పత్రికా స్వేచ్చ పట్ల అపరితమయిన గౌరవాభిమానాలతో జర్నలిజం ను వృత్తిగా స్వీకరించిన నా స్నేహితుడొకరు ఒక ప్రముఖ దినపత్రికలో విలేకరిగా పనిచేస్తున్నాడు. రేడియోలో పనిచేసే నాకు వృత్తిపరమయిన స్వతంత్రం లేదనే భావన అతనిది. సర్కారు జర్నలిస్టుగా ముద్రవేసి నన్ను ఆట పట్టించడం అతగాడికో అలవాటుగా మారింది. దీనికి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అడ్డుకట్ట వేయాలనే తలంపులో వున్న నేను - ఒక రోజు అతడిని బాహాటంగా సవాలు చేసాను. ‘నాకో వార్త చెప్పు. అది యధాతధంగా సాయంత్రం రేడియో వార్తల్లో వస్తుందో రాదో చూద్దాము. అలాగే నేను చెప్పిన వార్త రేపు ఉదయం నీ పేపరులో వస్తే నీకు స్వేచ్చవుందని ఒప్పుకుంటాను.’
పత్రికా స్వేచ్చపట్ల అపారమయిన గౌరవం వున్న నా స్నేహితుడు నేను విసిరిన సవాలుని స్వీకరించాడు. ఫలితం గురించి చెప్పాల్సిన పని లేదు. అతను పంపిన వార్తకు అతడి పేపర్లో అతీగతీ లేదు. నేను ఫోనులో చెప్పిన వార్త అదే సాయంత్రం ప్రాంతీయ వార్తల్లో ప్రసారమయింది. అప్పటినుంచి ఇప్పటివరకు మా స్నేహ బంధం కొనసాగుతూ వచ్చింది కానీ ఆతను ఎప్పుడు పత్రికా స్వేచ్చ గురించిన ప్రసక్తి నా వద్ద తీసుకురాలేదు.
ఈ ఒక్క చిన్న ఉదాహరణతో పత్రికా స్వేచ్చకు భాష్యం చెప్పడం నా ఉద్దేశ్యం కాదు. కానీ ఈ స్వేచ్చ అనేది జర్నలిష్టులకన్నా వారు పనిచేసే పత్రికల యాజమాన్యాలు ఎక్కువగా అనుభవిస్తున్నాయని అభిప్రాయపడడంలో తప్పులేదేమో.
ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ వార్తా విభాగాలలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా పనిచేసి పదవీ విరమణ అనంతరం – అడిగిన పత్రికలవారికి వారు అడిగిన అంశాలపై నా అనుభవాలను జతచేసి వ్యాసాలు రాసే పనిని ఒక పనిగా పెట్టుకున్నాను. ఈ పత్రికలు కూడా ఒక రకంగా చెప్పాలంటే చాలా చిన్న పత్రికలు. కానీ వాటి సంపాదకులు ఎవ్వరు కూడా నేను రాసిన అంశాలతో ఏకీభవించినా, ఏకీభవించకపోయినా - ఏనాడూ ఒక చిన్నవాక్యాన్ని సయితం ‘ఎడిట్’ చేయలేదు. రాసినవి రాసినట్టు ప్రచురిస్తూ వస్తున్నాయి. పేరుకు చిన్న పత్రికలయినా పెద్దమనసుతో ‘పత్రికా స్వేచ్చకు’ పెద్ద పీట వేస్తున్నాయి. ఈ నేపధ్యంలో - బాగా ప్రాచుర్యంలో వున్న ఒక పెద్ద దినపత్రిక సంపాదక వర్గం వారు ఈ మధ్య ఫోను చేసి ఒక అంశంపై ఆర్టికిల్ అడిగి మరీ రా యించుకున్నారు. వారు అడిగిన వ్యవధిలోనే పంపడం జరిగింది కానీ ఆ వ్యాసం మాత్రం వెలుగు చూడలేదు. కారణం కూడా వారే సెలవిచ్చారు. నేను పంపిన ఆర్టికిల్ లోని విషయం వారి ‘ఎడిటోరియల్ పాలసీ’కి అనుగుణంగాలేదట. అందుకే ప్రచురించలేదట.
