ఎర్రమట్టి గాజులతో భారతీయత్వ దర్శనం – సారంగ
2020 సంచికలుఅక్షరాల వెనకసంచిక: 15 జనవరి 2020
"The best way to express gratitude is to recognize the sorrows of other people."
ఈ కొటేషన్ కి పూర్తిన్యాయం చేసిన కవితా సంకలనం రేణుకా అయోలా గారి "ఎర్రమట్టి గాజులు". జీవిత సంఘటనలన్నిటినీ ఏర్చి కూర్చి పేర్చిన ఓ సమాహారం. ఓ మంచి పుస్తకం చదూతూన్నప్పుడు ఓ పేజీ తిరగెయ్యటమే ఓ అనుభవంగా కొన్ని పుస్తకాలే దొరుకుతాయి. అందులో ఇదొకటి. ఉన్నవి నలభై నాలుగు కవితలే ఐనా ఒక్కొక్కటీ హత్తుకునేవే. "నాన్నను పోగొట్టుకుని" అనే ఓ నెగటివ్ టైటిల్ కవితతో పుస్తకం ప్రారంభం ఐనా అది కవయిత్రి నోస్టాల్జిక్ భావప్రకటనే.
"ఇల్లు ఖాళీగా లేదు/ ఓ చీకటి గుహ దేహంలోకి ప్రవేశించినట్టుంది" అన్న ఈ వాక్యాలతో మొదటి పేజీ ముగిసినా రెండొ పేజీలోకి వెళ్ళటానికి మనసొప్పదు.
తన ఈ సంకలనం ఓ స్త్రీ ప్రయాణంగా చెప్పుకున్న రేణుకా అయోలా మొత్తం కవితల్లో నోస్టాల్జియానే ప్రధాన కవితా సాధనంగా తీసుకున్నట్టు కనపడుతుంది. (నోస్టాల్జియా అంటే ఏంటని అడగొద్దు. వీలైతె ఈ పదానికి అర్ధం కోసం ఆంగ్ల డిక్షనరిల్లో మాత్రమే వెతకండి. )
కొంతమంది కవులు తమ భావజాలాన్ని పాఠకులపైకి వెదజల్లుతారు. మరికొంతమంది పాఠకుల ఆలోచనలనే తమ వాక్యాల్లో ఇముడ్చుకుంటూ తమ అభిప్రయాలని కూడా జతచేర్చుకుంటూ రాస్తుంటారు. రేణుకా ఈ రెండీంటినీ సమయోచితంగ వాడారనే అనుకోవాలి. ఉదాహరణకి ఇది చూడండి
"ఇంక ఏం ఈ లేదు ఈ రోజులో అనుకున్న ప్రతీ సారీ / సూదిలో దారం కొత్త రొజుని కుట్టి చూపిస్తుంది" ఇందులోనే మరో భావప్రకటన ఇలా " ఊదారంగు డిసెంబరాలు/ జీవితం చూపుల్లో విరబూస్తాయి" ఊదారంగు జీవితంలోని ఓ వెలితిని, చరమాంకాన్ని చెప్పకనే చెప్తాయి.
ఈ వాక్యం పేజీ చివరన ఉంటుంది. ఇంతకు ముందు చెప్పినట్టు ఈ పేజీని వదిలి వెంటనే మరొ పేజీలో కి వెళ్లబుధ్ధికాదు. ఎందుకంటె అక్కడె మనమేదొ ఓ సాలిగూడులోకి ఇరుక్కు పోయిఉంటాం కదా.
ఇక ఈ సంకలనానికి శీర్షికగా రాసుకున్న "ఎర్రమట్టి గాజులు" కవిత భలేగా ఆకట్టుకునేదే.
"అమ్మని చూడాలంటె ప్రయాణించాలి/ నిద్రపోతున్న గాజులని సవరించాలాంటే ప్రయాణించాలి/ పక్షిలా నేను/ రెక్కలు కట్టుకుని దృశ్యాల వెంట వాలుతున్నాను/బాల్యం యవ్వనం స్నేహితురాళ్ళు/ రెక్కలమీద కూర్చుని కథ చెప్తునట్టుగా ఉంది" ఇక్కడ నాకు సర్ ఫిలిప్ సిడ్నీ గుర్తుకొచ్చాడు, అతనిలా అంటాడు Poetry is a "speaking picture." అని. అది నిజమే కదా అనిపించె వాక్యాలివి.
