కేంద్రంలో బిజెపి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత వరుసగా తీసు కుంటున్న చర్యలు అయోమయానికి మారుపేరుగా కనబడుతున్నా యంటే తప్పులేదు. నోట్ల రద్దుతో యావత్తు దేశాన్ని అయోమయా వస్థకు గురి చేశారు. నోట్లరద్దు వల్ల గొప్ప ప్రయోజనాలు సాధిస్తామన్నారు. ఇప్పటి వరకు ఆ ప్రయోజనాలేమిటో తెలియలేదు కాని కరెన్సీ కష్టాలు పేదలను వేధిస్తున్నాయి. ఆన్‌లైన్ పేమెంటులు చేయమంటున్నారు, మరోవైపు సర్వీసు ప్రజల జేబుకు చిల్లు పెడుతున్నారు. ఆర్ధికరంగంలో మరో విప్లవంగా చెప్పుకుంటూ ఇప్పుడు జియస్‌టి తీసుకొచ్చారు. ఇది మరో అయోమయానికి ప్రారంభంలా కనబడుతోంది. వ్యాపారవర్గాలే కాదు, ప్రభుత్వాధికారుల్లోను జియస్‌టి విషయంలో అనేక అనుమానాలు, అయోమయాలు కనబడుతున్నాయి. తగిన ఏర్పాట్లు లేకుండా హడావిడిగా ప్రచారం కోసం చర్యలు తీసుకోవడానికి పెట్టింది పేరు బిజెపి అని మరోసారి రుజువైంది.
విభిన్న జియస్‌టి శ్లాబుల విషయంలో అయోమయం, ఎంత అయోమయం అంటే, రెస్టారెంటులో కూర్చుని తింటున్నప్పుడు లోపల తింటే ఒక పన్ను, బయట లాన్ లో కూర్చుని తింటే మరో పన్ను. నానావిధ శ్లాబుల తో వ్యాపారవర్గాలను అయోమయంలో నెట్టడమే కాదు, ప్రభుత్వాధి కారులు వ్యాపారులను వేధించే చక్కని అవకాశాన్ని, అవినీతి పెరిగే మరో అవకాశాన్ని కల్పించారు. ఇందులో యాంటీ ప్రాఫిటరింగ్ రూలొకటి ఉంది. తక్కువ పన్ను ల వల్ల వచ్చే లాభాన్ని కంపెనీలు తీసుకోరాదు, వినియోగదారులకు ఇవ్వాలి. కాని వస్తువుల అమ్మకం ధర ఎలా నిర్ధారించాలన్న వివరణ లేదు. అసలు లాభాలే లేకుండా నష్టాల్లో నడుస్తున్న వ్యాపారాలు ఏం చేయాలన్న వివరణ కూడా లేదు. తక్కువ టాక్స్ శ్లాబ్ ఉన్నప్పుడు ఆ లాభాలను వినియోగదారు లకు పంచలేదని ప్రభుత్వం భావిస్తే ఆ వ్యాపారాన్ని మూయించవచ్చు. ఇది వ్యాపారులకు చావుదెబ్బ అవుతుంది. మలేషియాలో కూడా ఇలాంటి ప్రయత్నాలు తీవ్రమైన సమస్యలకు కారణమయ్యాయన్నది గుర్తుంచుకోవాలి.
జియస్‌టి రిటన్ ఫారముల విషయంలోను అయోమయమే, వ్యాపా రులు 37 రకాల ఫారములు నింపాలి. ప్రతి రాష్ట్రంలోను ఇది తప్పదు. అంటే 20 రాష్ట్రాల్లో బిజినెస్ ఉన్న కంపెనీ ఏటా 740 ఫారములు దాఖలు చేయాలి. మరో వైపు సెంట్రల్ టాక్స్ అధికారులు, స్టేట్ టాక్స్ అధికారులు ఉన్నారు. ఎవరు ఏం చేయాలన్నది కూడా అయోమయమే. మరోసారి అయోమయం సృష్టించి కేంద్రప్రభుత్వం ముఖ్యంగా కార్పోరేట్ సెక్టరుకు ప్రయోజనాలు కట్టబెట్టాలని చూస్తోంది.
