04:10, 5 ఆగస్టు 2013 నాటి కూర్పు
14,956 bytes added , 6 సంవత్సరాల క్రితం
04:24, 22 జూన్ 2013 నాటి కూర్పు (సవరించు)
04:10, 5 ఆగస్టు 2013 నాటి కూర్పు (సవరించు) (దిద్దుబాటు రద్దుచెయ్యి)
నేపాలీలకు కార్తీక మాసం కృష్ణ పక్షం రోజులు చాల పవిత్రమైనవి. ఈ సందర్బంగా తీహార్ పండుగలను జరుపుకుంటారు. ఇవి ఐదు రోజులు పాటు జరుపు కుంటారు. యమలోకాధి పతి ఐన యమధర్మ రాజును పూజించడంతో ఈ పండగలు ప్రారంబ మౌతాయి. ఈ పండగల కొక ఇతిహాసము కలదు. దాని ప్రకారం:...............
పండగ దినాల్లో కూడ భూలోకంలో మానవులు మరణిస్తున్నారనీ, వారి ఆత్మలను తీసుకు రావడానికి తమకు బాదగా వున్నదనీ, దీనికి నివారణోపాయాన్ని చెప్పమని యమధూతలు.... యమ ధర్మ రాజుకు మొర పెట్టుకోగా........ యమ ధర్మరాజు ఒక తరుణోపాయం ఆలోచించి వారికి చెప్తాడు. దాని ప్రకారం.................. ఎవరైతే కార్తీక కృష్ణ పక్షం త్రయోదశి, చతుర్థశి ఆ తర్వాతి రోజు తమ తమ ఇళ్ళను దీపాలతో అలంకరిస్తారో వారికి అకాల మరణ భయం, నరకలోక ప్రాప్తి వుండదనీ శలవిస్తాడు. ఆ విధంగా ఆ అయిదు రోజులు యమ పంచకం పండుగలుగా జరుపుకుంటారు.
యమ పంచకంలో మొదటి రోజైన ఈ రోజున కాగ్ తీహార్ పండుగను జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున అపశకునపు పక్షి అయిన కాకిని పూజిస్తారు. మానవుల మరణానికి కాకులు దూతలు బావించి ఈ రోజున ఇంట్లోని వారందరూ భోజనం చేయకుండా వుపవాసముండి, ఇంటిని దీపాలతో అలంకరించి పూజానంతరం కాకులకు అన్నం పెడతారు.
రెండో రోజున కుకుర్ తీహార్ అనగా కుక్కల పండుగ . ముఖ్యంగా మరణానికి పుత్రులు గా నల్లని కుక్కలను chestnut రంగు కుక్కలను భావించి వాటిని పూజిస్తారు. వాటి ముఖానికి బొట్టు పెట్టి, మెడలో పూల దండలు వేసి, వాటికి మంచి ఆహారం పెట్టి పూజిస్తారు. అన్ని జంతువుల కన్న కుక్క మానవునికి అత్యంత విశ్వాస పాత్రమై నందున, మానవునికి తోడుగా వుండి, అతనికి ఇంటిని కాపలా కాస్తున్నందున ఈ విధంగా వాటికి రుణం తీర్చుకోవడంగా కూడా నేపాలీ ప్రజలు భావిస్తారు. ( సాధారణంగా భారత దేశంలో ఆలయాల లోనికి కుక్కలు ప్రవేసిస్తే అపవిత్రంగా భావిస్తారు. ఆ అపవిత్రతను తొలిగించ డానికి కొన్ని శుద్ధి కార్య క్రమాలు కూడ చేస్తారు. కానీ నేపాల్ దేశంలో ఖాట్మండులోని పరమ పవిత్ర పశుపతి నాద్ దేవాలయంలో కొందరు పూజారులు కొన్ని కుక్కలకు నొసటన పశుపు పూసి కుంకుం బొట్లు పెట్టి వాటి మెడలో పూల మాల వేసి ఒక స్థంభానికి కట్టి ఆ ప్రక్కనే ఒక పూజారి కూర్చొని వుండగా నేను గమనించాను. కుక్కలు ఆలయంలో ఈ విధంగా వుండడము చూచి ఇదేదో పవిత్రమైన కార్యమై వుంటుందని భావించి కొంత లోతుగా పరిశీలించగా..... ఆలయానికొచ్చిన భక్తులు కుక్క వద్ద వున్న పూజారికి కుక్కలకు పూజా కార్యక్రమం చేయించి వారినుండి కొంత సంభావన స్వీకరించారు. ఇది నేను స్వయంగా చూసిన విషయం. బహుశా పూజించ డానికి కుక్కలు దొరక నందున ఆలయంలో ఈవిదంగా కుక్కలను పూజించే అవకాశం కల్పించబడినదని భావించ వచ్చు. )
