పాత పంటల సంరక్షణే లక్ష్యంగా... | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
Sat 23 Jan 23:04:19.043357 2021
వారంతా గ్రామీణ రైతులే.. ఎక్కువ శాతం మహిళలు.. సాగుకు నడుం బిగించారు. పెద్దగా చదువు లేకపోయినా వారంతా శాస్త్రవేత్తలకు దీటుగా పంట నాణ్యతను కాపాడుతున్నారు. విత్తనాల కోసం ఎక్కడెక్కడికో వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండా వారే ఓ విత్తన బ్యాంకును సైతం స్థాపించుకున్నారు. అంతేకాదు నేడు ప్రపంచ జీవ వైవిధ్యంలో వారికంటు ఓ ప్రత్యేకతని నిలుపుకున్నారు. మంచి పని చేస్తే ఏదో ఒక రోజు గుర్తింపు లభిస్తుందన్నది పెద్దల నానుడి.. ఆ నానుడికి ఏ మాత్రం తీసిపోని కృషి వారి చేస్తూనే ఉన్నారు. గ్రామాలలో సంఘాలుగా ఏర్పడి ఉమ్మడి వ్యవసాయం కాకపోయినా ఉమ్మడిగా పనులు చేసుకుని రైతులందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. వారి కృషికి, తెలివికి అండగా నిలిచింది ఓ సంస్థ.. సంస్థ సహాయ సహకారాలతో అంచలంచెలుగా ఎదిగి దేశ విదేశాలలో పాత పంటల ప్రాశస్థ్యాన్ని, సేంద్రియ వ్యవసాయ గొప్పతనాన్ని, ఆవశ్యకతను చాటి చెబుతున్నారు జహీరాబాద్‌కు చెందిన గ్రామీణ రైతులు.. వారికి అండగా నిలిచిన సంస్థ పేరు డెక్కన్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ సొసైటీ (డీడీఎస్‌).. అంతేకాదు ఈ పంటల మీద ప్రతి యేటా జనవరి 14 నుంచి ఫిబ్రవరి 13 వరకు పాత పంటల జాతర పేరుతో పెద్ద ఎత్తున ప్రచార కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తూ వస్తున్నారు.
రాష్ట్ర రాజధానికి 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న జహీరాబాద్‌ మండలంలో ఉంది పస్తాపూర్‌ గ్రామం. ఆ గ్రామంలోని పలువురు మహిళలు కలిసి సంఘంగా ఏర్పడి డీడీఎస్‌ అనే సంస్థను స్థాపించారు. మహిళల ఆకాంక్షను పసిగట్టి జీవం పోశారు డైరెక్టర్‌ పి.వి.సతీష్‌. వారికి అన్ని విధాల సహకారాన్ని అందించడంతో పాటు 20 సంవత్సరాల నుండి వివిధ రకాల ప్రచారాలు, జాతరలు నిర్వహిస్తున్నారు. దేశ, విదేశాలలో బహుళ జాతి సంస్థల భూటకపు ప్రచారాలను తిప్పికొడుతూ ప్రజలను ఐక్యమత్యం చేస్తు వైవిధ్యానికి నాంది పలికారు. ప్రస్తుతం దేశ, విదేశాలలో ప్రచారాలు చేస్తూ జీవ వైవిద్యం గురించి ఉద్యమాలు, పోరాటలు నిర్వహిస్తూ తమకంటు ఓ ప్రత్యేకతను చాటుకున్నారు ఈ నారీమణులు.
జహీరాబాద్‌ నియోజకవర్గంలోని ఝరాసంగం, కోహీర్‌, న్యాల్‌కల్‌, జహీరాబాద్‌, మొగుడంపల్లి, ఆందోల్‌ నియోజక వర్గంలోని రాయికోడ్‌ మండలంతో పాటు కర్నాటకలో కూడా సాగుకు అనుకులంగా లేని భూములను సాగులోకి తీసుకు రావడంతో పాటు అందులో వర్షధారిత పంటలను నాటడం, వాటి విత్తనాలను భద్రపరుచుకోవడం, విత్తనాలు భద్రపరి చేందుకు ఎటువంటి రసాయనలను వాడకుండా సేంద్రియ పద్ధతిలో భద్రపరచడం వంటి కార్యక్రమాలు చేస్తున్నారు. నేడు దేశవిదేశాలలో పేరు ప్రఖ్యాతలుగాంచిన ఘనత సంఘం సభ్యులది.
జీవ వైవిధ్యం...
