వటసావిత్రి వ్రతం | తెలుగుబంధు( తెలుగుప్రజల ఆత్మబంధు )
సకల సౌభాగ్యాలను ప్రసాదించడంతో పాటూ వైధవ్యం నుంచి కాపాడేవ్రతం - 'వటసావిత్రీ వ్రతం'. దీనిని జ్యేష్ఠ శుధ్ధ పూర్ణిమనాడు ఆచరించాలి. ఆ రోజు వీలుకాకపోతే జ్యేష్ఠబహుళ అమావాస్యనాడు ఆచరించవచ్చు. పూర్వం నారద మహర్షి సావిత్రికి ఈ వ్రతాన్ని గురించి వివరించినట్లు కథనం.
ఈ వ్రతాచరణ వెనుక ఆసక్తికరమైన గాథ ప్రచారంలో ఉంది. పూర్వం అశ్వపతి, మాళవి దంపతులకు 'సావిత్రి' అనే కుమార్తె వుండేది. యుక్తవయస్కురాలెైన సావిత్రికి నీకు ఇష్టమైనవాడిని వరించమని తల్లిదండ్రులు అనుమతినిచ్చారు. రాజ్యం శత్రువులపాలు కావడంతో అరణ్యంలో ఆశ్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని జీవిస్తోన్న ద్యుమత్సేనుడి కుమారుడెైన సత్య వంతుని వివాహమాడతానని తల్లిదండ్రులకు తెలిపింది. సత్య వంతుడి ఆయుష్షు మరో సంవత్సరమేనని నారదుడు చెప్పినప్ప టికీ, సావిత్రి పట్టుపట్టడంతో సత్యవంతుడితోనే వివాహం చేశా రు. మెట్టినింట చేరి భర్త, అత్తమామలకు సేవ చేయసాగింది. సత్యవంతుడు ఒకనాడు యజ్ఞ సమిధలు, పుష్పాలకోసం అడ వికి బయలుదేరగా, సావిత్రీ భర్తను అనుసరించింది. సమిధుల ను కోసి చెట్టు దిగిన సత్యవంతుడు తలభారంతో సావిత్రి ఒడి లో తలపెట్టుకుని పడుకున్నాడు. నారదుడు చెప్పిన సమయం ఆసన్నమైనదని సావిత్రి గుర్తించింది. కొద్దిసేపటికి యముడు తన దూతలతో వచ్చి సత్యవంతుడికి యమపాశం వేసి తీసుకుని పోసాగాడు. సావిత్రి కూడ తన భర్తను అనుసరించి వెళ్ళసాగిం ది. యముడు వారించినప్పటికీ భర్త వెంటే తనకూ మార్గమని చెప్పి వెళ్తూండడంతో ఆమె పతి భక్తిని మెచ్చిన యముడు సావి త్రిని వరం కోరుకోమన్నాడు.
'మామగారికి దృష్టి ప్రసాదించండి' అని ఓ వరాన్ని కోరింది, యముడు ప్రసాదించాడు. అయినా సావిత్రి వెంట వస్తుండడంతో, యముడు మరో వరాన్ని కోరుకోమన్నా డు. మామగారు పోగొట్టుకున్న రాజ్యాన్ని తిరిగి ప్రసా దించమని కోరింది, యముడు ప్రసాదించాడు. అయినా సావిత్రి వెంట వస్తూండడంతో, ఆమె పతిభక్తిని మెచ్చి మూడో వరం కోరుకోమనగా - 'నేను పుత్రులకు తల్లిని అయ్యేట్లు వరాన్ని ప్రసాదించండి' అని కోరింది. యముడు సావిత్రి పతిభక్తిని మెచ్చి ఆ వరాన్ని ప్రసాదించాడు. సావిత్రి అడవిలో వటవృక్షం కింద ఉన్న భర్త శరీరం వద్దకు చేరింది. భర్త లేచి కూర్చోగా, వటవృక్షం వరకు పూజ చేసి భర్తతో సహా రాజ్యానికి చేరినట్లు కథ నం. వటవృక్షాన్ని, సావిత్రిని పూజిస్తూ చేసి 'వట సావిత్రి వ్రతం' అమల్లోకి వచ్చినట్లు పురాణ కథనం.