జియస్‌టి విషయంలో బిజెపి, కాంగ్రెసు రెండు పార్టీలకు తేడా లేదు. శుక్రవారం అర్ధరాత్రి నుంచి ఈ చట్టం అమలులోకి వస్తుంది. ఈ సందర్భంగా పార్లమెంటుకు హాజరు కావడం లేదని కాంగ్రెసు తెలిపింది. వామపక్షాలు కూడా ఈ కార్యక్రమానికి హాజరు కావడం లేదని కమ్యునిస్టు పార్టీ నాయకుడు డి.రాజా తెలియజేశాడు. దేశంలో చిన్ని వ్యాపారులు, మధ్య స్థాయి వ్యాపారులు నిరసన చేస్తున్నారని అన్నారు. జియస్‌టిలోని వివిధ అంశాలను విమర్శిస్తూ కాంగ్రెసు నాయకుడు వీరప్ప మొయిలీ ఇది ఒక పీడకలగా మారుతుందన్నాడు. యుపిఏ కాలంలోను జియస్‌టి అమలు చేయడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించారు. అప్పుడు బిజెపి తీవ్రంగా వ్యతిరేకిం చింది.
జియస్‌టి వల్ల పేదలకు నష్టమని వాదించింది. అదే పార్టీ ఇప్పుడు జియస్‌టి పాట పాడుతోంది. ఈ విషయాన్నే మొయిలీ కూడా సభలో చెప్పాడు. ఇప్పుడు బిజెపి హడావిడిగా తీసుకొస్తున్న ఈ చట్టం అయోమయా న్ని సృష్టించడమే కాదు, ఇందులో యాంటీ ప్రాఫిటీరింగ్ నిబంధన వ్యాపారుల పాలిట పీడకలగా మారుతుందన్నాడు. కాంగ్రెసు జియస్‌టి తీసుకురావాలని ఏడెనిమిదేళ్ళ క్రితమే ప్రయత్నించిందని, అప్పుడు బిజెపి వ్యతిరేకత వల్ల దేశానికి ఏటా లక్షన్నర కోట్ల నష్టం వాటిల్లిందని, ఏడెనిమిదేళ్ల మొత్తం నష్టం దాదాపు పన్నెండు లక్షల కోట్లని చెప్పాడు. ప్రస్తుతం మోడీ ప్రభుత్వం జియస్‌టి పేరుతో చేసిన చట్టంలో అనేక పన్నుల శ్లాబులతో అయోమయం సృష్టిస్తున్నారని, యుపిఏ తలపెట్టిన జియస్‌టి ఇది కాదని విమర్శించాడు. ఒకే దేశం ఒకే టాక్స్ అన్నది ఇందులో లేనే లేదని, దేశంలో రియల్ ఎస్టేట్ సెక్టరులో చాలా బ్లాక్ మనీ ఉంటుందనీ, కాని ప్రభుత్వం జియస్‌టిలో రియల్ ఎస్టేట్‌ను చేర్చలేదని విమర్శించాడు. జియస్‌టి అమలయ్యాక కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల టాక్స్ అధికారులు, టాక్స్ వ్యవస్థల మధ్య ఘర్షణ వాతావరణం ఏర్పడు తుందని కూడా ఆయన జోస్యం చెప్పాడు. ప్రభుత్వం జియస్‌టి తీసుకొచ్చిన పద్ధతిని ప్రతిపక్షాలు తీవ్రంగా విమర్శించాయి.