నార్ల గారు, నండూరి రామమోహనరావు గారు, పురాణం సుబ్రమణ్యశర్మ గారు మొదలయిన ఉద్దండ జర్నలిస్టులు సంపాదకులుగావున్నప్పుడు వారి పత్రికలలో ఉపసంపాదకుడిగా పనిచేసిన అనుభవం నాకున్నది. ఆకాశవాణిలో విలేకరిగా ఉద్యోగం రావడానికి ఈ అనుభవమే అక్కరకు వచ్చింది. తెలుగు జర్నలిజానికి పునాది రాళ్లుగా నిలిచిన వీరేవ్వరు - ‘ఎడిటోరియల్ పాలసీ’ అంటే ముందు పేర్కొన్న పత్రిక వైఖరి మాదిరిగా వుంటుందని వుంటుందని ఎప్పుడు చెప్పలేదు. ఆ పాలసీ అనేది కేవలం పత్రిక రాసే సంపాదకీయాలకు మాత్రమె పరిమితం కావాలి కాని, . పత్రికలో పడే ప్రతి వార్తా, ప్రతి వ్యాసం – ఆ పత్రికా విధానానికి అనువుగా వుండాలని పట్టుబడితే ఇక పత్రికా స్వేచ్చకు అర్ధమేముంటుంది?
ఒకానొక ప్రముఖ దినపత్రిక – సమాజంలో నైతిక విలువలు భ్రష్టు పట్టిపోతున్నాయని తన సంపాదకీయాలలో గగ్గోలు పెడుతుండేది. ఒక రోజు ఆ సంపాదకుడికి ఒక లేఖ వచ్చింది. అందులో ఇలావుంది
‘అయితే మీకు తెలియని విషయం ఒకటుంది. మీ పత్రిక ఆఫీసు ఎదురుగా ఓ చాయ్ దుకాణం వుంది. పావలా మనది కాదనుకుని అరకప్పు టీ తాగిస్తే అరకాలం వార్త మీ పేపర్లో రాసే సిబ్బంది ఆ దుకాణంలో ఎప్పుడు సిద్దంగా వుంటారు. సమాజం సంగతి సరే! ముందు మీ ఇల్లు చక్కపెట్టుకోండి”
దారిద్ర్యరేఖ (బీపీఎల్)కు దిగువన జీవిస్తున్న కుటుంబాల అంచనా జాబితాను పదిరోజుల్లోగా ప్రభుత్వానికి అందిస్తామని కేంద్ర ప్రణాళిక సంఘం ఉపాద్యక్షుడు మాంటెక్ సింగ్ ఆహ్లూవాలియా సెలవిచ్చారు.
దేశంలో ఆరున్నర కోట్ల నిరుపేద కుటుంబాలు వున్నట్టు గతంలో తాము వేసిన అంచనాకు కాస్త ఎక్కువగా అంటే సుమారు ఎనిమిది కోట్ల బీపీఎల్ కుటుంబాలు వున్నట్టు లెక్క తేల్చిన టెండూల్కర్ కమిటీ నివేదికను పరిశీలిస్తున్నట్టు ఆయన చెప్పారు.పత్రికలలో ఈ వార్త వచ్చిన రోజునే ‘రాజ్య సభలో వందమంది కోటీశ్వరులు’ వున్నారన్న సమాచారం కూడా ప్రచురించారు.
