మనం నిత్య సంభాషణల్లో ఎన్నో పద ప్రయోగాలు చేస్తుంటాం. వాటిలో కొన్నిసార్లు ‘సామెతల’ను ఉపయోగిస్తుంటాం. కాల ప్రవాహంలో అవి మన వాడుక భాషలో అతికినట్టు స్థిరపడిపోయాయి. తెలుగు నాట ఇటువంటి సామెత ప్రయోగాలు చాలా ఉన్నాయి. ఒక్కో సామెత ఒక్కో ‘కథ’ చెబుతుంది. అది పరమార్థాన్ని బోధిస్తుంది. వీటిలో కొన్ని హాస్యోస్పోరకంగా అనిపిస్తే, మరికొన్ని వికాస భావాలను కలిగిస్తాయి. అటువంటి కొన్ని ‘‘సామెత కథ’’ల పరిచయం.. గుడ్డి కన్న మెల్ల మేలు అసలేమీ లేని దాని కన్నా, ఏదో ఒకటి, ఎంతో కొంత ఉండటం మంచిదని చెప్పే సందర్భంలో వాడే సామెత ఇది. ఈ సామెతను అటు సానుకూల దృక్పథంగానూ, ఇటు ప్రతికూల దృక్పథంగానూ కూడా ప్రయోగిస్తుంటారు. ఉదాహరణకు ఒక పేదవాడు చెప్పులు లేకుండా నడిచి వెళ్తున్నాడనుకుందాం. దారిలో అసలు కాళ్లు లేని వ్యక్తి ఎదురైతే.. అతని కంటే తానే మెరుగని అనుకునే సందర్భంలో, అలాగే, సంపద కానీ, మరేదైనా కానీ అసలేమీ లేని దాని కన్నా ఎంతో కొంత ఉంది, ఉన్న దాంతో తృప్తి పడి ఉందామనే భావనలో ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తుంటారు. ఆవును చంపి చెప్పులు దానం చేసినట్టు.. కొంతమంది తెలిసి తెలిసి అనేక తప్పులు చేస్తారు. చెడు మార్గంలో నడుస్తారు. తప్పని తెలిసినా తమ ధోరణిని, స్వభావాన్ని మార్చుకోరు. మార్చుకోవడానికి ప్రయత్నించరు కూడా. పైగా ఆ తప్పులు, పాపాలు పోవడానికంటూ గుళ్లూ గోపురాలు తిరుగుతారు. అలా చేయడం ద్వారా తాము చేసిన నేరాలు, తప్పులు, పాపాలు అన్నీ పటాపంచలైపోతాయనేది అటువంటి వ్యక్తుల విశ్వాసం. కానీ అసలు నిజం వేరే ఉంది. కర్మ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఎవరు ఏ తప్పు చేసినా దానికి తగిన శిక్ష అనుభవించి తీరాల్సిందే. నిజానికి గోవును చంపడం మహా పాపం. కానీ, దానిని చంపి, ఆ పాపం పోవడానికి చెప్పులు దానం చేసినా, మరే పూజాదులు జరిపినా ఆ పాపం పోదు కదా! తప్పులు చేసి గుళ్లూ గోపురాలు తిరుగుతూ వాటిని పోగొట్టుకోవాలనుకునే వారిని, స్వల్ప ప్రయోజనం కోసం ఇతరులకు గొప్ప నష్టం కలిగించాలని చూసే వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతుంటారు. చెలిమితో చేదైనా తినిపించవచ్చు కానీ బలిమితో పాలైనా తాగించలేము.. బల ప్రయోగం అన్నిసార్లూ పనికి రాదని, సామరస్యం, సంయమనంతోనే అన్ని పనులనూ సానుకూలంగా మార్చుకోగలమనే జీవిత సత్యాన్ని ఈ సామెత తెలియ చెబుతుంది. మనం మన నిత్య జీవితంలో ఏ పనినైనా, ఇతరులతో మెలిగే విషయంలోనైనా మనం సత్ప్రవర్తనతో ఉండటం ద్వారా మాత్రమే అవతలి వారి నుంచి అవసరమైన సాయం, లబ్ధి పొందగలం. అంతేతప్ప బలవంతంగా అవతలి వారి నుంచి ఏదీ పొందలేం. ఒకవేళ పొందాలని చూసినా అది దౌర్జన్యం కిందకు వస్తుంది. మంచితనంతో ఉంటే ఏ పనినైనా సాధించవచ్చు అని చెప్పేటందుకు ఈ సామెతను విరివిగా వాడుతుంటారు. అన్నం పెట్టిన ఇంటికి కన్నం వేయడం దొంగలకు, నైతికత లేనివారికి విలువలంటూ ఏమీ ఉండవు. తమకు సాయం చేసిన వారికే మోసం తలపెట్టడానికి కూడా వెనుకాడరు. ఒక దొంగకు మంచి మాటలు చెప్పి, అన్నం పెట్టి పంపిస్తే.. తిరిగి అతని బుద్ధి వక్రించి తనకు అన్నం పెట్టిన ఇంటికే కన్నం వేయడానికి ఏమాత్రం సంకోచించడు. ఎందుకంటే అది అతని స్వభావం. అలాగే, కొందరు చేసిన మేలు మరిచిపోతుంటారు. తమకు ప్రయోజనం కలిగించిన వారికే తమ స్వలాభం కోసం నష్టం కలిగించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. అది వారి స్వార్థానికి ప్రతీక. అటువంటి వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు. ఉపకారికి అపకారం చేయడాన్ని, అటువంటి సందర్భాలను ఈ సామెతతో సరిపోల్చుతారు.
ఈ భూమ్మీద మనకు సాధ్యం కానిది ఏదీ లేదని, కనుగొనలేనిది ఏదీ లేదని గొప్పగా ఊహించుకుని, గర్వంతో విర్రవీగే క్షణంలో ఒక్కసారి తల ఎత్తి ఆకాశంలోకి చూడాలి. ఒక్క క్షణం.. ఈ విశాల విశ్వంలో ఉండే సూర్యుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, పాలపుంత, కృష్ణబిలం.. వీటిని తలెత్తి చూస్తే మానవులుగా మనమెంత అల్పులమో అర్థమవుతుంది. ఎందుకంటే, వీటి గురించి మనకు తెలిసింది గోరంతే.. తెలియనది కొండంత. నక్షత్రాలు, గ్రహాల సంగతి పక్కన పెడితే మన నిత్య జీవితంలో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉండేది సూర్యుడితోనే. భూమ్మీద మానవ నాగరికత ప్రారంభమైనప్పటి నుంచీ అనేక ప్రాచీన సంస్కతులు సూర్యుడి ప్రత్యేకతను గుర్తించాయి. సూర్యుడిని ప్రత్యక్ష దైవంగా భావించి కొలిచాయి. నైల్‍ నదీ తీరాన వెల్లివిరిసిన ఈజిప్ట్ సంస్కతి. దక్షిణ మధ్య అమెరికాలో పరిఢవిల్లిన మాయా, ఇన్‍కా సంస్కతులు, భారత ఉపఖండంలో పురుడు పోసుకున్న ఆర్య సంస్కతులు ఉచ్ఛదశలో ఉన్న సమయంలో, తమ తమ నాగరికత కాలాల్లో సూర్యుడిని ఆరాధించడం మొదలుపెట్టాయి. ఈ పురాతన సంస్క•తులన్నీ నాడే తమ దైనందిన జీవితాల్లో సూర్యుడిది ఎంతటి ప్రముఖ, ప్రధాన పాత్రో తెలుసుకున్నాయి. అందుకు తగినట్టుగా సూర్యుడినే ఆధారంగా చేసుకుని గ్రహాల గమనం, కాలమానం, గ్రహణ సమయాలను కచ్చితంగా లెక్కగట్టే పరిజ్ఞానాన్నీ ఆనాడే సంపాదించాయి. తన వాడివేడి కిరణాలతో భూమ్మీద ఉన్న సకల జీవజాతులకు ప్రాణం పోస్తున్నందునే సూర్యుడిని ‘నమో సృష్టికర్తా’ అనీ స్తుతిస్తారు. సూర్యుడు భూమికి 15 కోట్ల కిలోమీటర్ల (93 మిలియన్‍ మైళ్లు) దూరంలో ఉన్నాడు. సూర్యుడి కాంతి భూమికి చేరడానికి పట్టే సమయం 8.19 నిమిషాలు. ఇప్పటికి సౌరమండలం వయసు 4.6 బిలియన్‍ సంవత్సరాలు. అంటే ఇంతకాలం సూర్యుడు కాంతిని విరజిమ్ముతూనే ఉన్నాడన్న మాట. మరో నాలుగు బిలియన్‍ సంవత్సరాల వరకు సూర్యుడు కాంతిని ప్రసరిస్తూనే ఉంటాడని అంచనా. ఆ తరువాత ఏం జరగనుందనే దానిపై ఇప్పటికీ పరిశోధనలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ప్రత్యేకించి మన భారతీయ దైనందిన జీవితంలో సూర్యుడే ప్రత్యక్ష దైవం. అందుకే ఆయనను స్తుతిస్తూ అనేక శ్లోకాలు వెలువడ్డాయి. ‘శ్రీ సూర్యనారాయణా.. వేద పారాయణా.. లోక రక్షామణీ.. దైవ చూడామణీ..’, ‘శ్రీ సూర్యనారాయణా మేలుకో.. ’, ‘ఆదిత్య హృదయం’.. వీటిలో సూర్యుడి వర్ణన, ఆయన వివిధ పుష్పచ్ఛాయలతో పోల్చడం ఎంతో అద్భుతంగా ఉంటుంది. విశ్వభర్త, విశ్వకర్త అయిన సూర్యుడితో కలిసే మన జీవన గమనం కూడా నడుస్తుంటుంది. సూర్యుడు నమస్కార ప్రియుడు. ఆయనకు ఎదురుగా నిల్చుని ఒక్క నమస్కారం చేస్తే చాలు.. కలిగే ఆరోగ్యం అనన్యం. ఈ క్రమంలోనే ‘సూర్య నమస్కారాలు’ ఒక ఆరోగ్య పక్రియగా మారాయి. ఆ విశేషాల సమాహారమే
