పుష్కర్ నుంచి మా ప్రయాణం అక్కడకి పద్నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న అజ్మేరు నగరం వైపు సాగింది . రాజస్థాన్ లో అయిదు పెద్ద నగరమైన అజ్మేరు అజయమేరుగా ( జయింపలేని పర్వతము ) పిలువబడేది . ఈ నగరం 7 వ శతాబ్ధం లో అజయ్ రాజ్ సింగ్ చౌహాన్ పరిపాలనలో అతని జ్ఞాపకార్థం ఆ నగరానికి అజయమేరుగా మార్చేరు . కాల క్రమేణా అజ్మేరు గా మారింది .
1149 నుంచి 1192 వరకు పరిపాలించిన పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని గెలుచుకున్నప్పుడు అజ్మేరు అతని పాలనలోకి వచ్చింది . పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ ఢిల్లీ ని అజ్మేరును ముఖ్య పట్టణాలుగా చేసుకొని తన సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించేడు . 15 వ శతాబ్దం లో మేవాడ్ రాజులకు మార్వార్ రాజులకు అజ్మేరు సింహాసనమున కొరకై యుధ్దాలు జరిగేవి . 1553 లో ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని గెలుచుకున్న హేమూ చక్రవర్తి పరిపాలనలోకి వచ్చింది యీనగరం . 1556 లో రెండవ పానిపట్టు యుధ్దంలో హేమూ చక్రవర్తి మరణంతో ఈ సింహాసనం అక్బరు చేతుల్లోకి మారింది . 17 వ శతాబ్దం లో మరాఠాల పరిపాలనలో వుండి 1818 లో మార్వారు , అజ్మేరు బ్రిటిష్ వారి చేతిలోకి వెళ్లిన యీనగరం 1956 నవ్వంబరు ఒకటో తేదీన రాజస్థాన్ రాష్ట్రం యేర్పరచి అందులో అజ్మేరు నగరాన్ని వినీలం చేసేరు . యెన్నో యధ్దాలు యెన్నెన్నో రాజవంశస్థులను చూసిన నగరం యిది .
ఆరావళీ పర్వతాలలో వున్న " తారాఘర్ " అనే పర్వతాన్ని ఆనుకొని కట్టబడిన నగరం . ఈ నగరాన్ని నాగపథ్తర్ పర్వత శ్రేణులు " థార్ " యెడారి నుంచి వేరు చేస్తున్నాయి . ఈ నగరానికి ఉత్తరం వైపున " అనసాగర్ " అనే మానవనిర్మితమైన సరస్సు వుంది .
2013 లో " కిషన్ ఘర్ " విమానాశ్రయ నిర్మాణం చేపట్టారు కాని యింతవరకు నిర్మాణం పూర్తి కాలేదు . ఈ సంవత్సరం అజ్మేరు విమానాశ్రయాన్ని జాతికి సమర్పిస్తారు .
అజ్మేర్ నగరానికి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో " నాగ పహాడ్ " కొండవాలులో కట్టబడిన కోట . షరీఫ్ దర్గా కి సుమారు రెండు కిలో మీటర్ల దూరంలో వుంది . చారిత్రిక ఆధారాల ప్రకారం యీ కోట 1354 సం.. లో కట్టబడింది . ఈ కోట వున్న ప్రాంతాన్ని" బూంది " పట్టణం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు . ఈ కోటలోపలకి వెళ్లడానికి మూడు ప్రధాన ద్వారాలు వున్నాయి . వీటిని లక్ష్మీ పోల్ , ఫుత దర్వాజా , గాగుడి కి ఫాటక్ అని అంటారు . బాగా పాడుబడిపోయిన యీ కోట సొరంగ మార్గాలకు ప్రసిధ్ది , యీ కోట నుంచి కొండలలోకి అనేక సొరంగ మార్గాలు వున్నట్లు , సరియైన మేపులు తీసు కొని వెళ్లక పోతే సొరంగమార్గాలలో తప్పిపోయే ప్రమాదం వున్నట్లు స్థానికులు చెప్తారు . బూందీ పట్టణానికి నీటి సరఫరా " చౌహాన్ బేసిన్స్ " రిజర్వాయర్ నుంచి వచ్చేట్టుగా నిర్మించేరు . ఈ కోటలో రాణీ వాసపు స్త్రీలు నివసించడానికి కట్టిన రాణీ మహలు చాలా మటికి పాడుబడినా అప్పట్లో కిటికీలకు వాడిన రంగు రంగుల అద్దాలు , రంగు వెలసిన గోడలు పూర్వపు వైభవాన్ని చెప్పకనే చెబుతాయి . పదహారవ శతాబ్దానికి చెందిన విజయచిహ్నం " భీమ్ బృజ్ " యిప్పటికీ చెక్కుచెదరక వుండడం ఆశ్చర్యాన్ని కలుగజేస్తుంది . ఈ భీమ్ బృజ్ " పైన " గర్భ గుంజ్ " అని పిలువబడే అతి పెద్ద ఫిరంగు వుండేదట , యుధ్దసమయంలో దానిని పేలుస్తే వచ్చే శబ్ధం క్రోసుల దూరాలలో వున్న వారిలో కూడా ప్రకంపనలు కలుగ జేసేదట . ఈ పాడు బడ్డ కోటలో మిరాన్ సాహెబ్ కా దర్గా వుంది , యుధ్ద సమయంలో కోటరక్షణ లో ప్రాణాలను విడిచిన యితనికి కోటలో సమాధి కట్టి రాజవంశస్థులు ఋణం తీర్చుకున్నారు .
