ఏ కాలం కథ? – తెలుగు తూలిక
ఏ కాలం కథ?
ఈమధ్య నాకు చరిత్రమీద చారిత్రకకథలమీద ఇష్టం శుక్లపక్షచంద్రుని మాడ్కి పెరిగిపోతోంది. దానికి కారణం ఏమిటా అని నన్ను నేనే ప్రశ్నించుకుని సమాధానాలు రాసుకోడం మొదలు పెట్టేను. అవే ఇవి!
చరిత్రాత్మక కథల్లో వస్తువు నన్ను ఆకట్టుకుంటోంది. రుద్రమదేవి, ఏకవీరవంటి నవలల్లో ఆనాటి స్త్రీల సాహసం, చాతుర్యం, జాణతనం ఇవి ఉపశాంతినిస్తున్నాయి. ఈనాటి కథల్లో కూడా ఆ జాణతనం, తెలివితేటలు ఉన్నా, అందులో నాకు తెలీనివీ, నేను విననవీ, చదవనివీ కనిపించక, ప్చ్ అనిపిస్తోంది. కొన్ని దశాబ్దాలపాటు అలాటి కథలు చదివేక, ఇంక కొత్తగా నాకు తెలిసేదేమీ లేదనిపిస్తుంది. అంచేత ఈనాటి కథలు నేను అట్టే చదవడం లేదు. అంటే మంచి కథలు రావడం లేదని కాదు. నన్ను ఆకట్టుకునే కథలు రావడం లేదనే. రెండోది చారిత్రకకథల్లో, ఆనాటి సంప్రదాయాలు తెలుస్తాయి. భాష కొత్తగా ఉంటుంది. కొన్ని మాటలకి మారిపోతున్న అర్థాలు, ఎన్నడు కని విని ఎరుగని పదాలు, ఉపమానాలు – ఇవన్నీ సరదాగా ఉన్నాయి.
ఎప్పుడయితే ధర్మగ్లాని జరుగుతుందో, అప్పుడు ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సద్ధార్మాలని ప్రజలకి ఉద్బోధించడానికి సాహిత్యం పుట్టుకురావాలి అని నన్నయ మహాభారతం రాయడానికి ఉపక్రమించేడుట. అంటే ఒక సాహిత్యప్రయోజనం ప్రజలకి ధర్మోపదేశం. అది తాత్కాలికం, ఆ కాలానికి మాత్రమే వర్తించేది. మరొక ప్రయోజనం భావితరాలకి ఈనాటి సామాజిక పరిస్థితులు అవగాహన కలిగించేదిగా ఉండడం. నేను మొదట చెప్పిన చరిత్రాత్మక కథల్లో నా ఆసక్తికి కారణం ఇది. అప్పటివారికి ఇప్పటి నేను భావితరమే అని.
సూక్ష్మంగా, కథలు ఎందుకు రాయడం అంటే పాఠకులకి కర్తవ్యబోధ చేయడం, భావితరాలకి చరిత్రపాఠాలుగా ఉపయోగపడడం అని నిర్ధారణ అయింది.
అంచేత రచయితలు ఎంచుకునే కథాంశాలు కూడా అలాగే ఉంటాయి. మామూలుగా భావి తరాలవారు ఇప్పుడు మనం ఎలా జీవిస్తున్నామో నాకథ చదివి తెలుసుకుంటారు అన్న స్పృహతోనే ప్రతి రచయితా రాయకపోవచ్చు. మీరు ఏ రచయితనైనా ఏమిటి రాస్తున్నారు అంటే సమకాలీనసమాజాన్ని ప్రతిబింబించే కథలు రాస్తున్నాం అనే జవాబు వస్తుంది కద, కనీసం నూటికి తొంభై శాతం. ఇందులో రాజకీయాలు, సినిమాలు, హాస్యం, కోపతాపాలూ, కష్టసుఖాలూ అన్నీ ఉంటాయి. సమాజంలో ఉన్న సమస్త కోణాలూను.