బైడెన్‍ పాఠం తెలుగు పత్రిక జనవరి సంచికలో అమెరికా కొత్త అధ్యక్షుడు జో బైడెన్‍పై ఇచ్చిన ముఖచిత్ర కథనం చాలా ఇన్‍స్పిరేషనల్‍గా ఉంది. జీవితం ఎవరికీ పూలబాట కాదని, కాకపోతే, నవ్వుతూనే ముళ్లబాట ప్రయాణాన్ని సాగించాలనే విషయం ఆయన జీవితాన్ని చదవడం ద్వారా అర్థమైంది. జీవితం చరమాంకంలో అత్యున్నత పదవిని అధిష్టించిన ఆయన జీవితం అందరికీ ఆదర్శనీయం. - రాఘవేంద్ర ప్రసాద్‍, సీహెచ్‍.అరవింద్‍,
టి.కనకరాజు, మరికొందరు ఆన్‍లైన్‍ పాఠకులు నల్ల కలువ భారతీయ మూలాలున్న కమలా హ్యారిస్‍ అమెరికాలో ఉపాధ్యక్ష పదవిని అందుకోవడం, ఆమె జీవన ప్రస్థానం ఎంతగానో చదివించాయి. తలుచుకోవాలే కానీ, సాధ్యం కానీదేదీ లేదనేందుకు జో బైడెన్‍, కమలా హ్యారిస్‍ జీవితాలు నిదర్శనం. - కోటేశ్వరరావు- తిరుపతి,
కె.మల్లేష్‍- హైదరాబాద్‍ భారతీయం తెలుగు పత్రిక జనవరి 2021 సంచిక ఎంతో ప్రత్యేకం. అమెరికా అధ్యక్షుడు జో బైడెన్‍, ఉపాధ్యక్షురాలు కమలా హ్యారిస్‍ జీవితం విశేషాలు నేటి తరానికి పాఠాలు. అలాగే, అమెరికా రాజకీయాల్లో భారతీయుల పాత్ర చాలా ఇంట్రెస్టింగ్‍ అనిపించింది. - టి.రవి- హైదరాబాద్‍
ఆంగ్లమాన క్యాలెండర్‍ ప్రకారం ఏడాదిలో రెండో మాసం- ఫిబ్రవరి. తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం ఫిబ్రవరి.. మాఘ మాసం. అలాగే పుష్య మాస తిథులు కూడా కొన్ని కలుస్తాయి. చైత్రాది మాస పరిగణనలో మాఘమి పదవ మాసం. ఫిబ్రవరిలో 11వ తేదీ వరకు పుష్య మాస తిథులు, ఆపై మాఘ మాస తిథులు కొనసాగుతాయి. ఫిబ్రవరి 11 నుంచి మాఘ మాసం ఆరంభమవుతుంది. ప్రత్యక్ష దైవమైన సూర్యనారాయణుడి రథసప్తమి, భీష్మ ఏకాదశి, భీష్మాష్టమి, భీష్మ ద్వాదశి, అంతర్వేది తీర్థం, వసంత పంచమి వంటి పండుగలకు, పర్వాలకు ఈ మాసం నెలవు. 2021- ఫిబ్రవరి 1, సోమవారం, పుష్య బహుళ చతుర్థి నుంచి
శ్రీశార్వరి నామ సంవత్సరం- పుష్యం- మాఘం- శిశిర రుతువు- ఉత్తరాయణం మన పురాణాలలో మాఘ మాసాన్ని జ్ఞాన మాసంగా అభివర్ణించారు. అహం అనే పాపాన్ని తొలగించేది, అజ్ఞానమనే మృత్యువును హరించేది, నశింప చేసేదీ మాఘమని వేదాలు చెబుతున్నాయి. అందువల్లనే మాఘ మాసాన్ని వేద మాసమని కూడా అంటారు. ‘మఖ’ నక్షత్రంతో కూడిన పూర్ణిమ ఈ మాసంలో రావడం వల్ల ఇది మాఘ మాసమైంది. ఆషాఢం, కార్తీకం, మాఘం, వైశాఖ మాసాల్లో వచ్చే నాలుగు పూర్ణిమలు మహిమాన్వితమైనవి. వాటిలో మాఘ పూర్ణిమ మరీ ఉద్ధిష్టమైనది. సాధారణంగా పూర్ణిమ నాడు సముద్ర స్నానం చేయాలనేది నియమం. ఈ నాలుగు పూర్ణిమ దినాల్లో చేసే సముద్ర స్నానాలు ఇంకా ఫలాన్నిస్తాయి. సముద్ర స్నానం వల్ల పాపాలు నశించిపోవడమే కాదు ఆరోగ్యం కూడా బాగుపడుతుందని అంటారు. సముద్రపు నీటిలో లవణ శాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆ ఉప్పునీటిలో శరీరం మునగడం వల్ల ఆ ఉప్పదనం రోమకూపాల ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశించి, శరీరంలోని మాలిన్యాలను, వ్యర్థాలను తొలగిస్తుందని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది. అలాగే పూర్ణిమ నాడు చేసే సముద్ర స్నానాలు పవిత్రం కావడానికి ఇంకో కారణం కూడా ఉంది. చంద్రుడిలోని పదహారు కళల శక్తీ సముద్రంలో ఉండేది పూర్ణిమ నాడే. కాబట్టి ఆనాడు చేసే సముద్ర, నదీ స్నానాలు ఫలితాన్నిస్తాయి. మాఘంలో చేసే స్నానాలన్నిటికీ సూర్యుడే అధిపతి. యజ్ఞ యాగాదులకూ శ్రేష్ఠమైనది మాఘం. యజ్ఞాలకు అధి దైవం ఇంద్రుడు. అందుకే ఇంద్రుడిని ‘మఘవుడు’ అనీ అంటారు. మఘాధిపత్యాన క్రతువులు జరిగే మాసం కనుక ‘మాఘం’ అయ్యింది. ఇది శిశిర రుతువు మాసం. చెట్లు ఆకులు రాల్చే కాలం. ఉసిరికలు విస్త•తంగా కాస్తాయి. ఇది కల్యాణకారక మాసం. పవిత్ర స్నానాలకూ, భగవచ్ఛింతనకూ నెలవైన మాసం. శూన్య మాసంగా పరిగణించే పుష్యం తరువాత వచ్చే మాఘం కల్యాణకారక మాసం. పవిత్ర స్నానాలకు, భగవచ్ఛింతనకు అనువైనదిది. వైశాఖ - కార్తీక మాసాల మాదిరిగా మాఘ మాసపు స్నానాలు పవిత్రమైనవి. పాపరాహిత్యం కోసం నదీ స్నానాలు చేయడం మాఘ మాస సంప్రదాయం. సూర్యుడు ఉన్న రాశిని బట్టి ప్రత్యూష కాలంలో సూర్య కిరణాలు ఒక ప్రత్యేక కోణంలో భూమిని చేరుతాయి. ఆ సమయాల్లో సూర్య కిరణాల్లో ఉండే అతినీలలోహిత, పరారుణ కిరణాల సాంద్రతల్లో మార్పులు వస్తాయి. ఆధునిక శాస్త్రవేత్తలు సైతం జనవరి 20 నుంచి మార్చి 30 వరకు సూర్యోదయానికి ముందు చేసే స్నానాలు చాలా ఆరోగ్యవంతమైనవని, వేగంగా ప్రవహించే నీళ్లలో చేసే స్నానాలు శ్రేష్ఠమైనవనీ చెబుతారు. పైగా మాఘ మాస స్నానాలకు అధిష్ఠాన దైవం సూర్య భగవానుడు. స్నానానంతరం సూర్యుడికి అర్ఘ్యం సమర్పించడం ఒక ఆచారం. మాఘ మాసంలో సూర్యోదయానికి పూర్వం కనీసం ఇంట్లో స్నానం చేసినా ఆరు సంవత్సరాల యజ్ఞస్నాన ఫలం లభిస్తుందని అంటారు. ఇంకా బావినీటి స్నానం పన్నెండు సంవత్సరాల పుణ్య ఫలాన్ని, తటాక స్నానం ద్విగుణం, నదీ స్నానం శత గుణం, త్రివేణీ సంగమ స్నానం నదీ శతగుణ ఫలం ఇస్తాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. మృకండ ముని, మనిస్విని దంపతుల మాఘ స్నాన పుణ్య ఫలమే వారి కుమారుడైన మార్కండేయుని అప మృత్యువును తొలగించిందని పురాణ వచనం. మాఘ స్నానంలో దివ్య తీర్థాలను స్మరించి పాప వినాశనం కోరడం సంప్రదాయం. ‘ప్రయాగ’ను స్మరిస్తే ఉత్తమ ఫలం లభిస్తుందని విశ్వాసం. మాఘ పురాణం మాఘ మాస మహిమలను వివరిస్తోంది. అలాగే, మాఘ స్నానం మహాత్మ్యాన్ని గురించి బ్రహ్మాండ పురాణంలో విపులంగా ఉంది. ఈ మాసంలో గృహ నిర్మాణాన్ని ఆరంభిస్తే ధనవృద్ధి అని మత్స్య పురాణంలో ఉంది. మాఘంలో వచ్చే ముఖ్యమైన పర్వాల వివరాలు.. తిథి సహితంగా.. పుష్య బహుళ సప్తమి ఫిబ్రవరి 4 - భాను సప్తమి సాధారణంగా ప్రతి నెలలోని సప్తమి తిథి సూర్యారాధనకు సంబంధించినదై ఉంటుంది. సప్తమి నాడు సూర్యుడిని విశేషంగా పూజిస్తారు. అలాగే, హిందూ తిథులను అనుసరించి స్వామి వివేకానంద జయంతి కూడా ఈనాడే అని అంటారు. కానీ, ఆయన జయంతిని జనవరి 12న జాతీయ యువజన దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నారు. పుష్య బహుళ అష్టమి ఫిబ్రవరి 5 - కాలాష్టమి అష్టమి తిథి కాలభైరవుని పూజకు, శక్తి ఆరాధనకు విశేషమైనది. పుష్య బహుళ అష్టమి కాలాష్టమి దినమని ఆయా వ్రత గ్రంథాలలో ఉంది. పుష్య బహుళ నవమి ఫిబ్రవరి 6- అన్వష్టకా శ్రాద్ధమ్‍ పుష్య బహుళ నవమి నాడు అన్వష్టకా శ్రాద్ధమ్‍ చేయాలని స్మతి కౌస్తుభం అనే వ్రత గ్రంథంలో ఉంది. అలాగే ఈనాటి నుంచి ధనిష్ట కార్తె ప్రారంభమవుతుంది. పుష్య బహుళ ఏకాదశి ఫిబ్రవరి 7- షట్తిలైకాదశి ఆమాదేర్‍ జ్యోతిషి అనే గ్రంథంలో పేర్కొన్న ప్రకారం- పుష్య బహుళ ఏకాదశి షట్తిలైకాదశిగా ప్రసిద్ధి. చతుర్వర్గ చింతామణి అనే గ్రంథం ప్రకారం ఈనాడు- తిలదాహీ వ్రతం ఆచరిస్తారని ఉంది. షట్తిలైకాదశి అంటే, తిలల (నువ్వు)ను ఆరు విధాలుగా ఉపయోగించే ఏకాదశి అని అర్థం.
