07:11, 18 జూలై 2007 నాటి కూర్పు
259 bytes removed , 12 సంవత్సరాల క్రితం
కొన్ని సవరణలు
16:57, 15 జూలై 2007 నాటి కూర్పు (సవరించు)
(→‎వనరులు, లింకులు: +శ్రవణ తెవికీ లింకు)
07:11, 18 జూలై 2007 నాటి కూర్పు (సవరించు) (దిద్దుబాటు రద్దుచెయ్యి)
| occupation = నటి, స్నూకర్స్‌స్నూకర్ క్రీడాకారిణి
| title = నాటక కళా ప్రపూర్ణ
'''టి.జి.కమలాదేవి''' (TG Kamala Devi) (ఏ.కమలా చంద్రబాబు)<ref>http://www.oldtelugusongs.com/cgi-bin/search/search.pl?scode=p85</ref> అసలు పేరు '''తోట గోవిందమ్మ'''. ఈమెకు వివాహం అయ్యాక పేరు భర్త పేరు అనుసంధానించబడి చేరి ఏ.కమలా చంద్రబాబుగా మారింది. ఈమె [[తెలుగు సినిమా]] నటి మరియు [[స్నూకర్]] క్రీడాకారిణి. ప్రసిద్ధనటుడుప్రసిద్ధ నటుడు [[చిత్తూరు నాగయ్య]] భార్య జయమ్మకు చెల్లెలు. ఈవిడ స్వస్థలం [[కార్వేటినగరం]]. [[చిత్తూరు నాగయ్య]] ప్రోత్సాహంతో సినిమా రంగ ప్రవేశం చేసిచేసింది. ఈమె నటించిన మొట్ట మొదటి సినిమా [[చూడామణి]].తరువాత నటించిన [[మాయలోకం]] అనే సినిమా ఈమెకు మంచిపేరు తెచ్చింది. [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] తొ తో జోడీగా [[ముగ్గురు మరాఠీలు]] సినిమాలో నటించింది.[[ అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] హీరోగా ఆలపించిన తొలియుగళతొలి యుగళ గీతానికి ఈమె హీరోయిన్‌గా నటించింది. [[పాతాళభైరవి]], [[మల్లీశ్వరి]] (హీరోయిన్ ఇష్టసఖి జలజ) లాంటి హిట్‌ సినిమాల్లో నటించారునటించింది.ఈమె ఈమె మల్లీశ్వరిలో కొన్ని పాటలు పాడడంతో పాటు, తరువాతి కాలంలొ కాలంలో అనేక మంది నటీమణులకు డబ్బింగ్‌ చెప్పింది. తెలుగుతో పాటు అనేక [[తమిళం|తమిళ]] సినిమాల్లో కూడా ఈమె నటించింది.
టి.జి.కమలాదేవి [[1930]], [[డిసెంబర్‌ 29]]వ తేదీన చిత్తూరు జిల్లా [[కార్వేటినగరం]]లో జన్మించింది. ఈమె తల్లి లక్ష్మమ్మ, తండ్రి కృష్ణస్వామి నాయుడు.టి.జి. కమలాదేవికి ఇద్దరు అక్కలు, ఒక తమ్ముడు. తండ్రి వ్యాపారపరంగా కొన్ని ఒడిదుడుకులు ఎదుర్కోవడంతో కుటుంబ సమేతంగా నివాసాన్ని [[కార్వేటినగరం]] నుండి పుత్తూరుకు[[పుత్తూరు]]కు మార్చాడు. తండ్రికి పుత్తురు లొని పుత్తూరులో అటవీ శాఖలో పని దొరికింది. కమలాదేవి పుత్తూరు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో థర్డ్‌ఫారం వరకు చదివింది. క్రిస్టియన్‌ మిషనరీ తిరిగి ఐదవక్లాస్‌ స్కూల్లో చదివింది. ఈమె ఏడో ఏట నుండి తల్లి లక్ష్మమ్మ ప్రోత్సాహంతో శాస్త్రీయ సంగీతం నేర్చుకొందినేర్చుకుంది. ప్రముఖ గాత్ర విద్వాంసులువిద్వాంసుడు '''చెంచు రామయ్యచెంచురామయ్య''' ఈమెకు గురువు. సుమారు మూడేళ్ళ పాటు '''చెంచు రామయ్య'''చెంచుామయ్య వద్ద కమాలాదేవి సంగీతాన్ని అభ్యసించింది. ఈవిడ దాదాపు వంద కీర్తనలు, శృతులు పాడింది.