మన రాష్ట్రానికి చెందిన టి. సుబ్బరామిరెడ్డి కూడా ఈ జాబితాలో చోటు సంపాదించుకున్న విషయం ఆయనకు పెద్ద విశేషం కాకపోవచ్చు. ఎందుకంటె వేదికలనుంచి వేడుకల దాకా ప్రముఖ స్తానంలో కానవచ్చేవారికి మూడో స్తానం లో నిలవడం అంత ముచ్చట కలిగించే అంశం అంతకంటే కాకపోవచ్చు. ఇక్కడ కోటీశ్వరులంటే ఏదో ఒక్క కోటి మాత్రమె సంపాదించారని అర్ధం కాదు. వందల కోట్లు కూడబెట్టుకున్న వాళ్ళని అర్ధం చేసుకోవాలి. అంతే కాదు ఈ మొత్తం అంతా కూడా లెక్కల్లో చూపించగల ‘తెల్ల ధనం’ మాత్రమె అన్న మరో పరమార్ధాన్ని కూడా గుర్తించగలగాలి. ఇంకా కానరాని ‘నల్ల డబ్బు’ యెంత వెనకేసుకునివుంటారో అన్నది ఆ ఈశ్వరుడికే తెలియాలి. లేదా ఆ ఘనత వహించిన ఆ ఆహ్లూవాలియా మహాశయులవారే తీరిక చేసుకుని ఆరా తీయిస్తే బాగుంటుంది.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ‘ధరలు పెరగడము తధ్యము సుమతీ’ అన్నది ప్రపంచీకరణ సిద్ధాంతకర్తల సాధారణ ఉవాచ. ధరలు పెరగడం వల్ల ఉత్పత్తిదారుడికి గిట్టుబాటు ఆదాయం లభిస్తుంది. ఆదాయం పెరగడం వల్ల లాభాలు పెరుగుతాయి. పెరిగిన లాభాల్లో కొంత మేరకు తిరిగి పెట్టుబడులరూపం లోకి మల్లించడం వల్ల ఉత్పత్తి మరింత పెరిగి వస్తులభ్యత గణనీయంగా పెరుగుతుంది. ఫలితంగా మార్కెట్ శక్తుల ప్రభావంతో ధరల స్తిరీకరణ జరిగి వినియోగదారుడికి ధరలు అందుబాటులోకి వస్తాయి
.ఏసీ గదుల్లో కూర్చుని చేసే ఇలాంటి ఊహాపోహలన్నీ ఆచరణ వద్దకు వచ్చేసరికి ఆవిరయిపోవడం కళ్ళారా చూస్తున్నదే. ఎందుకంటె- ఎలాటి పధకాలకయినా చిల్లులు పొడిచి పబ్బం గడుపుకునే ఘనులెప్పుడు సమాజంలో సిద్దంగానే వుంటారు. ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ మన రాష్ట్రంలో అమలు జరుగుతున్న ‘తెల్ల రేషన్ కార్డుల పధకం’.
భుత్వాలు మారినప్పుడల్లా ఈ కార్డుల రంగులు మారుతూరావడం మన రాష్ట్రంలో ప్రత్యేకత. దీన్నిబట్టి పార్టీల వోటు బ్యాంకుల నిర్మాణంలో వీటి ప్రాధాన్యత యెంత వుందో అర్ధం చేసుకోవచ్చు. పేదలకోసం ప్రభుత్వాలు అమలు చేసే అభివృద్ధి, సంక్షేమ పధకాలకన్నింటికీ ఈ తెల్లకార్డు ఒక్కటే కీలకం కావడంతో వీటికి ప్రాధాన్యతా, గిరాకీ రెండూ విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి.
కార్పొరేటు ఆస్పత్రులలో ఉచిత వైద్యానికి పనికివచ్చే ఆరోగ్యశ్రీ కార్డుని పొందాలన్నా కూడా ఈ తెల్లకార్డే దిక్కు కావడంతో దీని డిమాండ్ ఆకాశం అంచుల్ని తాకింది. సబ్సిడీ బియ్యం, ఇళ్ళ పట్టాలు, ఇందిరమ్మ ఇల్లు- ఇలా ఇదీ అదీ అనే తేడా లేకుండా అన్నింటితో ఈ తెల్ల కార్డుని ముడిపెట్టడం వల్ల ఇది నల్ల బజారు సరుకుగా మారిపోయింది. పేదవారి కోసం వుద్దేశించిన ప్రయోజనాలన్నీ పేదవారుగా మారడంవల్ల పొందవచ్చనే పేరాశ కలవారిలో సయితం కలిగిన ఫలితంగా బోగస్ తెల్లకార్డులు కుప్పలు తెప్పలుగా పుట్టుకొచ్చాయి.
