చందమామతో నా జ్ఞాపకాలు at చందమామ చరిత్ర
చందమామతో నా జ్ఞాపకాలు
అవసరాల రామకృష్ణారావు గారు
అప్పుడు నా వయసు పదహారు -1947-. ఇప్పుడు ఎనభై -2011-. అప్పుడంటే ఎప్పుడని! చంద్రోదయమయినప్పుడు. అంటే తెలుగు పిల్లల అందాల మాసపత్రికగా చందమామ మొట్టమొదటి సంచిక వెలువడిన నాటి మాట. అందులో నే వ్రాసిన పొట్టి పిచిక కథ అచ్చవడం ఓ విధంగా నా సాహితీ ప్రస్థానానికి తొలి బీజం అవడం కన్న తీపి గుర్తు మరేముంటుంది!
నాటి నా బాల్యంలో తొంగి చూసిన ఆ తొలికిరణపు రూపురేఖలే నేటి ఈ వృద్ధాప్యంలో కూడా కొనసాగడం కంటే మించిన ఆశ్చర్యం, ఆనందం ఇంకేముందని!
అమ్మ చెప్పిన కథే అయినా, అందరికీ తెలిసిన కథే అయినా, మంచి ప్రింటుతో చక్కని బొమ్మలతో వచ్చిన నాటి ఆ చందమామ లోని కథాంశం నా మనసుమీద ఇంప్రింటు చేసేసినట్లుంది!
ఓ బడుగు జీవి తను కష్టపడి సాధించుకున్నది అది లేశమే ఔగాక, పోగొట్టుకుంటుంది. ఎంతమందినో కలుసుకుని, ఎవరూ కలిసిరాకపోయినా, పట్టుదల వదలక, చివరికి విజయం సాధిస్తుంది. అదీ 'పొట్టి పిచిక కథ'. అదే నా విజయసూత్రం అవుతుందని ఆనాడనుకోలేదు!
వెయ్యి పైగా రచనలు చేసి, ఈనాటికీ తల వంచక, కలం దించక తెలుగు కథకుడిగా కొనసాగుతున్న నాకు వేగుచుక్క ఆ కథే కదా! పక్షులతో జంతువులతో మనుషుల్ని కలిపి సామాజికాంశాలను సరళంగా చెప్పవచ్చునని నేను నేర్చుకున్నది చందమామ పత్రిక చలవవల్లనే. 'గణిత విశారద' అనే నవల రాసింది చందమామ పఠన స్పూర్తి తోనే.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ నుంచి 1969లో బహుమతి పొందిన నా 'అర్థమున్న కథలు' పబ్లిషర్స్‌ చందమామ రక్తసంబంధీకులు 'యువప్రచురణలు' వారే. అంతేకాదు. నేను చలసాని-చక్రపాణి అవార్డు అందుకోవడం కూడా తత్సంబంధమైన సత్సాంప్రదాయమే.
సైజుతో పాటు చురుకుతనంలో కూడా నాటి పొట్టి పిచిక లక్షణాలు ఇప్పటికీ నాలో మిగిలి ఉన్నాయని నా మీద నేను వేసుకునే సోకైన జోకు!
చందమామ కథ ఇచ్చిన ఊపుతో నేన్రాసి పుస్తక రూపంలో వచ్చిన పిల్లల రచనల గురించి ఇక్కడ చెప్పుకోవడం అప్రస్తుతం కాదనుకుంటాను. 'కేటూ డూప్లికేటూ', 'మేథమేట్రిక్స్‌' మూడు భాగాలూ, 'ఆంగ్రేజీ మేడీజీ' 'ఆంగ్రేజీ యమఈజీ' ఇలా మరో అరడజనువరకు చిరు సరుకు దొరుకు…
నెలనెలా వెన్నెలలద్దుకుని, చకచకా సొగసులు సరిదిద్దుకుని, పదారుభాషల వారి కితాబులందుకుని భారతీయ పత్రికగానే కాక, అంతర్జాతీయ స్థాయిని చేరుకున్న చందమామ పుట్టింది మన భాషలోనే అని తలుచుకుంటే ఉప్పొంగని తెలుగు గుండె ఉండదు.
