చరిత్రకారులు ప్రధానంగా వలసరాజ్యాలు ఏర్పడుతున్న దేశంలో, వలసరాజ్యంలో స్థిరపడిన పౌరుల సంఖ్య ఆధారంగా రెండు రకాల వలసవాదాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని సూచిస్తున్నారు:
స్థిరనివాసుల వలసవాదం అనేది భారీ సంఖ్యలో వలసరాజ్యంలో స్థిరపడే వలసదారులను సూచిస్తుంది, వీరు ఎక్కువగా వ్యవసాయానికి సారవంతమైన భూమి కోసం మరొక ప్రాంతంలో స్థిరపడతారు.
దోపిడీ వలసవాదం అనేది కొద్ది సంఖ్యలో వలసదారులు ఉన్న ప్రదేశాలను సూచిస్తుంది, మహానగరానికి (మెట్రోపోల్) కు వనరులను ఎగుమతి చేయడం వీరి ప్రధాన ధ్యేయంగా ఉంటుంది. వాణిజ్య కేంద్రాలు కూడా ఈ వర్గంలో ఉంటాయి, అయితే ఇది బాగా పెద్ద వలసరాజ్యాలకు కూడా ఎక్కువగా వర్తిస్తుంది, వీటిలో వలసదారులు పరిపాలనలో కీలకంగా ఉంటారు, ఎక్కువ భూభాగం మరియు ఇతర పెట్టుబడి వీరి ఆధీనంలో ఉంటుంది, అయితే కార్మికుల కోసం స్థానిక పౌరులపై ఆధారపడతారు.
ఈ వలసవాద నమూనాలు ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడివుంటాయి. రెండు సందర్భాల్లోనూ, ప్రజలు వలసరాజ్యానికి తరలి వెళుతుంటారు, సరుకులు మెట్రోపోల్‌కు ఎగుమతి చేయబడతాయి.
తోటల పెంపక వలసరాజ్యం (కాలనీ) అనేది సాధారణంగా దోపిడీ వలసవాద నమూనాలో భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. అయితే ఈ సందర్భంలో వలసరాజ్యానికి ఇతర వలసదారులు కూడా వస్తారు, - ఎగుమతి కోసం వాణిజ్య పంటలు సాగు చేసేందుకు బానిసల రూపంలో వీరు వలసరాజ్యానికి రావడం జరుగుతుంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో, స్థిరనివాసులకు ఉద్దేశించిన వలసరాజ్యం ఎక్కువగా గణనీయమైన స్థాయిలో ముందుగానే జనావాసాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేయబడుతుంది, దీని ఫలితంగా సాంస్కృతికంగా మిశ్రమ జనాభా (అమెరికా ఖండాల్లో మెస్టిజో‌ల వంటివారు) లేదా ఫ్రెంచ్ అల్జీరియా లేదా దక్షిణ రోడెసియాలో కనిపించేటువంటి జాతిపరంగా భిన్నమైన జనాభాలు ఏర్పడ్డాయి.
వలసరాజ్యానికి చట్టబద్ధంగా నానాజాతి సమితి తీర్మానం బాగా భిన్నంగా ఉంటుంది. అయితే తీర్మాన వ్యవస్థలో దోపిడీ వలసవాదంతో కొంత సారూప్యత ఉంటుంది.
1914లో ఈ ప్రపంచ పటం ప్రపంచవ్యాప్తంగా శక్తివంతమైన దేశాలు ఏర్పాటు చేసిన అతిపెద్ద కాలనీ సామ్రాజ్యాలను చూపిస్తుంది
వలసవాదంగా పిలిచే చర్యలకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. ఈజిప్షియన్‌లు, ఫోయెనిసియన్‌లు, గ్రీకులు మరియు రోమన్‌లు అందరూ పురాతన కాలంలో వలసరాజ్యాలను నిర్మించారు. "మెట్రోపోల్" అనే పదం గ్రీకు పదమైన మెట్రోపోలిస్ [గ్రీకు: "μητρόπολις"] - "మాతృ నగరం" నుంచి ఉద్భవించింది. "కాలనీ" అనే పదం లాటిన్‌లోని కాలోనియా - "వ్యవసాయ ప్రదేశం" నుంచి స్వీకరించబడింది. 11వ మరియు 18వ శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో, వియత్నాం తమ అసలు భూభాగానికి దక్షిణంగా సైనిక వలసరాజ్యాలను ఏర్పాటు చేసింది, ఆపై ఈ భూభాగాన్ని విలీనం చేసుకుంది, ఈ ప్రక్రియను నామ్ టయెన్‌గా గుర్తించేవారు.[8]
ఆధునిక వలసవాదం అన్వేషణ యుగంతో ప్రారంభమైంది. పోర్చుగల్ మరియు స్పెయిన్ దేశాలు మహాసముద్రాలపై ప్రయాణాలు ద్వారా కొత్త భూభాగాలను కనిపెట్టి, అక్కడ వాణిజ్య కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశాయి. కొందరు వ్యక్తులు మహాసముద్రాలపై భూభాగాల్లో కాలనీలను నిర్మించడాన్ని, విస్తరణ వాదం యొక్క ఇతర రకాల నుంచి వలసవాదాన్ని వేరు చేసే ప్రక్రియగా గుర్తిస్తున్నారు. ఈ కొత్త భూభాగాలు పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం మరియు స్పానిష్ సామ్రాజ్యం మధ్య వేరుచేయబడ్డాయి, మొదట పాపల్ బుల్ ఇంటర్ సెటెరా, తరువాత ట్రీటీ ఆప్ టోర్డెసిల్లాస్ మరియు ట్రీటీ ఆఫ్ జారాగోజా (1529) అనే ఒప్పందాలు కొత్త భూభాగాలను ఆయా సామ్రాజ్యాల నుంచి వేరు చేశాయి.