ఫిలిప్ సిడ్నీని గుర్తుకుతెచ్చే మరొ కవిత "గ్రాండ్ కెన్యాన్". కొలరాడో నదిని చూస్తూ ఆమె రాసిన ఈ వాక్యాలు తప్పక చదవాల్సిందే.
"కళ్ళనిండా కొన్ని వేల చిత్రాలు/నక్షత్రాలని లెక్కపెట్టినట్లు వాటిచుట్టూ తిరిగినా/వేళ్లమీద ఒక్కభావం కూడా వాలటంలేదు " …….."రంగులన్నీ గుండె గోడమీద అమ్మకానికి పెట్టి/ ఆకుపచ్చని కొలరాడో నదిలోకి ద్దూకి/ మలుపు రహస్యంలో వొదిగిపోతానేమొ"
మ్యాస్కులిజం లేదా మ్యాస్కులినిజం (Masculinism) — పదం ఏదైనా అర్ధం ఒక్కటె.
"ఒక సండాసు కథ" ఈ సంకలనంలో చెప్పుకోదగ్గ కవిత. "అర్ధరాత్రి శానిటరీ ప్యాడ్ అవసరం/ నిద్రని చెడగొట్టి బాత్రూం తలుపులు తెరుస్తుంది" అనిమొదలైన కవితలో ఓ స్త్రీ వేదనని ఇంతకంటే చిక్కగా మరొకరు చెప్తారని అనుకోము.
మగ తృష్ణ ప్రకారం ఆ మూడురోజులు అతనికి ఆమెతో సెక్స్ కావాలి కాని తెల్లారితే ఆమె ఓ "అసుంట" ఎందుకంటే ఆమె ఆ మూడు రోజులూ 'అపవిత్రత' కాని రాత్రి మాత్రం ఆమె కావాలి. ఓ సామజిక వర్గపు కట్టుబాట్లపై ఇలా విరుచుకుపడిన కవితని నేను చదవటం మాత్రం ఇదే మొదటిసారి.
"రాత్రి ముట్టుకొట్టులో ఆక్రమించుకున్న భర్త
నూతిమీద చేదడు నీళ్ళతో పవిత్రమై
తెల్లవారి "అసుంటా వుండు" అంటూ
తప్పుకు తిరుగున్న మగడి చేష్టల నుంచి పుట్టిన రవ్వ
తోటల్లో దొడ్లల్లో తిరిగిన మైలకి నిప్పు పెట్టింది"
మాస్కులిజాన్ని మన సంస్కృతి సాంప్రదాయాల్లో ఎంత తప్పుగా అన్వయించారో ఈ వాక్యాల్లో సుస్పష్టం చేశారు రేణుకా అయోలా. ఈ కవిత చదూతూన్నంతసేపూ రూపీ కౌర్ అనే భారతీయాంగ్ల రచయిత్రి గుర్తుకు వస్తుంటారు. ఆమె మాటల్లో Our backs tell stories; no books have the spine to carry—Rupi Kaur (Women of Colour)
భావుకత్వపు గాఢతా తీవ్రతా ఎక్కువగా కనిపించే ఈ సంకలనంలో కొన్ని చదివాక చదువుతున్నదె చదివామా అన్న భావన కలగకమానదు. కవిత్వం అంటే కేవలం భావుకత్వాన్ని తొడుక్కున్న వాక్యం కాదుకదా! మిగిలిన కవితా సాధనాలని కూడా వాడి ఉండాల్సింది ఈమె. ఓ సంకలనం కేవలం ఓ కవితానుభవానికో లేక ఓ కవితా ప్రక్రియకో, ఓ సాధనానికో పరిమితం కాకూడదన్నది నా వ్యక్తిగత అభిప్రాయం మాత్రమే.
మరికొన్ని విషయాలు ఆమె మాటల్లోనే ఇలా :
1.మీ సంకలనానికి "ఎర్రమట్టి గాజులు" టైటిల్ గా ఎందుకు అనుకున్నారు?
