సోవియట్ తెలుగు పుస్తకాలు: 2018
నికొలాయ్ గొగోల్ - ఓవర్ కోట్ :
అకాకి అకాకియెవిచ్ నూట డెబ్బైయారు సంవత్సరాలక్రితం గొగోల్ కలం నుంచి పుట్టాడు. జార్ చక్రవర్తుల భూస్వామ్య వ్యవస్థలోని అట్టడుగు సాధారణ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు అతడొక ప్రతినిధి. అప్పుడలా పుట్టిన అకాకి అకాకియెవిచ్ ఇప్పటికీ బ్రతికే ఉన్నాడు. అతడే పుష్కిన్ మజిలీ గుమాస్తా అయ్యాడు. అతడే చెహోవ్ సృష్టించిన గుల్లలో జీవించిన మనిషి. అక్కడ అలా పుట్టిన పాత్ర దేశదేశాలకు విస్తరించాడు. అతడే రావిశాస్త్రి సృష్టించిన అల్పజీవి. అదిగదిగో అతడే అజంతా సృజించిన నిరుద్యోగి వెంకట్రావు. అకాకి అకాకియెవిచ్ ఇంకా పుడుతూనే ఉన్నాడు అనేక రూపాల్లో. అందుకనే కాబోలు దోస్తవస్కి "మేమంతా గొగోల్ ఓవర్ కోట్ నుంచి వచ్చినవాళ్ళమే" అన్నాడు.
గొగోల్ రాసిన ఈ కథని తెలుగులో మొదటిసారిగా వుప్పల లక్ష్మణరావు "రష్యన్ రచయితల కథానికా సంకలనములు" కోసం మాస్కోలో అనువాదం చేసారు. అంతకుముందైనా ఆ తరవాతైనా అనేక గొగోల్ పుస్తకాలు తెలుగులోకి అనువాదం అయ్యాయి. గొగోల్ ఓవర్ కోట్ కథ ద్వారానే సుప్రసిద్ధుడు.
ఇన్నేళ్ళ తర్వాత మహత్తరమైన ఈ కథని తెలుగులోకి మళ్ళీ పునర్ముద్రణ చేస్తే ఎలా ఉంటుంది అనుకున్నాడు VMRG సురేష్. అనుకున్నదే తడవుగా స్వచ్చందంగా తనే పుస్తకాన్ని తీసుకువచ్చాడు.
ఈరోజు ఉదయం కూకట్ పల్లి "ఆలంబన" లో గొగోల్ అభిమానుల మధ్య పుస్తకం అవిష్కృతమైంది. సుప్రసిద్ధ కథకులు ఉణుదుర్తి సుధాకర్ గారు వుప్పల లక్ష్మణరావుగారితో తన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను పంచుకున్నారు. ఓవర్ కోట్ కథ గొప్పతనాన్ని, పాఠకుడి పక్కన కూర్చుని కథ చెప్పేలా ఉండే గొగోల్ రచనా శిల్పాన్ని వివరించారు. మృతజీవులు, గవర్నమెంట్ ఇన్స్పెక్టర్ వంటి గొగోల్ పుస్తకాలను ప్రచురించిన పీకాక్ క్లాసిక్స్ సంపాదకులు గాంధి తన అనుభవాలను సాహిత్యాభిమానులతో పంచుకున్నారు.
సామాజిక కార్యకర్త, రచయిత్రి నంబూరి పరిపూర్ణ, కథకులు దాసరి శిరీష, నిరంతర పధికుడు దాసరి అమరేంద్ర సాహితీవేత్త అంబటి సురేంద్రరాజు, సుప్రసిద్ధ కవి నాటక ప్రయోక్త దెంచనాల శ్రీనివాస్, అనువాదకులు కొల్లూరి సోమశంకర్, కవయిత్రి శివజ్యోతి, సాహిత్యాభిమాని పుస్తక ప్రేమికుడు కడుపు గంగాధరరావు వంటి సాహితీకారులు ఈ కార్యక్రమంలొ పాల్గొన్నారు.
కేవలం సాహిత్యకారులేకాక ఆలంబన పిల్లలమధ్య ఈ పుస్తకం అవిష్కరించబడటం ఆశ్చర్యం, సంతోషం కలిగాయి. సహాయసహాకరాలందించిన దాసరి శిరీష గారికి, అలంబన బాలలకు ధన్యవాదాలు.
By Anil battula at November 04, 2018
Tolstoy birthday by TRC- photos
అసలే ఆదివారం ఉదయం. అందులోనూ అనుకోకుండా ముందురోజు మారిపోయిన వెన్యూ. అవిష్కరించే కొత్త పుస్తకాలేం లేవు. పలానావాళ్ళు సభలో మాట్లాడతారని ముందుగానే చెప్పలేదు. రాదుగ పుస్తకాలు చూడటానికి అసలెవరైనా వస్తారా అని లోలోపల ఏదో చిన్న అనుమానం. బ్యానర్లు కట్టాను. మంచి సోవియట్ పుస్తకాల కవర్ పేజీలు ఎంచుకుని పోస్టర్లు ప్రింట్ చేయించి అతికించాను. పుస్తకాల రాక్ లు తెప్పించి అన్ని పుస్తకాలూ అందరికీ కనిపించేలా సర్దాను. వీక్షకులు వస్తారా రారా అని టెన్షన్. ఒక్కడ్నే ఎదురుచూస్తూ కూర్చున్నాను. చివరికి ఆర్టిస్ట్ శివాజీ గారు అడుగులో అడుగేసుకుంటూ టాల్ స్టాయ్ కోసం వచ్చారు. సంతోషంతో కౌగలించుకున్నారు. పీకాక్ గాంధి గారు ఎక్కడ్నుంచో అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షం అయ్యారు. ఆరోగ్యం బాలేకున్నా కడుపు గంగాధర్ గారు క్యాబ్ బుక్ చేసుకుని నీకు నేనున్నాను అంటూ ప్రత్యక్షం. చివరికి టాల్ స్టాయ్ అందర్నీ రప్పించాడు. టాల్ స్టాయ్ జన్మదిన సందర్భంగా ఈ ఉదయం ప్రెస్ క్లబ్ లో ఏర్పాటు చేసిన సోవియట్ ప్రదర్శన ఆహ్లాదకరంగా జరిగింది. ఇప్పుడిప్పుడే తెలుగు సాహిత్యం, బొమ్మలు గీయడంలొ ఆసక్తి చూపుతున్న ప్రసాద్ సూరద, ఈటీవిలో పనిచేసే రామకృష్ణ వంటి యువతరం ఔత్సాహికుల దగ్గరనుంచి రాదుగ పుస్తకాలతో చక్కటి అనుబంధం ఉన్న పీకాక్ క్లాసిక్స్ గాంధి, ఆర్టిస్ట్ శివాజి, కడుపు గంగాధర్, మందలపర్తి కిషొర్, ఛైతన్య వేదిక[ఏలూరు] అధ్యక్షులు చందు గారు లాంటి సీనియర్లూ ఈ పుస్తక ప్రదర్శనలో పాల్గొని తమ అనుభవాలను సందర్శకులతో పంచుకున్నారు. అంతేకాక ప్రసిద్ధ చిత్రకారులు ఆర్టిస్ట్ అన్వర్, ఆనంద్, రమాకాంత్ వంటి చిత్రకారులు ఈ పుస్తక ప్రదర్శనకు వచ్చి పిల్లల బొమ్మల పుస్తకాలను ఆసక్తితో పరిశీలించడం ఆనందం కలిగించిన విషయం. యుద్ధము శాంతి, అన్నా కరెనినా వంటి నవలలు సృష్టించిన టాల్ స్టాయ్ భుజబలం ఎంతటి శక్తివంతమైనదో కథకులు టైటానిక్ సురేష్ వివరించి చెప్పారు. పిల్లల బొమ్మల పుస్తకాలు, టాల్ స్టాయ్, గోర్కి, కుప్రిన్, లెర్మంతోవ్ వంటి మహారచయితల పుస్తకాలని ఆహుతులందరూ ఆసక్తిగా పరిశీలించి తమ జ్ఞాపకాలను పంచుకున్నారు.
పుస్తక ప్రేమికులకు ఇంతకంటే ఏం కావాలి.
By Anil battula at September 09, 2018
Tolstoy birthday by TRC- Media coverage -10 sep 2018
Andhra jyothi -10 sep 2018:
http://epaper.andhrajyothy.com/c/32041129
Namsthe telangana - 10 sep 2018
http://epaper.ntnews.com/c/32042001
సొవియట్ తెలుగు అనువాదకులు
రేపు టాల్ స్టాయ్ 190 వ జన్మదినం. ఈ సందర్బంగా సొవియట్ సాహిత్యాన్ని తెలుగు పాఠకులకు అనువదించిన మహానుభావులను స్మరించుకుందాం.
By Anil battula at September 08, 2018
ముఖ్య గమనిక: కొన్ని అనివార్య కారణాలవల్ల సభా ప్రాంగణం మార్చబడినది. దయచేసి గమనించగలరు.
PPC Joshi interview by Punna Krishna murthy
Thanks to Saaranga web magazine team [Afsar] for publishing this on 16 aug 2018..
నిరక్షరాస్యుల దాకా పుస్తకాల్ని తీసుకెళ్ళాం: పి .సి.జోషి
ఒక వేలు మరొక వేలుని అణచివేయదు. సమయం వచ్చినప్పుడు అన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి. పిడికిలి బిగిస్తాయి! అది నా విశ్వాసం!
ఇంట్రో..
చండ్ర రాజేశ్వరరావు, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యలు దక్కేవారు కాదు. అతడు నోరు విప్పితే. వారు అజ్ఞాతంలో ఉన్న స్థావరం అతడికి తెలుసు. మాకు చిక్కాడు. కాల్చేందుకు కానిస్టేబుళ్ళు నిరాకరించారు. నేను కాల్చవలసి వచ్చింది. చనిపోతూ పార్టీ నినాదాలిచ్చాడు.
