మొదటి భాగం: ఫుకుషిమా ప్రమాదం, సంచలనాత్మక నిజాలు -ది ఇండిపెండెంట్ | జాతీయ అంతర్జాతీయ వార్తలు, విశ్లేషణ
మొదటి భాగం: ఫుకుషిమా ప్రమాదం, సంచలనాత్మక నిజాలు -ది ఇండిపెండెంట్
విశేఖర్ / మే 24, 2012
గత సంవత్సరం మార్చి 11 తారీఖున జపాన్ లో అతి పెద్ద భూకంపం సంభవించింది. రిక్టర్ స్కేల్ పైన 8.9 గా దాని తీవ్రత నమోదయింది. దీనివల్ల అతి పెద్ద సునామీ సంభవించింది. భూకంపం వచ్చిన 47 నిమిషాల తర్వాత సునామీ అలలు జపాన్ తూర్పు తీరాన్ని తాకాయి. 20 మీటర్ల ఎత్తున అలలు విరుచుకు పడ్డాయని పత్రికల ద్వారా తెలిసింది. భూకంపం, సునామీల వలన జపాన్ ఈశాన్య ప్రాంతంలో సముద్రం ఒడ్డున ఉన్న ఫుకుషిమా అణు విద్యుత్ కేంద్రం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. మూడు రియాక్టర్లలో అణు ఇంధన రాడ్లు పూర్తిగా కరిగిపోగా, నాలుగో రియాక్టర్లో పాక్షికంగా కరిగిపోయాయని తాజా వివరాల బట్టి తెలుస్తోంది.
ఫుకుషిమా ప్రమాదం, ఆ ప్రమాదం తీవ్రతను జపాన్ ప్రభుత్వం, టెప్కో కంపెనీ కప్పి పుచ్చడానికి చేసిన ప్రయత్నాలను ది ఇండిపెండెంట్ పత్రిక గత సంవత్సరం ఆగష్టు నెలలోనే వెల్లడి చేసింది. అణు పరిశ్రమలో బిలియన్ల కొద్దీ పెట్టుబడి కలిగి ఉన్న పెట్టుబడిదారీ కంపెనీలు తమ పెట్టుబడులకు నష్టం రానున్నదన్న భయంతో అణు ప్రమాదాలని, వాటి తీవ్రతనూ కప్పి పుచ్చడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాలను ప్రజలు తెలుసుకోవడం అవసరం. అణు కర్మాగారాలలో జరిగే ప్రమాదాలు ఒక ఎత్తయితే, ఆ ప్రమాదాల గురించిన నిజా నిజాలను కంపెనీలు ప్రభుత్వాలు దాచి పెట్టడం మరొక ఎత్తు.
ఫుకుషిమా అణు విద్యుత్ కేంద్రం దేనివల్ల దెబ్బతిన్నది? భూకంపం వల్లనా? ఆ తర్వాత వచ్చిన సునామీ వల్లనా? భూకంపం వల్ల ఏమీ నష్టం జరగలేదనీ, ఆ తర్వాత వచ్చిన సునామీ వల్లనే నష్టం జరిగిందనీ జపాన్ ప్రభుత్వమూ, ఫుకుషిమా అణు కేంద్రాన్ని నిర్వహిస్తున్న 'టెప్కో' కంపెనీ వాదించాయి. భూకంపం వచ్చినపుడు రియాక్టర్లు పనిచేయకుండా ఆటోమేటిగ్గా ఆగిపోయేలా భద్రతా ఏర్పాట్లు చేస్తారు. ఫుకుషిమా అణు కర్మాగారంలో కూడా భూకంపం వచ్చిన వెంటనే రియాక్టర్లు ఆగిపోయాయనీ జపాన్ ప్రభుత్వమూ, టెప్కో లు తెలిపాయి. భూకంపం వల్ల కర్మాగారానికి విద్యుత్ సరఫరా ఆగిపోయిందని చెప్పాయి.
