దివాళా తీస్తున్న గ్రామీణ ఆర్ధిక వ్యవస్ధ | నేటి వ్యాసం | www.NavaTelangana.com
దివాళా తీస్తున్న గ్రామీణ ఆర్ధిక వ్యవస్ధ
వరంగల్‌ జిల్లా దుగ్గొండి మండలం, తిమ్మంపేట గ్రామం జిల్లాలో ఒక ముఖ్యమైన రెవెన్యూ గ్రామం. నాతోపాటు నల్లగొండ మొగిలి, జి. అశోక్‌ గ్రామంలో వ్యవసాయ ఆర్ధిక పరిస్ధితులను పరిశీలించాం. 2011 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ మొత్తం జనాభా 3,747. 1100 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి బతికే రైతు కుటుంబాలు 450 వరకు వుంటాయి. భూస్వాములు లేరు. 15 ఎకరాలకు పైగా, 25 ఎకరాలు లోపు భూములున్న కుటుంబాలు పదిమాత్రమే వున్నాయి. మంచి వ్యవసాయం చేస్తూ వ్యాపార పంటలు పండించే గ్రామంగా తిమ్మంపేట ప్రసిద్ధి చెందింది. గతంలో దొడ్డు మిర్చి, వేరుశనగ వ్యాపార పంటలుగా పండించేవారు. వరి ధాన్యం ప్రధాన పంటగా ఉండేది. కానీ ప్రస్తుతం పత్తిసాగు ప్రధాన సాగుగావుంది. 600 ఎకరాలలో పత్తి, 450 ఎకరాలలో మిర్చి, 300 ఎకరాలలో వరి, 150 ఎకరాలలో మొక్కజొన్న సుమారు 100 ఎకరాలలో వేరుశనగ పండిస్తారు. 2,400 ఎకరాల 32 గుంటలలో పెసర ఇతర సాగుచేస్తారు. ఇప్పుడు వ్యవసాయం సంక్షోభంలో కూరుకపోయింది. ఇందుకు కారణం పెట్టుబడి ఖర్చులు పెరిగి గిట్టుబాటు ధర రాక ఆదాయాలు తగ్గి రైతులు దివాళా తీస్తున్నారు. గతంలో వ్యవసాయదారులు విత్తనాలను తామే తయారు చేసుకునే వారు. కానీ, నేడు రైతులు విత్తనాలను మార్కెట్‌ నుండి ఖరీదు చేయాల్సిన పరిస్ధితులు ఏర్పడినాయి.
యంత్రాలతో పెరిగిన వ్యవసాయం
1991 పూర్వం నూటికి నూరుశాతం పశువులతో, నాగళ్ళతో వ్యవసాయం చేసేవారు. కానీ నేడు తిమ్మంపేటలో 450 కుటుంబాలలో 50 కుటుంబాలు మాత్రమే పశువులతో వ్యవసాయం చేస్తున్నాయి. మిగతా రైతులు ట్రాక్టరు, ఇతర యంత్రాలతో వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. కానీ ఐదుగురు ధనిక రైతులు మాత్రమే 5 ట్రాక్టర్లను ఖరీదు చేశారు. మిగతా 19 ట్రాక్టర్లు చిన్న రైతులు, ఇతర వృత్తిదారులు ఖరీదు చేశారు. ట్రాక్టర్‌ కోసం బ్యాంకులో రుణం పొందాలంటే రైతు 10 ఎకరాల మంచి భూమి కలిగి ఉండాలి. 19 మంది రైతులు అటువంటి రుణాలు తెచ్చుకోలేదు. ఫైనాన్స్‌ కంపెనీలనుండి అప్పు తెచ్చుకున్నామని చెప్పారు. ఈ అప్పులకు 3 నుండి 3 1/2 శాతం వడ్డీ ఉంటుంది. 70-75శాతం ఫైనాన్స్‌ కంపెనీలకే కట్టాల్సి ఉంటుంది. ట్రాక్టర్‌ ఉన్న యజమానికి పరిమితమైన మిగులు మాత్రమే ఉంటుంది.
