మడత పేజీ: సొంపు సొబగు
"బడి కి పిల్లలు రాలేరా? అయితే ,బడే పిల్లల దగ్గరికి వస్తుంది" అన్న ఆలోచన ఎంత గొప్పది .
" మా ఆలోచనా సరి అయిన తోవలోనే నడుస్తున్నది కదా "అని సంతోషం కూడా కలిగింది.
"పిల్లల కొసం మీరు ఎన్ని పద్యాలు రాశారు పాటలు రాశారు "అంటూ.
"పిల్లలతోను సాహిత్యం తోనూ కొంత సాన్నిహిత్యం ఉన్నది .కానీ ,బాలసాహిత్యానికి నేను కేవలం ఒక పాఠకురాలిని."
" కానీ, పిల్లలతో కొన్ని పుస్తకాలు తీసుకు వచ్చాము"
" ఓ ...అంతేనా ? పిల్లలతో రాయించారా? "
" పిల్లలే రాశారు "
బాల సాహిత్యం తో మా మొదటి పరిచయం , బహుశా మా ఈడు వారందరి వలే ,పుస్తకాల ద్వారా రేడియో "అక్కయ్య అన్నయ్యల" ద్వారా.
అమ్మ పాడి నేర్పించిన పుష్ప విలాపం ,పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ్మ లు.. నాన్న చదివించిన నండూరి రామ మోహన రావు గారి " విశ్వ రూపం ", మహీధర నళిని మోహన రావు గారి "నరవతారం " క్యాలెండెర్ కథలు", చదివి వినిపించిన" వేమన సుమతీ శతకాలు ...మందార మకరందాలు " పెదనాన్న కథలు కబుర్లూ ,
పిల్లల ఊహకు తోడుగా ,ఈ అనువాద కథలకు , ముఖ్యంగా రష్యన్ కథలకు , చక్కటి రంగుల బొమ్మలు ఉండేవి.అయినప్పటికి మా వంటి పల్లె పిల్లలకు మంచు కురవడం లోని అందం ఎలా తెలుస్తుంది ? గౌన్లు వేసుకొనే అమ్మలు, విమానాలు ఎగర వేయ గలిగే అమ్మాయిలు ... ఆనాటి మా ఊహకు ఎలా అందుతారు ?
అయితే , తెలుగు బాలసాహిత్యం లో పిల్లలు చేసిన రచనలు చాలా తక్కువ.పిల్లలుగా ఊహించుకొని రాయడానికి ... పిల్లలే ఊహించి రాయడానికి చాలా తేడా ఉన్నది.
పిల్లలలో ఆసక్తి , కుతూహలం, పరిశీలనాశక్తి... అపారం.
ఈనాటి పిల్లలు ఒక మీట నొక్కితే చాలు సకల భువన భాండములు ' వారి ముందు ప్రత్యక్షం అవుతాయి.
ఈ సమాచార యుగంలోని పిల్లలకు కూడా తెలుగు లో అందుబాటులో ఉన్న బాల సాహిత్యం ... మా చిన్న నాటిదే.
కాలం మారింది. భాష ,భావజాలం,వస్తువు,ఇతివృత్తము... అన్నీ మారాయి. కథలు కథనాలు మారలేదు.
ఆ కలలను వ్యక్తపరుచుకొనే సృజనాత్మక మాధ్యమం వారి స్వంతం. వారి స్వతంత్రం. వారి ప్రత్యేకం...అదే ఈ బాలల సాహిత్యం.
సృజనాత్మక రచన నేర్పితే నేర్చుకొనే కళ కాదు. కాని,పిల్లలలో సహజంగా ఉన్న సృజనశీలతను ప్రకటింపబడడానికి ఒక అనుకూల వాతావరణాన్ని సంధర్భాన్ని కలిగించడమే WORK SHOP పేరిట మేము చేసినది. తొలి నాళ్ళలో ఈ వ్యవహారాన్ని అక్కడి పిల్లలు సరదాగా అనే వారు ,"రిషీవ్యాలీ లో తెలుగు విప్లవం" అని . చూస్తుండగానే అది "రిషీవ్యాలీ లో హిందీ విప్లవాని"కీ ప్రేరణ అయ్యింది.