రాష్ట్రంలో వున్న రెండుకోట్ల నలభయి లక్షల కార్డుల్లో ఇప్పటివరకూ పందొమ్మిది లక్షల బోగస్ కార్డులు వున్నట్టు పౌర సరఫరాల శాఖ మంత్రి జూపల్లి కృష్ణారావు చెప్పారు. రాజకీయంగా చూస్తే బోగస్ కార్డుల ఏరివేత అన్నది ఒక రకంగా సాహసమనే చెప్పాలి. ఎన్నికలకు వ్యవధి చాలా ఎక్కువ వుండడం కూడా ఈ దుస్సహాసానికి పూనుకోవడానికి కారణమయివుంటుందని ఆక్షేపించేవారు కూడా లేకపోలేదు. బోగస్ కార్డులవల్ల ఖజానాపై పడుతున్న అలవికాని భారం కూడా ప్రభుత్వాన్ని ఇందుకు ప్రేరేపించి వుండి వుండవచ్చు. ఏదిఏమైనా, బోగస్ కార్డుల ఏరివేత వ్యవహారం వివిధ పదకాలవల్ల లబ్ది పొందుతున్నవారిలో గుబులు కలిగిస్తోందన్నది కాదన లేని సత్యం. భారం తగ్గించుకోవడానికి ప్రభుత్వం తమ కార్డులు లాగేసుకుంటుదన్న అభిప్రాయం వారిలో కలిగితే అందులో తప్పు పట్టాల్సిన పనిలేదు. భారీ ఎత్తున జరిగే ఇలాటి ఏరివేత కార్యక్రమాల్లో అక్రమార్కులకు, అక్రమాలకూ కళ్ళెం వేయడం అంత సులభమేమీ కాదు. గ్రామసభలలో చర్చించిన తరవాతనే కార్డుల రద్దుపై తుదినిర్ణయం తీసుకోవడం జరగగలదని ప్రభుత్వం ఇస్తున్న భరోసాపట్ల లబ్ధిదారులలో నమ్మకం పెంపొందించడానికి చేపట్టిన చర్యలు గురించిన సమాచారం ఏదీ లేదు. తొంభయి అయిదు శాతం కార్డులు సరిగానే వున్నాయన్న మంత్రి ప్రకటనను బట్టి చూస్తే- ఏరివేతలో అర్హులయిన వారికి అన్యాయం జరిగిన దాఖలా కానరావడం లేదు. మొత్తం సమాచారాన్ని కంప్యూటర్లలో నిక్షిప్తం చేసి ఆన్ లయిన్ విధానాన్ని అమల్లోకి తెస్తున్నామనీ, కార్డుల వ్యవస్తని నూటికి నూరు శాతం పక్కాగా నిర్వహించేందుకు ‘బయో మెట్రిక్’ విధానాన్ని ప్రవేశపెడుతున్నామనీ మంత్రి జూపల్లి కృష్ణారావు ఇస్తున్న హామీలు అమల్లోకి వచ్చిన పక్షంలో పారదర్శకత పెరిగి సంక్షేమ ఫలాలు అర్హులయిన పేదవారికే దక్కే అవకాశం వుంటుంది.
లబ్ధిదారుల్లో అర్హులయిన పేదలను సరిగ్గా గుర్తించి, అనర్హులయిన వారి కార్డులను నిష్కర్షగా, నిజాయితీగా రాజకీయ, వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలను లెక్కచేయకుండా రద్దు చేయగలిగిననాడే బోగస్ కార్డుల ఏరివేత కార్యక్రమానికి అర్ధం పరమార్ధం సిద్దిస్తాయి. కాని పక్షంలో ఏరుదాటి తెప్ప తగలేసారనే అపప్రధను ప్రభుత్వం మూటగట్టుకోకతప్పదు.