మట్టి గాజులు కేవలం మన సంప్రదాయం మాత్రమే కాదు వొక సంస్కృతి కూడా. ఇందులో మా అమ్మ వున్నారు,నేను వున్నాను, మొత్తం సంకలనం వొక స్త్రీ ప్రయాణం, అందుకే ఈ టైటిల్ అనుకున్నాను.
చాలా కవితలు భారతీయ వనితల జీవన విధానంపై కామెంట్రీ అనుకోవచ్చా?
స్తీ వాదం బలంగా దేశదేశాలతో పాటూ భారత దేశంలో వొక కదలిక తెచ్చింది అయినా ఇప్పటికీ ఏ మార్పు లేదు, అందుకే భారతీయ వనితల జీవన విధానం మారలేదు అని నా అభిప్రాయం.
మిమ్మల్ని మీరు వొక ఫెమినిస్ట్ కవయిత్రి గా ప్రకటించుకుంటున్నారా?
స్తీ పైనా, దేహాలపైనా దాడి జరిగినప్పుడు ప్రశ్నించే హక్కు నాకు వుంది అనుకుంటాను దాన్ని సమాజం ఫెమినిస్ట్ కవిత్వం అంటుందా, లేక మానవీయ కోణం వున్న కవిత్వం అంటుందా అనే లేబుల్స్ గురించి నేను ఎప్పుడూ పట్టించుకోలేదు.
ఎడాదికి ఆర్నెల్లు అమెరికా లో వుండే మీకు రెండు దేశాల మధ్య ప్రస్పుటంగా కనిపించే భేదం? ముఖ్యంగా సమాజంలో స్త్రీల స్థితి గతుల విషయంలో….
రెండు దేశాల నడుమ నాకు కనిపించిన తేడా అభివృద్ధి. అదే సమయంలో మనదేశీయులలో కనిపించే వొంటరితనం. అది పోగోట్టుకొవడానికి ఎక్కువైన భక్తి, సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు. ఇక్కడ స్థానికంగా ఉండే వారితో నా పరిచయం పరిమితమే ఐనా నేను చూసినంతవరకూ ఇక్కడి స్త్రీలు మనవారికంటే స్వేచ్చా స్వాతంత్రాలలో చాలా వరకూ ముందున్నారు. సో అది వారి ఉనికిని విస్తారంగా చాటుకునే అవకాశమూ, ఒంటరిగా బ్రతకగలిగే అవకాశమూ కల్పిస్తుండటంతో వారి సెల్ఫ్ రెస్పెక్ట్ మనవారికంటే ఎక్కువే అని చెప్పగలను. మరీ ముఖ్యంగా ఆర్ధిక స్వతంత్రం వారి ఆలోచనా విధానంపై చా ప్రభావం చూపుతుందని అనుకోవచ్చు.
స్త్రీవాద కవిత్వం/ సాహిత్యం పై మీ అభిప్రాయం?
ఇంకా విస్తృతంగా రావాల్సి వుంది. మహిళల సంఖ్య సంఘటితం కావాలి, గ్రూపులు తగ్గాలి, సభల్లో వేదికలపై సంఖ్య పెరగాలి. కేవలం అవార్డులకోసమే కాకుండా తమ గళాన్ని ధైర్యంగా నలుగురికీ వినిపించగలిగేలా రాయాలి. అలాగే స్త్రీవాద సాహిత్యం కేవలం స్త్రీల నుంచే కాకుండా ఇంకా ఎక్కువగా పురుషుల నుంచికూడా రావాలి. సాహిత్యంలొ స్త్రీవాదం ఒక అంతర్భాగం కావాలి తప్ప అది ప్రత్యేకంగా ఉండకూడదని నా అభిప్రాయం.
నీ మౌనం వారికి ఆయుధమే!
Thank you very much vasudev gaaru
నా కవితా సంపుటి పై ఇంత మంచి సమీక్ష అందించినందుకు
ప్రచురించిన అఫ్సర్ గారికీ ధన్యవాదాలు …
నేను చదివాను, నాకు చాలా బాగా నచ్చిన కవితలు. రేణుక గారికి హ్రుదయపూర్వక అభినందనలు.
వాసుదేవ్ గారు మీ వ్యాఖ్యానం బాగుంది. కవిత్వమంటే కేవలం భావుకత్వాన్ని తొడుక్కున్న వాక్యం కాదుగదా అన్న మీ వాక్యం చాలా నచ్చింది.