పల్లె గడప దాటని పిల్లల నుంచి.. భూగోళం ఆవలి అంచు నుంచి అక్కడికి వచ్చిన ...విభిన్న మాతృభాషల , నేపధ్యాల ,సంస్కృతుల ,పిల్లలు అక్కడ ఉన్నారు.
అక్షరం కన్నా ముందు అక్కడ అరణ్యం ఉంది. అక్షరం అబ్బిన తరువాత ఎడారి మిగిలింది. అంటారు .... eco linguist ,షాథొబ్రీఒ (chateaubriand/shaathobreeon)
అక్కడి సృజనాత్మక సంస్కృతి. స్వేఛ్ఛాభరిత వాతావరణం. సామాజిక స్పృహ. మేధోచింతన. మానస చేతన. బుద్ద భావన,పర్యావరణ ప్రధాన బోధన .....
" చంప నొంప వెయ్యేల బువ్వ చాలదా ?" అన్నాడు మన పెద్దన్న వేమన .
"ఆకలి ఉంటుంది అందరికి.. అన్నం ఉండదు ఎందుకని ?" అమాయకంగా పసి గొంతుతో ప్రశ్నిస్తారు బాలబంధు బి. వి . నరసింహా రావు గారు.
"కొండ నే అన్నంగా మార్చేస్తా... ప్రజలందరికి పంచేస్తా..!" అంటున్నాడుతొమ్మిదేళ్ళ వాసుదేవ.
ఎక్కడో పత్రికలో ఒక చిన్న వార్తలా వచ్చిన సునామి విషాద అనుభవంలో ని "మేఘన" అనే అమ్మాయిలా ఊహించుకొంటూ సింధు వ్రాసిన "పీడ కల."
సరిగ్గా ఏడాది తరువాత , అసలు మేఘన అచ్చం అవే మాటలలో ..ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ పత్రికల పతాక శీర్షికల్లొ వచ్చింది.."అదొక పీడ కల " అంటూ.
"కూర్చున్నాను రథచక్రం మీద
అది అంతా ఎవరి కోసం ?" అంటూ ప్రశ్నించిన పిల్లవాడు
"ఈ భరత మేధిని భాగ్యవిహీనుల క్షుత్తులారునే" అన్న జాషువా గారి మాట విన్నవాడు కాడు.
మా పల్లె ప్రయాణంలో.. ఒక బడి ఆవరణలో... నిర్మాణం లో ఉన్న ఒక రథాన్ని చూసాం.
ఆ రథం పై చేయబోతున్న వ్యయాన్ని తెలుసుకొని.. ఆ రథచక్రం పైనే కూర్చుని ఆ పదేళ్ళ అబ్బాయి అప్పటికప్పుడు రాసిన వాక్యాలు అవి. "ఆకాశ"మంతటి ఆలోచనలు అవి.
"మంచి బట్టలు
ఇదా స్వర్గం ?"
తొమ్మిదో తరగతి "కృష్ణ" మనోభావమిది.
ఏనాటికైనా ఈ పుస్తకం చూసినప్పుడు .."ఒక నాడు నేను ఇలా ఆలోచించాను " ఆన్న ఒక చిన్న జ్ఞాపకం.. ఒక చిరునవ్వు ..ఒక చిన్ననాటి నిష్కపట మనసు..
మళ్ళీ కొత్త దోవను చూపుతుందేమో ... మరొక మంచి ఆలోచనకు నాంది అవుతుందేమో.
అమ్మ ,ఆకలి ,ఆటలు...పిల్లలు ఎవరైనా ఇవే వారి మొదటి విషయాలు ..మిగిలినవన్నీ ఆ తరువాతే.