భూకంపం వల్ల గానీ, మరే ప్రమాదం వల్ల గానీ ప్లాంటుకి విద్యుత్ సరఫరా ఆగిపోతే జనరేటర్లు పని చేయాలి. రియాక్టర్లలో ఉండే ఇంధన రాడ్లు నిరంతరం వేడెక్కుతూ ఉంటాయి. వాటిని చల్లబరచడానికి నిరంతరం నీటిని పంపి చల్లబరచే ఏర్పాట్లు కర్మాగారంలో చేస్తారు. ఇంధన రాడ్లు చుట్టూ ఉండే నీరు ఎప్పటికపుడు బైటికి వస్తూ ఉంటే, చల్లబరిచే నీరు ఎప్పటికప్పుడు లోపలికి వెళ్తూ ఉండాలి. ఆ విధంగా వేడెక్కిన నీరు బైటికి వస్తే చల్లబరిచే నీరు లోపలికి వెళ్తూ ఇంధన రాడ్లు స్ధిరమైన ఉష్ణోగ్రత వద్ద కొనసాగాలి. ఈ విధంగా నీటిని లోపలికీ, బైటికీ పంపింగ్ చేసే వ్యవస్ధ నిరంతరం పనిలో ఉంటేనే ఇంధన రాడ్లు వేడెక్కకుండా ఉంటాయి. కూలింగ్ వ్యవస్ధ పని చేయకపోతే ఇంధన రాడ్లు కరిగిపోయి రియాక్టర్ అడుగుభాగానికి చేరి బైటికి వచ్చేస్తాయి. అలా బైటికి వస్తే రేడియేషన్ వాతావరణంలోకి వెళ్ళిపోయి పర్యావరణాన్ని నాశనం చేస్తుంది. మనుషులు, పక్షులు, మొక్కలూ అందరూ రేడియేషన్ విపరిణామాలని ఎదుర్కొంటారు.
ఫుకుషిమా వద్ద భూకంపం, సునామీల వల్ల విద్యుత్ ఆగిపోయింది. కనుక జనరేటర్లు పని చేయాలి. కానీ సునామీ వల్ల వచ్చిన నీటిలో మునిగిపోవటంతో జనరేటర్లు పని చేయలేదు. దానితో కర్మాగారంలో కూలింగ్ వ్యవస్ధ పని చేయడం ఆగిపోయింది. ఫలితంగా ఇంధన రాడ్లు పాక్షికంగా కరిగాయి. ఇది జపాన్, ప్రభుత్వమూ, టెప్కో ల వివరణ.
అయితే వాస్తవం ఇది కాదని గత ఆగస్టులో 'ది ఇండిపెండెంట్' పత్రిక కధనం ప్రచురించింది. ఈ విషయాన్ని అంతకుముందే కొంతమంది పర్యావరణవేత్తలు, ఉద్యమకారులు కూడా చెప్పారు. వారి మాటలను టెప్కో కొట్టిపారేసింది. వారు నిపుణులు కాదనీ, వారికేమీ తెలియదనీ, అభూత కల్పనలు ప్రచారం చేస్తున్నారనీ, అసత్యాలు రాస్తున్నారనీ చెబుతూ వచ్చింది. జపాన్ ప్రభుత్వం కూడా టెప్కోకి మద్దతునిచ్చింది. వారి వాదన నిజం కాదనీ, అవి వాస్తవాన్ని దాచి పెట్టాయని 'ది ఇండిపెండెంట్' కధనం తెలిపింది.
ఏమిటా వాస్తవం? జపాన్ ప్రభుత్వం, టెప్కో కంపెనీ ఏమి దాచిపెట్టారు? అణు రియాక్టార్లలో ఇంధన రాడ్లు కరిగిపోవడాన్ని సాంకేతికంగా 'మెల్ట్ డౌన్' అంటారు. "ఈ 'మెల్ట్ డౌన్' అనేది భూకంపం వల్లనే జరిగింది తప్ప, సునామీ వల్ల కాదు. సునామీ ప్రమాదానికి తోడయింది" అన్నది వాస్తవం. ఈ వాస్తవాన్ని జపాన్ ప్రభుత్వం, టెప్కో కంపెనీలు దాచి పెట్టాయి. దాచి పెట్టి సునామీ వల్లనే ప్రమాదం (మెల్ట్ డౌన్) జరిగిందని ఇండిపెండెంట్ పత్రిక బైటపెట్టింది. ప్రమాదం జరిగిన తర్వాత రోజుల్లో జపాన్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధి యూకీయో ఎదనో, టెప్కో అధ్యక్షుడు మసటకా షిమిజు మెల్ట్ డౌన్ అసలు జరగలేదని చెప్పారని పత్రిక తెలిపింది.
