అమెరికా అధ్యక్ష పదవికి పార్టీ తరపున అభ్యర్థిత్వం కోసం డెమొక్రటిక్‌ పార్టీలో జరుగుతున్న పోరులో ఆసక్తికర చర్చకు బెర్నీ శాండర్స్‌ తెర లేపారు. గురువారం నాడు లాస్‌ వేగాస్‌లో ఎంఎఎస్‌ఎన్‌బిసి కేబుల్‌ చానల్‌ నిర్వహించిన చర్చలో సోషలిస్టు డెమొక్రటిక్‌నని ప్రకటించుకున్న బెర్నీ శాండర్స్‌ సోషలిజం గురించి తన అభిప్రాయాల్ని కుండబ ద్దలు కొట్టినట్లు చెప్పారు. తాను సోషలిస్టును కాను, సోషలి స్టు డెమొక్రాట్‌నని అన్నారు. శ్వేత సౌధం కోసం పోటీపడు తున్న ఈ 'సోషల్‌ డెమొక్రాట్‌' ప్రసంగాలు డెమొక్రాట్లలోని పేదలు, కార్మికులు, యువతను అమితంగా ఆకట్టుకుంటు న్నాయి. ఒకవైపు సామాజిక అసమానతలు, వాల్‌ స్ట్రీట్‌ నేరాలు, వాటి రాజకీయాధిపత్యం వంటి వాటిని శాండర్స్‌ చీల్చి చెండాడుతూ, మరో వైపు ప్రభుత్వ కాలేజీల్లో ఉచిత బోధన, అందరికీ ఆరోగ్య భద్రత వంటి హామీలు గుప్పిస్తున్నారు. దశాబ్దాలుగా దగాపడుతూ, నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్న అసంఖ్యాక కార్మికులను, యువతను ఆయన తన ప్రసంగాలతోఇట్టే కట్టిపడేస్తున్నారు. పాల్‌ క్రూగ్‌మన్‌, బెర్న్‌స్టీన్‌ వంటి హిల్లరీ అనుకూల ఆర్థిక వేత్తలు శాండర్స్‌ ఇచ్చే హామీలు ఆచరణ సాధ్యం కానివని పెదవి విరుస్తున్నారు. డెమొక్రాట్లలో ఎక్కువ శాతం మంది శాండర్స్‌ వైపై మొగ్గు చూపుతున్నట్లు తాజా సర్వేలు తెలియజేస్తున్నాయి. రెండు రోజుల క్రితం విడుదలైన ఒక సర్వే ప్రకారం మాజీ విదేశాంగ మంత్రి హిల్లరీకి డెమొక్రాటిక్‌ పార్టీ యువతలో 3 శాతం ఓట్లే వచ్చాయి. 2008 ఆర్థిక మాంద్యం నుంచి అమెరికా ఇంకా బయటపడకపోవడంతో పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ పై రగుల్కొంటున్న వ్యతిరేకతకు ఇదొక సంకేతంగా కొందరు భావిస్తున్నారు. శాండర్స్‌ సోషలిజం కన్నా సోషలిస్టు డెమొక్రసీ గురించే ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు. ఈ అంశంపై ఎంఎస్‌ఎన్‌బిసి చానెల్‌ అనుసంధాన కర్త అడిగిన ప్రశ్నకు శాండర్స్‌ బదులిస్తూ ఇలా అన్నారు. ' నేను క్యూబా, వెనిజులాల గురించి మాట్లాడడం లేదు. స్వీడన్‌, డెన్మార్క్‌ల గురించే మాట్లాడుతున్నాను. సామాజిక భద్రత నేడు అత్యంతావశ్యకం. పేదలు, వృద్ధులు హుందాగా జీవించేందుకు సామాజిక భద్రత ముఖ్యం' అని చెప్పారు. శాండర్స్‌ మాటలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే, ఆయన యూరపు తరహా సోషల్‌ డెమొక్రసీని కోరుకుంటున్నాడని, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థను కానీ, అమెరికాను గత 150 ఏళ్లుగా శాసిస్తున్న రెండు పార్టీల రాజకీయ వ్యవస్థను కానీ ఆయన వ్యతిరేకించడం లేదని, ప్రస్తుతం వున్న వ్యవస్థలోనే సంస్కరణలు తెస్తే చాలు అన్న భావనతో వున్నారని అర్థమవుతోందని రాజకీయ పరిశీలకులు వ్యాఖ్యానిస్తు న్నారు. ఒక వేళ శాండర్స్‌ అధ్యక్షునిగా ఎన్నికైనా ఆయన హామీల అమలు కష్టమేనని మరి కొందరు విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. స్వీడన్‌, డెన్మార్క్‌ల పరిస్థితి వేరు, అమెరికా పరిస్థితి వేరు కాబట్టి ఆ నమూనా ఇక్కడ సాధ్యం కాదనేది వీరి వాదన. అయితే, అమెరికన్‌ కాంగ్రెస్‌ ఇటువంటి ప్రజాకర్షక పథకాలకు అంత తేలికగా ఆమోదం తెలిపే పరిస్థితి లేదనేది యథార్థం. ఈ విమర్శలు, వ్యాఖ్యల మాట ఎలా వున్నా శాండర్స్‌ లేవనెత్తిన అంశాలు గత 150 ఏళ్లుగా అమెరికా రాజకీయాలను శాసిస్తున్న కార్పొరేట్‌ ఫైనాన్షియల్‌ శక్తుల ఆధిపత్యం పట్ల నిరసనకు ఒక సంకేతంగా కొందరు అభివర్ణిస్తున్నారు. కార్మికుల శ్రమను దోచుకుని లాభాలు గడిస్తున్న ప్రైవేటు యాజమాన్యం