ఇప్పటికి ,ఈ రచనలు సమకాలీన సమాజంలోని పిల్లల ఆలోచనలను అనుభూతులను వారితో ఒకరికొకరు పంచుకొవడానికి ..... .పెద్దలుగా మన పాత్రలు.. ప్రమేయాలు.. పరిమితులను ..తెలుసుకొవడానికి సాయపడగలవనే నా గట్టి నమ్మకం.
"ఇంతగా ఆలోచిస్తున్నాం కదా... .మనకు పిల్లల గురించి తెలియనిది ఏముంది ? " అని భావనలో పడిపోతాం.
అది ఇల్లైనా, బడైనా ,సమాజమైనా... ఎక్కడైనా సరే.
అందు కలరు ఇందు లేరు..అని అనలేని సామాజిక పరిస్థితి...!!!
తిలక్ అన్నంత అందంగా ఆనందంగా ...'.' కనుల చివర కాంతి సంగీత గీతాన్ని రచించడం ..." నేర్పితే అబ్బుతుందా?
"కలలకు విశ్వకవుల కన్నులుండు .." అన్న నార్ల గారి మాటల్లొని మర్మాన్ని గుర్తించి..పిల్లల కలలలు కలాలలో నింపి .. ఆ "పట్టు పువ్వులు" పుస్థకంలో ముడిచి మీ ముందుంచాం.
తెలుగు మనుగడే ప్రశ్నార్ధకమైనదని అనుకుంటూండగా , అటు భాషపై మమకారాన్ని కలిగించడానికీ ... ఇటు భావవ్యక్తీకరణ మాధ్యమాన్ని పిల్లలకు పరిచయం చేయడం కోసమే ఈ ప్రయత్నాలు .
.."పిల్లలకు నచ్చని పాఠాలనైనా పిల్లలే మార్చుకొవచ్చును" అన్న వాస్తవాన్ని గ్రహించగలగడం.
"చెప్పిన పాఠం వినండి" ..అన్నదే మనకు తెలుసు. అయితే,అలా వింటూ వింటూ ..అటు భాషను,ఇటు భావాన్ని,తిరిగి తిరిగి.. తెలుగు తరగతినీ, ఆ పాఠం చెప్పే ఉపాధ్యాయులను ... తప్పించుకు తిరగకుండా ..ఆ పాఠాలనే తిరగ రాసే ఒక ప్రయత్నం చేయగలిగాం.
రిషీ వ్యాలీ ICSE 2005 తెలుగు విద్యార్థుల చొరవ, ధైర్యం, ప్రోత్సాహం ...ఈ రొజు "ICSE" తెలుగు పాఠాల
మరొక ఏడాది తరువాత ఎలాంటి మార్పు లేక పోవడం తో, Dr.మంజు లత గారి ఆధ్వర్యం లో, Prof చేకూరి రామారావు గారి అధ్యక్షతన తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఒక సెమినార్ "ICSE తెలుగు పుస్తకాల నవీకరణ "అన్న విషయం పై ..పలువురు ఆచార్యులు, భాషావేత్తలు పాల్గొని వారి అభిప్రాయాలను వ్యక్తపరచడం జరిగింది.
ఇటు "Dr. కుమర స్వామి గారు రిషివ్యాలి నుంచి తమ ప్రయత్నాలను కొనసాగిస్తుండగా అటూ Dr. పరిమి గారు తమ పద్దతిలో "board" ను సంప్రదించారు.
వారి సమయాన్ని నా కొసం కేటాయించడానికి తెలుగు ఉపాధ్యాయులు ..ఇంటింటికీ తిరిగి ,ఇతర ఉపాధ్యాయుల సమ్యాన్ని అరువు తెచ్చుకొని, house parents "అనుమతులు పొంది , పల్లె ప్రయాణాలను ఏర్పాట్లు చేసి ...ఆదివారం సెలవు రొజులు ..అన్నీ వదిలేసి.. నా ప్రయత్నాల లో పాలు పంచుకొన్నారు రంగచార్యులు గారు..ఉషా బాలాక్క..శారదక్క..రాజా మాష్టారు ..రాధా అక్క.
