆహారం కొరత, సూర్యరశ్మి, ఉష్ణోగ్రత, ప్రకృతి విపత్తులు వంటివి. ప్రభుత్వాల ద్వారా ప్రోత్సహింపబడే (లేదా వత్తిడి చేయబడే) జనాభా నియంత్రణకూ, వ్యక్తులు తమ ఇష్టానుసారం అమలు చేసుకొనే నియంత్రణకూ భేదాన్ని గమనించవలసి ఉంది. వ్యక్తులు తమకు బిడ్డలు కావాలనుకొనే సమయాన్ని తాము నిర్ణయించుకోవడం స్వచ్ఛంద నియంత్రణలో ముఖ్యమైన అంశం. ఈ విషయంలో అధికంగా కోట్ చేయబడిన ఆన్స్‌లీ కోలే విశ్లేషణ ప్రకారం జనాభా పెరుగుదల తరగడానికి మూడు మౌలికమైన కారణాలున్నాయి. (1) సంతానోత్పత్తి కేవలం 'చాన్స్' లేదా 'భగవదనుగ్రహం' కారణంగా మాత్రమే కాక వ్యక్తుల ఇష్టాయిష్టాల ప్రకారం కూడా మారే అవకాశం ఉన్నదని గ్రహించడం. (2) పరిమిత సంతానం వల్ల ప్రయోజనాలున్నాయని అభిప్రాయపడడం. (3) నియంత్రణకు అవుసరమైన విధానాల గురించి మరింత అవగాహన.[6]. కేవల ప్రకృతి సహజమైన సంతానోత్పత్తి రేటుకు అనుగుణంగా ఉన్న సమాజంలో కంటే నియంత్రణ పాటించే సమాజంలో పాటించే ముఖ్య విధానాలు: (1) పిల్లలను కనడం ఆలస్యం చేయవచ్చును. (2) బిడ్డకూ బిడ్డకూ మధ్య ఎక్కువకాలం ఆగవచ్చును. (3) అసలు బిడ్డలను కనకపోవచ్చును. స్త్రీల విద్య, ఆర్థిక స్వావలంబన పెరిగిన సమాజాలలో ఈ లక్షణాలు ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి. అయితే కొంత నియంత్రణ పాటించినంతలో సంతానోత్పత్తి రేటులు తగ్గుతాయన్న మాట వాస్తవం కాదు.[7]
వ్యక్తులు స్వచ్ఛందంగా పాటించే నియంత్రణ కంటే ప్రభుత్వాలు అమలు చేసే లేదా ప్రోత్సహించే నియంత్రణ భిన్నమైంది.[8][9] ఇది కేవలం సంతానోత్పత్తి నిరోధించడానికే పరిమితం కానక్కరలేదు. వలసల ప్రోత్సాహం, పన్ను రాయితీలు, సెలవు దినాలు వంటి ప్రోత్సాహక అవకాశాల ద్వారా ప్రభుత్వాలు జనాభాను పెంచేందుకు కూడా ప్రయత్నిస్తాయి.