అలా కాక వెనకటి జీవితాన్ని స్మరించుకునేవి కొన్ని. ఆ మధ్య చింతలచెరువు సువర్చలగారి కథ చదివినప్పుడు నాకనిపించింది ఇది. అలాగే మళ్లీ ఇవాళ గొర్తి సాయి బ్రహ్మానందంగారి కథ చదివినప్పుడు అదే తోచింది. కానీ, పూర్తిగా గతకాలం కథలా రాయలేదు. అంచేత నేను మరింత ఆలోచించవలసివచ్చింది.
కథ బాగుంది. నామటుకు నాకు ఇది ప్రధానంగా స్వేచ్ఛగురించే అనిపించింది. చివరలో నాయనమ్మ బంగారుగాజులు మరొక స్నేహితురాలికి అవుసరమయినప్పుడు వాడుకోమని ఇవ్వడంలో స్త్రీకి అర్థబలం ఎంత అవుసరమో ఆమెకి తెలుసు అనిపిస్తుంది. అయితే డబ్బు ఉండడం మాత్రమే చాలదు. అది ఉపయోగించుకోగల స్వేచ్చ కూడా ఉండాలి. ఆ స్వేచ్ఛ ఆమెకి లేకపోవడంచేతే స్నేహితురాలికి రహస్యంగా ఇచ్చింది. కథకుడిని ఇంట్లో దొంగగా గుర్తించినప్పుడు అతడు దొంగ కాదని చెప్పలేకపోయింది. నిజానికి ఈకథలో ఇది చాలా బలమైన అంశం. ఈనాటికీ సంపాదన గల ఎంతోమంది స్త్రీలకి తమసంపాదనని తమ ఇష్టం వచ్చినట్టు ఖర్చు పెట్టుకునే వీలు లేదు. ఇక్కడ వీలు అన్నది నేను తెలిసే అంటున్నాను. ఎందుకంటే, మనదేశంలో కుటుంబవ్యవస్థ అలాటిది. ధర్మంపేరుతో, బాధ్యతపేరుతో, ఆత్మీయతలపేరుతో, ప్రేమపేరుతో, అనేకరకాలుగా పీటముళ్ళు వేసుకు ఉంటాయి సమస్త విషయాలూను. నిజానికి ఇది కొంతవరకూ మొగవారికి కూడా వర్తిస్తుంది. అంచేత, ఈ ఆర్థకపరమైన ముళ్ళు విడదీయడానికి ఉపాయాలు ఆలోచించాలి.
రచయిత కథపేరు శిరోముండనం అని పెట్టేరు కనక అదే ప్రధానం అనుకోవాలి. అంచేతే ఈ వ్యాసం పని గట్టుకు రాయాల్సొచ్చింది.
ఈ సంప్రదాయం ఇప్పుడు లేదు. నాకు రెండు తరాలముందే, అంటే మానాయనమ్మకాలంనాటికే మారడం మొదలయింది. మానాయనమ్మ జుత్తు తీసేయడం (అందులో మళ్ళీ సంస్కృతం ఎందుకులెండి) జరిగింది కానీ, ఆవిడ చెల్లెలు మాచిన్నాయనమ్మకి జుత్తు ఉండేది. అంటే నాకు రెండు తరాలముందే ఈ సంప్రదాయానికి ఉద్వాసన మొదలయిందనుకోవచ్చు. ఇప్పడున్న యువతరం నాకు రెండు తరాలవెనక. అంటే ఈ జుత్తు తీయించేయడం అన్నది అయిదు తరాలకిందటిమాట. నిజానికి పద్ధెనిమిదో శతాబ్దం చివర తరిగొండ వెంకుమాంబగారు కూడా అభ్యంతరం చెప్పేరు ఇది అర్థరహితమైన సంప్రదాయం అని. ఇంతగా ఎందుకు చెప్పుకొస్తున్నానంటే ఈకథలో ఈవిషయం ప్రస్తావించడంవల్ల రచయిత ప్రత్యేకంగా సాధించిన అధిక లాభం ఏమిటి అని. ఇది ఈనాటి సమాజానికి వర్తించదు. ఆస్తులవిషయంలో, స్త్రీలకి ఆస్తి పంచిస్తే అంగీకరించలేని కొడుకులు, అన్నదమ్ములు ఇప్పటికీ ఉన్నారు కానీ కేశఖండనం చేయించాలని పట్టు పడుతున్నవాళ్ళు ఇప్పుడు లేరు కదా. వెనకటిసంగతులు ప్రస్తావిస్తున్నారనుకుంటే, కథాకాలం కూడా పూర్తిగా ఆనాటిదే అయి ఉంటే కథకి బలం చేకూరేది. అంటే అర్వాచీన చరిత్ర అనుకోడానికి ఆస్కారం ఉండేది.