వ్రతాన్ని చేసే వారు ముందు రోజు రాత్రి ఉపవాసం ఉం డాలి. వ్రతం రోజు తెల్లవారుఝామునే నిద్రలేచి తలస్నా నం చేసి, ఇంటిని శుభ్రపరిచి, దేవుడిని స్మరించుకుని, పూజావస్తువులను తీసుకుని వటవృక్షం (మర్రి) చెట్టు వద్దకు వెళ్ళి, చెట్టు మొదలు వద్ద అలికి ముగుగ్లు వేసి, సావిత్రీ సత్యవంతులను ప్రతిష్టించాలి. వారి చిత్రపటాలు దొరకపోతే పసుపుతో చేసిన బొమ్మలనుగానీ ప్రతిష్టించు కోవాలి.
మనువెైధవ్యాదిసకలదోషపరిహారార్థం బ్రహ్మసావిత్రీ ప్రీత్యర్థం
సత్యవత్సావిత్రీ ప్రీత్యర్థంచ వటసావిత్రీ వ్రతం కరిష్యే అనే శ్లోకంతో సంకల్పించాలి.
చెప్ప వలసిన శ్లోకం:
వట మూలే స్తితో బ్రంహ వట మధ్యే జనార్దనః వటాగ్రే తు శివం విద్యాత్ సావిత్రివ్రత సమ్యుత వట సిన్చామితే మూలం సలిలైహి రంరుతోపయైహి ||
తర్వాత వినాయకుడు, సావిత్రీసత్యవంతులు, యమధర్మరాజు, బ్రహ్మదేవుడు, వటవృక్షాన్ని పూజించాలి. వట వృక్షమూలంతో బ్రహ్మ, మధ్యభాగంలో విష్ణువు, అగ్రంలో శివుడు ఉంటారు కనుక త్రిమూర్తులను పూజించిన ఫలం కలుగుతుంది. పూజానంతరం 'నమోవెైవస్వతాయ' అనే మంత్రాన్ని పఠిస్తూ వటవృక్షానికి దారాన్ని చుడుతూ, 108 ప్రదక్షిణలు చేసి నెైవేద్యం సమర్పిం చడంతో పాటూ ముతె్తైదువులకు, బ్రాహ్మణుడికి దక్షిణ తాంబూలాలను సమర్పించాలి. ఇలా మఱ్ఱిచెట్టు చుట్టూ దారాన్ని చుట్టడం వల్ల మఱ్ఱి చెట్టు యొక్క దీర్ఘాయుర్దాయంతో, తన భర్త ఆయుర్దాయాన్ని బంధించినట్లవుతూ తన ఐదవతనం వర్థిల్లుతుందనేది ప్రతి స్ర్తీమూర్తి కోరిక.
కొందరు స్ర్తీలు ఈపండుగను పూర్ణిమనాడు మాత్రం అనుసరిస్తుంటారు. మూడు రోజుల పాటు ఈ పర్వాన్ని అనుసరించే స్ర్తీలు, త్రయోదశి ఉదయాన్నుంచి, పెైర్ణమి నాడు సాయంకాలం వరకు ఉపవసిస్తారు. పూర్తిగా నిరాహారంగా ఉండలేని వారు నీళ్ళు, పాలు, తేనీరు, పళ్ళు పుచ్చుకోవచ్చు.
అయితే ఈ వ్రతాన్ని మనదేశంలో ఒక్కొక్క ప్రాంతములో ఒక్కొక్క విధంగా చేస్తుంటారు. కొంతమంది పూర్ణిమ నాటి మధ్యాహ్నం పురోహితునితో సావిత్రి కథను చెప్పించుకుంటారు. పురోహితుని ద్వారా కథను వింటే తప్ప ఆ వ్రతానికి ఫలం దక్కదని కొంతమంది నమ్మకం. ఇలా వటసావిత్రి వ్రతవిధానాన్ని చేయవచ్చు.
vatasavitri vratam | telugubandhu( teluguprajala aatmabandhu )
sakala soubhaagyaalanu prasaadinchadamtoe paatuu vaidhavyam nunchi kaapaadevratam - 'vatasavitri vratam'. deenini jyeshtha sudhha puurnimanaadu aacharinchaali. aa roju veelukaakapothe jyeshtabahula amavasyanadu aacharinchavachchu. puurvam naarada maharshi saavitriki ee vrataanni gurinchi vivarinchinatlu kathanam.
