అపురూపం: కౌకిలి..కైకిలి..కంగాళీ...
కౌకిలి..కైకిలి..కంగాళీ...
ఈమాటలు మీరెప్పుడైనా విన్నారా? నా చిన్నప్పుడు మా వూళ్ళో ( పార్వతీవురం-ప్రస్తుతం విజయనగరంజిల్లా) లో ఉన్నప్పుడు కౌకిలి..కంగాళీ.. అన్న పదాలను విన్నాను.శిష్టేతరుల వ్యవహారాల్లో వాళ్ళకేదైనా కష్టాలొచ్చినప్పుడు " మా చెడ్డ కౌకిలి పడిపోనాం బాబూ" అనడం విన్నాను. ఆ మాట ఏదో కష్టాన్ని సూచిస్తోందని తెలిసేది. అంతే. అయితే కొన్నాళ్ల క్రితం తెలంగాణా మాండలికం లో వచ్చిన కథలు చదువుతున్నప్పుడు అదే అర్ధంలో కైకిలి అనే పదం వాడడం గమనించేను.అప్పుడు దీని అసలు రూపం నాకు స్ఫురించింది. అది కైకూలి అయి ఉంటుంది. కై+కూలి= కైకూలి.అంటే చేతితో చేసే పని..శారీరక శ్రమ అన్నమాట. శ్రమ జీవుల వ్యవహారాల్లోనే ఈపదం కనిపించడం కాయకష్టం తెలియని అగ్ర వర్ణాల వ్యవహారాల్లో ఈ ప్రయోగం లేక పోవడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది?
కంగాళీ..అన్న పదం ఎవరైనా అల్లరి చేస్తున్నప్పుడు వాడేవారు. " వాడొచ్చి చాలా కంగాళీ చేసేడ " నేవారు .ఈ పదం శిష్టుల వ్యవహారాల్లో కూడా ఉన్నా నిఘంటువులలో కనపడదు. దీనర్థం నాకు ఏనుగుల వీరాస్వామిగారి కాశీయాత్ర చదివినప్పుడు గోచరించింది. ఆయన కాశీలో ఉన్నప్పుడు (సుమారు 150 ఏళ్ల క్రితం) అక్కడ కంగాళీలనే జాతి వారుండే వారనీ వారు కాశీ యాత్రకి వచ్చిన యాత్రికులని జలగల్లా పట్టుకు పీడిస్తూ డబ్బులడుక్కునే వారనీ రాసేరు.ఆంధ్రదేశంనుంచి కాశీయాత్రకి చాలామంది పోయి వచ్చేవారు కనుక వారందరూ తమనెవరైనా అల్లరి చేస్తే కంగాళీ మనుషులు అంటూఉండే వారనుకుంటాను.
ఇవి నాకుతోచిన విషయాలు.ఇంతకంటే అర్థవంతంగా ఉండే వివరణ ఎవరికైనా తడితే తెలియజేస్తే సంతోషిస్తాను.
ముందు ముందు పోస్టుల్లో మరికొన్ని పదాలు వాకు తోచిన వివరణలూ ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తాను. సెలవు.
వీరిచే పోస్ట్ చెయ్యబడింది Pantula gopala krishna rao వద్ద 11:52 PM
6 సెప్టెంబర్, 2011 5:57 AMకి
'కై + కూలి' కైకిలిగా మారిందనడం 100% కరెక్ట్!
ఇక కంగాళీ గురించిన మీ విశ్లేషణ బాగుంది.
6 సెప్టెంబర్, 2011 10:12 AMకి
కౌకిలి గురించీ, కైకిలి గురించీ మీరు రాసినది ఆమోదయోగ్యంగానే ఉంది. కంగాళీ పదం గురించి కాశీయాత్రలో నేనూ చదివాను.
6 సెప్టెంబర్, 2011 11:38 AMకి
స్పందించిన కొత్త పాళీ గారికీ, శంకరయ్యగారికీ, జౌగారావు గారికీ నా కృతజ్ఞతలు.మున్మందుకూడా మీ మీ అభిప్రాయాలు అవి ఎలాంటివైనా నాకు శిరోధార్యాలు. వాటికోసం ఎదురుచూస్తాను.
6 సెప్టెంబర్, 2011 10:12 PMకి
Vadapalli SeshaTalpaSayee చెప్పారు...
కంగాళీ - శబ్దరత్నాకరము, బ్రౌన్ నిఘంటువులలో ఉంది.
కైకిలి, కైకూలి - తెలుగువ్యుత్పత్తికోశం,(రవ్వా)శ్రీహరి నిఘంటువులలో ఉంది.