పాఠశాల, [[సంగీతం|సంగీతానికి ]] తోడుగా బాల్యం నుండి నాటకాల్లో కూడా నటించింది. ఓ సారిఓసారి కమలాదేవి ''జ్ఞాన సుందరి'' నాటకంలొనాటకంలో నటిస్తుండగా నాగయ్య గారితోనాగయ్యతో పాటు పలువురు ప్రముఖులు ఆ నాటకం వీక్షించారుచూసారు. మరొ సంఘటనలొ [[పిఠాపురం]] రాజవారు కమలాదేవి నటించిన మరో సంఘటనలో ''సక్కుబాయి'' నాటకాన్నినాటకంలో చూసిఈమె అందులొనటనకు ఈమెముగ్ధుడైన బాగా నటించినందుకు[[పిఠాపురం]] రాజా బంగారపు గొలుసు ప్రదానం చేస్తాననిబహూకరిస్తానని చెప్పినా , సమయానికి రాజా వారు తన మెడలొఆయన మెడలో గొలుసు లేకపోవడంతో కమలాదేవికి, మరో కార్యక్రమంలో గొలుసును రాజావారు గొలుసు బహుమానం చేశారుబహూకరించాడు. ఆంధ్ర సెక్రటరియేట్‌ అసోసియేషన్‌ ఆధ్వర్యంలో గుజరాత్‌[[గుజరాత్]], రాజస్థాన్‌ ర్రాష్టాల్లో ప్రదర్శించిన [[అలెగ్జాండర్‌ రూక్సానారాజస్థాన్]] రాష్టాల్లో రుక్సానా పాత్రను కమలాదేవి 25 సార్లు ధరించింది.
ఎనిమిదేళ్ళ వయసులో ఎవిఎం వారి ''నాటి సరస్వతి స్టార్స్‌'' తరపున ఓపెన్‌ రికార్డింగ్‌లో ఓ పాట పాడేందుకు తొలిసారిగా [[చెన్నై]] వెళ్ళింది. [[టి.చలపతిరావు]] ఈమెకు ''నేను కనలేని జీవితము...'' అనే పాటను సుమారు 20 రోజుల పాటు నేర్పించి ఓపెన్‌ రికార్డింగ్‌లో పాడించాడు. చిన్న వయస్సులోనే ''కనకతార'', ''భూపుత్రి'', ''ఐదు పువ్వుల రాణి'' వంటి పలు నాటకాల్లో ఈవిడ నటించింది. ఈమెకు చిన్నతనం నుందినుండి సినిమాలంటే ఆసక్తి, ఇష్టం ఉండేది. అక్క జయమ్మ వివాహం [[చిత్తూరు నాగయ్య]] తొనాగయ్యతో జరగడంతో ఈవిడ మిగతా బాల్యం [[చెన్నై]]‌లోని మైలాపూర్‌లోని మైలాపూర్, మాంబళంలలో వారింట్లో కొనసాగింది. అప్పట్లోనే [[చెన్నై]] [[ఆకాశవాణి]] కేంద్రంలొ సంగీత, పౌరాణిక నాటకాలలొ, లైట్‌లైట్ మ్యూజిక్‌మ్యూజిక్ కచేరిలలోను తన ప్రతిభ కనబరిచింది.
==బహుముఖ ప్రఙ్ఞాశాలి==
రంగస్థలం, చిత్రసీమ, ఆకాశవాణి, క్రీడారంగం వంటి నాలుగు మాధ్యమాల్లోనూమాధ్యమాల్లో నిలదొక్కుకున్న కళాకారణివ్యక్తి కమాలదేవి. నాటక రంగం ఆమె ప్రధాన వ్యాపకం, అభిమాన రంగం. మద్రాసులో ఉన్న ''చెన్నపురి ఆంధ్రమహాసభ'' కార్యక్రమాల వెనుక ఆమె కార్యదీక్ష, దక్షత, ముందుచూపు ఉన్నాయి. 1950లో[[1950]]లో ఆ సంస్థలో సభ్యత్వం పొంది [[1956]] నుంచి కార్యదర్శిగా, అధ్యక్షురాలిగా వివిధ హోదాల్లో సేవ చేస్తుందిచేసింది.
