ʹకశ్మీర్ ఆగ్రహ కారణాలుʹ ... కశ్మీర్ పై ʹమలుపుʹ మరో పుస్తకం
ʹకశ్మీర్ ఆగ్రహ కారణాలుʹ ... కశ్మీర్ పై ʹమలుపుʹ మరో పుస్తకం
కశ్మీర్ గురించి కశ్మీరీల గురించి పాలకులు చేసే ప్రచారమే మన్ అమెదళ్ళలో తిష్టవేసే ప్రమాదం ఉన్న చోట అసలు కశ్మీర్ ప్రజలు ఏమనుకుంటున్నారు? వాళ్ళ అసంత్రుప్తికి ఆగ్రహానికి కారణాలేంటి అనేది భారతీయులు తెలుసుకోవడం అవసరం. కశ్మీర్ గురించి మనమేమనుకుంటున్నామనేదానికన్నా కశ్మీరీలు ఏమనుకుంటున్నారు అనేదానికే ప్రాధాన్యముండాలి. అందుకే కశ్మీరీల ఆగ్రహం దుంఖం వాళ్ళ మాటల్లో మనదగ్గరికి తీసుకవచ్చేందుకు మలుపు ప్రచురణలు ఈ మధ్య కాలంలో చాలా కృషిచేసింది. ఇప్పుడు మళ్ళీ మరో పుస్తకం మనముందుకు తెస్తోంది. కశ్మీర్ కల్లోలం విషయంలో సాధికారత ఉన్న జర్నలిస్టు గౌహర్‌ గిలానీ రాసిన ʹKashmir: Rage and Reasonʹ అనే పుస్తకాన్ని ʹకశ్మీర్ ఆగ్రహ కారణాలుʹ పేరుతో తెలుగులో తీసుకవచ్చారు మలుపు ప్రచురణ కర్తలు. దీనిని తెలుగులోకి అనువాదం చేసింది రచయిత రమా సుందరి . ఈ పుస్తకానికి ముందు మాట లండన్ కు చెందిన ‌ ప్రఖ్యాత విద్యావేత్త, రచయిత, చరిత్రకారుడు డా. ఆండ్రూ వైట్‌హెడ్ రాశారు. ఆయన ముందు మాట మీ కోసం.....
కశ్మీర్‌ సంక్షోభానికి ఒక పరిష్కారం
డా. ఆండ్రూ వైట్‌హెడ్‌
సమకాలీన భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లలో, అత్యవసరంగా పరిష్కారం కావాల్సిన వాటిలో కశ్మీర్‌ సంక్షోభం ఒకటి. సంక్లిష్టమైన కశ్మీర్‌ విషయాన్ని అర్థం చేసుకోకపోవటం కూడా ఈ సవాళ్లలో ఒకటి. 2019 ఆగస్టు 5న కశ్మీర్‌ ప్రత్యేకహోదాను రద్దు చేయటం, జమ్మూకశ్మీర్‌ రాష్ట్రాన్ని కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా దిగజార్చటం, సామూహిక అరెస్టులు చేయటం, ఇవన్నీ చేయటానికి భద్రతా కట్టడులను విధించటం -కశ్మీర్‌ లోయను వ్యధలలోకి, ఇంకాస్త సంక్షోభంలోనికి దించటానికి ఉపయోగపడ్డాయి. భారతదేశంలో అత్యంత కల్లోలిత ప్రాంతం అయిన కశ్మీర్‌లో ఏమి జరుగుతుందో తెలుసుకొనే విషయంలో పట్టు దొరకాలంటే కశ్మీరీలు చెప్పేది వినటమే అన్నిటికంటే సరైన పద్దతి. తనదైన ప్రత్యేక ముద్ర ఉండి, ఎంతో అనుభవం ఉన్న వ్యాఖ్యాత, జర్నలిస్టు గౌహర్‌ గిలానీకి కశ్మీర్‌ కల్లోలం విషయంలో సాధికారత వుంది. ఆ కల్లోలం గురించి ఆయన నిజాయితీగా, ఆవేశకావేషాలకతీతంగా మన ముందుంచాడు.