"ఇంత మంది నాకు ఇచ్చిన సమయాన్ని నాపై ఉంచినా నమ్మకాన్ని నేను వృధా చేస్తున్నానా .. అసలు ఈ ప్రయత్నాల వలన ఎదైనా ఫలితం ఉంటుందా "అని.
." మీరు విత్తనం నాటారు.పూవులు ఎలా పూస్తాయి..కాయలు ఎలా కాస్తాయి ..పళ్ళు ఎలా ఉంటాయి.. ఇవన్నీ ఆలొచించకండి.విత్తనం నాటడం వరకే మీ పని."
"ఇది మన సామాజిక వాస్తవికత. మనం చేయ గలిగిన మేరకు చెసే ప్రయత్నం లో ఉన్నం.ఇది ఏ ఒక్కరి వల్లనో అయ్యె పని కాదు. మనం ఒక చిన్న ప్రయత్నాన్ని చెస్తున్నాము.
.ఒక చిన్న ఉదాహరణలా. ఇది మరొకరికి ప్రేరణ అయితే మనకు సంతోషం." అన్నారు రమాక్క.
ఈ నా చిన్న ప్రయత్నాలలో ..నా వెనువెంట ఉన్న నా ప్రాణ స్నేహితులు , ప్రధమ విమర్శకులు ... .మా పిల్లలు ..భవ్య ఆకాశ్ లకు నా అభిమానాలు.
వారు నాకు ఇచ్చిన స్వేఛ్ఛ... నాపై ప్రకటించిన నమ్మకం... ఈ పురస్కారం.
ఈ ప్రతిష్టాత్మక " Dr. మంగా దేవి బాల సాహిత్య పురస్కారాన్ని" రిషి వ్యాలీ విద్యా సంస్థల పిల్లలకే అంకితం చేస్తున్నాను.
అంగీకరించినందుకు ..Dr. రాధికా హెజ్బర్గర్ గారికి, Dr. కుమార స్వామి గారికి Dr.YAP రావు గారికి, శ్రీమతి రమారావు గారికి ... నా ధన్యవాదాలు.
madata pagy: sompu sobagu
"badi ki pillalu ralera? ayithe ,bade pillala daggariki vastundi" anna aalochana entha goppadi .
" maa alochana sari ayina thovalone nadustunnadi kada "ani santosham kuudaa kaligindi.
"pillala kosam meeru enni padyaalu raasaaru paatalu raasaaru "antuu.
"pillalathonu saahityam thonuu kontha saannihityam unnadi .cony ,baalasaahityaaniki nenu kevalam oka paatakuraalini."
" cony, pillalatho konni pustakaalu teesuku vachamu"
" oo ...antena ? pillalatho rayinchara? "
" pillale raasaaru "
baala saahityam thoo maa modati parichayam , bahusa maa eedu vaarandari vale ,pustakaala dwara radio "akkayya annayyala" dwara.
amma paadi nerpinchina pushpa vilapam ,puttadi bomma puurnamma lu.. naanna chadivinchina nanduri raama mohana raavu gaari " vishwa roopam ", maheedhara nalini mohana raavu gaari "naravataaram " calender kathalu", chadivi vinipinchina" vemana sumatii satakaalu ...mandara makarandaalu " pedanaanna kathalu kaburluu ,
pillala oohaku thodugaa ,ee anuvaada kathalaku , mukhyamgaa rashyan kathalaku , chakkati rangula bommalu undevi.ayinappatiki maa vanti palle pillalaku manchu kuravadam loni andam ela telustundi ? gounlu vesukone ammalu, vimaanaalu egara veya galige ammayilu ... aanaati maa oohaku ela andutaaru ?
ayithe , telugu baalasaahityam loo pillalu chesina rachanalu chala takkuva.pillalugaa oohinchukoni raayadaaniki ... pillale oohinchi raayadaaniki chala teda unnadi.
pillalalo aasakti , kutuhalam, pariseelanaasakti... aparam.