1939 సంవత్సరం [[పుత్తూరు1939]]లో సంవత్సరంలో పుత్తూరులో [[వందేమాతరం (1939 సినిమా)|వందేమాతరం]] చిత్ర కథానాయకుడు [[చిత్తూరు వి.నాగయ్య]]కు ఘన సన్మానం ఏర్పాటైంది. ఆ సన్మానంలో కమలాదేవి తనకు ఇష్టమైన పాటను ప్రార్థనా గీతంగా పాడినప్పుడు నాగయ్య ఆ ప్రార్థనప్రార్థనా గీతాన్ని ఆలకించాడు. ఆ పాటతోవిని, ఆమె ప్రతిభప్రతిభను తెలుసు కొన్న నాగయ్యగమనించి [[చెన్నై]] వెళ్ళాక [[బి.ఎన్‌ఎన్.రెడ్డి]] తొ తో కమలాదేవి గురించి చెప్పి సినిమాలకు సిఫార్సు చేశాడు. నాగయ్య మాటతో, బి.ఎన్‌ఎన్.రెడ్డి ఆమెనిఈమెని మద్రాసుకి పిలిపించి ఇద్దామనుపాత్ర కొన్నఇద్దామనుకున్నాడు. అయితే ఆ పాత్ర కమలాదేవి చేజారిపోయింది. కాని మరికొద్ది కాలానికే [[చూడామణి]] చిత్రంలో ఈమెకు అవకాశం వచ్చింది. చూడామణి చిత్రంతొచిత్రంతో 1941లో[[1941]]లో వెండితెరమీద కనిపించిన టి.జి.కమలాదేవి, తరువాతి కాలంలొకాలంలో అనేక చిత్రాల్లో నటించి తన గానంతో, నటనతో ఆంధ్ర, తమిళ ప్రేక్షకుల్నిప్రేక్షకులను మైమరిపించింది. ఈమె సినిమాలలో కథానాయకి పాత్ర ధరించకపోయినా, ప్రాధాన్యమున్న పాత్రల్లో నటించింది. '[[తెనాలి రామకృష్ణ']] సినిమాలో నటించి [[హెచ్‌హెచ్.ఎం.రెడ్డి]] ఆశీస్సులు పొందింది. [[దక్షయజ్ఞం]]లో రోహిణిగా, [[సీతారామ జననం]]లో అహల్యంగా నటించింది. [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] తొలిచిత్రం 'సీతారామ జననం'లోజననంలో ''నే ధన్యనైతిని రామా'' అనే పాట పాడిన ఈమెకు అభిమానులు బ్రహ్మరథం పట్టారు. తరువాత ఈమె ''[[పార్వతీ కళ్యాణం]], [[గరుడ గర్వభంగం]], [[మాయలోకం]], [[ముగ్గురు మరాఠీలు]], [[పల్లెటూరు]], [[చక్రపాణి]], [[తోడుదొంగలు]], [[గుణసుందరి కథ]], [[మల్లీశ్వరి]], [[పాతాళభైరవి]], [[చంద్రవంక]], [[పల్లెటూరు]]'' వంటి చిత్రాల్లో పాటలు పాడే పాత్రలు, గుర్తింపు పొందేగుర్తింపుగల పాత్రలు ధరించింది.
కమలాదేవికి చిన్నతనం నుండి రంగస్థలం అంటే ఎంతో అభిమానం. ''సతీసావిత్రి'', ''తులాభారం'', ''కీచక వధవథ'' వంటి నాటకాలు ఈమెను నటిగా నిలబెట్టాయి. పాఠశాలలోనే ''కనకతార'' వంటి నాటకాల్లో నటిస్తూ బాల కళాకారిణి గుర్తింపు పొందింది. '[[లవకుశ']] సినిమా గ్రామఫోను రికార్డు ఈమెకి మంచి పేరు తెచ్చింది. ఈమె వయసు పెరిగే కొద్దీ ''సావిత్రి'', ''వరూధిని'', ''కీచకవధ'' వంటి నాటకాల్లో ఆడుతూ పాడుతూ నటిస్తూ నటిగా పేరుతో పాటు అనుభవంఅనుభవమూ గడించింది. అప్పటి ఆంధ్ర సెక్రటేరియట్‌సెక్రటేరియట్ నాటక సమాజం ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోనేకాక గుజరాత్‌గుజరాత్, రాజస్థాన్‌రాజస్థాన్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాల్లో ప్రదర్శించిన 'అలెగ్జాండర్‌'అలెగ్జాండర్'' నాటకంలొనాటకంలో కమలాదేవి ''రుక్సానా'' పాత్రను 20 మార్లు నటించి, ఆపాత్రకు జీవాన్ని ఇచ్చింది. [[బళ్ళారి రాఘవ]], [[స్థానం నరసింహారావు]], [[బందా కనకలింగేశ్వరరావు]], [[సి.ఎస్‌ఎస్.ఆర్‌]], [[ఎ.వి.సుబ్బారావు]], [[రఘురామయ్య]], [[సూరిబాబు]], [[జగ్గయ్య]] వంటి మహానటుల సరసన కథానాయకిగానో, సహనటిగానో నటించి రంగస్థలంరంగస్థల చరిత్రలో తనస్థానంతన అభిమానులలొస్థానం పదిలం చేసుకొన్నదిచేసుకుంది. ''అన్నా చెల్లెలు'', ''రోషనార'', ''కబీరు'', నూర్జహాన్‌''నూర్జహాన్'', ''పరివర్తన'' వంటి నాటకాలు ఆమెకు ఆంధ్రలొఆంధ్రలోను, ''కబీరు'', ''నూర్జహాన్'' తమిళనాడులొతమిళనాడులోము మంచి పేరు తెచ్చాయి. ఆంధ్ర మహాసభలో ఎన్నో వందల నాటకాలలో నటించింది. నాటకాలలో ఆమెకు ఒక స్వర్ణబంగారు పతకం, 25 వెండి పతకాలు లభించాయి. 1983లో[[1983]]లో [[కర్నూలు]]లో ఆంధ్రప్రదేశ్ నాటక అకాడమీ ఈమెకు '''నాటక కళా ప్రపూర్ణ''' బిరుదు ఇచ్చి సత్కరించింది.
