ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం - వికీపీడియా
ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ పట్టణ జిల్లా జిల్లా, ఐనవోలు మండలం, ఐనవోలు గ్రామంలో ఉంది.
ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి
17°46′29″N 79°34′21″E / 17.7748°N 79.5724°E / 17.7748; 79.5724Coordinates: 17°46′29″N 79°34′21″E / 17.7748°N 79.5724°E / 17.7748; 79.5724
ఐనవోలు మండలం
క్రీ .శ. 1076-1127 మధ్యకాలం
అయ్యనదేవుడు
2 బ్రహ్మోత్సవాలు
పశ్చిమ చాళుక్య చక్రవర్తి, త్రిభువన మల్ల బిరుదాంకితుడైన ఆరవ విక్రమాదిత్యు ( క్రీ .శ. 1076-1127) ని మంత్రి అయిన అయ్యనదేవుడు ఈ ఆలయాన్ని కట్టించాడని అంటారు. అందుకే ఆయన పేరిట అయ్యన-ప్రోలుగా పిలువబడి కాలాంతరంలో అయినవోలు, ఐనవోలుగా పిలువబడుతున్నది. సువిశాల రాతి ప్రాంగణంలో అష్టభుజాకృతిలో 108 స్తంభాలతో నిర్మింపబడ్డ ఈ ఆలయం చాళుక్య నిర్మాణ శైలిలో కనువిందు చేస్తుంది. ఇది చాళుక్యుల నిర్మాణం అనడానికి గుర్తుగా గర్భాలయం చుట్టూ అంతర్గత ప్రదక్షిణా మార్గం ఉంది. ఇటువంటి నిర్మాణం, చాళుక్య కాలానికే చెందిన వరంగల్లు భద్రకాళి దేవాలయంలో కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయానికి తూర్పు, దక్షిణ భాగాల్లో కాకతీయ కీర్తితోరణాలు ఉన్నాయి. తన తండ్రిని చంపిన దోష పరిహారార్థమై కాకతీయ రుద్రదేవుడు వీటిని నిర్మింపజేశాడు. ముందుభాగంలో సువిశాలమైన రంగ మండపం ఉంది. పూర్వకాలంలో దీనిలో దేవదాసీలు ప్రాత:కాల నృత్యం చేసేవారు. ఆలయంలో మల్లన్న (మల్లికార్జున స్వామి) యొక్క భీకరమైన విగ్రహం నాలుగు చేతులలో, ఖడ్గం, ఢమరుకం, పాన పాత్ర ధరించి కనిపిస్తుంది. ఆయనకు ఇరుప్రక్కలా భార్యలు గొల్ల కేతమ్మ, బలిజ మేడలమ్మల విగ్రహాలుంటాయి. వీటి ముందు భాగంలో అర్థ పానవట్టం పై శ్వేత శివలింగం ఉంటుంది. ఈ స్వామిని మైలారు దేవుడు, ఖండేల రాయుడు అని కూడా పిలుస్తారు.[1]
స్వామివారి వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రతియేటా మహాశివరాత్రి పర్వదినం సందర్భంగా జరుగుతాయి. ఇవి పాంచాహ్నిక దీక్షతో, అయిదు రోజులపాటు వరుసగా అశ్వవాహనం, నందివాహనం, పర్వతవాహనం, రావణవాహనాలను అధిరోహించి చివరిరోజున రథారూఢుడై పురవీధి సేవకు బయలుదేరుతాడు. అయిదవరోజున ప్రాతఃకాలంలో అగ్నిగుండాల కార్యక్రమం అనంతరం వసంతోత్సవాన్ని ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించి, శ్రీ పుష్పయాగం కార్యక్రమంతో ఉత్సవాలను ముగిస్తారు. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున మహాన్యాసపూర్వకరుద్రాభిశేకం, శాంతికల్యాణం, రుద్రహోమం జరుగుతాయి.
ప్రధానంగా మల్లన్న యాదవుల, కురుమల ఇష్టదైవం. ఇది ప్రముఖమైన జానపదుల జాతర. సంక్రాంతి పర్వదినం నుండి ఉగాది వరకు ప్రతి ఆది, బుధవారాల్లో జరుగుతుంది. 'బోనం' అనే ప్రత్యేక వంటకాన్ని కొత్త కుండలో వండి స్వామివారికి నివేదిస్తారు. అనంతరం 'ఒగ్గు పూజారులు 'గా వ్యవహరింపబడే కురుమ పూజారులు, ఢమరుకాన్ని వాయిస్తూ, నేలపై రంగురంగుల ముగ్గులనువేసి, జానపద బాణీలో స్వామివారి కథాగానాన్ని చేస్తారు. దీన్ని పట్నం వేయడం అంటారు. ఇది భక్తులు వారి శైలిలో నిర్వహించే స్వామివారి కళ్యాణం. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున నజరుపట్నం, మహాశివరాత్రి రోజున పెద్దపట్నం కార్యక్రమాలను ఒగ్గు పూజారీలు నిర్వహిస్తారు.[2]
↑ నమస్తే తెలంగాణ, వరంగల్ పట్టణం (13 January 2020). "భక్తుల కొంగుబంగారం ఐనవోలు మల్లన్న". ntnews. Archived from the original on 13 October 2020. Retrieved 13 October 2020.