ముదురు పెళ్లే జనాభా నియంత్రణకు మార్గం
"జనాభా నియంత్రణకు లేటు వయసు పెళ్లిళ్లే సమర్థనీయం. 30-31 ఏళ్లకు వివాహాం చేసుకునే వారికే ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వాలి.అధిక జనాభాతో వనరులు నానాటికీ తగ్గిపోతున్నాయి.అస్ట్రేలియా, అమెరికా వంటి దేశాలే వారి ప్రజల ఉద్యోగాల రక్షణకు భారతీయుల్ని తిప్పి పంపిస్తున్నాయి. దేశంలో జనాభా పెరుగుదల, వనరుల అభివృద్ధి మధ్య భారీ వ్యత్యాసం నెలకొంది భవిష్యత్తులో యుద్ధాలు ఉన్నవారికీ లేనివారికీ మధ్యే జరుగుతాయి.నక్సలిజం ఇందుకు ఓ ఉదాహరణ"—గులాంనబీ అజాద్
అధిక జనాభా
ప్రపంచ జనాభా 1987 జూలై 11 నాటికి 500 కోట్లకు చేరుకుంది.ఏటా జూలై 11న ప్రపంచ జనాభా దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ భూమ్మీద వందకోట్ల మందికి ఆహారం దొరకడం లేదు.40 కోట్ల మందికి పౌష్టికాహారం లేదు.ఏటా కోటి మందికి పైగా పిల్లలుఆకలితో చనిపోతున్నారు. జనాభా పెరుగుతోంది కాని ఆహార ఉత్పత్తి పెరగడం లేదు.ప్రస్తుతం మన ప్రపంచ జనాభా 683కోట్లు.ప్రపంచంలో ప్రతి సెకనుకు అయిదుగురు పుడుతుంటే, ఇద్దరు చనిపోతున్నారు. అంటే సెకనుకి ముగ్గురు చొప్పున జనాభా పెరుగుతోంది.ప్రతి 40 ఏళ్లకీ జనాభా రెట్టింపు అవుతున్నారు. 2015 ముగిసేసరికి దేశ జనాభా 139 కోట్లకు చేరుతుందట.వీరిలో60 ఏళ్లకు మించి వయసున్న వారి సంఖ్య 20 కోట్లకుపైగా ఉంటుందట.2008లో ఆ దేశ జనాభా 132 కోట్లు. జనాభాకు అడ్డుకట్ట వేయడానికి చైనా 1970ల్లో 'ఒక్కరు చాలు' విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. దీన్ని కఠినంగా అమలుచేయడం ద్వారా 1949-1978తో పోలిస్తే 1978-2008 మధ్య చైనాలో 40% తక్కువ పెరుగుదల నమోదైంది.అత్యధిక జనాభా గల దేశాల్లో 2050 నాటికి భారత్‌, చైనాల తర్వాత అమెరికా మూడో స్థానంలో నిలవనుందని అమెరికా గణన సంస్థ వెల్లడించింది. 2050 నాటికి భారత్‌లో 165 కోట్ల మంది జనాభా ఉంటారని, చైనాలో 130 కోట్ల మంది ఉంటారని అంచనా వేసింది.2025 నాటికల్లా భారత్‌ చైనాను అధిగమించి ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా గల దేశంగా ఆవిర్భవించనుందని వెల్లడించింది.
భారత దేశం జనాభా
భారతదేశంలో వివిధ జిల్లాలలో జనాభాను సూచించే చిత్రపటం.
భారత దేశము, చైనా తరువాత ప్రపంచంలోని రెండో అత్యధిక జనాభా గల దేశం. ఎన్నో భిన్నత్వాలు గల జనాభా యొక్క సామాజిక, రాజకీయ వర్గీకరణలో భాష, మతం, కులం అనే మూడు ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి. దేశంలోని అతిపెద్ద నగరాలు - ముంబై (వెనుకటి బాంబే), ఢిల్లీ, కోల్కతా (వెనుకటి కలకత్తా),, చెన్నై (వెనుకటి మద్రాసు ). భారత దేశం యొక్క ఆక్షరాస్యత 64.8%, ఇందులో మహిళల అక్షరాస్యత 53.7%. ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 933 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. దేశంలోని 80.5% ప్రజలు హిందువులైనప్పటికీ, ప్రపంచంలోని రెండో అత్యధిక ముస్లిము జనాభా ఇక్కడ ఉన్నారు. (13.4%). ఇతర మతాలు: క్రైస్తవులు (2.33%), సిక్కులు (1.84%), బౌద్ధులు (0.76%), జైనులు (0.40%), యూదులు, పార్సీలు, అహ్మదీయులు,, బహాయీలు. దేశంలో ఎన్నో మత సంబంధ కార్యక్రమాలు భక్తిశ్రద్ధలతో, ఉత్సాహంగా, బహిరంగంగా జరుపుకుంటారు. అనేక మతాల కలగలుపు అయిన భారత దేశంలో పండుగలు అందరూ కలిసి జరుపుకుంటారు.ప్రపంచ జనాభాలో 17 శాతం భారత్‌లోనే ఉన్నారు.