పేరేప మృత్యుంజయుడుని 1950 మే 16వ తేదీల రాజమండ్రి సమీపంలో సారంగధర మెట్ల దగ్గర ఎస్.ఐ.తనికెళ్ళ సుబ్బారావు కాల్చారు. రిటైరైన తర్వాత ప్రముఖ ఫొటోగ్రాఫర్ జి.ఎస్.భూషణ్ తో తనికెళ్ళ సుబ్బారావు స్వయంగా పైవిధంగా అన్నారు. 'చావుకు వెరవకురా' అనే స్వీయరచనను స్ఫూర్తిదాయకంగా వేలాది వేదికలపై పాడారు మృత్యుంజయుడు. ఈ పాటలా జీవించారు. ఇప్పటికీ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ అభిమానులెందరో తమ బిడ్డలకు ఆయన పేరుపెట్టుకుంటున్నారు. రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైల్ సమీపంలోని రిక్షా కార్మికులు తమ కాలనీని మృత్యుంజయనగఋ పేరుతో అలంకరించుకున్నారు. ఆ పేరుతో నర్సాపురంలో ఒక వీథి, గ్రంధాలయం ఉన్నాయి. మృత్యుంజయుడి కథ ప్రదర్శించినప్పుడల్లా పాలకొల్లు బాలికల బుర్రకథ దళం కన్నీటి కాల్వలు పారించేది.
మృత్యుంజయుడు తన కుమారులలో ఒకరికి తన మిత్రుడు భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ప్రధమ ప్రధాన కార్యదర్శి పూరన్ చంద్ జోషి (పి.సి.జోషి) పేరు పెట్టారు. పిపిసి జోషిగా అందరికీ తెలిసిన పేరేప పూర్ణచంద్ర జోషిని కలిసేందుకు ఆయన ఇంటికి బయలుదేరారు మిత్రులు శివాజీ, అనిల్ బత్తుల, పున్నా కృష్ణమూర్తి. ఎందుకు? సోవియటే లేదు. ఇంకెక్కడి సాహిత్యం అని కొందరైనా అనుకునే వాతావరణంలొ రాదుగ ప్రచురణాలయం తెచ్చిన ఆనాటి రష్యన్ సాహిత్యాన్ని అనిల్ బత్తుల డిజిటలైజ్ చేసి సోవియట్ తెలుగు పుస్తకాలు అనే బ్లాగ్ ద్వారా అందరికీ అందుబాటులోకి తెస్తున్నాడు.
పుప్పాలగూడ పేరుకుతగ్గ ప్రాంతం. అలకాపూర్ టౌన్ షిప్ లో శివాలయం పక్క వీథి. రావి, వేప చెట్ల నీడలో, పున్నాగపూల పరిమళంలో నడక. దారి చూపేందుకు జోషీ గారి శ్రీమతి ఎదురు వచ్చారు. గుమ్మంపై వెదురు అద్దిన చైనా దేశపు వాటర్ కలర్ పెయింటింగ్ రంగుల రాగాలను వీస్తొండగా సోవియట్ సాహిత్యం పూర్వాపరాలను జోషీగారు వివరించారు.
భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి పి.సి.జోషి చొరవతో 1936లో ప్రోగ్రెసివ్ రైటర్స్ అసోసియేషన్ (పి.డ్బ్యు ఎ) ఏర్పడింది. మంటో, మున్షి ప్రేంచంద్, కిషన్ చందర్, ఇస్మత్ చుగ్తాయ్ తదితరులు సభ్యులు. అంతకు రెండేండ్ల క్రితమే లండన్ లో ముల్కరాజ్ ఆనంద్, సజ్జాద్ జాహిర్, జ్యోతిర్మయి ఘోష్ లు పి.డబ్యు.ఎ ని స్థాపించారు. వ్యక్తి అనుభవించే కష్టాలకు వ్యక్తి కారణం కాదని, నిగూఢమైన వ్యవస్థ అని రచయితలు రాజకీయ చైతన్యాన్ని పొందారు. నవయుగాన్ని స్వప్నించారు. వాస్తవిక ఇతివృత్తాలతో పాత్రలతో సామాజికమార్పుకు దోహదపడే రచనలకు శ్రీకారం చుట్టారు. వీరందరికీ ప్రేరణ యూనియన్ ఆఫ్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్, (యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్) ఆవిర్భావం. సుబ్రమణ్యభారతి, అల్లమా ఇక్బాల్, ఖాజి నజ్రుల్ ఇస్లాం లు సోవియట్ అవిర్భావాన్ని స్వాగతించారు. శ్రీశ్రీ గర్జించు రష్యా అన్నారు. ఈ వాతావరణంలొ 1942లొ తెనాలిలో అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (అరసం) ఏర్పడింది.
వలస పాలనల నుండి, పెట్టుబడిదారుల, భూస్వాముల పాలనలనుండి ఇతర శ్రామిక ప్రపంచం విముక్తం కావాలని సోవియట్ భావించింది. ఇందుకు అవసరమైన సైద్ధాంతిక, సామాజిక, వైజ్ఞానిక సాహిత్యాన్ని అందించేందుకు సొవియట్ రాజధాని మాస్కోలో 1930 లో ప్రోగ్రెస్ పబ్లిషర్స్ (ప్రగతి ప్రచురణాలయం) స్థాపించారు. మొదట్లో ఇంగ్లీష్ లో, ఇతర యూరోపియన్ భాషల్లో మాత్రమే కమ్యూనిస్ట్ పార్టి సాహిత్యం ప్రచురించారు. 1953లో హిందీ, ఉర్దూ, బెంగాలీ భాషలలో పుస్తకాల ప్రచురణ ప్రారంభమైంది. అమెరికాలో పి.హెచ్.డీ చేసిన రసాయనిక శాస్త్రవేత్త కొలచల సీతారామయ్య సమసమాజ నిర్మాణంలో పాల్గొనేందుకు 1920 దశకంలో సోవియట్ వచ్చారు. ఆయన ద్వారా ప్రగతి ఇంగ్లీష్ విభాగంలొ పనిచేస్తొన్న స్వెత్లానా యానోవ్నాద్జేనిత్ కొంత తెలుగు నేర్చుకున్నారు. గిడుతూరి సూర్యం, జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి 1957 డిసెంబర్ లో మాస్కో వెళ్ళారు. సుతయేవ్ రచన 'ఎవరు మ్యావ్ అన్నారు?' పుస్తకాన్ని వీళ్ళు ప్రగతి ప్రచురణాలయం తరపున తొలిసారిగా తెలుగులో సోవియట్ లో ప్రచురించారు.
అంతకుముందు తెలుగులో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ సాహిత్యం లేదా? రష్యన్ సాహిత్యం లేదా? ఉన్నాయి. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (పి.డబ్యు.ఎ) లండన్ లో కూడా ఏర్పడకముందే 1933 లోనే పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య తెలుగులో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ప్రణాళికను అనువాదం చేసారు.
ఆ ప్రతిని సైక్లోస్టైల్ చేసి కార్యకర్తలకు పంచారు. ప్రగతి కంటే ముందే సోవియట్ సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి తెచ్చిన మొదటితరం వ్యక్తి గద్దె లింగయ్య. ఆయన ఆదర్శ గ్రంధ మండలి ద్వారా తెలుగులో మగ్జీం గోర్కీ అమ్మను 1934లోనే ప్రచురించారు. ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్న క్రొవ్విడి లింగరాజు 1932-33లో జైలులో ఈ పుస్తకాన్ని ఇంగ్లీష్ నుంచి తెలుగులోకి అనువాదం చేసారు. ఈ పుస్తకం చదివినవారు కమ్యూనిస్టులు అవుతారనే భయంతో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం అమ్మను నిషేధించింది. జనాభిప్రాయానికి తలవొగ్గి రాజాజీ నిషేధం తొలగించారు.
సరే. సోవియట్ లో ప్రచురితమైన తెలుగు పుస్తకాల గురించి వద్దాం. స్వెత్లానా భారతీయభాషలలో తెలుగును స్పెషలైజ్ చేసారు. గిడుతూరి సూర్యం, జొన్నలగడ్డలకు రాజకీయ, సాహిత్యరంగాల్లో అనుభవంలేని కారణంగా తిరిగి వచ్చేసారు. 1958 లొ జర్మనీ నుంచి ఉప్పల లక్ష్మణరావు సీతారామయ్యగారి చొరవ కారణంగా అనువాదకునిగా మాస్కో వెళ్ళారు. 12 సంవత్సరాల మాస్కో మకాంలో మార్క్స్, ఎంగెల్స్ రచనలను, నవలలు, కథలను ఉప్పల అనువదించారు. సోవియట్ తెలుగు పుస్తకాల ప్రచురణల్లో ఇదొక ప్రధాన ఘట్టం. రష్యన్ విద్యార్థినీ విధ్యార్థులకు తెలుగు నేర్పడం, వారి ద్వారా రష్యన్ పదాలకు సరైన వ్యావహారిక అర్థాలను రాబట్టడం, ఉభయభాషల నిఘంటువులను ప్రచురించడంతో తెలుగు పుస్తకాల ప్రచురణ బాలారిష్టాలను దాటే సాధన చేస్తొంది. అనువాదాలు ముతకగా ఉంటున్నాయి, తెలుగుదనానికి దూరంగా ఉంటున్నాయి అనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో స్వెత్లానా 1969 లో తొలిసారి, 1976లో రెండవసారి ఆంధ్రప్రదేశ్ కు వచ్చారు. మాస్కోలో కొందరు తెలుగువారితో పరిచయాలుండటం వేరు. తెలుగు ప్రాంతం వచ్చి ఇక్కడి ప్రజలతో కలసి కొన్నాళ్ళయినా గడిపి, ఆచార వ్యవహారాలు, మాండలికం తెలుసుకోవడం వేరు కదా. స్వెత్లానా ప్రొద్దుటూరు వెళ్ళి రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డిని (రారా) కలిసి రష్యాకు ఆహ్వానించారు. రారా నాలుగేళ్ళ మాస్కో ఉద్యోగంలో తేటతెలుగు పుస్తకాలు ఎన్నో వచ్చాయి. తెలుగు నుంచి రష్యను లోకి కూడా అనువాదాలు మొదలయ్యాయి. ఆర్వీయార్ మాస్కో వెళ్ళాక పిల్లల పుస్తకాలు, సృజనాత్మక సాహిత్యం తెలుగులోకి విరివిగా తెచ్చారు. రష్యన్ చరిత్ర కథలు గాథలు పుస్తకాన్ని పాఠకులు రికార్డు స్థాయిలో కొన్నారు. (1980 నుంచి ప్రగతి ప్రచురణాలయం రెండుగా అంటే ప్రగతి ప్రచురణాలయం – రాదుగ అనే సంస్థలుగా ఏర్పడింది. ఆర్వీయార్ రాదుగకు వెళ్ళారు. 1991 లో ప్రగతి, ఆ తర్వాత రెండు మూడేండ్లకు రాదుగ మూతపడ్డాయి)
విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ ఏర్పడడానికి నేపథ్యాన్ని ఈ సందర్భంగా ముచ్చటించుకోవాలి. తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ విముక్తి పోరాటం అప్పటికి ప్రముఖమైనది. భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ బ్రిటీష్ వలస పాలనను వ్యతిరేకించింది. బ్రిటీష్ వారికి విశ్వసనీయుడైన హైద్రాబాద్ స్టేట్, ఏదవ నిజాం పాలనను వ్యతిరేకిస్తూ గొప్ప పోరాటం చేసింది. ఈ క్రమంలో 1947 ఆగస్ట్ 15 వచ్చింది. భారత ప్రభుత్వం 1948 లో పోలీస్ ఏక్షన్ ద్వారా హైద్రాబాద్ స్టేట్ విలీనం చేసుకుంది. కమ్యూనిస్టుల్ని వెతికి వెతికి కాల్చి చంపింది.