నారా చంద్రబాబు నాయుడు - 1 సెప్టెంబర్ 1995 నుంచి 14 మే 2004 వరకు మొత్తం – 3178 రోజులు (రెండు పర్యాయాలు)
వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి - 14 మే 2004 నుంచి 2 సెప్టెంబర్ 2009 తేదీన హెలికాప్టర్ దుర్ఘటనలో మరణించే వరకు మొత్తం- 1938 రోజులు (రెండు పర్యాయాలు)
కొణిజేటి రోశయ్య - 3 సెప్టెంబర్ నుంచి ఇప్పటి వరకు ( 2010 మార్చినాటికి ఆరుమాసాల పదవీ కాలం పూర్తీ చేసుకున్నారు)
patrika swechh patla aparitamayina gouravaabhimaanaalatho jarnalijam nu vruttigaa sweekarinchina naa snehitudokaru oka pramukha dinapatrikalo vilekarigaa panichestunnadu. radiolo panichese naaku vruttiparamayina swatantram ledane bhavana atanidi. sarkaaru jarnalistugaa mudravesi nannu aata pattinchadam atagaadiko alavaatugaa maarindi. deeniki eppudo okappudu addukatta veyalane talampulo vunna nenu - oka roju atadini baahaatamgaa savalu chesanu. nenako vaarta cheppu. adhi yadhaatadhamgaa saayantram radio vaartallo vastundo rado chuddamu. alaage nenu cheppina vaarta repu udayam nee peparulo vaste neeku swechhavundani oppukuntaanu.u
patrika swechhapatla apaaramayina gowravam vunna naa snehitudu nenu visirina savaluni sweekarinchaadu. phalitam gurinchi cheppaalsina pani ledu. atanu pampina vaartaku atadi peparlo ateegatii ledu. nenu phonulo cheppina vaarta adhe saayantram praantiiya vaartallo prasaaramayindi. appatinunchi ippativaraku maa sneha bandham konasaagutuu vachindi cony aatanu eppudu patrika swechh gurinchina prasakti naa vadda teesukuraaledu.
ee okka chinna udaaharanato patrika swechhkaku bhashyam cheppadam naa uddesyam kaadu. cony ee swechh anedi jarnalishtulakanna vaaru panichese patrikala yajamanyalu ekkuvagaa anubhavistunnaayani abhipraayapadadamlo tappuledemo.
aakaasavaani, dooradarsan varta vibhaagaalalo moodu dasaabdaalaku paiga panichesi padavee viramana anantaram – adigina patrikalavaariki vaaru adigina amsaalapai naa anubhavaalanu jatachesi vyaasaalu rase panini oka panigaa pettukunnaanu. ee patrikalu kuudaa oka rakamgaa cheppalante chala chinna patrikalu. cony vaati sampaadakulu evvaru kuudaa nenu raasina amsaalatoe ekibhavinchina, ekibhavinchakapoyina - enaaduu oka chinnavaakyaanni sayitam cd cheyaledu. rasinavi rasinattu prachuristuu vastunnaayi. peruku chinna patrikalayinaa peddamanasuto keptrika swechhkae pedda peeta vestunnayi. ee nepadhyamlo - baga praachuryamlo vunna oka pedda dinapatrika sampaadaka vargam vaaru ee madhya phonu chesi oka amsampai article adigi mari raa yinchukunnaaru. vaaru adigina vyavadhiloonae pampadam jarigindi cony aa vyaasam maatram velugu chudaledu. kaaranam kuudaa vaare selavicchaaru. nenu pampina article loni vishayam vaari cudetorial paalaseeki anugunangaaledata. anduke prachurinchaledata.