eenaati pillalu oka meeta nokkithe chaalu sakala bhuvana bhaandamulu ' vaari mundu pratyaksham avtayi.
ee samachara yugamloni pillalaku kuudaa telugu loo andubaatulo unna baala saahityam ... maa chinna naatide.
kaalam maarindi. bhasha ,bhaavajaalam,vastuvu,itivruttamu... annee marai. kathalu kathanaalu maaraledu.
aa kalalanu vyaktaparuchukone srujanaatmaka maadhyamam vaari swantam. vaari swatantram. vaari pratyekam...adhe ee baalala saahityam.
srujanaatmaka rachana nerpithe nerchukone kala kaadu. kaani,pillalalo sahajamgaa unna srujanaseelatanu prakatimpabadadaaniki oka anukuula vaataavaranaanni sandharbhaanni kaliginchadame WORK SHOP paerita memu chesinadi. toli naallalo ee vyavahaaraanni akkadi pillalu saradaagaa ane vaaru ,"risheevyaalii loo telugu viplavam" ani . chustundagaane adhi "risheevyaalii loo hindi viplavaani"kee prerana ayyindi.
palle gadapa daatani pillala nunchi.. bhoogolam aavali anchu nunchi akkadiki vachina ...vibhinna maatrubhaashala , nepadhyaala ,samskrutula ,pillalu akkada unnaaru.
aksharam kanna mundu akkada aranyam undi. aksharam abbina taruvaata edaari migilindi. antaaru .... eco linguist ,shathobryo (chateaubriand/shaathobreeon)
akkadi srujanaatmaka samskruti. swechchaabharita vaataavaranam. saamaajika spruha. medhochintana. maanasa chetana. budda bhavana,paryaavarana pradhaana bodhana .....
" champa nompa veyyela buvva chalada ?" annadu mana peddanna vemana .
"aakali untundi andariki.. annam undadu endukani ?" amaayakamgaa pasi gontuto prasnistaaru balabandhu bi. vi . narasimha raavu gaaru.
"konda nee annamgaa marchesta... prajalandariki panchesta..!" antunnadutommidele vasudeva.
ekkado patrikalo oka chinna vaartalaa vachina sunami vishaada anubhavamlo ni "meghana" ane ammaila oohinchukontu sindhu vraasina "peeda kala."
sarigga edaadi taruvaata , asalu meghana acham ave maatalalo ..ichina intervio patrikala pataaka sheershikallo vachindi.."adoka peeda kala " antuu.
"kuurchunnaanu rathachakram meeda
adhi antaa evari kosam ?" antuu prasninchina pillavadu
"ee bharata medhini bhaagyaviheenula kshuttulaarune" anna jashuva gaari maata vinnavaadu kaadu.
maa palle prayaanamlo.. oka badi aavaranalo... nirmaanam loo unna oka rathaanni chusam.
aa ratham pai cheyabotunna vyayaanni telusukoni.. aa rathachakram paine kuurchuni aa padella abbai appatikappudu raasina vaakyaalu avi. "aakaasa"mantati aalochanalu avi.
"manchi battalu
idaa swargam ?"
tommido taragati "krishna" manobhaavamidi.
enatikaina ee pustakam chusinappudu .."oka naadu nenu ilaa aalochinchaanu " aanna oka chinna ghnaapakam.. oka chirunavvu ..oka chinnanati nishkapata manasu..
mallee kotta dovanu chuputundemo ... maroka manchi aalochanaku naandi avtundemo.
amma ,aakali ,aatalu...pillalu evaraina ive vaari modati vishayaalu ..migilinavanni aa taruvathe.
ippatiki ,ee rachanalu samakaaleena samaajamlooni pillala aalochanalanu anubhoothulanu vaaritho okarikokaru panchukovadaaniki ..... .peddalugaa mana paatralu.. prameyaalu.. parimitulanu ..telusukovadaaniki saayapadagalavane naa gatti nammakam.