వ్యవసాయంలో కల్పుతీత, వరికోత తదితర యంత్రాలు ప్రవేశ పెట్టడం వలన వ్యవసాయ ఖర్చులు బాగా పెరిగాయి. పత్తి చేనుకు ఎకరానికి ట్రాక్టర్‌తో దున్నటం, విత్తనాలు, పురుగు మందులు, ఎరువులతో పాటు కూలీల ఖర్చు ఎకరాకు 24 వేల రూపాయలు పెట్టుబడి కావాలని వివరిరచారు. ఎకరానికి పత్తి దిగుబడి యావరేజి 8 క్వింటాళ్లు ఉంటుంది. సగటు క్వింటాకు 4 వేల రూపాయలు ఉంటుందనుకుంటే 8 క్వింటాళ్లకు 32 వేల ఆదాయం వస్తది. రైతుకు మిగిలేవి 6 వేలు మాత్రమే. ఇక రైతుకు మిగిలేదేమీ లేదు. ఈ గ్రామంలో ఇద్దరు పత్తి రైతులు అప్పులు తీర్చలేక ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. అదే విధంగా వరి ఖర్చులకు 15 వేల రూపాయలు పెట్టుబడి అవసరం... దిగుబడి యావరేజి 35 బస్తాలు రావొచ్చు. 25 క్వింటాళ్లు మార్కెట్‌లో అమ్మితే, రూ.1400 చొప్పున 35 వేలు ఆదాయం రావొచ్చు. ఇందులో మొత్తం పెట్టుబడి 13 వేలు. 35 వేల ఆదాయంలో 12 వేలు మాత్రమే మిగులుతుంది. ఇందులో పెట్టుబడి రూపాయలు, మిత్తికి 3 వేలు పోగా 9 వేలు మాత్రమే రైతుకు నికరంగా మిగులుతుంది. ఇక్కడ రైతు శ్రమకు విలువకట్టలేదు.
ఈ గ్రామంలో దొడ్డుమిర్చి మరొక ముఖ్యమైన వ్యాపార పంట. మిర్చి అన్నిటికన్నా ఎక్కువ పెట్టుబడి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంటుందని రైతులు చెప్పారు. ఎకరా ఒక్కింటికి 25 వేల నుండి 40 వేల వరకు పెట్టుబడి ఖర్చు రావచ్చని వివరించారు. మాజీ సర్పంచ్‌ అక్కపల్లి సుధాకర్‌ 3 మిర్చి పంటలకు ఒక పంటలో మాత్రమే బొటాబొటీ లాభం వచ్చిందని చెప్పారు. ఇప్పటికి సుమారు 3 లక్షల రూపాయల అప్పుతో ఉన్నానని ఈ సంవత్సరం కూడా మిర్చి సరైన దిగుబడి రాకుంటే, తన భూమిని అమ్మాల్సిన దుస్థితి రావొచ్చని ఆందోళన వ్యక్తం చేశాడు. మొక్కజొన్న రైతుల అవసరాలకు సరిపోను ఆదాయాలు రావడం లేదు. వేరుశనగ దిగుబడి రావడం లేదు. తమభూమి కౌలుకు ఇచ్చే రైతులు ఉన్నారు. కానీ, వ్యవసాయంలో గిట్టుబాటు గాక కౌలు చేసేవారు గతంలో ఇస్తున్న కౌలును ఇవ్వలేమని చెప్పారు. గతంలో వరి ధాన్యం ఎకరాకు 10 బస్తాలు కౌలు ఇచ్చేవారు. పత్తి, మిర్చి ఇతర వ్యాపార పంటలు పండించే భూములకు 20 వేల రూపాయలు కౌలు ఉండేది.