naarla gaaru, nanduri ramamohanarao gaaru, puraanam subramanyasarma gaaru modalayina uddanda jarnalistulu sampaadakulugaavunnappa vaari patrikalalo upasampaadakudigaa panichesina anubhavam naakunnadi. aakaasavaanilo vilekarigaa udyogam raavadaaniki ee anubhavame akkaraku vachindi. telugu jarnalijaaniki punaadi raallugaa nilichina veerevvaru - cudetorial palasee ante mundu perkonna patrika vaikhari maadirigaa vuntundani vuntundani eppudu cheppaledu. aa polasy anedi kevalam patrika rase sampaadakeeyaalaku matrame parimitam kavali kaani, . patrikalo pade prati varta, prati vyaasam – aa patrika vidhaanaaniki anuvugaa vundaalani pattubadithe ika patrika swechhkaku ardhamemuntundi?
okanoka pramukha dinapatrika – samaajamlo naitika viluvalu bhrashtu pattipotunnaayani tana sampaadakeeyaalalo gaggolu pedutundedi. oka roju aa sampaadakudiki oka lekha vachindi. andulo ilavundi
eayithe meeku teliyani vishayam okatundi. mee patrika aafiisu edurugaa oo chaay dukaanam vundi. pavala manadi kaadanukuni arakappu t taagiste arakaalam vaarta mee peparlo rase sibbandi aa dukaanamlo eppudu siddamgaa vuntaaru. samajam sangati sare! mundu mee illu chakkapettukondi
daaridryarekha (bpl)ku diguvana jeevistunna kutumbala anchana jaabitaanu padirojulloga prabhutvaaniki andistaamani kendra pranaalika sangham upaadyakshudu mantec sing ahluvalia selavicchaaru.
desamlo aarunnara kotla nirupeda kutumbaalu vunnattu gatamlo taamu vesina anchanaaku kaasta ekkuvagaa ante sumaru enimidi kotla bpl kutumbaalu vunnattu lekka telchina tendoolkar commity nivedikanu pariseelistunnattu aayana cheppaaru.patrikalalo ee vaarta vachina rojune erajya sabhalo vandamandi kotiswarulim vunnaranna samacharam kuudaa prachurinchaaru.
mana rashtraniki chendina ti. subbaramireddy kuudaa ee jaabitaalo chotu sampaadinchukunna vishayam aayanaku pedda visesham kakapovachhu. endukante vedikalanunchi vedukala daka pramukha staanamlo kaanavachevaariki moodo staanam loo nilavadam anta muchhata kaliginche amsam antakante kakapovachhu. ikkada kotiswarulante edho okka koti matrame sampaadinchaarani ardham kaadu. vandala kotlu koodabettukunna vaallani ardham chesukovali. anthe kaadu ee mottam antaa kuudaa lekkallo choopinchagala ketella dhanam matrame anna maro paramaardhaanni kuudaa gurtinchagalagaali. inka kaanaraani enalla dabbue yentha venakesukunivuntaro annadi aa eshwarudike teliyaali. leda aa ghanata vahinchina aa ahluvalia mahasayulavare teerika chesukuni aaraa teeyiste baguntundi.
abhivruddhi chendutunna deshaalalo edharalu peragadamu tadhyamu sumatii annadi prapancheekarana siddhaantakartala saadhaarana uvaacha. dharalu peragadam valla utpattidaarudiki gittubaatu aadaayam labhistundi. aadaayam peragadam valla labhalu perugutaayi. perigina laabhaallo kontha meraku tirigi pettubadularoopam loki mallinchadam valla utpatti marinta perigi vastulabhyata gananeeyamgaa perugutundi. phalitamgaa market saktula prabhaavamtho dharala stireekarana jarigi viniyogadaarudiki dharalu andubaatuloki vastaayi
.ac gadullo kuurchuni chese ilanti oohaapohalannii aacharana vaddaku vachesariki aavirayipovadam kallara chustunnade. endukante- elati padhakaalakayinaa chillulu podichi pabbam gadupukune ghanuleppudu samaajamlo siddamgaane vuntaaru. induku manchi udaaharana mana rashtramlo amalu jarugutunna ketella reshan kaardula padhakem.