జనాభా ప్రకారం భారతదేశంలో 10 పెద్ద నగరాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా 2001
భారతదేశంలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ విస్తీర్ణ పరంగా నాలుగవ పెద్ద రాష్ట్రం (దేశం విస్తీర్ణంలో 8.37 శాతం). జనాభా పరంగా ఐదవ స్థానంలో ఉంది. 2009 మార్చి 1 నాటికి రాష్ట్ర జనాభా 8.32 కోట్లు ఉంటుందని అంచనా. అంటే దేశ జనాభాలో ఇది 7.41 శాతం. 1991-2001 మధ్య కాలంలో రాష్ట్ర జనాభా 14.59% పెరిగింది. ఈ కాలంలో దేశ జనాభా 21.53% పెరిగింది. అంటే ధేశం జనాభా పెరుగుదల కంటే ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జనాభా పెరుగుదల బాగా తక్కువ. దేశం జన సాంద్రత 313 కాగా రాష్ట్రం జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 277 మాత్రమే ఉంది. దేశంలో ప్రతి వెయ్యి మంది పురుషులకు 933 స్త్రీలు మాత్రమే ఉండగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో ప్రతి వెయ్యిమంది పురుషులకు 978 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. రాష్ట్రం మొత్తం జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలకు చెందినవారు 16.19%, షెడ్యూల్డ్ జాతులవారు 6.59%. భారత దేశం అక్షరాస్యత 64.84%తో పోలిస్తే ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో అక్షరాస్యత 60.47% మాత్రమే ఉంది.[10] జనాభా వల్ల నష్టాలు‍‍ భారతదేశంలో జనాభా వల్ల ప్రయోజనాలున్నా, నష్టాలు బాగా ఎక్కువగా ఉన్నాయి.ప్రస్తుతం చైనా, మనదేశం కంటే జనాభా ఎక్కువ.కాని భవిష్యత్తులో చైనా కంటే మనదేశం, అంటే ప్రపన్ఛ్
ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా 2011
గత దశాబ్దంతో పోల్చుకుంటే ఈ దశాబ్దంలో (2001-2011) దేశంలో జనాభా పెరుగుదల రేటు 2.5 శాతం తగ్గింది. తాజా జనగణన ప్రకారం 121.02 కోట్లతో చైనా తర్వాతి స్థానంలో భారత్‌ కొనసాగుతోంది. సంఖ్యపరంగా దేశంలో ఉత్తరప్రదేశ్‌ తొలిస్థానంలో ఉంటే, లక్షద్వీప్‌ చివరి స్థానంలో నిలిచింది. జనసాంద్రతలో (చదరపు కిలో మీటర్‌కు) 37,346 మందితో ఢిల్లీ ఈశాన్య జిల్లా అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఈ దశాబ్ద కాలంలో అక్షరాస్యత శాతం కొంతమేరకు పెరిగింది. పురుషుల్లో ఇది 75.26 నుండి 82.14 శాతానికి, మహిళల్లో 53.67 శాతం నుండి 65.46 శాతానికి ఎగబాకింది. 2001తో పోల్చుకుంటే అక్షరాస్యతలో స్త్రీ, పురుషుల మధ్య భేదం 21.59 నుండి 16.58 శాతానికి తగ్గింది. అక్షరాస్యత విషయంలో కేరళ దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతోంది. 93.91 శాతంతో ఇది నెంబర్‌వన్‌ స్థానంలో ఉంది. జనాభాలో పురుష-స్త్రీ నిష్పత్తి మాత్రం 1000 : 940గా ఉంది. ఇక ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర జనాభా 8.46 కోట్లకు చేరింది.
↑ ఈనాడు ప్రతిభ ప్లస్ శీర్షిక - 20 ఫిబ్రవరి 2009 - ఎం.బి.తిలక్ వ్యాసం
↑ papers published by the United States Census Bureau
↑ "Food First/Institute for Food and Development Policy". Archived from the original on 2009-07-14. Retrieved 2007-12-01.