కాలక్షేపం కథలతోనే సరిపెట్టుకోక శాస్త్రీయ పరిశోధనాత్మక వ్యాసాలూ, మెదడుకి మేతగా పోటీలూ, అన్యభాషలు నేర్పే ఏర్పాట్లూ– ఇవన్నీ కంటికి నదురైన రంగులతో, అచ్చుతో, అనువైన సైజుతో ఇక్కడ కాక మరెక్కడ దొరుకుతాయని! ఈ సంస్థ పుస్తకరూపంలో పిల్లలకందించే విజ్ఞాన వర్గకోశాలు ఎన్నెన్నని!
ఇంతెందుకు.. ఇటీవల వీరు ప్రచురించిన చందమామ Art Book చూశారా! పదిహేనువందల రూపాయల ఖరీదు కాస్త ఎక్కువే అనిపించవచ్చు కాని అది అందించే శతకోటి అందాల మాట!
నా తొలి ప్రేమ చందమామ. వాక్రూప వర్ణార్ణవం…!
ఈ నాటికీ కథాసుధల్ని వెదజల్లుతూ హాయిగా జీవించగలిగే నా మనోధృతికి నాటి చందమామే మధురస్మృతి!!
– అవసరాల రామకృష్ణారావు
అవసరాల రామకృష్ణారావు గారు 80 ఏళ్లవయసులోనూ సాహిత్య వ్యాసంగం చేస్తూ వస్తున్న విశిష్ట రచయిత. 1947 జూలై నెలలో వచ్చిన తొలి చందమామలో 'పొట్టి పిచుక' అనే కథను వీరే రాశారు. పదిహేనేళ్ల చిన్న వయసులో ఈయన రాసిన తొలి కథ ఇది.
తను కష్టపడి సాధించుకున్న దాన్ని పోగొట్టుకున్న ఓ బడుగుజీవి పిచ్చిక ఎంతోమందిని కలుసుకుని, ఎవరూ కలిసిరాకపోయినా పట్టుదల వదలక చివరికి విజయం సాధిస్తుంది. తొలి చందమామలో కుతూహలం కొద్దీ రాసిన ఈ కథ తదనంతర జీవితం మొత్తంలో తన విజయ సూత్రం అవుతుందని వీరు ఆనాడు ఊహించనే లేదట.
దాదాపు 64 ఏళ్ల తర్వాత వీరి పొట్టిపిచుక కథను ఈనెల -జూలై 2011- చందమామలో మళ్లీ ప్రచురించడమైనది. ఈ సందర్భంగా వారు పంపిన 'చందమామ జ్ఞాపకాలు'తోపాటు, 'విజయమాల' అనే రెండు పేజీల కొత్త కథ కూడా జూలై సంచికలోనే ప్రచురితమైనది.
తొలి చందమామలో కథలు రాసి జీవించి ఉన్న ఏకైక రచయిత రామకృష్ణారావుగారు.
చందమామ జ్ఞాపకాలతో పాటు, వీరు పంపిన 'విజయమాల' కథను కూడా ఇక్కడ పోస్ట్ చేస్తున్నాము. పొట్టి పిచుకతో పాటు వీరి మూడు రచనలను ఒకే చోట చూడాలంటే జూలై నెల చందమామ ప్రతిని చూడగలరు.
ఈ తొలి చందమామ కథ సజీవ సహజ మూర్తికి చందమామ మనవూర్వక అభివందనలు.
చంద్రగిరి నగరిని చారుదత్తుడు పాలించే రోజుల్లో మంత్రి బుద్ధసాగరుడూ, ఆస్థాన విద్వాంసుడు గుణకీర్తీ ఆయన కెంతో చేదోడువాదోడుగా ఉండేవారు. ప్రత్యేకించి గుణకీర్తి ఆ తరానికి సాహితీ ప్రతినిధిగా నిలిచేటంత ప్రజారంజక గ్రంధాలు లిఖించాడు. అయితే ఆయన తన ఏభయ్యవఏట జరిగిన ఓ దుస్సంఘటనలో మరణించాడు. గుణకీర్తి స్మారకచిహ్నంగా చారుదత్తుడు ఓ శిలావిగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాడు.
గుణకీర్తి భార్య ఏనాడో చనిపోతే కొడుకు శ్రుతకీర్తి పొరుగుదేశంలోఉన్న మేనత్త ప్రాపకంలో పెరిగాడు. ఆమె భర్త కరుణేంద్రుడు అక్కడ సైనికాధికారి. ఆ దేశంలోనే ఉన్న సిద్ధేంద్రస్వామి గురుకులంలో శ్రుతకీర్తి విద్యాబుద్ధులు నేర్చుకున్నాడు.