ఇంతకుముందు బయటవాళ్లు చెప్పిన కథనాలను కశ్మీరీలు తమ సొంత కథనాలుగా ఇప్పుడు ఎలా తిరిగి చెబుతున్నారో, శక్తివంతమైన భాష్యంతో గౌహర్‌ గిలానీ సమగ్రంగా వివరిస్తున్నాడు. ఈ రకమైన భాష్యానికి గిలానీ పుస్తకమే ఒక మైలురాయి. కశ్మీరీలు ఏమి భావిస్తున్నారో, వత్తిడి ఎక్కువైన చోట బతకటం ఎలా ఉంటుందో తెలియచేయటానికి గిలానీ తన గొంతుకను ఇస్తున్నాడు. తన అనుభవంతో, తాను చేసిన ఇంటర్వ్యూలతో, తను రాసిన కథనాలతో, కశ్మీరీలు అంత ఆగ్రహంగా ఉండటాన్ని వివరించటానికి అవసరమైన పదునైన వివరణలతో ఆయన ఈ పుస్తకాన్ని రాశాడు. గిలానీ స్పష్టంగా, నిష్పక్షపాతంగా ఉన్నాడు. బుర్హాన్‌ వనిని చంపటం దగ్గర నుండి వచ్చిన ప్రతిఫలనాలు, కశ్మీరీ పండితుల ఫిర్యాదులు, కశ్మీరీ లోయను ఉచ్చులో పడేసిన ఆగ్రహం, హింసల వ్యక్తీకరణ కోసం సాహిత్యం, కవిత్వం, కథలలో చోటు చేసుకొన్న మార్పులు -గిలానీ పుస్తకం ఈ విషయాలనన్నింటినీ తడుముతుంది.
శాంతి స్థాపన, స్థిరత్వం తిరిగిపొందటానికి కశ్మీర్‌ లోయకు వచ్చిన అవకాశాలు ఎలా పోయాయో ఈ పుస్తకం బయటకు తెస్తుంది. అస్పష్టమైన, పక్షపాతమైన కథనాలకు సారధ్యం వహిస్తూ భారతదేశపు మీడియా సమస్యను ఎలా తీవ్రం చేస్తుందో చెప్పేవరకు ఈ పుస్తకం వెళ్లింది. రెండు మహా శక్తివంతమైన దేశాల మధ్య చిక్కుకొని పోయామని కశ్మీర్‌లో ఎంతోమంది భావిస్తున్నారని గిలానీ వివరిస్తాడు. ప్రపంచంలో ఎక్కువభాగానికి భారత్‌, పాకిస్తాన్‌ల మధ్య కశ్మీర్‌ కేవలం ఒక సరిహద్దు సమస్య. కానీ చాలామంది కశ్మీరీలకు తుపాకి నీడ నుండి తప్పించుకొని తన భవిష్యత్తుని నిర్ణయించుకొనే అధికారం; ఆత్మగౌరవ, పరిష్కార దశగా చర్యలు తీసుకోవటం కొరకు జరుగుతున్న -ఒక లోతైన అన్వేషణ ఇది. సంప్రదింపులు మళ్లీ పునర్వ్యవస్థీకరించబడి, ప్రపంచంలోనే సుదీర్ఘకాలం నడుస్తున్న భౌగోళిక రాజకీయ తప్పుడు విధానాలకు పరిష్కారం కోసం -ఢిల్లీ, ఇస్లామాబాద్‌, శ్రీనగర్‌లకు అవసరమైన విధివిధానాలను గిలానీ కనిపెట్టాడు.
నేను దాదాపు పావు శతాబ్ధం కశ్మీర్‌కు ప్రయాణాలు చేశాను. అక్కడ వార్తలను బయట ప్రపంచానికి తెలియచేసాను. న్యాయమైన శాంతి అవకాశాల గురించి ఎప్పుడూ ఆశావాహంగానే ఉండేవాడిని. కశ్మీర్‌ లోయలో ఇప్పుడు హింసా స్థాయి 1990ల కంటే తక్కువగా ఉండొచ్చు, భద్రతా దళాల ఉనికి అంతగా వ్యాప్తి చెంది ఉండకపోవచ్చు. కానీ నేను కలిసిన కశ్మీరీలకు కోపం, అసంత ప్తి చాలా ఎక్కువ అయ్యాయి. భారతదేశపు అభిప్రాయ రూపకర్తలకు ఇది ఒక హెచ్చరిక అవ్వాలి. కశ్మీర్‌ లోయను లాక్‌డౌన్‌ చేయటం పరిష్కారం కాదు. ఈ చర్య కేవలం కశ్మీరీ ఉద్యమాన్ని కొత్తదారులు వెతుక్కునేటట్లు చేస్తుంది.