మూడోరోజున పశువుల పండగ జరుపు కుంటారు. (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో పశువుల పండుగ లాంటిది కాదు) గోవును లక్ష్మీ ప్రతిరూపంగా భావించి పూజించడము హిందువులకు ప్రపంచ వ్వాప్తంగా వున్న ఆచారమే. హిందువు లందరూ గోమాత అవయవాలల్లో అన్ని రకాల దేవతలు కొలువై వున్నారని నమ్ముతారు. గోమాత పూజను నేపాలీలు కార్తీక పౌర్ణమి నాడు చేస్తారు. చీకటిని ప్రాలద్రోలి లక్ష్మీ దేవికి స్వాగతం పలకడానికి ప్రజలందరూ తమ ఇండ్లను దీపాలతో అలంకరిస్తారు. క్షీర సాగర మదనం లో లక్ష్మీ దేవి ఈరోజునే పుట్టిందని వీరి నమ్మిక. స్త్రీలందరినీ లక్ష్మీ దేవి అవతారులుగా ఈ రోజున భావిస్తారు. స్త్రీలు ఈ రోజున స్నానానంతరం కొత్త బట్టలు ధరించి లక్ష్మీ పూజలు చేసి bhailo పాటలు పాడుతూ ఇంటింటికి వెళతారు. ఆ ఇంటి ఇల్లాలు ...... పాటలు పాడుతూ తమ ఇంటి ముంగిటకు వచ్చిన స్త్రీలను లక్ష్మీ అవతారంగా భావించి వారిని దీపాలతో ఆహ్వానిస్తారు. ఇంట్లో కూర్చో బెట్టి ఒక పళ్ళెంలో వివిధ రకాల రొట్టెలు, పలు రకాల పండ్లు అలంకరించి అందులో కొంత డబ్బులు పెట్టి వారికి సమర్పిస్తారు. ప్రతిగా....., ఆ వచ్చిన స్త్రీలు ఆ యింటి వారిని లక్ష్మీ కటాక్షం కలిగి ధన దాన్యాలతో తులతూగాలని దీవిస్తారు. ఈ పండుగ నేపాల్ దేశంలో ప్రతి పల్లెలోను ఇప్పటికీ జరుగు తున్నది. పట్టణాలలో అంత గా లేదు.
నాల్గవ రోజున కూడ ప్రజలు తమ ఇండ్లను దీపాలతో అలంక రిస్తారు. కాని పూజా విధానంలో ప్రజలు వారి వారి సంస్కృతిని బట్టి కొన్ని మార్పులతో జరుపు కుంటారు. సాధారణంగా ఈ రోజు అందరూ తలంటుకుని స్నానంచేసి ఎద్దులకు కూడ స్నానంచేయించి, అలంకరించి పూజిస్తారు. ఆవులను పాలు పితకరు, ఎద్దులను పనిలో పెట్టరు. శ్రీ కృష్ణున్ని పూజించేవారు ఈ రోజు గోవర్థన పూజ చేస్తారు. శ్రీ కృష్ణుడు గోవర్థన పర్వతాన్ని ఎత్తి అనేక పశువులను, ప్రజలను రక్షించినది ఈ రోజు ఇదేనని పూజ చేస్తారు. కొందరు కొత్త తరం వారు ప్రతి మానవుని లోను దేవుడున్నాడని నమ్మి ఆత్మ పూజ చేస్తారు.
గోవర్థన పూజ జరిగిన రాత్రి పురుషులు భైలి లో స్త్రీలు పాటలు పాడినట్లు పాటలు పాడుతారు. (men play their carol called devsi) దీన్ని దెవ్సీ అంటారు. ఇందులో స్త్రీలకు ప్రవేశం లేదు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో పురుషులు ఈ మార్గాన్ని ధన సంపాదనకు మార్గంగా ఎంచు కుంటున్నారు. కొన్ని సందర్భాలలో ఈ బృంధం తాము అడిగినంత విరాళం ఇవ్వనందుకు ఇంటి వారితో వాగ్వివాదానికి దిగి అసభ్యంగా ప్ర్వర్తించడం కూడ జరుగు చున్నది. హోటళ్ళు వంటి కొన్ని వ్వాపార సంస్థలు ఈ దెవ్సీ బృంధానికి తాము ఇంతే మొత్తమిస్తామ ని బయట బోర్డులు కూడ పెడ్తారు. పరదేశీ విహార యాత్రా వాహనాలను అటవీ ప్రాంతాలలో మద్యలో ఆపి తాము అడిగి నంత ధనము ఇచ్చు నంతకు వదలరు. ఆనందానికి ఆలవాలమైన ఈ పురాతన సాంప్రదాయం కొందరి స్వార్థపరులకు ధన సంపాదన మార్గంగా మారడంతో ప్రజాభిమానాన్ని కోల్పోతున్నది.