↑ For a discussion of the range of "population policy" options available to governments, see Paul Demeny, "Population Policy: A Concise Summary," Population Council, Policy Research Division, Working Paper No. 173 (2003)[1] Archived 2009-10-01 at the Wayback Machine..
janabha - tewiki
vividha deshaala janabhanu suchinche chitrapatam
bharatadesa janabha 1960loo 44.3 kotlu undagaa 2000naatiki 100kotlu daatindi.
dastram:Mahakumbh.jpg
saamaajika saastramloonuu, jeeva saastramloonuu janabha (population) anna padaanni oka jaatiki (species) chendina sankhyanu cheppadaaniki vaadutaaru. population anna padaanni gananka saastramloonuu, itara vignaanasaastraalaloona 'samudayam' anna ardhamlo kuudaa vaadutaaru. ee vyaasamlo maanavajaati janasankhya anna ardhamlo janabha anna padam vaadabadindi.
nirneeta praantamlo nivasinche oke jaatiki chendina jeevula samuhame janabha. ee janabhanu gurinchi chese adhyayanaanni vaiyaktika aavarana saastram (Atecology) leda janabha jeevaavarana saastram (Population Biology) antaaru. janabha nirantaram parimaanamlo maarpulaku guri avutuu untundi. deenini gurinchi telipedi jeeva gatija sheelam (Population Dynamics)
1 janabha gurinchikonni saanketika vishayaalu
2 prapancha janabha
3 janabha tarugudala
4 janabha niyantrana
5 muduru pelle janabha niyantranaku maargam
6 adhika janabha
7 bhaarata desham janabha
8 janabha prakaaram bhaaratadesamlo 10 pedda nagaraalu
9 andhrapradesh janabha 2001
10 andhrapradesh janabha 2011
13 itara vanarulu
janabha gurinchikonni saanketika vishayaalu
janabhaku pratyekamaina lakshanaalu untaayi. avi janana, marana retlu, vyaapti, saandrata, vayovyaapti, janabha niyantrana[1]
valasalu - janaabhaaloni jeen poolnu prabhaavitam chese vishayaalalo valasalu (ravadam, povadam) anevi mukhyamaina amsaalu. veeti phalitamgaa janabha parimaanamlo vruddhi leda ksheenata sambhavistaayi.
jeeva saamarthyam (biotic potential) - anukuulamaina paristhitulalo nivasinche janabha jeeva saamardhyaanni pradarsistundi. ante aahaaram pushkalamgaa labhinchadam, anuvaina nivasa sthaanam undadam, kaalushyam lekapovadam, rogaalu pecchugaa undakundadam, para bhakshaka jeevula pramaadam lekapovadam - ilanti paristhitulalo prati jeevi chuupee atyadhika pratyutpatti retune daani jeeva saamarthyam antaaru.
vayo vyaapti - janabha pradhaana lakshanaalalo idhi okati. janabhalo moodu groopulu untaayanavachchunu (1) pratyutpatti puurva vayo samuuham (pillalu) (2) pratyutpatti vayo samuuham (peddalu) (3) pratyutpatti para vayo samuuham (vruddhulu) - ee moodu samuuhaala madhya vayovyaapti janana marana retlanu prabhaavitam chestundi. susthiramaina janabhalo ee moodu samuuhaalu samaanamgaa untaayi.
prapancha janabha oko billian (100kotlu) mandi peragadaaniki pattina samayam chuupee graf.
2006 fibravari 25 naatiki [2] prapancha janabha 6.5 biliyanlaku (6,500,000,000 leda 650 kotlu) cherukundi. 2012naatiki bhoomimeeda 7 billianla janabha untundani anchana.[aadhaaram chuupaali]. aikyaraja samiti janabha nidhi vaaru aktobaru 12 1999 naatiki prapancha janabha 6 biliyanlu (600 kotlu) ayyindani prakatinchaaru. 1987loo 5 biliyanlu ayina janabha 12 samvatsaraalalo 6 biliyanlu ayyindi. ayithe ee anchanaalalo chala ujjaayimpulu unnaayi. 2050 naatiki prapancha janabha 9 biliyanlu (900 kotlu) avutundani ai.raa.sa. janabha vibhagam vaari anchana[3]. gadachina 50 samvatsaraalaloonuu, mukhyamgaa 1960 - 1995 madhyakaalamlo merugaina vaidya soukaryaalu labhinchinanduvalanaa, aahaarotpatti periginanduvalanaa prapancha janabha vegamgaa perigindi[4][5]. prapancha janabhalo okka asia khandamlone 40 saatam, africalo 12 saatam, europe deshaallo 11 saatam, uttara americalo 8 saatam, dakshinamerika 5.3 saatam, australialo 0.3 saatam prajalu jeevistunnaaru.