నిజానికి ఫుకుషిమా కర్మాగారంలో భద్రతా వ్యవస్ధలు అప్పటికే క్షీణ దశలో ఉన్నాయి. పంపింగ్ వ్యవస్ధ కోసం ఏర్పాటు చేసిన పైపులు బలహీనంగా ఉన్నాయి. రీసర్క్యులేషన్ పైపులు, కూలింగ్ పైపులు చిట్లిపోయి, సరైన మరమ్మతులకు నోచుకోక, క్షీణ దశలో ఉన్నాయి. అలా పైపులు క్షీణ దశలో ఉన్న సంగతిని టెప్కో కప్పి పుచ్చడానికి ప్రయత్నించిందనీ, ఆ తర్వాత తన తప్పును ఉదాసీనంగా అంగీకరించిందనీ 'ది ఇండిపెండెంట్' తెలిపింది. ఇది పదేళ్ళ (సెప్టెంబరు 2002) సంగతి. రియాక్టర్లలో ముఖ్యమైన 'వేడిని బైటికి తీసుకెళ్లే పైపులే' ఇలా క్షీణ దశలో ఉన్నట్లు పత్రిక తెలిపింది.
భూకంపంకి 9 రోజుల ముందు మార్కి 2 న జపాన్ ప్రభుత్వ సంస్ధ 'న్యూక్లియర్ ఇండస్ట్రియల్ సేఫ్టీ ఏజన్సీ' (నిసా) టేప్కోని హెచ్చరించింది. ప్లాంటులో ఉన్న కీలక పరికరాలను కంపెనీ పరీక్షించడం లేదని సదరు హెచ్చరిక సారాంశం. రీసర్క్యులేషన్ పంపులని కూడా పరీక్షించలేదనీ చెబుతూ వెంటనే పరీక్షలు జరపాలని కోరింది. అవసరమైతే మరమ్మతులు చేయాలనీ చెప్పింది. చేశాక ఆ విషయం తనకు జూన్ 2, 2011 న నివేదించాలని చెప్పింది. అయితే అదేమీ జరిగినట్లులేదని 'ది ఇండిపెండెంట్' తెలిపింది.
ఒక మెయింటెనెన్స్ ఇంజనీరు ని 'ది ఇండిపెండెంట్' ఇలా ఉటంకించింది. "అనేక పైపులు తెగిపోవడాన్ని నేను స్వయంగా చూసాను. ప్లాంట్ అంతటా అనేక పైపులు అలాగే పగిలిపోయాయని నేను భావిస్తున్నాను. భూకంపం వల్ల ప్లాంటు లోపల పెద్ద ఎత్తున నష్టం జరిగిందనడంలో ఎలాంటి అనుమానమూ లేదు. రియాక్టర్ 1 కి చెందిన టర్బైన్ గది గోడలో ఒక భాగం బైటికి వచ్చేయడం నేను చూశాను. ఆ పగులు రియాక్టర్ పైన ప్రభావం చూపింది."
పత్రిక ప్లాంటులో పని చేసిన అనేకమందితో పత్రిక మాట్లాడింది. వారు చెప్పినదాని ప్రకారం సునామీ తాకడానికి మునుపే ఫుకుషిమా రియాక్టర్లలో కనీసం ఒకటి ఘోరంగా దెబ్బతిన్నది. భూకంపం వల్ల పైపులు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ప్లాంటులో అనేక ఇతర పైపులు కూడా దెబ్బతిన్నాయి. రియాక్టర్ 1 కి చెందిన టర్బైన్ బిల్డింగ్ (రియాక్టర్ పక్కనే ఉండే గది) లో ఒక గోడ భాగం దెబ్బతింది. దీనివల్లనే రియాక్టర్ పైన తీవ్ర ప్రభావం పడింది. రియాక్టర్ ని చల్లబరిచే నీటిని తీసుకెళ్లే పైపులు కూడా దెబ్బతిన్నాయి. అంటే రియాక్టర్ ని చల్లబరిచే వ్యవస్ధ దెబ్బతిన్నదని అర్ధం. ఇక ఇంధన రాడ్లు చల్లబరిచే ప్రక్రియ ఆగిపోయిందని అర్ధం. చల్లబరిచే ప్రక్రియ ఆగిపోతే 'మెల్ట్ డౌన్' మొదలయిందని అర్ధం. దీనిని అర్ధం చేసుకోవడానికి అణు శాస్త్రవేత్త కానవసరం లేదని ఈ సంగతి చెప్పిన టెక్నీషియన్ చెప్పాడని పత్రిక తెలిపింది. బల్డింగ్ ని ఖాళీ చేయడానికి కారు వద్దకు వెళ్తుండగా 'రియాక్టర్ 1' బిల్డింగ్ 'collapse' అవడం మొదలవడాన్ని స్పష్టంగా చూశానని ఆయన చెప్పాడు. "వాటిలో (గోడలు) పగుళ్లు (holes) కనపడ్డాయి. ప్రారంభ నిమిషాల్లో ఎవరమూ సునామీ గురించి ఆలోచించలేదు. మేమంతా survival గురించే ఆలోచిస్తున్నాం" అని ఆయన అన్నాడు.
