సిలకం డబ్బా – సారంగ
2020 సంచికలుకథా సారంగసంచిక: 15 ఫిబ్రవరి 2020
వేరే మనిషితో పెళ్లి అనగానే నాగరత్నంకి ఊపిరాడలేదు.
ఆ రాత్రి ముత్తయ్య వంతు. అసలైతే వాళ్ళ నాన్న చేయాల్సిన పని ఇది. పొట్టనిండా సారా తాగి సోయలేకుండా పడున్న నాన్నని తిట్టుకుంటూ ఇటొచ్చాడు. ఆ తొందరలో లాంతరు తెచ్చుకోవడం మర్చిపోయాడు. కళ్ళు కుట్టుకున్నా కనిపించనంత చిక్కటి చీకటి. ఆదరా బాదరా నడక. కుమ్మరోళ్ల మూలమలుపు దగ్గర ఎదుర్రాయి కొట్టుకుంది కుడికాలి రెండో వేలుకి. తెల్లతెల్లారి కుప్పనూర్పులకి పోయినప్పుడు కూడా తెలియని చలిసెగ ఇప్పుడు తెలిసొచ్చింది ముత్తయ్యకి. గత్తరపడుతూ ఎడంచేత్తో గట్టిగా నొక్కాడు దెబ్బ తగిలిన చోట. చేతినిండా వెచ్చని రక్తం చిమ్మింది. కింద కూర్చొని, లుంగీ పక్కకి జరిపి, లోన నిక్కర్ గుండీలు తీసాడు. కట కట మని పళ్ళు కొరుకుతూ, బొట్లు బొట్లు ఉచ్చ పోసాడు దెబ్బతగిలిన వేలి మీద. రోట్లో నూరిన ఎల్లిపాయ కారంలాంటి మంట. దీనికంతటికీ కారణమయిన వాళ్ల నాన్నని, కసితీరా అమ్మానాబూతులు తిట్టుకున్నాడు కొద్దిసేపు.
కర్ర పోటేస్తూ మెల్లగా నడిచాడు. చేతి పంపు పక్కనున్న డాబానే కరణం ఇల్లు. వసారా పక్క కిటికీలో గుడ్డి దీపం. అలజడి లేదు. ఎప్పుడో తలుపులేసుకొని పడుకున్నట్లున్నారు. వెంట తెచ్చుకున్న గోనె బస్తా పక్కలా వేసి చతికిలబడ్డాడు వడ్లు గుమ్ము పక్కన. చేతికందేంత దూరంలో పోటు కర్ర పెట్టి, ఇంటి నుండి మోసుకొచ్చిన రగ్గు కప్పుకున్నాడు.
తమది కాని సంపదకి ఎందుకు కాపలా ఉండాలో అర్థం కాదు. ఇప్పటిసంది కాదు, తన చిన్నప్పటినుంచి ఇదే తతంగం. రోజూ రాత్రి ఇంటికొకళ్ళు ఆ సొత్తునంతా కాపాడాలి. తను ముళ్లుగర్ర పట్టుకొని కమ్మోరింట్లో జీతం కుదిరిన మొదటి సంవత్సరం అమ్మమ్మని అడిగినట్టు గుర్తు "ఎందుకు గూడేపోళ్ళు కరణం వడ్లు గుమ్ములకి కాపలా కాయాలి?" అని. అప్పుడు అమ్మమ్మ ముత్తయ్య ఇంకా పుట్టనప్పటి కథొకటి తనకి చెప్పింది.
అప్పట్లో గూడెంలో ఏడంటే ఏడే ఇళ్లట- మూడు మొండితోకోళ్లవి, రెండు వేల్పులోళ్ళవి, ఒకటి మోదుగోల్లది, ఇంకొకటి గద్దలోళ్ళది. ఇప్పుడుమల్లే రోజూ వరన్నం దొరికేది కాదట. ఏ అమావాస్యకో పున్నమికో కమ్మోరింట్లో రెండు గింజలు తెచ్చుకొని వండటమో లేక పొరుగూరులో ఎవరిదయినా పెళ్లైతే ఆ బంతిలో కూర్చొని తినడమో. జొన్నకంకులు లేతగా కాల్చుకొని, వాటిని బంకమట్టితో ముద్దలుగా కలుపుకొని తిన్న రోజులు కూడా ఉన్నాయట. మొక్కజొన్న చేనుకి పెట్టిన కరెంట్ తీగలకు తగిలిన గేద, గులకలు వేసిన పత్తిచేలో గడ్డితిన్న దూడ, గూడేనికి పండగ వాతావరణం మోసుకొచ్చేవట. చనిపోయిన వాటిని కోసుకుని, మాంసాన్ని ఎండబెట్టి ఇంటిల్లిపాది నెలరోజుల వరకు తినేవారట.
ముసలిదానికి బాగాగుర్తట, ముత్తయ్యవోళ్ళ నాన్న పుట్టిన ఏడు వర్షాల్లేవట. తిండిలేక బాలింతల పాలు ఎండిపోయేంత కరువట. ప్రభుత్వం గూడెపోల్లకిచ్చిన బీడు భూముల్లోవేసిన జొన్నలు, సూర్యుడి ఎండ పొడ పడకుండానే భూమిలోనే కుళ్ళిపోయాయట. కూలికి పోదామంటే రైతుల పొలాల్లో కూడా కాపు అంతంతమాత్రమేనట. రెండువారాలు తినకపోయేసరికి పిల్లలడొక్కలు లోపలికి ఈడ్సుకు పొయ్యాయి. చేసేదేమీలేక ఆడాళ్ళంతా ఒక మాటకొచ్చారు.
ఊరంతటిలో కరణం పొలమే పండింది. పాతవాటిలో వడ్లు పొయ్యడం ఇష్టంలేక, కొత్త వెదురుగుమ్ములు కొనుక్కొని వచ్చాడాయన. కుప్ప నూర్పులకి గూడెపోల్లని పిలిచాడు. ఆరోజు కుప్పకొట్లయ్యేసరికి చీకటిపడింది. కొంగుల్లో పట్టినంత వడ్లు మూటగట్టుకొని, ఒకరి తరువాత ఒకరు మధ్యమధ్యలో చెట్లుచాటుకి ఉచ్చపోసుకోడానికని వెళ్లారు ఆడోళ్లు. గడ్డి తోలేసరికల్లా నాలుగు కుండల వడ్లు పోగయ్యాయక్కడ. పనంతా అయిన తరువాత ఏమీ మాట్లాడకుండా, కూలికొచ్చినందుకొచ్చే మూడుసోల్ల వడ్లు తీసుకొని ఇంటికెళ్లారందరూ. రాత్రిపూట పెద్ద మాదిగ పొలానికి వెళ్లి దాచిన వడ్లు తీసుకొచ్చాడు. సమానంగా పంచుకున్న వాటితో నెలరోజులు సరిపుచ్చారు.
కరువైనా ఆ ఏడు కరణం, వాళ్ళ అబ్బాయికి పెళ్లి చేసాడు. బంతిలో తీరొక్క కూర. పెళ్లి తంతు అందరూ చూసేలాగా ఊరి సెంటర్ లో తెర కట్టించాడు. ఈ చివర నుండి ఆ చివర వరకు మెయిన్ రోడ్డు రెండువైపులా చిచ్చుబుడ్డి లైట్లు వెలిగించాడు. తాగినోడికి తాగినంత. అదిగో ఆ రందిలో పెద్దమాదిగ బాగా తాగి నోటికొచ్చినట్టు తిట్టాడట. పనిలో పనిగా కరణాన్ని ఆడాళ్ళంతా ఎలా మోసంచేశారో చెప్పేశాడు. తెల్లారే ఊరంతా పంచాయితీ పెట్టారు. 'బరితెగించిన ముండల మదం తగ్గించాలని' కమ్మోళ్ళు కూడా కరణంతో జతకట్టారు. కొరడా దెబ్బలైతే, వంటిమీద గాయాలన్నీ నెలరోజుల్లో తగ్గిపోతాయని, ఎన్నడూ వినని శిక్ష విధించారు- ఆడాళ్ళంతా పదేళ్లు కరణం ఇంట్లో ఒట్టిగా పనిచేసేట్టు, మగోళ్లంతా ఆయన సంపదని ఎల్లకాలం కాపలా కాసేట్టని తీర్పు.
అదిగో ఆ తరం నుండి ఈ తరం దాకా తాము అనుభవించలేని సంపదని బహు జాగ్రత్తగా కాపలా కాస్తున్నారు గూడెపోళ్ళంతా.
ముత్తయ్యకి ఇదంతా చేయని తప్పుకి మోస్తున్న శాపమల్లే తోచింది. ఏమాత్రం అక్కరకిరాని ఈ కాపలా పని ఇంకా చేయిస్తున్నందుకు పెద్దోళ్లని కోప్పడ్డాడు మనసులో. నిద్ర కాచి కాచి అలసిపోయాడు.
ఊరంతా కమ్మేసిన నిద్రా మేఘం ముత్తయ్యని కూడా తన ముసుగులోకి లాక్కుంటూంది. కళ్ళు మూతలు పడుతున్నాయి. కొట్టంలోనుండి దూడల మెడలో కట్టిన గంటల శబ్దం లీలగా వినపడుతుంది. రెప్పవాల్చి తెరచేలోగా, రెండు పొద్దుల జామును ఎవరో తినేసినట్టు అనిపించింది ముత్తయ్యకి. అంతకమునుపు లయబద్ధంగా వినిపించిన గంటల శబ్దం కాస్తా, శృతి తప్పినట్లయింది. పశువుల పాకనుండి శబ్దంలేని అడుగులు. కొద్దిక్షణాల మౌనం. వెనువెంటనే, రెండు బక్కపలచటి రూపాలు గోడదూకి చీకట్లో కలిసిపోయాయి. 'ఇదంతా కల కాబోలు' అని, ముత్తయ్య మళ్ళీ కళ్ళు మూసుకున్నాడు.
తెల్లారుజామున కొట్టంలోనుండి కరణం అరుపు. తోకమీద వాల్తున్న ఈగలను అదిరేయకుండా, కదలకుండా పడుంది ఓ బర్రె దూడ. కళ్ళన్నీ ముత్తయ్యవైపే. 'గులకలు పెట్టి చంపేశాడనే' అభియోగం నెత్తినేశారు. తన మాట చెప్పుకోడానికి కూడా అవకాశం ఇవ్వలేదు. నిర్దోషిత్వం నిరూపణకి కాగే వేడి నూనె సిద్ధం చేశారెవరో. ముత్తయ్యని పదిమంది రాళ్లపొయ్యి దగ్గరికి నెట్టారు. నూనెలో చెయ్యి పెట్టగానే, పూర్తిగా నీళ్లు వడవని పిచ్చిరొట్టె పొయ్యిలో పెడితే వచ్చే వింత శబ్దం వచ్చింది. సచ్చిన బర్రెలను కూడా తినే గూడెంలో పుట్టినందుకు తన్ను తాను తిట్టుకున్నాడు. చెయ్యనితప్పుకి దెబ్బలు తిన్న మూగజీవల్లే ఇంటిబాట పట్టాడు.