17వ శతాబ్దంలో బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం, ఫ్రెంచ్ వలస సామ్రాజ్యం మరియు డచ్ సామ్రాజ్యం సృష్టించబడ్డాయి. కొన్ని స్వీడన్ విదేశీ కాలనీలు మరియు డెన్మార్క్ వలస సామ్రాజ్యం కూడా ఈ శతాబ్దంలోనే ఏర్పాటయ్యాయి.
వలస సామ్రాజ్యాల విస్తరణ 18వ శతాబ్దం చివరి కాలంలో మరియు 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తగ్గుముఖం పట్టింది, అమెరికన్ విప్లవ యుద్ధం మరియు లాటిన్ అమెరికా స్వాతంత్ర్య యుద్ధాలు ఫలితంగా వలస రాజ్యాల ఏర్పాటు చర్యలు తగ్గిపోయాయి. అయితే, అనేక నూతన కాలనీలు ఈ కాలం తరువాత ఏర్పాటయ్యాయి, ఈ నూతన కాలనీలు జర్మనీ వలస సామ్రాజ్యం మరియు బెల్జియం వలస సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఏర్పాటయ్యాయి. 19వ శతాబ్దం చివరి కాలంలో, అనేక ఐరోపా రాజ్యాలు ఆఫ్రికా ఖండంపై ఆధిపత్యం కోసం పోటీ పడ్డాయి.
రష్యా సామ్రాజ్యం మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం ఈ కాలంలో ఉన్నప్పటికీ, అవి ఈ మార్గంలో విస్తరణ కోసం ప్రయత్నించలేదు. పొరుగు దేశాల భూభాగాలను యుద్ధంలో ఓడించడం ద్వారా సాంప్రదాయిక మార్గంలో ఈ సామ్రాజ్యాలు విస్తరణ చర్యలు నిర్వహించాయి. ఇదిలా ఉంటే బేరింగ్ జలసంధివ్యాప్తంగా అమెరికా ఖండాల్లో రష్యా వలసరాజ్యాల ఏర్పాటు జరిగింది. జపాన్ సామ్రాజ్యం కూడా ఐరోపా వలస సామ్రాజ్యాల నమూనా ఆధారంగా నిర్మించబడింది. స్పానిష్-అమెరికన్ యుద్ధం తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్ కూడా విదేశీ భూభాగాలను పొందింది, దీంతో "అమెరికన్ సామ్రాజ్యం" అనే పదం కూడా వాడుకలోకి వచ్చింది.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత విజయం సాధించిన మిత్రరాజ్యాలు జర్మనీ వలస సామ్రాజ్యాన్ని చీల్చి పంచుకున్నాయి, నానాజాతి సమితి తీర్మానాలు ప్రకారం ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో ఎక్కువ భూభాగాన్ని మిత్రరాజ్యాలు పంచుకోవడం జరిగింది. స్వాతంత్ర్యం పొందడానికి ఎంత త్వరగా ఆస్కారం ఉందనే అంశం ప్రాతిపదికన ఈ భూభాగాలను మూడు తరగతులుగా విభజించారు.[9] అయితే, అమెరికా ఖండాల వెలుపల వలసరాజ్యాల ఉపసంహరణ మాత్రం రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత కాలం వరకు జరగలేదు. 1962లో ఐక్యరాజ్యసమితి వలసరాజ్యాల ఉపసంహరణపై ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది, ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేసేందుకు ఉద్దేశించిన ఈ కమిటీని తరచుగా "కమిటీ ఆఫ్ 24"గా (24 సభ్యదేశాల కమిటీ) పిలిచేవారు.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత వలసరాజ్యాల ఉపసంహరణ చర్యలు ప్రారంభమైన తరువాత వివిధ రకాల చర్యలను సూచించేందుకు నూతన వలసవాదం (నియోకాలనిజం) అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తున్నారు. సాధారణంగా దీనిని వలసవాదం యొక్క ఒక రకంగా పరిగణించడం లేదు, అయితే ఇతర అర్థాల్లో వలసవాదంగానే భావించబడుతుంది. దీనిలో ముఖ్యంగా బలమైన మరియు బలహీనమైన దేశాల మధ్య సంబంధం దోపిడీ వలసవాదానికి సారూప్యంగానే ఉంటుందనే ఆరోపణ ఉంది, బలమైన దేశం వలసరాజ్యాన్ని నిర్మించడం లేదా నిర్వహించాల్సిన అవసరం లేకుండానే ఇక్కడ వలసరాజ్యానికి సంబంధించిన చర్యలు కొనసాగుతున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. ఇటువంటి ఆరోపణలు ఎక్కువగా ఆర్థిక సంబంధాలు మరియు బలమైన దేశం బలహీనమైన దేశం యొక్క రాజకీయాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం వంటి అంశాలపై దృష్టి పెడుతున్నాయి.