రేణుక గారి బుక్ బాగుంది. ఆమెకు హృదయపూర్వక అభినందనలు . ఇంటర్వ్యూ లో గ్రూపులు తగ్గాలి, దేహాలపై దాడి, విదేశీ స్త్రీల ఆర్ధిక స్వేచ్చ గురించిన ఆమె అభిప్రాయాలు ధైర్యం గా చెప్పడం బాగుంది.
శ్రీరామ్ గారు నమస్తే. మీ ఆత్మీయ స్పందనకు నెనర్లు.
నేను పలకని, రాయని శబ్దాలను ఆమె కవిత్వం గా మార్చారు. మీరు ఈ రకమైన ఇంటర్వ్యూ లాంటి వ్యాసాన్ని కవయిత్రి అంతరంగాన్ని బాగా ఆవిష్కరించారు.
ధన్యవాదాలు. మా ఈ కొత్త ప్రయత్నాన్ని ఆదరిస్తున్నందుకు నెనర్లు గీత గారు
B. Leela Reddy says:
ఎర్ర మట్టి గాజులు భారతీయ స్త్రీ జీవన విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ రాసిన సంకలనం అనొచ్చు నిస్సందేహంగా. ద్విభాషా కవి అయిన వాసుదేవ్ గారి విశ్లేషణ బాగుంది. ఆంగ్ల కవితల్ని అక్కడక్కడా 'quote ' చేయటం ఇంకా అద్భుతం.
రేణుకా అయోలా is lucky ఇలా ఓ మేటి కవి చేతిలో తన సంపుటి సమీక్ష కు
నోచుకృవటం .👌👌
భారతీయ వనితల జీవితంలో పెద్ద మార్పేమీ లేదు అనే కవయిత్రి ఉద్దేశంతో నేనూ ఏకీభవిస్తాను.
ఈ సమీక్ష చదవి ఆస్వాదించటంలో జాప్యం జరిగింది వాసుదేవ్ జీ .అందుకు మన్నించండి. 🙏🏻
కవయిత్రి కవితాత్మనే కాక అంతరంగాన్ని కూడా విపులంగా సారంగ ద్వారా అందించిన మీకు హేట్సాఫ్!
మీ హృదయపూర్వక స్పందనకు నెనర్లు. మనస్ఫూర్తిగా చదివి మరీ రాసారు కాబట్టి టైం తీసుకున్నా సమీక్షపై లోతైన స్పందనను సరిగ్గా ఇవ్వగలిగారు. ధన్యవాదాలు
erramatti gaajulatho bhaarateeyatva darsanam – saaranga
2020 sanchikaluaksharaala venakasanchika: 15 janavari 2020
"The best way to express gratitude is to recognize the sorrows of other people."
ee kotation ki puurtinyaayam chesina kavita sankalanam renuka ayola gaari "erramatti gaajulu". jeevita sanghatanalannitini erchi kurchi paerchina oo samaharam. oo manchi pustakam chadutunnappudu oo pagy tirageyyatame oo anubhavamgaa konni pustakaale dorukutaayi. andulo idokati. unnavi nalabhai naalugu kavitale ina okkokkati hattukuneve. "naannanu pogottukuni" ane oo negative titil kavitatho pustakam praarambham ina adhi kavayitri nostalgic bhavaprakatane.
"illu khaaliigaa ledu/ oo cheekati guha dehamloki pravesinchinattundi" anna ee vaakyaalato modati pagy mugisina rendo pejiloki vellataaniki manasoppadu.
tana ee sankalanam oo stree prayaanamgaa cheppukunna renuka ayola mottam kavitallo nostaljiane pradhaana kavita saadhanamgaa teesukunnattu kanapadutundi. (nostalgia ante entani adagoddu. veelaite ee padaaniki ardham kosam aangla dictionerillo matrame vetakandi. )
kontamandi kavulu tama bhaavajaalaanni paatakulapaiki vedajallutaaru. marikontamandi paatakula aalochanalane tama vaakyaallo imudchukuntu tama abhiprayaalani kuudaa jatacherchukuntu raastuntaaru. renuka ee rendintinii samayochitamga vaadaarane anukovali. udaaharanaki idhi chudandi
"inka yem ee ledu ee rojulo anukunna pratee saarii / suudiloo daaram kotta rojuni kutti choopistundi" indulone maro bhavaprakatana ilaa " oodaarangu disembaraalu/ jeevitam choopullo virabuustaayi" oodaarangu jeevitamlooni oo velitini, charamankanni cheppakane cheptaayi.