"intagaa alochistunnam kada... .manaku pillala gurinchi teliyanidi emundi ? " ani bhaavanalo padipotam.
adhi illaina, badaina ,samajamaina... ekkadaina sare.
andu kalaru indu leru..ani analeni saamaajika paristhiti...!!!
tilak annanta andamgaa aanandamgaa ...'.' kanula chivara kaanti sangeeta geetaanni rachinchadam ..." nerpithe abbutunda?
"kalalaku vishwakavula kannulundu .." anna naarla gaari maatalloni marmanni gurtinchi..pillala kalalalu kalaalalo nimpi .. aa "pattu puvvulu" pusthakamlo mudichi mee munduncham.
telugu manugade prasnaardhakamainadani anukuntuundagaa , atu bhashapai mamakaaraanni kaliginchadaanikii ... itu bhaavavyakteekarana maadhyamaanni pillalaku parichayam cheyadam kosame ee prayatnaalu .
.."pillalaku nachani paataalanainaa pillale maarchukovachhunu" anna vaastavaanni grahinchagalagadam.
"cheppina paatham vinandi" ..annade manaku telusu. ayithe,alaa vintuu vintuu ..atu bhashanu,itu bhaavaanni,tirigi tirigi.. telugu taragatinee, aa paatham cheppe upaadhyaayulanu ... tappinchuku tiragakunda ..aa paathaalane tiraga rase oka prayatnam cheyagaligaam.
rishee vyali ICSE 2005 telugu vidyaarthula chorava, dhairyam, prothsaaham ...ee roju "ICSE" telugu paataala
maroka edaadi taruvaata elanti maarpu leka povadam thoo, Dr.manju latha gaari aadhwaryam loo, Prof chekuri ramarao gaari adhyakshatana telugu vishwavidyaalayam oka seminar "ICSE telugu pustakaala naveekarana "anna vishayam pai ..paluvuru aachaaryulu, bhaashaavettalu palgoni vaari abhipraayaalanu vyaktaparachadam jarigindi.
itu "Dr. kumara swami gaaru rishivyaali nunchi tama prayatnaalanu konasaagistundagaa atuu Dr. parimi gaaru tama paddatilo "board" nu sampradinchaaru.
vaari samayanni naa kosam ketayinchadaniki telugu upaadhyaayulu ..intintikii tirigi ,itara upaadhyaayula samyanni aruvu tecchukoni, house parents "anumatulu pondi , palle prayaanaalanu erpaatlu chesi ...aadivaaram selavu rojulu ..annee vadilesi.. naa prayatnaala loo paalu panchukonnaaru rangachaaryulu gaaru..ushaa balakka..saaradakka..raja mashtaru ..radha akka.
"inta mandi naaku ichina samayanni naapai unchinaa nammakaanni nenu vrudhaa chestunnana .. asalu ee prayatnaala valana edainaa phalitam untundaa "ani.
." meeru vittanam naataaru.poovulu ela puustaayi..kaayalu ela kastai ..pallu ela untaayi.. ivannee aalochinchakandi.vittanam naatadam varake mee pani."
"idhi mana saamaajika vaastavikata. manam cheya galigina meraku chese prayatnam loo unnam.idhi e okkari vallano ayye pani kaadu. manam oka chinna prayatnaanni chestunnamu.
.oka chinna udaharanalaa. idhi marokariki prerana ayithe manaku santosham." annaru ramakka.
ee naa chinna prayatnaalalo ..naa venuventa unna naa praana snehitulu , pradhama vimarsakulu ... .maa pillalu ..bhavya aakash laku naa abhimaanaalu.
vaaru naaku ichina swechcha... naapai prakatinchina nammakam... ee puraskaaram.
ee pratishtaatmaka " Dr. mangaa devi baala saahitya puraskaaraanni" rishi vyali vidya samsthala pillalake ankitam chestunnanu.
angeekarinchinanduku ..Dr. radhika hezberger gaariki, Dr. kumara swami gaariki Dr.YAP raavu gaariki, srimati ramarao gaariki ... naa dhanyavaadaalu.