ఈ ఆరు విధులను పుష్య బహుళ ఏకాదశి నాడు ఆచరించాలని ఆయా వ్రత గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి పుష్య బహుళ ద్వాదశి ఫిబ్రవరి 8- సంప్రాప్తి ద్వాదశి పుష్య బహుళ ద్వాదశిని సంప్రాప్తి ద్వాదశిగా వ్యవహరిస్తారు. ఇంకా ఈ తిథి నాడు మహా ఫల ద్వాదశి, సురూప ద్వాదశి వంటి వ్రతాలు ఆచరిస్తారని చతుర్వర్గ చింతామణి అనే వ్రత గ్రంథంలో వివరించారు. కాగా, ఈ ద్వాదశి నాడే వైష్ణవులు షట్తిల ఏకాదశిని ఆచరించే సంప్రదాయం ఉంది. కాబట్టి వారు ఈనాడు వైష్ణవ షట్తిల ఏకాదశిగా వ్యవహరిస్తారు. పుష్య బహుళ త్రయోదశి ఫిబ్రవరి 9- ప్రదోష వ్రతం పుష్య బహుళ త్రయోదశి నాడు ప్రదోష వ్రతం ఆచరించాలని వివిధ వ్రత గ్రంథాలలో ఉంది. పుష్య బహుళ చతుర్దశి ఫిబ్రవరి 10- మాస శివరాతి పుష్య బహుళ చతుర్దశి నాడు యమతర్పణ పూజలు ఆచరించాలని నీలమత పురాణం అనే గ్రంథంలో ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈనాడు కాళీ పూజ చేస్తారు. అలాగే, విద్యాదీశ తీర్థానాం పుణ్యదినమని కూడా అంటారు. సాధారణంగా చతుర్దశి తిథి మాస శివరాత్రి పర్వదినం. పుష్య బహుళ అమావాస్య ఫిబ్రవరి 11- చొల్లంగి అమావాస్య పుష్య బహుళ అమావాస్య తిథి నాడు సముద్ర స్నానం చేస్తే సమస్త దోషాలూ తొలగిపోతాయని అంటారు. సముద్రంలో కలిసే ఏదైనా జీవనదిలో ఈనాడు స్నానం చేసి పితృ తర్పణం విడిస్తే వారి పితరులు ఇరవై ఒక్క తరముల వారు నరకలోక యాతనల నుంచి బయటపడి స్వర్గలోకానికి వెళ్తారని పురాణ వచనం. గధాదర పద్ధతి అనే గ్రంథంలో ఈ తిథిని బహుళ అమావాస్యగా పేర్కొన్నారు. ఇక, తిథి తత్త్వం అనే గ్రంథం దీన్ని ‘అర్థోదయామావాస్య’గా పేర్కొంది. మన తెలుగు వారు మాత్రం ఈ అమావాస్య తిథిని చొల్లంగి అమావాస్యగా వ్యవహరిస్తారు. గౌతముడు, తుల్యుడు, ఆత్రేయుడు, భరద్వాజుడు, కౌశికుడు, జమదగ్ని, వశిష్ఠుడు అనే ఏడుగురు రుషుల పేరుతో ఏడు గోదావరి శాఖలు సప్త గోదావరి శాఖలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఈ ఏడు ప్రదేశాలకు వెళ్లి స్నానం చేసి రావడాన్నే ఆంధప్రదేశ్‍లోని ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో సప్తసాగరయాత్ర అంటారు. ఈ యాత్ర చొల్లంగి స్నానంతో అనగా, పుష్య బహుళ అమావాస్య నాడు ఆరంభమవుతుంది. ఏడు పాయలు చూసుకుని ప్రాయకంగా మాఘశుద్ధ ఏకాదశి నాటికి వశిష్ఠా సాగర సంగమస్థానమైన అంతర్వేది చేరతారు. ఆనాడు అక్కడ గొప్ప తీర్థం జరుగుతుంది. ఆ ఏకాదశికి అంతర్వేది ఏకాదశి అని పేరు. సప్త సాగరయాత్రకు ఇలా ప్రారంభ, ముగింపు దినాలు పర్వదినాలయ్యాయి. ఇక, చొల్లంగి అమావాస్య అనే పేరు ఎలా వచ్చిందో చూద్దాం. చొల్లంగి అనేది ఊరి పేరు. తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాకినాడకు సమీపంలో ఈ గ్రామం ఉంది. ఇది సముద్రతీర గ్రామం. గోదావరి ఏడుపాయల్లో ఒకటైన తుల్యభాగ ఇక్కడ సాగరంలో సంగమిస్తుంది. జీవనది అయిన గోదావరి పాయల్లో ఒకటి సముద్రంలో కలిసే చోటు కాబట్టి ఇక్కడ స్నానం చేస్తే నదిలోనూ, సముద్రంలోనూ ఏకకాలంలో స్నానం చేసిన ఫలం కలుగుతుంది. చొల్లంగిలో ఆంజనేయస్వామి ఆలయం ఉంది. పుష్య బహుళ అమావాస్య.. మహోదయ కాలం. ఈ పుణ్య కాలంలో అన్ని నదుల జలాలు గంగానది జలంతో సమానమైన పవిత్రతను సంతరించుకుంటాయని అంటారు. మాఘ శుద్ధ పాడ్యమి ఫిబ్రవరి 12 - మాఘ మాసం ఆరంభం మాఘ శుద్ధ పాడ్యమి తిథి నాటి నుంచి మాఘ మాసం ఆరంభమవుతుంది. ఇది మాసపు ఆరంభ తిథి. ఈనాడు కుంభ సంక్రమణం. గురు మౌఢ్యమి త్యాగం. మాఘ శుద్ధ విదియ ఫిబ్రవరి 13 - చంద్ర దర్శనం మాఘ శుద్ధ విదియ నాడు చంద్ర దర్శనం. ఈనాటి నుంచి శుక్ర మౌఢ్యమి ప్రారంభమవుతుంది. అలాగే, ఈ తిథి త్యాగరాజ స్వామి ఆరాధన తిథిగానూ ప్రసిద్ధి. ప్రసిద్ధ ఆలయాల్లో ఈనాడు త్యాగరాజ కృతులను ఆలపించడం ఆనవాయితీ. దక్షిణాది రాష్ట్రాలలో ఈ కార్యక్రమాలు విశేషంగా జరుగుతాయి. మాఘ శుద్ధ తదియ ఫిబ్రవరి 14 - చంద్ర దర్శనం మాఘ శుద్ధ తదియ నాడు ఉమాపూజ, లలితావ్రతం, హరతృతీయా వ్రతం, దేవ్యా ఆందోళన వ్రతం ఆచరించాలని చతుర్వర్గ చింతామణి అనే వ్రత గ్రంథంలో రాశారు. ఈ తిథి నాడు గుడలవణ దానం చేయాలని శాస్త్ర వచనం. మాఘ శుద్ధ చవితి ఫిబ్రవరి 15 - చతుర్థీ వ్రతం మాఘ శుద్ధ చతుర్థి నాడు శాన్తా చతుర్థీ వ్రతం ఆచరించాలని అంటారు. చవితి తిథి కావడం వల్ల ఈనాడు గణేశ్‍ పూజ చేస్తారు. ఈ రోజున డుంఠి గణపతిని పూజించాలి. కుంద చతుర్థి నాడు శివుడిని మొల్ల పూవులతో పూజించాలి. అలాగే, పుష్య మాస తిథులు శనీశ్వర ప్రధానమైనవి కాబట్టి ఈ తిథిని తిల చతుర్థిగానూ వ్యవహరిస్తారు. ఈనాడు తిల (నువ్వులు) దానం చేస్తే కోటిరెట్ల ఫలాన్ని ఇస్తుందని అంటారు. ఇంకా చవితి తిథి నాడు ఉమాపూజ చేయాలని నీలమత పురాణం చెబుతోంది. అలాగే వరదా గౌరీపూజ కూడా చేస్తారు. చతుర్వర్గ చింతామణి గ్రంథంలో ఉంది. మాఘ శుద్ధ పంచమి ఫిబ్రవరి 16 - వసంత పంచమి మాఘ శుద్ధ పంచమి చదువుల తల్లి సరస్వతీ దేవికి ఆరాధనకు ఉద్ధిష్టమైనది. మాఘ శుద్ధ పంచమిని శ్రీ పంచమి అని కూడా అంటారు. ఇంకా ఈ తిథిని ఇంకా మదన పంచమి అనీ, వసంతోత్సవారంభః, వసంత పంచమి, రతికామ దమనోత్సవం, సరస్వతీ జయంతి అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. శిశిర రుతువు ప్రారంభంలో వచ్చే ఈ తిథిని వసంత పంచమి అనడాన్ని బట్టి ఇది రుతు సంబంధమైన పండుగగా భావించాల్సి ఉంటుంది. మాఘ ఫాల్గుణాలు శిశిర రుతువు. చైత్ర వైశాఖాలు వసంత రుతువు. శిశిర రుతువు ప్రారంభంలోనే వసంత రుతు సంబంధంగా ఈ వసంత పంచమి పర్వాన్ని నిర్వహించడానికి గల కారణం ఏమిటో ఇతమిద్ధంగా తెలియదు. బహుశా రాగల వసంత రుతు సూచనలకు స్వాగత సన్నాహాంగా ఈ పర్వం ఏర్పడి ఉండవచ్చు. మాఘ మాస శుక్ల పంచమి నాడు హరి పూజ చేయాలని, దాంతో పాటు వసంత పంచమి పర్వం కూడా నిర్వహించుకోవాలని హేమాద్రి అనే పండితుడు చెప్పారు. ఈనాటి కృత్యాలలో తైల స్నానం, నూతన వస్త్రధారణం ముఖ్యం. దక్షిణాదిన వసంత పంచమి అంతగా ప్రాముఖ్యమై లేదు. రాజపుటానాలో దీని ప్రాభవం ఎక్కువ. ఈనాడు వారు రంగుబట్టలు ధరించి బుక్కా, వసంతం చల్లుకుంటారు. పూర్వం ఈ తిథి నాడు ‘యవేష్ఠి’ అనే యజ్ఞం చేసే వారని తెలుస్తోంది. ఇప్పుడిది అంతగా ఆచరణలో లేదు. ‘యవ’ అంటే ఒక ధాన్య విశేషం. ‘ఇష్ఠి’ అనగా యజ్ఞం. సంక్రాంతికి ఇంటికి వచ్చే ధాన్యాన్ని ఈనాడు అన్నం వండి కులదేవతకు నైవేద్యం పెట్టి తినే ఆచారం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇంకా ఉంది. వంగ దేశంలో దీనిని శ్రీపంచమి అంటారు. ఈనాడు సరస్వతీ పూజ చేస్తారు. పుస్తకాలు, కలాలు సరస్వతీదేవి వద్ద ఉంచి, రోజంతా సరదాగా గడుపుతారు. సాయంత్రం దేవి విగ్రహాన్ని సమీపంలోని జలాశయంలో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఏదేమైనా వసంత పంచమి విద్యారంభ దినం. మన తెలుగునాట బాసర, ఇతర సరస్వతీ క్షేత్రాల్లో చదువుల తల్లిని ఈనాడు విశేషంగా పూజిస్తారు. ఇంకా పర్వానికి రతి కామదమనోత్సవం, మదన పంచమి అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. ఈనాడే రతీదేవి కామదేవ పూజ చేసినట్టు కొన్ని పురాణాల్లో ఉంది. రుతు రాజు అయిన