ఇది మానవ నిర్మితమైన పెద్ద సరస్సు . పృధ్విరాజ్ చౌహాన్ తాత అనంగపాల్ తోమర్ (1135-1150) చే నిర్మింపబడిన పదమూడు కిలో మీటర్ల విస్తీర్ణం కలిగిన సరస్సు . చుట్టూరా రాజస్థానీ మరియు మొఘల్ సాంప్రదాయ శిల్పకళతో కట్టిన వరండాలు , విశ్రాంతి గదులు కలిగిన పాలరాతి కట్టడాలు యీ సరస్సు చుట్టూ వున్నాయి . దౌలత్ గార్డెన్ రకరకాలైన పూల మొక్కలతో కళకళ వాడుతూ వుంటుంది . సరస్సు మధ్యలో చిన్న ద్వీపంలాంటిది వుంది అక్కడకు వెళ్లడానికి సరస్సులో విహరించడానికి బోటు సర్వీసులు వున్నాయి . ఈ సరస్సు లోతు సుమారు 4.4 మీటర్లు . దౌలత్ గార్డెన్ ను అక్బరు కుమారుడు జహంగీరు గా మారిన సలీం కట్టించేడు . సరస్సు చుట్టూరా వున్న వరండాలు , కట్టడాలు అతని పుతృడైన షాజహాను కట్టించేడు . ఈ సరస్సు చుట్టూ యెడా పెడా కట్టెస్తున్న కట్టడాలను హైకోర్టు నోటీసుద్వారా నిరోధించి రాజస్థాన్ గవర్నమెంటు యీ సరస్సును కలుషితం కాకుండా కాపాడుతోంది .
మొయినుద్దీన్ ఛిస్థి 1141-1236) గరీబ్ నవాజ్ గాపిలువబడే యీ సూఫీ సన్యాసి ని గురించిన అనేకమైన కథలు ప్రచారంలో వున్నాయి . దక్షిణ ఆసియాకి చెందిన యిమామ్ , ఇస్లామిక్ పండితుడు , మతబోధకుడు మొయినుద్దీన్ ఛిస్థి కి మొఘల్ చక్రవర్తులతో పాటు చాలామంది శిష్యులు వుండేవారు . ఈ మతగురువులో అనేకమైన మంత్ర శక్తులు వుండేవని సమయం వచ్చినప్పుడు వాటిని వుపయోగించేవాడని అంటారు .
ఒకసారి అనసాగర్ పక్కగా శిష్యులతో వెళుతూ త్రాగేందుకు నీళ్లుకావాలని అక్కడవారిని అడుగగా అంతా నిరాకరిస్తారు . మొయినుద్దీన్ అనాసారగ్లోని నీటిని చిన్న పాత్రలో తీసుకొని త్రాగనారంభిస్తాడు . అందరూ చూస్తూవుండగా అనసాగర్లోని నీరు తగ్గిపోతూ వచ్చి ఖాళీ అయిపోతుంది . విషయం చూసిన వూరి పెద్దలు అతనిని ప్రార్ధించగా తిరిగి నీటిని విడిచి పెట్టేడు .
మొయినుద్దీన్ ఛిస్థి మరణానంతరము అతని సమాధిపై కట్టిన యీ కట్టడం ముస్లిం లలోనే కాక అన్ని మతాలవారూ దర్శించు కొనే ప్రదేశం గా మారింది . యిక్కడ తమ కోరికలు విన్నవించుకోడం , కోరికలు తీరిన వెంటనే " చాదర్ " సమర్పించడం ఆనవాయితీ .
ఈ దర్గా కి సన్నని దారిగుండా నడచి వెళ్లాలి . రెండువైపుల దర్గాలో సమర్పించే వస్తువలే కాక వారి మతానికి సంభందించిన వివిధ వస్తువలు అమ్మకానికి పెట్టిన చిన్న చిన్న దుకాణాలు వందల సంఖ్యలో కనిపిస్తాయి . పూర్తిగా మొఘల్ సాంప్రదాయక శిల్ప కళతో కట్టిన దర్గా , ముస్లిమ్ లే కాక అన్య మతస్థులు కూడా యిక్కడ సమాధికి ప్రదక్షిణ చేస్తూనో , ' ధాగా ' కడుతూనో , " చాదర్ " కప్పుతూనో కనిపిస్తారు .
అందరి తోనూ మేము కూడా లోపలకి వెళ్లేం . దర్గా దగ్గర వున్న వాళ్లు బలవంతంగా ముణుకుల పైన కూర్చొని ప్రార్ధన చేసుకోమని బలవంతం చెయ్యడం నచ్చక బయటకి వచ్చేం .