janabha tarugudala
oka praantamlo santanotpatti retulo vache tedaalu, peddayettuna jarige valasalu, rogaalu, karavu, yuddhaalu, prakruti vaipareetyaalu vanti amsaalavalana janabha taragavacchunu. paatakaalamlo (plegu, kalara vanti) vyaadhulavalana oko praantamlo janabha baga taggadam jarigindi. alaage graameena praantaalanundi pattanaalaku valasala velladam valana gramala janabha taggutunnadi. ayithe 'adhika janabha' leda 'alpa janabha' anna vishayam akkadi janula sankhyapaina matrame nirdhaarana kaadu. akkada unna vanarulu endaru janula upaadhiki anukuulam anedi mukhyaamsam. kanuka krotta jeevanopadhi kaliginchadam janabha samatulyatanu parirakshinchadaaniki saraina maargam. japan, kajakysthan, ukreyin, belarus, maldova, istonia, latwia, litwenia, balgeria, jarjia, armenia, bosnia, croutia, slovania, hangeri, italy jarmani, grees, spain, cuba, urugve, denmark, finland, astria, singapure, briton, frans, jimbabwe, swajiland modalaina deshaalu deshaalu biddalanu puttiste prothsaahakaalu andistunnaayi: japan: nelaki aidu vela roopaayilu choppuna pannendella vayasochedaakaa singapur : babibonus modati biddakaina, rendo biddakaina4000 moodu leda naalugo santaanamaite 6000 daalarlu . bidda paera byaankulo 18000 daalarlu rashya : rendo biddaki rendunnara lakshala roobullu (moodu lakshala debbhai vela roopaayalu) biddaki moodo edu vachina tarvate istaaru. jarmani : tandriki kudaeyadi selavulu, 75 saatam jeetam.frans: bidda puttinapudu 1000 daalarlu .biddaki moodellochedaka nela nela aardhika sahayam spaine:pannula nundi nelaki 400 daalarlu samvatsaram paatu minahaayimpu .praja ravaanaalo discountlu
dastram:BPL Data GOI .png
bhaaratadesamlo daridrya rekhaku diguvana unna janabha saatam.
janabha perugudalanu niyantrinche vidhaanaanni janabha niyantrana antaaru. puraatana grees desamlo tama adhika janabha aavaasaalakosam vaaru sudura praantaalalo valasa kendraalanu sthaapinchaaru. aadhunika kaalamlo bhaarata desamlo kutumba niyantrana vidhaanaanni chala vidhaalugaa prothsahistunnaaru. chainaalo oke bidda vidhaanaanni adhikaarikamgaa amalu chesaru. janabha perugudalanu niyantrinche kaarakaalanu rendu vidhaalugaa vibhajimpavachhunu - (1) saandrata paratantra kaarakaalu janabha saandratapai aadhaarapadi untaayi - udaa haranaku jeevula madhya poty, valasalu, vyaadhulu, adhika janabha, jeevula pravartana vantivi (2) saandrata swatantra kaarakaalu - veetiki janabha saandratatoe sambandham ledu. udaaharanaku aahaaram korata, suuryarasmi, ushnograta, prakruti vipattulu vantivi. prabhutvaala dwara prothsahimpabade (leda vattidi cheyabade) janabha niyantranakuu, vyaktulu tama ishtanusaram amalu chesukone niyantranakuu bhedaanni gamaninchavalasi undi. vyaktulu tamaku biddalu kavalanukone samayanni taamu nirnayinchukovadam swachchanda niyantranalo mukhyamaina amsam. ee vishayamlo adhikamgaa kot cheyabadina anseli kole vislaeshana prakaaram janabha perugudala taragadaaniki moodu moulikamaina kaaranaalunnaayi. (1) santanotpatti kevalam 'chans' leda 'bhagavadanugraham' kaaranamgaa matrame kaaka vyaktula ishtaayishtaala prakaaram kuudaa mare avakaasam unnadani grahinchadam. (2) parimita santaanam valla prayojanaalunnaayani abhipraayapadadam. (3) niyantranaku avusaramaina vidhaanaala gurinchi marinta avagaahana.[6]. kevala prakruti sahajamaina santanotpatti retuku anugunamgaa unna samaajamlo kante niyantrana paatinche samaajamlo paatinche mukhya vidhaanaalu: (1) pillalanu kanadam aalasyam cheyavachunu. (2) biddakuu biddakuu madhya ekkuvakaalam aagavacchunu. (3) asalu biddalanu kanakapovachhunu. streela vidya, aardhika swaavalambana perigina samaajaalalo ee lakshanaalu prasphutamgaa kanipistaayi. ayithe kontha niyantrana paatinchinamtalo santanotpatti retulu taggutayanna maata vaastavam kaadu.[7]
vyaktulu swachchandamgaa paatinche niyantrana kante prabhutvaalu amalu chese leda prothsahinche niyantrana bhinnamaindi.[8][9] idhi kevalam santanotpatti nirodhinchadaanike parimitam kaanakkaraledu. valasala prothsaaham, pannu raayiteelu, selavu dinaalu vanti prothsaahaka avakaasaala dwara prabhutvaalu janabhanu penchenduku kuudaa prayatnistaayi.