కేంద్రం కాని, రాష్ట్రాలు కాని జియస్‌టి అమలుకు పూర్తిగా సిద్ధంగా లేవన్నది స్పష్టం. వివిధ శ్లాబులు, అయోమయాల కారణంగా చిన్నస్థాయి వ్యాపారులు, సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు చావుదెబ్బగా మారవచ్చు. అందుకే వాళ్ళంతా నిరసన తెలియజేస్తున్నారు. ర్యాలీలు తీస్తున్నారు. ఢిల్లీలోను ఇతర నగరాల్లోను మార్కెట్లు మూతబడ్డాయి. నిరసనగా బంద్ పాటిస్తున్నారు. చిన్న వ్యాపారులు, సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల ముఖ్యమైన సమస్య జియస్‌టికి అనుగుణంగా వ్యవహరించే ఇన్ ఫ్రాస్టక్చర్ వారి వద్ద లేదు. అంటే అర్ధమేమిటి? ఇది ఆలోచించవలసిన ప్రశ్న. భారతదేశంలో చాలా వరకు రిటైల్ వ్యాపారాలు, సర్వీసులు అవ్యవస్థీకృత రంగంలోనే ఉన్నాయి. దాదాపు పదికోట్ల చిన్న వ్యాపారులు, దుకాణదారులు ఉన్నారు. ఇందులో దాదాపు అరవై శాతం మందికి కంప్యూటరు తెలియదు. అంటే దాదాపు ఆరుకోట్ల మంది చిన్న వ్యాపారులకు కంప్యూటరుపై వ్యవహారాలు నడపడం రాదు. జియస్‌టి కేవలం కంప్యూటరు ద్వారా మాత్రమే అమలవుతుంది. కంప్యూటరును జియస్‌టిఎన్ నెట్‌వర్కుకు అనుసంధానం చేసుకోవాలి. ఆ నెట్‌వర్కులో వ్యాపారులు, దుకాణదారులు రిజిష్టరు చేసుకోవాలి. కంప్యూటరు అంటే తెలియని చిన్న వ్యాపారికి ఇది చాలా సమస్యాత్మకం అవుతుంది.
ఈ సమస్యలను ప్రభుత్వం ముందు ఊహించలేదా? అలా ఊహించే అలవాటు ప్రభుత్వానికి లేదని నోట్లరద్దు నిర్ణయంలోనే తెలిసింది. దేశంలో వెయ్యికి పైగా టాక్స్ కట్టే కేంద్రాలను వ్యాపారుల కోసం తెరిచామని కేంద్రం అంటోంది. కాని కోట్లాది జియస్‌టి ఎసెస్‌మెంట్లున్నప్పుడు వెయ్యి కేంద్రాలు ఎక్కడ సరిపోతాయి. మరోసారి డిమానిటైజేషన్ మాదిరి కొల్లేటి చాంతాడు క్యూలు మనం చూడబోతున్నాం. దేశాన్ని క్యూల్లో నిలబెట్టిన ఘనత ఖచ్చితం గా మోడీకే దక్కుతుంది. నెలకు మూడుసార్లు వ్యాపారులు తమ టాక్స్ పత్రాలు దాఖలు చేయడానికి ఈ క్యూల్లో నిలబడాలి. మరో విషయమేమంటే, ఇంత ఆన్‌లైన్ లోడ్ వచ్చినప్పుడు జియస్‌టిఎన్ నెట్‌వర్క్ దాన్ని తట్టుకుంటుందా అన్నది.
అనేక అయోమయాలతో జియస్‌టి మన ముందుకు వచ్చింది. డయాగ్న స్టిట్ సర్వీసు నడిపే వ్యక్తి ప్రతి రాష్ట్రంలోను నేడు దాదాపు 49 ఫారాలు దాఖలు చేయాలి. పది రాష్ట్రాల్లో ఈ వ్యాపారం నిర్వహిస్తుంటే దాదాపు 490 ఫారాలు దాఖలు చేయాలి. ప్రస్తుతం కేవలం రెండు ఫారాలు మాత్రమే దాఖలు చేస్తున్నారు. భారత జిడిపిలో దాదాపు 60 శాతం సర్వీస్ ప్రొవైడర్లే అందిస్తున్నారు. ఇప్పుడ జియస్‌టి వల్ల ఈ సర్వీస్ సెక్టారుపై ఎలాంటి ప్రభావం పడబోతోందో ఆలోచించుకోవచ్చు. కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రిత్వ శాఖ ఇంతవరకు జియస్‌టి గురించి అవగాహన ప్రయత్నాలన్నీ పెద్ద పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకే నిర్వహించింది. పెద్ద పెద్ద కార్పోరేట్ సంస్థలకు అవసరమైన వనరులు ఉంటాయి.