పూర్వం మన పెద్దలు వాడుతూ వచ్చిన 80 రకాల విత్తనాలకు సామూహిక జన్యు నిధి పేరుతో జీవం పోశారు. ప్రస్తుత వ్యవసాయాధికారులు గుర్తు పట్టని విత్తనాలను కూడా డీడీఎస్‌ విత్తన బ్యాంకులో అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీటి సంరక్షణకు 60 గ్రామాలలోని మహిళలకు విత్తనశుద్ధి, భద్రత తదితర అంశాలపై అవగాహన కల్పించారు. దీనికి జన్యునిధి జీన్‌ బ్యాంకుగా నామా కరణం చేశారు.
గామ్రీణ అడవులు...
పర్యావరాణాన్ని కాపాడాలన్న లక్ష్యంలో సుమారు 30 గ్రామాలలోని గ్రామ కంఠం, పశువులు మేసేందుకు కేటాయించిన 1200 ఎకరాల స్థలంలో వివిధ రకాల మొక్కలు నాటారు. మండలంలోని అల్గోల్‌ గ్రామంలో పెద్ద అడవిలో పండ్ల తోటలు, వివిధ రకాల మందుల చెట్ల సంరక్షణను చేస్తున్నారు. వీరి కృషిని కేంద్ర ప్రభుత్వం మెచ్చి గ్రామంలోని సంఘం సభ్యులకు వృక్షమిత్ర అవార్డును సైతం అందజేశారు.
లక్ష్యానికి చేరువెలా..?
జహీరాబాద్‌ పరిసర ప్రాంతాలలో జీవనదులు లేనందున రైతులు పూర్తిగా వర్షాధారిత పంటలపైనే అధారపడి జీవనం సాగిస్తున్నారు. అతివృష్టి, అనావృష్టి వంటి ప్రకృతి విపత్తులను ఈ ప్రాంత రైతులు ఎదుర్కొనక తప్పని పరిస్థితి. ఈ కారణంగానే ఈ ప్రాంత మహిళా రైతులు పాతతరం వ్యవసాయానికి ప్రధాన్యతను ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. ఆహార వైవిధ్యానికి అనుకూలమైన జొన్న, సామలు, సజ్జలు, కొర్రలు, అనుములు, మినుములు, పెసర, కంది, రాగులు వంటి చిరు ధాన్యాలతో పాటు గోంగూర, పాలకుర, మెంతి, గ్రామీణ వంకాయ, టమాట లాంటి పంటలను పండించడం ప్రారంభించారు. ఇందుకు కావాల్సిన సహకారం, సూచనలను డిడిఎస్‌ సంస్థ నుండి పొందుతుంటారు. నాటి నుండి నేటి వరకు దేశ విదేశాలలో పర్యటించి జీవ వైవిధ్యం గురించి తేలియజేసే స్థాయికి మహిళలు ఎదిగారు. నేడు 5 మండలాలలో సుమారు 5 వేల మందికి పైగా సభ్యులు ఉన్నారు. వారంతా ఆహార భద్రత పట్ల స్వావలంబన సాధించారు.
పర్యావరణ పరిరక్షణే దిశగా..
పర్యావరణానికి ఏ విధమైన హానీ జరుగకుండా పర్యావరణ పరిరక్షణే వారి లక్ష్యంగా సేద్యం చేయడం ప్రారంభించారు. రసాయన ఎరువులు, పురుగు మందులు వారి సేద్యంలో కనిపించవు. పొలంలో అధిక మొత్తంలో పంట దిగుబడి సాధించేందుకుగాను వర్మి కంపోస్ట్‌, పెంట ఎరువులను మాత్రమే వాడుతారు. చీడపీడల నివారణకు వేపాకుతో, పశువుల మూత్రంతో తయారు చేసిన కషాయాలను వాడుతారు. ప్రతి పొలంలో వివిధ రకాల పంటలను సాగు చేస్తారు. కలుపులు తీసేందుకు ముందస్తుగానే సాలు క్రమ సంఖ్య రూపేణా పంటలను సాగు చేస్తుండడంతో దంతెపట్టి కలుపులను కూడా తీస్తారు. వర్షాధారిత పంటలు కనుక నాటిన రెండు నుండి మూడు నెలల్లోనే పంటలన్నీ చేతికి వస్తాయి. బహుళజాతి సంస్థలు సరఫరా చేస్తున్న విత్తనాలను వాడకుండా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో రైతులు నిల్వ చేసుకున్న విత్తనాలను మాత్రమే వాడుతారు. పంటలు కోతకు వచ్చిన సమయంలో నాణ్యమైన కంకులను పరిశీలించి వాటి నుండి వచ్చిన విత్తనాలను నిల్వ చేసి మళ్లీ వచ్చే సంవత్సరానికి నాటేందుకు వాడుతారు. దీంతో పూర్తి స్థాయిలో పర్యావరణాన్ని కాపాడే విధంగా కృషి చేస్తు పౌష్టికమైన ఆహార పదార్థాలను తయారు చేస్తున్నారు.