అఢైదిన్ అంటే రెండున్నర రోజులు , ఈ కట్టడాన్ని రెండున్నర రోజులలో కట్టేరుట , లోపలకి పోయి చూస్తే పెద్ద హిందూ దేవాలయాన్ని దర్గా గా మార్చినట్లుగా కనిపిస్తుంది . వెలుపల వున్న కట్టడాలపై ఖురాను లిఖించి వుండగా లోపల వున్న కట్టడం పై అంతా హిందూ మతానికి సంభందించిన రాతలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి . ఢిల్లీ లోని కుతుబ్ మీనారుని చూసినప్పుడు కూడా యిదే పరిస్థితి , యిదే అనుభూతి కలిగింది . ఒకరి రాతలను కాపీ కొట్టి వారి పేరుమీదుగా చలామణి చేసుకొనేవారిని ' భావచోరులు ' అంటున్నాం , ఇలా ఓ మతానికి చెందిన శిల్ప సంపదను , కళన , భక్తిని పరిపాలకులు మనవారని బలవంతంగా లాక్కొని మరో మతానికి చెందినదిగా చలామణి చేస్తున్న యీ చర్యకు యే పేరు పెట్టాలి . ఈ కట్టడం చూసిన తరువాత మేము ఆ మతానికి చెందిన మరే కట్టడాన్ని యెంత గొప్పదైనా చూడకోడదని నిర్ణయించుకున్నాం .
సుమారు 1865 లో మొదలు పెట్టి యిరవైఅయిదు సంవత్సరాలలోపూర్తి చేసి మొదటి జైన తీర్ధంకరుడైన వృషభ దేవునికి సమర్పించిన మందిరం . ' సోనీ ' వంశానికి చెందిన ' సేట్ మూల్ చంద్ సోనీ ' చే ప్రారంభించిన జైన మందిరం . జైనమందిరాలు అన్నీ అద్భత శిల్పకళ ను కలిగి వుంటాయి . పాలరాతితో చెక్కిన మకరతోరణాలు , కలువ పువ్వులు , గులాబీ పువ్వులు , అంతస్తులలో చెక్కిన పైకప్పు , స్ధంభాల పైన చెక్కిన 3డ్ లో జైన తీర్ధంకరుల జీవిత చరిత్రలు , యిలా యెన్నో శిల్పాలు అదీ జీవకళ నిండిన శిల్పాలను చూస్తే మన దేశంలో వున్న శిల్పులకు దక్క వలసిన కీర్తి ప్రతిష్టలు దొరకలేదేమో అనిపించక మానదు . ఒక స్థంభానికి మరో దానికి పోలిక వుండదు . అలాగే అక్కడ వున్న పై కప్పులు ఒకదానిని పోలి మరొకటి వుండదు . మందిరంలో వున్న మధ్య మంటపాన్ని " స్వర్ణనగరి " అని అంటారు . కర్రతో చెక్కిన శిల్పాలపై బంగారురేకులతో తాపడం చేసేరు . ఈ మందిరం దిగంబర జైనులకు చెందింది . ' స్వర్ణనగరికి వెనుకవైపున మ్యూజియం వుంది .ఇది కూడా ' సోనీ ' వంశస్థులకు చెందినదే . దీనిని ' సిధ్దకూట చైతన్యాలయం ' అనికూడా అంటారు . 2005 లో లోపలి భాగం లో జైన తీర్థంకరుల మూర్తులను పునః ప్రతిష్టించేరు . ఈ భాగం లోనికి జైన మతస్థులకు తప్ప అన్యమతస్థులకు ప్రవేశం లేదు . సంవత్సరంలో 365 రోజులూ జైనతీర్థంకరుల జీవిత చరిత్ర కు సంభందించిన ప్రదర్శనలు విజయవంతంగా ప్రదర్శిస్తున్నారు , ఈ ప్రదర్శనకు అన్ని మతస్థులకు ప్రవేశం వుంది . ఈ మందిరం లో ముఖ్యమైన ఆకర్షణ యేమిటంటే అక్కడ వున్న 82 అడుగుల యెత్తున్న మహా స్థంభం , దీనిపైన చెక్కిన జైన తీర్ధంకరుల శిల్పాలు .
అజ్మేరు కి యేడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ణ్-8 కి దగ్గరగా ఋ.ఖ్ మార్బుల్స్ సంస్థ కు చెందిన ' అశోకపత్ని ' కట్టించిన మందిరం . సమయం అనుమతిస్తే తప్పక చూడదగ్గ జైనమందిరం . ఈ మందిరాన్ని చూడవలసినది తప్ప వర్ణించలేనిది . అంతే అంతకన్నా వర్ణించడానికి నేను కవిని కాను .
అజ్మేరు లో పట్టణంలో వున్న హోటల్స్ కన్నా కాస్త దూరంగా వున్న హోటల్స్ అయితే మంచి సదుపాయాలతో వున్నవి అందుబాటు ధరలకు లభ్యమౌతున్నాయి . అక్కడ రాత్రి వుండదల్చుకున్నవారు నెట్ లో కూడా హోటల్స్ బుక్ చేరుకోవచ్చు .