1953 అక్టోబర్ 1 న ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది. కమ్యూనిస్ట్ పార్టి భావజాలాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్ళాల్సిన ఆవశ్యకతను గుర్తించి 1953లో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ ను పార్టీ స్థాపించింది. విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ పార్టీ సాహిత్యాన్ని ప్రచురించెందుకే ఎక్కువగా ప్రాధాన్యతనిచ్చింది కానీ వైజ్ఞానిక, కాల్పనిక, బాల సాహిత్యాన్ని ప్రచురించడంలో శ్రద్ధ చూపలేదు అంటారు కొందరు విమర్శకులు. విశాలాంధ్ర యుద్ధభూమిలో ఉంది. భారతంలో ధర్మరాజు ద్రౌపదిని పందెం పెట్టిన రీతిలో 1955 ఎన్నికల సందర్భంలో తన పార్టీ సమస్త శక్తియుక్తులను పణంగా పెట్టింది. విశాలాంధ్రకు ముఖ్యమంత్రి సుందరయ్య అనుకున్నారు ప్రత్యర్థులు సైతం.
కమ్యూనిస్టులకు వ్యతిరేకంగా అన్ని పార్టీలు, శక్తులూ ఏకమైనాయి. వీరందరికీ పెద్దన్న అమెరికన్ ప్రభుత్వం. ఇక్కడి అమెరికన్ ఎంబసీల్లో సీఐఏ మకాం వేసి ఉంది. వి.ఎస్.కృష్ణన్ వారి సంచాలకుడు. మేధావులలో చాలామంది కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా జట్టుకట్టారు. 1948 వరకూ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వంటి రచయితలు అరసంతో కలిసి పనిచేసినవారే. తెలుగు భాషా సంస్కృతులను సరళ వ్యాహారిక భాషలో పాఠకులకు అందుబాటులోకి తేవాలనే అరసం సంకల్పంలొ పాలుపంచుకున్నవారే. ఆ తర్వాత మానసికంగా విభజనకు గురయ్యారు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ తరపున ఎన్నికల్లో ప్రచారం చేసిన శ్రీశ్రీని అందరూ ఆడిపోసుకున్నారు. ఒక్క నార్ల చిరంజీవి మాత్రమే ఆయనకు మద్దతుగా నిలిచారు. ఈ పరిస్థితుల్లో పార్టీ ఒంటరిగా పోరాడాల్సి వచ్చింది. కర్ణుడి చావుకి ఆరు కారణాలు అన్నట్లు కమ్యూనిస్ట్ పార్టి ఓడిపోయింది.
మేము చేసింది చేయకుండా ఉంటే? వీరేశలింగం సమాజంలో తెచ్చిన మార్పు కాదనగలమా? గురజాడ – గిడుగు రచనలు పాఠకులకు విస్తృతంగా లభించేవా? కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ, సాహిత్యం లేకపోతే? చెప్పులు వేసుకుని వీథిలొ తిరిగే పరిస్థితులు లేని నికృష్తపరిస్థితుల నుంచి శ్రామికులు భూస్వామి ఎదుట తల ఎత్తుకుని తిరిగే పరిస్థితులు వచ్చేవా? సరే.. కమ్యూనిస్టులు చీలిపోలేదా అంటారు. కొత్త అస్తిత్వ సిద్ధాంతాలు రాలేదా అంటారు. అయిదు వేళ్ళు ఒక్కలాగ ఉండవు. ఉండాలనీ కోరుకోనవసరంలేదు. ఒక వేలు మరొక వేలుని అణచివేయదు. సమయం వచ్చినప్పుడు అన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి. పిడికిలి బిగిస్తాయి! అది నా విశ్వాసం!
ఇతర భాషలలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి చెందని గొప్ప రచయితలతో సోవియట్ అనువాదాలు చేయించుకున్న ఉదాహరణలున్నాయి. తెలుగులో అలా ఎందుకు జరగలేదు అని కొందరు మిత్రులు అంటారు. నేను విజయవాడలో ఉన్నరోజుల్లో విశనాథ సత్యనారాయణ వారానికొకసారైనా విశాలాంధ్రకి వచ్చేవారు. ఫలానా రచన పుస్తకంగా వస్తే బావుంటుంది అని ఫలానావాడు అంటున్నాడు అనేవారు. నా పుస్తకాన్ని మీరు వేయండి అని ఏనాడూ కోరలేదు. ఇస్తే కదా అనేవాడిని. వ్యక్తిగత స్నేహాలు మచ్చలేనివి. రెండువైపుల నుంచి చొరవ ఉండేది కాదేమో! ఈ సందర్భంలో ఒక దృష్టాంతం గుర్తొస్తుంది. మహాప్రస్థానం పుస్తకంగా రావడానికి చాలా ముందే శ్రీశ్రీ కవితలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. శ్రీశ్రీ కవిత్వాన్ని విశ్వనాథ ఎంతగానో మెచ్చుకున్నారు. పుస్తకంగా తానే ప్రచురిస్తానన్నారు. చలం తాను ముందుమాట రాస్తానన్నారు. చలం తన మాట నిలుపుకున్నారు. మహాప్రస్థానాన్ని నళినీకుమార్ తొలిసారిగా ప్రచురించారు. ఆ తర్వాత విశాలాంధ్ర అనేక ప్రచురణలు తెచ్చింది. పార్టీ సాహిత్యంతో సంబంధంలేని పల్నాటి వీరచరిత్ర వంటి పుస్తకాలూ ప్రచురించాం. అయినా, విశాలాంధ్ర పుస్తకాల షాపులోకి సాధారణ పాఠకులు అంతగా అడుగుపెట్టేవారు కాదు. అది కమ్యూనిస్టుల షాపు అనేవారు.
యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్ (రష్యా) యు.ఎస్.ఏ (అమెరికా).. ప్రపంచం రెండు ధృవాలుగా విడిపోయింది. అది ప్రచ్చన్న యుద్ధకాలం. కేరళ ముఖ్యమంత్రిగా నంబూద్రిపాద్ ఎన్నికైన నేపథ్యంలో ఇండియాలో కమ్యూనిజం గాలులను అడ్డుకోవాలని అమెరికా ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ ను ప్రోత్సహించింది. దక్షిణాది భాషల్లో సాహిత్యాన్ని ప్రచురించడం మొదలుపెట్టింది. Gaither Study Committee Report ప్రకారం హెన్రీఫోర్డ్ ఏటా 4 లక్షల అమెరికన్ డాలర్ల వార్షిక బడ్జెట్ తో కమ్యూనిస్ట్ అలను వెనకకు నెట్టేందుకు బలమైన ప్రచారసాధనంగా SLBT (Southern Languages book Trust) ఏర్పాటైంది. ఉన్న ప్రచురణ సంస్థలు ఉచ్చులో పడటమేగాక ఎన్నో పుట్టిగిట్టాయి.
బహుశా ఈ పోటీని తట్టుకోగల దక్షత కమ్యూనిస్ట్ సంస్థాగత నిర్మాణంలో లేదు. రచయితలకు, ఆర్టిస్టులకు పోటీదారులతో పోలిస్తే గొప్పగా పారితోషికాలు ఇవ్వలేదు. పైగా కమ్యూనిస్ట్ వ్యతిరేకత అనే ఐక్యత వారికి అండగా ఉంది. వారికి వనరులు పుష్కలం. మాకు కేవలం విలువలు. స్వెత్లాన తండ్రి ఫాసిస్టులతో జరిగిన రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో చనిపోయారు. అన్నదమ్ములు, అయినవాళ్ళు లేరు. తెలుగువారినే తన కుటుంబ సభ్యులుగా భావించింది. మాస్కో వెళ్ళిన రా.రాకు, కొండేపూడికి నాకూ ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తే ఎంతగా సేవలు చేసిందో! మాస్కోకు వెళ్ళిన తెలుగువారు అక్కడి సంపాదకులతో భాష – భావంలా కలసిపోయారు. తెలుగువారి ఇళ్ళలో జాడీలోంచి ఆవకాయముక్కను తీసుకుని అమాంతం నోట్లో వేసుకునేంతగా రష్యన్ సహచరుల స్నేహాలు పూచాయి.