సొంత విధానమే మార్కెటింగ్‌...
1996 నుండి పర్యావరణానికి భంగం కలిగించకుండా పౌష్టికమైన ఆహారంతో తయారు చేసిన విత్తనాలను ఏ విధమైన కల్తీ లేకుండా పకడ్బంధీగా సొంత వాహనాలలో మొబైల్‌ మార్కెటింగ్‌, దుకాణాల ద్వారా కూడా నిర్వహిస్తారు. వీటికి అనుగుణంగా గిడ్డంగులను కూడా నిర్మించుకున్నారు. సుమారు 55 గ్రామాలకు చెందిన 3 వేల పై చిలుకు మహిళలు ఇందులో భాగస్వాములుగా ఉన్నారు. ఎవరైతే రైతులు పాత పద్ధతులలో పంటలను సాగు చేస్తారో వారి వద్ద నుండి మహిళలు కొనుగోలు చేసి క్రయవిక్రయాలు జరుపుతారు. పట్టణ ప్రాంతాలతో పాటు దేశ విదేశాలలో కూడా వారి ఉత్పత్తులకు మంచి గిరాకీ ఉంది.
వారికి వారే ప్రచారకులు...
జీవ వైవిద్యంను చాటుతూ ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, ఉత్పత్తులను ప్రచారం చేసేందుకు వారికి వారే ప్రచారకులుగా నిలిచారు. అక్షర జ్ఞానం లేనటువంటి గ్రామీణ మహిళలు తమ ఉన్నతిని చాటే విధంగా వీడియోగ్రఫీ చేసి సీడీల రూపంలో ప్రచారం నిర్వహిస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం డీడీఎస్‌ రేడియో కేంద్రం నిర్వహణకు అనుమతి ఇవ్వడంతో సొంత ఎఫ్‌ఎం రేడియో కేంద్రంను కూడా ఏర్పాటు చేసుకొని చుట్టుపక్కల 25 కిలోమీటర్ల వరకు ఉచితంగా ప్రసారాలు చేస్తున్నారు. పంటలు నాటేందుకు సందేహాలు ఉన్న వారు ఫోన్‌ ద్వారా సంప్రదిస్తే చాలు సందేహ నివృత్తి చేస్తారు.
దేశ విదేశాలలో వాణి...
డీడీఎస్‌ సంఘం నందు సభ్యులుగా ఉన్నటువంటి వారు వివిధ పంటలు నాటడం దగ్గర నుండి వాటి ఉత్పత్తి బాధ్యలతో పాటు, వాటిలో ఉండే పౌష్టిక గుణాలు, రోగనిరోధక శక్తి వంటి అంశాలను గురించి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రచారమూ చేస్తున్నారు. కేవలం కొంత మంది ప్రయోజనం చేకూర్చే విధంగా వస్తున్న బహుళ జాతి సంస్థలకు వ్యతిరేకంగా దేశ విదేశాలలో సైతం పర్యటనలు చేస్తున్నారు.
విత్తన నిల్వకు ఆధ్యం.. అంజమ్మ
పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు మనిషి ఆరోగ్యంగా ఉండేందుకు దోహాదపడే చిరుధాన్యాల సాగుకు ప్రోత్సహిస్తున్న డీడీఎస్‌ సంస్థ నియోజకవర్గంలో ప్రత్యేక స్థానంను సంపాదించుకుంది. సంస్థ ఆధ్వర్యంలోని మహిళా సంఘాలు చిరుధాన్యాలను సాగు చేయడంతో పాటు విత్తనాల నిల్వ, భూముల పరిరక్షణ తదితర బాధ్యతలను స్వీకరించడంతో పాటు ఔత్సాహిక రైతులకు అవగాహన కల్పిస్తుంటారు.
డీడీఎస్‌ సంస్థ నందు సభ్యురాలు న్యాల్‌కల్‌ మండల పరిధిలోని గంగ్వార్‌ గ్రామానికి చెందిన గంగ్వార్‌ అంజమ్మ. ఆమె 35 ఏళ్లుగా విత్తనాలను నిల్వచేస్తూ వస్తున్నారు. నిరుపేద కుటుంబానికి చెందిన అంజమ్మ తన భర్తతో కలిసి తనకున్న 4 ఎకరాలలో ప్రతి ఏటా 30కి పైగా రకాల చిరుధాన్యాల పంటలను సాగు చేస్తారు. పూర్వీకుల చెప్పిన మాటలు వమ్ము చేయకుండా ప్రతి ఏటా పంటలో కొన్ని విత్తనాలను నిల్వ చేసుకుంటూ వచ్చేవారు. ఈ పద్ధతిని 35 ఏండ్లుగా ఆచరిస్తున్నారు. ఇలా ఇప్పటి వరకు దాదాపు 80కిపైగా వివిధ రకాల చిరుధాన్యాల విత్తనాలను ఆమె నిల్వ చేశారు. ఇలా ఎంతో అరుదైన విత్తనాలను సైతం ప్రస్తుతం అంజమ్మ నిల్వ చేస్తోంది. ఎలాంటి విపత్కర పరిస్థితులలోనైనా మనిషి బతకానికి విత్తన నిల్వ అవసరం అని గ్రహించిన ఆమె ముందుచూపు జాతీయ అవార్డును కూడా అందించింది.