నేటి ,యాంత్రిక, స్పీడ్ యుగములో ప్రతివారు ఎదుర్కొనే సమస్య మానసిక ఆందోళన ,మానసిక ఒత్తిడి ఈ రెంటిని అధిగమించలేక ఆరోగ్యము పాడై అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు ఈ రెండు అనేక వ్యాధులకు మూల కరణాలు అవుతున్నాయి ముఖ్యముగా హృదయ మానసిక రోగాలకు కారణభూతాలు అవుతున్నాయి ఈ రెండు మనిషి జీవితాన్ని దుర్భరము చేస్తున్నాయి కాబట్టి ఎలాగైనా ఏ మార్గాన్నిఅనుసరించి అయిన ఆందోళన, ఒత్తిడిలను దూరము చేసుకోవాలని ఆధునిక మానవుడు శత విధాలుగా ప్రయత్నిస్తున్నాడు.ఈ ఆందోళన ఒత్తిడిలను తగ్గించుకోవటానికి సులభమైన కొన్ని మార్గాలను చెపుతాను వాటిలో అనువైనది ఎన్నుకొని మీ ఒత్తిడి ఆందోళనలను తగ్గించుకోవటానికి ప్రయత్నించి ఫలితము పొందండి .ప్రయత్నిస్తే పోయేది ఏమిలేదుకదా ? ఫలితము ఉంటే ఉపయోగమే కదా
1. గట్టిగా గాలి పీల్చి వదలండి అ విధముగా కొన్ని సార్లు చేయటమువల్ల కార్టిసాల్ హార్మోన్ ను తగ్గించి ఆందోళన,ఒత్తిడి ల నుంచి విడుదల
2. టీ త్రాగండి. టీ త్రాగటము వల్ల ఆందోళన ఒత్తిడి వల్ల విడుదలఅయిన కార్టిసాల్ హార్మోన్ ను సమతుల్యము చేసి అ వ్యక్తీ రిలాక్స్ అయేటట్లు సహాయపడుతుంది అందుకే బ్రిటిష్ వారు టీ ని ఎక్కువ ఇష్ట పడతారు.
3. ఆందోళన, ఒత్తిడి ఏర్పడినప్పుడు పూర్తిగా కళ్ళు మూసుకొని చిన్నగా మంచి సంగీతాన్ని వింటూ మనస్సులో మీకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే సన్నివేశాన్నిఉహించు కొండి జీవితములోని ఆనందకరమైన సన్నివేశాలను గుర్తుకు తెచ్చుకోండి ఫలితము మీకే తెలుస్తుంది.
4. చిన్న ఎక్సర్ సైజులు చేయండి దీనివల్ల కోపము విసుగు నిరాశ వంటి లక్షణాలనుండి ఉపశమనము పొందుతారు.ఎక్సర్ సైజ్ వల్ల ఎండార్ఫిన్ అనే హార్మోన్ విడుదల అయి అందోళనను తగ్గిస్తుంది మన శరీరము మన అదుపులో ఉంటుంది
5. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య సత్ సంబంధాలను కలిగి ఉండండి కుటుంబ సభ్యుల మధ్య మంచి ప్రేమాను రాగాలు ఉన్నప్పుడు కుటుంబములోని ఒక వ్యక్తీ ఆందోళన ఒత్తిడులకు గురి అయినప్పుడు ఇతర కుటుంబ సభ్యులు అతనికి అండ గా ఉండి అతని ఆందోళన ఒత్తిడులు తగ్గటానికి సహాయము చేస్తారు
6. మంచి సంగీతము వినటము వాళ్ళ మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళనలను దూరము చేసుకోవచ్చు అని పరిశొధనలు తెలుపుతున్నాయి కాబట్టి మనస్సును ఆహ్లాదపరిచే సంగీతాన్ని మంద స్వరములో వినాలి .
7.ఈ ఒత్తిళ్ళకు ఆందోళనలకు యోగా అబ్దుతమైన సాధనము అని అందరు ఉప్పుకోనెది యోగా అంటే శ్వాస క్రియ లోని మెలుకువలు,శారీరక శ్రమ కలిపి చేసేవి,యోగా వాళ్ళ చాలా మంది ఈ విషయములో ఫలితాలను పొందారు 8.నడక రాత్రులందు
ప్రశాంతమైన నడక ఒత్తిడి విషయములో అభ్డుతముగా పనిచేస్తుంది మంచి ఫలితలాను ఇస్తుంది .నడస్తు చేసే ఎక్సర్సైజ్ లు చాలా రకాలు అంటే సులభము నుండిక్లిష్ట మైనవి ఉన్నాయి అందులో మనకు అనువైనవి ఎన్నుకొని చేసు కోవచ్చు.
9.ప్రేమించే వారితో మాట్లాడండి. మనస్సులో భాదను చెప్పుకోవటానికి ప్రతివారికి ఒక మనిషి కావాలి అ వ్యక్తీ భార్య కావచ్చు స్నేహితులు
10. మానసిక ఆందోళన లేదా ఒత్తిడి ఎదురైనప్పుడు అ పరిస్తితిని పొడిగించవద్దు అపరిస్తితి నుండి కొంచము విరామము పొందండి అ విరామము సమయములో మీరు మళ్లి సమస్యలను ఎదుర్కొనే శక్తిని పొందగలరు మీరు మనిషే గాని యంత్రము కాదుగా కాబట్టి మీకు విశ్రాంతి కావాలి
11.పరిశొధనల వల్ల శాస్త్రవేత్తలు "అరోమతెరపి" వల్ల ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చని తెలుసుకున్నారు అత్తర్లు లావెండర్,సెంట్లు వంటి సుగంధ
12 ఒక అనునయించే, లేదా ఓదార్పు సందేశము అందుకుంటే ఒత్తిడికి లోనయినవారు చాలా మటుకు రిలీఫ్ పొందుతారు అందుచేత మనము ఒత్తిడి లేదా ఆందోళనకు వారు పంపే సందేశము చాలా ఉపయోగకారిగా ఉంటుంది .