నా అభిప్రాయంలో కథలో ఏం చెప్తున్నాం అని మాత్రమే కాక, ఎందుకు చెప్తున్నాం, ఎవరికోసం చెప్తున్నాం అని ఆలోచించుకోడం కూడా అవుసరమేనేమో అనిపిస్తోంది ఇలా ఆలోచిస్తుంటే.
తాజాకలం. గొర్తి సాయి బ్రహ్మానందంగారి వాఖ్య ఈకథకి ప్రయోజనంమీద కూడా తప్పక చదవమని కోరుతున్నాను.
(మార్చి 25, 2014)
రచయిత మాలతిPosted on మార్చి 25, 2014 మార్చి 29, 2014 Categories వ్యాసాలు
5 thoughts on "ఏ కాలం కథ?"
11:45 సా. వద్ద మార్చి 30, 2014
goti garidi chadivanu. nenu cheppalnukunnadi meeke. anduke ikkada rasaanu.
4:28 ఉద. వద్ద మార్చి 29, 2014
లక్ష్మీ రాఘవ గారూ, ఈ వ్యాసంలో నేను ప్రస్తావించిన కథ, గొర్తి సాయి బ్రహ్మానందంగారి కథ చదివారా. ఆయన వివరణ కూడా చూడండి,
12:47 ఉద. వద్ద మార్చి 29, 2014
శిరోముండనం గురించి మీరు ప్రస్తావిస్తే నాకు మా 'అవ్వ' మా నాన్న గారి మేనత్త గుర్తుకు వచ్చింది. ఆమె పదేళ్ళ వయసులో విధవరాలైతే, పదమూడు ఏళ్ళకి, పెద్దమనిషి అయ్యాక శిరోముండనం చేసి అత్తారింటికి పంపినారట. ఇది తెలిసి చాల బాధపడ్డాను. ఆమె 86 సంవత్చారాలు జీవించింది..కోరికలకు కూడా siromundanam చేసినట్టేనా అనిపించేది. ఇది ఒక కథగా రాస్తే ఒక పత్రిక పబ్లిష్ చేయడానికి అంగీకరించింది. కథ వచ్చాక మీకు తెలుపుతాను…ఎందుకో ఇది మీతో పంచుకోవాలనిపించింది .
5:54 ఉద. వద్ద మార్చి 26, 2014
బ్రహ్మానందంగారూ, మీరు చెప్పేవరకూ నాకు ఈ టైంలైను తోచలేదు. అవును. మనదేశంలో స్త్రీలు పైకి కనిపించకపోయినా, చాలా అభ్యుదయభావాలు కలవారు, ఇతరులని ప్రోత్సహించినవవారూ చాలామందే ఉన్నారు. నేను కూడా అలాటివారిని చూసేను. మంచి పాయింటు కథగా మలిచినందుకు మరొకసారి అభినందనలు.
బ్రహ్మానందం గొర్తి అంటున్నారు:
11:08 సా. వద్ద మార్చి 25, 2014
మీరు కోనసీమకథల శీర్షికన వచ్చిన శిరోముండనం కథ మీద మీ అభిప్రాయం చదివాక ఇదీ నా వివరణ:
ఈ కథాకాలం 1970-80 మధ్య జరిగిన ఒక వాస్తవ సంఘటన ఆధారంగా రాసాను. 1975 నాటికి మా అమ్మమ్మకి అరవయ్యేళ్ళు. అంటే ఆవిడ 1915లో పుట్టింది. మా తాత 1949లో పోయాడు. అప్పుడు ఆవిడకి శిరోముండనం జరిగింది. మగ సంతానం లేక మా యింట్లోనే ఉండేది. ఈ ఆచారం నాకు తెలిసీ 1960 వరకూ ఉంది.