ఇటువంటి ఆత్మీయతా అనురాగాల వాతావరణంలో 1969లో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ కు సోవియట్ లోని ప్రగతి ప్రచురణాలయం సంస్థకు సమన్వయం పెంచుకున్నాం. డీ.వి.సుబ్బారావు, మణ్యం ల అనంతరం విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ లో మూడవ మేనేజర్ గా నేను బాధ్యతల్లోకి వచ్చాను. సోవియట్ సాహిత్యాన్ని తెటతెలుగులోకి ఇవ్వడం, తెలుగు సాహిత్యాన్ని ప్రచురించడం అనే ప్రాధాన్యతలతో 15 ఏండ్లు పనిచేసాను. ఫోర్డ్ మిత్రులు ఒకటిన్నర దశాబ్దాలు వృధాచేసావు అంటారు. సార్థకం చేసుకుంటేనే కదా అంత గొప్ప కాంప్లిమెంట్ లభించేది..!
ఇంగ్లీష్ లో ప్రచురించిన సోవియట్ సాహిత్యం క్యాటలాగ్ ను మెజోదు నరోద్న యాక్నోగా మాస్కో నుంచి విశాలాంధ్రకు పంపేవారు. అందులో కొన్ని పుస్తకాలను అనువాదానికి ఎంచుకునేవారం. ఏ పుస్తకాన్ని ఎవరు అనువదిస్తే బాగుంటుందో యోచించి అడిగేవారం. మయకోవిస్కి వి.ఐ.లెనిన్ పై రాసిన కవితను శ్రీశ్రీతో అనువాదం చేయించాను. గోర్కీ అమ్మను క్రొవ్విడి లింగరాజుతో మరలా రాయించాను. రా.రా కమ్యూనిస్ట్ మానిఫెస్టో తెలుగులోకి అనువాదం చేసారు. ఆ క్రమంలో నీలం రాజశేఖరరెడ్డి, తమ్మారెడ్డిల అభిప్రాయాలను అక్కడి అనువాదకులకు సూచించేవాడిని. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు నిత్యజీవితంలొ భౌతికశాస్త్రం చేసారు. రష్యా ఒరిజినల్ ను ఇంగ్లీష్ తెలిసిన రష్యన్లు అనువదించారు. కొ.కు ఇంగ్లీష్ చదువుకున్నాడు కాబట్టి మాస్కో ఇంగ్లీష్ లో అవసరమైన మార్పులు చేసాడు. ఒక పప్రయోగాన్ని మార్చాలన్నా మూల రచయితల అనుమతిని లేదా సంబంధించిన భాషా సంపాదకుల ఆమోదాన్ని తీసుకునే సాంప్రదాయాన్ని పాటించాం. ఈ చొరవ మణ్యం తీసుకున్నారు. ఇక్కడ కూడా అనువాదం చేయించడానికి ఇది ప్రారంభం. First step తెలుగులో ఎవరితో అనువాదం చేయిస్తే బావుంటుంది? ఏడాది వెతికాం. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో చెస్ చాంపియన్ ఉన్నారని తెలిసింది. వారిని సంప్రదించి అనువాదం చేయించాం. గుంటూరులొ ప్రాక్టీస్ చేస్తున్న డా.పరుచూరి రాజారాం గారితో మెడికల్ బుక్స్ ని అనువదింపచేసాం. అనువాదం కొసం జోషి సుందరకాండను హనుమంతుడికి పంపుతాడు అని జోక్ చేసేవారు. అనువాదాలు చేయించడంలో నేను తీసుకున్న శ్రద్ధకు అంతకంటె గొప్ప కాంప్లిమెంట్ ఆశించగలమా !
రా.రా. మాస్కో నుంచి వచ్చాక కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణను మాస్కో పంపాం. అనువాదాల్లో పిల్లల పుస్తకాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలని అనుకున్నాం. రాజకీయ సాహిత్యంతో పాటు పాపులర్ సైన్స్, సైన్స్ ఫిక్షన్ ఉండాలని భావించాం. ప్రచురితమైన పుస్తకాలను షాపులద్వారానే అమ్మే పద్దతి ఉండేది. అమ్మితే షాపులవాళ్ళు అమ్మాలి. లేకపోతే లేదు. ఫలితంగా పుస్తకాలు గుట్టలు గుట్టలుగా పేరుకున్నాయి. 1970 నాటికి అమ్మకాలకు స్వంత వ్యవస్థ ఏర్పడలేదు. పుస్తకాలను పాఠకుల చేతుల్లోకి చేర్చడం ఎలా?
విశాలాంధ్రలో తెలుగు పిల్లల పుస్తకాలనంటినీ ఒకో కాపి చొప్పున నవోదయ రామమోహనరావు గారి ద్వారా బాపుకి పంపాము. బాపు ప్రకటనలను రూపొందించారు. చందమామలో ప్రకటనలు ఇచ్చాం. ఆరు నెలల్లో పుస్తకాలు ఖాళీ ! 1973లో విజయవాడలో పిల్లల పుస్తకాల ప్రదర్శన పెట్టాం. చల్లపల్లి బంగళా ఎదురుగా. సీబీటీ, ఎన్.బి.టి తదితర పబ్లిషర్స్ పుస్తకాలనూ తెప్పించాం. సీయింగ్ ఈస్ బిలీవింగ్ అంటారు కదా. ఎగ్జిబిషన్ లో పుస్తకాలు చదువుకునే వెసులుబాటూ ఇచ్చాం. 20 పైసలకూ పుస్తకం కొనేవీలు. ఇసుకేస్తే రాలని జనం. మొదట 15 రోజులనుకున్న ఎగ్జిబిషన్ ను పొడిగించాల్సి వచ్చింది.
పుస్తకాలు అమ్మడానికి దారులు వెతకడం వేరు. అందుకోసం దిగజారడం వేరు. మేము దారులు మాత్రమే వెదికాం. ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ఒక కాన్వొకేషన్ సందర్భంగా కొందరు న్యూటెస్టమెంట్ బైబిల్ ను పంచిపెట్టారు. గోరఖ్ పూర్ వాళ్ళు ఆ పద్ధతిలో భగవద్గీతను పంచారు. ఒక పార్టీ ప్రచురణ సంస్థ అలా చేయలేదుకదా. కొన్ని హద్దులుంటాయి. అతిక్రమిస్తే వ్యభిచారం అవుతుంది. విశాలాంధ్రకు ఒకదశలో కష్టకాలం వచ్చింది. స్టేషనరీ పెట్టండి అన్నారు పార్టీలో ఒక పెద్దాయన. విశాలాంధ్ర కాఫీ హోటల్ పెడదాం అన్నాను ఎత్తిపొడుపుగా. ఆయన మారు మాట్లాడలేదు.
1973-75ల్లొ లిటరసీ ప్రోగ్రాంలలో భాగంగా సంచార పుస్తక ప్రదర్శనలు ప్రారంభించాం. న్యూసెంచెరీ, ప్రభాత్ బుక్ హౌస్ వంటి ఇతర భాషల సోదర సంస్థల అనుభవాలను అడిగి తెలుసుకున్నాం. శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ప్రచురించిన పుస్తకాలను, తగిన ప్రణాళికతో గ్రామాలకు తీసుకెళ్ళాం. ఐదువేల జనాభా కలిగి, వాహనం వెళ్ళేందుకు రోడ్డున్న ప్రతి గ్రామాన్నీ సంచార గ్రంధాలయాలు సందర్శించాయి. ఆయా గ్రామాల బాలబాలికలతో పెద్దలతో సమావేశమయ్యాం. పుస్తకాలను పరిచయం చేసాం. నిరక్షరాస్యులకు చదువు నేర్పాం. నిరక్షరాస్యులు పుస్తకాలు కొని చదివారు. ఇప్పుడు తలుచుకుంటే దుఃఖం వస్తుంది. సంతోషమూ వేస్తుంది !
By Anil battula at August 16, 2018
టాల్ స్టాయ్ ని తలచుకుందాం
'రాదుగ' మళ్ళీ రాదుగా! by పెండెం జగదీశ్వర్
From Pendem Jagadeeshwar on January 14, 2017
'రాదుగ' మళ్ళీ రాదుగా!
ఈ పుస్తకాలు గుర్తున్నాయా? ఒకసారి బాల్యంలోకి వెళ్ళిచూడండి. ఇవన్నీ మనలో చాలామంది చదివిన పుస్తకాలే! అపురూపంగా దాచుకున్న పుస్తకాలే! 'విశాలాంధ్ర సంచార పుస్తకాలయం' బస్సు మన ఊరికి వచ్చినపుడు వందలాది పుస్తకాల్లో మనల్ని బాగా ఆకట్టుకున్న 'రాదుగ ప్రచురణాలయం' పుస్తకాలివి! అందమైన హార్డ్ బౌండుతో మనల్ని ఆకర్షించిన పుస్తకాలు. చేతుల్లోకి తీసుకుని తిరగేస్తుంటే ఆ నాణ్యతతో, అందమైన ఆ బొమ్మలతో అబ్బురపరచిన పుస్తకాలు. తడిమి చూస్తుంటే తన్మయత్నం కలిగించిన పుస్తకాలు. అన్నింటికీ మించి అతి తక్కువ ధరతో మనకు సొంతమైన అపురూప పుస్తకాలు. పుస్తకాల షెల్ఫులో ఈనాటికీ ప్రత్యేకంగా కనిపించే వన్నె తగ్గని పుస్తకాలు. షెల్ఫ్ లోకి ఎన్నెన్నో పుస్తకాలు వచ్చి పోతున్నప్పటికీ అందులో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకున్న అభిమాన పుస్తకాలు. ఇతరత్రా గ్రంథాలు కాలక్రమంలో త్వరితగతిన శిథిలమై పోతున్నా ఈ పుస్తకాలకు మాత్రం ఆ పరిస్థితి వచ్చినట్టు కనబడదు. పుస్తకాల తయారీలో పాటించిన ఉన్నత నాణ్యతా ప్రమాణాలకు ఇదొక నిదర్శనం.
