విశ్వా‌న్ని వీక్షిద్దాం.. | Prajasakti::Telugu Daily
కొలంబియా పేరా మిలటరీ నేతను అరెస్టు చేశాం : మదురో[05:04 PM]
Home » స్నేహ » విశ్వా‌న్ని వీక్షిద్దాం..
పాలపుంతలు, నక్షత్ర కూటములు, బ్లాకహేోల్స్‌, భూభ్రమణాలు ఇలాంటి వన్నీ అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచే అంశాలు. విశ్వంలోని ఈ వింతలన్నీ చూడాలంటే ఆక్రొమ్యాటిక్‌, న్యాస్మిత్‌, కెప్లెరియన్‌ ఇలా రకరకాల టెలిస్కోప్‌లను ఉపయోగిస్తుంటాం. మరి విశ్వంలో జరిగే కొత్త ఆవిష్కరణలు, పరిశోధనల కోసం శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించే టెలిస్కోపుల గురించి మీకు తెలుసా? ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతి పెద్ద టెలిస్కోప్‌లుగా పేరొందిన అవి ఎక్కడున్నాయో మీరూ తెలుసుకోండి.
అటకామా లార్జ్‌ మిల్లీమీటర్‌ యారె (ఎల్‌ఎమ్‌ఎ) ఉత్తర చిలీలోని చాజ్‌న్యాన్‌టర్‌ పీటభూమికి 5,000 మీ. ఎత్తులో ఉంది. సెవెన్‌ ఎన్టిటీస్‌, ఈఎస్‌వో ఈ రెండు ప్రముఖ సంస్థల సహకారంతో ఈ నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు. 2011 అక్టోబర్‌లో ప్రారంభమైన ఈ అతిపెద్ద టెలిస్కోప్‌లోని 66వ యాంటీనా ద్వారా పాలపుంతలకు సంబంధించి కొన్ని ప్రత్యేకమైన ఆవిష్కరణలు జరిగాయి. యాంటెన్నా నమూనాలో ఉండేే ఎఎల్‌ఎమ్‌ఎ ద్వారా ఇటీవల తొలిసారిగా కార్బన్‌ (స్మాగ్‌)పొగమంచును కనుగొన్నారు. టెలిస్కోప్‌ల ద్వారా ఇలాంటి ఆవిష్కరణ జరగడం ఇదే తొలిసారి. అంతే కాదు అత్యంత బరువైన కృష్ణ బిల వీక్షణలతోపాటు గెలాక్సీల్లో సంభవించే విస్ఫోటనాలకు సంబంధించి ఎన్నో ఆసక్తిగొలిపే విషయాలను పసిగట్టేందుకు ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉపయోగిస్తున్నారు. విశ్వంలోని సూపర్‌ స్టెల్లార్‌ నర్సరీల పనితీరును వీక్షించేందుకు ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉపయోగిస్తుంటారు.
అరిసిబొ అబ్జర్వేటరీ
ఒక రోలర్‌కోస్టర్‌ లేదా అతిపెద్ద వంతెనను తలపిస్తుంది ఈ నిర్మాణం. ఒక వంతెన చివరంచున వేలాడినట్టు ఉండే ఈ టెలిస్కోప్‌ ప్యుర్టొరికోలోని 'నేషనల్‌ ఆస్ట్రానమీ అండ్‌ ఐనోస్పియర్‌ సెంటర్‌లో రూపుదిద్దుకుంది. అరసిబో అబ్జర్వేటరీలో ఈ వేలాడే టెలిస్కోప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. సౌర వ్యవస్థ పనితీరుని గమనించేందుకు ఏడాది పొడవునా ఈ టెలిస్కోప్‌ పనిచేస్తుంది. గురుగ్రహం, చంద్రగ్రహంతో పాటు ఇతర ఖగోళ వస్తువుల పనితీరుపై సమాచారాన్ని సేకరించేందుకు ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉపయోగి స్తుంటారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతిపెద్ద రేడియో టెలిస్కోప్‌లలో ఒకటిగానూ ఇది పేరొందింది. ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉరుములోని అతిచిన్న శబ్దాలను పసికట్టేందుకు ఉపయోగిస్తుంటారు.