గుత్తాధిపత్యాన్ని గురించి శాండర్స్‌ మాట్లాడడం లేదు. రవాణా, కమ్యూనికేషన్స్‌, బ్యాంకింగ్‌ వంటి ప్రధాన రంగాలపై ప్రైవేట్‌ యాజమాన్యం రద్దు గురించి మాట్లాడడం లేదు. అరాచక ఉత్పత్తి వ్యవస్థ స్థానే ప్రణాళికాబద్ధ ఉత్పత్తి వ్యవస్థ గురించి ప్రస్తావించడం లేదనేది మరి కొందరి వాదన. శాండర్స్‌ సోషలిస్టు డెమొక్రాట్‌నని చెప్పుకున్నాడు కాబట్టి ఆయన ప్రస్తావించే అంశాలకు కూడా ఆ పరిమితులున్నాయి. గ్రీస్‌ అనుభవం చూశాక శాండర్స్‌ మరో సిప్రాస్‌ కానున్నారా అన్న సందేహం కలగడమూ సహజమే.
1917 అక్టోబర్‌ మహా విప్లవం ద్వారా రష్యాలో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి కార్మిక రాజ్యం అవతరించాక చాలా దేశాల్లో దాని ప్రభావం పడింది. కార్మిక పోరాటాలు ఆయాదేశాల్లో ఉవ్వెత్తున ఎగసిపడ్డాయి. ఆసియాలోను, ఇతర ప్రాంతాల్లోను వలసవాదానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు ఊపందుకున్నాయి. సామాజిక ఉద్యమాలు, పౌర ఉద్యమాలు జోరందుకున్నాయి. 1934లో అమెరికాను కుదిపేసిన మూడు ప్రధాన సమ్మెలు (టొలెడో, శాన్‌ఫ్రా న్సిస్కో, మెనియా పాలిస్‌) జరిగాయి. ఈ పోరాటాలు, ఉద్యమాలు ఫలితంగా అమెరికా అధ్యక్షుడు రూజ్‌వెల్ట్‌ ఆనాడు 'పేదరికంపై యుద్ధం' ప్రకటించాడు. ఆయన చేసిన ఈ ప్రకటన ప్రజలను ఉద్ధరించాలన్న సంకల్పంతో చేసినది కాదు, అమెరికన్‌ పాలకవర్గాల ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు , సామాజిక విప్లవాన్ని నివారించడం కోసం వేసిన ఒక ఎత్తుగడ. 1929లో వచ్చిన ఆర్థిక మహా మాంద్యం పెట్టుబడి దారీ వ్యవస్థ దివాళాకోరుతనాన్ని బయటపెట్టినప్పుడూ ఇదే జరిగింది. దీనిపై ప్రజల్లో వ్యతిరేకత పెరగకుండా చూసేందుకు సామాజిక భద్రతా పథకాన్ని తీసుకొచ్చింది. పేదలకు, వృద్ధులకు ఆరోగ్య భద్రత కల్పించేందుకు 1960లలో మెడికేర్‌, మెడిక్‌ ఎయిడ్‌ వంటి పథకాలను ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. సోవియట్‌ యూనియన్‌ పతనం తరువాత ఈ సంక్షేమ పథకాలన్నిటిని చుట్టజుట్టి అటకెక్కించడం ప్రారంభించింది. కొన్నిటిని నిర్వీర్యం చేసింది. 2008లో తలెత్తిన ఆర్థిక మాంద్యం అమెరికాను ఇప్పటికీ వెంటాడుతోంది. వేతనాల్లో కోత, ఉపాధి పడిపోవడం, సంపద కొద్ది మంది చేతుల్లో పోగుపడడం వంటివి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థపట్ల కార్మిక వర్గంలో వ్యతిరేకత పెరగడానికి ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తు న్నాయి. గత ఏడాది అమెరికాలో పారిశ్రామిక అశాంతి తీవ్ర రూపం దాల్చినట్లు అమెరికన్‌ కార్మిక శాఖ వెల్లడించిన నివేదికే వెల్లడించింది. ఈ పరిస్థితుల్లో సోషలిజం గురించి శాండర్స్‌ చేస్తున్న ప్రసంగాలు, సంక్షేమ చర్యలకు సంబంధించి ఇస్తున్న హామీలు యువతను, ఆలోచనాపరు లను ఆకట్టుకుంటున్నాయి. లోవాలో హిల్లరీకి గట్టి పోటీ ఇచ్చిన శాండర్స్‌, రెండవ ప్రైమరీస్‌ న్యూ హాంప్‌షైర్‌లో భారీ మెజార్టీతో ఆమెపై విజయం సాధించారు. త్వరలో ఎన్నికలు జరగనున్న సౌత్‌ కరోలినాలోనూ హిల్లరీపై శాండర్స్‌దే పైచేయి అయ్యే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. అమెరికా అధ్యక్ష పదవికి డెమొక్రాట్ల తరపున అభ్యర్థిత్వం శాండర్స్‌కు దక్కుతుందా? హిల్లరీకి దక్కుతుందా? అన్నది తేలడానికి ఇంకొంత కాలం వేచి చూడక తప్పదు. శ్వేత సౌథ తదుపరి అధిపతిని నిర్ణయించే కీలక ఎన్నికలు నవంబరులో జరుగుతాయి.