పాతికేళ్ళకు పైబడిన జ్ఞాపకాలు. విశాలాంధ్ర బస్సు ఊళ్ళోకి వచ్చిందనగానే చెప్పలేనంత ఆనందం. బస్సు వెళ్ళిపోతుందో ఏమో అనే ఆత్రుతతో ఇంటికి పరుగెత్తుకెళ్ళి దాచుకున్న డబ్బులన్నీ జేబులో వేసుకొని, చిల్లర పైసలన్నీ జమ చేసుకొని బస్సులోకి దూరి పోవడం. పుస్తకాలన్నీ అణువణువునా శోధించి 'రాదుగ' పుస్తకాలనన్నింటినీ ఎంపిక చేసుకోవడం. కొన్ని పుస్తకాలు రూపాయికి లోపే దొరికితే ఇంకొన్ని పది పదిహేనుకి మించిన ధర ఉండేవి కావు. మొత్తంగా ఇరవై రూపాయలకు మించి ఏ పుస్తకమూ కొన్నట్టు గుర్తు లేదు. ఎస్.అలెక్సేయెవ్ రాసిన నాలుగు వందల నలభై పేజీల 'రష్యన్ చరిత్ర - కథలూ గాథలూ' కేవలం పన్నెండు రూపాయలకు. లియొ టాల్ స్టాయ్ రాసిన రెండు వందల అరవై నాలుగు పేజీల 'కోసక్కులు' ఎనిమిది రూపాయలు. ఎమ్.లేర్మొంతోవ్ రాసిన నూట తొంభై తొమ్మిది పేజీల 'మన కాలం వీరుడు' పది రూపాయలకే! ఇలా కొద్దిపాటి డబ్బుతో గంపెడన్ని పుస్తకాలు కొని మురిపెంగా ఇంటికి మోసుకుపోయిన రోజులు. కొన్ని పుస్తకాలను అర్థం చేసుకోగలిగే మానసిక పరిణతి అప్పటికి (ఇప్పటికి కూడా) లేకున్నా తక్కువలో వస్తున్నాయని కొని పెట్టుకున్న సందర్భాలెన్నో. ఆసక్తితో చదవడమే కాదు ఇంట్లోని పుస్తకాల షెల్ఫ్ కు ఆ పుస్తకాలన్నింటినీ ఒక అలంకరణగా భావించడమన్నదీ లేకపోలేదు.
'రాదుగ' బాలసాహిత్య పుస్తకాలతో పోటీ పడే పుస్తకాలు ఇప్పటికీ రావడం లేదంటే అతిశయోక్తి ఎంతమాత్రం కాదు. 'బుల్లి మట్టి యిల్లు, ఆకుపచ్చ ద్వీపం, పసివాడి పగ, అడవిలో ఇళ్ళు, కళాతపస్వి యెగోరి, నొప్పి డాక్టరు' మొదలైన పుస్తకాలను మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుతూ పొందిన ఆనందాలకు, అనిర్వచనీయ అనుభూతులకు కొదవేలేదు. ఆ పుస్తకాల మీది ఇష్టం వల్లో లేక ఆ రచనల్లోని కొత్తదనమో, అనువాదంలోని సమ్మోహనాత్మక శైలీ మహత్మ్యమో తెలియదుగానీ అవి చదువుతున్నప్పుడు కలిగిన అనుభూతులను వర్ణించడానికి మాటలు చాలవు. ఆయా సన్నివేశాలను కళ్ళ ముందే చూస్తున్నట్టు, అందులో వర్ణించబడిన ప్రాంతాలలో సంచరిస్తున్నట్టు, ఆ పుస్తకాల్లోని పాత్రలతో సహజీవనం చేస్తున్నట్టు ఒక అద్భుత ప్రపంచం మదిలో ఆవిష్కృతమయ్యేది. వి.బియాంకి, వి.దచ్ కేవిచ్, జి.యూదిన్, వి.పనోవ, ఎ.కుప్రీన్, వి.బగమొలొవ్, ఎ.బెల్యాయెవ్, అలెక్సేయ్ తోల్ స్తోయ్ మొదలైన రష్యన్ రచయితలతో పాటు తెలుగు అనువాదకులైన వుప్పల లక్ష్మణరావు, రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి, ఆర్వియార్, నిడమర్తి ఉమారాజేశ్వర రావు, కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ, నిడమర్తి మల్లికార్జున రావు మొదలైన వారి పేర్లు ఈనాటికీ మస్తిష్కంలోంచి తొలగిపోలేదు.
రష్యా దేశంలో మాస్కో నగరంలో ముద్రించబడిన ఈ పుస్తకాలు ఖండాంతరాలు దాటి వచ్చి మనల్ని పలకరించాయి. అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ ప్రభుత్వం తన భావజాలాన్ని ప్రపంచమంతా వ్యాప్తి చేయాలనుకుంది. అందుకు పుస్తకాలనే ప్రచార సాధనాలుగా ఎంచుకుంది. రాదుగ ప్రచురణాలయాన్ని స్థాపించి దాని ద్వారా వివిధ భాషల్లో వందలాది పుస్తకాలను ప్రచురించి ఆయా దేశాల ప్రజలకు అందుబాటులోకి తెచ్చింది. ఇందుకుగాను వివిధ దేశాలకు, భాషలకు చెందిన అనేక మంది అనువాదకులను రష్యాకు రప్పించుకుని, ఉద్యోగాలు ఇచ్చి అనువాదాలు చేయించింది. అలా మన తెలుగు ప్రాంతం నుండి కూడా పలువురు రచయితలు అక్కడ అనువాదకులుగా పని చేశారు.
బాల్యంతో పెనవేసుకున్న రాదుగ పుస్తకాలు అందరిలాగే నాకూ ఒక తీపి జ్ఞాపకమైతే రాదుగ ప్రచురణాలయంలో పది సంవత్సరాలపాటు అనువాదకుడిగా పనిచేసి, వందలాది పుస్తకాలను రూపొందించిన 'ఆర్వియార్' (రాళ్ళబండి వెంకటేశ్వర రావు) గారితో నా అనుబంధం మరో మధుర జ్ఞాపకం. మా ఊళ్ళోని డిగ్రీ కాలేజీలో నేను బి.ఏ ఆఖరి సంవత్సరం చదువుతున్న రోజుల్లో మా కాలేజీకి ప్రిన్స్ పాల్ గా వచ్చారాయన. అప్పటికే ఆయన అనువాదం చేసిన అనేక పిల్లల పుస్తకాలను ఆసాంతం చదివి ఉన్నాను. ఆయనను చూస్తుంటే ఒక మేరు పర్వతం మా ఊరికి వచ్చిందా అన్న సంభ్రమాశ్చర్యాలు కలిగేవి. ఆయన సాంగత్యంలో వాళ్ళింట్లో అనేక సాయంత్రాలు గడిపిన రోజులు మరుపురానివి. రాదుగ పుస్తకాల గురించి నేను అడుగుతూ ఆయన చెబుతూ అలా ఎడతెరిపిలేని సంభాషణలు జరుగుతుండేవి. ఇలా రాదుగ బాలసాహిత్య పుస్తకాలతోపాటు వాటి అనువాదకునితో కూడా నా జ్ఞాపకాలు మమేకమైపోయాయి.
సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నమయ్యాక రాదుగ ప్రచురణాలయం మూతబడింది. అంతకాలం పెద్దలను, పిల్లలను ఆకర్షించి, అలరించిన అందమైన పుస్తకాల ప్రచురణ అంతటితో ఆగిపోయింది. ఆ తర్వాత మన తెలుగు ప్రచురణాలయాలు కొన్ని ఆ పుస్తకాలను పునర్ముద్రించే ప్రయత్నం చేసినా 'రాదుగ' అందం రాదుగాదే!
'రాదుగ' అంటే రష్యన్ భాషలో ఇంద్రధనుస్సు అని అర్థం. అనేక దేశాల్లోని చిన్నారుల చేతుల్లో హరివిల్లులను ఆవిష్కరింపజేసిన 'రాదుగ' మళ్ళీ రాదుగా! ఒకవేళ రాగలిగితే లోకంలోని పిల్లలకు ప్రకృతి సృష్టించే ఆ ఇంద్రధనుస్సు అక్కర్లేదేమో!
soviat telugu pustakaalu: 2018
nikolay gogol - ovar kot :
akaaki acaciavitich noota debbaiyaru samvatsaraalakritam gogol kalam nunchi puttaadu. jar chakravarthula bhuswamya vyavasthalooni attadugu saadhaarana prabhutva udyogulaku atadoka pratinidhi. appudala puttina akaaki acaciavitich ippatikee bratike unnaadu. atade pushkin majili gumasta ayyadu. atade chehov srushtinchina gullalo jeevinchina manishi. akkada alaa puttina paatra desadesalaku vistarinchaadu. atade ravisastri srushtinchina alpajeevi. adigadigo atade ajanta srujinchina nirudyogi venkatrao. akaaki acaciavitich inka pudutuunee unnaadu aneka roopaallo. andukane kaabolu dostavaski "memanta gogol ovar kot nunchi vachinavallame" annadu.
gogol raasina ee kathani telugulo modatisaarigaa vuppala lakshmanarao "rashyan rachayitala kathanika sankalanamulu" kosam mascolo anuvaadam chesaru. antakumundainaa aa taravaatainaa aneka gogol pustakaalu teluguloki anuvaadam ayyai. gogol ovar kot katha dwarane suprasiddhudu.
innella tarvaata mahattaramaina ee kathani teluguloki mallee punarmudrana cheste ela untundi anukunnadu VMRG suresh. anukunnade tadavugaa swachchandamgaa tane pustakaanni teesukuvacchaadu.
eeroju udayam kookat palli "aalambana" loo gogol abhimaanula madhya pustakam avishkrutamaindi. suprasiddha kathakulu unudurti sudhakar gaaru vuppala lakshmanaraavugaaritho tana chinnanati ghnaapakaalanu panchukunnaaru. ovar kot katha goppatanaanni, paatakudi pakkana kuurchuni katha cheppela unde gogol rachana shilpaanni vivarinchaaru. mrutajeevulu, governament inspector vanti gogol pustakaalanu prachurinchina peekak classics sampaadakulu gaandhi tana anubhavaalanu saahityaabhimaanulatho panchukunnaaru.
saamaajika kaaryakarta, rachayitri namburi paripurna, kathakulu dasari shireesha, nirantara padhikudu dasari amarendra saahitiivetta ambati surendraraju, suprasiddha kavi naataka prayokta denchanaala srinivas, anuvaadakulu kolluri somasankar, kavayitri sivajyoti, saahityaabhimaani pustaka premikudu kadupu gangaadhararao vanti saahitiikaarulu ee kaaryakramamlo paalgonnaaru.
kevalam saahityakaarulekaaka aalambana pillalamadhya ee pustakam avishkarinchabadatam aascharyam, santosham kaligayi. sahaayasahakaaraalandinchi dasari shireesha gaariki, alambana baalalaku dhanyavaadaalu.