లాయర్లను, ఎక్కౌంటెంట్లను పెట్టుకుంటాయి. చిన్న వ్యాపారికి ఈ సౌకర్యాలు ఉండవు. చిన్న వ్యాపారాలు మూతపడి కార్పోరేట్ చైన్ షాపులు వృద్ధి చెందుతాయి. అదే మోడీ గారు కోరుకునేది.
మంచి ఆలోచన కూడా అమలులో చెడ్డది కావచ్చు. జియస్‌టి విషయం లో కూడా చాలా మంచిదని చాలా మంది చెప్పారు. కాని ఇప్పుడు అమలు కాబోతున్న తీరు వల్ల ఇది మంచి ఆలోచనగా మిగలలేదు. 0%, 5 %, 12 %, 18 %, 28 % ఇలా వివిధ పన్నుల శ్లాబుల అయోమయం ఒకవైపు ఉంటే, 28% పన్నుల పరిధిలో దాదాపు 19% వస్తువులు, సేవలు వస్తున్నట్లు తెలు స్తోంది. పన్నుల వ్యవస్థ ఏదయినా రిటైల్ రంగంలో వ్యాపారులకు అవగాహన కల్పించడం చాలా ముఖ్యం. ఆ పని ప్రభుత్వం చేయలేదు.
మొహాలి : మొహాలి వేదికగా దక్షిణాఫ్రికాతో జరుగుతున్న తొలి టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో భారత్ 65 పరుగుల వద్ద మూడో వికెట్ కోల్పోయింది. ఇన్నింగ్స్ 23వ ఓవర్ వేసిన రబాడ బౌలింగ్‌లో సిల్లీ పాయింట్ దిశగా బంతిని తరలించేందుకు విరాట్ కోహ్లీ(1) ప్రయత్నించాడు. అక్కడే ఫీల్డింగ్ ఎల్గర్ చక్కగా బంతిని క్యాచ్‌గా అందుకోవడంతో కోహ్లి వెనుదిరిగాడు.
kendramlo bijepi adhikaaramloki vachina tarvaata varusagaa teesu kuntunna charyalu ayomayaniki maaruperugaa kanabadutunna yante tappuledu. notla raddutho yaavattu deshaanni ayomaya vasthaku guri chesaru. notlaraddu valla goppa prayojanaalu saadhistaamannaaru. ippati varaku aa prayojanalemito teliyaledu kaani corrensy kashtaalu pedalanu vaedhistunnaayi. anline pementulu cheyamantunnaru, marovaipu sarveesu prajala jebuku chillu pedutunnaaru. aardhikarangamlo maro viplavamgaa cheppukuntu ippudu jiyasti teesukochaaru. idhi maro ayomayaniki praarambhamlaa kanabadutondi. vyaapaaravargaale kaadu, prabhutvaadhikaarullo jiyasti vishayamlo aneka anumaanaalu, ayomayalu kanabadutunnaayi. tagina erpaatlu lekunda hadavidiga prachaaram kosam charyalu teesukoovadaaniki pettindi paeru bijepi ani marosari rujuvaindi.