ee vrataacharana venuka aasaktikaramaina gaatha prachaaramlo undi. puurvam ashwapati, maalavi dampatulaku 'saavitri' ane kumarte vundedi. yuktavayaskuraalena saavitriki neeku ishtamainavaadini varinchamani tallidandrulu anumatinichaaru. rajyam satruvulapaalu kaavadamtho aranyamlo aashramaanni erpaatu chesukuni jeevistonna dyumatsenudi kumaarudeina satya vantuni vivaahamaadataanani tallidandrulaku telipindi. satya vantudi aayushshu maro samvatsaramenani naradudu cheppinappa tiki, saavitri pattupattadamtho satyavantuditone vivaham chesha ru. mettininta cheri bharta, attamaamalaku seva cheyasagindi. satyavantudu okanadu yagna samidhalu, pushpalakosam ada viki bayaluderagaa, saavitrii bhartanu anusarinchindi. samidhula nu kosi chettu digina satyavantudu talabhaaramtho saavitri odi loo talapettukuni padukunnadu. naradudu cheppina samayam aasannamainadani saavitri gurtinchindi. koddisepatiki yamudu tana doothalatho vachi satyavantudiki yamapasam vesi teesukuni posagadu. saavitri kuuda tana bhartanu anusarinchi vellasagim dhi. yamudu vaarinchinappatikii bharta vente tanakuu maargamani cheppi veltuundadamtoe aame pathi bhaktini mecchina yamudu saavi trini varam korukomannadu.
'maamagaariki drushti prasaadinchandi' ani oo varaanni korindi, yamudu prasaadinchaadu. aina saavitri venta vastundadamto, yamudu maro varaanni korukomanna du. maamagaaru pogottukunna rajyanni tirigi prasa dinchamani korindi, yamudu prasaadinchaadu. aina saavitri venta vastuundadamtoe, aame patibhaktini mecchi moodo varam korukomanaga - 'nenu putrulaku tallini ayyetlu varaanni prasaadinchandi' ani korindi. yamudu saavitri patibhaktini mecchi aa varaanni prasaadinchaadu. saavitri adavilo vatavruksham kinda unna bharta sareeram vaddaku cherindi. bharta lechi kuurchogaa, vatavruksham varaku pooja chesi bhartatho sahaa raajyaaniki cherinatlu katha nam. vatavrukshaanni, saavitrini poojistuu chesi 'vata saavitri vratam' amalloki vachinatlu puraana kathanam.
vrataanni chese vaaru mundu roju raatri upavasam um daali. vratam roju tellavaarujaamune nidralechi talasna nam chesi, intini subhraparichi, devudini smarinchukuni, poojaavastuvulanu teesukuni vatavruksham (marri) chettu vaddaku velli, chettu modalu vadda aliki muguglu vesi, saavitrii satyavantulanu pratishtinchaali. vaari chitrapataalu dorakapothe pasuputho chesina bommalanugaanii pratishtinchu kovali.
manuvidhavyaadhisakaladoshonon brahmasavitri preetyartham
satyavatsaavitrii preetyarthancha vatasavitri vratam karishye ane shlokamtho sankalpinchaali.
cheppa valasina shlokam:
vata moole stito bramha vata madhye janardanah vatagre tu shivam vidyat saavitrivrata samyuta vata sinchaamithe moolam salilaihi ramruthopaihai ||
tarvaata vinayakudu, saavitreesatyavantulu, yamadharmaraju, brahmadevudu, vatavrukshaanni poojinchaali. vata vrukshamoolamtho brahma, madhyabhaagamlo vishnuvu, agramlo shivudu untaaru kanuka trimuurtulanu poojinchina phalam kalugutundi. poojaanantaram 'namovaivaswataaya' ane mantraanni pathistuu vatavrukshaaniki daaraanni chuduthuu, 108 pradakshinalu chesi neivedyam samarpim chadamtho paatuu muthetaiduvulaku, braahmanudiki dakshina taambuulaalanu samarpinchaali. ilaa mrechettu chuttu daaraanni chuttadam valla mari chettu yokka deerghaayurdaayamtho, tana bharta aayurdaayaanni bandhinchinatlavutuu tana aidavatanam vardhillutundanedi prati srtimoorthy korika.
kondaru srteelu eepanduganu puurnimanaadu maatram anusaristuntaaru. moodu rojula paatu ee parvaanni anusarinche srteelu, trayodasi udayaannunchi, peirnami naadu saayankaalam varaku upavasistaaru. puurtigaa niraahaaramgaa undaleni vaaru neellu, paalu, teneeru, pallu puchukovachhu.
ayithe ee vrataanni manadesamlo okkokka praantamulo okkokka vidhamgaa chestuntaaru. kontamandi puurnima naati madhyaahnam purohitunitho saavitri kathanu cheppinchukuntaaru. purohituni dwara kathanu vinte tappa aa vrataaniki phalam dakkadani kontamandi nammakam. ilaa vatasavitri vratavidhaanaanni cheyavachu.