===ఆకాశవాణిలో===
ఈమె తొలినుండి [[ఆకాశవాణి]] ఆస్థాన గాయని. [[ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి]] ప్రేరణతో రేడియోలో లలిత సంగీతం, నాటకాలు, నాటికలు, సంగీత రూపకాల్లో పాడుతూ శ్రోతల ప్రశంసలందుకొన్నదిప్రశంసలందుకుంది. [[1945]] నుంచే ఆకాశవాణిలొఆకాశవాణిలో 'ఎ' గ్రేడ్‌గ్రేడ్ కళాకారిణిగా గుర్తింపు పొంది [[బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు]], [[వింజమూరి అనసూయ]], సీత, [[రావుబాల సరస్వతీదేవి]], [[మల్లిక్‌మల్లిక్]], [[టంగుటూరి సూర్యకుమారి]] తదితరులతో కలసి చాలా మార్లు గానం చేసింది. ''అనార్కలి'' నాటకంలో ఆవుల చంద్రబాబునాయుడు అనే మద్రాసు కార్పొరేషన్‌కార్పొరేషన్ వాటర్‌వర్క్స్‌వాటర్ వర్క్స్ విభాగం ఇంజినీరుతో కలసి నటించారునటించింది. అలా నటిస్తున్నప్పుడే ఇద్దరి పరిచయం, ప్రణయంగా మారి పరిణయంగా రూపుదాల్చింది. [[1946]] అక్టోబర్‌లోఅక్టోబర్ వివాహంలో తర్వాతఆయనతో సినిమాలకుపెళ్ళయిన బాగాతరువాత దూరమయ్యారుకమలాదేవి సినిమాలకు దూరమైంది. మొదట మాంబళంలో వుండే కమలాదేవి దంపతులు 1947లో షెనాయ్‌నగర్‌షెనాయ్ నగర్ వెళ్ళారు. అప్పటినుంచి కమాలాదేవి అక్కడే ఉంటున్నారుఉంటోంది.
1947లో సరదాగా ఆమె బిలియర్డ్స్‌[[బిలియర్డ్స్]] నేర్చుకొన్నారునేర్చుకుంది. ఇంకో కధనం ప్రకారం 54 సంవత్సరాల వయసులో తొలిసారిగా స్నూకర్‌నుస్నూకర్ ఆడటం ప్రారంభించింది<ref name=manikns>లైవ్ స్పేసెస్‌లోనిస్పేసెస్ లోని [http://manikns.spaces.live.com/blog/cns!FEA72452726CF2A8!144.entry మనీస్ స్పేస్] అనే ఒక బ్లాగులోని పోస్టు నుండి సేకరించారు. ఈ పోస్టులో కమలా చంద్రబాబు 54 సంవత్సరాలప్పుడు స్నూకర్ ఆడటం ప్రారంభించిందని చెప్పారు. [[జూలై 13]] [[2007]]న సేకరించారు.</ref>. 1956లో[[1956]]లో [[ఆస్ట్రేలియా]] ఛాంపియన్‌ఛాంపియన్ బాబ్‌బాబ్ మార్షల్‌తోమార్షల్ బెంగుళూరులోతో [[బెంగళూరు]]లో తలపడ్డారుతలపడింది. ఆ తర్వాతతరువాత అఖిలభారత ఛాంపియన్‌ఛాంపియన్ సెల్వరాజ్‌తోసెల్వరాజ్ క్వార్టర్‌తో ఫైనల్‌క్వార్టర్ వరకుఫైనల్ పోటీపడ్డారులో పోటీపడింది. [[1994]], [[1995]]లలో బెంగుళూరులోబెంగళూరులో జరిగిన స్నూకర్ పోటీలలో విజేతగా నిలిచింది. తిరిగి 1994లో ఓపెన్‌ఓపెన్ బిలియర్డ్స్‌బిలియర్డ్స్, స్నూకర్స్‌స్నూకర్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌ఛాంపియన్ షిప్ పోటీల్లోనూ విజేతవిజేతగా ఆమెనిలిక్చింది. జమ్మూలో[[జమ్మూ కాశ్మీరు|జమ్మూ]]లో జరిగిన జాతీయ ఛాంపియన్‌షిప్‌ఛాంపియన్ షిప్ పోటీల్లో కూడా ఆమెఈమె ఆడింది. బిలియర్డ్స్ ఆడి, విజేత అయిన మొదటి భారత స్త్రీ, కమలాదేవి. బిలియర్డ్స్ ఆటలో [[1991]] జెంషెడ్‌పూర్‌లోలో జెంషెడ్ పూర్ లో, ఆ తరువాత 1995 బెంగుళూరులో జరిగిన జాతీయస్థాయి పోటీలలో విజేతగా నిలచింది. దాదాపు 80 సంవత్సరాల వయసులో ఇప్పటికీ స్నూకర్ పోటీలలో పాల్గొంటుంది<ref>2006 జనవరి 3 [[హిందూ పత్రిక]]లో [http://www.hindu.com/2006/01/03/stories/2006010312131800.htm స్నూకర్ పోటీలపై వచ్చిన వార్త]. జూలై 13 2007న సేకరించారు.</ref>.