విత్తనాలకు విత్తనాలే...
సహజంగా ఎక్కడైనా ఏవైనా కొనుగోలు చేయాలంటే డబ్బులు ఇచ్చి కొనుగోలు చేస్తాం. కానీ అంజమ్మ మాత్రం రైతులకు అవసరమైన విత్తనాలను పంట వేసే సమయంలో ఇస్తుంది. వాటికి డబ్బు తీసుకోకుండా పంట చేతికి వచ్చాక మళ్ళీ విత్తన రూపేణా తిరిగి తీసుకుంటుంది. ఆమె వద్ద ఇదే ఆనవాయితీ ఏండ్ల తరబడి కొనసాగుతోంది. ఇలా అనేక రకాల విత్తనాలను నిల్వ చేసిన అంజమ్మ ప్రస్తుతం జహీరాబాద్‌ ప్రాంతంతో పాటు జిల్లాలోని వివిధ ప్రాంతాల రైతులకు విత్తనాల బ్యాంకుగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
విత్తన సంరక్షణకు పత్య్రేక చర్యలు...
అంజమ్మ నిల్వ చేస్తున్న విత్తనాలకు ఏళ్ల తరబడి ఎలాంటి చీడ పురుగులు దరిచేరకుండా ప్రాచీన పద్ధతులనే అమలు చేస్తోంది. విత్తనాలు నిల్వ చేసేందుకు ఆమె ఉపయోగించేది గంపలు పశువుల పేడ మాత్రమే. ఎటువంటి రసాయనాలను నిల్వ పదార్ధాల (ప్రిజర్వేటివ్స్‌)ను ఉపయోగించరు.
విత్తనాలు నిల్వ ఉంచే గంపలను పశువుల పేడతో అలికి ఆరిన తర్వాత వాటిలో విత్తనాలు పోస్తారు. ఈ విత్తనాలు నిల్వ ఉండేందుకు బూడిదను కలుపుతారు. వీటి వల్ల విత్తనాలకు చీడ పురుగులు దరి చేరకుండా ఉంటాయి. మళ్ళీ ఆ గంప మీద మూత పెట్టి దానిని సైతం పేడతో అలికి మూసేస్తారు. ఇలా చేయడం వల్ల విత్తన సంరక్షణ పటిష్టంగా ఉంటుంది. పల్లెటూర్లలో ఇంటి ముందు పశువుల పేడతో కళ్లాపి చల్లేవారు. ఇది ఇంట్లోకి క్రిమికీటకాలు రాకుండా ఉంచుతుందని పెద్దలు చెపుతుంటారు. అదే పద్ధతిని అంజమ్మ అవలంభిస్తున్నారు. పాత తరాల ఆనవాయితీని కొనసాగిస్తున్నారు. అంతేకాదు వారు పండించే పంటలలో కూడా ఎలాంటి క్రిమిసంహారక మందులు వాడరు. కేవలం సేంద్రియ ఎరువులు మాత్రమే వాడి పంటలు పండిస్తుంటారు. అంతేకాదు ఆమె రైతుల వద్ద నుంచి తీసుకునే విత్తనాలు సైతం ఈ తరహాలోనివే...
నెల రోజుల జాతర
ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 14 నుంచి ఫిబ్రవరి 13 వరకు నెల రోజుల పాటు జాతర నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ జాతరలో మహిళ అనుభవాలతో వివిధ రకాల సదస్సులు, సమావేశాలు నిర్వహిస్తారు. జహీరాబాద్‌ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలోని పల్లె పల్లెకు తిరుగుతూ పాత పంటలపై అవగాహన కల్పిస్తుంటారు. పంటల విశిష్టతను చాటిచెపుతుంటారు. విత్తన భద్రతపైనా అవగాహన కల్పిస్తుంటారు.