మా ప్రాంతంలో ఇటువంటి ఎంతో మంది వితంతువుల్ని చూసాను. కాలక్రమేణా ఈ దురాచారం పోయింది. ఈకథలో ఈవిషయం ప్రస్తావించడంవల్ల రచయిత ప్రత్యేకంగా సాధించిన అధిక లాభం ఏమిటి అని మీరు ప్రశ్నించారు. ఒకటి ఎవర్నీ అంటే తనకి అండగా ఉండాల్సిన బంధువర్గాన్ని తిరస్కరించలేక, పైకి చెప్పలేక ఆవిడ అది భరించింది. తనలాగే మరో అమ్మాయి జీవితం మొగుడు పోయాక వేరే పంచన చేరి నరకం కాకూడదన్న తపనే ఆవిడ చర్యలకి ప్రేరణ. కానీ పైకి చెబితే చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళు భరించలేరు. అందుకే మౌనంగా ఉండిపోయింది. ఆ మాత్రం చెప్పగలిగితే మొగుడు పోయిన వేంటనే ఎదురు తిరిగేది కదా? పాతకాలమ్లో దురాచారాలకి బలయిన స్త్రీలు ఎంతో ప్రొగ్రెసివ్ గా కూడా ఆలోచించేవారని చెప్పడమే ఈ కథకి ప్రేరణ.
మా అమ్మమ్మ నిజం. ఆవిడ వ్యథ నిజం. మరో స్త్రీకి ఊతం ఇవ్వడం నిజం. చివరది మాత్రం మా అమ్మమ్మపోయిన 17 ఏళ్ళవరకూ మాకెవ్వరికీ తెలియదు. ఆవిడ 1976లో పోయింది. కేశఖండనం చేయించే వాళ్ళు లేరు. ఆచారమూ పోయింది. పాతకాలం నాటి కథ. చివర్న మలుపు మాత్రం తొంభయిల్లోనే జరిగింది. కథలో ప్రొటాగనిస్ట్ ఎవరో మీరు ఊహించుకోవచ్చు.
e kaalam katha? – telugu thoolika
e kaalam katha?
eemadhya naaku charitrameeda chaaritrakakathalameeda ishtam suklapakshachandruni madki perigipotondi. daaniki kaaranam emita ani nannu nene prasninchukuni samaadhaanaalu rasukodam modalu pettenu. ave ivi!
charitraatmaka kathallo vastuvu nannu aakattukuntondi. rudramadevi, ekaveeravanti navalallo aanaati streela saahasam, chaaturyam, jaanatanam ivi upasaantinistunnaayi. eenaati kathallo kuudaa aa jaanatanam, telivitetalu unna, andulo naaku teleenivee, nenu vinanavee, chadavanivee kanipinchaka, pch anipistondi. konni dasaabdaalapaatu alati kathalu chadiveka, inka kottagaa naaku telisedemi ledanipistundi. anchetha eenaati kathalu nenu atte chadavadam ledu. ante manchi kathalu ravadam ledani kaadu. nannu aakattukune kathalu ravadam ledane. rendodi chaaritrakakathallo, aanaati sampradaayaalu telustaayi. bhasha kottagaa untundi. konni maatalaki maaripotunna arthaalu, ennadu kani vini erugani padaalu, upamaanaalu – ivannee saradaagaa unnaayi.
eppudayithe dharmaglani jarugutundo, appudu dharmanni punaruddharinchadaaniki saddhaarmaalani prajalaki udbodhinchadaaniki saahityam puttukuravali ani nannaya mahabharatam raayadaaniki upakramincheduta. ante oka saahityaprayojanam prajalaki dharmopadesam. adhi taatkaalikam, aa kaalaaniki matrame vartinchedi. maroka prayojanam bhaavitaraalaki eenaati saamaajika paristhitulu avagaahana kaliginchedigaa undadam. nenu modata cheppina charitraatmaka kathallo naa aasaktiki kaaranam idhi. appativaariki ippati nenu bhavitarame ani.