* [[పాతాళభైరవి]] సినిమాలో ''ఇతిహాసం విన్నారా- ఆ అతిసాహసులే ఉన్నారా'' గీతాన్ని ఆలపించారుఆలపించింది
* ''ఎవరే పిలిచే రల్లన మెల్లన పిల్లనగ్రోవిని ప్రియా ప్రియా'' అన్న దేవులపల్లి గీతాలు పాడారుపాడింది
* [[దొంగలున్నారు జాగ్రత్త]]లో [[జి.వరలక్ష్మి]]కి, [[భక్త రామదాసు]]లో [[కన్నాంబ]]కు, [[గొల్లభామ]]లో [[అంజలీదేవి]]కి నేపధ్య గానం చేశారుచేసింది.
* [[సంపూర్ణ రామాయణం]]లో [[పద్మిని]]కి, [[పాండురంగ మహత్యం]]లో [[బి.సరోజాదేవి]]కి, ఇతర భాషా నటీమణులకు డబ్బింగ్‌ చెప్పారుచెప్పింది.
* ''కంజన్‌'' అనే తమిళ సినిమాలోనూ నటించారునటించింది.
* 1956నుండి చెన్నపురి ఆంధ్ర మహిళా సభ అధ్యక్షురాలిగా పని చేస్తున్నారుచేస్తూంది.
* చిత్తూరు నాగయ్య జ్ఞాపకార్ధం నెలకొల్పిన చిత్తూరు నాగయ్య మెమోరియల్ అకాడమీ కి ఈమె ఉపాధ్యక్షురాలిగా పనిచేస్తున్నదిపనిచేస్తూంది.<ref>ఏప్రిల్ 9, 2007న హిందూ పత్రికలో [http://www.hindu.com/2007/04/09/stories/2007040915140200.htm చిత్తూరు నాగయ్య 103వ వర్ధంతి] సందర్భంగా వచ్చిన వార్త. జూలై 13, 2007న సేకరించారు.</ref>
07:11, 18 juulai 2007 naati kuurpu
259 bytes removed , 12 samvatsaraala kritam
konni savaranalu
16:57, 15 juulai 2007 naati kuurpu (savarinchu)
(kevanarulu, linkulu: +shravana teviki linku)
07:11, 18 juulai 2007 naati kuurpu (savarinchu) (diddubaatu radducheyyi)
| occupation = nati, snookersensookar kreedaakaarini
| title = naataka kalaa prapuurna
'''ti.ji.kamaladevi''' (TG Kamala Devi) (e.kamala chandrababu)<ref>http://www.oldtelugusongs.com/cgi-bin/search/search.pl?scode=p85</ref> asalu paeru '''thota govindamma'''. eemeku vivaham ayyaka paeru bharta paeru anusandhaaninchabadi cheri e.kamala chandrababuga maarindi. eeme [[telugu sinima]] nati mariyu [[snookar]] kreedaakaarini. prasiddhanatuduprasi natudu [[chitturu nagayya]] bharya jayammaku chellelu. eevida swasthalam [[karvetinagaram]]. [[chitturu nagayya]] prothsaahamtho sinima ranga pravesam chesichesindi. eeme natinchina motta modati sinima [[chudamani]].taruvaata natinchina [[mayalokam]] ane sinima eemeku manchiperu tecchindi. [[akkineni nageshwararao]] thomaana thoo jodiigaa [[mugguru maraateelu]] cinemalo natinchindi.[[ akkineni nageshwararao]] heeroga aalapinchina toliyugalatoli yugala geetaaniki eeme heroinega natinchindi. [[paataalabhairavi]], [[mallishwari]] (heroin ishtasakhi jalaja) lanti hite cinemallo natinchaarunatinchindi.eeme eeme mallishwarilo konni paatalu paadadamtho paatu, taruvaati kaalamlo kaalamlo aneka mandi nateemanulaku dabbingli cheppindi. telugutho paatu aneka [[tamilam|tamila]] cinemallo kuudaa eeme natinchindi.