By Anil battula at November 04, 2018
Tolstoy birthday by TRC- photos
asale aadivaaram udayam. anduloonuu anukokunda munduroju maaripoyina venyuu. avishkarinche kotta pustakalem levu. palaanaavaallu sabhalo maatlaadataarani mundugaane cheppaledu. raaduga pustakaalu chudataniki asalevaraina vastara ani lolopala edho chinna anumanam. byaanarlu kattaanu. manchi soviat pustakaala kavar paejeelu enchukuni posterlu print cheyinchi atikinchaanu. pustakaala rak lu teppinchi anni pustakaaluu andarikee kanipinchela sardaanu. veekshakulu vastara rara ani tension. okkadne eduruchustuu kuurchunnaanu. chivariki artist shivaji gaaru adugulo adugeskuntu tal stay kosam vachaaru. santoshamto kaugalinchukunnaaru. peekak gaandhi gaaru ekkadnuncho akasmaattugaa pratyaksham ayyaru. aarogyam balekunna kadupu gangadhar gaaru cab buk chesukuni neeku nenunnaanu antuu pratyaksham. chivariki tal stay andarnee rappinchaadu. tal stay janmadina sandarbhamgaa ee udayam press club loo erpaatu chesina soviat pradarsana aahlaadakaramgaa jarigindi. ippudippude telugu saahityam, bommalu geeyadamlo aasakti chuuputunna prasad suurada, eeteevilo panichese ramakrishna vanti yuvataram autsaahikula daggaranunchi raaduga pustakaalato chakkati anubandham unna peekak classics gaandhi, artist shivaji, kadupu gangadhar, mandalaparti kishor, chaitanya vedika[eluru] adhyakshulu chandu gaaru lanti seenierlu ee pustaka pradarsanalo palgoni tama anubhavaalanu sandarsakulato panchukunnaaru. antekaka prasiddha chitrakaarulu artist anver, anand, ramakant vanti chitrakaarulu ee pustaka pradarsanaku vachi pillala bommala pustakaalanu aasaktito pariseelinchadam aanandam kaliginchina vishayam. yuddhamu saanti, anna karenina vanti navalalu srushtinchina tal stay bhujabalam enthati saktivantamainado kathakulu titanic suresh vivarinchi cheppaaru. pillala bommala pustakaalu, tal stay, gorki, kuprin, lermanthov vanti mahaarachayitala pustakaalani aahutulandaruu aasaktigaa pariseelinchi tama ghnaapakaalanu panchukunnaaru.
pustaka premikulaku intakante yem kavali.
By Anil battula at September 09, 2018
Tolstoy birthday by TRC- Media coverage -10 sep 2018
Andhra jyothi -10 sep 2018:
http://epaper.andhrajyothy.com/c/32041129
Namsthe telangana - 10 sep 2018
http://epaper.ntnews.com/c/32042001
soviat telugu anuvaadakulu
repu tal stay 190 va janmadinam. ee sandarbangaa soviat saahityaanni telugu paatakulaku anuvadinchina mahaanubhaavulanu smarinchukundam.
By Anil battula at September 08, 2018
mukhya gamanika: konni anivarya karanalavalla sabhaa praanganam maarchabadinadi. dayachesi gamaninchagalaru.
PPC Joshi interview by Punna Krishna murthy
Thanks to Saaranga web magazine team [Afsar] for publishing this on 16 aug 2018..
niraksharaasyula daka pustakaalni teesukellaam: pi .si.joshi
oka velu maroka veluni anachiveyadu. samayam vachinappudu annee kalisi panichestaayi. pidikili bigistaayi! adhi naa vishwaasam!
intro..
chandra rajeshwararao, puchalapalli sundarayyalu dakkevaaru kaadu. atadu noru vippithe. vaaru agnaatamlo unna sthaavaram atadiki telusu. maaku chikkaadu. kaalchenduku kaanistebullu niraakarinchaaru. nenu kalchavalasi vachindi. chanipothu party ninaadaalichaadu.
perepa mrutyunjayuduni 1950 mee 16va tedeela rajamandri sameepamlo saarangadhara metla daggara es.ai.tanikella subbarao kaalchaaru. ritairaina tarvaata pramukha photographer ji.es.bhushan thoo tanikella subbarao swayamgaa paividhamgaa annaru. 'chaavuku veravakura' ane sweeyarachananu sphuurtidaayakamgaa velaadi vedikalapai paadaaru mrutyunjayudu. ee patala jeevinchaaru. ippatikee communist party abhimaanulendaro tama biddalaku aayana perupettukuntunna. rajamandri central jail sameepamloni riksha kaarmikulu tama kaalaneeni mrutyunjayanagara paerutho alankarinchukunnaaru. aa paerutho narsaapuramlo oka veethi, grandhaalayam unnaayi. mrutyunjayudi katha pradarsinchinappudal paalakollu balikala burrakatha dalam kanneeti kaalvalu paarinchedi.
mrutyunjayudu tana kumaarulalo okariki tana mitrudu bhaarata communist party pradhama pradhaana kaaryadarsi pooran chand joshi (pi.si.joshi) paeru pettaaru. pipisi joshigaa andarikee telisina perepa puurnachandra joshini kalisenduku aayana intiki bayaluderaaru mitrulu shivaji, anil battula, punna krishnamoorthy. enduku? soviyate ledu. inkekkadi saahityam ani kondaraina anukune vaataavaranamlo raaduga prachuranaalayam tecchina aanaati rashyan saahityaanni anil battula disitalise chesi soviat telugu pustakaalu ane blag dwara andarikee andubaatuloki testunnadu.
puppalaguda perukutagga praantam. alakapur toun ship loo sivaalayam pakka veethi. ravi, vepa chetla needalo, punnaagapuula parimalamlo nadaka. daari choopenduku joshi gaari srimati eduru vachaaru. gummampai veduru addina chaina deshapu water kalar painting rangula raagaalanu veestondagaa soviat saahityam puurvaaparaalanu josheegaaru vivarinchaaru.
bhaarata communist party pradhaana kaaryadarsi pi.si.joshi choravatho 1936loo progressiv raiters asosiation (pi.dbue e) erpadindi. manto, munshi prenchand, kishan chandar, ismat chugtay taditarulu sabhyulu. antaku rendendla kritame landan loo mulkaraj anand, sajjad jahir, jyotirmayi ghosh lu pi.dabyu.e ni sthaapinchaaru. vyakti anubhavinche kashtalaku vyakti kaaranam kaadani, niguudamaina vyavastha ani rachayitalu rajakeeya chaitanyaanni pondaaru. navayugaanni swapninchaaru. vaastavika itivruttaalatoe paatralatoe saamaajikamaarpuku dohadapade rachanalaku srikaram chuttaaru. veerandarikee prerana unian af soviat soshalist repablic, (yu.es.es.ar) aavirbhaavam. subramanyabhaarati, allama ikbal, khaji najrul islam lu soviat avirbhaavaanni swaagatinchaaru. srishree garjinchu rashya annaru. ee vaataavaranamlo 1942lo tenaalilo abhyudaya rachayitala sangham (arasam) erpadindi.
valasa paalanala nundi, pettubadidaarula, bhuswamula palanalanundi itara shraamika prapancham vimuktam kaavaalani soviat bhaavinchindi. induku avasaramaina saiddhaantika, saamaajika, vaignaanika saahityaanni andinchenduku soviat rajadhani mascolo 1930 loo progress publishers (pragati prachuranaalayam) sthaapinchaaru. modatlo ingleesh loo, itara europian bhaashallo matrame communist parti saahityam prachurinchaaru. 1953loo hindi, urduu, bengali bhaashalalo pustakaala prachurana praarambhamaindi. americalo pi.hehch.d chesina rasaayanika saastravetta kolachala siitaaraamayya samasamaja nirmaanamlo palgonenduku 1920 dasakamlo soviat vachaaru. aayana dwara pragati ingleesh vibhaagamlo panichestonna swethlana yanovnadjenit kontha telugu neerchukunnaaru. giduturi suuryam, jonnalagadda satyanaaraayanamoorthi 1957 dissember loo masco vellaaru. sutayev rachana 'evaru mave annaru?' pustakaanni veellu pragati prachuranaalayam tarapuna tolisaarigaa telugulo soviat loo prachurinchaaru.
antakumundu telugulo communist party saahityam leda? rashyan saahityam leda? unnaayi. abhyudaya rachayitala sangham (pi.dabyu.e) landan loo kuudaa erpadakamunde 1933 lone puchalapalli sundarayya telugulo communist party pranaalikanu anuvaadam chesaru.
aa pratini cyclostyle chesi kaaryakartalaku panchaaru. pragati kante munde soviat saahityaanni teluguloki tecchina modatitaram vyakti gadde lingayya. aayana aadarsa grandha mandali dwara telugulo magjeem gorki ammanu 1934lone prachurinchaaru. uppu satyaagrahamlo palgonna krovvidy lingaraju 1932-33loo jailulo ee pustakaanni ingleesh nunchi teluguloki anuvaadam chesaru. ee pustakam chadivinavaaru kamyuunistulu avtarane bhayamto british prabhutvam ammanu nishedhinchindi. janaabhipraayaaniki talavoggi rajaji nishedham tolaginchaaru.