suukshmamgaa, kathalu enduku rayadam ante paatakulaki kartavyabodha cheyadam, bhaavitaraalaki charitrapaataalugaa upayogapadadam ani nirdhaarana ayindi.
anchetha rachayitalu enchukune kathaamsaalu kuudaa alaage untaayi. maamuulugaa bhavi taraalavaaru ippudu manam ela jeevistunnamo naakatha chadivi telusukuntaaru anna spruhathone prati rachayita rayakapovachhu. meeru e rachayitanainaa emiti raastunnaaru ante samakaaliinasamaajaanni pratibimbimche kathalu rastunnam ane jawabu vastundi kada, kaneesam nootiki tombhai saatam. indulo rajakeeyaalu, cinimaalu, haasyam, kopataapaaluu, kashtasukhaaluu annee untaayi. samaajamlo unna samasta konaaluunu.
alaa kaaka venakati jeevitaanni smarinchukunevi konni. aa madhya chintalacheruvu suvarchalagaari katha chadivinappudu naakanipinchindi idhi. alaage malli ivaala gorti saayi brahmaanandamgaari katha chadivinappudu adhe thochindi. cony, puurtigaa gatakaalam kathalaa rayaledu. anchetha nenu marinta aalochinchavalasivachindi.
katha bagundi. naamatuku naaku idhi pradhaanamgaa swechchagurinche anipinchindi. chivaralo nayanamma bangaarugaajulu maroka snehituraaliki avusaramayinappudu vaadukomani ivvadamlo streeki ardhabalam entha avusaramo aameki telusu anipistundi. ayithe dabbu undadam matrame chaaladu. adhi upayoginchukogala swechh kuudaa undaali. aa swechha aameki lekapovadanchethe snehituraaliki rahasyamgaa ichindi. kathakudini intlo dongagaa gurtinchinappudu atadu donga kaadani cheppalekapoyindi. nijaaniki eekathalo idhi chala balamaina amsam. eenaatikee sampaadana gala entomandi streelaki tamasampaadanani tama ishtam vachinattu kharchu pettukune veelu ledu. ikkada veelu annadi nenu telise antunnaanu. endukante, manadesamlo kutumbavyavastha alaatidi. dharmamperutho, baadhyataperutho, aatmeeyatalaperuto, premaperutho, anekarakaalugaa peetamullu vesuku untaayi samasta vishayaaluunu. nijaaniki idhi kontavarakuu mogavaariki kuudaa vartistundi. anchetha, ee aardhakaparamaina mullu vidadeeyadaaniki upaayaalu aalochinchaali.
rachayita kathaperu shiromundanam ani petteru kanaka adhe pradhaanam anukovali. anchethe ee vyaasam pani gattuku rayalsochindi.
ee sampradaayam ippudu ledu. naaku rendu taralamunde, ante maanaayanammakaalanaanike maaradam modalayindi. manayanamma juttu teeseyadam (andulo mallee samskrutam endukulendi) jarigindi cony, aavida chellelu machinnayanammaki juttu undedi. ante naaku rendu taralamunde ee sampradaayaaniki udvaasana modalayindanukovachhu. ippadunna yuvataram naaku rendu taraalavenaka. ante ee juttu teeyincheyadam annadi ayidu taralakindatimata. nijaaniki paddhenimido sataabdam chivara tarigonda venkumaambagaaru kuudaa abhyantaram chepperu idhi ardharahitamaina sampradaayam ani. intagaa enduku cheppukostunnananta eekathalo eevishayam prastaavinchadamvalla rachayita pratyekamgaa saadhinchina adhika laabham emiti ani. idhi eenaati samaajaaniki vartinchadu. aastulavishayamlo, streelaki aasti panchiste angeekarinchaleni kodukulu, annadammulu ippatikee unnaaru cony kesakhandanam cheyinchaalani pattu padutunnavallu ippudu leru kada. venakatisangatulu prastaavistunnaarana, kathaakaalam kuudaa puurtigaa aanaatide ayi unte kathaki balam chekuredi. ante arvaacheena charitra anukodaaniki askaram undedi.
naa abhipraayamlo kathalo yem cheptunnam ani matrame kaaka, enduku cheptunnam, evarikosam cheptunnam ani alochinchukodam kuudaa avusaramenemo anipistondi ilaa alochistunte.
taajaakalam. gorti saayi brahmaanandamgaari vaakhya eekathaki prayojanammeeda kuudaa tappaka chadavamani korutunnanu.