గ్రాన్‌ టెలిస్కోపియో
స్పెయిన్‌లోని కేనరి ఐల్యాండ్స్‌లో నిర్మించిన ఈ అతిపెద్ద టెలిస్కోప్‌ వీక్షణం మరో ప్రపంచాన్ని తలపిస్తుంది. గుండ్రని ఆకారంలో వెండి పోతతో దాదాపు 34 అడుగుల ఎత్తున నిర్మించిన ఈ టెలిస్కోప్‌ను తొలిసారిగా 2009లో ఉపయోగించారు. పాలపుంతలు, నక్షత్రాలతోపాటు నెబ్యులా వంటి వాటిపై జరిగే పరిశోధనలతోపాటు ఆసక్తిగొలిపే ఆవిష్కరణలు వీక్షించేందుకు ఎక్కువగా ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉపయోగిస్తుంటారు. అంతే కాదు, భూమిపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలను తెలుసుకోవడంతో పాటు కొత్త గ్రహాలను కనిపెట్టేందుకు ఈ టెలిస్కోప్‌ ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. ఫ్లోరిడా ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికే ఈ టెలిస్కోప్‌తో పరిశోధనలు మొదలుపెట్టారు.
హబ్బి ఎబెర్లి టెలిస్కోప్‌
నక్షత్రాలు, గెలాక్సీల కాంతి గురించి తెలుసుకోడానికి ఇదొక డీకోడర్‌గా పనిచేస్తుంది. పాలపుంతలు, నక్షత్రాలపై అధ్యయనం కోసం ఈ టెలిస్కోప్‌ను నిర్మించారు. 1996 లో నిర్మించిన ఈ టెలిస్కోప్‌ దాదాపు 80 టన్నుల బరువుంటుంది. అస్టిన్‌లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ టెక్సాస్‌లోని ఎమ్‌సి డొనాల్డ్‌ అబ్జర్వేటరీలో ఇటీవలే ఈ టెలిస్కోప్‌లోని 36 అడుగుల ఒక అద్దాన్ని పునరుద్ధరించారు. అంతే కాదు ఈ టెలిస్కోప్‌ పరిధిని పెంచేందుకు వీలుగా అధునాతన పరికరాలను అమర్చడంతోపాటు మరో నాటుగు అద్దాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. వాటికి 'క్రౌన్ట్‌ మిర్రర్స్‌ అని పేరుకూడా పెట్టేశారు. ఈ టెలిస్కోప్‌తో మీకు ఫోటోలను దిగాలనిపిస్తే డిస్నీ వరల్డ్‌లోని ఎప్కాట్‌ను సందర్శించాల్సిందే. ఎందుకంటే అక్కడ హెచ్‌ఈటీ నమూనాలో ఒక పెద్ద టెలిస్కోప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.
డబ్ల్యు.ఎమ్‌.కెక్‌ అబ్జర్వేటరీ టెలిస్కోప్‌
14వేల అడుగులఎత్తున నిద్రాణమైన ఒక అగ్నిపర్వతం హవారులోని మౌనాకి పర్వతం. ఈ పర్వతం శిఖరాగ్రంలో 4,145 మీ. ఎత్తులో ఖగోళపరిశోధనల కోసం రెండు టెలిస్కోప్‌లతో డబ్ల్యు.ఎమ్‌.ఎమ్‌.కెక్‌ అబ్జర్వేటరీ టెలిస్కోప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. మొత్తం ఎనిమిది అంతస్తులగా ఉండే ఒక డోమ్‌ ఆకారపు నిర్మాణంలో ఏర్పాటుచేసిన ఈ టెలిస్కోప్‌లను కెక్‌-1 అండ్‌ కెక్‌-2 అని పిలుస్తారు. ఆరు షడ్భుజి ఆకారపు అద్దపు ముక్కల్ని ఉపయోగించి 33 అడుగుల ప్రాధమిక అద్దాలను అమర్చారు. పాలపుంతలు, నక్షత్రగమనాలు, నక్షత్రాల విస్ఫోటనాలతోపాటు కొత్త నక్షత్రాల ఉనికి ఇలా విశ్వానికి సంబంధించి ఎన్నో కొత్త అంశాలను వెలికితీయడంలో ఈ టెలిస్కోప్‌ల్ని గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే, ఈ జంట టెలిస్కోప్‌ల్లో ఉష్ణోగ్రతలను క్రమబద్దికరించడం అంత తేలికేంకాదు. అందుకోసం 7 లక్షల క్యూబిక్‌ అడుగుల ఇన్సులేటెడ్‌ డోమ్‌విను ఏర్పాటు చేశారు. ఇది టెలిస్కోప్‌ లోపలి లోహం, అద్దాలు రూపాంతరం చెందకుండా కాపాడుతుందిం. దీనితోపాటు డోమ్‌లోపలి భాగంలో ఏర్పాపటు చేసిన రెండు పెద్ద ఎయిర్‌ కండీషనర్లు టెలిస్కోప్‌లను అతిశీతల, ఉష్ట ఉష్ణోగ్రతలకు ప్రభావితం కాకుండా సహాయపడతాయి.