గుణకీర్తి తర్వాత ఆయన నిర్వహించిన ఆస్థాన విద్వాంస పదవి, తగిన అభ్యర్థి దొరకక, ఏళ్లపాటు ఖాళీగా ఉండిపోయింది. మంత్రి బుద్ధిసాగరుడి పరీక్షలకు తట్టుకుని నిలబడే వివేకవంతులెవరూ ఓ పట్టాన దొరకలేదు. 'ఉయ్యాల్లో పిల్లాణ్ణి పెట్టుకుని వాడికోసం ఊరంతా వెతుకుతున్నట్టు మనం శ్రుతకీర్తి విషయం పక్కన పెట్టి ఇంకా అతడిని చిన్నపిల్లాడిగానే పరిగణిస్తున్నాం. ఈపాటికి ఉభయ భాషాప్రవీణ అయి ఉండాలే!' అనే చారుదత్తుడి సూచనని మెచ్చుకుని మంత్రి వెంటనే శ్రుతకీర్తిని పిలిపించాడు.
ఏ పరీక్షకు గురిచేసినా ప్రథముడిగా నిలిచే అతని తెలివితేటల్ని చూసి బుద్ది సాగరుడి నోట మాటరాలేదు. ఇరవై ఏళ్లకే అంత పెద్ద పదవా అని ఎవరేమన్నా లెక్క చెయ్యకుండా రాజు అనుమతి తీసుకుని శ్రుతకీర్తిని వెంటనే ఆస్థాన విద్వాంసుడిగా నియమించాడు.
అలా నిర్ణయించిన సభకి సూచనగా ఓ ఉత్సవం జరిగింది. అతని ఉన్నతికి తోడ్పడిన బంధువులనీ, గురువునీ ప్రత్యేకించి ఆహ్వానించారు.
ప్రజల హర్షామోదాలు సరేసరి. వారి సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రుతకీర్తి విజయహారాన్ని చేత్తో పెట్టుకుని తన ప్రగతికి తోడ్పడిన అతి ముఖ్యవ్యక్తి మెడలో ఆ దండను వెయ్యాలి. ప్రజల్లో తీవ్ర ఉత్కంఠ నెలకొంది.
తనని ప్రేమతో పెంచిన మేనత్త మెడలోనా, చేరదీసి విద్యాబుద్ధులు చెప్పించిన కరుణేంద్రుడి మెడలోనా, తననో భాషా కోవిదుణ్ణి చేసిన సిద్ధేంద్రస్వామికా ఆ గౌరవం? పిన్నవయసులోనే తనని గుర్తించి రప్పించిన మహారాజుకా లేదా తనలోని ప్రతిభను రుజువు చేసి పెద్దపీట వేసిన మంత్రి బుద్ధి సాగరుడికా?
అందరి అంచనాలూ వమ్ము చేస్తూ శ్రుతకీర్తి ఆ హారాన్ని శిలావిగ్రహ రూపంలో ఉన్న తండ్రి మెడలో వేశాడు! అతని ఎన్నికని మంత్రి సమర్థించిన తీరు ఇదీ….
ఓ వ్యక్తి గొప్పవాడైనందుకు, అలా తోడ్పడిన ప్రతి ఒక్కరికీ కృతజ్ఞత చెప్పుకోవలిసిందే! అయితే శ్రుతకీర్తి ప్రతిభకు అందరికన్న ముందు చెప్పుకోవలిసింది జన్మనిచ్చిన గుణకీర్తిని మాత్రమే. ఓ తరానికి ప్రతినిధిగా నిలబడి ప్రజ్ఞావంతుడైన మహాపండితుడి జన్యు సంబంధం కన్న శక్తివంతమైనదేముంటుంది, తనయుడి వ్యక్తిత్వంలో…
రామకృష్ణారావు గారి గురించి మరిన్ని వివరాలకు కింది లింకును చూడగలరు
తొలి చందమామ అపరూప కథకులు శ్రీ అవసరాల
చందమామ ఆన్‌లైన్‌లో కూడా వీరి పొట్టిపిచుక కథను కింది లింకులో చూడవచ్చు -1947 జూలై సంచికను ఎంపిక చేసుకోవాలి-
chandamamatho naa ghnaapakaalu at chandamama charitra
chandamamatho naa ghnaapakaalu
avasaraala ramakrishnarao gaaru
appudu naa vayasu padahaaru -1947-. ippudu enabhai -2011-. appudante eppudani! chandrodayamayinappudu. ante telugu pillala andaala maasapatrikagaa chandamama mottamodati sanchika veluvadina naati maata. andulo nee vraasina potti pichika katha achavadam oo vidhamgaa naa saahitii prasthaanaaniki toli beejam avadam kanna teepi gurtu maremuntundi!