ఐదవ రోజు భాయ్ టికా పండుగను జరుపు కుంటారు. యమ పంచకంలో ఇది చివరి రోజు. ఈ రోజున యమ ధర్మ రాజు తన చెల్లె లైన యమునా' ఇంటికి వెళ్ళి బోజనం చేస్తాడని వీరి నమ్మిక. స్కాంద పురాణం లోని కార్తీక మహత్యం ప్రకారం పురుషులు ఈ రోజున తమ ఇంట్లో గాక తమ చెల్లెలి ఇంట్లో భోజనం చేయాలి. చెల్లెలు లేని పురుషులు ఈ రోజు కొరకు ఎవరైనైనా దత్తత తీసుకుని వారింట భోజనం చేయాలి. ఆ అవకాశం కూడ లేనివారు ఒక చెట్టు నైనా తమ చెల్లెలుగా భావించి ఆ చెట్టు క్రింద భోజనం చేయాలి.
04:10, 5 aagastu 2013 naati kuurpu
14,956 bytes added , 6 samvatsaraala kritam
04:24, 22 joon 2013 naati kuurpu (savarinchu)
04:10, 5 aagastu 2013 naati kuurpu (savarinchu) (diddubaatu radducheyyi)
nepaaleelaku kaarteeka masam krishna paksham rojulu chaala pavitramainavi. ee sandarbangaa teehar pandugalanu jarupukuntaaru. ivi aidu rojulu paatu jarupu kuntaaru. yamalokaadhi pathi aina yamadharma rajunu poojinchadamtho ee pandagalu praramba mouthaayi. ee pandagala koka itihaasamu kaladu. daani prakaaram:...............
pandaga dinaallo kuuda bhoolokamlo maanavulu maranistunnaaranii, vaari aatmalanu teesuku raavadaaniki tamaku baadagaa vunnadanee, deeniki nivaaranopaayaanni cheppamani yamadhootalu.... yama dharma rajuku mora pettukogaa........ yama dharmaraju oka tarunopayam aalochinchi vaariki cheptaadu. daani prakaaram.................. evaraithe kaarteeka krishna paksham trayodasi, chaturthashi aa tarvaati roju tama tama illanu deepaalato alankaristaaro vaariki akaala marana bhayam, narakaloka praapti vundadanee salavistaadu. aa vidhamgaa aa ayidu rojulu yama panchakam pandugalugaa jarupukuntaaru.
yama panchakamlo modati rojaina ee rojuna kag teehar panduganu jarupukuntaaru. ee rojuna apasakunapu pakshi ayina kaakini poojistaaru. maanavula maranaaniki kaakulu dootalu bavinchi ee rojuna intlooni vaarandaruu bhojanam cheyakunda vupavasamundi, intini deepaalato alankarinchi poojaanantaram kaakulaku annam pedataaru.
