"కృష్ణశ్రీ"--స్వగతాలు: October 2009
గంగాళం
అసలు పాత్రల అవసరం యేమిటి?
ప్రవహించే గుణమున్న ద్రవ పదార్థాలని, ఒకచోట నిలబెట్టడమే వాటి వుద్దేశ్యం! అవునా?
మొదట్లో రాతితో చేసేవారు--కానీ అవి చాలా బరువు, పైగా వాటిలో యేమైనా వండుకోవాలంటే వేడెక్కడానికే చాలాసేపు పట్టేది. రాచ్చిప్పలు కొన్నాళ్ళు వంటకి వుపయోగించగానే, పొడి పొడిగా రాలి పోయేవి!
తరవాత మట్టితో కుండలు తయారు చేసి, వాటిని వాడుకొనేవారు. అవి తేలిగ్గానే వున్నా, తొందరగానే వేడెక్కినా, చిన్న తాకిడికే పగిలిపోయే వాటి గుణం వల్ల అవీ అంత లాభదాయకం కాలేదు.
లోహాలు కనిపెట్టాక, ఇత్తడీ, రాగీ, కంచూ మొదలైన లోహాలతో పాత్రల్ని తయారు చేసేవారు. ఇత్తడీ, రాగీ 'చీప్ అండ్ బెస్ట్'. రాగి త్వరగా వేడెక్కేది, ఇత్తడి కూడా మందాన్నిబట్టి త్వరగానే వేడెక్కేది. యెక్కువకాలం పాత్రలు జీవించేందుకు, ఇత్తడీ రాగీ కలిపి కంచు తయారు చేసేవారు. కానీ ఇవి బరువు. గంటల్ని యెక్కువగా దీంతో తయారు చేసేవారు--బాగా మోగుతాయని.
ఇత్తడీ, రాగి తో వచ్చిన సమస్యేమిటంటే--'కిలం'. ఉదాహరణకి ఇత్తడిలో పులుపు పదార్థాలు కాసేపు వుంచితే, అవి విష పదార్థాలుగా మారిపోయేవి--ఈ కిలం వల్ల. రాగి పాత్రలు కూడా, అస్తమానూ తోమకపోతే, రసాయన చర్యల వల్ల 'కాపర్ ఆక్సైడ్' 'మైలుతుత్తం' (కాపర్ సల్ఫేట్) తయారయ్యేవి--అవీ విషంతో సమానమే!
ఇత్తడి పాత్రలకి లోపల తగరం, నవాసారం తో 'కళాయి' పూసేవారు--పులుపు నిలవ చేసినా కిలం పట్టకుండా వుండేందుకు--వాటినే కళాయి గిన్నెలు అనేవారు! పులుసు వడ్డించడానికి వుపయోగించే 'గోకర్ణాల'తో సహా అన్నిటికీ కళాయి పూయించేవారు!
ఇక వాడుక నీటికోసం, రాతి బానలూ, మట్టి బానలూ, ఇత్తడి గంగాళాలూ, తరవాత్తరవాత ఇనప గుండిగలూ, సిమెంటు గోళేలు, ఇత్తడీ, అల్యూమినియం, ప్లాస్టిక్ బక్కెట్లూ--ఇలా!
మరి ఆయనెవరో 3 కోట్లతో ఓ బంగారు 'గంగాళాన్ని ' తయారు చేయించి, శ్రీవారికి కానుక ఇచ్చాడట. దీని వుపయోగమేమి తిరుమలేశా!
మా తెలుగు మేష్టారు, యెవరో వ్రాసిన ఓ పద్యం చెప్పేవారు--పూర్తిగా నాకు ఙ్ఞాపకం లేదు గానీ--'.........సుతుల్ గుడువనా, పతి సంతసింపనా............బాల రండా కుచ ప్రాభవంబునన్!' అని.
"krishnashree"--swagataalu: October 2009
gangaalam
asalu paatrala avasaram yemiti?
pravahinche gunamunna drava padaarthaalani, okachota nilabettadame vaati vuddesyam! avuna?
modatlo raatitoe chesevaaru--cony avi chala baruvu, paiga vaatilo yemaina vandukovalante vedekkadaanike chaalaasepu pattedi. rachippalu konnaallu vantaki vupayoginchagaane, podi podigaa raali poyevi!
taravaata mattitho kundalu tayaaru chesi, vaatini vaadukonevaaru. avi teliggaane vunna, tondaragaane vedekkina, chinna taakidike pagilipoye vaati gunam valla avy anta laabhadaayakam kaaledu.
lohalu kanipettaaka, ittadii, raagi, kanchuu modalaina lohalatho paatralni tayaaru chesevaaru. ittadii, raagi 'cheep and best'. raagi twaragaa vedekkedi, ittadi kuudaa mandaannibatti twaragaane vedekkedi. yekkuvakaalam paatralu jeevinchenduku, ittadii raagi kalipi kanchu tayaaru chesevaaru. cony ivi baruvu. gantalni yekkuvagaa deentho tayaaru chesevaaru--baga mogutayani.
ittadii, raagi thoo vachina samasyemitante--'kilam'. udaaharanaki ittadilo pulupu padaarthaalu kasepu vunchithe, avi visha padaarthaalugaa maripoyevi--ee kilam valla. raagi paatralu kuudaa, astamaanuu thomakapothe, rasayana charyala valla 'kapar axide' 'mailututtam' (kapar sulfate) tayaarayyevi--avy vishamtho samaname!
ittadi paatralaki lopala tagaram, navasaram thoo 'kalaayi' puuseevaaru--pulupu nilava chesina kilam pattakunda vundenduku--vaatine kalaayi ginnelu anevaaru! pulusu vaddinchadaaniki vupayoginche 'gokarnala'thoo sahaa annitikee kalaayi pooyinchevaaru!
ika vaaduka neetikosam, raati baanaluu, matti baanaluu, ittadi gangaalaaluu, taravaattaravaata inapa gundigaluu, simentu golelu, ittadii, aluminium, plastic bakketluu--ilaa!
mari aayanevaro 3 kotlatho oo bangaaru 'gangaalaanni ' tayaaru cheyinchi, srivaariki kaanuka ichadata. deeni vupayogamemi tirumalesa!
maa telugu meshtaaru, yevaro vraasina oo padyam cheppevaaru--puurtigaa naaku ghnaapakam ledu gaanee--'.........sutul guduvana, pathi santasimpanaa............baala randa kucha prabhavambunan!' ani.