13. ఎవరైతే కుక్కలు పిల్లులు వంటి పెంపుడు జంతువులను పెంచుతుంటారొ వారు చాలా తక్కువ శాతము ఆందోళనకు లోనవుతారు అని పరిశోధనలలో తెలిసింది పెంపుడు జంతువులతో సాన్నిహిత్యము మానసిక ఆందోళనను ఒత్తిడిని దూరము చేస్తాయి కుక్కలుతో సాన్నిహిత్యము వల్ల జీవిత కాలము పెరగటముకూదా గమనించారు .
14. రోజు మొత్తములో ఏదో ఒక టైములో ఒక చోట ప్రశాంతముగా కూర్చుని ఆ రోజు జరిగినవిశేషాలను వాటి పట్ల మన స్పందనలను డైరీలో వ్రాసుకుంటే ఫలితము ఉంటుంది మనస్సులోని ఆందోళన ఒత్తిడులు కలము ద్వారా బయటికి పోతాయి మనస్సుకు
15. పగటిపూట ముఖ్యముగా మధ్యాహాన్నము నిద్ర మంచి ఫలితాలను ఇస్తుంది ఈ నిద్ర వల్ల హార్మోన్ల సమతుల్యత ఏర్పడి ఒత్తిడి తగ్గుతుంది .
16.ధ్యానము వల్ల మెదడు రిలాక్స్ అవుతుంది. ధ్యానము మెదడును అధికముగా అలోచించటాన్ని తగ్గించి ఒత్తిడి ఆందోళనలను దూరము చేస్తుంది .ధ్యానము మెదడుకు కావలిసిన బ్రేక్ ను ఇచ్చి ఒత్తిడి,ఆందోళనలను తగ్గిస్తుంది
17.చూయింగ్ గమ్ కూడా టీ ఇచ్చే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది .చూయింగ్ గమ్ నమలటము అనే యాక్టివిటీ వల్ల ఆందోళన ఒత్తిడికి విరామము కలుగుతుంది
18. నవ్వు,ఆందోళన,ఒత్తిడులకు దివ్య ఔషదముగా పనిచేస్తుంది నవ్వేటప్పుడు ఎండోర్ఫిన్స్ అనే హార్మోనులు విడుదల అయి ఒత్తిడిని తగ్గిస్తాయి కాబట్టి ఆందోళన ఒత్తిడులు ఎదురైనప్పుడు టి.వి లో కామెడి చానళ్ళు లేదా మంచి జోక్స్ చదవండి,హాయిగా బిగ్గరగా నవ్వండి స్నేహితులతో జోక్స్ పంచుకొని హాయిగా నవ్వుకోండి.
19.మనస్సును ఆందోళనపరిచే ఆలోచనలనుండి దూరము కండి, కొంత ఏకాంతము అవసరము, అ ఏకాంతము లో మంచి నిర్మాణాత్మకమైన అలోచనలను చేయండి ఫలితము కనిపిస్తుంది సమస్యలు ఎదురైనప్పుడు ఆందోళన చెంది పారిపోవటానికి ప్రయత్నించకండి. సమస్యలను ధైర్యముగా ఎదుర్కోండి అప్పుడే ఆందోళన ఒత్తిడులు దూదిపింజలల్లే ఎగిరిపోతాయి .
20. నిన్ను నీవు నమ్ము నీమీద నమ్మకము పెంచుకో " ఎటువంటి సమస్య నైనా నేను ఎదుర్కోగలను, అధిగమించ గలను,"అన్న ఆత్మ విశ్వాసము ఎటువంటి ఆందోళన ఒత్తిడులనైన దూరము చేస్తుంది ధైర్యముగా నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు సమస్యలను
pushkar nunchi maa prayaanam akkadaki padnaalugu kilometerla dooramlo vunna ajmeru nagaram vaipu saagindi . rajasthan loo ayidu pedda nagaramaina ajmeru ajayamerugaa ( jayimpaleni parvatamu ) piluvabadedi . ee nagaram 7 va sataabdham loo ajay raj sing chauhan paripaalanalo athani ghnaapakaartham aa nagaraniki ajayamerugaa maarcheru . kaala kramena ajmeru gaa maarindi .
1149 nunchi 1192 varaku paripaalinchina pruthweeraj chauhan dhilli simhaasanaanni geluchukunnappudu ajmeru athani paalanaloki vachindi . pruthweeraj chauhan dhilli ni ajmerunu mukhya pattanaalugaa chesukoni tana saamraajyaanni paripalinchedu . 15 va sataabdam loo mewad rajulaku marwar rajulaku ajmeru simhaasanamuna korakai yudhdaalu jarigevi . 1553 loo dhilli simhaasanaanni geluchukunna hemu chakravarti paripaalanaloki vachindi yeenagaram . 1556 loo rendava paanipattu yudhdamlo hemu chakravarti maranamtho ee simhaasanam akbaru chetulloki maarindi . 17 va sataabdam loo maraataala paripaalanalo vundi 1818 loo maarvaaru , ajmeru british vaari chetiloki vellina yeenagaram 1956 navvambaru okato tedeena rajasthan rashtram yerparachi andulo ajmeru nagaraanni vineelam cheseru . yenno yaddaalu yennenno raajavamsasthulanu chusina nagaram yidi .
aaraavalii parvataalalo vunna " taraghar " ane parvataanni aanukoni kattabadina nagaram . ee nagaraanni nagapaththar parvata shrenulu " thar " yedari nunchi vaeru chestunnayi . ee nagaraniki uttaram vaipuna " anasagar " ane maanavanirmitamaina sarassu vundi .