కనుమరుగవుతున్న చేతి వృత్తులు
ఈ గ్రామంలోనే 700 చేతివృత్తుల కుటుంబాల స్థితిగతులను కూడా పరిశీలించాము. వీరిలో 288 కుటుంబాలకు సెంటు భూమి లేదు. 293 కుటుంబాల వారికి భూములున్నాయని చెప్పారు. ఎకరం లోపు వారు 180 కుటుంబాలు ఉంటాయి. సెంటు భూమి లేని వారు 20 గుంటలు లేని వారు కలిపితే 468 కుటుంబాలు వుంటాయి. ఎకరం 20 గుంటల నుండి 2 ఎకరాలలోపు 97 కుటుంబాలు, 2 ఎకరాల నుండి 3 ఎకరాల లోపు 71 కుటుంబాలు ఉన్నట్లు పరిశీలనలో తేలింది. ఈ రెండు క్యాటగిరీల వారు 168 కుటుంబాలు పేద రైతులే. వీరికి భూమి పైన వచ్చే ఆదాయం కుటుంబ అవసరాలకు సరిపోదు. ఇప్పటికీ 416 కుటుంబాల వారు వ్యవసాయ పని ఉన్నపుడు వెళ్తు ప్రధానంగా ఉపాధిహామీ పని చేస్తూ పొట్టపోసుకుంటున్నారు. ఈ 700 కుటుంబాలలో 2 నుండి 3 ఎకరాలలోపు ఉన్న వారు 71 కుటుంబాలు. 5 ఎకరాల లోపు 41 కుటుంబాలు, 7 కుటుంబాలు 10 ఎకరాలకు పైగా వున్నవారు ధనిక రైతులుగా ఉన్నారు. మిగతా 652 కుటుంబాలవారు చేతివృత్తులపై ప్రధానంగా ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. ఇందులో 190 ఎస్‌.సి. కుటుంబాలు, 250 మత్స్యకారులు ప్రధానంగా వ్యవసాయ కూలీలుగా వ్యవసాయంలో ప్రధాన పనివారులుగా ఉంటారు. కానీ వీరిలో ఎస్‌.సిలకు వంద మందికి 0-10 గుంటల భూమి మాత్రమే ఉంటే ముదిరాజులకు 25 కుటుంబాల వారికి 0-20 గుంటల భూమి ఉంది. ఈ రెండు వృత్తుల వారు నేటికి వ్యవసాయ పనులకు వెళుతూ ప్రధానంగా ఉపాధి పనులు చేసుకుంటున్నారు.
చేతి వృత్తుల నుండి ఇతర పనులకు
గ్రామంలోని పదకొండు వృత్తులను పరిశీలించగా కమ్మరి, వడ్రంగి, కుమ్మరి వృత్తులు పూర్తిగా కనుమరు గయ్యాయి. 110 కల్లుగీత కార్మిక కుటుంబాలుంటే, 20 కుటుంబాలవారు వలస వెళ్లారు. మరొక 20 కుటుంబాల్లో వారి కొడుకులు మాత్రం ఈ వృత్తిలో లేరు. వ్యవసాయ కూలీలుగా ఇతర పనులకు వెళ్లారు. 30 రజక కుటుంబాలలో 6గురు మాత్రమే ఇండ్లల్లో బట్టలువుతికే పనిచేస్తారు. మిగతావారు వృత్తి నుండి దూరమయ్యారు. 30 పద్మశాలి కుటుంబాలలో ఒక్కరు మాత్రమే చేనేత వృత్తిలో వున్నారు. ఎస్‌.సి, ముదిరాజ్‌ 440 కుటుంబా లలో 102 కుటుంబాల వారు వ్యవసాయేతర పనులకు మళ్లారు. 102లో ఆటో డ్రైవర్స్‌ -15, మట్టి, సిమెంట్‌ ఇటుకలకు-57మంది, 30 మంది పెయింటర్స్‌గా పని చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎస్‌.సి-70 మంది కాగా, ముది రాజులు-30, వడ్డెర్లు-2 కుటుంబాల వారు వున్నారు.