↑ ఈనాడు, సండే మ్యాగజిన్. "జానపదుల జాతర చూసొద్దాం". www.eenadu.net. Archived from the original on 13 October 2020. Retrieved 13 October 2020.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఐనవోలు_మల్లన్న_స్వామి_దేవాలయం&oldid=3048264" నుండి వెలికితీశారు
ainavolu mallanna swami devalayam - vikipedia
ainavolu mallanna swami devalayam telamgaana rashtram, varangal pattana jilla jilla, ainavolu mandalam, ainavolu graamamlo undi.
ainavolu mallanna swami
17u46u29uN 79u34u21uE / 17.7748uN 79.5724uE / 17.7748; 79.5724Coordinates: 17u46u29uN 79u34u21uE / 17.7748uN 79.5724uE / 17.7748; 79.5724
ainavolu mandalam
cree .sha. 1076-1127 madhyakaalam
ayyanadevudu
2 brahmotsavalu
paschima chalukya chakravarti, tribhuvana malla birudaankitudaina aarava vikramaadityu ( cree .sha. 1076-1127) ni mantri ayina ayyanadevudu ee aalayaanni kattinchaadani antaaru. anduke aayana paerita ayyana-prolugaa piluvabadi kaalaantaramlo ayinavolu, ainavolugaa piluvabadutunnadi. suvisaala raati praamganamlo ashtabhujaakrutilo 108 stambhaalato nirmimpabadda ee aalayam chalukya nirmaana saililo kanuvindu chestundi. idhi chaalukyula nirmaanam anadaaniki gurtugaa garbhalayam chuttu antargata pradakshinaa maargam undi. ituvanti nirmaanam, chalukya kaalaanike chendina varangallu bhadrakali devalayamlo kanipistundi. ee aalayaaniki thoorpu, dakshina bhaagaallo kaakateeya keertitoranaalu unnaayi. tana tandrini champina dosha parihaaraarthamai kaakateeya rudradevudu veetini nirmimpajesaadu. mundubhaagamlo suvisaalamaina ranga mandapam undi. poorvakaalamlo deenilo devadaaseelu praata:kaala nrutyam chesevaaru. aalayamlo mallanna (mallikaarjuna swami) yokka bheekaramaina vigraham naalugu chetulalo, khadgam, dhamarukam, paana paatra dharinchi kanipistundi. aayanaku iruprakkala bhaaryalu golla ketamma, balija medalammala vigrahaaluntaayi. veeti mundu bhaagamlo artha paanavattam pai shwetha sivalingam untundi. ee swaamini mailaru devudu, khandela rayudu ani kuudaa pilustaaru.[1]
swaamivaari vaarshika brahmotsavalu pratiyeta mahasivaratri parvadinam sandarbhamgaa jarugutaayi. ivi paanchaahnika deekshatho, ayidu rojulapatu varusagaa ashwavaahanam, nandivaahanam, parvatavaahanam, raavanavaahanaalanu adhirohinchi chivarirojuna rathaaruudhudai puraveedhi sevaku bayaluderutaadu. ayidavarojuna praatahkaalamlo agnigundaala kaaryakramam anantaram vasamtotsavaanni entho vaibhavangaa nirvahinchi, shree pushpayaagam kaaryakramamtho utsavaalanu mugistaaru. pratee maasasivaraatri rojuna mahanyasapoorvakrakudra, saantikalyaanam, rudrahomam jarugutaayi.
pradhaanamgaa mallanna yaadavula, kurumala ishtadaivam. idhi pramukhamaina jaanapadula jaatara. sankraanti parvadinam nundi ugaadi varaku prati aadi, budhavaaraallo jarugutundi. 'bonam' ane pratyeka vantakaanni kotta kundalo vandi swaamivaariki nivedistaaru. anantaram 'oggu poojaarulu 'gaa vyavaharimpabade kuruma poojaarulu, dhamarukanni vaayistuu, neelapai rangurangula muggulanuvesi, jaanapada baaneelo swaamivaari kathaagaanaanni chestaaru. deenni patnam veyadam antaaru. idhi bhaktulu vaari saililo nirvahinche swaamivaari kalyanam. pratee maasasivaraatri rojuna najarupatnam, mahasivaratri rojuna peddapatnam kaaryakramaalanu oggu poojaareelu nirvahistaaru.[2]
u namaste telamgaana, varangal pattanam (13 January 2020). "bhaktula kongubangaaram ainavolu mallanna". ntnews. Archived from the original on 13 October 2020. Retrieved 13 October 2020.
u eenaadu, sande magagin. "jaanapadula jaatara chusoddam". www.eenadu.net. Archived from the original on 13 October 2020. Retrieved 13 October 2020.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ఐనవోలు_మల్లన్న_స్వామి_దేవాలయం&oldid=3048264" nundi velikiteesaaru