వసంతుడికి, కామదేవుడికి మంచి స్నేహం. కాబట్టి ఈనాడు రతీదేవికి కామదేవుడికి వసంతుడికి పూజ చేయాలనే ఆచారం ఏర్పడింది. ఇది వసంతరుతువు ఆగమనాన్ని తెలిపే తిథి పర్వం. మాఘ శుద్ధ షష్ఠి ఫిబ్రవరి 17 - స్కంద షష్ఠి మాఘ శుద్ధ షష్ఠి నాడు కుమార స్వామి (స్కందుడు)ని పూజిస్తారు. కాబట్టి ఇది స్కంద షష్ఠి తిథిగా ప్రసిద్ధి. ఇంకా ఈనాడు విశోకాష్టమీ, మందారషష్టి, కామషష్ఠి వ్రతాలను ఆచరించాలని చతుర్వర్గ చింతామణి చెబుతోంది. ఈనాడు వరుణ షష్ఠి. ఎర్ర చందనం, ఎర్రని వస్త్రాలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపాలతో విష్ణు స్వరూపుడైన వరుణదేవుని పూజించాలని నియమం. మాఘ శుద్ధ సప్తమి ఫిబ్రవరి 19 - రథ సప్తమి మాఘ శుద్ధ సప్తమి సూర్య జయంతి దినం. దీనినే రథ సప్తమి పర్వంగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ తిథి మన్వాది దినంగానూ ప్రసిద్ధి. సూర్యునికి వివస్వంతుడు అనే పేరుంది. వివస్వంతుని కుమారుడు వైవస్వతుడు. వైవస్వతుడు ఏడవ మనువు. అతని మన్వంతరానికి రథ సప్తమి మొదటి తిథి. వైవస్వత మన్వాది దినం కనుక ఇది పితృ దేవతలకు ప్రియకరమైనది. ప్రస్తుతం జరుగుతూ ఉన్నది వైవస్వత మన్వంతరమే. మన్వాది నాడు చేయాల్సిన తర్పణాదులను ఈనాడు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ వైవస్వత మన్వాది తిథి భాగవతంలో సంవత్సరాదిగా చెప్పబడింది. దీనిని బట్టి ఈ తిథి ఒకప్పుడు మన దేశంలో ఉగాది పండుగగా ఉండేదని తెలుస్తోంది. తెలుగుదేశంలో కూడా రథసప్తమి ఒకప్పుడు ఉగాది పండుగ అయి ఉండేదనడానికి ఆనాడు ప్రారంభమయ్యే అనేక వ్రతాలు ఆధారంగా ఉంటున్నాయి. నిత్య శృంగారం, నిత్య అన్నదానం, ఫల తాంబూలం, దంపతి తాంబూలం, పుష్ప తాంబూలం, పొడపువ్వుల వ్రతం, చద్దికూటి మంగళవారాలు, చద్దికూటి ఆదివారాలు, చద్దికూటి శుక్రవారాలు, మాఘగౌరి, కాటుకగౌరి, గండాల గౌరి, ఉదయ కుంకుమ, చిట్టి బొట్టు, సౌభాగ్య తదియ, కందవ్రతం, చిత్రగుప్తుని వ్రతం మొదలైన నోములన్నీ రథసప్తమి నాడే పడతారు. వ్రతాలన్నీ సాధారణంగా ఉగాది నాడే ప్రారంభం కావడం ఆచారం. కాబట్టి ఇన్ని వ్రతాల ప్రారంభ దినమైన రథ సప్తమి కూడా ఒకప్పుడు ఉగాది తిథేనని భావించవచ్చు. మాఘ శుద్ధ అష్టమి ఫిబ్రవరి 20 - భీష్మాష్టమి మాఘ శుద్ధ అష్టమి.. భీష్మాష్టమి తిథి. భీష్మాష్టమి రోజున భీష్ముడికి తిలాంజలి ఇచ్చే వారికి సంతానప్రాప్తి కలుగుతుంది. మాఘ శుద్ధ సప్తమి మొదలు మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి వరకు గల ఐదు రోజులను భీష్మ పంచకం అంటారు. భీష్ముడు అంపశయ్యపై పరుండి.. ఈనాటి నుంచి ఐదు రోజులలో రోజుకొక ప్రాణం చొప్పున తన పంచ ప్రాణాలను విడిచాడని అంటారు. దీనివల్ల భీష్ముడు ఈ రోజునే మరణించినట్టు తెలుస్తోంది. మహా భారతంలో కూడా ఈ దినమే భీష్ముని నిర్యాణ దినంగా చెప్పారు. భీష్మ ద్వాదశి వ్రతం ఈనాడే ప్రారంభిస్తారని నిర్ణయ సింధువు అనే వ్రత గ్రంథంలో రాశారు. భీష్మాష్టమి ఒక్క వంగ దేశంలోనే చేస్తారు. మాఘ శుద్ధ అష్టమి నాడు భీష్మునికి శ్రాద్ధం, తర్పణం విడిచిన వారికి సంవత్సరంలో చేసిన పాపమంతా నశిస్తుందని తిథి తత్వం అనే గ్రంథంలో ఉంది. పద్మ పురాణంలోనూ, హేమాద్రి వ్రత ఖండంలోనూ కూడా దీనిని గురించి వివరణ ఉంది. ఇంకా ఈనాడు నందినీ దేవిపూజ కూడా నిర్వహించాలని కొందరంటే, ఈనాడు నర్మదా జయంతి అని మరికొందరు అంటారు. మాఘ శుద్ధ నవమి ఫిబ్రవరి 21 - మహానంద నవమి మాఘ శుద్ధ నవమి తిథి మహానంద నవమి పర్వదినమని స్మ•తి కౌస్తుభంలో ఉంది. ఈనాడు నందినీదేవిని పూజించాలని, ఈ ఆచారం వల్లనే ఈ తిథికి మధ్వ నవమి అనే పేరు కూడా ఉందని అంటారు. మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి ఫిబ్రవరి 23 - జయైకాదశి/భీష్మ ఏకాదశి మాఘ శుద్ధ ఏకాదశిని జయైకాదశిగా వ్యవహరిస్తారు. తిథి తత్వంలో భీష్మైకాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరించాలని ఉంది. ఈ ఏకాదశికి సంబంధించి ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. ఇంద్రసభలో పుష్పవంతుడు నాట్యం చేస్తున్నాడు. తన భార్యను చూస్తూ అతను నాట్యం తప్పుగా చేశాడు. దీంతో ఇంద్రుడికి కోపం వచ్చింది. పుష్పవంతుడిని, అతని భార్యను రాక్షసులు కావాలని శపించాడు. రాక్షసులై తిరుగుతున్న ఆ దంపతులకు మాఘ శుక్ల (శుద్ధ) ఏకాదశి నాడు తినడానికి ఏమీ దొరకలేదు. అందుచేత వారు ఉపవాసం ఉండాల్సి వచ్చింది. ఆ ఉపవాస ఫలితంగా వారిద్దరు శాప విముక్తులయ్యారు. భీష్ముడు ఈ తిథి నాడే మరణించాడని, కాబట్టి ఇది భీష్మైకాదశి దినమని అంటారు. అలాగే, గోదావరి సంగమ ప్రాంతమైన ఆంధప్రదేశ్‍లోని అంతర్వేదిలో గల శ్రీ లక్ష్మీనర్సింహస్వామి కల్యాణోత్సవం ఈ తిథి నాడే ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈనాడు అక్కడ గొప్ప తీర్థం జరుగుతుంది. ఫిబ్రవరి 24 - షట్‍ తిల ద్వాదశి మాఘ శుద్ధ ద్వాదశినే షట్‍తిలా ద్వాదశి అంటారు. ఇంకా ఈనాడు వరాహ ద్వాదశీ వ్రతం, భీమ ద్వాదశీ వ్రతం కూడా చేస్తారని చతుర్వర్గ చింతామణి అనే వ్రత గ్రంథంలో రాశారు. మాఘ శుద్ధ త్రయోదశి ఫిబ్రవరి 25 - విశ్వకర్మ జయంతి/కల్పాది మాఘ శుద్ధ త్రయోదశి కల్పాది దినం. విశ్వకర్మ జయంతి దినంగా ప్రసిద్ధి. విశ్వకర్మ దేవశిల్పి. ఆయన అన్ని కళలకు, అన్ని శిల్పాలకు, అన్ని విధాలైన చేతి పనులకు, అన్ని రకాలైన వృత్తులకు ఆద్యబ్రహ్మ. ఈయన దేవతలకు కావాల్సిన నగరాలు, మేడలు, మిద్దెలు, రథాలు, ఆయుధాలు తయారు చేసి ఇచ్చాడు. సూర్యుడిని నేర్పుగా సానబట్టి.. రాలిన ఆ చూర్ణంతో విష్ణుమూర్తికి చక్రాయుధాన్ని తయారు చేసి ఇచ్చాడు. ఇంకా శివుడికి త్రిశూలాన్ని, ఇంద్రుడికి వజ్రాయుధాన్ని, రావణుడికి లంకా నగరాన్ని, శ్రీకృష్ణుడికి ద్వారకా బృందావనాన్నీ ఈయనే నిర్మించి ఇచ్చాడు. విశ్వకర్మ కొడుకు నలుడు సుగ్రీవుని కొలువులో ఉండేవాడు. రాముడు సముద్రాన్ని దాటడానికి కట్టిన వారధికి చీఫ్‍ ఇంజనీర్‍ ఇతడే. విశ్వకర్మ పాండవులకు ఇందప్రస్థ నగరాన్ని నిర్మించి ఇచ్చాడు. మన దేశంలో విశ్వకర్మ విగ్రహాలు పలుచోట్ల చూడవచ్చు. అందులో కొన్నిటికి ఒకే ముఖం ఉంటుంది. మరికొన్నిటికి పంచముఖాలు ఉంటాయి. ఆయన చేతుల్లో ఉత్పత్తి సాధనాలు అనేకం కనిపిస్తాయి. ఈయనది హంస వాహనం. విశ్వకర్మ జయంతి నాడు కార్మికులు తన పనికి విశ్రాంతినిస్తారు. విందు వినోదాలతో ఆనందంగా గడుపుతారు. మాఘ శుద్ధ పౌర్ణమి ఫిబ్రవరి 27 - మహా మాఘి/ మాఘ పూర్ణిమ ఆకాశవీధిలో గల అనేకానేక నక్షత్రాలలో మఘ ఒకటి. మనకు ప్రధానంగా ఇరవై ఏడు నక్షత్ర మండలాలు ఉన్నాయి. అందులోని ఒక మండలంలో మఘ ప్రధానమైనది. మఘతో పాటుగా మరో నాలుగు నక్షత్రాలు పల్లకి ఆకారంలో చెదిరి ఉంటాయి. నెలకోసారి చంద్రుడు ఆ నక్షత్రంలో ప్రవేశిస్తుంటాడు. కానీ ఏడాదిలో ఒకసారి మాత్రమే అతను పదహారు కళలలో వెలుగొందుతూ మఘ నక్షత్రంలో ప్రవేశిస్తాడు. అదే మాఘ పూర్ణిమ. మన పంచాంగకర్తలు దీనిని మహా మాఘీ అన్నారు. నాడు తిల పాత్ర కంచుక కంబళాది దానాలు చేయాలని పెద్దలంటారు. మాఘ మాసంలో అరుణోదయాన స్నానం చేయడం మన మత విధులలో ఒకటి. చలికి వెరవక మంచుతో చల్లగా మారిన నదీ జలాల్లో