ee vaakyam pagy chivarana untundi. intaku mundu cheppinattu ee paejeeni vadili ventane maro paejeelo ki vellabudhidhikaadu. endukante akkade manamedo oo saaliguuduloki irukku poiuntam kada.
ika ee sankalanaaniki sheershikagaa rasukunna "erramatti gaajulu" kavita bhalegaa aakattukunede.
"ammani chudalante prayaaninchaali/ nidrapotunna gajulani savarinchaalaante prayaaninchaali/ pakshila nenu/ rekkalu kattukuni drushyaala venta vaalutunnaanu/balyam yavvanam snehituraallu/ rekkalameeda kuurchuni katha cheptunattugaa undi" ikkada naaku sar philip sidney gurtukochadu, atanila antaadu Poetry is a "speaking picture." ani. adhi nijame kada anipinche vaakyaalivi.
philip sidneeni gurtukutecche maro kavita "grand kenyan". kolarado nadini chustuu aame raasina ee vaakyaalu tappaka chadavalsinde.
"kallaninda konni vela chitraalu/nakshatraalani lekkapettinatlu vaatichuttuu tirigina/vellameeda okkabhaavam kuudaa valatamledu " yu.."rangulannee gunde godameeda ammakaniki petti/ aakupacchani kolarado nadiloki dduki/ malupu rahasyamlo vodigipotanemo"
masculism leda masculinism (Masculinism) u padam edaina ardham okkate.
"oka sandaasu katha" ee sankalanamlo cheppukodagga kavita. "ardharaatri saanitarii pyad avasaram/ nidrani chedagotti batrum talupulu terustundi" animodalaina kavitalo oo stree vedanani intakante chikkagaa marokaru cheptaarani anukomu.
maga trushna prakaaram aa moodurojulu ataniki aametho secks kavali kaani tellarithe aame oo "asunta" endukante aame aa moodu rojuluu 'apavitrata' kaani raatri maatram aame kavali. oo saamajika vargapu kattubaatlapai ilaa viruchukupadina kavitani nenu chadavatam maatram ide modatisaari.
"raatri muttukottulo aakraminchukunna bharta
nootimeeda chedadu neellatho pavitramai
tellavaari "asunta vundu" antuu
tappuku tirugunna magadi cheshtala nunchi puttina ravva
thotallo dodlallo tirigina mailaki nippu pettindi"
maskulijanni mana samskruti saampradaayaallo entha tappugaa anvayinchaaro ee vaakyaallo suspashtam chesaru renuka ayola. ee kavita chadutunnantasepoo roopy cour ane bharatiyangla rachayitri gurtuku vastuntaaru. aame maatallo Our backs tell stories; no books have the spine to carryuRupi Kaur (Women of Colour)
bhaavukatvapu gaadataa teevrataa ekkuvagaa kanipinche ee sankalanamlo konni chadivaka chaduvutunnade chadiwama anna bhavana kalagakamaanadu. kavitvam ante kevalam bhaavukatvaanni todukkunna vaakyam kadukada! migilina kavita saadhanaalani kuudaa vaadi undaalsindi eeme. oo sankalanam kevalam oo kavitaanubhavaaniko leka oo kavita prakriyako, oo saadhanaaniko parimitam kaakuudadannadi naa vyaktigata abhiprayam matrame.
marikonni vishayaalu aame matallone ilaa :
1.mee sankalanaaniki "erramatti gaajulu" titil gaa enduku anukunnaru?
matti gaajulu kevalam mana sampradaayam matrame kaadu voka samskruti kuudaa. indulo maa amma vunnaru,nenu vunnaanu, mottam sankalanam voka stree prayaanam, anduke ee titil anukunnaanu.
chala kavitalu bhaarateeya vanitala jeevana vidhaanampai commentry anukovacha?
stee vaadam balangaa desadesalato paatuu bhaarata desamlo voka kadalika tecchindi aina ippatikee e maarpu ledu, anduke bhaarateeya vanitala jeevana vidhaanam maaraledu ani naa abhiprayam.