sare. soviat loo prachuritamaina telugu pustakaala gurinchi vaddam. swethlana bhaarateeyabhaashalalo telugunu specialize chesaru. giduturi suuryam, jonnalagaddalaku rajakeeya, saahityaramgaallo anubhavamleni kaaranamgaa tirigi vachesaaru. 1958 lo jarmani nunchi uppala lakshmanarao seetaaraamayyagaari chorava kaaranamgaa anuvaadakunigaa masco vellaaru. 12 samvatsaraala masco makaamlo marks, engels rachanalanu, navalalu, kathalanu uppala anuvadinchaaru. soviat telugu pustakaala prachuranallo idoka pradhaana ghattam. rashyan vidyaarthinii vidhyaarthulaku telugu nerpadam, vaari dwara rashyan padaalaku saraina vyaavahaarika ardhaalanu rabattadam, ubhayabhaashala nighantuvulanu prachurinchadamtho telugu pustakaala prachurana baalaarishtaalanu daate saadhana chestondi. anuvaadaalu mutakagaa untunnaayi, telugudanaaniki dooramgaa untunnaayi ane abhipraayaalu vyaktamavutunnaayi. ee nepathyamlo swethlana 1969 loo tolisari, 1976loo rendavasari andhrapradesh ku vachaaru. mascolo kondaru teluguvaarito parichayaalundatam vaeru. telugu praantam vachi ikkadi prajalatho kalasi konnallayina gadipi, aachaara vyavahaaraalu, mandalikam telusukovadam vaeru kada. swethlana prodduturu velli rachamallu ramachandraareddini (rara) kalisi rashyaku aahvaaninchaaru. rara naalugella masco udyogamlo thetatelugu pustakaalu enno vachayi. telugu nunchi rashyanu loki kuudaa anuvaadaalu modalayyayi. arveeyar masco vellaaka pillala pustakaalu, srujanaatmaka saahityam teluguloki virivigaa tecchaaru. rashyan charitra kathalu gaathalu pustakaanni paatakulu rikaardu sthaayilo konnaru. (1980 nunchi pragati prachuranaalayam rendugaa ante pragati prachuranaalayam – raaduga ane samsthalugaa erpadindi. arveeyar raadugaku vellaaru. 1991 loo pragati, aa tarvaata rendu moodendlaku raaduga moothapaddaayi)
visalandhra publishing hous erpadadaaniki nepathyaanni ee sandarbhamgaa muchatinchukovali. telamgaana raitanga saayudha vimukti poratam appatiki pramukhamainadi. bhaarata communist party british valasa paalananu vyatirekinchindi. british vaariki viswasaneeyudaina haidrabad state, edava nijam paalananu vyatirekistuu goppa poratam chesindi. ee kramamlo 1947 august 15 vachindi. bhaarata prabhutvam 1948 loo polies ekshan dwara haidrabad state vileenam chesukundi. kamyuunistulni vetiki vetiki kaalchi champindi.
1953 actober 1 na aandhraraashtram erpadindi. communist parti bhaavajaalaanni prajalloki teesukellaalsina aavasyakatanu gurtinchi 1953loo visalandhra publishing hous nu party sthaapinchindi. visalandhra publishing hous party saahityaanni prachurinchenduke ekkuvagaa praadhaanyatanichindi cony vaignaanika, kaalpanika, baala saahityaanni prachurinchadamlo shraddha chuupaleedu antaaru kondaru vimarsakulu. visalandhra yuddhabhoomilo undi. bhaaratamlo dharmaraju droupadini pandem pettina reetilo 1955 ennikala sandarbhamlo tana party samasta saktiyuktulanu panamgaa pettindi. visaalaandhraku mukhyamantri sundarayya anukunnaru pratyarthulu saitam.
kamyoonistulaku vyatirekamgaa anni paarteelu, saktuluu ekamainayi. veerandarikee peddanna american prabhutvam. ikkadi american embaseello ciai makam vesi undi. vi.es.krishnan vaari sanchaalakudu. medhaavulalo chaalaamandi communist paarteeki vyatirekamgaa jattukattaaru. 1948 varakuu vishwanaatha satyanarayana, devulapalli krishnasastri vanti rachayitalu arasamtho kalisi panichesinavaare. telugu bhasha samskrutulanu sarala vyaahaarika bhashalo paatakulaku andubaatuloki tevalane arasam sankalpamlo paalupanchukunnavaare. aa tarvaata maanasikamgaa vibhajanaku gurayyaru. communist party tarapuna ennikallo prachaaram chesina srisrini andaruu aadiposukunnaru. okka naarla chiranjeevi matrame aayanaku maddatugaa nilichaaru. ee paristhitullo party ontarigaa poradalsi vachindi. karnudi chaavuki aaru kaaranaalu annatlu communist parti odipoyindi.
memu chesindi cheyakunda unte? veeresalingam samaajamlo tecchina maarpu kadanagalama? gurajada – gidugu rachanalu paatakulaku vistrutamgaa labhincheva? communist party, saahityam lekapothe? cheppulu vesukuni veethilo tirige paristhitulu laeni nikrushtaparisthithalu nunchi shraamikulu bhuswami eduta tala ettukuni tirige paristhitulu vacheva? sare.. kamyuunistulu cheelipoleda antaaru. kotta astitva siddhaantaalu raleda antaaru. ayidu vaellu okkalaaga undavu. undaalanee korukonavasaramledu. oka velu maroka veluni anachiveyadu. samayam vachinappudu annee kalisi panichestaayi. pidikili bigistaayi! adhi naa vishwaasam!
itara bhaashalalo communist paarteeki chendani goppa rachayitalatho soviat anuvaadaalu cheyinchukunna udaaharanalunnaayi. telugulo alaa enduku jaragaledu ani kondaru mitrulu antaaru. nenu vijayavaadalo unnarojullo visanatha satyanarayana varanikokasaraina visaalaandhraki vachevaaru. falana rachana pustakamgaa vaste bavuntundi ani falanavadu antunnadu anevaaru. naa pustakaanni meeru veyandi ani enaaduu koraledu. iste kada anevaadini. vyaktigata snehaalu machalenivi. renduvaipula nunchi chorava undedi kademo! ee sandarbhamlo oka drushtaantam gurtostundi. mahaprasthanam pustakamgaa raavadaaniki chala munde srishree kavitalu praachuryamlo unnaayi. srishree kavitvaanni vishwanaatha entagaano mechukunnaru. pustakamgaa taane prachuristaanannaaru. chalam taanu mundumata raastaanannaaru. chalam tana maata nilupukunnaru. mahaaprasthaanaanni nalineekumar tolisaarigaa prachurinchaaru. aa tarvaata visalandhra aneka prachuranalu tecchindi. party saahityamtho sambandhamleni palnati veeracharitra vanti pustakaaluu prachurinchaam. aina, visalandhra pustakaala shapuloki saadhaarana paatakulu antagaa adugupettevaaru kaadu. adhi kamyuunistula shapu anevaaru.
yu.es.es.ar (rashya) yu.es.e (america).. prapancham rendu dhruvaluga vidipoyindi. adhi prachanna yuddhakaalam. kerala mukhyamantrigaa nambudripad ennikaina nepathyamlo indialo communism gaalulanu addukovalani america ford foundation nu prothsahinchindi. dakshinaadi bhaashallo saahityaanni prachurinchadam modalupettindi. Gaither Study Committee Report prakaaram henriford eta 4 lakshala american dalarla vaarshika budget thoo communist alanu venakaku nettenduku balamaina prachaarasaadhanamgaa SLBT (Southern Languages book Trust) erpaataindi. unna prachurana samsthalu uchulo padatamegaka enno puttigittaayi.
bahusa ee poteeni tattukogala dakshata communist samsthaagata nirmaanamlo ledu. rachayitalaku, aartistulaku potidaarulato poliste goppagaa paaritoshikaalu ivvaledu. paiga communist vyatirekata ane aikyata vaariki andagaa undi. vaariki vanarulu pushkalam. maaku kevalam viluvalu. swethlaana tandri faasistulatoe jarigina rendava prapancha yuddhamlo chanipoyaru. annadammulu, ayinavallu leru. teluguvaarine tana kutumba sabhyulugaa bhaavinchindi. masco vellina raa.raaku, kondepudiki naakuu aarogya samasyalu vaste entagaa sevalu chesindo! maskoku vellina teluguvaaru akkadi sampaadakulatoe bhasha – bhavamla kalasipoyaru. teluguvaari illalo jaadiiloonchi aavakaayamukkanu teesukuni amaantam notlo vesukunentagaa rashyan sahacharula snehaalu puuchaayi.
ituvanti aatmeeyataa anuraagaala vaataavaranamlo 1969loo visalandhra publishing hous ku soviat loni pragati prachuranaalayam samsthaku samanvayam penchukunnam. d.vi.subbarao, manyam la anantaram visalandhra publishing hous loo moodava manager gaa nenu baadhyatalloki vachanu. soviat saahityaanni tetateluguloki ivvadam, telugu saahityaanni prachurinchadam ane praadhaanyatalatho 15 endlu panichesaanu. ford mitrulu okatinnara dasaabdaalu vrudhaachesaavu antaaru. saarthakam chesukuntene kada anta goppa compliment labhinchedi..!
ingleesh loo prachurinchina soviat saahityam catalag nu mejodu narodna yaknoga masco nunchi visaalaandhraku pampevaaru. andulo konni pustakaalanu anuvaadaaniki enchukunevaaram. e pustakaanni evaru anuvadiste baguntundo yochinchi adigevaram. mayakoviski vi.ai.lenin pai raasina kavitanu srishreetho anuvaadam cheyinchaanu. gorki ammanu krovvidy lingarajuto marala raayinchaanu. raa.raa communist manifesto teluguloki anuvaadam chesaru. aa kramamlo neelam rajasekharareddy, tammareddyla abhipraayaalanu akkadi anuvaadakulaku suchinchevaadini. kodavatiganti kutumbarao nityajeevitamlo bhautikasastram chesaru. rashya original nu ingleesh telisina rashyanlu anuvadinchaaru. komaan.ku ingleesh chaduvukunnadu kabatti masco ingleesh loo avasaramaina maarpulu chesadu. oka paprayogaanni marchalanna muula rachayitala anumatini leda sambandhinchina bhasha sampaadakula aamodaanni teesukune saampradaayaanni patincham. ee chorava manyam teesukunnaru. ikkada kuudaa anuvaadam cheyinchadaaniki idhi praarambham. First step telugulo evaritho anuvaadam cheyiste bavuntundi? edaadi vetikam. usmania vishwavidyaalayamlo ches champian unnaarani telisindi. vaarini sampradinchi anuvaadam cheyinchaam. gunturulo practies chestunna daa.paruchuri rajaram gaaritho medical books ni anuvadimpachesam. anuvaadam kosam joshi sundarakaandanu hanumantudiki pamputaadu ani jok chesevaaru. anuvaadaalu cheyinchadamlo nenu teesukunna shraddhaku antakante goppa compliment aasinchagalamaa !