vibhinna jiyasti slaabula vishayamlo ayomayam, entha ayomayam ante, restarentulo kuurchuni tintunnappudu lopala tinte oka pannu, bayata lan loo kuurchuni tinte maro pannu. nanavidha slaabula thoo vyaapaaravargaalanu ayomayamlo nettadame kaadu, prabhutvaadhi kaarulu vyaapaarulanu vedhinche chakkani avakaasaanni, avineeti perige maro avakaasaanni kalpinchaaru. indulo anty profitoring roolokati undi. takkuva pannu la valla vache labhanni companylu teesukoraadu, viniyogadaarulaku ivvali. kaani vastuvula ammakam dhara ela nirdhaarinchaalanna vivarana ledu. asalu labhale lekunda nashtaallo nadustunna vyaapaaraalu yem cheyalanna vivarana kuudaa ledu. takkuva tax shlab unnappudu aa laabhaalanu viniyogadaaru laku panchaledani prabhutvam bhaviste aa vyaapaaraanni mooyinchavachhu. idhi vyaapaarulaku chavudebba avutundi. maleshialo kuudaa ilanti prayatnaalu teevramaina samasyalaku kaaranamayyaayannadi gurtunchukovali.
jiyasti riton faaramula vishayamloonu ayomayame, vyapa rulu 37 rakala faaramulu nimpali. prati rashtramlonu idhi tappadu. ante 20 rashtrallo bijines unna company eta 740 faaramulu daakhalu cheyali. maro vaipu central tax adhikaarulu, state tax adhikaarulu unnaaru. evaru yem cheyalannadi kuudaa ayomayame. marosari ayomayam srushtinchi kendraprabhutvam mukhyamgaa carporate sektaruku prayojanaalu kattabettaalani chustondi.
jiyasti vishayamlo bijepi, congressu rendu paarteelaku teda ledu. sukravaaram ardharaatri nunchi ee chattam amaluloki vastundi. ee sandarbhamgaa paarlamentuku haajaru kaavadam ledani congressu telipindi. vaamapakshaalu kuudaa ee kaaryakramaaniki haajaru kaavadam ledani kamyunistu party nayakudu di.raja teliyajesaadu. desamlo chinni vyaapaarulu, madhya sthaayi vyaapaarulu nirasana chestunnarani annaru. jiyastiloni vividha amsaalanu vimarsistuu congressu nayakudu veerappa moili idhi oka peedakalagaa maarutundannaadu. upia kaalamloonu jiyasti amalu cheyadaaniki teevramgaa prayatninchaaru. appudu bijepi teevramgaa vyatirekim chindi.
jiyasti valla pedalaku nashtamani vaadinchindi. adhe party ippudu jiyasti paata paadutondi. ee vishayaanne moili kuudaa sabhalo cheppaadu. ippudu bijepi hadavidiga teesukostunna ee chattam ayomaya nni srushtinchadame kaadu, indulo anty profitering nibandhana vyaapaarula palita peedakalagaa maarutundannaadu. congressu jiyasti teesukuraavaalani edenimidella kritame prayatninchindani, appudu bijepi vyatirekata valla deshaniki eta lakshannara kotla nashtam vaatillindani, edenimidella mottam nashtam daadaapu pannendu lakshala kotlani cheppaadu. prastutam mody prabhutvam jiyasti paerutho chesina chattamlo aneka pannula slaabulatoe ayomayam srushtistunnaarani, upia talapettina jiyasti idhi kaadani vimarsinchaadu. oke desham oke tax annadi indulo lene ledani, desamlo riyal estate sektarulo chala black manee untundanee, kaani prabhutvam jiyastilo riyal estatenu cherchaledani vimarsinchaadu. jiyasti amalayyaka kendra, rashtra prabhutvaala tax adhikaarulu, tax vyavasthala madhya gharshana vaataavaranam erpadu tundani kuudaa aayana josyam cheppaadu. prabhutvam jiyasti teesukochina paddhatini pratipakshaalu teevramgaa vimarsinchaayi.