సాయంత్రం 2:52 ప్రాంతంలో భూకంపం వచ్చింది. 3:29 pm కి ప్లాంటుకి మైలు దూరంలో ఉన్న రేడియేషన్ అలారం మోగిందని బ్లూమ్ బర్గ్ పత్రిక తెలిపిందని 'ది ఇండిపెండెంట్' పత్రిక తెలియజేసింది. సునామీకి ముందే రేడియేషన్ విడుదలయిందని దీన్ని బట్టి తెలుస్తోందని పత్రిక వ్యాఖ్యానించింది. భూకంపం వల్ల నేరుగా రియాక్టర్ నిర్మాణమే దెబ్బతిన్నదని చెప్పడానికి అధికారులు ఎందుకు నిరాకరించారో పత్రిక వివరించింది. 'టెప్కో: ద డార్క్ ఎంపైర్' పుస్తక రచయిత 'కట్సునోహు ఒనడా' వ్యాఖ్యలను అది ప్రస్తావించింది. ఆయన ప్రకారం నిర్మాణం దెబ్బతిన్నదని ప్రభుత్వం గానీ, కంపెనీ గానీ అంగీకరిస్తే, వారు నిర్వహించే ప్రతి రియాక్టర్ పైనా ప్రజలకి అనుమానాలు తలెత్తుతాయి. అలాంటి రియాక్టర్ వ్యవస్ధలే ఇంకా అనేక రియాక్టర్లకి ఉన్నందున, అవే పైపుల వ్యవస్ధ ఉన్నందున, అవన్నీ పాతబడినందున వాటి భద్రత పైన కూడా అనుమానం ఏర్పడుతుంది. జపాన్ భూకంపాలకీ నిలయం గనక ఇతర రియాక్టర్ల భద్రత పైన అనుమానాలు ఏర్పడతాయి. ఒనడా ను 'ది ఇండిపెండెంట్' ఇలా ఉటంకించింది.
Mr Onda adds: "When I first visited the Fukushima Power Plant it was a web of pipes. Pipes on the wall, on the ceiling, on the ground. You'd have to walk over them, duck under them – sometimes you'd bump your head on them. The pipes, which regulate the heat of the reactor and carry coolant are the veins and arteries of a nuclear power plant; the core is the heart. If the pipes burst, vital components don't reach the heart and thus you have a heart attack, in nuclear terms: meltdown. In simpler terms, you can't cool a reactor core if the pipes carrying the coolant and regulating the heat rupture – it doesn't get to the core."
మాజీ న్యూక్లియర్ ప్లాంట్ డిజైనర్ 'మిత్సుహికి తనకా' ఇలా వివరించాడు. "టెప్కో బహిరంగ పరిచిన సమాచారం ప్రకారం 'కూలెంట్' (చల్లబరచడానికి లోపలికి పంపే నీరు?) లో చాలా భాగం అదృశ్యం అయింది. విద్యుత్ ఆగిపోవడం వల్ల ఈ నష్టం జరగదు. అప్పటికే కూలింగ్ వ్యవస్ధకి తీవ్రమైన నష్టం జరిగి ఉండాలి. దాని వల్ల 'మెల్ట్ డౌన్' అనివార్యం గా మారింది." 'ది ఇండిపెండెంట్ ఇలా తెలిపింది.
Mitsuhiko Tanaka, a former nuclear plant designer, describes what occurred on 11 March as a loss-of-coolant accident. "The data that Tepco has made public shows a huge loss of coolant within the first few hours of the earthquake. It can't be accounted for by the loss of electrical power. There was already so much damage to the cooling system that a meltdown was inevitable long before the tsunami came."
ఆయన ప్రకారం భూకంపం సంభవించాక 2:52 కి ఎ మరియు బి వ్యవస్ధలకు చెందిన ఎమర్జెన్సీ సర్క్యులేషన్ పరికరాలు రెండూ ఆటోమేటిగ్గా ప్రారంభం అయ్యాయి. కూలెంట్ నష్టం జరిగితేనే ఇది జరుగుతుంది. 3.04, 3:11 మధ్య కంటెయిన్ మెంట్ పాత్రలో వాటర్ స్ప్రేయర్ ఆన్ అయింది. ఇతర కూలింగ్ వ్యవస్ధలు విఫలం అయినపుడు ఎమర్జెన్సీ గా ఇది జరుగుతుంది. 3:37 కి సునామీ వచ్చి విద్యుత్ వ్యవస్ధలన్నింటినీ దెబ్బతీయడానికి ముందే ప్లాంటు 'మెల్ట్ డౌన్' ప్రక్రియకి గురయిందని తనకా వివరించాడు.