2013 loo " kishan ghar " vimaanaasraya nirmaanam chepattaru kaani yintavaraku nirmaanam puurti kaaledu . ee samvatsaram ajmeru vimaanaasrayaanni jaatiki samarpistaaru .
ajmer nagaraniki sumaru naalugu kilometerla dooramlo " naaga pahad " kondavaalulo kattabadina kota . sharif darga ki sumaru rendu kilo meaterla dooramlo vundi . chaaritrika aadhaaraala prakaaram yee kota 1354 sam.. loo kattabadindi . ee kota vunna praantaanni" boondi " pattanam ani kuudaa vyavaharistaaru . ee kotalopalaki velladaaniki moodu pradhaana dwaaraalu vunnayi . veetini lakshmi pol , phutha darwaja , gagudi ki fatak ani antaaru . baga paadubadipoyina yee kota soranga maargaalaku prasidhi , yee kota nunchi kondalaloki aneka soranga maargaalu vunnatlu , sariyaina mepulu teesu koni vellaka pothe sorangamaargaalalo tappipoye pramaadam vunnatlu sthaanikulu cheptaaru . boondee pattanaaniki neeti sarafara " chauhan basins " reservayar nunchi vachettugaa nirmincheru . ee kotalo raanii vasapu streelu nivasinchadaaniki kattina raanii mahalu chala matiki padubadina appatlo kitikeelaku vaadina rangu rangula addaalu , rangu velasina godalu puurvapu vaibhavaanni cheppakane chebutaayi . padahaarava sataabdaaniki chendina vijayachihnam " bheem bruj " yippatiki chekkuchedaraka vundadam aascharyaanni kalugajestundi . ee bheem bruj " paina " garbha gunj " ani piluvabade athi pedda firangu vundedata , yudhdasamayamlo daanini peluste vache sabdham krosula dooraalalo vunna vaarilo kuudaa prakampanalu kaluga jesedata . ee paadu badda kotalo miran saheb kaa darga vundi , yudha samayamlo kotarakshana loo praanaalanu vidichina yitaniki kotalo samadhi katti raajavamsasthulu runam teerchukunnaaru .
idhi manava nirmitamaina pedda sarassu . prudhwiraj chauhan taata anangapal thomar (1135-1150) chee nirmimpabadina padamudu kilo meaterla vistiirnam kaligina sarassu . chuttura rajasthani mariyu moghal saampradaaya silpakalatho kattina varandaalu , vishraanti gadulu kaligina paalaraati kattadaalu yee sarassu chuttu vunnayi . daulat garden rakarakaalaina poola mokkalatho kalakala vaadutuu vuntundi . sarassu madhyalo chinna dweepamlaantidi vundi akkadaku velladaaniki sarassulo viharinchadaaniki botu sarveesulu vunnayi . ee sarassu lothu sumaru 4.4 meetarlu . daulat garden nu akbaru kumarudu jahangiru gaa maarina saleem kattinchedu . sarassu chuttura vunna varandaalu , kattadaalu athani putrudaina shajahanu kattinchedu . ee sarassu chuttu yeda peda kattestunna kattadaalanu hycortu notisudwara nirodhinchi rajasthan gavarnamentu yee sarassunu kalushitam kakunda kaapaadutondi .
moinuddin chisthi 1141-1236) garib nawaj gapiluvabade yee suffi sanyasi ni gurinchina anekamaina kathalu prachaaramlo vunnayi . dakshina aasiyaki chendina yimam , islamic panditudu , matabodhakudu moinuddin chisthi ki moghal chakravarthulatho paatu chaalaamandi shishyulu vundevaaru . ee mataguruvulo anekamaina mantra saktulu vundevani samayam vachinappudu vaatini vupayoginchevaadani antaaru .
okasari anasagar pakkaga shishyulatho velutuu traagenduku neellukaavaalani akkadavaarini adugagaa antaa niraakaristaaru . moinuddin anaasaaragloni neetini chinna paatralo teesukoni traaganaarambhistaadu . andaruu chustuuvundagaa anasaagarloni neeru taggipotu vachi khaalii ayipotundi . vishayam chusina vuuri peddalu atanini praardhinchagaa tirigi neetini vidichi pettedu .
moinuddin chisthi maranaanantaramu athani samaadhipai kattina yee kattadam muslim lalone kaaka anni mataalavaaruu darsinchu kone pradesam gaa maarindi . yikkada tama korikalu vinnavinchukodam , korikalu teerina ventane " chader " samarpinchadam aanavaayitii .
ee darga ki sannani darigunda nadachi vellaali . renduvaipula dargaalo samarpinche vastuvale kaaka vaari mataaniki sambhandinchina vividha vastuvalu ammakaniki pettina chinna chinna dukaanaalu vandala sankhyalo kanipistaayi . puurtigaa moghal saampradaayaka shilpa kalatho kattina darga , muslim lee kaaka anya matasthulu kuudaa yikkada samadhiki pradakshina chestuno , ' dhaga ' kaduthoono , " chader " kapputuunoo kanipistaaru .