(రచయిత చేతి వృత్తిదారుల సమన్వయ కమిటీ బాధ్యులు. తిమ్మంపేట గ్రామ ఆర్థిక పరిస్థితి స్వయంగా పరిశీలించి రాశారు.)
divala teestunna graameena aardhika vyavasdha | neti vyaasam | www.NavaTelangana.com
divala teestunna graameena aardhika vyavasdha
varangale jilla duggondi mandalam, timmampeta graamam jillaalo oka mukhyamaina revenue graamam. naatopaatu nallagonda mogili, ji. ashoke graamamlo vyavasaaya aardhika parisdhitulanu pariseelinchaam. 2011 lekkala prakaaram grama mottam janabha 3,747. 1100 kutumbaalu nivasistunnaayi. vyavasaayam meeda aadhaarapadi batike raitu kutumbaalu 450 varaku vuntaayi. bhuswamulu leru. 15 ekaraalaku paiga, 25 ekaraalu lopu bhoomulunna kutumbaalu padimatrame vunnayi. manchi vyavasaayam chestu vyapara pantalu pandinche graamamgaa timmampeta prasiddhi chendindi. gatamlo doddu mirchi, verusanaga vyapara pantalugaa pandinchevaaru. vari dhaanyam pradhaana pantagaa undedi. cony prastutam pattisaagu pradhaana saagugaavundi. 600 ekaraalalo patti, 450 ekaraalalo mirchi, 300 ekaraalalo vari, 150 ekaraalalo mokkajonna sumaru 100 ekaraalalo verusanaga pandistaaru. 2,400 ekaraala 32 guntalalo pesara itara saaguchestaaru. ippudu vyavasaayam sankshobhamlo koorukapoyindi. induku kaaranam pettubadi kharchulu perigi gittubaatu dhara raaka aadaayaalu taggi raitulu divala teestunnaaru. gatamlo vyavasaayadaarulu vittanaalanu taame tayaaru chesukune vaaru. cony, nedu raitulu vittanaalanu marchete nundi khareedu cheyalsina parisdhitulu erpadinayi.
yantraalato perigina vyavasaayam
1991 puurvam nootiki noorusaatam pasuvulatoe, naagallatho vyavasaayam chesevaaru. cony nedu timmampetalo 450 kutumbaalalo 50 kutumbaalu matrame pasuvulatoe vyavasaayam chestunnayi. migata raitulu tractoru, itara yantraalato vyavasaayam chestunnaru. cony aiduguru dhanika raitulu matrame 5 tractorlanu khareedu chesaru. migata 19 tractorlu chinna raitulu, itara vruttidaarulu khareedu chesaru. tractor kosam byaankulo runam pondalante raitu 10 ekaraala manchi bhoomi kaligi undaali. 19 mandi raitulu atuvanti runaalu techukoledu. finanse kampeneelanundi appu tecchukunnamani cheppaaru. ee appulaku 3 nundi 3 1/2 saatam vaddi untundi. 70-75saatam finanse companylake kattalsi untundi. tractor unna yajamaniki parimitamaina migulu matrame untundi.
vyavasaayamlo kalputeeta, varikota taditara yantraalu pravesha pettadam valana vyavasaaya kharchulu baga perigaayi. patti chenuku ekaraaniki tractoretho dunnatam, vittanaalu, purugu mandulu, eruvulatho paatu kooleela kharchu ekaraaku 24 vela roopaayalu pettubadi kaavaalani vivarirachaaru. ekaraaniki patti digubadi yavareji 8 kvintaallu untundi. sagatu kvintaaku 4 vela roopaayalu untundanukunte 8 kvintaallaku 32 vela aadaayam vastadi. raituku migilevi 6 velu matrame. ika raituku migiledemi ledu. ee graamamlo iddaru patti raitulu appulu teerchaleka aatmahatya chesukunnaru. adhe vidhamgaa vari kharchulaku 15 vela roopaayalu pettubadi avasaram... digubadi yavareji 35 bastaalu ravochu. 25 kvintaallu marchetelo ammithe, roo.1400 choppuna 35 velu aadaayam ravochu. indulo mottam pettubadi 13 velu. 35 vela aadaayamlo 12 velu matrame migulutundi. indulo pettubadi roopaayalu, mittiki 3 velu poga 9 velu matrame raituku nikaramgaa migulutundi. ikkada raitu shramaku viluvakattaledu.