టెప్కో కి చెందిన ఫుకుషిమా కర్మాగారంలో పరీక్షలు జరిపిన అధికారులు అక్కడి పరిస్ధితి గురించి అనేకసార్లు హెచ్చరించినా ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదని 'ది ఇండిపెండెంట్' తెలిపింది. 'కీ సుగావోకా' అనే అధికారిని అది ఉటంకించింది. కర్మాగారానికి సంబంధించిన డేటాను టెప్కో మార్చి వేస్తున్న విషయాన్ని ఈయన 28 జూన్ 2000 తేదీన ప్రభుత్వానికి లేఖ రాశాడు. తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న స్టీమ్ డ్రయ్యర్ ని టెప్కో ఇంకా వాడుతోందని ఆయన ఫిర్యాదు చేశాడు. అప్పటికి పదేళ్ళ ముందు ఆ సంగతి ఆయన టేప్కోని హెచ్చరించినా అదే కొనసాగిస్తోందని 2000 లో ఆయన లేఖ రాశాడు. ఈ లేఖ పై మరో పదేళ్ళ దాకా ప్రభుత్వం ఏ చర్యా తీసుకోలేదని ఆయన తెలిపాడు. ప్రమాదం ఏ క్షణంలో నైనా జరగొచ్చని తాను భావించినట్లు సుగోవాకా తెలిపాడు. 'ది ఇండిపెండెంట్' సుగోవాకా ను ఇలా ఉటంకించింది.
"I always thought it was just a matter of time," he says of the disaster. "This is one of those times in my life when I'm not happy I was right."
ఫుకుషిమా ప్రమాదం జరిగినాక దెబ్బతిన్న రియాక్టర్లలో 'పాక్షిక మెల్ట్ డౌన్' మాత్రమే జరిగిందని టెప్కో ప్రకటించింది. ప్రారంభంలో పెద్ద ఎత్తున హెలికాప్టర్ల ద్వారా సముద్ర నీటిని తెచ్చి చల్లబరచడానికి ప్రయత్నించింది. రియాక్టర్ కోర్ లోకి కూడా ఆ నీటిని పంపింగ్ చేసింది. కానీ సముద్రపు నీరు వల్ల కర్మాగారం పరికరాలు మరింత దెబ్బతిన్నాయని నిపుణులు చెప్పారు. 'తూరు హసూయికే' టెప్కోలో మాజీ ఉద్యోగి. 1977 నుండి 2009 వరకూ జనరల్ సేఫ్టీ మేనేజర్ గా పని చేశాడు. "ఫుకుషిమా ప్లాంటులో ప్రమాదం సంభవిస్తే పాటించవలసిన ఎమర్జన్సీ పధకాలు ఉన్నాయి. వాటిలో రియాక్టర్ కోర్ ని చల్లబరచడానికి సముద్ర నీరు వాడాలన్న సంగతే లేదు. కోర్ లోకి సముద్ర నీరు పంప్ చేయడం అంటే రియాక్టర్ ని నాశనం చేయడమే. అలా చేయడానికి కారణం ఏమిటంటే మరే ఇతర నీరు గానీ, కూలెంట్ గానీ అందుబాటులో లేకపోవడమే" అని ఆయన తెలిపాడు.
modati bhagam: fukushima pramaadam, sanchalanaatmaka nijaalu -dhi indipendent | jaateeya antarjaatiiya vaartalu, vislaeshana
modati bhagam: fukushima pramaadam, sanchalanaatmaka nijaalu -dhi indipendent
visekhar / mee 24, 2012
gatha samvatsaram marchi 11 taareekhuna japan loo athi pedda bhookampam sambhavinchindi. rictor scale paina 8.9 gaa daani teevrata namodayindi. deenivalla athi pedda sunami sambhavinchindi. bhookampam vachina 47 nimishaala tarvaata sunami alalu japan thoorpu teeraanni taakaayi. 20 meaterla ettuna alalu viruchuku paddayani patrikala dwara telisindi. bhookampam, sunaameela valana japan eesaanya praantamlo samudram odduna unna fukushima anhu vidyut kendram teevramgaa debbatinnadi. moodu reactorlalo anhu indhana raadlu puurtigaa karigipoga, naalugo reactorlo paakshikamgaa karigipoyayani taja vivaraala batti telustondi.