స్నానం చేయాలని మన పెద్దలు మాఘ మాసపు విధిగా నిర్ణయించారు. మాఘ స్నానంతో పాటు తిలహోమం, తిలదానం, తిల భక్షణం కావించాలని చెబుతారు. ఈ ఆచారాలన్నీ ఆరోగ్యప్రదమైనవి. మాఘ మాసం పొడవునా ఈ ఆచారాలను పాటించలేకపోయినా కనీసం ఆ మాసపు పర్వాల్లో అయినా పాటించడం మంచిదని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. ఇక, మాఘ పూర్ణిమకు కాళహస్తిలో స్వర్ణముఖి నదీ స్నానం మహత్తు కలదని అంటారు. రామేశ్వరం వద్ద సేతువులో రత్నాకరం మహోధుల సంగమం ఒకటుంది. ఇక్కడ స్నానం కూడా విశేషమైనదే. ప్రయాగలో త్రివేణీ సంగమంలో మాఘ పూర్ణిమ స్నానం మహా పాతక నాశినిగా ఉంటుందని అంటారు. అలాగే, మాఘ పూర్ణిమ సతీదేవి ప్రాదుర్భవించిన దినమని పురాణ కథ. మఘతో పాటుగా ఈశ్వరి (పార్వతి) ఒకసారి దక్షిణావర్త శంఖపు ఆకారాన్ని ధరించి సరయూ నదిలోని కాళింది మడుగులోని ఒక పద్మంలో పడింది. దక్ష ప్రజాపతి అక్కడ స్నానం చేస్తూ పద్మంలోని శంఖాన్ని చూశాడు. అది దక్షిణావర్తమై ఉంది. దక్షిణావర్త శంఖం అపురూపమైనది. అది ఎవరి వద్ద ఉంటుందో వారికి గొప్ప భాగ్యం పడుతుంది. ఈ సంగతులు తెలిసిన వాడు కావడం చేత దక్ష ప్రజాపతి ఆ శంఖాన్ని అందుకోబోయాడు. అతని హస్త స్పర్శ తగలడంతోనే ఆ శంఖం ఒక చక్కని చిన్నారి కన్నెగా మారింది. ఆ బాలికను అల్లారుముద్దుగా పెంచుకున్నాడు. ఆ బిడ్డే సతీదేవి. శంఖం బాలికగా మారిన రోజు మాఘ పూర్ణిమ. అందుచేత మాఘ పూర్ణిమ అత్యంత పవిత్రమైన దినం అయ్యింది. మఘ నక్షత్రానికి అధి దేవత బృహస్పతి. కాబట్టి ఈనాడు ఆయనను పూజించాలని అంటారు. గురుడు సింహరాశి గతుడైనపుడు తమిళనాడులోని కుంభకోణంలో మహామాఘి ఉత్సవం మరీ వైభవంగా ఉంటుంది. మాఘ పూర్ణిమ నాడు బ్రహ్మవైవర్త పురాణం దానం చేస్తే బ్రహ్మలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని శాస్త్ర వచనం. మాఘ శుద్ధ పూర్ణిమ నాడే గురు రవిదాస్‍ జయంతి దినం. అలాగే ఈనాడు కొన్నిచోట్ల లలితా జయంతినీ నిర్వహించే ఆచారం ఉంది. మాఘ బహుళ పాడ్యమి ఫిబ్రవరి 28 - సౌభాగ్య వాప్తి వ్రతం మాఘ బహుళ పాడ్యమి తిథి నాడు సౌభాగ్య వాప్తి వ్రతం ఆచరించాలని చతుర్వర్గ చింతామణి అనే వ్రత గ్రంథంలో ఉంది.
మన తెలుగు నాట పిల్లల మనో వికాసానికి చిన్ననాటే బాట వేసేవి.. అందమైన ఆటపాటలే. మన పిల్లల ఆటపాటలన్నీ సరదాకీ, కాలక్షేపానికీ మాత్రమే కాదు.. వారిలో వికాసం కలిగించేందుకే.. అటువంటి తెలుగింటి ఆటపాటల పరిచయమే... ఈ శీర్షిక తాయిలమేదో తీసీ పెట్టమ్మా ఆటలు ఆడీ పాటలు పాడీ అలసీ వచ్చానే- తియ్యా తియ్యని తాయిలమేదో తీసీ పెట్టమ్మా పిల్లిపిల్లా కళ్లుమూసి పీట ఎక్కింది కుక్కపిల్లా తోకాడిస్తూ గుమ్మమెక్కింది కడుపులోని కాకిపిల్ల గంతులేస్తోందీ తియ్యాతియ్యని తాయిలమేదో తీసీ పెట్టమ్మా
తియ్యా తియ్యని తాయిలమేదో తీసీ పెట్టమ్మా ఆటలు ఆడీ పాటలు పాడీ అలసీ వచ్చానే- తియ్యా తియ్యని తాయిలమేదో తీసీ పెట్టమ్మా చక్కని లోకంలో.. చక్కని లోకంలో దిక్కుల దారుల్లు
manam nitya sambhaashanallo enno pada prayogaalu chestuntam. vaatilo konnisaarlu tisametalanu upayogistuntam. kaala pravaahamlo avi mana vaaduka bhashalo atikinattu sthirapadipoyaayi. telugu naata ituvanti saameta prayogaalu chala unnaayi. okko saameta okko ekatha chebutundi. adhi paramaarthaanni bodhistundi. veetilo konni hasyosporakamga anipiste, marikonni vikasa bhaavaalanu kaligistaayi. atuvanti konni tisameta kathaela parichayam.. guddi kanna mella melu asalemi laeni daani kanna, edho okati, entho kontha undatam manchidani cheppe sandarbhamlo vade saameta idhi. ee saametanu atu saanukuula drukpathamgaanuu, itu pratikuula drukpathamgaanuu kuudaa prayogistuntaaru. udaaharanaku oka pedavaadu cheppulu lekunda nadichi veltunnadanukundam. daarilo asalu kaallu laeni vyakti eduraithe.. athani kante taane merugani anukune sandarbhamlo, alaage, sampada cony, maredaina cony asalemi laeni daani kanna entho kontha undi, unna daamto trupti padi undaamane bhaavanalo ee saametanu upayogistuntaaru. aavunu champi cheppulu daanam chesinattu.. kontamandi telisi telisi aneka tappulu chestaaru. chedu maargamlo nadustaaru. tappani telisina tama dhoranini, swabhaavaanni marchukoru. maarchukoovadaaniki prayatnincharu kuudaa. paiga aa tappulu, paapaalu povadaanikantuu gulluu gopuralu tirugutaaru. alaa cheyadam dwara taamu chesina neraalu, tappulu, paapaalu annee pataapanchalaipotaayanedi atuvanti vyaktula vishwaasam. cony asalu nijam vere undi. karma siddhaantam prakaaram evaru e tappu chesina daaniki tagina shiksha anubhavinchi teeralsinde. nijaaniki govunu champadam mahaa paapam. cony, daanini champi, aa paapam povadaaniki cheppulu daanam chesina, mare poojaadulu jaripina aa paapam podu kada! tappulu chesi gulluu gopuralu tirugutuu vaatini pogottukovalanukune vaarini, swalpa prayojanam kosam itarulaku goppa nashtam kaliginchaalani chuse vaarini uddesinchi ee saametanu vaadutuntaaru. chelimitho chedaina tinipinchavacchu cony balimitho palaina taginchalemu.. bala prayogam annisaarluu paniki raadani, saamarasyam, samyamanamthone anni panulanuu saanukuulamgaa marchukogalamane jeevita satyaanni ee saameta teliya chebutundi. manam mana nitya jeevitamlo e paninainaa, itarulatho melige vishayamloonainaa manam satpravartanato undatam dwara matrame avatali vaari nunchi avasaramaina saayam, labdhi pondagalam. antetappa balavantamgaa avatali vaari nunchi edhee pondalem. okavela pondaalani chusina adhi dourjanyam kindaku vastundi. manchitanamtho unte e paninainaa saadhinchavachchu ani cheppetanduku ee saametanu virivigaa vaadutuntaaru. annam pettina intiki kannam veyadam dongalaku, naitikata lenivaariki viluvalantuu emi undavu. tamaku saayam chesina vaarike mosam talapettadaaniki kuudaa venukaadaru. oka dongaku manchi maatalu cheppi, annam petti pampiste.. tirigi athani buddhi vakrinchi tanaku annam pettina intike kannam veyadaaniki ematram sankochinchadu. endukante adhi athani swabhaavam. alaage, kondaru chesina melu marichipotuntaaru. tamaku prayojanam kaliginchina vaarike tama swalaabham kosam nashtam kaliginchadaaniki prayatnistaaru. adhi vaari swaarthaaniki prateeka. atuvanti vaarini uddesinchi ee saametanu upayogistaaru. upakaariki apakaaram cheyadaanni, atuvanti sandarbhaalanu ee saametatho saripolchutaaru.