కశ్మీర్‌ వివాదం ఎప్పటి నుండో కొనసాగుతున్నప్పటికీ, దాని రూపురేఖలు మాత్రమే మారుతూ వస్తున్నాయి. యువ కశ్మీరీల వైఖరులు, వాళ్లు ఉపయోగించే ప్రతిఘటనా భాషా -పరిణామం చెందుతున్నాయి. కశ్మీర్‌ విషయంగా భారతదేశానికి ఒక బాధ్యత ఉంది. దాన్ని గౌరవించటంలో ఆ దేశం పరాజయం పొందింది. మంచి పరిపాలన, సామాజిక ఆర్థిక అభివ ద్ధి, కశ్మీరీలు గొంతు విప్పి మాట్లాడటానికి అనుమతి, ఆ భావ వ్యక్తీకరణకు ఒక వేదిక -ఇవన్నీ అందచేయటం కశ్మీర్‌ విషయంగా భారతదేశానికున్న బాధ్యతలు. కశ్మీరీలు చెప్పాలని అనుకొన్న విషయాలు భారతదేశంలో మిగతా ప్రాంతానికి అన్నిసార్లూ సౌకర్యవంతంగా ఉండకపోవచ్చు. కానీ అలా వినటం, అర్థం చేసుకోవటం లాంటి బాధ్యతలు ఇప్పుడు అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనవి.
జూన్‌ 2020
(డా. ఆండ్రూ వైట్‌హెడ్‌ ప్రఖ్యాత విద్యావేత్త, రచయిత, చరిత్రకారుడు. ఎ మిషన్‌ ఇన్‌ కశ్మీర్‌ అండ్‌ ద లైవ్స్‌ ఆఫ్‌ ఫ్రెడా: ద పోలిటికల్‌, స్పిరిట్యువల్‌ అండ్‌ పర్సనల్‌ జర్నీస్‌ ఆఫ్‌ ఫ్రెడా బేడి అనే పుస్తక రచయిత. ఆయన గతంలో బీబీసీలో పని చేశారు. లండన్‌లో ఉంటారు)
keshmir agraha karanalue ... kashmir pai emalupay maro pustakam
keshmir agraha karanalue ... kashmir pai emalupay maro pustakam
kashmir gurinchi kashmeereela gurinchi paalakulu chese prachaarame man amedallalo tishtavese pramaadam unna chota asalu kashmir prajalu emanukuntunnaru? vaalla asantruptiki aagrahaaniki karanalenti anedi bhaaratheeyulu telusukovadam avasaram. kashmir gurinchi manamemanukuntunnamane kashmeereelu emanukuntunnaru anedaanike praadhaanyamundaali. anduke kashmeereela aagraham dunkham vaalla maatallo manadaggariki teesukavachenduku malupu prachuranalu ee madhya kaalamlo chala krushichesindi. ippudu mallee maro pustakam manamunduku testondi. kashmir kallolam vishayamlo saadhikaarata unna jarnalistu gauhare gilani raasina uKashmir: Rage and Reasonu ane pustakaanni keshmir agraha karanalue paerutho telugulo teesukavachchaaru malupu prachurana kartalu. deenini teluguloki anuvaadam chesindi rachayita rama sundari . ee pustakaaniki mundu maata landan ku chendina u prakhyaata vidyaavetta, rachayita, charitrakaarudu daa. aandroo whitehed raasaaru. aayana mundu maata mee kosam.....
kashmire sankshobhaaniki oka parishkaaram
daa. aandroo whitehed
samakaaleena bharatadesam edurkontunna savaallalo, atyavasaramgaa parishkaaram kaavaalsina vaatilo kashmire sankshobham okati. sanklishtamaina kashmire vishayaanni artham chesukokapovatam kuudaa ee savaallalo okati. 2019 aagastu 5na kashmire pratyekahodaanu raddu cheyatam, jammookashmeersha rashtranni kendrapalita praantamgaa digajaarchatam, saamuuhika arestulu cheyatam, ivannee cheyataniki bhadrata kattadulanu vidhinchatam -kashmire loyanu vyadhalaloki, inkaasta sankshobhamloniki dinchataaniki upayogapaddaayi. bhaaratadesamlo atyanta kallolita praantam ayina kashmeerlo emi jarugutundo telusukone vishayamlo pattu dorakalante kashmeereelu cheppedi vinatame annitikante saraina paddati. tanadaina pratyeka mudra undi, entho anubhavam unna vyaakhyaata, jarnalistu gauhare gilaaneeki kashmire kallolam vishayamlo saadhikaarata vundi. aa kallolam gurinchi aayana nijaayitiigaa, aavesakaaveshaalakatheetam mana mundunchaadu.