muduru pelle janabha niyantranaku maargam
"janabha niyantranaku laetu vayasu pellille samarthaneeyam. 30-31 ellaku vivaham chesukune vaarike prothsaahakaalu ivvali.adhika janabhato vanarulu naanaatikii taggipotunnayi.astralia, america vanti deshale vaari prajala udyogaala rakshanaku bhaarateeyulni tippi pampistunnaayi. desamlo janabha perugudala, vanarula abhivruddhi madhya bhari vyatyaasam nelakondi bhavishyattulo yuddhaalu unnavaarikee laenivaarikii madhye jarugutaayi.naksalijam induku oo udaaharana"kugalaammbi azad
adhika janabha
prapancha janabha 1987 juulai 11 naatiki 500 kotlaku cherukundi.eta juulai 11na prapancha janabha dinotsavaanni nirvahistunnaaru. ee bhoommeeda vandakotla mandiki aahaaram dorakadam ledu.40 kotla mandiki poushtikaahaaram ledu.eta koti mandiki paiga pillaluaakalito chanipotunnaru. janabha perugutondi kaani aahaara utpatti peragadam ledu.prastutam mana prapancha janabha 683kotlu.prapanchamlo prati sekanuku ayiduguru pudutunte, iddaru chanipotunnaru. ante sekanuki mugguru choppuna janabha perugutondi.prati 40 ellakee janabha rettimpu avutunnaaru. 2015 mugisesariki desha janabha 139 kotlaku cherutundata.veerilo60 ellaku minchi vayasunna vaari sankhya 20 kotlakupaigaa untundata.2008loo aa desha janabha 132 kotlu. janabhaku addukatta veyadaaniki chaina 1970llo 'okkaru chaalu' vidhaanaanni pravesapettindi. deenni kathinamgaa amalucheyadam dwara 1949-1978thoo poliste 1978-2008 madhya chainaalo 40u takkuva perugudala namodaindi.atyadhika janabha gala deshaallo 2050 naatiki bharathm, chainaala tarvaata america moodo sthaanamlo nilavanundani america ganana samstha velladinchindi. 2050 naatiki bhaarathmlo 165 kotla mandi janabha untaarani, chainaalo 130 kotla mandi untaarani anchana vesindi.2025 natikalla bharathm chainanu adhigaminchi prapanchamlone atyadhika janabha gala desangaa aavirbhavinchanundani velladinchindi.
bhaarata desham janabha
bhaaratadesamlo vividha jillaalalo janabhanu suchinche chitrapatam.