fukushima pramaadam, aa pramaadam teevratanu japan prabhutvam, tepco company kappi puchchadaaniki chesina prayatnaalanu dhi indipendent patrika gatha samvatsaram aagashtu nelalone velladi chesindi. anhu parisramalo billianla koddi pettubadi kaligi unna pettubadidaarii companylu tama pettubadulaku nashtam ranunnadanna bhayamto anhu pramaadaalani, vaati teevratanuu kappi puchchadaaniki chestunna prayatnaalanu prajalu telusukovadam avasaram. anhu karmagaralalo jarige pramaadaalu oka ettayithe, aa pramaadaala gurinchina nija nijaalanu companylu prabhutvaalu daachi pettadam maroka ettu.
fukushima anhu vidyut kendram denivalla debbatinnadi? bhookampam vallana? aa tarvaata vachina sunami vallana? bhookampam valla emi nashtam jaragaledanee, aa tarvaata vachina sunami vallane nashtam jarigindanii japan prabhutvamuu, fukushima anhu kendraanni nirvahistunna 'tepco' company vaadinchaayi. bhookampam vachinapudu reactorlu panicheyakunda autometigga agipoyela bhadrata erpaatlu chestaaru. fukushima anhu karmagaramlo kuudaa bhookampam vachina ventane reactorlu aagipoyayani japan prabhutvamuu, tepco lu telipai. bhookampam valla karmaagaaraaniki vidyut sarafara aagipoyindani cheppai.
bhookampam valla gaanee, mare pramaadam valla gaanee plaantuki vidyut sarafara aagipothe janaretarlu pani cheyali. reactorlalo unde indhana raadlu nirantaram vedekkutuu untaayi. vaatini challabarachadaaniki nirantaram neetini pampi challabarache erpaatlu karmagaramlo chestaaru. indhana raadlu chuttu unde neeru eppatikapudu baitiki vastuu unte, challabariche neeru eppatikappudu lopaliki veltuu undaali. aa vidhamgaa vedekkina neeru baitiki vaste challabariche neeru lopaliki veltuu indhana raadlu sdhiramaina ushnograta vadda konasagali. ee vidhamgaa neetini lopaliki, baitiki pamping chese vyavasdha nirantaram panilo untene indhana raadlu vedekkakunda untaayi. coolling vyavasdha pani cheyakapothe indhana raadlu karigipoyi reactor adugubhaagaaniki cheri baitiki vachestaayi. alaa baitiki vaste radiation vaataavaranamloki vellipoyi paryaavaranaanni naasanam chestundi. manushulu, pakshulu, mokkaluu andaruu radiation viparinaamaalani edurkontaaru.
fukushima vadda bhookampam, sunaameela valla vidyut aagipoyindi. kanuka janaretarlu pani cheyali. cony sunami valla vachina neetilo munigipovatamto janaretarlu pani cheyaledu. daanitho karmagaramlo coolling vyavasdha pani cheyadam aagipoyindi. phalitamgaa indhana raadlu paakshikamgaa karigai. idhi japan, prabhutvamuu, tepco la vivarana.
ayithe vaastavam idhi kaadani gatha aagastulo 'dhi indipendent' patrika kadhanam prachurinchindi. ee vishayaanni antakumunde kontamandi paryaavaranavettalu, udyamakaarulu kuudaa cheppaaru. vaari maatalanu tepco kottiparesindi. vaaru nipunulu kaadanii, vaarikemi teliyadanee, abhoota kalpanalu prachaaram chestunnarani, asatyaalu raastunnaaranii chebutuu vachindi. japan prabhutvam kuudaa tepcoki maddatunichindi. vaari vaadana nijam kaadanii, avi vaastavaanni daachi pettayani 'dhi indipendent' kadhanam telipindi.
emita vaastavam? japan prabhutvam, tepco company emi daachipettaaru? anhu reactarlalalo indhana raadlu karigipovadaanni saanketikamgaa 'melt doun' antaaru. "ee 'melt doun' anedi bhookampam vallane jarigindi tappa, sunami valla kaadu. sunami pramaadaaniki todayindi" annadi vaastavam. ee vaastavaanni japan prabhutvam, tepco companylu daachi pettai. daachi petti sunami vallane pramaadam (melt doun) jarigindani indipendent patrika baitapettindi. pramaadam jarigina tarvaata rojullo japan prabhutva pratinidhi ucke edano, tepco adhyakshudu masataka shimiju melt doun asalu jaragaledani cheppaarani patrika telipindi.