intakumundu bayatavallu cheppina kathanaalanu kashmeereelu tama sonta kathanaalugaa ippudu ela tirigi chebutunnaro, saktivantamaina bhaashyamto gauhare gilani samagramgaa vivaristunnaadu. ee rakamaina bhaashyaaniki gilani pustakame oka mailurai. kashmeereelu emi bhaavistunnaaro, vattidi ekkuvaina chota batakatam ela untundo teliyacheyataaniki gilani tana gontukanu istunnadu. tana anubhavamtho, taanu chesina interviewlatho, tanu raasina kathanaalatho, kashmeereelu anta aagrahamgaa undataanni vivarinchataaniki avasaramaina padunaina vivaranalato aayana ee pustakaanni raasaadu. gilani spashtamgaa, nishpakshapaatamgaa unnaadu. burhan vanini champatam daggara nundi vachina pratiphalanaalu, kashmiri panditula firyaadulu, kashmiri loyanu uchulo padesina aagraham, himsala vyakteekarana kosam saahityam, kavitvam, kathalalo chotu chesukonna maarpulu -gilani pustakam ee vishayaalanannintinii tadumutundi.
saanti sthaapana, sthiratvam tirigipondataaniki kashmire loyaku vachina avakaasaalu ela poyayo ee pustakam bayataku testundi. aspashtamaina, pakshapaatamaina kathanaalaku saaradhyam vahistuu bhaaratadesapu media samasyanu ela teevram chestundo cheppevaraku ee pustakam vellindi. rendu mahaa saktivantamaina deshaala madhya chikkukoni poyamani kashmeerlo entomandi bhaavistunnaarani gilani vivaristaadu. prapanchamlo ekkuvabhaagaaniki bharathm, paakistaannala madhya kashmire kevalam oka sarihaddu samasya. cony chaalaamandi kashmeereelaku tupaki needa nundi tappinchukoni tana bhavishyattuni nirnayinchukone adhikaaram; aatmagourava, parishkaara dasagaa charyalu teesukovatam koraku jarugutunna -oka lotaina anveshana idhi. sampradimpulu malli punarvyavastheekarinchabak, prapanchamlone sudiirghakaalam nadustunna bhougolika rajakeeya tappudu vidhaanaalaku parishkaaram kosam -dhilli, islamabadsi, srinagarnelaku avasaramaina vidhividhaanaalanu gilani kanipettaadu.
nenu daadaapu paavu sataabdham kashmeerku prayaanaalu cheshaanu. akkada vaartalanu bayata prapanchaaniki teliyachesaanu. nyaayamaina saanti avakaasaala gurinchi eppuduu aasaavaahamgaane undevaadini. kashmire loyalo ippudu himsa sthaayi 1990la kante takkuvagaa undochu, bhadrata dalaala uniki antagaa vyaapti chendi undakapovachhu. cony nenu kalisina kashmeereelaku kopam, asanta pthi chala ekkuva ayyai. bhaaratadesapu abhipraya roopakartalaku idhi oka hecharika avvali. kashmire loyanu lachedounne cheyatam parishkaaram kaadu. ee charya kevalam kashmiri udyamaanni kottadaarulu vetukkunetatlu chestundi.
kashmire vivaadam eppati nundo konasaagutunnappatiki, daani roopurekhalu matrame maarutuu vastunnaayi. yuva kashmeereela vaikharulu, vaallu upayoginche pratighatanaa bhasha -parinaamam chendutunnayi. kashmire vishayamgaa bhaaratadesaaniki oka baadhyata undi. daanni gowravinchatamlo aa desham parajayam pondindi. manchi paripaalana, saamaajika aardhika abhiva ddhi, kashmeereelu gontu vippi matladataniki anumati, aa bhaava vyakteekaranaku oka vedika -ivannee andacheyatam kashmire vishayamgaa bhaaratadesaanikunna baadhyatalu. kashmeereelu cheppaalani anukonna vishayaalu bhaaratadesamlo migata praantaaniki annisaarluu soukaryavantamgaa undakapovachhu. cony alaa vinatam, artham chesukovatam lanti baadhyatalu ippudu annitikante mukhyamainavi.
joony 2020
(daa. aandroo whitehed prakhyaata vidyaavetta, rachayita, charitrakaarudu. e mishan in kashmire andi da liveesm aff freda: da politikalli, spirituvalsi andi parsanalle jarnise aff freda bedi ane pustaka rachayita. aayana gatamlo bbclo pani chesaru. landanle untaaru)