mimmalni meeru voka feminist kavayitri gaa prakatinchukuntunnaara?
stee paina, dehalapaina daadi jariginappudu prasninche hakku naaku vundi anukuntaanu daanni samajam feminist kavitvam antunda, leka manaveeya konam vunna kavitvam antunda ane lables gurinchi nenu eppuduu pattinchukoledu.
edaadiki aarnellu america loo vunde meeku rendu deshaala madhya prasputamgaa kanipinche bhedam? mukhyamgaa samaajamlo streela sthiti gatula vishayamlo.
rendu deshaala naduma naaku kanipinchina teda abhivruddhi. adhe samayamlo manadeseeyulalo kanipinche vontaritanam. adhi pogottukovadaniki ekkuvaina bhakti, samskruti saampradaayaalu. ikkada sthaanikamgaa unde vaaritho naa parichayam parimitame ina nenu chusinantavarakuu ikkadi streelu manavarikante swechha swaatantraalalo chala varakuu mundunnaru. soo adhi vaari unikini vistaaramgaa chaatukune avakaasamuu, ontarigaa bratakagalige avakaasamuu kalpistundatamto vaari self respect manavarikante ekkuve ani cheppagalanu. mari mukhyamgaa aardhika swatantram vaari alochana vidhaanampai chaa prabhaavam chuuputundani anukovachhu.
streevaada kavitvam/ saahityam pai mee abhiprayam?
inka vistrutamgaa ravalsi vundi. mahilala sankhya sanghatitam kavali, groopulu taggaali, sabhallo vedikalapai sankhya peragali. kevalam avardulakosame kakunda tama galaanni dhairyamgaa nalugurikee vinipinchagaligelaa rayali. alaage streevaada saahityam kevalam streela nunche kakunda inka ekkuvagaa purushula nunchikuda ravali. saahityamlo streevaadam oka antarbhaagam kavali tappa adhi pratyekamgaa undakudadani naa abhiprayam.
nee mounam vaariki aayudhame!
Thank you very much vasudev gaaru
naa kavita samputi pai inta manchi sameeksha andinchinanduku
prachurinchina afser gaariki dhanyavaadaalu u
nenu chadivaanu, naaku chala baga nachina kavitalu. renuka gaariki hrudayapurvaka abhinandanalu.
vasudev gaaru mee vyaakhyaanam bagundi. kavitvamante kevalam bhaavukatvaanni todukkunna vaakyam kaadugadaa anna mee vaakyam chala nachindi.
renuka gaari buk bagundi. aameku hrudayapurvaka abhinandanalu . intervio loo groopulu taggaali, dehalapai daadi, videshee streela aardhika swechh gurinchina aame abhipraayaalu dhairyam gaa cheppadam bagundi.
sriram gaaru namaste. mee aatmeeya spandanaku nenarlu.
nenu palakani, rayani sabdaalanu aame kavitvam gaa maarchaaru. meeru ee rakamaina intervio lanti vyaasaanni kavayitri antaramgaanni baga aavishkarinchaaru.
dhanyavaadaalu. maa ee kotta prayatnaanni aadaristunnanduku nenarlu geetha gaaru
B. Leela Reddy says:
erra matti gaajulu bhaarateeya stree jeevana vidhaanaanni pratibimbistuu raasina sankalanam anochu nissandehamgaa. dwibhasha kavi ayina vasudev gaari vislaeshana bagundi. aangla kavitalni akkadakkada 'quote ' cheyatam inka adbhutam.
renuka ayola is lucky ilaa oo meti kavi chetilo tana samputi sameeksha ku
nochukruvatam .yu
bhaarateeya vanitala jeevitamlo pedda marpemy ledu ane kavayitri uddesamto nenuu ekibhavistaanu.
ee sameeksha chadavi aasvaadinchatamlo jaapyam jarigindi vasudev jee .anduku manninchandi. yu
kavayitri kavitatmane kaaka antaramgaanni kuudaa vipulangaa saaranga dwara andinchina meeku hatesaf!
mee hrudayapurvaka spandanaku nenarlu. manasphoorthigaa chadivi mari rasaru kabatti taim teesukunna sameekshapai lotaina spandananu sarigga ivvagaligaaru. dhanyavaadaalu