nijaaniki fukushima karmagaramlo bhadrata vyavasdhalu appatike ksheena dasalo unnaayi. pamping vyavasdha kosam erpaatu chesina paipulu balaheenamgaa unnaayi. reserculation paipulu, coolling paipulu chitlipoyi, saraina marammatulaku nochukoka, ksheena dasalo unnaayi. alaa paipulu ksheena dasalo unna sangatini tepco kappi puchchadaaniki prayatninchindanii, aa tarvaata tana tappunu udaaseenamgaa angeekarinchindanii 'dhi indipendent' telipindi. idhi padella (septembaru 2002) sangati. reactorlalo mukhyamaina 'vaedini baitiki teesukelle paipule' ilaa ksheena dasalo unnatlu patrika telipindi.
bhookampanki 9 rojula mundu marki 2 na japan prabhutva samsdha 'neuclier industrial sefty agensi' (nisa) tepconi heccharinchindi. plaantulo unna keelaka parikaraalanu company pareekshinchadam ledani sadaru hecharika saaraamsam. reserculation pampulani kuudaa pareekshinchaledanii chebutuu ventane pareekshalu jarapalani korindi. avasaramaite marammatulu cheyalani cheppindi. chesaka aa vishayam tanaku joon 2, 2011 na nivedinchaalani cheppindi. ayithe ademi jariginatluledani 'dhi indipendent' telipindi.
oka maintenence injaneeru ni 'dhi indipendent' ilaa utankinchindi. "aneka paipulu tegipovadaanni nenu swayamgaa chusanu. plant antataa aneka paipulu alaage pagilipoyayani nenu bhaavistunnaanu. bhookampam valla plaantu lopala pedda ettuna nashtam jarigindanadamlo elanti anumaanamuu ledu. reactor 1 ki chendina turbine gadi godalo oka bhagam baitiki vacheyadam nenu chushanu. aa pagulu reactor paina prabhaavam chuupindi."
patrika plaantulo pani chesina anekamandito patrika matladindi. vaaru cheppinadaani prakaaram sunami taakadaaniki munupe fukushima reactorlalo kaneesam okati ghoramgaa debbatinnadi. bhookampam valla paipulu teevramgaa debbatinnayi. plaantulo aneka itara paipulu kuudaa debbatinnayi. reactor 1 ki chendina turbine bilding (reactor pakkane unde gadi) loo oka goda bhagam debbatindi. deenivallane reactor paina teevra prabhaavam padindi. reactor ni challabariche neetini teesukelle paipulu kuudaa debbatinnayi. ante reactor ni challabariche vyavasdha debbatinnadani ardham. ika indhana raadlu challabariche prakriya aagipoyindani ardham. challabariche prakriya aagipothe 'melt doun' modalayindani ardham. deenini ardham chesukovadaniki anhu saastravetta kaanavasaram ledani ee sangati cheppina techneasian cheppadani patrika telipindi. bulding ni khaalii cheyadaaniki kaaru vaddaku veltundagaa 'reactor 1' bilding 'collapse' avadam modalavadaanni spashtamgaa chusanani aayana cheppaadu. "vaatilo (godalu) pagullu (holes) kanapaddayi. praarambha nimishaallo evaramuu sunami gurinchi aalochinchaledu. memanta survival gurinche alochistunnam" ani aayana annadu.
saayantram 2:52 praantamlo bhookampam vachindi. 3:29 pm ki plaantuki mailu dooramlo unna radiation alaram mogindani bloom burg patrika telipindani 'dhi indipendent' patrika teliyajesindi. sunaameeki munde radiation vidudalayindani deenni batti telustondani patrika vyaakhyaaninchindi. bhookampam valla nerugaa reactor nirmaaname debbatinnadani cheppadaaniki adhikaarulu enduku niraakarinchaaro patrika vivarinchindi. 'tepco: da dark empaire' pustaka rachayita 'katsunohu onada' vyaakhyalanu adhi prastaavinchindi. aayana prakaaram nirmaanam debbatinnadani prabhutvam gaanee, company gaanee angeekariste, vaaru nirvahinche prati reactor paina prajalaki anumaanaalu talettutaayi. alanti reactor vyavasdhale inka aneka reactorlaki unnanduna, ave paipula vyavasdha unnanduna, avannee paatabadinanduna vaati bhadrata paina kuudaa anumanam erpadutundi. japan bhookampaalakee nilayam ganaka itara reactorla bhadrata paina anumaanaalu erpadataayi. onada nu 'dhi indipendent' ilaa utankinchindi.