విఎల్‌టి
ఉత్తర చిలీలోని అటకామా ఎడారిలో కెర్రొ పరనల్‌ పర్వతాలపై ఈవిఎల్‌టి నిర్మాణం జరిగింది. యూరోపియన్‌ సదరన్‌ అబ్జర్వేటరీ (ఇఎస్‌ఒ) ద్వారా నిర్వహించబడుతున్న ఈ అబ్జర్వేటరీలోనే వెరీలార్జ్‌ టెలిస్కోప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. మొత్తం నాలుగు టెలిస్కోప్‌లతో ఏర్పాటుచేసిన ఈ టిఎల్‌ఇ అన్ని టెలిస్కోప్‌ల కంటే ఎంతో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. అంతు(రవి), కుయిన్‌(చంద్రుడు), మెలిపల్‌, ఏపున్‌(శుక్రుడు) ఇలా ఒక్కో టెలీస్కోప్‌కు ఒక్కో పేరుంది. కాంతి పరివర్తన అద్దాలు, భూగర్భ సొంరంగాలతో ఈ టెలిస్కోప్‌ను ఉంచిన భవన నిర్మాణం ఎంతో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. ఈ నాలుగు విడివిడి టెలిస్కోప్‌లు 8.2 మీ. అద్దాలను కలిగుంటాయి. వీటి ద్వారా నాలుగు కోట్ల రెట్లు దూరంలో ఉన్న వస్తువులను సైతం వీక్షించవచ్చు. అంతేకాదు శూన్యంలోని అతి సున్నితమైన విషయాన్ని గమనించేందుకు ఇవి ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి. అతి ముఖ్యమైన అంతరిక్ష ప్రదేశాలు, అంతరిక్ష విస్ఫోటనాలు, విస్ఫోటన గ్రహాలు, బ్లాక్‌ హోల్స్‌కు సంబంధించిన నూతన ఆవిష్కరణలతోపాటు ఇటీవలే 12.8 బిలియన్‌ కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉన్న ఒక నక్షత్రం నుంచి వెలువడిన గామా విస్ఫోటనానికి సంబంధించిన కొన్ని వాస్తవాలను ఈ టెలిస్కోప్‌ల సాయంతో శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు.
ఫాస్ట్‌ టెలిస్కోప్‌
నైరుతి చైనాలోని పింగ్‌ట్యాంగ్‌కు అతి సమీపంలోని దవోదంగ్‌లో 2011లో ఈ అతిపెద్ద రేడియో టెలిస్కోప్‌ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. ఆకాశం నుంచి నేరుగా రేడియో ఉద్గారాలను గుర్తించడానికి రోడియో టెలిస్కోప్‌లను ఉపయోగిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని రేడియో టెలిస్కోప్‌ల కంటే అతి పెద్ద టెలిస్కోప్‌గా ఫాస్ట్‌ (ఫైవ్‌ హండ్రడ్‌ మీటర్‌ ఎపెర్‌ట్య్చూర్‌ స్ఫియరికల్‌ రేడియో) టెలిస్కోప్‌ను నిర్మించనున్నారు. ఒక డిష్‌ యాంటెన్నా రూపంలో 1600 అడుగుల వ్యాసంతో ఈ అతిపెద్ద టెలిస్కోప్‌ను నిర్మిస్తున్నారు. అమినో ఆమ్లాలపై పరిశోధనలు నిర్వహించడంతో పాటు సుదూరంలోని గెలాక్సీలను వెలికితీయడానికి ఈ అతిపెద్ద రేడియో టెలిస్కోప్‌ను ఉపయోగించనున్నారు.ఇవి మాత్రమే కాదు థర్టీమీటర్‌ టెలిస్కోప్‌ (టిఎమ్‌టి), సుబారు టెలిస్కోప్‌, ఆఫ్రికన్‌ లార్జ్‌ టెలిస్కోప్‌, ఎల్‌ఎస్‌ఎస్‌టి ఇలా మరికొన్ని టెలిస్కోప్‌లు అతిపెద్ద టెలిస్కోప్‌లుగా రూపుదిద్దుకోనున్నాయి.