america adhyaksha padaviki party tarapuna abhyardhitvam kosam democraticke paartiiloo jarugutunna porulo aasaktikara charchaku berni sanderse tera leparu. guruvaram naadu lasm vegasselo mseaneembici kebule chanalle nirvahinchina charchalo soshalistu democraticanni prakatinchukunna berni sanderse soshalism gurinchi tana abhipraayaalni kundaba ddalu kottinatlu cheppaaru. taanu soshalistunu kaanu, soshali stu democrotnenani annaru. shwetha soudham kosam potipadu tunna ee 'soshalni democrote' prasangaalu democratlaloni pedalu, kaarmikulu, yuvatanu amitamgaa aakattukuntu nnaayi. okavaipu saamaajika asamaanatalu, wale streate neraalu, vaati raajakeeyaadhipatyam vanti vaatini sanderse cheelchi chendaadutuu, maro vaipu prabhutva callagello uchita bodhana, andarikee aarogya bhadrata vanti haameelu guppistunnaru. dasaabdaalugaa dagaapadutuu, nirlakshyaaniki guravutunna asankhyaka kaarmikulanu, yuvatanu aayana tana prasangaalatoitte kattipadestunnaru. palli kroogmanni, bernesteen vanti hillari anukuula aardhika vettalu sanderse iche haameelu aacharana saadhyam kaanivani pedavi virustunnaaru. democratlalo ekkuva saatam mandi sanderse vaipai moggu chuuputunnatlu taja sarvelu teliyajestunnaayi. rendu rojula kritam vidudalaina oka sarve prakaaram maji videsaanga mantri hillareeki democraticke party yuvatalo 3 saatam otle vachayi. 2008 aardhika maandyam nunchi america inka bayatapadakapovadamto pettubadidaarii vyavastha pai ragulkontunna vyatirekataku idoka sanketamgaa kondaru bhaavistunnaaru. sanderse soshalism kanna soshalistu democracy gurinche ekkuvagaa maatlaadutunnaaru. ee amsampai msmeenbici chanelle anusandhaana karta adigina prasnaku sanderse badulistuu ilaa annaru. ' nenu cuba, venijulaala gurinchi matladadam ledu. sweedon, denmarkela gurinche maatlaadutunnaanu. saamaajika bhadrata nedu atyantaavasyakam. pedalu, vruddhulu hundaagaa jeevinchenduku saamaajika bhadrata mukhyam' ani cheppaaru. sanderse maatalanu jaagrattagaa pariseeliste, aayana yoorapu taraha soshalni democraseeni korukuntunnadani, pettubadidaarii vyavasthanu cony, americanu gatha 150 ellugaa saasistunna rendu paarteela rajakeeya vyavasthanu cony aayana vyatirekinchadam ledani, prastutam vunna vyavasthalone samskaranalu teste chaalu anna bhavanatho vunnaarani ardhamavutondani rajakeeya pariseelakulu vyaakhyaanistu nnaaru. oka vaela sanderse adhyakshunigaa ennikainaa aayana haameela amalu kashtamenani mari kondaru vislaeshakulu perkontunnaru. sweedon, denmarkela paristhiti vaeru, america paristhiti vaeru kabatti aa namuunaa ikkada saadhyam kadanedi veeri vaadana. ayithe, americonne congresse ituvanti prajaakarshaka pathakaalaku anta telikagaa aamodam telipe paristhiti ledanedi yathaartham. ee vimarsalu, vyaakhyala maata ela vunna sanderse levanettina amsaalu gatha 150 ellugaa america raajakeeyaalanu saasistunna carporate finanshialli saktula aadhipatyam patla nirasanaku oka sanketamgaa kondaru abhivarnistunnaaru. kaarmikula shramanu dochukuni labhalu gadistunna praivetu yaajamaanyam