Mr Onda adds: "When I first visited the Fukushima Power Plant it was a web of pipes. Pipes on the wall, on the ceiling, on the ground. You'd have to walk over them, duck under them – sometimes you'd bump your head on them. The pipes, which regulate the heat of the reactor and carry coolant are the veins and arteries of a nuclear power plant; the core is the heart. If the pipes burst, vital components don't reach the heart and thus you have a heart attack, in nuclear terms: meltdown. In simpler terms, you can't cool a reactor core if the pipes carrying the coolant and regulating the heat rupture – it doesn't get to the core."
maji neuclier plant desiner 'mitsuhiki tanaka' ilaa vivarinchaadu. "tepco bahiranga parichina samacharam prakaaram 'coollent' (challabarachadaaniki lopaliki pampe neeru?) loo chala bhagam adrushyam ayindi. vidyut aagipovadam valla ee nashtam jaragadu. appatike coolling vyavasdhaki teevramaina nashtam jarigi undaali. daani valla 'melt doun' anivaaryam gaa maarindi." 'dhi indipendent ilaa telipindi.
Mitsuhiko Tanaka, a former nuclear plant designer, describes what occurred on 11 March as a loss-of-coolant accident. "The data that Tepco has made public shows a huge loss of coolant within the first few hours of the earthquake. It can't be accounted for by the loss of electrical power. There was already so much damage to the cooling system that a meltdown was inevitable long before the tsunami came."
aayana prakaaram bhookampam sambhavinchaaka 2:52 ki e mariyu bi vyavasdhalaku chendina emergency sarkyuleshan parikaraalu rendoo autometigga praarambham ayyai. coollent nashtam jarigithene idhi jarugutundi. 3.04, 3:11 madhya contain ment paatralo water sprayer aan ayindi. itara coolling vyavasdhalu viphalam ayinapudu emergency gaa idhi jarugutundi. 3:37 ki sunami vachi vidyut vyavasdhalannintini debbateeyadaaniki munde plaantu 'melt doun' prakriyaki gurayindani tanaka vivarinchaadu.
tepco ki chendina fukushima karmagaramlo pareekshalu jaripina adhikaarulu akkadi parisdhiti gurinchi anekasaarlu hecharinchinaa prabhutvam pattinchukoledani 'dhi indipendent' telipindi. 'kee sugavoka' ane adhikaarini adhi utankinchindi. karmaagaaraaniki sambandhinchina detanu tepco marchi vestunna vishayaanni eeyana 28 joon 2000 tedeena prabhutvaaniki lekha raasaadu. teevramgaa debbatinna steam drier ni tepco inka vaadutondani aayana firyaadu cheshaadu. appatiki padella mundu aa sangati aayana tepconi hecharinchinaa adhe konasagistondani 2000 loo aayana lekha raasaadu. ee lekha pai maro padella daka prabhutvam e charya teesukoledani aayana telipaadu. pramaadam e kshanamlo naina jaragochani taanu bhaavinchinatlu sugovaka telipaadu. 'dhi indipendent' sugovaka nu ilaa utankinchindi.
"I always thought it was just a matter of time," he says of the disaster. "This is one of those times in my life when I'm not happy I was right."
fukushima pramaadam jariginaka debbatinna reactorlalo 'paakshika melt doun' matrame jarigindani tepco prakatinchindi. praarambhamlo pedda ettuna helicapterla dwara samudra neetini tecchi challabarachadaaniki prayatninchindi. reactor kor loki kuudaa aa neetini pamping chesindi. cony samudrapu neeru valla karmagaram parikaraalu marinta debbatinnayani nipunulu cheppaaru. 'thooru hasuike' tepcolo maji udyogi. 1977 nundi 2009 varakuu janaral sefty manager gaa pani cheshaadu. "fukushima plaantulo pramaadam sambhaviste paatinchavalasina emargensy padhakaalu unnaayi. vaatilo reactor kor ni challabarachadaaniki samudra neeru vaadaalanna sangathe ledu. kor loki samudra neeru pump cheyadam ante reactor ni naasanam cheyadame. alaa cheyadaaniki kaaranam emitante mare itara neeru gaanee, coollent gaanee andubaatulo lekapovadame" ani aayana telipaadu.