bhaarata deshamu, chaina taruvaata prapanchamloni rendo atyadhika janabha gala desham. enno bhinnatvaalu gala janabha yokka saamaajika, rajakeeya vargeekaranalo bhasha, matham, kulam ane moodu pramukha paatra vahistaayi. desamloni atipedda nagaraalu - mumbai (venukati bambe), dhilli, kolkata (venukati kalakatta),, chennai (venukati madrasu ). bhaarata desham yokka aaksharaasyata 64.8u, indulo mahilala aksharaasyata 53.7u. prati 1000 mandi purushulaku 933 mandi streelu unnaaru. desamloni 80.5u prajalu hinduvulainappatiki, prapanchamloni rendo atyadhika muslimu janabha ikkada unnaaru. (13.4u). itara mataalu: kraistavulu (2.33u), sikkulu (1.84u), bouddhulu (0.76u), jainulu (0.40u), yoodulu, paarseelu, ahmadeeyulu,, bahaayeelu. desamlo enno matha sambandha kaaryakramaalu bhaktishraddhalatho, utsaahamgaa, bahirangamgaa jarupukuntaaru. aneka mataala kalagalupu ayina bhaarata desamlo pandugalu andaruu kalisi jarupukuntaaru.prapancha janabhalo 17 saatam bhaarathmone unnaaru.
janabha prakaaram bhaaratadesamlo 10 pedda nagaraalu
andhrapradesh janabha 2001
bhaaratadesamlo aandhra pradesh vistiirna paramgaa nalugava pedda rashtram (desham vistiirnamlo 8.37 saatam). janabha paramgaa aidava sthaanamlo undi. 2009 marchi 1 naatiki rashtra janabha 8.32 kotlu untundani anchana. ante desha janabhalo idhi 7.41 saatam. 1991-2001 madhya kaalamlo rashtra janabha 14.59u perigindi. ee kaalamlo desha janabha 21.53u perigindi. ante dhesham janabha perugudala kante aandhra pradesh rashtramlo janabha perugudala baga takkuva. desham jana saandrata 313 kaga rashtram janasaandrata chadarapu kilometeruku 277 matrame undi. desamlo prati veyyi mandi purushulaku 933 streelu matrame undagaa aandhra pradeshalo prati veyyimandi purushulaku 978 mandi streelu unnaaru. rashtram mottam janabhalo sheduled kulaalaku chendinavaaru 16.19u, sheduled jaatulavaaru 6.59u. bhaarata desham aksharaasyata 64.84etho poliste aandhra pradeshalo aksharaasyata 60.47u matrame undi.[10] janabha valla nashtalue bhaaratadesamlo janabha valla prayojanaalunnaa, nashtaalu baga ekkuvagaa unnaayi.prastutam chaina, manadesam kante janabha ekkuva.kaani bhavishyattulo chaina kante manadesam, ante prapanch
andhrapradesh janabha 2011
gatha dasaabdamto polchukunte ee dasaabdamlo (2001-2011) desamlo janabha perugudala retu 2.5 saatam taggindi. taja janaganana prakaaram 121.02 kotlatho chaina tarvaati sthaanamlo bharathm konasagutondi. sankhyaparamgaa desamlo uttarapradesha tolisthaanamlo unte, lakshadvipm chivari sthaanamlo nilichindi. janasaandratalo (chadarapu kilo meetarnuku) 37,346 manditho dhilli eesaanya jilla agrasthaanamlo nilichindi. ee dashabda kaalamlo aksharaasyata saatam kontameraku perigindi. purushullo idhi 75.26 nundi 82.14 saataaniki, mahilallo 53.67 saatam nundi 65.46 saataaniki egabaakindi. 2001thoo polchukunte aksharaasyatalo stree, purushula madhya bhedam 21.59 nundi 16.58 saataaniki taggindi. aksharaasyata vishayamlo kerala desamlone agrasthaanamlo konasagutondi. 93.91 saatamto idhi nembarmevanki sthaanamlo undi. janabhalo purusha-stree nishpatti maatram 1000 : 940gaa undi. ika aandhrapradeshy rashtra janabha 8.46 kotlaku cherindi.
u eenaadu pratibha plus sheershika - 20 fibravari 2009 - em.bi.tilak vyaasam
u papers published by the United States Census Bureau
u "Food First/Institute for Food and Development Policy". Archived from the original on 2009-07-14. Retrieved 2007-12-01.
u For a discussion of the range of "population policy" options available to governments, see Paul Demeny, "Population Policy: A Concise Summary," Population Council, Policy Research Division, Working Paper No. 173 (2003)[1] Archived 2009-10-01 at the Wayback Machine..