మా పంటే మా ఆహారం :డీడీఎస్‌ సంఘం సభ్యురాలు నర్సమ్మ
ఎలాంటి కలుషితం లేకుండా పండించిన విత్తనాల ద్వారా ఉత్పత్తి అయిన వాటినే తింటాం. సేంద్రియ ఎరువులతో పండించే పంటలు తినడం వల్ల ఎలాంటి అనారోగ్య సమస్యలు దరిచేరవు. అంతేకాదు సేంద్రియ ఎరువుల వాడకం వల్ల భూసారం దెబ్బ తినదు. భవిష్యత్‌ తరాలకు సారవంతమైన నేలను అందించిన వారమవుతాం. ఇటువంటి వ్యవసాయం వల్ల పెట్టుబడి తక్కువగా ఉంటుంది, అధిక దిగుబడులూమ సాధించవచ్చు. అంతేకాదు అలా పండించిన పంటను ఆహారంలో భాగం చేసుకుంటే దీర్ఘకాలిక సమస్యలు భీతి కూడా అంతగా ఉండదు.
విదేశాలలో మా వాణి :డీడీఎస్‌ సంఘం సభ్యులు వినోద్‌
దేశవిదేశాలకు వెళ్ళి మా వాణి వినిపించాం. కోపేన్‌ హాగన్‌, లండన్‌, కేనడా, పాకిస్తాన్‌, బంగ్లాదేష్‌లలో జరిగే జీవ వైవిధ్య సదస్సులలో పాల్గొనడం చాలా ఆనందంగా ఉంది. దేశీయంగానే కాక విదేశాలలోనూ రసాయనాలు వేసి పండించే పంటలకు వ్యతిరేకత ఉంది. అయితే ఈ విషయంపై ఇంకా అవగాహన పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ముఖ్యంగా బిటి రకాలు వద్దని అనేక ఉద్యమాలు చేస్తున్నాం.
ప్రభుత్వాలు సహకరిస్తే ఇంకా చేస్తాం : డిడిఎస్‌ డైరెక్టర్‌ పి.వి.సతీష్‌
ప్రభుత్వాలు సహకరిస్తే ఇంకా అనేక రకాలైన నుతన కార్యక్రమాలను చేపడుతాం. కార్పొరేట్‌ సంస్థల విత్తనాల ద్వారా పండించిన పంటలకే కాదు, సేంద్రియంగా పండించే పంటలకు సైతం నష్ట పరిహారం చెల్లించాలి. గ్రామీణ విత్తన బ్యాంకులకు అదరణ కల్పించాలి. చిన్నా సన్నా కారు రైతులకు రుణాలు, సబ్సిడీలు వర్తించే విధంగా చర్యలు చేపట్టాలి. గ్రామీణ పంటలైన జొన్నలు, రాగులు, సామలకు పౌర సరఫర ద్వారా పంపిణీ చేసేందుకు ప్రభుత్వం ముందుకు రావాలి. ఇలా చేయడం వల్ల రైతులకు ప్రభుత్వ సహకారం అందడంతో పాటు రసాయనాలు లేని ఆహారం ప్రజలకు అందించినట్లవుతుంది. వారి ఆరోగ్యాలు కాపాడవచ్చు.
paata pantala samrakshane lakshyamgaa... | SOPATHI SUNDAY SPECIAL | www.NavaTelangana.com
Sat 23 Jan 23:04:19.043357 2021
vaarantaa graameena raitule.. ekkuva saatam mahilalu.. saaguku nadum biginchaaru. peddagaa chaduvu lekapoyina vaarantaa saastravettalaku deetugaa panta naanhyatanu kaapaadutunnaaru. vittanaala kosam ekkadekkadiko vellaalsina avasaram lekunda vaare oo vittana byaankunu saitam sthaapinchukunnaaru. antekaadu nedu prapancha jeeva vaividhyamlo vaarikantu oo pratyekatani nilupukunnaru. manchi pani cheste edho oka roju gurtimpu labhistundannadi peddala naanudi.. aa naanudiki e maatram teesiponi krushi vaari chestune unnaaru. graamaalalo sanghaalugaa erpadi ummadi vyavasaayam kakapoyina ummadigaa panulu chesukuni raitulandarikii aadarsamgaa nilustunnaaru. vaari krushiki, teliviki andagaa nilichindi oo samstha.. samstha sahaya sahakaaraalato anchalanchelugaa edigi desha videsaalalo paata pantala praasasthyaanni, sendriya vyavasaaya goppatanaanni, aavasyakatanu chaati chebutunnaru jaheeraabaadhku chendina graameena raitulu.. vaariki andagaa nilichina samstha paeru decconne devalapmente socity (dds).. antekaadu ee pantala meeda prati yeta janavari 14 nunchi fibravari 13 varaku paata pantala jaatara paerutho pedda ettuna prachaara kaaryakramaalu nirvahistuu vastunnaaru.