ఈ విభాగానికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ సమస్యలున్నాయి. దీన్ని మెరుగుపరచడంలో తోడ్పడండి. లేదా ఈ అంశాలను దీని చర్చా పేజీలో చర్చించండి.
charitrakaarulu pradhaanamgaa valasaraajyaalu erpadutunna desamlo, valasaraajyamlo sthirapadina pourula sankhya aadhaaramgaa rendu rakala valasavaadaala madhya vyatyaasaanni suuchistunnaaru:
sthiranivaasula valasavaadam anedi bhari sankhyalo valasaraajyamlo sthirapade valasadaarulanu suuchistumdi, veeru ekkuvagaa vyavasaayaaniki saaravantamaina bhoomi kosam maroka praantamlo sthirapadataaru.
dopidi valasavaadam anedi koddi sankhyalo valasadaarulu unna pradesaalanu suuchistumdi, mahaanagaraaniki (metropol) ku vanarulanu egumati cheyadam veeri pradhaana dhyeyamgaa untundi. vaanijya kendraalu kuudaa ee vargamlo untaayi, ayithe idhi baga pedda valasaraajyaalaku kuudaa ekkuvagaa vartistundi, veetilo valasadaarulu paripaalanalo keelakamgaa untaaru, ekkuva bhuubhaagam mariyu itara pettubadi veeri aadheenamlo untundi, ayithe kaarmikula kosam sthaanika pourulapai aadhaarapadataaru.
ee valasavaada namuunaalu okadaanipai okati aadhaarapadivuntaayi. rendu sandarbhaalloonuu, prajalu valasaraajyaaniki tarali velutuntaaru, sarukulu metropoleku egumati cheyabadataayi.
thotala pempaka valasarajyam (kaalanee) anedi saadhaaranamgaa dopidi valasavaada namuunaaloo bhagamga pariganinchabadutundi. ayithe ee sandarbhamlo valasaraajyaaniki itara valasadaarulu kuudaa vastaaru, - egumati kosam vaanijya pantalu saagu chesenduku baanisala roopamlo veeru valasaraajyaaniki ravadam jarugutundi.
konni sandarbhaallo, sthiranivaasulaku uddesinchina valasarajyam ekkuvagaa gananeeyamaina sthaayilo mundugaane janaavaasaalu unna praantaallo erpaatu cheyabadutundi, deeni phalitamgaa saamskrutikamgaa mishrama janabha (america khandaallo mestijola vantivaaru) leda french algeria leda dakshina rodesialo kanipinchetuvanti jaatiparamgaa bhinnamaina janabhalu erpaddai.
valasaraajyaaniki chattabaddhamgaa naanaajaati samiti teermaanam baga bhinnamgaa untundi. ayithe teermaana vyavasthalo dopidi valasavaadamto kontha saaruupyata untundi.
1914loo ee prapancha patam prapanchavyaaptamgaa saktivantamaina deshaalu erpaatu chesina atipedda kaalanee saamraajyaalanu choopistundi
valasavaadamgaa piliche charyalaku sudeergha charitra undi. eejipshiyanlu, phoyenisianlu, greekulu mariyu romanlu andaruu puraatana kaalamlo valasaraajyaalanu nirminchaaru. "metropol" ane padam greeku padamaina metropolis [greeku: "meaneeare"] - "maatru nagaram" nunchi udbhavinchindi. "kaalanee" ane padam latineloni calonia - "vyavasaaya pradesam" nunchi sweekarinchabadindi. 11va mariyu 18va sataabdaala madhyakaalamlo, viyatnam tama asalu bhuubhaagaaniki dakshinamgaa sainika valasaraajyaalanu erpaatu chesindi, aapai ee bhuubhaagaanni vileenam chesukundi, ee prakriyanu nam tionniga gurtinchevaaru.[8]
aadhunika valasavaadam anveshana yugamtho praarambhamaindi. porchugal mariyu spain deshaalu mahasamudralapai prayaanaalu dwara kotta bhuubhaagaalanu kanipetti, akkada vaanijya kendraalanu erpaatu chesaayi. kondaru vyaktulu mahasamudralapai bhuubhaagaallo kaalaneelanu nirminchadaanni, vistarana vaadam yokka itara rakala nunchi valasavaadaanni vaeru chese prakriyagaa gurtistunnaru. ee kotta bhuubhaagaalu porchugies saamraajyam mariyu spanish saamraajyam madhya verucheyabaddaayi, modata papal bul inter setera, taruvaata treaty ap tordesillas mariyu treaty af jaragoja (1529) ane oppandaalu kotta bhuubhaagaalanu aayaa saamraajyaala nunchi vaeru chesaayi.