గూడెంలో పండగ సందడి. గొడ్డుమాంసం పచ్చివాసన. కరణమోళ్ళ ఇంట్లో సచ్చిన దూడ, ఇప్పుడు కుప్పలు కుప్పలుగా తాటాకుల మీద నిద్రపోతుంది. మెడ కోసిన చిలుంపట్టిన కత్తిని తాటాకు మూలకి విసిరేశారు. బేసిన్లో పట్టిన రక్తం గడ్డకట్టి చిన్ని చిన్ని ముక్కలుగా విరిగిపోతుంది. పోగులేసిందే తడవుగా చిల్లులుపడ్డ తపేలాలు, సొట్లు పడ్డ కూర సట్టెలు ఒకటే గోల. ముడుసుబొక్కల పంపకం దగ్గర ఎప్పటిలాగే గొడవ. అది నెమ్మదించిన తరువాత ఎవరి వాటా వాళ్ళు తీసుకొని, పొయ్యిగడ్డల వేడి మంటల దగ్గరకి గుమికుడారు, నిప్పులమీద పేగులు పెట్టి కాల్చుకోడానికి.
ఇదంతా ఏమీ తెలియని ముత్తయ్య, కుడిచేతికి కండువ కప్పుకొని, మూలుగుతూ ఇంటికెళ్లాడు. చేతి కట్టు చుట్టూ ఈగల గోల. ఇంట్లో ఎవరూ లేరు. తడిక దడివాలుకి ఆనించిన నులకమంచం వాల్చి పాకకింద నడుంవాల్చాడు. అప్పటికే బొబ్బలెత్తింది చెయ్యి. నొప్పి భరించలేక ఏడ్చాడు. ఎంతసేపున్నాడో తెలీదు కానీ, కన్ను వాలింది. మెలుకువ వచ్చేసరికి నాగరత్నం కొంగుతో చెంపలమీద ఎండిపోయిన నీటిచారికలను తుడుస్తుంది. చేతికి ఎదో పసర రాసినట్టుంది, చల్లగా ఉంది. వీపువెనకాల చెయ్యేసి కూర్చోబెట్టింది. ఇంటిదగ్గరనుండి తెచ్చిన మాంసంతో ముద్దలు కలిపి తినిపిస్తుంది. పళ్ళెంలో తెచ్చిన అన్నం పెడ్డలు అయ్యేంతవరకు తలదించుకుని మౌనంగా ఉంది. కంట్లో నిండి కారిన కన్నీటి చుక్క ముక్కు పుడకమీద పడి మెరిసింది. ముత్తయ్య తన కుడిచేతివేళ్ళ మధ్య నాగరత్నం ఉబ్బిన మొహాన్ని తీసుకొని తల పైకెత్తడానికి ప్రయత్నించాడు. వద్దన్నట్టుగా చేయ్యితో వారించి, ముత్తయ్య వళ్ళో తల పెట్టుకొని ఎక్కిళ్ళు పెట్టుకుంది. "నాకేం కాలేదే పిచ్చిదానా ఎందుకేడుస్తున్నావని" నాగరత్నంని ఊరడిస్తూ, ఆమె తలమీద ఇంకో చేత్తో నిమిరాడు, చెయ్యిమంటని మౌనంగా లోలోపలే భరిస్తూ.
నాగరత్నం మనుషుల్ని అంతతేలిగ్గా నమ్మే వ్యక్తి కాదు. కానీ ముత్తయ్యంటే ప్రాణం. కొవ్వొత్తి వెలుగులో మెరిసే వంటిరంగు, పంటిబిగువున అణుచుకున్నట్టుండే సన్నటి నవ్వు. మధ్య పాపిడి నుదుటి దగ్గర నెలవంకలాంటి సిలకం బొట్టు. దోవెంట నడుస్తుంటే, పట్టీల చప్పుడు సందడితో తన రూపం ముందుగానే అందరికి తెలిసిపోయ్యేది. గౌను లోంచి ఓణీలలోకి వచ్చేదాకా నాగరత్నం ఏ పొరుగూరూ పొయ్యింది లేదు. ఊహతెలిసిన దగ్గరనుండి ఇంటిదగ్గర ఉన్నట్టు జ్ఞాపకం కూడా లేదు తనకి. పత్తిచేను కలుపుల్లో దోస్తులతో వానగుంటలాడుకుంది. పాలమొక్కజొన్న బంగారు తీగలతో జడలు అలంకరించుకుంది. నారుమడి బురదలో సమర్తాడింది. తన వయస్సు పిల్లల్లో అందం పట్ల ఉండే శ్రద్ధ తనకి బొత్తిగా లేదు. తీరొక్క బట్ట కట్టుకుని మురిసిపోయ్యే స్తోమతా లేదు. అదేంటో కానీ, తను ఏమి కట్టినా బట్టకే అందమొచ్చినట్టుండేదని గూడెమంతా చెప్పుకునేది.
చీముడుకారే ప్రాయం నుండి చూసినోడే కాబట్టి ముత్తయ్యకి నాగరత్నం ఏమంత ఆకర్షణీయమైన మనిషిలా ఎప్పుడూ కనిపించలేదు. ఉప్పుబిర్రలాటలో వీపుమీద ఒక్కటేసినా, ఐసిరాటలో ఒకరి శ్వాస వేడిగాలి ఇంకొకరికి తగిలేంతలా దగ్గరగా మసులుకున్నా, ఇష్టం అనే తలంపు ఎప్పుడూ కలగలేదు. కానీ, మొన్నొక రోజు, పసుప్పచ్చటి రంగు చీరకట్టుకొని పెద్దమాదిగ కూతురి పెళ్ళికి వచ్చింది. ఎప్పటిలానే నూలుపోగోడా అని వెక్కిరించింది (ఇరవై సంవత్సరాలు వచ్చినా ఇంకా మీసం కూడా రాలేదని ముత్తయ్యకి తిరపమ్మమ్మ పెట్టిన పేరది). అన్నం బంతిలో ముత్తయ్య బగారా వడ్డిస్తుంటే, కూరగిన్నె తీసుకోమని చెయ్యిసాచింది. గరిటె వేడికి చెయ్యంతా చెమటపోసి, ముత్తయ్య చెయ్యి పట్టుతప్పి గిన్నె పడబోయింది. అది కిందపడకుండా చేస్తున్న ప్రయత్నంలో నాగరత్నం ఎడంచెయ్యి గాజు ముత్తయ్య చేతికి చిక్కింది. ఆ క్షణం ముత్తయ్యని మాటల్లో చెప్పలేని భావమేదో ఆవహించింది. ఇంతలో గబుక్కున తేరుకొని, రెండు చేతులతో గిన్నెని పట్టుకొని, నెత్తిమీద ఒక్కటి కొట్టింది నాగరత్నం. రెండడుగులు ముందుకేసి వెనక్కితిరిగి శబ్దంలేకుండా నవ్వింది. అదిగో అప్పటినుండి ముత్తయ్యకి మనస్సు ఉండబట్టడం లేదు. ఆ రాత్రి వంటిమీద కాసిన్ని నీళ్లు చల్లుకుని, నులకమంచంలో వాలి, చుక్కలు కప్పుకున్న మబ్బుల వైపు చూశాడు. ఇంతకిమునుపు వాళ్లిద్దరి మధ్య జరిగిన విషయాలన్నీ తనకిప్పుడు కొత్తగా కనిపించాయి. వాటికన్నింటికి ప్రేమ అనే పేరు పెట్టుకున్నాడు.
ఇదివరకు తనంటే ఇష్టమని గౌల్లోళ్ళ నాగులయ్య మనమడు వాగు దగ్గర నాగరత్నం చెయ్యి పట్టుకున్నాడు. అరిచి గోల చేసింది. పోయినేడాది ఎండాకాలంలో పెద్దబళ్ళో నాటకాలు చూట్టానికి రాత్రిళ్ళు పోతుంటే, పెద్ద కమ్మోరోళ్ల అబ్బాయి గోడపక్కకి లాగాలని చూసాడు. రాయిచ్చుక్కొట్టింది. అంతెందుకు, ఆఖరికి ఆర్.యమ్.పి డాక్టరోల్ల పత్తికి పోతే, మంచినీళ్లు తీసుకురావాలనే నెపంతో గది దగ్గరికి రమ్మని తలుపు గొళ్ళెం పెట్టాడాయన. వాడి భార్య ముఖం చూసి చేతికందిన కత్తితో చీరేయకుండా వదిలిపెట్టింది.
కానీ, ముత్తయ్య సంగతి వేరు. చాలామందిలా తన మీద మనసుపడి పిచ్చి పిచ్చి వేషాల జోలికి వెళ్లకపోవడంతో వెంటనే నచ్చేసాడు. ఆపైన వరస కూడా. అప్పటినుండి బాహాటంగానే ఇద్దరిమధ్య ఏదో ఉన్నట్టు తెలిసేలా నడుచుకునేవాళ్ళు. నిజం చెప్పాలంటే, ఇద్దరు ఒక్కదగ్గర ఉన్నప్పుడు లోకం గురించి వాళ్ళకి పట్టేది కాదు. ఆడదిక్కులేకుండా బోసిగా మూలుగుతుండే ముత్తయ్య ఇంటిముందు, కల్లేపు చల్లి ముగ్గులు పెట్టేది. ముత్తయ్యోళ్ళ నాన్న నోటినుండి కోడలుపిల్లా అని అనిపించుకోడానికి ఇంట్లోపనులు మచ్చటంగా చేసేది. "మా ముత్తిగాడికి ఎర్రగుండె పిల్లని చూసి పెళ్ళి చెయ్యాలిరా" అని ఆయన పరాచికంగా ఎప్పుడైనా ఎవరితోనైనా అంటే, అప్పుడుదాకా పాట పాడుకుంటూ ఊడ్చి కసువు కుప్పేస్తున్నదల్లా, ఎర్రగా ఒక చూపుచూసి, చీపురు ఆయన మీదకి విసిరేసి వెళ్ళిపొయ్యేది. ముత్తయ్యతో జరిగింది చెప్పుకొని అలక నటించేది.