naati naa baalyamlo tongi chusina aa tolikiranapu roopurekhale neti ee vruddhaapyamlo kuudaa konasagadam kante minchina aascharyam, aanandam inkemundani!
amma cheppina kathe aina, andarikee telisina kathe aina, manchi printutho chakkani bommalatho vachina naati aa chandamama loni kathaamsam naa manasumeeda imprintu chesesinatlundi!
oo badugu jeevi tanu kashtapadi saadhinchukunnadi adhi leshame augaaka, pogottukuntundi. entamandino kalusukuni, evaruu kalisirakapoyina, pattudala vadalaka, chivariki vijayam saadhistundi. adhee 'potti pichika katha'. adhe naa vijayasuutram avutundani aanaadanukoledu!
veyyi paiga rachanalu chesi, eenaatikee tala vanchaka, kalam dinchaka telugu kathakudigaa konasaagutunna naaku veguchukka aa kathe kada! pakshulatho jantuvulato manushulni kalipi saamaajikaamsaalanu saralamgaa cheppavachhunani nenu neerchukunnadi chandamama patrika chalavavallane. 'ganita visaarada' ane navala rasindi chandamama pathana spuurti thone.
aandhrapradeshy saahitya akadami nunchi 1969loo bahumati pondina naa 'ardhamunna kathalu' publisharse chandamama raktasambandheekulu 'yuvaprachuranalu' vaare. antekaadu. nenu chalasani-chakrapani avaardu andukovadam kuudaa tatsambandhamaina satsaampradaayame.
saijutho paatu churukutanamlo kuudaa naati potti pichika lakshanaalu ippatikee naalo migili unnaayani naa meeda nenu vesukune sokaina joku!
chandamama katha ichina ooputho nenrasi pustaka roopamlo vachina pillala rachanala gurinchi ikkada cheppukovadam aprastutam kaadanukuntaanu. 'ketu doopliketu', 'methametricsa' moodu bhaagaaluu, 'angragey madiji' 'angragey yames' ilaa maro aradajanuvaraku chiru saruku doruku
nelanela vennelaladdukuni, chakachaka sogasulu sarididdukuni, padaarubhaashala vaari kitaabulandukuni bhaarateeya patrikagaane kaaka, antarjaatiiya sthaayini cherukunna chandamama puttindi mana bhashalone ani taluchukunte uppongani telugu gunde undadu.
kalakshepam kathalathone saripettukoka saastriiya parisoedhanaatmaka vyaasaaluu, medaduki metagaa potiiluu, anyabhaashalu nerpe erpaatluu– ivannee kantiki naduraina rangulatho, achuto, anuvaina saijutho ikkada kaaka marekkada dorukutaayani! ee samstha pustakaroopamlo pillalakandinche vignaana vargakosaalu ennennani!
intenduku.. iteevala veeru prachurinchina chandamama Art Book chusara! padihenuvandala roopaayala khareedu kaasta ekkuve anipinchavacchu kaani adhi andinche satakoti andaala maata!
naa toli prema chandamama. vaakruupa varnaarnavam!
ee naatikii kathaasudhalni vedajallutuu haayigaa jeevinchagalige naa manodhrutiki naati chandamame madhurasmruti!!
– avasaraala ramakrishnarao
avasaraala ramakrishnarao gaaru 80 ellavayasulonu saahitya vyaasangam chestu vastunna visishta rachayita. 1947 juulai nelalo vachina toli chandamamalo 'potti pichuka' ane kathanu veere raasaaru. padihenella chinna vayasulo eeyana raasina toli katha idhi.
tanu kashtapadi saadhinchukunna daanni pogottukunna oo badugujeevi picchika entomandini kalusukuni, evaruu kalisirakapoyina pattudala vadalaka chivariki vijayam saadhistundi. toli chandamamalo kutuhalam koddi raasina ee katha tadanantara jeevitam mottamlo tana vijaya suutram avutundani veeru aanaadu oohinchane ledata.