raa.raa. masco nunchi vachaka kondepudi lakshminarayananu masco pampam. anuvaadaallo pillala pustakaalu tappanisarigaa undaalani anukunnam. rajakeeya saahityamtho paatu papular sains, sains fiction undaalani bhavincham. prachuritamaina pustakaalanu shapuladwarane amme paddati undedi. ammithe shaapulavaallu ammali. lekapothe ledu. phalitamgaa pustakaalu guttalu guttalugaa perukunnayi. 1970 naatiki ammakaalaku swanta vyavastha erpadaledu. pustakaalanu paatakula chetulloki cherchadam ela?
visaalaandhralo telugu pillala pustakaalanantinii oko kaapi choppuna navodaya ramamohanarao gaari dwara bapuki pampaamu. baapu prakatanalanu roopondinchaaru. chandamamalo prakatanalu icham. aaru nelallo pustakaalu khaalii ! 1973loo vijayavaadalo pillala pustakaala pradarsana pettam. challapalli bangalaa edurugaa. cbt, en.bi.ti taditara publishers pustakaalanuu teppinchaam. seaing ees billiving antaaru kada. egjibission loo pustakaalu chaduvukune vesulubaatuu icham. 20 paisalakuu pustakam koneveelu. isukeste raalani janam. modata 15 rojulanukunna egjibission nu podiginchaalsi vachindi.
pustakaalu ammadaaniki daarulu vetakadam vaeru. andukosam digajaaradam vaeru. memu daarulu matrame vedikam. usmania universitylo oka convocation sandarbhamgaa kondaru neutestament baibil nu panchipettaaru. gorakh pur vaallu aa paddhatilo bhagavadgeetanu panchaaru. oka party prachurana samstha alaa cheyaledukada. konni hadduluntaayi. atikramiste vyabhichaaram avutundi. visaalaandhraku okadasalo kashtakaalam vachindi. stationary pettandi annaru paartiiloo oka peddaayana. visalandhra coffy hotal pedadam annaanu ettipodupugaa. aayana maaru matladaledu.
1973-75llo literacy prograamlalo bhagamga sanchaara pustaka pradarsanalu praarambhinchaam. neusenchery, prabhat buk hous vanti itara bhashala sodara samsthala anubhavaalanu adigi telusukunnam. saastriiya drukpathamtho prachurinchina pustakaalanu, tagina pranaalikatoe graamaalaku teesukellaam. aiduvela janabha kaligi, vaahanam vellenduku roddunna prati gramanni sanchaara grandhaalayaalu sandarsinchaayi. aayaa gramala baalabaalikalatoe peddalatoe samavesamayyam. pustakaalanu parichayam chesam. niraksharaasyulaku chaduvu nerpam. niraksharaasyulu pustakaalu koni chadivaaru. ippudu taluchukunte dukkham vastundi. santoshamuu vestundi !
By Anil battula at August 16, 2018
tal stay ni talachukundam
'raaduga' mallee raadugaa! by pendem jagadishwar
From Pendem Jagadeeshwar on January 14, 2017
'raaduga' mallee raadugaa!
ee pustakaalu gurtunnaya? okasari balyamloki vellichudandi. ivannee manalo chaalaamandi chadivina pustakaale! apuruupamgaa daachukunna pustakaale! 'visalandhra sanchaara pustakaalayam' bassu mana ooriki vachinapudu vandalaadi pustakaallo manalni baga aakattukunna 'raaduga prachuranaalayam' pustakaalivi! andamaina hard boundutho manalni aakarshinchina pustakaalu. chetulloki teesukuni tiragestunte aa naanhyathatho, andamaina aa bommalatho abburaparachina pustakaalu. tadimi chustunte tanmayatnam kaliginchina pustakaalu. annintikii minchi athi takkuva dharatho manaku sontamaina apurupa pustakaalu. pustakaala shelphulo eenaatikee pratyekamgaa kanipinche vanne taggani pustakaalu. shelf loki ennenno pustakaalu vachi pothunnappatiki andulo susthira sthaanam sampaadinchukunna abhimana pustakaalu. itaratra grandhaalu kaalakramamlo tvaritagatina shidhilamai potunna ee pustakaalaku maatram aa paristhiti vachinattu kanabadadu. pustakaala tayaareelo paatinchina unnata naanhyataa pramaanaalaku idoka nidarsanam.
paatikellaku paibadina ghnaapakaalu. visalandhra bassu oolloki vachindanagaane cheppalenanta aanandam. bassu vellipotundo emo ane aatrutatoe intiki parugettukelli daachukunna dabbulanni jebulo vesukoni, chillara paisalannee jama chesukoni bassuloki doori povadam. pustakaalannii anuvanuvunaa sodhinchi 'raaduga' pustakaalanannintini empika chesukovadam. konni pustakaalu roopaayiki lope dorikithe inkonni padi padihenuki minchina dhara undevi kaavu. mottamgaa iravai roopaayalaku minchi e pustakamuu konnattu gurtu ledu. es.alexayev raasina naalugu vandala nalabhai paejeela 'rashyan charitra - kathaluu gaathaluu' kevalam pannendu roopaayalaku. lio tal stay raasina rendu vandala aravai naalugu paejeela 'kosakkulu' enimidi roopaayalu. em.lermontov raasina noota tombhai tommidi paejeela 'mana kaalam veerudu' padi roopaayalake! ilaa koddipati dabbutho gampedanni pustakaalu koni muripengaa intiki mosukupoyina rojulu. konni pustakaalanu artham chesukogalige maanasika parinati appatiki (ippatiki kuudaa) lekunna takkuvalo vastunnaayani koni pettukunna sandarbhaalenno. aasaktito chadavadame kaadu intlooni pustakaala shelf ku aa pustakaalannintinii oka alankaranagaa bhaavinchadamannadii lekapoledu.
'raaduga' balasahitya pustakaalato poty pade pustakaalu ippatikee ravadam ledante atisayokti entamaatram kaadu. 'bulli matti yillu, aakupaccha dveepam, pasiwadi paga, adavilo illu, kalatapasvi yegori, noppi daaktaru' modalaina pustakaalanu mallee mallee chaduvutuu pondina aanandaalaku, anirvachaneeya anubhoothulaku kodaveledu. aa pustakaala meedi ishtam vallo leka aa rachanalloni kottadanamo, anuvaadamlooni sammohanaatmaka saili mahatmyamo teliyadugaanii avi chaduvutunnappudu kaligina anubhoothulanu varninchadaaniki maatalu chaalavu. aayaa sannivesaalanu kalla munde chustunnattu, andulo varninchabadina praantaalalo sancharistunnattu, aa pustakaalloni paatralatoe sahajeevanam chestunnattu oka adbhuta prapancham madilo aavishkrutamayyedi. vi.bianki, vi.dach kevich, ji.yoodin, vi.panova, e.kupreen, vi.bagamolov, e.belyayev, alexey thol stoy modalaina rashyan rachayitalatho paatu telugu anuvaadakulaina vuppala lakshmanarao, rachamallu ramachandrareddy, arviar, nidamarti umarajeshwara raavu, kondepudi lakshminarayana, nidamarti mallikaarjuna raavu modalaina vaari paerlu eenaatikee mastishkamlonchi tolagipoledu.
rashya desamlo masco nagaramlo mudrinchabadina ee pustakaalu khandantaralu daati vachi manalni palakarinchaayi. appati soviat unian prabhutvam tana bhaavajaalaanni prapanchamantaa vyaapti cheyalanukundi. anduku pustakaalane prachaara saadhanaalugaa enchukundi. raaduga prachuranaalayaanni sthaapinchi daani dwara vividha bhaashallo vandalaadi pustakaalanu prachurinchi aayaa deshaala prajalaku andubaatuloki tecchindi. indukugaanu vividha deshaalaku, bhashalaku chendina aneka mandi anuvaadakulanu rashyaku rappinchukuni, udyogaalu ichi anuvaadaalu cheyinchindi. alaa mana telugu praantam nundi kuudaa paluvuru rachayitalu akkada anuvaadakulugaa pani chesaru.
baalyamtho penavesukunna raaduga pustakaalu andarilaage naakuu oka teepi ghnaapakamaithe raaduga prachuranaalayamlo padi samvatsaraalapaatu anuvaadakudigaa panichesi, vandalaadi pustakaalanu roopondinchina 'arviar' (rallabandi venkateshwara raavu) gaaritho naa anubandham maro madhura ghnaapakam. maa oollooni digri kaalejeelo nenu bi.e akhari samvatsaram chaduvutunna rojullo maa kaalejeeki prins pal gaa vacharaayana. appatike aayana anuvaadam chesina aneka pillala pustakaalanu aasaantam chadivi unnaanu. aayananu chustunte oka meru parvatam maa ooriki vachinda anna sambhramaascharyaalu kaligevi. aayana saangatyamlo vaallintlo aneka saayantraalu gadipina rojulu marupuraanivi. raaduga pustakaala gurinchi nenu adugutuu aayana chebutuu alaa edatheripileni sambhaashanalu jarugutundevi. ilaa raaduga balasahitya pustakaalatopaatu vaati anuvaadakunito kuudaa naa ghnaapakaalu mamekamaipoyayi.
soviat unian vichchinnamayyaaka raaduga prachuranaalayam moothabadindi. antakaalam peddalanu, pillalanu aakarshinchi, alarinchina andamaina pustakaala prachurana antatitho aagipoyindi. aa tarvaata mana telugu prachuranaalayaalu konni aa pustakaalanu punarmudrinche prayatnam chesina 'raaduga' andam raadugaade!
'raaduga' ante rashyan bhashalo indradhanussu ani artham. aneka deshaalloni chinnarula chetullo harivillulanu aavishkarimpajesina 'raaduga' mallee raadugaa! okavela ragaligithe lokamloni pillalaku prakruti srushtinche aa indradhanussu akkarledemo!