rashtra rajadhaniki 100 kilometerla dooramlo unna jahirabade mandalamlo undi pastapuri graamam. aa graamamlooni paluvuru mahilalu kalisi sanghamgaa erpadi dds ane samsthanu sthaapinchaaru. mahilala aakaankshanu pasigatti jeevam posharu director pi.vi.satishi. vaariki anni vidhaala sahakaaraanni andinchadamtho paatu 20 samvatsaraala nundi vividha rakala prachaaraalu, jaataralu nirvahistunnaaru. desha, videsaalalo bahula jaati samsthala bhootakapu prachaaraalanu tippikodutuu prajalanu aikyamatyam chestu vaividhyaaniki naandi palikaaru. prastutam desha, videsaalalo prachaaraalu chestu jeeva vaividyam gurinchi udyamaalu, poraatalu nirvahistuu tamakantu oo pratyekatanu chaatukunnaaru ee naareemanulu.
jahirabade niyojakavargamloni jharasangam, koheeri, nyalnikla, jahirabade, mogudampalli, andole niyojaka vargamlooni raicode mandalamtho paatu karnatakalo kuudaa saaguku anukulamgaa laeni bhoomulanu saaguloki teesuku raavadamtho paatu andulo varshadhaarita pantalanu naatadam, vaati vittanaalanu bhadraparuchukovadam, vittanaalu bhadrapari chenduku etuvanti rasaayanalanu vadakunda sendriya paddhatilo bhadraparachadam vanti kaaryakramaalu chestunnaru. nedu desavidesalalo paeru prakhyaatalugaanchina ghanata sangham sabhyuladi.
jeeva vaividhyam...
puurvam mana peddalu vaadutuu vachina 80 rakala vittanaalaku saamuuhika janyu nidhi paerutho jeevam posharu. prastuta vyavasaayaadhikaarulu gurtu pattani vittanaalanu kuudaa dds vittana byaankulo andubaatulo unnaayi. veeti samrakshanaku 60 graamaalaloni mahilalaku vittanasuddhi, bhadrata taditara amsaalapai avagaahana kalpinchaaru. deeniki janyunidhi jeeni byankuga nama karanam chesaru.
gaamreena adavulu...
paryaavaraanaanni kaapaadaalanna lakshyamlo sumaru 30 graamaalaloni grama kantham, pasuvulu mesenduku ketayinchina 1200 ekaraala sthalamlo vividha rakala mokkalu naataaru. mandalamlooni algole graamamlo pedda adavilo pandla thotalu, vividha rakala mandula chetla samrakshananu chestunnaru. veeri krushini kendra prabhutvam mecchi graamamlooni sangham sabhyulaku vrukshamitra avaardunu saitam andajesaaru.
lakshyaaniki cheruvela..?
jahirabade parisara praantaalalo jeevanadulu lenanduna raitulu puurtigaa varshaadhaarita pantalapaine adhaarapadi jeevanam saagistunnaaru. ativrushti, anavrishti vanti prakruti vipattulanu ee praanta raitulu edurkonaka tappani paristhiti. ee kaaranamgaane ee praanta mahila raitulu paatataram vyavasaayaaniki pradhaanyatanu ivvadam praarambhinchaaru. aahaara vaividhyaaniki anukuulamaina jonna, saamalu, sajjalu, korralu, anumulu, minumulu, pesara, kandi, raagulu vanti chiru dhaanyaalatho paatu gongura, palakura, menti, graameena vankaaya, tamata lanti pantalanu pandinchadam praarambhinchaaru. induku kaavaalsina sahakaaram, suuchanalanu dds samstha nundi pondutuntaaru. naati nundi neti varaku desha videsaalalo paryatinchi jeeva vaividhyam gurinchi teliyajese sthaayiki mahilalu edigaaru. nedu 5 mandalaalalo sumaru 5 vela mandiki paiga sabhyulu unnaaru. vaarantaa aahaara bhadrata patla swaavalambana saadhinchaaru.
paryaavarana parirakshanhe disagaa..