17va sataabdamlo british saamraajyam, french valasa saamraajyam mariyu duth saamraajyam srushtinchabaddaayi. konni sweedon videshee kaalaneelu mariyu denmark valasa saamraajyam kuudaa ee sataabdamlone erpatayyayi.
valasa saamraajyaala vistarana 18va sataabdam chivari kaalamlo mariyu 19va sataabdam praarambhamlo taggumukham pattindi, american viplava yuddham mariyu latin america swaatantrya yuddhaalu phalitamgaa valasa rajyala erpaatu charyalu taggipoyayi. ayithe, aneka noothana kaalaneelu ee kaalam taruvaata erpatayyayi, ee noothana kaalaneelu jarmani valasa saamraajyam mariyu beljium valasa saamraajyamlo bhagamga erpatayyayi. 19va sataabdam chivari kaalamlo, aneka iropa raajyaalu africa khandampai aadhipatyam kosam poty paddai.
rashya saamraajyam mariyu ottoman saamraajyam ee kaalamlo unnappatikii, avi ee maargamlo vistarana kosam prayatninchaledu. porugu deshaala bhuubhaagaalanu yuddhamlo odinchadam dwara saampradaayika maargamlo ee saamraajyaalu vistarana charyalu nirvahinchaayi. idila unte baring jalasandhivyaaptamgaa america khandaallo rashya valasarajyala erpaatu jarigindi. japan saamraajyam kuudaa iropa valasa saamraajyaala namuunaa aadhaaramgaa nirminchabadindi. spanish-american yuddham taruvaata unaited states kuudaa videshee bhuubhaagaalanu pondindi, deentho "american saamraajyam" ane padam kuudaa vaadukaloki vachindi.
modati prapancha yuddham taruvaata vijayam saadhinchina mitraraajyaalu jarmani valasa saamraajyaanni cheelchi panchukunnaayi, naanaajaati samiti teermaanaalu prakaaram ottoman saamraajyamlo ekkuva bhuubhaagaanni mitraraajyaalu panchukovadam jarigindi. swaatantryam pondadaaniki entha twaragaa askaram undane amsam praatipadikana ee bhuubhaagaalanu moodu taragatulugaa vibhajinchaaru.[9] ayithe, america khandala velupala valasarajyala upasamharana maatram rendo prapancha yuddham mugisina taruvaata kaalam varaku jaragaledu. 1962loo aikyaraajyasamiti valasarajyala upasamharanapai pratyeka kamiteeni erpaatu chesindi, ee prakriyanu vegavantam chesenduku uddesinchina ee kamiteeni tarachugaa "commity af 24"gaa (24 sabhyadesaala commity) pilichevaaru.
rendo prapancha yuddham taruvaata valasarajyala upasamharana charyalu praarambhamaina taruvaata vividha rakala charyalanu soochinchenduku noothana valasavaadam (niokalanijam) ane padaanni upayogistunnaru. saadhaaranamgaa deenini valasavaadam yokka oka rakamgaa pariganinchadam ledu, ayithe itara arthaallo valasavaadamgaane bhaavinchabadutundi. deenilo mukhyamgaa balamaina mariyu balaheenamaina deshaala madhya sambandham dopidi valasavaadaaniki saaruupyamgaanee untundane aaropana undi, balamaina desham valasaraajyaanni nirminchadam leda nirvahinchaalsina avasaram lekundane ikkada valasaraajyaaniki sambandhinchina charyalu konasaagutunnaayane vimarsalu unnaayi. ituvanti aaropanalu ekkuvagaa aardhika sambandhaalu mariyu balamaina desham balaheenamaina desham yokka rajakeeyaallo jokyam chesukovadam vanti amsaalapai drushti pedutunnaayi.
ee vibhaagaaniki okati kante ekkuva samasyalunnaayi. deenni meruguparachadamlo todpadandi. leda ee amsaalanu deeni charcha paejeelo charchinchandi.