ముత్తయ్య కనకాంబరాల మాల ఇస్తే, తననే జడలో గుచ్చమని వెనక్కి తిరిగి నుంచునేది. పూలు పెడుతుంటే, తనకి దగ్గరగా ఉండాలని కాళ్లవేళ్ళ మీద నిక్కుంటూ, వెనక్కి జరిగేది. కూలికిపోయినపుడు మాపటేల అన్నం దగ్గర, ముద్దలు కలిపి క్యారేజీ గిన్నెలో పెట్టి, ముత్తయ్యకి తినమని ఇచ్చేది. ప్రేమ ఎక్కువై ఎప్పుడన్నా ముత్తయ్య కౌగిలించుకోవాలని చూస్తే, రెండు చేతుల మధ్యలో దూరి, జుట్టుపట్టుకొని తలవంచి, మెత్తని చెవి భాగాన్ని కొరికి పారిపొయ్యేది. ముత్తయ్య పొద్దస్తమానం వళ్ళు ఆగమయ్యేలా కష్టపడినా, రాత్రిళ్ళు నాగరత్నం వళ్ళో పడుకున్నపుడు మాత్రం, ఆ కష్టమంతా ఇట్టే మరచిపొయ్యేవాడు.
పసర ఎండిపోయినట్టుంది. చెయ్యిమంట ఎక్కువవుతుంటే, ముత్తయ్య నొప్పి భరించలేక మెలికలు తిరుగుతున్నాడు. నాగరత్నం పసర పిండాలని ఇంకొన్ని బెల్లపాకుల కోసం వెతుకుతుంది. నాగరత్నంని వెతుక్కుంటూ వచ్చిన జానకమ్మ ముత్తయ్య ఇంటి దగ్గర ఆగింది. కూతురి గొంతులా అనిపించేసరికి, మెల్లగా ఆ మాటలు విందామని తడికమాటున దాక్కుంది. ముత్తయ్యతో తన కూతురు ఇలా చనువుగా ఉండటం ఆమెకి ఇష్టం లేదు. ఇదివరకు ఓ రెండుసార్లు నాగరత్నంకి భయంచెప్పినా తన తీరు ఏమి మారలేదు. ఎవరు చెప్తే నాగరత్నం మాట వింటుందో, వాళ్ళదగ్గరికే వెళ్ళింది జానకమ్మ.
చిన కమ్మోరు జానకమ్మ చెప్పింది విని, నాగరత్నం బాగుకోరే వాడిగా ఒక ఇల్లరికం సంబంధం తెచ్చాడు. ఆ మనిషి మెతకగా కనిపించినా, సంబంధం కమ్మోరు తేవడంతో ఏమనలేకపోయింది జానకమ్మ. రెండురోజుల్లో పప్పన్నం, వారంలో పెళ్లిని ఖాయం చేశారు.
వేరే మనిషితో పెళ్లి అనగానే నాగరత్నంకి ఊపిరాడలేదు. ఉన్నపాటుగా ముత్తయ్యతో పారిపోవాలనిపించింది. తీరా రెండురోజులకే పెళ్లిపీటల మీద కొత్త మనిషిలా కూర్చుంది. పెళ్ళైన కొత్తల్లో "ఒరే… ముత్తయ్యో" అని ఎవరు ఎవరిని పిలిచినా గుండె దడగా ఉండేది నాగరత్నంకి. అలా పిలుపు వినపడిన ప్రతిసారి కాళ్ళు ఇంట్లో నిలవకపొయ్యేవి. ఏదో ఒక సాకుతో పాక బయటకొచ్చి రోడ్డెంట వెళ్లే మనిషిలో తనకి తెలిసిన ముత్తయ్య కనిపిస్తాడేమోనని ఆశపడేది.
ముత్తయ్య చివరిసారిగా నాగరత్నంని ఎదురింట్లో నలుగేసేటపుడు చూసాడు. ఆమె ముఖంలో తను ఊహించిన బాధ కనిపించలేదు. అలా అని ఆనందం కూడా లేదు ఆ ముఖంలో. పసుపు రాసేది తనకి కాదన్నట్టు నేల చూపులు చూస్తూ మిన్నుకుండిపోయి కూర్చుంది. దగ్గరకెళ్ళి ఏ విషయమో తేల్చుకునేటంత తెగువ లేదు ముత్తయ్యకి. అసలు తనలోపలి భావాలు బయటకి చెప్పడం తెలీదు. కొన్నిసార్లు చెప్పాలని ఉన్నా, మాటలు కూర్చడానికి తడబాటు పడతాడు. ఈ రోజు మాత్రం అణచుకోలేంత దిగులు, మింగుడుపడని కోపం బయటకొచ్చేశాయి. సంచిలో గుడ్డలు పెట్టుకొని ఇంట్లో నుండి వచ్చేసాడు. ఎటు వైపు వెళ్తున్నాడని వాళ్ల నాన్నకి కూడా ఏ మాట చెప్పలేదు. అదే చివరిసారి, ఆ ఊరి గాలి పీల్చడం. తనదికానిదేదో పోగొట్టుకొని, ఆత్రంగా వెతుక్కునే పిచ్చోడికిమల్లే, పట్నం పారిపొయ్యాడు.
బతుకుతెరువనే నెపంతో తనకి దూరంగా ఎన్నో మైళ్ళు వచ్చేశాడు. రెండురోజులు పనికెళ్ళి, ఐదురోజులు నిషా మత్తులో ఉండేవాడు. డబ్బులు కూడబెట్టుకోవడం చేతకాక మేస్త్రీ దగ్గర మోసపోయాడు. ఊరికి, జీవితానికి దూరంగావచ్చేసి ఏడెనిమిది సంవత్సరాలయ్యాయి. ఈ ఎడబాటు కాలంలో, తన ప్రమేయం లేకుండానే తనవి కాని ఆలోచనలన్నీ తన మనస్సుమీద పేరుకుపొయ్యాయి. చుక్కల పమిటల్లో, ముడతలుపడిన చీరల్లో నాగరత్నంని ఎన్నోసార్లు వెతుక్కున్నాడు. రోడ్డుపక్క టిఫిన్ బండ్లలో అన్నం తింటున్నప్పుడో, రూంలో మిగిలిపోయిన పచ్చడిమెతుకులు తింటునప్పుడో, నిండు పున్నమి రోజుల్లో అన్నం తినమని బ్రతిమిలాడిన నాగరత్నం మొహం ఒక్కోసారి గుర్తొచ్చేది. అలా తను మదికొచ్చినప్పుడల్లా, అప్పటిదాకా భారంగా ఏరుకున్న బ్రతుకు జ్ఞాపకాలన్నీ ఖాళీగా తోచేవి ముత్తయ్యకి.
ఓ రోజు మూడో అంతస్తు పిట్టగోడకి సెంట్రింగ్ పెడుతున్నాడు. గోడ మూడు పక్కలయిపోయి, ఇంకో పక్కే ఇనుప షీట్లు కొట్టే పనుంది. అందుకే సూర్యుడు నెత్తిమీదకొచ్చినా అన్నానికి లేవకుండా పని పూర్తి చేయాలనుకున్నాడు. కిందనుండి ఇంకో మనిషి ఇనుప షీట్లు పైకి అందిస్తుంటే, వాటిని పట్టుకున్నప్పుడు, ఎండ వేడికి సుర సుర మని మండిపోతున్నాయవి. మేకుల డబ్బా పెట్టుకోడానికి జాగా లేకపోయేసరికి ఓ పదిమేకులు నోట్లో పెట్టుకొని, సుత్తితో షీట్ల మీద కొడుతున్నాడు. ఆ రేకుల శబ్దంలో కిందనుండి ఎంత పిలిచినా వినపడక పలక్కపోయేసరికి, చిన్న ఇటుకపెడ్డ తీసుకోని ముత్తయ్య వీపుకి తగిలేలా విసిరేశాడు మేస్త్రి. ఏంటి అని బదులిచ్చేసరికి మేకులన్నీ నోట్లోనుండి జారిపడ్డాయి. తొందరగా కిందకి దిగమని సైగ చేస్తున్నాడు మేస్త్రి. సుత్తి కింద పడేసి మెట్ల నుండి కిందకి దిగుతుంటే, తలపాగా పెట్టుకున్న చిన్నాన్న కనిపించాడు. పొద్దునెప్పుడో వచ్చాడట సిటీకి వెతుక్కుంటూ, రూంకి వెళ్లి అడిగితే ఇక్కడికి పంపారని ముత్తయ్యకి చెప్పాడు.
కంకర మీదున్న ప్లాస్క్ నుండి టీ వంపుతుంటే, "నాన్న చనిపొయ్యాడురా ముత్తిగా" అని వాటేసుకొని పొగిలి పొగిలి ఏడ్చాడు. ఊర్లో బయలుదేరిన దగ్గరనుండి అణుచుకున్న దుఃఖమంతా ఒక్కసారిగా బయకొచ్చేసింది వాళ్ళ చిన్నాన్నకి. ముత్తయ్యకి ఏం జరుగుతున్నదో అర్ధమయ్యేలోపు మేస్త్రి వచ్చి రావాల్సిన కూలిడబ్బులని కొన్ని నోట్లు జేబులో పెట్టాడు. తలకొరివి పెట్టాల్సిన ముత్తయ్య కోసం గూడెం జనం ఎదురుచూస్తున్నారు. ఇంటికి చేరుకునేలోగా పొద్దుపోతుందని ముత్తయ్య చెయ్యి పట్టుకొని వాళ్ళ చిన్నాన్న వడి వడిగా నడుస్తున్నాడు. ఊరికి పొయ్యే బస్సెక్కి రెండు టిక్కెట్లు తీసుకొని వెనక కూర్చున్నారు. రోడ్డు ఎగుడు దిగుడులకి బస్సు ఊగుతుంది. ఇవేమి ముత్తయ్య అనుభవంలోకి రావడంలేదు. కంటిరెప్ప కొట్టకుండా తదేకంగా దేనినో చూస్తున్నట్లుంది చూపు. ఊరు దగ్గర పడుతోంది. పక్కనుండి మెల్లగా చిన్నాన్న చలి వణుకులాంటి ఏడుపు. ముత్తయ్యకి మాత్రం తను ఇంటినుండి వచ్చేటప్పుడు నులక మంచంలో కూర్చుని తన వైపే చూస్తున్న వాళ్ళ నాన్న మొహం పదే పదే గుర్తొస్తోంది. ముత్తయ్య ఆయన్ని చూసింది అదే చివరిసారి. "ఇక్కడే ఉండరా" అని వాళ్ళ నాన్న ఎందుకు తనని అప్పుడు ఆపలేదని ఆలోచించాడు చాలాసేపు.
బొందలగడ్డకి ఎలా వెళ్ళాడో, పాస్టర్ గారు మట్టేసేటప్పుడు ఏమి చెప్పమన్నారో, దింపుడు కళ్లెం దగ్గర 'నాన్న…నాన్న' అని పిలిచాడో, లేదో, అసలు ఏమీ గుర్తులేదు ముత్తయ్యకి. కడుపు మాడినా నోరు తెరిచి ఎవరినీ అడగాలని కూడా అనిపించలేదు. ఇంటిముందు ఇసుకకుప్ప మీద పడుకున్న తను, పొద్దున్నే ఎండపొడకి లేచాడు. చెదలు పట్టిన తాటాకుల కప్పు, నెర్లిచ్చిన పందిరి గుంజలు, వాళ్ళ నాన్న చివరి రోజుల ఆనవాలుగా మిగిలిపోయాయి.