(marchi 25, 2014)
rachayita maalatiPosted on marchi 25, 2014 marchi 29, 2014 Categories vyaasaalu
5 thoughts on "e kaalam katha?"
11:45 saa. vadda marchi 30, 2014
goti garidi chadivanu. nenu cheppalnukunnadi meeke. anduke ikkada rasaanu.
4:28 uda. vadda marchi 29, 2014
lakshmi raghava gaaruu, ee vyaasamlo nenu prastaavinchina katha, gorti saayi brahmaanandamgaari katha chadiwara. aayana vivarana kuudaa chudandi,
12:47 uda. vadda marchi 29, 2014
shiromundanam gurinchi meeru prastaaviste naaku maa 'avva' maa naanna gaari menatta gurtuku vachindi. aame padella vayasulo vidhavaraalaithe, padamudu ellaki, peddamanishi ayyaka shiromundanam chesi attaarintiki pampinarata. idhi telisi chaala badhapaddanu. aame 86 samvatchaaraalu jeevinchindi..korikalaku kuudaa siromundanam chesinattena anipinchedi. idhi oka kathagaa raste oka patrika publish cheyadaaniki angeekarinchindi. katha vachaka meeku teluputaanuenduko idhi meetho panchukovaalanipinchindi .
5:54 uda. vadda marchi 26, 2014
brahmaanandamgaaruu, meeru cheppevarakuu naaku ee taimlainu thochaledu. avunu. manadesamlo streelu paiki kanipinchakapoyina, chala abhyudayabhaavaalu kalavaaru, itarulani prothsahinchinavavaaruu chalamande unnaaru. nenu kuudaa alaativaarini chusenu. manchi paayintu kathagaa malichinanduku marokasari abhinandanalu.
brahmanandam gorti antunnaru:
11:08 saa. vadda marchi 25, 2014
meeru konaseemakathala sheershikana vachina shiromundanam katha meeda mee abhiprayam chadivaka idhee naa vivarana:
ee kathaakaalam 1970-80 madhya jarigina oka vaastava sanghatana aadhaaramgaa rasanu. 1975 naatiki maa ammammaki aravayyellu. ante aavida 1915loo puttindi. maa taata 1949loo poyadu. appudu aavidaki shiromundanam jarigindi. maga santaanam leka maa yintlone undedi. ee aachaaram naaku telisi 1960 varakuu undi.
maa praantamlo ituvanti entho mandi vitantuvulni chusanu. kalakramena ee duracharam poyindi. eekathalo eevishayam prastaavinchadamvalla rachayita pratyekamgaa saadhinchina adhika laabham emiti ani meeru prasninchaaru. okati evarni ante tanaki andagaa undaalsina bandhuvargaanni tiraskarinchaleka, paiki cheppaleka aavida adhi bharinchindi. tanalaage maro ammai jeevitam mogudu poyaka vere panchana cheri narakam kakudadanna tapane aavida charyalaki prerana. cony paiki chebithe chuttu unnavaallu bharinchaleru. anduke mounamgaa undipoyindi. aa maatram cheppagaligite mogudu poyina ventane eduru tirigedi kada? paatakaalamlo duraachaaraalaki balayina streelu entho progressiv gaa kuudaa aalochinchevaarani cheppadame ee kathaki prerana.
maa ammamma nijam. aavida vyatha nijam. maro streeki ootham ivvadam nijam. chivaradi maatram maa ammammapoyina 17 ellavarakuu makevvariki teliyadu. aavida 1976loo poyindi. kesakhandanam cheyinche vaallu leru. aachaaramuu poyindi. paatakaalam naati katha. chivarna malupu maatram tombhayillone jarigindi. kathalo protaganist evaro meeru oohinchukoovacchu.