ti.ji.kamaladevi [[1930]], [[dissember 29]]va tedeena chitturu jilla [[karvetinagaram]]loo janminchindi. eeme talli lakshmamma, tandri krishnaswamy nayudu.ti.ji. kamaladeviki iddaru akkalu, oka tammudu. tandri vyaapaaraparamgaa konni odidudukulu edurkovadamto kutumba sametamgaa nivaasaanni [[karvetinagaram]] nundi putturuku[[putturu]]ku maarchaadu. tandriki putturu loni putturulo atavi saakhalo pani dorikindi. kamaladevi putturu prabhutva paatasaalalo thardmaram varaku chadivindi. cristianni missiony tirigi aidavakles schoollo chadivindi. eeme edo eta nundi talli lakshmamma prothsaahamtho saastriiya sangeetam nerchukondinerchuku. pramukha gatra vidvaamsuluvidvaamsa '''chenchu ramayyachenchuramayya''' eemeku guruvu. sumaru moodella paatu '''chenchu ramayya'''chenchumayya vadda kamaladevi sangeetaanni abhyasinchindi. eevida daadaapu vanda keertanalu, shruthulu paadindi.
paatasaala, [[sangeetam|sangeetaaniki ]] thodugaa balyam nundi naatakaallo kuudaa natinchindi. oo saarioosaari kamaladevi ''ghnaana sundari'' naatakamlonaatakamlo natistundagaa nagayya gaaritonaagayyato paatu paluvuru pramukhulu aa naatakam veekshinchaaruchuusaaru. maro sanghatanalo [[pitaapuram]] rajavaru kamaladevi natinchina maro sanghatanalo ''sakkubai'' naatakaanninaatakamlo chusieeme andulonatanaku eememugdhudaina baga natinchinanduku[[pitaapuram]] raja bangaarapu golusu pradaanam chestananibahookaristaa cheppina , samayaniki raja vaaru tana medaloaayaana medalo golusu lekapovadamto kamaladeviki, maro kaaryakramamlo golusunu rajavaru golusu bahumanam chesarubahookarinchaadu. aandhra secratariyetsi asosiation aadhvaryamlo gujarathe[[gujarat]], rajasthanni rraashtaallo pradarsinchina [[alegjandersari rooksaanaaraajathnaa]] rashtallo ruksana paatranu kamaladevi 25 saarlu dharinchindi.
enimidella vayasulo avm vaari ''naati saraswati starse'' tarapuna open recordingle oo paata paadenduku tolisaarigaa [[chennai]] vellindi. [[ti.chalapatirao]] eemeku ''nenu kanaleni jeevitamu...'' ane paatanu sumaru 20 rojula paatu nerpinchi open recordingle paadinchaadu. chinna vayassulone ''kanakatara'', ''bhuputri'', ''aidu puvvula raani'' vanti palu naatakaallo eevida natinchindi. eemeku chinnatanam nundinundi cinemalante aasakti, ishtam undedi. akka jayamma vivaham [[chitturu nagayya]] tonaagayyato jaragadamtho eevida migata balyam [[chennai]]eloni mylapuriloni mylapur, maambalamlalo vaarintlo konasagindi. appatlone [[chennai]] [[aakaasavaani]] kendramlo sangeeta, pouraanika naatakaalalo, litelite musicremusic kacherilalonu tana pratibha kanabarichindi.
==bahumukha prenaasaali==
rangasthalam, chitraseema, aakaasavaani, kreedaarangam vanti naalugu madhyamallonumadhyama niladokkukunna kalaakaaranivyakti kamaladevi. naataka rangam aame pradhaana vyaapakam, abhimana rangam. madraasulo unna ''chennapuri aandhramahaasabha'' kaaryakramaala venuka aame kaaryadeeksha, dakshata, munduchuupu unnaayi. 1950loo[[1950]]loo aa samsthalo sabhyatvam pondi [[1956]] nunchi kaaryadarsigaa, adhyakshuraaligaa vividha hodallo seva chestundichesindi.