vishwaanni veekshiddaam.. | Prajasakti::Telugu Daily
kolambia pera milatary netanu arestu chesham : maduro[05:04 PM]
Home u sneha u vishwaanni veekshiddaam..
paalapuntalu, nakshatra kootamulu, blacahelse, bhuubhramanaalu ilanti vannee andarinee aascharyapariche amsaalu. vishwamlooni ee vintalannee chudalante acromaticki, nyaasmiti, keplerianni ilaa rakarakaala teliscopelanu upayogistuntam. mari vishwamlo jarige kotta aavishkaranalu, parisodhanala kosam saastravettalu upayoginche teliscopula gurinchi meeku telusa? prapanchavyaaptamgaa athi pedda teliscoplesugaa perondina avi ekkadunnayo meeroo telusukondi.
atakama larje milleemeetersha yare (lemae) uttara chileelooni chajinyannerti peetabhoomiki 5,000 mee. ettulo undi. seveni entitiesse, eesevo ee rendu pramukha samsthala sahakaaramtho ee nirmaanaanni chepattaru. 2011 actoberelo praarambhamaina ee atipedda teliscopeloni 66va antina dwara paalapuntalaku sambandhinchi konni pratyekamaina aavishkaranalu jarigai. antenna namuunaaloo unde alma dwara iteevala tolisaarigaa carben (smagm)pogamanchunu kanugonnaru. teliscopela dwara ilanti aavishkarana jaragadam ide tolisari. anthe kaadu atyanta baruvaina krishna bila veekshanhalathopaatu gelaxillo sambhavinche visphotanaalaku sambandhinchi enno aasaktigolipe vishayaalanu pasigattenduku ee teliscopenu upayogistunnaru. vishwamlooni supere stellarke narsareela paniteerunu veekshinchenduku ee teliscopenu upayogistuntaaru.
arisibo abjarvetary
oka rolerecostersi leda atipedda vantenanu talapistundi ee nirmaanam. oka vantena chivaranchuna velaadinattu unde ee teliscope pyurtorikoloni 'neshanalne austranamy andi inospieri centerle roopudiddukundi. arasibo abjarvetarylo ee velade teliscopenu erpaatu chesaru. soura vyavastha paniteeruni gamaninchenduku edaadi podavuna ee teliscope panichestundi. gurugraham, chandragrahamto paatu itara khagola vastuvula paniteerupai samaachaaraanni sekarinchenduku ee teliscopenu upayogi stuntaaru. prapanchavyaaptamgaa atipedda radio teliscopelalo okatigaanuu idhi perondindi. ee teliscopenu urumuloni atichinna sabdaalanu pasikattenduku upayogistuntaaru.
gran teliscopio
spainlenooni kenari ilandesselo nirminchina ee atipedda teliscope veekshanam maro prapanchaanni talapistundi. gundrani aakaaramlo vendi pothatho daadaapu 34 adugula ettuna nirminchina ee teliscopenu tolisaarigaa 2009loo upayoginchaaru. paalapuntalu, nakshatraalatopaatu nebula vanti vaatipai jarige parisoedhanalathopaatu aasaktigolipe aavishkaranalu veekshinchenduku ekkuvagaa ee teliscopenu upayogistuntaaru. anthe kaadu, bhoomipai vaataavarana maarpula prabhaavaalanu telusukovadamto paatu kotta grahaalanu kanipettenduku ee teliscope entagaano upayogapadutundi. florida khagola saastravettalu ippatike ee teliscopetho parisodhanalu modalupettaaru.
habbi eberli teliscope
nakshatraalu, gelaxila kaanti gurinchi telusukodaaniki idoka deecoderga panichestundi. paalapuntalu, nakshatraalapai adhyayanam kosam ee teliscopenu nirminchaaru. 1996 loo nirminchina ee teliscope daadaapu 80 tannula baruvuntundi. astinloni university aff texasseloni emesi donallead abjarvetarylo itivale ee teliscopeloni 36 adugula oka addaanni punaruddharinchaaru. anthe kaadu ee teliscope paridhini penchenduku veelugaa adhunaatana parikaraalanu amarchadamthopaatu maro naatugu addaalanu erpaatu chestunnaru. vaatiki 'crounte mirrerse ani perukuda pettesaaru. ee teliscopetho meeku photolanu digalanipiste disney varaldelooni epcatnu sandarsinchaalsinde. endukante akkada hechati namuunaaloo oka pedda teliscopenu erpaatu chesaru.