andari thonuu memu kuudaa lopalaki vellem . darga daggara vunna vaallu balavantamgaa munukula paina kuurchoni praardhana chesukomani balavantam cheyyadam nachaka bayataki vachem .
adaidin ante rendunnara rojulu , ee kattadaanni rendunnara rojulalo katteruta , lopalaki poyi chuste pedda hindu devalayanni darga gaa maarchinatlugaa kanipistundi . velupala vunna kattadaalapai khuranu likhinchi vundagaa lopala vunna kattadam pai antaa hindu mataaniki sambhandinchina raatalu spashtamgaa kanipistaayi . dhilli loni kutub meenaaruni chusinappudu kuudaa yide paristhiti , yide anubhooti kaligindi . okari raatalanu kaapi kotti vaari paerumeedugaa chalamani chesukonevarini ' bhaavachorulu ' antunnam , ilaa oo mataaniki chendina shilpa sampadanu , kalana , bhaktini paripaalakulu manavaarani balavantamgaa lakkoni maro mataaniki chendinadigaa chalamani chestunna yee charyaku yee paeru pettali . ee kattadam chusina taruvaata memu aa mataaniki chendina mare kattadaanni yentha goppadaina chudakodadani nirnayinchukunnam .
sumaru 1865 loo modalu petti yiravaiayidu samvatsaraalaloopoorthi chesi modati jaina teerdhamkarudaina vrushabha devuniki samarpinchina mandiram . ' sony ' vamsaaniki chendina ' sate mool chand sony ' chee praarambhinchina jaina mandiram . jainamandiraalu annee adbhata silpakala nu kaligi vuntaayi . paalaraatitoe chekkina makaratoranaalu , kaluva puvvulu , gulabi puvvulu , antastulalo chekkina paikappu , sdhambhaala paina chekkina 3d loo jaina teerdhankarula jeevita charitralu , yila yenno shilpaalu adhee jeevakala nindina silpaalanu chuste mana desamlo vunna silpulaku dakka valasina keerti pratishtalu dorakaledemo anipinchaka maanadu . oka sthambhaaniki maro daaniki polika vundadu . alaage akkada vunna pai kappulu okadaanini poli marokati vundadu . mandiramlo vunna madhya mantapaanni " swarnanagari " ani antaaru . karratho chekkina silpaalapai bangaarurekulato taapadam cheseru . ee mandiram digambara jainulaku chendindi . ' swarnanagariki venukavaipuna musium vundi .idhi kuudaa ' sony ' vamsasthulaku chendinade . deenini ' sidhdakuuta chaitanyalayam ' anikuda antaaru . 2005 loo lopali bhagam loo jaina teerthankarula moorthulanu punah pratishtincheru . ee bhagam loniki jaina matasthulaku tappa anyamatasthulaku pravesam ledu . samvatsaramlo 365 rojuluu jainateerthankarula jeevita charitra ku sambhandinchina pradarsanalu vijayavantamgaa pradarsistunnaaru , ee pradarsanaku anni matasthulaku pravesam vundi . ee mandiram loo mukhyamaina aakarshana yemitante akkada vunna 82 adugula yettunna mahaa sthambham , deenipaina chekkina jaina teerdhankarula shilpaalu .
ajmeru ki yedu kilometerla dooramlo nhamama-8 ki daggaragaa u.kham marbles samstha ku chendina ' ashokapatni ' kattinchina mandiram . samayam anumatiste tappaka chudadagga jainamandiram . ee mandiraanni chudavalasinadi tappa varninchalenidi . anthe antakanna varninchadaaniki nenu kavini kaanu .
ajmeru loo pattanamlo vunna hotals kanna kaasta dooramgaa vunna hotals ayithe manchi sadupaayaalato vunnavi andubaatu dharalaku labhyamoutunnaayi . akkada raatri vundadalchukunnavaaru nett loo kuudaa hotals buk cherukovachhu .
neti ,yaantrika, speed yugamulo prativaaru edurkone samasya maanasika aandolana ,maanasika ottidi ee rentini adhigaminchaleka aarogyamu paadai aneka ibbandulu edurkontunnaru ee rendu aneka vyaadhulaku muula karanaalu avutunnaayi mukhyamugaa hrudaya maanasika rogaalaku kaaranabhootaalu avutunnaayi ee rendu manishi jeevitaanni durbharamu chestunnayi kabatti elagaina e maargaannianusarinchi ayina aandolana, ottidilanu dooramu chesukovalani aadhunika manavudu sata vidhaalugaa prayatnistunnadu.ee aandolana ottidilanu tagginchukovataaniki sulabhamaina konni maargaalanu cheputaanu vaatilo anuvainadi ennukoni mee ottidi aandolanalanu tagginchukovataaniki prayatninchi phalitamu pondandi .prayatniste poyedi emiledukada ? phalitamu unte upayogame kada
1. gattigaa gaali peelchi vadalandi a vidhamugaa konni saarlu cheyatamuvalla cartisal harmon nu tagginchi aandolana,ottidi la nunchi vidudala
2. t tragandi. t traagatamu valla aandolana ottidi valla vidudalaayina cartisal harmon nu samatulyamu chesi a vyaktee relax ayetatlu sahaayapadutundi anduke british vaaru t ni ekkuva ishta padataaru.