1939 samvatsaram [[putturu1939]]loo samvatsaramlo putturulo [[vandemaataram (1939 sinima)|vandemaataram]] chitra kathaanaayakudu [[chitturu vi.nagayya]]ku ghana sanmanam erpaataindi. aa sanmaanamlo kamaladevi tanaku ishtamaina paatanu praarthanaa geetamgaa paadinappudu nagayya aa praarthanapraarthanaa geetaanni aalakinchaadu. aa paatatovini, aame pratibhapratibhanu telusu konna naagayyagamaninchi [[chennai]] vellaaka [[bi.neane.reddi]] thomaana thoo kamaladevi gurinchi cheppi sinimaalaku sifaarsu cheshaadu. nagayya maatatho, bi.neane.reddi aamenieemeni madrasuki pilipinchi iddaamanupaatra konnaiddaamanukunnaa. ayithe aa paatra kamaladevi chejaripoyindi. kaani marikoddi kaalaanike [[chudamani]] chitramlo eemeku avakaasam vachindi. chudamani chitramtochitramto 1941loo[[1941]]loo venditerameeda kanipinchina ti.ji.kamaladevi, taruvaati kaalamlokaalamlo aneka chitraallo natinchi tana gaanamtho, natanatho aandhra, tamila prekshakulniprekk maimaripinchindi. eeme cinemaalalo kathaanaayaki paatra dharinchakapoyina, praadhaanyamunna paatrallo natinchindi. '[[tenaali ramakrishna']] cinemalo natinchi [[hechehech.em.reddi]] aasheessulu pondindi. [[dakshayajnam]]loo rohinigaa, [[siitarama jananam]]loo ahalyamgaa natinchindi. [[akkineni nageshwararao]] tolichitram 'siitarama jananam'lojananamlo ''nee dhanyanaitini rama'' ane paata paadina eemeku abhimaanulu brahmaratham pattaaru. taruvaata eeme ''[[paarvatii kalyanam]], [[garuda garvabhangam]], [[mayalokam]], [[mugguru maraateelu]], [[palleturu]], [[chakrapani]], [[thodudongalu]], [[gunasundari katha]], [[mallishwari]], [[paataalabhairavi]], [[chandravanka]], [[palleturu]]'' vanti chitraallo paatalu pade paatralu, gurtimpu pondegurtimpugala paatralu dharinchindi.
kamaladeviki chinnatanam nundi rangasthalam ante entho abhimanam. ''satiisaavitri'', ''tulaabhaaram'', ''keechaka vadhavatha'' vanti naatakaalu eemenu natigaa nilabettaayi. paatasaalaloonae ''kanakatara'' vanti naatakaallo natistuu baala kalaakaarini gurtimpu pondindi. '[[lavakusa']] sinima gramaphonu rikaardu eemeki manchi paeru tecchindi. eeme vayasu perige koddi ''saavitri'', ''varudhini'', ''keechakavadha'' vanti naatakaallo aadutuu paadutuu natistuu natigaa paerutho paatu anubhavamnubhavamuu gadinchindi. appati aandhra secretariatescarta naataka samajam aandhra rashtramlonekaka gujarathigujarat, rajasthannarajthann vanti itara rashtrallo pradarsinchina 'alegjandersari'alegzander'' naatakamlonaatakamlo kamaladevi ''ruksana'' paatranu 20 maarlu natinchi, aapaatraku jeevaanni ichindi. [[ballari raghava]], [[sthaanam narasimhaaraavu]], [[banda kanakalingeswararao]], [[si.sms.aari]], [[e.vi.subbarao]], [[raghuramayya]], [[suribaabu]], [[jaggayya]] vanti mahanatula sarasana kathaanaayakigaano, sahanatigaano natinchi rangasthalamrangasthala charitralo tanasthaanantana abhimaanulalosthaanam padilam chesukonnadichesukunda. ''anna chellelu'', ''roshanara'', ''kabiru'', noorjahanni''noorjahan'', ''parivartana'' vanti naatakaalu aameku aandhraloaandhralonu, ''kabiru'', ''noorjahan'' tamilanaadulotamilanaadula manchi paeru tecchaayi. aandhra mahasabhalo enno vandala naatakaalalo natinchindi. naatakaalalo aameku oka swarnabangaaru patakam, 25 vendi patakaalu labhinchayi. 1983loo[[1983]]loo [[karnoolu]]loo andhrapradesh naataka akadami eemeku '''naataka kalaa prapuurna''' birudu ichi satkarinchindi.