తెల్లారి పొద్దున్నే ఎర్రమట్టి తెచ్చి ఇల్లు అలకడం మొదలెట్టాడు, కూలిపోయిన జీవితానికి మళ్ళీ రంగులద్దుతున్నట్టు. వెనకనుండి ఎవరో గమనిస్తున్నట్టుగా అనిపించింది. తిరిగి చూస్తే, పూలగౌను పిల్ల. గాలికి మోహమ్మీద పడిన జుట్టుని సవరించుకుంటుంటే, కనిపించింది కుడిపక్క పన్నుమీద పన్ను, అచ్చం నాగరత్నం కి ఉన్నట్టే. సాయం చేసేదానిలా మట్టితీసుకొని, పలక చెరుపుతున్నట్టుగా, నేలమీద చేత్తో మట్టి రాస్తుంది. దగ్గరికి రమ్మని మట్టిచేత్తో సైగ చేసాడు. నవ్వుకుంటూ దూరంగా పారిపోయింది. ముత్తయ్యకి మళ్ళీ జీవితం మీద ఆశ పుట్టింది.
పెళ్ళైన సంవత్సరానికే కడుపులో ఒక బిడ్డ. దాని మొహమన్నా చూడకముందే భర్త పురుగుల మందు కొడుతూ చనిపోయాడు. కమ్మోరు నోట్ల వెలుగులో, కల్తీ సారా మరణాల జాబితాలో ఇంకొక పేరు ఎక్కిందప్పుడు. అప్పటినుండి ఒక్కదాని రెక్కల మీద ముగ్గురు నెట్టుకురావటం. బ్రతుకు బాగుపడుతుందనే ఆశతో ఉన్న ఏ తోవని వదిలిపెట్టలేదు నాగరత్నం. ఆ దారిలో గాయాలు, వంటికి కొన్ని, మనసుకి ఇంకొన్ని. వెనక్కి రాలేనంత దూరంగా వేరే మార్గంలో వచ్చేసింది తను. అందుకే మళ్ళీ ఇంత కాలం తరువాత ముత్తయ్యని చూసినా కానీ "ఇన్ని రోజులు ఎక్కడున్నావ్" అని కళ్ళతో పలకరింపే గానీ, మునుపటి జ్ఞాపకాలు తనముందు ఏమి పరచలేదు.
ముత్తయ్య నాగరత్నం గురించి కొన్ని మాటలు విన్నాడు. విన్నవన్నీ నిజం కాకపోతే బాగుండు అని మొదట్లో అనుకునేవాడు. పట్నంలో గడిపిన సంధికాలంలో తను ఊహించుకున్న ఆమె రూపం ఇప్పుడు మాయమవుతుంటే యాతన పడ్డాడు. మాటలు ఎలా కలపాలి అని వేదనపడ్డాడు. జీవితంలో ప్రేమ తెలియని దారులనుండి, ఊహించని మలుపుల నుండి పలకరిస్తుంది. ఈసారి అది ముత్తయ్యకి నాగరత్నం కూతురి రూపంలో తారసపడింది. రెండురోజుల మాటల్లోనే ఏదో పాత మనిషితో ఉన్నట్టే, అల్లరిగా ఉండేది ముత్తయ్య దగ్గర ఆ చిన్ని పాప. తనవల్ల ముత్తయ్య, నాగరత్నం, ఇద్దరూ పాత మనుషులైయ్యారు కొద్దికాలానికే.
చిన కమ్మోరుకి ఈ కలయిక నచ్చలేదు. నాగరత్నం ధిక్కారం ఏ మాత్రం రుచించలేదు. తన అధికారం చూపే రోజు కోసం ఎదురుచూశాడు.
తెల్లారిగట్ట కిట్టయ్యని, ముత్తయ్యని, ఇంకా దొంగాదం ని కమ్మోరోల్లు, సవిటి పొలం దగ్గర టేకు దుంగలు ఎత్తుకెళ్లారని లాక్కెళ్లారు. ఆనవాయితీగా వస్తున్న, వాళ్లకు తెలిసిన న్యాయం అమలుపరచడానికి సిద్ధమయ్యారు. పెద్ద మాదిగలు ఇద్దరూ సర్ది చెప్పడానికి ప్రయతించినా వాళ్ళ మాట ఏ మాత్రం పడనియ్యలేదు.
భుజాలంత ఎత్తుగా చుట్టూరా ప్రహరీ గోడ. మిరపకాయ కళ్లమంత ఇంటిముందు ఖాళీ స్థలం. మధ్యలో ఏనుగంత లావుగా ఓ వేపచెట్టు. కొబ్బరి తాడుతో ముగ్గురునీ కట్టేశారు. సిగ్గుదాచుకోడానికి వంటిమీద కడ్రాయర్ తప్ప ఏమీ లేదు. గోడచుట్టూ గూడెం అమ్మలక్కలు, చిన్న పిల్లలు. కిందకి వేలాడుతూ వడలిన ముగ్గురి మొహాలు. ఎంత కొట్టినా వాళ్ళకి కావాల్సిన నిజం చెప్పకపోయేసరికి, పెద్ద కమ్మోరి భార్య దొడ్లో ఉన్న వరిగడ్డి మోకుని పట్టుకురమ్మన్నారు.
వెనక దారిన ఇంట్లోకి దూరి, చిన కమ్మోరికి సైగ చేసింది నాగరత్నం. "మాయ్యా, నీకు పసి పిల్లలున్నారు. కొడితే ఈ ఉసురు వాళ్లకు చుట్టుకుంటుంది. నువ్వు కొట్టొద్దు మాయ్యా " అని కళ్ళనీళ్లు పెట్టుకుంది. గడ్డం పట్టుకొని బ్రతిమిలాడినా ఎంతసేపటికి తనవైపు చూడకపోయేసరికి మోకాళ్ళమీద పడింది. గుండెలమీద కొట్టుకుంటూ గట్టిగా ఏడ్చింది. ఇదేమి పట్టనట్టు గుమ్మంకేసి నడిచాడు. గచ్చుమీద దొర్లుతూ కాళ్ళు పట్టుకుంది. రెండు చేతుల్తో కాళ్ళ చుట్టూ దండవేసేసరికి కదలలేకపోయాడు. చిన కమ్మోరికి, నాగరత్నం ముత్తయ్యతో మాట్లాడటం ఇష్టంలేదు. ఆ కోపమే ఇలా బయటకు వస్తుందనుకుంది ఆమె. ఇక ముత్తయ్య ఊసు ఎత్తనని, ఈ సారికి దయ ఉంచి వాడిని వదిలేయమంది నాగరత్నం.
కోపం అణుచుకోలేక గుప్పిళ్ళు మూసి వీపు మీద గుద్దాడు. జుట్టు పట్టుకుని పైకి లేపి, బుసలు కొడుతూ ఇంకో చేత్తో కుతిక పట్టుకున్నాడు." మాదిగ లంజముండా, నాకే నీతులు చెప్పేంతదానివా? నీకు ఈ మధ్య బాగా బలిసిందే" అని చేతి వేళ్ళు అచ్చు పడేలాగా బలంగా కొట్టాడు చెంపలమీద. ఊహించని దెబ్బతట్టుకోలేక తూలి కిందపడిపోతుంటే, జాకెట్ దొరకపుచ్చుకొని బయటకు లాక్కెళ్లాడు. ఒక్క ఉదుటున కుడికాలితో రొమ్ములమీద తన్నేసరికి, వంటగది గుమ్మం గుద్దుకొని, తలుపు బయటున్న కుడితి తొట్టె దగ్గర పడింది. పక్కనున్న రోకలిబండ తీసుకొని కొట్టబోతుండగా, "అయ్యా మీకు దండం పెడతా, దాన్ని వదిలిపెట్టండయ్యా" అని జానకమ్మ కూతురిమీద పడింది దెబ్బకాయడానికి.
రోకలితో కొడితే ముసల్ది చనిపోతుందని జానకమ్మని కూడా కాలితో తన్ని, అంతే ఆవేశంగా రోకలిబండ పట్టుకొని వేపచెట్టు దగ్గరకు వెళ్ళాడు. ముత్తయ్య వంటిమీద రోకలి దెబ్బ పడినప్పుడల్లా గోడ చుట్టూ ఉన్న జనం ఊపిర్లో తడి తగిలింది. ఇంటిముందు మోకు దెబ్బలు ముగ్గురి వంటిమీద చేస్తున్న శబ్దానికి, నాగరత్నం మెల్లగా మూలిగింది. గాలి పీల్చుకుంటున్న శబ్దం రాకపోవడంతో, ముత్తయ్యని కొట్టడం ఆపేసి, చిన కమ్మోరు ఇంట్లోకి వెళ్లిపోయారు. టేకు దుంగలు దొంగాదం ఇంట్లో దొరికాయని సాయంత్రం కట్లు విప్పారు ముగ్గురుకి.
ముత్తయ్య వీపుమీద ఉబ్బిన వరిగడ్డి మోకు వాతలు తగ్గిపోవడానికి ఓ మూడు నెలలు పట్టింది. కానీ, నాగరత్నం మంచానపడి మళ్ళీ కోలుకోలేదు. తలకి తగిలిన దెబ్బ, జాకెట్ గుండీలు దగ్గర పడిన వేళ్ళ అచ్చులు తొందరగానే తగ్గిపోయాయి. తగ్గడంతోపాటు ఇన్నిరోజులు చిన్న కమ్మోరుకి కేవలం తన వంటితోనే అవసరం అనే నిజంకూడా తెలిసొచ్చింది. కొంత బలం వచ్చి తన పని తాను చేసుకొనేలోపు, దగ్గు ఎక్కువయింది. 10 రోజుల తరువాత డాక్టర్ దగ్గరికి తీసుకుపోతే, టీబీ అని కట్టల కట్టల మందులిచ్చాడు. చివరి రోజులంతా మంచం చుట్టూ మందు బిళ్ళల వాసన.
నాగరత్నం మర్నాడే కోలుకుంటుదని, ఇద్దరూ మళ్ళీ కూతురితో కలిసి ఆడుకుంటారని అందరికీ చెప్పేవాడు ముత్తయ్య. రోజులు గడిచేకొద్దీ, తనకి కూడా నమ్మకం సన్నగిల్లుతోంది. ఓ రోజు పొద్దున్నే వచ్చి నాగరత్నం మొహాన్ని తడిగుడ్డతో తుడిచి, సిలకం బొట్టు పెట్టాడు. కూలిపోతున్న గుడిసెమీద సూర్యుని సన్న వెలుగులా, మిణుకు మిణుకుమంటుంది ఆ చుక్క బొట్టు. ఓపికలేక నిద్రపోతుంది నాగరత్నం. మళ్ళీ ఊర్లో కొచ్చిన ఇన్నాళ్లకు తనని చెంప మీద ముద్దుపెట్టుకున్నాడు.