ee bhoommeeda manaku saadhyam kaanidi edhee ledani, kanugonalenidi edhee ledani goppagaa oohinchukuni, garvamtho virraveege kshanamlo okkasari tala etti aakaasamloki chudali. okka kshanam.. ee visaala vishwamlo unde suuryudu, nakshatraalu, grahalu, paalapunta, krishnabilam.. veetini taletti chuste maanavulugaa manamenta alpulamo ardhamavutundi. endukante, veeti gurinchi manaku telisindi goranthe.. teliyanadi kondanta. nakshatraalu, grahala sangati pakkana pedithe mana nitya jeevitamlo pratyaksha sambandham undedi suuryuditoonee. bhoommeeda manava naagarikata praarambhamainappati nunchi aneka praacheena samskatulu suryudi pratyekatanu gurtinchaayi. suuryudini pratyaksha daivangaa bhavinchi kolichai. naile nadee tiiraana vellivirisina egipt samskati. dakshina madhya americalo paridavillina maya, inna samskatulu, bhaarata upakhandamlo purudu posukunna aarya samskatulu uchchadasalo unna samayamlo, tama tama naagarikata kaalaallo suuryudini aaraadhinchadam modalupettaayi. ee puraatana samska•tulannee nade tama dainandina jeevitaallo suuryudidi enthati pramukha, pradhaana paatro telusukunnaayi. anduku taginattugaa suuryudinee aadhaaramgaa chesukuni grahala gamanam, kaalamaanam, grahana samayalanu kachitamgaa lekkagatte parignaanaannii aanade sampaadinchaayi. tana vadivedi kiranaalatoe bhoommeeda unna sakala jeevajaatulaku praanam postunnandune suuryudini enamo srushtikartaam any stutistaaru. suuryudu bhoomiki 15 kotla kilometerla (93 milianni maillu) dooramlo unnaadu. suryudi kaanti bhoomiki cheradaaniki patte samayam 8.19 nimishaalu. ippatiki souramandalam vayasu 4.6 bilianni samvatsaraalu. ante intakaalam suuryudu kaantini virajimmutune unnaadanna maata. maro naalugu bilianni samvatsaraala varaku suuryudu kaantini prasaristune untaadani anchana. aa taruvaata yem jaraganundane daanipai ippatikee parisodhanalu konasagutune unnaayi. pratyekinchi mana bhaarateeya dainandina jeevitamlo suryude pratyaksha daivam. anduke aayananu stutistuu aneka shlokaalu veluvaddaayi. kishri suuryanaaraayanaa.. vedha parayana.. loka rakshaamanii.. daiva chudamani..u, kishri suuryanaaraayanaa meluko.. u, eaaditya hrudayam.. veetilo suryudi varnana, aayana vividha pushpachchaayalatho polchadam entho adbhutamgaa untundi. vishwabharta, vishwakarta ayina suuryuditoe kalise mana jeevana gamanam kuudaa nadustuntundi. suuryudu namaskara priyudu. aayanaku edurugaa nilchuni okka namaskaram cheste chaalu.. kalige aarogyam ananyam. ee kramamlone esurya namaskaralim oka aarogya pakriyagaa marai. aa visaeshaala samaharame
baiden paatham telugu patrika janavari sanchikalo america kotta adhyakshudu joo bidenepy ichina mukhachitra kathanam chala inkepireshanalnagi undi. jeevitam evariki poolabaata kaadani, kakapothe, navvutune mullabata prayaanaanni saaginchaalane vishayam aayana jeevitaanni chadavadam dwara ardhamaindi. jeevitam charamankamlo atyunnata padavini adhishtinchina aayana jeevitam andarikee aadarsaneeyam. - raghavendra prasadhe, seheche.aravinde,
ti.kanakaraju, marikondaru anline paatakulu nalla kaluva bhaarateeya muulaalunna kamala harise americalo upaadhyaksha padavini andukovadam, aame jeevana prasthaanam entagaano chadivinchaayi. taluchukovale cony, saadhyam kaaneedeedii ledanenduku joo baiden, kamala harise jeevitaalu nidarsanam. - koteshwararao- tirupati,
ke.malleshe- hyderabade bhaarateeyam telugu patrika janavari 2021 sanchika entho pratyekam. america adhyakshudu joo baiden, upaadhyakshuraalu kamala harise jeevitam visaeshaalu neti taraaniki paataalu. alaage, america rajakeeyaallo bhaaratheeyula paatra chala intresting anipinchindi. - ti.ravi- hyderabade
aanglamaana calendersi prakaaram edaadilo rendo masam- fibravari. telugu panchaamgam prakaaram fibravari.. magha masam. alaage pushya masa tithulu kuudaa konni kalustaayi. chaitraadi masa parigananalo maghami padava masam. fibravarilo 11va tedee varaku pushya masa tithulu, aapai magha masa tithulu konasagutayi. fibravari 11 nunchi magha masam aarambhamavutundi. pratyaksha daivamaina suuryanaaraayanudi rathasaptami, bheeshma ekaadasi, bheeshmashtami, bheeshma dwaadasi, antarvedi teertham, vasanta panchami vanti pandugalaku, parvaalaku ee masam nelavu. 2021- fibravari 1, somavaram, pushya bahula chaturthi nunchi
srisarvari naama samvatsaram- pushyam- magham- sisira rutuvu- uttaraayanam mana puraanaalalo magha masanni ghnaana maasamgaa abhivarninchaaru. aham ane paapaanni tolaginchedi, agnaanamane mrutyuvunu harinchedi, nasimpa chesedi maghamani vaedaalu chebutunnaayi. anduvallane magha masanni vedha masamani kuudaa antaaru. emakha nakshatramtho kuudina puurnima ee maasamlo ravadam valla idhi magha masamaindi. aashaadam, kaarteekam, magham, vaisakha maasaallo vache naalugu puurnimalu mahimaanvitamainavi. vaatilo magha puurnima mari uddhishtamainadi. saadhaaranamgaa puurnima naadu samudra snaanam cheyalanedi niyamam. ee naalugu puurnima dinaallo chese samudra snaanaalu inka phalaannistaayi. samudra snaanam valla paapaalu nasinchipovadame kaadu aarogyam kuudaa baagupadutundani antaaru. samudrapu neetilo lavana saatam ekkuvagaa untundi. aa uppuneetilo sareeram munagadam valla aa uppadanam romakuupaala dwara sareeramloki pravesinchi, sareeramlooni maalinyaalanu, vyardhaalanu tolagistundani aayurvedam chebutondi. alaage puurnima naadu chese samudra snaanaalu pavitram kaavadaaniki inko kaaranam kuudaa undi. chandrudiloni padahaaru kalala shakti samudramlo undedi puurnima nade. kabatti aanaadu chese samudra, nadee snaanaalu phalitaannistaayi. maghamlo chese snaanaalannitikii suryude adhipati. yagna yaagaadulakuu shreshtamainadi magham. yagnaalaku adhi daivam indrudu. anduke indrudini emaghavudu any antaaru. maghaadhipatyaana kratuvulu jarige masam kanuka emagham ayyindi. idhi sisira rutuvu masam. chetlu aakulu ralche kaalam. usirikalu vista•tangaa kastai. idhi kalyaanakaaraka masam. pavitra snaanaalakuu, bhagavachchintanakuu nelavaina masam. shoonya maasamgaa pariganinche pushyam taruvaata vache magham kalyaanakaaraka masam. pavitra snaanaalaku, bhagavachchintanaku anuvainadidi. vaisakha - kaarteeka masala maadirigaa magha masapu snaanaalu pavitramainavi. paaparaahityam kosam nadee snaanaalu cheyadam magha masa sampradaayam. suuryudu unna raasini batti pratyusha kaalamlo suurya kiranaalu oka pratyeka konamlo bhoomini cherutaayi. aa samayaallo suurya kiranaallo unde atineelalohita, paraaruna kiranaala saandratallo maarpulu vastaayi. aadhunika saastravettalu saitam janavari 20 nunchi marchi 30 varaku suuryoodayaaniki mundu chese snaanaalu chala aarogyavantamainavani, vegamgaa pravahinche neellalo chese snaanaalu shreshtamainavanii chebutaaru. paiga magha masa snaanaalaku adhishtaana daivam suurya bhagavanudu. snaanaanantaram suuryudiki arghyam samarpinchadam oka aachaaram. magha maasamlo suuryoodayaaniki puurvam kaneesam intlo snaanam chesina aaru samvatsaraala yagnasnaana phalam labhistundani antaaru. inka bavineeti snaanam pannendu samvatsaraala punya falaanni, tataaka snaanam dvigunam, nadee snaanam sata gunam, triveni sangama snaanam nadee sataguna phalam istaayani puraanaalu chebutunnaayi. mrukanda muni, maniswini dampatula magha snaana punya phalame vaari kumaarudaina markandeyuni apa mrutyuvunu tolaginchindani puraana vachanam. magha snaanamlo divya teerthaalanu smarinchi paapa vinaasanam koradam sampradaayam. yprayaganu smariste uttama phalam labhistundani vishwaasam. magha puraanam magha masa mahimalanu vivaristondi. alaage, magha snaanam mahaatmyaanni gurinchi brahmanda puraanamlo vipulangaa undi. ee maasamlo gruha nirmaanaanni aarambhiste dhanavruddhi ani matsya puraanamlo undi. maghamlo vache mukhyamaina parvala vivaraalu.. tithi sahitamgaa.. pushya bahula saptami fibravari 4 - bhaanu saptami saadhaaranamgaa prati nelalooni saptami tithi suuryaaraadhanaku sambandhinchinadai untundi. saptami naadu suuryudini visaeshamgaa poojistaaru. alaage, hindu tithulanu anusarinchi swami vivekaananda jayanti kuudaa eenaade ani antaaru. cony, aayana jayantini janavari 12na jaateeya yuvajana dinotsavamgaa jarupukuntunnaru. pushya bahula ashtami fibravari 5 - kalashtami ashtami tithi kaalabhairavuni poojaku, sakti aaraadhanaku visheshamainadi. pushya bahula ashtami kalashtami dinamani aayaa vrata grandhaalalo undi. pushya bahula navami fibravari 6- anvashtaka shraaddham pushya bahula navami naadu anvashtaka shraaddham cheyalani smati kaustubham ane vrata grandhamlo undi. alaage eenaati nunchi dhanishta kaarte praarambhamavutundi. pushya bahula ekaadasi fibravari 7- shattilaikaadasi amaderi jyotishi ane grandhamlo perkonna prakaaram- pushya bahula ekaadasi shattilaikaadasigaa prasiddhi. chaturvarga chintamani ane grandham prakaaram eenaadu- tiladaahi vratam aacharistaarani undi. shattilaikaadasi ante, tilala (nuvvu)nu aaru vidhaalugaa upayoginche ekaadasi ani artham.