bhutvaalu marinappudalla ee kaardula rangulu maarutuuraavadam mana rashtramlo pratyekata. deennibatti paarteela votu byaankula nirmaanamlo veeti praadhaanyata yentha vundo ardham chesukovachhu. pedalakosam prabhutvaalu amalu chese abhivruddhi, sankshema padhakaalakannintiki ee tellakaardu okkate keelakam kaavadamtho veetiki praadhaanyataa, giraki rendoo vipareetamgaa perigipoyayi.
kaarporetu aaspatrulalo uchita vaidyaaniki panikivacche aarogyasree kaarduni pondaalannaa kuudaa ee tellakarde dikku kaavadamtho deeni demand aakaasam anchulni taakindi. subsidy biyyam, illa pattaalu, indiramma illu- ilaa idhee adhee ane teda lekunda annintitho ee tella kaarduni mudipettadam valla idhi nalla bajaru sarukugaa maaripoyindi. pedavaari kosam vuddesinchina prayojanaalannii paedavaarugaa maradamvalla pondavachane paeraasa kalavaarilo sayitam kaligina phalitamgaa bogas tellakaardulu kuppalu teppalugaa puttukochayi.
rashtramlo vunna rendukotla nalabhayi lakshala cardullo ippativarakuu pandommidi lakshala bogas kaardulu vunnattu poura sarafaraala saakha mantri joopalli krishnarao cheppaaru. raajakeeyamgaa chuste bogas kaardula erivetha annadi oka rakamgaa saahasamane cheppali. ennikalaku vyavadhi chala ekkuva vundadam kuudaa ee dussahaasaaniki poonukoovadaaniki kaaranamayivuntundani aakshepinchevaaru kuudaa lekapoledu. bogas kaardulavalla khajanapai padutunna alavikaani bharam kuudaa prabhutvaanni induku prerepinchi vundi vundavacchu. ediyemaina, bogas kaardula erivetha vyavahaaram vividha padakaalavalla labdi pondutunnavaarilo gubulu kaligistondannadi kaadana laeni satyam. bharam tagginchukovadaaniki prabhutvam tama kaardulu lagesukuntudanna abhiprayam vaarilo kaligithe andulo tappu pattaalsina paniledu. bhari ettuna jarige ilati erivetha kaaryakramaallo akramaarkulaku, akramaalakuu kallem veyadam anta sulabhameemi kaadu. gramasabhalalo charchinchina taravaatane kaardula raddupai tudinirnayam teesukovadam jaragagaladani prabhutvam istunna bharosapatla labdhidaarulalo nammakam pempondinchadaaniki chepattina charyalu gurinchina samacharam edhee ledu. tombhayi ayidu saatam kaardulu sarigaane vunnayanna mantri prakatananu batti chuste- erivetalo arhulayina vaariki anyayam jarigina dakhala kanaravadam ledu. mottam samaachaaraanni computerlalo nikshiptam chesi aan layin vidhaanaanni amalloki testunnamani, kaardula vyavastani nootiki nooru saatam pakkaga nirvahinchenduku ebayo metricke vidhaanaanni pravesapedutunnamani mantri joopalli krishnarao istunna haameelu amalloki vachina pakshamlo paaradarsakata perigi sankshema phalaalu arhulayina pedavaarike dakke avakaasam vuntundi.
labdhidaarullo arhulayina pedalanu sarigga gurtinchi, anarhulayina vaari kaardulanu nishkarshagaa, nijaayitiigaa rajakeeya, vyaktigata prayojanaalanu lekkacheyakunda raddu cheyagaliginanade bogas kaardula erivetha kaaryakramaaniki ardham paramaardham siddistaayi. kaani pakshamlo erudati teppa tagalesarane apapradhanu prabhutvam mootagattukokatappadu.
nara chandrababu nayudu - 1 september 1995 nunchi 14 mee 2004 varaku mottam – 3178 rojulu (rendu paryayalu)
vis rajasekharareddy - 14 mee 2004 nunchi 2 september 2009 tedeena helicapter durghatanalo maraninche varaku mottam- 1938 rojulu (rendu paryayalu)
konijeti rosayya - 3 september nunchi ippati varaku ( 2010 maarchinaatiki aarumaasaala padavee kaalam puurtii chesukunnaru)