13 సెప్టెంబర్, 2011 12:46 AMకి
శ్రీ శేషతల్పశాయి గారికి స్పందించినందుకు కృతజ్ఞతలు.కంగాళీ పదం సూర్య రాయ ఆంధ్ర నిఘంటువులో లేదు. శబ్ద రత్నాకరంలో మీరు చేప్పాక చూసేను. అది హిందీ నుంచి వచ్చిందనీ అల్పమైన నీచమైన అనే అర్థాలు కలిగి ఉందనీ వ్రాసి ఉంది.నిజమే కావచ్చును. కానీ కళింగాంధ్రలో దానిని అల్లరి పెట్టడం ఇనే అర్థంలో వాడుతుంటారు.ఏదైనా నేనో చిన్న ఈహ చేశామంతే. ఇక కౌకిలి పదం తెలుగు వ్యుత్పత్తి కోశం రవ్వా శ్రీ హరి గారి నిఘంటువులలో ఉందని తెలిపారు .వాటిని నేను చూడలేదు. నేను తెలంగాణా లో వాడుక ఉన్న పదం చూశేక నాకు తట్టిన ఆలోచనని నలుగురితో పంచుకోవాలనుకున్నాను. అది కరక్టయితే సంతోషమే. తెలుగు పదాల వ్యుత్పత్తి గురించి కొత్త సంగతులేమైనా మీకు తెలిసినవి వ్రాయండి.కొంతమందికి తెలిసినవే అయినా అందరికీతెలుసుకోవాలనే కుతూహలం ఉంటుంది కదా
15 సెప్టెంబర్, 2011 8:03 PMకి
" కౌకిలి .....కైకిలి .....కంగాళీ.....",,, ...అనే ఈ పదాలు కొత్తగా ఉన్నాయి . నేనెప్పుడూ వినలేదు. కాక పొతే " కంగాళీ " అన్న పదం వింటుంటాం . విశాఖ , విజయ నగరం , లలో చాలా చిన్నప్పుడు ఉన్నాము. మా నాన్నగారు అక్కడ పనిచేసారు. గానీ అంత తెలియదు. చాలా బాగుంది.
28 జనవరి, 2012 9:37 PMకి
కైకిలి అనె పదం నేను చాలా సార్లు విన్నాను.
పాలమూరు జిల్లాలొ కూలీ పని చేసే వాల్లు చాలా విరివిగా వాడె పదం.
కూలి పని చేసె వాల్లు, కైకిలి కి పోయిండు, కైకిలి ఎంత అని, కైకిలి ఇప్పించండి అని మాట్లాడుతు వుంటారు.
కంగాళీ అనె పదం పుస్తకాలలొ చదివాను.
కౌకిలి ఎప్పుడు వినలెదు.
21 ఫిబ్రవరి, 2012 9:45 PMకి
ఇప్పటికైనా మీరు ఈ పోస్టు చూడగలిగి స్పందించినందుకు కృతజ్ఞతలు.మీరు చెప్పినట్టు కైకిలి పదం తెలంగాణాలో వాడుకలో ఉంది.ఇది చూసేకే నాకు మా ఉత్తరాంధ్రలో వాడుకలో ఉన్న కౌకిలి అన్న పదం ఇలాగే వచ్చిందనీ అనిపించి ఈ పోస్టు వ్రాయడం జరిగింది.మీ కేమైనా వింతగా తోచే పదాలు తెలిస్తే వ్రాయండి.వాటిమూలాలు వెతుక్కోవడం ఒక సాహిత్య క్రీడ అవుతుంది.
21 ఫిబ్రవరి, 2012 10:34 PMకి
కంగాళీ అన్న పదం మన విజయనగరంలో చాలా సాధారణం. కంగాళీ చేసేసాడు, కంగాళీ అయ్యింది, కంగాళీ మనిషి అని మనం నిత్యమూ వాడుతుంటాం.
apuroopam: kaukili..kaikili..kangaalii...
kaukili..kaikili..kangaalii...
eemaatalu meereppudaina vinnara? naa chinnappudu maa voollo ( paarvatiivuram-prastutam vijayanagaranjilla) loo unnappudu kaukili..kangaalii.. anna padaalanu vinnaanu.shishtetarula vyavahaaraallo vallakedaina kashtalochinappudu " maa chedda kaukili padiponam baaboo" anadam vinnaanu. aa maata edho kashtanni suuchistoomdani telisedi. anthe. ayithe konnalla kritam telamgaanaa mandalikam loo vachina kathalu chaduvutunnappudu adhe ardhamlo kaikili ane padam vaadadam gamaninchenu.appudu deeni asalu roopam naaku sphurinchindi. adhi kaikuuli ayi untundi. kai+kuuli= kaikuuli.ante chetito chese pani..saareeraka shrama annamata. shrama jeevula vyavahaaraallone eepadam kanipinchadam kayakashtam teliyani agra varnaala vyavahaaraallo ee prayogam leka povadamlo aascharyam emundi?