ee aaru vidhulanu pushya bahula ekaadasi naadu aacharinchaalani aayaa vrata grandhaalu chebutunnaayi pushya bahula dwaadasi fibravari 8- sampraapti dwaadasi pushya bahula dwaadasini sampraapti dwaadasigaa vyavaharistaaru. inka ee tithi naadu mahaa phala dwaadasi, suruupa dwaadasi vanti vrataalu aacharistaarani chaturvarga chintamani ane vrata grandhamlo vivarinchaaru. kaga, ee dwaadasi nade vaishnavulu shattila ekaadasini aacharinche sampradaayam undi. kabatti vaaru eenaadu vaishnava shattila ekaadasigaa vyavaharistaaru. pushya bahula trayodasi fibravari 9- pradosha vratam pushya bahula trayodasi naadu pradosha vratam aacharinchaalani vividha vrata grandhaalalo undi. pushya bahula chaturdasi fibravari 10- masa sivaraati pushya bahula chaturdasi naadu yamatarpana poojalu aacharinchaalani neelamata puraanam ane grandhamlo undi. konni praantaallo eenaadu kaalii pooja chestaaru. alaage, vidyaadiisa teerthaanaam punhyadinamani kuudaa antaaru. saadhaaranamgaa chaturdasi tithi masa sivaratri parvadinam. pushya bahula amavasya fibravari 11- chollangi amavasya pushya bahula amavasya tithi naadu samudra snaanam cheste samasta doshaaluu tolagipotayani antaaru. samudramlo kalise edaina jeevanadilo eenaadu snaanam chesi pitru tarpanam vidiste vaari pitarulu iravai okka taramula vaaru narakaloka yaatanala nunchi bayatapadi swargalokaaniki veltaarani puraana vachanam. gadhadara paddhati ane grandhamlo ee tidhini bahula amavasyaga perkonnaru. ika, tithi tattvam ane grandham deenni tiarthodaamaavaasyaam perkondi. mana telugu vaaru maatram ee amavasya tidhini chollangi amavasyaga vyavaharistaaru. goutamudu, tulyudu, aatreyudu, bharadvajudu, kaushikudu, jamadagni, vashishtudu ane eduguru rushula paerutho edu godavari saakhalu sapta godavari saakhalugaa prasiddhi chendaayi. ee edu pradesaalaku velli snaanam chesi ravadanne aandhapradeshamloni ubhaya godavari jillaallo saptasaagarayaatra antaaru. ee yaatra chollangi snaanamtho anagaa, pushya bahula amavasya naadu aarambhamavutundi. edu paayalu chusukuni praayakamgaa maghashuddha ekaadasi naatiki vashishtaa saagara sangamasthaanamaina antarvedi cherataru. aanaadu akkada goppa teertham jarugutundi. aa ekaadasiki antarvedi ekaadasi ani paeru. sapta saagarayaatraku ilaa praarambha, mugimpu dinaalu parvadinaalayyaayi. ika, chollangi amavasya ane paeru ela vachindo chuddam. chollangi anedi oori paeru. thoorpu godavari jilla kaakinaadaku sameepamlo ee graamam undi. idhi samudratira graamam. godavari edupayallo okataina tulyabhaaga ikkada saagaramlo sangamistundi. jeevanadi ayina godavari paayallo okati samudramlo kalise chotu kabatti ikkada snaanam cheste nadiloonuu, samudramloonuu ekakaalamlo snaanam chesina phalam kalugutundi. chollangilo aanjaneyaswamy aalayam undi. pushya bahula amavasya.. mahodaya kaalam. ee punya kaalamlo anni nadula jalaalu gangaanadi jalamtho samaanamaina pavitratanu santarinchukuntaayani antaaru. magha suddha paadyami fibravari 12 - magha masam aarambham magha suddha paadyami tithi naati nunchi magha masam aarambhamavutundi. idhi masapu aarambha tithi. eenaadu kumbha sankramanam. guru moudhyami tyaagam. magha suddha vidiya fibravari 13 - chandra darsanam magha suddha vidiya naadu chandra darsanam. eenaati nunchi shukra moudhyami praarambhamavutundi. alaage, ee tithi tyagaraja swami aaraadhana tithigaanuu prasiddhi. prasiddha aalayaallo eenaadu tyagaraja krutulanu aalapinchadam aanavaayitii. dakshinaadi rashtralalo ee kaaryakramaalu visaeshamgaa jarugutaayi. magha suddha tadiya fibravari 14 - chandra darsanam magha suddha tadiya naadu umapuja, lalitaavratam, haratrutiya vratam, devya aandolana vratam aacharinchaalani chaturvarga chintamani ane vrata grandhamlo raasaaru. ee tithi naadu gudalavana daanam cheyalani saastra vachanam. magha suddha chaviti fibravari 15 - chaturthi vratam magha suddha chaturthi naadu saantaa chaturthi vratam aacharinchaalani antaaru. chaviti tithi kaavadam valla eenaadu ganesha pooja chestaaru. ee rojuna dunthi ganapatini poojinchaali. kunda chaturthi naadu shivudini molla poovulatho poojinchaali. alaage, pushya masa tithulu saneeswara pradhaanamainavi kabatti ee tidhini tila chaturthigaanuu vyavaharistaaru. eenaadu tila (nuvvulu) daanam cheste kotiretla falaanni istundani antaaru. inka chaviti tithi naadu umapuja cheyalani neelamata puraanam chebutondi. alaage varada gouripooja kuudaa chestaaru. chaturvarga chintamani grandhamlo undi. magha suddha panchami fibravari 16 - vasanta panchami magha suddha panchami chaduvula talli saraswati deviki aaraadhanaku uddhishtamainadi. magha suddha panchamini shree panchami ani kuudaa antaaru. inka ee tidhini inka madana panchami any, vasantotsavarambhah, vasanta panchami, ratikama damanotsavam, saraswati jayanti ani kuudaa vyavaharistaaru. sisira rutuvu praarambhamlo vache ee tidhini vasanta panchami anadaanni batti idhi rutu sambandhamaina pandugagaa bhavinchalsi untundi. magha faalgunaalu sisira rutuvu. chaitra vaisaakhaalu vasanta rutuvu. sisira rutuvu praarambhamlone vasanta rutu sambandhamgaa ee vasanta panchami parvaanni nirvahinchadaaniki gala kaaranam emito itamiddhamgaa teliyadu. bahusa raagala vasanta rutu suuchanalaku swaagata sannaahaamgaa ee parvam erpadi undavacchu. magha masa shukla panchami naadu hari pooja cheyalani, daamto paatu vasanta panchami parvam kuudaa nirvahinchukovaalani hemadri ane panditudu cheppaaru. eenaati krutyaalalo taila snaanam, noothana vastradhaaranam mukhyam. dakshinaadina vasanta panchami antagaa praamukhyamai ledu. rajaputanalo deeni praabhavam ekkuva. eenaadu vaaru rangubattalu dharinchi bukka, vasantam challukuntaaru. puurvam ee tithi naadu eyaveshtie ane yagnam chese vaarani telustondi. ippudidi antagaa aacharanalo ledu. eyava ante oka dhaanya visesham. kiishi anagaa yagnam. sankraantiki intiki vache dhaanyaanni eenaadu annam vandi kuladevataku naivedyam petti tine aachaaram konni praantaallo inka undi. vanga desamlo deenini sripanchami antaaru. eenaadu saraswati pooja chestaaru. pustakaalu, kalaalu saraswateedevi vadda unchi, rojanta saradaagaa gaduputaru. saayantram devi vigrahaanni sameepamloni jalaasayamlo nimajjanam chestaaru. edemaina vasanta panchami vidyaarambha dinam. mana telugunaata basara, itara saraswati kshetraallo chaduvula tallini eenaadu visaeshamgaa poojistaaru. inka parvaaniki rathi kaamadamanotsavam, madana panchami ane paerlu kuudaa unnaayi. eenaade ratidevi kamadeva pooja chesinattu konni puraanaallo undi. rutu raju ayina vasantudiki, kaamadevudiki manchi sneham. kabatti eenaadu ratideviki kaamadevudiki vasantudiki pooja cheyalane aachaaram erpadindi. idhi vasantarutuvu aagamanaanni telipe tithi parvam. magha suddha shashti fibravari 17 - skanda shashti magha suddha shashti naadu kumara swami (skandudu)ni poojistaaru. kabatti idhi skanda shashti tithigaa prasiddhi. inka eenaadu visokashtami, mandaarashashti, kaamashashti vrataalanu aacharinchaalani chaturvarga chintamani chebutondi. eenaadu varuna shashti. erra chandanam, errani vastraalu, pushpaalu, dhupam, deepaalato vishnu swaroopudaina varunadevuni poojinchaalani niyamam. magha suddha saptami fibravari 19 - ratha saptami magha suddha saptami suurya jayanti dinam. deenine ratha saptami parvamgaa vyavaharistaaru. ee tithi manvadi dinamgaanuu prasiddhi. suuryuniki vivaswanthudu ane perundi. vivasvantuni kumarudu vaivasvatudu. vaivasvatudu edava manuvu. athani manvantaraaniki ratha saptami modati tithi. vaivasvata manvadi dinam kanuka idhi pitru devatalaku priyakaramainadi. prastutam jarugutuu unnadi vaivasvata manvantarame. manvadi naadu cheyalsina tarpanaadulanu eenaadu cheyalsi untundi. ee vaivasvata manvadi tithi bhaagavatamlo samvatsaraadigaa cheppabadindi. deenini batti ee tithi okappudu mana desamlo ugaadi pandugagaa undedani telustondi. telugudesamlo kuudaa rathasaptami okappudu ugaadi panduga