dablyu.emi.keky abjarvetary teliscope
14vela adugulattuna nidraanamaina oka agniparvatam havaarulooni mounaki parvatam. ee parvatam sikharaagramlo 4,145 mee. ettulo khagolaparisodhanala kosam rendu teliscopelatho dablyu.emi.emi.keky abjarvetary teliscopenu erpaatu chesaru. mottam enimidi antastulagaa unde oka dome aakaarapu nirmaanamlo erpaatuchesina ee teliscopelanu keky-1 andi keky-2 ani pilustaaru. aaru shadbhuji aakaarapu addapu mukkalni upayoginchi 33 adugula praadhamika addaalanu amarchaaru. paalapuntalu, nakshatragamanaalu, nakshatraala visphotanaalathopaatu kotta nakshatraala uniki ilaa vishwaaniki sambandhinchi enno kotta amsaalanu velikiteeyadamlo ee teliscoplen gatha rendu dasaabdaalugaa upayogistunnaru. ayithe, ee janta teliscoplello ushnogratalanu kramabaddikarinchadam anta telikenkadu. andukosam 7 lakshala cubicke adugula insuleted domevinu erpaatu chesaru. idhi teliscope lopali loham, addaalu roopaantaram chendakunda kaapaadutundim. deenithopaatu domelopali bhaagamlo erpapatu chesina rendu pedda aire conditionerlu teliscopelanu atiseetala, ushta ushnogratalaku prabhaavitam kakunda sahaayapadataayi.
vleti
uttara chileelooni atakama edaarilo kerro paranalni parvataalapai evlati nirmaanam jarigindi. europiany sadaranki abjarvetary (ishe) dwara nirvahinchabadutunna ee abjarvetarylone verylarji teliscopenu erpaatu chesaru. mottam naalugu teliscopelatho erpaatuchesina ee tla anni teliscopela kante entho pratyekamgaa untundi. antu(ravi), kuiny(chandrudu), melipalle, epun(sukrudu) ilaa okko telyscopech okko perundi. kaanti parivartana addaalu, bhugarbha somramgaalato ee teliscopenu unchina bhavana nirmaanam entho pratyekamgaa untundi. ee naalugu vidividi teliscople 8.2 mee. addaalanu kaliguntaayi. veeti dwara naalugu kotla retlu dooramlo unna vastuvulanu saitam veekshinchavacchu. antekaadu shoonyamlooni athi sunnitamaina vishayaanni gamaninchenduku ivi entagaano upayogapadataayi. athi mukhyamaina antariksha pradesaalu, antariksha visphotanaalu, visphotana grahalu, blacke hollesku sambandhinchina noothana aavishkaranalathopaatu itivale 12.8 bilianni kaanti samvatsaraala dooramlo unna oka nakshatram nunchi veluvadina gama visphotananiki sambandhinchina konni vaastavaalanu ee teliscopela saayamtho saastravettalu kanugonnaru.
fasse teliscope
nairuti chainaaloni pingetyaangiku athi sameepamloni davodangelo 2011loo ee atipedda radio teliscope nirmaanaanni praarambhinchaaru. aakaasam nunchi nerugaa radio udgaaraalanu gurtinchadaaniki rodio teliscopelanu upayogistaaru. prapanchavyaaptamgaa unna anni radio teliscopela kante athi pedda teliscopega fasse (faive hundrad meetery eppertutiri sphiericalli radio) teliscopenu nirminchanunnaaru. oka dishi antenna roopamlo 1600 adugula vyaasamtho ee atipedda teliscopenu nirmistunnaaru. amino aamlaalapai parisodhanalu nirvahinchadamtho paatu suduuramlooni gelaakseelanu velikiteeyadaaniki ee atipedda radio teliscopenu upayoginchanunnaru.ivi matrame kaadu thertimetershe teliscope (tmne), subaru teliscope, africone larje teliscope, lesseseati ilaa marikonni teliscople atipedda teliscoplesugaa roopudiddukonunnaaya.