rendo rojuna kukur teehar anagaa kukkala panduga . mukhyamgaa maranaaniki putrulu gaa nallani kukkalanu chestnut rangu kukkalanu bhavinchi vaatini poojistaaru. vaati mukhaniki bottu petti, medalo poola dandalu vesi, vaatiki manchi aahaaram petti poojistaaru. anni jantuvula kanna kukka maanavuniki atyanta vishwaasa paatramai nanduna, maanavuniki thodugaa vundi, ataniki intini kapala kaastunnanduna ee vidhamgaa vaatiki runam teerchukovadamgaa kuudaa nepali prajalu bhaavistaaru. ( saadhaaranamgaa bhaarata desamlo aalayaala loniki kukkalu pravesiste apavitramgaa bhaavistaaru. aa apavitratanu toligincha daaniki konni suddhi kaarya kramaalu kuuda chestaaru. cony nepal desamlo khatmanduloni parama pavitra pasupati nad devalayamlo kondaru poojaarulu konni kukkalaku nosatana pasupu puusi kunkum botlu petti vaati medalo poola maala vesi oka sthambhaaniki katti aa prakkane oka poojaari kuurchoni vundagaa nenu gamaninchaanu. kukkalu aalayamlo ee vidhamgaa vundadamu chuuchi idedo pavitramaina kaaryamai vuntundani bhavinchi kontha lothugaa pariseelinchagaa..... aalayaanikochina bhaktulu kukka vadda vunna poojaariki kukkalaku poojaa kaaryakramam cheyinchi vaarinundi kontha sambhavana sweekarinchaaru. idhi nenu swayamgaa chusina vishayam. bahusa poojincha daaniki kukkalu doraka nanduna aalayamlo eevidamgaa kukkalanu poojinche avakaasam kalpinchabadinadani bhaavincha vachhu. )
moodorojuna pasuvula pandaga jarupu kuntaaru. (aandhra pradesh loo pasuvula panduga lantidi kaadu) govunu lakshmi pratiroopamgaa bhavinchi poojinchadamu hinduvulaku prapancha vvaaptamgaa vunna aachaarame. hinduvu landaroo gomata avayavaalallo anni rakala devatalu koluvai vunnaarani nammutaaru. gomata poojanu nepaaleelu kaarteeka pournami naadu chestaaru. cheekatini praaladroli lakshmi deviki swaagatam palakadaaniki prajalandaruu tama indlanu deepaalato alankaristaaru. ksheera saagara madanam loo lakshmi devi eerojune puttindani veeri nammika. streelandarinii lakshmi devi avataarulugaa ee rojuna bhaavistaaru. streelu ee rojuna snaanaanantaram kotta battalu dharinchi lakshmi poojalu chesi bhailo paatalu paadutuu intintiki velataaru. aa inti illaalu ...... paatalu paadutuu tama inti mungitaku vachina streelanu lakshmi avataaramgaa bhavinchi vaarini deepaalato aahvaanistaaru. intlo kurcho betti oka pallemlo vividha rakala rottelu, palu rakala pandlu alankarinchi andulo kontha dabbulu petti vaariki samarpistaaru. pratigaa....., aa vachina streelu aa yinti vaarini lakshmi kataksham kaligi dhana daanyaalato tulathoogaalani deevistaaru. ee panduga nepal desamlo prati palleloonu ippatikee jarugu tunnadi. pattanaalalo anta gaa ledu.
nalgava rojuna kuuda prajalu tama indlanu deepaalato alanka ristaaru. kaani poojaa vidhaanamlo prajalu vaari vaari samskrutini batti konni maarpulatho jarupu kuntaaru. saadhaaranamgaa ee roju andaruu talantukuni snaanamchesi eddulaku kuuda snaanamcheyinchi, alankarinchi poojistaaru. aavulanu paalu pitakaru, eddulanu panilo pettaru. shree krushnunni poojinchevaaru ee roju govarthana pooja chestaaru. shree krishnudu govarthana parvataanni etti aneka pasuvulanu, prajalanu rakshinchinadi ee roju idenani pooja chestaaru. kondaru kotta taram vaaru prati maanavuni lonu devudunnadani nammi aatma pooja chestaaru.
govarthana pooja jarigina raatri purushulu bhaili loo streelu paatalu paadinatlu paatalu paadutaaru. (men play their carol called devsi) deenni devsi antaaru. indulo streelaku pravesam ledu. pattana praantaallo purushulu ee maargaanni dhana sampaadanaku maargamgaa enchu kuntunnaru. konni sandarbhaalalo ee brundham taamu adiginanta viraalam ivvananduku inti vaaritho vaagvivaadaaniki digi asabhyamgaa prvartinchadam kuuda jarugu chunnadi. hotallu vanti konni vvaapaara samsthalu ee devsi brundhaaniki taamu inthe mottamistaama ni bayata bordulu kuuda pedtaaru. paradeshee vihara yatra vaahanaalanu atavi praantaalalo madyalo aapi taamu adigi nanta dhanamu ichu nantaku vadalaru. aanandaaniki aalavaalamaina ee puraatana saampradaayam kondari swaarthaparulaku dhana sampaadana maargamgaa maaradamtho prajaabhimaanaanni kolpotunnadi.
aidava roju bhay tica panduganu jarupu kuntaaru. yama panchakamlo idhi chivari roju. ee rojuna yama dharma raju tana chelle laina yamuna' intiki velli bojanam chestadani veeri nammika. skanda puraanam loni kaarteeka mahatyam prakaaram purushulu ee rojuna tama intlo gaaka tama chelleli intlo bhojanam cheyali. chellelu laeni purushulu ee roju koraku evarainainaa dattata teesukuni vaarinta bhojanam cheyali. aa avakaasam kuuda lenivaaru oka chettu naina tama chellelugaa bhavinchi aa chettu krinda bhojanam cheyali.