guttaadhipatyaanni gurinchi sanderse matladadam ledu. rawana, kamyunikeshansy, bankingle vanti pradhaana rangaalapai private yaajamaanyam raddu gurinchi matladadam ledu. arachaka utpatti vyavastha sthaane pranaalikaabaddha utpatti vyavastha gurinchi prastaavinchadam ledanedi mari kondari vaadana. sanderse soshalistu democrotnenani cheppukunnadu kabatti aayana prastaavinche amsaalaku kuudaa aa parimitulunnaayi. greesse anubhavam chushaka sanderse maro sipresse kanunnara anna sandeham kalagadamuu sahajame.
1917 actobere mahaa viplavam dwara rashyaalo prapanchamlone mottamodati kaarmika rajyam avatarinchaaka chala deshaallo daani prabhaavam padindi. kaarmika poraataalu aayaadesaallo uvvettuna egasipaddaayi. aasiyaaloonu, itara praantaalloonu valasavaadaaniki vyatirekamgaa udyamaalu oopandukunnaayi. saamaajika udyamaalu, poura udyamaalu jorandukunnayi. 1934loo americanu kudipesina moodu pradhaana sammelu (toledo, shanifra nsisco, menia palisse) jarigai. ee poraataalu, udyamaalu phalitamgaa america adhyakshudu roosevelte aanaadu 'pedarikampai yuddham' prakatinchaadu. aayana chesina ee prakatana prajalanu uddharinchaalanna sankalpamtho chesinadi kaadu, americonne palakavargala prayojanaalanu kaapaadenduku , saamaajika viplavaanni nivaarinchadam kosam vesina oka ettugada. 1929loo vachina aardhika mahaa maandyam pettubadi daarii vyavastha divaalaakoorutanaanni bayatapettinappudu ide jarigindi. deenipai prajallo vyatirekata peragakunda chusenduku saamaajika bhadrata pathakaanni teesukochindi. pedalaku, vruddhulaku aarogya bhadrata kalpinchenduku 1960lalo medikere, medde aide vanti pathakaalanu prabhutvam prakatinchindi. soviyate uniani patanam taruvaata ee sankshema pathakaalannitini chuttajutti atakekkinchadam praarambhinchindi. konnitini nirveeryam chesindi. 2008loo talettina aardhika maandyam americanu ippatikee ventaadutondi. vetanaallo kotha, upaadhi padipovadam, sampada koddi mandi chetullo pogupadadam vantivi pettubadidaarii vyavasthapatla kaarmika vargamlo vyatirekata peragadaaniki prerakaalugaa panichestu nnaayi. gatha edaadi americalo paarisraamika ashanthi teevra roopam daalchinatlu americonne kaarmika saakha velladinchina nivedike velladinchindi. ee paristhitullo soshalism gurinchi sanderse chestunna prasangaalu, sankshema charyalaku sambandhinchi istunna haameelu yuvatanu, aalochanaaparu lanu aakattukuntunnaayi. lovalo hillareeki gatti poty ichina sanderse, rendava praimarise nyoo hampishirelo bhari mejartitho aamepai vijayam saadhinchaaru. twaralo ennikalu jaraganunna southm karolinaalonuu hillaripai sandersede paicheyi ayye suuchanalu kanipistunnaayi. america adhyaksha padaviki democratla tarapuna abhyardhitvam saandarseaku dakkutunda? hillareeki dakkutunda? annadi teladaaniki inkonta kaalam vechi chudaka tappadu. shwetha southa tadupari adhipatini nirnayinche keelaka ennikalu navambarulo jarugutaayi.