daadaapu 64 ella tarvaata veeri pottipichuka kathanu eenela -juulai 2011- chandamamalo malli prachurinchadamainadi. ee sandarbhamgaa vaaru pampina 'chandamama ghnaapakaalu'thopaatu, 'vijayamaala' ane rendu paejeela kotta katha kuudaa juulai sanchikalone prachuritamainadi.
toli chandamamalo kathalu rasi jeevinchi unna ekaika rachayita ramakrishnaraogaru.
chandamama ghnaapakaalatho paatu, veeru pampina 'vijayamaala' kathanu kuudaa ikkada post chestunnamu. potti pichukatho paatu veeri moodu rachanalanu oke chota chudalante juulai nela chandamama pratini chudagalaru.
ee toli chandamama katha sajeeva sahaja moortiki chandamama manavuurvaka abhivandanalu.
chandragiri nagarini chaarudattudu paalinche rojullo mantri buddhasaagaruduu, aasthaana vidvaamsudu gunakeerti aayana kentho chedoduvadoduga undevaaru. pratyekinchi gunakeerti aa taraaniki saahitii pratinidhigaa nilichetanta prajaaranjaka grandhaalu likhinchaadu. ayithe aayana tana ebhayyavata jarigina oo dussanghatanalo maraninchaadu. gunakeerti smaarakachihnamgaa chaarudattudu oo silaavigrahaanni pratishtinchaadu.
gunakeerti bharya enado chanipothe koduku srutakeerti porugudesamloounna menatta praapakamlo perigaadu. aame bharta karunendrudu akkada sainikaadhikaari. aa desamlone unna siddhendraswamy gurukulamlo srutakeerti vidyaabuddhulu neerchukunnaadu.
gunakeerti tarvaata aayana nirvahinchina aasthaana vidwamsa padavi, tagina abhyarthi dorakaka, ellapatu khaaliigaa undipoyindi. mantri buddhisaagarudi pareekshalaku tattukuni nilabade vivekavantulevaru oo pattana dorakaledu. 'uyyaallo pillaanni pettukuni vaadikosam oorantaa vetukutunnattu manam srutakeerti vishayam pakkana petti inka atadini chinnapillaadigaane pariganistunnam. eepaatiki ubhaya bhaashaapraveena ayi undaale!' ane chaarudattudi suuchanani mecchukuni mantri ventane srutakeertini pilipinchaadu.
e pareekshaku gurichesina pradhamudigaa niliche athani telivitetalni chusi buddi sagarudi nota maataraaledu. iravai ellake anta pedda padava ani evaremanna lekka cheyyakunda raju anumati teesukuni srutakeertini ventane aasthaana vidvaamsudigaa niyaminchaadu.
alaa nirnayinchina sabhaki suuchanagaa oo utsavam jarigindi. athani unnatiki thodpadina bandhuvulanee, guruvunee pratyekinchi aahvaaninchaaru.
prajala harshaamodaalu saresari. vaari sampradaayam prakaaram srutakeerti vijayaharanni chetto pettukuni tana pragatiki thodpadina athi mukhyavyakti medalo aa dandanu veyyaali. prajallo teevra utkanta nelakondi.
tanani prematho penchina menatta medalona, cheradeesi vidyaabuddhulu cheppinchina karunendrudi medalona, tanano bhasha kovidunni chesina siddhendraswamika aa gowravam? pinnavayasulone tanani gurtinchi rappinchina maharajuka leda tanaloni pratibhanu rujuvu chesi peddapeeta vesina mantri buddhi sagarudika?
andari anchanaaluu vammu chestu srutakeerti aa haaraanni silavigraha roopamlo unna tandri medalo vaesaadu! athani ennikani mantri samarthinchina teeru idee.
oo vyakti goppavaadainanduku, alaa thodpadina prati okkarikee krutagnata cheppukovalisinde! ayithe srutakeerti pratibhaku andarikanna mundu cheppukovalisindi janmanicchina gunakeertini matrame. oo taraaniki pratinidhigaa nilabadi prajnaavantudaina mahapanditudi janyu sambandham kanna saktivantamainademuntum, tanayudi vyaktitvamlo
ramakrishnarao gaari gurinchi marinni vivaraalaku kindi linkunu chudagalaru
toli chandamama aparoopa kathakulu shree avasaraala
chandamama anlinele kuudaa veeri pottipichuka kathanu kindi linkulo chudavachhu -1947 juulai sanchikanu empika chesukovali-