దీపావళి హరిత టపాసులు: 'ధర తక్కువ.. మోత ఎక్కువ.. పైగా కాలుష్యం లేకుండా' - BBC News తెలుగు
https://www.bbc.com/telugu/india-46105918
పంజాబ్‌లోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్(ఐఐఎస్ఈఆర్) శాస్త్రవేత్తలు, దీపావళి నేపథ్యంలో పొగరాని టపాసులను కనిపెట్టారు. అవి హరిత టపాసుల శ్రేణిలోకి వస్తాయని చెప్తున్నారు. బీబీసీ ప్రతినిధులు అరవింద్ ఛాబ్రా, సరబ్జిత్ ధాలీవాల్ అందిస్తున్న కథనం..
ఇవే హరిత టపాసులు. శబ్దం వస్తుంది కానీ పొగ రాదు. ఇవి కాలుష్య రహిత టపాసులు' అని వాటిని పరిచయం చేస్తున్నారు ఐఐఎస్ఈఆర్ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ సామ్రాట్ ఘోష్.
ఈ గ్రీన్ టపాకాయల్ని తయారు చేసే విధానాన్ని కనుగొన్నది ఆయనే.
తక్కువ కాలుష్యం సృష్టించే టపాసులను వాడాలని దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు ఇటీవలే ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
''ఇవి సూపర్ గ్రీన్ కేటగిరీకి చెందిన టపాసులు. సూపర్ గ్రీన్ ఎందుకంటే... ఇవి పర్యావరణ హితమైనవే కాకుండా.. వీటి తయారీకి మేం అనుసరించే ప్రక్రియ కూడా పర్యావరణానికి ఎలాంటి నష్టం చేయదు. చాలా సార్లు ఏం జరుగుతుందంటే.. తయారు చేసే వస్తువు పర్యావరణహితమైందిగా ఉంటుంది కానీ దాని తయారీలో వెలువడే వ్యర్థాలు పర్యావరణానికి నష్టం చేస్తాయి. పటాసుల్ని కాల్చిన తర్వాత వెలువడే ఉద్గారాలు, అందులోంచి విడుదలయ్యే పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్... సూక్ష్మ కాలుష్య కారకాలు చాలా తక్కువగా ఉండాలి. అప్పుడే వాటిని గ్రీన్ కాకర్స్ అంటారు'' అని సామ్రాట్ ఘోష్ అన్నారు.
గ్రీన్ టపాకాయల తయారీపై కొన్ని ఇతర సంస్థల్లో కూడా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
హరిత టపాసుల ధర కూడా మామూలు సంప్రదాయ టపాసుల కన్నా తక్కువే ఉంటుందని సామ్రాట్ ఘోష్ అంటున్నారు.
''పెట్రోలియం అండ్ ఎక్స్‌ప్లోజివ్స్ సేఫ్టీ ఆర్గనైజేషన్ (పెసో) నుంచి సర్టిఫికేట్ పొందడం ఇందులో ఎదురయ్యే మొదటి సవాలు. ఎవరు టపాసుల్ని తయారు చేసినా, వాటిని మార్కెట్లోకి విడుదల చేయాలనుకున్నా పేసో నుంచి సర్టిఫికేట్ తప్పనిసరి. ఆ తర్వాత వీటికి ధరలను నిర్ణయించడం ఒక ముఖ్యమైన అంశం. పొగరాని, సూపర్ గ్రీన్ టపాసులు నిజానికి చాలా చౌక. మాకు వీటిని తయారు చేయడానికి ఒక్కో టపాసుపై 5 రూపాయలు ఖర్చవుతోంది. కానీ మేం దీన్ని బయటి తయారీదారులకు అందిస్తే ఈ ధర వారికి గిట్టుబాటు కాదు'' అని సామ్రాట్ ఘోష్ వివరించారు.
deepaavali harita tapasulu: 'dhara takkuva.. motha ekkuva.. paiga kaalushyam lekunda' - BBC News telugu
https://www.bbc.com/telugu/india-46105918
panjaabloni indian institute af cyntific education and reserch(iisar) saastravettalu, deepaavali nepathyamlo pogaraani tapasulanu kanipettaaru. avi harita tapasula shreniloki vastaayani cheptunnaaru. bbc pratinidhulu aravind chabra, sarabjit dhaliwal andistunna kathanam..
ive harita tapasulu. sabdam vastundi cony poga raadu. ivi kalushya rahita tapasulu' ani vaatini parichayam chestunnaru iisar saastravetta dactor samrat ghosh.
ee green tapaakaayalni tayaaru chese vidhaanaanni kanugonnadi aayane.
takkuva kaalushyam srushtinche tapasulanu vaadaalani desha atyunnata nyaayasthaanam supreenkortu itivale aadesaalu jaarii chesindi.
''ivi super green ketagireeki chendina tapasulu. super green endukante... ivi paryaavarana hitamainave kakunda.. veeti tayaareeki mem anusarinche prakriya kuudaa paryaavaranaaniki elanti nashtam cheyadu. chala saarlu yem jarugutundante.. tayaaru chese vastuvu paryaavaranahitamaindaagaaaaa untundi cony daani tayaareelo veluvade vyardhaalu paryaavaranaaniki nashtam chestayi. pataasulni kaalchina tarvaata veluvade udgaaraalu, andulonchi vidudalayye particulate mater... suukshma kalushya kaarakaalu chala takkuvagaa undaali. appude vaatini green cockers antaaru'' ani samrat ghosh annaru.
green tapakayala tayaareepai konni itara samsthallo kuudaa parisodhanalu jarugutunnaayi.
harita tapasula dhara kuudaa maamuulu sampradaaya tapasula kanna takkuve untundani samrat ghosh antunnaru.
''petrolium and explosives sefty arganisation (peso) nunchi certificate pondadam indulo edurayye modati savalu. evaru tapasulni tayaaru chesina, vaatini marketloki vidudala cheyalanukunna peso nunchi certificate tappanisari. aa tarvaata veetiki dharalanu nirnayinchadam oka mukhyamaina amsam. pogaraani, super green tapasulu nijaaniki chala chouka. maaku veetini tayaaru cheyadaaniki okko tapasupai 5 roopaayalu kharchavutondi. cony mem deenni bayati tayaareedaarulaku andiste ee dhara vaariki gittubaatu kaadu'' ani samrat ghosh vivarinchaaru.