kangaalii..anna padam evaraina allari chestunnappudu vaadevaaru. " vaadochi chala kangaalii cheseda " nevaaru .ee padam shishtula vyavahaaraallo kuudaa unna nighantuvulalo kanapadadu. deenartham naaku enugula veeraaswaamigaari kashiyatra chadivinappudu gocharinchindi. aayana kaasheelo unnappudu (sumaru 150 ella kritam) akkada kangaaliilane jaati varunde vaaranee vaaru kaashi yaatraki vachina yaatrikulani jalagalla pattuku peedistuu dabbuladukkune vaaranee raseru.aandhradesamnunchi kaaseeyaatraki chaalaamandi poyi vachevaaru kanuka vaarandaruu tamanevarainaa allari cheste kangaalii manushulu antuunde vaaranukuntaanu.
ivi naakutochina vishayaalu.intakante ardhavantamgaa unde vivarana evarikainaa tadite teliyajeste santoshistaanu.
mundu mundu postullo marikonni padaalu vaaku thochina vivaranaluu ivvadaaniki prayatnistaanu. selavu.
veeriche post cheyyabadindi Pantula gopala krishna rao vadda 11:52 PM
6 september, 2011 5:57 AMki
'kai + kuuli' kaikiliga maarindanadam 100u correct!
ika kangaalii gurinchina mee vislaeshana bagundi.
6 september, 2011 10:12 AMki
kaukili gurinchi, kaikili gurinchi meeru rasinadi aamodayogyamgaane undi. kangaalii padam gurinchi kaaseeyaatralo nenuu chadivaanu.
6 september, 2011 11:38 AMki
spandinchina kotta paalii gaariki, sankarayyagaarikii, jaugaaraavu gaariki naa krutagnatalu.munmandukuda mee mee abhipraayaalu avi elantivaina naaku sirodhaaryaalu. vatikosam eduruchustaanu.
6 september, 2011 10:12 PMki
Vadapalli SeshaTalpaSayee cheppaaru...
kangaalii - sabdaratnakaramu, broun nighantuvulalo undi.
kaikili, kaikuuli - teluguvyutpattiko,(ravwa)srihari nighantuvulalo undi.
13 september, 2011 12:46 AMki
shree seshatalpasaayi gaariki spandinchinanduku krutagnatalu.kangaalii padam suurya raaya aandhra nighantuvulo ledu. sabda ratnaakaramlo meeru cheppaka chusenu. adhi hindi nunchi vachindanii alpamaina neechamaina ane arthaalu kaligi undanee vraasi undi.nijame kaavacchunu. cony kalingandhralo daanini allari pettadam ine ardhamlo vaadutuntaaru.edaina neno chinna eeha cheshamanthe. ika kaukili padam telugu vyutpatti kosham ravwa shree hari gaari nighantuvulalo undani telipaaru .vaatini nenu chudaledu. nenu telamgaanaa loo vaaduka unna padam chusheka naaku tattina aalochanani naluguritho panchukoovaalanukunnaanu. adhi karaktayithe santoshame. telugu padaala vyutpatti gurinchi kotta sangatulemainaa meeku telisinavi vraayandi.kontamandiki telisinave aina andarikeetelusukovaalana kutuhalam untundi kada
15 september, 2011 8:03 PMki
" kaukili .....kaikili .....kangaalii.....",,, ...ane ee padaalu kottagaa unnaayi . neneppuduu vinaledu. kaaka pothe " kangaalii " anna padam vintuntam . visakha , vijaya nagaram , lalo chala chinnappudu unnaamu. maa naannagaaru akkada panichesaaru. gaanee anta teliyadu. chala bagundi.
28 janavari, 2012 9:37 PMki
kaikili ane padam nenu chala saarlu vinnaanu.
palamuru jillalo kooli pani chese vaallu chala virivigaa wade padam.
kuuli pani chese vaallu, kaikili ki poindu, kaikili entha ani, kaikili ippinchandi ani maatlaadutu vuntaaru.
kangaalii ane padam pustakaalalo chadivaanu.
kaukili eppudu vinaledu.
21 fibravari, 2012 9:45 PMki
ippatikaina meeru ee postu chudagaligi spandinchinanduku krutagnatalu.meeru cheppinattu kaikili padam telamgaanaalo vaadukalo undi.idhi chuseke naaku maa uttaraandhralo vaadukalo unna kaukili anna padam ilaage vachindanii anipinchi ee postu vraayadam jarigindi.mee kemaina vintagaa toche padaalu teliste vraayandi.vaatimuulaalu vetukkovadam oka saahitya kreeda avutundi.
21 fibravari, 2012 10:34 PMki
kangaalii anna padam mana vijayanagaramlo chala saadhaaranam. kangaalii chesesadu, kangaalii ayyindi, kangaalii manishi ani manam nityamuu vaadutuntaam.