ఇది జరిగిన రెండు రోజులకి, పొద్దు పొడవని చీకట్లో నాగరత్నం కలిసిపోయింది. "తల్లి చేసిన పాపం చుట్టుకొని పోయిందని" అందరన్నారు. మాయదారి రోగమొచ్చి, గట్టిగా లాగితే చెయ్యి ఊడి వచ్చేటంత బక్కగయ్యింది. ఎంత బక్కగానంటే, బొందలకాడికి తీసుకొని పొయ్యేముందు స్నానం చేయించి పాడె మీద పడుకోపెట్టినపుడు , ఇంకా ఎదగని చిన్నపిల్ల శరీరంలా అగుపించింది నాగరత్నం. "తల్లే అలవాటయ్యి, పిల్లని కూడా అలవాటు చేసింది అదే మనిషికి. మాయ రోగం రాదా మరి" అని దీర్ఘాలు తీశారు కొందరు. ముత్తయ్య ఇంటికొచ్చిన కొత్తలో విన్న మాటలన్నీ మళ్ళీ రెండోసారి విన్నాడు. ఈసారి బిగ్గరగా.
దినం ఐన మరుసటిరోజు నుండే పొద్దున్నే పనికెళ్లేవాడు ముత్తయ్య. సాయంత్రం ఇంటికొచ్చి కూతురిని ఆడించేవాడు. చిన్నప్పుడే అమ్మ చనిపోవడంతో వాళ్ళ నాన్న తనని పెంచడంలో ఎన్ని ఇబ్బందులు పడ్డాడో ఇప్పుడు తెలుస్తోంది ముత్తయ్యకి. అప్పుడు వాళ్ళ నాన్నని తిట్టుకుంటూ నేర్చుకున్న పనులు- బూడిదతో బొచ్చలు రుద్దటం, కట్టెలతో కూరలు వండటం, చేతివేళ్ళ తోలూడొచ్చేలా బట్టలు ఉతకటం- ఇప్పుడు అక్కరకొచ్చాయి.
కారణం ఏంటో గానీ, ఓ రెండేళ్లు ముత్తయ్య జుట్టు కత్తిరించుకోలేదు. వీపుదగ్గర వరకు వెంట్రుకలు పెరిగిన తరువాత ముడేసుకోవడం మొదలెట్టాడు. నాగరత్నం కోసం తెచ్చిన సిలకం బొట్టు ఇప్పుడు తను వాడటం మొదలెట్టాడు. మొదట్లో వింతగా చూసినా తరువాత అందరూ పట్టించుకోవడం మానేశారు. ఊరి చిన్నబడిలో కూతురి చదువైన తరువాత హాస్టల్ లో చేర్పించాడు.
చిన కమ్మోరికి కూడా మాయ రోగం వచ్చిందని, మందులు, మంచి మాంసం తిని కొద్దిగా కోలుకున్నాడని గూడెంలో మాట. ఒకటి రెండు సార్లు నాగరత్నం పిల్లని దగ్గరికి తీసుకోవాలని చూసాడు కూడా ఆయన. ఆ వెంటనే తన చేతులకి అంటిన రక్తం గుర్తొచ్చి దూరంగా పొయ్యేవాడు. ముత్తయ్య దారెంట కనిపించినప్పుడల్లా మాత్రం చిన కమ్మోరి కళ్ళు ఎర్రగయ్యేవి.
కూతురు హాస్టల్ లోకి పోయిన కొత్తల్లో మనుషులెవరు లేనట్టుగా ఉండేది ముత్తయ్య ఇల్లు. పొద్దున గంజి తాగటం, ఆ తర్వాత వెలితి గురించి ఆలోచించుకోడానికి కూడా క్షణం తీరికలేని పనిలో కూరుకుపోవడం. రాత్రిళ్ళు నీళ్లు పోసుకొని ఆరుబయట పడుకునేవాడు. ఊహసరిగా లేని వయసులో నాటేసిన పొలం దగ్గర పంచుకున్న కొబ్బరి ముక్కని, ఇంటికి తెచ్చిచ్చిన అమ్మ; తను చనిపోయిన తరువాత "ఆకలి…ఆకలి.." అని ఏడ్చినప్పుడు, తడిసిన కట్టెలు సరిగా మండక కళ్ళల్లో పొగ దూరినా, లెక్కచేయకుండా ఉడుకుబువ్వ వండి తినిపించిన నాన్న, చావుకెదురెళ్ళి దాచుకోలేనంత ప్రేమ కురిపించిన నాగరత్నం, వీళ్ళందరూ గుర్తొచ్చినప్పుడల్లా, ఎడం పక్కన కొద్దిగా నొప్పిగా ఉండేది తనకి. సంక్రాంతి సెలవులకు కూతురు ఇంటికొచ్చినపుడు, బొద్దుగా ముద్దుగా ఉందని సంతోషపడ్డాడు. బెంగపడకుండా అక్కడే ఉండి మంచిగా చదువుకోమని రాత్రుళ్ళు నిద్ర జోకొట్టేవాడు.
కూతురు హాస్టల్ కి వెళ్లిన రాత్రి, ముత్తయ్య పెద్ద మాదిగతో కలిసి తాగాడు. అది కూడా ఐదేళ్ల తరువాత. పళ్ళు సలపరిస్తున్న చలి. వంట్లోకి వెళ్తున్న మందుకు తోడుగా బయట మంటసెగ. మంచుకు తడిసిన కట్టెలనుండి ముదురు గోరింటాకు రంగు నీళ్ల బురుజు పొగలు. మందుచుక్క లోపల పడటంతో, ఇద్దరి మధ్య మాటలు తేలికయ్యాయి. వెలిగించిన చుట్ట ఆరిపోవడంతో నిప్పు తీసుకొని, కాళ్ళు బార్లా చాపుకున్నాడు. "పిల్లని బడికి పంపినావ్ రా" అని పెద్ద మాదిగ అడగ్గానే, పళ్ళు కనబడేలా తలూపాడు ముత్తయ్య. మిగిలిన మందుని కళ్ళు మూసుకుని ఒక్క గుక్కలో తాగి, ఏదో ముఖ్యమైనది చెప్పాలన్నట్టు దగ్గరికి రమ్మని సైగ చేశాడు ముత్తయ్యని- అరే ముత్తిగా ఈ రోజు పొద్దున్నే, పిల్లా, ముసల్ది ఇద్దరూ ఏదో మాట్లాడుకుంటున్నార్రా మా ఇంట్లో. "మనవరాలు, అమ్మమ్మ గుసగుసలు ఏంటే అని అడిగితే", "ఆడోళ్ల యవ్వరాలు నీకెందుకయ్యా" అని మా ముసల్ది కసిరేసింది అని చుట్ట నోట్లో పెట్టుకొన్నాడు పెద్దమాదిగ. ఈ మధ్య కొన్ని రోజులుగా ముత్తయ్యని ఒక బాధ వెంటాడుతుంది. తన కూతురికి ఆడాళ్ళతో మాత్రమే చెప్పుకునే విషయాలు ఉంటాయి కదా. బాగోగులు చూసుకోడానికి ఇంట్లో ఒక ఆడ మనిషి లేకుండా పోయిందే అని తెగ కలవరపడ్డాడు. పెద్దమాదిగ మాటలకి తాగింది దిగిపోయినట్టయింది ముత్తయ్యకి. ఆరిపోయిన మంట ఎగదోస్తూ, "మామ, నా పిల్లని ఒక కంట కని పెట్టుకుండవే" అని సన్నగా మాట్లాడాడు. అప్పటిదాకా పిల్ల పెళ్లికని కూర్చిన డబ్బు ఎక్కడుందో చెప్పాడు పెద్దమాదిగకి. ఆ తరువాత మంటసెగ సాక్షిగా వాళ్ళిద్దరికే అర్థమయ్యే బాషలో ఏదో మాట్లాడుకున్నారిద్దరు. నాగరత్నం ఇచ్చిన బాధ్యత బరువు దింపేసుకుని, ముత్తయ్య తను ఇంకా చెయ్యాల్సిన పనేదో మిగిలిపోయిందని నిశ్చయంగా అక్కడనుండి వెళ్ళిపోయాడు, సూర్యుడు ఉదయించే దిక్కువైపు.
నారుమడి దగ్గర చినకమ్మోరు చచ్చిపోయాడని జనం గుమిగూడారు. కుడికాలు మనిషితో సంబంధం లేనట్టుగా పక్కన పడుంది. ఆ దగ్గరలో చిలుం పట్టిన కత్తి. ఎన్నాళ్ళుగానో ఎదురుచూస్తున్న చావు, ఊహించని విధంగా పలకరిస్తే, బ్రతుకు చెట్టు కాండం పట్టుకొని ఉధృతిగా పెనుగులాడినట్టుంది ఆయన మొహం. ఘర్షణ జరిగిందనడానికి గుర్తుగా శవం పక్కన ఓ మూలంతా వేసంగి వరినారంతా చెల్లా చెదురయింది. రాత్రంతా కాలువలో పారిన రక్తానికి పొలమంతా ఎర్రబారింది.
ఆరోజు ముత్తయ్య జుట్టంతా కత్తిరించుకున్నాడు. దువ్వెనతో తలదువ్వి, సిలకం బొట్టు పెట్టుకున్నాడు. ఇంట్లోనుండి బయటకొస్తుంటే పెద్దమాదిగ ఎదురొచ్చాడు. అప్పుడు ముత్తయ్య 'రాత్రి చెప్పింది మర్చిపోవద్దన్నట్టుగా' బాధగా పెద్దమాదిగ వైపు చూశాడు . ఒప్పుకోలుగా తల ఆడించేసరికి కుదుటపడ్డాడు. ఖాళీ అయిన సిలకం డబ్బా జేబులో అదుముకున్నాడు. సరిగ్గా అప్పుడే గూడెంలోకి పోలీసు జీపు వచ్చిందని ఎవరో కేకేశారు.
silakam dabba – saaranga
2020 sanchikalukathaa saarangasanchika: 15 fibravari 2020
vere manishitho pelli anagaane nagaratnanki oopiraadaledu.
aa raatri muttayya vantu. asalaithe vaalla naanna cheyalsina pani idhi. pottaninda sara taagi soyalekunda padunna naannani tittukuntuu itochaadu. aa tondaralo laantaru techukovadam marchipoyaadu. kallu kuttukunna kanipinchananta chikkati cheekati. aadaraa badara nadaka. kummarolla moolamalupu daggara edurrai kottukundi kudikali rendo veluki. tellatellaari kuppanurpulaki poinappudu kuudaa teliyani chalisega ippudu telisochindi muttayyaki. gattarapadutuu edamchettho gattigaa nokkaadu debba tagilina chota. chetininda vecchani raktam chimmindi. kinda kuurchoni, lungee pakkaki jaripi, lona nikkar gundeelu teesaadu. kata kata mani pallu korukutuu, botlu botlu uchha posadu debbatagilina veli meeda. rotlo noorina ellipaya karamlanti manta. deenikantatikii kaaranamayina vaalla naannani, kasitira ammaanaabootulu tittukunnadu koddisepu.