kendram kaani, rashtralu kaani jiyasti amaluku puurtigaa siddamgaa levannadi spashtam. vividha slaabulu, ayomayala kaaranamgaa chinnasthaayi vyaapaarulu, survies providerlaku chavudebbaga maaravacchu. anduke vaallantaa nirasana teliyajestunnaru. ryaaleelu teestunnaaru. dhilleeloonu itara nagaraallonu marketlu moothabaddaayi. nirasanagaa band paatistunnaaru. chinna vyaapaarulu, survies providerla mukhyamaina samasya jiyastiki anugunamgaa vyavaharinche in frastucture vaari vadda ledu. ante ardhamemiti? idhi aalochinchavalasina prasna. bhaaratadesamlo chala varaku retile vyaapaaraalu, sarveesulu avyavastheekruta rangamlone unnaayi. daadaapu padikotla chinna vyaapaarulu, dukaanadaarulu unnaaru. indulo daadaapu aravai saatam mandiki kampyuutaru teliyadu. ante daadaapu aarukotla mandi chinna vyaapaarulaku kampyootarupai vyavahaaraalu nadapadam raadu. jiyasti kevalam kampyuutaru dwara matrame amalavutundi. kampyuutarunu giossian netmerkuku anusandhaanam chesukovali. aa netevarkulo vyaapaarulu, dukaanadaarulu rijishtaru chesukovali. kampyuutaru ante teliyani chinna vyaapaariki idhi chala samasyaatmakam avutundi.
ee samasyalanu prabhutvam mundu oohinchaledaa? alaa oohinche alavaatu prabhutvaaniki ledani notlaraddu nirnayamlone telisindi. desamlo veyyiki paiga tax katte kendraalanu vyaapaarula kosam terichaamani kendram antondi. kaani kotladi jiyasti essementlunnappa veyyi kendraalu ekkada saripotayi. marosari demanitisation maadiri kolleti chaantaadu kyoolu manam chudabotunnam. deshaanni cullo nilabettina ghanata khachitam gaa modike dakkutundi. nelaku moodusaarlu vyaapaarulu tama tax patraalu daakhalu cheyadaaniki ee cullo nilabadaali. maro vishayamemante, inta anline lod vachinappudu giossian netmerk daanni tattukuntundaa annadi.
aneka ayomayalatho jiyasti mana munduku vachindi. dayagna stit sarveesu nadipe vyakti prati rashtramlonu nedu daadaapu 49 faaraalu daakhalu cheyali. padi rashtrallo ee vyaparam nirvahistunte daadaapu 490 faaraalu daakhalu cheyali. prastutam kevalam rendu faaraalu matrame daakhalu chestunnaru. bhaarata jidipilo daadaapu 60 saatam survies providerle andistunnaaru. ippuda jiyasti valla ee survies sectarupai elanti prabhaavam padabotondo aalochinchukovachhu. kendra aardhika mantritva saakha intavaraku jiyasti gurinchi avagaahana prayatnaalannii pedda pedda vyapara samsthalake nirvahinchindi. pedda pedda carporate samsthalaku avasaramaina vanarulu untaayi.
laayarlanu, ekkountentlanu pettukuntaayi. chinna vyaapaariki ee soukaryaalu undavu. chinna vyaapaaraalu moothapadi carporate chain shapulu vruddhi chendutaayi. adhe mody gaaru korukunedi.
manchi aalochana kuudaa amalulo cheddadi kaavachhu. jiyasti vishayam loo kuudaa chala manchidani chala mandi cheppaaru. kaani ippudu amalu kaabotunna teeru valla idhi manchi aalochanagaa migalaledu. 0u, 5 u, 12 u, 18 u, 28 u ilaa vividha pannula slaabula ayomayam okavaipu unte, 28u pannula paridhilo daadaapu 19u vastuvulu, sevalu vastunnatlu telu stondi. pannula vyavastha edayina retile rangamlo vyaapaarulaku avagaahana kalpinchadam chala mukhyam. aa pani prabhutvam cheyaledu.
mohali : mohali vedikagaa dakshinaafrikaato jarugutunna toli test mathelo bharat 65 parugula vadda moodo vicket kolpoyindi. innings 23va ovar vesina rabada boulingilo silley point disagaa bantini taralinchenduku virat kohli(1) prayatninchaadu. akkade feelding elgar chakkaga bantini cathega andukovadamto kohli venudirigaadu.