ayi undedanadaaniki aanaadu praarambhamayye aneka vrataalu aadhaaramgaa untunnaayi. nitya shrungaaram, nitya annadaanam, phala taambuulam, dampati taambuulam, pushpa taambuulam, podapuvvula vratam, chaddikuti mangalavaaraalu, chaddikuti aadivaaraalu, chaddikuti sukravaaraalu, maghagouri, katukagouri, gandaala gauri, udaya kunkuma, chitti bottu, soubhagya tadiya, kandavratam, chitraguptuni vratam modalaina nomulannee rathasaptami nade padataaru. vrataalannii saadhaaranamgaa ugaadi nade praarambham kaavadam aachaaram. kabatti inni vrataala praarambha dinamaina ratha saptami kuudaa okappudu ugaadi tithenani bhaavinchavachchu. magha suddha ashtami fibravari 20 - bheeshmashtami magha suddha ashtami.. bheeshmashtami tithi. bheeshmashtami rojuna bheeshmudiki tilanjali iche vaariki santaanapraapti kalugutundi. magha suddha saptami modalu magha suddha ekaadasi varaku gala aidu rojulanu bheeshma panchakam antaaru. bheeshmudu ampasayyapai parundi.. eenaati nunchi aidu rojulalo rojukoka praanam choppuna tana pancha praanaalanu vidichaadani antaaru. deenivalla bheeshmudu ee rojune maraninchinattu telustondi. mahaa bhaaratamlo kuudaa ee diname bheeshmuni niryaana dinamgaa cheppaaru. bheeshma dwaadasi vratam eenaade praarambhistaarani nirnaya sindhuvu ane vrata grandhamlo raasaaru. bheeshmashtami okka vanga desamlone chestaaru. magha suddha ashtami naadu bheeshmuniki shraaddham, tarpanam vidichina vaariki samvatsaramlo chesina papamanta nasistundani tithi tatvam ane grandhamlo undi. padma puraanamloonuu, hemadri vrata khandamloonuu kuudaa deenini gurinchi vivarana undi. inka eenaadu nandinee devipuja kuudaa nirvahinchaalani kondarante, eenaadu narmada jayanti ani marikondaru antaaru. magha suddha navami fibravari 21 - mahananda navami magha suddha navami tithi mahananda navami parvadinamani sma•thi koustubhamlo undi. eenaadu nandineedevini poojinchaalani, ee aachaaram vallane ee tithiki madhva navami ane paeru kuudaa undani antaaru. magha suddha ekaadasi fibravari 23 - jayaikaadasi/bheeshma ekaadasi magha suddha ekaadasini jaikaidasiga vyavaharistaaru. tithi tatvamlo bheeshmaikaadashii vrataanni aacharinchaalani undi. ee ekaadasiki sambandhinchi oka katha prachaaramlo undi. indrasabhalo pushpavantudu naatyam chestunnadu. tana bhaaryanu chustuu atanu naatyam tappugaa cheshaadu. deentho indrudiki kopam vachindi. pushpavantudini, athani bhaaryanu raakshasulu kaavaalani sapinchaadu. rakshasulai tirugutunna aa dampatulaku magha shukla (suddha) ekaadasi naadu tinadaaniki emi dorakaledu. anducheta vaaru upavasam undalsi vachindi. aa upavasa phalitamgaa vaariddaru shaapa vimuktulayyaaru. bheeshmudu ee tithi nade maraninchaadani, kabatti idhi bheeshmaikaadasi dinamani antaaru. alaage, godavari sangama praantamaina aandhapradeshamloni antarvedilo gala shree lakshminarsinhaswama kalyanotsavam ee tithi nade ghanamgaa nirvahistaaru. eenaadu akkada goppa teertham jarugutundi. fibravari 24 - shaty tila dwaadasi magha suddha dwaadasine shatitila dwaadasi antaaru. inka eenaadu varaha dwaadashee vratam, bheema dwaadashee vratam kuudaa chestaarani chaturvarga chintamani ane vrata grandhamlo raasaaru. magha suddha trayodasi fibravari 25 - vishwakarma jayanti/kalpadi magha suddha trayodasi kalpadi dinam. vishwakarma jayanti dinamgaa prasiddhi. vishwakarma devasilpi. aayana anni kalalaku, anni silpaalaku, anni vidhaalaina cheti panulaku, anni rakaalaina vruttulaku aadyabrahma. eeyana devatalaku kaavaalsina nagaraalu, medalu, middelu, rathaalu, aayudhaalu tayaaru chesi ichadu. suuryudini nerpugaa sanabatti.. raalina aa chuurnamtoe vishnumoorthiki chakraayudhaanni tayaaru chesi ichadu. inka shivudiki trisuulaanni, indrudiki vajraayudhaanni, raavanudiki lanka nagaraanni, srikrushnudiki dwaraka brundaavanaannii eeyane nirminchi ichadu. vishwakarma koduku naludu sugreevuni koluvulo undevaadu. ramudu samudraanni daatadaaniki kattina vaaradhiki cheef injaneery itade. vishwakarma paandavulaku indaprastha nagaraanni nirminchi ichadu. mana desamlo vishwakarma vigrahaalu paluchotla chudavachhu. andulo konnitiki oke mukham untundi. marikonnitiki panchamukhaalu untaayi. aayana chetullo utpatti saadhanaalu anekam kanipistaayi. eeyanadi hamsa vaahanam. vishwakarma jayanti naadu kaarmikulu tana paniki vishraantinistaaru. vindu vinodaalato aanandamgaa gaduputaru. magha suddha pournami fibravari 27 - mahaa maghi/ magha puurnima aakaasaveedhilo gala anekaneka nakshatraalalo magha okati. manaku pradhaanamgaa iravai edu nakshatra mandalaalu unnaayi. andulooni oka mandalamlo magha pradhaanamainadi. maghatho paatugaa maro naalugu nakshatraalu pallaki aakaaramlo chediri untaayi. nelakosari chandrudu aa nakshatramlo pravesistuntaadu. cony edaadilo okasari matrame atanu padahaaru kalalalo velugondutuu magha nakshatramlo pravesistaadu. adhe magha puurnima. mana panchaangakartalu deenini mahaa maaghee annaru. naadu tila paatra kanchuka kambaladi daanaalu cheyalani peddalantaaru. magha maasamlo arunodayaana snaanam cheyadam mana matha vidhulalo okati. chaliki veravaka manchutho challaga maarina nadee jalaallo snaanam cheyalani mana peddalu magha masapu vidhigaa nirnayinchaaru. magha snaanamtho paatu tilahomam, tiladaanam, tila bhakshanam kaavinchaalani chebutaaru. ee aachaaralannii aarogyapradamainavi. magha masam podavuna ee aachaaralanu patinchalekapoyina kaneesam aa masapu parvaallo aina paatinchadam manchidani saastraalu chebutunnaayi. ika, magha puurnimaku kaalahastilo swarnamukhi nadee snaanam mahattu kaladani antaaru. rameshwaram vadda setuvulo ratnakaram mahodhula sangamam okatundi. ikkada snaanam kuudaa visheshamainade. prayaagalo triveni sangamamlo magha puurnima snaanam mahaa paataka naasinigaa untundani antaaru. alaage, magha puurnima sateedevi praadurbhavinchina dinamani puraana katha. maghatho paatugaa eshwari (paarvati) okasari dakshinaavarta sankhapu aakaaraanni dharinchi sarayuu nadilooni kaalindi madugulooni oka padmamlo padindi. daksha prajaapati akkada snaanam chestu padmamlooni sankhaanni chushadu. adhi dakshinaavartamai undi. dakshinaavarta sankham apuruupamainadi. adhi evari vadda untundo vaariki goppa bhagyam padutundi. ee sangatulu telisina vaadu kaavadam chetha daksha prajaapati aa sankhaanni andukoboyadu. athani hasta sparsa tagaladamtone aa sankham oka chakkani chinnari kannega maarindi. aa baalikanu allaarumuddugaa penchukunnaadu. aa bidde sateedevi. sankham balikaga maarina roju magha puurnima. anducheta magha puurnima atyanta pavitramaina dinam ayyindi. magha nakshatraaniki adhi devata bruhaspati. kabatti eenaadu aayananu poojinchaalani antaaru. gurudu simharashi gatudainapudu tamilanaadulooni kumbhakonamlo mahamaghi utsavam mari vaibhavangaa untundi. magha puurnima naadu brahmavaivarta puraanam daanam cheste brahmaloka praapti kalugutundani saastra vachanam. magha suddha puurnima nade guru ravidasse jayanti dinam. alaage eenaadu konnichotla lalita jayantinee nirvahinche aachaaram undi. magha bahula paadyami fibravari 28 - soubhagya vaapti vratam magha bahula paadyami tithi naadu soubhagya vaapti vratam aacharinchaalani chaturvarga chintamani ane vrata grandhamlo undi.
mana telugu naata pillala mano vikaasaaniki chinnanate baata vesevi.. andamaina aatapatale. mana pillala aatapaatalannii saradaakii, kaalakshepaanikii matrame kaadu.. vaarilo vikasam kaliginchenduke.. atuvanti teluginti aatapaatala parichayame... ee sheershika taayilamedo tiisee pettamma aatalu aadi paatalu paady alasee vachane- tiyya tiyyani taayilamedo tiisee pettamma pillipilla kallumusi peeta ekkindi kukkapilla tokaadistuu gummamekkindi kadupuloni kakipilla gantulestondi tiyyaatiyyani taayilamedo tiisee pettamma
tiyya tiyyani taayilamedo tiisee pettamma aatalu aadi paatalu paady alasee vachane- tiyya tiyyani taayilamedo tiisee pettamma chakkani lokamlo.. chakkani lokamlo dikkula daarullu