ee graamamlo doddumirchi maroka mukhyamaina vyapara panta. mirchi annitikanna ekkuva pettubadi pettalsina avasaram untundani raitulu cheppaaru. ekara okkintiki 25 vela nundi 40 vela varaku pettubadi kharchu ravachani vivarinchaaru. maji sarpanch akkapalli sudhakarka 3 mirchi pantalaku oka pantalo matrame botaboti laabham vachindani cheppaaru. ippatiki sumaru 3 lakshala roopaayala apputho unnaanani ee samvatsaram kuudaa mirchi saraina digubadi rakunte, tana bhoomini ammalsina dusthiti ravochani aandolana vyaktam cheshaadu. mokkajonna raitula avasaraalaku sariponu aadaayaalu ravadam ledu. verusanaga digubadi ravadam ledu. tamabhoomi kauluku iche raitulu unnaaru. cony, vyavasaayamlo gittubaatu gaaka kaulu chesevaaru gatamlo istunna kaulunu ivvalemani cheppaaru. gatamlo vari dhaanyam ekaraaku 10 bastaalu kaulu ichevaaru. patti, mirchi itara vyapara pantalu pandinche bhoomulaku 20 vela roopaayalu kaulu undedi.
kanumarugavutunna cheti vruttulu
ee gramamlone 700 chetivruttula kutumbala sthitigatulanu kuudaa pariseelinchaamu. veerilo 288 kutumbaalaku sentu bhoomi ledu. 293 kutumbala vaariki bhoomulunnaayani cheppaaru. ekaram lopu vaaru 180 kutumbaalu untaayi. sentu bhoomi laeni vaaru 20 guntalu laeni vaaru kalipithe 468 kutumbaalu vuntaayi. ekaram 20 guntala nundi 2 ekaraalalopu 97 kutumbaalu, 2 ekaraala nundi 3 ekaraala lopu 71 kutumbaalu unnatlu pariseelanalo telindi. ee rendu catagirila vaaru 168 kutumbaalu pedha raitule. veeriki bhoomi paina vache aadaayam kutumba avasaraalaku saripodu. ippatikee 416 kutumbala vaaru vyavasaaya pani unnapudu veltu pradhaanamgaa upadhihami pani chestu pottaposukuntunnara. ee 700 kutumbaalalo 2 nundi 3 ekaraalalopu unna vaaru 71 kutumbaalu. 5 ekaraala lopu 41 kutumbaalu, 7 kutumbaalu 10 ekaraalaku paiga vunnavaaru dhanika raitulugaa unnaaru. migata 652 kutumbaalavaaru chetivruttulapai pradhaanamgaa aadhaarapadi jeevistunnaaru. indulo 190 esi.si. kutumbaalu, 250 matsyakaarulu pradhaanamgaa vyavasaaya kuuliilugaa vyavasaayamlo pradhaana panivaarulugaa untaaru. cony veerilo esi.silaku vanda mandiki 0-10 guntala bhoomi matrame unte mudirajulaku 25 kutumbala vaariki 0-20 guntala bhoomi undi. ee rendu vruttula vaaru netiki vyavasaaya panulaku velutuu pradhaanamgaa upaadhi panulu chesukuntunnaru.
cheti vruttula nundi itara panulaku
graamamlooni padakondu vruttulanu pariseelinchagaa kammari, vadrangi, kummari vruttulu puurtigaa kanumaru gayyai. 110 kallugeeta kaarmika kutumbalunte, 20 kutumbaalavaaru valasa vellaaru. maroka 20 kutumbaallo vaari kodukulu maatram ee vruttilo leru. vyavasaaya kuuliilugaa itara panulaku vellaaru. 30 rajaka kutumbaalalo 6guru matrame indlallo battaluvutike panichestaaru. migataavaaru vrutti nundi dooramayyaaru. 30 padmasali kutumbaalalo okkaru matrame chenetha vruttilo vunnaru. esi.si, mudiraji 440 kutumba lalo 102 kutumbala vaaru vyavasaayetara panulaku mallaaru. 102loo auto driverse -15, matti, simenti itukalaku-57mandi, 30 mandi paintersega pani chestunnaru. indulo esi.si-70 mandi kaga, mudi rajulu-30, vadderlu-2 kutumbala vaaru vunnaru.
(rachayita cheti vruttidaarula samanvaya commity baadhyulu. timmampeta grama aardhika paristhiti swayamgaa pariseelinchi raasaaru.)