paryaavaranaaniki e vidhamaina haani jarugakunda paryaavarana parirakshanhe vaari lakshyamgaa sedyam cheyadam praarambhinchaaru. rasayana eruvulu, purugu mandulu vaari sedyamlo kanipinchavu. polamlo adhika mottamlo panta digubadi saadhinchaendukugaanu varmi composte, penta eruvulanu matrame vaadutaaru. cheedapeedala nivaaranaku vepaakuto, pasuvula moothramtho tayaaru chesina kashaayaalanu vaadutaaru. prati polamlo vividha rakala pantalanu saagu chestaaru. kalupulu teesenduku mundastugaane saalu krama sankhya roopena pantalanu saagu chestundadamto dantepatti kalupulanu kuudaa teestaaru. varshaadhaarita pantalu kanuka naatina rendu nundi moodu nelallone pantalannee chetiki vastaayi. bahulajaati samsthalu sarafara chestunna vittanaalanu vadakunda graameena praantaalalo raitulu nilva chesukunna vittanaalanu matrame vaadutaaru. pantalu kotaku vachina samayamlo naanhyamaina kankulanu pariseelinchi vaati nundi vachina vittanaalanu nilva chesi malli vache samvatsaraaniki naatenduku vaadutaaru. deentho puurti sthaayilo paryaavaranaanni kapade vidhamgaa krushi chestu poushtikamaina aahaara padaarthaalanu tayaaru chestunnaru.
sonta vidhaaname marchetingli...
1996 nundi paryaavaranaaniki bhangam kaliginchakunda poushtikamaina aahaaramtho tayaaru chesina vittanaalanu e vidhamaina kaltee lekunda pakadbandhiigaa sonta vaahanaalalo mobaile marchetingli, dukaanaala dwara kuudaa nirvahistaaru. veetiki anugunamgaa giddangulanu kuudaa nirminchukunnaaru. sumaru 55 graamaalaku chendina 3 vela pai chiluku mahilalu indulo bhagaswamuluga unnaaru. evaraithe raitulu paata paddhatulalo pantalanu saagu chestaro vaari vadda nundi mahilalu konugolu chesi krayavikrayaalu jaruputaaru. pattana praantaalatoe paatu desha videsaalalo kuudaa vaari utpattulaku manchi giraki undi.
vaariki vaare prachaarakulu...
jeeva vaividyamnu chaatutuu pratyaamnaaya pantalu, utpattulanu prachaaram chesenduku vaariki vaare prachaarakulugaa nilichaaru. akshara ghnaanam lenatuvanti graameena mahilalu tama unnatini chaate vidhamgaa vediography chesi seedeela roopamlo prachaaram nirvahistunnaaru. kendra prabhutvam dds radio kendram nirvahanaku anumati ivvadamtho sonta efm radio kendramnu kuudaa erpaatu chesukoni chuttupakkala 25 kilometerla varaku uchitamgaa prasaaraalu chestunnaru. pantalu naatenduku sandehaalu unna vaaru fone dwara sampradiste chaalu sandeha nivrutti chestaaru.
desha videsaalalo vaani...
dds sangham nandu sabhyulugaa unnatuvanti vaaru vividha pantalu naatadam daggara nundi vaati utpatti baadhyalatho paatu, vaatilo unde poushtika gunaalu, roganirodhaka sakti vanti amsaalanu gurinchi prapancha vyaaptamgaa prachaaramuu chestunnaru. kevalam kontha mandi prayojanam chekurche vidhamgaa vastunna bahula jaati samsthalaku vyatirekamgaa desha videsaalalo saitam paryatanalu chestunnaru.
vittana nilvaku aadhyam.. anjamma
paryaavarana parirakshanhatho paatu manishi aarogyamgaa undenduku dohadapade chirudhaanyaala saaguku prothsahistunna dds samstha niyojakavargamlo pratyeka sthaanamnu sampaadinchukundi. samstha aadhvaryamloni mahila sanghaalu chirudhaanyaalanu saagu cheyadamtho paatu vittanaala nilva, bhoomula parirakshana taditara baadhyatalanu sweekarinchadamtho paatu autsaahika raitulaku avagaahana kalpistuntaaru.
dds samstha nandu sabhyuraalu nyalnikla mandala paridhilooni gangwarke graamaaniki chendina gangwarke anjamma. aame 35 ellugaa vittanaalanu nilvachestuu vastunnaaru. nirupeda kutumbaaniki chendina anjamma tana bhartatho kalisi tanakunna 4 ekaraalalo prati eta 30ki paiga rakala chirudhaanyaala pantalanu saagu chestaaru. puurveekula cheppina maatalu vammu cheyakunda prati eta pantalo konni vittanaalanu nilva chesukuntu vachevaaru. ee paddhatini 35 endlugaa aacharistunnaaru. ilaa ippati varaku daadaapu 80kipaigaa vividha rakala chirudhaanyaala vittanaalanu aame nilva chesaru. ilaa entho arudaina vittanaalanu saitam prastutam anjamma nilva chestondi. elanti vipatkara paristhitulaloonainaa manishi batakaaniki vittana nilva avasaram ani grahinchina aame munduchuupu jaateeya avaardunu kuudaa andinchindi.
vittanaalaku vittanaale...