karra potestu mellagaa nadichaadu. cheti pampu pakkanunna dabane karanam illu. vasara pakka kitikeelo guddi deepam. alajadi ledu. eppudo talupulesukoni padukunnatlunnaru. venta tecchukunna gone basta pakkala vesi chatikilabaddadu vadlu gummu pakkana. chetikandenta dooramlo potu karra petti, inti nundi mosukochina raggu kappukunnadu.
tamadi kaani sampadaki enduku kapala undaalo artham kaadu. ippatisandi kaadu, tana chinnappatinunchi ide tatangam. roojoo raatri intikokallu aa sottunantaa kapadali. tanu mullugarra pattukoni commorintlo jeetam kudirina modati samvatsaram ammammani adiginattu gurtu "enduku goodepollu karanam vadlu gummulaki kapala kayali?" ani. appudu ammamma muttayya inka puttanappati kathokati tanaki cheppindi.
appatlo goodemlo edante ede illata- moodu monditokollavi, rendu velpulollavi, okati modugolladi, inkokati gaddalolladi. ippudumalle roojoo varannam dorikedi kaadata. e amavasyako punnamiko commorintlo rendu ginjalu tecchukoni vandatamo leka poruguurulo evaridayinaa pellaithe aa bantilo kuurchoni tinadamo. jonnakankulu lethagaa kaalchukoni, vaatini bankamattitho muddalugaa kalupukoni tinna rojulu kuudaa unnayata. mokkajonna chenuki pettina current teegalaku tagilina gedha, gulakalu vesina pattichelo gadditinna dhooda, goodeniki pandaga vaataavaranam mosukochevata. chanipoyina vaatini kosukuni, maamsaanni endabetti intillipaadi nelarojula varaku tinevarata.
musalidaaniki bagagurtata, muttayyavolla naanna puttina edu varshallevata. tindileka baalintala paalu endipoyenta karuvata. prabhutvam goodepollakichina beedu bhoomullovesina jonnalu, suryudi enda poda padakundaane bhoomilone kullipoyayata. kooliki podamante raitula polaallo kuudaa kaapu antantamaatramenata. renduvaaraalu tinakapoyesariki pillaladokkalu lopaliki eedsuku poyyai. chesedemeeleka aadaallantaa oka maatakochaaru.
oorantatilo karanam polame pandindi. paatavaatilo vadlu poyyadam ishtamleka, kotta vedurugummulu konukkoni vachaadaayana. kuppa noorpulaki goodepollani pilichaadu. aaroju kuppakotlayyesariki cheekatipadindi. kongullo pattinanta vadlu mootagattukoni, okari taruvaata okaru madhyamadhyalo chetluchaatuki uchchaposukodaanikani vellaaru aadollu. gaddi tholesarikalla naalugu kundala vadlu pogayyayakkada. pananta ayina taruvaata emi matladakunda, koolikochinandukochho moodusolla vadlu teesukoni intikellaarandaruu. raatripuuta pedda maadiga polaaniki velli daachina vadlu teesukochaadu. samaanamgaa panchukunna vaatitho nelarojulu saripuchaaru.
karuvaina aa edu karanam, vaalla abbaiki pelli chesadu. bantilo teerokka kuura. pelli tantu andaruu chuselaga oori senter loo tera kattinchaadu. ee chivara nundi aa chivara varaku main roddu renduvaipula chichubuddi laitlu veliginchaadu. taginodiki taaginanta. adigo aa randilo peddamaadiga baga taagi notikochinattu tittadata. panilo panigaa karanaanni aadaallantaa ela mosanchesaro cheppesadu. tellare oorantaa panchaayitii pettaaru. 'bariteginchina mundala madam tagginchaalani' kammollu kuudaa karanamtho jatakattaaru. korada debbalaite, vantimeeda gayalanni nelarojullo taggipotayani, ennaduu vinani shiksha vidhinchaaru- aadaallantaa padellu karanam intlo ottigaa panichesettu, magollanta aayana sampadani ellakaalam kapala kasettani teerpu.
adigo aa taram nundi ee taram daka taamu anubhavinchaleni sampadani bahu jaagrattagaa kapala kaastunnaaru goodepollanta.
muttayyaki idantaa cheyani tappuki mostunna saapamalle thochindi. ematram akkarakirani ee kapala pani inka cheyistunnanduku peddollani koppaddadu manasulo. nidra kaachi kaachi alasipoyadu.
oorantaa kammesina nidra megham muttayyani kuudaa tana musuguloki laakkuntuundi. kallu mootalu padutunnaayi. kottamlonundi doodala medalo kattina gantala sabdam leelagaa vinapadutundi. reppavaalchi terachelogaa, rendu poddula jaamunu evaro tinesinattu anipinchindi muttayyaki. antakamunupu layabaddhamgaa vinipinchina gantala sabdam kasta, shruthi tappinatlayindi. pasuvula pakanundi sabdamleni adugulu. koddikshanaala mounam. venuventane, rendu bakkapalachati roopaalu godaduki cheekatlo kalisipoyayi. 'idantaa kala kaabolu' ani, muttayya mallee kallu moosukunnadu.
tellaarujaamuna kottamlonundi karanam arupu. tokameeda vaaltunna eegalanu adireyakunda, kadalakunda padundi oo barre dhooda. kallannee muttayyavaipe. 'gulakalu petti champesadane' abhiyogam nettinesaaru. tana maata cheppukodaaniki kuudaa avakaasam ivvaledu. nirdoshitvam niroopanaki kaage vedi noone siddham chesarevaro. muttayyani padimandi rallapoyyi daggariki nettaaru. noonelo cheyyi pettagaane, puurtigaa neellu vadavani pichirotte poyyilo pedithe vache vinta sabdam vachindi. sachina barrelanu kuudaa tine goodemlo puttinanduku tannu taanu tittukunnadu. cheyyanitappuki debbalu tinna moogajeevalle intibata pattaadu.
goodemlo pandaga sandadi. goddumamsam pachivaasana. karanamolla intlo sachina dhooda, ippudu kuppalu kuppalugaa taataakula meeda nidrapotundi. meda kosina chilumpattina kattini taataaku moolaki visiresaaru. besinlo pattina raktam gaddakatti chinni chinni mukkalugaa virigipotundi. pogulesinde tadavugaa chillulupadda tapelaalu, sotlu padda kuura sattelu okate gola. mudusubokkala pampakam daggara eppatilaage godava. adhi nemmadinchina taruvaata evari wata vaallu teesukoni, poyyigaddala vedi mantala daggaraki gumikudaaru, nippulameeda pegulu petti kaalchukodaaniki.
idantaa emi teliyani muttayya, kudichetiki kanduva kappukoni, moolugutuu intikellaadu. cheti kattu chuttu eegala gola. intlo evaruu leru. tadika dadivaaluki aaninchina nulakamancham valchi paakakinda nadumvaalchaadu. appatike bobbalettindi cheyyi. noppi bharinchaleka edchaadu. entasepunnado teleedu cony, kannu vaalindi. melukuva vachesariki nagaratnam kongutho chempalameeda endipoyina neetichaarikalanu tudustundi. chetiki edo pasara rasinattundi, challaga undi. veepuvenakaala cheyyesi koorchobettindi. intidaggaranundi tecchina maamsamtho muddalu kalipi tinipistundi. pallemlo tecchina annam peddalu ayyentavaraku taladinchukuni mounamgaa undi. kantlo nindi kaarina kanneeti chukka mukku pudakameeda padi merisindi. muttayya tana kudichetivella madhya nagaratnam ubbina mohanni teesukoni tala paikettadaaniki prayatninchaadu. vaddannattugaa cheyyitho vaarinchi, muttayya vallo tala pettukoni ekkillu pettukundi. "naakem kaalede pichidana endukedustunnavani" nagaratnamni ooradistuu, aame talameeda inko chetto nimiraadu, cheyyimantani mounamgaa lolopale bharistuu.
nagaratnam manushulni antateliggaa namme vyakti kaadu. cony muttayyante praanam. kovvotti velugulo merise vantirangu, pantibiguvuna anuchukunnattunde sannati navvu. madhya papidi nuduti daggara nelavankalanti silakam bottu. doventa nadustunte, patteela chappudu sandaditho tana roopam mundugaane andariki telisipoyyedi. gaunu lonchi oniilaloki vachedaka nagaratnam e poruguuruu poyyindi ledu. oohatelisina daggaranundi intidaggara unnattu ghnaapakam kuudaa ledu tanaki. pattichenu kalupullo dostulato vaanaguntalaadukundi. palamokkajonna bangaaru teegalatho jadalu alankarinchukundi. narumadi buradalo samartaadindi. tana vayassu pillallo andam patla unde shraddha tanaki bottigaa ledu. teerokka batta kattukuni murisipoyye stomata ledu. adento cony, tanu emi kattina battake andamochinattundedanada gudemanta cheppukunedi.
cheemudukaare praayam nundi chusinode kabatti muttayyaki nagaratnam emantha aakarshaneeyamaina manishila eppuduu kanipinchaledu. uppubirralatalo veepumeeda okkatesina, iceratalo okari shwasa vaedigaali inkokariki tagilentalaa daggaragaa masulukunna, ishtam ane talampu eppuduu kalagaledu. cony, monnoka roju, pasuppachhati rangu cheerakattukoni peddamaadiga koothuri pelliki vachindi. eppatilaane noolupogoda ani vekkirinchindi (iravai samvatsaraalu vachina inka meesam kuudaa raledani muttayyaki tirapammamma pettina peradi). annam bantilo muttayya bagara vaddistunte, kooraginne teesukomani cheyyisaachindi. garite vediki cheyyantaa chemataposi, muttayya cheyyi pattutappi ginne padaboindi. adhi kindapadakunda chestunna prayatnamlo nagaratnam edancheyyi gaaju muttayya chetiki chikkindi. aa kshanam muttayyani maatallo cheppaleni bhavamedo aavahinchindi. intalo gabukkuna terukoni, rendu chetulatho ginneni pattukoni, nettimeeda okkati kottindi nagaratnam. rendadugulu mundukesi venakkitirigi sabdamlekunda navvindi. adigo appatinundi muttayyaki manassu undabattadam ledu. aa raatri vantimeeda kaasinni neellu challukuni, nulakamanchamlo vaali, chukkalu kappukunna mabbula vaipu chushadu. intakimunupu valliddari madhya jarigina vishayaalannii tanakippudu kottagaa kanipinchaayi. vaatikannintiki prema ane paeru pettukunnadu.