3. aandolana, ottidi erpadinappudu puurtigaa kallu moosukoni chinnagaa manchi sangeetaanni vintuu manassulo meeku aanandaanni iche sannivesaanniuhinchu kondi jeevitamuloni aanandakaramaina sannivesaalanu gurtuku techukondi phalitamu meeke telustundi.
4. chinna exer saijulu cheyandi deenivalla kopamu visugu niraasa vanti lakshanaalanundi upasamanamu pondutaaru.exer saiz valla endarfin ane harmon vidudala ayi andolananu taggistundi mana sareeramu mana adupulo untundi
5. kutumba sabhyula madhya sath sambandhaalanu kaligi undandi kutumba sabhyula madhya manchi premaanu raagaalu unnappudu kutumbamuloni oka vyaktee aandolana ottidulaku guri ayinappudu itara kutumba sabhyulu ataniki anda gaa undi athani aandolana ottidulu taggataaniki sahayamu chestaaru
6. manchi sangeetamu vinatamu vaalla maanasika ottidi, aandolanalanu dooramu chesukovachhu ani parisodhanalu teluputunnaayi kabatti manassunu aahlaadapariche sangeetaanni manda swaramulo vinaali .
7.ee ottillaku aandolanalaku yoga abdutamaina saadhanamu ani andaru uppukonedi yoga ante shwasa criya loni melukuvalu,saareeraka shrama kalipi chesevi,yoga vaalla chala mandi ee vishayamulo phalitaalanu pondaaru 8.nadaka raatrulandu
prasaantamaina nadaka ottidi vishayamulo abhdutamugaa panichestundi manchi phalitalaanu istundi .nadastu chese exersise lu chala rakalu ante sulabhamu nundiclishta mainavi unnaayi andulo manaku anuvainavi ennukoni chesu kovachu.
9.preminche vaaritho matladandi. manassulo bhaadanu cheppukovataaniki prativaariki oka manishi kavali a vyaktee bharya kaavachhu snehitulu
10. maanasika aandolana leda ottidi edurainappudu a paristitini podiginchavaddu aparistiti nundi konchamu viraamamu pondandi a viraamamu samayamulo meeru malli samasyalanu edurkone saktini pondagalaru meeru manishe gaani yantramu kaadugaa kabatti meeku vishraanti kavali
11.parisodhanala valla saastravettalu "aromaterapi" valla ottidini tagginchavacchani telusukunnaru attarlu lavender,sentlu vanti sugandha
12 oka anunayinche, leda odaarpu sandesamu andukunte ottidiki lonayinavaaru chala matuku releaf pondutaaru anducheta manamu ottidi leda aandolanaku vaaru pampe sandesamu chala upayogakaarigaa untundi .
13. evaraithe kukkalu pillulu vanti pempudu jantuvulanu penchutuntaaro vaaru chala takkuva saatamu aandolanaku lonavutaaru ani parisodhanalalo telisindi pempudu jantuvulato saannihityamu maanasika aandolananu ottidini dooramu chestayi kukkalutho saannihityamu valla jeevita kaalamu peragatamukuda gamaninchaaru .
14. roju mottamulo edho oka taimulo oka chota prasaantamugaa kuurchuni aa roju jariginaviseshaalanu vaati patla mana spandanalanu dirilo vrasukunte phalitamu untundi manassuloni aandolana ottidulu kalamu dwara bayatiki potayi manassuku
15. pagatipuuta mukhyamugaa madhyaahaannamu nidra manchi phalitaalanu istundi ee nidra valla harmonla samatulyata erpadi ottidi taggutundi .
16.dhyanamu valla medadu relax avutundi. dhyanamu medadunu adhikamugaa alochinchataanni tagginchi ottidi aandolanalanu dooramu chestundi .dhyanamu medaduku kaavalisina breake nu ichi ottidi,aandolanalanu taggistundi
17.chuing gam kuudaa t iche phalitaanni istundi .chuing gam namalatamu ane activity valla aandolana ottidiki viraamamu kalugutundi
18. navvu,aandolana,ottidulaku divya aushadamugaa panichestundi navvetappudu endorfins ane haarmonulu vidudala ayi ottidini taggistaayi kabatti aandolana ottidulu edurainappudu ti.vi loo kamedi chaanallu leda manchi jokes chadavandi,haayigaa biggaragaa navvandi snehitulato jokes panchukoni haayigaa navvukondi.
19.manassunu aandolanapariche aalochanalanundi dooramu kandi, kontha ekantamu avasaramu, a ekantamu loo manchi nirmaanaatmakamaina alochanalanu cheyandi phalitamu kanipistundi samasyalu edurainappudu aandolana chendi paaripovataaniki prayatninchakandi. samasyalanu dhairyamugaa edurkondi appude aandolana ottidulu doodipinjalalle egiripotaayi .
20. ninnu neevu nammu neemeeda nammakamu penchuko " etuvanti samasya naina nenu edurkogalanu, adhigamincha galanu,"anna aatma vishwaasamu etuvanti aandolana ottidulanaina dooramu chestundi dhairyamugaa nirnayaalu teesukovachhu samasyalanu