sahajamgaa ekkadaina evaina konugolu cheyalante dabbulu ichi konugolu chestam. cony anjamma maatram raitulaku avasaramaina vittanaalanu panta vese samayamlo istundi. vaatiki dabbu teesukokunda panta chetiki vachaka mallee vittana roopena tirigi teesukuntundi. aame vadda ide aanavaayitii endla tarabadi konasagutondi. ilaa aneka rakala vittanaalanu nilva chesina anjamma prastutam jahirabade praantamtoe paatu jillaalooni vividha praantaala raitulaku vittanaala byankuga prasiddhi chendindi.
vittana samrakshanaku patyreka charyalu...
anjamma nilva chestunna vittanaalaku ella tarabadi elanti cheeda purugulu daricherakunda praacheena paddhatulane amalu chestondi. vittanaalu nilva chesenduku aame upayoginchedi gampalu pasuvula peda matrame. etuvanti rasaayanaalanu nilva padaardhaala (preservativessi)nu upayogincharu.
vittanaalu nilva unche gampalanu pasuvula paedatho aliki aarina tarvaata vaatilo vittanaalu postaaru. ee vittanaalu nilva undenduku boodidanu kaluputaaru. veeti valla vittanaalaku cheeda purugulu dari cherakunda untaayi. mallee aa gampa meeda mootha petti daanini saitam paedatho aliki moosestaaru. ilaa cheyadam valla vittana samrakshana patishtamgaa untundi. palletoorlalo inti mundu pasuvula paedatho kallapi challevaaru. idhi intloki krimikeetakaalu rakunda unchutundani peddalu cheputuntaaru. adhe paddhatini anjamma avalambhistunnaaru. paata taraala aanavaayitiini konasaagistunnaaru. antekaadu vaaru pandinche pantalalo kuudaa elanti krimisamhaaraka mandulu vaadaru. kevalam sendriya eruvulu matrame vaadi pantalu pandistuntaaru. antekaadu aame raitula vadda nunchi teesukune vittanaalu saitam ee tarahalonive...
nela rojula jaatara
prati samvatsaram janavari 14 nunchi fibravari 13 varaku nela rojula paatu jaatara nirvahistuntaaru. ee jaataralo mahila anubhavaalato vividha rakala sadassulu, samavesalu nirvahistaaru. jahirabade chuttupakkala praantaalalooni palle palleku tirugutuu paata pantalapai avagaahana kalpistuntaaru. pantala vishishtatanu chaaticheputuntaaru. vittana bhadratapainaa avagaahana kalpistuntaaru.
maa pante maa aahaaram :dds sangham sabhyuraalu narsamma
elanti kalushitam lekunda pandinchina vittanaala dwara utpatti ayina vaatine tintam. sendriya eruvulatho pandinche pantalu tinadam valla elanti anarogya samasyalu daricheravu. antekaadu sendriya eruvula vaadakam valla bhusaram debba tinadu. bhavishyathm taraalaku saaravantamaina neelanu andinchina vaaramavutaam. ituvanti vyavasaayam valla pettubadi takkuvagaa untundi, adhika digubaduluma saadhinchavachchu. antekaadu alaa pandinchina pantanu aahaaramlo bhagam chesukunte deerghakaalika samasyalu bheeti kuudaa antagaa undadu.
videsaalalo maa vaani :dds sangham sabhyulu vinodhe
desavidesalaku velli maa vaani vinipinchaam. kopeni hagan, landan, kenada, pakistanni, bangladeshnalalo jarige jeeva vaividhya sadassulalo palgonadam chala aanandamgaa undi. desheeyamgaane kaaka videsaalaloonuu rasaayanaalu vesi pandinche pantalaku vyatirekata undi. ayithe ee vishayampai inka avagaahana peragaalsina avasaram undi. mukhyamgaa biti rakalu vaddani aneka udyamaalu chestunnam.
prabhutvaalu sahakariste inka chestam : dds director pi.vi.satishi
prabhutvaalu sahakariste inka aneka rakaalaina nutana kaaryakramaalanu chepadutam. carporate samsthala vittanaala dwara pandinchina pantalake kaadu, sendriyamgaa pandinche pantalaku saitam nashta pariharam chellinchaali. graameena vittana byaankulaku adarana kalpinchaali. chinna sanna kaaru raitulaku runaalu, subsidiilu vartinche vidhamgaa charyalu chepattali. graameena pantalaina jonnalu, raagulu, saamalaku poura sarafara dwara pampinee chesenduku prabhutvam munduku ravali. ilaa cheyadam valla raitulaku prabhutva sahakaaram andadamtho paatu rasaayanaalu laeni aahaaram prajalaku andinchinatlavutundi. vaari aarogyaalu kaapaadavachchu.