idivaraku tanante ishtamani goullolla nagulayya manamadu vaagu daggara nagaratnam cheyyi pattukunnadu. arichi gola chesindi. poinedadi endaakaalamlo peddaballo naatakaalu chuuttaaniki raatrillu pothunte, pedda kammorolla abbai godapakkaki laagaalani chusadu. raayichukkottindi. antenduku, aakhariki ar.yam.pi dactorolla pattiki pothe, manchineellu teesukuraavaalane nepamtho gadi daggariki rammani talupu gollem pettadayana. vaadi bharya mukham chusi chetikandina kattito cheereyakunda vadilipettindi.
cony, muttayya sangati vaeru. chalamandila tana meeda manasupadi picchi picchi veshala joliki vellakapovadamto ventane nachesadu. aapaina varasa kuudaa. appatinundi baahaatamgaane iddarimadhya edho unnattu telisela naduchukunevallu. nijam cheppalante, iddaru okkadaggara unnappudu lokam gurinchi vaallaki pattedi kaadu. aadadikkulekunda bosiga moolugutunde muttayya intimundu, kallepu challi muggulu pettedi. muttayyolla naanna notinundi kodalupilla ani anipinchukodaaniki intlopanulu machatamgaa chesedi. "maa muttigaadiki erragunde pillani chusi pelli cheyyalira" ani aayana paraachikamgaa eppudaina evarithonainaa ante, appududaka paata paadukuntuu oodchi kasuvu kuppestunnadalla, erraga oka chuupuchusi, cheepuru aayana meedaki visiresi vellipoyyedi. muttayyatho jarigindi cheppukoni alaka natinchedi.
muttayya kanakambarala maala iste, tanane jadalo guchamani venakki tirigi nunchunedi. poolu pedutunte, tanaki daggaragaa undaalani kallavella meeda nikkuntuu, venakki jarigedi. koolikipoyinapudu mapatela annam daggara, muddalu kalipi carragy ginnelo petti, muttayyaki tinamani ichedi. prema ekkuvai eppudanna muttayya kaugilinchukovaalani chuste, rendu chetula madhyalo doori, juttupattukoni talavanchi, mettani chevi bhaagaanni koriki paaripoyyedi. muttayya poddastamaanam vallu aagamayyela kashtapadina, raatrillu nagaratnam vallo padukunnapudu maatram, aa kashtamanta itte marachipoyyevaadu.
pasara endipoyinattundi. cheyyimanta ekkuvavutunte, muttayya noppi bharinchaleka melikalu tirugutunnadu. nagaratnam pasara pindaalani inkonni bellapakula kosam vetukutundi. nagaratnamni vetukkuntu vachina janakamma muttayya inti daggara aagindi. koothuri gontulaa anipinchesariki, mellagaa aa maatalu vindaamani tadikamaatuna daakkundi. muttayyatho tana koothuru ilaa chanuvugaa undatam aameki ishtam ledu. idivaraku oo rendusaarlu nagaratnanki bhayancheppina tana teeru emi maaraledu. evaru chepte nagaratnam maata vintundo, valladaggarike vellindi janakamma.
china kammoru janakamma cheppindi vini, nagaratnam bagukore vaadigaa oka illarikam sambandham tecchaadu. aa manishi metakagaa kanipinchinaa, sambandham kammoru tevadamtho emanalekapoyindi janakamma. rendurojullo pappannam, vaaramlo pellini khayam chesaru.
vere manishitho pelli anagaane nagaratnanki oopiraadaledu. unnapaatugaa muttayyatho paaripovaalanipinchindi. tiiraa rendurojulake pellipeetala meeda kotta manishila koorchundi. pellaina kottallo "ori muttayyo" ani evaru evarini pilichina gunde dadagaa undedi nagaratnanki. alaa pilupu vinapadina pratisaari kaallu intlo nilavakapoyyevi. edho oka saakutho paaka bayatakochi roddenta velle manishilo tanaki telisina muttayya kanipistademonani aasapadedi.
muttayya chivarisaarigaa nagaratnamni edurintlo nalugesetapudu chusadu. aame mukhamlo tanu oohinchina baadha kanipinchaledu. alaa ani aanandam kuudaa ledu aa mukhamlo. pasupu rasedi tanaki kaadannattu neela chuupulu chustuu minnukundipoyi koorchundi. daggarakelli e vishayamo telchukunetanta teguva ledu muttayyaki. asalu tanalopali bhaavaalu bayataki cheppadam teleedu. konnisaarlu cheppaalani unna, maatalu kuurchadaaniki tadabaatu padataadu. ee roju maatram anachukolenta digulu, mingudupadani kopam bayatakochesaayi. sanchilo guddalu pettukoni intlo nundi vachesadu. etu vaipu veltunnaadani vaalla naannaki kuudaa e maata cheppaledu. adhe chivarisaari, aa oori gaali peelchadam. tanadikaanidedo pogottukoni, aatramgaa vetukkune pichodikimalle, patnam paaripoyyaadu.
batukuteruvane nepamtho tanaki dooramgaa enno maillu vachesadu. rendurojulu panikelli, aidurojulu nisha mattulo undevaadu. dabbulu koodabettukovadam chetakaka mestri daggara mosapoyadu. ooriki, jeevitaaniki doorangaavachesi edenimidi samvatsaraalayyaayi. ee edabaatu kaalamlo, tana prameyam lekundane tanavi kaani aalochanalannii tana manassumeeda perukupoyyaayi. chukkala pamitallo, mudatalupadina cheerallo nagaratnamni ennosaarlu vetukkunnadu. roddupakka tiffin bandlalo annam tintunnappudo, roomlo migilipoyina pachadimetukulu tintunappudo, nindu punnami rojullo annam tinamani bratimilaadina nagaratnam moham okkosari gurtochedi. alaa tanu madikochinappudalla, appatidaka bhaaramgaa erukunna bratuku ghnaapakaalannii khaaliigaa thochevi muttayyaki.
oo roju moodo antastu pittagodaki centring pedutunnadu. goda moodu pakkalayipoyi, inko pakke inupa sheetlu kotte panundi. anduke suuryudu nettimeedakochinaa annaaniki levakunda pani puurti cheyalanukunnadu. kindanundi inko manishi inupa sheetlu paiki andistunte, vaatini pattukunnappudu, enda vediki sura sura mani mandipotunnayavi. mekula dabba pettukodaaniki jaga lekapoyesariki oo padimekulu notlo pettukoni, suttito sheetla meeda kodutunnadu. aa rekula sabdamlo kindanundi entha pilichina vinapadaka palakkapoyesariki, chinna itukapedda teesukoni muttayya veepuki tagilela visiresaadu mestri. enti ani badulicheseriki mekulannee notlonundi jaripaddayi. tondaragaa kindaki digamani saiga chestunnadu mestri. sutti kinda padesi metla nundi kindaki digutunte, talapaagaa pettukunna chinnanna kanipinchaadu. podduneppudo vachadata siteeki vetukkuntu, roonki velli adigithe ikkadiki pampaarani muttayyaki cheppaadu.
kankara meedunna plask nundi t vamputunte, "naanna chanipoyyadura muttigaa" ani vaatesukoni pogili pogili edchaadu. oorlo bayaluderina daggaranundi anuchukunna dukkhamanta okkasariga bayakochesindi vaalla chinnaannaki. muttayyaki yem jarugutunnado ardhamayyelopu mestri vachi ravalsina koolidabbulani konni notlu jebulo pettaadu. talakorivi pettalsina muttayya kosam goodem janam eduruchustunnaru. intiki cherukuneloga poddupotundani muttayya cheyyi pattukoni vaalla chinnanna vadi vadigaa nadustunnadu. ooriki poyye bassekki rendu tikketlu teesukoni venaka kuurchunnaaru. roddu egudu digudulaki bassu oogutundi. ivemi muttayya anubhavamloki ravadamledu. kantireppa kottakunda tadekamgaa denino chustunnatlundi chuupu. ooru daggara padutondi. pakkanundi mellagaa chinnanna chali vanukulanti edupu. muttayyaki maatram tanu intinundi vachetappudu nulaka manchamlo kuurchuni tana vaipe chustunna vaalla naanna moham pade pade gurtostondi. muttayya aayanni chusindi adhe chivarisaari. "ikkade undara" ani vaalla naanna enduku tanani appudu aapaledani aalochinchaadu chaalaasepu.
bondalagaddaki ela vellado, paster gaaru mattesetappudu emi cheppamannaro, dimpudu kallem daggara 'naannamaanna' ani pilichado, ledho, asalu emi gurtuledu muttayyaki. kadupu madina noru terichi evarinee adagaalani kuudaa anipinchaledu. intimundu isukakuppa meeda padukunna tanu, poddunne endapodaki lechaadu. chedalu pattina taataakula kappu, nerlichina pandiri gunjalu, vaalla naanna chivari rojula aanavaalugaa migilipoyayi.
tellari poddunne erramatti tecchi illu alakadam modalettaadu, koolipoyina jeevitaaniki mallee ranguladdutunnattu. venakanundi evaro gamanistunnattugaa anipinchindi. tirigi chuste, poolagounu pilla. gaaliki mohammeeda padina juttuni savarinchukuntunte, kanipinchindi kudipakka pannumeeda pannu, acham nagaratnam ki unnatte. saayam chesedanila mattiteesukoni, palaka cheruputunnattugaa, neelameeda chetto matti raastundi. daggariki rammani mattichettho saiga chesadu. navvukuntu dooramgaa paaripoyindi. muttayyaki mallee jeevitam meeda aasha puttindi.
pellaina samvatsaraanike kadupulo oka bidda. daani mohamanna chudakamunde bharta purugula mandu kodutuu chanipoyadu. kammoru notla velugulo, kaltee sara maranaala jaabitaalo inkoka paeru ekkindappudu. appatinundi okkadaani rekkala meeda mugguru nettukuravatam. bratuku bagupadutundane aasato unna e thovani vadilipettaledu nagaratnam. aa daarilo gaayalu, vantiki konni, manasuki inkonni. venakki ralenanta dooramgaa vere maargamlo vachesindi tanu. anduke mallee inta kaalam taruvaata muttayyani chusina cony "inni rojulu ekkadunnav" ani kallatho palakarimpe gaanee, munupati ghnaapakaalu tanamundu emi parachaledu.
muttayya nagaratnam gurinchi konni maatalu vinnadu. vinnavannii nijam kakapothe bagundu ani modatlo anukunevadu. patnamlo gadipina sandhikaalamlo tanu oohinchukunna aame roopam ippudu mayamavutunte yaatana paddaadu. maatalu ela kalapali ani vedanapaddadu. jeevitamlo prema teliyani daarulanundi, oohinchani malupula nundi palakaristundi. eesaari adhi muttayyaki nagaratnam koothuri roopamlo taarasapadindi. rendurojula matallone edho paata manishitho unnatte, allarigaa undedi muttayya daggara aa chinni paapa. tanavalla muttayya, nagaratnam, iddaruu paata manushulaiyyaaru koddikaalaanike.