===aakaasavaanilo===
eeme tolinundi [[aakaasavaani]] aasthaana gaayani. [[prayaaga narasimhasaastri]] preranatho radiolo lalita sangeetam, naatakaalu, naatikalu, sangeeta roopakaallo paadutuu shrotala prasamsalandukonnadipa. [[1945]] nunche aakaasavaaniloaakaavaavali 'e' gradeagred kalaakaarinigaa gurtimpu pondi [[balantrapu rajaneekaantaraavu]], [[vinjamuri anasuya]], seetha, [[ravubala saraswateedevi]], [[mallikemallik]], [[tanguturi suuryakumaari]] taditarulato kalasi chala maarlu gaanam chesindi. ''anarkali'' naatakamlo aavula chandrababunayudu ane madrasu corporationnarpor vaterivarksivatar works vibhagam injineerutho kalasi natinchaarunatinchindi. alaa natistunnappude iddari parichayam, pranayamgaa maari parinayamgaa roopudaalchindi. [[1946]] actobereloatcober vivaahamlo tarvaataaayanato sinimaalakupellayina baagaataruvaata dooramayyaarukamalaadevi sinimaalaku dooramaindi. modata maambalamlo vunde kamaladevi dampatulu 1947loo shenoynagareshaneya nagar vellaaru. appatinunchi kamaladevi akkade untunnaruuntondi.
1947loo saradaagaa aame billierdies[[billierds]] neerchukonnarunerch. inko kadhanam prakaaram 54 samvatsaraala vayasulo tolisaarigaa snookernusnookar aadatam praarambhinchindi<ref name=manikns>laiv spacesslonispese loni [http://manikns.spaces.live.com/blog/cns!FEA72452726CF2A8!144.entry manies space] ane oka blaguloni postu nundi sekarinchaaru. ee postulo kamala chandrababu 54 samvatsaraalappudu snookar aadatam praarambhinchindani cheppaaru. [[juulai 13]] [[2007]]na sekarinchaaru.</ref>. 1956loo[[1956]]loo [[australia]] champiyanchampiyan babeabab marshalnetomarshal bengulurulotho [[bengaluru]]loo talapaddaarutalapadindi. aa tarvaatataruvaata akhilabhaarata champiyanchampiyan selvarajntoserva quartareetho finelekwarter varakufinal potipaddarulo potipadindi. [[1994]], [[1995]]lalo bengulurulobemgaluru jarigina snookar potiilalo vijetagaa nilichindi. tirigi 1994loo openeopen billierxebilar, snookersensookars chaampiyanshipnaampi ship potiilloonuu vijetavijetagaa aamenilikchindi. jammoolo[[jammoo kashmiru|jammoo]]loo jarigina jaateeya chaampiyanshipnaampi ship potillo kuudaa aameeeme aadindi. billierds aadi, vijeta ayina modati bhaarata stree, kamaladevi. billierds aatalo [[1991]] jenshedypoorello jenshed pur loo, aa taruvaata 1995 bengulurulo jarigina jaatiiyasthaayi potiilalo vijetagaa nilachindi. daadaapu 80 samvatsaraala vayasulo ippatikee snookar potiilalo paalgontundi<ref>2006 janavari 3 [[hindu patrika]]loo [http://www.hindu.com/2006/01/03/stories/2006010312131800.htm snookar potilapai vachina vaarta]. juulai 13 2007na sekarinchaaru.</ref>.
* [[paataalabhairavi]] cinemalo ''itihasam vinnara- aa atisahasule unnara'' geetaanni aalapinchaaruaalapinchindi
* ''evare piliche rallana mellana pillanagrovini pria pria'' anna devulapalli geetaalu paadaarupaadindi
* [[dongalunnaru jaagratta]]loo [[ji.varalakshmi]]ki, [[bhakta ramadasu]]loo [[kannamba]]ku, [[gollabhama]]loo [[anjaleedevi]]ki nepadhya gaanam chesaruchesindi.
* [[sampuurna ramayanam]]loo [[padmini]]ki, [[paanduranga mahatyam]]loo [[bi.sarojadevi]]ki, itara bhasha nateemanulaku dabbingli cheppaarucheppindi.
* ''kanjan'' ane tamila cinemaaloonuu natinchaarunatinchindi.
* 1956nundi chennapuri aandhra mahila sabha adhyakshuraaligaa pani chestunnaruchestun.
* chitturu nagayya ghnaapakaardham nelakolpina chitturu nagayya memorial akadami ki eeme upaadhyakshuraaligaa panichestunnadipanichee.<ref>epril 9, 2007na hindu patrikalo [http://www.hindu.com/2007/04/09/stories/2007040915140200.htm chitturu nagayya 103va vardhanti] sandarbhamgaa vachina vaarta. juulai 13, 2007na sekarinchaaru.</ref>