china kammoruki ee kalayika nachaledu. nagaratnam dhikkaram e maatram ruchinchaledu. tana adhikaaram chuupee roju kosam eduruchusadu.
tellarigatta kittayyani, muttayyani, inka dongaadam ni kammorollu, saviti polam daggara teku dungalu ettukellaarani laakkellaaru. aanavaayitiigaa vastunna, vaallaku telisina nyaayam amaluparachadaaniki siddhamayyaaru. pedda maadigalu iddaruu sardi cheppadaaniki prayatinchinaa vaalla maata e maatram padaniyyaledu.
bhujaalanta ettugaa chuttura prahari goda. mirapakaya kallamanta intimundu khaalii sthalam. madhyalo enuganta lavuga oo vepachettu. kobbari taadutho muggurunee kattesaru. siggudachukodaniki vantimeeda kadrayar tappa emi ledu. godachuttu goodem ammalakkalu, chinna pillalu. kindaki vaelaadutuu vadalina mugguri mohalu. entha kottina vaallaki kaavaalsina nijam cheppakapoyesariki, pedda kammori bharya dodlo unna varigaddi mokuni pattukurammannaru.
venaka daarina intloki doori, china kammoriki saiga chesindi nagaratnam. "mayya, neeku pasi pillalunnaru. kodithe ee usuru vaallaku chuttukuntundi. nuvvu kottoddu mayya " ani kallaneellu pettukundi. gaddam pattukoni bratimilaadinaa entasepatiki tanavaipu chudakapoyesariki mokallameeda padindi. gundelameeda kottukuntu gattigaa edchindi. idemi pattanattu gummankesi nadichaadu. gachumeeda dorlutuu kaallu pattukundi. rendu chetulto kaalla chuttu dandavesesariki kadalalekapoyadu. china kammoriki, nagaratnam muttayyatho matladatam ishtamledu. aa kopame ilaa bayataku vastundanukundi aame. ika muttayya oosu ettanani, ee saariki daya unchi vaadini vadileyamandi nagaratnam.
kopam anuchukoleka guppillu moosi veepu meeda guddaadu. juttu pattukuni paiki lepi, busalu kodutuu inko chetto kutika pattukunnadu." maadiga lanjamunda, naake neetulu cheppentadaaniva? neeku ee madhya baga balisinde" ani cheti vaellu achu padelaagaa balangaa kottaadu chempalameeda. oohinchani debbatattukoleka thooli kindapadipotunte, jacket dorakapuchukoni bayataku lakkelladu. okka udutuna kudikaalito rommulameeda tannesariki, vantagadi gummam guddukoni, talupu bayatunna kuditi totte daggara padindi. pakkanunna rokalibanda teesukoni kottabotundagaa, "ayya meeku dandam pedata, daanni vadilipettandayya" ani janakamma koothurimeeda padindi debbakaayadaaniki.
rokalitho kodithe musaldi chanipotundani jaanakammani kuudaa kaalitho tanni, anthe aavesamgaa rokalibanda pattukoni vepachettu daggaraku vellaadu. muttayya vantimeeda rokali debba padinappudalla goda chuttu unna janam oopirlo tadi tagilindi. intimundu moku debbalu mugguri vantimeeda chestunna sabdaaniki, nagaratnam mellagaa mooligindi. gaali peelchukuntunna sabdam rakapovadamto, muttayyani kottadam aapesi, china kammoru intloki vellipoyaaru. teku dungalu dongaadam intlo dorikayani saayantram katlu vippaaru mugguruki.
muttayya veepumeeda ubbina varigaddi moku vaatalu taggipovadaaniki oo moodu nelalu pattindi. cony, nagaratnam manchanapadi mallee kolukoledu. talaki tagilina debba, jacket gundeelu daggara padina vaella achulu tondaragaane taggipoyayi. taggadamtopaatu innirojulu chinna kammoruki kevalam tana vantithone avasaram ane nijankuda telisochindi. kontha balam vachi tana pani taanu chesukonelopu, daggu ekkuvayindi. 10 rojula taruvaata dactor daggariki teesukupothe, tb ani kattala kattala mandulichaadu. chivari rojulanta mancham chuttu mandu billala vasana.
nagaratnam marnade kolukuntudani, iddaruu mallee koothuritho kalisi aadukuntaarani andarikee cheppevaadu muttayya. rojulu gadichekoddii, tanaki kuudaa nammakam sannagillutondi. oo roju poddunne vachi nagaratnam mohanni tadiguddatho tudichi, silakam bottu pettaadu. koolipotunna gudisemeeda suuryuni sanna velugulaa, minuku minukumantundi aa chukka bottu. opikaleka nidrapotundi nagaratnam. mallee oorlo kochina innaallaku tanani chempa meeda muddupettukunnada.
idhi jarigina rendu rojulaki, poddu podavani cheekatlo nagaratnam kalisipoyindi. "talli chesina paapam chuttukoni poyindani" andarannaru. mayadari rogamochi, gattigaa lagithe cheyyi oodi vachetanta bakkagayyindi. entha bakkaganante, bondalakaadiki teesukoni poyyemundu snaanam cheyinchi pade meeda padukopettinapudu , inka edagani chinnapilla sariiramlaa agupinchindi nagaratnam. "talle alavatayyi, pillani kuudaa alavaatu chesindi adhe manishiki. maaya rogam rada mari" ani deerghaalu teesaaru kondaru. muttayya intikochina kottalo vinna maatalannee mallee rendosari vinnadu. eesaari biggaragaa.
dinam aina marusatiroju nunde poddunne panikellevaadu muttayya. saayantram intikochi koothurini aadinchevaadu. chinnappude amma chanipovadamto vaalla naanna tanani penchadamlo enni ibbandulu paddado ippudu telustondi muttayyaki. appudu vaalla naannani tittukuntuu nerchukunna panulu- boodidatho bochalu ruddatam, kattelatho kuuralu vandatam, chetivella tholudochela battalu utakatam- ippudu akkarakochayi.
kaaranam ento gaanee, oo rendellu muttayya juttu kattirinchukoledu. veepudaggara varaku ventrukalu perigina taruvaata mudesukovadam modalettaadu. nagaratnam kosam tecchina silakam bottu ippudu tanu vaadatam modalettaadu. modatlo vintagaa chusina taruvaata andaruu pattinchukovadam maanesaaru. oori chinnabadilo koothuri chaduvaina taruvaata hastla loo cherpinchaadu.
china kammoriki kuudaa maaya rogam vachindani, mandulu, manchi maamsam tini koddigaa kolukunnadani goodemlo maata. okati rendu saarlu nagaratnam pillani daggariki teesukovaalani chusadu kuudaa aayana. aa ventane tana chetulaki antina raktam gurtochi dooramgaa poyyevaadu. muttayya darenta kanipinchinappudalla maatram china kammori kallu erragayyevi.
koothuru hastla loki poyina kottallo manushulevaru lenattugaa undedi muttayya illu. podduna ganji taagatam, aa tarvaata veliti gurinchi aalochinchukodaaniki kuudaa kshanam teerikaleni panilo koorukupovadam. raatrillu neellu posukoni aarubayata padukunevadu. oohasarigaa laeni vayasulo naatesina polam daggara panchukunna kobbari mukkani, intiki tecchichina amma; tanu chanipoyina taruvaata "aakaliaakali.." ani edchinappudu, tadisina kattelu sarigaa mandaka kallallo poga doorinaa, lekkacheyakunda udukubuvva vandi tinipinchina naanna, chavukedurelli dachukolenanta prema kuripinchina nagaratnam, veellandaruu gurtochinappudalla, edam pakkana koddigaa noppigaa undedi tanaki. sankraanti selavulaku koothuru intikochinapudu, boddugaa muddugaa undani santoshapaddaadu. bengapadakunda akkade undi manchigaa chaduvukomani raatrullu nidra jokottevadu.
koothuru hastla ki vellina raatri, muttayya pedda maadigatoe kalisi taagaadu. adhi kuudaa aidella taruvaata. pallu salaparistunna chali. vantloki veltunna manduku thodugaa bayata mantasega. manchuku tadisina kattelanundi muduru gorintaku rangu neella buruju pogalu. manduchukka lopala padatamtho, iddari madhya maatalu telikayyaayi. veliginchina chutta aaripovadamtho nippu teesukoni, kaallu barla chaapukunnaadu. "pillani badiki pampinav raa" ani pedda maadiga adaggane, pallu kanabadela taluupaadu muttayya. migilina manduni kallu moosukuni okka gukkalo taagi, edho mukhyamainadi cheppalannattu daggariki rammani saiga cheshaadu muttayyani- are muttigaa ee roju poddunne, pilla, musaldi iddaruu edho matladukuntunnar maa intlo. "manavaraalu, ammamma gusagusalu ente ani adigithe", "aadolla yavvaraalu neekendukayya" ani maa musaldi kasiresindi ani chutta notlo pettukonnadu peddamaadiga. ee madhya konni rojulugaa muttayyani oka baadha ventaadutundi. tana koothuriki aadaallatho matrame cheppukune vishayaalu untaayi kada. bagogulu chusukodaniki intlo oka aada manishi lekunda poyinde ani tega kalavarapaddadu. peddamaadiga maatalaki taagindi digipoyinattayindi muttayyaki. aaripoyina manta egadostu, "maama, naa pillani oka kanta kani pettukundave" ani sannagaa matladadu. appatidaka pilla pellikani kuurchina dabbu ekkadundo cheppaadu peddamaadigaki. aa taruvaata mantasega saakshigaa vaalliddarike arthamayye bashalo edho matladukunnarida. nagaratnam ichina baadhyata baruvu dimpesukuni, muttayya tanu inka cheyyalsina panedo migilipoyindani nischayamgaa akkadanundi vellipoyaadu, suuryudu udayinche dikkuvaipu.
narumadi daggara chinakammoru chachipoyadani janam gumigudaru. kudikaalu manishitho sambandham lenattugaa pakkana padundi. aa daggaralo chilum pattina katti. ennaallugaano eduruchustunna chaavu, oohinchani vidhamgaa palakariste, bratuku chettu kaandam pattukoni udhrutigaa penugulaadinattundi aayana moham. gharshana jarigindanadaaniki gurtugaa shavam pakkana oo moolantaa vesangi varinaarantaa chella chedurayindi. raatrantaa kaaluvalo paarina raktaaniki polamanta errabaarindi.
aaroju muttayya juttanta kattirinchukunnadu. duvvenatho taladuvvi, silakam bottu pettukunnadu. intlonundi bayatakostunte peddamaadiga edurochaadu. appudu muttayya 'raatri cheppindi marchipovaddannattuga' badhaga peddamaadiga vaipu chushadu . oppukolugaa tala aadinchesariki kudutapaddadu. khaalii ayina silakam dabba jebulo adumukunnadu. sarigga appude goodemloki polisu jeepu vachindani evaro kekesaru.